joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 praef.4
Ῥωμαίων δὲ καὶ τῆς Ῥώμης μνησθείσης τῆς ἱστορίας ἀναγκαῖόν μοι ἐνομίσθη καὶ περὶ τούτων συγγράψασθαι καὶ παραδοῦναι πόθεν τὸ τῶν Ῥωμαίων ἔθνος κἀκ τίνος ἔσχηκε τὴν ἀρχήν , καὶ παρὰ τίνων ἡ τῆς Ἰταλίας χώρα πρῴην κατῴκιστο · ὅθεν τε προήχθη Ῥωμύλος εἰς φῶς ὁ τῆς Ῥώμης γενόμενος οἰκιστής , καὶ ὅπως ἀνῃρέθη Ῥῶμος ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ , εἶτα κἀκεῖνος ἐγένετο ἀφανής · καὶ ὅπως πρῶτον ἡ πόλις αὕτη ἐβασιλεύθη , καὶ ἔθεσιν οἴοις καὶ ωομίμοις ἐχρήσατο · καὶ ὡς εἰς τυραννίδα τὴν βασιλείαν ὁ Σούπερβος Ταρκύνιος μεταγαγὼν καθῃρέθη , καὶ ὅσους πολέμους καὶ οἵους ἡ ῾Ρώμη διὰ τὴν ἐκείνου καθαίρεσιν ἤνεγκε · καὶ ὡς εἰς ἀριστοκρατίαν , εἶτα καὶ δημοκρατίαν μετηνέχθη ῾Ρωμαίοις τὰ πράγματα , ὑπάτων καὶ δικτατώρων , εἶτα καὶ δημάρχων τὴν τῶν κοινῶν ποιουμένων διοίκησιν · καὶ τίς μὲν ἡ ὑπατεία τὸ παλαιὸν ἦν , τίς δὲ ἡ δικτατωρεία , τί δ᾿ ἦν τὸ ἔργον τῶν τιμητῶν , καὶ πόσος ὥριστο χρόνος ἑκάστῃ τῶν ἀρχῶν τουτωνί · καὶ οἷος ἐγένετο παρ᾿ ἐκείνοις ὁ θρίαμβος , καὶ ὅθεν παρήχθη τοῦτο τὸ ὄνομα · καὶ ὅσα ἐν τοῖς καιροῖς ἐγένοντο τῶν ὑπατειῶν , εἰ καὶ μὴ πάντα , ἐνδείᾳ βίβλων τῶν ταῦτα διηγουμένων · καὶ ὅπως ὕστερον ἐκ τούτων εἰς μοναρχίαν ἡ ἀρχὴ τοῖς ῾Ρωμαίοις μετέπεσε · καὶ ὡς πρῶτος ταύτης , εἰ καὶ μὴ καθαρῶς , ὁ Γάιος Ἰούλιος Καῖσαρ μετεποιή - σατο , εἶτα ἐπὶ βήματος ἀναιρεθέντος αὐτοῦ παρὰ τῶν τῆς ἐλευθερίας ἐξεχομένων ὁ Αὔγουστος Ὀκτάβιος Καῖσαρ , ἀδελφιδοῦς ὢν τοῦ ἀνῃρημένου Καίσαρος καὶ εἰσποιηθεὶς ἐκείνῳ , τοὺς φονεῖς τοῦ θετοῦ μετῆλθε πατρός , ἔχων καὶ τὸν Ἀντώνιον τοῦ ἔργου αὐτῷ συναιρόμενον , μετέπειτα δὲ κἀκείνῳ διενεχθείς , καὶ νικήσας ναυμαχίᾳ περὶ τὸ Ἄκτιον , εἶτα καὶ εἰς Ἀλεξάνδρειαν σὺν τῇ Κλεοπάτρᾳ φυγόντα ἐπικαταλαβών , εἰς τοῦτο περιέστησεν ἀνάγκης τὸν ἄνδρα ὡς διαχειρίσασθαι ἑαυτόν · ὅση τε φθορὰ τῶν ῾Ρωμαίων ἐν τοῖς ἐμφυλίοις τούτοις πολέμοις ἐγένετο , πρότερον μὲν πρὸς Βροῦτον καὶ Κάσσιον καὶ τοὺς ἄλλους ἀναιρέτας τοῦ Καίσαρος τοῦ Ὀκταβίου καὶ τοῦ Ἀντωνίου ἀντικαθισταμένων , εἶτα καὶ πρὸς ἀλλήλους μαχεσαμένων αὐτῶν · καὶ ὡς ἐζωγρήθη μὲν ἡ Κλεοπάτρα ἡ τῆς Αἰγύπτου βασίλισσα , οὖσα τῶν Πτολεμαίων ἀπόγονος , ἀνεῖλε δὲ ἑαυτὴν κἀκείνη , ὡς εἰ - κάσθη , ἀσπίδος δήγματι · καὶ ὅτι οὕτω μετ’ ἐπινικίων λαμπρῶν εἰς τὴν Ῥώμην ἐπανελθὼν ὁ Ὀκτάβιος τῆς αὐταρχίας ἀντεποιήσατο καὶ εἰς ἀκριβῆ μοναρχίαν τὴν τῶν Ῥωμαίων ἡγεμονίαν μετήνεγκε · καὶ D τίνες μετ’ αὐτὸν ἐμονάρχησαν , καὶ ὅπως ἕκαστος τῆς ἀρχῆς ἐπέβη , καὶ ὅπως καὶ ὅσον ἦρξε , καὶ οἵῳ τέλει τῆς ζωῆς συνεκύρησε · καὶ τίνες ἐπὶ τούτων μετὰ τοὺς σεπτοὺς ἀποστόλους τοὺς θρόνους ἐκόσμησαν τῶν τεσσάρων μεγάλων ἐκκλησιῶν , τῆς Ῥώμης λέγω καὶ τῆς Ἀλεξανδρείας Ἀντιοχείας τε καὶ τῆς Ἱερουσαλήμ , καὶ ὅσοι τούτων μαρτυρικοῦ τέλους κατηξιώθησαν · ὅπως τε μᾶλλον τῶν ἄλλων κατὰ Χριστιανῶν ἐξελύττησαν Διοκλητιανὸς καὶ Μαξιμιανὸς ὁ Ἑρκούλιος , καὶ ὡς τὴν ἀρχὴν ἀποθέμενοι ἑτέρους ἀνθ’ ἑαυτῶν ἐχειροτόνησαν Καίσαρας , ὧν εἶς ἦν Κωνστάντιος ὁ Χλωρὸς ὁ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου πατήρ , τῆς ἀρχῆς τῶν Γαλλιῶν καὶ τῆς Βρεττανίας ἀπονεμηθείσης αὐτῷ · καὶ ὡς θνήσκων ἐκεῖνος τὸν πρωτότοκον υἱὸν ἑαυτοῦ , τοῦτον δὴ τὸν ἰσαπόστολον Κωνσταντῖνον , τῆς οἰκείας ἀρχῆς διάδοχον ἐποιήσατο · καὶ ὡς μόναρχος οὗτος κατέστη , τοὺς λοιποὺς καταγωνισάμενος , ὀφθέντος αὐτῷ τοῦ σταυρικοῦ σημείου δι’ ἀστέρων ἐν τῷ οὐρανῷ · καὶ ὡς προσεληλύθει Χριστῷ καὶ τὴν πίστιν ἐπλάτυνε , παρρησίαν δοὺς τῷ κηρύγματι , καὶ ὅπως ἐν τῷ Βυζαντίῳ πόλιν ἑαυτῷ ἐπώνυμον ᾠκοδόμησε , Νέαν Ῥώμην ὀνομάσας αὐτήν , καὶ τὴν βασιλείαν ἐκ τῆς πρεσβυτέρας Ῥώμης εἰς ταύτην μετήνεγκε · καὶ τίνες μετ’ ἐκεῖνον ἐν αὐτῇ ἐβασίλευσαν , καὶ οἶος ἕκαστος ἦν τοὺς τρόπους , ἀλλὰ μὴν καὶ τὸ σέβας , καὶ ὄσον ἐκράτησε τῆς ἀρχῆς καὶ ὅπως μετήλλαξε τὴν ζωήν · τίνες τε τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει προέστησαν ἐκκλησίας , καὶ ἐφ’ ὅσον ἕκαστος , καὶ τίνες αὐτῶν τοῦ ὀρθοῦ ἀντείχοντο δόγματος , τίνες δὲ γεγόνασιν ἑτερόδοξοι , καὶ ὅπως τῶν τῇδε μετελήλυθεν ἕκαστος · καὶ ἐπὶ τίνων αὐτοκρατόρων καὶ πατριαρχῶν καὶ κατὰ τίνων αἱ σύνοδοι συγκεκρότηνται . οὕτω τε κατιὼν ὁ λόγος μέχρι τῶν καθ’ ἡμᾶς γεγονότων αὐτοκρατόρων , περαίνει τὴν συγγραφήν , πολλῶν ἐν τῷ μέσῳ καὶ ἀποκρύφων ἄλλων μεμνημένος ἱστοριῶν . ἀρκτέον δέ μοι τῆς συγγραφῆς ἀρχὴν ταύτης ποιουμένῳ τὴν πρώτην ἀρχὴν τὴν τῶν ὅλων αἰτίαν τὴν ἄναρχόν τε καὶ ἄχρονον , καὶ τῶν ὑπ’ ἐκείνης παραχθέντων ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς ὑπόστασιν καὶ οὐσίωσιν τήν τε παραγωγὴν καὶ τὴν γένεσιν * ) .
Lemmas: Ῥωμαῖος δέ καί ὁ Ῥώμη μιμνήσκω ὁ ἱστορία ἀναγκαῖον ἐγώ νομίζω καί περί οὗτος συγγράφω καί παραδίδωμι πόθεν ὁ ὁ Ῥωμαῖος ἔθνος ἐκ τίς ἔχω ὁ ἀρχή , καί παρά τίνω ὁ ὁ Ἰταλία χώρα πρώην κατοικίζω · ὅθεν τε προάγω Ῥωμύλος εἰς φάος ὁ ὁ Ῥώμη γίγνομαι οἰκιστής , καί ὅπως ἀναιρέω Ῥῶμος ὁ ἀδελφός αὐτός , εἶτα ἐκεῖνος γίγνομαι ἀφανής · καί ὅπως πρῶτος ὁ πόλις οὗτος βασιλεύω , καί ἔθος οἶος καί ωομιμος χράω · καί ὡς εἰς τυραννίς ὁ βασίλειος ὁ Σούπερβος Ταρκύνιος μετάγω καθαιρέω , καί ὅσος πόλεμος καί οἷος ὁ Ρώμη διά ὁ ἐκεῖνος καθαίρεσις φέρω · καί ὡς εἰς ἀριστοκρατία , εἶτα καί δημοκρατία μεταφέρω Ῥωμαῖος ὁ πρᾶγμα , ὕπατος καί δικτατώρων , εἶτα καί δήμαρχος ὁ ὁ κοινός ποιέω διοίκησις · καί τίς μέν ὁ ὑπατεία ὁ παλαιός εἰμί , τίς δέ ὁ δικτατωρεία , τίς δέ εἰμί ὁ ἔργον ὁ τιμητής , καί πόσος ὁρίζω χρόνος ἕκαστος ὁ ἀρχή οὗτος · καί οἷος γίγνομαι παρά ἐκεῖνος ὁ θρίαμβος , καί ὅθεν παράγω οὗτος ὁ ὄνομα · καί ὅσος ἐν ὁ καιρός γίγνομαι ὁ ὑπατεία , εἰμί καί μή πᾶς , ἔνδεια Βίβλος ὁ οὗτος διηγέομαι · καί ὅπως ὕστερος ἐκ οὗτος εἰς μοναρχία ὁ ἀρχή ὁ Ῥωμαῖος μεταπίπτω · καί ὡς πρῶτος οὗτος , εἰμί καί μή καθαρός , ὁ Γάιος Ἰούλιος Καῖσαρ μεταποιέω - Σάτο , εἶτα ἐπί βῆμα ἀναιρέω αὐτός παρά ὁ ὁ ἐλευθερία ἐξέχω ὁ Αὔγουστος Ὀκταούιος Καῖσαρ , ἀδελφιδέος εἰμί ὁ ἀναιρέω Καῖσαρ καί εἰσποιέω ἐκεῖνος , ὁ φονεύς ὁ θετός μετέρχομαι πατήρ , ἔχω καί ὁ Ἀντώνιος ὁ ἔργον αὐτός συναίρω , μετέπειτα δέ ἐκεῖνος διαφέρω , καί νικάω ναυμαχία περί ὁ Ἄκτιον , εἶτα καί εἰς Ἀλεξάνδρεια σύν ὁ Κλεοπάτρα φυγή ἐπικαταλαμβάνω , εἰς οὗτος περιίστημι ἀνάγκη ὁ ἀνήρ ὡς διαχειρίζω ἑαυτοῦ · ὅσος τε φθορά ὁ Ῥωμαῖος ἐν ὁ ἐμφύλιος οὗτος πόλεμος γίγνομαι , πρότερος μέν πρός Βροῦτος καί Κάσσιος καί ὁ ἄλλος ἀναιρέτης ὁ Καῖσαρ ὁ Ὀκτάβιος καί ὁ Ἀντώνιος ἀντικαθίστημι , εἶτα καί πρός ἀλλήλων μάχομαι αὐτός · καί ὡς ζωγρέω μέν ὁ Κλεοπάτρα ὁ ὁ Αἴγυπτος βασίλισσα , εἰμί ὁ Πτολεμαῖος Ἀπόγονος , ἀναιρέω δέ ἑαυτοῦ ἐκεῖνος , ὡς εἰμί - καίω , ἀσπίς δῆγμα · καί ὅτι οὗτος μετά ἐπινίκιος λαμπρός εἰς ὁ Ῥώμη ἐπανέρχομαι ὁ Ὀκταούιος ὁ αὐταρχία ἀντιποιέω καί εἰς ἀκριβής μοναρχία ὁ ὁ Ῥωμαῖος ἡγεμονία μεταφέρω · καί D τίς μετά αὐτός μοναρχέω , καί ὅπως ἕκαστος ὁ ἀρχή ἐπιβαίνω , καί ὅπως καί ὅσος ἄρχω , καί οἷος τέλος ὁ ζωή συγκυρέω · καί τίς ἐπί οὗτος μετά ὁ σεπτός ἀπόστολος ὁ θρόνος κοσμέω ὁ τέσσαρες μέγας ἐκκλησία , ὁ Ῥώμη λέγω καί ὁ Ἀλεξάνδρεια Ἀντιόχεια τε καί ὁ Ἱερουσαλήμ , καί ὅσος οὗτος μαρτυρικός τέλος καταξιόω · ὅπως τε μᾶλλον ὁ ἄλλος κατά Χριστιανός ἐξελύττησαν Διοκλητιανός καί Μαξιμιανός ὁ Ἑρκούλιος , καί ὡς ὁ ἀρχή ἀποτίθημι ἕτερος ἀντί ἑαυτοῦ χειροτονέω Καῖσαρ , ὅς εἰμί εἰμί Κωνστάντιος ὁ Χλωρός ὁ ὁ μέγας Κωνσταντῖνος πατήρ , ὁ ἀρχή ὁ Γαλλίας καί ὁ Βρεττανία ἀπονέμω αὐτός · καί ὡς θνῄσκω ἐκεῖνος ὁ πρωτότοκος υἱός ἑαυτοῦ , οὗτος δή ὁ ἰσαπόστολος Κωνσταντῖνος , ὁ οἰκεῖος ἀρχή διάδοχος ποιέω · καί ὡς μόναρχος οὗτος καθίστημι , ὁ λοιπός καταγωνίζομαι , ὁράω αὐτός ὁ σταυρικός σημεῖον διά ἀστήρ ἐν ὁ οὐρανός · καί ὡς πρόσειμι Χριστός καί ὁ πίστις πλατύνω , παρρησία δίδωμι ὁ κήρυγμα , καί ὅπως ἐν ὁ Βυζάντιον πόλις ἑαυτοῦ ἐπώνυμος οἰκοδομέω , Νέος Ῥώμη ὀνομάζω αὐτός , καί ὁ βασίλειος ἐκ ὁ πρέσβυς Ῥώμη εἰς οὗτος μεταφέρω · καί τίς μετά ἐκεῖνος ἐν αὐτός βασιλεύω , καί οἶος ἕκαστος εἰμί ὁ τρόπος , ἀλλά μήv καί ὁ σέβας , καί ὅσος κρατέω ὁ ἀρχή καί ὅπως μεταλλάσσω ὁ ζωή · τίς τε ὁ ἐν Κωνσταντινούπολις προΐστημι ἐκκλησία , καί ἐπί ὅσος ἕκαστος , καί τίς αὐτός ὁ ὀρθός ἀντέχω δόγμα , τίς δέ γίγνομαι ἑτερόδοξος , καί ὅπως ὁ ὅδε μετέρχομαι ἕκαστος · καί ἐπί τίνω αὐτοκράτωρ καί πατριάρχης καί κατά τίνω ὁ σύνοδος συγκροτέω . οὗτος τε κάτειμι ὁ λόγος μέχρι ὁ κατά ἐγώ γίγνομαι αὐτοκράτωρ , περαίνω ὁ συγγραφή , πολύς ἐν ὁ μέσος καί ἀπόκρυφος ἄλλος μιμνήσκω ἱστορία . ἀρκτέος δέ ἐγώ ὁ συγγραφεύς ἀρχή οὗτος ποιέω ὁ πρῶτος ἀρχή ὁ ὁ ὅλος αἴτιος ὁ ἄναρχος τε καί ἄχρονος , καί ὁ ὑπό ἐκεῖνος παράγω ἐκ ὁ μή εἰμί εἰς ὑπόστασις καί οὐσίωσις ὁ τε παραγωγή καί ὁ γένεσις * ) .