joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 15.5
Διεδέξατο δὲ τὴν τῶν Ῥωμαίων ἀρχὴν μετὰ τῆς πατρικῆς δυσσεβείας ὁ δυσώνυμος ἐκείνου υἱός , οὐ κατὰ τῶν σεπτῶν εἰκόνων λυττήσας μόνον , ἀλλὰ καὶ γοητείαις προσκείμενος καὶ ἱερείων ἀνατομαῖς καὶ νεκυομαντείαις καὶ ἀρρητοποιίαις καὶ ὅλως οὐδενὸς κακοῦ ἀπεχόμενος , καὶ ποικίλος ὢν τὴν κακίαν καὶ οὐ μονοειδής . οὐ γὰρ χριστιανός , οὐχ Ἕλλην , οὐκ Ἰουδαῖος ἐτύγχανεν ὤν , ἀλλ’ ἀσεβείας τις κυκεὼν καὶ οἷα τὰ Λιβυκὰ θηρία ἱστόρηται φύεσθαι ἐκ μίξεως ἑτερογενῶν , πολυειδῆ καὶ σύμμικτα τὴν ἰδέαν καὶ τὴν θηριωδίαν γεννώμενα · διὰ ταῦτα πρὸς πάντων μεμίσητο . καὶ κατὰ τὸ δεύτερον ἔτος τῆς τυραννίδος αὐτοῦ , οὐ γὰρ φαίην ἂν βασιλείας , ἐκστρατεύσας κατὰ Ἀράβων καὶ ἐν τῷ θέματι τοῦ Ὀψικίου γενόμενος , οὗ δὴ θέματος τὴν ἀρχὴν ὁ γαμβρὸς αὐτοῦ περιέζωστο ὁ κουροπαλάτης Ἀρτάβασδος , ἐπεβούλευε τούτῳ δὴ τῷ οἰκείῳ γαμβρῷ . οἵ τε γὰρ τοῦ δήμου καὶ οἱ τῆς γερουσίας , ἀλλὰ μέντοι καὶ τὸ στρατιωτικόν , ἀπεχθανόμενοι τῷ Κωνσταντίνῳ , ὡς εἴρηται , τῷ Ἀρταβάσδῳ ὀρθοδόξῳ τυγχάνοντι τὴν βασιλείαν ἐπεψηφίζοντο . γνοὺς τοίνυν τὴν ἐπιβουλὴν ὁ Ἀρτάβασδος , καὶ διαλεχθεὶς τῷ λαῷ , ἐπιτίθεται τῷ Κωνσταντίνῳ . ἀλλ’ ἔφθη διαφυγεῖν ὁ Κοπρώνυμος καὶ εἰς τὸ Ἀμόριον προσφυγεῖν , καὶ διαπεμψάμενος πρὸς τὸν τοῦ ἀνατολικοῦ στρατηγὸν τὸν Λαγκηνὸν καὶ πρὸς τὸν τοῦ Θρᾳκησίου τὸν Σισινάκιον , λαμπραῖς ὑποσχέσεσι πέπεικεν αὐτοὺς συμμαχῆσαι αὐτῷ . ἐντεῦθεν ἐμφύλιοι πόλεμοι καὶ ὑπ’ ἀλλήλων οἱ Ῥωμαῖοι ἐφθείροντο . ἕκαστοι γὰρ τοῦ σφετέρου βασιλέως ἀντείχοντο , ἐπείπερ ἀνερρήθη ἤδη καὶ ὁ Ἀρτάβασδος βασιλεύς . κατὰ δὲ τὴν τῶν πόλεων βασιλεύουσαν τῶν δημοσίων οἰκονόμος πραγμάτων τοῦ Κωνσταντίνου ὁ μάγιστρος Θεοφάνης εἰάθη , ὃς τῷ Ἀρταβάσδῳ προσκείμενος καὶ γραφὴν ἐξ ἐκείνου δεξάμενος δημοσίᾳ θανεῖν τὸν Κωνσταντῖνον ἐκήρυξε καὶ τὸν Ἁρτάβασδον ὑπὸ τῶν στρατευμάτων αἱρεθῆναι εἰς βασιλέα . καὶ οὕτως ὁ δῆμος τῆς πόλεως εἰς τὴν μεγάλην ἐκκλησίαν συναθροισθεὶς τὸν μὲν Κωνσταντῖνον ἀναθέματι καθυπέβαλον , εὐφήμουν δὲ τὸν Ἀρτάβασδον , τούτοις συνευδοκοῦντος καὶ τοῦ πατριάρχου Ἀναστασίου . δεχθεὶς δὲ ὁ Ἀρτάβασδος καὶ παρὰ πάντων βασιλεὺς ἀναγορευθείς , αὐτίκα τὰς σεβασμίας εἰκόνας πανταχοῦ ἀνεστήλωσεν . ὁ δὲ πατριάρχης Ἀναστάσιος διώμνυτο λέγειν αὐτῷ τὸν Κοπρώνυμον ὅτι ὁ Χριστὸς οὐχ υἱός ἐστι τοῦ θεοῦ , ἄνθρωπος δὲ ψιλὸς γεννηθεὶς ἐκ τῆς Μάριας , ὡς ἐγὼ ἐκ τῆς ἐμῆς μητρὸς ἐτέχθην Μάριας . ἐξελθόντος οὖν τῆς μεγαλοπόλεως τοῦ Ἀρταβάσδου , μάχαι πάλιν ἐγίνοντο . ὁ δὲ Κωνσταντῖνος ἐκ Χαλκηδόνος περαιωθεὶς τὴν πόλιν ἐπολιόρκει , περὶ τὰ χερσαῖα τείχη βαλόμενος χάρακα . προσβαλὼν δὲ τούτῳ καὶ ἡττηθεὶς ὁ Ἀρτάβασδος τῆς πόλεως ἐντὸς συνέκλεισεν ἑαυτὸν καὶ τοῦ ταύτην φρουρεῖσθαι ἀσφαλῶς ἐπεμέλετο . τοῦ δὲ Κοπρωνύμου θαλασσοκρατοῦντος καὶ μὴ ἐῶντος τὰς φορτηγοὺς ὁλκάδας ἐν τῇ πόλει καταίρειν , λιμὸς τοὺ ’ς ἐν ταύτῃ ἐπίεζεν , ὥστε πολλοὺς ἐκ τούτου διόλλυσθαι . καὶ τὸν τοῦ Ἀρταβάσδου υἱὸν Νικητᾶν συνέσχε καὶ πεδήσας ἐδείκνυεν αὐτὸν τῷ πατρί . εἶτα προσβαλὼν αὖθις τῇ πόλει ταύτης ἐκράτησεν . ὁ δὲ Ἀρτάβασδος ἀποδρὰς εἰς φρούριόν τι τοῦ θέματος τοῦ Ὀψικίου συνέκλεισεν ἑαυτόν , καὶ κατασχεθείς , πηροῦται τοὺς ὀφθαλμοὺς σὺν τοῖς δυσὶν υἱέσιν αὐτοῦ . τῶν δὲ τῷ Ἀρταβάσοδῳ συμμαχησάντων πολλοὶ ἀνῃρέθησαν παρὰ τοῦ Κοπρωνύμου , καὶ πρὸ τῶν ἄλλων Βακτάγγιος ὁ πατρίκιος , τῶν ἐπισήμων ἀνήρ , οὗ τὴν γυναῖκα μετὰ πλείστους ἐνιαυτοὺς ἐβίασεν ὁ τύραννος ἀπελθεῖν εἰς τὴν Χώραν , ἔνθα ἐκεῖνος ἐτέθαπτο , καὶ ἀνασκάψαι τὰ τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς ὀστᾶ καὶ δι’ ἑαυτῆς ἀπενεγκεῖν αὐτὰ καὶ ῥῖψαι εἰς τὰ Πελαγίου , ἔνθα ἐρρίπτοντο οἱ κατάκριτοι . ἁμίλλης δὲ τελουμένης ἵππων , τὸν Ἀρτάβασδον καὶ τοὺς παῖδας αὐτοῦ ἐν μέσῳ τῷ θεάτρῳ διαγαγὼν ἐθριάμβευσεν . ἀλλὰ μὴν καὶ τὸν πατριάρχην Ἀναστάσιον ἀπὸ τοῦ Διιππίου εἰσαχθῆναι κελεύσας ὄνῳ ἐφεζόμενον ἀντιστρόφως , ἔν’ ὁρᾷ πρὸς οὐράν , ἀτίμως οὕτω καὶ αὐτὸν ἐθριάμβευσεν , πρότερον δημοσίως τυφθέντα , ὥστε τὴν πρόρρησιν τοῦ ἀοιδίμου πατριάρχου Γερμανοῦ εἰς ἔργον ἐκβῆναι . ὄπισθεν γάρ ποτε τοῦ εἰρημένου πατριάρχου βαδίζοντος τοῦ Ἀναστασίου , καὶ πατήσαντος τὸ ἐκείνου ὠμοφόρον , στραφεὶς ὁ ἱερὸς Γερμανὸς ἔφη “ μὴ σπεῦδε · τὸ Διίππιόν σε ἐκδέχεται ” . ὃν καὶ μετὰ τὴν ἄτιμον περιαγωγὴν ὡς ὁμόφρονά οἱ τῆς ἐκκλησίας αὖθις κρατεῖν καὶ ἱερᾶσθαι παρακεχώρηκε .
Lemmas: διαδέχομαι δέ ὁ ὁ Ῥωμαῖος ἀρχή μετά ὁ πατρικός δυσσέβεια ὁ δυσώνυμος ἐκεῖνος υἱός , οὖον κατά ὁ σεπτός εἰκών λυττέω μόνος , ἀλλά καί γοητεία πρόσκειμαι καί ἱερεῖον ἀνατομή καί νεκυομαντεία καί ἀρρητοποιία καί ὅλως οὐδείς κακός ἀπέχω , καί ποικίλος εἰμί ὁ κακία καί οὖον μονοειδής . οὖον γάρ χριστιανός , οὐ Ἕλλην , οὐ Ἰουδαῖος τυγχάνω εἰμί , ἀλλά ἀσέβεια τις κυκεών καί οἷος ὁ λιβυκός θηρίον ἱστορέω φύω ἐκ μίξις ἑτερογενής , πολυειδής καί σύμμικτος ὁ ἰδέα καί ὁ θηριωδία γεννάω · διά οὗτος πρός πᾶς μισέω . καί κατά ὁ δύο ἔτος ὁ τυραννίς αὐτός , οὖον γάρ φημί εἄν βασίλεια , ἐκστρατεύω κατά Ἄραψ καί ἐν ὁ θέμα ὁ Ὀψίκιον γίγνομαι , ὅς δή θέμα ὁ ἀρχή ὁ γαμβρός αὐτός περιζώννυμι ὁ κουροπαλάτης Ἀρτάβασδος , ἐπιβουλεύω οὗτος δή ὁ οἰκεῖος γαμβρός . ὁ τε γάρ ὁ δῆμος καί ὁ ὁ γερουσία , ἀλλά μέντοι καί ὁ στρατιωτικός , ἀπεχθάνομαι ὁ Κωνσταντῖνος , ὡς εἴρω , ὁ Ἀρτάβασδος ὀρθόδοξος τυγχάνω ὁ βασίλειος ἐπιψηφίζω . γιγνώσκω τοίνυν ὁ ἐπιβουλή ὁ Ἀρτάβασδος , καί διαλέγω ὁ λαός , ἐπιτίθημι ὁ Κωνσταντῖνος . ἀλλά φθάνω διαφεύγω ὁ Κοπρώνυμος καί εἰς ὁ Ἀμόριον προσφεύγω , καί διαπέμπω πρός ὁ ὁ ἀνατολικός στρατηγός ὁ Λαγκηνὸν καί πρός ὁ ὁ Θρᾷξ ὁ Σισινάκιον , λαμπρός ὑπόσχεσις πείθω αὐτός συμμαχέω αὐτός . ἐντεῦθεν ἐμφύλιος πόλεμος καί ὑπό ἀλλήλων ὁ Ῥωμαῖος φθείρω . ἕκαστος γάρ ὁ σφέτερος βασιλεύς ἀντέχω , ἐπεί ἀνεῖπον ἤδη καί ὁ Ἀρτάβασδος βασιλεύς . κατά δέ ὁ ὁ πόλις βασιλεύω ὁ δημόσιος οἰκονόμος πρᾶγμα ὁ Κωνσταντῖνος ὁ μάγιστρος Θεοφάνης ἐάω , ὅς ὁ Ἀρτάβασδος πρόσκειμαι καί γραφή ἐκ ἐκεῖνος δέχομαι δημόσιος θνῄσκω ὁ Κωνσταντῖνος κηρύσσω καί ὁ Ἀρτάβασδος ὑπό ὁ στράτευμα αἱρέω εἰς βασιλεύς . καί οὕτως ὁ δῆμος ὁ πόλις εἰς ὁ μέγας ἐκκλησία συναθροίζω ὁ μέν Κωνσταντῖνος ἀνάθεμα καθυποβάλλω , εὐφημέω δέ ὁ Ἀρτάβασδος , οὗτος συνευδοκέω καί ὁ πατριάρχης Ἀναστάσιος . δέχομαι δέ ὁ Ἀρτάβασδος καί παρά πᾶς βασιλεύς ἀναγορεύω , αὐτίκα ὁ σεβασμία εἰκών πανταχοῦ ἀναστέλλω . ὁ δέ πατριάρχης Ἀναστάσιος διόμνυμι λέγω αὐτός ὁ Κοπρώνυμος ὅτι ὁ Χριστός οὐ υἱός εἰμί ὁ θεός , ἄνθρωπος δέ ψιλός γεννάω ἐκ ὁ Μάρις , ὡς ἐγώ ἐκ ὁ ἐμός μήτηρ τίκτω Μάρις . ἐξέρχομαι οὖν ὁ Μεγαλόπολις ὁ Ἀρτάβασδος , μάχη πάλιν γίγνομαι . ὁ δέ Κωνσταντῖνος ἐκ Χαλκηδών περαιόω ὁ πόλις πολιορκέω , περί ὁ χερσαῖος τεῖχος βάλλω χάραξ . προσβάλλω δέ οὗτος καί ἡσσάομαι ὁ Ἀρτάβασδος ὁ πόλις ἐντός συγκλείω ἑαυτοῦ καί ὁ οὗτος φρουρέω ἀσφαλῶς ἐπιμελέομαι . ὁ δέ κοπρωνυμέω θαλασσοκρατέω καί μή ἐάω ὁ φορτηγός ὁλκάς ἐν ὁ πόλις καταίρω , λιμός ὅς εἰς ἐν οὗτος πιέζω , ὥστε πολύς ἐκ οὗτος διόλλυμι . καί ὁ ὁ Ἀρτάβασδος υἱός Νικήτας συνέχω καί πεδάω δείκνυμι αὐτός ὁ πατήρ . εἶτα προσβάλλω αὖθις ὁ πόλις οὗτος κρατέω . ὁ δέ Ἀρτάβασδος ἀποδιδράσκω εἰς φρούριον τίς ὁ θέμα ὁ Ὀψίκιον συγκλείω ἑαυτοῦ , καί κατέχω , πηρόω ὁ ὀφθαλμός σύν ὁ δύο υἱός αὐτός . ὁ δέ ὁ Ἀρταβάσοδῳ συμμαχέω πολύς ἀναιρέω παρά ὁ κοπρωνυμέω , καί πρό ὁ ἄλλος Βακτάγγιος ὁ πατρίκιος , ὁ ἐπίσημος ἀνήρ , ὅς ὁ γυνή μετά πλεῖστος ἐνιαυτός βιάζω ὁ τύραννος ἀπέρχομαι εἰς ὁ Χώρα , ἔνθα ἐκεῖνος θάπτω , καί ἀνασκάπτω ὁ ὁ ἀνήρ αὐτός ὀστέον καί διά ἑαυτοῦ ἀποφέρω αὐτός καί ῥίπτω εἰς ὁ Πελάγιος , ἔνθα ῥίπτω ὁ κατάκριτος . ἅμιλλα δέ τελέω ἵππος , ὁ Ἀρτάβασδος καί ὁ παῖς αὐτός ἐν μέσος ὁ θέατρον διάγω θριαμβεύω . ἀλλά μήv καί ὁ πατριάρχης Ἀναστάσιος ἀπό ὁ διΐππιον εἰσάγω κελεύω ὄνος ἐφέζομαι ἀντιστρόφως , ἐν ὁράω πρός οὐρά , ἄτιμος οὗτος καί αὐτός θριαμβεύω , πρότερος δημόσιος τύπτω , ὥστε ὁ πρόρρησις ὁ ἀοίδιμος πατριάρχης Γερμανός εἰς ἔργον ἐκβαίνω . ὄπισθεν γάρ ποτός ὁ εἴρω πατριάρχης βαδίζω ὁ Ἀναστάσιος , καί πατέω ὁ ἐκεῖνος ὠμοφόρος , στρέφω ὁ ἱερός Γερμανός φημί “ μή σπεύδω · ὁ διΐππιον σύ ἐκδέχομαι ” . ὅς καί μετά ὁ ἄτιμος περιαγωγή ὡς ομόφρων ὁ ὁ ἐκκλησία αὖθις κρατέω καί ἱεράομαι παραχωρέω .