justinus-martyr.apologia 33
Καὶ πάλιν ὡς αὐτολεξεὶ διὰ παρθένου μὲν τεχθησόμενος διὰ τοῦ Ἡσαΐου προεφητεύθη , ἀκούσατε . Ἐλέχθη δὲ οὕτως · „ Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει καὶ τέξεται υἱόν , καὶ ἐροῦσιν ἐπὶ τᾷ ὀνόματι αὐτοῦ Μεθ᾿ ἡμῶν ὁ θεός “ . Ἃ γὰρ ἦν ἄπιστα καὶ ἀδύνατα νομιζόμενα παρὰ τοῖς ἀνθρώποις γενήσεσθαι , ταῦτα ὁ θεὸς προεμήνυσε διὰ τοῦ προφητικοῦ πνεύματος μέλλειν γίνεσθαι , ἵνα ὅταν γένηται μὴ ἀπιστηθῇ , ἀλλ᾿ ἐκ τοῦ προειρῆσθαι πιστευθῇ . Ὅπως δὲ μή τινες , μὴ νοήσαντες τὴν δεδηλωμένην προφητείαν , ἐγκαλέσωσιν ἡμῖν ἅπερ ἐνεκαλέσαμεν τοῖς ποιηταῖς , εἰποῦσιν ἀφροδισίων χάριν ἐληλυθέναι ἐπὶ γυναῖκας τὸν Δία , διασαφῆσαι τοὺς λόγους πειρασόμεθα . Τὸ οὖν „ Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει “ σημαίνει οὐ συνουσιασθεῖσαν τὴν παρθένον συλλαβεῖν · εἰ γὰρ ἐσυνουσιάσθη ὑπὸ ὁτουοῦν , οὐκ ἔτι ἦν παρθένος · ἀλλὰ δύναμις θεοῦ ἐπελθοῦσα τῇ παρθένῳ ἐπεσκίασεν αὐτήν , καὶ κυοφορῆσαι παρθένον οὖσαν πεποίηκε . Καὶ ὁ ἀποσταλεὶς δὲ πρὸς αὐτὴν τὴν παρθένον κατ᾿ ἐκεῖνο τοῦ καιροῦ ἄγγελος θεοῦ εὐηγγελίσατο αὐτὴν εἰπών · „ Ἰδοὺ συλλήψῃ ἐν γαστρὶ ἐκ πνεύματος ἁγίου καὶ τέξῃ υἱόν , καὶ υἱὸς ὑψίστου κληθήσεται , καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν , αὐτὸς γὰρ σώσει τὸν λαὸν αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν “ , ὡς οἱ ἀπομνημονεύσαντες πάντα τὰ περὶ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐδίδαξαν , οἷς ἐπιστεύσαμεν , ἐπειδὴ καὶ διὰ Ἡσαΐου τοῦ προδεδηλωμένου τὸ προφητικὸν πνεῦμα τοῦτον γεννησόμενον , ὡς προεμηνύομεν , ἔφη . Τὸ πνεῦμα οὖν καὶ . τὴν δύναμιν τὴν παρὰ τοῦ θεοῦ οὐδὲν ἄλλο νοῆσαι θέμις ἢ τὸν λόγον , ὃς καὶ πρωτότοκος τῷ θεῷ ἐστι , Μωϋσῆς ὁ προδεδηλωμένος προφήτης ἐμήνυσε · καὶ τοῦτο ἐλθὸν ἐπὶ τὴν παρθένον καὶ ἐπισκιάσαν οὐ διὰ συνουσίας ἀλλὰ διὰ δυνάμεως ἐγκύμονα κατέστησε . Τὸ δὲ Ἰησοῦς , ὄνομα τῇ ἑβραΐδι φωνῇ , σωτὴρ τῇ ἑλληνίδι διαλέκτῳ δηλοῖ . Ὅθεν καὶ ὁ ἄγγελος πρὸς τὴν παρθένον εἶπε · „ Καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν · αὐτὸς γὰρ σώσει τὸν λαὸν αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν “ . Ὅτι δὲ οὐδενὶ ἄλλῳ θεοφοροῦνται οἱ προφητεύοντες εἰ μὴ λόγῳ θείῳ , καὶ ὑμεῖς , ὡς ὑπολαμβάνω , φήσετε .
Lemmas: καί πάλιν ὡς αὐτολεξεί διά παρθένος μέν τίκτω διά ὁ Ἠσαΐας προφητεύω , ἀκούω . λέγω δέ οὕτως · „ ἰδέ ὁ παρθένος ἐν γαστήρ ἔχω καί τίκτω υἱός , καί εἴρω ἐπί ὁ ὄνομα αὐτός Μετά ἐγώ ὁ θεός “ . ἁ γάρ εἰμί ἄπιστος καί ἀδύνατος νομίζω παρά ὁ ἄνθρωπος γίγνομαι , οὗτος ὁ θεός προμηνύω διά ὁ προφητικός πνεῦμα μέλλω γίγνομαι , ἵνα ὅταν γίγνομαι μή ἀπιστέω , ἀλλά ἐκ ὁ προερέω πιστεύω . ὅπως δέ μή τις , μή νοέω ὁ δηλόω προφητεία , ἐγκαλέω ἐγώ ὅσπερ ἐγκαλέω ὁ ποιητής , εἶπον Ἀφροδίσιος χάρις ἔρχομαι ἐπί γυνή ὁ Ζεύς , διασαφέω ὁ λόγος πειράζω . ὁ οὖν „ ἰδέ ὁ παρθένος ἐν γαστήρ ἔχω “ σημαίνω οὖον συνουσιάζω ὁ παρθένος συλλαμβάνω · εἰμί γάρ συνουσιάζω ὑπό ὅστις , οὐ ἔτι εἰμί παρθένος · ἀλλά δύναμις θεός ἐπέρχομαι ὁ παρθένος ἐπισκιάζω αὐτός , καί κυοφορέω παρθένος εἰμί ποιέω . καί ὁ ἀποστέλλω δέ πρός αὐτός ὁ παρθένος κατά ἐκεῖνος ὁ καιρός ἄγγελος θεός εὐαγγελίζω αὐτός εἶπον · „ ἰδέ συλλαμβάνω ἐν γαστήρ ἐκ πνεῦμα ἅγιος καί τίκτω υἱός , καί υἱός ὕψιστος καλέω , καί καλέω ὁ ὄνομα αὐτός Ἰησοῦς , αὐτός γάρ σῴζω ὁ λαός αὐτός ἀπό ὁ ἁμαρτία αὐτός “ , ὡς ὁ ἀπομνημονεύω πᾶς ὁ περί ὁ σωτήρ ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός διδάσκω , ὅς πιστεύω , ἐπεί καί διά Ἠσαΐας ὁ προδηλόω ὁ προφητικός πνεῦμα οὗτος γεννάω , ὡς προμηνύω , φημί . ὁ πνεῦμα οὖν καί . ὁ δύναμις ὁ παρά ὁ θεός οὐδείς ἄλλος νοέω θέμις ἢ ὁ λόγος , ὅς καί πρωτότοκος ὁ θεός εἰμί , Μωϋσῆς ὁ προδηλόω προφήτης μηνύω · καί οὗτος ἔρχομαι ἐπί ὁ παρθένος καί επισκιάζω οὖον διά συνουσία ἀλλά διά δύναμις ἐγκύμων καθίστημι . ὁ δέ Ἰησοῦς , ὄνομα ὁ Ἑβραΐς φωνή , σωτήρ ὁ Ἑλληνίς διάλεκτος δηλόω . ὅθεν καί ὁ ἄγγελος πρός ὁ παρθένος εἶπον · „ καί καλέω ὁ ὄνομα αὐτός Ἰησοῦς · αὐτός γάρ σῴζω ὁ λαός αὐτός ἀπό ὁ ἁμαρτία αὐτός “ . ὅτι2 δέ οὐδείς ἄλλος θεοφορέω ὁ προφητεύω εἰμί μή λόγος θεῖον , καί σύ , ὡς ὑπολαμβάνω , φημί .