justinus-martyr.apologia 53
Πολλὰς μὲν οὖν καὶ ἑτέρας προφητείας ἔχοντες εἰπεῖν ἐπαυσάμεθα , αἰ τάρκεις καὶ ταύτας εἰς πεισμονὴν τοῖς τὰ ἀκουστικὰ καὶ νοερὰ ὦτα ἔχουσιν εἶναι λογισάμενοι , καὶ νοεῖν δύνασθαι αἰ τοὺς ἡγούμενοι , ὅτι οὐχ ὁμοίως τοῖς μυθοποιηθεῖσι περὶ τῶν νομισθέντων υἱῶν τοῖ Διὸς καὶ ἡμεῖς μόνον λέγομεν , ἀλλ᾿ οὐκ ἀποδεῖξαι ἔχομεν . Τίνι γὸρ ἂν λόγῳ ἀνθρώπῳ σταυρωθέντι ἐπειθόμεθα , ἵ τι πρωτότοκος τῷ ἀγεννήτῳ θεῷ ἐστι καὶ αὐτὸς τὴν κρίσιν τοῦ παντὸς ἀνθρωπείου γένους ποιήσεται , εἰ μὴ μαρτύρια πρὶν ἢ ἐλθεῖν αὐτὸν ἄνθρωπον γενόμενον κεκηρυγμένα περὶ αὐτοῦ εὕρομεν καὶ οὕτως γενόμενα ἑωρῶμεν , γῆς μὲν Ἰουδαίων ἐρήμωσιν , καὶ τοὺς ἀπὸ παντὸς ἔθνους ἀνθρώπων διὰ τῆς παρὰ τῶν ἀποστόλων αὐτοῦ διδαχῆς πεισθέντας καὶ παραιτησαμένους τὰ παλαιά , ἐν οἷς πλανώμενοι ἀνεστράφησαν , ἔθη , ἑαυτοὺς ἡμᾶς ὁρῶντες , πλείονάς τε καὶ ἀληθεστέρους τοὺς ἐξ ἐθνῶν τῶν ἀπὸ Ἰουδαίων καὶ Σαμαρέων Χριστιανοὺς εἰδότες ; Τὰ μὲν γὰρ ἄλλα πάντα γένη ἀνθρώπεια ὑπὸ τοῦ προφητικοῦ πνεύματος καλεῖται ἔθνη , τὸ δὲ ἰουδαϊκὸν καὶ σαμαρειτικὸν φῦλον Ἰσραὴλ καὶ οἶκος Ἰακὼβ κέκληνται . Ὡς δὲ προεφητεύθη , ὅτι πλείονες οἱ ἀπὸ τῶν ἐθνῶν πιστεύοντες τῶν ἀπὸ Ἰουδαίων καὶ Σαμαρέων , τὰ προφητευθέντα ἀπαγγελοῦμεν . Ἐλέχθη δὲ οὕτως · Εὐφράνθητι στεῖρα ἡ οὐ τίκτουσα . ῥῆξον καὶ βόησον ἡ οὐκ ὠδίνουσα , ὅτι πολλὰ τὰ τέκνα τῆς ἐρήμου μᾶλλον ἢ τῆς ἐχούσης τὸν ἄνδρα “ . Ἔρημα γὰρ ἦν πάντα τὰ ἔθνη ἀληθινοῦ θεοῦ , χειρῶν ἔργοις λατρεύοντα · Ἰουδαῖοι δὲ καὶ Σαμαρεῖς , ἔχοντες τὸν παρὰ τοῦ θεοῦ λόγον διὰ τῶν προφητῶν παραδοθέντα αὐτοῖς καὶ ἀεὶ προσδοκήσαντες τὸν Χριστόν , παραγενόμενον ἠγνόησαν , πλὴν ὀλίγων τινῶν , οὓς προεῖπε τὸ ἅγιον προφητικὸν πνεῦμα διὰ Ἡσαΐου σωθήσεσθαι . Εἶπε δὲ ὡς ἀπὸ προσώπου αὐτῶν · Εἰ μὴ κύριος ἐγκατέλιπεν ἡμῖν σπέρμα , ὡς Σόδομα καὶ Γόμοῤῥα ἂν ἐγενήθημεν “ . Σόδομα γὰρ καὶ Γόμοῤῥα πόλεις τινὲς ἀσεβῶν ἀνδρῶν . ἱστοροῦνται ὑπὸ Μωϋσέως γενόμεναι , ἃς πυρὶ καὶ θείῳ καύσας ὁ θεὸς κατέστρεψε , μηδενὸς τῶν ἐν αὐταῖς σωθέντος πλὴν ἀλλοεθνοῦς τινος Χαλδαίου τὸ γένος , ᾧ ὄνομα Λώτ · σὺν ᾧ καὶ θυγατέρες διεσώθησαν . Καὶ τὴν πᾶσαν αὐτῶν χώραν ἔρημον καὶ κεκαυμένην οὖσαν καὶ ἄγονον μένουσαν οἱ βουλόμενοι ὁρᾶν ἔχουσιν . Ὡς δὲ καὶ ἀληθέστεροι οἱ ἀπὸ τῶν ἐθνῶν καὶ πιστότεροι προεγινώσκοντο , ἀπαγγελοῦμεν τὰ εἰρημένα διὰ Ἡσαΐου τοῦ προφήτου . Ἔφη δὲ οὕτως · „ Ἰσραὴλ ἀπερίτμητος τὴν καρδίαν , τὰ δὲ ἔθνη τὴν ἀκροβυστίαν “ . Τὰ τοσαῦτα γοῦν ὁρώμενα πειθὼ καὶ πίστιν τοῖς τἀληθὲς ἀσπαζομένοις καὶ μὴ φιλοδοξοῦσι μηδὲ ὑπὸ παθῶν ἀρχομένοις μετὰ λόγου ἐμφορῆσαι δύναται .
Lemmas: πολύς μέν οὖν καί ἕτερος προφητεία ἔχω εἶπον παύω , ὁ τάρκεις καί οὗτος εἰς πεισμονή ὁ ὁ ἀκουστικός καί νοερός οὖς ἔχω εἰμί λογίζομαι , καί νοέω δύναμαι ὁ ὁ ἡγέομαι , ὅτι οὐ ὁμοίως ὁ μυθοποιούμαι περί ὁ νομίζω υἱός τοῖ Ζεύς καί ἐγώ μόνος λέγω , ἀλλά οὐ ἀποδείκνυμι ἔχω . τίς γόρ εἄν λόγος ἄνθρωπος σταυρόω πείθω , ἵ τίς πρωτότοκος ὁ ἀγέννητος θεός εἰμί καί αὐτός ὁ κρίσις ὁ πᾶς ἀνθρώπειος γένος ποιέω , εἰμί μή μαρτύριον πρίν ἢ ἔρχομαι αὐτός ἄνθρωπος γίγνομαι κηρύσσω περί αὐτός εὑρίσκω καί οὕτως γίγνομαι ὁράω , γῆ μέν Ἰουδαῖος ἐρήμωσις , καί ὁ ἀπό πᾶς ἔθνος ἄνθρωπος διά ὁ παρά ὁ ἀπόστολος αὐτός διδαχή πείθω καί παραιτέομαι ὁ παλαιός , ἐν ὅς πλανάω ἀναστρέφω , ἔθος , ἑαυτοῦ ἐγώ ὁράω , πολύς τε καί ἀληθής ὁ ἐκ ἔθνος ὁ ἀπό Ἰουδαῖος καί Σαμαρεύς Χριστιανός οἶδα ; ὁ μέν γάρ ἄλλος πᾶς γένος ἀνθρώπειος ὑπό ὁ προφητικός πνεῦμα καλέω ἔθνος , ὁ δέ ἰουδαϊκός καί σαμαρειτικός φῦλον Ἰσραήλ καί οἶκος Ἰακώβ καλέω . ὡς δέ προφητεύω , ὅτι πλείων ὁ ἀπό ὁ ἔθνος πιστεύω ὁ ἀπό Ἰουδαῖος καί Σαμαρεύς , ὁ προφητεύω ἀπαγγέλλω . λέγω δέ οὕτως · εὐφραίνω στεῖρα ὁ οὖον τίκτω . ῥήγνυμι καί βοάω ὁ οὐ ὠδίνω , ὅτι πολύς ὁ τέκνον ὁ ἐρῆμος μᾶλλον ἢ ὁ ἔχω ὁ ἀνήρ “ . ἐρῆμος γάρ εἰμί πᾶς ὁ ἔθνος ἀληθινός θεός , χείρ ἔργον λατρεύω · Ἰουδαῖος δέ καί Σαμαρεύς , ἔχω ὁ παρά ὁ θεός λόγος διά ὁ προφήτης παραδίδωμι αὐτός καί ἀεί προσδοκάω ὁ Χριστός , παραγίγνομαι ἀγνοέω , πλήν ὀλίγος τις , ὅς προεῖπον ὁ ἅγιος προφητικός πνεῦμα διά Ἠσαΐας σῴζω . εἶπον δέ ὡς ἀπό πρόσωπον αὐτός · εἰμί μή κύριος ἐγκαταλείπω ἐγώ σπέρμα , ὡς Σόδομα καί Γόμορρα εἄν γίγνομαι “ . Σόδομα γάρ καί Γόμορρα πόλις τις ἀσεβής ἀνήρ . ἱστορέω ὑπό Μωϋσῆς γίγνομαι , ὅς πῦρ καί θεῖον καίω ὁ θεός καταστρέφω , μηδείς ὁ ἐν αὐτός σῴζω πλήν ἀλλοεθνής τις Χαλδαῖος ὁ γένος , ὅς ὄνομα Λώτ · σύν ὅς καί θυγάτηρ διασῴζω . καί ὁ πᾶς αὐτός χώρα ἐρῆμος καί καίω εἰμί καί ἄγονος Μένων ὁ βούλομαι ὁράω ἔχω . ὡς δέ καί ἀληθής ὁ ἀπό ὁ ἔθνος καί πιστός1 προγιγνώσκω , ἀπαγγέλλω ὁ εἴρω διά Ἠσαΐας ὁ προφήτης . φημί δέ οὕτως · „ Ἰσραήλ ἀπερίτμητος ὁ Καρδία , ὁ δέ ἔθνος ὁ ἀκροβυστία “ . ὁ τοσοῦτος γοῦν ὁράω πειθώ καί πίστις ὁ ἀληθής ἀσπάζομαι καί μή φιλοδοξέω μηδέ ὑπό πάθος ἄρχω μετά λόγος ἐμφορέω δύναμαι .