joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 1.24
Εἶτα Παλαιστηνοὶ κρατοῦσι τῶν Ἰσραηλιτῶν καὶ ὑποφόρους ἔσχον αὐτοὺς ἐπὶ ἐνιαυτοὺς τεσσαράκοντα . τότε δὲ γεννηθεὶς ὁ Σαμψών , ἰσχύος δὲ ἡ κλῆσις σημαντική , τοῖς Παλαιστηνοῖς ἐπετίθετο · ἡ δ’ εἰς τὸν βίον αὐτοῦ πρόοδος τοιαύτη ἐγένετο . Μανωὲ τῆς φυλῆς ὑπάρχων τοῦ Δὰν συνῴκει γυναίῳ στειρεύοντι καὶ ᾔτει τὸν θεὸν παῖδα δοθῆναι αὐτοῖς . ὤφθη γοῦν ποτε μόνῃ οὔσῃ τῇ γυναικὶ νεανίας μέγας τε καὶ καλός , τόκον παιδὸς αὐτὴ εὐαγγελιζόμενος , καὶ μὴ πιεῖν οἶνον ἢ μέθυσμα αὐτῇ ἐνετείλατο , μηδὲ τὴν κόμην ἀποθρίξαι τὴν τοῦ παιδός · Ναζιραῖον γὰρ ἔλεγεν εἶναι τῷ κυρίῳ τὸν παῖδα , ἄγιον δηλαδή , καὶ τὸν Ἰσραὴλ σωθήσεσθαι δι’ αὐτοῦ ἐκ τῆς τῶν ἀλλοφύλων χειρός . ἡ δὲ τῷ ἀνδρὶ κατήγγειλε ταῦτα . καὶ ὃς ὀφθῆναι καὶ αὐτῷ τὸν φανέντα τῇ γυναικὶ ἐδέετο τοῦ θεοῦ . αὖθις οὖν ἦλθε πρὸς τὴν γυναῖκα ὁ ἄγγελος · ἀπῆν δὲ αὖθις ὁ Μανωέ · καὶ ἡ γυνὴ προσμεῖναι παρεκάλει αὐτὸν τὴν τοῦ ἀνδρὸς παρουσίαν . ἐλθὼν δὲ Μανωὲ ἠρώτα τὸν ἄγγελον τί ἂν τοῦ παιδὸς γεννηθέντος ποιήσειαν . ὁ δέ “ οἶνον ” ἔφη “ οὐ πίεται οὐδὲ μέθυσμα , καὶ ἀκάθαρτόν τι οὐ φάγεται καὶ τὴν κόμην οὐ ξυρηθήσεται . καὶ ὁ Μανωὲ τὸ ὄνομα τοῦ ὁμιλοῦντος αὐτῷ ἐζήτει μαθεῖν , ὁ δὲ θαυμαστὸν εἶναι τοῦτο εἰπὼν ἀπεσιώπησεν . ὁ δὲ Μανωὲ ἔριφον ἐνεγκὼν ἔθυσε καὶ ἄρτους προσήνεγκεν . ὁ δὲ θεῖναι τὰ κρέα καὶ τοὺς ἄρτους ἐπὶ τὴν πέτραν προσέταξεν , τεθέντων δὲ τῇ ῥάβδῳ αὐτοῦ ἅπτεται τούτων , καὶ πῦρ ἐξαφθὲν ἐκεῖθεν κατέκαυσεν αὐτά , καὶ εἰς οὐρανὸν διὰ τῆς φλογὸς ἀνῄει ὁ ἄγγελος , ὁρώντων τοῦ Μανωὲ καὶ τῆς αὐτοῦ γυναικός . τέκτε - ται οὖν αὐτοῖς μετὰ ταῦτα ὁ παῖς καὶ Σαμψὼν ὀνομάζεται , ἡδρύνετό τε καὶ πνεῦμα κυρίου συνεπορεύετο αὐτῷ . ἰδὼν δ᾿ ἐν Θαμνᾷ πόλει τῶν Παλαιστηνῶν κόρην τῶν ἀλλοφύλων , ἐρᾷ τῆς παιδός . παραιτουμένων δὲ τῶν γονέων αὐτοῦ τὸν γάμον τῆς ἀλλοφύλου , ἐκνικᾷ γῆμαι αὐτήν . συχνάζων δὲ πρὸς τοὺς τῆς κόρης γονεῖς συναντᾷ λέοντι , καὶ μή τι φέρων εἰς ἄμυναν ταῖς χερσὶ τὸ θηρίον συνέτριψε , καὶ ἐκκλίνας τῆς ὁδοῦ ἔρριψε πρὸς τὸ ὑλῶδες αὐτό . καὶ μεθ᾿ ἡμέρας αὖθις πρὸς τὴν μνηστὴν πορευόμενος σμῆνος μελισσῶν ἐν τῷ στόματι συνηγμένον τοῦ λέοντος εὕρηκε . καὶ λαβὼν ἐκεῖθεν μέλιτος κηρίον ἔφαγε καὶ τῷ πατρὶ καὶ τῇ μητρὶ ἀπεκόμιμισεν . ἀπελθὼν δ᾿ εἰς τοὺς ἀλλοφύλους πρόβλημα τοῖς αὐτῷ συνεστιωμένοις ἐν τοῖς γάμοις τριάκοντα νεανίσκοις προτίθησι · καὶ εἰ εὕροιεν ἐφ᾿ ἡμέρας ἑπτὰ τὴν λύσιν , δοῦναι συνέθετο σινδόνα καὶ στολὴν ἑκάστῳ αὐτῶν , εἰ δὲ μὴ λῦσαι δυνηθεῖεν τὸ πρόβλημα , αὐτῷ δοθῆναι παρ᾿ ἑκάστου στολὴν καὶ ὀθόνην ἀπῄτησε . συνθεμένων δὲ καὶ τῶν νεανίσκων προεβάλετο τὸ ἐρώτημα εἰπών “ ἐξ ἔσθοντος ἐξῆλθε βρῶσις , καὶ ἀπὸ ἰσχυροῦ γλυκύ . ” οἱ δὲ μὴ δυνάμενοι νοῆσαι τὸ πρόβλημα , τὴν κόρην ἱκέτευσαν μαθεῖν παρὰ τοῦ ἀνδρὸς καὶ ἀπαγγεῖλαι αὐτοῖς . ὁ Σαμψὼν δέ , παρακαλούσης αὐτὸν τῆς κόρης εἰπεῖν αὐτῇ τὸ τοῦ προβλήματος νόημα , τὸ μὲν πρῶτον ἀντεῖχε , δακρυούσης δ᾿ ἐκείνης ἐξεῖπε τὸ πᾶν · ἡ δὲ τοῖς νεανίσκοις ἀπήγγειλε . καὶ κατὰ τὴν ἑβδόμην ἡμέραν εἶπον ἐκεῖνοι τῷ Σαμψών “ τί γλυκύτερον μέλιτος ἢ τί λέοντος ἰσχυρότερον ; ” ὠργίσθη οὖν ὁ Σαμψών , καὶ τοῖς μὲν νεανίσκοις ἔδωκεν ἃ ὑπέσχετο , τὸν δὲ γάμον ἀπείπατο . καὶ ἔδωκεν ἑτέρῳ τὸ γύναιον ὁ πατήρ . πα - ροξυνθεὶς δὲ ὁ Σαμψὼν διὰ τοῦτο , καὶ συλλαβὼν τριακοσίας ἀλώπεκας , λαμπάδας ἡμμένας ταῖς οὐραῖς ἐκείνων προσέδησε καὶ ταῖς τῶν Παλαιστηνῶν ἐπαφῆκεν ἀρούραις θέρους ἐνισταμένου , καὶ οὕτω τὰ σφῶν κατέκαυσε λήια καὶ τὰς ἀμπέλους . Παλαιστηνοὶ δ’ ἀντὶ τούτων τὴν γενομένην αὐτοῦ γυναῖκα καὶ τοὺς αὐτῇ προσήκοντας ἐνέπρησαν καὶ κατέκαυσαν . Σαμψὼν δὲ πολλοὺς ἀποκτείνας τόν ἀλλοφύλων ἐν πέτρᾳ ἐκάθισεν , οἱ δὲ κατὰ τῶν Ἰσραηλιτῶν ἐξεστράτευσαν λέγοντες “ εἰ βούλεσθε ἀναίτιοι εἶναι , δότε ἡμῖν τὸν Σαμψὼν ὑποχείριον . καὶ ἀπῆλθον ἐπὶ τὴν πέτραν ὁπλῖται τρισχίλιοι . καταβὰς δὲ Σαμψὼν ἑκὼν τοῖς φυλέταις παρέδωκεν ἑαυτόν , δεδεμένον παρέδωκαν τοῖς Παλαιστηνοῖς . ὁ δὲ διαρρήξας τὰ δεσμὰ καὶ ὄνου σιαγόνα ἐκεῖ που ἐρριμμένην ἁρπάσας χιλίους τῶν ἀλλοφύλων ἀπέκτεινεν ἐν αὐτῇ , τοὺς δ’ ἄλλους ἐτρέψατο . ὅθεν Σιαγὼν ἐξ ἐκείνου ὁ τόπος ἐκλήθη . εἶτα ἐδίψησεν ὡς ἐκλείπειν ἀπὸ τῆς δίψης , καὶ ἔκλαυσε δεόμενος τοῦ θεοῦ . ὁ δὲ θεὸς πηγὴν ὕδατος ἀνῆκεν ἀπὸ τοῦ ῥήγματος ὃ τὴν σιαγόνα ῥίψας κατὰ γῆς πεποίηκεν ὁ Σαμψών . καὶ ἀπῆλθεν εἰς Γάζαν . ἐνήδρευσαν δὲ αὐτῷ οἱ Γαζαῖοι , καὶ ἔνα μὴ λάθῃ αὐτοὺς ἐξιών , τὰς πύλας τῆς πόλεως ἔκλεισαν . ὁ δὲ περὶ μέσας νύκτας ἀναστὰς τάς τε πύλας καὶ τὰς φλιὰς αὐτῶν καὶ τὰς παραστάδας ἐπωμισάμενος εἰς τὴν τοῦ ὄρους ἀνήνεγκε κορυφήν κἀκεῖσε κατέθετο . ἐρασθεὶς δ’ ἑταίρας Παλαιστηνῆς Δαλιδᾶς καλουμένης συνῆν αὐτῇ καὶ οἱ προύχοντες τῶν ἀλλοφύλων πολλὰ τῇ γυναικὶ ἐπηγγείλαντο , εἰ μάθοι παρὰ τοῦ Σαμψὼν τί τὸ αἴτιον αὐτῷ τῆς δυνάμεως καὶ ἀπαγγείλαι αὐτοῖς . ἡ δὲ ποικίλως μετῄει τὸν ἄνδρα ζητοῦσα γνῶναι ὅθεν αὐτῷ ἡ τοσαύτη ἰσχύς , ἐκεῖνος δὲ ἄλλοτε ἄλλας πλαττόμενος αἰτίας τῇ γυναικὶ ἔλεγε . καὶ ἡ γυνὴ πειρωμένη τόν λόγων ἀπάτας αὐτοὺς εὕρισκεν . ἐγκειμένης δὲ καὶ δεομένης θερμότερον , τὸ κρύφιον αὐτῇ ἀνεκάλυψε , κατ’ ἐντολὴν εἰπὼν τοῦ θεοῦ τὴν κόμην τρέφειν , ἐντειλαμένου μὴ κείρειν αὐτήν , καὶ ἐν ταύτῃ προσεῖναι αὐτῷ τὴν ἰσχύν . κείρει τὴν κόμην κοιμωμένου αὐ - τοῦ ἡ γυνὴ καὶ παραδίδωσι τοῖς ἐναντίοις αὐτὸν ἀσθενῆ . ἐκκόπτουσιν ἐκεῖνοι τὰ ὄμματα τοῦ ἀνδρός , καὶ ὁ πρὶν φοβερὸς εἶς παίγνιον κατέστη αὐτοῖς . προἰόντος δὲ τοῦ καιροῦ ηὔξετο αὖθις ἡ κόμη αὐτῷ καὶ ἡ ἰσχὺς ἐπανήρχετο . πότου δὲ τοῖς Παλαιστηνοῖς ὄντος , καὶ τῶν ἀρχόντων καὶ μεγιστάνων εὐωχουμένων ὁμοῦ ἐν οἴκῳ κίοσιν ἀνεχομένῳ , ἤχθη καὶ ὁ Σαμψὼν παιχθησόμενος , καὶ παιδάριον ἐχειραγώγει αὐτόν . συνήχθη δὲ παρὰ τὸν οἶκον πλῆθος ἀνδρῶν τε καὶ γυναικῶν ὡσεὶ τρισχίλιοι , ἔν ὁρῷεν τὸν Σαμψὼν παροινούμενον . ὁ δὲ παιζόμενός τε καὶ ῥαπιζόμενος λέγει τῷ χειραγωγοῦντι αὐτόν ἐπάγαγέ με πρὸς τοὺς κίονας , ὡς ἂν αὐτοῖς ἐπιστηριχθῶ δεόμενος ἀναπαύσασθαι . ” δραξάμενος δὲ τῶν δύο κιόνων ἐπικατέσεισεν ἑαυτῶ τὸν οἶκον , καὶ αὐτός τε καὶ οἱ ἐν τῶ οἴκω πάντες ἀπώλοντο . καὶ τῶ μὲν τοιοῦτον τέλος ἐγένετο , ἐπὶ εἴκοσιν ἔτη κρίναντι τὸν τόν Ἑβραίων λαόν .
Lemmas: εἶτα παλαιστηνω κρατέω ὁ Ἰσραηλίτης καί ὑπόφορος ἔχω αὐτός ἐπί ἐνιαυτός τεσσαράκοντα . τότε δέ γεννάω ὁ Σαμψών , ἰσχύς δέ ὁ κλῆσις σημαντικός , ὁ παλαιστηνω ἐπιτίθημι · ὁ δέ εἰς ὁ βίος αὐτός πρόοδος τοιοῦτος γίγνομαι . Μανωέ ὁ Φυλή ὑπάρχω ὁ Δάν συνοικέω γύναιον στειρεύω καί αἰτέω ὁ θεός παῖς δίδωμι αὐτός . ὁράω γοῦν ποτός μόνος εἰμί ὁ γυνή νεανίας μέγας τε καί καλός , τόκος παῖς αὐτός εὐαγγελίζω , καί μή πίνω οἶνος ἢ μέθυσμα αὐτός ἐντέλλω , μηδέ ὁ κόμη ἀποθρίζω ὁ ὁ παῖς · Ναζιραῖον γάρ λέγω εἰμί ὁ κύριος ὁ παῖς , ἀγάω δηλαδή , καί ὁ Ἰσραήλ σῴζω διά αὐτός ἐκ ὁ ὁ ἀλλόφυλος χείρ . ὁ δέ ὁ ἀνήρ καταγγέλλω οὗτος . καί ὅς ὁράω καί αὐτός ὁ φαίνω ὁ γυνή δήω ὁ θεός . αὖθις οὖν ἔρχομαι πρός ὁ γυνή ὁ ἄγγελος · ἄπειμι1 δέ αὖθις ὁ Μανωέ · καί ὁ γυνή προσμένω παρακαλέω αὐτός ὁ ὁ ἀνήρ παρουσία . ἔρχομαι δέ Μανωέ ἐρωτάω ὁ ἄγγελος τίς εἄν ὁ παῖς γεννάω ποιέω . ὁ δέ “ οἶνος ” φημί “ οὖον πίνω οὐδέ μέθυσμα , καί ἀκάθαρτος τίς οὖον ἐσθίω καί ὁ κόμη οὖον ξυρέω . καί ὁ Μανωέ ὁ ὄνομα ὁ ὁμιλέω αὐτός ζητέω μανθάνω , ὁ δέ θαυμαστός εἰμί οὗτος εἶπον ἀποσιωπάω . ὁ δέ Μανωέ ἔριφος φέρω θύω καί ἄρτος προσφέρω . ὁ δέ τίθημι ὁ κρέας καί ὁ ἄρτος ἐπί ὁ πέτρα προστάσσω , τίθημι δέ ὁ ῥάβδος αὐτός ἅπτω οὗτος , καί πῦρ ἐξάπτω ἐκεῖθεν κατακαίω αὐτός , καί εἰς οὐρανός διά ὁ φλόξ ἄνειμι ὁ ἄγγελος , ὁράω ὁ Μανωέ καί ὁ αὐτός γυνή . τίκτω - ὁ οὖν αὐτός μετά οὗτος ὁ παῖς καί Σαμψών ὀνομάζω , ἁδρύνω τε καί πνεῦμα κύριος συμπορεύομαι αὐτός . εἶδον δέ ἐν θάμνα πόλις ὁ Παλαιστής κόρη ὁ ἀλλόφυλος , ἐράω ὁ παῖς . παραιτέομαι δέ ὁ γονεύς αὐτός ὁ γάμος ὁ ἀλλόφυλος , ἐκνικάω γαμέω αὐτός . συχνάζω δέ πρός ὁ ὁ κόρη γονεύς συναντάω λέων , καί μή τίς φέρω εἰς ἄμυνα ὁ χείρ ὁ θηρίον συντρίβω , καί ἐκκλίνω ὁ ὁδός ῥίπτω πρός ὁ ὑλώδης αὐτός . καί μετά ἡμέρα αὖθις πρός ὁ μνηστός πορεύω σμῆνος μέλισσα ἐν ὁ στόμα σύνειμι ὁ λέων εὑρίσκω . καί λαμβάνω ἐκεῖθεν μέλι κηρίον ἐσθίω καί ὁ πατήρ καί ὁ μήτηρ ἀποκομίζω . ἀπέρχομαι δέ εἰς ὁ ἀλλόφυλος πρόβλημα ὁ αὐτός συνεστιάω ἐν ὁ γάμος τριάκοντα νεανίσκος προτίθημι · καί εἰμί εὑρίσκω ἐπί ἡμέρα ἑπτά ὁ λύσις , δίδωμι συντίθημι σινδών καί στολή ἕκαστος αὐτός , εἰμί δέ μή λύω δύναμαι ὁ πρόβλημα , αὐτός δίδωμι παρά ἕκαστος στολή καί ὀθόνη ἀπαιτέω . συντίθημι δέ καί ὁ νεανίσκος προβάλλω ὁ ἐρώτημα εἶπον “ ἐκ ἔσθω ἐξέρχομαι βρῶσις , καί ἀπό ἰσχυρός γλυκύς . ” ὁ δέ μή δύναμαι νοέω ὁ πρόβλημα , ὁ κόρη ἱκετεύω μανθάνω παρά ὁ ἀνήρ καί ἀπαγγέλλω αὐτός . ὁ Σαμψών δέ , παρακαλέω αὐτός ὁ κόρη εἶπον αὐτός ὁ ὁ πρόβλημα νόημα , ὁ μέν πρῶτος ἀντέχω , δάκρυ δέ ἐκεῖνος ἐξεῖπον ὁ πᾶς · ὁ δέ ὁ νεανίσκος ἀπαγγέλλω . καί κατά ὁ ἕβδομος ἡμέρα εἶπον ἐκεῖνος ὁ Σαμψών “ τίς γλυκύς μέλι ἢ τίς λέων ἰσχυρός ; ” ὀργίζω οὖν ὁ Σαμψών , καί ὁ μέν νεανίσκος δίδωμι ὁ ὑπισχνέομαι , ὁ δέ γάμος ἀπεῖπον . καί δίδωμι ἕτερος ὁ γύναιον ὁ πατήρ . πῃ - ροσυντιθημι δέ ὁ Σαμψών διά οὗτος , καί συλλαμβάνω τριακόσιοι ἀλώπηξ , λαμπάς ἅπτω ὁ οὐρά ἐκεῖνος προσδέω καί ὁ ὁ Παλαιστής ἐπαφίημι ἄρουρα θέρος ἐνίστημι , καί οὗτος ὁ σφεῖς κατακαίω λήϊον καί ὁ ἄμπελος . παλαιστηνω δέ ἀντί οὗτος ὁ γίγνομαι αὐτός γυνή καί ὁ αὐτός προσήκω ἐμπίμπρημι καί κατακαίω . Σαμψών δέ πολύς ἀποκτείνω ὁ ἀλλόφυλος ἐν πέτρα καθίζω , ὁ δέ κατά ὁ Ἰσραηλίτης ἐκστρατεύω λέγω “ εἰμί βούλομαι ἀναίτιος εἰμί , δίδωμι ἐγώ ὁ Σαμψών ὑποχείριος . καί ἀπέρχομαι ἐπί ὁ πέτρα ὁπλίτης τρισχίλιοι . καταβαίνω δέ Σαμψών ἑκών ὁ φυλέτης παραδίδωμι ἑαυτοῦ , δήω παραδίδωμι ὁ παλαιστηνω . ὁ δέ διαρρήγνυμι ὁ δεσμός καί ὄνος σιαγών ἐκεῖ ποῦ ῥίπτω ἁρπάζω χίλιοι ὁ ἀλλόφυλος ἀποκτείνω ἐν αὐτός , ὁ δέ ἄλλος τρέπω . ὅθεν σιαγών ἐκ ἐκεῖνος ὁ τόπος καλέω . εἶτα διψάω ὡς ἐκλείπω ἀπό ὁ δίψα , καί καλέω δήω ὁ θεός . ὁ δέ θεός πηγή ὕδωρ ἀνίημι ἀπό ὁ ῥῆγμα ὅς ὁ σιαγών ῥίπτω κατά γῆ ποιέω ὁ Σαμψών . καί ἀπέρχομαι εἰς Γάζα . ἐνεδρεύω δέ αὐτός ὁ Γαζαῖος , καί νάω μή λανθάνω αὐτός ἔξειμι , ὁ πύλη ὁ πόλις καλέω . ὁ δέ περί μέσος νύξ ἀνίστημι ὁ τε πύλη καί ὁ φλιά αὐτός καί ὁ παρίστημι ἐπωμίζομαι εἰς ὁ ὁ ὄρος ἀναφέρω κορυφή κἀκεῖσε κατατίθημι . ἔραμαι δέ ἑταίρα παλαιστηνω Δαλιδάς καλέω σύνειμι αὐτός καί ὁ προέχω ὁ ἀλλόφυλος πολύς ὁ γυνή ἐπαγγέλλω , εἰμί μανθάνω παρά ὁ Σαμψών τίς ὁ αἴτιος αὐτός ὁ δύναμις καί ἀπαγγέλλω αὐτός . ὁ δέ ποικίλως μέτειμι ὁ ἀνήρ ζητέω γιγνώσκω ὅθεν αὐτός ὁ τοσοῦτος ἰσχύς , ἐκεῖνος δέ ἄλλοτε ἄλλος πλάσσω αἴτιος ὁ γυνή λέγω . καί ὁ γυνή πειράω ὁ λόγος ἀπάτη αὐτός εὑρίσκω . ἔγκειμαι δέ καί δήω θερμός , ὁ κρύφιος αὐτός ἀνακαλύπτω , κατά ἐντολή εἶπον ὁ θεός ὁ κόμη τρέφω , ἐντέλλω μή κείρω αὐτός , καί ἐν οὗτος πρόσειμι αὐτός ὁ ἰσχύς . κείρω ὁ κόμη κοιμάω αὖος - ὁ ὁ γυνή καί παραδίδωμι ὁ ἐναντίος αὐτός ἀσθενής . ἐκκόπτω ἐκεῖνος ὁ ὄμμα ὁ ἀνήρ , καί ὁ πρίν φοβερός εἰμί παίγνιον καθίστημι αὐτός . πρόειμι δέ ὁ καιρός αὐξάνω αὖθις ὁ κόμη αὐτός καί ὁ ἰσχύς ἐπανέρχομαι . πότος δέ ὁ παλαιστηνω εἰμί , καί ὁ ἄρχω καί μεγιστᾶνες εὐωχέω ὁμοῦ ἐν οἶκος κίων ἀνέχω , ἄγω καί ὁ Σαμψών παίζω , καί παιδάριον χειραγωγέω αὐτός . συνάγω δέ παρά ὁ οἶκος πλῆθος ἀνήρ τε καί γυνή ὡσεί τρισχίλιοι , ἐν ὁράω ὁ Σαμψών παροινέω . ὁ δέ παίζω τε καί ῥαπίζω λέγω ὁ χειραγωγέω αὐτός ἐπάγω ἐγώ πρός ὁ κίων , ὡς εἄν αὐτός ἐπιστηρίζω δήω ἀναπαύω . ” δράσσομαι δέ ὁ δύο κίων ἐπί-κατασείω ἑαυτοῦ ὁ οἶκος , καί αὐτός τε καί ὁ ἐν ὁ οἶκος πᾶς ἀπόλλυμι . καί ὁ μέν τοιοῦτος τέλος γίγνομαι , ἐπί εἴκοσι ἔτος κρίνω ὁ ὁ Ἑβραῖος λαός .