joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 9.3
Ἐν ᾧ δὲ ταῦτα ἐγένετο , καὶ ἐκ Δελφῶν οἱ πεμφθέντες ἀνεκομίσθησαν , λέγοντες τὴν Πυθίαν χρῆσαι αὐτοῖς παύσασθαι τῆς ῥᾳθυμίας καὶ τῷ πολέμῳ προσέχειν . ἐντεῦθεν ἀνερρώσθησαν . καὶ κατέλαβον τὸν Ἀννίβαν καί οἱ παρεστρατοπεδεύσαντο , ὅπως τὰ πραττόμενα παρ’ αὐτοῦ παρατηρῶσι . καὶ ὅ γε Ἰούνιος ὁ δικτάτωρ τὰ τοῖς Καρχηδονίοις παραγγελλόμενα καὶ τοὺς Ῥωμαίους ποιεῖν ὁμοίως ἐκέλευε . καὶ σῖτα καὶ ὕπνον ἐν τῷ αὐτῷ καιρῷ ᾑροῦντο , καὶ τὰς φυλακὰς ὁμοίως ἐπεσκόπουν , καὶ τἄλλα ἐπ’ ἴσης ἔπραττον . καταμαθὼν οὑν τοῦτο ὁ Ἀννίβας χειμέριον ῥίον ἐτήρησε νύκτα , καὶ τοῖς μὲν τῶν στρατιωτῶν ἐπέξοδον ἀφ’ ἑσπέρας ἀνεῖπε , τοῦ δὲ Ἰουνίου τὸ αὐτὸ ποιήσαντος ἐκ διαδοχῆς ἄλλοτε ἄλλους αὐτῷ προσβάλλειν ἐκέλευσεν , ἔν ἐν συνεχεῖ πόνῳ ἐκ τῆς ἀγρυπνίας καὶ τοῦ χειμῶνος εἴησαν · αὐτὸς δὲ μετὰ τῶν λοιπῶν ἀνεπαύετο . ἐπεὶ δ' ἡμέρα ἐπιλάμψειν ἔμελλε , τὸ στράτευμά τε δῆθεν ἀνεκαλέσατο καὶ τῶν Ῥωμαίων τὰ ὅπλα ἀποθεμένων καὶ πρὸς ἀνάπαυλαν τραπομένων ἐπῆλθεν αὐτοῖς ἄφνω καὶ συχνοὺς ἀπέκτεινε καὶ τὸ τάφρευμα ἐκλειφθὲν εἷλε . Τὰ δ’ ἐν τῇ Σικελίᾳ καὶ τῇ Σαρδοῖ ἐκινεῖτο , οὐ μέντοι καὶ ἐπιστροφῆς τινος παρὰ τῶν Ῥωμαίων ἔτυχον . ὕπατοι δὲ ὅ τε Γράκχος ὁ ἵππαρχος καὶ Ποστούμιος Ἀλβῖνος ᾑρέθησαν . καὶ ὁ μὲν Ἀλβῖνος μετὰ παντὸς τοῦ στρατοῦ ὑπὸ τῶν Βοουῒων ἐφθάρη , δι’ ὄρους ὑλώδους πορευόμενος καὶ ἐνεδρευθείς · οὗ τὴν κεφαλὴν ἀποτεμόντες οἱ βάρβαροι καὶ ἐκκαθάραντες καὶ περιχρυσώσαντες πρὸς τὰ ἱερὰ αὐτῶν ἀντὶ φιάλης ἐκέχρηντο . γεγόνασι δὲ τότε τέρατα · βοῦς τε γὰρ ἵππον τέτοκε καὶ ἐν θαλάσσῃ ἐξέλαμψε πῦρ . οἷ δ’ ὕπατοι Γράκχος καὶ Φάβιος στρατοπεθευσάμενοι τόν τε Ἀννίβαν ἐν Καπύῃ ὄντα ἐπετήρουν ὅ,τι πράσσει καὶ διεπέμποντο ἑκασταχόσε , τοῖς τε συμμάχοις ἐπήμυνον , καὶ τοὺς ἀφεστηκότας οἰκειοῦσθαι ἐπειρῶντο , τά τε τῶν ἀνθισταμένων ἐκάκουν . ὁ δ’ Ἀννίβας ἕως μὲν τῆς τροφῆς ἐνδεῶς ηὐπόρει καὶ διακινδυνεύων , σωφρόνως μετὰ τοῦ στρατοῦ διῆγεν , ὡς δὲ τὴν Καπύην ἔλαβον καὶ πολλοῖς ἐπιτηδείοις ἐν ῥᾳστώνῃ διεχείμασαν , τήν τε ἰσχὺν τῶν σωμάτων μὴ πονούμενοι καὶ τὴν ῥώμην τῆς γνώμης ὑπὸ τῆς εὐθυμίας ἠλαττώθησαν , καὶ τὴν πάτριον ἀμείψαντες δίαιταν μετέμαθον ἡττᾶσθαι μαχόμενοι . ἐπεὶ δὲ ὁ πόλεμος ἤ δὴ ἐπέκειτο , ἐς ὄρη μετέστη καὶ ἐγύμναζε τὸ στράτευμα . οἱ δ' οὐχ οἶοί τε δι’ ὀλίγου ῥωσθῆναι γεγόνασι . βοηθείας δὲ αὐτῷ οἴκοθεν ἄλλης τε καὶ ἐλεφάντων ἐλθούσης ἀνεθάρσησε καὶ ἐπὶ Νῶλαν ὡς αἱρήσων αὐτὴν ἢ τόν γε Μάρκελλον τὴν Σαυνίτιδα πορθοῦντα ταύτης ἀπάξων ὥρμησεν . ὡς δ’ οὐδὲν ἐπέραινε , τῆς μὲν πόλεως ἀπέστη , τὴν δὲ χώραν ἔκειρε , μέχρις οὑ μάχῃ κατὰ τὸ ἰσχυρὸν ἡττήθη , ἐφ’ ᾧ καὶ ἤλγησε . πολλοὶ μὲν γὰρ Ἴβηρες , πολλοὶ δὲ καὶ τῶν Λιβύων ἐγκατέλιπον αὐτὸν καὶ πρὸς τοὺς Ῥωμαίους ηὐτομόλησαν , ὃ οὔπω πρῴην ἔπαθε . καταγνοὺς δ' ἐκ τούτου καὶ ἑαυτοῦ καὶ τῶν στρατιωτῶν , πᾶσαν τὴν γῆν ἐκείνην ἐξέλιπε καὶ εἰς τὴν Καπύην ἀνεχώρησεν · εἶτα κἀκεῖθεν μετέστη . Οἱ δὲ Σκιπίωνες τόν τε Ἴβηρα ποταμὸν διέβησαν καὶ τὴν χώραν ἐπόρθουν καὶ πόλεις προσήγοντο καὶ τὸν Ἀσδρούβαν διὰ ταῦτα σπουδῇ ἐπελθόντα μάχῃ ἐνίκησαν . οἱ Καρχηδόνιοι δὲ ταῦτα μαθόντες , καὶ νομίσαντες πλείονος τὸν Ἀσδρούβαν ἢ τὸν Ἀννίβαν δεῖσθαι βοηθείας , καὶ φοβηθέντες μὴ καὶ ἐς τὴν Λιβύην οἱ Σκιπίωνες διαβῆναι ἐπιχειρήσωσι , τῷ μὲν Ἀννίβᾳ βραχεῖαν δύναμιν ἔπεμψαν , τὴν πλείστην δὲ μετὰ τοῦ Μάγωνος εἰς τὴν Ἰβηρίαν τάχιστα ἀπεστάλκασι , κελεύσαντες μετὰ τὴν τῆς Ἰβη - ρίας κατάστασιν τὸν μὲν ἐπὶ τῇ τῶν ἐκεῖ φυλακῇ καταμεῖναι , τὸν δὲ Ἀσδρούβαν ἐπὶ τὴν Ἰταλίαν σὺν δυνάμει σταλῆναι . ὃ γνόντες οἱ Σκιπίωνες οὐκέτ’ ἐμαχέσαντο , ἵνα μὴ κρατήσας ’ίσως ὁ Ἀσδρούβας εἰς τὴν Ἰταλίαν ἐπειχθῇ . ὡς δὲ τὸ τῶν Ῥωμαίων φίλιον ἐκάκουν οἱ Καρχηδόνιοι , Πούπλιος μὲν ὁμόσε τοῖς προσπεσοῦσιν αὐτῷ τῶν ἐναντίων ἐχώρησέ τε καὶ ἐπεκράτησε , Γναῖος δὲ τοὺς ἀποχωροῦντας σφῶν ἐκ τῆς μάχης ὑπολαβὼν προσδιέφθειρεν . ἐκ δὲ τῆς συμφορᾶς ταύτης , καὶ ὅτι καὶ πόλεις συχναὶ πρὸς τοὺς Ῥωμαίους μεθίσταντο καὶ τῶν Λιβύων τινὲς αὐτοῖς προσεχώρησαν , πλέον ἢ διενοεῖτο ὁ Ἀσδρούβας βὰς κατέμεινεν . οἱ δὲ Σκιπίωνες εἰς τὴν Ἰταλίαν εὐθὺς τοὺς προσχωρήσαντας ἔστειλαν , αὐτοὶ δὲ τὰ ἐν τῇ Ἰβηρίᾳ καθίστων , καὶ τοὺς τῶν Ζακυνθίων ὑπηκόους τοὺς καὶ τοῦ πολέμου καὶ τῆς συμφορᾶς αἰτίους αὐτοῖς γενομένους ἑλόντες τό τε πόλισμα κατέσκαψαν καὶ τοὺς ἀνθρώπους ἐπώλησαν καὶ τὴν Ζάκυνθον μετὰ τοῦτο κομισάμενοι τοῖς ἀρχαίοις πολίταις ἀπέδοσαν . τοσαύτῃ τε ἀκριβείᾳ περὶ τὴν λείαν ἐχρήσαντο ὡς μηδὲν οἴκοι πέμψαι · τοῖς μὲν γὰρ συστρατευομένοις ἐπέτρεπον τοῦτο ποιεῖν , αὐτοὶ δὲ ἀστραγάλους τοῖς τέκνοις ἔπεμψαν . ὅθεν ἡ γερουσία , ποραιτουμἐνου τοῦ Γναίου ἵν ἀπελθὼν οἔκαδε προῖκα τῇ θυγατρὶ ἐρανίσῃ ὡραίᾳ οὔσῃ ἀνδρός , ἐψηφίσαντο ἐκ τοῦ δημοσίου προῖκα δοθῆναι αὐτῇ .
Lemmas: ἐν ὅς δέ οὗτος γίγνομαι , καί ἐκ Δελφοί ὁ πέμπω ἀνακομίζω , λέγω ὁ Πυθία χράω αὐτός παύω ὁ ῥᾳθυμία καί ὁ πόλεμος προσέχω . ἐντεῦθεν ἀναρρώννυμι . καί καταλαμβάνω ὁ Ἀννίβας καί ὁ παραστρατοπεδεύω , ὅπως ὁ πράσσω παρά αὐτός παρατηρέω . καί ὅς γε Ἰούνιος ὁ δικτάτωρ ὁ ὁ Καρχηδόνιος παραγγέλλω καί ὁ Ῥωμαῖος ποιέω ὁμοίως κελεύω . καί σῖτος καί ὕπνος ἐν ὁ αὐτός καιρός αἱρέω , καί ὁ φυλακή ὁμοίως ἐπισκοπέω , καί ἄλλος ἐπί ἴσος πράσσω . καταμανθάνω ἐν οὗτος ὁ Ἀννίβας Χειμέριον Ῥίον τηρέω νύξ , καί ὁ μέν ὁ στρατιώτης ἐπέξοδος ἀπό ἑσπέρα ἀνειπεῖν , ὁ δέ Ἰούνιος ὁ αὐτός ποιέω ἐκ διαδοχή ἄλλοτε ἄλλος αὐτός προσβάλλω κελεύω , ἐν ἐν συνεχής πόνος ἐκ ὁ ἀγρυπνία καί ὁ χειμών εἰμί · αὐτός δέ μετά ὁ λοιπός ἀναπαύω . ἐπεί δέ ἡμέρα ἐπίλαμψις μέλλω , ὁ στράτευμα τε δῆθεν ἀνακαλέω καί ὁ Ῥωμαῖος ὁ ὅπλον ἀποτίθημι καί πρός ἀνάπαυλα τρέπω ἐπέρχομαι αὐτός ἄφνω καί συχνός ἀποκτείνω καί ὁ τάφρευμα ἐκλείπω αἱρέω . ὁ δέ ἐν ὁ Σικελία καί ὁ Σαρδώ κινέω , οὖον μέντοι καί ἐπιστροφή τις παρά ὁ Ῥωμαῖος τυγχάνω . ὕπατος δέ ὅς τε Γράκχος ὁ Ἵππαρχος καί Ποστούμιος Ἀλβῖνος αἱρέω . καί ὁ μέν Ἀλβῖνος μετά πᾶς ὁ στρατός ὑπό ὁ βοουιος φθείρω , διά ὄρος ὑλώδης πορεύω καί ἐνεδρεύω · ὅς ὁ κεφαλή ἀποτέμνω ὁ βάρβαρος καί ἐκκαθαίρω καί περιχρυσόω πρός ὁ ἱερόv αὐτός ἀντί φιάλη χράομαι . γίγνομαι δέ τότε τέρας · βοῦς τε γάρ ἵππος τίκτω καί ἐν θάλασσα ἐκλάμπω πῦρ . οἷ δέ ὕπατος Γράκχος καί Φάβιος στρατοπεθευσάμενοι ὁ τε Ἀννίβας ἐν Καπύη εἰμί ἐπιτηρέω ὅστις πράσσω καί διαπέμπω ἑκασταχόσε , ὁ τε σύμμαχος ἐπαμύνω , καί ὁ ἀφίστημι οἰκειόω πειράω , ὁ τε ὁ ἀνθίστημι κακόω . ὁ δέ Ἀννίβας ἠώς μέν ὁ τροφή ἐνδεής εὐπορέω καί διακινδυνεύω , σωφρόνως μετά ὁ στρατός διάγω , ὡς δέ ὁ Καπύη λαμβάνω καί πολύς ἐπιτήδειος ἐν ῥᾳστώνη διαχειμάζω , ὁ τε ἰσχύς ὁ σῶμα μή πονέω καί ὁ ῥώμη ὁ γνώμη ὑπό ὁ εὐθυμία ἐλασσόω , καί ὁ πάτριος ἀμείβω δίαιτα μεταμανθάνω ἡσσάομαι μάχομαι . ἐπεί δέ ὁ πόλεμος ἤ δή ἐπίκειμαι , εἰς ὄρος μεθίστημι καί γυμνάζω ὁ στράτευμα . ὁ δέ οὐ οἷος τε διά ὀλίγος ῥώννυμι γίγνομαι . βοήθεια δέ αὐτός οἴκοθεν ἄλλος τε καί ἐλέφας ἔρχομαι ἀναθαρσέω καί ἐπί Νῶλα ὡς αἱρέω αὐτός ἢ ὁ γε Μάρκελλος ὁ Σαυνῖτις πορθέω οὗτος ἀπάγω ὁρμάω . ὡς δέ οὐδείς περαίνω , ὁ μέν πόλις ἀφίστημι , ὁ δέ χώρα κείρω , μέχρι ὅς μάχομαι κατά ὁ ἰσχυρός ἡσσάομαι , ἐπί ὅς καί ἀλγέω . πολύς μέν γάρ Ἴβηρ , πολύς δέ καί ὁ Λίβυς ἐγκαταλείπω αὐτός καί πρός ὁ Ῥωμαῖος αὐτομολέω , ὅς οὔπω πρώην πάσχω . καταγιγνώσκω δέ ἐκ οὗτος καί ἑαυτοῦ καί ὁ στρατιώτης , πᾶς ὁ γῆ ἐκεῖνος ἐκλείπω καί εἰς ὁ Καπύη ἀναχωρέω · εἶτα ἐκεῖθεν μεθίστημι . ὁ δέ Σκίπιων ὁ τε Ἴβηρ ποταμός διαβαίνω καί ὁ χώρα πορθέω καί πόλις προσάγω καί ὁ Ἀσδρούβας διά οὗτος σπουδή ἐπέρχομαι μάχομαι νικάω . ὁ Καρχηδόνιος δέ οὗτος μανθάνω , καί νομίζω πλείων ὁ Ἀσδρούβας ἢ ὁ Ἀννίβας δήω βοήθεια , καί φοβέω μή καί εἰς ὁ Λιβύη ὁ Σκίπιων διαβαίνω ἐπιχειρέω , ὁ μέν Ἀννίβας βραχύς δύναμις πέμπω , ὁ πλεῖστος δέ μετά ὁ Μάγος εἰς ὁ Ἰβηρία ταχύς ἀποστέλλω , κελεύω μετά ὁ ὁ ἴβη - ῥίος κατάστασις ὁ μέν ἐπί ὁ ὁ ἐκεῖ φυλακή καταμένω , ὁ δέ Ἀσδρούβας ἐπί ὁ Ἰταλία σύν δύναμις στέλλω . ὅς γιγνώσκω ὁ Σκίπιων οὐκέτι μάχομαι , ἵνα μή κρατέω ἵημι ὁ Ἀσδρούβας εἰς ὁ Ἰταλία ἐπείγω . ὡς δέ ὁ ὁ Ῥωμαῖος φίλιος κακόω ὁ Καρχηδόνιος , Πούπλιος μέν ὁμόσε ὁ προσπίπτω αὐτός ὁ ἐναντίος χωρέω τε καί ἐπικρατέω , Γναῖος δέ ὁ ἀποχωρέω σφεῖς ἐκ ὁ μάχη ὑπολαμβάνω προσδιαφθείρω . ἐκ δέ ὁ συμφορά οὗτος , καί ὅτι καί πόλις συχνός πρός ὁ Ῥωμαῖος μεθίστημι καί ὁ Λίβυς τις αὐτός προσχωρέω , πλέω ἢ διανοέομαι ὁ Ἀσδρούβας βαίνω καταμένω . ὁ δέ Σκίπιων εἰς ὁ Ἰταλία εὐθύς ὁ προσχωρέω στέλλω , αὐτός δέ ὁ ἐν ὁ Ἰβηρία καθιστάω , καί ὁ ὁ Ζακύνθιος ὑπήκοος ὁ καί ὁ πόλεμος καί ὁ συμφορά αἴτιος αὐτός γίγνομαι αἱρέω ὁ τε πόλισμα κατασκάπτω καί ὁ ἄνθρωπος πωλέω καί ὁ Ζάκυνθος μετά οὗτος κομίζω ὁ ἀρχαῖος πολίτης ἀποδίδωμι . τοσοῦτος τε ἀκρίβεια περί ὁ λεῖος χράω ὡς μηδείς οἴκοι πέμπω · ὁ μέν γάρ συστρατεύω ἐπιτρέπω οὗτος ποιέω , αὐτός δέ ἀστράγαλος ὁ τέκνον πέμπω . ὅθεν ὁ γερουσία , ποραιτουμενοω ὁ Γναῖος ἵνα ἀπέρχομαι οἔκαδε προίξ ὁ θυγάτηρ ἐρανίζω ὡραῖος εἰμί ἀνήρ , ψηφίζω ἐκ ὁ δημόσιος προίξ δίδωμι αὐτός .