joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 3.26
Ὅτε δὲ τὰ ἐν Βαβυλῶνι εὖ κατεστήσατο , εἰς Πέρσας ἀπελθεῖν ἡτοιμάζετο . ἐπεὶ δὲ πορευόμενος γίνεται κατὰ τὴν Μηδικήν , τρέπεται ὁ Κῦρος πρὸς Κυαξάρην , καὶ ἀσπασάμενος αὐτὸν εἶπεν ὅτι οἶκος αὐτῷ ἐν Βαβυλῶνι ἐξῃρημένος εἴη , καὶ δῶρα παρέσχεν αὐτῷ πολλὰ καὶ καλά . ὁ δὲ Κυαξάρης προσέπεμψεν αὐτῷ τὴν θυγατέρα στέφανόν τε χρυσοῦν καὶ ψέλια φέρουσαν καὶ στρεπτὸν καὶ στολὴν Μηδικὴν καλλίστην . καὶ ἡ μὲν παῖς ἐστεφάνου τὸν Κῦρον , ὁ δὲ Κυαξάρης δίδωμί σοι ἔφη , “ ὦ Κῦρε , καὶ αὐτὴν ταύτην γυναῖκα , θυγατέρα οὖσαν ἐμήν , ἐπιδίδωμι δὲ αὐτῇ καὶ φερνὴν Μηδίαν πάσαν · οὐδὲ γὰρ ἔστι μοι ἄρρην παῖς γνήσιος . ” ὁ δὲ Κῦρος “ τὸ μὲν γένος , ὢ Κυαξάρη , ἐπαινῶ εἶπε , ‘καὶ τὴν παῖδα καὶ τὰ δῶρα , βούλομαι δὲ σὺν γνώμῃ τοῦ πατρός τε καὶ τῆς μητρὸς γῆμαι αὐτήν . ” καὶ ταῦτα εἰπὼν εἰς Πέρσας ἐπορεύετο . ἐν δὲ τοῖς Περσῶν ὁρίοις ἐλθὼν τὸ μὲν στράτευμα ἐκεῖ κατέλιπεν , αὐτὸς δὲ σὺν τοῖς φίλοις τὴν πόλιν εἰσῄει , ἱερεῖα ἄγων πᾶσι Πέρσαις ἱκανὰ θύειν καὶ ἑστιᾶσθαι . δῶρα δὲ τῷ πατρὶ καὶ τῇ μητρὶ ἔφερεν οἶα εἰκὸς ἦν καὶ τοῖς φίλοις , οἷα δ’ ἔπρεπεν ἀρχαῖς καὶ γεραιτέροις · ἔδωκε δὲ καὶ πᾶσι Πέρσαις , ἀλλὰ μὴν καὶ Περσίσι . καὶ χρόνον τινὰ τοῖς τεκοῦσι συνδιατρίψας ἀπῄει . καὶ γενόμενος ἐν Μήδοις συνδόξαν τῷ πατρὶ γαμεῖ τὴν Κυαξάρου θυγατέρα · γήμας δ’ εὐθὺς ἔχων αὐτὴν ἀνεζεύγνυεν . Ὡς δ’ ἧκεν εἰς Βαβυλῶνα , σατράπας ἐπὶ τὰ κατεστραμμένα ἔπεμπεν ἔθνη , εἰς Ἀραβίαν δηλαδὴ καὶ Καππαδοκίαν , εἰς Φρυγίαν τε τὴν μεγάλην , εἰς Λυκίαν τε καὶ Ἰωνίαν , εἰς Καρίαν , εἰς Φρυγίαν τὴν παρ’ Ἑλλήσποντον καὶ Αἰολίδα . Κίλιξι δὲ καὶ Κυπρίοις καὶ Παφλαγόσιν οὐκ ἔπεμψε σατράπας , ὅτι ἑκόντες ἐδόκουν αὐτό συστρατεύεσθαι · δασμοὺς μέντοι καὶ οὗτοι ἀπέφερον . ἵνα δέ , μεγάλης αὐτῷ τῆς ἀρχῆς οὔσης , ταχέως καὶ πόρρωθέν οἱ κομίζοιντο ἀγγελίαι , ἐσκέψατο πόσην ἂν ὁδὸν ἵππος ἐλαυνόμενος ἀνύοι , καὶ ἱππῶνας τοσοῦτον ἀλλήλων διέχοντας ἐποιήσατο , καὶ ἵππους κατέστησεν ἐν αὐτοῖς καὶ τούς αὐτῶν ἐπιμελομένους , καὶ ἄνδρα ἐφ’ ἑκάστῳ ἔταξε τὸν ἐπιτήδειον παραδέχεσθαι τὰ φερόμενα γράμματα καὶ παραδιδόναι καὶ παραλαμβάνειν τοὺς ἀπειρηκότας ἵππους καὶ ἄλλους πέμπειν νεαλεῖς . Ἤδη δὲ παρελθόντος ἐνιαυτοῦ στρατείαν ἐποιήσατο , ἐν ᾗ λέγεται καταστρέψασθαι πάντα τὰ ἔθνη ὅσα Συρίαν εἰσβάντι οἰκεῖ μέχρις Ἐρυθρὰς θαλάσσης . μετὰ δὲ ταῦτα στρατεύει ἐπ’ Αἴγυπτον καὶ καταστρέφεται καὶ αὐτήν · ὡς ἐντεῦθεν ὁρίζειν αὐτῷ τὴν ἀρχὴν πρὸς ἔω μὲν τὴν Ἐρυθρὰν θάλασσαν , πρὸς ἄρκτον δὲ τὸν πόντον τὸν Εὔξεινον , πρὸς δ’ ἑσπέραν Κύπρον καὶ Αἴγυπτον , τὴν δ’ Αἰθιοπίαν πρὸς μεσημβρίαν . αὐτὸς δ’ ἐν μέσῳ τούτων πεποιημένος τὴν δίαιταν , ἐν Βαβυλῶνι μὲν μῆνας διῆγεν ἑπτὰ τὸν χρόνον δὴ τὸν χειμέριον , ἀλεεινὴ γὰρ αὕτη ἡ χώρα , τρεῖς δὲ μήνας τοὺς ἀμφὶ τὸ ἔαρ ἐν Σούσοις , ἐν δ Ἐκβατάνοις δύο διῆγε μῆνας τὴν τοῦ θέρους ἀκμήν . Οὕτω δὲ ζήσας ὁ Κῦρος καὶ μάλα πρεσβύτης γενόμενος ἀφικνεῖται εἰς Πέρσας τὸ ἕβδομον , πάλαι τῶν τοκέων τετελευτηκότων αὐτῷ . καὶ κοιμωμένῳ κατὰ τὰ βασίλεια ἔδοξεν αὐτῷ κατ’ ὄναρ τις προσελθεῖν κρείττων ἢ κατὰ ἄνθρωπον , λέγων “ συσκευάζου , ὦ Κῦρε · ἤδη γάρ σε μεταπέμπονται οἱ θεοί . ” ἐκ τούτου δ’ εἴκαζεν ὅτι παρείη τοῦ βίου ἡ τελευτή , καὶ τριταῖος τοὺς παῖδας ἐκάλεσε , συνείποντο γὰρ αὐτῷ , καὶ τοὺς φίλους καὶ τὰς Περσῶν ἀρχάς , καὶ εἶπεν ‘‘ἐμοὶ μὲν τοῦ βίου τὸ τέλος ἤδη πάρεστι , δεῖ δὲ σαφηνίσαι περὶ τῆς βασιλείας τίνι ἔσται μετ’ ἐμέ , ἵνα μὴ πράγματα ὑμῖν παράσχῃ γενομένη ἀμφίλογος . σὺ μὲν οὑν , ὢ Καμβύση , πρεσβύτερος ὢν τήν βασιλείαν ἔχε , θεῶν διδόντων κἀμοῦ · σοὶ δέ , ὢ Ταναοξάρη , εἶναι σατράπῃ δίδωμι Μηδῶν τε καὶ Ἀρμενίων καὶ Καδουσίων . ” ταῦτα τοῖς παισὶν ἐντειλάμενος καὶ παραινέσας πολλά , καὶ πρόσ’ εἰπὼν τοὺς παρόντας καὶ πάντας δεξιωσάμενος , συνεκαλύψατο καὶ οὕτως ἐξέλιπεν . ἐπεὶ δ’ ἐκεῖνος ἀπῄει , εὐθὺς οἱ παῖδες αὐτοῦ ἐστασίαζον , πόλεις δὲ καὶ ἔθνη ἀφίσταντο , πάντα δ ἐπὶ τὸ χείρον’ ἐτράπετο . Ταῦτα μὲν οὖν τῷ Ξενοφῶντι περὶ Κύρου ἱστόρηται · ὁ δ’ Ἁλικαρνασσεὺς Ἡρόδοτος ἄλλα περὶ τῆς Κύρου φησὶν ἀγωγῆς τε καὶ τελευτῆς καὶ τῆς λοιπῆς βιοτῆς , ἃ μακρὸν ἂν εἴη διηγεῖσθαι . ἐμοὶ δ’ ἐπιτομὴν ἱστορίας πεποιημένῳ οὐκ ἐπέοικε τὴν πραγματείαν θέσθαι πολύστιχον , ἀλλ’ αὐτὸς μὲν τὰ πιθανώτερα ἔγραψα , ὅτῳ δ’ εἰδέναι βούλημα καὶ ἅπερ Ἡρόδοτος περὶ αὐτοῦ συνεγράψατο , τὴν ἐκείνου μεταχειρισάμενος βίβλον εὑρήσει ταῦτα κατὰ τὸν πρῶτον λόγον , ᾧ τὴν πρώτην τῶν Μουσῶν ἐπέγραψε τὴν Κλειώ .
Lemmas: ὅτε δέ ὁ ἐν Βαβυλών εὕω καθίστημι , εἰς Πέρσης ἀπέρχομαι ἑτοιμάζω . ἐπεί δέ πορεύω γίγνομαι κατά ὁ Μηδικός , τρέπω ὁ Κῦρος πρός Κυαξάρης , καί ἀσπάζομαι αὐτός εἶπον ὅτι οἶκος αὐτός ἐν Βαβυλών ἐξαιρέω εἰμί , καί Δῶρα παρέχω αὐτός πολύς καί καλός . ὁ δέ Κυαξάρης προσπέμπω αὐτός ὁ θυγάτηρ στέφανος τε χρύσεος καί ψέλιον φέρω καί στρεπτόν καί στολή Μηδικός καλός . καί ὁ μέν παῖς στεφανόω ὁ Κῦρος , ὁ δέ Κυαξάρης δίδωμι σύ φημί , “ εἰμί Κῦρος , καί αὐτός οὗτος γυνή , θυγάτηρ εἰμί ἐμός , ἐπιδίδωμι δέ αὐτός καί φερνή Μηδία πᾶς · οὐδέ γάρ εἰμί ἐγώ ἄρσην παῖς γνήσιος . ” ὁ δέ Κῦρος “ ὁ μέν γένος , ὦ Κυαξάρης , ἐπαινέω εἶπον , καί ὁ παῖς καί ὁ Δῶρα , βούλομαι δέ σύν γνώμη ὁ πατήρ τε καί ὁ μήτηρ γαμέω αὐτός . ” καί οὗτος εἶπον εἰς Πέρσης πορεύω . ἐν δέ ὁ Πέρσης ὅριον ἔρχομαι ὁ μέν στράτευμα ἐκεῖ καταλείπω , αὐτός δέ σύν ὁ φίλος ὁ πόλις εἰσέρχομαι , ἱερεῖον ἄγω πᾶς Πέρσης ἱκανός θύω καί ἑστιάω . Δῶρα δέ ὁ πατήρ καί ὁ μήτηρ φέρω οἶος εἰκός εἰμί καί ὁ φίλος , οἷος δέ πρέπω ἀρχή καί γεραιός · δίδωμι δέ καί πᾶς Πέρσης , ἀλλά μήv καί Περσίς . καί χρόνος τις ὁ τίκτω συνδιατρίβω ἄπειμι . καί γίγνομαι ἐν Μῆδος συνδοκέω ὁ πατήρ γαμέω ὁ Κυαξάρης θυγάτηρ · γαμέω δέ εὐθύς ἔχω αὐτός ἀναζεύγνυμι . ὡς δέ ἵημι εἰς Βαβυλών , σατράπης ἐπί ὁ καταστρέφω πέμπω ἔθνος , εἰς Ἀραβία δηλαδή καί Καππαδοκία , εἰς Φρυγία τε ὁ μέγας , εἰς Λύκιος τε καί Ἰωνία , εἰς Καρία , εἰς Φρυγία ὁ παρά Ἑλλήσποντος καί Αἰολίς . Κίλιξ δέ καί Κύπριος καί Παφλαγών οὐ πέμπω σατράπης , ὅτι ἑκών δοκέω αὐτός συστρατεύομαι · δασμός μέντοι καί οὗτος ἀποφέρω . ἵνα δέ , μέγας αὐτός ὁ ἀρχή εἰμί , ταχέως καί πρόσωθεν ὁ κομίζω ἀγγελία , σκέπτομαι πόσος εἄν ὁδός ἵππος ἐλαύνω ἀνύω , καί ἱππών τοσοῦτος ἀλλήλων διέχω ποιέω , καί ἵππος καθίστημι ἐν αὐτός καί ὁ αὐτός ἐπιμελέομαι , καί ἀνήρ ἐπί ἕκαστος τάσσω ὁ ἐπιτήδειος παραδέχομαι ὁ φέρω γράμμα καί παραδίδωμι καί παραλαμβάνω ὁ ἀπό-ἐρῶ ἵππος καί ἄλλος πέμπω νεαλής . ἤδη δέ παρέρχομαι ἐνιαυτός στρατεία ποιέω , ἐν ὅς λέγω καταστρέφω πᾶς ὁ ἔθνος ὅσος Συρία εἰσβαίνω οἰκέω μέχρι Ἐρυθραί θάλασσα . μετά δέ οὗτος στρατεύω ἐπί Αἴγυπτος καί καταστρέφω καί αὐτός · ὡς ἐντεῦθεν ὁρίζω αὐτός ὁ ἀρχή πρός εἰμί μέν ὁ ἐρυθρός θάλασσα , πρός ἄρκτος δέ ὁ πόντος ὁ Εὔξεινος , πρός δέ ἑσπέρα Κύπρος καί Αἴγυπτος , ὁ δέ Αἰθιοπία πρός μεσημβρία . αὐτός δέ ἐν μέσος οὗτος ποιέω ὁ δίαιτα , ἐν Βαβυλών μέν μείς διάγω ἑπτά ὁ χρόνος δή ὁ Χειμέριον , ἀλεεινός γάρ οὗτος ὁ χώρα , τρεῖς δέ μείς ὁ ἀμφί ὁ ἔαρ ἐν Σοῦσα , ἐν δ Ἐκβάτανα δύο διάγω μείς ὁ ὁ θέρος ἀκμή . οὕτως δέ ζῶ ὁ Κῦρος καί μάλα πρεσβύτης γίγνομαι ἀφικνέομαι εἰς Πέρσης ὁ ἕβδομος , πάλαι ὁ τοκεύς τελευτάω αὐτός . καί κοιμάω κατά ὁ βασίλεια δοκέω αὐτός κατά ὄναρ τις προσέρχομαι ἀγαθός ἢ κατά ἄνθρωπος , λέγω “ συσκευάζω , εἰμί Κῦρος · ἤδη γάρ σύ μεταπέμπω ὁ θεός . ” ἐκ οὗτος δέ εἰκάζω ὅτι πείρω ὁ βίος ὁ τελευτή , καί τριταῖος ὁ παῖς καλέω , συνέπομαι γάρ αὐτός , καί ὁ φίλος καί ὁ Πέρσης ἀρχή , καί εἶπον ἐμός μέν ὁ βίος ὁ τέλος ἤδη πάρειμι , δεῖ δέ σαφηνίζω περί ὁ βασίλεια τίς εἰμί μετά ἐγώ , ἵνα μή πρᾶγμα σύ παρέχω γίγνομαι ἀμφίλογος . σύ μέν ἐν , ὦ Καμβύσης , πρέσβυς εἰμί ὁ βασίλειος ἔχω , θεός δίδωμι ἐγώ · σύ δέ , ὦ Ταναοξάρης , εἰμί σατράπης δίδωμι Μῆδος τε καί Ἀρμένιος καί Καδούσιοι . ” οὗτος ὁ παῖς ἐντέλλω καί παραινέω πολύς , καί πρόσω εἶπον ὁ πάρειμι καί πᾶς δεξιόομαι , συγκαλύπτω καί οὕτως ἐκλείπω . ἐπεί δέ ἐκεῖνος ἄπειμι , εὐθύς ὁ παῖς αὐτός στασιάζω , πόλις δέ καί ἔθνος ἀφίστημι , πᾶς δ ἐπί ὁ χείρων τρέπω . οὗτος μέν οὖν ὁ Ξενοφῶν περί Κῦρος ἱστορέω · ὁ δέ Ἁλικαρνασσεύς Ἡρόδοτος ἄλλος περί ὁ Κῦρος φημί ἀγωγή τε καί τελευτή καί ὁ λοιπός βιοτή , ὁ μακρός εἄν εἰμί διηγέομαι . ἐγώ δέ ἐπιτομή ἱστορία ποιέω οὐ ἐπέοικα ὁ πραγματεία τίθημι πολύστιχος , ἀλλά αὐτός μέν ὁ πιθανός γράφω , ὅστις δέ οἶδα βούλημα καί ὅσπερ Ἡρόδοτος περί αὐτός συγγράφω , ὁ ἐκεῖνος μεταχειρίζω Βίβλος εὑρίσκω οὗτος κατά ὁ πρῶτος λόγος , ὅς ὁ πρῶτος ὁ Μοῦσα ἐπιγράφω ὁ Κλειώ .