justinus-martyr.apologia 44
Ἐδίδαξε δὲ ἡμᾶς ταῦτα τὸ ἅγιον προφητικὸν πνεῦμα , διὰ Μωϋσέως φῆσαν τῷ πρώτῳ πλασθέντι ἀνθρώπῳ εἰρῆσθαι ὑπὸ τοῦ θεοῦ οὕτως · „ Ἰδοὺ πρὸ προσώπου σου τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ κακόν , ἔκλεξαι τὸ ἀγαθόν “ . Καὶ πάλιν διὰ Ἡσαΐου , τοῦ ἑτέρου προφήτου , ὡς ἀπὸ προσώπου τοῦ πατρὸς τῶν ὅλων καὶ δεσπότου θεοῦ εἰς τοῦτο λεχθῆναι οὕτως · „ Λούσασθε , καθαροὶ γένεσθε , ἀφέλετε τὰς πονηρίας ἀπὸ τῶν ψυχῶν ὑμῶν , μάθετε καλὸν ποιεῖν , κρίνατε ὀρφανῷ καὶ δικαιώσατε χήραν , καὶ δεῦτε καὶ διαλεχθῶμεν , λέγει κύριος · καὶ ἐὰν ὦσιν αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν ὡς φοινικοῦν , ὡσεὶ ἔριον λευκανῶ , καὶ ἐὰν ὦσιν ὡς κόκκινον , ὡς χιόνα λευκανῶ . Καὶ ἐὰν θέλητε καὶ εἰσακούσητέ μου , τὰ ἀγαθὰ τῆς γῆς φάγεσθε , ἐὼν δὲ μὴ εἰσακούσητέ μου , μόχαιρα ὑμᾶς κατέδεται · τὸ γὰρ στόμα κυρίου ἐλάλησε ταῦτα “ . Τὸ δὲ προειρημένον „ Μάχαιρα ὑμᾶς κατέδεται “ οὐ λέγει διὰ μαχαιρῶν φονενθήσεσθαι τοὺς παρακούσαντας , ἀλλ᾿ ἡ μάχαιρα τοῦ θεοῖ ἐστι τὸ πῦρ . οὗ βορὰ γίνονται οἱ τὰ φαῦλα πράττειν αἱρούμενοι . Διὰ τοῦτο λέγει · „ Μάχαιρα ὑμᾶς κατέδεται · τὸ γὰρ στόμα κυρίου ἐλάλησεν “ . Εἰ δὲ καὶ περὶ τεμνούσης καὶ αὐτίκα ἀπαλλασσούσης μαχαίρας ἔλεγεν , οὐκ ἂν εἶπε „ Κατέδεται “ . Ὥστε καὶ Πλάτων εἰπών . „ Αἰτία ἑλομένου , θεὸς δ᾿ ἀναίτιος “ παρὰ Μωϋσέως τοῦ προφήτου λαβὼν εἶπε · πρεσβύτερος γὰρ Μωϋσῆς καὶ πάντων τῶν ἐν Ἕλλησι συγγραφέων . Καὶ πάντα . ὅσα περὶ ἀθανασίας ψυχῆς ἢ τιμωριῶν τῶν μετὰ θάνατον ἢ θεωρίας οὐρανίων ἢ τῶν ὁμοίων δογμάτων καὶ φιλόσοφοι καὶ ποιηταὶ ἔφασαν , παρὰ τῶν προφητῶν τὰς ἀφορμὰς λαβόντες καὶ νοῆσαι δεδύνηνται καὶ ἐξηγήσαντο . Ὅθεν παρὰ πᾶσι σπέρματα ἀληθείας δοκεῖ εἶναι · ἐλέγχονται δὲ μὴ ἀκριβῶς νοήσαντες . ὅταν ἐναντία αὐτοὶ ἑαυτοῖς λέγωσιν . Ὥστε ὅ φαμεν , πεπροφητεῦσθαι τὰ μέλλοντα γίνεσθαι , οὐ διὰ τὸ εἱμαρμένης ἀνάγκῃ πράττεσθαι λέγομεν · ἀλλὰ προγνώστου τοῦ θεοῦ ὄντος τῶν μελλόντων ὑπὸ πάντων ἀνθρώπων πραχθήσεσθαι , καὶ δόγματος ὄντος παρ᾿ αὐτόν κατ᾿ ἀξίαν τῶν πράξεων ἕκαστον ἀμείψεσθαι μέλλοντα τῶν ἀνθρώπων . καὶ τὰ παρ᾿ αὐτοῦ κατ᾿ ἀξίαν τῶν πραττομένων ἀπαντήσεσθαι διὰ τοῦ προφητικοῦ πνεύματος προλέγει , εἰς ἐπίστασιν καὶ ἀνάμνησιν ἀεὶ ἄγων τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος , δεικνύς , ὅτι καὶ μέλον ἐστιν αὐτῷ καὶ προνοεῖται αἰτῶν . Κατ᾿ ἐνέργειαν δὲ τῶν φαύλων δαιμόνων θάνατος ὡρίσθη κατὰ τῶν τὰς Ὑστάσπου ἢ Σιβύλλης ἢ τῶν προφητῶν βίβλους ἀναγινωσκόντων , ὅπως διὰ τοῖ φόβου ἀποστρέψωσιν ἐντυγχάνοντας τοὺς ἀνθρώπους τῶν καλῶν γνῶσιν λαβεῖν , αἰτοῖς δὲ δουλεύοντας κατέχωσιν · ὅπερ εἰς τέλος οὐκ ἴσχυσαν πρᾶξαι . Ἀφόβως μὲν γὰρ οὐ μόνον ἐντυγχάνομεν αὐταῖς , ἀλλὰ καὶ ὑμῖν , ὡς ὁρᾶτε , εἰς ἐπίσκεψιν φέρομεν , ἐπιστάμενοι πᾶσιν εὐάρεστα φανήσεσθαι · κἂν ὀλίγους δὲ πείσωμεν , τὰ μέγιστα κερδήσαντες ἐσόμεθα · ὡς γεωργοὶ γὰρ ἀγαθοὶ παρὰ τοῖ δεσπόζοντος τὴν ἀμοιβὴν ἕξομεν .
Lemmas: διδάσκω δέ ἐγώ οὗτος ὁ ἅγιος προφητικός πνεῦμα , διά Μωϋσῆς φημί ὁ πρῶτος πλάσσω ἄνθρωπος εἴρω ὑπό ὁ θεός οὕτως · „ ἰδέ πρό πρόσωπον σύ ὁ ἀγαθός καί ὁ κακός , ἐκλέγω ὁ ἀγαθός “ . καί πάλιν διά Ἠσαΐας , ὁ ἕτερος προφήτης , ὡς ἀπό πρόσωπον ὁ πατήρ ὁ ὅλος καί δεσπότης θεός εἰς οὗτος λέγω οὕτως · „ λούω , καθαρός γίγνομαι , ἀφαιρέω ὁ πονηρία ἀπό ὁ Ψυχή σύ , μανθάνω καλός ποιέω , κρίνω ὀρφανός καί δικαιόω χήρα , καί δεῦρο καί διαλέγω , λέγω κύριος · καί ἐάν εἰμί ὁ ἁμαρτία σύ ὡς Φοινικοῦς , ὡσεί ἔριον λευκαίνω , καί ἐάν εἰμί ὡς κόκκινος , ὡς χιών λευκαίνω . καί ἐάν ἐθέλω καί εἰσακούω ἐγώ , ὁ ἀγαθός ὁ γῆ ἐσθίω , εἰμί δέ μή εἰσακούω ἐγώ , μόχαιρα σύ κατέδω · ὁ γάρ στόμα κύριος λαλέω οὗτος “ . ὁ δέ προερέω „ μάχαιρα σύ κατέδω “ οὖον λέγω διά μάχαιρα φονέω ὁ παρακούω , ἀλλά ὁ μάχαιρα ὁ θεάομαι εἰμί ὁ πῦρ . ὅς βορά γίγνομαι ὁ ὁ φαῦλος πράσσω αἱρέω . Ζεύς οὗτος λέγω · „ μάχαιρα σύ κατέδω · ὁ γάρ στόμα κύριος λαλέω “ . εἰμί δέ καί περί τέμνω καί αὐτίκα ἀπαλλάσσω μάχαιρα λέγω , οὐ εἄν εἶπον „ κατέδω “ . ὥστε καί Πλάτων εἶπον . „ αἴτιος αἱρέω , θεός δέ ἀναίτιος “ παρά Μωϋσῆς ὁ προφήτης λαμβάνω εἶπον · πρέσβυς γάρ Μωϋσῆς καί πᾶς ὁ ἐν Ἕλλην συγγραφεύς . καί πᾶς . ὅσος περί ἀθανασία Ψυχή ἢ τιμωρία ὁ μετά θάνατος ἢ θεωρία οὐράνιος ἢ ὁ ὅμοιος δόγμα καί φιλόσοφος καί ποιητής φημί , παρά ὁ προφήτης ὁ ἀφορμή λαμβάνω καί νοέω δύναμαι καί ἐξηγέομαι . ὅθεν παρά πᾶς σπέρμα ἀλήθεια δοκέω εἰμί · ἐλέγχω δέ μή ἀκριβῶς νοέω . ὅταν ἐναντίος αὐτός ἑαυτοῦ λέγω . ὥστε ὅς φημί , προφητεύω ὁ μέλλω γίγνομαι , οὖον διά ὁ μείρομαι ἀνάγκη πράσσω λέγω · ἀλλά προγνώστης ὁ θεός εἰμί ὁ μέλλω ὑπό πᾶς ἄνθρωπος πράσσω , καί δόγμα εἰμί παρά αὐτός κατά ἄξιος ὁ πρᾶξις ἕκαστος ἀμείβω μέλλω ὁ ἄνθρωπος . καί ὁ παρά αὐτός κατά ἄξιος ὁ πράσσω ἀπαντάω διά ὁ προφητικός πνεῦμα προλέγω , εἰς ἐπίστασις καί ἀνάμνησις ἀεί ἄγω ὁ ὁ ἄνθρωπος γένος , δείκνυμι , ὅτι καί μέλω εἰμί αὐτός καί προνοέω αἰτέω . κατά ἐνέργεια δέ ὁ φαῦλος δαίμων θάνατος ὁρίζω κατά ὁ ὁ Ὑστάσπης ἢ Σίβυλλα ἢ ὁ προφήτης Βίβλος ἀναγιγνώσκω , ὅπως διά τοῖ φόβος ἀποστρέφω ἐντυγχάνω ὁ ἄνθρωπος ὁ καλός γνῶσις λαμβάνω , αἰτέω δέ δουλεύω κατέχω · ὅσπερ εἰς τέλος οὐ ἰσχύω πράσσω . ἄφοβος μέν γάρ οὖον μόνος ἐντυγχάνω αὐτός , ἀλλά καί σύ , ὡς ὁράω , εἰς ἐπίσκεψις φέρω , ἐφίστημι πᾶς εὐάρεστος φαίνω · κἀν ὀλίγος δέ πείθω , ὁ μέγας κερδαίνω εἰμί · ὡς γεωργός γάρ ἀγαθός παρά τοῖ δεσπόζω ὁ ἀμοιβή ἔχω .