joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 5.18
Εἰς τὴν Ἰταλίαν δὲ κατὰ τὸν καῖρόν ἐκεῖνον παραγενόμενος Ἡρώδης , ἴνα Καίσαρί τε προσομιλήσῃ καὶ τοὺς παῖδας ἐν τῇ Ῥώμῃ διατρίβοντας ὄψεται , φιλοφρόνως τε ὑπεδέχθη παρὰ τοῦ Καίσαρος καὶ τοὺς παῖδας ὡς ἤδη τελειωθέντας ἐν τοῖς μαθήμασιν ἔλαβεν ἄγειν εἰς τὰ οἰκέτα . ὡς δ’ ἐπανῆλθον , περίοπτοι γεγόνασι τῷ τε τῆς ψυχῆς παραστήματι καὶ τῇ κατὰ τὰς μορφὰς ὡραιότητι , ἐπίφθονοί τε ἦσαν Σαλώμῃ τῇ τοῦ βασιλέως ὁμαίμονι καὶ τοῖς τὴν αὐτῶν μητέρα κατεργασαμένοις διαβολαῖς . καὶ ἤδη καὶ κατ’ ἐκείνων τὰ ὅπλα ἡτοίμαζον δι’ ὧν καὶ τὴν αὐτοὺς γειναμένην κατηγωνίσαντο , λογοποιοῦντες ἀηδῶς τῷ πατρὶ προσφέρεσθαι τὰ μειράκια διὰ τὸν φόνον τὸν τῆς μητρός , κἀντεῦθεν μῖσος φυῆναι τῷ πατρὶ πρὸς τοὺς παῖδας ὡς ἐνὸν κατεσκεύαζον . τέως μέντοι φιλοστόργως ἔτι πρὸς αὐτὰ ὁ πατὴρ διακείμενος καὶ d τιμῆς μετεδίδου καὶ γυναῖκας ἐν ἡλικίᾳ γεγονόσιν ἐζεύγνυεν , Ἀριστοβούλῳ μὲν τὴν Σαλώμης θυγατέρα Βερνίκην , Ἀρχελάου δὲ τοῦ Καππαδοκῶν βασιλέως τὴν παῖδα Γλαφυρὰν τῷ Ἀλεξάνδρῳ . τῇ δὲ Σαλώμῃ ταῦτα τὴν κατὰ τῶν νεανίσκων δυσμένειαν μᾶλλον ὑπέτρεφεν , οἰκειουμένῃ καὶ πάντας ὅσοιπερ αὐτῇ τὸν τῆς Μαριὰμ φόνον συνεξειργάσαντο . διδόντων δέ τινας καὶ τῶν νεανίσκων λαβὰς μνήμῃ τε τῆς μητρὸς καὶ τῇ τοῦ κράτους ἐπιθυμίᾳ , βλασφημίαι μὲν ἐκείνων εἰς τὴν Σαλώμην καὶ τὸν Φερώραν ἐγίνοντο , πρὸς ἐκείνους δ᾿ ἡ τούτων ἐπηύξητο δυσμένεια , καὶ διαβολαὶ κακοήθεις κατ’ αὐτῶν προύβαινον , παρ’ αὐτῶν ἐκείνων τὰς αἰτίας λαμβάνουσαι . κακῶς γὰρ τῆς μιαρᾶς Σαλώμης καὶ σφὰς καὶ τὴν μητέρα λεγούσης καὶ πρὸς λόγους ἐκκαλουμένης αὐτούς , ἐκεῖνοι ἐλεεινὴν ἀπέφαινον τὴν καταστροφὴν τῆς μητρός , ἀθλίους δ᾿ ἑαυτοὺς ἐκάλουν τοῖς ἐκείνης φονεῦσιν ἀναγκαζομένους συζῆν . ταῦτα ἦν ἀποδημοῦντος τοῦ βασιλέως . ἐπανελθόντι δ’ εὐθὺς παρά τε Φερώρα καὶ τῆς Σαλώμης οἱ λόγοι προσήγοντο , λεγόντων μέγαν αὐτοῖς ἐπηρτῆσθαι τὸν κίνδυνον , ἀναφανδὸν ἀπειλουμένων τῶν νεανίσκων τὸν φόνον τίσασθαι τῆς μητρός . Ἡρώδης δὲ ταῦτα καὶ ἄλλων ἀπαγγελλόντων τετάρακτο . οὕτω δὲ διατεθεὶς ἔγνω ἐπὶ καθαιρέσει τῶν νέων ἕτερον υἱὸν Ἀντίπατρον ὄνομα , ἰδιωτεύοντι ἔτι αὐτῷ γεγονότα , προσοικειώσασθαι · καὶ τοῦτον ἐδόκει τιμᾶν , ἵνα καταστείλῃ τὸ θράσος τοῖς ἐκ τῆς Μαριάμ , γνοῦσιν ὡς οὐ μόνοις αὐτοῖς οὐδ’ ἐξ ἀνάγκης ἡ διαδοχὴ τῆς βασιλείας ὀφείλεται . ὅθεν ὡς ἔφεδρόν τινα τὸν Ἀντίπατρον ἐπεισήγαγεν . δὲ δεινὸς ὤν , ἐπεὶ παρρησίας ἐλάβετο , μίαν ἔσχεν ὑπόθεσιν ἔχεσθαι τοῦ πατρὸς καὶ τῶν ἀδελφῶν ἀλλοτριοῦν ταῖς διαβολαῖς . κἀκεῖνοι δ’ ἔτι ἐδίδοσαν ἀφορμάς , καὶ δακρύοντες ὡς ἀτιμαζόμενοι καὶ τὴν μητέρα ἀνακαλούμενοι καὶ τὸν πατέρα φανερῶς οὐ δίκαιον λέγοντες . ἅπερ κακοήθως οἱ περὶ τὸν Ἀντίπατρον Ἡρώδῃ μετὰ προσθήκης ἐξαγγέλλοντες μείζονα τὴν πρὸς ἐκείνους ἐνεποίουν ἀπέχθειαν . βουλόμενος δὲ ὁ πατὴρ ταπεινῶσαι τοὺς ἐκ τῆς Μαριάμ , πλείονος Ἀντιπάτρῳ μετεδίδου τιμῆς · τέλος δὲ καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ ἐπεισήγαγε . καὶ Καίσαρι συνίστη αὐτὸν γράφων ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ εἰς ῾Ρώμην αὐτὸν μετὰ πολλῶν δώρων ἀπέστειλεν , ὥστε ἤδη πάντα ἐπ᾿ ἐκείνῳ δοκεῖν , παρεῶσθαι δ᾿ ἐκ τῆς ἀρχῆς παντάπασι τὰ μειράκια . Ἀντίπατρος δὲ δεδοικὼς μὴ αὐτοῦ ἐκδημήσαντος ἐπιεικέστερος εἰς τοὺς ἐκ Μαριὰμ γένηται ὁ πατήρ , καὶ ἀποδημῶν οὐκ ἀνίει συνεχῶς ἐπιστέλλων κατὰ τῶν ἀδελφῶν τῷ πατρὶ καὶ προσερεθίζων πρὸς τὴν δυσμένειαν , ἕως εἰς τοῦτο προήγαγεν αὐτὸν εἰς τὸ πλεῦσαι πρὸς ῾Ρώμην κἀκεῖ τῶν παίδων κατηγορεῖν παρὰ Καίσαρι . ἀπελθὼν δ᾿ εἰς ῾Ρώμην σὺν τοῖς παισί , παρεστήσατο μὲν αὐτοὺς τῷ Καίσαρι , ᾐτιᾶτο δὲ τῆς ἀπονοίας , ὡς τὸν ἑαυτῶν πατέρα μισοῦντας καὶ διαχειρίσασθαι μελετῶντας αὐτὸν καὶ οὕτω τὴν βασιλείαν λαβεῖν . τῶν δὲ νεανίσκων καὶ λέγοντος ἔτι τοῦ πατρὸς δάκρυα ἦν καὶ τέλος οἰμωγή , δεδοικότων ὡς εἰ σιγῷεν , δόξουσιν ἐκ τοῦ συνειδότος μὴ εὐπορεῖν ἀπολογίας . ὡς δ᾿ ἔγνων εὐμένειαν παρὰ Καίσαρος , τῶν δ᾿ ἄλλων τοὺς μὲν συνδακρύοντας , συναλγοῦντας δὲ ἅπαντας , ὁ Ἀλέξανδρος ἐπεχείρει διαλύειν τὰς αἰτίας , πρὸς τὸν πατέρα λόγους ποιούμενος . καὶ διαλεχθέντος πρὸς τὸ ἐπαγωγότερον ὁ Καῖσαρ , οὐδὲ πρότερον ταῖς κατ᾿ αὐτῶν πιστεύων διαβολαῖς , ἔτι μάλιστα ἐξηλλάττετο , καὶ συνεχῶς εἰς τὸν Ἡρώδην ἀπέβλεπεν , ὁρῶν κἀκεῖνον ὑποσυγκε - χύμενον . καὶ ἠγωνία τὸ θέατρον · Καῖσαρ δὲ τοὺς μὲν νεανίσκους , εἰ καὶ τῶν διαβολῶν πόρρω δοκοῦσιν , αὐτὸ τοῦτο ἁμαρτεῖν ἔφη τὸ μὴ τοιούτους ἑαυτοὺς τῷ πατρὶ παρασχεῖν ὡς μηδὲ γενέσθαι τὸν ἐπ’ αὐτοῖς λόγον , Ἡρώδην δὲ παρεκάλει διαλλάττεσθαι τοῖς παισὶν ἀφελόντα πάσαν ὑπόνοιαν · καὶ τὸ πιστά γὰρ ἡγεῖσθαι ταῦτα κατὰ τῶν παίδων οὐ δίκαιον ἔκρινε . τοιαῦτα συμβουλεύων ἔνευσε τοῖς νεανίσκοις προσπεσεῖν τῷ πατρί . κἀκείνων ὡρμηκότων προλαβὼν αὐτοὺς ὁ πατὴρ δακρύοντας ἠσπάζετο ἀγκαλιζόμενος ἕκαστον . τότε μὲν οὖν εὐχαριστήσαντες Καίσαρι μετ’ ἀλλήλων ἀπῄεσαν , καὶ Ἀντίπατρος μετ’ αὐτῶν , ταῖς διαλλαγαῖς ὑποκρινόμενος ἥδεσθαι · τῇ δ’ ὑστεραίᾳ περὶ τῆς βασιλείας τῷ Ἡρώδῃ τὴν ἐξουσίαν ἀφῆκεν ὁ Καῖσαρ ὃν ἂν αἱροῖτο τῶν παίδων διάδοχον καθιστᾶν ἢ καὶ διανέμειν ἅπασι ταύτην , μετὰ θάνατον μέντοι · ζῶντι δὲ οὐκ ἐπέτρεπε τὴν διανομήν , ἀλλὰ καὶ τῶν παίδων ἤθελεν αὐτὸν καὶ τῆς βασιλείας κρατεῖν . ἐπανιόντι δὲ περὶ Κιλικίαν Ἀρχέλαος ὁ πενθερὸς Ἀλεξάνδρου συναντᾷ τῷ Ἡρώδῃ , συνηδόμενος ἐπὶ ταῖς τῶν παίδων διαλλαγαῖς . ἐντεῦθεν Ἡρώδης ἐπὶ τὴν Ἰουδαίαν ἐλθών , καὶ συναγαγὼν ἐκκλησίαν , τὰ κατὰ τὴν ἀποδημίαν αὐτῶ πεπραγμένα διηγεῖτο , καὶ ἐπὶ νουθεσίᾳ τῶν παίδων τὸν λόγον κατέστρεψε , καὶ τοῖς υἱοῖς προεῖπε τὴν βασιλείαν καταλιμπάνειν , πρώτῳ μὲν Ἀντιπάτρῳ , εἶτα καὶ τοῖς ἐκ Μαριάμ . ταῦτα εἰπὼν τὸν σύλλογον διελύσατο .
Lemmas: εἰς ὁ Ἰταλία δέ κατά ὁ καιρός ἐκεῖνος παραγίγνομαι Ἡρῴδης , ἵνα Καῖσαρ τε προσομιλέω καί ὁ παῖς ἐν ὁ Ῥώμη διατρίβω ὁράω , φιλόφρων τε ὑποδείκνυμι παρά ὁ Καῖσαρ καί ὁ παῖς ὡς ἤδη τελειόω ἐν ὁ μάθημα λαμβάνω ἄγω εἰς ὁ οἰκέτης . ὡς δέ ἐπανέρχομαι , περίοπτος γίγνομαι ὁ τε ὁ Ψυχή παράστημα καί ὁ κατά ὁ μορφή ὡραιότης , ἐπίφθονος τε εἰμί Σαλώμη ὁ ὁ βασιλεύς ὅμαιμος καί ὁ ὁ αὐτός μήτηρ κατεργάζομαι διαβολή . καί ἤδη καί κατά ἐκεῖνος ὁ ὅπλον ἑτοιμάζω διά ὅς καί ὁ αὐτός γίγνομαι καταγωνίζομαι , λογοποιέω ἀηδής ὁ πατήρ προσφέρω ὁ μειράκιον διά ὁ φόνος ὁ ὁ μήτηρ , ἐντεῦθεν μῖσος φύω ὁ πατήρ πρός ὁ παῖς ὡς ἐν-εἰμί κατασκευάζω . τέως μέντοι φιλόστοργος ἔτι πρός αὐτός ὁ πατήρ διάκειμαι καί d τιμή μεταδίδωμι καί γυνή ἐν ἡλικία γίγνομαι ζεύγνυμι , Ἀριστόβουλος μέν ὁ Σαλώμη θυγάτηρ Βερνίκη , Ἀρχέλαος δέ ὁ Καππαδόκαι βασιλεύς ὁ παῖς Γλαφυρός ὁ Ἀλέξανδρος . ὁ δέ Σαλώμη οὗτος ὁ κατά ὁ νεανίσκος δυσμένεια μᾶλλον ὑποτρέφω , οἰκειόω καί πᾶς ὅσος αὐτός ὁ ὁ Μαρία φόνος συνεξεργάζομαι . δίδωμι δέ τις καί ὁ νεανίσκος λαβή μνήμη τε ὁ μήτηρ καί ὁ ὁ κράτος ἐπιθυμία , βλασφημία μέν ἐκεῖνος εἰς ὁ Σαλώμη καί ὁ Φερώρας γίγνομαι , πρός ἐκεῖνος δέ ὁ οὗτος ἐπαυξάνω δυσμένεια , καί διαβολή κακοήθης κατά αὐτός προβαίνω , παρά αὐτός ἐκεῖνος ὁ αἴτιος λαμβάνω . κακῶς γάρ ὁ μιαρός Σαλώμη καί σφός καί ὁ μήτηρ λέγω καί πρός λόγος ἐκκαλέω αὐτός , ἐκεῖνος ἐλεεινός ἀποφαίνω ὁ καταστροφή ὁ μήτηρ , ἄθλιος δέ ἑαυτοῦ καλέω ὁ ἐκεῖνος φονεύς ἀναγκάζω συζάω . οὗτος εἰμί ἀποδημέω ὁ βασιλεύς . ἐπανέρχομαι δέ εὐθύς παρά τε Φερώρας καί ὁ Σαλώμη ὁ λόγος προσάγω , λέγω μέγας αὐτός ἐπαρτάω ὁ κίνδυνος , ἀναφανδά ἀπειλέω ὁ νεανίσκος ὁ φόνος τίνω ὁ μήτηρ . Ἡρῴδης δέ οὗτος καί ἄλλος ἀπαγγέλλω ταράσσω . οὗτος δέ διατίθημι γιγνώσκω ἐπί καθαίρεσις ὁ νέος ἕτερος υἱός Ἀντίπατρος ὄνομα , ἰδιωτεύω ἔτι αὐτός γίγνομαι , προσοικειόω · καί οὗτος δοκέω τιμάω , ἵνα καταστέλλω ὁ θράσος ὁ ἐκ ὁ Μαρία , γιγνώσκω ὡς οὖον μόνος αὐτός οὐδέ ἐκ ἀνάγκη ὁ διαδοχή ὁ βασίλεια ὀφείλω . ὅθεν ὡς ἔφεδρος τις ὁ Ἀντίπατρος ἐπεισάγω . δέ δεινός εἰμί , ἐπεί παρρησία λαμβάνω , εἷς ἔχω ὑπόθεσις ἔχω ὁ πατήρ καί ὁ ἀδελφός ἀλλοτριόω ὁ διαβολή . ἐκεῖνος δέ ἔτι δίδωμι ἀφορμή , καί δάκρυ ὡς ἀτιμάζω καί ὁ μήτηρ ἀνακαλέω καί ὁ πατήρ φανερῶς οὖον Δίκαιος λέγω . ὅσπερ κακοήθης ὁ περί ὁ Ἀντίπατρος Ἡρώδης μετά προσθήκη ἐξαγγέλλω μείζων ὁ πρός ἐκεῖνος ἐμποιέω ἀπέχθεια . βούλομαι δέ ὁ πατήρ ταπεινόω ὁ ἐκ ὁ Μαρία , πλείων Ἀντίπατρος μεταδίδωμι τιμή · τέλος δέ καί ὁ μήτηρ αὐτός ἐπεισάγω . καί Καῖσαρ συνίστημι αὐτός γράφω ὑπέρ αὐτός καί εἰς Ρώμη αὐτός μετά πολύς δῶρον ἀποστέλλω , ὥστε ἤδη πᾶς ἐπί ἐκεῖνος δοκέω , παρίημι δέ ἐκ ὁ ἀρχή παντάπασι ὁ μειράκιον . Ἀντίπατρος δέ δείδω μή αὐτός ἐκδημέω ἐπιεικής εἰς ὁ ἐκ Μαρία γίγνομαι ὁ πατήρ , καί ἀποδημέω οὐ ἀνίημι συνεχῶς ἐπιστέλλω κατά ὁ ἀδελφός ὁ πατήρ καί προσερεθίζω πρός ὁ δυσμένεια , ἠώς εἰς οὗτος προάγω αὐτός εἰς ὁ πλέω πρός Ρώμη ἐκεῖ ὁ παῖς κατηγορέω παρά Καῖσαρ . ἀπέρχομαι δέ εἰς Ρώμη σύν ὁ παῖς , παρίστημι μέν αὐτός ὁ Καῖσαρ , αἰτιάομαι δέ ὁ ἀπόνοια , ὡς ὁ ἑαυτοῦ πατήρ μισέω καί διαχειρίζω μελέτη αὐτός καί οὗτος ὁ βασίλειος λαμβάνω . ὁ δέ νεανίσκος καί λέγω ἔτι ὁ πατήρ δάκρυ εἰμί καί τέλος οἰμωγή , δείδω ὡς εἰμί σιγάω , δοκέω ἐκ ὁ σύνοιδα μή εὐπορέω ἀπολογία . ὡς δέ γιγνώσκω εὐμένεια παρά Καῖσαρ , ὁ δέ ἄλλος ὁ μέν συνδακρύω , συναλγέω δέ ἅπας , ὁ Ἀλέξανδρος ἐπιχειρέω διαλύω ὁ αἴτιος , πρός ὁ πατήρ λόγος ποιέω . καί διαλέγω πρός ὁ ἐπαγωγός ὁ Καῖσαρ , οὐδέ πρότερος ὁ κατά αὐτός πιστεύω διαβολή , ἔτι μάλιστα ἐξαλλάσσω , καί συνεχῶς εἰς ὁ Ἡρώδης ἀποβλέπω , ὁράω ἐκεῖνος ὑποσυγκε - χέω . καί ἀγωνιάω ὁ θέατρον · Καῖσαρ δέ ὁ μέν νεανίσκος , εἰμί καί ὁ διαβολή πόρρω δοκέω , αὐτός οὗτος ἁμαρτάνω φημί ὁ μή τοιοῦτος ἑαυτοῦ ὁ πατήρ παρέχω ὡς μηδέ γίγνομαι ὁ ἐπί αὐτός λόγος , Ἡρώδης δέ παρακαλέω διαλλάσσω ὁ παῖς ἀφαιρέω πᾶς ὑπόνοια · καί ὁ πιστός γάρ ἡγέομαι οὗτος κατά ὁ παῖς οὖον Δίκαιος κρίνω . τοιοῦτος συμβουλεύω νέος ὁ νεανίσκος προσπίπτω ὁ πατήρ . ἐκεῖνος ὁρμάω προλαμβάνω αὐτός ὁ πατήρ δάκρυ ἀσπάζομαι ἀγκαλίζομαι ἕκαστος . τότε μέν οὖν εὐχαριστέω Καῖσαρ μετά ἀλλήλων ἄπειμι , καί Ἀντίπατρος μετά αὐτός , ὁ διαλλαγή ὑποκρίνομαι ἥδομαι · ὁ δέ ὑστεραῖος περί ὁ βασίλεια ὁ Ἡρώδης ὁ ἐξουσία ἀφίημι ὁ Καῖσαρ ὅς εἄν αἱρέω ὁ παῖς διάδοχος καθιστάω ἢ καί διανέμω ἅπας οὗτος , μετά θάνατος μέντοι · ζῶ δέ οὐ ἐπιτρέπω ὁ διανομή , ἀλλά καί ὁ παῖς ἐθέλω αὐτός καί ὁ βασίλεια κρατέω . ἐπανέρχομαι δέ περί Κιλικία Ἀρχέλαος ὁ πενθερός Ἀλέξανδρος συναντάω ὁ Ἡρώδης , συνήδομαι ἐπί ὁ ὁ παῖς διαλλαγή . ἐντεῦθεν Ἡρῴδης ἐπί ὁ Ἰουδαῖος ἔρχομαι , καί συνάγω ἐκκλησία , ὁ κατά ὁ ἀποδημία αὐτός πράσσω διηγέομαι , καί ἐπί νουθεσία ὁ παῖς ὁ λόγος καταστρέφω , καί ὁ υἱός προεῖπον ὁ βασίλειος καταλιμπάνειν , πρῶτος μέν Ἀντίπατρος , εἶτα καί ὁ ἐκ Μαρία . οὗτος εἶπον ὁ σύλλογος διαλύω .