joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 15.1
Λέων δὲ τοῦ τῆς βασιλείας ὀνόματος ἀναξίως ἠξίωτο · ᾧ πατρὶς μὲν ἦν Ἰσαυρία , ἐκεῖθεν δὲ μετοικισθεὶς μετὰ τῶν τεκόντων παρὰ τοῦ βασιλέως Ἰουστινιανοῦ , μῄπω τῆς ἀρχῆς ἐξωσθέντος , ἐν Μεσημβρίᾳ τῇ Θρᾳκικῇ πεποίητο τὰς διατριβάς . καθαιρεθέντος δὲ τοῦ Ἰουστινιανοῦ τῆς ἀρχῆς , εἶτα ἐπανερχομένου μετὰ Βουλγάρων εἰς τὸ τὴν βασιλείαν αὖθις ἀναλαβεῖν , ὁ Λέων ὑπαντήσας αὐτῷ δῶρα προσή - νεγκε . καὶ ὁ Ἰουστινιανὸς σπαθάριον αὐτὸν αὐτίκα ἐτίμησεν , καὶ βασιλεύσας τὸ δεύτερον αὐτὸν ᾠκειώ - σατο . εἶτα ἔσταλτο παρ’ αὐτοῦ πρὸς τοὺς Ἀλανοὺς , συγκινήσων αὐτοὺς κατὰ τῶν Ἀβασγῶν , ἀποστάντων τῆς Ῥωμαίων ἀρχῆς . οἱ γὰρ Ἀβασγοί , ὡς ὁ Καισαρεὺς Προκόπιος ἱστορεῖ , δυοῖν ὁμοφύλοιν ἦσαν ὑπήκοοι , τῷ μὲν κρατοῦντι τῆς πρὸς ἀνίσχοντα ἥλιον μοίρας αὐτῶν , τῷ δὲ τῆς τετραμμένης πρὸς δύνοντα . καὶ ἄμφω δὲ τούτω τὼ ἄρχοντε ὑπὸ φιλοχρηματίας κακῶς ἐχρῶντο τῷ ἔθνει · ὅσους γὰρ ἂν παῖδας εὕρισκον ὡραίους καὶ τὸ εἶδος καλοὺς καὶ τὴν ἄλλην τοῦ σώματος φύσιν δεξιούς , βίᾳ τῶν τοκέων ἀφέλκοντες καὶ τῶν παιδογόνων μορίων σιδήρῳ στερίσκουτες , ἐκείνους μὲν πολλῶν χρημάτων Ῥωμαίοις ἐπίπρασκον , περὶ τοὺς ἐκτομίας ἐπτοημένοις ἀεί , τοὺς δὲ τούτων πατέρας εὐθὺς ἔκτεινον , ἵνα μή ποτε μηνιῶντες διὰ τοὺς παῖδας βουλεύσωνται κατ’ αὐτῶν ἐπανάστασιν . καὶ ἦν παρ’ αὐτοῖς τὸ παῖδα τεκεῖν ἀγαθὸν τὴν ὄψιν δυστύχημα μέγιστον , τῆς τῶν παίδων εὐπρεπείας ἀλλασσομένοις τὸν θάνατον . καὶ οὕτω μὲν τοῖς Ἀβασγοῖς οἱ σφῶν προσεφέροντο ἄρχοντες . Ἰουστινιανὸς δὲ ὁ πρῶτος στείλας παρ’ ἔνα τῶν ἐν τοῖς βασιλείοις εὐνούχων σφίσιν ὁμογενῆ , πολλοὶ γὰρ περὶ τὰ Ῥωμαίων ἀρχεῖα τοιοῦτοι ἐστρέφοντο , ἀπεῖπε τοῖς ἡγεμόσι τῶν Ἀβασγῶν μηκέτι μηδένα τὴν ἀρρενωπίαν ἐκτέμνεσθαι βιαζόμενον τελευτήσειν γὰρ τὴν πρᾶξιν αὐτοῖς εἰς κενόν , μηδενὸς Ῥωμαίων πρίασθαι βουλησομένου τοὺς ἐκτομίας αὐτῶν . τοῦτο τοῖς Ἀβασγοῖς ἀσμενέστατα προσεδέδεκτο , καὶ τῇ ἐπιταγῇ τοῦ βασιλέως Ῥωμαίων θαρρήσαντες τοῦ λοιποῦ πρὸς τοὔργον τοῦτο τοῖς ἄρχουσιν αὐτῶν οὐχ ὑπέκυπτον , κἀκεῖνοι δὲ πρὸς τὴν πρᾶξιν ἤσαν νωθέστεροι . εἶτα καὶ ἄμφω τοὺς αὐτῶν ἀρχηγοὺς καθελόντες ἤθελον βιοτεύειν αὐτόνο - μοι . μέχρι μέντοι τότε καὶ τῆς τῶν χριστιανῶν ἦσαν ἀμύητοι , ἄλση δὲ καὶ ὕλας ἐσέβοντο καὶ τὰ δένδρα τούτοις ἐξ ἀφελείας βαρβαρικῆς εἰς θεοὺς ἐνομίζοντο . Ἰουστινιανὸς δὲ μεταθεῖναι σφᾶς πρὸς εὐσέβειαν σπούδασμα ἔθετο , καὶ στείλας παρ’ αὐτοῖς ἱεροὺς ἄνδρας δι’ αὐτῶν εἰς ἐπίγνωσιν αὐτοὺς μετήνεγκε τοῦ θεοῦ . εἶτα καὶ θεῖον ἐν Ἀβασγοῖς τῆς θεοτόκου ἐδείματο τέμενος καὶ ἱερεῖς ἐγκατέστησε , καὶ οὕτως εἰς ἤθη τὰ τῶν χριστιανῶν αὐσοὺς μετήγαγεν ἐκ τῶν πάνυ βαρβαρικῶν . ἐντεῦθεν ὑπ’ οὐδενὸς ἀρχομένων τῶν Ἀβασγῶν οἱ βασιλεῖς Ῥωμαίων ἔστελλον ἄρχοντας , καὶ ὑπ’ ἐκείνων αὐτοῖς διῃτῶντο τὰ πράγματα . χωρησάντων δὲ τῶν στελλομένων εἰς ἀδικίας καὶ τυραννικώτερον χρωμένων αὐτοῖς , δείσαντες μὴ πάντῃ δουλωθῶσι Ῥωμαίοις , ἀφίστανται καὶ οὐκέτι δέχεσθαι ἄρχοντα Ῥωμαῖον ἐβούλοντο . διὰ τοῦτο τίσασθαι θέλων αὐτοὺς ὁ ῥινότμητος Ἰουστινιανός , στέλλει τὸν σπαθάριον Λέοντα πρὸς τοὺς Ἀλανούς , οὑς Ἀλβανοὺς ὁ Προκόπιος γράφει , πλείστοις κατὰ τῶν Ἀβασγῶν ὁμόρων ὄντων αὐτοῖς , ὁπλίσαι τούτους βουλόμενος . ἐκεῖ τοίνυν ὁ Λέων γενόμενος , καὶ συχνοὺς διατρίψας ἐνιαυτούς , ὀψὲ καὶ μόλις ἐπανελήλυθε , μήτε τὸν Ἰουστινιανὸν εὑρηκώς , ἀνῄρητο γάρ , μήτε μὴν τὸν Φιλιππικόν , καθῄρητο γὰρ πηρωθείς , ὡς εἴρηται , καὶ τὰ ὄμματα , πρόσεισιν οὖν Ἀρτεμίῳ βασιλεύοντι τότε . ὁ δὲ καὶ προσήκατο αὐτὸν εὐμενῶς καὶ στρατηγὸν τοῦ τῶν Ἀνατολικῶν προεχειρίσατο θέματος . τούτῳ γοῦν , ὡς εἴρηται , δῆθεν ἀμύνων , ἀντῆρε χεῖρα κατὰ Θεοδοσίου , δοσίου , καὶ τῶν σκήπτρων γέγονεν ἐγκρατής , ὢ θεοῦ κριμάτων ἄβυσσος ἀκατάληπτος , καὶ αὐτίκα τὴν θυγατέρα τῷ Ἀρταβάσδῳ συνῴκισε , κουροπαλάτην αὐτὸν τιμήσας . Μασάλμας δὲ ὁ τῶν Ἀράβων ἀρχηγὸς ἐξ Ἀβύδου σὺν μεγάλῳ στρατεύματι πρὸς Θρᾴκην περαιωθεὶς πολὺ μὲν τῆς Θρᾳκῴας ἐληίσατο χώρας , τῇ δὲ βασιλευούσῃ τῶν πόλεων προσβαλὼν χάρακα παρὰ τοῖς κατὰ χέρσον αὐτῆς ἐπήξατο τείχεσι , καὶ ἦν αὐτὸς μὲν ἐντεῦθεν ταύτην πολιορκῶν , ἐκ δὲ θαλάσσης σὺν στόλῳ μεγάλῳ ὁ ἀρχισατράπης Σολιμᾶς . ἀλλὰ τὰς μὲν νῆας αὐτῶν τάς τε πολεμιστηρίους τάς τε μὴν φορτηγοὺς τῷ ὑγρῷ πυρὶ Ῥωμαῖοι κατετροπώσαντο , ὥστε πολλοὺς τῶν ναυάρχων , ὧν οὔπω ταῖς ναυσὶ τὸ ὑγρὸν τοῦτο προσήγγισε πῦρ , ἀπογνόντας προσρυῆναι τῷ βασιλεῖ . τὸ μὲν οὖν πλεῖστον τοῦ ναυτικοῦ τῶν Ἀράβων οὕτω διώλετο . τοῖς δὲ κατὰ Βιθυνίαν αὐτῶν ληιζομένοις ἐντυχόντα στρατεύματα Ῥωμαίων πεζὰ πολλοὺς διεφθάρκασιν ὥστε κἀκείνους δείσαντας ἀποδρᾶναι . τοὺς δὲ κατὰ Θρᾴκην τυγχάνοντας Ἄραβας λιμὸς ἐπίεζε κραταιός , ὅθεν οὐδενὸς τῶν θνησκόντων ζῴων ἀπείχοντο . λέγεται δὲ καὶ σαρκῶν ἀνθρωπείων αὐτοὺς ἅψασθαι . ἀλλὰ καὶ νόσος αὐτοῖς ἐνέσκηψε λοιμικὴ καὶ διέφθειρε παμπληθεῖς . καὶ Βούλγαροι δὲ τούτοις ἐπελθόντες πολλὰς χιλιοστύας αὐτῶν , ὥς τινες ἀναγράφουσι , μαχαίρας ἔθεντο παρανάλωμα .
Lemmas: Λέων δέ ὁ ὁ βασίλεια ὄνομα ἀνάξιος ἀξιόω · ὅς πατρίς μέν εἰμί Ἰσαυρία , ἐκεῖθεν δέ μετοικίζω μετά ὁ τίκτω παρά ὁ βασιλεύς Ἰουστινιανός , μήπω ὁ ἀρχή ἐξωθέω , ἐν Μεσημβρία ὁ θρακικός ποιέω ὁ διατριβή . καθαιρέω δέ ὁ Ἰουστινιανός ὁ ἀρχή , εἶτα ἐπανέρχομαι μετά Βουλγάρα εἰς ὁ ὁ βασίλειος αὖθις ἀναλαμβάνω , ὁ Λέων ὑπαντάω αὐτός Δῶρα πρόσειμι - νεγκε . καί ὁ Ἰουστινιανός Σπαθάριον αὐτός αὐτίκα τιμάω , καί βασιλεύω ὁ δύο αὐτός οἰκειόω - Σάτο . εἶτα στέλλω παρά αὐτός πρός ὁ Ἀλανοί , συγκινέω αὐτός κατά ὁ Ἀβασγοί , ἀφίστημι ὁ Ῥωμαῖος ἀρχή . ὁ γάρ Ἀβασγοί , ὡς ὁ Καισαρεύς Προκόπιος ἱστορέω , δύο ὁμόφυλος εἰμί ὑπήκοος , ὁ μέν κράτος ὁ πρός ἀνά-ἴσχω ἥλιος μοῖρα αὐτός , ὁ δέ ὁ τρέπω πρός δύω . καί ἄμφω δέ οὗτος ὁ ἄρχω ὑπό φιλοχρηματία κακῶς χράω ὁ ἔθνος · ὅσος γάρ εἄν παῖς εὑρίσκω ὡραῖος καί ὁ εἶδος καλός καί ὁ ἄλλος ὁ σῶμα φύσις δεξιός , βία ὁ τοκεύς ἀφέλκω καί ὁ παιδογόνος μόριον σίδηρος στερισκουαιρεω , ἐκεῖνος μέν πολύς χρῆμα Ῥωμαῖος πέρνημι , περί ὁ ἐκτομίας πτοέω ἀεί , ὁ δέ οὗτος πατήρ εὐθύς ἐκτείνω , ἵνα μή ποτός μηνιάω διά ὁ παῖς βουλεύω κατά αὐτός ἐπανάστασις . καί εἰμί παρά αὐτός ὁ παῖς τίκτω ἀγαθός ὁ ὄψις δυστύχημα μέγας , ὁ ὁ παῖς εὐπρέπεια ἀλλάσσω ὁ θάνατος . καί οὗτος μέν ὁ Ἀβασγοί ὁ σφεῖς προσφέρω ἄρχω . Ἰουστινιανός δέ ὁ πρῶτος στέλλω παρά νάω ὁ ἐν ὁ βασίλειος εὐνοῦχος σφεῖς ὁμογενής , πολύς γάρ περί ὁ Ῥωμαῖος ἀρχεῖον τοιοῦτος στρέφω , ἀπολέγω ὁ ἡγεμών ὁ Ἀβασγοί μηκέτι μηδείς ὁ ἀρρενωπία ἐκτέμνω βιάζομαι τελευτάω γάρ ὁ πρᾶξις αὐτός εἰς κενός , μηδείς Ῥωμαῖος ὠνέομαι βούλομαι ὁ ἐκτομίας αὐτός . οὗτος ὁ Ἀβασγοί ἀσμενής προσδέχομαι , καί ὁ ἐπιταγή ὁ βασιλεύς Ῥωμαῖος θαρσέω ὁ λοιπός πρός ἔργον οὗτος ὁ ἄρχω αὐτός οὐ ὑποκύπτω , ἐκεῖνος δέ πρός ὁ πρᾶξις ἀσάω νωθής . εἶτα καί ἄμφω ὁ αὐτός ἀρχηγός καθαιρέω ἐθέλω βιοτεύω αὐτόνος - ἐγώ . μέχρι μέντοι τότε καί ὁ ὁ Χριστιανός εἰμί ἀμύητος , ἄλσος δέ καί Ὕλας σέβομαι καί ὁ δένδρον οὗτος ἐκ ἀφέλεια βαρβαρικός εἰς θεός νομίζω . Ἰουστινιανός δέ μετατίθημι σφεῖς πρός εὐσέβεια σπούδασμα τίθημι , καί στέλλω παρά αὐτός ἱερός ἀνήρ διά αὐτός εἰς ἐπίγνωσις αὐτός μεταφέρω ὁ θεός . εἶτα καί θέω ἐν Ἀβασγοί ὁ θεοτόκος δέμω τέμενος καί ἱερεύς ἐγκαθίστημι , καί οὕτως εἰς ἦθος ὁ ὁ Χριστιανός αυσος μετάγω ἐκ ὁ πάνυ βαρβαρικός . ἐντεῦθεν ὑπό οὐδείς ἄρχω ὁ Ἀβασγοί ὁ βασιλεύς Ῥωμαῖος στέλλω ἄρχω , καί ὑπό ἐκεῖνος αὐτός διαιτάω ὁ πρᾶγμα . χωρέω δέ ὁ στέλλω εἰς ἀδικία καί τυραννικός χράω αὐτός , δείδω μή πάντῃ δουλόω Ῥωμαῖος , ἀφίστημι καί οὐκέτι δέχομαι ἄρχω Ῥωμαῖος βούλομαι . διά οὗτος τίνω ἐθέλω αὐτός ὁ ῥινότμητος Ἰουστινιανός , στέλλω ὁ Σπαθάριον Λέων πρός ὁ Ἀλανοί , οὖς Ἀλβανός ὁ Προκόπιος γράφω , πλεῖστος κατά ὁ Ἀβασγοί ὅμορος εἰμί αὐτός , ὁπλίζω οὗτος βούλομαι . ἐκεῖ τοίνυν ὁ Λέων γίγνομαι , καί συχνός διατρίβω ἐνιαυτός , ὀψέ καί μόλις ἐπανέρχομαι , μήτε ὁ Ἰουστινιανός εὑρίσκω , ἀναιρέω γάρ , μήτε μήv ὁ Φιλιππικός , καθαιρέω γάρ πηρόω , ὡς εἴρω , καί ὁ ὄμμα , πρόσειμι οὖν Ἀρτέμιος βασιλεύω τότε . ὁ δέ καί προσίημι αὐτός εὐμενής καί στρατηγός ὁ ὁ ἀνατολικός προχειρίζω θέμα . οὗτος γοῦν , ὡς εἴρω , δῆθεν ἀμύνω , ἀνταίρω χείρ κατά Θεοδόσιος , Δοσίου , καί ὁ σκῆπτρον γίγνομαι ἐγκρατής , ὦ θεός κρίμα ἄβυσσος ἀκατάληπτος , καί αὐτίκα ὁ θυγάτηρ ὁ Ἀρτάβασδος συνοικίζω , κουροπαλάτης αὐτός τιμάω . Μασάλμας δέ ὁ ὁ Ἄραψ ἀρχηγός ἐκ Ἄβυδος σύν μέγας στράτευμα πρός Θρᾴκη περαιόω πολύς μέν ὁ Θρᾷξ ληΐζομαι χώρα , ὁ δέ βασιλεύω ὁ πόλις προσβάλλω χάραξ παρά ὁ κατά χέρσος αὐτός πήγνυμι τεῖχος , καί εἰμί αὐτός μέν ἐντεῦθεν οὗτος πολιορκέω , ἐκ δέ θάλασσα σύν στόλος μέγας ὁ ἀρχισατράπης Σολίμας . ἀλλά ὁ μέν ναῦς αὐτός ὁ τε πολεμιστήριος ὁ τε μήv φορτηγός ὁ ὑγρός πῦρ Ῥωμαῖος κατατροπόω , ὥστε πολύς ὁ ναύαρχος , ὅς οὔπω ὁ ναῦς ὁ ὑγρός οὗτος προσεγγίζω πῦρ , ἀπογιγνώσκω προσρέω ὁ βασιλεύς . ὁ μέν οὖν πλεῖστος ὁ ναυτικός ὁ Ἄραψ οὗτος διόλλυμι . ὁ δέ κατά Βιθυνία αὐτός ληΐζομαι ἐντυγχάνω στράτευμα Ῥωμαῖος πεζός πολύς διαφθείρω ὥστε ἐκεῖνος δείδω ἀποδιδράσκω . ὁ δέ κατά Θρᾴκη τυγχάνω Ἄραψ λιμός πιέζω κραταιός , ὅθεν οὐδείς ὁ θνῄσκω ζῷον ἀπέχω . λέγω δέ καί σάρξ ἀνθρώπειος αὐτός ἅπτω . ἀλλά καί νόσος αὐτός ἐνσκήπτω λοιμικός καί διαφθείρω παμπληθής . καί Βούλγαρος δέ οὗτος ἐπέρχομαι πολύς χιλιοστύς αὐτός , ὅς τις ἀναγράφω , μάχαιρα τίθημι παρανάλωμα .