joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 13.11
Ὁ τύραννος δὲ πολλοὺς εἰδὼς ἐν τοῖς αὐτῷ συνοῦσι τὰ Κωνσταντόυ φρονοῦντας , πάντας ἐκεῖθεν ἐξήλασεν , αὐτὸς δὲ πρὸς ἐμφύλιον ἡτοιμάζετο πόλεμον . ἐν τούτοις καὶ ἡ αὐτοῦ γυνὴ τελευτᾷ , ὡς μέν τινές φασι , τίκτουσα παρ’ αὐτῷ , ὡς δ’ ἕτεροι , ἤδη ἐκβεβλημένη . ἐκεῖνος δὲ τοὺς στρατιώτας συναγαγὼν ἐπὶ τὸν ἐμφύλιον ἠρέθιζε πόλεμον , καὶ συνεβούλευε δεῖν αὐτοὺς κατὰ τοῦ Κωνσταντίου χωρήσαι καὶ μὴ μένειν ἐκεῖνον κατ’ αὐτῶν ἐπελθεῖν . ἤδη δὲ τὴν εἰς Χριστὸν ἐξομοσάμενος πίστιν , ηὐλαβεῖτο διὰ τοῦτο τοὺς στρατιώτας , εἰδὼς σχεδὸν ξύμπαντας χριστιανοὺς ὄντας . διὸ συσκιάζων τὴν ἑαυτοῦ κακίαν , ἕκαστον ἐκέλευε θρησκεύειν ὡς βούλοιτο . αὐτὸς δὲ τῆς γενεθλίου τοῦ Σωτῆρος ἡμέρας ἐφεστηκυίας , εἰσῆλθεν εἰς τὸν ναόν , καὶ προσκυνήσας , ἵν᾿ ὁμόδοξος τοῖς στρατιώταις δοκῇ , ἀπῆλθεν . ἐπέστησε δὲ καὶ ταῖς ἀρχαῖς οὓς ἐκεῖνος ἐβούλετο · καὶ οὕτως ᾔει πρός τὸν ἐμφύλιον πόλεμον . ἔλεγε δὲ μὴ κατὰ Κωνσταντίου χωρεῖν , ἀλλ’ ἐθέλειν εἰς ἔν συνελθεῖν τὰ ἑῷα στρατεύματα καὶ τὰ ἑσπέρια , ἵν ὁμοῦ γενόμενα τὸν αὐτῶν ἐκλέξωνται βασιλεύσοντα . ηὔχει δὲ καὶ προεγνωκέναι τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν τεθνήξεται ὁ Κωνστάντιος , ἐν ὀνείρῳ αὐτὴν μυηθεὶς δι’ ἐπῶν ταῦτα φραζόντων · [ χόοιο , Ζεὺς ὅταν εἰς πλατὺ τέρμα μόλῃ κλυτοῦὑδροπαρθενικῆς δὲ Κρόνος μοίρης βαίνῃ ἐπὶ πέμπτης εἰκοστῆς , βασιλεὺς Κωνστάντιος Ἀσίδος αἴης τέρμα φίλου βιότου στυγερὸν καὶ ἐπώδυνον ἔξει . τέθνηκε δὲ ὁ Κωνστάντιος τὰ μὲν τῶν Περσῶν λιπών , ἐπεὶ καὶ ὁ ἐκείνων βασιλεὺς ἐπ’ οἴκου κατὰ δὲ τοῦ τυραννήσαντος ἐπιών . φροντίσι γὰρ πολλαῖς συνεχόμενος , κἀντεῦθεν συνεχεῖ ληφθεὶς πυρετῷ χολήν τε ἀναγαγὼν μέλαιναν , ἐτελεύτησεν ἐν Μόψου κρήνῃ , κεῖται δὲ αὕτη κατὰ τὴν τοῦ Ταύρου ὑπώρειαν , ἐπὶ τρισίν , ὡς λέγεται , μεμφόμενος ἑαυτῷ , τῷ φόνῳ τῶν συγγενῶν · οὐ γὰρ τὸν Γάλλον μόνον ἀπέκτεινεν , ὡς εἴρηται ἤδη , ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀδελφοὺς τοῦ οἰκείου πατρός · τῇ ἀναρρήσει τοῦ Ἰουλιανοῦ καὶ τῇ καινοτομίᾳ τῆς πίστεως . ἦν δὲ ὁ αὐτοκράτωρ οὗτος εὐμενὴς μὲν τοῖς ὑπηκόοις , δικαιοσύνῃ δὲ περὶ τὰς κρίσεις στοιχῶν , περὶ τὴν δίαιταν ἐγκρατής , καὶ ἐν ταῖς τῶν ἡγεμονιῶν καὶ ταῖς τῶν ἀξιωμάτων διανομαῖς τοῦ προσήκοντος στοχαζόμενος , μηδένα τῇ γερουσίᾳ συντάσσων ὃς οὐ παιδείας μετείληχεν οὐδὲ ἤσκητο πρὸς τὸ λέγειν καὶ ᾔδει γράφειν ἐμμέτρως τε καὶ πεζῶς . περὶ δὲ τὴν πίστιν ὑπῆρχεν οὐκ εὐαγής · οὐ γὰρ τῇ πατρικῇ εὐσεβείᾳ ἐστοίχησεν , ἀλλὰ προσέθετο τοῖς ἀρειανίξουσι , σπουδῇ τοῦ τῶν βασιλικῶν εὐνούχων πρωτεύοντος Εὐσεβίου , ὅθεν καὶ τὸν θεῖον Ἀλέξανδρον , ὃς μετὰ τὸν ἱερὸν Μητροφάνην πατριάρχης τῆς νέας Ῥώμης κεχειροτόνητο , ἠνάγκαζεν εἰς κοινωνίαν τὸν Ἄρειον δέξασθαι , ὁ δὲ οὐ κατένευε · διὸ καὶ σύνοδον ὁ βασιλεὺς συγκροτηθῆναι προσέταξεν . ὥριστο οὖν τῇ συνόδῳ ἡμέρα · καὶ ὁ Ἀλέξανδρος κατὰ τὴν ἐσπέραν ἐκείνην εἰς τὸ θυσιαστήριον εἰσελθὼν καὶ πρηνῆ καταβαλὼν ἑαυτὸν ἐδέετο τοῦ θεοῦ μὴ παραχωρῆσαι τὸν λύκον , τὸν Ἄρειον δηλαδή , εἰς τὴν ποίμνην αὐτοῦ εἰσελθεῖν , ἢ ἐμὲ πρότερον τῆς ζωῆς ἀπόλυσον , ἔλεγε . ταῦτα περιπαθῶς ἠντιβόλει σὺν δάκρυσιν . ἕωθεν οὖν ἄρτι τῆς συνόδου συνισταμένης ὁ Ἄρειος ἀπῄει μέγα φρονῶν . καὶ ἀπιὼν νύττεται τὴν γαστέρα πρὸς ἔκκρισιν κοιλίας καὶ κύστεως . παρεκκλίνας τ’ ἑ τῆς ὁδοῦ κεκάθικεν ἀποσκυβαλίσασθαι τὸ περίττωμα · συνεξερρύη δὲ τῇ κόπρῳ καὶ τὰ ἔγκατα τοῦ δειλαίου , βιαίως ἀπορρήξαντος τὴν ζωήν . ὁ μέντοι πατριάρχης Ἀλέξανδρος εἴκοσι πρὸς τρισὶν ἀρχιερατεύσας ἐνιαυτοὺς μετήλλαξε τὴν ζωήν , καὶ ἀντεισήχθη παρὰ τῶν ὀρθοδόξων εἰς τὸν θρόνον τῆς Κωνσταντινουπόλεως Παῦλος ὁ ὁμολογητής . ἐπανελθὼν δ’ ὁ Κωνστάντιος ἐξ Ἀντιοχείας μεθίστησι τοῦ θρόνου αὐτὸν καὶ ἀντικαθίστησι τὸν Νικομηδείας Εὐσέβιον , αἱρεσιώτην Ἀρείου τυγχά - νοντα . ὁ δὲ ἄγιος Παῦλος τῷ πάπα τῆς Ῥώμης προσελθὼν Ἰουλίῳ , καὶ ὑπ’ αὐτοῦ εἰς τὸν θρόνον καταστὰς Κωνσταντινουπόλεως αὖθις ὑπὸ Κωνσταντίου διώκεται . καὶ σταλεὶς ὑπερόριος ὑπὸ Ἀρειανῶν ἀναιρεῖται . τοῦ δ’ Εὐσεβίου θανόντος , ὁ πνευματομάχος παρὰ τῶν Ἀρειανῶν εἰς τὸν τῆς νέας Ῥώμης θρόνον ἀνάγεται Μακεδόνιος , ὃς ὑπερφρονήσας μετήνεγκε μετήνεγκε τὸ ἱερώτατον σῶμα τοῦ ἐν ἀγίοις Κωνσταντίνου ἐκ τοῦ τῶν ἁγίων Ἀποστόλων ναοῦ εἰς τὸ τοῦ ἁγίου μάρτυρος Ἀκακίου θεῖον τεμένισμα . διόπερ ἐξώργιστο ὁ Κωνστάντιος , καὶ πρὸς τὴν πατρικὴν πόλιν ἐπανελθὼν τὸν μὲν Μακεδόνιον ἔτος ἔν ἠνυκότα τοῦ θρόνου κατέσπασέ τε καὶ ὑπερώρισε , καθίδρυσε δ’ ἐν αὐτῷ τὸν Εὐδόξιον , τὰ τοῦ Ἀρείου πρεσβεύοντα , ἐπὶ δέκα ἐνιαυτοὺς ἀρχιερατεύσαντα . μετεκόμισε δ’ αὖθις τὸ σῶμα τοῦ οἰκείου πατρὸς εἰς τὸν τῶν ἁγίων Ἀποστόλων ναόν . οὗτος δὴ οὖν ὁ Κωνστάντιος καὶ τὰ τῶν ἀγίων Ἀποστόλων ἱερώτατα σώματα Ἀνδρέου τε καὶ Λουκᾶ διὰ τοῦ δουκὸς Ἀλεξανδρείας , ὕστερον δὲ καὶ καλλινίκον μάρτυρος Ἀρτεμίου , εἰς τὸ πατρῷον ἀνεκόμισεν ἄστυ · καὶ ἐν τῷ ναῷ τῶν ἀγίων Ἀποστόλων ἀπεθησαύρισε τοῦ θυσιαστηρίου ἐντός . γαμετὴ δὲ αὐτῷ ἦν Εὐσεβία , ἣ ἐπὶ κάλλει γέγονε περιβόητος . περὶ δὲ τὸν γαμέτην ἠτύχησε , μαλθακὸν ὄντα καὶ τὰ πρὸς ἀφροδίτην νωθέστερον ἐκ νόσων τε καὶ ἐκ φύσεως . ὅθεν κατὰ βραχὺ φθίνουσα τοῦ Κωνσταντίου προτέθνηκεν , ἄπαις διὰ βίου μείνασα · ὡς δέ τινες λέγουσι , καὶ μητρομανίας νοσήματι περιπεσοῦσα ἐξέλιπε . λέγεται δὲ καὶ πρὸς τὸ ἱππεύειν καὶ ἀκοντίζειν περιδέξιος ὁ Κωνστάντιος εἶναι καὶ λόγοις ὡμιληκέναι , ὡς ἔπος δύνασθαι συντιθέναι .
Lemmas: ὁ τύραννος δέ πολύς εἰδοί ἐν ὁ αὐτός σύνειμι ὁ Κωνσταντού φρονέω , πᾶς ἐκεῖθεν ἐξελαύνω , αὐτός δέ πρός ἐμφύλιος ἑτοιμάζω πόλεμος . ἐν οὗτος καί ὁ αὐτός γυνή τελευτάω , ὡς μέν τις φημί , τίκτω παρά αὐτός , ὡς δέ ἕτερος , ἤδη ἐκβάλλω . ἐκεῖνος δέ ὁ στρατιώτης συνάγω ἐπί ὁ ἐμφύλιος ἐρεθίζω πόλεμος , καί συμβουλεύω δήω αὐτός κατά ὁ Κωνστάντιος χωρέω καί μή μένω ἐκεῖνος κατά αὐτός ἐπέρχομαι . ἤδη δέ ὁ εἰς Χριστός ἐξόμνυμι πίστις , εὐλαβέομαι διά οὗτος ὁ στρατιώτης , εἰδοί σχεδόν σύμπας χριστιανός εἰμί . διό συσκιάζω ὁ ἑαυτοῦ κακία , ἕκαστος κελεύω θρησκεύω ὡς βούλομαι . αὐτός δέ ὁ γενέθλιος ὁ Σωτήρ ἡμέρα ἐφίστημι , εἰσέρχομαι εἰς ὁ ναός , καί προσκυνέω , ἵνα ὁμόδοξος ὁ στρατιώτης δοκέω , ἀπέρχομαι . ἐφίστημι δέ καί ὁ ἀρχή ὅς ἐκεῖνος βούλομαι · καί οὕτως ἔρχομαι πρός ὁ ἐμφύλιος πόλεμος . λέγω δέ μή κατά Κωνστάντιος χωρέω , ἀλλά ἐθέλω εἰς ἐν συνέρχομαι ὁ ἑῷος στράτευμα καί ὁ ἑσπέριος , ἵνα ὁμοῦ γίγνομαι ὁ αὐτός ἐκλέγω βασιλεύω . αὐχέω δέ καί προγιγνώσκω ὁ ἡμέρα κατά ὅς θνῄσκω ὁ Κωνστάντιος , ἐν ὄνειρος αὐτός μυέω διά ἔπος οὗτος φράζω · [ χόω , Ζεύς ὅταν εἰς πλατύς τέρμα βλώσκω κλυτουυδροπαρθενικη δέ Κρόνος μοῖρα βαίνω ἐπί πέμπτος εἰκοστός , βασιλεύς Κωνστάντιος Ἀσίς Αἶα τέρμα φίλος βίοτος στυγερός καί ἐπώδυνος ἔξειμι . θνῄσκω δέ ὁ Κωνστάντιος ὁ μέν ὁ Πέρσης λίπος , ἐπεί καί ὁ ἐκεῖνος βασιλεύς ἐπί οἶκος κατά δέ ὁ τυραννεύω ἔπειμι . φροντίς γάρ πολύς συνέχω , ἐντεῦθεν συνεχής λαμβάνω πυρετός χολή τε ἀνάγω μέλας , τελευτάω ἐν Μόψος κρήνη , κεῖμαι δέ οὗτος κατά ὁ ὁ Ταῦρος ὑπώρεια , ἐπί τρεῖς , ὡς λέγω , μέμφομαι ἑαυτοῦ , ὁ φόνος ὁ συγγενής · οὖον γάρ ὁ Γάλλος μόνος ἀποκτείνω , ὡς εἴρω ἤδη , ἀλλά καί ὁ ἀδελφός ὁ οἰκεῖος πατήρ · ὁ ἀνάρρησις ὁ Ἰουλιανός καί ὁ καινοτομία ὁ πίστις . εἰμί δέ ὁ αὐτοκράτωρ οὗτος εὐμενής μέν ὁ ὑπήκοος , δικαιοσύνη δέ περί ὁ κρίσις στοῖχος , περί ὁ δίαιτα ἐγκρατής , καί ἐν ὁ ὁ ἡγεμονία καί ὁ ὁ ἀξίωμα διανομή ὁ προσήκω στοχάζομαι , μηδείς ὁ γερουσία συντάσσω ὅς οὖον παιδεία μεταλαγχάνω οὐδέ ἀσκέω πρός ὁ λέγω καί οἶδα γράφω ἔμμετρος τε καί πεζός . περί δέ ὁ πίστις ὑπάρχω οὐ εὐαγής · οὖον γάρ ὁ πατρικός εὐσέβεια στοιχέω , ἀλλά προστίθημι ὁ ἀρειανίζω , σπουδή ὁ ὁ βασιλικός εὐνοῦχος πρωτεύω Εὐσέβιος , ὅθεν καί ὁ θέω Ἀλέξανδρος , ὅς μετά ὁ ἱερόν Μητροφάνης πατριάρχης ὁ νέος Ῥώμη χειροτονέω , ἀναγκάζω εἰς κοινωνία ὁ Ἄρειος δέχομαι , ὁ δέ οὖον κατανεύω · διό καί σύνοδος ὁ βασιλεύς συγκροτέω προστάσσω . ὁρίζω οὖν ὁ σύνοδος ἡμέρα · καί ὁ Ἀλέξανδρος κατά ὁ εἰσπεράω ἐκεῖνος εἰς ὁ θυσιαστήριον εἰσέρχομαι καί πρηνής καταβάλλω ἑαυτοῦ δήω ὁ θεός μή παραχωρέω ὁ λύκος , ὁ Ἄρειος δηλαδή , εἰς ὁ ποίμνη αὐτός εἰσέρχομαι , ἢ ἐγώ πρότερος ὁ ζωή ἀπολύω , λέγω . οὗτος περιπαθῶς ἀντιβολέω σύν δάκρυ . ἕωθεν οὖν ἄρτι ὁ σύνοδος συνίστημι ὁ Ἄρειος ἄπειμι μέγας φρονέω . καί ἀπέρχομαι νύσσω ὁ γαστήρ πρός ἔκκρισις κοιλία καί κύστις . παρεκκλίνω τε ὅς ὁ ὁδός καθίζω ἀποσκυβαλίζω ὁ περίττωμα · συνεξερύω δέ ὁ κόπρος καί ὁ ἔγκατα ὁ δείλαιος , βίαιος ἀπορρήγνυμι ὁ ζωή . ὁ μέντοι πατριάρχης Ἀλέξανδρος εἴκοσι πρός τρεῖς ἀρχιερατεύω ἐνιαυτός μεταλλάσσω ὁ ζωή , καί ἀντέχω παρά ὁ ὀρθόδοξος εἰς ὁ θρόνος ὁ Κωνσταντινούπολις Παῦλος ὁ ὁμολογητής . ἐπανέρχομαι δέ ὁ Κωνστάντιος ἐκ Ἀντιόχεια μεθίστημι ὁ θρόνος αὐτός καί ἀντικαθίστημι ὁ Νικομήδεια Εὐσέβιος , αἱρεσιώτης Ἄρειος τυγχάνω - μιαίνω . ὁ δέ ἅγιος Παῦλος ὁ πάππας ὁ Ῥώμη προσέρχομαι Ἰούλιος , καί ὑπό αὐτός εἰς ὁ θρόνος καθίστημι Κωνσταντινούπολις αὖθις ὑπό Κωνστάντιος διώκω . καί στέλλω ὑπερόριος ὑπό Ἀρειανός ἀναιρέω . ὁ δέ Εὐσέβιος θνῄσκω , ὁ πνευματομάχος παρά ὁ Ἀρειανός εἰς ὁ ὁ νέος Ῥώμη θρόνος ἀνάγω Μακεδόνιος , ὅς ὑπερφρονέω μεταφέρω μεταφέρω ὁ ἱερός σῶμα ὁ ἐν ἀγάω Κωνσταντῖνος ἐκ ὁ ὁ ἅγιος ἀπόστολος ναός εἰς ὁ ὁ ἅγιος μάρτυς Ἀκάκιος θέω τεμένισμα . διόπερ ἐξοργίζω ὁ Κωνστάντιος , καί πρός ὁ πατρικός πόλις ἐπανέρχομαι ὁ μέν Μακεδ ́νιος ἔτος ἐν ἀνύω ὁ θρόνος κατασπάω τε καί ὑπερορίζω , καθιδρύω δέ ἐν αὐτός ὁ Εὐδόξιος , ὁ ὁ Ἄρειος πρεσβεύω , ἐπί δέκα ἐνιαυτός ἀρχιερατεύω . μετακομίζω δέ αὖθις ὁ σῶμα ὁ οἰκεῖος πατήρ εἰς ὁ ὁ ἅγιος ἀπόστολος ναός . οὗτος δή οὖν ὁ Κωνστάντιος καί ὁ ὁ Ἀγίων ἀπόστολος ἱερός σῶμα Ἀνδρέας τε καί Λουκᾶς διά ὁ δούξ Ἀλεξάνδρεια , ὕστερος δέ καί καλλινίκος μάρτυς Αρτεμίου , εἰς ὁ πατρῷος ἀνακομίζω Ἄστυ · καί ἐν ὁ ναός ὁ Ἀγίων ἀπόστολος ἀποθησαυρίζω ὁ θυσιαστήριον ἐντός . γαμετή δέ αὐτός εἰμί Εὐσεβία , ὅς ἐπί κάλλος γίγνομαι περιβόητος . περί δέ ὁ γαμέτης ἀτυχέω , μαλθακός εἰμί καί ὁ πρός Ἀφροδίτη νωθής ἐκ νόσος τε καί ἐκ φύσις . ὅθεν κατά βραχύς φθίω ὁ Κωνστάντιος προθνήσκω , ἄπαις διά βίος μένω · ὡς δέ τις λέγω , καί μητρομανία νόσημα περιπίπτω ἐκλείπω . λέγω δέ καί πρός ὁ ἱππεύω καί ἀκοντίζω περιδέξιος ὁ Κωνστάντιος εἰμί καί λόγος ὁμιλέω , ὡς ἔπος δύναμαι συντίθημι .