joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 1.12
Αἰγύπτιοι δὲ ἀκμάζοντας τοὺς Ἰσραηλίτας ὁρῶντες καὶ τοῦ Ἰωσὴφ ἐπιλελησμένοι , ταλαιπωρίας ποικίλας κατ’ αὐτῶν ἐπενόουν . τόν τε γὰρ ποταμὸν εἰς διώρυχας πλείστας κατατεμεῖν αὐτοῖς ἐπέταξαν , καὶ οἰκοδομήσαι τείχη ταῖς πόλεσι καὶ χώματα ἀνεγεῖραι , ἵνα δι’ αὐτῶν ὁ ποταμὸς λιμνάζειν ἀπείργοιτο , καὶ ἀνιστᾶν πυραμίδας , καὶ τούτοις τοὺς Ἑβραίους ἐξέχρόνον χρόνον μὲν οὖν συχνὸν ἐπ’ αὐταῖς διήνυσαν ταῖς κακώσεσιν . εἶτα τῶν ἱερογραμματέων τις ἀγγέλλει τῷ Φαραὼ τεχθήσεσθαί τινα κατ’ ἐκεῖνον τὸν καιρὸν τοῖς Ἰσραηλίταις , ὃς τραφεὶς ταπεινώσει μὲν τοὺς Αἰγυπτίους , αὐξήσει δὲ τοὺς ὁμογενεῖς . δείσας οὖν Φαραὼ κελεύει πᾶν ἄρσεν γεννώμενον τοῖς Ἐβραίοις ῥιπτοῦντας εἰς τὸν ποταμὸν διαφθείρειν , τοὺς δὲ μὴ οὕτω ποιοῦντας τῶν παίδων τοκεῖς παγγενῆ ἀναιρεῖσθαι , καὶ τοὺς τοκετοὺς δὲ τῶν Ἑβραίων γυναικῶν τὰς Αἰγυπτίας μαίας παραφυλάττειν . Καὶ οἱ μὲν ἦσαν ἐν τούτοις · ἀνὴρ δέ τις τῶν εὖ γεγονότων πρὸς ταῦτα διέκειτο χαλεπῶς , ἐκυοφόρει γὰρ αὐτῷ ἡ γυνή , καὶ ἐδέετο τοῦ θεοῦ · μὴ ἀπογινώσκειν δὲ καθ’ ὕπνους προσέταξεν αὐτῷ ὁ θεός . ‘ὅ τε γὰρ παῖς , ὃν ὑφορῶνται Αἰγύπτιοι , σός ἔλεγεν ‘‘ἔσται , καὶ σωθήσεται καὶ τραφήσεται λαθὼν τοὺς ἐπιβουλεύοντας , καὶ λύσει μὲν τῆς παρ’ Αἰγυπτίοις δουλείας τοὺς ὁμοφύλους , μνήμης δὲ αἰωνίου τεύξεται . ὁ δὲ ἀδελφὸς αὐτοῦ ἱεράσεταί μοι σὺν τοῖς ἐκγόνοις διὰ παντός . ” τίκτει τοίνυν αὐτῷ ἡ γυνὴ παιδίον ἄρρεν λαθοῦσα τοὺς φύλακας , καὶ τρέφεται παρά τῶν τεκόντων τὸ βρέφος ἐπὶ μῆνας τρεῖς . δεδοικότες δὲ ἐπὶ τῷ θεῷ τὴν ἑαυτοῦ σωτηρίαν πεποίηνται , καὶ πλέγμα τι μηχανησάμενοι ἀσφάλτῳ τε περιχρίσαντες ἐντιθέασι τὸ βρέφος καὶ ἀφιᾶσι κατὰ τοῦ ποταμοῦ . ἡ δὲ τοῦ παιδὸς ἀδελφὴ Μαριάμμη παρετήρει τὸ γενησόμενον . παίζουσα δὲ παρὰ ταῖς ὄχθαις τοῦ ποταμοῦ Θέρμουθις ἡ θυγάτηρ Φαραὼ ὁρᾷ τὸ πλέγμα καὶ στείλασα κομίζεται τοῦτο . ἰδοῦσα δὲ τὸ παιδίον ἠγάπησε τοῦτο καὶ διὰ κάλλος καὶ διὰ μέγεθος . καὶ παράγονται γυναῖκες Αἰγύπτιαι θηλάσουσαι αὐτό · τό δὲ θηλὴν αὐτῶν οὐ προσίετο . ἡ δὲ Μαριάμμη ὡς τάχα παρατυγχάνουσα “ βασίλισσα ” εἶπεν , “ εἰ Ἑβραΐς κληθείη γυνή , ἴσως προσήσεται τὸ βρέφος ὁμογενοῦς . ” ἡ δέ “ κάλεσον ” ἔφη . καὶ παρήγαγε τὴν μητέρα , καὶ ἡ Θέρμουθις τὴν τοῦ παιδὸς τροφὴν ἔμμισθον αὐτῇ ἀνατίθησι , καὶ ἐκ τοῦ συμβεβηκότος ὀνομάζει αὐτό . τό γὰρ ὕδωρ μῶς καλοῦσιν Αἰγύπτιοι , ὑσῆς δὲ τοὺς σωθέντας ἐξ ὕδατος · ἄμφω γοῦν συνθεῖσα τὰ ῥήματα εἰς κλῆσιν αὐτοῖς τοῦ βρέφους ἐχρήσατο . ἦν δ᾿ ἐξ Ἀβραὰμ ἕβδομος Μωυσῆς · Ἀμαρὰμ μὲν γὰρ αὐτὸς ἦν παῖς , Καὰθ δὲ τῷ Ἀμαρὰμ ὁ πατήρ , ὁ δὲ τοῦ Λευὶ , καὶ τοῦ Ἰακὼβ ὁ Λευί , Ἰακὼβ δὲ ἐτέχθη τῷ Ἰσαάκ , Ἰσαὰκ δ᾿ ἐξέφυ τῷ Ἀβραάμ . τριετεῖ δὲ τῷ παιδὶ γεγονότι καὶ τὸ τῆς ἡλικίας ἀνάστημα καὶ τὸ τῆς μορφῆς ἀστεῖον ἐκ θειοτέρας ἐπέπρεπε χάριτος , ἡ δὲ σύνεσις πολὺ κρείττων τῆς ἡλικίας ἐφύετο . ἡ Θέρμουθις οὖν γνησίας ἀμοιροῦσα γονῆς υἱοθετεῖται αὐτὸν καὶ κομίζει πρὸς τὸν πατέρα , ὁ δὲ τὸν παῖδα προστερνισάμενος ἐπιτίθησιν αὐτῷ κατὰ φιλοφρόνησιν τὸ διάδημα . καὶ ὁ παῖς αὐτὸ κατὰ νηπιότητα δῆθεν ῥιπτεῖ κατὰ γῆς καὶ ἐπέβαινε τοῖς ποσίν . ὅπερ ὁ ἱερογραμματεὺς θεασάμενος , ὃς ἐκ τῶν Ἑβραίων γενέσθαι τινὰ τὸν τὴν Αἰγυπτίων ἀρχὴν ταπεινώσοντα προεῖπεν , ἀνακραγών “ οὗτος ” εἶπεν “ ἐκεῖνος ὁ παῖς , ὃν ἀνελὼν τοῖς Αἰγυπτίοις τὸ δέος περίελε , ” ἔφθη δ᾿ αὐτὸν ἡ Θέρμουθις ἐξαρπάσασα , καὶ τὸν Φαραὼ δὲ νωθρὸν πρὸς τὸν φόνον διέθηκεν ὁ θεός . Παρελθὼν δὲ εἰς ἡλικίαν ὁ Μωυσῆς ἐκ τοιαύτης λαβῆς οἷος τὴν ἀρετὴν ἦν φανερὸς τοῖς Αἰγυπτίοις ἐγένετο . πρόσοικοι ὄντες τῇ Αἰγύπτῳ Αἰθίοπες ἐσίνοντο τὴν χώραν αὐτῶν , οἱ δ᾿ Αἰγύπτιοι στρατεύουσιν ἐπ᾿ αὐτούς · καὶ ἡττήθησαν , Αἰθίοπες δὲ καταφρονήσαντες αὐτῶν τὴν ἅπασαν κατέτρυχον Αἴγυπτον . κατὰ δὲ θεῖον χρησμὸν αἰτεῖ τὴν θυγατέρα τὸν Μωυσῆν Φαραὼ ἤδη ἀνδρωθέντα , κατὰ τῶν Αἰθιόπων στρατηγὸν αὐτῷ γενησόμενον . ἡ δὲ δίδωσιν , ὁρκώσασα τὸν πατέρα μηδὲν αὐτὸν διαθεῖναι κακόν . Μωυσῆς δὲ τὸν πόλεμον πιστευθεὶς οὐ διὰ συνήθους ὁδοῦ ἄγει ἐπὶ τοὺς πολεμίους τὴν στρα - τιάν , ἀλλὰ δι᾿ ἀστιβήτου ἐκ πλήθους ἑρπετῶν ἰοβό - λῶν · ἔνθα καὶ τὴν σύνεσιν αὐτοῦ ἐπεδείξατο . πλέγματα γὰρ ποιήσας καὶ ταῦτα πληρώσας ἴβεων , πολλὰς δὲ ταύτας τρέφει καὶ χειροήθεις ἡ Αἴγυπτος , κατὰ τὴν ὁδὸν ἐκείνην ἐκόμιζεν · αἶ δὲ ἴβεις τοῖς ἰοβόλοις τούτοις πολέμιοι · καὶ ταύταις προηγουμέναις τῆς στρατιᾶς προμάχοις κατὰ τῶν ἰοβόλων ἐχρήσατο . καὶ μηδὲν προγνοῦσιν ἔπεισι τοῖς Αἰθίοψι , καὶ τούτους νικᾷ καὶ πόλεις αὐτῶν αἱρεῖ οὐκ ὀλίγας . οἱ δὲ συνελαθέντες εἰς Σαβᾶν πόλιν βασίλειον οὖσαν Αἰθιοπίας , ἣν ὕστερον Καμβύσης Μερόην ὠνόμασε διὰ τὴν ὁμώνυμον ἀδελφήν , ἐπολιορκοῦντο · ἦν δὲ ἡ πόλις δυσπολιόρκητος . Θάρβις δὲ τοῦ Αἰθιόπων κρατοῦντος θυγάτηρ εἰς ἔρωτα ὤλισθε Μωυσέως καὶ διαπέμπεται πρὸς αὐτὸν περὶ γάμου , ὁ δὲ κατένευεν , εἰ παραδοίη τὴν πόλιν αὐτῷ . φθάνει τὸ ἔργον τοὺς λόγους , καὶ Μωυσῆς ἐτέλει τοὺς γάμους , καὶ τοὺς Αἰγυπτίους ἀπήγαγεν εἰς τὴν ἑαυτῶν . οἱ δ᾿ ἐμίσουν αὐτὸν καὶ σωζόμενοι , καὶ ἠρέθιζον τόν Φαραὼ κατ’ αὐτοῦ . ὁ δὲ καὶ τοῖς ἱερογραμματεῦσι πειθόμενος καὶ διὰ τὸν φόνον τοῦ Αἰγυπτίου τοῦ τὸν Ἑβραῖον μαστίζοντος , ὡς τῇ βίβλῳ περιείληπται τῆς Γενέσεως , εἰ καὶ τοῦτο παρέδραμεν ὁ Ἰώσηπος , ἐπέθετο τῇ ἀναιρέσει τοῦ Μωυσέως . ὁ δὲ καὶ τῶν ὁδῶν φυλαττομένων λαθὼν ὑπέξεισι διὰ τῆς ἐρήμου , καὶ εἰς πόλιν ἄπεισι Μαδιάμ , καὶ ξενίζεται παρὰ τῷ τῆς πόλεως ἱερεῖ , ὃς καὶ διώνυμος ὢν Ῥαγουὴλ ἐκαλεῖτο καὶ Ἰοθόρ . ὁ δὲ τὴν θυγατέρα αὐτοῦ Σεπφώραν τῷ Μωυσῇ πρὸς γάμον ἐκδίδωσιν καὶ ποιμένα ποιεῖται τῶν ἑαυτοῦ θρεμμάτων .
Lemmas: Αἰγύπτιος δέ ἀκμάζω ὁ Ἰσραηλίτης ὁράω καί ὁ Ἰωσήφ ἐπιλανθάνω , ταλαιπωρία ποικίλος κατά αὐτός ἐπινοέω . ὁ τε γάρ ποταμός εἰς διῶρυξ πλεῖστος κατατέμνω αὐτός ἐπιτάσσω , καί οἰκοδομέω τεῖχος ὁ πόλις καί χῶμα ἀνεγείρω , ἵνα διά αὐτός ὁ ποταμός λιμνάζω ἀπείργω , καί ἀνίστημι πυραμίς , καί οὗτος ὁ Ἑβραῖος ἐξέχρόνον χρόνος μέν οὖν συχνός ἐπί αὐτός διανύω ὁ κάκωσις . εἶτα ὁ ἱερογραμματεύς τις ἀγγέλλω ὁ Φαραώ τίκτω τις κατά ἐκεῖνος ὁ καιρός ὁ Ἰσραηλίτης , ὅς τρέφω ταπείνωσις μέν ὁ Αἰγύπτιος , αὐξάνω δέ ὁ ὁμογενής . δείδω οὖν Φαραώ κελεύω πᾶς ἄρσην γεννάω ὁ Ἑβραῖος ῥίπτω εἰς ὁ ποταμός διαφθείρω , ὁ δέ μή οὗτος ποιέω ὁ παῖς τοκεύς παγγενῆ ἀναιρέω , καί ὁ τοκετός δέ ὁ Ἑβραῖος γυνή ὁ Αἰγύπτιος μαῖα παραφυλάσσω . καί ὁ μέν εἰμί ἐν οὗτος · ἀνήρ δέ τις ὁ εὕω γίγνομαι πρός οὗτος διάκειμαι χαλεπῶς , κυοφορέω γάρ αὐτός ὁ γυνή , καί δήω ὁ θεός · μή ἀπογιγνώσκω δέ κατά ὕπνος προστάσσω αὐτός ὁ θεός . ὅς τε γάρ παῖς , ὅς ὑφοράω Αἰγύπτιος , σός λέγω εἰμί , καί σῴζω καί τρέφω λανθάνω ὁ ἐπιβουλεύω , καί λύω μέν ὁ παρά Αἰγύπτιος δουλεία ὁ ὁμόφυλος , μνήμη δέ αἰώνιος τυγχάνω . ὁ δέ ἀδελφός αὐτός ἱεράομαι ἐγώ σύν ὁ ἔκγονος διά πᾶς . ” τίκτω τοίνυν αὐτός ὁ γυνή παιδίον ἄρσην λανθάνω ὁ φύλαξ , καί τρέφω παρά ὁ τίκτω ὁ βρέφος ἐπί μείς τρεῖς . δείδω δέ ἐπί ὁ θεός ὁ ἑαυτοῦ σωτηρία ποιέω , καί πλέγμα τίς μηχανάομαι ἄσφαλτος τε περιχρίω ἐντίθημι ὁ βρέφος καί ἀφίημι κατά ὁ ποταμός . ὁ δέ ὁ παῖς ἀδελφή Μαριάμμη παρατηρέω ὁ γίγνομαι . παίζω δέ παρά ὁ ὄχθη ὁ ποταμός θέρμουθις ὁ θυγάτηρ Φαραώ ὁράω ὁ πλέγμα καί στέλλω κομίζω οὗτος . ὁράω δέ ὁ παιδίον ἀγαπάω οὗτος καί διά κάλλος καί διά μέγεθος . καί παράγω γυνή Αἰγύπτιος θηλάζω αὐτός · ὁ δέ θηλή αὐτός οὖον προσίημι . ὁ δέ Μαριάμμη ὡς τάχα παρατυγχάνω “ βασίλισσα ” εἶπον , “ εἰμί Ἑβραΐς καλέω γυνή , ἴσως προσίημι ὁ βρέφος ὁμογενής . ” ὁ δέ “ καλέω ” φημί . καί παράγω ὁ μήτηρ , καί ὁ θέρμουθις ὁ ὁ παῖς τροφή ἔμμισθος αὐτός ἀνατίθημι , καί ἐκ ὁ συμβεβηκός ὀνομάζω αὐτός . ὁ γάρ ὕδωρ μάω καλέω Αἰγύπτιος , ὕω δέ ὁ σώζω ἐκ ὕδωρ · ἄμφω γοῦν συντίθημι ὁ ῥῆμα εἰς κλῆσις αὐτός ὁ βρέφος χράω . εἰμί δέ ἐκ Ἀβραάμ ἕβδομος Μωυσῆς · Ἀμαρὰμ μέν γάρ αὐτός εἰμί παῖς , Καάθ δέ ὁ Ἀμαρὰμ ὁ πατήρ , ὁ δέ ὁ Λευί , καί ὁ Ἰακώβ ὁ Λευί , Ἰακώβ δέ τίκτω ὁ Ἰσαάκ , Ἰσαάκ δέ ἐκφύω ὁ Ἀβραάμ . τριετής δέ ὁ παῖς γίγνομαι καί ὁ ὁ ἡλικία ἀνάστημα καί ὁ ὁ μορφή ἀστεῖος ἐκ θεῖος ἐπιπρέπω χάρις , ὁ δέ σύνεσις πολύς ἀγαθός ὁ ἡλικία φύω . ὁ θέρμουθις οὖν Γνησίας ἀμοιρέω γονεύς υἱοθετέω αὐτός καί κομίζω πρός ὁ πατήρ , ὁ δέ ὁ παῖς προστερνίζομαι ἐπιτίθημι αὐτός κατά φιλοφρόνησις ὁ διάδημα . καί ὁ παῖς αὐτός κατά νηπιότης δῆθεν ῥίπτω κατά γῆ καί ἐπιβαίνω ὁ πούς . ὅσπερ ὁ ἱερογραμματεύς θεάομαι , ὅς ἐκ ὁ Ἑβραῖος γίγνομαι τις ὁ ὁ Αἰγύπτιος ἀρχή ταπεινόω προεῖπον , ἀνακράζω “ οὗτος ” εἶπον “ ἐκεῖνος ὁ παῖς , ὅς ἀναιρέω ὁ Αἰγύπτιος ὁ δέος περιαιρέω , ” φθάνω δέ αὐτός ὁ θέρμουθις ἐξαρπάζω , καί ὁ Φαραώ δέ νωθρός πρός ὁ φόνος διατίθημι ὁ θεός . παρέρχομαι δέ εἰς ἡλικία ὁ Μωυσῆς ἐκ τοιοῦτος λαβή οἷος ὁ ἀρετή εἰμί φανερός ὁ Αἰγύπτιος γίγνομαι . πρόσοικος εἰμί ὁ Αἴγυπτος Αἰθίοψ σίνομαι ὁ χώρα αὐτός , ὁ δέ Αἰγύπτιος στρατεύω ἐπί αὐτός · καί ἡσσάομαι , Αἰθίοψ δέ καταφρονέω αὐτός ὁ ἅπας κατατρύχω Αἴγυπτος . κατά δέ θέω χρησμός αἰτέω ὁ θυγάτηρ ὁ Μωυσῆς Φαραώ ἤδη ἀνδρόω , κατά ὁ Αἰθίοψ στρατηγός αὐτός γίγνομαι . ὁ δέ δίδωμι , ὁρκόω ὁ πατήρ μηδείς αὐτός διατίθημι κακός . Μωυσῆς δέ ὁ πόλεμος πιστεύω οὖον διά συνήθης ὁδός ἄγω ἐπί ὁ πολέμιος ὁ στρα - Τιάν , ἀλλά διά ἀστίβητος ἐκ πλῆθος ἑρπετόν ἰοβό - λάω · ἔνθα καί ὁ σύνεσις αὐτός ἐπιδείκνυμι . πλέγμα γάρ ποιέω καί οὗτος πληρόω ἶβις , πολύς δέ οὗτος τρέφω καί χειροήθης ὁ Αἴγυπτος , κατά ὁ ὁδός ἐκεῖνος κομίζω · ἀεί δέ ἶβις ὁ ἰοβόλος οὗτος πολέμιος · καί οὗτος προηγούμενος ὁ στρατιά πρόμαχος κατά ὁ ἰοβόλος χράω . καί μηδείς προγιγνώσκω ἔπειμι ὁ Αἰθίοψ , καί οὗτος νικάω καί πόλις αὐτός αἱρέω οὐ ὀλίγος . ὁ δέ συνελαύνω εἰς Σαβᾶς πόλις βασίλειος εἰμί Αἰθιοπία , ὅς ὕστερος Καμβύσης Μερόη ὀνομάζω διά ὁ ὁμώνυμος ἀδελφός , πολιορκέω · εἰμί δέ ὁ πόλις δυσπολιόρκητος . Θάρβις δέ ὁ Αἰθίοψ κράτος θυγάτηρ εἰς Ἔρως ὀλισθάνω Μωυσῆς καί διαπέμπω πρός αὐτός περί γάμος , ὁ δέ κατανεύω , εἰμί παραδίδωμι ὁ πόλις αὐτός . φθάνω ὁ ἔργον ὁ λόγος , καί Μωυσῆς τελέω ὁ γάμος , καί ὁ Αἰγύπτιος ἀπάγω εἰς ὁ ἑαυτοῦ . ὁ δέ μισέω αὐτός καί σώζω , καί ἐρεθίζω ὁ Φαραώ κατά αὐτός . ὁ δέ καί ὁ ἱερογραμματεύς πείθω καί διά ὁ φόνος ὁ Αἰγύπτιος ὁ ὁ Ἑβραῖος μαστίζω , ὡς ὁ Βίβλος περιλαμβάνω ὁ Γένεσις , εἰμί καί οὗτος παρατρέχω ὁ Ἰώσηπος , ἐπιτίθημι ὁ ἀναίρεσις ὁ Μωυσῆς . ὁ δέ καί ὁ ὁδός φυλάσσω λανθάνω ὑπεξέρχομαι διά ὁ ἐρῆμος , καί εἰς πόλις ἄπειμι Μαδιάμ , καί ξενίζω παρά ὁ ὁ πόλις ἱερεύς , ὅς καί διώνυμος εἰμί Ῥαγουήλ καλέω καί Ἰοθόρ . ὁ δέ ὁ θυγάτηρ αὐτός Σεπφώρα ὁ Μωυσῆς πρός γάμος ἐκδίδωμι καί ποιμήν ποιέω ὁ ἑαυτοῦ θρέμμα .