joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 5.19
Υπῆρχε δὲ τὴν γνώμην πρὸς μὲν τοὺς ἄλλους φιλοτιμότατός τε καὶ εὐεργετικώτατος , πρὸς δὲ τοὺς ὑπηκόους ἐπαχθής τε καὶ ἀδικώτατος καὶ πρὸς τοὺς οἰκείους καὶ φίλους κολαστὴς ἀπαραίτητος . αἱ δὲ αἰτίαι τούτων φιλοδοξία καὶ φιλαρχία . ὑπὸ μὲν γὰρ φιλοδοξίας , εἰ μνήμης ἔμελλε τυγχάνειν εἰσαῦθις ἧι εὐφημίας κατὰ τὸ ἐνεστός , οὐκ ἐφείδετο δαπανῶν , πολυδάπανος δ᾿ ὢν βαρείαις εἰσπράξεσι τοὺς ὑποτεταγμένους ἐπίεζε καὶ χαλεπὸς ἢν αὐτοῖς · ὑπὸ δὲ φιλαρχίας , εἰ κατά τινος ὑπόνοιαν ἔσχεν ἐφίεσθαι τῆς ἀρχῆς ἤ τι περὶ αὐτὴν παρακινεῖν , ἴσα πολεμίοις αὐτῷ προσεφέρετο , κἀντεῦθεν συγγενεῖς τε καὶ φίλους ἐτιμωρήσατο ἀφειδῶς , μόνος θέλων τετιμῆσθαι . τεκμήριον δὲ τοῦ πάντοθεν χρηματίζεσθαι θέλειν διὰ τὸ πολυδάπανον , ὅτι ἀκηκοὼς ὡς Ὑρκανὸς ὁ πρὸ αὐτοῦ βασιλεύσας ἀνοίξας τὸν τάφον Δαβὶδ ἀργυρίου λάβοι τρισχίλια τάλαντα , νυκτὸς ἀνοίξας τὸν τάφον εἰσέρχεται , τοὺς πιστοτάτους τῶν φίλων παρειληφώς , ἔν ἀνέκφορον εἴη τὸ δρώμενον . καὶ χρήματα μὲν οὐχ εὗρεν ἀργύρια δηλαδή , κόσμον δὲ πολὺν κειμηλίων χρυσῶν , ὃν ἀνείλετο πάντα . ἔσπευδεν οὑν καὶ ἐνδοτέρω χωρεῖν κατὰ τὰς θήκας , ἐν αἷς τῶν βασιλέων Δαβὶδ καὶ Σαλομώντος τὰ σώματα τεθησαύριστο . ὡς δ’ ἐβιάζετο εἰσιέναι , δύο μὲν αὐτῷ τῶν δορυφόρων ἐφθάρησαν φλογὸς ἔνδοθεν ἀπαντησάσης , ὡς λόγος , αὐτοῖς , αὐτὸς δὲ περιδεὴς ἐξῄει . καὶ διὰ τὴν ἐπιχείρησιν χεῖρον ἔχειν ἐδόκει τὰ κατὰ τὴν οἰκίαν αὐτῷ · ἐμφυλίῳ γὰρ ἐῴκει πολέμῳ τὰ κατὰ τὴν αὐλὴν τὴν βασιλικήν . ἐστρατήγει δὲ ἀεὶ κατὰ τῶν ἀδελφῶν ὁ Ἀντίπατρος , δεινὸς ὥν , δι’ ἄλλων μὲν αὐτοὺς περιβάλλων αἰτίαις , αὐτὸς δὲ πολλάκις ὑπεραπολογούμενος , ἕνα δοκῶν εὔνους ἐκείνοις ἀνύποπτος εἴη τῷ πατρὶ πρὸς τὰς ἐγχειρήσεις καὶ μόνος τῆς ἐκείνου σωτηρίας φροντίζειν δοκῇ . καὶ ὁ μὲν τὰ πάντα ἦν τῷ πατρί , οἱ δ’ ἐκ τῆς Μαριὰμ χαλεπώτερον ἀεὶ διετίθεντο , καὶ τὴν ἀτιμίαν οὐκ ἔφερον ὑπ’ εὐγενείας , παρεωσμένοι καὶ τάξιν ἀτιμοτέραν ἔχοντες . αἵ τε γυναῖκες , ἡ μὲν Ἀλεξάνδρῳ συνοικοῦσα Γλαφυρὰ ἠ’ Ἀρχελάου μῖσος εἰς τὴν Σαλώμην διά τε τὴν πρὸς τὸν ἄνδρα διάθεσιν καὶ διὰ τὴν ἐκείνης θυγατέρα συνοικοῦσαν Ἀριστοβούλῳ , ᾗπερ ὑπερηφάνως προσεφέρετο ἡ Γλαφυρὰ καὶ τὴν ἰσοτιμίαν αὐτῆς ἀνηξιοπάθει . γέγονε δέ τις ὑπόθεσις καὶ τὸν τοῦ βασιλέως ἀδελφὸν Φερώραν εἰς ὑποψίαν καὶ μῖσος τῷ ἀδελφῷ φέρουσα . κατηγγυήθη μὲν γὰρ αὐτῷ ἡ τοῦ βασιλέως θυγάτηρ , ὁ δὲ δουλευούσης αὐτῷ γυναικὸς ἡττώμενος καὶ περιμανῶς τοῦ γυναίου ἐρῶν τῇ τοῦ ἀδελφοῦ θυγατρὶ οὐ προσεῖχε , τῇ δὲ δούλῃ προσέκειτο . ἤχθετο δὲ διὰ τοῦτο Ἡρώδης καὶ τὴν μὲν κόρην υἱῷ Φασαήλου συζεύγνυσι , χρόνου δὲ διελθόντος περί τε τῶν πρώτων ᾐτιᾶτο τὸν ἀδελφὸν καὶ τὴν δευτέραν ἠξίου λαμβάνειν , παρηκμακέναι ἤδη αὐτῷ οἰόμενος τῆς δούλης τὸν ἔρωτα . ὁ δὲ τὴν μὲν δούλην καὶ παῖδα ἐξ αὐτῆς σχὼν ἀποπέμπεται , τὴν δὲ τοῦ βασιλέως θυγατέρα μετὰ τριακοστὴν ἡμέραν κατέθετο λήψεσθαι . διελθούσης δὲ τῆς προθεσμίας τοσοῦτον πρὸς τὸν τῆς δούλης ἔρωτα ἐμεμήνει ὡς ἀθετῆσαι τὰ ὡμολογημένα , τῇ δὲ προτέρᾳ συμφθείρεσθαι . ταῦτα τὸν Ἡρώδην ἐξέμαινε · καὶ ἀεὶ δέ τι καινὸν προσπῖπτον ἀτρεμεῖν αὐτὸν οὐκ εἴα . καὶ ἡ Σαλώμη δὲ χαλεπὴ τοῖς ἐκ Μαριὰμ οὖσα καὶ τὴν ἑαυτῆς θυγατέρα Ἀριστοβούλῳ συνοικοῦσαν ἀνέπειθε μὴ εὐνοικῶς πρὸς τὸν ἄνδρα διακεῖσθαι , ἀπαγγέλλειν δὲ αὐτῇ , εἴ τι κατ’ ἰδίαν λαλήσειεν . ἡ δὲ μεμνῆσθαι τοὺς νεανίσκους ἔλεγε τῆς μητρός , τὸν δὲ πατέρα στυγεῖν , ἀπειλεῖν δὲ τῆς ἀρχῆς τυχόντες τοὺς μὲν ἐκ τῶν ἄλλων γυναικῶν παῖδας Ἡρώδου κωμογραμματεῖς καταστήσειν , τὰς δὲ γυναῖκας καθείρξειν ὡς μηδὲ τὸν ἥλιον βλέπειν . ταῦτα διὰ τῆς κακίστης Σαλώμης τῷ βασιλεῖ ἀπηγγέλλετο . κἀκεῖνος ἤκουεν ἀλγεινῶς , ἐπειρᾶτο δὲ διορθοῦν · τῶν δὲ παίδων ἀπολογησαμένων ῥᾴων ἐγίνετο .
Lemmas: ὑπάρχω δέ ὁ γνώμη πρός μέν ὁ ἄλλος φιλότιμος τε καί εὐεργετικός , πρός δέ ὁ ὑπήκοος ἐπαχθής τε καί ἄδικος καί πρός ὁ οἰκεῖος καί φίλος κολαστής ἀπαραίτητος . ὁ δέ αἰτία οὗτος φιλοδοξία καί φιλαρχία . ὑπό μέν γάρ φιλοδοξία , εἰμί μνήμη μέλλω τυγχάνω εἰσαῦθις ὅς Εὐφημία κατά ὁ ἐνίστημι , οὐ φείδομαι δαπάνη , πολυδάπανος δέ εἰμί βαρύς εἴσπραξις ὁ ὑποτάσσω πιέζω καί χαλεπός εἄν αὐτός · ὑπό δέ φιλαρχία , εἰμί κατά τις ὑπόνοια ἔχω ἐφίημι ὁ ἀρχή ἤ τίς περί αὐτός παρακινέω , ἴσος πολέμιος αὐτός προσφέρω , ἐντεῦθεν συγγενής τε καί φίλος τιμωρέω ἀφειδής , μόνος ἐθέλω τιμάω . τεκμήριον δέ ὁ πάντοθεν χρηματίζω ἐθέλω διά ὁ πολυδάπανος , ὅτι ἀκούω ὡς Ὑρκανός ὁ πρό αὐτός βασιλεύω ἀνοίγω ὁ τάφος Δαυίδ ἀργύριον λαμβάνω τρισχίλιοι τάλαντον , νύξ ἀνοίγω ὁ τάφος εἰσέρχομαι , ὁ πιστός ὁ Φίλων παραλαμβάνω , ἐν ἀνέκφορος εἰμί ὁ δράω . καί χρῆμα μέν οὐ εὑρίσκω ἀργύριον δηλαδή , κόσμος δέ πολύς κειμήλιον χρυσός , ὅς ἀναιρέω πᾶς . σπεύδω ἐν καί ἐνδοτέρω χωρέω κατά ὁ θήκη , ἐν ὅς ὁ βασιλεύς Δαυίδ καί Σολομών ὁ σῶμα θησαυρίζω . ὡς δέ βιάζομαι εἴσειμι , δύο μέν αὐτός ὁ δορυφόρος φθείρω φλόξ ἔνδοθεν ἀπαντάω , ὡς λόγος , αὐτός , αὐτός δέ περιδεής ἔξειμι . καί διά ὁ ἐπιχείρησις χείρων ἔχω δοκέω ὁ κατά ὁ οἰκίον αὐτός · ἐμφύλιος γάρ ἔοικα πόλεμος ὁ κατά ὁ αὐλή ὁ βασιλικός . στρατηγέω δέ ἀεί κατά ὁ ἀδελφός ὁ Ἀντίπατρος , δεινός ἀνά , διά ἄλλος μέν αὐτός περιβάλλω αἴτιος , αὐτός δέ πολλάκις ὑπεραπολογέομαι , εἷς δοκέω Εὔνους ἐκεῖνος ἀνύποπτος εἰμί ὁ πατήρ πρός ὁ ἐγχειρέω καί μόνος ὁ ἐκεῖνος σωτηρία φροντίζω δοκέω . καί ὁ μέν ὁ πᾶς εἰμί ὁ πατήρ , ὁ δέ ἐκ ὁ Μαρία χαλεπός ἀεί διατίθημι , καί ὁ ἀτιμία οὐ φέρω ὑπό εὐγένεια , παρωθέω καί τάξις ἄτιμος ἔχω . ὁ τε γυνή , ὁ μέν Ἀλέξανδρος συνοικέω Γλαφυρός ἤ Ἀρχέλαος μῖσος εἰς ὁ Σαλώμη διά τε ὁ πρός ὁ ἀνήρ διάθεσις καί διά ὁ ἐκεῖνος θυγάτηρ συνοικέω Ἀριστόβουλος , ὅσπερ ὑπερήφανος προσφέρω ὁ Γλαφυρός καί ὁ ἰσοτιμία αὐτός ἀναξιοπαθέω . γίγνομαι δέ τις ὑπόθεσις καί ὁ ὁ βασιλεύς ἀδελφός Φερώρας εἰς ὑποψία καί μῖσος ὁ ἀδελφός φέρω . κατεγγυάω μέν γάρ αὐτός ὁ ὁ βασιλεύς θυγάτηρ , ὁ δέ δουλεύω αὐτός γυνή ἡσσάομαι καί περιμανῶς ὁ γύναιον ἐράω ὁ ὁ ἀδελφός θυγάτηρ οὖον προσέχω , ὁ δέ δοῦλος πρόσκειμαι . ἔχθω δέ διά οὗτος Ἡρῴδης καί ὁ μέν κόρη υἱός Φασάηλος συζεύγνυμι , χρόνος δέ διέρχομαι περί τε ὁ πρῶτος αἰτιάομαι ὁ ἀδελφός καί ὁ δύο ἀξιόω λαμβάνω , παρακμάζω ἤδη αὐτός οἴομαι ὁ δοῦλος ὁ Ἔρως . ὁ δέ ὁ μέν δοῦλος καί παῖς ἐκ αὐτός ἔχω ἀποπέμπω , ὁ δέ ὁ βασιλεύς θυγάτηρ μετά τριακοστός ἡμέρα κατατίθημι λαμβάνω . διέρχομαι δέ ὁ προθεσμία τοσοῦτος πρός ὁ ὁ δοῦλος Ἔρως ἐμμένω ὡς ἀθετέω ὁ ὁμολογέω , ὁ δέ πρότερος συμφθείρω . οὗτος ὁ Ἡρώδης ἐκμαίνω · καί ἀεί δέ τίς καινός προσπίπτω ἀτρεμέω αὐτός οὐ ἐάω . καί ὁ Σαλώμη δέ χαλεπός ὁ ἐκ Μαρία εἰμί καί ὁ ἑαυτοῦ θυγάτηρ Ἀριστόβουλος συνοικέω ἀναπείθω μή εὐνοικός πρός ὁ ἀνήρ διάκειμαι , ἀπαγγέλλω δέ αὐτός , εἰμί τίς κατά ἴδιος λαλέω . ὁ δέ μιμνήσκω ὁ νεανίσκος λέγω ὁ μήτηρ , ὁ δέ πατήρ στυγέω , ἀπειλέω δέ ὁ ἀρχή τυγχάνω ὁ μέν ἐκ ὁ ἄλλος γυνή παῖς Ἡρώδης κωμογραμματεύς καθίστημι , ὁ δέ γυνή κατείργω ὡς μηδέ ὁ ἥλιος βλέπω . οὗτος διά ὁ κακός Σαλώμη ὁ βασιλεύς ἀπαγγέλλω . ἐκεῖνος ἀκούω ἀλγεινός , πειράω δέ διορθόω · ὁ δέ παῖς ἀπολογέομαι ῥᾴδιος γίγνομαι .