joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 9.20
Ἐπὶ δὲ τὸν Ἀντίοχον οἶ Ῥωμαῖοι τοὺς Σκιπίωνας ἔταξαν τόν τε Ἀφρικανὸν καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ Λούκιον . οἱ τοῖς μὲν Αἰτωλοῖς ἀνοχὴν ἔδοσαν , ἵν ἐς τὴν Ῥώμην αὖθις ὑπὲρ τῆς εἰρήνης πρεσβεύσωνται , ἠπείγοντο δ᾿ ἐπὶ τὸν Ἀντίοχον , καὶ ἐπὶ Μακεδονίαν ἐλθόντες , συμμάχους τε λαβόντες ἐκ τοῦ Φιλίππου , ἐπὶ τὸν Ἑλλήσποντον ἤλασαν . καὶ ἐς τὴν Ἀσίαν περαιωθέντες τὰ πλείστα τῶν παραθαλασσίων κατέλαβον προκατειλημμένα παρὰ τῶν ἐκεῖ προαπελθόντων Ῥωμαίων , πρὸς δὲ καὶ τοῦ Εὐμενοῦς καὶ τῶν Ῥοδίων , οἳ καὶ τὸν Ἀννίβαν ναῦς τινας ἐκ Φοινίκης ἄγοντα περὶ Παμφυλίαν ἐνίκησαν . καὶ Εὐμένης δὲ καὶ Ἄτταλος ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ τὴν χώραν ἐκάκουν τοῦ Ἀντιόζου , καὶ πόλεις αἶ μὲν βίᾳ , αἶ δ’ ἑκούσιαι πρὸς τοὺς Ῥωμαίους μεθίσταντο , ὥστε ἐκ τούτων ἀναγκασθῆναι τὸν Ἀντίοχον τὴν Εὐρώπην τε παντελῶς ἐκλιπεῖν καὶ τὸν υἱὸν Σέλευκον ἀπὸ τῆς Λυσιμαχίας ἀπαγαγεῖν . ὃν ἐπανελθόντα σύν δυνάμει ἐπὶ τὴν Πέργαμον ἔπεμψεν . ὡς δὲ προσεδρεύσας τῆ̣ πόλει οὐδὲν ἐπέρανε , καὶ οἱ Σκιπίωνες ἐπῆλθον , εὐθὺς αὐτοῖς ἐπεκηρυκεύσατο , προσδοκήσας τεύξεσθαι τῆς εἰρήνης , ὅτι τὸν Ἀφρικανοῦ υἱὸν συλλαβὼν ἐν θερα - πείᾳ εἶχε πολλῇ · καὶ τέλος , καίπερ τῶν σπονδῶν ἁμαρτών , ἄν εὑ λύτρων ἀφῆκεν αὐτόν . οὐκ ἐγένετο δὲ ἡ εἰρήνη , τοῦ Ἀντιόχου ἃ οἶ Ῥωμαῖοι ἀπῄτουν μὴ συνθεμένου ποιῆσαι . Τέως μέντοι ἐπὶ πολύ ἡσύχασαν , εἶτα καὶ ἐπολέμησαν . ὁ δὲ ἀγὼν οὕτως ἐγένετο . πρῶτα τὰ ἅρματα , εἶτα τοὺς ἐλέφαντας ὁ Ἀντίοχος ἔταξε , καὶ μετὰ ταῦτα τοὺς σφενδονήτας καὶ τοὺς τοξότας . τὴν μὲν οὖν ἐκδρομὴν τῶν ἁρμάτων προεκδραμόντες οἱ Ῥωμαῖοι καὶ μετὰ κραυγῆς σφίσι πολλῆς ἀντιμέτωποι προσπεσόντες ἀνέκοψαν , ὥστε τὰ πολλὰ αὐτῶν ἐς τοὺς ἐλέφαντας τραπόμενα πάλιν τὸ οἰκεῖον συνετάραξαν , αὐτοί τε γὰρ ἐπλανῶντο καὶ τοὺς ἐπιτεταγμένους σφίσιν ἐκφοβήσαντες διεσκέδασαν , τὴν δὲ τοξείαν καὶ τὴν σφενδόνησιν ὄμβρος πολὺς ἐπιγενόμενος ἀσθενῆ ἐποίησεν · ὁμίχλη τε πλείστη καὶ βα - θεῖα συμβᾶσα τοὺς μὲν Ῥωμαίους ἅτε κρατοῦντας καὶ ἀγχεμάχως ἐκ χειρὸς μαχομένους οὐδὲν ἐνεπόδισε , τοὺς δ’ ἐναντίους , οἷα πεφοβημένους ἵππῳ τε καὶ τοξεία̣ τὸ πλεῖστον χρωμένους , τήν τε πρόοψιν εἰς τὰ τοξεύματα ἀφείλετο , καὶ περὶ ἀλλήλους ὡς ἐν σκότῳ πλανωμένους ἔσφηλεν . ὅμως δ’ οὖν ἴσχυσεν ὁ Ἀντίοχος τοῖς καταφράκτοις ἱππεῦσι τοὺς ἀντιστάντας αὐτῷ τρεψάμενος μέχρι τοῦ στρατοπέδου ἐλθεῖν ἐπιδιώκων αὐτούς . καί γε εἷλεν ἂν αὐτό , εἰ μὴ Μάρκος Αἰμίλιος Λέπιδος ὁ τὴν φρουρὰν αὐτοῦ ἔχων τοὺς πρώτους προσιόντας τῶν Ῥωμαίων ἀπέκτεινεν , ἐπεὶ μὴ ἔπεισεν αὐτοὺς τῆς φυγῆς ἐπισχεῖν . ἐκ γὰρ τούτου ἐκείνων τε οἱ λοιποὶ ὑποστρέψαντες καὶ αὐτὸς ἀκραιφνέσιν ἐπεκδραμὼν τοῖς φρουροῖς ἀπεώσαντο τὸν Ἀντίοχον . ἐν ᾧ δὲ τοῦτ’ ἐγίνετο , Ζεῦξις καθ’ ἕτερον μέρος τῷ ταφρεύματι προσβαλὼν εἴσω τε αὐτοῦ εἰσῆλθε καὶ ἁρπαγὴν ἐποιεῖτο , μέχρις οὗ ὁ Λέπιδος ᾔσθετο . τότε γὰρ κἀκεῖνος τὸ σφέτερον ἐρρύσατο , καὶ ὁ Σκιπίων τὸ τοῦ Ἀντιόχου εἶλε , καὶ ἐν αὐτῷ πολλοὺς μὲν ἀνθρώπους , πολλοὺς δ᾿ ἵππους , ὑποζύγια , ἀργύριον , χρυσίον , ἐλέφαντα ἄλλα τε πολλὰ καὶ πολυτελῆ εὗρε . καὶ ὁ μὲν Ἀντίοχος ἡττηθεὶς αὐτίκα ἐς τὴν Συρίαν ἀνεχώρησεν , οἱ δ’ Ἕλληνες οἱ ἐν τῇ Ἀσίᾳ τοῖς Ῥωμαίοις προσέθεντο . Μετὰ δὲ ταῦτα ἀνακωχή τις ἐπικηρυκευσαμένου τοῦ Ἀντιόχου ἐσπείσθη . ὅ τε γὰρ Ἀφρικανὸς εὐνοι·κῶς οἱ διὰ τὸν υἱὸν εἶχε , καὶ ὁ ὕπατος οὐκ ἤθελε τὴν νίκην τῷ διαδόχῳ πλησιάζοντι καταλελοιπέναι . οὔκουν οὐδὲ ἐπέταξαν τῷ Ἀντιόχῳ πλέον οὐδὲν ἢ ὅσα καὶ πρὸ τῆς μάχης ᾔτουν . διὸ καὶ Γναῖος Μάλλιος ὁ τὴν ἀρχὴν σφῶν διαδεξάμενος οὐκ ἠρκέσθη τοῖς συγκειμένοις , ἀλλὰ πλείω αὐτὸν ἀπῄτησε , πρὸς δὲ καὶ ὁμήρους δοῦναι ἐκέλευσεν ἄλλους τε καὶ τὸν υἱὸν Ἀντίοχον , καὶ τοὺς αὐτομόλους πάντας ἐκδοῦναι , ἐν οἷς καὶ ὁ Ἀννίβας ἦν . καὶ ὁ Ἀντίοχος καὶ ἄκων πρὸς ἅπαντα ἐπειθάρχησεν . οὐ μέντοι καὶ τὸν Ἀννίβαν ἐκδοῦναι ἠδυνήθη · πρὸς γὰρ Προυσίαν τὸν βασιλέα τῶν Βιθυνῶν προκατέφυγε . καὶ ὁ μὲν Ἀντίοχος πρέσβεις ἐπὶ τούτοις εἰς τὴν Ῥώμην πέμψας ἐσπείσατο , Σκιπίων δὲ Λούκιος ἐπῃνεῖτο ἐπὶ τῇ νίκῃ καὶ τὴν τοῦ Ἀσιατικοῦ ἐπωνυμίαν δι’ αὐτὴν ἔσχεν , ὥσπερ ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ Ἀφρικανὸς ἐπεκλήθη , τῆς Καρχηδόνος κρατήσας μέγιστον ἐν τῇ Ἀφρικῇ δυνηθείσης . Τοιοῦτοι δ’ οὖν ἄνδρες οὗτοι γενόμενοι καὶ ἐπὶ τοσοῦτον δόξης ἐλθόντες ἐξ ἀρετῆς , δικαστηρίῳ καὶ τῷ δήμῳ οὐ πολλῷ ὕστερον παρεδόθησαν · καὶ ὁ μὲν Λούκιος κατεψηφίσθη ὡς τάχα πολλὰ ἐκ τῆς λείας σφετερισάμενος , Ἀφρικανὸς δὲ ὡς ἐπιεικεστέρας τὰς συνθήκας διὰ τὸν υἱὸν ποιησάμενος , τὸ δ᾿ ἀληθὲς διὰ φθόνον . ὅτι δ᾿ οὐδὲν ἠδίκουν δηλοῦται μὲν καὶ ἄλλοθεν , οὐχ ἥκιστα δὲ ὅτι καὶ τῆς οὐσίας τοῦ Ἀσιατικοῦ δημευθείσης οὐδὲν πλέον τῶν αὐτῷ προϋπαρχόντων εὑρέθη , ὅτι δὲ τοῦ Ἀφρικανοῦ ἐς τὸ Λίτερνον πρὸ ψήφου ἀναχωρήσαντος καὶ μέχρι τελευτῆς ἐκεῖ καταμείναντος οὐδεὶς αὐτοῦ ἔτι κατεψηφίσατο . Ὁ δέ γε Μάλλιος τότε Πισιδίαν Λυκαονίαν τε καὶ Παμφυλίαν τῆς τε Γαλατίας τῆς Ἀσιανῆς πολλὰ προσηγάγετο . ἔστι γάρ τι κἀνταῦθα γένος αὐτῶν , ἐκ τοῦ Εὐρωπαίου ἀποδάσμιον . Βρέννον γάρ ποτε βασιλέα σφῶν προστησάμενοι τήν τε Ἑλλάδα καὶ τὴν Φρᾴκην ἐπέδραμον , κἀκεῖθεν εἰς τὴν Βιθυνίαν διαβάντες μέρη τινὰ τῆς τε Φρυγίας καὶ τῆς Παφλαγονίας τῆς τε Μυσίας τῆς πρὸς τῷ Ὀλύμπῳ καὶ Καππαδοκίας ἀπετέμοντο καὶ ἐν αὐτοῖς κατῴκησαν , καὶ νῦν ἔθνος ἴδιόν εἰσι τὸ ὄνομα τῶν Γαλατῶν φέροντες . οὗτοι δὴ πράγματα τῷ Μαλλίῳ παρέσχον . ἀλλὰ καὶ τούτων ἐκράτησε , τὴν μὲν Ἄγκυραν τὴν πόλιν ἑλὼν ἐξ ἐπιδρομῆς , τὰς δ’ ἄλλας ὁμολογίᾳ παραστη - σάμενος . πράξας δὲ ταῦτα καὶ συχνὸν παρὰ Ἀρια - ράθους τοῦ Καππαδοκῶν βασιλέως ἀργύριον ἐπὶ εἰρήνῃ λαβῶν ἀπῆρεν οἴκαδε .
Lemmas: ἐπί δέ ὁ Ἀντίοχος οἶς Ῥωμαῖος ὁ Σκιπίων τάσσω ὁ τε Ἀφρικανός καί ὁ ἀδελφός αὐτός Λούκιος . ὁ ὁ μέν Αἰτωλός ἀνοχή δίδωμι , ἵνα εἰς ὁ Ῥώμη αὖθις ὑπέρ ὁ εἰρήνη πρεσβεύω , ἐπείγω δέ ἐπί ὁ Ἀντίοχος , καί ἐπί Μακεδονία ἔρχομαι , σύμμαχος τε λαμβάνω ἐκ ὁ Φίλιππος , ἐπί ὁ Ἑλλήσποντος ἐλαύνω . καί εἰς ὁ Ἀσία περαιόω ὁ πλεῖστος ὁ παραθαλάσσιος καταλαμβάνω προκαταλαμβάνω παρά ὁ ἐκεῖ προαπέρχομαι Ῥωμαῖος , πρός δέ καί ὁ εὐμενής καί ὁ Ῥόδιος , ἕ καί ὁ Ἀννίβας ναῦς τις ἐκ Φοινίκη ἄγω περί Παμφυλία νικάω . καί Εὐμένης δέ καί Ἄτταλος ὁ ἀδελφός αὐτός ὁ χώρα κακόω ὁ αντιοζος , καί πόλις ἀεί μέν βία , ἀεί δέ ἑκούσιος πρός ὁ Ῥωμαῖος μεθίστημι , ὥστε ἐκ οὗτος ἀναγκάζω ὁ Ἀντίοχος ὁ Εὐρώπη τε παντελῶς ἐκλείπω καί ὁ υἱός Σέλευκος ἀπό ὁ λυσιμαχία ἀπάγω . ὅς ἐπανέρχομαι σῦς δύναμις ἐπί ὁ Πέργαμον πέμπω . ὡς δέ προσεδρεύω ὅς πόλις οὐδείς περαίνω , καί ὁ Σκίπιων ἐπέρχομαι , εὐθύς αὐτός ἐπικηρυκεύομαι , προσδοκάω τυγχάνω ὁ εἰρήνη , ὅτι ὁ Ἀφρικανός υἱός συλλαμβάνω ἐν θερα - πια ἔχω πολύς · καί τέλος , καίπερ ὁ σπονδή ἁμαρτάνω , ἄν ὅς λύτρον ἀφίημι αὐτός . οὐ γίγνομαι δέ ὁ εἰρήνη , ὁ Ἀντίοχος ὁ οἶς Ῥωμαῖος ἀπαιτέω μή συντίθημι ποιέω . Τέως μέντοι ἐπί πολύς ἡσυχάζω , εἶτα καί πολεμέω . ὁ δέ ἀγών οὕτως γίγνομαι . πρῶτος ὁ ἅρμα , εἶτα ὁ ἐλέφας ὁ Ἀντίοχος τάσσω , καί μετά οὗτος ὁ σφενδονήτης καί ὁ τοξότης . ὁ μέν οὖν ἐκδρομή ὁ ἅρμα προεκτρέχω ὁ Ῥωμαῖος καί μετά κραυγή ὅς πολύς ἀντιμέτωπος προσπίπτω ἀνακόπτω , ὥστε ὁ πολύς αὐτός εἰς ὁ ἐλέφας τρέπω πάλιν ὁ οἰκέω συνταράσσω , αὐτός τε γάρ πλανάω καί ὁ ἐπιτάσσω σφεῖς ἐκφοβέω διασκεδάννυμι , ὁ δέ τοξεία καί ὁ σφενδόνησις ὄμβρος πολύς ἐπιγίγνομαι ἀσθενής ποιέω · ὀμίχλη τε πλεῖστος καί βάω - θεῖον συμβαίνω ὁ μέν Ῥωμαῖος ἅτε κράτος καί ἀγχεμάχως ἐκ χείρ μάχομαι οὐδείς ἐμποδίζω , ὁ δέ ἐναντίος , οἷος φοβέω ἵππος τε καί τοξεία ὁ πλεῖστος χράω , ὁ τε πρόοψις εἰς ὁ τόξευμα ἀφαιρέω , καί περί ἀλλήλων ὡς ἐν σκότος πλανάω σφάλλω . ὅμως δέ οὖν ἰσχύω ὁ Ἀντίοχος ὁ κατάφρακτος ἱππεύς ὁ ἀνθίστημι αὐτός τρέπω μέχρι ὁ στρατόπεδον ἔρχομαι ἐπιδιώκω αὐτός . καί γε αἱρέω εἄν αὐτός , εἰμί μή Μάρκος Αἰμίλιος Λέπιδος ὁ ὁ φρουρά αὐτός ἔχω ὁ πρῶτος πρόσειμι ὁ Ῥωμαῖος ἀποκτείνω , ἐπεί μή πείθω αὐτός ὁ φυγή ἐπέχω . ἐκ γάρ οὗτος ἐκεῖνος τε ὁ λοιπός ὑποστρέφω καί αὐτός ἀκραιφνής ἐπεκτρέχω ὁ φρουρός ἀπωθέω ὁ Ἀντίοχος . ἐν ὅς δέ οὗτος γίγνομαι , Ζεῦξις κατά ἕτερος μέρος ὁ τάφρευμα προσβάλλω εἴδομαι τε αὐτός εἰσέρχομαι καί ἁρπαγή ποιέω , μέχρι ὅς ὁ Λέπιδος αἰσθάνομαι . τότε γάρ ἐκεῖνος ὁ σφέτερος ῥύομαι , καί ὁ Σκιπίων ὁ ὁ Ἀντίοχος εἴλω , καί ἐν αὐτός πολύς μέν ἄνθρωπος , πολύς δέ ἵππος , ὑποζύγιον , ἀργύριον , χρυσίον , ἐλέφας ἄλλος τε πολύς καί πολυτελής εὑρίσκω . καί ὁ μέν Ἀντίοχος ἡσσάομαι αὐτίκα εἰς ὁ Συρία ἀναχωρέω , ὁ δέ Ἕλλην ὁ ἐν ὁ Ἀσία ὁ Ῥωμαῖος προστίθημι . μετά δέ οὗτος ἀνοκωχή τις ἐπικηρυκεύω ὁ Ἀντίοχος σπένδω . ὅς τε γάρ Ἀφρικανός εὐνοικός ὁ διά ὁ υἱός ἔχω , καί ὁ ὕπατος οὐ ἐθέλω ὁ Νίκη ὁ διάδοχος πλησιάζω καταλείπω . οὔκουν οὐδέ ἐπιτάσσω ὁ Ἀντίοχος πλέω οὐδείς ἢ ὅσος καί πρό ὁ μάχη αἰτέω . διό καί Γναῖος Μάλλιος ὁ ὁ ἀρχή σφεῖς διαδέχομαι οὐ ἀρκέω ὁ σύγκειμαι , ἀλλά πλείων αὐτός ἀπαιτέω , πρός δέ καί ὅμηρος δίδωμι κελεύω ἄλλος τε καί ὁ υἱός Ἀντίοχος , καί ὁ αὐτόμολος πᾶς ἐκδίδωμι , ἐν ὅς καί ὁ Ἀννίβας εἰμί . καί ὁ Ἀντίοχος καί ἄκων πρός ἅπας πειθαρχέω . οὖον μέντοι καί ὁ Ἀννίβας ἐκδίδωμι δύναμαι · πρός γάρ Προυσίας ὁ βασιλεύς ὁ Βιθυνός προκαταφεύγω . καί ὁ μέν Ἀντίοχος πρέσβυς ἐπί οὗτος εἰς ὁ Ῥώμη πέμπω σπένδω , Σκιπίων δέ Λούκιος ἐπαινέω ἐπί ὁ Νίκη καί ὁ ὁ Ἀσιατικός ἐπωνυμία διά αὐτός ἔχω , ὥσπερ ὁ ἀδελφός αὐτός Ἀφρικανός ἐπικαλέω , ὁ Καρχηδών κρατέω μέγας ἐν ὁ Ἀφρική δύναμαι . τοιοῦτος δέ οὖν ἀνήρ οὗτος γίγνομαι καί ἐπί τοσοῦτος δόξα ἔρχομαι ἐκ ἀρετή , δικαστήριον καί ὁ δῆμος οὖον πολύς ὕστερος παραδίδωμι · καί ὁ μέν Λούκιος καταψηφίζομαι ὡς τάχα πολύς ἐκ ὁ λεῖος σφετερίζω , Ἀφρικανός δέ ὡς ἐπιεικής ὁ συνθήκη διά ὁ υἱός ποιέω , ὁ δέ ἀληθής διά φθόνος . ὅτι δέ οὐδείς ἀδικέω δηλόω μέν καί ἄλλοθεν , οὐ ἥκιστος δέ ὅτι καί ὁ οὐσία ὁ Ἀσιατικός δημεύω οὐδείς πλέω ὁ αὐτός προυπάρχω εὑρίσκω , ὅτι δέ ὁ Ἀφρικανός εἰς ὁ Λίτερνον πρό ψῆφος ἀναχωρέω καί μέχρι τελευτή ἐκεῖ καταμένω οὐδείς αὐτός ἔτι καταψηφίζομαι . ὁ δέ γε Μάλλιος τότε Πισιδία Λυκαονία τε καί Παμφυλία ὁ τε Γαλατία ὁ Ἀσιανός πολύς προσάγω . εἰμί γάρ τίς ἐνταῦθα γένος αὐτός , ἐκ ὁ Εὐρωπαῖος ἀποδάσμιος . Βρέννος γάρ ποτός βασιλεύς σφεῖς προίστημι ὁ τε Ἑλλάς καί ὁ Φρᾴκην ἐπιτρέχω , ἐκεῖθεν εἰς ὁ Βιθυνία διαβαίνω μέρος τις ὁ τε Φρυγία καί ὁ Παφλαγονία ὁ τε Μυσία ὁ πρός ὁ Ὄλυμπος καί Καππαδοκία ἀποτέμνω καί ἐν αὐτός κατοικέω , καί νῦν ἔθνος ἴδιος εἰμί ὁ ὄνομα ὁ Γαλάτης φέρω . οὗτος δή πρᾶγμα ὁ Μάλλιος παρέχω . ἀλλά καί οὗτος κρατέω , ὁ μέν Ἄγκυρα ὁ πόλις αἱρέω ἐκ ἐπιδρομή , ὁ δέ ἄλλος ὁμολογία παρίστημι - σάω . πράσσω δέ οὗτος καί συχνός παρά Ἀρία - ράθους ὁ Καππαδόκαι βασιλεύς ἀργύριον ἐπί εἰρήνη λαβή ἀπαίρω οἴκαδε .