joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 11.9
Συνεχῶς δὲ μονομαχίας ἀγῶνας ἐτίθει , πάνυ χαίρων αὐτοῖς , κἀντεῦθεν πολλοὶ ἀπώλλυντο ἄνθρωποι , ἐπ’ αἰτίαις τισὶ καταψηφισθέντες . ἐθισθεὶς οὖν οὕτως αἵματος καὶ φόνων ἀναπίμπλασθαι , προπεετέστερον καὶ ταῖς ἄλλαις σφαγαῖς ἐχρήσατο . αἴτιοι δὲ τούτου οἵ τε Καισάρειοι καὶ ἡ Μεσσαλῖνα ἐγίνοντο . εἰ γὰρ ἀποκτεῖναί τινα ἐθελήσειαν , ἐξεφόβουν αὐτόν , καὶ πάνθ’ ὅσα ἐβούλοντο ποιεῖν ἐπετρέποντο . καὶ πολλάκις ἐξαπιναίως ἐκπλαγεὶς καὶ κελεύσας τινὰ ἐκ τοὐ παραχρῆμα περιδεοῦς ἀπολέσθαι , ἔπειτα ἀνεενεγκὼν καὶ ἀναφρονήσας , μαθὼν τὸ γεγονὸς ἐλυπεῖτο καὶ μετεγίνωσκε . Τοιαῦτα δὲ ποιοῦντος αὐτοῦ οὐκέτι χρηστὴν ἐλπίδα ἐπὶ Κλαυδίῳ οἶ Ῥωμαῖοι ἐσχήκασι . διὸ καὶ ἐπεβουλεύθη ὑφ’ ἑτέρων τε καὶ ὑπ’ Ἀννίου Βινικιανοῦ , ὃς πρὸς Φούριον Κάμιλλον Σκριβωνιανὸν τῆς Δαλματίας ἄρχοντα ἔπεμψε καὶ ἀνέπεισεν αὐτὸν ἐπαναστῆναι . τῶν δὲ στρατιωτῶν μὴ πεισθέντων αὐτῷ , αὐτὸς μὲν ἀπέκτεινεν ἑαυτόν , Κλαύδιος δὲ καίτοι πάνυ καταδείσας ὡς ἑτοίμως ἔχειν ἐκστῆναι αὐτῷ τοῦ κράτους ἐθελοντής , ὅμως τὸν θάνατον αὐτοῦ μαθὼν ἀνεθάρσησε , καὶ τοὺς μὲν στρατιώτας ἄλλοις τέ τισι καὶ χρήμασιν ἀντημείψατο , τοὺς δὲ συνεπιβουλεύσαντας ἀνεζήτησε καὶ πλείστους ἐκό - λασε . συχνοὶ δὲ ἄλλοι τε καὶ ὁ Βινικιανὸς διεχειρί - σαντο ἑαυτούς . ἡ γὰρ Μεσσαλῖνα καὶ ὁ τοῦ Κλαυδίου ἀπελεύθερος Νάρκισσος οἷ τε συναπελεύθεροι αὐτοῦ , τῆς ἀφορμῆς ταύτης λαβόμενοι , οὐδενὸς τῶν δεινοτάτων ἀπέσχοντο . ἄνδρες τε οὖν πολλοὶ καὶ γυναῖκες ἐκολάσθησαν · τινὲς δὲ καὶ τῶν πάνυ ὑπαιτίων ἐσώθησαν , οἶ μὲν χρήμασιν , ἔνιοι δέ γε καὶ χάρισι . Γαλαῖσος δέ τις ἀπελεύθερος τοῦ Καμίλλου ἐν τῷ βουλευτηρίῳ τοῦ Ναρκίσσου παρελθόντος εἰς τὸ μέσον καὶ εἰπόντος αὐτῷ “ τί ἂν ἐποίησας , Γαλαῖσε , εἰ Κάμιλλος ἐμονάρχησεν ; ” ἀπεκρίνατο ὅτι “ εἱστήκειν ἂν ὄπισθεν αὐτοῦ καὶ ἐσιώπων . ” Ἀρρία δὲ γυνὴ Καικίνου ὑπάτου οὖσα , εἰ καὶ τῇ Μεσσαλίνῃ σφόδρα ᾠκείωτο , οὐκ ἤνεγκε ζῆν τοῦ ἀνδρὸς θνήσκοντος , ἀλλὰ καὶ τὸν ἄνδρα ἀποδειλιῶντα ἐπέρρωσε . τὸ γὰρ ξίφος λαβοῦσα ἑαυτὴν ἔπληξε κἀκείνῳ ἐπέδωκεν εἰποῦσα “ ἰδοὺ Παῖτε , οὐκ ἀλγῶ . ” καὶ οἶ μὲν ἐπὶ τούτοις ἐπῃνοῦντο , Κλαύδιος δὲ οὕτως πρὸς τὰς κολάσεις ἔσχεν ὥστε καὶ σύνθημα τοῖς στρατιώταις τὸ ἔπος τοῦτο συνεχῶς διδόναι , χρὴ ἄνδρ’ ἀπαμύνασθαι , ὅτε τις πρότερος χαλεπήνῃ . ἡ δὲ Μεσσαλῖνα καὶ οἶ ἀπελεύθεροι αὐτοῦ οὕτως τὴν πολιτείαν καὶ τὰς στρατείας καὶ τὰς ἐπιτροπὰς τάς τε ἡγεμονίας καὶ τὰ ἄλλα πάντα ἐπώλουν καὶ ἐκαπή - λευον ὥστε σπανίσαι πάντα τὰ ὤνια , κἀντεῦθεν βιασθῆναι τὸν Κλαύδιον ἀπὸ βήματος τὰς τιμὰς αὐτῶν διατάξαι . Αὔλου δὲ Πλαυτίου ἐς τὴν Βρεττανίαν στρατεύσαντος , καὶ τὰ μὲν παθόντος , τὰ δὲ δράσαντος , εἶτα τῷ Κλαυδίῳ τὰ συμβάντα γνωρίσαντος , ἐκεῖνος τὰ οἴκοι Οὐιτελλίῳ Λουκίῳ τῷ συνυὑπάτου πατευκότι ἐγχειρίσας ἐξεστράτευσε . καὶ πρὸς τὸν Ὠκεανὸν ἀφικόμενος εἴς τε τὴν Βρεττανίαν περαιωθεὶς μετὰ πλείονος παρασκευῆς καὶ ἐλεφάντων συνέμιξε μῖξε τοῖς στρατεύμασι . καὶ μετ’ αὐτῶν τοῖς βαρβάροις συμβαλὼν ἐνίκησε καὶ τὸ βασίλειον αὐτῶν εἷλε . καὶ εἰς τὴν Ῥώμην ἐπανῆλθε , τὴν ἀγγελίαν τῆς διὰ τῶν γαμβρῶν τοῦ τε Μάγνου καὶ τοῦ Σιλανοῦ προπέμψας . μαθοῦσα δὲ ταῦτα ἡ γερουσία Βρεττανικὸν καὶ αὐτὸν καὶ τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἐπεκάλεσε , καὶ πολλὰ αὐτοῖς ἐψηφίσατο ἕτερα . Ἡ δὲ Ηεσσαλῖνα ὀρχηστοῦ ἐρασθεῖσά τινος Μνηστῆρος ὠνομασμένου , ἐπεὶ μήθ’ ὑποσχέσεσιν αὐτὸν μήτ’ ἐκφοβήσεσιν ἀν’ ἔπειθε συγγενέσθαι αὐτῇ , τὸν Κλαύδιον παρεσκεύασεν ἐπιτάξαι αὐτῷ πειθαρχεῖν αὐτῇ , ὡς ἐπ’ ἄλλο τι δεομένη αὐτοῦ · καὶ εἰπόντος αὐτῷ τοῦ Κλαυδίου ὅσα προστάττεται παρὰ τῆς Μεσσαλίνης ποιεῖν , συνῆν αὐτῇ , ὡς καὶ τοῦτο ὑπ’ ἐκείνου κεκελευσμένος . τοῦτο δὲ καὶ πρὸς συχνοὺς ἑτέρους ἐποίει . ὡς γὰρ εἰδότος τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς τὰ γινόμενα καὶ συγχωροῦντος ἀκολασταίνειν αὐτῇ ἐμοιχεύετο . Βινίκιος δὲ ὅτι μὴ ἠθέλησεν αὐτῇ συμφθαρῆναι , φαρμάκῳ ὑπ’ αὐτῆς διεφθάρη . ἤσχαλλον δὲ οἶ Ῥωμαῖοι δουλεύοντα αὐτὸν τῇ γυναικὶ καὶ τοῖς ἀπελευθέροις ὁρῶντες . Τῷ δ’ ἑξῆς ἐνιαυτῷ ὀκτακοσιοστῷ ἔτει τῇ Ῥώμῃ ὄντι τὸ τέταρτον ὑπάτευσε Κλαύδιος . ὅτε Γάλλον τινά , βουλεῦσαι δυνάμενον , εἰς δὲ τὴν Καρχηδόνα ἐξοικήσαντα , σπουδῇ μετεπέμψατο , εἰπὼν ὅτι ‘χρυ - σαῖς σε πέδαις δήσω . ” καὶ οὕτω τῷ ἀξιώματι πεδηθεὶς κατὰ χώραν ἔμεινεν . ἐπιβουλῆς δέ τινος τῷ Κλαυδίῳ μηνυθείσης κατεφρόνησε τοῦ μηνυθέντος καὶ ἐν οὐδενὶ λόγῳ αὐτὸν ἐποιήσατο , εἰπὼν ὅτι ‘οὐχ ὁμοίως δεῖ ψύλλαν καὶ θηρίον ἀμύνεσθαι . ” ἄλλους δὲ πολλοὺς διαβληθέντας ὑπὸ τῆς Μεσσαλίνης καὶ τὸν Ἀσιατικὸν καὶ τὸν γαμβρὸν τὸν Μάγνον ἀπέκτεινε · τὸν μὲν Ἀσιατικὸν διὰ τὴν οὐσίαν , τὸν δὲ Μάγνον διὰ τὸ γένος καὶ τὸ κῆδος . ἑάλωσαν μέντοι ὡς ἐπ’ ἄλλοις τισίν . ἐπεὶ δὲ πολλοὺς δούλους νοσοῦντας οὐδεμιᾶς θεραπείας οἶ δεσπόται ἠξίουν , ἀλλὰ καὶ τῶν οἰκιῶν ἐξώθουν , ἐνομοθέτησε πάντας τοὺς ἐκ τοὐ τοιούτου περιγενομένους ἐλευθέρους εἶναι . γεννηθέντος δέ οἶ ἐγγόνου ἐκ τῆς Ἀντωνίας τῆς θυγατρός , ἣν Κορνηλίῳ Φαύστῳ Σύλλα ἀδελφῶ τῆς Μεσσαλίνης ὄντι μετὰ τὸν τοῦ Μάγνου συνῴκισε θάνατον , οὐδὲν ἀφῆκε ψηφισθῆναι , μετριοφρονῶν . ἡ δὲ Μεσσαλῖνα καὶ οἶ ἐξελεύθεροι αὐτοῦ ἐξώγκωντο . ἦσαν δέ τρεῖς οἶ μάλιστα τὸ κράτος διειληφότες · ὅ τε Κάλλιστος , ὃς ἐπὶ ταῖς βίβλοις τῶν ἀξιώσεων ἐτέτακτο · καὶ ὁ Νάρκισσος , ὃς τῶν ἐπιστολῶν ἐπεστάτει , διὸ καὶ ἐγχειρίδιον παρεζώννυτο · καὶ ὁ Πάλλας , ᾧ ἡ τῶν χρημάτων διοίκησις ἐμπεπίστευτο .
Lemmas: συνεχής δέ μονομαχία ἀγών τίθημι , πάνυ χαίρω αὐτός , ἐντεῦθεν πολύς ἀπόλλυμι ἄνθρωπος , ἐπί αἴτιος τις καταψηφίζω . ἐθίζω οὖν οὕτως αἷμα καί φόνος ἀναπίμπλημι , προπετής καί ὁ ἄλλος σφαγή χράω . αἴτιος δέ οὗτος ὁ τε Καισάρειος καί ὁ Μεσσαλῖνα γίγνομαι . εἰμί γάρ ἀποκτείνω τις ἐθέλω , ἐκφοβέω αὐτός , καί πᾶς ὅσος βούλομαι ποιέω ἐπιτρέπω . καί πολλάκις ἐξαπίναιος ἐκπλήσσω καί κελεύω τις ἐκ ὁ παραχρῆμα περιδεής ἀπόλλυμι , ἔπειτα ἀναφέρω καί ἀναφρονέω , μανθάνω ὁ γίγνομαι λυπέω καί μεταγιγνώσκω . τοιοῦτος δέ ποιέω αὐτός οὐκέτι χρηστός ἐλπίς ἐπί Κλαύδιος οἶς Ῥωμαῖος ἔχω . διό καί ἐπιβουλεύω ὑπό ἕτερος τε καί ὑπό Ἄννιος βινικιανω , ὅς πρός Φούριος Κάμιλλος Σκριβωνιανός ὁ Δαλματία ἄρχω πέμπω καί ἀναπείθω αὐτός ἐπανίστημι . ὁ δέ στρατιώτης μή πείθω αὐτός , αὐτός μέν ἀποκτείνω ἑαυτοῦ , Κλαύδιος δέ καίτοι πάνυ καταδείδω ὡς ἑτοίμως ἔχω ἐξίστημι αὐτός ὁ κράτος ἐθελοντής , ὅμως ὁ θάνατος αὐτός μανθάνω ἀναθαρσέω , καί ὁ μέν στρατιώτης ἄλλος τε τις καί χρῆμα ἀνταμείβομαι , ὁ δέ συνεπιβουλεύω ἀναζητέω καί πλεῖστος Έκο - λασῶ . συχνός δέ ἄλλος τε καί ὁ Βινικιανὸς διεχειρί - Σάντο ἑαυτοῦ . ὁ γάρ Μεσσαλῖνα καί ὁ ὁ Κλαύδιος ἀπελεύθερος Νάρκισσος οἷ τε συναπελεύθερος αὐτός , ὁ ἀφορμή οὗτος λαμβάνω , οὐδείς ὁ δεινός ἀπέχω . ἀνήρ τε οὖν πολύς καί γυνή κολάζω · τις δέ καί ὁ πάνυ ὑπαίτιος σῴζω , οἶς μέν χρῆμα , ἔνιοι δέ γε καί χάρις . Γαλαῖσος δέ τις ἀπελεύθερος ὁ Κάμιλλος ἐν ὁ βουλευτήριον ὁ Νάρκισσος παρέρχομαι εἰς ὁ μέσος καί εἶπον αὐτός “ τίς εἄν ποιέω , Γαλαῖσος , εἰμί Κάμιλλος μοναρχέω ; ” ἀποκρίνω ὅτι “ ἵστημι εἄν ὄπισθεν αὐτός καί σιωπάω . ” Ἀρρία δέ γυνή Καίκινος ὕπατος εἰμί , εἰμί καί ὁ Μεσσαλίνη σφόδρα οἰκειόω , οὐ φέρω ζῶ ὁ ἀνήρ θνῄσκω , ἀλλά καί ὁ ἀνήρ ἀποδειλιάω ἐπιρρώννυμι . ὁ γάρ ξίφος λαμβάνω ἑαυτοῦ πλήσσω ἐκεῖνος ἐπιδίδωμι εἶπον “ ἰδού Παῖτος , οὐ ἀλγέω . ” καί οἶς μέν ἐπί οὗτος ἐπαινέω , Κλαύδιος δέ οὕτως πρός ὁ κολάζω ἔχω ὥστε καί σύνθημα ὁ στρατιώτης ὁ ἔπος οὗτος συνεχῶς δίδωμι , χρή ἀνήρ ἀπαμύνω , ὅτε τις πρότερος χαλεπαίνω . ὁ δέ Μεσσαλῖνα καί οἶς ἀπελεύθερος αὐτός οὕτως ὁ πολιτεία καί ὁ στρατεία καί ὁ ἐπιτροπή ὁ τε ἡγεμονία καί ὁ ἄλλος πᾶς πωλέω καί καπή - λεύω ὥστε σπανίζω πᾶς ὁ ὤνιος , ἐντεῦθεν βιάζομαι ὁ Κλαύδιος ἀπό βῆμα ὁ τιμή αὐτός διατάσσω . Αὖλος δέ Πλαύτιος εἰς ὁ Βρεττανία στρατεύω , καί ὁ μέν πάθος , ὁ δέ δράω , εἶτα ὁ Κλαύδιος ὁ συμβαίνω γνωρίζω , ἐκεῖνος ὁ οἴκοι Οὐιτέλλιος Λούκιος ὁ συνύπατος πατευκότι ἐγχειρίζω ἐκστρατεύω . καί πρός ὁ Ὠκεανός ἀφικνέομαι εἰς τε ὁ Βρεττανία περαιόω μετά πλείων παρασκευή καί ἐλέφας συμμείγνυμι μίγνυμι ὁ στράτευμα . καί μετά αὐτός ὁ βάρβαρος συμβάλλω νικάω καί ὁ βασίλειος αὐτός αἱρέω . καί εἰς ὁ Ῥώμη ἐπανέρχομαι , ὁ ἀγγελία ὁ διά ὁ γαμβρός ὁ τε Μάγνος καί ὁ Σιλανός προπέμπω . μανθάνω δέ οὗτος ὁ γερουσία βρεττανικός καί αὐτός καί ὁ υἱός αὐτός ἐπικαλέω , καί πολύς αὐτός ψηφίζω ἕτερος . ὁ δέ Ηεσσαλῖνα ὀρχηστής ἔραμαι τις μνηστήρ ὀνομάζω , ἐπεί μήτε ὑπόσχεσις αὐτός μήτε ἐκφόβησις ἄνω πείθω συγγίγνομαι αὐτός , ὁ Κλαύδιος παρασκευάζω ἐπιτάσσω αὐτός πειθαρχέω αὐτός , ὡς ἐπί ἄλλος τίς δήω αὐτός · καί εἶπον αὐτός ὁ Κλαύδιος ὅσος προστάσσω παρά ὁ Μεσσαλίνη ποιέω , σύνειμι αὐτός , ὡς καί οὗτος ὑπό ἐκεῖνος κελεύω . οὗτος δέ καί πρός συχνός ἕτερος ποιέω . ὡς γάρ οἶδα ὁ ἀνήρ αὐτός ὁ γίγνομαι καί συγχωρέω ἀκολασταίνω αὐτός μοιχεύω . Βινίκιος δέ ὅτι μή ἐθέλω αὐτός συμφθείρω , φάρμακον ὑπό αὐτός διαφθείρω . ἀσχάλλω δέ οἶς Ῥωμαῖος δουλεύω αὐτός ὁ γυνή καί ὁ ἀπελεύθερος ὁράω . ὁ δέ ἑξῆς ἐνιαυτός ὀκτακοσιοστός ἔτος ὁ Ῥώμη εἰμί ὁ τέταρτος ὑπατεύω Κλαύδιος . ὅτε Γάλλος τις , βουλεύω δύναμαι , εἰς δέ ὁ Καρχηδών ἐξοικέω , σπουδή μεταπέμπω , εἶπον ὅτι ‘χρυ - σός σύ πέδη δήω . ” καί οὗτος ὁ ἀξίωμα πεδάω κατά χώρα μένω . ἐπιβουλή δέ τις ὁ Κλαύδιος μηνύω καταφρονέω ὁ μηνύω καί ἐν οὐδείς λόγος αὐτός ποιέω , εἶπον ὅτι οὐ ὁμοίως δεῖ ψύλλα καί θηρίον ἀμύνω . ” ἄλλος δέ πολύς διαβάλλω ὑπό ὁ Μεσσαλίνη καί ὁ Ἀσιατικός καί ὁ γαμβρός ὁ μάγνος ἀποκτείνω · ὁ μέν Ἀσιατικός διά ὁ οὐσία , ὁ δέ μάγνος διά ὁ γένος καί ὁ κῆδος . ἁλίσκομαι μέντοι ὡς ἐπί ἄλλος τις . ἐπεί δέ πολύς δοῦλος νοσέω οὐδείς θεραπεία οἶς δεσπότης ἀξιόω , ἀλλά καί ὁ οἰκίον ἐξωθέω , νομοθετέω πᾶς ὁ ἐκ ὁ τοιοῦτος περιγίγνομαι ἐλεύθερος εἰμί . γεννάω δέ οἶς ἔγγονος ἐκ ὁ Ἀντωνία ὁ θυγάτηρ , ὅς Κορνήλιος Φαῦστος Σύλλας ἀδελφός ὁ Μεσσαλίνη εἰμί μετά ὁ ὁ Μάγνος συνοικίζω θάνατος , οὐδείς ἀφίημι ψηφίζω , μετριοφρονέω . ὁ δέ Μεσσαλῖνα καί οἶς ἐξελεύθερος αὐτός ἐξογκόω . εἰμί δέ τρεῖς οἶς μάλιστα ὁ κράτος διαλαμβάνω · ὅς τε Κάλλιστος , ὅς ἐπί ὁ Βίβλος ὁ ἀξίωσις τάσσω · καί ὁ Νάρκισσος , ὅς ὁ ἐπιστολή ἐπιστατέω , διό καί ἐγχειρίδιον παραζώννυμι · καί ὁ Πάλλας , ὅς ὁ ὁ χρῆμα διοίκησις ἐμπίπτω .