joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 15.8
Καθ᾿ ἑκάστην δὲ τῇ κατὰ τῶν ἐκκλησιῶν καὶ τῶν μοναστηρίων μανίᾳ προσετίθει ὁ βέβηλος . ἀκό - λαστος δὲ ὢν καὶ τρεῖς γυναῖκας ἠγάγετο , καὶ ἐκ μὲν τῆς πρώτης ἔσχε παῖδα τὸν Λέοντα , ὃν καὶ τοῦ τῆς βασιλείας ὀνόματος κατηξίωσεν , ἐκ δὲ τῶν ἄλλων Χριστοφόρον , Νικηφόρον τε καὶ Νικητᾶν . καὶ τοὺς μὲν δύο Καίσαρας ἔστεψε , τὸν δὲ Νικητᾶν ἐτίμησε νωβελίσσιμον . καὶ τῷ πρώτῳ υἱῷ αὐτοῦ καὶ βασιλεῖ ἠγάγετο γυναῖκα ἐξ Ἀθηνῶν , καὶ ἐμνηστεύσατο ταύτην αὐτῷ , στέψας αὐτὴν Αὐγούσταν καὶ καλέσας Εἰρήνην , ἐξ ἧς ἐτέχθη τῷ Λέοντι παῖς Κωνσταντῖ - νος ὀνομασθείς . αὖθις δὲ ὁ Κοπρώνυμος μετὰ σφόδρα πολλῶν τριήρων καὶ δρομώνων κατὰ Βουλγάρων ἐξώρμησε , βουλόμενος διὰ τοῦ Ἴστρου εἰς Βουλγα - ρίαν ἐμβαλεῖν . εἶτα δεδειλιακὼς ἀναζεῦξαι διεμελέτα . οἶ Βούλγαροι δὲ δείσαντες πέμψαντες πρὸς αὐ - τὸν σπονδὰς θέσθαι πρὸς εἰρήνην ἐζήτησαν , καὶ ἐσπείσαντο ἐπὶ συνθήκαις τοῦ μήτε Βουλγάρους τὰ Ῥωμαίων ληίζεσθαι μήτε μὴν Ῥωμαίους ἐπιέναι κατὰ Βουλγάρων . καὶ ἐπὶ τούτοις ἐπανελήλυθε . τινὲς δὲ τῶν Βουλγάρων δώροις ὑποσυρέντες παρὰ τούτου τοῦ αὐτοκράτορος ἐν ἀπορρήτοις ἐδήλουν αὐτῷ τὰ τῷ ἄρχοντι σφῶν βουλευόμενα · οἳ μεμηνύκασι τῷ Κωνσταντίνῳ ὅτι βούλεται ὁ σφέτερος ἀρχηγὸς λαὸν ἐκπέμψαι κατά τινος τῶν Ῥωμαίων χωρῶν , ἵν ἐκεῖθεν λείαν κομίσαιτο . καὶ ὃς κατασκόπους στείλας , ὅτε ὅρμησαν ἐκ Βουλγαρίας οἶ ληισόμενοι , ἕτοιμος ὢν αἰφνίδιον ἐπεκδραμὼν κατ’ αὐτῶν τοὺς μὲν διέφθειρε , τοὺς δὲ καὶ ἐζώγρησε , καὶ μετ’ αἰχμαλωσίας πολλῆς ἐπανέστρεψε , καὶ πάλιν ἔνοπλος ἐθριάμβευσεν . εἶτα πολλὰς τριήρεις ἑτοιμασάμενος κατὰ Βουλ - γάρων ἐκπέπομφε , καὶ κατὰ Μεσημβρίαν γενομέναις αὐταῖς κλύδων ἐκ πνευμάτων βιαίων ἐμπεσὼν σχεδὸν ἁπάσας κατέδυσεν . ὁ τῶν Βουλγάρων δὲ ἀρχη - γὸς Τελέριχος ὑποπτεύσας ὑπὸ τῶν οἰκείων μεμηνῦ - σθαι τῷ βασιλεῖ τὰ αὐτῷ βουλευόμενα , μὴ εἰδὼς δὲ τίνες Dὗτοι , κατασοφίζεται τὴν τοῦ ἀγνοούμενον . κουφότητα , καὶ ἐξ αὐτοῦ μανθάνει τὸ ἀγνοούμενον . γράφει γὰρ δι’ ἀπορρήτων βούλεσθαι προσελθεῖν αὐτῷ , καὶ ἠξίου δηλῶσαί οἱ εἴ τινας ἔχει φίλους ἐκ τῶν παρὰ Βουλγάροις ἐξόχων , ἴν’ ἐκείνοις θαρρή - σειε τὸ ἀπόρρητον καὶ σὺν ἐκείνοις ἀφίκοιτο πρὸς αὐτόν . ὁ δὲ παχύς , ὡς ἔοικεν , ὢν οὐ συνῆκε τὸ σκέμμα τὸ βάρβαρον , ἀλλ’ ἀνοήτως τοὺς αὐτῷ προσ - κειμένους εὐθὺς ἐξεκάλυψε . καὶ ὁ βάρβαρος συλ - λαβὼν αὐτοὺς ὠμῶς ἁπαξάπαντας καὶ ἀπηνῶς διε - χρήσατο . καὶ αὗθις δὲ κατὰ Βουλγάρων ὁ αὐτ0κρά - οὗτος τὸ λοίσθιον ἐξεστράτευσε , καὶ κατὰ τὴν ἐν Θρᾴκῃ ἀπηνθράκωντο , στρατοπεδευομένου οἱ πό - δες αὐτοῦ ἀπηνθράκωντο , ὅθεν αὐτὸν λάβροι πυρε - τοὶ καὶ φλογώδεις ἐξέκαιον , ὡς μηδὲν τούτων μηδὲ παρ’ ἰατρῶν ἐπινοεῖσθαι ἀλέξημα . ἐκεῖθεν ἐπὶ κλέ - φερόμενος μέχρι Σηλυβρίας κατήντησεν , ὅθεν διὰ τριήρους κεκόμιστο , βοῶν ὡς “ ζῶν ἔτι τῷ πυρὶ παραδἐδομαι ” . ἄρτι δὲ φθάσας εἰς τὸ Στρογγύ - λον τοῦ μεμεθυσμένου θείου ξυροῦ ὁ δείλαιος ἐπειράθη , καὶ βιαίως ἐκεῖ τὸν βίον κατέστρεψε , χιλιάδας τῶν ὀρθοδόξων πολλὰς ἀνελών , καὶ μάλι - στα μοναστῶν , καὶ τὰ τούτων ἀσκητήρια τὰ πυρὸς θέμενος παρανάλωμα , τὰ δὲ καθελών , τὰ δὲ κοινώσας , ὥσπερ καὶ τὴν τοῦ Δαλμάτου λεγομένην μονήν , ἀρχαίαν οὖσαν καὶ τῶν ἐν Κωνσταντινου - πόλει πρεσβυτέραν πασῶν , ἀφ’ ἧς ἀπελάσας τοὺς μοναχοὺς στρατιωτῶν αὐτὴν πεποίηκε καταγώγιον . οὐ μόνον δὲ κατὰ τῶν ζώντων ἐλύττησεν , ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς τοῦ Χριστοῦ μάρτυρας καὶ τοὺς ἄλλους αὐ - τῷ εὐαρεστήσαντας ἐμπαροινῶν οὐκ ἐπαύετο , μηδὲν αὐτοὺς δύνασθαι λέγων καὶ συκίνην ἐπικουρίαν τὰς τούτων πρεσβείας ἀποκαλῶν , καὶ τὰ τούτων ἅγια λείψανα τὰ μὲν ἀτίμως καταχωννύς , τὰ δὲ ποιῶν ὑποβρύχια , ἔνια δὲ καὶ ἀποτεφρῶν , ὥσπερ καὶ τὸ τῆς πανευφήμου μάρτυρος Εὐφημίας ἄγιον σῶμα . διττοὶ δὲ περὶ τούτου φέρονται λόγοι · ὁ μὲν γὰρ πυρίκαυστον αὐτὸ λέγειν δόξαι ποιήσασθαι τὸν μιαρὸν ἐκεῖνον Κοπρώνυμον , κύνας καὶ ὄνους αὐτῷ συνεμπρήσαντα καὶ τὴν τέφραν λικμήσαντα , μὴ μέντοι αὐτῷ εἰς ἔργον ἐκβῆναι τὸ βούλευμα · φθῆναι γὰρ τοὺς ὀρθοδόξους μαθόντας τὸ βουλευόμενον ἀφελέσθαι τὸ τῆς μάρτυρος σῶμα ἐκ τῆς σοροῦ καὶ μεταθεῖναι αὐτό , ἕτερον δὲ νεκρὸν ἐνθεῖναι αὐτῇ , κἀκεῖνον παρὰ τοῦ ἀλιτηρίου ἐκείνου παραδοθῆναι πυρί · ὁ δ’ ἕτερος οὐ καυθῆναι , καταποντωθῆναι δὲ λέγει τὸ σῶμα τῆς μάρτυρος σὺν τῇ λάρνακι · τὴν δὲ χάριτι θείᾳ κυβερνωμένην προσοκεῖλαι τῇ νήσῳ Λήμνῳ , καὶ ὑπὸ τῶν ἐν τῇ νήσῳ πιστῶν γνωσθεῖ - ’σαν κατατεθῆναι ἐκεῖ , ἐπὶ δὲ Εἰρήνης καὶ Κωνσταντίνου αὖθις ἀνακομισθῆναι εἰς τὴν ὑπερκειμένην τόν πόλεων ἐντίμως καὶ μεγαλοπρεπῶς . ὁ μὲν οὖν οὕτως αἰσχρῶς βιώσας οὕτως ἀπεβίω βιαιότατα , ὡς ἱστόρηται , μοναρχήσας ἔτη τριάκοντα ἐπὶ τέσ - σαρσι καὶ μησὶ τρισί , τούτοις καὶ τῶν δύο ἐνιαυτῶν συναρίθμουμένων , οὓς ὁ Ἀρτάβασδος ἦρξε τούτου περιγενόμένος .
Lemmas: κατά ἕκαστος δέ ὁ κατά ὁ ἐκκλησία καί ὁ μοναστήριον μανία προστίθημι ὁ βέβηλος . ΑΚΟ - λαστος δέ εἰμί καί τρεῖς γυνή ἄγω , καί ἐκ μέν ὁ πρῶτος ἔχω παῖς ὁ Λέων , ὅς καί ὁ ὁ βασίλεια ὄνομα καταξιόω , ἐκ δέ ὁ ἄλλος Χριστόφορος , Νικηφόρος τε καί Νικήτας . καί ὁ μέν δύο Καῖσαρ στέφω , ὁ δέ Νικήτας τιμάω νωβελίσσιμον . καί ὁ πρῶτος υἱός αὐτός καί βασιλεύς ἄγω γυνή ἐκ Ἀθῆναι , καί μνηστεύω οὗτος αὐτός , στέφω αὐτός Αὐγούστα καί καλέω Εἰρήνη , ἐκ ὅς τίκτω ὁ Λέων παῖς Κωνσταντί - Μύκονος ὀνομάζω . αὖθις δέ ὁ Κοπρώνυμος μετά σφόδρα πολύς τριήρης καί δρόμων κατά Βουλγάρα ἐξορμέω , βούλομαι διά ὁ Ἴστρος εἰς βούλγα - Ριάν ἐμβάλλω . εἶτα δειλιάζω ἀναζεύγνυμι διμελεταω . οἶς Βούλγαρος δέ δείδω πέμπω πρός αὖος - ὁ σπονδή τίθημι πρός εἰρήνη ζητέω , καί σπένδω ἐπί συνθήκη ὁ μήτε Βούλγαρος ὁ Ῥωμαῖος ληΐζομαι μήτε μήv Ῥωμαῖος ἔπειμι κατά Βουλγάρα . καί ἐπί οὗτος ἐπανέρχομαι . τις δέ ὁ Βουλγάρα δῶρον ὑποσύρω παρά οὗτος ὁ αὐτοκράτωρ ἐν ἀπόρρητος δηλόω αὐτός ὁ ὁ ἄρχω σφεῖς βουλεύω · ἕ μηνύω ὁ Κωνσταντῖνος ὅτι βούλομαι ὁ σφέτερος ἀρχηγός λαός ἐκπέμπω κατά τις ὁ Ῥωμαῖος χώρα , ἵνα ἐκεῖθεν λεῖος κομίζω . καί ὅς κατάσκοπος στέλλω , ὅτε ὁρμάω ἐκ Βουλγαρία οἶς ληΐζομαι , ἑτοῖμος εἰμί αἰφνίδιος ἐπεκτρέχω κατά αὐτός ὁ μέν διαφθείρω , ὁ δέ καί ζωγρέω , καί μετά αἰχμαλωσία πολύς ἐπαναστρέφω , καί πάλιν ἔνοπλος θριαμβεύω . εἶτα πολύς τριήρης ἑτοιμάζω κατά Βουλ - γάρος ἐκπέμπω , καί κατά Μεσημβρία γίγνομαι αὐτός κλύδων ἐκ πνεῦμα βίαιος ἐμπίπτω σχεδόν ἅπας καταδύω . ὁ ὁ Βουλγάρα δέ ἀρχη - γος Τελέριχος ὑποπτάω ὑπό ὁ οἰκέω μηνύω - ἕπομαι ὁ βασιλεύς ὁ αὐτός βουλεύω , μή εἰδοί δέ τίς ὕω , κατασοφίζομαι ὁ ὁ ἀγνοέω . κουφότης , καί ἐκ αὐτός μανθάνω ὁ ἀγνοέω . γράφω γάρ διά ἀπόρρητος βούλομαι προσέρχομαι αὐτός , καί ἀξιόω δηλόω ὁ εἰμί τις ἔχω φίλος ἐκ ὁ παρά Βούλγαρος ἔξοχος , ἵνα ἐκεῖνος θαρσέω - σείω ὁ ἀπόρρητος καί σύν ἐκεῖνος ἀφικνέομαι πρός αὐτός . ὁ δέ παχύς , ὡς ἔοικα , εἰμί οὖον συνίημι ὁ σκέμμα ὁ βάρβαρος , ἀλλά ἀνόητος ὁ αὐτός προς - κεῖμαι εὐθύς ἐκκαλύπτω . καί ὁ βάρβαρος συλ - λαμβάνω αὐτός ὠμός ἁπαξάπας καί ἀπηνής δῖος - χράω . καί αὖθις δέ κατά Βουλγάρα ὁ αὐτ0κρά - οὗτος ὁ λοίσθιος ἐκστρατεύω , καί κατά ὁ ἐν Θρᾴκη ἀπανθρακόω , στρατοπεδεύω ὁ πό - δες αὐτός ἀπανθρακόω , ὅθεν αὐτός λάβρος πῦρ - σύ καί φλογώδης ἐκκαίω , ὡς μηδείς οὗτος μηδέ παρά ἰατρός ἐπινοέω ἀλέξημα . ἐκεῖθεν ἐπί κλέω - φέρω μέχρι Σηλυβρία κατά-ἀντάω , ὅθεν διά τριήρης κομίζω , βοῦς ὡς “ ζῶ ἔτι ὁ πῦρ παραδίδωμι ” . ἄρτι δέ φθάνω εἰς ὁ στρογγύς - λος ὁ μεθυσμένος θεῖον ξυρόν ὁ δείλαιος πειράω , καί βίαιος ἐκεῖ ὁ βίος καταστρέφω , χιλιάς ὁ ὀρθόδοξος πολύς ἀναιρέω , καί μάλι - ἕκαστος μοναστής , καί ὁ οὗτος ασκητήριο ὁ πυρός τίθημι παρανάλωμα , ὁ δέ καθαιρέω , ὁ δέ κοινόω , ὥσπερ καί ὁ ὁ Δαλμάτης λέγω μονή , ἀρχαῖος εἰμί καί ὁ ἐν Κωνσταντῖνος - πόλις πρέσβυς πᾶς , ἀπό ὅς ἀπελαύνω ὁ μοναχός στρατιώτης αὐτός ποιέω καταγώγιον . οὖον μόνος δέ κατά ὁ ζῶ λυττέω , ἀλλά καί εἰς ὁ ὁ Χριστός μάρτυς καί ὁ ἄλλος αὖος - ὁ εὐαρεστέω ἐμπαροινέω οὐ παύω , μηδείς αὐτός δύναμαι λέγω καί σύκινος ἐπικουρία ὁ οὗτος πρέσβυς ἀποκαλέω , καί ὁ οὗτος ἅγιος λείψανον ὁ μέν ἄτιμος καταχώννυμι , ὁ δέ ποιέω ὑποβρύχιος , ἔνιοι δέ καί ἀποτεφρόω , ὥσπερ καί ὁ ὁ πανευφημέω μάρτυς Εὐφημία ἀγάω σῶμα . δισσός δέ περί οὗτος φέρω λόγος · ὁ μέν γάρ πυρίκαυστος αὐτός λέγω δόξα ποιέω ὁ μιαρός ἐκεῖνος Κοπρώνυμος , κύω καί ὄνος αὐτός συμπράσσω καί ὁ τέφρα λικμάω , μή μέντοι αὐτός εἰς ἔργον ἐκβαίνω ὁ βούλευμα · φθάνω γάρ ὁ ὀρθόδοξος μανθάνω ὁ βουλεύω ἀφαιρέω ὁ ὁ μάρτυς σῶμα ἐκ ὁ σορός καί μετατίθημι αὐτός , ἕτερος δέ νεκρός ἐντίθημι αὐτός , ἐκεῖνος παρά ὁ ἀλιτήριος ἐκεῖνος παραδίδωμι πῦρ · ὁ δέ ἕτερος οὖον καίω , καταποντίζω δέ λέγω ὁ σῶμα ὁ μάρτυς σύν ὁ λάρναξ · ὁ δέ χάρις θεῖος κυβερνάω προσοκέλλω ὁ νῆσος Λῆμνος , καί ὑπό ὁ ἐν ὁ νῆσος πιστός γιγνώσκω - σῴζω κατατίθημι ἐκεῖ , ἐπί δέ Εἰρήνη καί Κωνσταντῖνος αὖθις ἀνακομίζω εἰς ὁ ὑπέρκειμαι ὁ πόλις ἔντιμος καί μεγαλοπρεπής . ὁ μέν οὖν οὕτως αἰσχρῶς βιόω οὕτως ἀποβιόω βίαιος , ὡς ἱστορέω , μοναρχέω ἔτος τριάκοντα ἐπί τέ - σαρ καί μείς τρεῖς , οὗτος καί ὁ δύο ἐνιαυτός συναριθμέω , ὅς ὁ Ἀρτάβασδος ἄρχω οὗτος περιγίγνομαι .