joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 9.4
Ἐν δὲ τῷ αὐτῷ καιρῷ καὶ ἡ Σικελία καὶ ἡ Σαρδῶ ἄντικρυς ἐπολεμώθησαν . καὶ τὰ μὲν ἐν ταύταις δι’ ὀλίγου κατέστη , καὶ ὁ Ἀσδρούβας ἐπικουρῶν αὐταῖς ἑάλω , καὶ τὴν νῆσον μικροῦ πᾶσαν ἀνεκτήσατο Μάλλιος Τορκουάτος . καὶ τότε μὲν τὰ ἐν τῇ Σικελίᾳ ἡσύχασε , μετὰ δὲ ταῦτα ἐταράχθη . ὁ δὲ τῆς Μακε - δονίας βασιλεὺς Φίλιππος φανερώτατος τόν Καρχηδονίων ἐγένετο σπουδαστής . τῆς γὰρ Ἑλλάδος προσεπάρξαι θέλων συνθήκας πρὸς τὸν Ἀννίβαν ἔθετο ὥστε κοινῇ πολεμῆσαι , καὶ τὴν μὲν Ἰταλίαν τοὺς Καρχηδονίους λαβεῖν , τὴν δ’ Ἑλλάδα καὶ τῆν’ Ἤπειρον μετὰ τῶν νήσων ἐκεῖνον . ἡ μὲν οὑν ὁμολογία ἐπὶ τούτοις ἐγένετο , τοῦ κήρυκος δὲ τοῦ ὑπὸ Φιλίππου πεμφθέντος πρὸς τὸν Ἀννίβαν ἁλόντος ἔμαθον οἱ Ῥωμαῖοι τὸ γινόμενον , καὶ παραχρῆμα στρατηγὸν ἐπ’ αὐτὸν Μάρκον Οὐαλέριον Λαουίνιον ἔστειλαν , ὅπως περὶ τοῖς οἴκοι δείσας κατὰ χώραν μείνῃ . καὶ ἔσχεν οὕτως · προῆλθε μὲν γὰρ μέχρι τῆς Κερκύρας ὁ Φίλιππος ὡς ἐς τὴν Ἰταλίαν πλευσόμενος , μαθὼν δὲ τὸν Λαουίνιον ἐς τὸ Βρεντέσιον ἤδη παρόντα οἴκαδε ἀνεκομίσθη . τοῦ Λαουινίου δὲ μέχρι τῆς Κερκύρας πλεύσαντος , εἰς τοὺς τῶν Ῥωμαίων συμμάχους ὥρμησε , καὶ εἶλεν Ὤρικον , Ἀπολλωνίαν τ' ἐπολιόρκει . ἐπιστρατεύσας δ’ αὖθις αὐτῶ Λαουίνιος καὶ Ὤρικον ἀνεκτήσατο καὶ τὴν Ἀπολλωνίαν ἐρρύσατο . κἀντεῦθεν ὁ Φίλιππος τὰς ναῦς αἷς ἐκέχρητο καταπρήσας πεζῇ ἐπ’ οἴκου ἀνεχώρησεν . Οἱ δ' ἐν τῇ Ῥώμῃ ὑπάτους εἵλοντο τὸν Φάβιον καὶ τὸν Μάρκελλον . οἱ τὸν μὲν Ἀννίβαν τὴν νῦν Εαλαβρίαν καλουμένην καὶ τὰ περὶ αὐτὴν περιπορευόμενον τῷ Γράκχῳ τῷ πρὸ αὐτῶν ἄρξαντι ἐπέταξαν · καὶ ὃς Ἄννωνα περὶ Βενεβεντὸν ἀπαντήσαντά οἱ ἐκ Βρεττίων ἐτρέψατο , κἀντεῦθεν προιὼν τόν τε Ἀννίβαν παρεφύλαττε καὶ τὰ τῶν ἀφεστηκότων ἐπόρθει , πόλεις τέ τινας ἀνεσώσατο · αὐτοὶ δὲ οἱ ὕπατοι πρὸς τὴν Καμπανίαν ἐτράποντο , ἵν αὐτὴν χειρωσάμενοι μηδὲν κατόπιν πολέμιον ὑπολίπωσιν , οὕτω τε ἐπὶ τὸν Ἀννίβαν χωρήσωσιν . εἶτα διαιρεθέντες Φάβιος μὲν τά τε ἐκείνων τά τε τοῦ Σαυνίου κατ’ ἔτρεχε , Μάρκελλος δὲ εἰς τὴν Σικελίαν ἐπεραιώθη καὶ τὰς Συρακούσας ἐπολιόρκει , προσχωρησάσας μὲν αὐτῷ , εἶτ’ ἀποστάσας δόλῳ τινῶν ὑπὸ ψευδοῦς ἀγγελίας . καὶ δι’ ἐλαχίστου ἂν αὐτὰς ἐχειρώσατο καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλασσαν ἅμα προσβαλὼν τῷ τείχει , εἰ μὴ ὁ Ἀρχιμήδης μηχαναῖς ἐπὶ πλεῖστον αὐτοὺς ἐποίησεν ἀντισχεῖν . καὶ λίθους γὰρ καὶ ὁπλίτας μηχανήμασιν ἀπαρτῶν καθίει τε ἐξαπιναίως αὐτοὺς καὶ ἀνέσπα δι’ ὀλίγου . ταῖς δὲ ναυσὶ καὶ ταῖς πυργοφόροις ἑτέρας ἐπιρρίπτων ἀνεῖλκέ τε αὐτὰς καὶ μετεωρίζων ἀθρόως ἠφίει , ὥστε ἐμπιπτούσας εἰς τὸ ὕδωρ ῥύμῃ βαπτίζεσθαι . καὶ τέλος σύμπαν τὸ ναυτικὸν τῶν Ῥωμαίων παραδόξως κατέπρησε . κάτοπτρον γάρ τι πρὸς τὸν ἤλιον ἀνατείνας τήν τε ἀκτίνα αὐτοῦ ἐς αὐτὸ εἰσεδέξατο καὶ τὸν ἀέρα ἀπ’ αὐτῆς τῇ πυκνότητι καὶ τῇ λειότητι τοῦ κατόπτρου πυρώσας φλόγα τε μεγάλην ἐξέκαυσε καὶ πάσαν αὐτὴν ἐς τὰς ναῦς ὑπὸ τὴν τοῦ πυρὸς ὁδὸν ὁρμούσας ἐνέβαλε καὶ πάσας κατέκαυσεν . ἀπογνοὺς οὖν ὁ Μάρκελλος τὴν πόλιν αἱρήσειν διὰ τὸ τοῦ Ἀρχιμήδους εὐμήχανον , λιμῷ αὐτοὺς κατασχεῖν ἐκ προσεδρείας διεμελέτησε . καὶ ταύτας μὲν τῷ Πούλχρῳ ἐπέτρεψεν , αὐτὸς δ’ ἐπὶ τοὺς συναποστάντας σφίσιν ἐτράπετο · καὶ τοῖς μὲν γνωσιμαχοῦσι συγγνώμην ἔνεμε , τοὺς δ' ἀνθισταμένους μετεχειρίζετο χαλεπῶς , καὶ συχνὰς μὲν τῶν πόλεων βίᾳ , τινὰς δὲ καὶ προδοσίᾳ ᾕρει . ἐν τούτοις δ' Ἱμίλκων ἐκ Καρχηδόνος σὺν στρατῷ ἧκε , τὸν Ἀκράγαντά τε κατέσχε καὶ τὴν Ἡράκλειαν , καὶ πρὸς Συρακούσας ἐλθὼν ἡττήθη τε καὶ ἀντεπεκράτησε , καὶ τοῦ Μαρκέλλου ἐξαπίνης αὐτῷ προσπεσόντος αὖθις ἐνικήθη .
Lemmas: ἐν δέ ὁ αὐτός καιρός καί ὁ Σικελία καί ὁ Σαρδώ ἄντικρυς πολεμόω . καί ὁ μέν ἐν οὗτος διά ὀλίγος καθίστημι , καί ὁ Ἀσδρούβας ἐπικουρέω αὐτός ἁλίσκομαι , καί ὁ νῆσος μικρός πᾶς ἀνακτάομαι Μάλλιος Τορκουάτος . καί τότε μέν ὁ ἐν ὁ Σικελία ἡσυχάζω , μετά δέ οὗτος ταράσσω . ὁ δέ ὁ μηκάομαι - δόνιος βασιλεύς Φίλιππος φανερός ὁ Καρχηδόνιος γίγνομαι σπουδαστής . ὁ γάρ Ἑλλάς προσεπάρχω ἐθέλω συνθήκη πρός ὁ Ἀννίβας τίθημι ὥστε κοινός πολεμέω , καί ὁ μέν Ἰταλία ὁ Καρχηδόνιος λαμβάνω , ὁ δέ Ἑλλάς καί τηνῶ Ἤπειρος μετά ὁ νῆσος ἐκεῖνος . ὁ μέν ἐν ὁμολογία ἐπί οὗτος γίγνομαι , ὁ κῆρυξ δέ ὁ ὑπό Φίλιππος πέμπω πρός ὁ Ἀννίβας ἁλίσκομαι μανθάνω ὁ Ῥωμαῖος ὁ γίγνομαι , καί παραχρῆμα στρατηγός ἐπί αὐτός Μᾶρκος Οὐαλέριος Λαουΐνιον στέλλω , ὅπως περί ὁ οἴκοι δείδω κατά χώρα μένω . καί ἔχω οὕτως · προέρχομαι μέν γάρ μέχρι ὁ Κέρκυρα ὁ Φίλιππος ὡς εἰς ὁ Ἰταλία πλέω , μανθάνω δέ ὁ Λαουΐνιον εἰς ὁ Βρεντέσιον ἤδη πάρειμι οἴκαδε ἀνακομίζω . ὁ Λαουΐνιον δέ μέχρι ὁ Κέρκυρα πλέω , εἰς ὁ ὁ Ῥωμαῖος σύμμαχος ὁρμάω , καί αἱρέω Ὤρικος , Ἀπολλωνία τε πολιορκέω . ἐπιστρατεύω δέ αὖθις αὐτός Λαουίνιος καί Ὤρικος ἀνακτάομαι καί ὁ Ἀπολλωνία ῥύομαι . ἐντεῦθεν ὁ Φίλιππος ὁ ναῦς ὅς χράομαι καταπίμπρημι πεζός ἐπί οἶκος ἀναχωρέω . ὁ δέ ἐν ὁ Ῥώμη ὕπατος αἱρέω ὁ Φάβιος καί ὁ Μάρκελλος . ὁ ὁ μέν Ἀννίβας ὁ νῦν Εαλαβρίαν καλέω καί ὁ περί αὐτός περιπορεύομαι ὁ Γράκχος ὁ πρό αὐτός ἄρχω ἐπιτάσσω · καί ὅς Ἄννων περί Βενεβεντός ἀπαντάω ὁ ἐκ Βρέττιος τρέπω , ἐντεῦθεν προέρχομαι ὁ τε Ἀννίβας παραφυλάσσω καί ὁ ὁ ἀφίστημι πορθέω , πόλις τε τις ἀνασῴζω · αὐτός δέ ὁ ὕπατος πρός ὁ Καμπανία τρέπω , ἵνα αὐτός χειρόω μηδείς κατόπιν πολέμιος ὑπολείπω , οὗτος τε ἐπί ὁ Ἀννίβας χωρέω . εἶτα διαιρέω Φάβιος μέν ὁ τε ἐκεῖνος ὁ τε ὁ σαύνιον κατά τρέχω , Μάρκελλος δέ εἰς ὁ Σικελία περαιόω καί ὁ Συράκουσαι πολιορκέω , προσχωρέω μέν αὐτός , εἶτα ἀφίστημι δόλος τις ὑπό ψευδής ἀγγελία . καί διά μικρός εἄν αὐτός χειρόομαι καί κατά γῆ καί κατά θάλασσα ἅμα προσβάλλω ὁ τεῖχος , εἰμί μή ὁ Ἀρχιμήδης μηχανή ἐπί πλεῖστος αὐτός ποιέω ἀντέχω . καί λίθος γάρ καί ὁπλίτης μηχάνημα ἀπαρτάω καθίημι τε ἐξαπίναιος αὐτός καί ἀνασπάω διά ὀλίγος . ὁ δέ ναῦς καί ὁ πυργοφορέω ἕτερος ἐπιρριπτέω ἀναλίσκω τε αὐτός καί μετεωρίζω ἀθρόος ἀφίημι , ὥστε ἐμπίπτω εἰς ὁ ὕδωρ ῥύμη βαπτίζω . καί τέλος σύμπας ὁ ναυτικόν ὁ Ῥωμαῖος παράδοξος καταπίμπρημι . κάτοπτρον γάρ τίς πρός ὁ ἥλιος ἀνατείνω ὁ τε ἄκτινος αὐτός εἰς αὐτός εἰσδέχομαι καί ὁ ἀήρ ἀπό αὐτός ὁ πυκνότης καί ὁ λειότης ὁ κάτοπτρον πυρόω φλόξ τε μέγας ἐκκαίω καί πᾶς αὐτός εἰς ὁ ναῦς ὑπό ὁ ὁ πυρός ὁδός ὁρμή ἐμβάλλω καί πᾶς κατακαίω . ἀπογιγνώσκω οὖν ὁ Μάρκελλος ὁ πόλις αἱρέω διά ὁ ὁ Ἀρχιμήδης εὐμήχανος , λιμός αὐτός κατέχω ἐκ προσεδρία διαμελετάω . καί οὗτος μέν ὁ Ποῦλχρος ἐπιτρέπω , αὐτός δέ ἐπί ὁ συναφίστημι σφεῖς τρέπω · καί ὁ μέν γνωσιμαχέω συγγνώμη νέμω , ὁ δέ ἀνθίστημι μεταχειρίζω χαλεπῶς , καί συχνός μέν ὁ πόλις βία , τις δέ καί προδοσία αἱρέω . ἐν οὗτος δέ Ἱμίλκων ἐκ Καρχηδών σύν στρατός ἵημι , ὁ Ἀκράγας τε κατέχω καί ὁ Ἡράκλεια , καί πρός Συράκουσαι ἔρχομαι ἡσσάομαι τε καί ἀντεπικρατέω , καί ὁ Μάρκελλος ἐξαπίνης αὐτός προσπίπτω αὖθις νικάω .