joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 3.16
Κῦρος δὲ τούτοις τραφείς τε καὶ παιδευθείς , καὶ τὴν ἔφηβον ὑπερβὰς ἡλικίαν καὶ τοῖς ἀνδράσι καταλεγείς , ἐν ἅπασιν εὐδοκίμησεν . ἤδη δὲ τοῦ μητροπάτορος αὐτοῦ τοῦ τῶν Μηδῶν βασιλεύοντος ’Αστυάγους τὴν ζωὴν μεταλλάξαντος ὁ παῖς ἐκείνου Κυαξάρης , ὃς καὶ Δαρεῖος ὠνόμαστο , τὴν πατρικὴν ἀρχὴν διεδέξατο , τοῦ Κύρου τυγχάνων μητράδελφος . Ο δὲ τῶν Ἀσσυρίων κρατῶν , εἰς μέγα τῆς βασιλείας αὐξηθείσης αὐτῷ , καὶ ἄρχων μὲν τοῦ φύλου τῶν Ἀσσυρίων ὄντος πολυπληθοῦς , ὑφ’ ἑαυτὸν δὲ πεποιημένος τοὺς Ἄραβας , ὑπηκόους δὲ καὶ τοὺς ‘Υρκανίους κτησάμενος καὶ τοὺς Σύρους ὑποφόρους , τούς γε μὴν Βακτρίους πολιορκῶν καὶ τὸ τῶν Ἑβραίων γένος ἤδη καταστρεψάμενος , καὶ ἄλλα δὲ πλεῖστα τῶν ἐθνῶν θέμενος ὑποχείρια , ᾤετο , εἰ τοὺς Μήδους ἀσθενώσειε , πάντων γε τῶν πέριξ ῥᾷον κρατήσειν . ταῦτα δὲ διανοηθεὶς τούς τε ὑφ’ ἑαυτὸν ἡτοίμαζεν , ἔπεμψε δὲ καὶ πρὸς Κροῖσον τὸν βασιλέα Λυδῶν καὶ πρὸς ἄμφω τοὺς Φρύγας , πρὸς Παφλαγόνας τε καὶ Ἰνδοὺς καὶ πρὸς Κᾶρας καὶ Κίλικας , αἰτῶν συμμα - χήσειν αὐτῷ κατὰ Μηδῶν ὡρμημένῳ , ὡς καὶ αὐτοῖς τοῦ πολέμου συμφέροντος , δυνατὸν εἶναι λέγων τὸ ἔθνος , ἐπιγαμίαν τε πρὸς Πέρσας πεποιημένον καὶ τὴν παρ’ ἐκείνων προσκτήσασθαι ἀρωγήν , καὶ θάτερον συγκροτεῖσθαι παρὰ θατέρου , ὥστε εἰ μή τις αὐτοὺς φθάσας ἀσθενώσει , ἑκάστῳ τῶν ἐθνῶν ἐπιόντας κρατήσειν αὐτῶν . ὁ μὲν οὖν τοιούτους λόγους πρὸς ἕκαστον τῶν ἐθνῶν διεπέμπετο · τῶν δὲ τὰ μὲν τοῖς λόγοις τούτοις παρακινούμενα ; τὰ δὲ καὶ χρήμασι καὶ δώροις ἀναπειθόμενα , ἔνια δὲ καὶ φόβῳ τοῦ Ἀσσυρίου κρατούμενα συμμαχήσειν κατέθεντο . Κυαξάρης δὲ ταῦτα μαθὼν αὐτός τε παρεσκευάζετο καὶ εἰς Πέρσας ἀπέστειλε πρός τε τὸ κοινὸν καὶ πρὸς τὸν σφῶν βασιλέα Καμβύσην , συμμαχίαν αἰτῶν γαῖ τὸν Κῦρον τὸν ἀδελφιδοῦν ἄρχοντα τῶν συμμάχων ἐλεύσεσθαι ἀξιῶν · ἤδη γὰρ ἐν τοῖς τελείοις ἠρίθμητο . συμμαχήσειν οὖν τῶν Περσῶν καταθεμένων οἱ γεραίτεροι ἄρχοντα τὸν Κῦρον αἱροῦνται τῆς εἰς Μήδους στρατιᾶς , καὶ τρισμυρίους αὐτῷ ἔδοσαν πελταστὰς καὶ τοξότας καὶ σφενδονήτας . ὡς οὑν ᾑρέθη , τῷ πατρὶ συνταξάμενος ἀπῄει πρὸς Μήδους σὺν τῷ στρατεύματι . ἐπεὶ δὲ ἀφίκετο , οὔπω δὲ παρὴν ὁ Ἀσσύριος , ἀσκεῖν ἐπέταττε τοῖς ἑαυτοῦ τὰ πολέμια . ἐν τούτοις δὲ παρὰ Κυαξάρου ἧκεν ἄγγελος λέγων ὅτι Ἰνδῶν παρείη πρεσβεία , καί “ δεῖ παρεἶναι καὶ σέ . φέρω δέ σοι καὶ στολὴν τὴν καλλίστην · βούλεται γάρ σε προσάγειν ἐστολισμένον λαμπρότατα , ἵν οὕτω τοῖς Ἰνδοῖς ὀφθείης . ” ὡς δ’ ἀφίκετο ἐπὶ τὰς Κυαξάρου θύρας μετὰ τῆς στρατιᾶς , καὶ περσικῶς ἐσταλμένος εἰσῄει πρὸς αὐτόν , ἠχθέσθη ἐκεῖνος τῇ λιτότητι τῆς τῆς στολῆς . κληθέντες δὲ οἱ Ἰνδοὶ εἶπον ἐστάλθαι παρὰ τοῦ σφετέρου βασιλέως ἐρωτῶντος ἐξ οὑ ὁ πόλεμος εἴη Μήδοις τε καὶ τῷ Ἀσσυρίῳ , τὰ αὐτὰ δὲ πυθέσθαι κἀκείνου , καὶ ἀμφοτέροις εἰπεῖν ὅτι ὁ ’Ινδῶν βασιλεὺς τὸ δίκαιον σκεψάμενος μετὰ τοῦ ἠδικημένου ἔσται . πρὸς ταῦτα ὁ Κυαξάρης ἔφη “ ἡμεῖς μὲν ἀδίκου μὲν οὐδὲν τὸν Ἀσσύριον , ἐκείνου δὲ ὅτι λέγει πυνθάνεσθε . ” ὁ δὲ Κῦρος εἶπεν “ εἰ παρ’ ἡμῶν ἀδικεῖσθαί φησιν ὁ Ἀσσύριος , ὦ Ἰνδοί , αὐτὸν αἱρούμεθα δικαστὴν τὸν βασιλέα ὑμῶν . Οἱ μὲν δὴ ταῦτα ἀκούσαντες ᾤχοντο · ὁ δὲ Κῦρος μὴ θέλων ἄπρακτον καθῆσθαι τὴν ἑαυτοῦ στρατιάν , τῷ Κυαξάρῃ φησίν “ ἔναγχος μέμνημαί σου ἀκούσας ὡς ὁ Ἀρμένιος οὔτε στράτευμα πέμπει σοι οὔτε τὸν δασμὸν δίδωσι , τὰς συνθήκας ἠθετηκώς . εἰ οὐν βούλει , πέμψον ἐμέ , ἱππέας μοι μετρίους προσθέμενος · καὶ οἶμαι σὺν τοῖς θεοῖς ὡς καὶ τὸ στράτευμα πέμψει καὶ ἀποδοίη καὶ τὸν δασμόν . ὡς δὲ ἐφῆκεν ὁ Κυαξάρης , ὑποσχόμενος , ὅτε τοῖς ὅροις πλησιάσει τῆς ’Αρμενίας , πέμψειν αὐτῷ τοὺς ἱππέας , ἀπῄει ὁ Κῦρος ὡς πρὸς θήραν ἐξιών · καὶ γὰρ εἰώθει θηρᾶν τῶν ὁρίων ἀμφοῖν , τῶν τε Μηδῶν φημὶ καὶ τῶν ’Αρμενίων . καὶ ἀπελθὼν ἐθήρα καὶ ἐπέβαινε τῶν ὀρῶν τῆς Ἀρμενίας ἐπὶ τὸ πρόσω χωρῶν ἠρέμα . ὡς δ’ ᾔσθετο ταῦτα ὁ Κυαξάρης , ἀπέστειλεν αὐτῷ τοὺς ἱππεῖς . ἐλθόντων δ’ ἐκείνων συγκαλέσας τοὺς ταξιάρχας ἐξέφηνε τὸ ἀπόρρητον , καὶ ἥκειν ἔφη διὰ τὸν Ἀρμένιον ἀγνωμονήσαντα πρὸς τὸν Κυαξάρην . καὶ τῷ μὲν Χρυσάντᾳ ἐνετέλλετο τοὺς ἡμίσεις λαβεῖν τῶν Περσῶν καὶ εἰς τὰ ὄρη τῶν Ἀρμενίων γενέσθαι , φυλάττεσθαί τε μὴ γνωρισθῆναι ὅτι στράτευμα εἴη ἐν τούτοις , ἀλλά τινας προπέμπειν λῃσταῖς ἐοικότας καὶ τὸ πλῆθος καὶ τὰς στολάς , ὥστε εἴ τινες ἴσως τούτοις ἐντύχοιεν , κλῶπας νομίζειν εἶναι . καὶ ὁ μὲν Χρυσάντας μετὰ τῶν Περσῶν ἐπὶ τὰ ὄρη ἐχώρει , ὁ δὲ Κῦρος πέμψας πρὸς τὸν Ἀρμένιον ἐκέλευεν ὡς τάχιστα οἴσειν καὶ τὸν δασμὸν καὶ τὸ στράτευμα , καὶ αὐτὸς ἀπῄει συντεταγμένος . ὡς δ’ ἤκουσε ταῦτα ὁ Ἀρμένιος , ἐξεπλάγη , καὶ ἔπεμπε μὲν ἀθροίζων τὴν ἑαυτοῦ στρατιάν , ἔπεμπε δὲ καὶ τὰς γυναῖκας τόν τε νεώτερον υἱὸν καὶ τὰ χρήματα εἰς τὰ ὄρη · οὐ γὰρ τεῖχος τῇ σφῶν κατοικίᾳ περιεβέβλητο . ἐπεὶ δὲ οἱ πρὸς τὰ ὄρη πεμφθέντες ἐνέπεσον τοῖς ἐκεῖ ἐφεδρεύουσι , καὶ αἵ τε γυναῖκες καὶ ὁ υἱὸς καὶ αἶ θυγατέρες τοῦ Ἀρμενίου ἑάλωσαν , ἄπορόν αὐτὸς καὶ ἑαυτὸν τῷ Κύρῳ παρέδωκεν .
Lemmas: Κῦρος δέ οὗτος τρέφω τε καί παιδεύω , καί ὁ ἔφηβος ὑπερβαίνω ἡλικία καί ὁ ἀνήρ καταλέγω , ἐν ἅπας εὐδοκιμέω . ἤδη δέ ὁ μητροπάτωρ αὐτός ὁ ὁ Μῆδος βασιλεύω ’αστυαγος ὁ ζωή μεταλήγω ὁ παῖς ἐκεῖνος Κυαξάρης , ὅς καί Δαρεῖος ὀνομάζω , ὁ πατρικός ἀρχή διαδέχομαι , ὁ Κῦρος τυγχάνω μητράδελφος . ὁ δέ ὁ Ἀσσύριος κράτος , εἰς μέγας ὁ βασίλεια αὐξάνω αὐτός , καί ἄρχω μέν ὁ φῦλον ὁ Ἀσσύριος εἰμί πολυπληθής , ὑπό ἑαυτοῦ δέ ποιέω ὁ Ἄραψ , ὑπήκοος δέ καί ὁ Ὑρκάνιος κτάομαι καί ὁ Σύρος ὑπόφορος , ὁ γε μήv Βάκτριος πολιορκέω καί ὁ ὁ Ἑβραῖος γένος ἤδη καταστρέφω , καί ἄλλος δέ πλεῖστος ὁ ἔθνος τίθημι ὑποχείριος , οἴομαι , εἰμί ὁ Μῆδος ἀσθενόω , πᾶς γε ὁ πέριξ ῥᾳδίως κρατέω . οὗτος δέ διανοέομαι ὁ τε ὑπό ἑαυτοῦ ἑτοιμάζω , πέμπω δέ καί πρός Κροῖσος ὁ βασιλεύς Λυδός καί πρός ἄμφω ὁ Φρύξ , πρός Παφλαγών τε καί Ἰνδός καί πρός Κάρ καί Κίλιξ , αἰτέω συμμα - χῆσις αὐτός κατά Μῆδος ὁρμάω , ὡς καί αὐτός ὁ πόλεμος συμφέρω , δυνατός εἰμί λέγω ὁ ἔθνος , ἐπιγαμία τε πρός Πέρσης ποιέω καί ὁ παρά ἐκεῖνος προσκτάομαι ἀρωγή , καί ἕτερος συγκροτέω παρά θατέρου , ὥστε εἰμί μή τις αὐτός φθάνω ἀσθένωσις , ἕκαστος ὁ ἔθνος ἔπειμι κρατέω αὐτός . ὁ μέν οὖν τοιοῦτος λόγος πρός ἕκαστος ὁ ἔθνος διαπέμπω · ὁ δέ ὁ μέν ὁ λόγος οὗτος παρακινέω ; ὁ δέ καί χρῆμα καί δῶρον ἀναπείθω , ἔνιοι δέ καί φόβος ὁ Ἀσσύριος κρατέω συμμαχέω κατατίθημι . Κυαξάρης δέ οὗτος μανθάνω αὐτός τε παρασκευάζω καί εἰς Πέρσης ἀποστέλλω πρός τε ὁ κοινός καί πρός ὁ σφεῖς βασιλεύς Καμβύσης , συμμαχία αἰτέω γῆ ὁ Κῦρος ὁ ἀδελφιδέος ἄρχω ὁ σύμμαχος ἔρχομαι ἄξιος · ἤδη γάρ ἐν ὁ τέλειος ἀριθμέω . συμμαχέω οὖν ὁ Πέρσης κατατίθημι ὁ γεραιός ἄρχω ὁ Κῦρος αἱρέω ὁ εἰς Μῆδος στρατιά , καί τρισμύριοι αὐτός δίδωμι πελταστής καί τοξότης καί σφενδονήτης . ὡς ἐν αἱρέω , ὁ πατήρ συντάσσω ἄπειμι πρός Μῆδος σύν ὁ στράτευμα . ἐπεί δέ ἀφικνέομαι , οὔπω δέ πηρός ὁ Ἀσσύριος , ἀσκέω ἐπιτάσσω ὁ ἑαυτοῦ ὁ πολέμιος . ἐν οὗτος δέ παρά Κυαξάρης ἵημι ἄγγελος λέγω ὅτι Ἰνδός πείρω πρέσβυς , καί “ δεῖ πάρειμι καί σός . φέρω δέ σύ καί στολή ὁ καλός · βούλομαι γάρ σύ προσάγω στολίζω λαμπρός , ἵνα οὗτος ὁ Ἰνδός ὁράω . ” ὡς δέ ἀφικνέομαι ἐπί ὁ Κυαξάρης θύρα μετά ὁ στρατιά , καί περσικός στέλλω εἰσέρχομαι πρός αὐτός , ἄχθομαι ἐκεῖνος ὁ λιτότης ὁ ὁ στολή . καλέω δέ ὁ Ἰνδός εἶπον στέλλω παρά ὁ σφέτερος βασιλεύς ἐρωτάω ἐκ ὅς ὁ πόλεμος εἰμί Μῆδος τε καί ὁ Ἀσσύριος , ὁ αὐτός δέ πυνθάνομαι ἐκεῖνος , καί ἀμφότερος εἶπον ὅτι ὁ ’Ινδῶν βασιλεύς ὁ Δίκαιος σκέπτομαι μετά ὁ ἀδικέω εἰμί . πρός οὗτος ὁ Κυαξάρης φημί “ ἐγώ μέν ἄδικος μέν οὐδείς ὁ Ἀσσύριος , ἐκεῖνος δέ ὅτι λέγω πυνθάνομαι . ” ὁ δέ Κῦρος εἶπον “ εἰμί παρά ἐγώ ἀδικέω φημί ὁ Ἀσσύριος , εἰμί Ἰνδός , αὐτός αἱρέω δικαστής ὁ βασιλεύς σύ . ὁ μέν δή οὗτος ἀκούω οἴχομαι · ὁ δέ Κῦρος μή ἐθέλω ἄπρακτος κάθημαι ὁ ἑαυτοῦ στρατιά , ὁ Κυαξάρης φημί “ ἔναγχος μιμνῄσκω σύ ἀκούω ὡς ὁ Ἀρμένιος οὔτε στράτευμα πέμπω σύ οὔτε ὁ δασμός δίδωμι , ὁ συνθήκη ἀθετέω . εἰμί ὀν βούλομαι , πέμπω ἐγώ , ἱππεύς ἐγώ μέτριος προστίθημι · καί οἴομαι σύν ὁ θεός ὡς καί ὁ στράτευμα πέμπω καί ἀποδίδωμι καί ὁ δασμός . ὡς δέ ἐφίημι ὁ Κυαξάρης , ὑπισχνέομαι , ὅτε ὁ ὅρος πλησιάζω ὁ Ἀρμένιος , πέμπω αὐτός ὁ ἱππεύς , ἄπειμι ὁ Κῦρος ὡς πρός θήρ ἔξειμι · καί γάρ εἴωθα θηράω ὁ Ὁρίων ἄμφω , ὁ τε Μῆδος φημί καί ὁ Ἀρμένιος . καί ἀπέρχομαι θηράω καί ἐπιβαίνω ὁ ὄρος ὁ Ἀρμένιος ἐπί ὁ πρόσω χώρα ἠρέμα . ὡς δέ αἰσθάνομαι οὗτος ὁ Κυαξάρης , ἀποστέλλω αὐτός ὁ ἱππεύς . ἔρχομαι δέ ἐκεῖνος συγκαλέω ὁ ταξιάρχης ἐκφαίνω ὁ ἀπόρρητος , καί ἥκω φημί διά ὁ Ἀρμένιος ἀγνωμονέω πρός ὁ Κυαξάρης . καί ὁ μέν Χρυσάντας ἐντέλλω ὁ ἥμισυς λαμβάνω ὁ Πέρσης καί εἰς ὁ ὄρος ὁ Ἀρμένιος γίγνομαι , φυλάσσω τε μή γνωρίζω ὅτι στράτευμα εἰμί ἐν οὗτος , ἀλλά τις προπέμπω λῃστής ἔοικα καί ὁ πλῆθος καί ὁ στολή , ὥστε εἰμί τις ἴσως οὗτος ἐντυγχάνω , κλώψ νομίζω εἰμί . καί ὁ μέν Χρυσάντας μετά ὁ Πέρσης ἐπί ὁ ὄρος χωρέω , ὁ δέ Κῦρος πέμπω πρός ὁ Ἀρμένιος κελεύω ὡς ταχύς φέρω καί ὁ δασμός καί ὁ στράτευμα , καί αὐτός ἄπειμι συντάσσω . ὡς δέ ἀκούω οὗτος ὁ Ἀρμένιος , ἐκπλήσσω , καί πέμπω μέν ἀθροίζω ὁ ἑαυτοῦ στρατιά , πέμπω δέ καί ὁ γυνή ὁ τε νέος υἱός καί ὁ χρῆμα εἰς ὁ ὄρος · οὖον γάρ τεῖχος ὁ σφεῖς κατοίκιος περιβάλλω . ἐπεί δέ ὁ πρός ὁ ὄρος πέμπω ἐμπίπτω ὁ ἐκεῖ ἐφεδρεύω , καί ὁ τε γυνή καί ὁ υἱός καί ἀεί θυγάτηρ ὁ Ἀρμένιος ἁλίσκομαι , ἄπορος αὐτός καί ἑαυτοῦ ὁ Κῦρος παραδίδωμι .