joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 10.2
Ταῦτα δὲ πράττων ἐν Σικελίᾳ ἐδέξατο γράμματα τῆς συγκλήτου καὶ Σύλλα κελεύοντα πλεῖν εἰς Λιβύην καὶ πολεμεῖν Δομιτίῳ . καὶ ὁ μὲν ἐξέπλει , ἑπτάκις δὲ δὲ αὐτῷ τῶν ὑπὸ τὸν Δομίτιον προσεχώρησαν . ἀντιτεταγμένου δὲ Δομιτίου συρρήγνυνται τὰ στρατεύματα , καὶ νικῶσιν οἱ Πομπηίου , καὶ ὁ Δομίτιος κτείνεται . τόν δὲ πόλεων αἱ μὲν εὐθὺς προσεχώρησαν , αἱ δὲ κατὰ κράτος ἑάλωσαν . καὶ εἰς τὴν Νομαδικὴν ἐμβαλών , καὶ πάντων κρατήσας οἶς ἐνέτυχε τεσσαράκοντα ταῖς πάσαις ἡμέραις , γράμματα δέχεται Σύλλα , ἀφεῖναι μὲν τὴν ἄλλην στρα - τιάν , αὐτὸν δὲ μεθ’ ἑνὸς τάγματος περιμένειν εἰς Ἰτύκην τὸν διαδεξόμενον στρατηγόν . ἐπὶ τούτοις αὐτὸς μὲν καθ᾿ ἑαυτὸν ἤχθετο , ὁ δὲ στρατὸς εἰς τοὐμφανὲς ἠγανάκτει . καὶ θέλοντος προελθεῖν Πομπηίου , τοῦ τε Σύλλα κακῶς ἐμνημόνευον κἀκεῖνον οὐκ εἴων πιστεύειν τῷ τυράννῳ ἑαυτόν . καὶ ὁ μὲν ἐπειρᾶτο πραύνειν αὐτούς , οἱ δὲ μένειν αὐτὸν καὶ ἄρχειν ἐκέλευον , ἄχρις οὗ προσλιπαρούντων καὶ καταβοώντων ὤμοσεν ἀναιρήσειν ἑαυτόν , εἰ βιάζοιντο · καὶ μόλις οὕτως ἐπαύσαντο . Πρῶτον μὲν οὖν ἠγγέλη τῷ Σύλλα ἀφεστάναι Πομπήιον , εἶτα πυθόμενος τἀληθὲς ἀπήντησεν αὐτῷ προσιόντι καὶ δεξιωσάμενος Μάγνον προσεῖπε μεγάλῃ φωνῇ · σημαίνει δὲ μέγαν ὁ Μάγνος . θρίαμβον δὲ Πομπηίου αἰτοῦντος ὁ Σύλλας ἀντέλεγεν ὡς ὑπάτῳ ἢ στρατηγῷ θριαμβεύειν νενόμισται , ἄλλῳ δὲ οὐδενί · εἰ δὲ Πομπήιος οὔπω γενειῶν ἀκριβῶς θριαμβεύσει , εἰ , ᾧ βουλῆς διὰ τὴν ἡλικίαν οὐ μέτεστιν , ἐπίφθονος ἔσται αὐτῷ ἡ τιμή . ταῦτα τοῦ Σύλλα λέγοντος ὁ Πομπήιος οὐχ ὑπέπτηξεν , ἀλλ’ ἐννοεῖν ἔφη δεῖν ὅτι τὸν ἥλιον ἀνατέλλοντα πλείονες ἢ δυόμενον προσκυνοῦσι , δηλῶν ἐντεῦθεν ὡς αὐτῷ μὲν ἡ δύναμις αὔξεται , ἐκείνῳ δὲ μειοῦταί τε καὶ μαραί - νεται . πρὸς ταῦτα ὁ Σύλλας καταπλαγείς , δὶς ἐφεξῆς “ θριαμβευσάτω ” ἐβόησεν . ὡς δὲ οἱ στρατιῶται ἐνοχλεῖν ἐβούλοντο καὶ θορυβεῖν , μὴ τυχόντες ἡλίκων προσεδόκησαν , ὁ Πομπήιος ἀφήσειν ἔφη μᾶλλον τὸν θρίαμβον ἦι κολακεύσειν τοὺς στρατιώτας . πρὸς ὃ Σερουίλιος ἀνὴρ ἐπιφανὴς καὶ ἀντιλέγων πρὶν πρὸς τὸν θρίαμβον “ νῦν’’ , ἔφη , “ Πομπήιος καὶ Μάγνος ἀληθῶς καὶ ἄξιος θριαμβεῦσαι ” . Σύλλας δὲ ἠνιᾶτο μὲν ὁρῶν εἰς ὅσον πρόεισι δόξης καὶ δυνάμεως ὁ Πομπήιος , αἰσχυνόμενος δὲ κωλύειν ἡσυχίαν ἦγε . Λέπιδος μέντοι σπουδῇ Πομπηίου ὑπατείας τυχών , εἰς τὴν Σύλλα δύναμιν ἐκείνου τελευτήσαντος ἑαυτὸν εἰσεποίει , καὶ εὐθὺς ἔνοπλος ἦν , τὰ τῶν στάσεων ἀνακινῶν ὑπολείθμματα . καὶ ὁ Πομπήιος ἡγεμὼν στρατεύματος ἀπεδείχθη κατὰ Λεπίδου , ἤδη πολλὰ τῆς Ἰταλίας κεκινηκότος καὶ τὴν ἐντός Ἄλπεων Γαλατίαν διὰ Βρούτου κατέχοντος . τῶν μὲν οὑν ἄλλων ῥᾳδίως ἐκράτησεν ὁ Πομπήιος , ἀντικαθήμενος δὲ τῷ Βρούτῳ ἐχρόνισεν . εἶτα ἑαυτὸν ὁ Βροῦτος αὐτῷ ἐνεχείρισεν , ἢ μεταβαλλόμενος ἢ προδοθείς . καὶ ὁ μὲν ἀνῃρέθη , οὗπερ υἱὸς ἢν ὁ τὸν Καίσαρα ὕστερον διαχειρισάμενος Βροῦτος , Λέπιδος δὲ τῆς Ἰταλίας ἐκπεπτωκὼς νόσω ἀπέθανεν . Ὁ μέντοι Σερτώριος τὴν Ἰβηρίαν ἔχων φοβερὸς ἣν . καὶ πρὸς τοῦτον οὖν ὁ Πομπήιος ἐστάλη , συμμαχήσων C Ὀππίῳ Μετέλλῳ μαχομένῳ πρὸς τὸν Σερτώριον . εἰς Ἰβηρίαν δὲ ἀφικόμενος πρῶτον μὲν δυσὶ στρατηγοῖς ἀντικατέστη τοῦ Σερτωρίου , καὶ νικήσας ὑπὲρ μυρίους ἀπέκτεινεν · εἶτα καὶ αὐτῷ Σερτωρίῳ προσμίξας ἀμφίδοξον ἔσχηκε τὸν ἀγῶνα . ἐπελθόντος δὲ Πομπηίῳ ὄντι ἱππότῃ ἀνδρὸς μεγάλου πεζοῦ , ὁ μὲν Πομπήιος ὑπ’ ἐκείνου ἐπλήγη τὴν χεῖρα , ἐκεῖνος δὲ ὑπὸ Πομπηίου αὐτὴν ἀπεκόπη . ἑνωθεὶς δὲ τῷ Μετέλλω ἐτίμησε τὸν ἄνδρα καὶ ἐτιμήθη . Ἀλλὰ τοῦ Σερτωρίου δολοφονηθέντος ὑπὸ τῶν φίλων , Περπέννας ὁ τῶν αὐτοῦ ἡγεμόνων κορυφαιότατος ἐπεχείρησεν ἐκείνῳ ποιεῖν ὁμοίως , τὰς ἐκείνου δυνάμεις περιβαλόμενος . ἀλλ’ ὁ Πομπήιος ἀντιταξάμενος αὐτῷ ἐκράτησε πάντων · καὶ διεφθάρησαν οἱ πλεῖστοι τῶν ἡγεμόνων ἐν τῇ μάχῃ , αὐτὸν δὲ ’τον Περπένναν ἑαλωκότα ζωὸν ἀπέκτεινε . καὶ προσμείνας ἐκεῖ καὶ καταστήσας τὰ πράγματα καὶ κατασβέσας τὰς ταραχὰς εἰς Ἰταλίαν ἀπήγαγε τὸν στρατόν . ἦν δ’ ὑποψία καὶ δέος ὡς οὐ προήσεται τὸ στράτευμα , δι’ ὅπλων δὲ βαδιεῖται μοναρχίας κατάρχων . κατάρχων . ὁ δὲ καὶ ταύτην ἀνεῖλε τὴν ὑπόνοιαν , ἀφήσειν τὸ στράτευμα φήσας μετὰ τὸν θρίαμβον . ἕν δ’ ἔτι οἶ βασκαίνοντες αὐτὸν ᾐτιῶντο , ὅτι τῷ δήμῳ μᾶλλον ἢ τῇ βουλῇ προσένεμεν ἑαυτόν · ὅπερ ἦν ἀληθές . οὐ γὰρ ἔστιν οὗτινος ἐμμανέστερον ὁ Ῥωμαίων ἠράσθη δῆμος . ἐψηφίσθη γοῦν αὐτῷ ὑπατεία καὶ δεύτερος θρίαμβος · συνυπατεύειν δὲ αὐτῷ καὶ ὁ Κράσσος ἐψηφίσθη αὐτοῦ σπουδάσαντος . ἀλλ’ ἀποδειχθέντες ὕπατοι διεφέροντο , καὶ ἐν μὲν τῇ βουλῇ ὁ Κράσσος ἴσχυε μᾶλλον , παρὰ δὲ τῷ δήμῳ ἐκράτει Πομπήιος . παρῃτήσατο δὲ καὶ τὴν στρατη - γίαν · καὶ ἔθους ὄντος τοῖς Ῥωμαίοις ἱππεῦσιν , ὅταν στρατεύσωνται τὸν νόμιμον χρόνον , ἄγειν τὸν ἵππον εἰς ἀγορὰν ἐπὶ τοὺς τιμητάς , καταριθμεῖσθαί τε τῶν στρατηγῶν καὶ αὐτοκρατόρων ἕκαστον ὑφ’ οἶς ἐστρατεύσαντο , καὶ εὐθύνας διδόναι τῆς στρατείας καὶ οὕτως ἀφίεσθαι , νεμομένης τιμῆς ἢ ἀτιμίας προσηκούσης τοῖς βίοις ἑκάστων , τότε προεκάθηντο μὲν οἱ τιμηταὶ καὶ οἶ ἱππεῖς παρῄεσαν ἐξεταζόμενοι , ὤφθη δὲ καὶ Πομπήιος εἰς τὴν ἀγορὰν τὰ μὲν ἄλλα παράσημα τῆς ἀρχῆς ἔχων , αὐτὸς δ’ ἄγων τὸν ἵππον διὰ χειρός . ἦν δὲ τοῦ δήμου θαῦμα καὶ σιωπή . εἶτα ὁ εἷς τῶν τιμητῶν “ πυνθάνομαί σου’’ εἶπεν “ ὦ Πομπήιε Μάγνε , εἰ πάσας ἐστράτευσαι τὰς κατὰ νόμον στρατείας . ” ὁ δὲ μεγάλῃ φωνῇ “ ἐστράτευμαι ἀπεκρίνατο , “ καὶ πάσας ὑπ’ ἐμαυτῷ αὐτοκράτορι.’ πρὸς τοῦτο ὁ δῆμος ἐξέκραγε , καὶ οἱ τιμηταὶ τοῖς πολίταις χαριζόμενοι ἀναστάντες προέπεμπον αὐτὸν οἴκαδε .
Lemmas: οὗτος δέ πράσσω ἐν Σικελία δέχομαι γράμμα ὁ σύγκλητος καί Σύλλας κελεύω πλέω εἰς Λιβύη καί πολεμέω Δομίτιος . καί ὁ μέν ἐκπλέω , ἑπτάκις δέ δέ αὐτός ὁ ὑπό ὁ Δομίτιος προσχωρέω . ἀντιτάσσω δέ Δομίτιος συρρήγνυμι ὁ στράτευμα , καί νικάω ὁ Πομπήιος , καί ὁ Δομίτιος κτείνω . ὁ δέ πόλις ὁ μέν εὐθύς προσχωρέω , ὁ δέ κατά κράτος ἁλίσκομαι . καί εἰς ὁ Νομαδικός ἐμβάλλω , καί πᾶς κρατέω οἶς ἐντυγχάνω τεσσαράκοντα ὁ πᾶς ἡμέρα , γράμμα δέχομαι Σύλλας , ἀφίημι μέν ὁ ἄλλος στρα - Τιάν , αὐτός δέ μετά εἷς τάγμα περιμένω εἰς Ἰτύκη ὁ διαδέχομαι στρατηγός . ἐπί οὗτος αὐτός μέν κατά ἑαυτοῦ ἔχθω , ὁ δέ στρατός εἰς ἐμφανής ἀγανακτέω . καί ἐθέλω προέρχομαι Πομπήιος , ὁ τε Σύλλας κακῶς μνημονεύω ἐκεῖνος οὐ ἐάω πιστεύω ὁ τύραννος ἑαυτοῦ . καί ὁ μέν πειράω πραύνω αὐτός , ὁ δέ μένω αὐτός καί ἄρχω κελεύω , ἄχρι ὅς προσλιπαρέω καί καταβοάω ὄμνυμι ἀναιρέω ἑαυτοῦ , εἰμί βιάζομαι · καί μόλις οὕτως παύω . Πρῶτος μέν οὖν ἀγγέλλω ὁ Σύλλας ἀφίστημι Πομπήιος , εἶτα πυνθάνομαι ἀληθής ἀπαντάω αὐτός πρόσειμι καί δεξιόομαι μάγνος προσεῖπον μέγας φωνή · σημαίνω δέ μέγας ὁ Μάγνος . θρίαμβος δέ Πομπήιος αἰτέω ὁ Σύλλας ἀντιλέγω ὡς ὕπατος ἢ στρατηγός θριαμβεύω νομίζω , ἄλλος δέ οὐδείς · εἰμί δέ Πομπήιος οὔπω γενειάω ἀκριβῶς θριαμβεύω , εἰμί , ὅς βουλή διά ὁ ἡλικία οὖον μέτειμι , ἐπίφθονος εἰμί αὐτός ὁ τιμή . οὗτος ὁ Σύλλας λέγω ὁ Πομπήιος οὐ ὑποπτήσσω , ἀλλά ἐννοέω φημί δήω ὅτι ὁ ἥλιος ἀνατέλλω πλείων ἢ δύο προσκυνέω , δηλόω ἐντεῦθεν ὡς αὐτός μέν ὁ δύναμις αὐξάνω , ἐκεῖνος δέ μειόω τε καί Μαραί - νω . πρός οὗτος ὁ Σύλλας καταπλήσσω , δίς ἐφεξῆς “ θριαμβεύω ” βοάω . ὡς δέ ὁ στρατιώτης ἐνοχλέω βούλομαι καί θορυβέω , μή τυγχάνω ἡλίκος προσδοκάω , ὁ Πομπήιος ἀφίημι φημί μᾶλλον ὁ θρίαμβος ὅς κολακεύω ὁ στρατιώτης . πρός ὅς Σερουίλιος ἀνήρ ἐπιφανής καί ἀντιλέγω πρίν πρός ὁ θρίαμβος “ ἔνειμι , φημί , “ Πομπήιος καί Μάγνος ἀληθής καί ἄξιος θριαμβεύω ” . Σύλλας δέ ἀνιάω μέν ὁράω εἰς ὅσος πρόειμι δόξα καί δύναμις ὁ Πομπήιος , αἰσχύνω δέ κωλύω ἡσυχία ἄγω . Λέπιδος μέντοι σπουδή Πομπήιος ὑπατεία τυγχάνω , εἰς ὁ Σύλλας δύναμις ἐκεῖνος τελευτάω ἑαυτοῦ εἰσποιέω , καί εὐθύς ἔνοπλος εἰμί , ὁ ὁ στάσις ἀνακινέω ὑπόλειμμα . καί ὁ Πομπήιος ἡγεμών στράτευμα ἀποδείκνυμι κατά Λέπιδος , ἤδη πολύς ὁ Ἰταλία κινέω καί ὁ ἐντός Ἄλπεις Γαλατία διά Βροῦτος κατέχω . ὁ μέν ἐν ἄλλος ῥᾳδίως κρατέω ὁ Πομπήιος , ἀντικάθημαι δέ ὁ Βροῦτος χρονίζω . εἶτα ἑαυτοῦ ὁ Βροῦτος αὐτός ἐγχειρίζω , ἢ μεταβάλλω ἢ προδίδωμι . καί ὁ μέν ἀναιρέω , ὅσπερ υἱός εἄν ὁ ὁ Καῖσαρ ὕστερος διαχειρίζω Βροῦτος , Λέπιδος δέ ὁ Ἰταλία ἐκπίπτω νόσος ἀποθνῄσκω . ὁ μέντοι Σερτώριος ὁ Ἰβηρία ἔχω φοβερός ὅς . καί πρός οὗτος οὖν ὁ Πομπήιος στέλλω , συμμαχέω C Ὄππιος Μέτελλος μάχομαι πρός ὁ Σερτώριος . εἰς Ἰβηρία δέ ἀφικνέομαι πρῶτος μέν δύο στρατηγός ἀντικαθίστημι ὁ Σερτώριος , καί νικάω ὑπέρ μυρίος ἀποκτείνω · εἶτα καί αὐτός Σερτώριος προσμείγνυμι ἀμφίδοξος ἔχω ὁ ἀγών . ἐπέρχομαι δέ Πομπήιος εἰμί ἱππότης ἀνήρ μέγας πεζός , ὁ μέν Πομπήιος ὑπό ἐκεῖνος πλήσσω ὁ χείρ , ἐκεῖνος δέ ὑπό Πομπήιος αὐτός ἀποκόπτω . ἑνόω δέ ὁ Μέτελλος τιμάω ὁ ἀνήρ καί τιμάω . ἀλλά ὁ Σερτώριος δολοφονέω ὑπό ὁ Φίλων , Περπέννας ὁ ὁ αὐτός ἡγεμών κορυφαῖος ἐπιχειρέω ἐκεῖνος ποιέω ὁμοίως , ὁ ἐκεῖνος δύναμις περιβάλλω . ἀλλά ὁ Πομπήιος ἀντιτάσσω αὐτός κρατέω πᾶς · καί διαφθείρω ὁ πλεῖστος ὁ ἡγεμών ἐν ὁ μάχομαι , αὐτός δέ ’τον Περπέννας ἁλίσκομαι ζωός ἀποκτείνω . καί προσμένω ἐκεῖ καί καθίστημι ὁ πρᾶγμα καί κατασβέννυμι ὁ ταραχή εἰς Ἰταλία ἀπάγω ὁ στρατός . εἰμί δέ ὑποψία καί δέος ὡς οὖον προΐημι ὁ στράτευμα , διά ὅπλον δέ βαδίζω μοναρχία κατάρχω . κατάρχω . ὁ δέ καί οὗτος ἀναιρέω ὁ ὑπόνοια , ἀφίημι ὁ στράτευμα φημί μετά ὁ θρίαμβος . εἷς δέ ἔτι οἶς βασκαίνω αὐτός αἰτιάομαι , ὅτι ὁ δῆμος μᾶλλον ἢ ὁ βουλή προσφέρω ἑαυτοῦ · ὅσπερ εἰμί ἀληθής . οὖον γάρ εἰμί ὅστις ἐμμανής ὁ Ῥωμαῖος ἔραμαι δῆμος . ψηφίζω γοῦν αὐτός ὑπατεία καί δύο θρίαμβος · συνυπατεύω δέ αὐτός καί ὁ Κράσσος ψηφίζω αὐτός σπουδάζω . ἀλλά ἀποδείκνυμι ὕπατος διαφέρω , καί ἐν μέν ὁ βουλή ὁ Κράσσος ἰσχύω μᾶλλον , παρά δέ ὁ δῆμος κρατέω Πομπήιος . παραιτέομαι δέ καί ὁ Στρατή - Γιάν · καί ἔθος εἰμί ὁ Ῥωμαῖος ἱππεύς , ὅταν στρατεύω ὁ νόμιμος χρόνος , ἄγω ὁ ἵππος εἰς ἀγορά ἐπί ὁ τιμητής , καταριθμέω τε ὁ στρατηγός καί αὐτοκράτωρ ἕκαστος ὑπό οἶς στρατεύω , καί εὐθύνω δίδωμι ὁ στρατεία καί οὕτως ἀφίημι , νέμω τιμή ἢ ἀτιμία προσήκω ὁ βίος ἕκαστος , τότε προκάθημαι μέν ὁ τιμητής καί οἶς ἱππεύς πάρειμι ἐξετάζω , ὁράω δέ καί Πομπήιος εἰς ὁ ἀγορά ὁ μέν ἄλλος παράσημος ὁ ἀρχή ἔχω , αὐτός δέ ἄγω ὁ ἵππος διά χείρ . εἰμί δέ ὁ δῆμος θαῦμα καί σιωπή . εἶτα ὁ εἷς ὁ τιμητής “ πυνθάνομαι σῴζω εἶπον “ εἰμί Πομπήϊος μάγνος , εἰμί πᾶς στρατεύω ὁ κατά νόμος στρατεία . ” ὁ δέ μέγας φωνή “ στρατεύω ἀποκρίνω , “ καί πᾶς ὑπό ἐμαυτοῦ αὐτοκράτωρ πρός οὗτος ὁ δῆμος ἐκκράζω , καί ὁ τιμητής ὁ πολίτης χαρίζομαι ἀνίστημι προπέμπω αὐτός οἴκαδε .