joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 18.14
Ὁ δὲ βασιλεὺς ὀξύτατα πέμψας εἰς τὸ Χλιὰτ μετεκαλεῖτο τὰ ἐκεῖσε στρατεύματα . ὡς δ’ οὐκ ἀφίκοντο , κοντο , ὁ γὰρ Ταρχανειώτης , οὗτος γὰρ ἦν ὁ εἷς τῶν ἐκεῖ στραταρχῶν , μαθὼν τοῦ Σουλτάνου τὴν ἄφιξιν , παρέπεισε καὶ τὸν Ῥουσέλιον , καὶ μετὰ τῶν ὑπ’ αὐτοὺς δυνάμεων ἄραντες φυγῇ πρὸς τὰ Ῥωμαίων ἐχώρησαν ὅρια , ἔγνω ὁ Διογενὴς μετὰ τῶν συνόντων αὐτῷ διαγωνίσασθαι ἐς τὴν αὔριον καὶ ἅμα πρωὶ πρὸς τὸν πόλεμον ἐξηρτύετο . ἐν τούτω δὲ πρέσβεις ἧκον ἐκ τοῦ Σουλτάνου περὶ εἰρήνης διαλεξόμενοι . ὁ δὲ βασιλεὺς οὐ πάνυ φιλανθρώπως τοὺς πρέσβεις ἐδέξατο , ὅμως μέντοι καὶ λόγων σφίσι μετέδωκε καὶ ἀπελθεῖν πρὸς τὸν κύριον αὐτῶν προετρέψατο καὶ ἀπαγγεῖλαι ὡς ‘‘εἰ βούλοιτο περὶ συμβάσεων διαλέξασθαι , καταλιπέτω τὸν τόπον ἐν ᾧπερ ἐστρατοπέδευται καὶ πόρρω ποι μετασκηνωσάτω , ὥστε με μετὰ τῆς Ῥωμαϊκῆς στρατιᾶς τὸν χά - ρακα πήξασθαι , ὅπου νῦν ἐστιν ἡ τῶν βαρβάρων παρεμβολή.’’ ταῦτα τοῖς πρέσβεσι διαλεχθεὶς ἀλαξονικώτερον συντόμως ἐπανελθεῖν ἐνετείλατο . οἶ μὲν οὖν τῷ Σουλτὰν τοὺς τοῦ βασιλέως λόγους ἀπήγγελλον , κἀκεῖνος μετὰ τῶν περὶ αὐτὸν περὶ τῶν τῆς εἰρήνης συνθηκῶν ἐβουλεύετο . ὁ δέ γε βασιλεὺς ὑπερφρονήσας καί τισι πεπεισμένος τῶν ᾠκειωμένων αὐτῷ δεδειλιακέναι λέγουσι τὸν Σουλτάν , ὡς μὴ ἀξιόμαχον ἐπαγόμενον δύναμιν , καὶ διὰ τοῦτο τὴν εἰρήνην ζητεῖν , ἵνα τῆς μάχης ὑπερτεθείσης καὶ ἄλλην δύναμιν προσαγάγηται , μήτε τὴν τῶν πρέσβεων ἀναμείνας ὑποστροφὴν μήθ’ ἕτερόν τι σκοπήσας τοῖς σαλπιγκταῖς ἐκέλευσεν ἠχῆσαι τὸ ἐνυάλιον . τοὺς δὲ βαρβάρους τὸ αἰφνίδιον διεθρόησεν , ἀλλὰ καὶ οὕτως εἰς ἀντιπαράταξιν ἔστησαν , καὶ ἐπιόντων αὐτοῖς τῶν Ῥωμαίων οὐκ ἀντεπῄεσαν , ἀλλ’ ἀνεχάξοντο , μήτε τὰ νῶτα τ’ ῥέποντες μήτε μέντοι μαχόμενοι . ὡς δὲ περὶ δείλην ὀψίαν ἡ ἡμέρα ἐγένετο , εἰδὼς ὁ βασιλεὺς ὅτι φυλακὴ περὶ τὸ στρατόπεδον οὐκ ἦν ἀξιόλογος , καὶ δείσας μὴ ἐπελθόντων τῶν ἐναντίων αὐτῷ διαρπαγῇ , ἔγνω τὴν μάχην λῦσαι καὶ ἐπαναζεῦξαι περὶ τὸν χάρακα . ἐπιστρέψας οὖν τὴν βασιλικὴν σημαίαν αὐτός τ’ ἐπανῄει καὶ τῇ στρατιᾷ ταὐτὸ ποιεῖν διεσήμαινεν . οἶ μὲν οὖν περὶ αὐτὸν ὄντες ἀθορύβως ἐποίουν τὸ κελευσθέν . ὅσοι δὲ πόρρω ποι τὰς τάξεις ἐκέκτηντο , φυγὴν τοῦ βασιλέως τὴν ὑποστροφὴν ὑπετόπασαν , Ἀνδρονίκου τοῦ υἱοῦ τοῦ Καίσαρος τὸν λόγον ὑποβαλόντος ταῖς φάλαγξιν . ἀεὶ γὰρ ὅ τε Καῖσαρ καὶ οἶ τούτου υἱεῖς ἐφήδρευον τῷ βασιλεῖ καὶ ἀφανῶς ἐπεβούλευον . ἄρας οὖν αὐτίκα μετὰ τῶν περὶ αὐτὸν ὁ Ἀνδρόνικος , ἐξῆρχε γὰρ οὐκ ἐλαχίστης μοίρας στρατιωτῶν , ἀπὸ ῥυτῆρος ἐπανελήλυθεν εἰς τὸν χάρακα . τοῦτο καὶ τοὺς λοιποὺς ἐτρέψατο εἰς φυγήν , οὓς οὕτως ἀκόσμως ἐπανιόντας ὁ βασιλεὺς θεασάμενος ἔστη , στῆναι δὲ καὶ τοῖς ἀπιοῦσιν ἐνεκελεύετο . ἀλλ’ ἐξεκεκώφεισαν 15 ἅπαντες καὶ τῆς φυγῆς οὐ μεθίεντο . ὡς δὲ τὸ παράλογον τῆς φυγῆς δυστύχημα τῶν ῾Ρωμαίων καὶ μήνιμα θεῖον ἔγνωσαν οἱ πολέμιοι , εὐθὺς ἐπῆλθον τῷ βασιλεῖ . ὁ δὲ μετὰ τῶν περὶ αὐτὸν τὴν μάχην ἐδέξατο , καὶ μέχρι μέν τινος ἐρρωμένως ἀντεῖχον , 20 εἶτα τῶν μὲν πεσόντων , ἑαλωκότων δ’ ἐτέρων , περιεστοιχίσθη πρὸς τῶν βαρβάρων ὁ βασιλεύς . ἀλλ’ οὐδὲ οὕτως ἐνέδωκε . πολλοὺς δὲ πλήξας καὶ ἀνελὼν ἐπλήγη κἀκεῖνος τὴν χεῖρα , καὶ οὕτως ἀποκαμὼν καὶ μηκέτι ἀμύνεσθαι τοὺς ἐπιόντας δυνάμενος μήτε μέντοι φυγεῖν , ἤδη τοῦ ἵππου αὐτῷ πεπτωκότος ἐκ τῶν βελῶν , ἑάλω καὶ ἀπῆκτο τοῖς βαρβάροις ὁ βασιλεὺς Ῥωμαίων αἰχμάλωτος . ἀγγελθεῖσα δὲ ἡ τοῦ βασιλέως ἅλωσις τῷ Σουλτάνῳ χαρὰν μέν , ὡς εἰκός , ἐνεποίησεν , οὐ μέντοι ἐπῆρεν αὐτὸν ὥστε 30 καὶ ὑψηλοφρονῆσαι · Ἄξαν ἐκεῖνος ὠνόμαστο , οὗ πολλὰ ἐπὶ δικαιοσύνῃ καὶ μετριοφροσύνῃ ᾄδονται διηγήματα . ὅθεν ἠπίστει καὶ τῇ τοῦ βασιλέως ἁλώ - σει διὰ τὸ τοῦ εὐτυχήματος ἄκρατον . καὶ ἰδὼν αὐτὸν οὐ πρότερον πιστὸν τὸ πρᾶγμα ἐδέξατο , ἕως καὶ οἱ παρ’ αὐτοῦ σταλέντες πρέσβεις αὐτὸν ἀνεγνώρισαν καὶ ὁ Βασιλάκης ἐκεῖ κατεχόμενος καὶ ἰδὼν αὐτὸν εἰς τοὺς πόδας αὐτοῦ θρηνῶν κατέβαλεν ἑαυτόν . τότε δὲ τοῦ θρόνου τε ἀνεπήδησεν ὥσπερ ἔνθους , καὶ τεθέντα κατὰ γῆς , ὡς ἔθος , πατήσας αὐτὸν ἀνέστησε καὶ περιεπτύξατο , καὶ “ μὴ λυποῦ , βασιλεῦ ” ἔφη · “ τοιαῦτα γὰρ τὰ ἀνθρώπινα · ἐγὼ δὲ οὐχ ὡς αἰχμαλώτῳ , ἀλλ’ ὡς βασιλεῖ σοι προσενεχθήσομαι . ” καὶ αὐτίκα σκηνὴν αὐτῷ ἀποτάττει καὶ θεραπείαν βασίλειον , κοινωνεῖ τε τραπέζης , ὁμόθρονον ἑαυτῷ ποίησά μένος , λύει τε τῶν αἰχμαλώτων αὐτῷ ὁπόσους ᾔτησε , καὶ οὕτως ἐφ’ ἡμέραις τισὶ συνομιλήσας καὶ συνδιαιτηθεὶς τῷ ἀνδρὶ δρὶ καὶ τιμήσας ὑπερβαλλόντως , εἶτα καὶ συνθήκας θέμενος ἐπὶ εἰρήνῃ διηνεκεῖ καὶ κήδους ὑπόσχεσιν ἐπὶ παισὶ ποιησάμενος , ἀφῆκε τὸν Διογένην ἀπιέναι μεθ’ ὅσης οὐκ ἄν τις ἤλπισε δορυφορίας καὶ τιμῆς . ὁ δὲ εἰς Θεοδοσιόπολιν ἀπελθὼν ἐσταλμένος βαρβαρικῶς ρικῶς , ὁ γὰρ Σουλτὰν οἰκείας αὐτῷ παρέσχε στολάς , τήν τε χεῖρα ἐκεῖ προσμείνας ἐθεραπεύετο καὶ τὴν ἀμφίασιν πρὸς τὸ ῥωμαῖκώτερον μεθηρμόζετο . ἐκεῖδεν δὲ προῄει ἐπανιών , ἄγων μεθ’ ἑαυτοῦ καὶ πρέσβεις τοῦ Σουλτάν . ἀλλ’ ὁ μὲν οὕτως ἐπανῄει . τῆς δ’ ἁλώσεως αὐτοῦ ἀγγελθείσης εἰς τὰ βασίλεια ἐν διχονοίᾳ οἱ περὶ ταῦτα γεγόνασιν . ὁ ἱ μὲν γὰρ τῇ βασιλίσσῃ καὶ αὖθις τὴν ἐξουσίαν ἐδίδοσαν , οἶ δὲ τῷ πρεσβυτέρῳ τῶν ταύτης υἱέων τὸ ξύμπαν ἐπε - ψηφίζοντο , οἶ δὲ κοινοπραξίαν τῇ τε μητρὶ καὶ τῷ υἱέι · ἀπένεμον .
Lemmas: ὁ δέ βασιλεύς ὀξύς πέμπω εἰς ὁ Χλιὰτ μετακαλέω ὁ ἐκεῖσε στράτευμα . ὡς δέ οὐ ἀφικνέομαι , Κόντο , ὁ γάρ Ταρχανειώτης , οὗτος γάρ εἰμί ὁ εἷς ὁ ἐκεῖ στρατάρχης , μανθάνω ὁ Σουλτάνου ὁ ἄφιξις , παραπείθω καί ὁ Ῥουσέλιον , καί μετά ὁ ὑπό αὐτός δύναμις ἀείρω φυγή πρός ὁ Ῥωμαῖος χωρέω ὅριον , γιγνώσκω ὁ Διογενής μετά ὁ σύνειμι αὐτός διαγωνίζομαι εἰς ὁ αὔριον καί ἅμα πρωί πρός ὁ πόλεμος ἐξαρτύω . ἐν οὗτος δέ πρέσβυς ἥκω ἐκ ὁ Σουλτάνου περί εἰρήνη διαλέγω . ὁ δέ βασιλεύς οὖον πάνυ φιλάνθρωπος ὁ πρέσβυς δέχομαι , ὅμως μέντοι καί λόγος ὅς μεταδίδωμι καί ἀπέρχομαι πρός ὁ κύριος αὐτός προτρέπω καί ἀπαγγέλλω ὡς ἰάομαι βούλομαι περί σύμβασις διαλέγω , καταλιμπάνω ὁ τόπος ἐν ὅσπερ στρατοπεδεύω καί πόρρω ποῖ μετασκηνόω , ὥστε ἐγώ μετά ὁ Ῥωμαϊκός στρατιά ὁ χά - ῥακά πήγνυμι , ὅπου νῦν εἰμί ὁ ὁ βάρβαρος παρεμβολή οὗτος ὁ πρέσβυς διαλέγω ἀλαξονικώτερον σύντομος ἐπανέρχομαι ἐντέλλω . οἶς μέν οὖν ὁ Σουλτάν ὁ ὁ βασιλεύς λόγος ἀπαγγέλλω , ἐκεῖνος μετά ὁ περί αὐτός περί ὁ ὁ εἰρήνη συνθήκη βουλεύω . ὁ δέ γε βασιλεύς ὑπερφρονέω καί τις πείθω ὁ οἰκειόω αὐτός δειλιάζω λέγω ὁ Σουλτάν , ὡς μή ἀξιόμαχος ἐπάγω δύναμις , καί διά οὗτος ὁ εἰρήνη ζητέω , ἵνα ὁ μάχη ὑπερτίθημι καί ἄλλος δύναμις προσάγω , μήτε ὁ ὁ πρέσβυς ἀναμένω ὑποστροφή μήτε ἕτερος τίς σκοπέω ὁ σαλπιγκτής κελεύω ἠχέω ὁ Ἐνυάλιος . ὁ δέ βάρβαρος ὁ αἰφνίδιος διαθροέω , ἀλλά καί οὕτως εἰς ἀντιπαράταξις ἵστημι , καί ἔπειμι αὐτός ὁ Ῥωμαῖος οὐ ἀντέπειμι , ἀλλά ἀναχάζομαι , μήτε ὁ νῶτον τε ῥέπω μήτε μέντοι μάχομαι . ὡς δέ περί δείλη ὄψιος ὁ ἡμέρα γίγνομαι , εἰδοί ὁ βασιλεύς ὅτι φυλακή περί ὁ στρατόπεδον οὐ εἰμί ἀξιόλογος , καί δείδω μή ἐπέρχομαι ὁ ἐναντίος αὐτός διαρπαγή , γιγνώσκω ὁ μάχη λύω καί ἐπαναζεῦξαι περί ὁ χάραξ . ἐπιστρέφω οὖν ὁ βασιλικός σημεῖον αὐτός τε ἐπάνειμι καί ὁ στρατιά αὐτός ποιέω διασημαίνω . οἶς μέν οὖν περί αὐτός εἰμί ἀθόρυβος ποιέω ὁ κελεύω . ὅσος δέ πόρρω ποῖ ὁ τάξις κτάομαι , φυγή ὁ βασιλεύς ὁ ὑποστροφή ὑποτοπάζω , Ἀνδρόνικος ὁ υἱός ὁ Καῖσαρ ὁ λόγος ὑποβάλλω ὁ φάλαγξ . ἀεί γάρ ὅς τε Καῖσαρ καί οἶς οὗτος υἱός ἐφεδρεύω ὁ βασιλεύς καί ἀφανής ἐπιβουλεύω . ἀείρω οὖν αὐτίκα μετά ὁ περί αὐτός ὁ Ἀνδρόνικος , ἐξάρχω γάρ οὐ μικρός μοῖρα στρατιώτης , ἀπό ῥυτήρ ἐπανέρχομαι εἰς ὁ χάραξ . οὗτος καί ὁ λοιπός τρέπω εἰς φυγή , ὅς οὕτως ἄκοσμος ἐπανέρχομαι ὁ βασιλεύς θεάομαι ἵστημι , ἵστημι δέ καί ὁ ἄπειμι ἐγκελεύω . ἀλλά ἐκκωφέω 15 ἅπας καί ὁ φυγή οὖον μεθίημι . ὡς δέ ὁ παράλογος ὁ φυγή δυστύχημα ὁ Ῥωμαῖος καί μήνιμα θέω γιγνώσκω ὁ πολέμιος , εὐθύς ἐπέρχομαι ὁ βασιλεύς . ὁ δέ μετά ὁ περί αὐτός ὁ μάχη δέχομαι , καί μέχρι μέν τις ἐρρωμένος ἀντέχω , 20 εἶτα ὁ μέν πίπτω , ἁλίσκομαι δέ ἕτερος , περιίστημι πρός ὁ βάρβαρος ὁ βασιλεύς . ἀλλά οὐδέ οὕτως ἐνδίδωμι . πολύς δέ πλήσσω καί ἀναιρέω πλήσσω ἐκεῖνος ὁ χείρ , καί οὕτως ἀποκάμνω καί μηκέτι ἀμύνω ὁ ἔπειμι δύναμαι μήτε μέντοι φεύγω , ἤδη ὁ ἵππος αὐτός πίπτω ἐκ ὁ βέλος , ἁλίσκομαι καί ἀπάγω ὁ βάρβαρος ὁ βασιλεύς Ῥωμαῖος αἰχμάλωτος . ἀγγέλλω δέ ὁ ὁ βασιλεύς ἅλωσις ὁ Σουλτάνος χαρά μέν , ὡς εἰκός , ἐμποιέω , οὖον μέντοι ἐπαίρω αὐτός ὥστε 30 καί ὑψηλοφρονέω · ἄγω ἐκεῖνος ὀνομάζω , ὅς πολύς ἐπί δικαιοσύνη καί μετριοφροσύνη ἀείδω διήγημα . ὅθεν ἀπιστέω καί ὁ ὁ βασιλεύς ἀλέω - σέω διά ὁ ὁ εὐτύχημα ἄκρατος . καί εἶδον αὐτός οὖον πρότερος πιστόν ὁ πρᾶγμα δέχομαι , ἠώς καί ὁ παρά αὐτός στέλλω πρέσβυς αὐτός ἀναγνωρίζω καί ὁ Βασιλάκης ἐκεῖ κατέχω καί εἶδον αὐτός εἰς ὁ πούς αὐτός θρηνέω καταβάλλω ἑαυτοῦ . τότε δέ ὁ θρόνος τε ἀναπηδάω ὥσπερ ἔνθεος , καί τίθημι κατά γῆ , ὡς ἔθος , πατέω αὐτός ἀνίστημι καί περιπτύσσω , καί “ μή λυπέω , βασιλεύς ” φημί · “ τοιοῦτος γάρ ὁ ἀνθρώπινος · ἐγώ δέ οὐ ὡς αἰχμάλωτος , ἀλλά ὡς βασιλεύς σύ προσφέρω . ” καί αὐτίκα σκηνή αὐτός ἀποτάσσω καί θεραπεία βασίλειος , κοινωνέω τε τράπεζα , ὁμόθρονος ἑαυτοῦ ποιέω μένος , λύω τε ὁ αἰχμάλωτος αὐτός ὁπόσος αἰτέω , καί οὕτως ἐπί ἡμέρα τις συνομιλέω καί συνδιαιτάω ὁ ἀνήρ δρι καί τιμάω ὑπερβαλλόντως , εἶτα καί συνθήκη τίθημι ἐπί εἰρήνη διηνεκής καί κῆδος ὑπόσχεσις ἐπί παῖς ποιέω , ἀφίημι ὁ Διογένης ἀφίημι μετά ὅσος οὐ ἄν τις ἐλπίζω δορυφορία καί τιμή . ὁ δέ εἰς θεοδοσιοπολις ἀπέρχομαι στέλλω βαρβαρικός ρικῶς , ὁ γάρ Σουλτάν οἰκεῖος αὐτός παρέχω στολή , ὁ τε χείρ ἐκεῖ προσμένω θεραπεύω καί ὁ ἀμφίασις πρός ὁ ῥωμαῖος μεθαρμόζω . ἐκδέω δέ πρόειμι1 ἐπανέρχομαι , ἄγω μετά ἑαυτοῦ καί πρέσβυς ὁ Σουλτάν . ἀλλά ὁ μέν οὕτως ἐπάνειμι . ὁ δέ ἅλωσις αὐτός ἀγγέλλω εἰς ὁ βασίλεια ἐν διχόνοια ὁ περί οὗτος γίγνομαι . ὁ Ι μέν γάρ ὁ βασίλισσα καί αὖθις ὁ ἐξουσία δίδωμι , οἶς δέ ὁ πρέσβυς ὁ οὗτος υἱός ὁ σύμπας ἔπω - ψηφίζω , οἶς δέ κοινοπραξία ὁ τε μήτηρ καί ὁ υἱός · ἀπονέμω .