joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 15.7
Γέγονε δὲ χειμὼν ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς αὐταρχίας αὐτοῦ μέγας , ὥστε μὴ μόνον τοὺς ποταμοὺς ἐκ τοῦ ψύχους κρυσταλλωθῆναι διόλου , ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν θάλασσαν τὴν ἀρκτῴαν ἐπὶ στάδια πάνυ πολλὰ καὶ τὸν τοῦ Στενοῦ πορθμὸν καὶ τὸν ἐκ τῆς πόλεως πρὸς Χρυσόπολιν . εἶτ᾿ αὖθις τῷ κρυστάλλῳ χιόνος ἐπιπεσούσης , κἀκείνης ἐκ τοῦ κρύους συμπιληθείσης καὶ κρυσταλλωθείσης , πεζοποροῦντες οἱ ἄνθρωποι διῄεσαν τὸν πορθμὸν τοῦ Στενοῦ καὶ τὸν ἐκ τῆς πόλεως πρὸς Χρυσόπολιν , ἀχθοφοροῦντά τε ὑποζύγια καὶ βόες ἁμάξας ἕλκοντες σὺν φόρτῳ πολλῷ . τοῦτο δὲ καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις θαλάσσαις τότε γενέσθαι λέγεται . εἶτα τοῦ ἀέρος θαλφθέντος διῄρητο τῶν κρυστάλλων τὸ συνεχὲς καὶ εἰς τμήματα διακέκοπτο . πνεῦμα δὲ πνεῦσαν ἀθρόον σφοδρόν τε καὶ βίαιον ἤλαυνε διὰ τῆς θαλάσσης τὰ τμήματα οὐδὲν ἀπεοικότα βουνῶν μεγάλων ἢ νήσων πολυπλέθρων τινῶν · οἷς καὶ ζῷα ἄγριά τε καὶ χειροήθη συνεπεπήγεσαν πεδηθέντα τῷ κρυστάλλῳ καὶ ἀποψύξαντα . τούτων τῶν κρυστάλλων τινὰ τοῖς παράλοις τείχεσι τῆς πόλεως τῇ βίᾳ τῶν ἀνέμων καθ᾿ ὑδάτων μετὰ ῥύμης σφοδρᾶς κυλινδούμενα ὡς προσήραττον , κατέβαλον εὐθὺς τὰ προσαραττόμενα , καὶ οὐ τὰ τείχη μόνον ἠρίπωντο , ἀλλὰ καὶ οἰκίαι τού - τοῖς πλεῖσται συγκατεσείοντο . καὶ αὐχμὸς δ’ ἐπὶ τούτου πολὺς συνέβη , ὡς καὶ τοὺς ἀενάους ποταμοὺς ξηρανθῆναι καὶ τὰς πηγὰς τελείως ἐπιλιπεῖν . οὐ δ’ ὲν δ’ ἐκ τούτων ἐβελτιώθη ἡ ἀσύνετος ἐκείνου ψυχή , ἀλλὰ τὸν πατριάρχην αὐτοῦ προσκαλεσάμενος ἔφη ἐν ἀπορρήτοις αὐτῷ “ εἰπέ μοι , εἰ χριστοτόκον τὴν Μαρέαν καλοῦμεν , τίς ἐκ τούτου ἔσται βλάβη ; ” ὁ δὲ αὐτίκα εἰς ἱκετείαν ἐτράπετο λέγων “ μὴ τοῦτο ἄλλοτε ἢ πρὸς ἄλλον ἐκφήνῃς , ὦ βασιλεῦ · τοῦ Νεστορίου γάρ ἐστι τὸ ἐννόημα . ἤ οὐκ οἶας ὅπως ἐκεῖνος παρὰ πάσης στηλιτεύεται ἐκκλησίας πιστῶν καὶ ἀναθέματι κατακέκριται ; ” ὁ δὲ ἀνταπεκρίθη αὐτῷ ὅτι “ οὐχ ὡς οὕτω φρονῶν εἶπον τοῦτο , ἀλλὰ μαθεῖν ἐθέλων ἠρώτησα ” . ἐς τοσοῦτον δ’ ἐξηνέχθη θεομαχίας ὡς καὶ τὰ τῶν ἁγίων λείψανα παραδιδόναι πυρὶ καὶ τὸ ἄγιος κελεῦσαι μήτε ἐπὶ τῆς θεοτόκου λέγεσθαι μήτε μὴν ἐπί τινος τῶν εὐαρεστησάντων θεῷ , ἀλλ’ ὁ ἀπόστολος Πέτρος καὶ Παῦλος λέ - γειν καὶ ὁ μάρτυς Γεώργιος ἢ Θεόδωρος , καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ὁμοίως . τῆς δὲ τῶν ἀνιέρων ἀρχιερέων συναγωγῆς , περὶ ἧς ἤδη μοι εἴρηται , γραφῇ τὰ παρ’ αὐτῶν ἀσεβῶς δογματισθέντα παραδιδόντων , τόμον συνοδικὸν αὐτὰ καλέσας ὁ ἀσεβέστατος ἀπῄτει ἀρχιερεῖς τε πάντας καὶ τῶν μοναζόντων τοὺς διαβοήτους ἐπ’ ἀρετῇ ταῦτα ὑποσημήνασθαι . εἰ γὰρ καὶ διωγμὸν κατὰ τῶν μοναχῶν βαρύτατον ἔθετο , ὡς μή τινα σχεδὸν ἐν τῇ πόλει περιλειφθῆναι ἢ τέως δημοσιεύειν μονάζοντα , ἀλλ’ ἔτι ἦσαν πολλοὶ κρυπτόμενοι καὶ ἕτεροι τῆς πόλεως ἐκτὸς πεποιημένοι τὴν ἴν . ὅσοι μὲν οὖ ’ν φόβῳ , τῆς ἐκείνου θη - ριωδίας ὑπέκυπτον καὶ τὴν ἄθεον ἐκείνην ἐβεβαίουν γραφήν , ζῆν εἰῶντο καὶ ἀπαθεῖς ἀφεῖντο , ὅσοι δὲ μὴ ἐπείθοντο , πικραῖς κολάσεσι καὶ βιαίοις θανάτοις τοῦ ζῆν ἐστερίσκοντο . ὅτε καὶ ὁ μέγας ἐν ἀσκηταῖς καὶ ἐν ἀθληταῖς περιβόητος Στέφανος , μὴ πεισθεὶς ὃν ἐκεῖνος ἐκάλει τόμον δέξασθαί τε καὶ βεβαιῶσαι , πολλὰ παθὼν τέλος ἀνῄρητο ἀπηνῶς , καὶ συρόμενος ἐκ τῆς τοῦ πραιτωρίου εἱρκτῆς ἄχρι τῶν Πελαγίου ἐκεῖ μετὰ τῶν κατακρίτων ἐρρίφη , ὅπου τέμενος ἦν τοῦ μάρτυρος Πελαγίου , ὃ καθελὼν ὁ μισόθεος καὶ βόθρον ὀρύξας βαθύτατον ἐκεῖ τοὺς καταδίκους ῥιπτεῖσθαι πρόσ’ ἔταξε . πολλοὺς δὲ καὶ τῶν ἐν τέλει καὶ τῶν τῆς συγκλήτου βουλῆς διὰ τὴν τιμὴν τῶν ἁγίων εἰκόνων ἐτιμωρήσατο , καὶ ὅρκον ἐκ πάντων ἀπῄτησε μή τινα σέβας νέμειν ταῖς θείαις εἰκόσιν , ἀλλὰ καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ Κωνσταντίνου , ὃν αὐτὸς τῆς ἐκκλησίας προέστησε , τὸν ὅρκον τοῦτον ἀπῄτησε , καὶ ὃς ἐν τῷ ἄμβωνι ἀναβὰς ὤμοσε . κατὰ Βουλγάρων δὲ μετὰ στόλου πολλοῦ ἐξελθὼν εἰς Ἀγχίαλον τὰς νῆας προσώρμισε , καὶ πνεύσαντος ἀνέμου σφοδροῦ συνετρίβησαν σχεδὸν ἅπασαι , καὶ πλήθη πολλὰ τοῦ τε ναυτικοῦ καὶ τοῦ στρατιωτικοῦ ἀπώλοντο ἐν τοῖς ὕδασιν · ὅθεν ἄπρακτος ἐπανῆλθεν . ἐκμαινόμενος μέντοι κατὰ τῶν μοναχῶν , ἱππηλασίας ἀγομένης ἐν τῷ θεάτρῳ , πολλοὺς αὐτῶν κατασχὼν ἐθριάμβευσε διὰ τοῦ θεάτρου περιαγαγών , ἄσεμνα ἐν ταῖς χερσὶν κατέχοντας γύναια . καί τινας τῶν ἐπισήμων ἀρχόντων τοὺς μὲν φθόνῳ δι’ ὡραιότητα καὶ ῥωμα - λεότητα , τοὺς δὲ ὅτι τὰς ἀρρητοποιίας αὐτοῦ μοναχοῖς ἐξηγόρευον , συκοφαντήσας ὡς κατ’ αὐτοῦ βουλευομένους , δύο μὲν τῶν ἐπισημοτέρων τὰς κεφαλὰς ἐξέτεμε , τοῖς δὲ λοιποῖς ἐκκόψας τὰ ὄμματα περιγραπτοῖς αὐτοὺς ὁρίοις συνέκλεισεν , ἔνθα κατ’ ἐνιαυτὸν τὸν πέμπων ἑκατὸν βουνεύροις ᾔκιζεν ἕκαστον . ἀλλὰ καὶ τὸν παρ᾿ αὐτοῦ προβληθέντα πατριάρχην τὸν Κωνσταντῖνον ἑνὶ τῶν ἀρχόντων τούτων συνομιλεῖν εἰπὼν καὶ λέγειν κατ᾿ αὐτοῦ καὶ κατηγόρους τινὰς εἰς ἔλεγχον αὐτοῦ παρεσκεύασε · καὶ ἀρνουμένου ἐκείνου ὀμόσαι τοὺς κατηγόρους πεποίηκε . τούτων δὲ γεγονότων ὑπερόριος ὁ πατριάρχης ἐγ ἔνετο . ἵτερον δὲ προεβάλετο πατριάρχην ὁ τύραννος ἐκτομίαν τινὰ Νικητᾶν , οὐδ᾿ ἐξ ἐλευθέρων , ἀλλ᾿ ἐκ δούλων ἕλκοντα τὴν τοῦ γένους σειρὰν οὐδ᾿ ἀναγνῶναι δυνάμενον · ἦν γὰρ περὶ τὴν γυναικωνῖτιν ἐσχολακώς . εἶτα ἐκ τῆς ὑπερορίας ἀχθέντα τὸν Κωνσταντῖνον καὶ ἀπηνέστατα αἰκισθέντα , ὡς μηδὲ βαδίζειν δύνασθαι , εἰς τὴν μεγάλην ἐκκλησίαν ὡς ἄχθος τι βασταζόμενον ὁ τύραννος μετακομισθῆναι κεκέλευκε . καί τινος τὰ κατ᾿ αὐτοῦ ἀναγινώσκοντος αἰτιάματα , παρουσίᾳ πλήθους πολλοῦ ἐπὶ τούτῳ συναθροισθέντος , καὶ τοῦ νέου πατριάρχου Νικητὰ ἐν τῷ συνθρόνῳ καθημένου καὶ ἀκροωμένου αὐτῶν , ἐκεῖνος κατὰ κόρρης ἐπαίετο καὶ οὕτως ἐπὶ πολὺ ἐμπαροινηθεὶς τέλος ἀναθεματίζεται καὶ ψιλωθεὶς τὴν κεφαλὴν καὶ τὸν πώγωνα , ἀλλὰ μέντοι καὶ τὰς ὀφρύας , καὶ ὄνῳ ἐποχηθείς , ἱπποδρομίας τελουμένης εἰσάγεται εἰς τὸ θέατρον , ἀτίμως θριαμβευόμενος καὶ ἐμπτυόμενος καὶ κόνει παττόμενος . ἐπὶ τούτοις τινὰς τῶν ἀρχόντων στείλας ὁ τύραννος ἠρώτησεν αὐτὸν τί δοκεῖ αὐτῷ περὶ τῆς αὐτοῦ πίστεως καὶ περὶ τῆς συνόδου . ὁ δὲ ἐκμειλισσόμενος τὴν ἐκείνου ὠμότητα ἀπεκρίθη καὶ καλῶς πιστεύειν αὐτὸν καὶ ἀκριβῶς δογματίσαι τὴν σύνοδον · καὶ ταῦτα εἰπὼν ὁ τρισάθλιος εἰς τὸ Κυνήγιον ἀπαχθεὶς ἀπετμήθη τὴν κεφαλήν .
Lemmas: γίγνομαι δέ χειμών ἐν ὁ ἡμέρα ὁ αὐταρχία αὐτός μέγας , ὥστε μή μόνος ὁ ποταμός ἐκ ὁ ψῦχος κρυσταλλόω διόλου , ἀλλά καί αὐτός ὁ θάλασσα ὁ ἀρκτῷος ἐπί στάδιος πάνυ πολύς καί ὁ ὁ στενός πορθμός καί ὁ ἐκ ὁ πόλις πρός Χρυσόπολις . εἶτα αὖθις ὁ κρύσταλλος χιών ἐπιπίπτω , κά̓κες ἐκ ὁ κρύος συμπιλέω καί κρυσταλλόομαι , πεζοπορέω ὁ ἄνθρωπος δίειμι ὁ πορθμός ὁ στενός καί ὁ ἐκ ὁ πόλις πρός Χρυσόπολις , ἀχθοφορέω τε ὑποζύγιον καί βοῦς ἅμαξα ἕλκω σύν φόρτος πολύς . οὗτος δέ καί ἐν ὁ ἄλλος θάλασσα τότε γίγνομαι λέγω . εἶτα ὁ ἀήρ θάλπω διαιρέω ὁ κρύσταλλος ὁ συνεχής καί εἰς τμῆμα διακόπτω . πνεῦμα δέ πνέω ἀθρόος σφοδρός τε καί βίαιος ἐλαύνω διά ὁ θάλασσα ὁ τμῆμα οὐδείς ἀπεοικώς βουνός μέγας ἢ νῆσος πολύπλεθρος τις · ὅς καί ζῷον ἄγριος τε καί χειροήθης συμπήγνυμι πεδάω ὁ κρύσταλλος καί ἀποψύχω . οὗτος ὁ κρύσταλλος τις ὁ πάραλος τεῖχος ὁ πόλις ὁ βία ὁ ἄνεμος κατά ὕδωρ μετά ῥύμη σφοδρός κυλινδέω ὡς προσαίρω , καταβάλλω εὐθύς ὁ προσαράσσω , καί οὖον ὁ τεῖχος μόνος ἐρείπω , ἀλλά καί οἰκίον ὅς - ὁ πλεῖστος συγκατασείω . καί αὐχμός δέ ἐπί οὗτος πολύς συμβαίνω , ὡς καί ὁ ἀέναος ποταμός ξηραίνω καί ὁ πηγή τέλειος ἐπιλείπω . οὖον δέ εἰμί δέ ἐκ οὗτος βελτιόω ὁ ἀσύνετος ἐκεῖνος ψυχή , ἀλλά ὁ πατριάρχης αὐτός προσκαλέω φημί ἐν ἀπόρρητος αὐτός “ εἶπον ἐγώ , εἰμί χριστοτόκος ὁ Μαρέαν καλέω , τίς ἐκ οὗτος εἰμί βλάβη ; ” ὁ δέ αὐτίκα εἰς Ἱκεσία τρέπω λέγω “ μή οὗτος ἄλλοτε ἢ πρός ἄλλος ἐκφαίνω , εἰμί βασιλεύς · ὁ Νεστόριος γάρ εἰμί ὁ ἐννόημα . ἤ οὐ οἶς ὅπως ἐκεῖνος παρά πᾶς στηλιτεύω ἐκκλησία πιστός καί ἀνάθεμα κατακρίνω ; ” ὁ δέ ἀνταποκρίνομαι αὐτός ὅτι “ οὐ ὡς οὗτος φρονέω εἶπον οὗτος , ἀλλά μανθάνω ἐθέλω ἐρωτάω ” . εἰς τοσοῦτος δέ ἐκφέρω θεομαχία ὡς καί ὁ ὁ ἅγιος λείψανον παραδίδωμι πῦρ καί ὁ ἅγιος κελεύω μήτε ἐπί ὁ θεοτόκος λέγω μήτε μήv ἐπί τις ὁ εὐαρεστέω θεός , ἀλλά ὁ ἀπόστολος Πέτρος καί Παῦλος λεʹ - γειν καί ὁ μάρτυς Γεώργιος ἢ Θεόδωρος , καί ἐπί ὁ λοιπός ὁμοίως . ὁ δέ ὁ ἀνίερος ἀρχιερεύς συναγωγή , περί ὅς ἤδη ἐγώ εἴρω , γράφω ὁ παρά αὐτός ἀσεβής δογματίζω παραδίδωμι , τόμος συνοδικός αὐτός καλέω ὁ ἀσεβής ἀπαιτέω ἀρχιερεύς τε πᾶς καί ὁ μονάζω ὁ διαβόητος ἐπί ἀρετή οὗτος ὑποσημαίνω . εἰμί γάρ καί διωγμός κατά ὁ μοναχός βαρύς τίθημι , ὡς μή τις σχεδόν ἐν ὁ πόλις περιλείπομαι ἢ τέως δημοσιεύω μονάζω , ἀλλά ἔτι εἰμί πολύς κρύπτω καί ἕτερος ὁ πόλις ἐκτός ποιέω ὁ εἶμι . ὅσος μέν οὖον ἐν φόβος , ὁ ἐκεῖνος τίθημι - ριωδίας ὑποκύπτω καί ὁ ἄθεος ἐκεῖνος βεβαιόω γραφεύς , ζῶ ἐάω καί ἀπαθής ἀφίημι , ὅσος δέ μή πείθω , πικρός κόλασις καί βίαιος θάνατος ὁ ζῶ στερίσκω . ὅτε καί ὁ μέγας ἐν ἀσκητής καί ἐν ἀθλητής περιβόητος Στέφανος , μή πείθω ὅς ἐκεῖνος καλέω τόμος δέχομαι τε καί βεβαιόω , πολύς πάσχω τέλος ἀναιρέω ἀπηνής , καί σύρω ἐκ ὁ ὁ πραιτώριον εἱρκτή ἄχρι ὁ Πελάγιος ἐκεῖ μετά ὁ κατάκριτος ῥίπτω , ὅπου τέμενος εἰμί ὁ μάρτυς Πελάγιος , ὅς καθαιρέω ὁ μισόθεος καί βόθρος ὀρύσσω βαθύς ἐκεῖ ὁ κατάδικος ῥίπτω πρόσω τάσσω . πολύς δέ καί ὁ ἐν τέλος καί ὁ ὁ σύγκλητος βουλή διά ὁ τιμή ὁ ἅγιος εἰκών τιμωρέω , καί Ὅρκος ἐκ πᾶς ἀπαιτέω μή τις σέβας νέμω ὁ θεῖος εἰκών , ἀλλά καί ἐκ αὐτός ὁ Κωνσταντῖνος , ὅς αὐτός ὁ ἐκκλησία προΐστημι , ὁ Ὅρκος οὗτος ἀπαιτέω , καί ὅς ἐν ὁ ἄμβων ἀναβαίνω ὄμνυμι . κατά Βουλγάρα δέ μετά στόλος πολύς ἐξέρχομαι εἰς Ἀγχίαλος ὁ ναῦς προσορμίζω , καί πνέω ἄνεμος σφοδρός συντρίβω σχεδόν ἅπας , καί πλῆθος πολύς ὁ τε ναυτικός καί ὁ στρατιωτικός ἀπόλλυμι ἐν ὁ ὕδωρ · ὅθεν ἄπρακτος ἐπανέρχομαι . ἐκμαίνω μέντοι κατά ὁ μοναχός , ἱππηλασία ἄγω ἐν ὁ θέατρον , πολύς αὐτός κατέχω θριαμβεύω διά ὁ θέατρον περιάγω , ἄσεμνος ἐν ὁ χείρ κατέχω γύναιον . καί τις ὁ ἐπίσημος ἄρχω ὁ μέν φθόνος διά ὡραιότης καί ῥώμη - λεοτηταω , ὁ δέ ὅτι ὁ ἀρρητοποιΐα αὐτός μοναχός ἐξαγορεύω , συκοφαντέω ὡς κατά αὐτός βουλεύω , δύο μέν ὁ επίσημος ὁ κεφαλή ἐκτέμνω , ὁ δέ λοιπός ἐκκόπτω ὁ ὄμμα περιγραπτός αὐτός ὅριον συγκλείω , ἔνθα κατά ἐνιαυτός ὁ πέμπω ἑκατόν βούνευρον αἰκίζω ἕκαστος . ἀλλά καί ὁ παρά αὐτός προβάλλω πατριάρχης ὁ Κωνσταντῖνος εἷς ὁ ἄρχω οὗτος συνομιλέω εἶπον καί λέγω κατά αὐτός καί κατήγορος τις εἰς ἔλεγχος αὐτός παρασκευάζω · καί ἀρνέομαι ἐκεῖνος ὄμνυμι ὁ κατήγορος ποιέω . οὗτος δέ γίγνομαι ὑπερόριος ὁ πατριάρχης ἐκ Ενετός . ἵτερον δέ προβάλλω πατριάρχης ὁ τύραννος ἐκτομίας τις Νικήτας , οὐδέ ἐκ ἐλεύθερος , ἀλλά ἐκ δοῦλος ἕλκω ὁ ὁ γένος σειρά οὐδέ ἀναγιγνώσκω δύναμαι · εἰμί γάρ περί ὁ γυναικωνῖτις σχολάζω . εἶτα ἐκ ὁ ὑπερορία ἄγω ὁ Κωνσταντῖνος καί ἀπηνής αἰκίζω , ὡς μηδέ βαδίζω δύναμαι , εἰς ὁ μέγας ἐκκλησία ὡς ἄχθος τίς βαστάζω ὁ τύραννος μετακομίζω κελεύω . καί τις ὁ κατά αὐτός ἀναγιγνώσκω αἰτίαμα , παρουσία πλῆθος πολύς ἐπί οὗτος συναθροίζω , καί ὁ νέος πατριάρχης Νικητής ἐν ὁ σύνθρονος κάθημαι καί ἀκροάομαι αὐτός , ἐκεῖνος κατά Κόρρης παίω καί οὕτως ἐπί πολύς ἐμπαροινέω τέλος αναθεματίζω καί ψιλόω ὁ κεφαλή καί ὁ πώγων , ἀλλά μέντοι καί ὁ ὀφρύς , καί ὄνος ἐποχέω , ἱπποδρομία τελέω εἰσάγω εἰς ὁ θέατρον , ἄτιμος θριαμβεύω καί ἐμπτύω καί κόνις πάσσω . ἐπί οὗτος τις ὁ ἄρχω στέλλω ὁ τύραννος ἐρωτάω αὐτός τίς δοκέω αὐτός περί ὁ αὐτός πίστις καί περί ὁ σύνοδος . ὁ δέ ἐκμειλίσσω ὁ ἐκεῖνος ὠμότης ἀποκρίνω καί καλῶς πιστεύω αὐτός καί ἀκριβῶς δογματίζω ὁ σύνοδος · καί οὗτος εἶπον ὁ τρισάθλιος εἰς ὁ κυνήγιον ἀπάγω ἀποτέμνω ὁ κεφαλή .