joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 8.23
Ταῦτα τῷ μὲν Ἀννίβᾳ χρηστὴν ἐλπίδα , τοῖς δὲ Ρωμαίοις δεινὴν ἐνεποίει ἐκφόβησιν . διχῇ δὲ τὰς δυνάμεις οἶ Ῥωμαῖοι διελόντες καὶ τοὺς ὑπάτους , Σεμπρώνιον μὲν Λόγγον ἐς Σικελίαν ἔπεμψαν , ἐς δὲ τὴν Ἰβηρίαν Σκιπίωνα Πούπλιον . ὁ δὲ Ἀννίβας εἰς τὴν Ἰταλίαν ὡς τάχιστα ἐπιθυμῶν εἰσβαλεῖν , σπουδῇ ἐχώρει , καὶ πᾶσαν τὴν Γαλατίαν τὴν μεταξὺ τοῦ Πυρηναίου καὶ τοῦ Ῥοδανοῦ οὖσαν ἀμαχεὶ διῆλθε καὶ μέχρι μὲν τοῦ ποταμοῦ τοῦ Ῥοδανοῦ οὐδεὶς εἰς χεῖρας ἧκεν αὐτό , ἐκεῖ δ’ ὁ Σκιπίων ἐπεφάνη , καίπερ μὴ παρούσης αὐτῷ τῆς δυνάμεως . ὅμως μετὰ τῶν ἐπιχωρίων καὶ τῶν αὐτοῖς προσοίκων τά τε πλοῖα τὰ ἐν τῷ ποταμῷ προδιέφθειρε καὶ τὸ ῥεῦμα αὐτοῦ διὰ φυλακῆς ἐποιήσατο . ὁ οὖν Ἀννίβας ἔτριψε μέν τινα χρόνον καὶ σχεδίας καὶ σκάφη ἄλλα τε καὶ μονόξυλα κατασκευάζων , ἔφθη δ’ οὖν ὑπὸ πολυχειρίας τὰ πρὸς περαίωσιν ἀναγκαῖα πάντα , πρὶν τῷ Σκιπίωνι τὸ οἰκεῖον ἀφικέσθαι στράτευμα , προετοιμασάμενος . καὶ τὸν ἀδελφὸν Μάγωνα σὺν τοῖς ἱππευσι καὶ ψιλοῖς τισιν , ᾗ σκεδάννυται ὁ ποταμὸς ἐπὶ πολὺ καὶ νήσοις διαλαμβάνεται , διαβησόμενον ἔπεμψεν , αὐτὸς δὲ κατὰ τὸν ἐμφανῆ πόρον ἐχώρει δῆθεν , ἴν οἱ Γαλάται ἀπατηθεῖεν , πρὸς αὐτὸν ἀντιταττόμενοι , καὶ ἀμελέστερον ἐν ἄλλοις τοῦ ποταμοῦ τὴν φυλακὴν θῶνται · ὃ καὶ γέγονε . καὶ ὁ Μάγων διέβη τὸν ποταμόν , ὁ δὲ Ἀννίβας καὶ οἱ περὶ αὐτὸν κατὰ τὸν πόρον ἐπεραιοῦντο . καὶ γενόμενοι κατὰ τὸ μέσον ἠλάλαξαν , καὶ οἶ σαλπιγκταὶ δὲ συνήχησαν · καὶ ὁ Μάγων κατὰ νώτου τοῖς ἀνθεστηκόσι προσέπεσε · καὶ οὕτως οἵ τε ἄλλοι καὶ οἶ ἐλέφαντες ἀκινδύνως ἐπεραιώθησαν . ἄρτι δὲ περαιωθέντων αὐτῶν καὶ τῷ Σκιπίωνι ἡ οἰκεία ἀφίκετο δύναμις . πέμψαντες οὖν εἰς προσκοπὴν ἱππέας ἀμφότεροι τοιούτῳ τέλει τῆς ἱππομαχίας ἐχρήσαντο ὁποῖον ὁ σύμπας ἔσχηκε πόλεμος · οἱ γὰρ Ῥωμαῖοι καὶ ἔλαττον τὴν πρώτην ἐνεγκάμενοι καὶ συχνοὺς ἀποβαλόντες ἐνίκησαν . Ἐντεῦθεν Ἀννίβας ἀπιέναι πρὸς Ἰταλίαν σπεύδων , ὑποπτεύων δὲ τὰς ἐπιτομωτέρας τῶν ὁδῶν , ἐκείνας μὲν παρεξῆλθεν , ἑτέραν δὲ πορευθεὶς ἰσχυρῶς ἐπόνησε . τά τε γὰρ ὅρη ἐκεῖνα ἀποτομώτατά ἐστι καὶ ἡ χιὼν πολλὴ γενομένη καὶ τὰς φάραγγας ὑπ’ ἀνέμων πληρώσασα καὶ ὁ κρύσταλλος ἰσχυρίτατα παγεὶς δεινῶς σφᾶς ἐταλαιπώρησε · καὶ πολλοὶ τῶν αὐτοῦ στρατιωτῶν ὑπό τε τοῦ χειμῶνος καὶ ὑπὸ σιτοδείας ἀπώλοντο , πολλοὶ δὲ καὶ οἴκαδε ἀνεχώρησαν . ἔχει δὲ λόγος ὅτι καὶ αὐτὸς ἀνέστρεψεν ἄν , εἰ μὴ πλείων καὶ ἀπορωτέρα ἡ προδιηνυσμένη ὁδὸς τῆς λειπομένης ἐτύγχανε . διὰ μὲν δὴ τοῦτο οὐκ ἀπετράπετο , ἐξαπίνης δὲ ἐκτὸς τόν Ἄλπεων ἐκφανεὶς θαῦμα καὶ δέος τοῖς Ῥωμαίοις ἐνέβαλε . Καὶ ὁ μὲν προεχώρει τὰ ἐν ποσὶ προσποιούμενος , Σκιπίων δὲ τὸν μὲν ἀδελφὸν Γάιον Σκιπίωνα ὑποστρατηγοῦντα αὐτῷ εἰς τὴν Ἰβηρίαν ἔπεμψεν ὡς καταληψόμενον αὐτὴν ἢ τὸν Ἀννίβαν ἐπανάξοντα , αὐτὸς δ’ ἐπὶ τὸν Ἀννίβαν ἤλασε . καὶ ἡμέρας μέν τινας ἐπέσχον , ἔπειτα ἄμφω πρὸς τὴν μάχην ὥρμησαν . πρὶν δὲ δὴ ἔργου ἔχεσθαι , συγκαλέσας τοὺς στρατιώτας ὁ Ἀννίβας παρήγαγε τοὺς αἰχμαλώτους , οὓς κατὰ τὴν ὁδὸν εἰλήφει , καὶ ἤρετο αὐτοὺς πότερον δεδέσθαι καὶ δουλεύειν κακῶς βούλοιντο ἢ μονομαχῆσαι ἀλλήλοις , ὥστ’ ἀφεθῆναι προῖκα τοὺς νικήσαντας . καὶ ὡς τὸ δεύτερον εἵλοντο , συνέβαλεν αὐτούς . καὶ μαχεσαμένων ἐδημηγόρησε , τοὺς οἰκείους στρατιώτας ἐπιρρωννὺς καὶ παραθήγων εἰς πόλεμον · τοῦτο δ’ ἑτέρωθεν καὶ ὁ Σκιπίων ἐποίησεν . εἶτα συνῆλθον μὲν ὡς ὅλοις τοῖς στρατοπέδοις μαχούμενοι , ὁ Σκιπίων δέ , προσυμμίξας τῷ ἱππικῷ καὶ ἡττηθεὶς συχνούς τε ἀποβαλὼν καὶ αὐτὸς τρωθείς , ἀποθανών τ’ ἄν , εἰ μή περ αὐτῷ Σκιπίων ὁ υἱὸς καίπερ ὢν ἑπτακαιδεκαετὴς ἐπήμυνε , κατέδεισε μὴ καὶ τῷ πεζῷ σφαλῇ , καὶ αὐτίκα τε ἐπανήγαγε καὶ τῆς νυκτὸς ὑπεχώρησεν .
Lemmas: οὗτος ὁ μέν Ἀννίβας χρηστός ἐλπίς , ὁ δέ Ῥωμαῖος δεινός ἐμποιέω ἐκφόβησις . διχή δέ ὁ δύναμις οἶς Ῥωμαῖος διαιρέω καί ὁ ὕπατος , Σεμπρώνιος μέν Λόγγος εἰς Σικελία πέμπω , εἰς δέ ὁ Ἰβηρία Σκιπίων Πούπλιος . ὁ δέ Ἀννίβας εἰς ὁ Ἰταλία ὡς ταχύς ἐπιθυμέω εἰσβάλλω , σπουδή χωρέω , καί πᾶς ὁ Γαλατία ὁ μεταξύ ὁ Πυρηναῖος καί ὁ Ῥοδανός εἰμί ἀμαχεί διέρχομαι καί μέχρι μέν ὁ ποταμός ὁ Ῥοδανός οὐδείς εἰς χείρ ἵημι αὐτός , ἐκεῖ δέ ὁ Σκιπίων φαίνω , καίπερ μή πάρειμι αὐτός ὁ δύναμις . ὅμως μετά ὁ ἐπιχώριος καί ὁ αὐτός πρόσοικος ὁ τε πλοῖον ὁ ἐν ὁ ποταμός προδιαφθείρω καί ὁ ῥεῦμα αὐτός διά φυλακή ποιέω . ὁ οὖν Ἀννίβας τρίβω μέν τις χρόνος καί σχέδιος καί σκάφη ἄλλος τε καί μονόξυλος κατασκευάζω , φθάνω δέ οὖν ὑπό πολυχειρία ὁ πρός περαίωσις ἀναγκαῖος πᾶς , πρίν ὁ Σκιπίων ὁ οἰκέω ἀφικνέομαι στράτευμα , προετοιμάζω . καί ὁ ἀδελφός Μάγος σύν ὁ ἱππεύς καί ψιλός τις , ὅς σκεδάννυμι ὁ ποταμός ἐπί πολύς καί νῆσος διαλαμβάνω , διαβαίνω πέμπω , αὐτός δέ κατά ὁ ἐμφανής πόρος χωρέω δῆθεν , εἶμι ὁ Γαλάτης ἀπατάω , πρός αὐτός ἀντιτάσσω , καί ἀμελής ἐν ἄλλος ὁ ποταμός ὁ φυλακή τίθημι · ὅς καί γίγνομαι . καί ὁ Μάγος διαβαίνω ὁ ποταμός , ὁ δέ Ἀννίβας καί ὁ περί αὐτός κατά ὁ πόρος περαιόω . καί γίγνομαι κατά ὁ μέσος ἀλαλάζω , καί οἶς σαλπιγκτής δέ συνηχέω · καί ὁ Μάγος κατά νῶτον ὁ ἀνθίστημι προσπίπτω · καί οὕτως ὁ τε ἄλλος καί οἶς ἐλέφας ἀκίνδυνος περαιόω . ἄρτι δέ περαιόω αὐτός καί ὁ Σκιπίων ὁ οἰκεῖος ἀφικνέομαι δύναμις . πέμπω οὖν εἰς προσκοπή ἱππεύς ἀμφότερος τοιοῦτος τέλος ὁ ἱππομαχία χράω ὁποῖος ὁ σύμπας ἔχω πόλεμος · ὁ γάρ Ῥωμαῖος καί μικρός ὁ πρῶτος φέρω καί συχνός ἀποβάλλω νικάω . ἐντεῦθεν Ἀννίβας ἀφίημι πρός Ἰταλία σπεύδω , ὑποπτεύω δέ ὁ ἐπίτομος ὁ ὁδός , ἐκεῖνος μέν παρεξέρχομαι , ἕτερος δέ πορεύω ἰσχυρῶς πονέω . ὁ τε γάρ ὅρη ἐκεῖνος ἀπότομος εἰμί καί ὁ χιών πολύς γίγνομαι καί ὁ φάραγξ ὑπό ἄνεμος πληρόω καί ὁ κρύσταλλος ἰσχυρίτατα πήγνυμι δεινῶς σφεῖς ταλαιπωρέω · καί πολύς ὁ αὐτός στρατιώτης ὑπό τε ὁ χειμών καί ὑπό σιτοδεία ἀπόλλυμι , πολύς δέ καί οἴκαδε ἀναχωρέω . ἔχω δέ λόγος ὅτι καί αὐτός ἀναστρέφω ἄν , εἰμί μή πλείων καί ἄπορος ὁ προδιανύω ὁδός ὁ λείπω τυγχάνω . διά μέν δή οὗτος οὐ ἀποτρέπω , ἐξαπίνης δέ ἐκτός ὁ Ἄλπεις ἐκφαίνω θαῦμα καί δέος ὁ Ῥωμαῖος ἐμβάλλω . καί ὁ μέν προχωρέω ὁ ἐν πούς προσποιέω , Σκιπίων δέ ὁ μέν ἀδελφός Γάιος Σκιπίων ὑποστρατηγέω αὐτός εἰς ὁ Ἰβηρία πέμπω ὡς καταλαμβάνω αὐτός ἢ ὁ Ἀννίβας ἐπανάγω , αὐτός δέ ἐπί ὁ Ἀννίβας ἐλαύνω . καί ἡμέρα μέν τις ἐπέχω , ἔπειτα ἄμφω πρός ὁ μάχη ὁρμάω . πρίν δέ δή ἔργον ἔχω , συγκαλέω ὁ στρατιώτης ὁ Ἀννίβας παράγω ὁ αἰχμάλωτος , ὅς κατά ὁ ὁδός λαμβάνω , καί ἔρομαι αὐτός πότερος δήω καί δουλεύω κακῶς βούλομαι ἢ μονομαχέω ἀλλήλων , ὥστε ἀφίημι προίξ ὁ νικάω . καί ὡς ὁ δύο αἱρέω , συμβάλλω αὐτός . καί μάχομαι δημηγορέω , ὁ οἰκεῖος στρατιώτης ἐπιρρώννυμι καί παραθήγω εἰς πόλεμος · οὗτος δέ ἑτέρωθεν καί ὁ Σκιπίων ποιέω . εἶτα συνέρχομαι μέν ὡς ὅλος ὁ στρατόπεδον μάχομαι , ὁ Σκιπίων δέ , προσυμμείγνυμι ὁ ἱππικός καί ἡσσάομαι συχνός τε ἀποβάλλω καί αὐτός τιτρώσκω , ἀποθνῄσκω τε ἄν , εἰμί μή περ αὐτός Σκιπίων ὁ υἱός καίπερ εἰμί ἑπτακαιδεκαετής ἐπαμύνω , καταδείδω μή καί ὁ πεζός σφάλλω , καί αὐτίκα τε ἐπανάγω καί ὁ νύξ ὑποχωρέω .