joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 10.6
Εὐτυχὴς δὲ ὁ Καῖσαρ ἐν στρατηγίαις γενόμενος καὶ πολλοὺς κατωρθωκὼς πολέμους , μνηστευόμενος δ’ ἑαυτῷ τὴν ἐκτοῦ δήμου ῥοπὴν αὐτὸν ἐθεράπευε · καὶ μοναρχίας ἐρῶν , ἐπεὶ ἐώρα τινὰς ἐναντίου μένους αὐτῷ , καὶ μάλιστα τὸν Πομπήιον μέγα τότε δυνάμενον , τῇ Ῥώμῃ ἐξ Ἰβηρίας ἐπιδεδήμηκεν . ἣν πρὸ τούτου λαχών , ὡς ταύτης ἐπέβη , ἐπὶ Λυσιτανοὺς καὶ Καλαίκους ἐστράτευσε · καὶ κρατήσας τούτων ἄχρι τῆς ἔξω προῆλθε θαλάσσης , τὰ μὴ πρὶν ὑπείκοντα Ῥωμαίοις ἔθνη καταστρεφόμενος . καὶ ἀπηλλάγη τῆς ἐπαρχίας εὐδοκιμῶν αὐτός τε πλούσιος γεγονὼς καὶ τοὺς στρατιώτας ὠφεληκώς . θέλων δ’ ἐπὶ τῇ νίκῃ θριαμβεῦσαι , πρὸς αὐτάς τε τὰς ὑπατικὰς ἀφιγμένος ἀρχαιρεσίας , καὶ μνώμενος ἑαυτῷ ὑπατείαν , ἐν ἀντινομίᾳ ἐγένετο . τοὺς μὲν γὰρ θριαμβεύειν μέλλοντας ἔξω νενόμιστο διατρίβειν τῆς πόλεως , τοὺς δὲ μετιέναι θέλοντας ὑπατείαν δι’ ἑαυτῶν τοῦτο πράττειν , τοῖς ἀρχαιρεσιάζουσιν ἐντυγχάνοντας . καταφρονεῖ τοίνυν τοῦ θριάμβου , καὶ παρελθὼν εἰς τὴν πόλιν εἰς ὑπατείαν παρήγγειλε . Τῶν δὲ μέγα δυναμένων ἐν τῇ βουλῇ καὶ ὁ Κράσσος ὤν , πρὸς ὃν ὁ Καῖσαρ ᾠκείωτο , ἀντιπολιτευόμενος τῷ Πομπηίῳ ἐτύγχανε . τούτους ὁ Καῖσαρ ἐκ διαφορὰς εἰς φιλίαν μετήνεγκε , καὶ ὑπ’ ἀμφοῖν ὥσπερ δορυφορούμενος εἰς ὑπατείαν προήχθη · καὶ αὐτίκα νόμους εἰσέφερε δι’ ὧν ᾠκειοῦτο τὸν δῆμον . ἔτι δὲ τὴν Πομπηίου ἰσχὺν ὁ Καῖσαρ ἑαυτῷ προσάπτων , τὴν οἰκείαν θυγατέρα Ἰουλίαν αὐτῶ κατηγγύησε . γήμας οὖν αὐτὴν ὁ Πομπήιος ὅπλων τὴν ἀγορὰν αὐτίκα ἐνέπλησε , καὶ τούς τε νόμους τῷ δήμῳ συνεπεκύρου , καὶ Καίσαρι τὴν ἐντός Ἄλπεων καὶ τὴν ἐκτὸς ἅπασαν Κελτικὴν καὶ τὸ Ἰλλυρικὸν μετὰ ταγμάτων τεσσάρων εἰς πενταετίαν προσέθετο . τῶν δ’ ἀντειπόντων ἐκ τῆς βουλῆς πρὸς ταῦτα περιυβρισθέντων , ὀλίγοι παντάπασιν ὑπατεύοντι τῷ Καίσαρι συνῄεσαν εἰς βουλήν . εἰπόντος δέ τινος τῶν σφόδρα γερόντων ὡς φόβῳ τῶν ὅπλων καὶ τῶν στρατιωτῶν οὐ συνέρχονται , “ τί οὖν’’ ἔφη ὁ Καῖσαρ “ οὐ καὶ σὺ ταῦτα δεδιὼς οἰκουρεῖς ; ὁ δὲ “ ὅτι με ποιεῖ μὴ φοβεῖσθαι τὸ γῆρας’’ εἶπε · ‘‘βράχιστος γὰρ ὁ βίος ὃς ἔτι μοι λείπεται . Τοὺς δὲ Κελτικοὺς πολέμους μαχόμενος Ἑλβητίους μὲν καὶ Τιγυρηνοὺς κατεπολέμησε καὶ ὑπέταξε , Γερμανοῖς δὲ συμμίξαι μέλλων , ὁρῶν τοὺς ἡγεμόνας ἀποδειλιῶντας , καὶ μάλιστα ὅσοι τῶν ἐπιφανῶν ἦσαν καὶ νέων , ἐκέλευσεν ἀπιέναι καὶ μὴ κινδυνεύειν παρὰ γνώμην οὕτως ἀνάνδρως καὶ μαλακῶς ἔχοντας , αὐτὸς δὲ ἔφη τὸ δέκατον τάγμα παραλαβὼν ἐπὶ τοὺς βαρβάρους πορεύεσθαι , μήτε κρείττοσι μέλλων Κίμβρων μάχεσθαι πολεμίοις μήτε αὐτὸς Μαρίου χείρων ὢν στρατηγός . ἐκ τούτου ὁρμῆς καὶ προθυμίας γενόμενοι πλήρεις ἄπαντες ἠκολούθουν , καὶ μαχεσάμενοι λαμπρῶς τοὺς ἐναντίους ἐτρέψαντο , ὥστε νεκρῶν μυριάδας ὀκτὰ γενέσθαι . ὁ δὲ τούτων βασιλεὺς Ἀριόυστος φθάσας μετ’ ὀλίγων διεπέρασε τὸν Ῥῆνον . Ταῦτα διαπραξάμενος εἰς τὴν περὶ Πάδον Γαλατίαν κατέβη , ἔνθα διατρίβων ἐδημαγώγει πολλῶν ἀπὸ Ῥώμης πρὸς αὐτὸν ἀφικνουμένων , τοῖς ἀπὸ τῶν πολεμίων χρήμασι τοὺς πολίτας χειρούμενος . ἐκεῖθεν δὲ ἄλλοις ἔθνεσιν ἐπελθών , καὶ νικήσας περιφανῶς , αὖθις ἐν τοῖς περὶ Πάδον χωρίοις διαχειμάσων ὑπέστρεψς , στρεψε , τοὺς περὶ τὴν Ῥώμην εὔνους ἑαυτῷ τιθέμενος χρήμασιν , ἆ τοῖς τὰς ἀρχὰς ἑαυτοῖς μνωμένοις χορηγῶν ἐκεῖνος τὸν δῆμον τούτοις διαφθείρειν ἐποίει καὶ τοῖς τὰ χρήματα διδοῦσι ψηφίζεσθαι τὰς οἶ δὲ πᾶν ὃ τὴν ἐκείνου δύναμιν αὔξειν ἔμελλεν ἔπραττον . εἶτα καὶ ἕτερα Κελτικὰ νικήσας ἔθνη καὶ τὸν Ῥῆνον γεφυρώσας στρατῷ διέβη . ἐκεῖθεν δ᾿ ἐπαναζεύξας τὴν τῆς παιδὸς αὐτοῦ τελευτήν , ἣ τῷ Πομπηίῳ συνῴκει μεμάθηκε , καὶ ὅτι τίκτουσα τέθνηκε , καὶ ὡς μετ’ ὀλίγον καὶ τὸ τεχθὲν ἐπαπῆλθε τῇ μητρί . ὁ μὲν οὖν Καῖσαρ καὶ ὁ Πομπήιος πένθος ἔσχον ἐπὶ τῇ συμφορᾷ , καὶ οἱ φίλοι δ’ ἀμφοῖν βαρέως τὸ πάθος ἤνεγκαν , ὡς τοῦ συνδέσμου λελυμένου τῆς αὐτῶν οἰκειότητος .
Lemmas: Εὐτυχής δέ ὁ Καῖσαρ ἐν στρατηγία γίγνομαι καί πολύς κατορθόω πόλεμος , μνηστεύω δέ ἑαυτοῦ ὁ κτάομαι δῆμος ῥοπή αὐτός θεραπεύω · καί μοναρχία ἐράω , ἐπεί αἰώρα τις ἐναντίος μένος αὐτός , καί μάλιστα ὁ Πομπήιος μέγας τότε δύναμαι , ὁ Ῥώμη ἐκ Ἰβηρία ἐπιδημέω . ὅς πρό οὗτος λαγχάνω , ὡς οὗτος ἐπιβαίνω , ἐπί Λυσιτανοί καί καλαικα στρατεύω · καί κρατέω οὗτος ἄχρι ὁ ἔξω προέρχομαι θάλασσα , ὁ μή πρίν ὑπείκω Ῥωμαῖος ἔθνος καταστρέφω . καί ἀπαλλάσσω ὁ ἐπαρχία εὐδοκιμέω αὐτός τε πλούσιος γίγνομαι καί ὁ στρατιώτης ὠφελέω . ἐθέλω δέ ἐπί ὁ Νίκη θριαμβεύω , πρός αὐτός τε ὁ ὑπατικός ἀφικνέομαι ἀρχαιρεσία , καί μνάομαι ἑαυτοῦ ὑπατεία , ἐν ἀντινομία γίγνομαι . ὁ μέν γάρ θριαμβεύω μέλλω ἔξω νομίζω διατρίβω ὁ πόλις , ὁ δέ μέτειμι ἐθέλω ὑπατεία διά ἑαυτοῦ οὗτος πράσσω , ὁ ἀρχαιρεσιάζω ἐντυγχάνω . καταφρονέω τοίνυν ὁ θρίαμβος , καί παρέρχομαι εἰς ὁ πόλις εἰς ὑπατεία παραγγέλλω . ὁ δέ μέγας δύναμαι ἐν ὁ βουλή καί ὁ Κράσσος εἰμί , πρός ὅς ὁ Καῖσαρ οἰκειόω , ἀντιπολιτεύομαι ὁ Πομπήιος τυγχάνω . οὗτος ὁ Καῖσαρ ἐκ διαφορά εἰς φίλιος μεταφέρω , καί ὑπό ἄμφω ὥσπερ δορυφορέω εἰς ὑπατεία προάγω · καί αὐτίκα νόμος εἰσφέρω διά ὅς οἰκειόω ὁ δῆμος . ἔτι δέ ὁ Πομπήιος ἰσχύς ὁ Καῖσαρ ἑαυτοῦ προσάπτω , ὁ οἰκεῖος θυγάτηρ Ἰουλία αὐτός κατεγγυάω . γαμέω οὖν αὐτός ὁ Πομπήιος ὅπλον ὁ ἀγορά αὐτίκα ἐμπίμπλημι , καί ὁ τε νόμος ὁ δῆμος συνεπικυρόω , καί Καῖσαρ ὁ ἐντός Ἄλπεις καί ὁ ἐκτός ἅπας Κελτικός καί ὁ Ἰλλυρικός μετά τάγμα τέσσαρες εἰς πενταετία προστίθημι . ὁ δέ ἀντιλέγω ἐκ ὁ βουλή πρός οὗτος περιυβρίζω , ὀλίγος παντάπασι ὑπατεύω ὁ Καῖσαρ σύνειμι2 εἰς βουλή . εἶπον δέ τις ὁ σφόδρα γέρων ὡς φόβος ὁ ὅπλον καί ὁ στρατιώτης οὖον συνέρχομαι , “ τίς οὖν φημί ὁ Καῖσαρ “ οὖον καί σύ οὗτος δείδω οἰκουρέω ; ὁ δέ “ ὅτι ἐγώ ποιέω μή φοβέω ὁ γῆρος εἶπον · ‘‘βράχιστος γάρ ὁ βίος ὅς ἔτι ἐγώ λείπω . ὁ δέ Κελτικός πόλεμος μάχομαι Ἑλβήτιος μέν καί Τιγυρηνοὺς καταπολεμέω καί ὑποτάσσω , Γερμανός δέ συμμείγνυμι μέλλω , ὁράω ὁ ἡγεμών ἀποδειλιάω , καί μάλιστα ὅσος ὁ ἐπιφανής εἰμί καί νέος , κελεύω ἀφίημι καί μή κινδυνεύω παρά γνώμη οὕτως ἄνανδρος καί μαλακός ἔχω , αὐτός δέ φημί ὁ δέκατος τάγμα παραλαμβάνω ἐπί ὁ βάρβαρος πορεύω , μήτε ἀγαθός μέλλω Κίμβρος μάχομαι πολέμιος μήτε αὐτός Μάριον χείρων εἰμί στρατηγός . ἐκ οὗτος ὁρμή καί προθυμία γίγνομαι πλήρης ἀπάντομαι ἀκολουθέω , καί μάχομαι λαμπρῶς ὁ ἐναντίος τρέπω , ὥστε νεκρός μυριάς ὀκτὰ γίγνομαι . ὁ δέ οὗτος βασιλεύς Ἀριόυστος φθάνω μετά ὀλίγος διαπεράω ὁ Ῥῆνος . οὗτος διαπράσσω εἰς ὁ περί Πάδος Γαλατία καταβαίνω , ἔνθα διατρίβω δημαγωγέω πολύς ἀπό Ῥώμη πρός αὐτός ἀφικνέομαι , ὁ ἀπό ὁ πολέμιος χρῆμα ὁ πολίτης χειρόομαι . ἐκεῖθεν δέ ἄλλος ἔθνος ἐπέρχομαι , καί νικάω περιφανής , αὖθις ἐν ὁ περί Πάδος χωρίον διαχειμάζω ὑποστρέφω , στρέφω , ὁ περί ὁ Ῥώμη Εὔνους ἑαυτοῦ τίθημι χρῆμα , ἆ ὁ ὁ ἀρχή ἑαυτοῦ μνάομαι χορηγός ἐκεῖνος ὁ δῆμος οὗτος διαφθείρω ποιέω καί ὁ ὁ χρῆμα δίδωμι ψηφίζω ὁ οἶς δέ πᾶς ὅς ὁ ἐκεῖνος δύναμις αὐξάνω μέλλω πράσσω . εἶτα καί ἕτερος Κελτικός νικάω ἔθνος καί ὁ Ῥῆνος γεφυρόω στρατός διαβαίνω . ἐκεῖθεν δέ ἐπαναζεύγνυμι ὁ ὁ παῖς αὐτός τελευτή , ὅς ὁ Πομπήιος συνοικέω μανθάνω , καί ὅτι τίκτω θνῄσκω , καί ὡς μετά ὀλίγος καί ὁ τίκτω ἐπαπέρχομαι ὁ μήτηρ . ὁ μέν οὖν Καῖσαρ καί ὁ Πομπήιος πένθος ἔχω ἐπί ὁ συμφορά , καί ὁ φίλος δέ ἄμφω βαρύς ὁ πάθος φέρω , ὡς ὁ σύνδεσμος λύω ὁ αὐτός οἰκειότης .