joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 15.25
Αὐταρχήσας δὲ ὁ Θεόφιλος πρῶτον ἔργον τὴν κόλασιν τῶν τῷ πατρὶ αὐτοῦ συναραμένων εἰς τὸ τῆς βασιλείας τυχεῖν καὶ ἀνελόντων τὸν Λέοντα . καὶ ἴνα μή τις αὐτῶν διαλάθοι , ἀθροίσας τὴν γερουσίαν ἅπασαν περὶ τὰ βασίλεια , ἐντολὴν ἔφη πληροῦν πατρικήν . ἐκεῖνον γὰρ βούλεσθαι μὲν ἀξίως ἀμείψασθαι τοὺς συνεργοὺς καὶ συμπράκτορας τῆς βασιλείας αὐτῷ , μὴ μέντοι καιρὸν ἐσχηκέναι ἐπιτελὲς ποιῆσαι τὸ βούλευμα , πρότερον μὲν πολέμοις ἀπασχολουμένῳ , εἶτα νοσήσαντι καὶ τὸν βίον ἐκλελοιπότι . ἐντείλασθαι δέ οἱ τὴν ὀφειλὴν αὐτοῖς ἀποδοῦναι φιλότιμον . καὶ προετρέπετο τοῖς τῷ πατρὶ ἐπὶ τῇ καθαιρέσει τοῦ Λέοντος συμπονήσασι τῶν ἄλλων διακριθῆναι . οἱ δὲ μὴ συνέντες τὸ σκαιωρούμενον ἰδίᾳ στάντες “ ἡμεῖς “ ἡμεῖς εἶπον “ οἱ τῷ πατρὶ τῷ σῷ συμμαχήσαντες ” . καὶ ὃς αὐτίκα τὸ τῆς ὑποκρίσεως περιελὼν προσωπεῖον καὶ “ ἱνατί τῷ χριστῷ κυρίου φονίους ἐπηνέγκατε χεῖρας ” ἔφη “ καὶ οὐ μόνον ἀνθρωποκτόνοι γεγόνατε , ἀλλὰ καὶ βασιλέως αὐτόχειρες ” ; αὐτίκα τοίνυν ἐπιστραφεὶς πρὸς τὸν ἔπαρχον “ τούrους ” εἶπε “ παραλαβὼν ἀπόδος αὐτοῖς ἀξίας ἀμοιβὰς τοῦ τολμήματος ” . καὶ οἱ μὲν παρὰ τοῦ ἐπάρχου κολασθέντες ἀνδροφόνων ἔδοσαν δίκας . ὁ Θεόφιλος δὲ καὶ τὴν μητρυιὰν ἀπελάσας τῶν βασιλείων εἰς τὴν προτέραν αὐτῆς μονὴν ἐν τῇ τοῦ Πρίγκιπος νήσῳ ἀπήγαγε , μηδὲν ἀποναμένην τῶν ὅρκων , οὓς ὁ Μιχαὴλ περὶ αὐτῆς ἐκ τῆς συγκλήτου ἀπῄτησε . γυναῖκα δ’ ἑαυτῷ εἰσοικίσασθαι βουληθεὶς ὁ Θεόφιλος , πολλὰς πολλαχόθεν ὡραίας κόρας συνήγαγεν , ἐν αἷς ἦν καὶ ἡ Εἰκασία , παρθένος καὶ τὸ εἶδος καλὴ καὶ τῶν λοιπῶν ὑπερφέρουσα καὶ λόγοις ὡμιληκῦα καὶ τὸ γένος ἐπίσημος . περιῄει γοῦν ταύτας θεώμενος καὶ μῆλον κατέχων χρυσοῦν , ἴν αὐτὸ ἐπιδῶ τῇ δοξάσῃ αὐτῷ ἀρεστῇ · ἐπεὶ δ’ A ἦλθε κατὰ τὴν Εἰκασίαν περιιών , θαυμάσας ἐκείνην τῆς ὡραιότητος ἔφη “ ἐκ γυναικὸς ἐρρύη τὰ φαῦλα ” . ἡ δ’ ἠρέμα καὶ μετὰ σεμνοῦ ἐρυθήματος εὐστόχως πως ἀπεκρίνατο “ ἀλλὰ καὶ διὰ γυναικὸς πηγάζει τὰ κρείττω ” . ὁ δὲ καταβροντηθεὶς ὥσπερ τῷ τῆς παρθένου λόγῳ τὴν μὲν παρῆλθε , τὸ μῆλον δὲ τὸ χρυσοῦν τῇ ἐκ Παφλαγονίας Θεοδώρᾳ παρἐσχετο . ἡ δ᾿ Εἰκασία τῆς βασιλείας ἀποτυχοῦσα μονὴν ἐδείματο , ἣ τὴν ἐκείνης ἔσχε κλῆσιν ἐπίκλησιν , καὶ ἐν αὐτῇ μονάσασα ἑαυτῇ ἔζη καὶ τῷ θεῷ , τῆς λογικῆς παιδείας μὴ ἀλογήσασα . ὅθεν καὶ συγγράμματα ἐκείνης εὑρίσκονται εὐπαιδευσίας χαρίτων οὐκ ἄμοιρα . καὶ ἡ μὲν οὕτω διέθετο τὰ καθ᾿ ἑαυτήν , καὶ ἀτευκτήσασα βασιλέως φθαρτοῦ τῷ παμβασιλεῖ ἑαυτὴν ἐμνηστεύσατο καὶ ἀντὶ γεηρᾶς βασιλείας τὴν ἐπουράνιον ἐκληρώσατο . ὁ βασιλεὺς δὲ Θεόφιλος τὴν Θεοδώραν ἑαυτῷ συνοικίζει , καὶ ὁμοῦ ταύτην καὶ τῷ γαμηλίῳ στεφάνῳ καὶ τῷ βασιλικῷ ταινιοῖ διαδήματι καὶ τοὺς γάμους τελεῖ . δικαιοσύνην δὲ μετιὼν τοῖς ἀδικοῦσιν ἦν ἐπαχθὴς καὶ κολαστὴς αὐτῶν ἀπαραίτητος . ἑκάστης οὖν ἑβδομάδος ἀπῄει διὰ τῆς ἀγορὰς ἔφιππος μετὰ δορυφορίας βασιλικῆς εἰς τὸν ἐν Βλαχέρναις τῆς θεοτόκου ναόν . εἰ γὰρ καὶ ταῖς θείαις εἰκόσιν τιμὴν οὐκ ἔνεμεν , ἀλλά γε τῷ σωτῆρι Χριστῷ καὶ τῇ θεομήτορι πίστιν ἐτήρει , ὡς ἔλεγεν . ἀπιὼν οὖν καὶ οὕτω δημοσιεύων παρεῖχεν ἑαυτὸν τοῖς προσιοῦσιν εὐπρόσιτον , καὶ περὶ τῶν ὠνίων ἐφρόντιζε καὶ ὅπως ἕκαστον τούτων πιπράσκεται ἐπολυπραγμόνει καὶ ἐπυνθάνετο . καὶ εἰ πολλοῦ τινα πιπρασκόμενα εὕρισκε , τὸν ἔπαρχον περὶ τούτου ἀνέκρινε , καὶ ἢ καταγινώσκων αὐτοῦ ἔπαυε τῆς ἀρχῆς ἢ ἐπιπλήττων διώρθου . οὕτω γοῦν ποτε διιόντι αὐτῷ προσῆλθε γυνὴ ἀδικεῖσθαι λέγουσα παρὰ τοῦ δρουγγαρίου τῆς βἱγλας , οὗτος δ᾿ ἦν σύγγονος τῆς Αὐγούστης , καλούμενος Πετρωνᾶς , οἰκεῖν γὰρ αὐτῷ ἐν γειτόνων , τὸν δὲ τὰς ἑαυτοῦ διαίτας ὑψοῦντα τῇ αὐτῆς οἰκίᾳ ἐπισκοτεῖν . ἡ μὲν οὖν ταῦτα ἐπενεκάλει τῷ Πετρωνᾷ . ὁ δὲ πρὸς τοῦ βασιλέως μεIα - κληθεὶς καὶ τί ἂν λέγοι τὸ γύναιον ἐρωτώμενος , ματαιάζειν ἔφη αὐτό . καὶ ὁ βασιλεύς “ μηκέτι μου δεηθείη περὶ τούτου ” φησί “ καὶ οὐκ ἔσται σοι πρὸς καλοῦ . ” καὶ τῇ γυναικὶ ἐνετείλατο πρὸς τὸν Πετρωνᾶν ἀφικέσθαι , καὶ εἰ μὴ τὴν βλάβην θεραπευθείη , αὖθις αὐτῷ προσελθεῖν . προσῄει τῷ Πετρωνᾷ ἡ γυνή · ὁ δὲ οὐδὲν αὐτῇ τοῦ κακοῦ θεράπευμα ἔθετο . ἡ δ᾿ ἀπογνοῦσα δι᾿ ὄχλου γέγονε καὶ αὖθις τῷ βασιλεῖ · καὶ ὃς αὐτίκα τῶν τῆς συγκλήτου τισὶν ἀπελθεῖν ἐπέταξε καὶ κατασκοπῆσαι εἰ βλάπτοιτο ἡ γυνή . οἱ δὲ ἀπῆλθον εὐθὺς καὶ τὴν βλάβην ἔγνων , καὶ ταύτην ἀπήγγειλαν . καὶ ὁ βασιλεὺς ἔτι ἐπ᾿ ἀγορᾶς προϊών , αὐτοῦ που στάς , γυμνωθῆναι τὸν Πετρωνᾶν καὶ τυφθῆναι καὶ στέρνα καὶ νῶτα προσέταξε , τὰ δ᾿ ὑπ᾿ αὐτοῦ δομηθέντα πρὸς βλάβην τῆς γυναικὸς καθαιρεθῆναι καὶ ταύτῃ προσκληρωθῆναι καὶ τὰς ὕλας καὶ τὸν τόπον αὐτόν . τοῦτο μὲν οὑν τοῦ περὶ τὸ δίκαιον ζήλου τοῦ Θεοφίλου εἴρηται γνώρισμα . εἰρήσθω δέ τι καὶ ἕτερον τῆς τε δικαιοπραγίας ἐκείνου καὶ τῆς περὶ τὸ ὑπήκοον προνοίας σημαντικόν . προσώρμιδἐ ποτε τῷ περὶ τὰ ἀνάκτορα λιμένι φορτὶς βμάρει τῶν ἀγωγίμων πεφορτισμένη καὶ τουτῳ μέχρις ἐσχάτου ζωστῆρος καταβεβαπτισμένη · ἴτυχε δὲ προκύψας ὁ βασιλεὺς ἄνωθεν , καὶ θαυμάσας τὴν ναῦν , διά τινος τῶν αὐτῷ ἑπομένων τίνοις ἄν εἴη ἐπύθετο . ὡς δὲ τῆς Αὐγούστης εἶναι μεμάθηκε καὶ ὧς ἄρτι ἀνήχθη ἐξ ἐμπορίας , ἣν ἐν τοῖς τῆς Συρίας οἱ πρὸς τῆς βασιλίσσης σταλέντες ἐποιήσαντό μερεσιν , μέρεσιν , εἴ τι μὲν τοῖς τοῦ πληρώματος τῆς νηὸς πρόσε ἐξενεγκεῖν αὐτοῖς αὐτίκα ἐκέλευσε , τῶν δὲ τῆς Αὐγούστης ἅψασθαι μηδενός . ὡς δὲ τοῦτο γέγονε καὶ τοὺς ἄνδρας ἐκεῖθεν ἀπήλασεν , ὑγρὸν κατ᾿ αυ - τῆς ἐπήνεγκε πῦρ καὶ αὐτόφορτον κατενέπρησεν , καὶ τῇ βασιλίσσῃ ἐλοιδορήσατο , “ βασιλέα με ” λέγων “ ἀναδείξαντος τοῦ θεοῦ σὺ βιάζῃ ποιῆσαί με ναύκληρον . ἴσθι δὲ ὅτι τοῖς ἰδιώταις τὸ ἐμπορεύεσθαι προσκεκλήρωται , ἔν᾿ ἐκεῖθεν τὰς πρὸς τὸ ζῆν πορίζοιντο ἀφορμάς . εἰ δ᾿ ἡμεῖς μετὰ τῆς βασιλικῆς εὐετηρίας καὶ τὰ ἐξ ἐμπορίας ἑαυτοῖς περιποιεῖσθαι πειρώμεθα , πόθεν ἂν οἱ τῆς τύχης τῆς ἰδιώτιδος τὰ ζωαρκῆ συμπορίσαιντο . ”
Lemmas: Αὐταρχέω δέ ὁ Θεόφιλος πρῶτος ἔργον ὁ κόλασις ὁ ὁ πατήρ αὐτός συναίρω εἰς ὁ ὁ βασίλεια τυγχάνω καί ἀναιρέω ὁ Λέων . καί ἵνα μή τις αὐτός διαλανθάνω , ἀθροίζω ὁ γερουσία ἅπας περί ὁ βασίλεια , ἐντολή φημί πληρόω πατρικός . ἐκεῖνος γάρ βούλομαι μέν ἀξίως ἀμείβω ὁ συνεργός καί συμπράκτωρ ὁ βασίλεια αὐτός , μή μέντοι καιρός ἔχω ἐπιτελής ποιέω ὁ βούλευμα , πρότερος μέν πόλεμος ἀπασχολέω , εἶτα νοσέω καί ὁ βίος ἐκλείπω . ἐντέλλω δέ ὁ ὁ ὀφειλή αὐτός ἀποδίδωμι φιλότιμος . καί προτρέπω ὁ ὁ πατήρ ἐπί ὁ καθαίρεσις ὁ Λέων συμπονέω ὁ ἄλλος διακρίνω . ὁ δέ μή συνίημι ὁ σκαιωρέω ἴδιος ἵστημι “ ἐγώ “ ἐγώ εἶπον “ ὁ ὁ πατήρ ὁ σός συμμαχέω ” . καί ὅς αὐτίκα ὁ ὁ ὑπόκρισις περιαιρέω προσωπεῖον καί “ ἱνατί ὁ χριστός κύριος φόνιος ἐπιφέρω χείρ ” φημί “ καί οὖον μόνος ανθρωποκτόνος γίγνομαι , ἀλλά καί βασιλεύς αὐτόχειρ ” ; αὐτίκα τοίνυν ἐπιστρέφω πρός ὁ ἔπαρχος “ τούrους ” εἶπον “ παραλαμβάνω ἀποδίδωμι αὐτός ἄξιος ἀμοιβή ὁ τόλμημα ” . καί ὁ μέν παρά ὁ ἔπαρχος κολάζω ἀνδροφόνος δίδωμι δίκη . ὁ Θεόφιλος δέ καί ὁ μητρυιά ἀπελαύνω ὁ βασίλειος εἰς ὁ πρότερος αὐτός μονή ἐν ὁ ὁ Πρίγκιπος νῆσος ἀπάγω , μηδείς ἀπονέμω ὁ Ὅρκος , ὅς ὁ Μιχαήλ περί αὐτός ἐκ ὁ σύγκλητος ἀπαιτέω . γυνή δέ ἑαυτοῦ εἰσοικίζω βούλομαι ὁ Θεόφιλος , πολύς πολλαχόθεν ὡραῖος κόρη συνάγω , ἐν ὅς εἰμί καί ὁ εἰκασία , παρθένος καί ὁ εἶδος κάλως καί ὁ λοιπός ὑπερφέρω καί λόγος ὁμιλέω καί ὁ γένος ἐπίσημος . περίειμι γοῦν οὗτος θεάομαι καί μῆλον κατέχω χρύσεος , εἶμι αὐτός πιδάω ὁ δοξάζω αὐτός ἀρεστής · ἐπεί δέ A ἔρχομαι κατά ὁ εἰκασία περίειμι , θαυμάζω ἐκεῖνος ὁ ὡραιότης φημί “ ἐκ γυνή ῥέω ὁ φαῦλος ” . ὁ δέ ἠρέμα καί μετά σεμνός ἐρύθημα εὔστοχος πως ἀποκρίνω “ ἀλλά καί διά γυνή πηγάζω ὁ ἀγαθός ” . ὁ δέ καταβροντάω ὥσπερ ὁ ὁ παρθένος λόγος ὁ μέν παρέρχομαι , ὁ μῆλον δέ ὁ χρύσεος ὁ ἐκ Παφλαγονία Θεοδώρα παρέχω . ὁ δέ εἰκασία ὁ βασίλεια ἀποτυγχάνω μονή δέμω , ὅς ὁ ἐκεῖνος ἔχω κλῆσις ἐπίκλησις , καί ἐν αὐτός μονάζω ἑαυτοῦ ζῶ καί ὁ θεός , ὁ λογικός παιδεία μή ἀλογέω . ὅθεν καί σύγγραμμα ἐκεῖνος εὑρίσκω εὐπαιδευσία Χαρίτων οὐ ἄμοιρος . καί ὁ μέν οὗτος διατίθημι ὁ κατά ἑαυτοῦ , καί ἀτευκτέω βασιλεύς φθαρτός ὁ παμβασιλεύς ἑαυτοῦ μνηστεύω καί ἀντί γεηρός βασίλεια ὁ ἐπουράνιος κληρόω . ὁ βασιλεύς δέ Θεόφιλος ὁ Θεοδώρα ἑαυτοῦ συνοικίζω , καί ὁμοῦ οὗτος καί ὁ γαμήλιος στέφανος καί ὁ βασιλικός ταινιόω διάδημα καί ὁ γάμος τελέω . δικαιοσύνη δέ μέτειμι1 ὁ ἀδικέω εἰμί ἐπαχθής καί κολαστής αὐτός ἀπαραίτητος . ἕκαστος οὖν ἑβδομάς ἄπειμι διά ὁ ἀγορά Ἔφιππος μετά δορυφορία βασιλικός εἰς ὁ ἐν Βλαχέρναις ὁ θεοτόκος ναός . εἰμί γάρ καί ὁ θεῖος εἰκών τιμή οὐ νέμω , ἀλλά γε ὁ σωτήρ Χριστός καί ὁ θεομήτωρ πίστις τηρέω , ὡς λέγω . ἀπέρχομαι οὖν καί οὗτος δημοσιεύω παρέχω ἑαυτοῦ ὁ πρόσειμι εὐπρόσιτος , καί περί ὁ ὤνιος φροντίζω καί ὅπως ἕκαστος οὗτος πέρνημι πολυπραγμονέω καί πυνθάνομαι . καί εἰμί πολύς τις πιπράσκω εὑρίσκω , ὁ ἔπαρχος περί οὗτος ἀνακρίνω , καί ἢ καταγιγνώσκω αὐτός παύω ὁ ἀρχή ἢ ἐπιπλήσσω διορθόω . οὗτος γοῦν ποτός δίειμι αὐτός προσέρχομαι γυνή ἀδικέω λέγω παρά ὁ δρουγγάριος ὁ Βίγλας , οὗτος δέ εἰμί σύγγονος ὁ Αυγούστης , καλέω Πετρωνᾶς , οἰκέω γάρ αὐτός ἐν γείτων , ὁ δέ ὁ ἑαυτοῦ δίαιτα ὑψόω ὁ αὐτός οἰκίον ἐπισκοτέω . ὁ μέν οὖν οὗτος ἐπιφέρω ὁ Πετρωνᾶς . ὁ δέ πρός ὁ βασιλεύς μεIα - καλέω καί τίς εἄν λέγω ὁ γύναιον ἐρωτάω , ματαιάζω φημί αὐτός . καί ὁ βασιλεύς “ μηκέτι ἐγώ δήω περί οὗτος ” φημί “ καί οὐ εἰμί σύ πρός καλός . ” καί ὁ γυνή ἐντέλλω πρός ὁ Πετρωνᾶς ἀφικνέομαι , καί εἰμί μή ὁ βλάβη θεραπεύω , αὖθις αὐτός προσέρχομαι . πρόσειμι ὁ Πετρωνᾶς ὁ γυνή · ὁ δέ οὐδείς αὐτός ὁ κακός θεράπευμα τίθημι . ὁ δέ ἀπογιγνώσκω διά ὄχλος γίγνομαι καί αὖθις ὁ βασιλεύς · καί ὅς αὐτίκα ὁ ὁ σύγκλητος τις ἀπέρχομαι ἐπιτάσσω καί κατασκοπέω εἰμί βλάπτω ὁ γυνή . ὁ δέ ἀπέρχομαι εὐθύς καί ὁ βλάβη γιγνώσκω , καί οὗτος ἀπαγγέλλω . καί ὁ βασιλεύς ἔτι ἐπί ἀγορά πρόειμι , αὐτός ποῦ ἵστημι , γυμνόω ὁ Πετρωνᾶς καί τύπτω καί στέρνον καί νῶτον προστάσσω , ὁ δέ ὑπό αὐτός δομάω πρός βλάβη ὁ γυνή καθαιρέω καί οὗτος προσκληρόω καί ὁ Ὕλας καί ὁ τόπος αὐτός . οὗτος μέν ἐν ὁ περί ὁ Δίκαιος ζηλόω ὁ Θεόφιλος εἴρω γνώρισμα . εἴρω δέ τίς καί ἕτερος ὁ τε δικαιοπραγία ἐκεῖνος καί ὁ περί ὁ ὑπήκοος πρόνοια σημαντικός . προσώρμιδἐ ποτός ὁ περί ὁ ἀνάκτορον λιμήν φορτίς βμάρει ὁ ἀγώγιμος φορτίζω καί οὗτος μέχρι ἔσχατος ζωστήρ καταβαπτίζω · ἴτυχε δέ προκύπτω ὁ βασιλεύς ἄνωθεν , καί θαυμάζω ὁ ναῦς , διά τις ὁ αὐτός ἕπομαι τίνω ἄν εἰμί πυνθάνομαι . ὡς δέ ὁ Αυγούστης εἰμί μανθάνω καί ὅς ἄρτι ἀνάγω ἐκ ἐμπορία , ὅς ἐν ὁ ὁ Συρία ὁ πρός ὁ βασίλισσα στέλλω ποιέω μέρος , μέρος , εἰμί τίς μέν ὁ ὁ πλήρωμα ὁ ναός πρόσω ἐκφέρω αὐτός αὐτίκα κελεύω , ὁ δέ ὁ Αυγούστης ἅπτω μηδείς . ὡς δέ οὗτος γίγνομαι καί ὁ ἀνήρ ἐκεῖθεν ἀπελαύνω , ὑγρός κατά αὖ - ὁ ἐπιφέρω πῦρ καί αὐτόφορτος κατενέπρησεν , καί ὁ βασίλισσα λοιδορέω , “ βασιλεύς ἐγώ ” λέγω “ ἀναδείκνυμι ὁ θεός σύ βιάζω ποιέω ἐγώ ναύκληρος . εἰμί δέ ὅτι ὁ ἰδιώτης ὁ ἐμπορεύομαι προσκληρόομαι , ἐν ἐκεῖθεν ὁ πρός ὁ ζῶ πορίζω ἀφορμή . εἰμί δέ ἐγώ μετά ὁ βασιλικός εὐετηρία καί ὁ ἐκ ἐμπορία ἑαυτοῦ περιποιέω πείρω , πόθεν εἄν ὁ ὁ τυγχάνω ὁ ἰδίωτις ὁ ζωαρκής συμπορίζω . ”