joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 9.27
Οἱ δ’ ὕπατοι διά τε τὰ συμβάντα καὶ ὅτι τό ναυτικὸν αὐτοῖς ἐκ τῆς ἐν τῇ λίμνῃ διατριβῆς ἐνόσησεν ἔλυσαν τὴν πολιορκίαν . καὶ Μάρκιος μὲν ἐπιχειρήσας κατὰ θάλασσάν τι πρᾶξαι ἢ τὴν παραλίαν κακῶσαι , ὡς οὐδὲν ἤνυεν , ἀπέπλευσεν οἴκαδε · καὶ ἀνθυποστρέψας Αἰγίμουρον ἐχειρώσατο · Μανίλιος δὲ ὥρμησε μὲν εἰς τὴν μεσόγειον , κακούμενος δ’ ὑπὸ Ἱμίλκωνος τοῦ τῶν Καρχηδονίων ἱππάρχου , ὃν καὶ Φαμέαν ἐκάλουν , πρὸς τὴν Καρχηδόνα ἐπανελήλυθε . κἀκεῖ δὲ ἔξωθεν ὁ Ἀσδρούβας , ἔνδοθεν δ’ ἐπεξιόντες οἱ ἐν τῇ πόλει , καὶ νύκτωρ καὶ μεθ’ ἡμέραν αὐτὸν ἐκάκουν . καταφρονήσαντες οὖν οἱ Καρχηδόνιοι καὶ μέχρι τοῦ στρατοπέδου αὐτῶν ἐπῆλθον , καὶ συχνοὺς ἀποβαλόντες , ἄοπλοι γὰρ οἶ πλείους ἦσαν , εἰς τὸ τεῖχος αὖθις συνεκλείσθησαν . ὁ δὲ Μανίλιος τῷ Ἀσδρούβᾳ συμμίξαι μάλιστα εἵλετο , καὶ εἰ ἐκεῖνον νικήσει , ῥᾷον τοῖς λοιποῖς προσπολεμήσειν ἐνόμιζε . καί οἱ προσέμιξε · πρὸς δέ τι φρούριον ἀναχωροῦντι ἐπακολουθήσας , ἔλαθεν εἴσω χώρας τραχείας καὶ στενοπόρου γενόμενος , καὶ δεινῶς ἐκακώθη . καὶ πανσυδὶ ἂν διεφθάρη , εἰ μὴ Σκιπίων ὁ τοῦ Ἀφρικανοῦ χρησιμώτατος αὐτῷ ἐγένετο , ἀνὴρ ἄριστος μὲν νοῆσαι καὶ προβουλεῦσαι τὰ κράτιστα , ἄριστος δὲ χειρουργῆσαι · καὶ γὰρ τῷ σώματι ἔρρωτο , ἐπιεικής τε καὶ μέτριος ἦν · δι’ ἃ καὶ τὸν φθόνον ἐξέφυγεν . ἴσος μὲν γὰρ τοῖς ὑποδεεστέροις , οὐκ ἀμείνων δὲ τῶν ὁμοτίμων , ἐχιλιάρχει γάρ , ἀσθενέστερος δὲ τῶν μειζόνων ἠξίου εἶναι . ὁ οὖν Μανίλιος καὶ εἶπε τὰ περὶ αὐτοῦ καὶ ἐπέστειλε τοῖς ἐν τῇ Ῥώμῃ μή τι ἀποκρυψάμενος καὶ τἄλλα καὶ τὰ κατὰ Μασινίσσαν καὶ τὸν Φαμέαν · ἃ ἴσχον οὕτως . Θνήσκων ὁ Μασινίσσας ἠπόρει ὅπως περὶ τῆς βασιλείας διάθηται , διά τε τὸ τῶν υἱέων πλῆθος καὶ τὸ διάφορον τοῦ κατὰ τὰς μητέρας γένους αὐτῶν . διὸ πρὸς συμβουλίαν τὸν Σκιπίωνα μετεπέμψατο · ὃν ὁ ὕπατος ἔστειλεν . ἀλλ’ ὁ Μασινίσσας πρὶν ἐλθεῖν τὸν Σκιπίωνα ἐκλείπων τὸν μὲν δακτύλιον τῷ Μικίψᾳ τῷ υἱῷ ἔδωκε , τὰ δ’ ἄλλα πάντα τὰ τῇ ἀρχῇ προσήκοντα τῷ Σκιπίωνι ἄρτι ἐλθόντι παρέσχεν καὶ ἐνετείλατο . ὁ οὖν Σκιπίων κατανοήσας τὰς προαιρέσεις τῶν υἱέων αὐτοῦ , οὐδενὶ μὲν αὐτόν μόνῳ τὴν βασιλείαν ἀπένειμε , τριῶν δὲ τῶν ἐλλογιμωτάτων ὄντων , πρεσβυτάτου μὲν Μικίψου , νεωτάτου δὲ Γουλούσσου , μέσου δὲ Μαστανάβου , τούτοις τὰ πράγματα , μεμερισμένως μέντοι , κατένειμε . τῷ μὲν γὰρ πρεσβυτάτῳ χρηματιστῇ τε ὄντι καὶ φιλοπλούτῳ τὴν διοίκησιν ἐνεχείρισε , τό δὲ μετ’ αὐτὸν τὰς διαφορὰς κρίνειν ἐπέτρεψε δικαστῇ ὄντι , τῷ δὲ Γουλούσσᾳ πολεμικῷ τυγχάνοντι τὰς δυνάμεις παρέδωκε . τοῖς δ᾿ ἀδελφοῖς αὐτῶν πολλοῖς οὖσι πόλεις τινὰς καὶ χώρας ἔνειμε . καὶ τὸν Γουλούσσαν παραλαβὼν πρὸς τὸν ὕπατον ἤγαγεν . Ἀρχομένου δὲ τοῦ ἱαρὸς ἐπὶ τοὺς τῶν Καρχηδονίων συμμάχους ἐστράτευσαν , καὶ πολλοὺς μὲν αὐτῶν βίᾳ , πολλοὺς δὲ ὁμολογίᾳ , καὶ μάλιστα ὁ Σκιπίων , παρεστήσαντο . ὡς δὲ ὁ Φαμέας ἀπογνοὺς τὰ τῶν Καρχηδονίων πρὸς τοὺς Ῥωμαίους ἀπέκλινε καὶ εἰς λόγους τῶ Σκιπίωνι ἦλθε , τότε καὶ ἐπὶ τὸν Ἀσδρούβαν ἄπαντες ὥρμησαν . καὶ προσέμιξαν μὲν τῷ φρουρίῳ συχναῖς ἡμέραις , ἐπιλιπόντων δὲ αὐτοὺς τῶν ἀναγκαίων ἀνεχώρησαν εὐπρεπῶς . προσέβαλε γὰρ αὐτοῖς ὁ Φαμέας προσεδρεύουσιν ἔτι ὡς πολεμήσων καὶ ἐν τῷ ἔργῳ μεθ’ ἰππέων τινῶν ηὐτομόλησε . κἀντεῦθεν Μανίλιος μὲν εἰς τὴν Οὐτικὴν ἐλθὼν ἡσύχαζε , Σκιπίων δὲ τὸν Φαμέαν εἰς τὴν Ῥώμην ἀνήγαγε · καὶ αὐτός τε ἐπῃνεῖτο καὶ ὁ Φαμέας τετίμητο ὥστε καὶ ἐν τῷ βουλευτηρίῳ συγκαθῆσθαι τῇ γερουσίᾳ .
Lemmas: ὁ δέ ὕπατος διά τε ὁ συμβαίνω καί ὅτι ὁ ναυτικόν αὐτός ἐκ ὁ ἐν ὁ λίμνη διατριβή νοσέω λύω ὁ πολιορκία . καί Μάρκιος μέν ἐπιχειρέω κατά θάλασσα τίς πράσσω ἢ ὁ παράλιος κακόω , ὡς οὐδείς ἀνύω , ἀποπλέω οἴκαδε · καί ἀνθυποστρέφω Αἰγίμουρος χειρόομαι · Μανίλιος δέ ὁρμάω μέν εἰς ὁ μεσόγαιος , κακόω δέ ὑπό Ἱμίλκων ὁ ὁ Καρχηδόνιος Ἵππαρχος , ὅς καί Φαμέας καλέω , πρός ὁ Καρχηδών ἐπανέρχομαι . ἐκεῖ δέ ἔξωθεν ὁ Ἀσδρούβας , ἔνδοθεν δέ ἐπέξειμι ὁ ἐν ὁ πόλις , καί νύκτωρ καί μετά ἡμέρα αὐτός κακόω . καταφρονέω οὖν ὁ Καρχηδόνιος καί μέχρι ὁ στρατόπεδον αὐτός ἐπέρχομαι , καί συχνός ἀποβάλλω , ἄοπλος γάρ οἶς πλείων εἰμί , εἰς ὁ τεῖχος αὖθις συγκλείω . ὁ δέ Μανίλιος ὁ Ἀσδρούβας συμμείγνυμι μάλιστα αἱρέω , καί εἰμί ἐκεῖνος νικάω , ῥᾳδίως ὁ λοιπός προσπολεμέω νομίζω . καί ὁ προσμείγνυμι · πρός δέ τίς φρούριον ἀναχωρέω ἐπακολουθέω , λανθάνω εἴδομαι χώρα τραχύς καί στενόπορος γίγνομαι , καί δεινῶς κακόω . καί πανσυδί εἄν διαφθείρω , εἰμί μή Σκιπίων ὁ ὁ Ἀφρικανός χρήσιμος αὐτός γίγνομαι , ἀνήρ ἀγαθός μέν νοέω καί προβουλεύω ὁ ἀγαθός , ἀγαθός δέ χειρουργέω · καί γάρ ὁ σῶμα ῥώννυμι , ἐπιεικής τε καί μέτριος εἰμί · διά ὁ καί ὁ φθόνος ἐκφεύγω . ἴσος μέν γάρ ὁ ὑποδεέστερος , οὐ ἀγαθός δέ ὁ ὁμότιμος , χιλιαρχέω γάρ , ἀσθενής δέ ὁ μείζων ἀξιόω εἰμί . ὁ οὖν Μανίλιος καί εἶπον ὁ περί αὐτός καί ἐπιστέλλω ὁ ἐν ὁ Ῥώμη μή τίς ἀποκρύπτω καί ἄλλος καί ὁ κατά Μασινίσσας καί ὁ Φαμέας · ὁ ἴσχω οὕτως . θνῄσκω ὁ Μασινίσσας ἀπορέω ὅπως περί ὁ βασίλεια διατίθημι , διά τε ὁ ὁ υἱός πλῆθος καί ὁ διάφορος ὁ κατά ὁ μήτηρ γένος αὐτός . διό πρός συμβουλία ὁ Σκιπίων μεταπέμπω · ὅς ὁ ὕπατος στέλλω . ἀλλά ὁ Μασινίσσας πρίν ἔρχομαι ὁ Σκιπίων ἐκλείπω ὁ μέν δακτύλιος ὁ Μικίψας ὁ υἱός δίδωμι , ὁ δέ ἄλλος πᾶς ὁ ὁ ἀρχή προσήκω ὁ Σκιπίων ἄρτι ἔρχομαι παρέχω καί ἐντέλλω . ὁ οὖν Σκιπίων κατανοέω ὁ προαίρεσις ὁ υἱός αὐτός , οὐδείς μέν αὐτός μόνος ὁ βασίλειος ἀπονέμω , τρεῖς δέ ὁ ἐλλόγιμος εἰμί , πρέσβυς μέν Μικίψας , νέος δέ γουλουσσον , μέσος δέ Μαστανάβου , οὗτος ὁ πρᾶγμα , μεμερισμένως μέντοι , κατανέμω . ὁ μέν γάρ πρέσβυς χρηματιστής τε εἰμί καί φιλοπλουτέω ὁ διοίκησις ἐγχειρίζω , ὁ δέ μετά αὐτός ὁ διαφορά κρίνω ἐπιτρέπω δικαστής εἰμί , ὁ δέ γουλουσσον πολεμικός τυγχάνω ὁ δύναμις παραδίδωμι . ὁ δέ ἀδελφός αὐτός πολύς εἰμί πόλις τις καί χώρα νέμω . καί ὁ γουλουεννυω παραλαμβάνω πρός ὁ ὕπατος ἄγω . ἄρχω δέ ὁ ἱερός ἐπί ὁ ὁ Καρχηδόνιος σύμμαχος στρατεύω , καί πολύς μέν αὐτός βία , πολύς δέ ὁμολογία , καί μάλιστα ὁ Σκιπίων , παρίστημι . ὡς δέ ὁ Φαμέας ἀπογιγνώσκω ὁ ὁ Καρχηδόνιος πρός ὁ Ῥωμαῖος ἀποκλίνω καί εἰς λόγος ὁ Σκιπίων ἔρχομαι , τότε καί ἐπί ὁ Ἀσδρούβας ἀπάντομαι ὁρμάω . καί προσμείγνυμι μέν ὁ φρούριον συχνός ἡμέρα , ἐπιλείπω δέ αὐτός ὁ ἀναγκαῖος ἀναχωρέω εὐπρεπῶς . προσβάλλω γάρ αὐτός ὁ Φαμέας προσεδρεύω ἔτι ὡς πολεμέω καί ἐν ὁ ἔργον μετά ἱππεύς τις αὐτομολέω . ἐντεῦθεν Μανίλιος μέν εἰς ὁ Οὐτικής ἔρχομαι ἡσυχάζω , Σκιπίων δέ ὁ Φαμέας εἰς ὁ Ῥώμη ἀνάγω · καί αὐτός τε ἐπαινέω καί ὁ Φαμέας τιμάω ὥστε καί ἐν ὁ βουλευτήριον συγκάθημαι ὁ γερουσία .