joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 12.11
Ἐπὶ τούτου διωγμοῦ κινηθέντος κατὰ τῶν εὐσεβῶν πολλοὶ μὲν ἠνδρίσαντο καὶ μαρτυρίου στεφάνους ἤραντο , τότε δὲ καὶ Λεωνίδης ὁ πατὴρ Ὠριγένους κατασχεθεὶς καὶ ἐφ’ ἑτέραις τιμωρίαις τέλος τὴν κεφαλὴν ἐκτμηθεὶς νέον κομιδῇ καταλείπει τὸν παῖδα . ὃς ἔτι παῖς ὢν ὤργα πρὸς τὸ μαρτύριον · ἡ δέ γε μήτηρ αὐτοῦ λόγοις πρότερον ἐπειρᾶτο τὸν υἱὸν ἀπάγειν τῆς ἐγχειρήσεως , ὡς δ’ οὐκ ἔπειθε , τὴν ἐσθῆτα πᾶσαν ἀφείλετο καὶ οὕτως οἴκοι μένειν καὶ ἄκοντα παρεσκεύασεν . ὁ δὲ ἀπρόιτος ὢν ἐπιστέλλει τῷ πατρὶ καθειργμένῳ , ὑπαλείφων τὸν ἄνδρα πρὸς τὸ μαρτύριον , πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ ταῦτα γράψας πρὸς ῥῆμα “ ἔπεχε μὴ δι’ ἡμᾶς ἄλλο τι φρο - νήσῃς . ” παῖς δ’ ἔτι τυγχάνων καὶ τὴν ἐγκύκλιον μετιὼν παιδείαν καὶ ταῖς θείαις γραφαῖς ἐνησχόλητο , τοῦτό οἱ τοῦ πατρὸς ἐπιτάσσοντος . ὁ δὲ οὐχ ὡς παῖς τοῖς λόγοις τοῖς ἱεροῖς ἐξ ἐπιπολῆς ἐνετύγχανεν , ἀλλὰ καὶ βαθυτέρας ἥπτετο θεωρίας , καὶ ἐρωτῶν συνεχῶς τὸν πατέρα πράγματα παρεῖχεν αὐτῷ . ἐκεῖνος δὲ λόγῳ μὲν ἐπέπληττε τὸν παῖδα τῆς πολυπραγμοσύνης , τῆ δ’ ἀληθείᾳ τὴν αὐτοῦ διάνοιαν ἐξεπλήττετο · καὶ ὑπνοῦντι τῷ υἱῷ ἐφιστάμενος ἐγύμνου τὰ στέρνα τούτου πολλάκις καὶ κατησπάζετο ὡς θείου πνεύματος οἰκητήρια , καὶ τῆς εὐτεκνίας ἑαυτὸν ἐμακάριζε . τοῦ δὲ πατρὸς αὐτοῦ μαρτυρίῳ τελειωθέντος ἐσπάνιζε τῶν ἀναγκαίων ὁ Ὠριγένης . προσληφθεὶς δὲ παρά τινος γυναικὸς τῶν ἐπιφανεστάτων ἐν Ἀλεξανδρείᾳ , ᾗ καὶπλοῦτος ἦν δαψιλής , καίτις ἀνὴρ Ἀντιοχεὺς εἰς θετοῦ τάξιν υἱοῦ αὐτῇ εἰσπεποίητο Παῦλος τὸ ὄνομα , εἶς τις τῶν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ αἱρεσιωτῶν , ἐφ’ ὃν πλήθους καθ’ ἑκάστην ἀθροιζομένου , ἐδόκει γὰρ ἱκανὸς ἐν λόγοις , ἐξ ἀνάγκης συνὼν αὐτῷ ὁ Ὠριγένης οὐδέποτε αὐτῷ συνίστατο κατὰ τὴν εὐχήν , ὡς ἱστόρηται , βδελυττόμενος τὸν ἄνδρα ὡς μὴ ὀρθόδοξον . ὀκτωκαίδεκα δ’ ἐτῶν γεγονὼς τοῦ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ κατηχητικοῦ προέστη διδασκαλείου , καὶ τοὺς τότε ἀθλοῦντας ἐπώτρυνε πρὸς τὴν ἄθλησιν , καὶ ἀπιοῦσι τὴν ἐπὶ θάνατον παρωμάρτει καὶ ἐπεθάρρυνεν , Β ὡς καὶ πολλάκις αὐτῷ τοὺς δήμους ἐπιμανῆναι · οὓς ἐκ θείας ἀρωγῆς διεδίδρασκεν . οὐ λόγῳ δὲ μόνῳ μέγας ἦν ὁ ἀνήρ , ἀλλὰ καὶ βίον διεβίω φιλόσοφον καὶ τῷ λόγῳ συνᾴδοντα . οὔτε γὰρ δεύτερον ἔχειν χιτῶνα ἱστόρηται οὔθ’ ὑποδεῖσθαι τοὺς πόδας ἐπ’ ἔτεσι πλείοσιν οὔτ’ οἴνῳ κεχρῆσθαι οὔτε τροφὴν παρὰ τὴν ἀναγκαίαν προσίεσθαι , ὡς δὲ ὁ Εὐσέβιος ἱστορεῖ ὅτι ἔρωτι σωφροσύνης καὶ ἀπέκοψε τὰ παιδογόνα μόρια αὐτὸς ἑαυτοῦ · ἄλλοι δέ φασι μὴ ἐκτεμεῖν αὐτὸν ταῦτα , πόαν δέ τινα τούτοις ἐπενεγκεῖν , ἐξ ἧς ναρκωθῆναι ταῦτα συνέβη τοσοῦτον ὡς καὶ νεκροῖς ἐοικέναι . ἀφίκετο δὲ καὶ εἰς Ῥώμην Ζεφυρίνου τῆς ἐν αὐτῇ ἐκκλησίας προισταμένου · εἶτ’ αὖθις ἐπανῆλθεν εἰς Ἀλεξάνδρειαν . ἐξηγεῖτο δὲ τὰ Ἑβραικά , καὶ τὴν Ἑβραίδα διάλεκτον ἐκμαθὼν καὶ τὰς παρὰ τοῖς Ἰουδαίοις οὔσας γραφὰς Ἑβραϊκοῖς στοιχείοις κτησάμενός τε καὶ ἐπιών , καὶ τῶν ταύτας ἡρμηνευκότων συναγαγὼν τὰ συγγράμματα , τῶν ἑβδομήκοντα δύο δηλαδή , τοῦ τε Ἀκύλα καὶ τοῦ Συμμάχου καὶ τοῦ Θεοδοτίωνος καὶ δύο ἄλλων ἀνωνύμων ἑρμηνέων , ἠγνόηνται γὰρ τὰ ἐκείνων ὀνόματα , ἐφιλοπόνησε τὰ τῶν ἑξαπλῶν λεγομένων συγγράμματα . ἐν δὲ τοῖς ψαλμοῖς καὶ ἑβδόμης μέμνηται ἑρμηνείας ὡς ἐν Ἱεριχοῖ εὑρημένης . ἰδιαίτατα δὲ τὴν Ἀκύλα καὶ Συμμάχου καὶ Θεοδοτίωνος ἔκδοσιν μετά γε τῆς τῶν ἑβδομήκοντα καὶ δύο παρατιθείς , τὰ λεγόμενα τετραπλᾶ παραδέδωκε . Δημητρίου μέντοι , ὃν ἄνω παραδέδωκεν ὁ λόγος τῆς ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ἐκκλησίας προστῆναι , θανόντος , Ἡρακλᾶς τῆς ἐπισκοπῆς ἀξιοῦται , φοιτητὴς Ὠριγένους γενόμενος . τῆς δ’ ἐν Ἱεροσολύμοις ἐκκλησίας προίστατο Νάρκισσος , ἀνὴρ θαυματοποιός , ὃς ψευδῶς παρά τινων κατηγορηθείς , ἐραστὴς δὲ βίου ὢν ἀναχωρητικοῦ , διέδρα λαθὼν καὶ ἐν ἐρημίαις ηὐλίζετο ἀγνοούμενος . τοῦ δὲ ἀνακεχωρηκότος ἀντεισ - ἄγεται Δῖος , μεθ’ ὃν προχειρίζεται Γερμανίων , εἶτα Γόρδιος · ἐφ’ οὗ ἐπανελθὼν αὖθις ὁ Νάρκισσος ὑπὸ τῶν πιστῶν ἐπὶ τὴν προστασίαν παρακαλεῖται . μὴ δυναμένου δὲ τοῦ Ναρκίσσου διὰ γῆρας βαθὺ λειτουργεῖν , Ἀλέξανδρος διαπρέψας πρότερον τῇ διὰ Χριστὸν ὁμολογίᾳ , τότε δὲ ἐπισκοπῆς ἐν τῇ τῶν Καππαδοκῶν χώρᾳ ἠξιωμένος , ἐξ ἀποκαλύψεως προσελήφθη παρὰ τῶν ἐν Ἱεροσολύμοις πιστῶν ἅμα τῷ Ναρκίσσῳ διέπειν τὰ τῆς ἐκκλησίας . ἐν δὲ τῇ Ἀντιοχέων ἐκκλησίᾳ Σαραπίωνος ἀναπαυσαμένου Ἀσκληπιάδης τὴν ἐπισκοπὴν παρειλήφει · οὗ καὶ ὑπομνήματα σώζεσθαι φησὶν ὁ Εὐσέβιος .
Lemmas: ἐπί οὗτος διωγμός κινέω κατά ὁ εὐσεβής πολύς μέν ἀνδρίζω καί μαρτύριον στέφανος ἔραμαι , τότε δέ καί Λεωνίδας ὁ πατήρ Ὠριγένης κατέχω καί ἐπί ἕτερος τιμωρία τέλος ὁ κεφαλή ἐκτέμνω νέος κομιδή καταλείπω ὁ παῖς . ὅς ἔτι παῖς εἰμί ὀργάω πρός ὁ μαρτύριον · ὁ δέ γε μήτηρ αὐτός λόγος πρότερος πειράω ὁ υἱός ἀπάγω ὁ ἐγχείρησις , ὡς δέ οὐ πείθω , ὁ ἐσθής πᾶς ἀφαιρέω καί οὕτως οἴκοι μένω καί ἄκων παρασκευάζω . ὁ δέ απροιος εἰμί ἐπιστέλλω ὁ πατήρ κατείργω , ὑπαλείφω ὁ ἀνήρ πρός ὁ μαρτύριον , πρός ὁ ἄλλος καί οὗτος γράφω πρός ῥῆμα “ ἐπέχω μή διά ἐγώ ἄλλος τίς φρο - νέος . ” παῖς δέ ἔτι τυγχάνω καί ὁ ἐγκύκλιος μέτειμι1 παιδεία καί ὁ θεῖος γραφεύς ἐνασχολέω , οὗτος ὁ ὁ πατήρ ἐπιτάσσω . ὁ δέ οὐ ὡς παῖς ὁ λόγος ὁ ἱερός ἐκ ἐπιπολή ἐντυγχάνω , ἀλλά καί βαθύς ἅπτω θεωρία , καί ἐρωτάω συνεχῶς ὁ πατήρ πρᾶγμα παρέχω αὐτός . ἐκεῖνος δέ λόγος μέν ἐπιπλήσσω ὁ παῖς ὁ πολυπραγμοσύνη , τῆ δέ ἀλήθεια ὁ αὐτός διάνοια ἐκπλήσσω · καί ὑπνόω ὁ υἱός ἐφίστημι γυμνόω ὁ στέρνον οὗτος πολλάκις καί κατασπάζομαι ὡς θεῖον πνεῦμα οἰκητήριον , καί ὁ εὐτεκνία ἑαυτοῦ μακαρίζω . ὁ δέ πατήρ αὐτός μαρτύριον τελειόω σπανίζω ὁ ἀναγκαῖος ὁ Ὠριγένης . προσλαμβάνω δέ παρά τις γυνή ὁ ἐπιφανής ἐν Ἀλεξάνδρεια , ὅς καιπλουος εἰμί δαψιλής , καίτης ἀνήρ Ἀντιοχεύς εἰς θετός τάξις υἱός αὐτός εἰσποιέω Παῦλος ὁ ὄνομα , εἰμί τις ὁ ἐν Ἀλεξάνδρεια αἱρεσιώτης , ἐπί ὅς πλῆθος κατά ἕκαστος ἀθροίζω , δοκέω γάρ ἱκανός ἐν λόγος , ἐκ ἀνάγκη σύνειμι αὐτός ὁ Ὠριγένης οὐδέποτε αὐτός συνίστημι κατά ὁ εὐχή , ὡς ἱστορέω , βδελύσσομαι ὁ ἀνήρ ὡς μή ὀρθόδοξος . ὀκτωκαίδεκα δέ ἔτος γίγνομαι ὁ ἐν Ἀλεξάνδρεια κατηχητικός προίστημι διδασκαλεῖον , καί ὁ τότε ἀθλέω ἐποτρύνω πρός ὁ ἄθλησις , καί ἄπειμι ὁ ἐπί θάνατος παρομαρτέω καί ἐπιθαρσύνω , Β ὡς καί πολλάκις αὐτός ὁ δῆμος ἐπιμαίνομαι · ὅς ἐκ θεῖος ἀρωγή διαδιδράσκω . οὖον λόγος δέ μόνος μέγας εἰμί ὁ ἀνήρ , ἀλλά καί βίος διαβιόω φιλόσοφος καί ὁ λόγος συνᾴδω . οὔτε γάρ δύο ἔχω χιτών ἱστορέω οὔτε ὑποδέω ὁ πούς ἐπί ἔτος πλείων οὔτε οἶνος χράομαι οὔτε τροφή παρά ὁ ἀναγκαῖος προσίημι , ὡς δέ ὁ Εὐσέβιος ἱστορέω ὅτι Ἔρως σωφροσύνη καί ἀποκόπτω ὁ παιδογόνος μόριον αὐτός ἑαυτοῦ · ἄλλος δέ φημί μή ἐκτέμνω αὐτός οὗτος , πόα δέ τις οὗτος ἐπιφέρω , ἐκ ὅς ναρκόω οὗτος συμβαίνω τοσοῦτος ὡς καί νεκρός ἔοικα . ἀφικνέομαι δέ καί εἰς Ῥώμη Ζεφυρῖνος ὁ ἐν αὐτός ἐκκλησία προϊστάμενος · εἶτα αὖθις ἐπανέρχομαι εἰς Ἀλεξάνδρεια . ἐξηγέομαι δέ ὁ εβραϊκά , καί ὁ Ἑβραΐς διάλεκτος ἐκμανθάνω καί ὁ παρά ὁ Ἰουδαῖος εἰμί γραφή ἑβραικός στοιχεῖον κτάομαι τε καί ἔπειμι , καί ὁ οὗτος ἑρμηνεύω συνάγω ὁ σύγγραμμα , ὁ ἑβδομήκοντα δύο δηλαδή , ὁ τε Ἀκύλας καί ὁ Σύμμαχος καί ὁ Θεοδοτίων καί δύο ἄλλος ἀνώνυμος ἑρμηνεύς , ἀγνοέω γάρ ὁ ἐκεῖνος ὄνομα , φιλοπονέω ὁ ὁ εξαπλός λέγω σύγγραμμα . ἐν δέ ὁ ψαλμός καί ἕβδομος μιμνήσκω ἑρμηνεία ὡς ἐν Ἱεριχώ εὑρίσκω . ἴδιος δέ ὁ Ἀκύλας καί Σύμμαχος καί Θεοδοτίων ἔκδοσις μετά γε ὁ ὁ ἑβδομήκοντα καί δύο παρατίθημι , ὁ λέγω τετραπλόος παραδίδωμι . Δημήτριος μέντοι , ὅς ἄνω παραδίδωμι ὁ λόγος ὁ ἐν Ἀλεξάνδρεια ἐκκλησία προΐστημι , θνῄσκω , Ἡρακλᾶς ὁ ἐπισκοπή ἀξιόω , φοιτητής Ὠριγένης γίγνομαι . ὁ δέ ἐν Ἱερουσαλήμ ἐκκλησία προΐστημι Νάρκισσος , ἀνήρ θαυματοποιός , ὅς ψευδής παρά τίνω κατηγορέω , ἐραστής δέ βίος εἰμί αναχωρητικός , διαδιδράσκω λανθάνω καί ἐν ἐρημία αὐλίζομαι ἀγνοέω . ὁ δέ ἀναχωρέω Ἄντεις - ἄγω Δῖος , μετά ὅς προχειρίζω Γερμανία , εἶτα Γόρδιος · ἐπί ὅς ἐπανέρχομαι αὖθις ὁ Νάρκισσος ὑπό ὁ πιστός ἐπί ὁ προστασία παρακαλέω . μή δύναμαι δέ ὁ Νάρκισσος διά γῆρας βαθύς λειτουργέω , Ἀλέξανδρος διαπρέπω πρότερος ὁ διά Χριστός ὁμολογία , τότε δέ ἐπισκοπή ἐν ὁ ὁ Καππαδόκαι χώρα ἀξιόω , ἐκ ἀποκάλυψις προσλαμβάνω παρά ὁ ἐν Ἱερουσαλήμ πιστός ἅμα ὁ Νάρκισσος διέπω ὁ ὁ ἐκκλησία . ἐν δέ ὁ Ἀντιοχεύς ἐκκλησία Σαραπίων ἀναπαύω Ἀσκληπιάδης ὁ ἐπισκοπή παραλαμβάνω · ὅς καί ὑπόμνημα σῴζω φημί ὁ Εὐσέβιος .