joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 17.13
Ἤδη δέ οἱ πρὸς τέλος ἤγγικε τὸ βιώσιμον , τὸ δ’ ὅπως ἀπεβίω διηγητέον . ἄρτι τῆς βασιλείας ἐπιτυχὼν χρόνους ἑαυτῷ καὶ τῆς ζωῆς καὶ τῆς ἀρχῆς ἐπεμέτρει μακρούς , καὶ ταῦτα ἑξηκοντούτης ὢν ὅτε τῶν σκήπτρων ἐπείληπτο , καὶ διαδοχὴν τῇ βασιλείᾳ καταλιπεῖν ἐκ τῆς ὀσφύος αὐτοῦ ἐφαντάζετο , μηδ’ ὅτιπερ ἡ βασιλὶς ᾗ συνῴκιστο πεντηκοντοῦτις ἦν καὶ ὑπέρακμος καὶ ἄνικμος τὴν νηδὺν πρὸς σπερμάτων ὑποδοχὴν δυνάμενος συνιδεῖν . πρότερον μέν οὖν ἐσπουδάκει περὶ τὰ ἀφροδίσια καὶ κατέτεινεν ἑαυτὸν καὶ χρίσμασί τισιν ἐκέχρητο καὶ τῇ συνοίκῳ προσήρτα λιθίδια , ὡς δή τι ἐνεργοῦντα περὶ τὴν κύησιν . ἡ δὲ καὶ ἁμμάτων καὶ ἐπᾳσμάτων ἠνείχετο καὶ προσίετο ἐπῳδάς . ἐπεὶ δ’ ἐγνώκει μάτην πάντα ὢ γινόμενα ὁ κρατῶν καὶ ἀπεγνώκει τὸ σπουδαζόμενον , οὐκέθ’ ὁμοίως διέκειτο περὶ τὴν εὐνέτειραν , ἀλλ’ ἧττον αὐτῇ προσῄει . ἦν γὰρ καὶ φύσει νωθὴς πρὸς μίξιν καὶ μαλθακώτερος , ἤδη δὲ καὶ ὁ χρόνος αὐτῷ τὴν κίνησιν ἤμβλυνεν . ὡς δέ τινες αὐτῷ ἐπὶ τῇ βασιλείᾳ ἐξεμετρήθησαν ἐνιαυτοί , καὶ ἀποδτρόφως εἶχε πρὸς τὴν βασίλισσαν , ἡ δὲ καὶ καταφρονουμένη πρὸς μῖσος ἠρέθιστο καὶ πλέον δι’ ὁμιλίαν ἀνδρός . ἦν δέ τις καὶ πρὸ τῆς βασιλείας ἐκτομίας ὑπηρέτης τῷ βασιλεῖ , τούτῳ δὲ ὁμαίμονες ἦσαν , ὧν εἶς ἦν καὶ ὁ Μιχαήλ , ἀνὴρ ᾧ τὴν ὄψιν ἡ φύσις ἀπέξεσεν εἰς ἀκριβῆ ὡραιότητα . τοῦτον ὁ ἀδελφὸς μετὰ τὴν βασιλείαν παρέστησε τῷ Ῥωμανῷ προσληφθησόμενον ὑπ’ αὐτοῦ · ὁ δὲ τοῖς θαλαμηπόλου σί’ τὸν νεανίαν κατέταξε . τούτου τῷ ἔρωτι ἁλοῦσα ἡ βασιλὶς ἐπυρπολεῖτο τὴν ψυχὴν καὶ τὸ πῦρ τὸ ἐκείνου κάλλος καθ’ ἑκάστην ὁρώμενον ὑπανέφλεγε . μισούμενος δ’ αὐτῇ πρῴην ὁ ἐκτομίας τότε καὶ προσεκαλεῖτο καὶ ὁμιλίας ἠξίωτο γνησιώτερον , εἶτα καὶ περὶ τοῦ ΜΙχαὴλ ἠρωτᾶτο τοῦ ἀδελφοῦ . πολλάκις λακὶς δὲ τούτου γενομένου , δεινὸς ὢν ἐκεῖνος συνῆκε τὸν ἔρωτα καὶ τῷ ἀδελφῷ ὑπέθετο καὶ προσιέναι τῇ βασιλίσσῃ , καὶ εἰ πειρῷτο ἐκείνη αὐτοῦ , μὴ ὑποσταλῆναι , ἀλλὰ καὶ ἅψασθαι καὶ φιλῆσαι καὶ προσφῦναι αὐτῇ . καὶ τί δεῖ πολλὰ λέγειν ; μέχρι καὶ συνουσιασμοῦ τὰ τοῦ ἔρωτος κατηντήκεσαν καὶ προἰόντος τοῦ χρόνου εἰς προῦπτον σχεδὸν τὸ περὶ τὸν Μιχαὴλ ἐξερράγη φίλτρον , καὶ ἦν ὑποψιθυριξόμενον οὐ τοῖς περὶ τὰ βασίλεια μόνον , ἀλλὰ καὶ τοῖς ἐν ταῖς τριόδοις , μόνῳ δ’ ἠγνοεῖτο τῷ αὐτοκράτορι · ὅθεν καὶ συγκειμένῳ τῇ βασιλίσσῃ αὐτῷ ἐπὶ τῆς εὐνῆς ὁ Μιχαὴλ εἰσκαλούμενος ἀνατρίβειν οἱ τοὺς πόδας κεκέλευστο . τί οὖν ἄν τις οἰήσαιτο ἢ ὅτι καὶ τῶν ἐκείνης ἥπτετο ποδῶν ; καὶ οἷον προαγωγὸς ἀμφοῖν ὁ βασιλεὺς καὶ ὁμευνέτης ἐγίνετο . ὧς δὲ καὶ ἡ ἀδελφὴ Πουλχερία καὶ ἕτεροι περὶ τοῦ δράματος αὐτὸν ἀνεδίδαξαν καὶ φυλάττεσθαι παρηγγύησαν , οὐδὲν ἐποίησεν ἕτερον ἀλλ’ ἢ τὸν ὑποπτευόμενον αὐτῷ καλέσας εἰ ἐρῷτο πρὸς τῆς βασιλίσσης ἠρώτα . ὁ δὲ ἀπηγόρευσε , καὶ ἀνηνάμενος πίστεις τοῦ λόγου καὶ ὅρκους ἀπῃτήθη καθ’ ἱερῶν . ἐπεὶ δ’ ἐκεῖνος ἐπιορκήσας τοὺς ὅρκους ἐτέλεσε , διαβολὴν τοὺς τῶν ἄλλων ἥγητο λόγους . λέγεται μέντοι διὰ τὴν ἐπιορκίαν νόσημά τι δεινὸν ἐνσκῆψαι τῷ ΜΙχαήλ . τὸ δ’ ἦν κατά τινας περιόδους αὐτῷ παρακοπὴ τοῦ νοὸς τῶν ὀφθαλμῶν τε διαστροφὴ καὶ κλόνος τοῦ σώματος καὶ κατάπτωσις ἐπὶ γῆς , εἶτ’ ἐπανῄει εἰς ἑαυτὸν καὶ ἀποκαθίστατο . τοῦτο πολλάκις καὶ τοῦ βασιλέως ἐνώπιον ἔπαθεν · ὁ δὲ τοῦ πάθους οἰκτείρας ῥᾶς τὸν Μιχαὴλ ἔτι μᾶλλον ψευδῆ ᾤετο τὰ λεγόμενα καὶ μήτ’ ἐρᾶν μήτ’ ἐρᾶσθαι τοῦτον οὕτως ἔχοντα ἔθετο . εἰσὶ δ’ οἱ λέγουσι μὴ ἀγνοῆσαι τὸν βασιλέα τὸν ἔρωτα , .... δ’ ὅτι σφριγᾷ ἡ βασίλισσα καὶ περὶ τὰ ἀφροδίσια μέμηνε , τῆς πρὸς τὸν Μιχαὴλ αὐτῆς ῥοπῆς ἠνείχετο , ὑποκρινόμενος ἄγνοιαν , ἵνα μὴ πλείοσιν ὁμιλοίη . τούτων δ’ οὕτως ἐχόντων ὁ αὐτοκράτωρ ἐνόσησε , καί οἱ διῳδήκει τὸ πρόσωπον καὶ τὸ ἄσθμα ἦν συνεχὲς καὶ ἡ ὄψις αὐτῷ ἐῴκει νεκροῦ καὶ τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ τὸ πλέον ἐψίλωτο · αἱ γὰρ τρίχες αὐτῆς ἀπερρύησαν . λέγεται γοῦν φαρμάκοις περιεργασθῆναι ὁ ἄνθρωπος . οὕτω δ’ ἔχων ἀπῄει πρὸς βαλανεῖον τῶν ἐν τοῖς βασιλείιος λουσόμενος , καὶ ἀπῄει οὔτε χειραγωγούμενος οὔτ’ αὐτίκα τεθνήξεσθαι προσδοκώμενος . ὡς δὲ τὸ σῶμα ἐκάθηρεν , εἰσέδυ τὴν ἐκεῖ κολυμβήθραν , ἔνθα δὴ τὸ πᾶν ᾄδεται γενέσθαι τοῦ δράματος · συμπιέσαι γάρ τινας αὐτό τὴν κεφαλήν φασιν ἐπὶ τὸ ὕδωρ ἐφ’ ἱκανόν , καὶ οὕτως ἐκεῖθεν ἄπνουν ἀνιμηθῆναι σχεδὸν καὶ ἀνακλιθῆναι πρὸς τὴν στρωμνήν . θροῦ δ’ ἐπὶ τούτῳ συμβάντος παρῆλθε καὶ ἡ βασιλίς , ὡς δή τι τῷ πάθει ἐπιστενάζουσα , καὶ πληροφορηθεῖσα τοῦ βασιλέως τὴν τελευτὴν ἀπῆλθεν εὐθύς . ὁ δὲ βραχύ τι ἐπιβιοὺς ἄναυδος , εἶτα καὶ μελάντερόν τι ἀναγαγὼν διὰ τοῦ στόματος , ἀφῆκε τὸ πνεῦμα , ἔτη βασιλεύσας πέντε πρὸς τῷ ἡμίσει , λόγοις μὲν ἐντραφεὶς ἑλληνικῆς τε παιδείας μετεσχηκὼς καὶ τῶν τῆς πολιτείας νόμων οὐκ ἀδαής , πλείω δ’ εἰδέναι ὧν ᾔδει ὡς ἀληθῶς οἰόμενός τε καὶ σεμνυνόμενος .
Lemmas: ἤδη δέ ὁ πρός τέλος ἐγγίζω ὁ βιώσιμος , ὁ δέ ὅπως ἀποβιόω διηγητέον . ἄρτι ὁ βασίλεια ἐπιτυγχάνω χρόνος ἑαυτοῦ καί ὁ ζωή καί ὁ ἀρχή ἐπιμετρέω μακρός , καί οὗτος ἑξηκοντούτης εἰμί ὅτε ὁ σκῆπτρον ἐπιλαμβάνω , καί διαδοχή ὁ βασίλεια καταλείπω ἐκ ὁ ὀσφῦς αὐτός φαντάζω , μηδέ ὅτιπερ ὁ βασιλίς ὅς συνοικίζω πεντηκοντοῦτις εἰμί καί ὑπέρακμος καί ἄνικμος ὁ νηδύς πρός σπέρμα ὑποδοχή δύναμαι συνοράω . πρότερος μέν οὖν σπουδάζω περί ὁ Ἀφροδίσιος καί κατατείνω ἑαυτοῦ καί χρῖσμα τις χράομαι καί ὁ σύνοικος προσαίρω λιθίδιον , ὡς δή τίς ἐνεργέω περί ὁ κύησις . ὁ δέ καί ἅμμα καί ἐπᾳσμάτων ἀνέχω καί προσίημι ἐπῳδή . ἐπεί δέ γιγνώσκω μάτην πᾶς ὦ γίγνομαι ὁ κράτος καί ἀπογιγνώσκω ὁ σπουδάζω , οὐκέτι ὁμοίως διάκειμαι περί ὁ εὐνέτειρα , ἀλλά κακός αὐτός πρόσειμι . εἰμί γάρ καί φύσις νωθής πρός μίξις καί μαλθακός , ἤδη δέ καί ὁ χρόνος αὐτός ὁ κίνησις ἀμβλύνω . ὡς δέ τις αὐτός ἐπί ὁ βασίλεια ἐκμετρέω ἐνιαυτός , καί αποδτροφαος ἔχω πρός ὁ βασίλισσα , ὁ δέ καί καταφρονέω πρός μῖσος ἐρεθίζω καί πλέω διά ὁμιλία ἀνήρ . εἰμί δέ τις καί πρό ὁ βασίλεια ἐκτομίας ὑπηρέτης ὁ βασιλεύς , οὗτος δέ ὁμαίμων εἰμί , ὅς εἰμί εἰμί καί ὁ Μιχαήλ , ἀνήρ ὅς ὁ ὄψις ὁ φύσις ἀποξέω εἰς ἀκριβής ὡραιότης . οὗτος ὁ ἀδελφός μετά ὁ βασίλειος παρίστημι ὁ Ῥωμανός προσλαμβάνω ὑπό αὐτός · ὁ δέ ὁ θαλαμηπόλος θεός ὁ νεανίας κατατάσσω . οὗτος ὁ Ἔρως ἁλίσκομαι ὁ βασιλίς πυρπολέω ὁ ψυχή καί ὁ πῦρ ὁ ἐκεῖνος κάλλος κατά ἕκαστος ὁράω ὑπαναφλέγω . μισέω δέ αὐτός πρώην ὁ ἐκτομίας τότε καί προσκαλέω καί ὁμιλία ἀξιόω γνήσιος , εἶτα καί περί ὁ Μιχαήλ ἐρωτάω ὁ ἀδελφός . πολλάκις λακίς δέ οὗτος γίγνομαι , δεινός εἰμί ἐκεῖνος συνίημι ὁ Ἔρως καί ὁ ἀδελφός ὑποτίθημι καί πρόσειμι ὁ βασίλισσα , καί εἰμί πειράω ἐκεῖνος αὐτός , μή ὑποστέλλω , ἀλλά καί ἅπτω καί φιλέω καί προσφύω αὐτός . καί τίς δεῖ πολύς λέγω ; μέχρι καί συνουσιασμός ὁ ὁ Ἔρως καταντάω καί πρόειμι ὁ χρόνος εἰς πρόοπτος σχεδόν ὁ περί ὁ Μιχαήλ ἐκρήγνυμι φίλτρον , καί εἰμί ὑποψιθυρίζω οὖον ὁ περί ὁ βασίλεια μόνος , ἀλλά καί ὁ ἐν ὁ τρίοδος , μόνος δέ ἀγνοέω ὁ αὐτοκράτωρ · ὅθεν καί σύγκειμαι ὁ βασίλισσα αὐτός ἐπί ὁ εὐνή ὁ Μιχαήλ εἰσκαλέω ἀνατρίβω ὁ ὁ πούς κελεύω . τίς οὖν ἄν τις οἴομαι ἢ ὅτι καί ὁ ἐκεῖνος ἅπτω πούς ; καί οἷος προαγωγός ἄμφω ὁ βασιλεύς καί ὁμευνέτης γίγνομαι . ὅς δέ καί ὁ ἀδελφή Πουλχερία καί ἕτερος περί ὁ δρᾶμα αὐτός ἀναδιδάσκω καί φυλάσσω παρεγγυάω , οὐδείς ποιέω ἕτερος ἀλλά ἢ ὁ ὑποπτεύω αὐτός καλέω εἰμί ἐράω πρός ὁ βασίλισσα ἐρωτάω . ὁ δέ ἀπαγορεύω , καί ἀναίνομαι πίστις ὁ λόγος καί Ὅρκος ἀπαιτέω κατά ἱερός . ἐπεί δέ ἐκεῖνος ἐπιορκέω ὁ Ὅρκος τελέω , διαβολή ὁ ὁ ἄλλος ἡγέομαι λόγος . λέγω μέντοι διά ὁ ἐπιορκία νόσημα τίς δεινός ἐνσκήπτω ὁ Μιχαήλ . ὁ δέ εἰμί κατά τις περίοδος αὐτός παρακοπή ὁ νόος ὁ ὀφθαλμός τε διαστροφή καί κλόνος ὁ σῶμα καί κατάπτωσις ἐπί γῆ , εἶτα ἐπάνειμι εἰς ἑαυτοῦ καί ἀποκαθίστημι . οὗτος πολλάκις καί ὁ βασιλεύς ἐνώπιος πάσχω · ὁ δέ ὁ πάθος οἰκτείρω Ἥρα ὁ Μιχαήλ ἔτι μᾶλλον ψευδής οἴομαι ὁ λέγω καί μήτε ἐράω μήτε ἐράω οὗτος οὕτως ἔχω τίθημι . εἰμί δέ ὁ λέγω μή ἀγνοέω ὁ βασιλεύς ὁ Ἔρως , .... δέ ὅτι σφριγάω ὁ βασίλισσα καί περί ὁ Ἀφροδίσιος μαίνομαι , ὁ πρός ὁ Μιχαήλ αὐτός ῥοπή ἀνέχω , ὑποκρίνομαι ἄγνοια , ἵνα μή πλείων ὁμιλέω . οὗτος δέ οὕτως ἔχω ὁ αὐτοκράτωρ νοσέω , καί ὁ διοιδέω ὁ πρόσωπον καί ὁ ἆσθμα εἰμί συνεχής καί ὁ ὄψις αὐτός ἔοικα νεκρός καί ὁ κεφαλή αὐτός ὁ πλέω ψιλόω · ὁ γάρ θρίξ αὐτός ἀπορρέω . λέγω γοῦν φάρμακον περιεργάζομαι ὁ ἄνθρωπος . οὗτος δέ ἔχω ἄπειμι πρός βαλανεῖον ὁ ἐν ὁ βασίλειος λούω , καί ἄπειμι οὔτε χειραγωγέω οὔτε αὐτίκα θνῄσκω προσδοκάω . ὡς δέ ὁ σῶμα καθαίρω , εἰσδύνω ὁ ἐκεῖ κολυμβήθρα , ἔνθα δή ὁ πᾶς ἀείδω γίγνομαι ὁ δρᾶμα · συμπιέζω γάρ τις αὐτός ὁ κεφαλή φημί ἐπί ὁ ὕδωρ ἐπί ἱκανός , καί οὕτως ἐκεῖθεν ἄπνοος ἀνιμάω σχεδόν καί ἀνακλίνω πρός ὁ στρωμνή . θρόος δέ ἐπί οὗτος συμβαίνω παρέρχομαι καί ὁ Βασιλίς , ὡς δή τίς ὁ πάθος ἐπιστενάζω , καί πληροφορέω ὁ βασιλεύς ὁ τελευτή ἀπέρχομαι εὐθύς . ὁ δέ βραχύς τίς ἐπιβιόω ἄναυδος , εἶτα καί μέλας τίς ἀνάγω διά ὁ στόμα , ἀφίημι ὁ πνεῦμα , ἔτος βασιλεύω πέντε πρός ὁ ἥμισυς , λόγος μέν ἐντρέφω Ἑλληνικός τε παιδεία μετέχω καί ὁ ὁ πολιτεία νόμος οὐ ἀδαής , πλείων δέ οἶδα ὅς οἶδα ὡς ἀληθής οἴομαι τε καί σεμνύνω .