joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 13.7
Ταῦτα τοῦ Κωνσταντίου σκοποῦντος καὶ διαμέλλοντος , ὁ Σαπώρης , ἐπεὶ κἀκείνῳ πρὸς γνῶσιν ἦλθον τὰ συμβεβηκότα περὶ τὸν Κώνσταντα , ἐπιτίθεται τῷ καιρῷ , καὶ σὺν βαρεῖ στρατεύματι κατὰ τῶν ὑποκειμένων Ῥωμαίοις ἔπεισι χωρῶν τε καὶ πόλεων , καὶ πολλὴν μὲν ἐληίσατο χώραν , ἀλλὰ μέντοι καὶ φρούρια εἷλε καὶ τέλος ἐπολιόρκει τὴν Νίσιβιν , ἣ πάλαι μὲν τῇ τῶν Ἀρμενίων διέφερε βασιλείᾳ , ἐπὶ δὲ Μιθριδάτου , ὃς Τιγράνου τοῦ τῶν Ἀρμενίων τότε κρατοῦντος γαμβρὸς ἦν καὶ ἐξ ἐκείνου τὴν πόελιν εἰλήφει , ὑπὸ ῾Ρωμαίων ἑάλω πολιορκίᾳ . ἐν ταύτῃ γὰρ ὁ Σαπώρης ἐλθὼν πᾶσαν ἐκίνησε μηχανὴν ἵν’ αὐτῷ ἡ πόλις ἁλῷ · κριούς τε γὰρ προσῆγε τοῖς τείχεσι καὶ διώρυχας ὑπογαίους πεποίητο , ἀλλὰ πρὸς πάντα γενναίως ἀντικαθίσταντο οἱ πολιορκούμενοι , καὶ τὸν ποταμὸν δέ , ὃς διὰ μέσης ἔρρει τῆς πόλεως , μετωχέτευσεν , ἵνα δίψει πιεζόμενοι οἱ τῆς πόλεως προδοῖεν αὐτῷ τὴν πόλιν . τοῖς δὲ ἀφθονία ἦν ὑδάτων καὶ ἐκ φρεάτων καὶ ἐκ πηγῶν . ὡς δ’ εἰς οὐδὲν αὐτῷ κατήντησαν ἀνύσιμον αἱ ἐπίνοιαι , ἕτερόν τι αὐτῷ μεμηχάνητο . ἀναδραμὼν τὸν ποταμόν , ὅς , ὡς εἴρηται , διὰ τῆς πόλεως ἔρρει , καὶ πρὸς φάραγγας γεγονώς , ἔνθα ὁ χῶρος δι’ οὗ διέρρει , ἐστένωτο , ἀπέφραξε τὸν τόπον καὶ ἐπέσχε τὸ ῥεῦμα αὐτοῦ . τοῦ δ’ ὕδατος πλημμυρήσαντος , ἀθρόον τὰ φραγνύντα τὴν τοῦ ὕδατος διέξοδον ἐξελὼν ἀφῆκε τὸ ῥεῦμα κατὰ τῆς πόλεως · τὸ δὲ πολύ τ’ ἑ σεσωρευμένον καὶ σὺν βίᾳ σφοδρᾷ τῷ τείχει προσπεσὸν μέρος ἐκείνου κατήραξεν . οὐκ εὐθὺς δὲ ὁ βάρβαρος εἰσέδυ τὴν πόλιν , ἀλλ᾿ ὡς ἤδη ἁλωθείσης αὐτῆς , ἐπεὶ καὶ πρὸς ἐσπέραν ἦν ὁ καιρός , εἰς αὔριον παραλήψεσθαι τὴν πόλιν , μή τινος ἀντιβαίνοντος , ὑπερέθετο . οἱ δ᾿ ἐν τῇ πόλει πρὸς μὲν τὸ ῥῆγμα τοῦ τείχους ἐθορυβή θῆσαν , ὡς δ᾿ εἶδον τοὺς Πέρσας ὑπερθεμένους τὴν εἴσοδον , ἄϋπνοι τὴν νύκτα διατελέσαντες πολυχειρίᾳ τὸν τόπον ὠχύρωσαν , τεῖχος ἐντὸς ἀνεγείραντες ἕτερον . ὅπερ ἕωθεν ὁ Σαπώρης ἰδών , ἀμελείᾳ οἰκείᾳ τὸ ἀτύχημα ἐπεγράφετο . ἀλλ’ οὐδ’ οὕτω τῆς πολιορκίας ἀφίστατο . πολλὰ δὲ καὶ ἕτερα κατὰ τῆς πόλεως ἐπινοησάμενος , καὶ πλείστους τῶν οἰκείων ἀποβαλόν , ὑπὲρ γὰρ τὰς εἴκοσι χιλιάδας κινδυνεῦσαι λέ - γεται τοῦ Περσικοῦ στρατεύματος πολιορκουμένης Νισίβεως , μετ’ αἰσχύνης ἀνεχώρησεν . ἤδη γὰρ καὶ Μασαγέται τῇ Πέρσιδι ἐπήλθοσαν καὶ αὐτῇ ἐλυμαίνοντο . Κωνστάντιος δὲ ὁ βασιλεὺς τὴν μὲν Νίσιβιν κατωχύρωσε καὶ τοὺς πολίτας αὐτῆς ἀνεκτήσατο , αὐτὸς δέ , ἀνακωχῆς ἤδη τῇ ἑῴᾳ γενομένης ἐκ τῶν Περσῶν , πρὸς τὰ ἑσπέρια ὥρμησε . καί οἱ ἀγγέλλε - τᾶι Βετρανίων κοινοπραγήσας τῷ Μαγνεντίῳ . τῶν γὰρ παρ’ Ἰλλυριοῖς ἄρχων οὗτος στρατευμάτων τυγ - χανὼν , καὶ μαθὼν τοῦ Μαγνεντίου τὴν ἐπανάστασιν καὶ τὸν φόνον τοῦ Κώνσταντος , οὐχ ὑπεῖξε τῷ τυραννήσαντι , ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἑτέρωθεν τυραννίδι ἐπικεχείρηκε . τῷ Κωνσταντίῳ δ’ ἐπιστέλλων ἔλεγε τῷ τυράννῳ ἀντικαθίστασθαι , καὶ αὐτὸν ἀφικέσθαι εἰς τὴν ἐκείνου κατάλυσιν κατήπειγεν . ἐπὶ συνθήκαις οὖν ὁ Βετρανίων καὶ ὁ Μαγνέντιος ἀλλήλοις σπεισάμενοι , πρέσβεις ἄμφω κοινῶς πρὸς τὸν Κωνστάντιον στέλλουσιν ἀξιοῦντες αὐτὸν καταθέσθαι τὰ ὅπλα καὶ τὴν πρώτην ἔχειν τιμήν . περὶ γοῦν τὴν τῆς Θρᾴκης Ἡράκλειαν ἐντυχόντες οἶ πρέσβεις τῷ αὐτοκράτορι τὰ μεμηνυμένα οἶ ἀπήγγειλαν . ὁ δὲ ἐν φροντίδι διὰ ταῦτα γενόμενος , νυκτὸς ἐπιγενομένης ὄναρ ὁρᾷ τοιοῦτον . ἐδόκει τὸν πατέρα αὐτῷ παρεστάναι , τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν Κώνσταντα κατέχοντα τῇ χειρί , καὶ λέγειν αὐτῷ , Κωνστάντιε , ἰδοὺ Κώνστας ὁ σὸς ἀδελφός , πολλῶν δὲ βασιλέων ἀπόγονος , ὡς ἐκ τυράννου διώλετο . χρή σε τοίνυν τούτῳ τε τιμωρῆσαι καὶ τὴν ἀρχὴν μὴ παρόψεσθαι διακοπτομένην μήτε τὴν πολιτείαν ἀνατρεπομένην , σπεῦσαι δὲ τὴν τυραννίδα καθελεῖν , καὶ μὴ περιιδεῖν τὸν ἀδελφὸν ἀνεκδίκητον . ἐπὶ τούτοις διυπνισθεὶς ὁ Κωνστάντιος τοὺς μὲν πρέσβεις κατέσχε καὶ φρουρᾷ παραδέδωκε . αὐτὸς δ᾿ αὐτίκα μηδὲν μελλήσας εἰς Σαρδικὴν παραγίνεται , καὶ ὁ Βετρανίων τὴν ἀνέλπιστον ἐπιδημίαν πτήξας τοῦ Κωνσταντίου , ὡς δεσπότῃ προσυπηντήκει αὐτῷ , τάς τε προτέρας καταλείψας βουλὰς καὶ τὰς συνθήκας ἀθετήσας τὰς πρὸς Μαγνέντιον . καὶ ὁ Κωνστάντιος δὲ αὐτὸν γνησίως προσήκατο καὶ ὁμοδίαιτον ἐποιήσατο . τὰ γὰρ τῆς βασιλείας ἀποδυσάμενος ὁ Βετρανίων γνωρίσματα ἐν ἰδιώτου στολῇ τῶν τοῦ βασιλέως ποδῶν ἐπελάβετο . ὁ δὲ περιεπτύξατό τε τὸν Βετρανίωνα καὶ πατέρα ὠνόμασε , καὶ χεῖρα ὀρέγων αὐτῷ καὶ ὑποστηρίζων πρεσβύτην ὄντα σύνδειπνον ἐποιήσατο , εἶτα ἡ Προῦσα αὐτῷ , πόλις δ᾿ αὕτη τῶν Βιθυνῶν , εἰς κατοικίαν ἀφώριστο καὶ χωρία πρὸς χορηγίαν τῶν ἐπιτηδείων ἀπονενέμητο . ἔνθα τρυφῶν ἐπὶ ἕξ ἐνιαυτοὺς τὴν ζωὴν ἐξεμέτρησε . καὶ τὰ μὲν περὶ Βετρανίωνα εἰς τοιοῦτον κατηντήκασι τέλος .
Lemmas: οὗτος ὁ Κωνστάντιος σκοπός καί διαμέλλω , ὁ Σαπώρης , ἐπεί ἐκεῖνος πρός γνῶσις ἔρχομαι ὁ συμβεβηκός περί ὁ Κώνστας , ἐπιτίθημι ὁ καιρός , καί σύν βαρύς στράτευμα κατά ὁ ὑπόκειμαι Ῥωμαῖος ἔπειμι χώρα τε καί πόλις , καί πολύς μέν ληΐζομαι χώρα , ἀλλά μέντοι καί φρούριον αἱρέω καί τέλος πολιορκέω ὁ Νίσιβις , ὅς πάλαι μέν ὁ ὁ Ἀρμένιος διαφέρω βασίλεια , ἐπί δέ Μιθριδάτης , ὅς Τιγράνης ὁ ὁ Ἀρμένιος τότε κράτος γαμβρός εἰμί καί ἐκ ἐκεῖνος ὁ πόλις λαμβάνω , ὑπό Ῥωμαῖος ἁλίσκομαι πολιορκία . ἐν οὗτος γάρ ὁ Σαπώρης ἔρχομαι πᾶς κινέω μηχανή ἵνα αὐτός ὁ πόλις ἁλίσκομαι · κριός τε γάρ προσάγω ὁ τεῖχος καί διῶρυξ ὑπόγαιος ποιέω , ἀλλά πρός πᾶς γενναῖος ἀντικαθίστημι ὁ πολιορκέω , καί ὁ ποταμός δέ , ὅς διά μέσος ῥέω ὁ πόλις , μετοχετεύω , ἵνα διψάω πιέζω ὁ ὁ πόλις προδίδωμι αὐτός ὁ πόλις . ὁ δέ Ἀφθονία εἰμί ὕδωρ καί ἐκ φρέαρ καί ἐκ πηγή . ὡς δέ εἰς οὐδείς αὐτός κατά-ἀντάω ἀνύσιμος ὁ ἐπίνοια , ἕτερος τίς αὐτός μηχανάομαι . ἀνατρέχω ὁ ποταμός , ὅς , ὡς εἴρω , διά ὁ πόλις ῥέω , καί πρός φάραγξ γίγνομαι , ἔνθα ὁ χῶρος διά ὅς διαρρέω , στενόω , ἀποφράσσω ὁ τόπος καί ἐπέχω ὁ ῥεῦμα αὐτός . ὁ δέ ὕδωρ πλημμυρέω , ἀθρόος ὁ φράζω ὁ ὁ ὕδωρ διέξοδος ἐξαιρέω ἀφίημι ὁ ῥεῦμα κατά ὁ πόλις · ὁ δέ πολύς τε ὅς σωρεύω καί σύν βία σφοδρός ὁ τεῖχος προσπίτνω μέρος ἐκεῖνος καταράσσω . οὐ εὐθύς δέ ὁ βάρβαρος εἰσδύνω ὁ πόλις , ἀλλά ὡς ἤδη ἁλίσκομαι αὐτός , ἐπεί καί πρός εἰσπεράω εἰμί ὁ καιρός , εἰς αὔριον παραλαμβάνω ὁ πόλις , μή τις ἀντιβαίνω , ὑπερτίθημι . ὁ δέ ἐν ὁ πόλις πρός μέν ὁ ῥῆγμα ὁ τεῖχος θορυβέω θημι , ὡς δέ εἶδον ὁ Πέρσης ὑπερτίθημι ὁ εἴσοδος , ἄϋπνος ὁ νύξ διατελέω πολυχειρία ὁ τόπος ὀχυρόω , τεῖχος ἐντός ἀνεγείρω ἕτερος . ὅσπερ ἕωθεν ὁ Σαπώρης ὁράω , ἀμέλεια οἰκεῖος ὁ ἀτύχημα ἐπιγράφω . ἀλλά οὐδέ οὗτος ὁ πολιορκία ἀφίστημι . πολύς δέ καί ἕτερος κατά ὁ πόλις ἐπινοέω , καί πλεῖστος ὁ οἰκέω ἀποβάλλω , ὑπέρ γάρ ὁ εἴκοσι χιλιάς κινδυνεύω λεʹ - Γέτης ὁ Περσικός στράτευμα πολιορκέω Νίσιβις , μετά αἰσχύνη ἀναχωρέω . ἤδη γάρ καί Μασαγέται ὁ Πέρσις ἐπέρχομαι καί αὐτός λυμαίνομαι . Κωνστάντιος δέ ὁ βασιλεύς ὁ μέν Νίσιβις κατοχυρώνω καί ὁ πολίτης αὐτός ἀνακτάομαι , αὐτός δέ , ἀνοκωχή ἤδη ὁ ἑῷος γίγνομαι ἐκ ὁ Πέρσης , πρός ὁ ἑσπέριος ὁρμάω . καί ὁ ἀγγέλλω - ὁ Βετρανίων κοινοπραγέω ὁ Μαγνέντιος . ὁ γάρ παρά Ἰλλυριός ἄρχω οὗτος στράτευμα τυγ - χάσκω , καί μανθάνω ὁ Μαγνέντιος ὁ ἐπανάστασις καί ὁ φόνος ὁ Κώνστας , οὐ ὑπείκω ὁ τυραννεύω , ἀλλά καί αὐτός ἑτέρωθεν τυραννίς ἐπιχειρέω . ὁ Κωνστάντιος δέ ἐπιστέλλω λέγω ὁ τύραννος ἀντικαθίστημι , καί αὐτός ἀφικνέομαι εἰς ὁ ἐκεῖνος κατάλυσις κατεπείγω . ἐπί συνθήκη οὖν ὁ Βετρανίων καί ὁ Μαγνέντιος ἀλλήλων σπένδω , πρέσβυς ἄμφω κοινῶς πρός ὁ Κωνστάντιος στέλλω ἄξιος αὐτός κατατίθημι ὁ ὅπλον καί ὁ πρῶτος ἔχω τιμή . περί γοῦν ὁ ὁ Θρᾴκη Ἡράκλεια ἐντυγχάνω οἶς πρέσβυς ὁ αὐτοκράτωρ ὁ μηνύω οἶς ἀπαγγέλλω . ὁ δέ ἐν φροντίς διά οὗτος γίγνομαι , νύξ ἐπιγίγνομαι ὄναρ ὁράω τοιοῦτος . δοκέω ὁ πατήρ αὐτός παρίστημι , ὁ υἱός αὐτός ὁ Κώνστας κατέχω ὁ χείρ , καί λέγω αὐτός , Κωνστάντιος , ἰδού Κώνστας ὁ σός ἀδελφός , πολύς δέ βασιλεύς Ἀπόγονος , ὡς ἐκ τύραννος διόλλυμι . χρή σύ τοίνυν οὗτος τε τιμωρέω καί ὁ ἀρχή μή παροράω διακόπτω μήτε ὁ πολιτεία ἀνατρέπω , σπεύδω δέ ὁ τυραννίς καθαιρέω , καί μή περιοράω ὁ ἀδελφός ἀνεκδίκητος . ἐπί οὗτος διυπνίζω ὁ Κωνστάντιος ὁ μέν πρέσβυς κατέχω καί φρουρά παραδίδωμι . αὐτός δέ αὐτίκα μηδείς μέλλω εἰς Σαρδική παραγίγνομαι , καί ὁ Βετρανίων ὁ ἀνέλπιστον ἐπιδημία πτήσσω ὁ Κωνστάντιος , ὡς δεσπότης προσυπαντάω αὐτός , ὁ τε πρότερος καταλείβω βουλή καί ὁ συνθήκη ἀθετέω ὁ πρός Μαγνέντιος . καί ὁ Κωνστάντιος δέ αὐτός γνήσιος προσίημι καί ὁμοδίαιτος ποιέω . ὁ γάρ ὁ βασίλεια ἀποδύω ὁ Βετρανίων γνώρισμα ἐν ἰδιώτης στολή ὁ ὁ βασιλεύς πούς ἐπιλαμβάνω . ὁ δέ περιπτύσσω τε ὁ Βετρανίων καί πατήρ ὀνομάζω , καί χείρ ὀρέγω αὐτός καί ὑποστηρίζω πρεσβύτης εἰμί σύνδειπνον ποιέω , εἶτα ὁ Προῦσα αὐτός , πόλις δέ οὗτος ὁ Βιθυνός , εἰς κατοίκιος ἀφορίζω καί χωρίον πρός χορηγία ὁ ἐπιτήδειος ἀπονέμω . ἔνθα τρυφάω ἐπί ἕξ ἐνιαυτός ὁ ζωή ἐκμετρέω . καί ὁ μέν περί Βετρανίων εἰς τοιοῦτος καταντάω τέλος .