laonicus-chalcocondyles.historiae laonikos.13
Ἐπείτε δὲ αὐτοῦ ἐτελεύτησεν , Ἀμουράτης ὁ Ὀρχάνεω παῖς , Σουλαϊμάνεω δὲ ἀδελφός , ὡς ἑπύθετό οἱ αὐτὸν τελευτήσαντα , τούς τε νεήλυδας καὶ ἄλλους τοὺς τῶν θυρῶν λαβὼν καὶ ἐς τὴν Εὐρώπην διαβὰς παρέλαβε τὸ στράτευμα αὐτοῦ ἅπαν , καὶ ἐπὶ Ἀδριανούπολιν ἐλάσας τὰ βασίλειά οἱ αὐτοῦ ἐποιήσατο . καὶ ἐντεῦθεν ὁρμώμενος ἐληΐζετο τὴν τῆς Μακεδονίας μεσόγαιον χώραν , καὶ ἀνδράποδα συχνὰ ἀγόμενος ἐπλούτιζε τοὺς μεθ' ἑαυτοῦ στρατιώτας , καὶ Τούρκων ὅσοι ἐπ' ἐλπίδι τοῦ κερδᾶναι ὁτιοῦν εἵποντο αὐτῷ , ἐδωρεῖτο ἀνδραπόδοις τε καὶ ὑποζυγίοις , ἃ ἡλίσκετο ἀπὸ Μυσῶν τε καὶ Ἑλλήνων . λέγεται μέντοι καὶ τόδε , ὡς Σουλαϊμάνης , ἐπεί τε ᾔσθετο τῆς Τριβαλλῶν καὶ Μυσῶν δυνάμεως ἐπ' αὐτὸν ἀθροιζομένης , καὶ ἔπραττεν , ὥστε δοθῆναί οἱ ἑξάκις μυρίας δραχμάς , ὥστε ἀποδοῦναι αὐτοῖς , ὅσα τῶν πολισμάτων προσηγάγετό οἱ , καὶ αὐτὸν οἴχεσθαι ἀπαλλαττόμενον ἐς τὴν Ἀσίαν ἀποχωρήσειν τηνικαῦτα πολιορκοῦντα τὰ ἐν Θράκῃ πολίσματα Ἑλλήνων . ὡς οὖν πυθόμενοι οἱ Ἕλληνες ἀπεδέχοντό τε καὶ ἕτοιμοι ἦσαν ἐπὶ τούτοις σπένδεσθαι , ξυνενεχθῆναι σεισμόν τε μέγαν καὶ τὰ τείχη τῶν πόλεων διαρραγῆναι , ὥστε αὐτοὺς ἑλεῖν ἀπὸ τούτου τὰ πλέω , οἷς ἐπήλαυνον πολιορκοῦντες . καὶ ἑλόντας παρὰ τῶν Ἑλλήνων τὰ πολίσματα ἔχεσθαι τοῦ λοιποῦ τῆς Εὐρώπης , μηδέν τι τοιοῦτον ἔτι προσιεμένους . Μετὰ δὲ ταῦτα ἤλαυνεν ἐπὶ Μυσοὺς καὶ ἐπὶ Τριβαλλούς . τὸ δὲ γένος τοῦτο παλαιότατόν τε καὶ μέγιστον τῶν κατὰ τὴν οἰκουμένην ἐθνῶν , εἴτε ἀπὸ Ἰλλυριῶν μοίρας ἀπεσχισμένον ταύτην ᾤκησε τὴν χώραν , εἴτε , ὡς ἔνιοι , ἀπὸ τῆς πέραν τοῦ Ἴστρου ἐπ' ἐσχάτων τῆς Εὐρώπης , ἀπό τε Κροατίας καὶ Προυσίων τῶν ἐς τὸν ἀρκτῷον ὠκεανὸν καὶ Σαρματίας τῆς νῦν οὕτω Ρωσίας καλουμένης ἔστε ἐπὶ χώραν τὴν διὰ τὸ ψῦχος ἀοίκητον , κἀκεῖθεν ὡρμημένοι καὶ τόν τε Ἴστρον διαβάντες ἐπὶ τὴν ἐς τὸν Ἰόνιον χώραν ἀφίκοντο καὶ ταύτῃ ἐπὶ πολὺ ἐπὶ Ἑνετοὺς διήκουσαν καταστρεψάμενοι ᾤκησαν , εἴτε δὴ τοὐναντίον μᾶλλον εἰπεῖν ἄμεινον , ὡς ἐντεῦθεν ἀπὸ τῆς ἐς τὸν Ἰόνιον χώρας ὡρμημένοι καὶ Ἴστρον διαβάντες ἐπέκεινα ἐγένοντο τῆς οἰκουμένης , οὐκ ἂν δὴ λεγόμενον ἀσφαλῶς λέγοιτο ὑφ' ἡμῶν . τοσόνδε μέντοι ἐπίσταμαι , ὡς τοῖς ὀνόμασι ταῦτα δὴ τὰ γένη διεστηκότα ἀλλήλων ἤθεσι μὲν οὐκέτι , γλώττῃ δὲ καὶ φωνῇ τῇ αὐτῇ χρώμενοι κατάδηλοί εἰσιν ἔτι καὶ νῦν . ὡς μέντοι διέσπαρται ἀνὰ τὴν Εὐρώπην , πολλαχῇ ᾤκησαν , ἄλλῃ τε δὴ καὶ ἔν τινι τῆς Πελοποννήσου χώρας τε τῆς Λακωνικῆς ἐς τὸ Ταΰγετον ὄρος καὶ ἐς τὸ Ταίναρον ᾠκημένον . ᾧ δὴ καὶ ἀπὸ Δακίας ἐπὶ Πίνδον τὸ ἐς Θετταλίαν καθῆκον ἐνοικῆσαν ἔθνος . Βλάχοι δὲ ἀμφότεροι ὀνομάζονται · καὶ οὐκ ἂν δὴ ἔχω διεξιέναι , ὁποτέρους ἂν τούτων λέγοιμι ἐπὶ τοὺς ἑτέρους ἀφικέσθαι . οὕτω δὴ κἀνταῦθα τούς τε Τριβαλλοὺς καὶ Μυσοὺς καὶ Ἰλλυριοὺς καὶ Κροατίους καὶ Πολάνους καὶ Σαρμάτας τὴν αὐτὴν ἐπίσταμαι ἱέντας φωνήν · εἰ δέοι ταύτῃ τεκμαιρόμενον λέγειν , εἴη ἂν τοῦτο τὸ γένος ταὐτὸ τε καὶ ἓν καὶ ὁμόφυλον ἑαυτῷ . ὑπὸ δὲ τοῦ καιροῦ ἐς ἤθη τε διενηνεγμένα ἀλλήλων καὶ ἐπὶ χώραν ἄλλην ἀφικόμενοι ᾤκησαν . οὐκοῦν δὴ λέγεται πρὸς οὐδένων , ὥστε σαφές τι περὶ αὐτῶν ἔχειν ἡμᾶς ἐς ἱστορίαν ἀποδείκνυσθαι . βασίλεια μὲν ἔστιν αὐτοῖς κἀνταῦθα τοῦ Ἴστρου καὶ πέραν τε , τό τε γένος τοῦτο πολὺ μεῖζον καὶ ἐπὶ πολὺ μᾶλλον διῆκον , ὥστ' ἂν μᾶλλον ἐκεῖθεν φάναι κάλλιον παρέχον ἐπὶ τάδε ἀφικέσθαι τὸ γένος τοῦτο , καὶ οἰκῆσαι πρὸς τῇ κατὰ τὸν Ἰόνιον χώρᾳ , καὶ παρὰ τὸν Ἴστρον διαβῆναι , καὶ αὐτοῦ μᾶλλον οἰκῆσαι , ἢ ἐντεῦθεν ὡρμημένον ἐπὶ τὰ ἐκεῖ τῆς οἰκουμένης σχεδόν τι ἀοίκητα ἀφικέσθαι . εἴτε μὲν οὖν ἀνάγκῃ τινὶ προηγμένον , εἴτε καὶ ἑκούσιον ἐπ' ἄμυναν στελλόμενον χωρὶς οὕτω ἀπ' ἀλλήλων ἀπῳκισμένον ἔτυχεν , ὡς ἔστιν ἰδεῖν , τεκμαίρεσθαι μᾶλλόν τι , ἢ διισχυρίζεσθαι δέοι ἄν . ἐντεῦθεν μὲν οὖν καὶ τήν τε ἄνω Μυσίαν καὶ κάτω Μυσίαν φάναι καλῶς ἔχειν οἴονται ἔνιοι , ὡς τὴν ἄνω Μυσίαν οὐ τὴν ἐς τὰ ἄνω τοῦ Ἴστρου ἀλλὰ τὴν ἐς τὸ πέραν τοῦ Ἴστρου ᾠκημένην χώραν , τὴν δὲ κάτω Μυσίαν οὐ τὴν ἐς τὰ κάτω τοῦ Ἴστρου ἀλλὰ τὴν ἐπὶ τοῦτο τοῦ Ἴστρου χώραν , ἔστε ἐπὶ Ἰταλίαν καθήκουσαν . τοὺς μέντοι Βουλγάρους , οὓς κάτω Μυσίαν καλοῦσιν οἱ ἄμεινον Ἑλληνικῆς ἐπαΐοντες φωνῆς , ἐπίσταμαι καθήκειν ἐπὶ τὸν Ἴστρον ἀπὸ Βιδίνης πόλεως ἔστε ἐπὶ Εὔξεινον πόντον ἐν Τρινάβῳ πόλει τὰ βασίλεια σφίσιν ἀποδεικνυμένους . Τούτοις μὲν οὖν ὁπότε Ἀλέξανδρον ὁ τῆς Σερβίας κράλης , ὁ τῶν Τριβαλλῶν ἡγεμών , ἐς τὴν βασιλείαν κατέστησεν , ἐβασίλευέ τε οὕτως , ἐς ὃ δὴ τελευτήσας κατέλιπε βασιλέα τοῦ γένους τὸν παῖδα αὐτοῦ Σούσμανον , ἐφ' ὃν δὴ ἐστρατεύετο Ἀμουράτης ὁ Ὀρχάνεω . ἐπεὶ ἐς Τριβαλλοὺς ἐσέβαλε , καὶ μάχῃ κρατήσας αὐτῶν Φερράς τε ὑπηγάγετο πόλιν εὐδαίμονα , καὶ τὰ ἐς τὴν Ροδόπην χωρία καταστρεψάμενος μεγάλα ἀπεδείκνυτο ἔργα , Σαΐνῃ τε τὴν Φερρῶν ἐπιτρέψας πόλιν , ἀνδρὶ ἀγαθῷ , ἐστρατεύετο ἐπὶ Σούσμανον τὸν Μυσίας βασιλέα , καὶ συμβαλὼν αὐτοῦ ταύτῃ ἐτρέψατό τε τοὺς Μυσούς , καὶ διέφθειρεν οὐ πολλούς , διασωθέντας ἐπὶ τὰ ἐς τὸν Ἴστρον χωρία . διαπρεσβευσάμενος δὲ πρὸς Ἀμουράτην Σούσμανος ὁ Ἀλεξάνδρου σπονδάς τε ἐποιήσατο καὶ συμμαχίαν , ὥστε τὸν αὐτὸν ἐχθρόν τε καὶ φίλον νομίζειν , καὶ ἐπιγαμίαν ποιησάμενος θυγατέρα αὐτοῦ , κάλλει τε ὑπερφέρουσαν καὶ ἀπὸ Ἑβραΐδος , ἣν ἠγάγετο τρωθείς , γεννηθεῖσαν τῷ Ἀμουράτῃ , ἐξέδοτο μέντοι καὶ ἑτέραν τῷ Ἑλλήνων βασιλεῖ , ὃς τηνικαῦτα [ τοῦ ] Ἑλλήνων τὸν Καντακουζηνὸν ἀφελόμενος τὴν ἀρχὴν ἐβασίλευε γένους τοῦ Ἑλληνικοῦ . Ὁ μέντοι Καντακουζηνός , ἐπείτε ἐβασίλευε παῖδας ἔχων δύο , τὸν μὲν νεώτερον Ἐμμανουῆλον ἔπεμψεν ἐς Πελοπόννησον ἡγεμόνα τοῦ Μιζιθρᾶ , τὸν δὲ πρεσβύτερον καθίστησι βασιλέα τοῖς Ἕλλησιν . Ἰωάννης δὲ ὁ τοῦ Ἀνδρονίκου παῖς,ὡς ἐπὶ τὸ ἱκανὸν τῆς ἡλικίας ἀφίκετο , συνίστατό τε τοῖς Ἕλλησι καὶ συνετίθετο αὐτοῖς ὡς ἐπὶ τὴν βασιλείαν ἀφιξόμενος . ἔτυχε δὲ διαίτας ἔχων ἐν τῇ Μακεδονίᾳ . οἱ δὲ Ἕλληνες ἀχθόμενοι τῇ διαίτῃ καὶ ὕβρει τοῦ βασιλέως , ὡς ἕκαστος εἶχεν αἰτίας αὐτῷ , ἐπαγόμενοι ἀπὸ Μακεδονίας τὸν νεανίαν ἐς τὴν βασιλείαν κατεστήσαντο . ὡς δὲ ἐς τὴν βασιλείαν κατέστη , τὸν μέντοι Καντακουζηνὸν Ναζηραῖον ἐποιήσατο , Ματθαῖον τοὔνομα . ὁ τούτου δὲ πρεσβύτερος παῖς , ὃν ἀπέδειξε βασιλέα τοῖς Ἕλλησιν , ἀφίκετο μὲν τὰ πρῶτα ἐς Ρόδον παρὰ τὸν ταύτῃ αὐτοῦ ἀρχιερέα , δεόμενος ἐπικουρίας τυχεῖν , καὶ ἐδεῖτο κατάγειν αὐτὸν ἐς τὴν βασιλείαν . καὶ πολλὰ προϊσχόμενος , ὥστε οἱ γενέσθαι τιμωρίαν τινά , ὡς οὐδὲν εὕρατο ἐπιτήδειον , παρῆν αὐτίκα μετὰ ταῦτα ἐς Πελοπόννησον παρὰ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ Ἐμμανουῆλον , τὸν ἡγεμόνα τῆς Σπάρτης , καὶ παρ' αὐτοῦ τὴν δίαιταν ἐποιεῖτο . Ἰωάννης μὲν οὖν τῷ τε Ἀμουράτῃ νεωστὶ ἐς τὴν Εὐρώπην διαβάντι ξυμμαχίαν ἐποιήσατο , καὶ τὴν τοῦ Μυσῶν βασιλέως θυγατέρα ἠγάγετο ἐπὶ τῷ παιδὶ αὐτοῦ Ἀνδρονίκῳ , ἀφ' ἧς ἐγένοντο αὐτῷ παῖδες , πρεσβύτερος μὲν Ἀνδρόνικος , Δημήτριος δὲ καὶ Ἐμμανουῆλος οἱ νεώτεροι , καὶ Θεόδωρος . καὶ εἵπετο τῷ Ἀμουράτῃ . ὅποι ἂν στρατεύηται , καὶ φόρου τε ὑποτελεῖς ἅμα ὄντες τῷ Ἀμουράτῃ , ἐπισπόμενοι , ὅποι ἂν στρατεύοιτο . Μετὰ δὲ ταῦτα ἐπὶ Δραγάσην τὸν Ζάρκου ἡγεμόνα τὴν ἐν τῷ Ἀξιῷ ποταμῷ χώραν στρατευσάμενος κατεστρέψατο , ἐς φόρου τε ἅμα ἐπαγωγήν , καὶ αὐτόν οἱ στρατευόμενον ἕπεσθαι ἐπὶ τοὺς πολεμίους , ἐς τοσούτους τὸν ἀριθμὸν ἔχοντα ἱππέας . μετὰ ταῦτα Μπόγδανον τὸν ταύτῃ ἡγεμόνα ὑπαγόμενος , ὥστε οἱ ἕπεσθαι σὺν τῇ αὐτοῦ στρατιᾷ , ἀπεδείξατο μεγάλα ἔργα , ἐπιείκειαν μὲν κατὰ τὴν Κύρου τοῦ Καμβύσεω ἐπιδεικνύμενος , καὶ ὡς μετριώτατά τε καὶ ἐλευθεριώτατα προσφερόμενος τοῖς ὑπ' αὐτὸν γενομένοις ἡγεμόσι Τριβαλλῶν καὶ Μυσῶν καὶ δὴ καὶ Ἑλλήνων . Κατὰ μὲν οὖν τὴν Εὐρώπην διατρίβοντα συχνόν τινα χρόνον καὶ πρὸς τούτους ἔτι διαπολεμοῦντα ἀφίκετο ἀγγελία , τοὺς ἐν τῇ Ἀσίᾳ βαρβάρων ἡγεμόνας ἀλλήλοις συνθεμένους ἀποστῆσαί τε ἀπὸ Ἀμουράτεω χώραν οὐκ ὀλίγην αὐτοῦ , καὶ αὐτοὺς στρατιὰν συλλέξαντας , ὅσην ἠδύναντο , μάλιστα ταράξαι τε τὰ ἐν τῇ Ἀσίᾳ πράγματα αὐτοῦ , καὶ χώρας τῆς ἑαυτοῦ τὰ μὲν καταστρεφομένους τὰ δὲ καὶ πολιορκοῦντας οὐκ ἀνιέναι . ἐπεί τε δὴ τάχιστα ἐπύθετο , διαβὰς ἴετο ἐπὶ τοὺς ἡγεμόνας παρασκευασάμενος , καὶ ἐς τὰ ἔσχατα πειρασόμενος , ᾗ ἐδύνατο κράτιστα , ὡς διαμαχούμενος . εὑρὼν δὲ τούτους ἐν Μυσίᾳ στρατοπεδευομένους παρετάξατο ἐς μάχην . οἷα δὲ μάχης ἐμπείρῳ πολλαχῇ γενομένῳ ἐμεμηχάνητο τοιόνδε . λέγεται γὰρ , ὡς ἐπεὶ θέρους ἦν ὥρα , καὶ ἠπίστατο μεσημβρίας ἐπιγιγνομένης ἐπιπνεύσειν ἐτησίαν ἄνεμον ἀπὸ ἑσπέρας , ταύτῃ δὲ παρεγγυῶν τῇ στρατιᾷ τὸ μέρος ἐκεῖνο κατὰ νώτου λαβεῖν , ἐς μάχην τε καθίστατο περὶ πλήθουσαν ἀγοράν , καὶ συμμίξας τοῖς πολεμίοις ἐμάχετο ἰσχυρῶς . μάχης δὲ ἀμφοῖν ἰσορρόπου γενομένης ἐπὶ λόφον τινὰ αὐτοῦ που λέγεται ἀναβῆναι , καὶ φωνῆσαι μέγα τοῖς ἑαυτοῦ τάδε . " Παῖδες ἐμοὶ στρατιῶται , μέμνησθε ὑμῶν αὐτῶν , ὅσα ἐπεπόνθειτε ἐν τῇ Εὐρώπῃ , τοσαῦτα ἔτη διαπολεμοῦντες . τί δὴ ὑποχωρεῖτε ; οὐκ ἴστε , ὡς τὰ πάντα ἐφ' ἡμῖν ἔσται , τούτων περιγενομένοις ; ἄγετε δὴ ἐμοὶ ἕπεσθε , ὡς ἢν μὴ ἀρτίως ἕπησθε , ταχὺ περιεσομένων τῶν πολεμίων ἡμᾶς . " Ταῦτα εἰπόντα τὸν βασιλέα ἐλαύνειν ὁμόσε τῷ ἵππῳ ἐπὶ τοὺς πολεμίους , ἐς τὸ μέσον στῖφος ἐμβάλλοντα · καὶ αὐτίκα ἐπιπνέοντα τὸν ἄνεμον ἀπὸ νώτου τῇ στρατιᾷ ἐνοχλεῖν ἐπὶ πρόσωπον τοὺς ἐναντίους , καὶ οὕτως ἅμα ἀλλήλοις διακελευσαμένους καὶ ἐς τὸ πρόσθεν ἰόντας καὶ βιαζομένους τέλος δὴ τρέψασθαί τε καὶ ἐπιδιώκειν ἀνὰ κράτος ἀπολοῦντας τοὺς πολεμίους . καὶ διαφθαρῆναι μὲν λέγεται τὰ πλείω τοῦ στρατεύματος αὐτοῦ , διαφυγόντας δὲ τοὺς πολεμίους οἴχεσθαι ἀπαλλαττόμενον ἕκαστον ἐπὶ τὰ ἑαυτοῦ . ἐνταῦθα διαπρεσβευσαμένους σπονδάς τε αἰτεῖσθαι , καὶ συμβῆναι αὐτῷ , ἐφ' ᾧ ἕπεσθαι τούτους , ᾗ ἂν ἐξηγοῖτο τοῦ λοιποῦ στρατευόμενος . Ἐν ᾧ δὴ κατὰ τὴν Ἀσίαν διέτριβε καὶ περιῄει καὶ τὰ ἐν τῇ Ἀσίᾳ καθίστη πράγματα καὶ τοῖς Τούρκων ἡγεμόσι σπονδὰς ἐποιεῖτο , Σαουζῆς ὁ πρεσβύτερος τῶν παίδων αὐτοῦ ἐν τῆ Εὐρώπῃ καταλειφθεὶς , ὥστε ἐφορᾶν τε τὴν ἀρχήν , καὶ ἤν τι ἐπίῃ δεινὸν ἢ χαλεπὸν κατὰ τὴν ἀρχήν , ἐπὶ τὸ δοῦναι αὐτῷ ἀσφαλῶς ἔχειν , καταστησάμενος . οὗτος δὲ συνίστη τε καὶ τοὺς κατὰ τὴν Εὐρώπην ἀριστέας , ὡς ἠδύνατο , μάλιστα εὖ ποιῶν τε καὶ ἀνακτώμενος , καὶ τοῦ Ἑλλήνων βασιλέως τῷ πρεσβυτέρῳ παιδὶ Ἀνδρονίκῳ , ὡς οἰχομένου τοῦ πατρὸς αὐτοῦ Ἀμουράτῃ τῷ Ὀρχάνεω ἐς τὸν κατὰ τὴν Ἀσίαν πρός γε ἡγεμόνας αὐτοῦ πόλεμον ἐγκατελείφθη ἐν τῷ Βυζαντίῳ καὶ ἐπετέτραπτο τὴν βασιλείαν , τούτῳ ἀφικόμενος ἐς λόγους ἔπειθέ τε ἀφίστασθαι ἀπὸ τῶν πατρῴων , καὶ ἄμφω κατασχεῖν τὴν πατρῴαν ἀρχήν , τὸν αὐτὸν σφίσιν ἐχθρόν τε καὶ φίλον ἡγουμένους , καὶ ἤν τις ἐπίῃ πολέμιος , ἀμύνοντας παραγίνεσθαι ἀλλήλοις κατὰ τὸ δυνατὸν πάσῃ δυνάμει . ταῦτα ὡς αὐτοῖς ἐδόκει ποιητέα , ἐσπένδετό τε καὶ ὅρκια ἐποιοῦντο , ἐμπεδοῦντες ὡς μάλιστα τὰ τοιαῦτα σφίσιν αὐτοῖς , ᾗ ἀσφαλέστατα ἐδόκει ἀμφοῖν ἔσεσθαι . ὡς δὴ ταῦτα ποιησάμενοι δῆλα ἐποιοῦντο , ἠσφαλίζοντο σφᾶς παρασκευαζόμενοι , ἢν ἐπίῃ ἐς τὴν Εὐρώπην Ἀμουράτης , ὡς ἀμύνεσθαι . ταῦτα ὡς ἐπύθοντο τάχιστα γενόμενα κατὰ τὴν Εὐρώπην , καλέσας Ἰωάννην βασιλέα Βυζαντίου ἔλεγε τοιάδε . " Βασιλεῦ Ἑλλήνων , ἐμοί τε νεωστὶ παρὰ τῶν ἐν τῇ Εὐρώπῃ πιστοτάτων ἀγγελία ἀφίκετο , ὡς Σαουζῆς ὁ ἐμὸς παῖς ὑπὸ τοῦ σοῦ παιδὸς ἀναγκασθεὶς ἀνήκεστά μοι βουλεύονται πράγματα . πῶς οὖν ἔχει μηδέν τι ἐπισταμένου σοῦ τούτων πέρι ἐς τοσοῦτον ἀφικέσθαι ἀφροσύνης , ὥστε μὴ μόνον ἐπιχειρῆσαι τὸν ἐμὸν παῖδα , ἀλλὰ καὶ τὸν παῖδα συνέπαινον γενέσθαι ἐς ταῦτα ; πῶς δ' ἄνευ σῆς γνώμης τὰ τοιαῦτα γενέσθαι ἐξείη λογίζεσθαι ; ἀλλ' εἰ μὲν δίκην ἐπιθήσων τῷ σῷ παιδὶ , ἥν τινα ἂν ἐπιτάττοιμεν , μηδ' ὁτιοῦν ὑπολογιῇ , εἴσομαι τότε σαφῶς , ὡς ἄκοντός σου ταῦτα ἐγένετο . ἢν δὲ ἄλλῃ λογιζόμενος ἀλλοῖον , ἢ ἐμοὶ δόξει περὶ τοῦ ἐμοῦ παιδός , μὴ τιμησάμενος μὴ βούλοιο τίθεσθαι , ἴσθι δὴ σαυτὸν ἐν αἰτίᾳ ἕξων ἐς ὕστερον . " Βασιλεὺς δὲ Ἑλλήνων ἀμείβετο τοῖσδε . " ὦ βασιλεῦ , οὐκ ἂν δή ποτε τοῦ λοιποῦ ταύτην ἔμοιγε τὴν αἰτίαν αἰτιώμενος ἐπιθείης σὺν δίκῃ · ἢν γὰρ κἀμοὶ γένηται ὁ παῖς οὗτος , ὃν σὺ ἔφησθα ἐπὶ ταῦτα ὡρμῆσθαι , οὐδέν τι ἧττον ἐμοῦ συνειδότος , ᾔδει δὴ τότε σαφέστατα , ὡς ἔχοιμεν εὐνοίας τε καὶ φιλοφροσύνης περὶ σέ τε καὶ τὴν σὴν δυναστείαν . ἢν δ' ἂν ἐπιτάττοις δίκην ἐκείνῳ ἐπιθεῖναί με , μὴ ἂν οὕτω μεμηνέναι δόξαιμι , ὥστε τῷ ἐμοί τε καὶ σοὶ ἐχθίστῳ τε καὶ πολεμιωτάτῳ διατεθειμένῳ χαρίζεσθαι ὁτιοῦν ἐνδιδόντα τῆς δίκης . " Ταῦτα εἰπόντα τῷ βασιλεῖ , ἐδέδοκτο Ἀμουράτῃ τὴν αὐτὴν ἀμφοῖν ἐπιθεῖναι τὴν δίκην , κατὰ ταῦτα ἄμφω τὼ πατέρε ἐπαιτιωμένω τοῖς παισίν , ἐξορύξαι τὼ ὀφθαλμὼ ἑκατέρῳ ἐκείνοις . ὡς δὲ ταῦτα ἐδέδοκτο , ἤλαυνεν ἐπὶ τὴν Εὐρώπην , στράτευμα ἀγόμενος , ᾗ ἐδύνατο , πλεῖστον . καὶ διαβὰς ἐπὶ τὴν Εὐρώπην ἴετο ὁμόσε ἐπὶ τὸν παῖδα , ὅπου δὴ ἐπυνθάνετο αὐτὸν ἐνστρατοπεδευόμενον σὺν τῷ Ἑλλήνων βασιλέως παιδί . οἳ δὴ τὸ Εὐρώπης στράτευμα συλλέξαντες ἐστρατοπεδεύοντο ἐν χωρίῳ τινὶ Βυζαντίου τὰ Πικριδίου καλουμένῳ , οἷ δὴ τούς τε Ἕλληνας ἅμα καὶ τοὺς ἀρίστους ἀπ' Εὐρώπης συλλέγεσθαί οἱ ὡς μάλιστα ἐλογίζοντο . ἐνταῦθα δὴ ἐπὶ χαράδρᾳ τινὶ ὡς ἐπὶ χάρακι ἐστρατοπεδεύετο Σαουζῆς Ἀμουράτεω παῖς , τὸν πατέρα ἐπιόντα οἱ ἐπιδεχόμενος . Ἀμουράτης δὲ ὡς ἐνταῦθα κατέλαβε τὸν παῖδα αὐτοῦ καὶ τοὺς Ἕλληνας στρατοπεδευομένους , συνταξάμενος ἐπῄει ὡς συμμίξων αὐτίκα τοῖς ἐναντίοις . ὡς δὲ ὑπὸ τῆς χαράδρας διεκωλύετο , ἐστρατοπεδεύσατο καὶ αὐτός . συνέβαλλον , ᾗ ἐνεχώρει , Ἑλλήνων τινὲς τοῖς τοῦ Ἀμουράτεω στρατιώταις , καὶ ἐτρέψαντο τούτους , ὡς λέγεται . ὡς δὲ ἐφαίνετο χαλεπῶς ἔχειν τὸν χῶρον ἐκεῖνον μάχῃ συνάψαι τοῖς πολεμίοις , νυκτὸς ἐλάσας ἐναντίον τοῦ στρατοπέδου ἐπὶ τὸ χεῖλος τῆς χαράδρας , ὡς ἐγγυτάτω γενόμενος τοῦ στρατοπέδου τῶν πολεμίων , ὡς ῥᾷστα ἐπακούοιτο , φωνῇ τε μεγάλῃ ἐπικαλούμενος ὀνομαστὶ ἄνδρα ἕκαστον , ὡς εὐκλεΐζων ἅμα τῶν πεπραγμένων ἑκάστῳ , εἴ τῳ φιλότιμον πώποτε ἢ ἀγαθὸν ξυνηνέχθη γενέσθαι . μετὰ δέ , εὐφημίζοντα ἕκαστον , παρὰ τὸ χεῖλος διιππεύοντα λέγεται ἐπειπεῖν τοιάδε . " Ἄνδρες ἥρωες , ποῖ δὴ οἴχεσθε , ἀπολιπόντες ἐμὲ τὸν πατέρα ὑμῶν ; ποῦ τοῦ διδασκάλου τῆς διδασκαλίας ὑμῶν ἀφέμενοι ἐπὶ παῖδα ἐτράπεσθε ἔτι ἁπαλὸν ὄντα , ὅν , ἐπειδὰν ἐς χεῖρα ἐμὴν ἀφίκηται , συλλαβὼν μαστιγώσω , οὐδέν τι ἄλλο λυμηνάμενος τὸν νεανίαν , ἂν μέντοι μόνον ὑμῖν βουλομένοις ἐξῇ ἐκεῖνον τοιαῦτα ποιῆσαι . ἢν δὲ ἄλλο πειρώμενοι τῆς γνώμης ἐμοῦ ἐθέλητε διὰ μάχης ἰέναι , ἴστε δὴ ὡς ὑμῖν οὐδὲν ὑγιὲς ἐσεῖται τοῦ λοιποῦ . δεῦρο δὴ οὖν ἰόντες παρ' ἡμᾶς μηδ' ὁτιοῦν ὑπολογίζεσθε αἰδοῖ τῆς ἡμετέρας ἀρετῆς , καὶ ὑπὸ παιδὸς μαστιγία αἰσχύνεσθε τοιαῦτα ἐπιτηδεύοντες . καὶ ἐπόμνυμι τὸν τὴν ἀρχὴν τήνδε ἐμοὶ ἐπιτρέψαντα μηδένα μηδὲν ἔτι ἀνήκεστόν τι ἐργάσεσθαι . " Ταῦτα ἀκούσαντας τοὺς Σαούζεω στρατιώτας αἰδεσθῆναί τε λέγεται τὴν βασιλέως φωνήν , φωνεῖν τε γὰρ διάτορον μάλιστα δὴ ἀνθρώπων , καὶ περὶ σφῶν αὐτῶν δεδιέναι , τὴν τύχην αὐτοῦ καὶ ἀρετὴν ἐξεπισταμένους . καὶ οὕτω πεισθέντας , ὡς ἐδίδοσαν σφίσιν αὐτοῖς λόγον ἐπὶ τῷ γεγονότι , νυκτὸς ἐκείνης ἀπαλλάσσοντο ἐκ τοῦ στρατοπέδου , ἀπιόντες , ᾗ ἑκάστῳ προεχώρει , τοὺς δὲ πλείους ἀφικομένους παρὰ τὸ Ἀμουράτεω στρατόπεδον παραιτεῖσθαι , ὡς ἀνάγκῃ προηνεγμένοι συνελέγησαν ἐς τὸ Σαούζεω στρατόπεδον . αἰσθόμενος δὲ ὁ Σαουζῆς ἀποδιδράσκοντας τοῦ στρατοπέδου τοὺς στρατιώτας αὐτοῦ , σὺν τοῖς ἀρίστοις , οἷς ἑώρα εὐνουστάτοις αὐτῷ , ᾤχετο ἐπὶ τὸ Διδυμότειχον , συνεπισπομένων καὶ τῶν παίδων ὅσοι ἐς τόνδε οἱ συνεπιλαβομένων τὸν πόλεμον ὡς προθυμότατα , καὶ συμπροθυμούμενος ἐδόκει τούτων ἀντιλαβέσθαι , ᾗ ἐδόκει ἐρρωμενέστατα . πυθόμενος δὲ Ἀμουράτης ἤλαυνε κατὰ πόδας , καὶ ἐπολιόρκει τὴν πόλιν . οἱ δὲ σὺν τῷ Σαουζῇ λιμῷ πιεζόμενοι , ἅτε σίτου οὐκ εἰσενεχθέντος ἐς τὴν ἀκρόπολιν πρότερον καὶ ἐν βραχεῖ ἐπιλελοιπότος , παρεδίδοσαν σφᾶς αὐτοὺς χρῆσθαι , ὡς ἂν μάλιστα αὐτῷ δοκοίη . Ἀμουράτης δὲ τὴν πόλιν λιμῷ παραστησάμενος εἷλε τὸν παῖδα αὐτοῦ Σαουζῆν , καὶ λαβὼν ἐξέκοψε τὼ ὀφθαλμὼ αὐτοῦ . τοὺς δὲ ἄλλους κελεῦσαι αὐτὸν δεδεμένους ἐπὶ κεφαλὴν κατὰ κρημνὸν κατενεχθῆναι ἀπὸ τῆς πόλεως ἐς τὸν ποταμόν . τὸν δὲ ἐσκηνωμένον παρὰ τὸν ποταμὸν καὶ θεώμενον ἐπιφερομένους τούς τε ἀρίστους ἐπὶ κρημνὸν σύνδυό τε ἅμα καὶ σύντρεις ἀνακαγχάζειν ὡς ἐπισπεύδοντα κυσὶ λαγὼ ἐπιδιώκουσι , παῖδας τῶν παρ' ἑαυτῷ ἀρίστων σὺν τῷ Σαουζῇ ἀπιόντας , ἐκέλευσε τοὺς πατέρας αὐτῶν αὐτοχειρὶ διαχρήσασθαι . δύο δὲ τούτων λέγεται , μὴ ἐθελήσαντας τοὺς παῖδας αὐτῶν ἀποκτεῖναι , αὐτούς τε ἅμα ἀνελεῖν καὶ τοὺς παῖδας αὐτῶν κελεῦσαι ἀνελεῖν . γνώμῃ δ' ἔφασκε τῶν πατέρων ἀφικέσθαι τοὺς παῖδας ἐπὶ τὸν Σαουζῆν , καὶ ἀφικέσθαι ταλαντευομένων αὐτῶν καὶ ἐπ' ἀμφότερα . ταῦτα δὲ ποιησάμενον ἐπιτεῖλαι , πέμψαντα ἄγγελον , τῷ Ἑλλήνων βασιλεῖ τὸν παῖδα τὰ αὐτὰ τούτῳ ποιῆσαι , ᾗ συνέθετο αὐτῷ τὴν ἀρχήν . κἀκεῖνον δέ φασι λαβόντα τὸν παῖδα αὐτοῦ ὄξει ζέοντι κατενέγκαι τὼ ὀφθαλμώ . Τότε μὲν οὖν οὕτως ἐτελεύτα ἀμφὶ τόνδε τὸν πόλεμον · μετὰ δὲ ταῦτα ὡς Ἐμμανουῆλος ὁ τῶν Ἑλλήνων βασιλέως παῖς Θέρμην τὴν ἐν Μακεδονίᾳ , Θεσσαλονίκην ἐπικαλουμένην , ἐπιτροπεύων διίθυνε , καί τινος λαβόμενος ἐπιστάτου ἀμφὶ τήνδε τὴν χώραν τῇ Φερρῶν πόλει ἐπιβουλεύων ἑάλω , πρὸς δὲ καὶ νεώτερα πράττων πρὸς Ἀμουράτην , ἐπιπέμψας Χαρατίνην ἄνδρα μὲν μέγα δυνάμενον , διὰ σύνεσιν δὲ τὰ ἐς πόλεμον οὐδενὸς τῶν παρ' ἑαυτῷ λειπόμενον , ἐπέτελλε τὴν Θέρμην αὐτῷ παραστησάμενον ἥκειν , ἄγοντα τὸν τοῦ βασιλέως Ἰωάννου παῖδα . Χαρατίνης μὲν δὴ ἐν τούτοις ἦν · Ἐμμανουῆλος δὲ αἱρήσεσθαι τὴν πόλιν οἰόμενος ταχὺ ὑπὸ Χαρατίνεω , ἅτε τῶν πραγμάτων τῶν ἐν τῇ πόλει πονηρῶς ἐχόντων καὶ ἐπ' οὐδενὶ ἀγαθῷ οἱ ἀποβεβηκότων , αὐθαδέστερόν τε γὰρ αὐτῷ ἀχθόμενοι ἐχρῶντο οἱ τῆς πόλεως , ἢ ὡς ἐχρῆν , ὡς εἶχε , τάχιστα ἀπηλλάττετο διὰ θαλάττης ἐπὶ τὸν πατέρα αὐτοῦ ἐν νῷ ἔχων ἀπιέναι . ὡς δὲ ἐπιπέμπων αὐτῷ ὁ πατὴρ προηγόρευεν ἄλλου πη ἀπιόντα ἀπαλλάττεσθαι , ὡς οὐκέτι αὐτῷ ἐνὸν δέχεσθαι διὰ δέος τοῦ Ἀμουράτεω , ἔγνω δεῖν ἐς αὐτὸν ἴεσθαι δὴ τὸν Ἀμουράτην παραιτησόμενον , εἴ τι μὴ ἐν δέοντι διαπραξαμένῳ αὖθις αὐτῷ μεμελέτηκεν . Ἀμουράτης δὲ πυνθανόμενος τὸν βασιλέως παῖδα ἐπ' αὐτὸν ἀφικνεῖσθαι ἠγάσθη τε αὐτὸν τῆς γενναιότητος , καὶ ἀπαντήσας , ᾗ πρότερον εἰώθει ποιεῖν αὐτῷ ἐπελαύνοντι , ἔπειτα προσεῖπε , καὶ ἐπισχών τι βραχὺ οὕτω διηλέγχθη μετ' αὐτοῦ . μετὰ δὲ ταῦτα προσγελάσας αὐτῷ ἔλεγε τοιάδε . " Ὦ παῖ βασιλέως , ὡς μὲν σὺν δίκῃ τῇ ἐμῇ χώρᾳ νῦν , πρότερον δὲ ὑμετέρᾳ οὔσῃ ἐπιβουλεύων ἑάλως , καὶ ταῦτα , ὅσα διεπράξω , σὺν δίκῃ διαπεπραγμένος εἴης , ἐπισταμένῳ μοι ταῦτά ἐστι , καὶ ἤδη συγγνώμην σοι παρεχόμενος ἐν τῷ παρόντι , ὅρα , μὴ εἰσαῦθις ἁλοὺς τοιοῦτον ἐς ἐμὲ καὶ τὴν ἐμὴν ἀρχὴν διαπραττόμενος εἴης . ἐμέ τε γὰρ καὶ θεὸν ἅμα τὸν τοῦδε κηδόμενον , ἀποδεδειχὼς ἤδη φαυλότατά σε δὴ διαγενόμενον · ὡς ταύτῃ ἄμεινον ἔχεις γενόμενος , ἐφ' ὑμῖν τὰ τῆς Εὐρώπης πράγματα . " " ἀλλ' ἐγώ , " ἔφη ἐκεῖνος , " καὶ θεὸν αὐτὸν παρὰ σοῦ , ᾗ ἔχει , ὡς ἄριστα διαιτῶντα αἰσθόμενος ἤϊα ἐπὶ σέ , ἐν τοσαύτῃ αἰτίᾳ γενόμενος . ὡς ἄν μοι ἐπιτηδείως σχοίης , ἐφ' οἷς πεπλημμέληταί μοι ἐπὶ σὲ καὶ τὴν σὴν βασιλείαν . " Οὕτω δὲ καὶ Ἀμουράτης συνέγνω τε αὐτῷ τὴν ἁμαρτίαν , καὶ τῷ πατρὶ αὐτοῦ ἐπιπέμπων ἐκέλευε τὸν παῖδα αὐτοῦ δέχεσθαι · ὁ δὲ ἐποίει τε , ᾗ ἐνετέλλετο , καὶ τὸν παῖδα αὐτίκα προσίετο ἐς Βυζάντιον . Χαρατίνης δὲ τήν τε Θέρμην παραλαβὼν καὶ τοὺς ξυναφεστῶτας δουλωσάμενος μέγα εὐδοκίμει παρ' Ἀμουράτῃ , καὶ πρόσθεν μέγας ὢν παρ' αὐτῷ καὶ μέγιστον δυνάμενος . Λέγεται μὲν περὶ Χαρατίνεω πολλὰ ἄξια λόγου , ὡς ὑποτιθεμένου Ἀμουράτῃ τὰ δέοντα καὶ τὰ πλείω ὑπηρετοῦντι διαπράττεσθαι μεγάλα ἄττα κατά τε Ἀσίαν καὶ Εὐρώπην · καὶ λόγοι δὲ αὐτοῦ πρὸς Ἀμουράτην ἀπομνημονεύονται , ἐρίζοντος αὐτῷ περὶ συνέσεως καὶ στρατηγίας . ἐρομένου γὰρ αὐτοῦ λέγεται " Ἀμουράτη ὦ βασιλεῦ , πῶς ἂν δὴ μάλιστα στρατηγῇ , ἕως , ἂν βούλοιτό οἱ γενέσθαι , τούτων ῥᾳδίως ἐπιτυγχάνοι ; " τὸν δὲ φάναι λέγεται " εὖ τε στοχαζόμενος , καὶ τοὺς στρατιώτας ὡς οἷόν τε μάλιστα εὐεργετῶν . " τὸν δὲ ἐπανερέσθαι " καὶ πῶς ἂν δὴ " εἰπόντα " στοχάζεσθαι ὀρθῶς ; " τὸν δὲ φάναι " εἰ μετρῶν τὰ εἰκότα μὴ σφάλληται περὶ τὰ μέτρα . " ἐνταῦθα καγχάσαι λέγεται Χαρατίνην πάνυ μέγα , καὶ ἐπειπεῖν " Ἀμουράτη ὦ βασιλεῦ , σωφρονεῖν ἄριστ' ἂν δοκοίης . πῶς δ' ἂν μετροίη , ἂν μὴ παρὼν ἑκάτερα θεωρῇ , τά τε δέοντα καὶ τἀναντία τούτων , καὶ τῶν μὲν ἀπέχοιτο , τὰ δὲ αὑτῷ μεταδιώκοι ἑλόμενος , φθάνων τε τούτων τὰ δέοντα ; " διὰ ταῦτα δὲ ταχυτῆτα αἰνιττόμενος προφέρειν μέγα τῶν ἄλλων ἀγαθῶν ἐς τὸ μεγάλα κατεργάζεσθαι , ὡς οὐδὲν ἄλλο πρὸ ταχυτῆτός τε καὶ σπουδῆς τόν γε στρατηγὸν χρῆναι ἐπιτηδεύειν , καὶ πανταχοῦ παραγενόμενον , ὅποι ἂν δέοι πῃ παρεῖναι . ταῦτα μὲν οὖν διειλεγμένους ἀλλήλοις ἀποδείκνυσθαι γνώμας οὐ τοῦ δέοντος ἐλλιπεῖς . Ἀμουράτης μὲν οὖν διιὼν ἁπανταχῇ ὡς τάχιστα , δέους τε ἐπλήρου ἅπαντα καὶ φυλακῆς , Χαρατίνῃ χρώμενος ὑπηρέτῃ τῷ πάντα ἀρίστῳ καὶ ἐς τὸ συλλαμβάνειν αὐτῷ καὶ ὁτιοῦν ξυνεπιλαβέσθαι , καὶ ἐπιτηδείως ἔχοντι ἐς τὰ μάλιστα , καὶ οὐκ ὀλίγα ἐς τὴν ἀρχὴν αὐτῷ ποιησαμένῳ κατὰ τὴν Εὐρώπην . ὑπηγάγετο μὲν οὖν τοσάδε ἔθνη καὶ ἡγεμόνας τοὺς ἐν τῇ Εὐρώπῃ ἐς φόρων τε ἀπαγωγήν , καὶ συνεπομένους αὐτῷ , ὅποι ἂν στρατεύοιτο , Ἑλλήνων βασιλεῖς εἶχέ οἱ στρατευομένους . Ἐμμανουήλῳ δὲ ἠρέσκετο μάλιστα δὴ ξυμπάντων Ἑλλήνων . εἶχε δὲ καὶ τῶν Μυσῶν βασιλέα , πρὸς δὲ καὶ Δραγάσην τὸν Ζάρκου παῖδα καὶ Μπόγδανον τὸν τὴν Ροδόπην κατέχοντα καὶ ἄλλους τοὺς ἐν τῇ Εὐρώπῃ ἡγεμόνας καὶ Τριβαλλῶν καὶ Ἑλλήνων καὶ Ἀλβανῶν.τούτων δὲ ἁπάντων κατεστρατευμένων , καὶ τῶν ἐν τῇ Ἀσίᾳ ἡγεμόνων αὐτῷ συνεπομένων ἐς τοὺς πολέμους ἤλαυνε δὲ τελευτῶν . ὡς μὲν οὖν Ἕλληνες κατεστραμμένοι ἐδεδούλωντο Ἀμουράτῃ τῷ Ὀρχάνεω , καὶ πρότερόν μοι δεδήλωται . καὶ νῦν δὲ τοσάδε ἂν λέγοιτο ἐς ὑπόμνησιν ἱκανῶς . Ἰωάννης γὰρ ἐπείτε κατέσχε τὴν βασιλείαν , συνελάσας Καντακουζηνὸν τὸν πρόσθεν βασιλεύοντα Ἑλλήνων ἐς τὴν Ναζηραίων δίαιταν , ἐνεώρα γε τὰ Τούρκων πράγματα ἐπὶ μέγα χωροῦντα δυνάμεως , ἀπέπλευσεν ἐς Ἰταλίαν . καὶ πρῶτα μὲν ἐπὶ Ἑνετοὺς τραπόμενος , ἐπικουρίας μὲν οὐδέν τι ἀξίας λόγου τυχών , ἐδανείσατο χρήματα , ἐν νῷ ἔχων ἐπὶ τὸν Γαλατίας βασιλέα ἀπιέναι . ἀφίκετο μέντοι καὶ ἐπὶ τοὺς λοιποὺς τῶν πρὸς ἑσπέραν ἡγεμόνας , δεόμενός τε ἐπικουρίας καὶ ἀποπειρώμενος ὡς οἷόν τε μάλιστα αὐτῶν . παριών τε ἐπὶ τῶν Κελτῶν βασιλέα κατέλαβε μὲν τὰ οἴκοι αὐτῷ διεφθορότα καὶ πάνυ δὲ ἔχοντα μοχθηρῶς , τυχεῖν οὐδενός , ὧν ἕνεκα ἀφίκετο ἐπὶ Ἰταλίας . ἐπανιὼν δὲ ἐπ' οἴκου , ὡς ἐγένετο κατὰ τοὺς Ἑνετούς , καὶ τὸ δάνειον οὐκ εἶχεν ἀπαιτούμενος ἀποδιδόναι , ὃ ἐδανείσατο ἀπιὼν ἐπὶ Γαλατίαν , κατεσχέθη τε αὐτοῦ ὑπὸ Ἑνετῶν , οὐ μεθιεμένων αὐτὸν ἀποπλεῖν οἴκαδε , ἄχρις ἂν μὴ ἐκτίσῃ τὸ χρέος τοῖς δανεισταῖς . ὁ δὲ ἐν ἀπορίᾳ γενόμενος , ἐπιπέμπων ἐς Βυζάντιον παρὰ Ἀνδρόνικον τὸν παῖδα αὐτοῦ ἐπιτετραμμένον τὴν βασιλείαν , ἠξίου χρήματα ἐξευρόντα ἀπό τε τῶν ἱερῶν κειμηλίων καὶ ἄλλων τῶν κατὰ τὴν ἀρχὴν πέμψαι οἱ ἱκανὰ ἀπολῦσαι αὐτόν , καὶ μὴ περιιδεῖν αὐτὸν ἐν φυλακῇ ὄντα πάνυ πολὺν διατρίβειν χρόνον . ὁ μὲν οὖν Ἀνδρόνικος ἐν ὀλιγωρίᾳ ἐποιεῖτο τὰ ἐπεσταλμένα αὐτῷ , οἷα περὶ τὴν βασιλείαν μαλακιζόμενος καὶ τῷ πατρὶ οὐ πάνυ τι ἀρεσκόμενος . ἐπιστέλλων ἔφασκε μήτε τοὺς Ἕλληνας ἐπιτρέπειν αὐτῷ χρῆσθαι τοῖς ἱεροῖς , μήτε αὐτὸν ἄλλοθέν ποθεν οἷόν τ' εἶναι χρήματα ἐξευρεῖν , ἐκέλευέ τε ἄλλῃ τραπόμενον μὴ διαμέλλειν κήδεσθαι ἑαυτοῦ , ὅπως ἂν ἀπολύοιτο τοῦ χρέους .
Lemmas: ἐπείτε δέ αὐτός τελευτάω , Αμουράτης ὁ Ὀρχάνεω παῖς , Σουλαϊμάνεω δέ ἀδελφός , ὡς πυνθάνομαι ὁ αὐτός τελευτάω , ὁ τε νέηλυς καί ἄλλος ὁ ὁ θύρα λαμβάνω καί εἰς ὁ Εὐρώπη διαβαίνω παραλαμβάνω ὁ στράτευμα αὐτός ἅπας , καί ἐπί Ἀδριανούπολις ἐλαύνω ὁ βασίλεια ὁ αὐτός ποιέω . καί ἐντεῦθεν ὁρμάω ληΐζομαι ὁ ὁ Μακεδονία μεσόγαιος χώρα , καί ἀνδράποδον συχνός ἄγω πλουτίζω ὁ μετά ἑαυτοῦ στρατιώτης , καί Τοῦρκος ὅσος ἐπί ἐλπίς ὁ κερδαίνω ὁστισοῦν ἕπω αὐτός , δωρέω ἀνδράποδον τε καί ὑποζύγιον , ὁ ἁλίσκομαι ἀπό Μυσός τε καί Ἕλλην . λέγω μέντοι καί ὅδε , ὡς Σουλαϊμάνης , ἐπεί τε αἰσθάνομαι ὁ Τριβαλλός καί Μυσός δύναμις ἐπί αὐτός ἀθροίζω , καί πράσσω , ὥστε δίδωμι ὁ ἑξάκις μυρίος δραχμή , ὥστε ἀποδίδωμι αὐτός , ὅσος ὁ πόλισμα προσάγω ὁ , καί αὐτός οἴχομαι ἀπαλλάσσω εἰς ὁ Ἀσία ἀποχωρέω τηνικαῦτα πολιορκέω ὁ ἐν Θράκη πόλισμα Ἕλλην . ὡς οὖν πυνθάνομαι ὁ Ἕλλην ἀποδέχομαι τε καί ἑτοῖμος εἰμί ἐπί οὗτος σπένδω , συμφέρω σεισμός τε μέγας καί ὁ τεῖχος ὁ πόλις διαράσσω , ὥστε αὐτός αἱρέω ἀπό οὗτος ὁ πλέω , ὅς ἐπελαύνω πολιορκέω . καί αἱρέω παρά ὁ Ἕλλην ὁ πόλισμα ἔχω ὁ λοιπός ὁ Εὐρώπη , μηδείς τίς τοιοῦτος ἔτι προσίημι . μετά δέ οὗτος ἐλαύνω ἐπί Μυσός καί ἐπί Τριβαλλός . ὁ δέ γένος οὗτος παλαιός τε καί μέγας ὁ κατά ὁ οἰκέω ἔθνος , εἴτε ἀπό Ἰλλυριός μοῖρα ἀποσχίζω οὗτος οἰκέω ὁ χώρα , εἴτε , ὡς ἔνιοι , ἀπό ὁ πέραν ὁ Ἴστρος ἐπί ἔσχατος ὁ Εὐρώπη , ἀπό τε Κροατία καί προυσιαι ὁ εἰς ὁ ἀρκτῷος ὠκεανός καί Σαρματία ὁ νῦν οὗτος Ῥωσία καλέω εἰμί ἐπί χώρα ὁ διά ὁ ψῦχος ἀοίκητος , ἐκεῖθεν ὁρμάω καί ὁ τε Ἴστρος διαβαίνω ἐπί ὁ εἰς ὁ Ἰόνιος χώρα ἀφικνέομαι καί οὗτος ἐπί πολύς ἐπί Ἑνετός διακούω καταστρέφω οἰκέω , εἴτε δή ἐναντίος μᾶλλον εἶπον ἀγαθός , ὡς ἐντεῦθεν ἀπό ὁ εἰς ὁ Ἰόνιος χώρα ὁρμάω καί Ἴστρος διαβαίνω ἐπέκεινα γίγνομαι ὁ οἰκέω , οὐ εἄν δή λέγω ἀσφαλῶς λέγω ὑπό ἐγώ . τοσόσδε μέντοι ἐπίσταμαι , ὡς ὁ ὄνομα οὗτος δή ὁ γένος διΐστημι ἀλλήλων ἦθος μέν οὐκέτι , γλῶσσα δέ καί φωνή ὁ αὐτός χράω κατάδηλος εἰμί ἔτι καί νῦν . ὡς μέντοι διασπείρω ἀνά ὁ Εὐρώπη , πολλαχῆ οἰκέω , ἄλλος τε δή καί ἐν τις ὁ Πελοπόννησος χώρα τε ὁ Λακωνικός εἰς ὁ Ταΰγετον ὄρος καί εἰς ὁ Ταίναρος οἰκέω . ὅς δή καί ἀπό Δακία ἐπί Πίνδος ὁ εἰς Θεσσαλία καθήκω ἐνοικέω ἔθνος . Βλάχος δέ ἀμφότερος ὀνομάζω · καί οὐ εἄν δή ἔχω διεξιέναι , ὁπότερος εἄν οὗτος λέγω ἐπί ὁ ἕτερος ἀφικνέομαι . οὗτος δή ἐνταῦθα ὁ τε Τριβαλλός καί Μυσός καί Ἰλλυριοί καί Κροατίους καί Πολάνος καί Σαρμάτας ὁ αὐτός ἐπίσταμαι ἵημι φωνή · εἰμί δήω οὗτος τεκμαίρομαι λέγω , εἰμί εἄν οὗτος ὁ γένος αὐτός τε καί εἷς καί ὁμόφυλος ἑαυτοῦ . ὑπό δέ ὁ καιρός εἰς ἦθος τε διαφέρω ἀλλήλων καί ἐπί χώρα ἄλλος ἀφικνέομαι οἰκέω . οὐκοῦν δή λέγω πρός οὐδείς , ὥστε σαφής τίς περί αὐτός ἔχω ἐγώ εἰς ἱστορία ἀποδείκνυμι . βασίλεια μέν εἰμί αὐτός ἐνταῦθα ὁ Ἴστρος καί πέραν τε , ὁ τε γένος οὗτος πολύς μείζων καί ἐπί πολύς μᾶλλον διήκω , ὥστε εἄν μᾶλλον ἐκεῖθεν φαίνω καλός παρέχω ἐπί ὅδε ἀφικνέομαι ὁ γένος οὗτος , καί οἰκέω πρός ὁ κατά ὁ Ἰόνιος χώρα , καί παρά ὁ Ἴστρος διαβαίνω , καί αὐτός μᾶλλον οἰκέω , ἢ ἐντεῦθεν ὁρμάω ἐπί ὁ ἐκεῖ ὁ οἰκέω σχεδόν τίς ἀοίκητος ἀφικνέομαι . εἴτε μέν οὖν ἀνάγκη τις προάγω , εἴτε καί ἑκούσιος ἐπί ἄμυνα στέλλω Χωρὶς οὗτος ἀπό ἀλλήλων ἀποικίζω τυγχάνω , ὡς εἰμί ὁράω , τεκμαίρομαι μάλα τίς , ἢ διισχυρίζομαι δήω ἄν . ἐντεῦθεν μέν οὖν καί ὁ τε ἄνω Μυσία καί κάτω Μυσία φαίνω καλῶς ἔχω οἴομαι ἔνιοι , ὡς ὁ ἄνω Μυσία οὖον ὁ εἰς ὁ ἄνω ὁ Ἴστρος ἀλλά ὁ εἰς ὁ πέραν ὁ Ἴστρος οἰκέω χώρα , ὁ δέ κάτω Μυσία οὖον ὁ εἰς ὁ κάτω ὁ Ἴστρος ἀλλά ὁ ἐπί οὗτος ὁ Ἴστρος χώρα , εἰμί ἐπί Ἰταλία καθήκω . ὁ μέντοι Βούλγαρος , ὅς κάτω Μυσία καλέω ὁ ἀγαθός Ἑλληνικός ἐπαίω φωνή , ἐπίσταμαι καθήκω ἐπί ὁ Ἴστρος ἀπό Βιδίνης πόλις εἰμί ἐπί Εὔξεινος πόντος ἐν τριναβον πόλις ὁ βασίλεια σφεῖς ἀποδείκνυμι . οὗτος μέν οὖν ὁπότε Ἀλέξανδρος ὁ ὁ Σερβία κράλης , ὁ ὁ Τριβαλλός ἡγεμών , εἰς ὁ βασίλειος καθίστημι , βασιλεύω τε οὕτως , εἰς ὅς δή τελευτάω καταλείπω βασιλεύς ὁ γένος ὁ παῖς αὐτός Σούσμανον , ἐπί ὅς δή στρατεύω Αμουράτης ὁ Ὀρχάνεω . ἐπεί εἰς Τριβαλλός εἰσβάλλω , καί μάχομαι κρατέω αὐτός Φέρρας τε ὑπάγω πόλις εὐδαίμων , καί ὁ εἰς ὁ Ῥοδόπη χωρίον καταστρέφω μέγας ἀποδείκνυμι ἔργον , Σαΐνη τε ὁ Φέρρα ἐπιτρέπω πόλις , ἀνήρ ἀγαθός , στρατεύω ἐπί Σούσμανον ὁ Μυσία βασιλεύς , καί συμβάλλω αὐτός οὗτος τρέπω τε ὁ Μυσός , καί διαφθείρω οὖον πολύς , διασῴζω ἐπί ὁ εἰς ὁ Ἴστρος χωρίον . διαπρεσβεύομαι δέ πρός Ἀμουράτης σουσμηνος ὁ Ἀλέξανδρος σπονδή τε ποιέω καί συμμαχία , ὥστε ὁ αὐτός ἐχθρός τε καί φίλος νομίζω , καί ἐπιγαμία ποιέω θυγάτηρ αὐτός , κάλλος τε ὑπερφέρω καί ἀπό Ἑβραΐς , ὅς ἄγω τιτρώσκω , γεννάω ὁ Αμουράτη , ἐκδίδωμι μέντοι καί ἕτερος ὁ Ἕλλην βασιλεύς , ὅς τηνικαῦτα [ ὁ ] Ἕλλην ὁ Καντακουζηνός ἀφαιρέω ὁ ἀρχή βασιλεύω γένος ὁ Ἑλληνικός . ὁ μέντοι Καντακουζηνός , ἐπείτε βασιλεύω παῖς ἔχω δύο , ὁ μέν νέος Ἐμμανουῆλον πέμπω εἰς Πελοπόννησος ἡγεμών ὁ μιζιθρης , ὁ δέ πρέσβυς καθίστημι βασιλεύς ὁ Ἕλλην . Ἰωάννης δέ ὁ ὁ Ἀνδρόνικος ὡς ἐπί ὁ ἱκανός ὁ ἡλικία ἀφικνέομαι , συνίστημι τε ὁ Ἕλλην καί συντίθημι αὐτός ὡς ἐπί ὁ βασίλειος ἀφικνέομαι . τυγχάνω δέ δίαιτα ἔχω ἐν ὁ Μακεδονία . ὁ δέ Ἕλλην ἄχθομαι ὁ δίαιτα καί ὕβρις ὁ βασιλεύς , ὡς ἕκαστος ἔχω αἴτιος αὐτός , ἐπάγω ἀπό Μακεδονία ὁ νεανίας εἰς ὁ βασίλειος καθίστημι . ὡς δέ εἰς ὁ βασίλειος καθίστημι , ὁ μέντοι Καντακουζηνός ναζειραῖος ποιέω , Ματθαῖος ὄνομα . ὁ οὗτος δέ πρέσβυς παῖς , ὅς ἀποδείκνυμι βασιλεύς ὁ Ἕλλην , ἀφικνέομαι μέν ὁ πρῶτος εἰς Ῥόδος παρά ὁ οὗτος αὐτός ἀρχιερεύς , δήω ἐπικουρία τυγχάνω , καί δήω κατάγω αὐτός εἰς ὁ βασίλειος . καί πολύς προΐσχω , ὥστε ὁ γίγνομαι τιμωρία τις , ὡς οὐδείς εὑρίσκω ἐπιτήδειος , πάρειμι αὐτίκα μετά οὗτος εἰς Πελοπόννησος παρά ὁ ἀδελφός αὐτός Ἐμμανουῆλον , ὁ ἡγεμών ὁ Σπάρτη , καί παρά αὐτός ὁ δίαιτα ποιέω . Ἰωάννης μέν οὖν ὁ τε Αμουράτη νεωστί εἰς ὁ Εὐρώπη διαβαίνω συμμαχία ποιέω , καί ὁ ὁ Μυσός βασιλεύς θυγάτηρ ἄγω ἐπί ὁ παῖς αὐτός Ἀνδρόνικος , ἀπό ὅς γίγνομαι αὐτός παῖς , πρέσβυς μέν Ἀνδρόνικος , Δημήτριος δέ καί Ἐμμανουῆλος ὁ νέος , καί Θεόδωρος . καί ἕπω ὁ Αμουράτη . ὅποι εἄν στρατεύω , καί φόρος τε ὑποτελής ἅμα εἰμί ὁ Αμουράτη , ἐφέπω , ὅποι εἄν στρατεύω . μετά δέ οὗτος ἐπί Δραγάσης ὁ Ζάρκου ἡγεμών ὁ ἐν ὁ Ἀξιός ποταμός χώρα στρατεύω καταστρέφω , εἰς φόρος τε ἅμα ἐπαγωγή , καί αὐτός ὁ στρατεύω ἕπω ἐπί ὁ πολέμιος , εἰς τοσοῦτος ὁ ἀριθμός ἔχω ἱππεύς . μετά οὗτος Μπόγδανος ὁ οὗτος ἡγεμών ὑπάγω , ὥστε ὁ ἕπω σύν ὁ αὐτός στρατιά , ἀποδείκνυμι μέγας ἔργον , ἐπιείκεια μέν κατά ὁ Κῦρος ὁ Καμβύσης ἐπιδείκνυμι , καί ὡς μέτριος τε καί ἐλευθέριος προσφέρω ὁ ὑπό αὐτός γίγνομαι ἡγεμών Τριβαλλός καί Μυσός καί δή καί Ἕλλην . κατά μέν οὖν ὁ Εὐρώπη διατρίβω συχνός τις χρόνος καί πρός οὗτος ἔτι διαπολεμέω ἀφικνέομαι ἀγγελία , ὁ ἐν ὁ Ἀσία βάρβαρος ἡγεμών ἀλλήλων συντίθημι ἀφίστημι τε ἀπό Ἀμουράτης χώρα οὐ ὀλίγος αὐτός , καί αὐτός στρατία συλλέγω , ὅσος δύναμαι , μάλιστα ταράσσω τε ὁ ἐν ὁ Ἀσία πρᾶγμα αὐτός , καί χώρα ὁ ἑαυτοῦ ὁ μέν καταστρέφω ὁ δέ καί πολιορκέω οὐ ἀνέρχομαι . ἐπεί τε δή ταχύς πυνθάνομαι , διαβαίνω ἴω ἐπί ὁ ἡγεμών παρασκευάζω , καί εἰς ὁ ἔσχατος πειράζω , ὅς δύναμαι ἀγαθός , ὡς διαμάχομαι . εὑρίσκω δέ οὗτος ἐν Μυσία στρατοπεδεύω παρατάσσω εἰς μάχη . οἷος δέ μάχη ἔμπειρος πολλαχῆ γίγνομαι μηχανάομαι τοιόσδε . λέγω γάρ , ὡς ἐπεί θέρος εἰμί ὥρα , καί ἐπίσταμαι μεσημβρία ἐπιγίγνομαι ἐπιπνέω ἐτήσιος ἄνεμος ἀπό ἑσπέρα , οὗτος δέ παρεγγυάω ὁ στρατιά ὁ μέρος ἐκεῖνος κατά νῶτον λαμβάνω , εἰς μάχη τε καθίστημι περί πλήθω ἀγορά , καί συμμίγνυμι ὁ πολέμιος μάχομαι ἰσχυρῶς . μάχη δέ ἄμφω ἰσόρροπος γίγνομαι ἐπί λόφος τις αὐτός ποῦ λέγω ἀναβαίνω , καί φωνέω μέγας ὁ ἑαυτοῦ ὅδε . " Παῖς ἐγώ στρατιώτης , μιμνήσκω σύ αὐτός , ὅσος πεπονθέω ἐν ὁ Εὐρώπη , τοσοῦτος ἔτος διαπολεμέω . τίς δή ὑποχωρέω ; οὐ οἶδα , ὡς ὁ πᾶς ἐπί ἐγώ εἰμί , οὗτος περιγίγνομαι ; ἄγετε δή ἐγώ ἕπω , ὡς εἄν μή ἄρτιος ἕπω , ταχύς περιέρχομαι ὁ πολέμιος ἐγώ . " οὗτος εἶπον ὁ βασιλεύς ἐλαύνω ὁμόσε ὁ ἵππος ἐπί ὁ πολέμιος , εἰς ὁ μέσος στῖφος ἐμβάλλω · καί αὐτίκα ἐπιπνέω ὁ ἄνεμος ἀπό νῶτον ὁ στρατιά ἐνοχλέω ἐπί πρόσωπον ὁ ἐναντίος , καί οὕτως ἅμα ἀλλήλων διακελεύομαι καί εἰς ὁ πρόσθεν εἶμι καί βιάζομαι τέλος δή τρέπω τε καί ἐπιδιώκω ἀνά κράτος ἀπολόω ὁ πολέμιος . καί διαφθείρω μέν λέγω ὁ πλείων ὁ στράτευμα αὐτός , διαφεύγω δέ ὁ πολέμιος οἴχομαι ἀπαλλάσσω ἕκαστος ἐπί ὁ ἑαυτοῦ . ἐνταῦθα διαπρεσβεύομαι σπονδή τε αἰτέω , καί συμβαίνω αὐτός , ἐπί ὅς ἕπω οὗτος , ὅς εἄν ἐξηγέομαι ὁ λοιπός στρατεύω . ἐν ὅς δή κατά ὁ Ἀσία διατρίβω καί περίειμι καί ὁ ἐν ὁ Ἀσία καθίστημι πρᾶγμα καί ὁ Τοῦρκος ἡγεμών σπονδή ποιέω , σαουζω ὁ πρέσβυς ὁ παῖς αὐτός ἐν τῆ Εὐρώπη καταλείπω , ὥστε ἐφοράω τε ὁ ἀρχή , καί ἐάν τίς ἔπειμι δεινός ἢ χαλεπός κατά ὁ ἀρχή , ἐπί ὁ δίδωμι αὐτός ἀσφαλῶς ἔχω , καθίστημι . οὗτος δέ συνίστημι τε καί ὁ κατά ὁ Εὐρώπη Ἀριστεύς , ὡς δύναμαι , μάλιστα εὕω ποιέω τε καί ἀνακτάομαι , καί ὁ Ἕλλην βασιλεύς ὁ πρέσβυς παῖς Ἀνδρόνικος , ὡς οἴχομαι ὁ πατήρ αὐτός Αμουράτη ὁ Ὀρχάνεω εἰς ὁ κατά ὁ Ἀσία πρός γε ἡγεμών αὐτός πόλεμος ἐγκαταλείπω ἐν ὁ Βυζάντιον καί ἐπιτρέπω ὁ βασίλειος , οὗτος ἀφικνέομαι εἰς λόγος πείθω τε ἀφίστημι ἀπό ὁ πατρῷος , καί ἄμφω κατέχω ὁ πατρῷος ἀρχή , ὁ αὐτός σφεῖς ἐχθρός τε καί φίλος ἡγέομαι , καί ἐάν τις ἔπειμι πολέμιος , ἀμύνω παραγίγνομαι ἀλλήλων κατά ὁ δυνατός πᾶς δύναμις . οὗτος ὡς αὐτός δοκέω ποιητέος , σπένδω τε καί ὅρκιος ποιέω , ἐμπεδάω ὡς μάλιστα ὁ τοιοῦτος σφεῖς αὐτός , ὅς ἀσφαλής δοκέω ἄμφω εἰμί . ὡς δή οὗτος ποιέω δῆλος ποιέω , ἀσφαλίζω σφεῖς παρασκευάζω , εἄν ἔπειμι εἰς ὁ Εὐρώπη Αμουράτης , ὡς ἀμύνω . οὗτος ὡς πυνθάνομαι ταχύς γίγνομαι κατά ὁ Εὐρώπη , καλέω Ἰωάννης βασιλεύς Βυζάντιον λέγω τοιόσδε . " Βασιλεύς Ἕλλην , ἐγώ τε νεωστί παρά ὁ ἐν ὁ Εὐρώπη πιστός ἀγγελία ἀφικνέομαι , ὡς σαουζω ὁ ἐμός παῖς ὑπό ὁ σύ παῖς ἀναγκάζω ἀνήκεστος ἐγώ βουλεύω πρᾶγμα . πῶς οὖν ἔχω μηδείς τίς ἐφίστημι σύ οὗτος περί εἰς τοσοῦτος ἀφικνέομαι ἀφροσύνη , ὥστε μή μόνος ἐπιχειρέω ὁ ἐμός παῖς , ἀλλά καί ὁ παῖς συνέπαινος γίγνομαι εἰς οὗτος ; πῶς δέ ἄνευ σός γνώμη ὁ τοιοῦτος γίγνομαι ἔξεστι λογίζομαι ; ἀλλά εἰμί μέν δίκη ἐπιτίθημι ὁ σός παῖς , ὅς τις εἄν ἐπιτάσσω , μηδέ ὁστισοῦν ὑπολογίζομαι , οἶδα τότε σαφῶς , ὡς ἄκων σύ οὗτος γίγνομαι . εἄν δέ ἄλλος λογίζομαι ἀλλοῖος , ἢ ἐγώ δοκέω περί ὁ ἐγώ παῖς , μή τιμάω μή βούλομαι τίθημι , εἰμί δή σαυτοῦ ἐν αἴτιος ἔχω εἰς ὕστερος . " Βασιλεύς δέ Ἕλλην ἀμείβω ὅδε . " εἰμί βασιλεύς , οὐ εἄν δή ποτός ὁ λοιπός οὗτος ἐγώ ὁ αἴτιος αἰτιάομαι ἐπιτίθημι σύν δίκη · εἄν γάρ ἐγώ γίγνομαι ὁ παῖς οὗτος , ὅς σύ φημί ἐπί οὗτος ὁρμάω , οὐδείς τίς κακός ἐγώ σύνοιδα , οἶδα δή τότε σαφής , ὡς ἔχω εὔνοια τε καί φιλοφροσύνη περί σός τε καί ὁ σός δυναστεία . εἄν δέ εἄν ἐπιτάσσω δίκη ἐκεῖνος ἐπιτίθημι ἐγώ , μή εἄν οὗτος μαίνομαι δοκέω , ὥστε ὁ ἐγώ τε καί σύ ἐχθρός τε καί πολέμιος διατίθημι χαρίζομαι ὁστισοῦν ἐνδίδωμι ὁ δίκη . " οὗτος εἶπον ὁ βασιλεύς , δοκέω Αμουράτη ὁ αὐτός ἄμφω ἐπιτίθημι ὁ δίκη , κατά οὗτος ἄμφω ὁ πατήρ ἐπαιτιάομαι ὁ παῖς , ἐξορύσσω ὁ ὀφθαλμός ἑκάτερος ἐκεῖνος . ὡς δέ οὗτος δοκέω , ἐλαύνω ἐπί ὁ Εὐρώπη , στράτευμα ἄγω , ὅς δύναμαι , πλεῖστος . καί διαβαίνω ἐπί ὁ Εὐρώπη ἴω ὁμόσε ἐπί ὁ παῖς , ὅπου δή πυνθάνομαι αὐτός ἐνστρατοπεδεύω σύν ὁ Ἕλλην βασιλεύς παῖς . ἕ δή ὁ Εὐρώπη στράτευμα σύν-λέγω3 στρατοπεδεύω ἐν χωρίον τις Βυζάντιον ὁ πικρίδιον καλέω , οἷ δή ὁ τε Ἕλλην ἅμα καί ὁ ἀγαθός ἀπό Εὐρώπη συλλέγω ὁ ὡς μάλιστα λογίζομαι . ἐνταῦθα δή ἐπί χαράδρα τις ὡς ἐπί χάραξ στρατοπεδεύω σαουζω Ἀμουράτης παῖς , ὁ πατήρ ἔπειμι ὁ ἐπιδέχομαι . Αμουράτης δέ ὡς ἐνταῦθα καταλαμβάνω ὁ παῖς αὐτός καί ὁ Ἕλλην στρατοπεδεύω , συντάσσω ἔπειμι ὡς συμμίγνυμι αὐτίκα ὁ ἐναντίος . ὡς δέ ὑπό ὁ χαράδρα διακωλύω , στρατοπεδεύω καί αὐτός . συμβάλλω , ὅς ἐγχωρέω , Ἕλλην τις ὁ ὁ Ἀμουράτης στρατιώτης , καί τρέπω οὗτος , ὡς λέγω . ὡς δέ φαίνω χαλεπῶς ἔχω ὁ χῶρος ἐκεῖνος μάχομαι συνάπτω ὁ πολέμιος , νύξ ἐλαύνω ἐναντίος ὁ στρατόπεδον ἐπί ὁ χεῖλος ὁ χαράδρα , ὡς ἐγγύς γίγνομαι ὁ στρατόπεδον ὁ πολέμιος , ὡς ῥᾳδίως ἐπακούω , φωνή τε μέγας ἐπικαλέω ὀνομαστί ἀνήρ ἕκαστος , ὡς εὐκλεΐζω ἅμα ὁ πράσσω ἕκαστος , εἰμί ὁ φιλότιμος πώποτε ἢ ἀγαθός συμφέρω γίγνομαι . μετά δέ , εὐφημίζω ἕκαστος , παρά ὁ χεῖλος διιππεύω λέγω ἐπεῖπον τοιόσδε . " ἀνήρ ἥρως , ποῖ δή οἴχομαι , ἀπολείπω ἐγώ ὁ πατήρ σύ ; ποῦ ὁ διδάσκαλος ὁ διδασκαλία σύ ἀφίημι ἐπί παῖς τρέπω ἔτι ἁπαλός εἰμί , ὅς , ἐπειδάν εἰς χείρ ἐμός ἀφικνέομαι , συλλαμβάνω μαστιγόω , οὐδείς τίς ἄλλος λυμαίνομαι ὁ νεανίας , εἄν μέντοι μόνος σύ βούλομαι ἔξεστι ἐκεῖνος τοιοῦτος ποιέω . εἄν δέ ἄλλος πειράω ὁ γνώμη ἐγώ ἐθέλω διά μάχη εἶμι , οἶδα δή ὡς σύ οὐδείς ὑγιής σέω ὁ λοιπός . δεῦρο δή οὖν εἶμι παρά ἐγώ μηδέ ὁστισοῦν ὑπολογίζομαι αἰδώς ὁ ἡμέτερος ἀρετή , καί ὑπό παῖς μαστιγίας αἰσχύνω τοιοῦτος ἐπιτηδεύω . καί ἐπόμνυμι ὁ ὁ ἀρχή ὅδε ἐγώ ἐπιτρέπω μηδείς μηδείς ἔτι ἀνήκεστος τίς ἐργάζομαι . " οὗτος ἀκούω ὁ Σαούζεω στρατιώτης αἰδέομαι τε λέγω ὁ βασιλεύς φωνή , φωνέω τε γάρ διάτορος μάλιστα δή ἄνθρωπος , καί περί σφεῖς αὐτός δείδω , ὁ Τύχη αὐτός καί ἀρετή ἐξεπισταμένους . καί οὗτος πείθω , ὡς δίδωμι σφεῖς αὐτός λόγος ἐπί ὁ γίγνομαι , νύξ ἐκεῖνος ἀπαλλάσσω ἐκ ὁ στρατόπεδον , ἄπειμι , ὅς ἕκαστος προχωρέω , ὁ δέ πλείων ἀφικνέομαι παρά ὁ Ἀμουράτης στρατόπεδον παραιτέομαι , ὡς ἀνάγκη προφέρω συλλέγω εἰς ὁ Σαούζεω στρατόπεδον . αἰσθάνομαι δέ ὁ σαουζω ἀποδιδράσκω ὁ στρατόπεδον ὁ στρατιώτης αὐτός , σύν ὁ ἀγαθός , ὅς ὁράω εὔνους αὐτός , οἴχομαι ἐπί ὁ Διδυμότειχο , συνεφέπομαι καί ὁ παῖς ὅσος εἰς ὅδε ὁ συνεπιλαμβάνομαι ὁ πόλεμος ὡς πρόθυμος , καί συμπροθυμέομαι δοκέω οὗτος ἀντιλαμβάνω , ὅς δοκέω ἐρρωμένος . πυνθάνομαι δέ Αμουράτης ἐλαύνω κατά πούς , καί πολιορκέω ὁ πόλις . ὁ δέ σύν ὁ σαουζω λιμός πιέζω , ἅτε σῖτος οὐ εἰσένειμι εἰς ὁ ἀκρόπολις πρότερος καί ἐν βραχύς ἐπιλείπω , παραδίδωμι σφεῖς αὐτός χράω , ὡς εἄν μάλιστα αὐτός δοκέω . Αμουράτης δέ ὁ πόλις λιμός παρίστημι αἱρέω ὁ παῖς αὐτός σαουζω , καί λαμβάνω ἐκκόπτω ὁ ὀφθαλμός αὐτός . ὁ δέ ἄλλος κελεύω αὐτός δέω ἐπί κεφαλή κατά κρημνός καταφέρω ἀπό ὁ πόλις εἰς ὁ ποταμός . ὁ δέ σκηνόω παρά ὁ ποταμός καί θεάομαι ἐπιφέρω ὁ τε ἀγαθός ἐπί κρημνός συνδέω τε ἅμα καί σύντρεις ἀνακαγχάζω ὡς ἐπισπεύδω κύων λαγώς ἐπιδιώκω , παῖς ὁ παρά ἑαυτοῦ Ἀρίστων σύν ὁ σαουζω ἄπειμι , κελεύω ὁ πατήρ αὐτός αὐτοχειρί διαχράομαι . δύο δέ οὗτος λέγω , μή ἐθέλω ὁ παῖς αὐτός ἀποκτείνω , αὐτός τε ἅμα ἀναιρέω καί ὁ παῖς αὐτός κελεύω ἀναιρέω . γνώμη δέ φάσκω ὁ πατήρ ἀφικνέομαι ὁ παῖς ἐπί ὁ σαουζω , καί ἀφικνέομαι ταλαντευόμενος αὐτός καί ἐπί ἀμφότερος . οὗτος δέ ποιέω ἐπιτέλλω , πέμπω ἄγγελος , ὁ Ἕλλην βασιλεύς ὁ παῖς ὁ αὐτός οὗτος ποιέω , ὅς συντίθημι αὐτός ὁ ἀρχή . ἐκεῖνος δέ φημί λαμβάνω ὁ παῖς αὐτός ὄξος ζέω καταφέρω ὁ ὀφθαλμός . τότε μέν οὖν οὕτως τελευτάω ἀμφί ὅδε ὁ πόλεμος · μετά δέ οὗτος ὡς Ἐμμανουῆλος ὁ ὁ Ἕλλην βασιλεύς παῖς Θέρμη ὁ ἐν Μακεδονία , Θεσσαλονίκη ἐπικαλέω , ἐπιτροπεύω διιθύνω , καί τις λαμβάνω ἐπιστάτης ἀμφί ὅδε ὁ χώρα ὁ Φέρρα πόλις ἐπιβουλεύω ἁλίσκομαι , πρός δέ καί νέος πράσσω πρός Ἀμουράτης , ἐπιπέμπω χαρατινη ἀνήρ μέν μέγας δύναμαι , διά σύνεσις δέ ὁ εἰς πόλεμος οὐδείς ὁ παρά ἑαυτοῦ λείπω , ἐπιτέλλω ὁ Θέρμη αὐτός παρίστημι ἥκω , ἄγω ὁ ὁ βασιλεύς Ἰωάννης παῖς . χαρατινεος μέν δή ἐν οὗτος εἰμί · Ἐμμανουῆλος δέ αἱρέω ὁ πόλις οἴομαι ταχύς ὑπό χαρατινεος , ἅτε ὁ πρᾶγμα ὁ ἐν ὁ πόλις πονηρός ἔχω καί ἐπί οὐδείς ἀγαθός ὁ ἀποβαίνω , αὐθάδης τε γάρ αὐτός ἄχθομαι χράω ὁ ὁ πόλις , ἢ ὡς χρή , ὡς ἔχω , ταχύς ἀπαλλάσσω διά θάλασσα ἐπί ὁ πατήρ αὐτός ἐν νάω ἔχω ἀφίημι . ὡς δέ ἐπιπέμπω αὐτός ὁ πατήρ προαγορεύω ἄλλος πῇ ἄπειμι ἀπαλλάσσω , ὡς οὐκέτι αὐτός ἐν-εἰμί δέχομαι διά δέος ὁ Ἀμουράτης , γιγνώσκω δήω εἰς αὐτός ἵημι δή ὁ Ἀμουράτης παραιτέομαι , εἰμί τίς μή ἐν δήω διαπράσσω αὖθις αὐτός μελετάω . Αμουράτης δέ πυνθάνομαι ὁ βασιλεύς παῖς ἐπί αὐτός ἀφικνέομαι ἄγαμαι τε αὐτός ὁ γενναιότης , καί ἀπαντάω , ὅς πρότερος εἴωθα ποιέω αὐτός ἐπελαύνω , ἔπειτα προσεῖπον , καί ἐπέχω τίς βραχύς οὗτος διελέγχω μετά αὐτός . μετά δέ οὗτος προσγελάω αὐτός λέγω τοιόσδε . " ὦ παῖς βασιλεύς , ὡς μέν σύν δίκη ὁ ἐμέω χώρα νῦν , πρότερος δέ ὑμέτερος εἰμί ἐπιβουλεύω ἁλίσκομαι , καί οὗτος , ὅσος διαπράσσω , σύν δίκη διαπράσσω εἰμί , ἐφίστημι ἐγώ οὗτος εἰμί , καί ἤδη συγγνώμη σύ παρέχω ἐν ὁ πάρειμι , ὁράω , μή εἰσαῦθις ἁλίσκομαι τοιοῦτος εἰς ἐγώ καί ὁ ἐμός ἀρχή διαπράσσω εἰμί . ἐγώ τε γάρ καί θεός ἅμα ὁ ὅδε κήδω , ἀποδείκνυμι ἤδη φαῦλος σύ δή διαγίγνομαι · ὡς οὗτος ἀγαθός ἔχω γίγνομαι , ἐπί σύ ὁ ὁ Εὐρώπη πρᾶγμα . " " ἀλλά ἐγώ , " φημί ἐκεῖνος , " καί θεός αὐτός παρά σύ , ὅς ἔχω , ὡς ἀγαθός δίαιτα αἰσθάνομαι εἶμι ἐπί σός , ἐν τοσοῦτος αἴτιος γίγνομαι . ὡς ἄν ἐγώ ἐπιτηδείως ἔχω , ἐπί ὅς πλημμελέω ἐγώ ἐπί σύ καί ὁ σός βασίλειος . " οὕτως δέ καί Αμουράτης συγγιγνώσκω τε αὐτός ὁ ἁμαρτία , καί ὁ πατήρ αὐτός ἐπιπέμπω κελεύω ὁ παῖς αὐτός δέχομαι · ὁ δέ ποιέω τε , ὅς ἐντέλλω , καί ὁ παῖς αὐτίκα προσίημι εἰς Βυζάντιον . χαρατινεος δέ ὁ τε Θέρμη παραλαμβάνω καί ὁ συναφίστημι δουλόω μέγας εὐδοκιμέω παρά Αμουράτη , καί πρόσθεν μέγας εἰμί παρά αὐτός καί μέγας δύναμαι . λέγω μέν περί χαρατινεος πολύς ἄξιος λόγος , ὡς ὑποτίθημι Αμουράτη ὁ δήω καί ὁ πλείων ὑπηρετέω διαπράσσω μέγας τις κατά τε Ἀσία καί Εὐρώπη · καί λόγος δέ αὐτός πρός Ἀμουράτης ἀπομνημονεύω , ἐρίζω αὐτός περί σύνεσις καί στρατηγία . ἔρομαι γάρ αὐτός λέγω " Αμουράτη εἰμί βασιλεύς , πῶς εἄν δή μάλιστα στρατηγέω , ἠώς , εἄν βούλομαι ὁ γίγνομαι , οὗτος ῥᾳδίως ἐπιτυγχάνω ; " ὁ δέ φαίνω λέγω " εὕω τε στοχάζομαι , καί ὁ στρατιώτης ὡς οἷος τε μάλιστα εὐεργέτης . " ὁ δέ ἐπανέρομαι " καί πῶς εἄν δή " εἶπον " στοχάζομαι ὀρθῶς ; " ὁ δέ φαίνω " εἰμί μετρέω ὁ εἰκός μή σφάλλω περί ὁ μέτρον . " ἐνταῦθα καγχάζω λέγω χαρατινη πάνυ μέγας , καί ἐπεῖπον " Αμουράτη εἰμί βασιλεύς , σωφρονέω ἀγαθός εἄν δοκέω . πῶς δέ εἄν μετρέω , εἄν μή πάρειμι ἑκάτερος θεωρέω , ὁ τε δήω καί τἀναντία οὗτος , καί ὁ μέν ἀπέχω , ὁ δέ ἑαυτοῦ μεταδιώκω αἱρέω , φθάνω τε οὗτος ὁ δήω ; " διά οὗτος δέ ταχυτής αἰνίσσομαι προφέρω μέγας ὁ ἄλλος ἀγαθός εἰς ὁ μέγας κατεργάζομαι , ὡς οὐδείς ἄλλος πρό ταχυτής τε καί σπουδή ὁ γε στρατηγός χρή ἐπιτηδεύω , καί πανταχοῦ παραγίγνομαι , ὅποι εἄν δήω πῃ πάρειμι . οὗτος μέν οὖν διαλέγω ἀλλήλων ἀποδείκνυμι γνώμη οὖον ὁ δήω ἐλλιπής . Αμουράτης μέν οὖν δίειμι ἐπαντηχέω ὡς ταχύς , δέος τε πληρόω ἅπας καί φυλακή , Χαρατίνῃ χράω ὑπηρέτης ὁ πᾶς ἀγαθός καί εἰς ὁ συλλαμβάνω αὐτός καί ὁστισοῦν συνεπιλαμβάνομαι , καί ἐπιτηδείως ἔχω εἰς ὁ μάλιστα , καί οὐ ὀλίγος εἰς ὁ ἀρχή αὐτός ποιέω κατά ὁ Εὐρώπη . ὑπάγω μέν οὖν τοσόσδε ἔθνος καί ἡγεμών ὁ ἐν ὁ Εὐρώπη εἰς φόρος τε ἀπαγωγή , καί συνέπομαι αὐτός , ὅποι εἄν στρατεύω , Ἕλλην βασιλεύς ἔχω ὁ στρατεύω . Ἐμμανουήλῳ δέ ἀρέσκω μάλιστα δή σύμπας Ἕλλην . ἔχω δέ καί ὁ Μυσός βασιλεύς , πρός δέ καί Δραγάσης ὁ Ζάρκου παῖς καί Μπόγδανος ὁ ὁ Ῥοδόπη κατέχω καί ἄλλος ὁ ἐν ὁ Εὐρώπη ἡγεμών καί Τριβαλλός καί Ἕλλην καί αλβανων.τουος δέ ἅπας καταστρατεύω , καί ὁ ἐν ὁ Ἀσία ἡγεμών αὐτός συνέπομαι εἰς ὁ πόλεμος ἐλαύνω δέ τελευτή . ὡς μέν οὖν Ἕλλην καταστρέφω δουλόω Αμουράτη ὁ Ὀρχάνεω , καί πρότερος ἐγώ δηλόω . καί νῦν δέ τοσόσδε εἄν λέγω εἰς ὑπόμνησις ἱκανῶς . Ἰωάννης γάρ ἐπείτε κατέχω ὁ βασίλειος , συνελαύνω Καντακουζηνός ὁ πρόσθεν βασιλεύω Ἕλλην εἰς ὁ ναζιραῖος δίαιτα , ἐνοράω γε ὁ Τοῦρκος πρᾶγμα ἐπί μέγας χωρέω δύναμις , ἀποπλέω εἰς Ἰταλία . καί πρῶτος μέν ἐπί Ἑνετός τρέπω , ἐπικουρία μέν οὐδείς τίς ἄξιος λόγος τυγχάνω , δανείζω χρῆμα , ἐν νάω ἔχω ἐπί ὁ Γαλατία βασιλεύς ἀφίημι . ἀφικνέομαι μέντοι καί ἐπί ὁ λοιπός ὁ πρός ἑσπέρα ἡγεμών , δέω τε ἐπικουρία καί ἀποπειράομαι ὡς οἷος τε μάλιστα αὐτός . πάρειμι τε ἐπί ὁ Κελτός βασιλεύς καταλαμβάνω μέν ὁ οἴκοι αὐτός διαφθείρω καί πάνυ δέ ἔχω μοχθηρός , τυγχάνω οὐδείς , ὅς ἕνεκα ἀφικνέομαι ἐπί Ἰταλία . ἐπανέρχομαι δέ ἐπί οἶκος , ὡς γίγνομαι κατά ὁ Ἑνετός , καί ὁ δάνειον οὐ ἔχω ἀπαιτέω ἀποδίδωμι , ὅς δανείζω ἀπέρχομαι ἐπί Γαλατία , κατέχω τε αὐτός ὑπό Ἑνετός , οὖον μεθίημι αὐτός ἀποπλέω οἴκαδε , ἄχρι εἄν μή ἐκτίνω ὁ χρέος ὁ δανειστής . ὁ δέ ἐν ἀπορία γίγνομαι , ἐπιπέμπω εἰς Βυζάντιον παρά Ἀνδρόνικος ὁ παῖς αὐτός ἐπιτρέπω ὁ βασίλειος , ἀξιόω χρῆμα ἐξευρίσκω ἀπό τε ὁ ἱερός κειμήλιον καί ἄλλος ὁ κατά ὁ ἀρχή πέμπω ὁ ἱκανός ἀπολύω αὐτός , καί μή περιοράω αὐτός ἐν φυλακή εἰμί πάνυ πολύς διατρίβω χρόνος . ὁ μέν οὖν Ἀνδρόνικος ἐν ὀλιγωρία ποιέω ὁ ἐπιστέλλω αὐτός , οἷος περί ὁ βασίλειος μαλακίζω καί ὁ πατήρ οὖον πάνυ τίς ἀρέσκω . ἐπιστέλλω φάσκω μήτε ὁ Ἕλλην ἐπιτρέπω αὐτός χράω ὁ ἱερός , μήτε αὐτός ἄλλοθεν πόθεν οἷος τε εἰμί χρῆμα ἐξευρίσκω , κελεύω τε ἄλλος τρέπω μή διαμέλλω κήδω ἑαυτοῦ , ὅπως εἄν ἀπολύω ὁ χρέος .