joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 7.26
Λατῖνοι δὲ καίπερ ἔνσπονδοι τοῖς Ῥωμαίοις ὄντες Β ἀπέστησαν καὶ πόλεμον ἤραντο , ἐν φρονήματι γεγονότες νότες ὅτι τε νεότητι ἤκμαζον καὶ τὰ πολεμικὰ ἐκ τῆς ἀεὶ σὺν αὐτοῖς στρατείας ἀκριβῶς ἤσκηντο . οἱ δὲ τοῦτο γνόντες ἐξῆλθον , ὕπατον τόν τε Τουρκουάτον τὸ τρίτον ἑλόμενοι καὶ τὸν Δέκιον , καὶ ἐμαχέσαντο αὐτοῖς κραταιὰν μάχην , κρίσιν τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἑκάτεροι νομίζοντες ἀκριβῆ τῆς σφετέρας τύχης τε καὶ τῆς ἀρετῆς . ἔδοξε δὲ περιφανεστέρα ἡ μάχη καὶ διά τι συμβεβηκός . τοὺς γὰρ Λατίνους οἶ ὕπατοι καὶ ὁμοσκεύους καὶ ὁμοφώνους τοῖς Ῥωμαίοις ὁρῶντες ἐφοβήθησαν μὴ τῶν στρατιωτῶν τινες σφαλῶσι , τό τε οἰκεῖον καὶ τὸ πολέμιον μὴ ῥᾷστα διαγινώσκοντες . καὶ διὰ τοῦτο προεῖπον σφίσι τά τε ἄλλα παρατηρεῖν ἀκριβῶς , καὶ καθ’ ἑαυτὸν μηδένα μηδενὶ τῶν ἐναντίων συμβαλεῖν . τοῦτο δὴ τὸ παράγγελμα οἱ μὲν ἐτήρησαν , ὁ δὲ Τουρκουάτου παῖς , στρατευόμενος ἐν τοῖς ἱππεῦσι , καὶ πεμφθεὶς πρὸς κατασκοπὴν τῶν ἐναντίων , παρεῖδεν οὐκ αὐθαδείᾳ , ἀλλὰ μέντοι φιλοτιμίᾳ . ἐπεὶ γὰρ ὁ ἵππαρχος τῶν Λατίνων ἰδὼν αὐτὸν προσιόντα πρὸς μονομαχίαν προεκαλέσατο , καὶ μὴ δεξάμενον ταύτην διὰ τὴν πρόρρησιν , παρώξυνεν εἰπών “ οὐ σὺ μέντοι Τουρκουάτου υἱὸς εἶ ; οὐ σεμνύνει τῷ στρεπτῷ τοῦ πατρός ; ἢ πρὸς μὲν Γαλάτας ἀνθρώπους φθόρους ἔρρωσθε καὶ ἀνδρίζεσθε , τοὺς δὲ δὴ Λατίνους ἡμᾶς φοβεῖσθε ; τί οὖν ἄρχειν ἡμῶν ἀξιοῦτε ; τί δ’ ὡς χείροσιν ὑμῶν ἐπιτάσσετε ; ἔκφρων ἐγένετο ὑπὸ τοῦ θυμοῦ , καὶ τῆς παραγγέλσεως ἑκὼν ἐπελάθετο , καὶ μονομαχήσας ἐνίκησε , καὶ τὰ σκῦλα μέγα φρονῶν ἐκόμισε τῷ πατρί . καὶ ὃς ἀθροίσας τὸ στράτευμα “ γενναίως μέν’ ἔφη “ ὦ παῖ , ἐμαχέσω , καὶ διὰ τοῦτό σε στεφανώσω ὅτι δὲ τὸ προσταχθὲν οὐ παρετήρησας , καίτοι καὶ ὡς υἷός πειθαρχεῖν καὶ ὡς στρατιώτης ἀναγκαζόμενος , διὰ τοῦτό σε δικαιώσω , ἔνα καὶ τὸ τῆς ἀριστείας ἆθλον καὶ τὸ τῆς ἀνηκουστίας τίμημα λήψῃ . ” ταῦτ’ εἰπὼν ἅμα τόν τε στέφα νον τῇ κεφαλῇ αὐτοῦ ἐπέθετο καὶ αὐτὴν ἐκείνην ἀπέτεμεν . Εἶτα ὄναρ ἀμφοῖν τοῖς ὑπάτοις ἐν τῇ αὐτῇ νυκτὶ ὁμοίως φανὲν ἔδοξε λέγειν τῶν ἐναντίων κρατήσειν , ὁ ἕτερος τῶν ὑπάτων ἑαυτὸν ἐπιδῷ . μεθ’ ἡμέραν οὑν ἀλλήλοις διηγησάμενοι τὸ ὄναρ συνέθεντο θεῖον εἶναι , καὶ πεισθῆναι δεῖν αὐτῷ ὡμολόγησαν . καὶ ἠμφισβήτησαν δὲ πρὸς ἀλλήλους , οὐχ ὃς ἂν σωθείη , ἀλλ’ ὃς μᾶλλον μᾶλλον ἑαυτὸν ἐπιδῷ · καὶ παρὰ τοῖς πρώτοις τοῦ στρατοπέδου ἐδικαιολογήσαντο . καὶ τέλος ἤρεσε σφίσι τὸν μὲν ἐπὶ τοῦ δεξιοῦ κέρως , τὸν δὲ ἐπὶ τοῦ λαιοῦ παρατάξασθαι , καὶ ὁπότερον ἂν έκείνων ἐλαττωθῇ , τὸν ἐπ’ αὐτῷ τεταγμένον ἀποθανεῖν . τοσαύτη δ' ἦν φιλοτιμία αὐτοῖς περὶ τὴν ἐπίδοσιν ὡς εὔχεσθαι ἕκαστον τῶν ὑπάτων ἡττηθῆναι , ἵνα τύχῃ τῆς ἐπιδόσεως καὶ τῆς εὐκλείας τῆς ἐξ αὐτῆς . συμβαλόντες δὲ τοῖς Λατίνοις μέχρι μὲν πολλοῦ ἰσοπαλῶς ἠγωνίσαντο , εἶτα τὸ κατὰ τὸν Δέκιον κέρας μικρόν τι τοῖς Λατίνοις ἐνέκλινεν . ὃ γνοὺς ὁ Δέκιος ἑαυτὸν ἐπιδέδωκε καὶ τὰ ὅπλα ἐκδὺς τὴν ἐσθῆτα ἐνέδυ τὴν περιπόρφυρον . καὶ οἶ μὲν οὕτω φασὶν ἐφ’ ἀναπηδῆσαι ἀναπηδήσαι αὐτὸν καὶ εἰσελάσαι πρὸς τοὺς πολεμίους καὶ ὑπ’ ἐκείνων ἀποθανεῖν , οἱ δὲ ὑπὸ συστρατιώτου πολιτικοῦ σφαγῆναι . τέως δὲ τελευτήσαντος τοῦ Δεκίου τοῖς Ῥωμαίοις ἡ νίκη καθαρός συνηνέχθη , καὶ οἱ Λατῖνοι πάντες ἐτράπησαν , οὐ πάντως δὲ διὰ τὸν θάνατον τοῦ Δεκίου πῶς γὰρ ἄν τις πιστεύσειεν ἐξ ἑνὸς ἀνδρὸς τοιᾶσδε τελευτῆς τοσοῦτον πλῆθος ἀνθρώπων τὸ μὲν φθαρῆναι , τὸ δὲ σωθῆναι καὶ νικῆσαι περιφανῶς ; οἱ μὲν οὑν Λατῖνοι οὕτως ἥττηντο , ὁ δέ γε Τουρκουάτος καὶ τὸν υἱὸν ἀποκτείνας καὶ τοῦ συνάρχοντος τεθνηκότος ἑώρτασεν ὅμως τὰ ἐπινίκια . Εἰτ' αὖθις αὐτούς τε τοὺς Λατίνους ἐπαναστάντας κατεπολέμησαν , καὶ ἕτερα ἔθνη μάχαις ὑπέταξαν , ποτὲ μὲν ὑπάτοις κεχρημένοι , ποτὲ δὲ δικτάτωρσιν . ὧν εἶς ἦν καὶ Λούκιος Παπείριος ὁ καὶ Κούρσωρ ὀνομαζόμενος διά τε τὴν ἔξιν , ἦν γὰρ δρομικώτατος , καὶ διὰ τὴν ἄσκησιν τοῦ δρόμου . μετὰ δὲ ταῦτα δικτάτωρ ὁ Παπείριος ἐπὶ τοὺς Σαυνίτας ἐξεπέμφθη μετὰ Φαβίου Ῥούλλου ἱππάρχου , καὶ ἡττήσας αὐτοὺς ἠνάγκασεν ἐπὶ συνθήκαις συμβῆναι αἷς ἐκεῖνος ἐβούλετο . ἀποθεμένου δὲ τὴν ἡγεμονίαν αὐτοῦ ἐπανέστησαν αὖθις . ὑπὸ δὲ Κορνηλίου Αὔλου δικτάτωρος καὶ πάλιν πολεμηθέντες καὶ ἡττηθέντες διεκηρυκεύσαντο πρὸς τοὺς ἐν τῇ Ῥώμῃ , τοὺς αἰχμαλώτους τε ὅσους εἶχον πέμψαντες αὐτοῖς , καὶ τὴν αἰτίαν τοῦ πολέμου Ῥουτούλῳ , ἀνδρὶ δυνατῷ παρ’ αὐτοῖς , ἐπιγράφοντες · οὗ τὰ ὀστᾶ , ἐπεὶ φθάσας ἐκεῖνος διεχειρίσατο ἑαυτόν , διέρριψαν . οὐ μέντοι καὶ ἔτυχον τῆς εἰρήνης ὡς ἄπιστοι , ἀλλ’ ἄσπονδον σφίσιν ἐψηφίσαντο πόλεμον , καίτοι τοὺς αἰχμαλώτους λαβόντες . ὑπεραυχήσαντες οὖν Ῥωμαῖοι καὶ αὐτοβοεὶ πάντας αὐτοὺς αἱρήσειν ἐλπίσαντες , δεινῷ παθήματι περιέπεσον . ὑπερδείσαντες γὰρ οἶ Σαυνῖται καὶ ἐν συμφορᾷ ποιούμενοι τὸ μὴ σπείσασθαι , καὶ ὡς ἀπεγνωσμένοι μαχόμενοι , καὶ λοχήσαντες ἴν τινι χώρᾳ κοιλοτέρᾳ καὶ στενῇ , τό τε στρατόπεδον εἷλον καὶ τοὺς Ῥωμαίους ἐζώγρησαν πανσυδὶ καὶ πάντας ὑπήγαγον ὑπὸ τόν ζυγόν , τί δ ἦν τὸ τοῦ ζυγοῦ ἤδη μοι ἄνωθί που ἱστόρηται , οὐδένα μέντοι ἀπέκτειναν , ἀλλὰ τά τε ὅπλα καὶ τοὺς ἵππους καὶ τὰ ἄλλα ὅσα εἶχον πλὴν ἑνὸς ἱματίου ἀφείλοντο , καὶ γυμνοὺς σφᾶς ἀφῆκαν ἐπὶ συνθήκαις τοῦ τὴν χώραν αὐτῶν ἐκλιπεῖν καὶ συμμάχους σφίσιν ἀπὸ τῆς ἴσης εἶναι . ἔνα δὲ τὰ τῆς ὁμολογίας καὶ παρὰ τῆς γερουσίας βεβαιωθῶσι , τῶν ἱππέων ἑξακοσίους εἰς ὁμηρείαν κατέσχον . Οἶ’ δ' ὕπατοι Σπούριός τε Ποστούμιος καὶ Τιβέριος Καλουϊνος μετὰ τῆς στρατιάς εὐθὺς ἀνεχώρησαν , καὶ νυκτὸς αὐτοί τε καὶ τῶν ἄλλων οἱ ἀξιολογώτατοι εἰς τὴν ῥώμην εἰσήλθοσαν , οἱ δὲ λοιποὶ στρατιῶται κατὰ τοὺς ἀγροὺς ἐσκεδάσθησαν . οἱ δ᾿ ἐν τῇ πόλει τὰ πεπραγμένα μαθόντες οὔτεἡσθῆναι τῇ τῶν στρατιωτῶν σωτηρίᾳ οὔτ᾿ ἀχθεσθῆναι ἠδύναντο . πρὸς μὲν γὰρ τὸ δεινὸν ὑπερήλγουν , καὶ ὅτι παρὰ τῶν Σαυνιτῶν τοιαῦτα πεπόνθασι , μεῖζον σφίσι τὸ ἄλγος ἐγίνετο · λογιζόμενοι δὲ ὡς εἰ πάντας ἀπολέσθαι συνέβη , καὶ περὶ πάντα ἂν ἐκινδύνευσαν , ἐπὶ τῇ σφῶν ἥδοντο σωτηρίᾳ . ἐπικρύπτοντες δὲ τέως τὸ ἥδεσθαι , πένθος ἐπεποιήκεσαν , καὶ οὐδὲν ἐν τῷ καθεστηκότι τρόπῳ ἔπραξαν , οὔτ᾿ αὐτίκα οὔθ᾿ ὕστερον , ἕως ἀντεπεκράτησαν · τοὺς δ᾿ ὑπάτους μὲν παραχρῆμα ἔπαυσαν , ἑτἐρους δ᾿ ἀνθελόμενοι βουλὴν ἐποιήσαντο . καὶ ἐδόκει μὲν σφέσι μὴ δέξασθαι τὴν σύμβασιν , ἐπεὶ δὲ ἀδύνατον ἦν τοῦτο δρᾶσαι μὴ οὐχὶ πρὸς τοὺς πράξαντας αὐτὴν τρέψαντας τὴν αἰτίαν , ὤκνουν μὲν τῶν ὑπάτων καταψηφίσασθαι καὶ τῶν ἄλλων , οἳ μετ᾿ αὐτῶν ὡς ἀρχάς τινας ἄρχοντες τὰς σπονδὰς ἐποιήσαντο , ὤκνουν δὲ καὶ ἀφεῖναι , ἴνα μὴ ἐφ᾿ ἑαυτοὺς τὸ παρασπόνδημα περιστήσωσιν . αὐτοῖς οὖν ἐκείνοις τοῖς ὑπάτοις ἐπεκοινώσαντο , καὶ πρώτῳ γε τῷ Ποστουμίῳ τὴν ψῆφον ἐπήγαγον , ὅπως αὐτὸς καθ᾿ ἑαυτοῦ γνώμην ἀποφήνηται , αἰσχύνῃ τοῦ μὴ πάντας ἀδοξίας ἀναπλῆσαι . ὁ δὲ παρελθὼν εἰς τὸ μέσον ἔφη μὴ δεῖν κυρωθῆναι τὰ ὑπ᾿ αὐτῶν πεπραγμένα παρὰ τῆς γερουσίας καὶ τοῦ δήμου · μηδὲ γὰρ αὐτοὺς ἑκουσίως πράξαι αὐτά , ἀλλ᾿ ἀνάγκῃ συνεχομένους , ἣν αὐτοῖς ἐπήγαγον οἶ πολέμιοι οὐκ ἐξ ἀρετῆς , ἀλλ᾿ ἐκ δόλου καὶ ἐξ ἐνέδρας . οἱ γοῦν ἀπατήσαντες , εἰ ἀντηπατήθησαν , οὐκ ἂν δύναιντο δικαίως ἐπεγκαλεῖν τοῖς ἀνταπατήσασι . ταῦτα τοίνυν εἰπόντος καὶ τοιαῦτα πολλά , ἐν ἀμηχανίᾳ ἡ γερουσία ἐγένετο · τοῦ δὲ Πο - στουμίου καὶ τοῦ Καλουίνου εἰς ἑαυτοὺς τὴν αἰτίαν ἀναδεχομένων , ἐψηφίσθη μήτε κυρωθῆναι τὰ ωμολογημένα ἐκείνους τε ἐκδοθῆναι . Ἀπήχθησαν οὖν καὶ ἄμφω οἱ ὕπατοι καὶ οἱ λοιποὶ ἄρχοντες οἱ ἐπὶ τοῖς ὅρκοις παρουσιάσαντες εἰς τὸ Σαύνιον . οὐ μέντοι αὐτοὺς οἱ Σαυνῖται ἐδέξαντο , ἀλλὰ τοὺς ἁλόντας ἀπῄτουν ἅπαντας , καὶ τοὺς θεοὺς ἐπεβοῶντο καὶ ἐπεθείαζον , καὶ τέλος τοὺς ἐκδοθέντας ἀντέπεμψαν . οἱ δὲ Ῥωμαῖοι ἐκείνους μὲν ἀσμένως ἀπέλαβον , τοῖς δὲ Σαυνίταις ὀργῇ τὴν μάχην ἐπήγαγον . καὶ κρατήσαντες τὰ ὅμοια σφίσιν ἐποίησαν , καὶ ὑπὸ τὸν ζυγὸν αὐτοὺς ἀνθυπήγαγον , καὶ ἀφῆκαν , μηδὲν ἄλλο κακὸν δράσαντες . καὶ τοὺς σφετέρους ἱππεῖς , οὑς ὡς ὁμήρους κατεῖχον οἱ Σαυνῖται , ἀπαθεῖς ἐκομίσαντο .
Lemmas: Λατῖνος δέ καίπερ ἔνσπονδος ὁ Ῥωμαῖος εἰμί Β ἀφίστημι καί πόλεμος ἔραμαι , ἐν φρόνημα γίγνομαι νότα ὅτι τε νεότης ἀκμάζω καί ὁ πολεμικός ἐκ ὁ ἀεί σύν αὐτός στρατεία ἀκριβῶς ἀσκέω . ὁ δέ οὗτος γιγνώσκω ἐξέρχομαι , ὕπατος ὁ τε Τουρκουάτος ὁ τρίτος αἱρέω καί ὁ Δέκιος , καί μάχομαι αὐτός κραταιός μάχη , κρίσις ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος ἑκάτερος νομίζω ἀκριβής ὁ σφέτερος τυγχάνω τε καί ὁ ἀρετή . δοκέω δέ περιφανής ὁ μάχη καί διά τίς συμβεβηκός . ὁ γάρ Λατῖνος οἶς ὕπατος καί ὁμόσκευος καί ὁμόφωνος ὁ Ῥωμαῖος ὁράω φοβέω μή ὁ στρατιώτης τις σφάλλω , ὁ τε οἰκέω καί ὁ πολέμιος μή ῥᾳδίως διαγιγνώσκω . καί διά οὗτος προεῖπον ὅς ὁ τε ἄλλος παρατηρέω ἀκριβῶς , καί κατά ἑαυτοῦ μηδείς μηδείς ὁ ἐναντίος συμβάλλω . οὗτος δή ὁ παράγγελμα ὁ μέν τηρέω , ὁ δέ Τουρκουᾶτος παῖς , στρατεύω ἐν ὁ ἱππεύς , καί πέμπω πρός κατασκοπή ὁ ἐναντίος , παροράω οὐ αὐθάδεια , ἀλλά μέντοι φιλοτιμία . ἐπεί γάρ ὁ Ἵππαρχος ὁ Λατῖνος εἶδον αὐτός πρόσειμι πρός μονομαχία προκαλέω , καί μή δέχομαι οὗτος διά ὁ πρόρρησις , παροξύνω εἶπον “ οὖον σύ μέντοι Τουρκουᾶτος υἱός εἰμί ; οὖον σεμνύνω ὁ στρεπτός ὁ πατήρ ; ἢ πρός μέν Γαλάτης ἄνθρωπος φθόρος ῥώννυμι καί ἀνδρίζω , ὁ δέ δή Λατῖνος ἐγώ φοβέω ; τίς οὖν ἄρχω ἐγώ ἀξιόω ; τίς δέ ὡς χείρων σύ ἐπιτάσσω ; ἔκφρων γίγνομαι ὑπό ὁ θυμός , καί ὁ παράγγελσις ἑκών ἐπιλανθάνομαι , καί μονομαχέω νικάω , καί ὁ σκῦλα μέγας φρονέω κομίζω ὁ πατήρ . καί ὅς ἀθροίζω ὁ στράτευμα “ γενναῖος μένω φημί “ εἰμί παῖς , μάχομαι , καί διά οὗτος σύ στεφανόω ὅτι δέ ὁ προσστάζω οὖον παρατηρέω , καίτοι καί ὡς υἱός πειθαρχέω καί ὡς στρατιώτης ἀναγκάζω , διά οὗτος σύ δικαιόω , νάω καί ὁ ὁ ἀριστεία ἆθλος καί ὁ ὁ ἀνηκουστία τίμημα λαμβάνω . ” αὐτός εἶπον ἅμα ὁ τε Στέφα νοῦς ὁ κεφαλή αὐτός ἐπιτίθημι καί αὐτός ἐκεῖνος ἀποτέμνω . εἶτα ὄναρ ἄμφω ὁ ὕπατος ἐν ὁ αὐτός νύξ ὁμοίως φαίνω δοκέω λέγω ὁ ἐναντίος κρατέω , ὁ ἕτερος ὁ ὕπατος ἑαυτοῦ ἐπιδίδωμι . μετά ἡμέρα ἐν ἀλλήλων διηγέομαι ὁ ὄναρ συντίθημι θέω εἰμί , καί πείθω δήω αὐτός ὁμολογέω . καί ἀμφισβητέω δέ πρός ἀλλήλων , οὐ ὅς εἄν σῴζω , ἀλλά ὅς μᾶλλον μᾶλλον ἑαυτοῦ ἐπιδίδωμι · καί παρά ὁ πρῶτος ὁ στρατόπεδον δικαιολογέομαι . καί τέλος ἀρέσκω ὅς ὁ μέν ἐπί ὁ δεξιός κέρας , ὁ δέ ἐπί ὁ λαιός παρατάσσω , καί ὁπότερος εἄν ἐκεῖνος ἐλασσόω , ὁ ἐπί αὐτός τάσσω ἀποθνῄσκω . τοσοῦτος δέ εἰμί φιλοτιμία αὐτός περί ὁ ἐπίδοσις ὡς εὔχομαι ἕκαστος ὁ ὕπατος ἡσσάομαι , ἵνα τυγχάνω ὁ ἐπίδοσις καί ὁ εὔκλεια ὁ ἐκ αὐτός . συμβάλλω δέ ὁ Λατῖνος μέχρι μέν πολύς ἰσοπαλής ἀγωνίζομαι , εἶτα ὁ κατά ὁ Δέκιος κέρας μικρός τίς ὁ Λατῖνος ἐγκλίνω . ὅς γιγνώσκω ὁ Δέκιος ἑαυτοῦ ἐπιδίδωμι καί ὁ ὅπλον ἐκδύω ὁ ἐσθής ἐνδύω ὁ περιπόρφυρος . καί οἶς μέν οὗτος φημί ἐπί ἀναπηδάω ἀναπηδάω αὐτός καί εἰσελαύνω πρός ὁ πολέμιος καί ὑπό ἐκεῖνος ἀποθνῄσκω , ὁ δέ ὑπό συστρατιώτης πολιτικός σφάζω . τέως δέ τελευτάω ὁ Δέκιος ὁ Ῥωμαῖος ὁ νίκη καθαρός συμφέρω , καί ὁ Λατῖνος πᾶς τρέπω , οὖον πάντως δέ διά ὁ θάνατος ὁ Δέκιος πῶς γάρ ἄν τις πιστεύω ἐκ εἷς ἀνήρ τοιόσδε τελευτή τοσοῦτος πλῆθος ἄνθρωπος ὁ μέν φθείρω , ὁ δέ σῴζω καί νικάω περιφανής ; ὁ μέν ἐν Λατῖνος οὕτως ἡσσάομαι , ὁ δέ γε τουρκουάτος καί ὁ υἱός ἀποκτείνω καί ὁ συνάρχω θνῄσκω ἑορτάζω ὅμως ὁ ἐπινίκιος . εἶτα αὖθις αὐτός τε ὁ Λατῖνος ἐπανίστημι καταπολεμέω , καί ἕτερος ἔθνος μάχη ὑποτάσσω , ποτέ μέν ὕπατος χράομαι , ποτέ δέ δικτάτωρ . ὅς εἰμί εἰμί καί Λούκιος Παπείριος ὁ καί κούρσωρ ὀνομάζω διά τε ὁ ἐξέρχομαι , εἰμί γάρ δρομικός , καί διά ὁ ἄσκησις ὁ δρόμος . μετά δέ οὗτος δικτάτωρ ὁ Παπείριος ἐπί ὁ Σαυνίτης ἐκπέμπω μετά Φάβιος Ῥοῦλλος Ἵππαρχος , καί ἡττάω αὐτός ἀναγκάζω ἐπί συνθήκη συμβαίνω ὅς ἐκεῖνος βούλομαι . ἀποτίθημι δέ ὁ ἡγεμονία αὐτός ἐπανίστημι αὖθις . ὑπό δέ Κορνήλιος Αὖλος δικτάτωρ καί πάλιν πολεμέω καί ἡσσάομαι διακηρυκεύομαι πρός ὁ ἐν ὁ Ῥώμη , ὁ αἰχμάλωτος τε ὅσος ἔχω πέμπω αὐτός , καί ὁ αἴτιος ὁ πόλεμος ρουτοιαλλω , ἀνήρ δυνατός παρά αὐτός , ἐπιγράφω · ὅς ὁ ὀστέον , ἐπεί φθάνω ἐκεῖνος διαχειρίζω ἑαυτοῦ , διαρρίπτω . οὖον μέντοι καί τυγχάνω ὁ εἰρήνη ὡς ἄπιστος , ἀλλά ἄσπονδος σφεῖς ψηφίζω πόλεμος , καίτοι ὁ αἰχμάλωτος λαμβάνω . ὑπεραυχέω οὖν Ῥωμαῖος καί αὐτοβοεί πᾶς αὐτός αἱρέω ἐλπίζω , δεινός πάθημα περιπίπτω . ὑπερδείδω γάρ οἶς Σαυνίτης καί ἐν συμφορά ποιέω ὁ μή σπένδω , καί ὡς ἀπογιγνώσκω μάχομαι , καί λοχάω εἶμι τις χώρα κοῖλος καί στενός , ὁ τε στρατόπεδον αἱρέω καί ὁ Ῥωμαῖος ζωγρέω πανσυδί καί πᾶς ὑπάγω ὑπό ὁ ζυγόν , τίς δ εἰμί ὁ ὁ ζυγόν ἤδη ἐγώ ἄνωθί ποῦ ἱστορέω , οὐδείς μέντοι ἀποκτείνω , ἀλλά ὁ τε ὅπλον καί ὁ ἵππος καί ὁ ἄλλος ὅσος ἔχω πλήν εἷς ἱμάτιον ἀφαιρέω , καί γυμνός σφεῖς ἀφίημι ἐπί συνθήκη ὁ ὁ χώρα αὐτός ἐκλείπω καί σύμμαχος σφεῖς ἀπό ὁ ἴσος εἰμί . νάω δέ ὁ ὁ ὁμολογία καί παρά ὁ γερουσία βεβαιόω , ὁ ἱππεύς ἑξακόσιοι εἰς ὁμηρεία κατέχω . οἶς δέ ὕπατος Σπούριος τε Ποστούμιος καί Τιβέριος Καλουῖνος μετά ὁ στρατιά εὐθύς ἀναχωρέω , καί νύξ αὐτός τε καί ὁ ἄλλος ὁ ἀξιόλογος εἰς ὁ ῥώμη εἰσέρχομαι , ὁ δέ λοιπός στρατιώτης κατά ὁ ἀγρός σκεδάννυμι . ὁ δέ ἐν ὁ πόλις ὁ πράσσω μανθάνω οὐτάω ὁ ὁ στρατιώτης σωτηρία οὔτε ἄχθομαι δύναμαι . πρός μέν γάρ ὁ δεινός ὑπεραλγέω , καί ὅτι παρά ὁ Σαυνίτης τοιοῦτος πάσχω , μείζων ὅς ὁ ἄλγος γίγνομαι · λογίζομαι δέ ὡς εἰμί πᾶς ἀπόλλυμι συμβαίνω , καί περί πᾶς εἄν κινδυνεύω , ἐπί ὁ σφεῖς ἥδομαι σωτηρία . ἐπικρύπτω δέ τέως ὁ ἥδομαι , πένθος ποιέω , καί οὐδείς ἐν ὁ καθίστημι τρόπος πράσσω , οὔτε αὐτίκα οὔτε ὕστερος , ἠώς ἀντεπικρατέω · ὁ δέ ὕπατος μέν παραχρῆμα παύω , ἕτερος δέ ἀνθαιρέω βουλή ποιέω . καί δοκέω μέν σφέσεῖς μή δέχομαι ὁ σύμβασις , ἐπεί δέ ἀδύνατος εἰμί οὗτος δράω μή οὐ πρός ὁ πράσσω αὐτός τρέπω ὁ αἴτιος , ὀκνέω μέν ὁ ὕπατος καταψηφίζομαι καί ὁ ἄλλος , ἕ μετά αὐτός ὡς ἀρχή τις ἄρχω ὁ σπονδή ποιέω , ὀκνέω δέ καί ἀφίημι , ἵνα μή ἐπί ἑαυτοῦ ὁ παρασπόνδημα περιίστημι . αὐτός οὖν ἐκεῖνος ὁ ὕπατος ἐπικοινόω , καί πρῶτος γε ὁ Ποστούμιος ὁ ψῆφος ἐπάγω , ὅπως αὐτός κατά ἑαυτοῦ γνώμη ἀποφαίνω , αἰσχύνη ὁ μή πᾶς ἀδοξία ἀναπίμπλημι . ὁ δέ παρέρχομαι εἰς ὁ μέσος φημί μή δήω κυρόω ὁ ὑπό αὐτός πράσσω παρά ὁ γερουσία καί ὁ δῆμος · μηδέ γάρ αὐτός ἑκούσιος πράσσω αὐτός , ἀλλά ἀνάγκη συνέχω , ὅς αὐτός ἐπάγω οἶς πολέμιος οὐ ἐκ ἀρετή , ἀλλά ἐκ δόλος καί ἐκ ἐνέδρα . ὁ γοῦν ἀπατάω , εἰμί ἀνταπατάω , οὐ εἄν δύναμαι δικαίως ἐπεγκαλέω ὁ ἀνταπατάω . οὗτος τοίνυν εἶπον καί τοιοῦτος πολύς , ἐν ἀμηχανία ὁ γερουσία γίγνομαι · ὁ δέ Πο - στόμιο καί ὁ Καλουῖνος εἰς ἑαυτοῦ ὁ αἴτιος ἀναδέχομαι , ψηφίζω μήτε κυρόω ὁ ομολογημένος ἐκεῖνος τε ἐκδίδωμι . ἀπάγω οὖν καί ἄμφω ὁ ὕπατος καί ὁ λοιπός ἄρχω ὁ ἐπί ὁ Ὅρκος παρουσιάζω εἰς ὁ σαύνιον . οὖον μέντοι αὐτός ὁ Σαυνίτης δέχομαι , ἀλλά ὁ ἁλίσκομαι ἀπαιτέω ἅπας , καί ὁ θεός ἐπιβοάω καί ἐπιθειάζω , καί τέλος ὁ ἐκδίδωμι ἀντιπέμπω . ὁ δέ Ῥωμαῖος ἐκεῖνος μέν ἄσμενος ἀπολαμβάνω , ὁ δέ Σαυνίτης ὀργή ὁ μάχη ἐπάγω . καί κρατέω ὁ ὅμοιος σφεῖς ποιέω , καί ὑπό ὁ ζυγόν αὐτός ἀνθυπάγω , καί ἀφίημι , μηδείς ἄλλος κακός δράω . καί ὁ σφέτερος ἱππεύς , οὖς ὡς ὅμηρος κατέχω ὁ Σαυνίτης , ἀπαθής κομίζω .