joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 11.23
Ἄπαιδος δὲ Τραιανοῦ τελευτήσαντος Καίσαρά τε καὶ αὐτοκράτορα τὸν Ἀδριανὸν ἥ τε τοῦ Τραιανοῦ σύζυγος Πλωτῖνα ἐξ ἐρωτικῆς φιλίας καὶ ὁ Τατιανὸς ἐπίτροπος αὐτοῦ γεγονὼς ἀπέδειξαν , ἐν Ἀντιοχείᾳ τῆς Συρίας διάγοντα , ἐπεὶ καὶ ἦρχεν αὐτῆς , προσγενῆ τε ὄντα τραιανοῦ καὶ συνοικοῦντα ἐκείνου ἀδελφιδῇ . ἦν δ’ οὗτος υἱὸς Ἄφρου Ἀδριανοῦ , φιλόλογος ἀνήρ , ὃς καὶ ποιήματά τινα πεζά τε καὶ ἐν ἔπεσι καταλέλοιπεν · ἀπλήστως δέ γε πρὸς φιλοτιμίαν ἔχων πάντα τε ἐπετήδευε καὶ ηὔχει μηδὲν ἀγνοεῖν . ὅθεν καὶ τῶν ἔν τισιν εὐδοκιμούντων καθεῖλε συχνοὺς καὶ οὐ μείους ἀπώλεσεν , ἵν αὐτὸς κρατεῖν ἐν πᾶσι δοκῇ . ἐκακίζετο μὲν οὖν διά τε ταῦτα καὶ τὸ πάνυ ἀκριβὲς καὶ τὸ περίεργον καὶ πολύτροπον , ἀνελάμβανε δὲ ταῦτα καὶ ἐθεράπευε τό τε προνοητικὸν αὐτοῦ καὶ ἡ ἐπιμέλεια καὶ τὸ μεγαλοπρεπὲς καὶ ἡ δεξιότης , καὶ τὸ μήτ’ ἄρξαι πολέμου καὶ τοὺς ἠργμένους καταπαῦσαι , καὶ ὅτι οὐδενὸς ἀδίκως ἀφείλετο χρήματα , ἀλλὰ καὶ πολλοῖς παρέσχετο μάλιστα αὐθορμήτως καὶ μηδ’ αἰτούμενος , καὶ πόλεσι συμμαχίσι τε καὶ ὑποφόροις πάσαις ὡς εἰπεῖν ἐπεκούρησε , ταῖς μὲν ὕδωρ καταγαγών , ταῖς δὲ λιμένας οἰκοδομήσας , ταῖς δὲ σῖτον καὶ ἔργα καὶ χρήματα καὶ τιμὰς δούς . τῷ τε δήμῳ τῶν Ῥωμαίων οὐ θωπευτικῶς , ἀλλ’ ἐμβριθῶς προσεφέρετο · καί ποτέ τι αἰτοῦντι θρασύτερον οὐκ ἔνειἔνειμεν , ἀλλ’ εἰπεῖν ἐκέλευσε τῷ κήρυκι “ σιωπήσατΓ ” · ὡς δ’ οὐδὲν εἰπόντος ἐκείνου , τὴν χεῖρα δὲ ἀνατείναντος , ἐσιώπησαν , οὐ μόνον κατὰ τοῦ κήρυκος οὐκ ἐξώργιστο ὡς μὴ πεποιηκότος τὸ κελευσθέν , ἀλλὰ καὶ τιμῆς τὸν ἄνδρα ἠξίωσεν ὅτι ὃ ἦν αὐτῷ βουλόμενον ἤνυσε , μὴ ἐκφήνας τὸ τραχὺ τοῦ κελεύσματος . οὐ γὰρ ἠγανάκτει , εἴ τι καὶ παρὰ γνώμην αὐτοῦ πρός τινος ἐγίνετο , τὸ δ’ ἀφώρα πρὸς τὴν αὐτοῦ λυσιτέλειαν . παριόντος δ’ αὐτοῦ ποτε γυνή τις ἐδέετο , καὶ εἰπόντος ὡς “ οὐ σχολάζω ” , ἀνέκραξεν ἡ γυνή “ καὶ μὴ βασίλευε . ” ὁ δὲ αὐτίκα τε ἐπεστράφη καὶ προσέσχε τῇ δεομένῃ . καὶ πάντα δὲ τὰ μεγάλα καὶ ἀναγκαῖα οὐκ ἰδίᾳ , ἀλλὰ μετὰ τόν βουλευτῶν ἔπραττε , καὶ μετὰ τῶν πρώτων ἐδίκαζεν ἀπὸ βήματος , ὥστε δημοσιεύεσθαι τὰ γινόμενα , καὶ τοῖς ὑπάτοις συνδικάζουσι παρεγίνετο · ἀεί τε περὶ αὐτὸν τοὺς ἀρίστους εἶχε καὶ μετὰ τῶν πρώτων καὶ τῶν ἀρίστων συνεδείπνει , καὶ ἦν αὐτῷ πλῆρες λόγων παντοδαπῶν τὸ συσσίτιον · τούς τε πάνυ νοσοῦντας τῶν φίλων ἐπε - σκέπτετο καὶ συνδιῃτᾶτο τῶν συνήθων τοῖς ἑορτάζουσιν . Ἐπεὶ δ’ ἐς τὴν Ῥώμην ἧκε , χρεοκοπίαν ἐκήρυξε τοῖς ὄφλουσι τῷ βασιλικῷ ταμείῳ καὶ τῷ δημοσίῳ τῷ τῶν Ῥωμαίων . εἶτα εἰς ἄλλην ἐξ ἄλλης φοιτῶν ἐπαρχίαν , Χίαν , καὶ τὰς χώρας ἐπεσκέπτετο καὶ τὰς πόλεις , καὶ μετεσκεύαζεν ἕκαστον πρὸς τὸ βέλτιον . καὶ οὐ τὰ κοινὰ τῶν στρατοπέδων μόνον ἐφώρα δι’ ἑαυτοῦ καὶ ἐξήταζε , ἀλλὰ καὶ τὰ τοῦ καθ’ ἕκαστον . καὶ ὅσους πρὸς τὸ ἁβρότερον εὕρισκεν ἐκδεδιῃτημένους , πρὸς τὸ στρατιωτικώτερον μετῆγε καὶ μετερρύθμιζε , καὶ πρὸς παντοίαν μάχην τοὺς στρατιώτας ἐγύμναζε καὶ ἐδίδασκεν ἅπερ ἔδει ποιεῖν . καὶ τοὺς μὲν ἐτίμα , τοὺς δὲ ἐνουθέτει , καὶ διῃτᾶτο σκληρότερον , ἵν ὁρῴη τὸ στρατιωτικὸν αὐτόν , καὶ οὕτω διαιτᾶσθαι κἀκεῖνο ἐθίζοιτο . ἐντεῦθεν τοὺς στρατιώτας τοιούτους ἐποίησεν ὡς καὶ ἱπποτῶν ἴλην σύν γε τοῖς ὅπλοις τὸν Ἴστρον εὐμαρῶς διανήξασθαι , καὶ τοὺς βαρβάρους ταῦθ’ ὁρῶντας ἐκπλήττεσθαι , ὥστε καὶ χρᾶσθαι διαλλακτῇ τούτῳ τῷ αὐτοκράτορι ἐφ’ οἷς ἀλλήλοις ἐκπεπολέμωντο . ἐσπούδαζε δὲ καὶ περὶ θήρας , ὡς ἐν ταύταις καί τινά οἱ μέλη κατεαγῆναι · καὶ ἐν Μυσίᾳ πόλιν ᾤκισεν Ἀδριανοῦ θήρας καλέσας αὐτήν . εἰς Αἴγυπτον δὲ ἀπιὼν καὶ τῷ τάφῳ Πομπηίου Μάγνου διεφθαρμένῳ περιτυχών , καὶ ἐνήγισε τῷ κειμένῳ καὶ τοῦτ’ εἶπε τὸ ἔπος τῷ ναοῖς βρίθοντι πόση σπάνις ἔπλετο τύμβου καὶ τὸ μνῆμα ἀνῳκοδόμησεν . Ἐν δὲ Παλαιστίνῃ πόλιν οἰκοδομήσας ἀντὶ τῆς κατασκαφείσης Ἱερουσαλὴμ Αἰλίαν Καπιτωλῖναν ὠνόμασε , καὶ ἔνθα πρῴην ὁ τοῦ θεοῦ νεὼς ἵδρυτο , τῷ Διὶ τέμενος ἀνθιδρύσατο ἕτερον . Ἰουδαῖοι δὲ μὴ φέροντες τῆς σφῶν παραπολαύοντας μητροπόλεως ἄλλους ὁρᾶν , Ἕλληνες γὰρ ἐν αὐτῇ κατῳκίσθησαν , μηδὲ ξενικοὺς τιμᾶσθαι θεοὺς ἐν αὐτῇ ἀνεχόμενοι , ἕως μὲν 'Αδριανὸς παρά τε τῇ Αἰγύπτῳ καὶ τῇ Συρἰᾳ διἐτριβεν , ἠρέμουν διευλαβούμενοι ἐπεὶ δ’ ἐκεῖθεν ἀπῆλθε , τά τε τῆς χώρας ἐπίκαιρα κατελάμβανον , ἵν ἔχοιεν αὐτὰ ὁρμητήρια , καὶ πολλὰ τοὺς ‘ρωμαίους ἐκάκωσαν λάθρᾳ τε καὶ ἀναφανδόν , τῶν τε ἀπανταχοῦ γῆς Ἰουδαίων συνιόντων ἐκεῖ καὶ πολλῶν ἀλλοφύλων ἔρωτι κέρδους σὺνεπικούντων αὐτοῖς . ὁ μέντοι Ἀδριανὸς τοὺς ἐπιφανεστάτους τῶν στρατηγῶν τοῖς Ἰουδαίοις ἐπήγαγεν , ὧν ἐπῆρχε Σευῆρος Ἰούλιος . ὃς κατὰ συστάδην συμβαλεῖν τοῖς ἐναντίοις οὐκ ἔκρινε σύμφορον , τὸ πλῆθος αὐτῶν καὶ τὴν ἀπόγνωσιν εὐλαβούμενος , τροφῆς δὲ σφὰς ἀπείργων καὶ κατακλείων , ἔστι δ’ οὗ καὶ ὅπῃ παρήκοι τοὺς στρατιώτας μοίραις αὐτῶν ἐπάγων , χρονιώτερον μέν , ἀκινδυνότερον δὲ τὸ ἔθνος αὐτῶν ἐξέτριψέ τε καὶ ἐξετρύχωσεν , ὡς κομιδῇ βραχίστους περιγενέσθαι . φρούρια μὲν γὰρ αὐτῶν τὰ κρείττω πεντήκοντα κατεστράφησαν , κῶμαι δὲ πέντε καὶ ὀγδοήκοντα ἐπ’ ἐνακοσίαις ὀνομαστόταται κατεσκάφησαν · ἀνδρῶν δὲ μυριάδες ὀκτὼ καὶ πεντήκοντα ἐν ταῖς καταδρομαῖς καὶ ταῖς μάχαις ἐσφάγησαν . τὸ δὲ πλῆθος τῶν λιμῷ καὶ νόσοις καὶ πυρὶ φθαρέντων ἀνεξερεύνητον τυγχάνον οὐκ ἔγνωσται , ὥστε πάσαν σχεδὸν τὴν Ἰουδαίαν ἐρημωθῆναι . ὅ καὶ πρὸ τοῦ πολέμου αὐτοῖς συμβόλοις τισὶ τὸ θεῖον ἐνέφηνε . τό τε γὰρ μνημεῖον τοῦ Σολομῶντος ἐξ οὐδεμιᾶς δήλης αἰτίας διελύθη τε καὶ συνέπεσε , καὶ λύκοι καὶ ὕαιναι πλεῖσται εἰς τὰς πόλεις αὐτῶν εἰσέπιπτον ὠρυόμεναι . πολλοὶ μέντοι καὶ Ῥωμαῖοι τότε ἀπώλοντο , ὥστε καὶ Ἀδρια - νὸς γράφων πρὸς τὴν βουλὴν οὐ τῷ συνήθει προοιμίῳ ἐχρήσατο . τὸ δ’ ἦν “ εἰ καὶ αὐτοὶ καὶ οἶ παῖδες ὑμῶν ὑγιαίνετε , εὖ ἂν ἔχοι · καὶ ἐγὼ δὲ καὶ τὰ στρατεύματα ὑγιαίνομεν . ” Ὁ μὲν δὴ πρὸς Ἰουδαίους πόλεμος οὕτως ἤνυστο ,
Lemmas: ἄπαις δέ Τραιανός τελευτάω Καῖσαρ τε καί αὐτοκράτωρ ὁ ἀδριανός ὅς τε ὁ Τραιανός σύζυγος Πλωτῖνα ἐκ ἐρωτικός φίλιος καί ὁ Τατιανός ἐπίτροπος αὐτός γίγνομαι ἀποδείκνυμι , ἐν Ἀντιόχεια ὁ Συρία διάγω , ἐπεί καί ἄρχω αὐτός , προσγίγνομαι τε εἰμί Τραϊανός καί συνοικέω ἐκεῖνος ἀδελφιδῆ . εἰμί δέ οὗτος υἱός Ἀφρός Ἀδριανός , φιλόλογος ἀνήρ , ὅς καί ποίημα τις πεζός τε καί ἐν ἔπος καταλείπω · ἄπληστος δέ γε πρός φιλοτιμία ἔχω πᾶς τε ἐπιτηδεύω καί αὐχέω μηδείς ἀγνοέω . ὅθεν καί ὁ ἐν τις εὐδοκιμέω καθαιρέω συχνός καί οὖον μείων ἀπόλλυμι , ἵνα αὐτός κρατέω ἐν πᾶς δοκέω . κακίζω μέν οὖν διά τε οὗτος καί ὁ πάνυ ἀκριβής καί ὁ περίεργος καί πολύτροπος , ἀναλαμβάνω δέ οὗτος καί θεραπεύω ὁ τε προνοητικός αὐτός καί ὁ ἐπιμέλεια καί ὁ μεγαλοπρεπής καί ὁ δεξιότης , καί ὁ μήτε ἄρχω πόλεμος καί ὁ ἄρχω καταπαύω , καί ὅτι οὐδείς ἄδικος ἀφαιρέω χρῆμα , ἀλλά καί πολύς παρέχω μάλιστα αὐθορμήτως καί μηδέ αἰτέω , καί πόλις συμμαχίς τε καί ὑποφορέω πᾶς ὡς εἶπον ἐπικουρέω , ὁ μέν ὕδωρ κατάγω , ὁ δέ λιμήν οἰκοδομέω , ὁ δέ σῖτος καί ἔργον καί χρῆμα καί τιμή δίδωμι . ὁ τε δῆμος ὁ Ῥωμαῖος οὖον θωπευτικός , ἀλλά ἐμβριθῶς προσφέρω · καί ποτός τίς αἰτέω θρασύς οὐ φέρω , ἀλλά εἶπον κελεύω ὁ κῆρυξ “ σιωπήσατΓ ” · ὡς δέ οὐδείς εἶπον ἐκεῖνος , ὁ χείρ δέ ἀνατείνω , σιωπάω , οὖον μόνος κατά ὁ κῆρυξ οὐ ἐξοργίζω ὡς μή ποιέω ὁ κελεύω , ἀλλά καί τιμή ὁ ἀνήρ ἀξιόω ὅτι ὅς εἰμί αὐτός βούλομαι ἀνύω , μή ἐκφαίνω ὁ τραχύς ὁ κέλευσμα . οὖον γάρ ἀγανακτέω , εἰμί τίς καί παρά γνώμη αὐτός πρός τις γίγνομαι , ὁ δέ ἀφοράω πρός ὁ αὐτός λυσιτέλεια . πάρειμι δέ αὐτός ποτός γυνή τις δήω , καί εἶπον ὡς “ οὖον σχολάζω ” , ἀνακράζω ὁ γυνή “ καί μή βασιλεύω . ” ὁ δέ αὐτίκα τε ἐπιστρέφω καί προσέχω ὁ δήω . καί πᾶς δέ ὁ μέγας καί ἀναγκαῖος οὐ ἴδιος , ἀλλά μετά ὁ βουλευτής πράσσω , καί μετά ὁ πρῶτος δικάζω ἀπό βῆμα , ὥστε δημοσιεύω ὁ γίγνομαι , καί ὁ ὕπατος συνδικάζω παραγίγνομαι · ἀεί τε περί αὐτός ὁ ἀγαθός ἔχω καί μετά ὁ πρῶτος καί ὁ Ἀρίστων συνδειπνέω , καί εἰμί αὐτός πλήρης λόγος παντοδαπής ὁ συσσίτιον · ὁ τε πάνυ νοσέω ὁ Φίλων ἔπω - σκοπέω καί συνδιαιτάομαι ὁ συνήθης ὁ ἑορτάζω . ἐπεί δέ εἰς ὁ Ῥώμη ἵημι , χρεοκοπία κηρύσσω ὁ ὄφλω ὁ βασιλικός ταμεῖον καί ὁ δημόσιος ὁ ὁ Ῥωμαῖος . εἶτα εἰς ἄλλος ἐκ ἄλλος φοιτάω ἐπαρχία , Χῖος , καί ὁ χώρα ἐπισκέπτομαι καί ὁ πόλις , καί μετασκευάζω ἕκαστος πρός ὁ ἀγαθός . καί οὖον ὁ κοινός ὁ στρατόπεδον μόνος ἐφοράω διά ἑαυτοῦ καί ἐξετάζω , ἀλλά καί ὁ ὁ κατά ἕκαστος . καί ὅσος πρός ὁ ἁβρῶς εὑρίσκω ἐκδιαιτάω , πρός ὁ στρατιωτικός μετάγω καί μεταρρυθμίζω , καί πρός παντοῖος μάχη ὁ στρατιώτης γυμνάζω καί διδάσκω ὅσπερ ἐσθίω ποιέω . καί ὁ μέν τιμάω , ὁ δέ νουθετέω , καί διαιτάω σκληρός , ἵνα ὁράω ὁ στρατιωτικός αὐτός , καί οὗτος διαιτάω ἐκεῖνος ἐθίζω . ἐντεῦθεν ὁ στρατιώτης τοιοῦτος ποιέω ὡς καί ἱππότης ἴλη σῦς γε ὁ ὅπλον ὁ Ἴστρος εὐμαρής διανήχομαι , καί ὁ βάρβαρος αὐτός ὁράω ἐκπλήσσω , ὥστε καί χράομαι διαλλακτής οὗτος ὁ αὐτοκράτωρ ἐπί ὅς ἀλλήλων ἐκπολεμόω . σπουδάζω δέ καί περί θήρ , ὡς ἐν οὗτος καί τις ὁ μέλος κατάγνυμι · καί ἐν Μυσία πόλις οἰκίζω Ἀδριανός θήρ καλέω αὐτός . εἰς Αἴγυπτος δέ ἀπέρχομαι καί ὁ τάφος Πομπήιος Μάγνος διαφθείρω περιτυγχάνω , καί ἐναγίζω ὁ κεῖμαι καί οὗτος εἶπον ὁ ἔπος ὁ ναός βρίθω πόσος σπάνις πέλω τύμβος καί ὁ μνῆμα ἀνοικοδομέω . ἐν δέ Παλαιστίνη πόλις οἰκοδομέω ἀντί ὁ κατασκάπτω Ἱεροσόλυμα αελιυς Καπιτωλῖνα ὀνομάζω , καί ἔνθα πρώην ὁ ὁ θεός ναός ἱδρύω , ὁ Ζεύς τέμενος ἀνθιδρύω ἕτερος . Ἰουδαῖος δέ μή φέρω ὁ σφεῖς παραπολαύω μητρόπολις ἄλλος ὁράω , Ἕλλην γάρ ἐν αὐτός κατοικίζω , μηδέ ξενικός τιμάω θεός ἐν αὐτός ἀνέχω , ἠώς μέν Αδριανός παρά τε ὁ Αἴγυπτος καί ὁ Συρία διατρίβω , ἠρεμέω διευλαβέομαι ἐπεί δέ ἐκεῖθεν ἀπέρχομαι , ὁ τε ὁ χώρα ἐπίκαιρος καταλαμβάνω , ἵνα ἔχω αὐτός ὁρμητήριον , καί πολύς ὁ ρωμαῖος κακόω λάθρῃ τε καί ἀναφανδόν , ὁ τε ἀπαντηχέω γῆ Ἰουδαῖος σύνειμι ἐκεῖ καί πολύς ἀλλόφυλος Ἔρως κέρδος συνεπικεω αὐτός . ὁ μέντοι ἀδριανός ὁ ἐπιφανής ὁ στρατηγός ὁ Ἰουδαῖος ἐπάγω , ὅς ἐπάρχω Σευῆρος Ἰούλιος . ὅς κατά συστάδην συμβάλλω ὁ ἐναντίος οὐ κρίνω σύμφορος , ὁ πλῆθος αὐτός καί ὁ ἀπόγνωσις εὐλαβέομαι , τροφή δέ σφός ἀπείργω καί κατακλείω , εἰμί δέ ὅς καί ὅπῃ παρήκω ὁ στρατιώτης μοῖρα αὐτός ἐπάγω , χρόνιος μέν , ἀκίνδυνος δέ ὁ ἔθνος αὐτός ἐκτρίβω τε καί ἐκτρυχόω , ὡς κομιδή βραχύς περιγίγνομαι . φρούριον μέν γάρ αὐτός ὁ ἀγαθός πεντήκοντα καταστρέφω , κώμη δέ πέντε καί ὀγδοήκοντα ἐπί ἐνακόσιοι ὀνομαστός κατασκάπτω · ἀνήρ δέ μυριάς ὀκτώ καί πεντήκοντα ἐν ὁ καταδρομή καί ὁ μάχη σφάζω . ὁ δέ πλῆθος ὁ λιμός καί νόσος καί πῦρ φθείρω ἀνεξερεύνητος τυγχάνω οὐ γιγνώσκω , ὥστε πᾶς σχεδόν ὁ Ἰουδαῖος ἐρημόω . ὅς καί πρό ὁ πόλεμος αὐτός σύμβολον τις ὁ θέω ἐμφαίνω . ὁ τε γάρ μνημεῖον ὁ Σολομών ἐκ οὐδείς δῆλος αἴτιος διαλύω τε καί συμπίπτω , καί λύκος καί ὕαινα πλεῖστος εἰς ὁ πόλις αὐτός εἰσπίπτω ὠρύομαι . πολύς μέντοι καί Ῥωμαῖος τότε ἀπόλλυμι , ὥστε καί Ἀδρίας - Μύκονος γράφω πρός ὁ βουλή οὖον ὁ συνήθης προοίμιον χράω . ὁ δέ εἰμί “ εἰμί καί αὐτός καί οἶς παῖς σύ ὑγιαίνω , εὕω εἄν ἔχω · καί ἐγώ δέ καί ὁ στράτευμα ὑγιαίνω . ” ὁ μέν δή πρός Ἰουδαῖος πόλεμος οὕτως ἀνύω ,