justinus-martyr.apologia 43
Ὅπως δὲ μή τινες ἐκ τῶν προλελεγμένων ὑφ᾿ ἡμῶν δοξάσωσι καθ᾿ εἱμαρμένης ἀνάγκην φάσκειν ἡμᾶς τὰ γινόμενα γίνεσθαι , ἐκ τοῦ προειπεῖν προεγνωσμένα , καὶ τοῦτο διαλύσομεν . Τὰς τιμωρίας καὶ τὰς κολάσεις καὶ τὰς ἀγαθὰς ἀμοιβὰς κατ᾿ ἀξίαν τῶν πράξεων ἑκάστου ἀποδίδοσθαι διὰ τῶν προφητῶν μαθόντες καὶ ἀληθὲς ἀποφαινόμεθα · ἐπεὶ εἰ μὴ τοῦτό ἐστιν , ἀλλὰ καθ᾿ εἱμαρμένην πάντα γίνεται , οὔτε τὸ ἐφ᾿ ἡμῖν ἐπτιν ὅλως · εἰ γὰρ εἵμαρται τόνδε τινὰ ἀγαθὸν εἶναι καὶ τόνδε φαῦλον , οὔθ᾿ οὗτος ἀπόδεκτος οὐδὲ ἐκεῖνος μεμπτέος . Καὶ αὖ εἰ μὴ προαιρέσει ἐλευθέρᾳ πρὸς τὸ φεύγειν τὰ αἰσχρὰ καὶ αἱρεῖσθαι τὰ καλὰ δύναμιν ἔχει τὸ ἀνθρώπειον γένος , ἀναίτιόν ἐστι τῶν ὁπωσδήποτε πραττομένων . Ἀλλ᾿ ὅτι ἐλευθέρᾳ προαιρέσει καὶ κατορθοῖ καὶ σφάλλεται , οὕτως ἀποδείκνυμεν . Τὸν αὐτὸν ἄνθρωπον τῶν ἐναντίων τὴν μετέλευσιν ποιούμενον ὁρῶμεν . Εἰ δὲ εἵμαρτο ἢ φαῦλον ἢ σπουδαῖον εἶναι , οὐκ ἄν ποτε τῶν ἐναντίων δεκτικὸς ἦν καὶ πλειοτάκις μετετίθετο · ἀλλ᾿ οὐδ᾿ οἱ μὲν ἦσαν σπουδαῖοι , οἱ δὲ φαῦλοι , ἐπεὶ τὴν εἱμαρμένην αἰτίαν ( ἀγαθῶν καὶ ) φαύλων καὶ ἐναντία ἑαυτῇ πράττουσαν ἀποφαινοίμεθα , ἢ ἐκεῖνο τὸ προειρημένον δόξαι ἀληθὲς εἶναι , ὅτι οὐδέν ἐστιν ὀρετὴ οὐδὲ κακία , ἀλλὰ δόξῃ μόνον ἢ ἀγαθὰ ἢ κακὰ νομίζεται · ἥπερ , ὡς δείκνυσιν ὁ ἀληθὴς λόγος . μεγίστη ἀσέβεια καὶ ἀδικία ἐστίν . Ἀλλ᾿ εἱμαρμένην φαμὲν ἀπαράβατον ταύτην εἶναι , τοῖς τὰ καλὰ ἐκλεγομένοις τὰ ἄξια ἐπιτίμια , καὶ τοῖς ὁμοίως τὰ ἐναντία τὰ ἄξια ἐπίχειρα . Οὐ γὰρ ὥσπερ τὰ ἄλλα , οἷον δένδρα καὶ τετράποδα μηδὲν δυνάμενα προαιρέσει πράττειν , ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν ἄνθρωπον · οὐδὲ γὰρ ἦν ἄξιος ἀμοιβῆς ἢ ἐπαίνου , οὐκ ἀφ᾿ ἑαυτοῦ ἑλόμενος τὸ ἀγαθόν , ἀλλὰ τοῦτο γενόμενος οὐδ᾿ , εἰ κακὸς ὑπῆρχε , δικαίως κολάσεως ἐτύγχανεν , οὐκ ἀφ᾿ ἑαυτοῦ τοιοῦτος ὤν , ἀλλ᾿ οὐδὲν δυνάμενος εἶναι ἕτερον παρ᾿ ὃ ἐγεγόνει .
Lemmas: ὅπως δέ μή τις ἐκ ὁ προλέγω ὑπό ἐγώ δοξάζω κατά μείρομαι ἀνάγκη φάσκω ἐγώ ὁ γίγνομαι γίγνομαι , ἐκ ὁ προεῖπον προγιγνώσκω , καί οὗτος διαλύω . ὁ τιμωρία καί ὁ κολάζω καί ὁ ἀγαθός ἀμοιβή κατά ἄξιος ὁ πρᾶξις ἕκαστος ἀποδίδωμι διά ὁ προφήτης μανθάνω καί ἀληθής ἀποφαίνω · ἐπεί εἰμί μή οὗτος εἰμί , ἀλλά κατά μείρομαι πᾶς γίγνομαι , οὔτε ὁ ἐπί ἐγώ ἐπτιν ὅλως · εἰμί γάρ μείρομαι ὅδε τις ἀγαθός εἰμί καί ὅδε φαῦλος , οὔτε οὗτος ἀποδέκτης οὐδέ ἐκεῖνος μεμπτέος . καί αὖος εἰμί μή προαίρεσις ἐλεύθερος πρός ὁ φεύγω ὁ αἰσχρός καί αἱρέω ὁ καλός δύναμις ἔχω ὁ ἀνθρώπειος γένος , ἀναίτιος εἰμί ὁ ὅπως πράσσω . ἀλλά ὅτι ἐλεύθερος προαίρεσις καί κατορθόω καί σφάλλω , οὕτως ἀποδείκνυμι . ὁ αὐτός ἄνθρωπος ὁ ἐναντίος ὁ μετέλευσις ποιέω ὁράω . εἰμί δέ μείρομαι ἢ φαῦλος ἢ σπουδαῖος εἰμί , οὐ ἄν ποτός ὁ ἐναντίος δεκτικός εἰμί καί πλειότης μετατίθημι · ἀλλά οὐδέ ὁ μέν εἰμί σπουδαῖος , ὁ δέ φαῦλος , ἐπεί ὁ μείρομαι αἴτιος ( ἀγαθός καί ) φαῦλος καί ἐναντίος ἑαυτοῦ πράσσω ἀποφαίνω , ἢ ἐκεῖνος ὁ προερέω δόξα ἀληθής εἰμί , ὅτι οὐδείς εἰμί ὀρετὴ οὐδέ κακία , ἀλλά δόξα μόνος ἢ ἀγαθός ἢ κακός νομίζω · ὅσπερ , ὡς δείκνυμι ὁ ἀληθής λόγος . μέγας ἀσέβεια καί ἀδικία εἰμί . ἀλλά μείρομαι φημί απαράβατος οὗτος εἰμί , ὁ ὁ καλός ἐκλέγω ὁ ἄξιος ἐπιτίμιον , καί ὁ ὁμοίως ὁ ἐναντίος ὁ ἄξιος ἐπίχειρα . οὖον γάρ ὥσπερ ὁ ἄλλος , οἷος δένδρον καί τετράπους μηδείς δύναμαι προαίρεσις πράσσω , ποιέω ὁ θεός ὁ ἄνθρωπος · οὐδέ γάρ εἰμί ἄξιος ἀμοιβή ἢ ἔπαινος , οὐ ἀπό ἑαυτοῦ αἱρέω ὁ ἀγαθός , ἀλλά οὗτος γίγνομαι οὐδέ , εἰμί κακός ὑπάρχω , δικαίως κόλασις τυγχάνω , οὐ ἀπό ἑαυτοῦ τοιοῦτος εἰμί , ἀλλά οὐδείς δύναμαι εἰμί ἕτερος παρά ὅς γίγνομαι .