joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 5.6
Πεμφθεὶς δὲ παρὰ Πομπηίου ἐν Ἀρμενίᾳ πολεμοῦντος Τιγράνῃ Σκαῦρος εἰς Συρίαν πρέσβεις ἐδέξατο παρά τε Ἀριστοβούλου καὶ Ὑρκανοῦ , συμμαχεῖν ἀξιοῦντος ἑκατέρου . λαβὼν οὖν ὑπ’ Ἀριστοβούλου τετρακόσια τάλαντα αὐτῷ προσετέθη . καὶ κελεύσας ἀναχωρεῖν τὸν Ἀρέταν ἢ πολέμιον Ῥωμαίων κριθήσεσθαι , ἔλυσε τὴν πολιορκίαν . ἧς λυθείσης ὁ Ἀριστόβουλος ἐπὶ Ἀρέταν καὶ Ὑρκανὸν ἐξεστράτευσε , καὶ συμβαλὼν νικᾷ . μετ’ οὐ πολὺ δὲ Πομπηίου ἀφικομένου εἰς Δαμασκόν , ἧκον πρέσβεις πολλαχόθεν τε καὶ ἐξ Ἰουδαίας , δῶρον ἐξ Ἀριστοβούλου μέγα κομίζοντες , ἄμπελον χρυσῆν ἐκ πεντακοσίων ταλάντων . ταύτην φησὶν ὁ Ἰώσηπος ἐν Ῥώμῃ θεάσασθαι , τῷ Καπιτω - λίῳ ἀνατεθειμένην Δῖέ καὶ αὖθις ἧκον πρὸς αὐτὸν Ἀντίπατρος μὲν ὑπὲρ Ὑρκανοῦ , ὑπὲρ δὲ Ἀριστοβούλου Νικόδημος . ὁ δὲ αὐτοὺς ἐλθεῖν τοὺς διαμφισβητοῦντας ἐκέλευσεν . ἀφικομένων δέ γε εἰς Δαμασκὸν τῶν Ἰουδαίων καὶ τῶν ἡγεμόνων αὐτόν , οἱ μὲν ἠξίουν μὴ βασιλεύεσθαι · πάτριον γὰρ εἶναι αὐτοῖς παρὰ τῶν ἀρχιερέων ἄρχεσθαι , τούτους δὲ του γένους ὄντας ἐκείνου εἰς βασιλείαν τὴν ἀρχὴν μεταθεῖναι · Ὑρκανὸς δὲ κατηγόρει τοῦ ἀδελφοῦ , ὅτι τῆς ἀρχῆς αὐτῷ νεμηθείσης διὰ τὴν πρεσβυγένειαν ὑπ’ ἐκείνου ταύτην ἀφῄρητο , καὶ ἄλλα κατ’ αὐτοῦ συνείρων πολλὰ αἰτιάματα . συνεφθέγγοντο δὲ αὐτῷ ταῦτα λέγοντι καὶ τῶν δοκιμωτάτων Ἰουδαίων πλείους ἢ χίλιοι , Ἀντιπάτρου παρασκευάσαντος . Ἀριστόβουλος δὲ τοῦ μὲν ἐκπεσεῖν τὸν Ὑρκανὸν τῆς ἀρχῆς τὴν ἐκείνου φύσιν αἰτίαν εἰσῆγεν , ἄπρακτον οὖσαν καὶ διὰ τοῦτο εὐκαταφρόνητον · αὐτὸς δ’ ἐξ ἀνάγκης ἔλεγεν αὐτὴν ὑπελθεῖν , φόβῳ τοῦ μὴ πρὸς ἄλλους γενέσθαι αὐτήν · ὀνομάζεσθαι δὲ ὅπερ καὶ ὁ πατήρ . Πομπήιος δὲ βίαν μὲν κατέγνω Ἀριστοβούλου , πρᾴως δὲ τότε προσομιλήσας αὐτοῖς ἡσυχίαν τέως ἄγειν ἐκέλευσεν , ἐλθὼν δ’ εἰς τὴν χώραν διατάξειν ἕκαστα ἐπηγγέλλετο . οὐκ ἀναμείνας μέντοι ὁ Ἀριστόβουλος εἰς τὴν Ἰουδαίαν ἀπῆρε . καὶ ὀργισθεὶς ὁ Πομπήιος ἐστράτευσε κατ’ αὐτοῦ . συμπεφευγότος δ᾿ εἰς ἔρυμα καλούμενον Ἀλεξάνδριον , ἐκέλευε πρὸς αὐτὸν ἥκειν . ὁ δὲ τῶν φίλων μὴ πολεμεῖν Ῥωμαίοις ἀξιούντων κάτεισι , καὶ δικαιολογησάμενος πάλιν ὅθεν ἧκεν ὑπέστρεψε . κελεύοντος δὲ Πομπηίου παραδιδόναι τὰ ἐρύματα καὶ αὐτοχείρως ἐπιστεῖλαι τοῖς φρουράρχοις , ἀπείρητο γὰρ ἄλλως τούτων ἀφίστασθαι , πείθεται μέν , δυσανασχετῶν δὲ ἀνεχώρησεν εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ πολεμεῖν ἡτοιμάζετο . Πομπηίῳ δὲ στρατεύοντι ἐπ’ αὐτὸν ἡ Μιθριδάτου μεμήνυτο τελευτὴ ἐκ Φαρνάκου τοῦ παιδὸς αὐτοῦ γενομένη . περὶ Ἱεριχοῦντα δὲ γεγονότι , οἶ τὸ ὀποβάλσαμον τρέφεται τῶν μύρων τὸ ἀκρότατον , ὃ τῶν θάμνων τεμνομένων ὀξεῖ λίθῳ ἀναπιδύει ὥσπερ ὀπός , πρόσεισιν ὁ Ἀριστόβουλος αὐτῷ καὶ ἱκέτευε παύσασθαι τοῦ πολέμου , χρήματά τε διδοὺς καὶ εἰς τὰ Ἱεροσόλυμα αὐτὸν εἰσδεχόμενος , ὥστε πράττειν ὃ βούλεται . ὁ δὲ συγγνοὺς αὐτῷ πέμπει Γαβήνιον ἐπὶ τὰ χρήματα καὶ τὴν πόλιν . τῶν δὲ Ἀριστοβούλου στρατιωτῶν οὐκ ἐόντων τὰς συνθήκας πληρωθῆναι , ἄπρακτος ἐπανῆλθεν ὁ Γαβήνιος . ἥκει γοῦν ἐπὶ τὴν πόλιν Πομπήιος καθείρξας τὸν Ἀριστόβουλον . οἱ δ᾿ ἔνδον οὐχ ὡμονόουν . τοῖς μὲν γὰρ ἐδόκει δέχεσθαι τὸν Πομπήιον , τοῖς δ’ Ἀριστοβούλου τοὐναντίον · οἳ καὶ τὸ ἱερὸν κατειληφότες εἰς πολιορκίαν παρεσκευάζοντο . οἱ δ᾿ ἄλλοι τὴν πόλιν ἐγχειρίζουσι Πομπηίῳ καὶ τὰ βασίλεια . ὁ δὲ ἐντὸς στρατοπεδευσάμενος ἐπολιόρκει τὸ ἱερόν . ἁλόντος δὲ περὶ τρίτον μῆνα , ἐπεισφρήσαντες οἱ πολέμιοι ἔσφαζον τοὺς ἐν αὐτῷ · οἱ δὲ οὐδὲν ἧττον ἦσαν ἱερουργοῦντες καὶ θύοντες . φόνου δὲ πάντα μεμέστωτο · οἱ μὲν γὰρ τῶν Ἰουδαίων ὑπὸ Ῥωμαίων , οἱ δ᾿ ὑπ’ ἀλλήλων ἐσφάττοντο ἢ καὶ ἑαυτοὺς κατεκρήμνιζον . παρῆλθε δὲ εἰς τὸ ἐντὸς τοῦ ναοῦ τὸ ἄβατον ὁ Πομπήιος καὶ τῶν περὶ αὐτόν τινες , καὶ εἶδον ὅσα τοῖς ἄλλοις πλὴν τῶν ἀρχιερέων ἤσαν ἀθέατα . οὐδενὸς μέντοι τῶν ἐν αὐτῷ ἀναθημάτων ἢ τῶν χρημάτων ἥψατο δι’ εὐσέβειαν . τῇ δ’ ὑστεραίᾳ καθαρᾶι παραγγείλας τὸ ἱερὸν καὶ θύειν νομίμως , τὴν ἀρχιερωσύνην παρέδωκεν Ὑρκανῷ , τοὺς αἰτίους τοῦ πολέμου πελέκει διαχρησάμενος καὶ τὰ Ἱεροσόλυμα ποιήσας Ῥωμαίοις ὑπόφορα . Πομπήιος δὲ ἐπὶ Ῥώμην ἀπιὼν ἐπήγετο τὸν Ἀριστόβουλον δεδεμένον καὶ τοὺς παῖδας αὐτοῦ . ἦσαν δὲ αὐτῶ δύο θυγατέρες καὶ τοσοῦτοι υἱοί , ὧν ὁ πρεσβύτερος Ἀλέξανδρος ἀπέδρα καὶ τὴν Ἰουδαίαν κατέτρεχεν ὕστερον , μὴ δυναμένου τοῦ Ὑρκανοῦ αὐτῷ ἀντικαθίστασθαι .
Lemmas: πέμπω δέ παρά Πομπήιος ἐν Ἀρμένιος πολεμέω Τιγράνης Σκαῦρος εἰς Συρία πρέσβυς δέχομαι παρά τε Ἀριστόβουλος καί Ὑρκανός , συμμαχέω ἄξιος ἑκάτερος . λαμβάνω οὖν ὑπό Ἀριστόβουλος τετρακόσιοι τάλαντον αὐτός προστίθημι . καί κελεύω ἀναχωρέω ὁ Ἀρέτας ἢ πολέμιος Ῥωμαῖος κρίνω , λύω ὁ πολιορκία . ὅς λύω ὁ Ἀριστόβουλος ἐπί Ἀρέτας καί Ὑρκανός ἐκστρατεύω , καί συμβάλλω νικάω . μετά οὖον πολύς δέ Πομπήιος ἀφικνέομαι εἰς Δαμασκός , ἥκω πρέσβυς πολλαχόθεν τε καί ἐκ Ἰουδαῖος , δῶρον ἐκ Ἀριστόβουλος μέγας κομίζω , ἄμπελος χρύσεος ἐκ πεντακόσιοι τάλαντον . οὗτος φημί ὁ Ἰώσηπος ἐν Ῥώμη θεάομαι , ὁ καπητόν - λίος ἀνατίθημι Δῖος καί αὖθις ἥκω πρός αὐτός Ἀντίπατρος μέν ὑπέρ Ὑρκανός , ὑπέρ δέ Ἀριστόβουλος Νικόδημος . ὁ δέ αὐτός ἔρχομαι ὁ διαμφισβητέω κελεύω . ἀφικνέομαι δέ γε εἰς Δαμασκός ὁ Ἰουδαῖος καί ὁ ἡγεμών αὐτός , ὁ μέν ἀξιόω μή βασιλεύω · πάτριος γάρ εἰμί αὐτός παρά ὁ ἀρχιερεύς ἄρχω , οὗτος δέ ὁ γένος εἰμί ἐκεῖνος εἰς βασίλειος ὁ ἀρχή μετατίθημι · Ὑρκανός δέ κατηγορέω ὁ ἀδελφός , ὅτι ὁ ἀρχή αὐτός νέμω διά ὁ πρεσβυγένεια ὑπό ἐκεῖνος οὗτος ἀφαιρέω , καί ἄλλος κατά αὐτός συνείρω πολύς αἰτίαμα . συμφθέγγομαι δέ αὐτός οὗτος λέγω καί ὁ δόκιμος Ἰουδαῖος πλείων ἢ χίλιοι , Ἀντίπατρος παρασκευάζω . Ἀριστόβουλος δέ ὁ μέν ἐκπίπτω ὁ Ὑρκανός ὁ ἀρχή ὁ ἐκεῖνος φύσις αἴτιος εἰσάγω , ἄπρακτος εἰμί καί διά οὗτος εὐκαταφρόνητος · αὐτός δέ ἐκ ἀνάγκη λέγω αὐτός ὑπέρχομαι , φόβος ὁ μή πρός ἄλλος γίγνομαι αὐτός · ὀνομάζω δέ ὅσπερ καί ὁ πατήρ . Πομπήιος δέ βία μέν καταγιγνώσκω Ἀριστόβουλος , πρᾶος δέ τότε προσομιλέω αὐτός ἡσυχία τέως ἄγω κελεύω , ἔρχομαι δέ εἰς ὁ χώρα διατήκω ἕκαστος ἐπαγγέλλω . οὐ ἀναμένω μέντοι ὁ Ἀριστόβουλος εἰς ὁ Ἰουδαῖος ἀπαίρω . καί ὀργίζω ὁ Πομπήιος στρατεύω κατά αὐτός . συμφεύγω δέ εἰς ἔρυμα καλέω Ἀλεξάνδριον , κελεύω πρός αὐτός ἥκω . ὁ δέ ὁ Φίλων μή πολεμέω Ῥωμαῖος ἀξιόω κατέρχομαι , καί δικαιολογέομαι πάλιν ὅθεν ἵημι ὑποστρέφω . κελεύω δέ Πομπήιος παραδίδωμι ὁ ἔρυμα καί αὐτοχείρως ἐπιστέλλω ὁ φρούραρχος , ἀπό-ἐρῶ γάρ ἄλλως οὗτος ἀφίστημι , πείθω μέν , δυσανασχετέω δέ ἀναχωρέω εἰς Ἱερουσαλήμ καί πολεμέω ἑτοιμάζω . Πομπήιος δέ στρατεύω ἐπί αὐτός ὁ Μιθριδάτης μηνύω τελευτή ἐκ Φαρνάκης ὁ παῖς αὐτός γίγνομαι . περί Ἱεριχώ δέ γίγνομαι , οἶς ὁ ὀποβάλσαμον τρέφω ὁ Μύρων ὁ ἄκρος , ὅς ὁ θάμνος τέμνω ὀξύς λίθος ἀναπιδύω ὥσπερ ὄψ , πρόσειμι ὁ Ἀριστόβουλος αὐτός καί ἱκετεύω παύω ὁ πόλεμος , χρῆμα τε δίδωμι καί εἰς ὁ Ἱερουσαλήμ αὐτός εἰσδέχομαι , ὥστε πράσσω ὅς βούλομαι . ὁ δέ συγγιγνώσκω αὐτός πέμπω Γαβήνιον ἐπί ὁ χρῆμα καί ὁ πόλις . ὁ δέ Ἀριστόβουλος στρατιώτης οὐ εἰμί ὁ συνθήκη πληρόω , ἄπρακτος ἐπανέρχομαι ὁ Γαβήνιος . ἥκω γοῦν ἐπί ὁ πόλις Πομπήιος κατείργω ὁ Ἀριστόβουλος . ὁ δέ ἔνδον οὐ ὁμονοέω . ὁ μέν γάρ δοκέω δέχομαι ὁ Πομπήιος , ὁ δέ Ἀριστόβουλος ἐναντίος · ἕ καί ὁ ἱερόν καταλαμβάνω εἰς πολιορκία παρασκευάζω . ὁ δέ ἄλλος ὁ πόλις ἐγχειρίζω Πομπήιος καί ὁ βασίλεια . ὁ δέ ἐντός στρατοπεδεύω πολιορκέω ὁ ἱερός . ἁλίσκομαι δέ περί τρίτος μείς , ἐπεισφρέω ὁ πολέμιος σφάζω ὁ ἐν αὐτός · ὁ δέ οὐδείς κακός εἰμί ἱερουργέω καί θύω . φόνος δέ πᾶς μεστόω · ὁ μέν γάρ ὁ Ἰουδαῖος ὑπό Ῥωμαῖος , ὁ δέ ὑπό ἀλλήλων σφάζω ἢ καί ἑαυτοῦ κατακρημνίζω . παρέρχομαι δέ εἰς ὁ ἐντός ὁ ναός ὁ ἄβατος ὁ Πομπήιος καί ὁ περί αὐτός τις , καί εἶδον ὅσος ὁ ἄλλος πλήν ὁ ἀρχιερεύς ἀσάω ἀθέατος . οὐδείς μέντοι ὁ ἐν αὐτός ἀνάθημα ἢ ὁ χρῆμα ἅπτω διά εὐσέβεια . ὁ δέ ὑστεραῖος καθαρός παραγγέλλω ὁ ἱερόν καί θύω νόμιμος , ὁ ἀρχιερωσύνη παραδίδωμι Ὑρκανός , ὁ αἴτιος ὁ πόλεμος πέλεκυς διαχράομαι καί ὁ Ἱερουσαλήμ ποιέω Ῥωμαῖος ὑποφορά . Πομπήιος δέ ἐπί Ῥώμη ἀπέρχομαι ἐπάγω ὁ Ἀριστόβουλος δήω καί ὁ παῖς αὐτός . εἰμί δέ αὐτός δύο θυγάτηρ καί τοσοῦτος υἱός , ὅς ὁ πρέσβυς Ἀλέξανδρος ἀποδιδράσκω καί ὁ Ἰουδαῖος κατατρέχω ὕστερος , μή δύναμαι ὁ Ὑρκανός αὐτός ἀντικαθίστημι .