joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 5.16
Καὶ ἡ μὲν οὕτως ἀπέθανε τῆς Σαλώμης αὐτῇ κατεπειξάσης τὸν θάνατον , Ἡρώδης δὲ τότε μᾶλλον ἐξῆπτο πρὸς τὸν ἐκείνης ἔρωτα , καὶ πολλάκις ἀνακλήσεις ἦσαν αὐτῆς καὶ θρῆνοι ἀσχήμονες . καὶ οὕτως αὐτοῦ τὸ πάθος ἐκράτησεν ὡς καὶ καλεῖν τὴν Μαριὰμ κελεύειν τοῖς ὑπηρέταις . καὶ τέλος ταῖς ἐρήμοις ἐκδοὺς ἑαυτόν , καὶ ταύταις ἐναδημονῶν , δεινῇ περιπίπτει νόσῳ · ἡ δὲ φλόγωσις ἦν καὶ πεῖσις ἰνίου καὶ τῆς διανοίας παραλλαγή . καὶ ὁ μὲν οὕτως ἐνοσηλεύετο , ἡ Ἀλεξάνδρα δὲ ἐν Ἱεροσολύμοις καὶ τὰ τῶν νόσων πυθομένη τοῦ βασιλέως , τῶν περὶ τὴν πόλιν δύο φρουρίων ἐπειρᾶτο κρατῆσαι . ὃ μαθὼν ὁ Ἡρώδης αὐτίκα αὐτὴν ἀποκτεῖναι προσέταξεν , αὐτὸς δὲ μόλις διαφυγὼν τὸν ἐκ τοῦ νοσεῖν κίνδυνον χαλεπὸς ἦν καὶ δυσάρεστος καὶ πρὸς τιμωρίας καὶ φόνους ἕτοιμος · καὶ οὐ τῶν πολλῶν μόνον ἐγίνοντο φόνοι , ἀλλὰ καὶ τῶν ἀναγκαιοτάτων φίλων αὐτοῦ . παρέβαινε δὲ καὶ τὰ ἔθη τὰ πάτρια καὶ ξενικοῖς ἐπιτηδεύμασι διέφθειρε τὴν πάλαι κατάστασιν . πρὸς ἃ τὸ πλῆθος τετάρακτό τε καὶ ἐχαλέπαινε . δέκα δὲ ἄνδρες τῶν πολιτῶν συνομοσάμενοι καὶ ξιφίδια τοῖς ἱματίοις ὑποβαλόντες εἰς τὸ θέατρον ἐχώρουν ἀπὸ συνθήματος ἢ καὶ αὐτὸν τὸν Ἡρώδην διαχρησόμενοι ἢ τέως τῶν περὶ ἐκεῖνον πολλούς . φωραθέντες δέ , καὶ μηδ’ ἀρνησάμενοι τὸ βούλευμα , ἀλλὰ καὶ τὰ ξίφη ἀναδείξαντες , πάσαν αἰκίαν ὑπομείναντες διεφθάρησαν . τὸν δὲ τούτους καταμηνύσαντα μετὰ μικρόν τινες διαρπάσαντες καὶ μελιστὶ διελόντες κυσὶν ἐπέρριψαν . οὓς εὑρηκὼς Ἡρώδης ἐτιμωρήσατο πανοικί . ἡ δὲ τοῦ πλήθους μῆνις ἐπέμενε . Συνέβη δὲ τότε κατὰ τὴν χώραν πάθη δεινότατα , λιμός τε καὶ νόσοι σωμάτων ἐξ ἀσυνήθους διαίτης δι’ ἔνδειαν σιτίων γινομένης , καὶ ἐπὶ τούτοις πάσι λοιμός . Ἡρώδης δὲ τῷ καιρῷ βοηθεῖν προθυμούμενος οὔτε χρημάτων ηὐπόρει , προκαταναλώσας αὐτὰ δι’ ἐπίδειξιν εἰς πόλεων ἐπισκευάς , οὔτε αἱ πληστάζουσαι χῶραι σῖτον εἶχον , τῆς αὐτῆς ἐνδείας καὶ ἐν ἐκείναις ἐπικρατούσης . τέως δὲ ὡς ἂν δύναιτο βοηθεῖν ἐγνωκώς , τὸν ὄντα κατὰ τὰ βασίλεια κόσμον συγκόψας εἰς νόμισμα , ἔπεμπεν εἰς Αἴγυπτον καὶ σῖτον ἐκεῖθεν ὠνεῖτο . οὗ κομισθέντος τοῖς μὲν δι’ ἑαυτῶν δυναμένοις τὰ περὶ τὰς τροφὰς ἐκπονεῖν σῖτον διένειμεν , οἱ δὲ διὰ γῆρας ἤ δι’ ἑτέραν ἀσθένειαν οὐχ οἶοί τε ἦσαν ἑαυτοῖς ἑτοιμάζειν σιτία , τούτων προυνόει καταστήσας ἀρτοποιοὺς καὶ τὰς τροφας ἑτοίμους πορίζων αὐτοῖς . ταῦτα δὲ οὐ μόνον τὰς γνώμας μετέβαλε τῶν πρὶν χαλεπαινόντων αὐτῷ , ἀλλὰ καὶ πρὸς εὔνοιαν αὐτὰς μετεστήσατο . καὶ οὕτως κακωθεῖσαν αὐτῷ ἀνακτησάμενος τὴν ἀρχήν , οὐχ ἧττον καὶ τοὺς πέριξ δυσπραγοῦντας ἐπ’ ἴσης τῆς συμφορᾶς ἐπεκούφισεν , ὥστε γενέσθαι τοὺς μὲν ἔξω τῆς ἀρχῆς δοθέντας σίτου κόρους μυρίους , τοὺς δὲ εἰς τὴν αὐτοῦ βασιλείαν περὶ ὀκτακισμυρίους . ὁ δὲ δύναται κατὰ τὸν Ἰώσηπον μεδίμνους Ἀττικοὺς δέκα . τοῦτο τὸ φιλοτίμημα καὶ τὸ τῆς χάριτος εὔκαιρον καὶ τοὺς Ἰουδαίους εἰς ἀγάπην ἐξ ἀπεχθείας μετήνεγκε , καὶ παρὰ τῶν ἔξωθεν αὐτῷ προυξένησεν εὔκλειαν . Προσκατειργάσατο δὲ καὶ γάμον ἑαυτῷ ἐξ ἐρωτικῆς ἐπιθυμίας . ἱερεὺς γάρ τις Σίμων ἐν Ἱεροσολύμοις θυγατέρα εἶχε καλλίστην · ταύτης ὁ Ἡρώδης ἧκεν εἰς ἔρωτα . ὄντος δὲ τοῦ Σίμωνος ἀνοικείου πρὸς κῆδος δι’ ἀδοξίαν , ἀφαιρεῖται μὲν τὴν ἱερωσύνην τὸν ταύτην ἔχοντα τότε Ἰησοῦν τὸν τοῦ Φάβητος , ἀρχιερέα δὲ ποιεῖται τὸν Σίμωνα καὶ τὴν αὐτοῦ θυγατέρα γαμεῖ . πάντων δὲ αὐτῷ εἰς δέον , περιεβάλλετο τὴν ἔξωθεν ἀσφάλειαν , πόλεσί τε δεξιῶς ὁμιλῶν καὶ τοὺς δυνάστας θεραπεύων . ὥστε αὐτῶ πάντα διὰ πάντων αὔξεσθαι . ὑπὸ δὲ τῆς εἰς τοῦτο φιλοτιμίας καὶ τῆς εἰς Καίσαρα καὶ τοὺς εἰς πλεῖστον δυναμένους Ῥωμαίων θεραπείας καὶ τὰ ἔθη παρέβαινε καὶ τὰ νόμιμα παρεχάραττε , πόλεις τε κτίζων καὶ ναοὺς ἐγείρων οὐκ ἐν τῇ τῶν Ἰουδαίων , τῇ δ’ ἔξω χώρᾳ , Ἰουδαίοις μὲν ἀπολογούμενος ἐκ προσταγμάτων ταῦτα ποιεῖν , ἀλλ’ οὐκ ἀφ’ ἑαυτοῦ , Καίσαρι δὲ καὶ Ῥωμαίοις χάριτας νέμων τῷ καὶ τῶν πατρίων ἐκβαίνειν ἐθῶν διὰ τὴν ἐκείνων τιμήν . ἀγάλματά τε γὰρ ἀνίστη καὶ τύπους μεμορφωμένους καὶ πόλεις ᾠκοδόμει καὶ λιμένας εὐρεῖς καὶ ἀκλύστους καὶ βασίλεια πολυτελῆ καὶ διαίτας λαμπράς .
Lemmas: καί ὁ μέν οὕτως ἀποθνῄσκω ὁ Σαλώμη αὐτός κατεπείγω ὁ θάνατος , Ἡρῴδης δέ τότε μᾶλλον ἐξάπτω πρός ὁ ἐκεῖνος Ἔρως , καί πολλάκις ἀνάκλησις εἰμί αὐτός καί θρῆνος ἀσχήμων . καί οὕτως αὐτός ὁ πάθος κρατέω ὡς καί καλέω ὁ Μαρία κελεύω ὁ ὑπηρέτης . καί τέλος ὁ ἐρῆμος ἐκδίδωμι ἑαυτοῦ , καί οὗτος ἐναδημονέω , δεινός περιπίπτω νόσος · ὁ δέ φλόγωσις εἰμί καί πεῖσις ἰνίον καί ὁ διάνοια παραλλαγή . καί ὁ μέν οὕτως νοσηλεύω , ὁ Ἀλεξάνδρα δέ ἐν Ἱερουσαλήμ καί ὁ ὁ νόσος πυνθάνομαι ὁ βασιλεύς , ὁ περί ὁ πόλις δύο φρούριον πειράω κρατέω . ὅς μανθάνω ὁ Ἡρῴδης αὐτίκα αὐτός ἀποκτείνω προστάσσω , αὐτός δέ μόλις διαφεύγω ὁ ἐκ ὁ νοσέω κίνδυνος χαλεπός εἰμί καί δυσάρεστος καί πρός τιμωρία καί φόνος ἑτοῖμος · καί οὖον ὁ πολύς μόνος γίγνομαι φόνος , ἀλλά καί ὁ ἀναγκαῖος Φίλων αὐτός . παραβαίνω δέ καί ὁ ἔθος ὁ πάτριος καί ξενικός ἐπιτήδευμα διαφθείρω ὁ πάλαι κατάστασις . πρός ὁ ὁ πλῆθος ταρακτός τε καί χαλεπαίνω . δέκα δέ ἀνήρ ὁ πολίτης συνόμνυμι καί ξιφίδιον ὁ ἱμάτιον ὑποβάλλω εἰς ὁ θέατρον χωρέω ἀπό σύνθημα ἢ καί αὐτός ὁ Ἡρώδης διαχράομαι ἢ τέως ὁ περί ἐκεῖνος πολύς . φωράω δέ , καί μηδέ ἀρνέομαι ὁ βούλευμα , ἀλλά καί ὁ ξίφος ἀναδείκνυμι , πᾶς αἰκία ὑπομένω διαφθείρω . ὁ δέ οὗτος καταμηνύω μετά μικρός τις διαρπάζω καί μελιστί διαιρέω κύων ἐπιρρίπτω . ὅς εὑρίσκω Ἡρῴδης τιμωρέω πανοικί . ὁ δέ ὁ πλῆθος μῆνις ἐπιμένω . συμβαίνω δέ τότε κατά ὁ χώρα πάθος δεινός , λιμός τε καί νόσος σῶμα ἐκ ἀσυνήθης δίαιτα διά ἔνδεια σιτίον γίγνομαι , καί ἐπί οὗτος πᾶς λοιμός . Ἡρῴδης δέ ὁ καιρός βοηθέω προθυμέομαι οὔτε χρῆμα εὐπορέω , προκαταναλίσκω αὐτός διά ἐπίδειξις εἰς πόλις ἐπισκευή , οὔτε ὁ πλησταζουω χώρα σῖτος ἔχω , ὁ αὐτός ἔνδεια καί ἐν ἐκεῖνος ἐπικρατέω . τέως δέ ὡς εἄν δύναμαι βοηθέω γιγνώσκω , ὁ εἰμί κατά ὁ βασίλεια κόσμος συγκόπτω εἰς νόμισμα , πέμπω εἰς Αἴγυπτος καί σῖτος ἐκεῖθεν ὠνέομαι . ὅς κομίζω ὁ μέν διά ἑαυτοῦ δύναμαι ὁ περί ὁ τροφή ἐκπονέω σῖτος διανέμω , ὁ δέ διά γῆρας ἤ διά ἕτερος ἀσθένεια οὐ οἷος τε εἰμί ἑαυτοῦ ἑτοιμάζω σιτίον , οὗτος προνοέω καθίστημι ἀρτοποιός καί ὁ τροφή ἑτοῖμος πορίζω αὐτός . οὗτος δέ οὖον μόνος ὁ γνώμη μεταβάλλω ὁ πρίν χαλεπαίνω αὐτός , ἀλλά καί πρός εὔνοια αὐτός μεθίστημι . καί οὕτως κακόω αὐτός ἀνακτάομαι ὁ ἀρχή , οὐ κακός καί ὁ πέριξ δυσπραγέω ἐπί ἴσος ὁ συμφορά ἐπικουφίζω , ὥστε γίγνομαι ὁ μέν ἔξω ὁ ἀρχή δίδωμι σῖτος κόρος μυρίος , ὁ δέ εἰς ὁ αὐτός βασίλειος περί ὀκτακισμύριοι . ὁ δέ δύναμαι κατά ὁ Ἰώσηπος μέδιμνος ἀττικός δέκα . οὗτος ὁ φιλοτίμημα καί ὁ ὁ χάρις Εὔκαιρον καί ὁ Ἰουδαῖος εἰς ἀγάπη ἐκ ἀπέχθεια μεταφέρω , καί παρά ὁ ἔξωθεν αὐτός προεκνέω εὔκλεια . Προσκατειργάσατο δέ καί γάμος ἑαυτοῦ ἐκ ἐρωτικός ἐπιθυμία . ἱερεύς γάρ τις Σίμων ἐν Ἱερουσαλήμ θυγάτηρ ἔχω καλός · οὗτος ὁ Ἡρῴδης ἵημι εἰς Ἔρως . εἰμί δέ ὁ Σίμων ἀνοίκειος πρός κῆδος διά ἀδοξία , ἀφαιρέω μέν ὁ ἱερωσύνη ὁ οὗτος ἔχω τότε Ἰησοῦς ὁ ὁ Φάβητος , ἀρχιερεύς δέ ποιέω ὁ Σίμων καί ὁ αὐτός θυγάτηρ γαμέω . πᾶς δέ αὐτός εἰς δήω , περιβάλλω ὁ ἔξωθεν ἀσφάλεια , πόλις τε δεξιός ὁμιλέω καί ὁ δυνάστης θεραπεύω . ὥστε αὐτός πᾶς διά πᾶς αὐξάνω . ὑπό δέ ὁ εἰς οὗτος φιλοτιμία καί ὁ εἰς Καῖσαρ καί ὁ εἰς πλεῖστος δύναμαι Ῥωμαῖος θεραπεία καί ὁ ἔθος παραβαίνω καί ὁ νόμιμος παραχαράσσω , πόλις τε κτίζω καί ναός ἐγείρω οὐ ἐν ὁ ὁ Ἰουδαῖος , ὁ δέ ἔξω χώρα , Ἰουδαῖος μέν ἀπολογέομαι ἐκ πρόσταγμα οὗτος ποιέω , ἀλλά οὐ ἀπό ἑαυτοῦ , Καῖσαρ δέ καί Ῥωμαῖος χάρις νέμω ὁ καί ὁ πάτριος ἐκβαίνω ἔθος διά ὁ ἐκεῖνος τιμή . ἄγαλμα τε γάρ ἀνίστημι καί τύπος μορφόω καί πόλις οἰκοδομέω καί λιμήν εὐρύς καί ἄκλυστος καί βασίλεια πολυτελής καί δίαιτα λαμπρός .