joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 16.3
Ὁ δέ γε Μιχαὴλ τῆς αὐταρχίας ἐγκρατὴς γεγονὼς ταχὺ τὸν τοσοῦτον διεσκόρπισε πλοῦτον , μίμοις καὶ κόλαξι καὶ ἡνιόχοις τοῦτον καταπροέμενος καὶ ὅλαις ἁμάξαις , τὸ τοῦ λόγου , αὐτὸν ἐκκενῶν . ὃς ἐπεὶ τὰ ταμιεῖα κεκένωτο , ὁ δὲ καιρὸς ἐφίστατο τῆς τοῖς ἀξιώμασιν ἀνηκούσης διανομῆς , καὶ οὐκ εἶχεν ὅθεν ταύτην ποιήσεται , τὴν πλάτανον τὴν χρυσῆν καὶ τοὺς διττοὺς λέοντας καὶ τοὺς τοσούτους γρῦπας καὶ τὰ ὄργανα , ἐκ χρυσοῦ ἅπαντα εἰργασμένα , εἰς κόσμον ὄντα τῆς βασιλείας , ἔκπληξιν δὲ ἐμποιοῦντα τοῖς ἐξ ἐθνῶν , χωνεύσας , δέδωκεν εἰς τὸ κοπῆναι νομίσματα δι’ αὐτῶν . ἀλλὰ μέντοι καὶ ἐπὶ βασιλικαὶς στολαῖς τοῦτο ἐποίησεν , ὧν τινα ἐκείνου φθαρέντος ἔτι περισωζόμενα ὁ μετ’ αὐτὸν βασιλεύσας Βασίλειος ἀνεκομίσατο , τρία μόνα κεντηνάρια εὑρηκὼς ἐκ τῆς ἀπηριθμημένης ποσότητος . τὴν ἑαυτοῦ δὲ μητέρα ὁ Μιχαὴλ τῶν βασιλείων ὑποχωρήσασαν οὐκ εἴασεν ἠρεμεῖν , ἀλλ’ ὑποθήκαις τοῦ Βάρδα πέμψας ἀποκείρει καὶ αὐτὴν καὶ τὰς ἀδελφὰς καὶ ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Καριανοῦ περιορίζει καὶ ὅσα προσῆν ἀφαιρεῖται . τούτοις ἡ Θεοδώρα πληγεῖσα τὴν ψυχὴν μεταχωρεῖ πρὸς τὰς ἐκεῖθεν μονάς , ὀλίγον τῇ συμφορᾷ ἐπιζήσασα . αἶ δὲ θυγατέρες αὐτῆς καὶ τοῦ βασιλέως ὁμαίμονες ἤντλουν τὰ αὐταῖς ἐπενηνεγμένα κακά , ἃς ὁ Μακεδὼν μετὰ ταῦτα Βασίλειος τῆς βασιλείας ἐπιλαβόμενος πρὸς τὴν τῆς πρὸς μητρὸς αὐταῖς μάμμης μονήν , ἣ Γαστρία καλεῖται , ἀπήγαγε . τῆς δὲ τοῦ βασιλέως μητρός , ὡς εἴρηται , τῶν ἀνακτόρων ἐκστάσης , ἡ πᾶσα τῆς βασιλείας διοίκησις ὑπὸ τὸν Βάρδαν ἐγένετο , τιμηθέντα καουροπαλάτην πρὸς τοῦ ἀνεψιοῦ . εἶτα ἐκστρατεύει ὁ Μιχαὴλ κατὰ τῶν Ἀγαρηνῶν , ἄρτι πρώτως ὑπηνήτης γινόμενος , καὶ πόλιν αὐτῶν τὰ Σαμόσατα , αὕτη δὲ τῶν παρευφρατιδίων ἐστί , πολιορκεῖν ἐπεχείρησεν . οἶ δ’ Ἰσμαηλῖται τῆς πόλεως τὰς πύλας τοῖς πολιορκοῦσιν ἐπιζυγώσαντες ἐντὸς ἔμενον , δόκησιν διδόντες αὐτοῖς ὡς δειλαινόμενοι ἔνδον τοῦ περιβόλου συνέκλεισαν ἑαυτούς . τοῦτο τοὺς Ῥωμαίους εἰς θράσος ἤνεγκε , καὶ ἀπερισκέπτως ἐσκήνωντο καὶ ἀφυλάκτως ἐσκίδναντο . ἐπὶ τρισὶ δ’ ἡμέραις ὑποκριθέντες δειλίαν οἶ ἐκ τῆς Ἄγαρ ἀθρόον τὰς πύλας ἀναπετάσαντες μετὰ ῥύμης σφοδρᾶς καὶ ἀλαλαγμοῦ τῷ τῶν Ῥωμαίων ἐπίασι χάρακι , καὶ οὐδεὶς ὑπέστη τὴν τούτων ὁρμήν , πρὸς δρασμὸν δ’ οἱ πάντες ἀπεῖδον , καὶ καταλαμβανόμε - νοι οἱ μὲν ἀνῃροῦντο , οἱ δ’ ἐζωγροῦντο . ὅτε καὶ οἱ Μανιχαῖοι τοῖς Ἰσμαηλίταις συμμαχοῦντες πολλοὺς τῶν ἐπιφανῶν ἐζώγρησαν στρατηγῶν , καὶ χρημάτων αὐτοὺς μεγάλων ἀπέδοντο . τότε τοίνυν μικροῦ καὶ ὁ βασιλεὺς ἂν ἐλήφθη αὐτός , εἰ μὴ τῇ ταχυτῆτι τοῦ ἵππου τοὺς πολεμίους ὑπεκδραμὼν διασέσωστο . ἐλήφθη δὲ τὸ στρατόπεδον καὶ ἡ βασιλικὴ σκηνὴ καὶ ἡ πρὸς ὑπηρεσίαν τοῦ βασιλέως ἀποσκευὴ καὶ τἄλλα πάντα διήρπαστο . τότε μὲν οὗν ὑπέστρεψεν ὁ Μι - χαήλ . αὖθις δὲ τοὺς Ἀγαρηνοὺς ἐπιόντας ταῖς τῶν Ῥωμαίων χώραις μαθὼν ἔξεισι κατ’ αὐτῶν μετὰ βαρυτέρας δυνάμεως . οἳ διὰ δυσόδων τόπων , ἐπιτόμων δέ , διελθόντες ἀπροσδόκητοι τῷ ‘ Ρωμαίων έπὴλθον στρατῷ , καὶ τρέπονται τοῦτον . ἥλω δ’ ἂν καὶ ὁ βασιλεύς , εἰ μὴ ὁ μάγιστρος Μανουὴλ τῶν σχολῶν τυγχάνων δομέστικος αὐτὸν διεσώσατο . οἱ δ’ ἐναντίοι κακοῦντες τὰ Ῥωμαίων οὐκ ἔληγον . στέλλεται γοῦν κατ’ αὐτῶν ὁ τοῦ βασιλέως μητράδελφος ὁ Πετρωνᾶς μετὰ Ῥωμαϊκῶν δυνάμεων αὐτοῖς ἀντι - τάξασθαι . ὁ δὲ οὐκ ἐθάρρει συμβολήν , ἀλλ’ ἐδειλία τὸν πόλεμον . μαθὼν οὖν ἐν ὄρει τινὶ μοναχὸν ἀσκούμενον τὴν ἀρετὴν διαβόητον καὶ προορῶντα τὰ μέλλοντα , ἄπεισι πρὸς αὐτὸν καὶ ἐρωτᾷ εἰ τῷ πολέμῳ ἐπιχειρήσειε · καὶ ὃς ἐπιτρέπει καὶ νίκην αὐτῷ ἐπαγγέλλεται . ἀπῆλθε τοίνυν ὁ Πετρωνᾶς καὶ τοῖς ἐναντίοις προσέβαλε , καὶ ἡττᾶται μὲν ἡ τῶν Ἀγαρηνῶν στρατιά , πίπτει δὲ ὁ ταύτης κατάρχων Ἄμερ . ὁ δὲ τούτου υἱὸς ἐκ τοῦ πολέμου ἀπών , εἰς γὰρ λείαν ἐτύγχανεν ἀποδεδημηκώς , τὴν ἧτταν καὶ τὴν φθορὰν μαθὼν τοῦ πατρὸς ἀπεδίδρασκεν , ἀλλὰ καὶ οὗτος ἐν τῷ δρασμῷ συλληφθεὶς παρεδόθη τῷ στρα - τηγῷ . λέγεται δὲ πρὸ τοῦ πολέμου τούτου ὁ Ἄμερτῶν αἰχμαλώτων πυθέσθαι τινὸς ὅπως ὁ τόπος ἐν ᾧ ἐστιν ἡμῖν ἡ παρεμβολὴ καλοῖτο καὶ ὅπως ὁ παραρρέων λέγεται ποταμὸς καὶ τίνος ἡ ὅλη ἐκείνη χώρα ἔτυχε κλήσεως . ὡς δὲ τὴν μὲν χώραν Λαλακάωνα εἶπεν ἐκεῖνος κεκλῆσθαι , Πτώσαντα δὲ τὸν τόπον τοῦ χάρακος καὶ Γυρὴν τὸν ποταμόν , ἐκεῖνος ἐκ τῶν ὀνομάτων τούτων οἰωνισάμενος ἔφη τ’ ἃς κλήσεις ταύτας οὐκ αἴσιον αὐτῷ τὸ τοῦ πολέμου τέλος παραδηλοῦν . λαοῦ μὲν γὰρ κάκωσιν ἐκάλει τὸν Λαλακάωνα , πτῶσιν δὲ σημαίνειν τὸν Πτώσαντα , γυρωθῆναι δὲ μέλλειν ὑπὸ τῶν ἐναντίων αὐτοῦ ’ς ἐκ τῆς τοῦ ποταμοῦ κλήσεως ἐμαντεύετο . τὰ μὲν οὖν τῆς νίκης οὕτως εἶχον τῷ Πετρωνᾷ · ὁ δὲ τροπαιοφόρος ἐπανῆκεν εἰς τὸ Βυζάντιον , καὶ ὑπεδέχθη μετὰ τιμῆς , καὶ τῶν σχολῶν προεβλήθη δομέστικος . ἤδη γὰρ ὁ Μανουὴλ ἀπεβίω . ἀπεβίω . μετὰ βραχὺ δὲ καὶ αὐτὸς ἀπέτισε τὸ χρεών .
Lemmas: ὁ δέ γε Μιχαήλ ὁ αὐταρχία ἐγκρατής γίγνομαι ταχύς ὁ τοσοῦτος διασκορπίζω πλοῦτος , μῖμος καί κόλαξ καί Ἡνίοχοι οὗτος καταπροιημι καί ὅλος ἅμαξα , ὁ ὁ λόγος , αὐτός ἐκκενόω . ὅς ἐπεί ὁ ταμιεῖον κενόω , ὁ δέ καιρός ἐφίστημι ὁ ὁ ἀξίωμα ἀνήκω διανομεύς , καί οὐ ἔχω ὅθεν οὗτος ποιέω , ὁ πλάτανος ὁ χρύσεος καί ὁ δισσός λέων καί ὁ τοσοῦτος γρύψ καί ὁ ὄργανον , ἐκ χρυσός ἅπας ἐργάζομαι , εἰς κόσμος εἰμί ὁ βασίλεια , ἔκπληξις δέ ἐμποιέω ὁ ἐκ ἔθνος , χωνεύω , δίδωμι εἰς ὁ κόπτω νόμισμα διά αὐτός . ἀλλά μέντοι καί ἐπί βασιλικός στολή οὗτος ποιέω , ὅς τις ἐκεῖνος φθείρω ἔτι περισῴζω ὁ μετά αὐτός βασιλεύω Βασίλειος ἀνακομίζω , τρεῖς μόνος κεντηνάριον εὑρίσκω ἐκ ὁ ἀπαριθμέω ποσότης . ὁ ἑαυτοῦ δέ μήτηρ ὁ Μιχαήλ ὁ βασίλειος ὑποχωρέω οὐ ἐάω ἠρεμέω , ἀλλά ὑποθήκη ὁ Βάρδα πέμπω ἀποκείρω καί αὐτός καί ὁ ἀδελφή καί ἐν ὁ οἶκος ὁ Καριανού περιορίζω καί ὅσος πρόσειμι ἀφαιρέω . οὗτος ὁ Θεοδώρα πλήσσω ὁ ψυχή μεταχωρέω πρός ὁ ἐκεῖθεν μόνος , ὀλίγος ὁ συμφορά ἐπιζέω . ἀεί δέ θυγάτηρ αὐτός καί ὁ βασιλεύς ὁμαίμων ἀντλέω ὁ αὐτός ἐπιφέρω κακός , ὅς ὁ Μακεδών μετά οὗτος Βασίλειος ὁ βασίλεια ἐπιλαμβάνω πρός ὁ ὁ πρός μήτηρ αὐτός μάμμη μονή , ὅς γαστρίον καλέω , ἀπάγω . ὁ δέ ὁ βασιλεύς μήτηρ , ὡς εἴρω , ὁ ἄναξ έκσταση , ὁ πᾶς ὁ βασίλεια διοίκησις ὑπό ὁ Βάρδα γίγνομαι , τιμάω καουροπαλάτην πρός ὁ ἀνεψιός . εἶτα ἐκστρατεύω ὁ Μιχαήλ κατά ὁ Ἀγαρηνός , ἄρτι πρῶτος ὑπηνήτης γίγνομαι , καί πόλις αὐτός ὁ Σαμόσατα , οὗτος δέ ὁ παρευφρατίδιος εἰμί , πολιορκέω ἐπιχειρέω . οἶς δέ Ἰσμαηλίτης ὁ πόλις ὁ πύλη ὁ πολιορκέω ἐπιζυγόω ἐντός μένω , δόκησις δίδωμι αὐτός ὡς δειλαίνω ἔνδον ὁ περίβολος συγκλείω ἑαυτοῦ . οὗτος ὁ Ῥωμαῖος εἰς θράσος φέρω , καί ἀπερισκέπτως σκηνάω καί ἀφύλακτος σκίδνημι . ἐπί τρεῖς δέ ἡμέρα ὑποκρίνομαι δειλία οἶς ἐκ ὁ Ἄγαρ ἀθρόος ὁ πύλη ἀναπετάννυμι μετά ῥύμη σφοδρός καί ἀλαλαγμός ὁ ὁ Ῥωμαῖος ἔπειμι χάραξ , καί οὐδείς ὑφίστημι ὁ οὗτος ὁρμή , πρός δρασμός δέ ὁ πᾶς ἀπεῖδον , καί καταλαμβάνω - νόος ὁ μέν ἀναιρέω , ὁ δέ ζωγρέω . ὅτε καί ὁ Μανιχαῖος ὁ Ἰσμαηλίτης συμμαχέω πολύς ὁ ἐπιφανής ζωγρέω στρατηγός , καί χρῆμα αὐτός μέγας πωλέω . τότε τοίνυν μικρός καί ὁ βασιλεύς εἄν λαμβάνω αὐτός , εἰμί μή ὁ ταχυτής ὁ ἵππος ὁ πολέμιος ὑπεκτρέχω διασῴζω . λαμβάνω δέ ὁ στρατόπεδον καί ὁ βασιλικός σκηνή καί ὁ πρός ὑπηρεσία ὁ βασιλεύς ἀποσκευή καί ἄλλος πᾶς διαρπάζω . τότε μέν ἐν ὑποστρέφω ὁ Μι - Χαήλ . αὖθις δέ ὁ αγαρηνός ἔπειμι ὁ ὁ Ῥωμαῖος χώρα μανθάνω ἔξειμι κατά αὐτός μετά βαρύς δύναμις . ἕ διά δυσοδέω τόπος , ἐπιτομή δέ , διέρχομαι ἀπροσδόκητος ὁ ‘ Ῥωμαῖος ἐπέρχομαι στρατός , καί τρέπω οὗτος . ἁλίσκομαι δέ εἄν καί ὁ βασιλεύς , εἰμί μή ὁ μάγιστρος Μανουήλ ὁ σχολή τυγχάνω δομέστικος αὐτός διασῴζω . ὁ δέ ἐναντίος κακόω ὁ Ῥωμαῖος οὐ λήγω . στέλλω γοῦν κατά αὐτός ὁ ὁ βασιλεύς μητράδελφος ὁ Πετρωνᾶς μετά Ῥωμαϊκός δύναμις αὐτός ἀντι - τάσσω . ὁ δέ οὐ θαρσέω συμβολή , ἀλλά δειλιάω ὁ πόλεμος . μανθάνω οὖν ἐν ὄρος τις μοναχός ἀσκέω ὁ ἀρετή διαβόητος καί προοράω ὁ μέλλω , ἄπειμι πρός αὐτός καί ἐρωτάω εἰμί ὁ πόλεμος ἐπιχειρέω · καί ὅς ἐπιτρέπω καί Νίκη αὐτός ἐπαγγέλλω . ἀπέρχομαι τοίνυν ὁ Πετρωνᾶς καί ὁ ἐναντίος προσβάλλω , καί ἡσσάομαι μέν ὁ ὁ Ἀγαρηνός στρατιά , πίπτω δέ ὁ οὗτος κατάρχω Ἄμερ . ὁ δέ οὗτος υἱός ἐκ ὁ πόλεμος ἄπειμι , εἰς γάρ λεῖος τυγχάνω ἀποδημέω , ὁ ἧσσα καί ὁ φθορά μανθάνω ὁ πατήρ ἀποδιδράσκω , ἀλλά καί οὗτος ἐν ὁ δρασμός συλλαμβάνω παραδίδωμι ὁ στρα - τηγῷ . λέγω δέ πρό ὁ πόλεμος οὗτος ὁ Ἄμερτῶν αἰχμάλωτος πυνθάνομαι τις ὅπως ὁ τόπος ἐν ὅς εἰμί ἐγώ ὁ παρεμβολή καλέω καί ὅπως ὁ παραρρέω λέγω ποταμός καί τίς ὁ ὅλος ἐκεῖνος χώρα τυγχάνω κλῆσις . ὡς δέ ὁ μέν χώρα Λαλακάωνα εἶπον ἐκεῖνος καλέω , Πτώσαντα δέ ὁ τόπος ὁ χάραξ καί Γυρός ὁ ποταμός , ἐκεῖνος ἐκ ὁ ὄνομα οὗτος οἰωνίζομαι φημί τε ὅς κλῆσις οὗτος οὐ αἴσιος αὐτός ὁ ὁ πόλεμος τέλος παραδηλόω . λαός μέν γάρ κάκωσις καλέω ὁ Λαλακάωνα , πτῶσις δέ σημαίνω ὁ Πτώσαντα , γυρόω δέ μέλλω ὑπό ὁ ἐναντίος αὐτός εἰς ἐκ ὁ ὁ ποταμός κλῆσις μαντεύομαι . ὁ μέν οὖν ὁ Νίκη οὕτως ἔχω ὁ Πετρωνᾶς · ὁ δέ τροπαιοφόρος ἐπανίημι εἰς ὁ Βυζάντιον , καί ὑποδείκνυμι μετά τιμή , καί ὁ σχολή προβάλλω δομέστικος . ἤδη γάρ ὁ Μανουήλ ἀποβιόω . ἀποβιόω . μετά βραχύς δέ καί αὐτός ἀποτίνω ὁ χρέος .