joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 16.21
Ἄρτι δὲ τῆς μοναρχίας ὁ Κωνσταντῖνος τυχὼν καὶ τῷ υἱῷ ‘Pωμανῷ διάδημα περιέθετο , τοῖς τε συναραμένοις αὐτῷ εἰς τὴν τῶν βασιλευόντων καθαίρεσιν ἀμοιβὰς ἐκτιννὺς τὸν μὲν Φωκᾶν Βάρδαν μάγιστρον ἐτίμησε καὶ δομέστικον προεχειρίσατο σχολῶν τῆς Ἀνατολῆς . ἀμφοῖν δὲ τῶν τοῦ Βάρδα υἱῶν τὸν μὲν Νικηφόρον τὸν ὕστερον βασιλεύσαντα τῶν Ἀνατολικῶν προεβάλετο στρατηγόν , τὸν δὲ Λέοντα τῆς Καππαδοκίας καὶ τοὺς ἄλλους ἄλλως ἠμείψατο . τὸν δὲ τοῦ Στεφάνου τοῦ βασιλέως υἱὸν Ῥωμανὸν ἐκτομίαν ἐποίησεν , ἀλλὰ μὴν καὶ Βασίλειον τὸν νόθον υἱὸν τοῦ γέροντος Ῥωμανοῦ , ὃν ἐγείνατο δούλῃ τινὶ συμφθαρείς . τὸν δὲ τοῦ Χριστοφόρου υἱὸν Μιχαὴλ ἀπέκειρε κληρικόν . ἦν δὲ ὁ προσκείμενος , τὰ πρὸς θεὸν εὐσεβὴς καὶ λόγοις προσκείμενος , ὡς ἔστι καταμαθεῖν ἐκ συγγραμμάτων αὐτοῦ , ἀλλὰ μέντοι καὶ ἐξ ἐπιστολῶν , ἃ κἂν μὴ πρὸς τέχνην ἠκρίβωντο τὴν ῥητορικήν , ἀλλά γε σχήμασι ταύτης καί τισιν ἰδέαις ποικίλλονται . ἐδίδου δὲ καὶ ῥυθμοῖς ἑαυτὸν καὶ μέτροις παντοδαποῖς · γνοίη δέ τις τοῦτο ἐξ ὧν ἐπὶ θανούσῃ αὐτῷ τῇ κοινωνῷ τοῦ βίου ἐμμέτρως ἐθρήνησεν . ἐπεμελήθη δὲ καὶ τῆς φιλοσοφίας αὐτῆς , ἐπιλελησμένης ἤδη σχεδόν , ἀλλὰ μέντοι καὶ τῶν ἐπιστημῶν διδασκάλους ἐπιστήσας καὶ ἀναζωπυρήσας ἐκλειπούσας αὐτάς . καὶ ταῦτα μὲν τῆς κρείττονος μοίρας ἐκείνῳ προσῆν . περὶ δὲ τὴν τῆς βασιλείας διοίκησιν διέκειτο μαλθακώτερον , δύσοργός τε καὶ βαρύμηνις τοῖς πταίουσιν ἦν καὶ κολαστὴς ἀπαραίτητος , οἴνῳ τε τοῦ αὐτάρκους ἐκέχρητο πλείονι . καὶ ἀρχαιρεσιάζων οὐ τοὺς ἀξίους ἐφίστα ταῖς στρατηγίαις ἢ ταῖς τῆς πολιτείας ἀρχαῖς , ἀλλὰ τοὺς μοχθηροτέρους καὶ ἀδοκίμους , καὶ οὓς ἡ βασιλὶς καὶ ὁ παρακοιμώμενος εἰσῆγον Βασίλειος , ὠνίους χρημάτων τιθέμενοι τὰς ἀρχάς . ἀλλ’ οὕτω μὲν τὰ τῆς βασιλείας , εἰ καὶ μὴ ἐν πᾶσι καλῶς , ᾠκονόμητο . ἐπιβουλαὶ δὲ κατὰ τοῦ κρατοῦντος ἐμελετήθησαν , ἡ μὲν παρὰ τοῦ παρακοιμωμένου Θεοφάνους , πολλοὺς καὶ ἄλλους συνίστορας ἔχοντος καὶ βουλομένου τὸν Ῥωμανὸν ἐπαναγαγεῖν ἐκ Πρωτῆς εἰς τὰ βασίλεια · ἡ δὲ παρ’ ἑτέρων , τὸν Στέφανον ἐκ Λέσβου λαβεῖν μελετησάντων καὶ ἀπο - καταστῆσαι τῇ βασιλείᾳ . ἀλλὰ καὶ ἄμφω τὰς ἐπιβουλὰς ὁ Κωνσταντῖνος ἐφώρασε , καὶ τοὺς μὲν συνωμότας ἐκόλασε , τοὺς δὲ βασιλειῶντας ὑπ’ ἀσφαλεστέραν ἔθετο τήρησιν . τῶν Τούρκων δέ , τοὺς δ’ Οὔγγρους οὕτω καλεῖσθαι καὶ πρῴην εἰρήκαμεν , τὰ Ῥωμαίων ληιζομένων ἐπί τινα καιρὸν ἠρεμῆσαι τὸ ἔθνος συμβέβηκεν . ὁ γὰρ τούτων ἀρχηγετῶν Βολοσουδὴς κεκλημένος , καὶ ἕτερος δ’ αὖθις Γυλᾶς , καὶ αὐτὸς μέρους ἄρχων , προσηλθέτην τῷ βασιλεῖ · καὶ ἕκαστος αὐτῶν τοὺ θείου τῆς παλιγγενεσίας ἠξιώθη λουτροῦ καὶ τὸ καθ’ ἡμᾶς ἐμυήθη μυστήριον , ῥίον , καὶ πατρίκιος ἐτιμήθη ἑκάτερος , καὶ κατηντλήθησαν χρήμασι , καὶ οὕτως ἐπανῆλθον εἰς τὰ ἤθη τὰ ἑαυτῶν , λαβόντες καὶ ἀρχιερέα , δι’ οὗ πολλοὶ πρὸς ἐπίγνωσιν τοῦ θεοῦ μετηνέχθησαν . ἀλλ’ ὁ μὲν Γυλᾶς λᾶς καὶ τῇ πίστει ἐνέμεινε καὶ τὴν εἰρήνην ἐτήρησεν . ὁ δὲ λοιπὸς τὰς πρὸς θεὸν συνθήκας ἠθετηκὼς αὖθις κατὰ Ῥωμαίων ὡπλίζετο , τοῦτο δὲ καὶ Φράγγων ποιῆσαι ἐπιχειρήσας ἑάλω καὶ ἀνεσταύρωτο . καὶ ἡ τοῦ κατὰ Ῥωμαίων ἐκπλεύσαντος Ῥὼς γαμετὴ Ἔλγα , τοῦ ξυνευνέτου αὐτῆς τελευτήσαντος , προσῆλθε τῷ βασιλεῖ , καὶ βαπτισθεῖσα τιμηθεῖσά τε ὡς ἐχρῆν , ὑπενόστησεν . ἐφρόντιζε δὲ ὁ αὐτοκράτωρ , ἤδη θανούσης τῆς τῷ υἱῷ αὐτοῦ Ῥωμανῷ συξυγείσης θυγατρὸς τοῦ τῶν Φράγγων ῥῆγός Οὔγωνος , ἑτέραν ἀγαγέσθαι αὐτῷ γαμετήν , καὶ συνοικίζει αὐτῷ κόρην , τύχης μὲν χαμερποῦς ἢ καὶ χυδαίας , εἴποιεν ἄν τινες , καπήλων γὰρ ἐκφῦναι ταύτην φασί , τὸ δὲ εἶδος εὐπρεπεστάτην , ἄντικρυς ἄγαλμα πλασθεῖσαν ὑπὸ τῆς φύσεως , ἥτις Ἀναστασὼ καλουμένη Θεοφανὼ μετωνόμαστο .
Lemmas: ἄρτι δέ ὁ μοναρχία ὁ Κωνσταντῖνος τυγχάνω καί ὁ υἱός ‘Pωμανῷ διάδημα περιτίθημι , ὁ τε συναίρω αὐτός εἰς ὁ ὁ βασιλεύω καθαίρεσις ἀμοιβή ἐκτίνω ὁ μέν Φωκᾶς Βάρδα μάγιστρος τιμάω καί δομέστικος προχειρίζω σχολή ὁ Ἀνατολή . ἄμφω δέ ὁ ὁ Βάρδα υἱός ὁ μέν Νικηφόρος ὁ ὕστερος βασιλεύω ὁ ἀνατολικός προβάλλω στρατηγός , ὁ δέ Λέων ὁ Καππαδοκία καί ὁ ἄλλος ἄλλως ἀμείβω . ὁ δέ ὁ Στέφανος ὁ βασιλεύς υἱός Ῥωμανός ἐκτομίας ποιέω , ἀλλά μήv καί Βασίλειος ὁ νόθος υἱός ὁ γέρων Ῥωμανός , ὅς γείνομαι δοῦλος τις συμφθείρω . ὁ δέ ὁ Χριστόφορος υἱός Μιχαήλ ἀποκείρω κληρικός . εἰμί δέ ὁ πρόσκειμαι , ὁ πρός θεός εὐσεβής καί λόγος πρόσκειμαι , ὡς εἰμί καταμανθάνω ἐκ σύγγραμμα αὐτός , ἀλλά μέντοι καί ἐκ ἐπιστολή , ὁ κἀν μή πρός τέχνη ἀκριβόω ὁ ῥητορικός , ἀλλά γε σχῆμα οὗτος καί τις ἰδέα ποικίλλω . δίδωμι δέ καί ῥυθμός ἑαυτοῦ καί μέτρον παντοδαπός · γιγνώσκω δέ τις οὗτος ἐκ ὅς ἐπί θνῄσκω αὐτός ὁ κοινωνός ὁ βίος ἔμμετρος θρηνέω . ἐπιμελέομαι δέ καί ὁ φιλοσοφία αὐτός , ἐπιλανθάνομαι ἤδη σχεδόν , ἀλλά μέντοι καί ὁ ἐπιστήμη διδάσκαλος ἐφίστημι καί ἀναζωπυρέω ἐκλείπω αὐτός . καί οὗτος μέν ὁ ἀγαθός μοῖρα ἐκεῖνος πρόσειμι . περί δέ ὁ ὁ βασίλεια διοίκησις διάκειμαι μαλθακός , δυσοργο τε καί βαρύμηνις ὁ πταίω εἰμί καί κολαστής ἀπαραίτητος , οἶνος τε ὁ αὐτάρκης χράομαι πλείων . καί ἀρχαιρεσιάζω οὖον ὁ ἄξιος ἐφίστημι ὁ στρατηγία ἢ ὁ ὁ πολιτεία ἀρχή , ἀλλά ὁ μοχθηρός καί ἀδόκιμος , καί ὅς ὁ βασιλίς καί ὁ παρακοιμώμενος εἰσάγω Βασίλειος , ὤνιος χρῆμα τίθημι ὁ ἀρχή . ἀλλά οὗτος μέν ὁ ὁ βασίλεια , εἰμί καί μή ἐν πᾶς καλῶς , οἰκονομέω . ἐπιβουλή δέ κατά ὁ κράτος μελετάω , ὁ μέν παρά ὁ παρακοιμώμενος Θεοφάνης , πολύς καί ἄλλος συνίστωρ ἔχω καί βούλομαι ὁ Ῥωμανός ἐπανάγω ἐκ Πρωτῆς εἰς ὁ βασίλεια · ὁ δέ παρά ἕτερος , ὁ Στέφανος ἐκ Λέσβος λαμβάνω μελετάω καί ἀπος - καθίστημι ὁ βασίλεια . ἀλλά καί ἄμφω ὁ ἐπιβουλή ὁ Κωνσταντῖνος φωράω , καί ὁ μέν συνωμότης κολάζω , ὁ δέ βασιλειάω ὑπό ἀσφαλής τίθημι τήρησις . ὁ Τοῦρκος δέ , ὁ δέ Ούγγρος οὗτος καλέω καί πρώην εἴρω , ὁ Ῥωμαῖος ληΐζομαι ἐπί τις καιρός ἠρεμέω ὁ ἔθνος συμβαίνω . ὁ γάρ οὗτος ἀρχηγέτης βολοσουδη καλέω , καί ἕτερος δέ αὖθις γυλάς , καί αὐτός μέρος ἄρχω , προσέρχομαι ὁ βασιλεύς · καί ἕκαστος αὐτός ὅς θεῖον ὁ παλιγγενεσία ἀξιόω λουτρόν καί ὁ κατά ἐγώ μυέω μυστήριον , Ῥίον , καί πατρίκιος τιμάω ἑκάτερος , καί καταντλέω χρῆμα , καί οὕτως ἐπανέρχομαι εἰς ὁ ἦθος ὁ ἑαυτοῦ , λαμβάνω καί ἀρχιερεύς , διά ὅς πολύς πρός ἐπίγνωσις ὁ θεός μεταφέρω . ἀλλά ὁ μέν γυλάς Λᾶας καί ὁ πίστις ἐμμένω καί ὁ εἰρήνη τηρέω . ὁ δέ λοιπός ὁ πρός θεός συνθήκη ἀθετέω αὖθις κατά Ῥωμαῖος ὁπλίζω , οὗτος δέ καί Φράγγος ποιέω ἐπιχειρέω ἁλίσκομαι καί ἀνασταυρόω . καί ὁ ὁ κατά Ῥωμαῖος ἐκπλέω Ῥώς γαμετή ΕΛΓΑ , ὁ συνευνέτης αὐτός τελευτάω , προσέρχομαι ὁ βασιλεύς , καί βαπτίζω τιμάω τε ὡς χρή , ὑπονοστέω . φροντίζω δέ ὁ αὐτοκράτωρ , ἤδη θνῄσκω ὁ ὁ υἱός αὐτός Ῥωμανός συξυγεισος θυγάτηρ ὁ ὁ Φράγγος ῥῆγος ουγουνος , ἕτερος ἄγω αὐτός γαμετή , καί συνοικίζω αὐτός κόρη , τυγχάνω μέν χαμερπής ἢ καί χυδαῖος , εἶπον ἄν τις , κάπηλος γάρ ἐκφῦναι οὗτος φημί , ὁ δέ εἶδος εὐπρεπής , ἄντικρυς ἄγαλμα πλάσσω ὑπό ὁ φύσις , ὅστις Ἀναστασώ καλέω Θεοφανώ μετωνομαστος .