joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 3.17
Ἐν τούτοις δὲ ὁ πρεσβύτερος τοῦ Ἀρμενίου παῖς Τιγράνης ἀπόδημος ὢν προσῄει , ὅς ποτε σύνθηρος τῷ Κύρῳ ἐγένετο , καὶ γνοὺς τὰ συμβάντα εὐθὺς ὡς εἶχε πρὸς τὸν Κῦρον ἀπῄει · καὶ ἰδὼν τόν τε πατέρα καὶ τὴν μητέρα καὶ τὰς ἀδελφὰς καὶ τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα αἰχμαλώτους , ἐδάκρυσεν . ὁ δὲ Κῦρος εἰς καιρὸν ἥκεις ” ἔφη . καὶ πολλὰ τῷ Ἀρμενίῳ διαλεχθεὶς Β καὶ ἀδικοῦντα ἐλέγξας , τέλος ἔφη ‘‘λέγε μοι πόση σοι δύναμίς ἐστι , πόσα δὲ χρήματα . ” τοῦ δὲ εἰπόντος ἱππεῖς μὲν ὀκτακισχιλίους εἶναι , πεζῶν δὲ μυριάδας τέσσαρας , χρήματα δὲ εἰς ἀργύριον λογισθέντα πλείω τρισχιλίων ταλάντων , ὁ Κῦρος “ τῆς μὲν στρατιᾶς ἔφη ‘‘τοὺς ἡμίσεις μοι σύμπεμψον , τῶν δὲ χρημάτων ἀντὶ μὲν τῶν πεντήκοντα ταλάντων τοῦ ἐτησίου δασμοῦ μοῦ διπλάσια Κυαξάρῃ ἀπόδος · ἐμοὶ δ’ ” ἔφη ἄλλα ἑκατὸν δάνεισον . ” καὶ ταῦτα εἰπὼν τήν τε γυναῖκα τῷ Ἀρμενίῳ καὶ τοὺς παῖδας δῶρον ἔδωκε , καὶ τῷ Τιγράνῃ τὴν οἰκείαν νεογάμῳ ὄντι , καὶ ἀφῆκε πάντας . Ἀρμενίοις δὲ καὶ Χαλδαίοις ὁμοροῦσι διαφοραὶ ἦσαν ἀεὶ καὶ μάχαι · τούτους δ’ ἀλλήλοις ὁ Κῦρος κατήλλαξε , καὶ οὕτως ἀπῄει . καὶ τό μὲν στράτευμα ὃ ἐκ τοῦ Ἀρμενίου ἔλαβεν ἔπεμψε πρὸς Κυαξάρην , ἐπεὶ δ’ ἀφίκετο εἰς Μήδους , μετέδωκε τῶν χρημάτων τοῖς αὐτοῦ ταξιάρχαις . εἶτα σὺν τῷ Κυαξάρῃ ἐνέβαλεν εἰς τὴν πολεμίαν , καὶ ἐστρατοπεδεύσαντο καὶ λείαν πολλὴν ἐκεῖθεν συνήγαγον . ὡς δὲ προσιόντας καὶ τοὺς Ἀσσυρίους ἐπύθοντο , συντεταγμένοι προσήεσαν , καὶ ἐστρατοπεδεύσαντο ἀλλήλων παρασάγγην ἀπέχοντες . τῇ δ’ ὑστεραίᾳ ἐξαγαγὼν ὁ Κῦρος τὸ ἑαυτοῦ στράτευμα παρετάξατο , καὶ καθ’ ἕτερον κέρας σὺν τοῖς Μήδοις ὁ Κυαξάρης , ἑτέρωθεν δ’ οἱ Ἀσσύριοι καὶ οἶ συμμαχοῦντες αὐτοῖς . καὶ παραθήξαντες ἀλλήλους οἱ Πέρσαι ὁμόσε δρόμῳ ἐφέροντο καὶ ὁ Κῦρος αὐτός . οἵ γε μὴν πολέμιοι οὐκέτ’ ἔμενον , ἀλλ’ ἔφευγον εἰς τὸ ἔρυμα . καὶ οἱ Πέρσαι αὐτοῖς ἐφ’ ἑπόμενοι ὠθουμένων αὐτῶν πολλοὺς κατεστρώννυσαν , τοὺς δὲ εἰς τὰς τάφρους ἐμπίπτοντας ἐπεισπηδῶντες ἐφόνευον . καὶ οἱ τῶν Μηδῶν δὲ ἱππεῖς εἰς τοὺς τῶν πολεμίων ἱππέας ἤλαυνον · οἱ δ’ ἐνέκλινον · ἔνθα δὴ καὶ ἵππων διωγμὸς ἦν καὶ ἀνδρῶν καὶ φόνος ἐξ ἀμφοτέρων . ἰδοῦσαι δὲ αἶ γυναῖκες τῶν Ἀσσυρίων καὶ τῶν συμμάχων ταῦτα , ἀνέκραγον καὶ ἔθεον ἐκπεπληγμέναι , καὶ τοὺς πέπλους περιρρηγνύμεναι καὶ δρυπτόμεναι ἱκέτευον πάντας ἀμῦναι καὶ αὐταῖς καὶ τέκνοις καὶ σφίσιν αὐτοῖς . ἔνθα δὴ καὶ οἱ βασιλεῖς αὐτοὶ σὺν τοῖς πιστοτάτοις στάντες ἐπὶ τὰς εἰσόδους ἐμάχοντο καὶ τοῖς ἄλλοις παρεκελεύοντο . δείσας δ’ ὁ Κῦρος μὴ ὀλίγοι ὄντες , εἰ βιάσαιντο εἰς τὸ χαράκωμα εἰσελθεῖν , ὑπὸ πολλῶν σφαλεῖεν , παρηγγύησεν ὑπὸ πόδα ἀνάγειν ἔξω βελῶν · καὶ ταχὺ τὸ κεκελευσμένον ἐποίησαν . εἶτ’ ἀπήγαγε τοὺς οἰκείους ὅσον ἐδόκει καλῶς ἔχειν , καὶ ἐστρατοπεδεύσατο . οἱ δ’ Ἀσσύριοι , καὶ τεθνηκότος ία τοῦ ἄρχοντος καὶ σχεδὸν σὺν αὐτῷ τῶν βελτίστων , ἠθύμουν . ὁρῶντες δὲ ταῦτα ὅ τε Κροῖσος καὶ οἱ ἄλλοι σύμμαχοι σφῶν πάντες ἤλγουν . ἐντεῦθεν ἐκλείπουσι τὸ στρατόπεδον καὶ ἀπέρχονται τῆς νυκτός . ὡς δὲ μεθ’ ἡμέραν ἔρημον ἐφάνη τὸ τῶν πολεμίων χαράκωμα , διαβιβάζει τοὺς Πέρσας ὁ Κῦρος πρώτους , εἶτα καὶ οἱ ἀμφὶ Κυαξάρην διέβαινον . τῷ μὲν οὖν Κύρῳ διώκειν τοὺς πολεμίους ἐδόκει , τῷ δέ γε Κυαξάρῃ τοὐναντίον ἅπαν ἦν αἱρετόν . καὶ ὁ Κῦρος “ δὸς δή μοι τόν Μήδων ” ἔφη ‘‘τινὰς συμπορευομένους μοι , ἐκείνους δὴ ὅσοι μοι ἐθελονταὶ συνέψεσθαι προθυμήσονται . ” καὶ ὁ Κυαξάρης ἐφῆκε , καὶ τὸν ἀγγελοῦντα ταῦτα τοῖς Μήδοις τῷ Κύρῳ συνέπεμψεν . Ἐν τοσούτῳ δὲ ἄγγελοι ἐκ τῶν Ὑρκανίων ἀφίκοντο . οἱ δ’ Ὑρκάνιοι ὅμοροι τῶν Ἀσσυρίων εἰσίν , ἔθνος οὐ πολύ , διὸ καὶ ἦσαν τῶν Ἀσσυρίων ὑπήκοοι · ἐχρῶντο δ’ αὐτοῖς οὔτ’ ἐν πόνοις οὔτ’ ἐν κινδύνοις αὐτῶν φειδόμενοι . καὶ τότε δὲ οὐραγεῖν ἐτετάχατο . ἱππεῖς ὄντες ὡς χίλιοι , ὅπως εἴ τι ὄπισθεν εἴη δεινόν , ἐκείνοις τοῦτ’ ἐνσκήψειε πρὸ αὐτῶν . οἱ δὲ οἷα πάσχουσιν ἐννοούμενοι , ἔπεμψαν ἀγγέλους πρὸς Κῦρον ἐροῦντας ὡς μισοῖντο δικαίως παρ’ αὐτῶν οἱ Ἀσσύριοι , καὶ εἰ βούλοιτο ἰέναι ἐπ’ αὐτούς , καὶ σφεῖς ἔσοιντο σύμμαχοι καὶ ἡγήσοιντο . ὁ δὲ ἤρετο εἰ καταλήψοιντο αὐτούς · καὶ οἱ Ὑρκάνιοι εἶπον ὅτι κἂν αὔριον ἔωθεν πορεύοιντο εὔζωνοι , καταλήψοιντο σφὰς . καὶ ὁ Κῦρος πίστεις ᾔτει ὡς ἀληθεύοιεν οἶ δὲ ὁμήρους κατέθεντο παρασχεῖν , εἰ καὶ αὐτὸς δεξιὰν δοίη καὶ πιστὰ θεῶν ποιήσαιτο . καὶ ὁ μὲν Κῦρος δίδωσιν αὐτοῖς πιστά , ἦ μὴν ἐὰν ἃ λέγουσιν ἐμπεδώσωσιν , ὡς φίλοις καὶ πιστοῖς χρῆσθαι αὐτοῖς , καὶ μήτε Περσῶν μήτε Μηδῶν μεῖον ἔχειν τι παρ’ αὐτῶ . Ἐπὶ τούτοις ὁ Κῦρος ἔτι φάους ὄντος ἐξῆγε τὸ στράτευμα , καὶ ὁ Τιγράνης μετὰ τῶν Ἀρμενίων συνῆν , καὶ τοὺς Ὑρκανίους δὲ περιμένειν ἐκέλευσεν , ἵν ἅμα ἴοιεν . τῶν δὲ Μηδῶν σχεδὸν ἄπαντες συνεξῄεσαν τῷ Κύρῳ . ἡγεῖσθαι οὖν τοὺς Ὑρκανίους ἐκέλευε · καὶ πολλὴν ὁδὸν διανύσας πλησίον γίνεται τοῦ τῶν Ὑρκανίων στρατεύματος . καὶ οἶ ἄγγελοι τοῦτο τὸν Κῦρον ἐδίδασκον , καὶ ὃς ἐκέλευσεν , εἰ φίλοι εἰσίν , ὡς τάχιστα ὑπαντᾶν τὰς δεξιὰς ἀνατείναντας . καὶ οἱ Ὑρκάνιοι ταῦτα ἐνωτισάμενοι παρῆσαν εὐθύς , τὰς δεξιὰς ὥσπερ εἴρητο ἀνατείνοντες . δεξιωσάμενος δὲ αὐτούς εἴπατέ μοι φησί , ‘‘πόσον ἀπέχει ἐνθένδε ἔνθα αἱ ἀρχαὶ τῶν πολεμίων εἰσὶ καὶ τό ἀθρόον αὐτῶν ; ” οἱ δ’ ἔφασαν ὀλίγῳ πλέον ἢ παρασάγγην . ἡγεῖσθαι οὑν τοὺς Ὑρκανίους ἐπέταττε . καὶ οἱ μὲν ἡγοῦντο , αὐτὸς δὲ σὺν τοῖς Πέρσαις τὸ μέσον ἔχων ἐπορεύετο , τοὺς δὲ ἱππεῖς ἑκατέρωθεν ἔταξεν . ἐπεὶ δὲ φάος ἐγένετο καὶ ἔγνων τὰ δρώμενα οἶ πολέμιοι , οὐδεὶς ἐμάχετο , ἀλλ’ οἱ μὲν ἔφευγον , οἱ δὲ καὶ ἀμαχεὶ ἀπώλλυντο .
Lemmas: ἐν οὗτος δέ ὁ πρέσβυς ὁ Ἀρμένιος παῖς Τιγράνης Ἀπόδημος εἰμί πρόσειμι , ὅς ποτός σύνθηρος ὁ Κῦρος γίγνομαι , καί γιγνώσκω ὁ συμβαίνω εὐθύς ὡς ἔχω πρός ὁ Κῦρος ἄπειμι · καί εἶδον ὁ τε πατήρ καί ὁ μήτηρ καί ὁ ἀδελφή καί ὁ ἑαυτοῦ γυνή αἰχμάλωτος , δάκρυ . ὁ δέ Κῦρος εἰς καιρός ἥκω ” φημί . καί πολύς ὁ Ἀρμένιος διαλέγω Β καί ἀδικέω ἐλέγχω , τέλος φημί λέγω ἐγώ πόσος σύ δύναμις εἰμί , πόσος δέ χρῆμα . ” ὁ δέ εἶπον ἱππεύς μέν ὀκτακισχίλιοι εἰμί , πεζός δέ μυριάς τέσσαρες , χρῆμα δέ εἰς ἀργύριον λογίζομαι πλείων τρισχίλιοι τάλαντον , ὁ Κῦρος “ ὁ μέν στρατιά φημί ‘‘τοὺς ἥμισυς ἐγώ συμπέμπω , ὁ δέ χρῆμα ἀντί μέν ὁ πεντήκοντα τάλαντον ὁ ετήσιος δασμός ἐγώ διπλάσιος Κυαξάρης ἀποδίδωμι · ἐγώ δέ ” φημί ἄλλος ἑκατόν δανείζω . ” καί οὗτος εἶπον ὁ τε γυνή ὁ Ἀρμένιος καί ὁ παῖς δῶρον δίδωμι , καί ὁ Τιγράνης ὁ οἰκεῖος νεόγαμος εἰμί , καί ἀφίημι πᾶς . Ἀρμένιος δέ καί Χαλδαῖος ὁμορέω διαφορά εἰμί ἀεί καί μάχη · οὗτος δέ ἀλλήλων ὁ Κῦρος καταλλάσσω , καί οὕτως ἄπειμι . καί ὁ μέν στράτευμα ὅς ἐκ ὁ Ἀρμένιος λαμβάνω πέμπω πρός Κυαξάρης , ἐπεί δέ ἀφικνέομαι εἰς Μῆδος , μεταδίδωμι ὁ χρῆμα ὁ αὐτός ταξιάρχης . εἶτα σύν ὁ Κυαξάρης ἐμβάλλω εἰς ὁ πολέμιος , καί στρατοπεδεύω καί λεῖος πολύς ἐκεῖθεν συνάγω . ὡς δέ πρόσειμι καί ὁ Ἀσσύριος πυνθάνομαι , συντάσσω πρόσειμι , καί στρατοπεδεύω ἀλλήλων παρασάγγης ἀπέχω . ὁ δέ ὑστεραῖος ἐξάγω ὁ Κῦρος ὁ ἑαυτοῦ στράτευμα παρατάσσω , καί κατά ἕτερος κέρας σύν ὁ Μῆδος ὁ Κυαξάρης , ἑτέρωθεν δέ ὁ Ἀσσύριος καί οἶς συμμαχέω αὐτός . καί παρατίθημι ἀλλήλων ὁ Πέρσης ὁμόσε δρόμος φέρω καί ὁ Κῦρος αὐτός . ὁ γε μήv πολέμιος οὐκέτι μένω , ἀλλά φεύγω εἰς ὁ ἔρυμα . καί ὁ Πέρσης αὐτός ἐπί ἕπομαι ὠθέω αὐτός πολύς καταστόρεννυμι , ὁ δέ εἰς ὁ τάφρος ἐμπίτνω ἐπεισπηδάω φονεύω . καί ὁ ὁ Μῆδος δέ ἱππεύς εἰς ὁ ὁ πολέμιος ἱππεύς ἐλαύνω · ὁ δέ ἐγκλίνω · ἔνθα δή καί ἵππος διωγμός εἰμί καί ἀνήρ καί φόνος ἐκ ἀμφότερος . ὁράω δέ ἀεί γυνή ὁ Ἀσσύριος καί ὁ σύμμαχος οὗτος , ἀνακράζω καί θέω ἐκπλήσσω , καί ὁ πέπλος περιρρήγνυμι καί δρύπτω ἱκετεύω πᾶς ἀμύνω καί αὐτός καί τέκνον καί σφεῖς αὐτός . ἔνθα δή καί ὁ βασιλεύς αὐτός σύν ὁ πιστός ἵστημι ἐπί ὁ εἴσοδος μάχομαι καί ὁ ἄλλος παρακελεύομαι . δείδω δέ ὁ Κῦρος μή ὀλίγος εἰμί , εἰμί βιάζομαι εἰς ὁ χαράκωμα εἰσέρχομαι , ὑπό πολύς σφάλλω , παρεγγυάω ὑπό πούς ἀνάγω ἔξω βέλος · καί ταχύς ὁ κελεύω ποιέω . εἶτα ἀπάγω ὁ οἰκεῖος ὅσος δοκέω καλῶς ἔχω , καί στρατοπεδεύω . ὁ δέ Ἀσσύριος , καί θνῄσκω εἷς ὁ ἄρχω καί σχεδόν σύν αὐτός ὁ ἀγαθός , ἀθυμέω . ὁράω δέ οὗτος ὅς τε Κροῖσος καί ὁ ἄλλος σύμμαχος σφεῖς πᾶς ἀλγέω . ἐντεῦθεν ἐκλείπω ὁ στρατόπεδον καί ἀπέρχομαι ὁ νύξ . ὡς δέ μετά ἡμέρα ἐρῆμος φαίνω ὁ ὁ πολέμιος χαράκωμα , διαβιβάζω ὁ Πέρσης ὁ Κῦρος πρῶτος , εἶτα καί ὁ ἀμφί Κυαξάρης διαβαίνω . ὁ μέν οὖν Κῦρος διώκω ὁ πολέμιος δοκέω , ὁ δέ γε Κυαξάρης ἐναντίος ἅπας εἰμί αἱρετός . καί ὁ Κῦρος “ δίδωμι δή ἐγώ ὁ Μῆδος ” φημί ‘‘τιναω συμπορεύομαι ἐγώ , ἐκεῖνος δή ὅσος ἐγώ ἐθελοντής συνέπομαι προθυμέομαι . ” καί ὁ Κυαξάρης ἐφίημι , καί ὁ ἀγγέλλω οὗτος ὁ Μῆδος ὁ Κῦρος συμπέμπω . ἐν τοσοῦτος δέ ἄγγελος ἐκ ὁ Ὑρκάνιος ἀφικνέομαι . ὁ δέ Ὑρκάνιος ὅμορος ὁ Ἀσσύριος εἰμί , ἔθνος οὖον πολύς , διό καί εἰμί ὁ Ἀσσύριος ὑπήκοος · χράω δέ αὐτός οὔτε ἐν πόνος οὔτε ἐν κίνδυνος αὐτός φείδομαι . καί τότε δέ οὐραγέω τάσσω . ἱππεύς εἰμί ὡς χίλιοι , ὅπως εἰμί τίς ὄπισθεν εἰμί δεινός , ἐκεῖνος οὗτος ἐνσκήπτω πρό αὐτός . ὁ δέ οἷος πάσχω ἐννοέω , πέμπω ἄγγελος πρός Κῦρος ἐρῶ ὡς μισέω δικαίως παρά αὐτός ὁ Ἀσσύριος , καί εἰμί βούλομαι εἶμι ἐπί αὐτός , καί σφεῖς εἰμί σύμμαχος καί ἡγέομαι . ὁ δέ ἔρομαι εἰμί καταλαμβάνω αὐτός · καί ὁ Ὑρκάνιος εἶπον ὅτι κἀν αὔριον εἴωθα πορεύω εὔζωνος , καταλαμβάνω σφός . καί ὁ Κῦρος πίστις αἰτέω ὡς ἀληθεύω οἶς δέ ὅμηρος κατατίθημι παρέχω , εἰμί καί αὐτός δεξιά δήω καί πιστόν θεός ποιέω . καί ὁ μέν Κῦρος δίδωμι αὐτός πιστός , εἰμί μήv ἐάν ὁ λέγω ἐμπεδόω , ὡς φίλος καί πιστός χράω αὐτός , καί μήτε Πέρσης μήτε Μῆδος μείων ἔχω τίς παρά αὐτός . ἐπί οὗτος ὁ Κῦρος ἔτι φάος εἰμί ἐξάγω ὁ στράτευμα , καί ὁ Τιγράνης μετά ὁ Ἀρμένιος σύνειμι , καί ὁ Ὑρκάνιος δέ περιμένω κελεύω , ἵνα ἅμα ἔρχομαι . ὁ δέ Μῆδος σχεδόν ἀπάντομαι συνέξειμι ὁ Κῦρος . ἡγέομαι οὖν ὁ Ὑρκάνιος κελεύω · καί πολύς ὁδός διανύω πλησίος γίγνομαι ὁ ὁ Ὑρκάνιος στράτευμα . καί οἶς ἄγγελος οὗτος ὁ Κῦρος διδάσκω , καί ὅς κελεύω , εἰμί φίλος εἰμί , ὡς ταχύς ὑπαντάω ὁ δεξιά ἀνατείνω . καί ὁ Ὑρκάνιος οὗτος ἐνωτίζω πάρειμι εὐθύς , ὁ δεξιά ὥσπερ εἴρω ἀνατείνω . δεξιόομαι δέ αὐτός εἶπον ἐγώ φημί , ὀπόσος ἀπέχω ἐνθένδε ἔνθα ὁ ἀρχή ὁ πολέμιος εἰμί καί ὁ ἀθρόος αὐτός ; ” ὁ δέ φημί ὀλίγος πλέω ἢ παρασάγγης . ἡγέομαι ἐν ὁ Ὑρκάνιος ἐπιτάσσω . καί ὁ μέν ἡγέομαι , αὐτός δέ σύν ὁ Πέρσης ὁ μέσος ἔχω πορεύω , ὁ δέ ἱππεύς ἑκατέρωθεν τάσσω . ἐπεί δέ φάος γίγνομαι καί γιγνώσκω ὁ δράω οἶς πολέμιος , οὐδείς μάχομαι , ἀλλά ὁ μέν φεύγω , ὁ δέ καί ἀμαχεί ἀπόλλυμι .