justinus-martyr.apologia 12
Ἀρωγοὶ δ᾿ ὑμῖν καὶ σύμμαχοι πρὸς εἰρήνην ἐσμὲν πάντων μᾶλλον ἀνθρώπων , οἵ ταῦτα δοξάζομεν , ὡς λαθεῖν θεὸν κακόεργον ἢ πλεονέκτην ἢ ἐπίβουλον ἢ ἐνάρετον ἀδύνατον εἶναι , καὶ ἕκαστον ἐπ᾿ αἰωνίαν κόλασιν ἢ σωτηρίαν κατ᾿ ἀξίαν τῶν πράξεων πορεύεσθαι . Εἰ γὰρ οἱ πάντες ἄνθρωποι ταῦτα ἐγίνωσκον , οὐκ ἄν τις τὴν κακίαν πρὸς ὀλίγον ᾑρεῖτο , γινώσκων πορεύεσθαι ἐπ᾿ αἰωνίαν διὰ πυρὸς καταδίκην , ἀλλ᾿ ἐκ παντὸς τρόπου ἑαυτὸν συνεῖχε καὶ ἐκόσμει ἀρετῇ , ὅπως τῶν παρὰ τοῦ θεοῦ τύχοι ἀγαθῶν καὶ τῶν κολαστηρίων ἀπηλλαγμένος εἴη . Οἱ γὰρ διὰ τοὺς ὑφ᾿ ὑμῶν κειμένους νόμους καὶ κολάσεις πειρῶνται λανθάνειν ἀδικοῦντες , ἀνθρώπους δ᾿ ὄντας λανθάνειν ὑμᾶς δυνατὸν ἐπιστάμενοι ἀδικοῦσιν , εἰ ἔμαθον καὶ ἐπείσθησαν θεὸν ἀδύνατον εἶναι λαθεῖν τι , οὐ μόνον πραττόμενον ἀλλὰ καὶ βουλευόμενον , κἂν διὰ τὰ ἐπικείμενα ἐκ παντὸς τρόπου κόσμιοι ἦσαν , ὡς καὶ ὑμεῖς συμφήσετε . Ἀλλ᾿ ἐοίκατε δεδιέναι , μὴ πάντες δικαιοπραγήσωσι καὶ ὑμεῖς οὓς κολάζητε ἔτι οὐχ ἕξετε · δημίων δ᾿ ἂν εἴη τὸ τοιοῦτον ἔργον , ἀλλ᾿ οὐκ ἀρχόντων ἀγαθῶν . Πεπείσμεθα δ᾿ ἐκ δαιμόνων φαύλων , οἵ καὶ παρὰ τῶν ἀλόγως βιούντων αἰτοῦσι θύματα καὶ θεραπείας , καὶ ταῦτα , ὡς προέφημεν , ἐνεργεῖσθαι · ἀλλ᾿ οὐχ ὑμᾶς , οἵ γε εὐσεβείας καὶ φιλοσοφίας ὀρέγεσθε , ἄλογόν τι πρᾶξαι ὑπειλήφαμεν . Εἰ δὲ καὶ ὑμεῖς ὁμοίως τοῖς ἀνοήτοις τὰ ἔθη πρὸ τῆς ἀληθείας τιμᾶτε , πράττετε ὃ δύνασθε · τοσοῦτον δὲ δύνανται καὶ ἄρχοντες πρὸ τῆς ἀληθείας δόξαν τιμῶντες , ὅσον καὶ λῃσταὶ ἐν ἐρημίᾳ . Ὅτι δ᾿ οὐ καλλιερήσετε , ὁ λόγος ἀποδείκνυσιν , οὗ βασιλικώτατον καὶ δικαιότατον ἄρχοντα μετὰ τὸν γεννήσαντα θεὸν οὐδένα οἴδαμεν ὄντα . Ὃν γὰρ τρόπον διαδέχεσθαι πενίας ἢ πάθη ἢ ἀδοξίας πατρικὰς ὑφαιροῦνται πάντες , οὕτως καὶ ὅσα ἂν ὑπαγορεύσῃ ὁ λόγος μὴ δεῖν αἱρεῖσθαι ὁ νουνεχὴς οὐχ αἱρήσεται . Γενήσεσθαι ταῦτα πάντα προεῖπε , φημί , ὁ ἡμέτερος διδάσκαλος καὶ τοῦ πατρὸς πάντων καὶ δεσπότου θεοῦ υἱὸς καὶ ἀπόστολος ὢν Ἰησοῦς Χριστός , ἀφ᾿ οὔ καὶ τὸ Χριστιανοὶ ἐπονομάζεσθαι ἐσχήκαμεν . Ὅθεν καὶ βέβαιοι γινόμεθα πρὸς τὰ δεδιγαμένα ὑπ᾿ αὐτοῦ πάντα , ἐπειδὴ ἔργῳ φαίνεται γινόμενα , ὅσα φθάσας γενέσθαι προεῖπεν · ὅ περ θεοῦ ἔργον ἐστί , πρὶν ἢ γενέσθαι εἰπεῖν καὶ οὕτως δειχθῆναι γινόμενον ὡς προείρηται . Ἦν μὲν οὖν καὶ ἐπὶ τούτοις παυσαμένους μηδὲν προστιθέναι , λογισαμένους ὅτι δίκαιά τε καὶ ἀληθῆ ἀξιοῦμεν · ἀλλ᾿ ἐπεὶ γνωρίζομεν οὐ ῥᾷον ἀγνοίᾳ κατεχομένην ψυχὴν συντόμως μεταβάλλειν , ὑπὲρ τοῦ πεῖσαι τοὺς φιλαλήθεις μικρὰ προσθεῖναι προεθυμήθημεν , εἰδότες ὅτι οὐκ ἀδύνατον ἀληθείας παρατεθείσης ἄγνοιαν φυγεῖν .
Lemmas: ἀρωγός δέ σύ καί σύμμαχος πρός εἰρήνη εἰμί πᾶς μᾶλλον ἄνθρωπος , ὁ οὗτος δοξάζω , ὡς λανθάνω θεός κακόεργος ἢ πλεονέκτης ἢ ἐπίβουλος ἢ ἐνάρετος ἀδύνατος εἰμί , καί ἕκαστος ἐπί αἰώνιος κόλασις ἢ σωτηρία κατά ἄξιος ὁ πρᾶξις πορεύω . εἰμί γάρ ὁ πᾶς ἄνθρωπος οὗτος γιγνώσκω , οὐ ἄν τις ὁ κακία πρός ὀλίγος αἱρέω , γιγνώσκω πορεύω ἐπί αἰώνιος διά πυρός δίκη , ἀλλά ἐκ πᾶς τρόπος ἑαυτοῦ συνόχωκα καί κοσμέω ἀρετή , ὅπως ὁ παρά ὁ θεός τυγχάνω ἀγαθός καί ὁ κολαστήριον ἀπαλλάσσω εἰμί . ὁ γάρ διά ὁ ὑπό σύ κεῖμαι νόμος καί κολάζω πειράω λανθάνω ἀδικέω , ἄνθρωπος δέ εἰμί λανθάνω σύ δυνατός ἐφίστημι ἀδικέω , εἰμί μανθάνω καί πείθω θεός ἀδύνατος εἰμί λανθάνω τίς , οὖον μόνος πράσσω ἀλλά καί βουλεύω , κἀν διά ὁ ἐπίκειμαι ἐκ πᾶς τρόπος κόσμιος εἰμί , ὡς καί σύ συμφήσω . ἀλλά ἔοικα δείδω , μή πᾶς δικαιοπραγέω καί σύ ὅς κολάζω ἔτι οὐ ἔχω · δήμιος δέ εἄν εἰμί ὁ τοιοῦτος ἔργον , ἀλλά οὐ ἄρχω ἀγαθός . πείθω δέ ἐκ δαίμων φαῦλος , ὁ καί παρά ὁ ἄλογος βιόω αἰτέω θῦμα καί θεραπεία , καί οὗτος , ὡς πρόφημι , ἐνεργέω · ἀλλά οὐ σύ , ὁ γε εὐσέβεια καί φιλοσοφία ὀρέγω , ἄλογος τίς πράσσω ὑπολαμβάνω . εἰμί δέ καί σύ ὁμοίως ὁ ἀνόητος ὁ ἔθος πρό ὁ ἀλήθεια τιμάω , πράσσω ὅς δύναμαι · τοσοῦτος δέ δύναμαι καί ἄρχω πρό ὁ ἀλήθεια δόξα τιμή , ὅσος καί λῃστής ἐν ἐρημία . ὅτι2 δέ οὖον καλλιερέω , ὁ λόγος ἀποδείκνυμι , ὅς βασιλικός καί Δίκαιος ἄρχω μετά ὁ γεννάω θεός οὐδείς οἶδα εἰμί . ὅς γάρ τρόπος διαδέχομαι πενία ἢ πάθος ἢ ἀδοξία πατρικός ὑφαιρέω πᾶς , οὕτως καί ὅσος εἄν υπαγόρευση ὁ λόγος μή δήω αἱρέω ὁ νουνεχής οὐ αἱρέω . γίγνομαι οὗτος πᾶς προεῖπον , φημί , ὁ ἡμέτερος διδάσκαλος καί ὁ πατήρ πᾶς καί δεσπότης θεός υἱός καί ἀπόστολος εἰμί Ἰησοῦς Χριστός , ἀπό οὖον καί ὁ Χριστιανός ἐπονομάζω ἔχω . ὅθεν καί βέβαιος γίγνομαι πρός ὁ διδάσκω ὑπό αὐτός πᾶς , ἐπεί ἔργον φαίνω γίγνομαι , ὅσος φθάνω γίγνομαι προεῖπον · ὅς περ θεός ἔργον εἰμί , πρίν ἢ γίγνομαι εἶπον καί οὕτως δείκνυμι γίγνομαι ὡς προερέω . ἦς μέν οὖν καί ἐπί οὗτος παύω μηδείς προστίθημι , λογίζομαι ὅτι δίκαιος τε καί ἀληθής ἀξιόω · ἀλλά ἐπεί γνωρίζω οὖον ῥᾳδίως ἄγνοια κατέχω ψυχή σύντομος μεταβάλλω , ὑπέρ ὁ πείθω ὁ φιλαλήθης μικρός προστίθημι προθυμέομαι , οἶδα ὅτι οὐ ἀδύνατος ἀλήθεια παρατίθημι ἄγνοια φεύγω .