joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 18.22
Ἄρτι δὲ τῆς βασιλείας ἐπιβεβηκότι τῷ Κομνηνῷ ἠγγέλη ὁ Φράγγος Ῥομπέρτος εἰς τὴν Ἐπίδαμνον διαπεραιούμενος , ἀνὴρ πανοῦργός τε καὶ πολεμικώτατος . αὐτίκα τοίνυν ὁ βασιλεὺς ἐξεστράτευσε , καὶ γενόμενος κατὰ τὸ Δυρράχιον προσβάλλει τοῖς πολεμίοις , καὶ ἡττηθεὶς ἀκλεῶς ἔφυγε , πολλῶν ἐκεῖ πεσόντων οὐ τῶν τυχόντων μόνον στρατιωτῶν , ἀλλὰ καὶ τῶν ἐν ὑπεροχαῖς καὶ βασιλείου ’τύγχαν’ ὄντων ἐξ αἵματος , καὶ ἡ παρεμβολὴ ξύμπασα ἑάλω τοῖς πολεμίοις . ὁ μὲν οὖν βασιλεὺς ἡττημένος ἐπανῆλθεν εἰς τὸ Βυζάντιον . οἱ δὲ βάρβαροι τῇ νίκῃ πεφυσημένοι ὁμόσε κατὰ πάντων ἐχώρουν , καὶ εἷλον τῶν πολισμάτων τινά , ὧν ἦσαν ἡ Καστορία τε καὶ ἡ Λάρισα . ὠνειροπόλουν δὲ καὶ αὐτὴν τὴν βασιλίδα τῶν πόλεων καταλήψεσθαι , ἀλλ’ ὁ βασιλεὺς καὶ πάλιν ἐκστρατεύει , καὶ ἀπελαύνει μὲν τῆς Καστορίας τοὺς αὐτὴν φρουροῦντας βαρβάρους , ἄπεισι δὲ κατὰ τοῦ Ῥομπέρτου καὶ στρατηγήματι τὴν ἐκείνου δεινότητα μέτεισι . τῷ γὰρ ἀδελφῷ Ἀδριανῷ τὸ σκήμα τὸ βασιλικὸν περιτίθησι , καὶ στράτευμα δοὺς αὐτῷ ἐναντίον τοῦ Ῥομπέρτου στῆναι διακελεύεται · εἰ δ’ ἐκεῖνος ὁρμήσει μαχέσασθαι , στρέψαι τὰ νῶτα καὶ αὐτίκα φυγεῖν . ταῦτα μὲν οὖν τῷ ἐσχημασι σμένῳ βασιλεῖ ἐνετείλατο · ἐκεῖνος δὲ μετὰ τῆς λοιπὴς στρατιᾶς δι’ ὁδῶν ἀδήλων περιοδεύσας καὶ τῷ τῶν Φράγγων ἐμβαλὼν χάρακι τάς τε σκηνὰς αὐτῶν καὶ τὰ ἐν αὐταῖς ἐληίσατο καὶ φόνον πολὺν ἐποιήσατο . τοῦ Ῥομπέρτου δὲ κατὰ τοῦ ἐσχηματισμένου βασιλέως ὁρμήσαντος , κἀκεῖνος καὶ ἡ σὺν αὐτῷ στρατιὰ τὰ χαλινὰ χαλάσαντες ἔφυγον . ὁ δὲ βάρβαρος ἐγαυρία μᾶλλον καὶ ἐπῆρτο , ὡς ἀπροσμάχητος . χῆτος . ἐν τούτῳ δ’ ἀγγέλλεται αὐτῷ τοῦ χάρακος ἡ ἐκπόρθησις καὶ ἡ φθορὰ τῶν ἐκεῖ , καὶ εὐθὺς παρκεῖο εῖτο καὶ τὰς χεῖρας καὶ τὴν ψυχὴν καὶ ἀπιὼν ᾤχετο . ὁ δὲ βασιλεὺς ἐπανελθὼν εἰς τὴν Κωνσταντίνου , μηνυθείσης ἐπιβουλῆς αὐτῷ , τούς τε ταύτης πρωτουργοὺς συνέσχεν ἐκ τῶν ταγματικῶν ὄντας ἀρχόντων πολλοὺς τῶν ἐγχωρίων καὶ τῆς συγκλήτου βουλῆς , ὡς τάχα συνίστορας τοὺς πλείους , ὥς φασιν , οὐδὲ πρὸς ἀλήθειαν , ἀλλ’ ἔνα σφᾶς γυμνώσῃ τῶν ὑπαρχόντων . ἡ μὲν οὖν τοῦ Ῥομπέρτου ἐπίθεσις πέπαυτο , ἑτέρωθεν δ’ αὖθις τῇ Ρωμαίων ἡγεμονίᾳ ἐχθροὶ ἐπανίστανται . οἶ γὰρ Τοῦσκοι τὴν ἑῴαν ὑφ’ ἑαυτοὺς ποιησάμενοι οὐδὲ τῶν νήσων ἀπέσχοντο . ἀλλ’ ὁ Τζαχᾶς , Τοῦρκος δὲ καὶ οὗτος οὐ τῶν ἐπιφανῶν , δεινὸς δὲ καὶ τὴν πονηρίαν πολύς , διὰ πλοιαρίων ὀλίγων ἀνωιστὶ τῇ νήσῳ Χίῳ προσορμισθεὶς κατέσχε ταύτην , καὶ στόλον ἐν αὐτῇ ναυπηγεῖ , δι’ οὗ τήν τε Λέσβον ἀνήρπασε καὶ τὴν Σάμον τήν τε Ῥόδον ὑφ’ ἑαυτὸν ἐποιήσατο καὶ πλείους ἄλλας τῶν νήσων . ἐξηλάθη δ’ αὖθις αὐτῶν , στόλου Ῥωμαϊκοῦ ἐπελθόντος ταῖς ἐκείνου τριήρεσι . καὶ ἡ νῆσος δ’ ἡ Κρήτη , πρὸς δὲ τῇ καὶ ἡ Κύπρος ἀποστασίαν ἐνόσησαν , τὴν μὲν τοῦ Καρικὴ κατεσχηκότος καὶ ἀντάραντος χεῖρα τῷ βασιλεῖ , τὴν Κύπρον δέ γε τοῦ Ῥαψομμάτου . ἀλλὰ καὶ αὗται τῇ Ῥωμαίων αὖθις οὐκ εἰς μακρὰν ἐπανεσώθησαν ἡλεμονίᾳ . ἐντεῦθεν ὁ βασιλεὺς ἀναλωμάτων δεόμενος τρόπους ἀποτροπαίους συλλογῆς χρημάτων ἐξεύρισκε , καὶ ὀφειλὰς ἀδίκους εἰσῆγον κατὰ τόν ἀνθρώπων οἶ ἐπ’ αὐτῷ τεταγμένοι , καὶ ἀφῃροῦντο τὰς οἰκείας οὐσίας οἱ μηδὲν δικαίως ὀφείλοντες . ἐντεῦθεν ἀπογραφεῖς πανταχοῦ τῶν ἐν ἀγροῖς καὶ ὁ χωρίοις διαφερουσῶν τοῖς ὑπηκόοις ἐστέλλοντο κτήσεων , καὶ τὰ καινὰ τῶν ὀνομάτων ἐπινενόητο , τὰ ὑπἐρτιμα λέγω καὶ τὰ ὑπέρπλεα , καὶ ἄλλοτε ἄλλοι τρόποι ἐπηρειῶν κατὰ τῶν ὑπηκόων εἰσήγοντο , καὶ ἱερὰ δ’ ἀφῄρηντο ἐκ θείων ναῶν . οὗτος ὁ βασιλεὺς καὶ τὸ νόμισμα κεκιβδηλευμένον παρὰ τῶν πρὸ αὐτοῦ εὑρηκὼς χάλκεον ἔθετο , ᾧ εἰς τὰ τῆς βασιλείας ἐκέχρητο ἀναλώματα , τοὺς δέ γε φόρους διὰ χρυσίνων δοκίμων εἰσ’ ἔπραττε , πῇ δέ γε καὶ δι’ ἑτέρων , χρυσίνων μὲν κἀκείνων , ἀλλ’ ἡμιχρύσων , ἔστι δ’ οὗ καὶ διὰ τῶν χαλκέων ἐδασμοφόρει . ὅθεν χαλκοῦ δεόμενος πλείονος τοὺς ὀβολοὺς εἰς νόμισμα μετετύπωσε , καί τινα τῶν δημοσίων ἔργων , τῶν χαλκουρλγμάτων φημί , κατασπάσας εἰς στατῆρας συνέκοψε καὶ νέας δεκάτας ἐκαίνισεν . ἐγείνατο δὲ θυγάτριον ἡ Αὐγούστω τῷ βασιλεῖ , ὅπερ Ἄννα ὠνομάσθη διὰ τὴν πατρομήτορα , ἐφ’ ᾗ τὸν τῆς βασιλίσσης Μάριας υἱὸν Κωνσταντῖνον τῆς ἐξ Ἀλανῶν ὁ βασιλεὺς ἐμνηστεύσατο · ἐκείνου δ’ ἐπὶ τῇ μνηστείᾳ τὴν ζωὴν καταλύσαντος , ὡς ὡραία γάμου ἡ θυγάτηρ ἐγεγόνει τῷ ἄνακτι , νυμφίον ἕτερον ἐπ’ αὐτῷ εἰσῳκίσατο τὸν μείζω τῶν υἱῶν Νικηφόρου τοῦ Βρυεννίου , ὃν ὁ λόγος προέφηνε τῇ τυραννίδι ἐπιχειρήσαντα καὶ ἁλόντα καὶ πηρωθέντα τοὺς ὀφθαλμούς . τούτῳ τὴν θυγατέρα ταύτην κατεγγυή - σας τετίμηκε τὸν ἄνδρα πανυπερσέβαστον . δὲ τῷ βασιλεῖ καὶ υἱός , ὃν ἐν τῷ θείῳ τεμένει τῆς τοῦ θεοῦ λόγου Σοφίας παρὰ τοῦ πατριάρχου καταξιωθέντα τοῦ θείου βαπτίσματος καὶ Ἰωάννην κληθέντα αὐτίκα ὁ πατὴρ καὶ διαδήματι ταινιοῖ . γεγόνασι δὲ τῷ βασιλεῖ καὶ ἕτεροι δύο υἱοί , Ἀνδρόνικός τε καὶ Ἰσαάκιος , καὶ θυγατέρες ἕτεραι τρεῖς , Μαρία , Εὐδοκία , καὶ Θεοδώρα . τῇ μὲν οὖν Μαρίᾳ τὸν τοῦ Γαβρᾶ ἐκείνου Θεοδώρου τοῦ σεβαστοῦ καὶ μάρτυρος υἱὸν τὸν Γρηγόριον ἐμνηστεύσατο . εἶτα τὴν μνηστείαν ταύτην λύσας , οὕτω δόξαν αὐτῷ , κἀκεῖνον ἀποπεμψάμενος ἕτερον μνηστῆρα τῇ θυγατρὶ ταύτῃ τὸν τοῦ Φορβηνοῦ υἱὸν τοῦ κατακαλῶν τὸν Νικηφόρον εἰσεποιήσατο . τῇ δ’ Εὐδοκίᾳ τὸν τοῦ Ἰασίτου Κωνσταντίνου παῖδα συνέζευξεν . ὃς τῇ τε συνεύνῳ οὐχ ὡς βασιλέως ἐκέχρητο θυγατρί , ἀλλ’ ἐκ τοῦ κρείττονος ὡμίλει ταύτῃ καὶ προσεφέρετο , καὶ τῇ βασιλίσσῃ δὲ πλειστάκις προσκεκρούκει καὶ πενθερᾷ , ἥπερ αὐτῷ προσοχθίσασα τὴν θυγατέρα νοσήσασαν εὐθὺς ἀποκείρει καὶ τὸν Ἰασίτην ἀπελαύνει τῶν βασιλείων . τῇ δέ γε τελευταίᾳ τῶν θυγατέρων συνῴκισεν ὁ πατὴρ νεανίαν τὸ μὲν εἶδος ἀγαλματίαν , τὸ δὲ γένος οὐ τῶν ἐπιφανῶν . γέγονε δ’ ἐπὶ τῆς βασιλείας τούτου κλόνος τῆς γῆς φρικωδέστατος κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς μνήμης τοῦ ἐν θαύμασι περιωνύμου ἁγίου Νικολάου , ὑφ’ οὗ πολλαί τε οἰκίαι καὶ ναοὶ κατηρείπωντο καὶ στοαί , δι’ ὧν αἱ τῆς πόλεως ὠρόφωνται ἀτραποὶ καὶ πλεῖστοι ἐν τοῖς συμπτώμασι συνεχώσθησαν καὶ ἀπέθανον .
Lemmas: ἄρτι δέ ὁ βασίλεια ἐπιβαίνω ὁ Κομνηνός ἀγγέλλω ὁ Φράγγος Ῥομπέρτος εἰς ὁ Ἐπίδαμνος διαπεραιόω , ἀνήρ πανοῦργος τε καί πολεμικός . αὐτίκα τοίνυν ὁ βασιλεύς ἐκστρατεύω , καί γίγνομαι κατά ὁ Δυρράχιον προσβάλλω ὁ πολέμιος , καί ἡσσάομαι ἀκλεής φεύγω , πολύς ἐκεῖ πίπτω οὖον ὁ τυγχάνω μόνος στρατιώτης , ἀλλά καί ὁ ἐν ὑπεροχή καί βασίλειος τυγχάνω εἰμί ἐκ αἷμα , καί ὁ παρεμβολή σύμπας ἁλίσκομαι ὁ πολέμιος . ὁ μέν οὖν βασιλεύς ἡσσάομαι ἐπανέρχομαι εἰς ὁ Βυζάντιον . ὁ δέ βάρβαρος ὁ Νίκη φυσάω ὁμόσε κατά πᾶς χωρέω , καί αἱρέω ὁ πόλισμα τις , ὅς εἰμί ὁ Καστορία τε καί ὁ Λάρισα . ὀνειροπολέω δέ καί αὐτός ὁ βασιλίς ὁ πόλις καταλαμβάνω , ἀλλά ὁ βασιλεύς καί πάλιν ἐκστρατεύω , καί ἀπελαύνω μέν ὁ Καστοριά ὁ αὐτός φρουρά βάρβαρος , ἄπειμι δέ κατά ὁ Ῥομπέρτος καί στρατήγημα ὁ ἐκεῖνος δεινότης μέτειμι . ὁ γάρ ἀδελφός ἀδριανός ὁ σκῆμα ὁ βασιλικός περιτίθημι , καί στράτευμα δίδωμι αὐτός ἐναντίος ὁ Ῥομπέρτος ἵστημι διακελεύομαι · εἰμί δέ ἐκεῖνος ὁρμάω μάχομαι , στρέφω ὁ νῶτον καί αὐτίκα φεύγω . οὗτος μέν οὖν ὁ σχῆμα σμένος βασιλεύς ἐντέλλω · ἐκεῖνος δέ μετά ὁ λοιπός στρατιά διά ὁδός ἄδηλος περιοδεύω καί ὁ ὁ Φράγγος ἐμβάλλω χάραξ ὁ τε σκηνή αὐτός καί ὁ ἐν αὐτός ληΐζομαι καί φόνος πολύς ποιέω . ὁ Ῥομπέρτος δέ κατά ὁ σχηματίζω βασιλεύς ὁρμάω , ἐκεῖνος καί ὁ σύν αὐτός στρατία ὁ χαλινός χαλάω φεύγω . ὁ δέ βάρβαρος γαυριάω μᾶλλον καί ἐπαίρω , ὡς ἀπροσμάχητος . χῆτος . ἐν οὗτος δέ ἀγγέλλω αὐτός ὁ χάραξ ὁ ἐκπόρθησις καί ὁ φθορά ὁ ἐκεῖ , καί εὐθύς παροικέω ἐννύω καί ὁ χείρ καί ὁ ψυχή καί ἀπέρχομαι οἴχομαι . ὁ δέ βασιλεύς ἐπανέρχομαι εἰς ὁ Κωνσταντῖνος , μηνύω ἐπιβουλή αὐτός , ὁ τε οὗτος πρωτουργός συνόχωκα ἐκ ὁ ταγματικός εἰμί ἄρχω πολύς ὁ ἐγχώριος καί ὁ σύγκλητος βουλή , ὡς τάχα συνίστωρ ὁ πλείων , ὅς φημί , οὐδέ πρός ἀλήθεια , ἀλλά νάω σφεῖς γυμνόω ὁ ὑπάρχω . ὁ μέν οὖν ὁ Ῥομπέρτος ἐπίθεσις παύω , ἑτέρωθεν δέ αὖθις ὁ Ῥωμαῖος ἡγεμονία ἐχθρός ἐπανίστημι . οἶς γάρ Τοῦσκος ὁ ἑῷος ὑπό ἑαυτοῦ ποιέω οὐδέ ὁ νῆσος ἀπέχω . ἀλλά ὁ Τζάχας , Τοῦρκος δέ καί οὗτος οὖον ὁ ἐπιφανής , δεινός δέ καί ὁ πονηρία πολύς , διά πλοιάριον ὀλίγος ἀνωιστί ὁ νῆσος Χίος προσορμίζω κατέχω οὗτος , καί στόλος ἐν αὐτός ναυπηγέω , διά ὅς ὁ τε Λέσβος ἀναρπάζω καί ὁ Σάμος ὁ τε Ῥόδος ὑπό ἑαυτοῦ ποιέω καί πλείων ἄλλος ὁ νῆσος . ἐξελαύνω δέ αὖθις αὐτός , στόλος Ῥωμαϊκός ἐπέρχομαι ὁ ἐκεῖνος τριήρης . καί ὁ νῆσος δέ ὁ Κρήτη , πρός δέ ὁ καί ὁ Κύπρος ἀποστασία νοσέω , ὁ μέν ὁ καρικός κατέχω καί ἀνταίρω χείρ ὁ βασιλεύς , ὁ Κύπρος δέ γε ὁ Ῥαψομμάτης . ἀλλά καί οὗτος ὁ Ῥωμαῖος αὖθις οὐ εἰς μακράν ἐπανίημι ἡλεμονίᾳ . ἐντεῦθεν ὁ βασιλεύς ἀνάλωμα δήω τρόπος ἀποτρόπαιος συλλογή χρῆμα ἐξευρίσκω , καί ὀφειλή ἄδικος εἰσάγω κατά ὁ ἄνθρωπος οἶς ἐπί αὐτός τάσσω , καί ἀφαιρέω ὁ οἰκεῖος οὐσία ὁ μηδείς δικαίως ὀφείλω . ἐντεῦθεν ἀπογραφεύς πανταχοῦ ὁ ἐν ἀγρός καί ὁ χωρίον διαφέρω ὁ ὑπήκοος στέλλω κτῆσις , καί ὁ καινός ὁ ὄνομα ἐπινοέω , ὁ ὑπερτιμάω λέγω καί ὁ ὑπέρπλεος , καί ἄλλοτε ἄλλος τρόπος ἐπήρεια κατά ὁ ὑπήκοος εἰσάγω , καί ἱερόv δέ ἀφαιρέω ἐκ θεῖον ναός . οὗτος ὁ βασιλεύς καί ὁ νόμισμα κιβδηλεύω παρά ὁ πρό αὐτός εὑρίσκω χάλκεος τίθημι , ὅς εἰς ὁ ὁ βασίλεια χράομαι ἀνάλωμα , ὁ δέ γε φόρος διά χρύσινος δόκιμος εἰμί πράσσω , πῇ δέ γε καί διά ἕτερος , χρύσινος μέν ἐκεῖνος , ἀλλά ἡμίχρυσον , εἰμί δέ ὅς καί διά ὁ χάλκεος δασμοφορέω . ὅθεν χαλκός δήω πλείων ὁ ὀβολός εἰς νόμισμα μετατυπόω , καί τις ὁ δημόσιος ἔργον , ὁ χαλκουρλγμάτων φημί , κατασπάω εἰς στατήρ συγκόπτω καί νέος δέκατος καινίζω . γείνομαι δέ θυγάτριον ὁ Αὔγουστος ὁ βασιλεύς , ὅσπερ Ἄννα ὀνομάζω διά ὁ πατρομήτωρ , ἐπί ὅς ὁ ὁ βασίλισσα Μάρις υἱός Κωνσταντῖνος ὁ ἐκ Ἀλανοί ὁ βασιλεύς μνηστεύω · ἐκεῖνος δέ ἐπί ὁ μνηστεία ὁ ζωή καταλύω , ὡς ὡραῖος γάμος ὁ θυγάτηρ γίγνομαι ὁ ἄναξ , νυμφίος ἕτερος ἐπί αὐτός εἰσοικίζω ὁ μείζων ὁ υἱός Νικηφόρου ὁ Βρυεννίου , ὅς ὁ λόγος προφαίνω ὁ τυραννίς ἐπιχειρέω καί ἁλίσκομαι καί πηρόω ὁ ὀφθαλμός . οὗτος ὁ θυγάτηρ οὗτος κατεγγύη - σός τιμάω ὁ ἀνήρ πανυπερσέβαστον . δέ ὁ βασιλεύς καί υἱός , ὅς ἐν ὁ θεῖον τέμενος ὁ ὁ θεός λόγος Σοφία παρά ὁ πατριάρχης καταξιόω ὁ θεῖον βάπτισμα καί Ἰωάννης καλέω αὐτίκα ὁ πατήρ καί διάδημα ταινιόω . γίγνομαι δέ ὁ βασιλεύς καί ἕτερος δύο υἱός , Ἀνδρόνικος τε καί Ἰσαάκιος , καί θυγάτηρ ἕτερος τρεῖς , Μαρία , Εὐδοκία , καί Θεοδώρα . ὁ μέν οὖν Μαρία ὁ ὁ Γαβρά ἐκεῖνος Θεόδωρος ὁ σεβαστός καί μάρτυς υἱός ὁ Γρηγόριος μνηστεύω . εἶτα ὁ μνηστεία οὗτος λύω , οὗτος δόξα αὐτός , ἐκεῖνος ἀποπέμπω ἕτερος μνηστήρ ὁ θυγάτηρ οὗτος ὁ ὁ Φορβηνοῦ υἱός ὁ κατακαλέω ὁ Νικηφόρος εἰσποιέω . ὁ δέ Εὐδοκία ὁ ὁ Ἰασίτης Κωνσταντῖνος παῖς συζεύγνυμι . ὅς ὁ τε σύνευνος οὐ ὡς βασιλεύς χράομαι θυγάτηρ , ἀλλά ἐκ ὁ ἀγαθός ὁμιλέω οὗτος καί προσφέρω , καί ὁ βασίλισσα δέ πλειστάκις προσκρούω καί πενθερά , ὅσπερ αὐτός προσοχθίζω ὁ θυγάτηρ νοσέω εὐθύς ἀποκείρω καί ὁ Ἰασίτης ἀπελαύνω ὁ βασίλειος . ὁ δέ γε τελευταῖος ὁ θυγάτηρ συνοικίζω ὁ πατήρ νεανίας ὁ μέν εἶδος ἀγαλματίας , ὁ δέ γένος οὖον ὁ ἐπιφανής . γίγνομαι δέ ἐπί ὁ βασίλεια οὗτος κλόνος ὁ γῆ φρικώδης κατά ὁ ἡμέρα ὁ μνήμη ὁ ἐν θαῦμα περιώνυμος ἅγιος Νικόλαος , ὑπό ὅς πολύς τε οἰκίον καί ναός κατερείπω καί στοά , διά ὅς ὁ ὁ πόλις ὀροφόω ἀτραπός καί πλεῖστος ἐν ὁ σύμπτωμα συμπίμχωμι καί ἀποθνῄσκω .