joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 2.8
Σολομὼν δὲ ὅτε τὴν βασιλείαν παρέλαβε νεώτατος ἠν , δωδέκατον ἕκατον ἔτος ἄγων τῆς ἡλικίας αὐτοῦ . μέντοι Ἀδωνίας πορευθεὶς πρὸς Βηρσαβεὲ τὴν μητέρα τοῦ Σολομῶντος ‘‘οἶδας ” εἶπε “ τὴν βασιλείαν ἐμοὶ προσήκειν καὶ διὰ πρεσβυγένειαν καὶ διὰ τὴν αἵρεσιν τοῦ λαοῦ , μετέβη δὲ πρὸς Σολομῶντα τὸν ἀδελφόν μου , καί μοι στερκτέον τὸ γεγονὸς ὡς γνώμῃ θεοῦ γεγονός . μίαν δ’ αἰτῶ αἴτησιν , δοθῆναί μοι πρὸς γάμον τὴν τῷ πατρὶ συγκοιμωμένην κόρην τὴν Ἀβισάκ , ἐπεὶ μηδ’ ἔγνω ταύτην ὁ πατὴρ διὰ γῆρας , ἀλλ’ ἔτι παρθένος ἐστίν . ” ἡ δὲ Βηρσαβεὲ τοὺς λόγους ὑπέσχετο τῷ υἱῷ καὶ καταπράξασθαι τὸν γάμον αὐτῷ σπουδαιότατα . καὶ πορευθεῖσα πρὸς τὸν υἱὸν δοῦναι τῷ ἀδελφῷ Ἀδωνίᾳ τὴν Ἀβισὰκ παρε - κάλει . ὁ δὲ ὀργισθεὶς ἐπὶ τῷ λόγῳ θαυμάζειν εἶπεν εἰ μὴ καὶ τῆς βασιλείας παραχωρῆσαι Ἀδωνίᾳ ὡς πρεσβυτέρῳ αὐτὸν ἀξιοῖ . καὶ αὐτίκα τῶ ἐπὶ τῶν σωματοφυλάκων Βαναίᾳ κτεῖναι τὸν Ἀδωνίαν προσέταξε . τῷ δὲ Ἀβιάθαρ εἰς τὴν ἐνεγκαμένην πορευθῆναι ἐπέταξε καὶ διάγειν ἐν τοῖς ἀγροῖς . ‘‘θανάτου γάρ φησι ῥύεταί σε ὁπόσα μου σὺν ἔκαμες τῷ πατρί . ” καθὼς οὑν τῷ Ἤλει προείρηκεν ὁ θεός , ἀφῄρητο ἡ τῆς ἱερωσύνης τιμὴ ἐξ οἴκου Ἰθάμαρ καὶ πρὸς Σαδὼκ μεταπέπτωκεν , ἐκ τοῦ γένους ὄντα τοῦ Φινεές . ὁ δὲ στρατηγὸς Ἰωὰβ ταῦτα μαθὼν καὶ περιδεὴς γεγονὼς τῷ θυσιαστηρίῳ προσπέφευγε , καὶ καλούμενος οὐκ ἄν ποτε ἐξελθεῖν εἶπεν , ἀλλ’ αὐτοῦ τεθνήξεσθαι καὶ οὐκ ἄλλοθι . τοῦτο τῷ βασιλεῖ ἀγγελθὲν πέπεικε στεῖλαι κἀκεῖ τὸν Ἰωὰρ ἀνελεῖν . ἐντεῦθεν Βαναίας μὲν πάσης τῆς δυνάμεως προκεχείριστο στρατηγός , Σαδὼκ δὲ τῆς ἀρχιερωσύνης ἠξίωτο . τὸν δέ γε Σεμεεὶ ὁ βασιλεὺς ἐν Ἰερουσαλὴμ περιώρισεν ὥστε ταύτης μὴ ἐξιέναι · εἰ δ’ οὔ , θάνατον ’τον αὐτῷ τὸ ἐπιτίμιον ἔταξεν . ὁ δὲ μετὰ ἔτη τρία δούλων αὐτοῦ φυγόντων ἐπὶ ζήτησιν αὐτῶν ἐξελήλυθε · καὶ τοῦτο γνοὺς Σολομὼν ἀναιρεθῆναι τὸν ἄνδρα ἐκέλευσεν . Ἄγεται δὲ Σολομὼν εἰς γυναῖκα θυγατέρα Φαραώ , ραώ , καὶ τὰ τείχη τῶν Ἱεροσολύμων ἐπὶ μεῖζον ἦρε καὶ ὀχυρώτερα κατεσκεύασε . καθ’ ὕπνους δὲ χρηματίσας αὐτῶ ὁ θεὸς εἶπεν αὐτῷ αἰτῆσαι ὃ βούλοιτο · ὁ δὲ σύνεσιν καὶ φρόνησιν ᾔτησε δοθῆναι αὐτῷ . καὶ ὁ θεὸς ἀποδεξάμενος αὐτὸν τῆς αἰτήσεως , καὶ σοφίαν δώσειν αὐτῷ καὶ μέγαν νοῦν ἐπηγγείλατο ὡς οὐχ ἑτέρῳ πρὸ αὐτοῦ ἤ τινι τῶν μετ’ αὐτόν , προσθεῖναι δὲ καὶ ἅπερ οὐκ ᾔτησε , πλοῦτον καὶ νίκην καὶ εὔκλειαν , εἰ φυλάξει τὰς αὐτοῦ ἐντολὰς καὶ τὰ δικαιώματα . Μετὰ ταῦτα δύο προσῆλθον αὐτῷ γυναῖκες · ὣν ἡ μία “ βασιλεῦ ” ἔφη , “ ἀλλήλαις ἡμεῖς συνῳκοῦμεν καὶ οὐδεὶς μεθ’ ἡμῶν . ἐτέκομεν δὲ ἄμφω κατὰ τὸν αὐτὸν καιρὸν ἄρρενα . καὶ μετὰ μικρὸν αὕτη τῷ αὐτῆς ἐπιπεσοῦσα υἱῷ νεκρὸν διυπνισθεῖσα εὗρεν αὐτόν . καὶ τὸ μὲν τεθνηκὸς ὑπνούσης ἐμοῦ ὑποτίθησι ταῖς ἀγκάλαις μου , τὸ δὲ ζῶν ἐξ ἐμοῦ ἀφελοῦσα ὡς ἑαυτῆς ᾠκειώσατο . καὶ γνοῦσα τὸ δρᾶμα ζητῶ τὸν παῖδα · ἡ δέ μοι οὐ δίδωσιν . ” ἡ δ’ ἑτέρα τὸ ζῶν εἶναι τὸ ἑαυτῆς παιδίον ἀπισχυρίζετο , τῆς δ’ ἀντιδίκου τὸ τεθνηκός · καὶ ἐπὶ τοσοῦτον κακουργίας μὴ προβῆναι διώμνυτο . ἀπορούντων δὲ τῶν περιεστηκότων πῶς ἂν διευκρινηθείη τὸ ἀληθές , ὁ βασιλεὺς διχῇ τμηθῆναι μαχαίρᾳ τὸ παιδίον τὸ ζῶν ἐκέλευσε καὶ ἀνὰ μέρος δοθῆναι ἑκατέρᾳ τῶν γυναικῶν . τοῦτο ἡ μὲν ἀληθὴς τοῦ βρέφους μήτηρ βαρέως ἤνεγκε , καὶ παρῃτεῖτο τὴν ψῆφον , καὶ δοθῆναι ζῶν τὸ παιδίον τῆ ἀντιδίκῳ ἱκέτευεν · ἡ δὲ ψευδῶς ἑαυτὴν μητέρα τοῦ παιδὸς ὀνομάζουσα καὶ ἐπῄνει τὴν κρίσιν καὶ ἐπέσπευδε τὴν διαίρεσιν . καὶ ὁ βασιλεὺς δοθῆναι ζῶν τὸ παιδίον πρόσ’ ἔταξε τῇ παραιτουμένῃ τὴν ἐκείνου νοῦ διαίρεσιν , ‘‘αὕτη ” φήσας “ ἡ τούτου μήτηρ ἐστίν , ἣ τοῦ παιδὸς σφαγῆναι μέλλοντος ὑπερήλγησε.’ τοῦτο πᾶς ὁ λαὸς ἀκριβὲς τεκμήριον ἔσχηκε τῆς τοῦ βασιλέως φρονήσεως . Πάντας δὲ τοὺς πρὶν εἰς σοφίαν καὶ φρόνησιν ὑπερβέβηκε . συνέταξε δὲ τρισχιλίας παραβολὰς καὶ πεντακισχιλίας ᾠδάς , καὶ ἀπὸ τῆς κέδρου ἕως ὑσσώπου συνεγράψατο , καὶ περὶ φύσεως ζώων τῶν τε πε - ζῶν καὶ ἀερίων καὶ τῶν νηκτῶν καὶ τῶν ἰδιωμάτων αὐτῶν ἐξήτασε καὶ ἐφιλοσόφησε , καὶ κατὰ τῶν δαιμόνων ἐξεύρηκεν ἐπῳδὰς εἰς ἀνθρώπων καὶ τρόπους κατέλιπεν ἐξορκώσεων , αἷς τὰ δαιμόνια ἐδιώκοντο . καὶ ταύτην τὴν θεραπείαν φησὶν ὁ Ἰώσηπος μέχρις ἐκείνου ἰσχύειν καί τι διηγεῖται τοιοῦτον , τὸν λόγον πιστούμενος . Ἐλεάζαρ τῶν ὁμοφύλων λέγει κεκτῆσθαί τινα δακτύλιον ἔχοντα ὑπὸ τὴν σφραγῖδα ῥίζαν ἐξ ὣν ὑπέδειξε Σολομών . καὶ ταῖς ῥισὶ τοῦ δαιμονῶντος προσφέρειν , καὶ τῇ ὀσφρήσει διὰ τῶν μυκτήρων τοῦ πάσχοντος ἐξέλκεσθαι τὸ δαιμόνιον . εἶτα τοῦ Σολομῶντος μεμνημένον ἐπῳδάς τε λέγειν ἐξ ὧν ἐκεῖνος συνέθετο καὶ ἐξορκοῦν τὸ δαιμόνιον μηκέτι ἐπανελθεῖν εἰς τὸν ἄνθρωπον . τοῦτο καὶ Οὐεσπασιανοῦ καὶ τῶν υἱῶν ἐκείνου ἐνώπιον λέγει ποιῆσαι τὸν Ἐλεάζαρ · καὶ διδόντα τῆς κατὰ τῶν δαιμόνων ἰσχύος ἀπόδειξιν τιθέναι ποτήριον πλῆρες ὕδατος ) καὶ ἐπιτάσσειν τῷ δαίμονι ἐξερχομένῳ τοῦ πάσχοντος ἀνατρέψαι αὐτό · καὶ ἀνατρέπεσθαι τὸ ποτήριον μηδενὸς ὁρῶντος τὸν ἀνατρέ - ποντα .
Lemmas: Σολομών δέ ὅτε ὁ βασίλειος παραλαμβάνω νέος ἐάν , δωδέκατος ἕκατος ἔτος ἄγω ὁ ἡλικία αὐτός . μέντοι Ἀδωνίας πορεύω πρός Βηρσαβεέ ὁ μήτηρ ὁ Σολομών ‘‘οιδαις ” εἶπον “ ὁ βασίλειος ἐγώ προσήκω καί διά πρεσβυγένεια καί διά ὁ αἵρεσις ὁ λαός , μεταβαίνω δέ πρός Σολομών ὁ ἀδελφός ἐγώ , καί ἐγώ στερκτέον ὁ γίγνομαι ὡς γνώμη θεός γίγνομαι . εἷς δέ αἰτέω αἴτησις , δίδωμι ἐγώ πρός γάμος ὁ ὁ πατήρ συγκοιμάομαι κόρη ὁ Ἀβισάκ , ἐπεί μηδέ γιγνώσκω οὗτος ὁ πατήρ διά γῆρας , ἀλλά ἔτι παρθένος εἰμί . ” ὁ δέ Βηρσαβεέ ὁ λόγος ὑπισχνέομαι ὁ υἱός καί καταπράσσω ὁ γάμος αὐτός σπουδαῖος . καί πορεύω πρός ὁ υἱός δίδωμι ὁ ἀδελφός Ἀδωνίας ὁ Ἀβισὰκ πάρος - καλέω . ὁ δέ ὀργίζω ἐπί ὁ λόγος θαυμάζω εἶπον εἰμί μή καί ὁ βασίλεια παραχωρέω Ἀδωνίας ὡς πρέσβυς αὐτός ἀξιόω . καί αὐτίκα ὁ ἐπί ὁ σωματοφύλαξ Βαναίας κτείνω ὁ Ἀδωνίας προστάσσω . ὁ δέ Ἀβιάθαρ εἰς ὁ φέρω πορεύω ἐπιτάσσω καί διάγω ἐν ὁ ἀγρός . θανάτης γάρ φημί ῥύομαι σύ ὁπόσος ἐγώ σύν κάμνω ὁ πατήρ . ” καθώς ἐν ὁ ἀλέω προαγορεύω ὁ θεός , ἀφαιρέω ὁ ὁ ἱερωσύνη τιμή ἐκ οἶκος Ἰθάμαρ καί πρός Σαδώκ μεταπίπτω , ἐκ ὁ γένος εἰμί ὁ Φινεές . ὁ δέ στρατηγός Ἰωάβ οὗτος μανθάνω καί περιδεής γίγνομαι ὁ θυσιαστήριον προσφεύγω , καί καλέω οὐ ἄν ποτός ἐξέρχομαι εἶπον , ἀλλά αὐτός θνῄσκω καί οὐ ἄλλοθι . οὗτος ὁ βασιλεύς ἀγγέλλω πείθω στέλλω ἐκεῖ ὁ Ἰωὰρ ἀναιρέω . ἐντεῦθεν Βαναίας μέν πᾶς ὁ δύναμις προχειρίζω στρατηγός , Σαδώκ δέ ὁ ἀρχιερωσύνη ἀξιόω . ὁ δέ γε Σεμεεί ὁ βασιλεύς ἐν Ἱεροσόλυμα περιορίζω ὥστε οὗτος μή ἔξειμι · εἰμί δέ οὖον , θάνατος ’τον αὐτός ὁ ἐπιτίμιον τάσσω . ὁ δέ μετά ἔτος τρεῖς δοῦλος αὐτός φεύγω ἐπί ζήτησις αὐτός ἐξέρχομαι · καί οὗτος γιγνώσκω Σολομών ἀναιρέω ὁ ἀνήρ κελεύω . ἄγω δέ Σολομών εἰς γυνή θυγάτηρ Φαραώ , ῥᾴδιος , καί ὁ τεῖχος ὁ Ἱερουσαλήμ ἐπί μείζων ἀείρω καί ὀχυρός κατασκευάζω . κατά ὕπνος δέ χρηματίζω αὐτός ὁ θεός εἶπον αὐτός αἰτέω ὅς βούλομαι · ὁ δέ σύνεσις καί φρόνησις αἰτέω δίδωμι αὐτός . καί ὁ θεός ἀποδείκνυμι αὐτός ὁ αἴτησις , καί σοφία δίδωμι αὐτός καί μέγας νόος ἐπαγγέλλω ὡς οὐ ἕτερος πρό αὐτός ἤ τις ὁ μετά αὐτός , προστίθημι δέ καί ὅσπερ οὐ αἰτέω , πλοῦτος καί Νίκη καί εὔκλεια , εἰμί φυλάσσω ὁ αὐτός ἐντολή καί ὁ δικαίωμα . μετά οὗτος δύο προσέρχομαι αὐτός γυνή · ἐάν ὁ εἷς “ βασιλεύς ” φημί , “ ἀλλήλων ἐγώ συνοικέω καί οὐδείς μετά ἐγώ . τίκτω δέ ἄμφω κατά ὁ αὐτός καιρός ἄρσην . καί μετά μικρός οὗτος ὁ αὐτός ἐπιπίπτω υἱός νεκρός διυπνίζω εὑρίσκω αὐτός . καί ὁ μέν θνῄσκω ὑπνόω ἐγώ ὑποτίθημι ὁ ἀγκάλη ἐγώ , ὁ δέ ζῶ ἐκ ἐγώ ἀφαιρέω ὡς ἑαυτοῦ οἰκειόω . καί γιγνώσκω ὁ δρᾶμα ζητέω ὁ παῖς · ὁ δέ ἐγώ οὖον δίδωμι . ” ὁ δέ ἕτερος ὁ ζῶ εἰμί ὁ ἑαυτοῦ παιδίον ἀπισχυρίζομαι , ὁ δέ ἀντίδικος ὁ θνῄσκω · καί ἐπί τοσοῦτος κακουργία μή προβαίνω διόμνυμι . ἀπορέω δέ ὁ περιίστημι πῶς εἄν διευκρίνω ὁ ἀληθής , ὁ βασιλεύς διχή τέμνω μάχαιρα ὁ παιδίον ὁ ζῶ κελεύω καί ἀνά μέρος δίδωμι ἑκάτερος ὁ γυνή . οὗτος ὁ μέν ἀληθής ὁ βρέφος μήτηρ βαρύς φέρω , καί παραιτέομαι ὁ ψῆφος , καί δίδωμι ζῶ ὁ παιδίον τῆ ἀντίδικος ἱκετεύω · ὁ δέ ψευδής ἑαυτοῦ μήτηρ ὁ παῖς ὀνομάζω καί ἐπαινέω ὁ κρίσις καί ἐπισπεύδω ὁ διαίρεσις . καί ὁ βασιλεύς δίδωμι ζῶ ὁ παιδίον πρόσω τάσσω ὁ παραιτέομαι ὁ ἐκεῖνος νόος διαίρεσις , ὕαμα ” φημί “ ὁ οὗτος μήτηρ εἰμί , ὅς ὁ παῖς σφάζω μέλλω ὑπεραλγέω οὗτος πᾶς ὁ λαός ἀκριβής τεκμήριον ἔχω ὁ ὁ βασιλεύς φρόνησις . Πᾶς δέ ὁ πρίν εἰς σοφία καί φρόνησις ὑπερβαίνω . συντάσσω δέ τρισχίλιοι παραβολή καί πεντακισχίλιοι ᾠδή , καί ἀπό ὁ κέδρος ἠώς ὕσσωπος συγγράφω , καί περί φύσις ζῷον ὁ τε μετά - ζῶ καί ἀέριος καί ὁ νηκτός καί ὁ ἰδίωμα αὐτός ἐξετάζω καί φιλοσοφέω , καί κατά ὁ δαίμων ἐξευρίσκω ἐπῳδή εἰς ἄνθρωπος καί τρόπος καταλείπω ἐξόρκωσις , ὅς ὁ δαιμόνιος διώκω . καί οὗτος ὁ θεραπεία φημί ὁ Ἰώσηπος μέχρι ἐκεῖνος ἰσχύω καί τίς διηγέομαι τοιοῦτος , ὁ λόγος πιστόω . Ἐλεάζαρ ὁ ὁμόφυλος λέγω κτάομαι τις δακτύλιος ἔχω ὑπό ὁ σφραγίς ῥίζα ἐκ ἐάν ὑποδείκνυμι Σολομών . καί ὁ ῥίς ὁ δαιμονάω προσφέρω , καί ὁ ὀσφραίνομαι διά ὁ μυκτήρ ὁ πάσχω ἐξέλκω ὁ δαιμόνιον . εἶτα ὁ Σολομών μιμνήσκω ἐπῳδή τε λέγω ἐκ ὅς ἐκεῖνος συντίθημι καί ἐξορκόω ὁ δαιμόνιον μηκέτι ἐπανέρχομαι εἰς ὁ ἄνθρωπος . οὗτος καί Οὐεσπασιανός καί ὁ υἱός ἐκεῖνος ἐνώπιος λέγω ποιέω ὁ Ἐλεάζαρ · καί δίδωμι ὁ κατά ὁ δαίμων ἰσχύς ἀπόδειξις τίθημι ποτήριον πλήρης ὕδωρ ) καί ἐπιτάσσω ὁ δαίμων ἐξέρχομαι ὁ πάσχω ἀνατρέπω αὐτός · καί ἀνατρέπω ὁ ποτήριον μηδείς ὁράω ὁ ἀνατρέ - πω .