joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 10.13
Ὀκτάβιος δὲ Γάιος , ὃς Καιπίας ὠνόμαστο , ἀδελφῆς τοῦ Καίσαρος ἦν υἷός συνοικούσης Ὀκταβίῳ τῷ ἐκ Βελιτρῶν τῶν Οὐολουσκίδων , ἐτράφη δὲ παρὰ τῇ μητρὶ καταλειφθεὶς ὀρφανός . αὐξηθεὶς δὲ διῆγε παρὰ τῷ Καίσαρι ἄπαιδι ὄντι . διὸ καὶ ἔστεργε τὸν ἀδελφιδοῦν καὶ μεγάλας εἶχεν ἐπ’ αὐτῷ τὰς ἐλπίδας . ἥ τε γὰρ μήτηρ αὐτοῦ Ἀττία ἐγκυμονοῦσα αὐτὸν ἔδοξε κατ’ ὄναρ τὰ σπλάγχνα αὐτῆς εἰς τὸν οὐρανὸν ἀναφέρεσθαι καὶ ἐπὶ πάσαν ἐκτετάσθαι τὴν γῆν , καὶ ὁ ἐκείνης ἀνὴρ κατὰ τὴν αὐτὴν νύκτα ἐδόκει ὁρᾶν ἥλιον ἐκ τῆς νηδύος αὐτῆς ἀνατέλλοντα . ἄρτι δὲ τοῦ παιδὸς τεχθέντος , Νιγίδιος Φίγουλος βουλευτής , διαγινώσκειν τὰς τῶν ἀστέρων κινήσεις ἄριστα πιστευόμενος , βραδύτερον εἰς τὸ συνέδριον τοῦ Ὀκταβίου ἀπηντηκότος , ἤρετο αὐτὸν τὴν αἰτίαν τῆς βραδυτῆτος . ὡς δὲ διὰ τὸν τοῦ παιδὸς τόκον ἐκεῖνος ἔφη , ἀνεβόησεν ὅτι δεσπότην ἡμῖν ἐγέννησας . τρεφομένου δὲ τοῦ παιδὸς ἐν ἀγρῷ , ἀετὸς ἐκ τῶν χειρῶν αὐτοῦ ἐξαρπάσας ἄρτον , καὶ μετεωρισθείς , αὖθις ἀπέδωκεν αὐτὸν καταπτάς . παιδίσκου τε αὐτοῦ ὄντος καὶ ἐν ῥώμῃ διατρίβοντος , ἔδοξεν ὁ Κικέρων καθ’ ὕπνους ὁρᾶν αὐτὸν ἀλύσεσι χρυσαῖς ἐκ τοῦ πόλου πρὸς τὸ Καπιτώλιον καθιμώμενον καὶ παρὰ τοῦ Διὸς μαστιζόμενον . Κάτουλος δὲ καὶ αὐτὸς ἐν ὕπνοις ἐδόκει τὸν Δία τῆς Ῥώμης εἰκόνα εἰς τὸν κόλπον τοῦ Ὀκτα - βίου παιδὸς ἔτι ὄντος ἐμβεβληκέναι . ἐκ τούτων τοίνυν ὁ Καῖσαρ μεγάλα ἐπ’ αὐτῷ ἐπελπίσας εἰσεποιήσατό τε τὸν παῖδα καὶ κληρονόμον κατέλιπε , καὶ ἐπιμελῶς ἐπαίδευε λόγοις ῥητορικοῖς τῇ τε τῶν Λατίνων καὶ τῇ Ἑλληνίδι φωνῇ , καὶ ἤσκει πρός τε τὰς στρατείας καὶ πρὸς πραγμάτων διοίκησιν πολιτικῶν τε καὶ ἀρχικῶν . Οὗτος οὖν ὁ Ὀκτάβιος , ὅτε ὁ Καῖσαρ ἐσφάγη , ἐν Ἀπολλωνίᾳ ἔτυχεν ὤν , ἐπὶ παιδείᾳ σταλείς . ἔνθα μαθὼν τὸ συμβεβηκὸς ἐπεραιώθη πρὸς τὸ Βρεντέσιον . καὶ τάς τε διαθήκας τοῦ Καίσαρος γνοὺς καὶ ὡς ὁ δῆμος τετάρακται , τὸ ὄνομά τε τοῦ Καίσαρος ᾠκειώσατο καὶ τὸν κλῆρον ἐδέξατο καὶ τῶν πραγμάτων εἴχετο , ὀκτωκαιδεκέτης ὤν . εἰσιόντος δὲ αὐτοῦ εἰς τὴν Ῥώμην ἶρις πάντα τὸν ἥλιον ποικίλη καὶ πολλὴ περιέσχεν , ἣ προεδήλου τὴν μέλλουσαν ἔσεσθαι ταραχήν . εἰσελθὼν δὲ δημαρχῆσαι μὲν ἐπεχείρησεν , ἀλλ’ ἐκωλύθη ὑπὸ τόν περὶ τὸν Ἀντώνιον . ὁ δ’ οὐχ ἡσύχασεν , ἀλλὰ τὸν δήμαρχον ὑπελθὼν καὶ παρ’ αὐτοῦ ἐς τὸν δῆμον εἰσαχθεὶς ἐδημηγόρησέ τε καὶ τὴν καταλειφθεῖσαν εῖς ἀν’ ὑπὸ τοῦ Καίσαρος δωρεὰν εὐθὺς ἐκτίσειν ὑπέσχετο , ἄλλων τέ τινων αὐτοῖς ἐλπίδας ὑπέτεινε . καὶ οὕτω τὸν δῆμον ἐφελκυσάμενος , ἐπεί τις ἀστὴρ τότε ἐφάνη ἐξ ἄρκτου πρὸς ἐσπέραν , ὃν οἱ μὲν κομήτην ἔλεγον προσημαίνοντα οἶά που εἴωθεν , οἶ δὲ τῷ Καίσαρι αὐτόν ἀνετίθεσαν ὡς ἐς τὸν τῶν ἀστέρων ἀριθμὸν ἐγκατειλεγμένῳ , θαρσήσας ὁ πρόην μὲν Ὀκτάβιος , ἤδη δὲ Καῖσαρ κληθείς , μετὰ ταῦτα μέντοι καὶ Αὔγουστος , χάλκεον ἀνδριάντα τοῦ Καίσαρος ἀστέρα φέροντα ὑπὲρ κεφαλῆς εἰς τὸ Ἀφροδίσιον ἔστησεν . ὡς δὲ παρ’ οὐδενὸς τοῦτο κεκώλυτο , φόβῳ τοῦ δήμου , καὶ ἄλλα τινὰ εἰς τιμὴν τοῦ Καίσαρος διεπράξατο . Ἀντώνιος δὲ τὸν νέον Καίσαρα τοῦτον περιύβριζέ τε καὶ ἀδικῶν ἢν . δι’ ἅ ποτε θροῦς πρὸς τοῦ πλήθους ἐγένετο , καὶ σφόδρα πάντες σχεδὸν ἠγανάκτησαν . φοβηθεὶς οὖν ὁ Ἀντώνιος εἰς λόγους ἦλθεν αὐτῷ · καὶ ἔδοξαν κατηλλάχθαι , ἀλλ’ αὖθις ἐξ ὑποψίας τινὸς διηνέχθησαν . ὁρῶν οὖν ὁ Ἀντώνιος τὸν Καίσαρα αὐξανόμενον , ἐπεχείρησεν εἰς ἑαυτὸν τὸν ὅμιλον ἐπισπάσασθαι τινὰ αὐτοῖς χαριζόμενος . ἠδύνατο γὰρ αὐτὸς ὑπατεύων , θατέρου τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ δημαρχοῦντος , τοῦ Λουκίου δηλαδή , τοῦ δέ γε λοιποῦ τοῦ Γαΐου στρατηγοῦντος . τὰ δέ γε τῆς πόλεως ἐν ἀκαταστασίᾳ ἦσαν . ἐδόκει δὲ ὁ Ἀντώνιος , ἄτε καὶ ὑπατεύων , πλεονεκτεῖν . ὁ δὲ Καῖσαρ ὑπὸ τοῦ πλήθους μάλιστα ἐσπουδάζετο , καὶ διὰ τὸν πατέρα καὶ διὰ τὰς ὑποσχέσεις ἃς ἐποιεῖτο , τὸ δὲ μεῖζον , ὅτι πολὺ δυναμένῳ τῷ Ἀντωνίῳ ἤχθοντο καὶ ταπεινῶσαι αὐτὸν ἐβούλοντο .
Lemmas: Ὀκταούιος δέ Γάιος , ὅς Καιπίας ὀνομάζω , ἀδελφός ὁ Καῖσαρ εἰμί υἱός συνοικέω Ὀκτάβιος ὁ ἐκ βελιτρεω ὁ ουολουσκιδη , τρέφω δέ παρά ὁ μήτηρ καταλείπω ὀρφανός . αὐξάνω δέ διάγω παρά ὁ Καῖσαρ ἄπαις εἰμί . διό καί στέργω ὁ ἀδελφιδέος καί μέγας ἔχω ἐπί αὐτός ὁ ἐλπίς . ὅς τε γάρ μήτηρ αὐτός Ἀττία ἐγκυμονέω αὐτός δοκέω κατά ὄναρ ὁ σπλάγχνον αὐτός εἰς ὁ οὐρανός ἀναφέρω καί ἐπί πᾶς ἐκτείνω ὁ γῆ , καί ὁ ἐκεῖνος ἀνήρ κατά ὁ αὐτός νύξ δοκέω ὁράω ἥλιος ἐκ ὁ νηδύς αὐτός ἀνατέλλω . ἄρτι δέ ὁ παῖς τίκτω , Νιγίδιος Φίγουλος βουλευτής , διαγιγνώσκω ὁ ὁ ἀστήρ κινέω ἀγαθός πιστεύω , βραδύς εἰς ὁ συνέδριον ὁ Ὀκτάβιος ἀπαντάω , ἔρομαι αὐτός ὁ αἴτιος ὁ βραδυτής . ὡς δέ διά ὁ ὁ παῖς τόκος ἐκεῖνος φημί , ἀναβοάω ὅτι δεσπότης ἐγώ γεννάω . τρέφω δέ ὁ παῖς ἐν ἀγρός , ἀετός ἐκ ὁ χείρ αὐτός ἐξαρπάζω ἄρτος , καί μετεωρίζω , αὖθις ἀποδίδωμι αὐτός καταπέτομαι . παιδίσκος τε αὐτός εἰμί καί ἐν ῥώμη διατρίβω , δοκέω ὁ Κικέρων κατά ὕπνος ὁράω αὐτός ἅλυσις χρύσεος ἐκ ὁ πόλος πρός ὁ Καπιτώλιον καθιμάω καί παρά ὁ Ζεύς μαστίζω . Κάτουλος δέ καί αὐτός ἐν ὕπνος δοκέω ὁ Ζεύς ὁ Ῥώμη εἰκών εἰς ὁ κόλπος ὁ Ὀκτα - βίος παῖς ἔτι εἰμί ἐμβάλλω . ἐκ οὗτος τοίνυν ὁ Καῖσαρ μέγας ἐπί αὐτός ἐπελπίζω εἰσποιέω τε ὁ παῖς καί κληρονόμος καταλείπω , καί ἐπιμελής παιδεύω λόγος ῥητορικός ὁ τε ὁ Λατῖνος καί ὁ Ἑλληνίς φωνή , καί ἀσκέω πρός τε ὁ στρατεία καί πρός πρᾶγμα διοίκησις πολιτικός τε καί ἀρχικός . οὗτος οὖν ὁ Ὀκταούιος , ὅτε ὁ Καῖσαρ σφάζω , ἐν Ἀπολλωνία τυγχάνω εἰμί , ἐπί παιδεία στέλλω . ἔνθα μανθάνω ὁ συμβαίνω περαιόω πρός ὁ Βρεντέσιον . καί ὁ τε διαθήκη ὁ Καῖσαρ γιγνώσκω καί ὡς ὁ δῆμος ταράσσω , ὁ ὄνομα τε ὁ Καῖσαρ οἰκειόω καί ὁ κλῆρος δέχομαι καί ὁ πρᾶγμα ἔχω , ὀκτωκαιδεκέτης εἰμί . εἰσέρχομαι δέ αὐτός εἰς ὁ Ῥώμη ἶρις πᾶς ὁ ἥλιος ποικίλος καί πολύς περιέχω , ὅς προδηλόω ὁ μέλλω εἰμί ταραχή . εἰσέρχομαι δέ δημαρχέω μέν ἐπιχειρέω , ἀλλά κωλύω ὑπό ὁ περί ὁ Ἀντώνιος . ὁ δέ οὐ ἡσυχάζω , ἀλλά ὁ δήμαρχος ὑπέρχομαι καί παρά αὐτός εἰς ὁ δῆμος εἰσάγω δημηγορώ τε καί ὁ καταλείπω ἔρχομαι ἄνω ὑπό ὁ Καῖσαρ δωρεά εὐθύς ἐκτίνω ὑπισχνέομαι , ἄλλος τε τίνω αὐτός ἐλπίς ὑποτείνω . καί οὗτος ὁ δῆμος ἐφέλκω , ἐπεί τις ἀστήρ τότε φαίνω ἐκ ἄρκτος πρός εἰσπεράω , ὅς ὁ μέν κοσμητής λέγω προσημαίνω οἷος ποῦ εἴωθα , οἶς δέ ὁ Καῖσαρ αὐτός ἀνατίθημι ὡς εἰς ὁ ὁ ἀστήρ ἀριθμός ἐγκαταλέγω , θαρσέω ὁ πρόη μέν Ὀκταούιος , ἤδη δέ Καῖσαρ καλέω , μετά οὗτος μέντοι καί Αὔγουστος , χάλκεος ἀνδριάς ὁ Καῖσαρ ἀστήρ φέρω ὑπέρ κεφαλή εἰς ὁ Ἀφροδίσιος ἵστημι . ὡς δέ παρά οὐδείς οὗτος κωλύω , φόβος ὁ δῆμος , καί ἄλλος τις εἰς τιμή ὁ Καῖσαρ διαπράσσω . Ἀντώνιος δέ ὁ νέος Καῖσαρ οὗτος περιυβρίζω τε καί ἀδικέω εἄν . διά ὅς ποτός θρόος πρός ὁ πλῆθος γίγνομαι , καί σφόδρα πᾶς σχεδόν ἀγανακτέω . φοβέω οὖν ὁ Ἀντώνιος εἰς λόγος ἔρχομαι αὐτός · καί δοκέω καταλλάσσω , ἀλλά αὖθις ἐκ ὑποψία τις διαφέρω . ὁράω οὖν ὁ Ἀντώνιος ὁ Καῖσαρ αὐξάνω , ἐπιχειρέω εἰς ἑαυτοῦ ὁ ὅμιλος ἐπισπάω τις αὐτός χαρίζομαι . δύναμαι γάρ αὐτός ὑπατεύω , θατέρου ὁ ἀδελφός αὐτός δημαρχέω , ὁ Λούκιος δηλαδή , ὁ δέ γε λοιπός ὁ Γάϊος στρατηγός . ὁ δέ γε ὁ πόλις ἐν ἀκαταστασία εἰμί . δοκέω δέ ὁ Ἀντώνιος , αὔγ-ασμα καί ὑπατεύω , πλεονεκτέω . ὁ δέ Καῖσαρ ὑπό ὁ πλῆθος μάλιστα σπουδάζω , καί διά ὁ πατήρ καί διά ὁ ὑπόσχεσις ὅς ποιέω , ὁ δέ μείζων , ὅτι πολύς δύναμαι ὁ Ἀντώνιος ἔχθω καί ταπεινόω αὐτός βούλομαι .