joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 4.8
Ἐπεὶ δὲ μνείαν τοῦ Ἀλεξάνδρου ὁ τῆς ἱστορίας λόγος πεποίηται , καλὸν καὶ τούτου τὰς πράξεις τε καὶ τὰ ἤθη καὶ ὅθεν κἀκ τίνων ἔφυ κατ’ ἐπιδρομὴν διηγήσασθαι , καὶ οὕτως αὖθις ἐπαναγαγεῖν τὸν λόγον πρὸς τὴν συνέχειαν · καὶ μᾶλλον ὅτι καὶ τοῖς Ἱεροσολύμοις οὗτος ὁ βασιλεὺς ἐπεδήμησε , καί τι θαύματος ἄξιον γέγονε πρὸς τὸν ἀρχιερέα καὶ τόν λαὸν ἐξ αὐτοῦ , καὶ αὐτός τι θεῖον ὅραμα διηγήσατο , ὡς Ἰώσηπος ἱστορεῖ · ἃ προι·ὼν ὁ λόγος μετὰ τὴν περὶ αὐτοὶ ἱστορίαν διδάξει . Οὗτος Φιλίππου μὲν ἦν τοῦ Μακεδόνων βασιέως υἱὸς ἐξ Ὀλυμπιάδος αὐτῷ γεννηθείς , μυθεύεται δὲ Ἄμμωνος εἶναι υἱός , ἐν εἴδει δράκοντος τῇ Ὀλυμ - πιάδι συνευνασθέντος · Ἄμμωνα δὲ τὸν Δία φασίν . ἀλλὰ τοῦτο μὲν μῦθος’ λέγεται δὲ τὴν μητέρα αὐτοῦ πρὸ τῆς νυκτὸς ᾗ τῷ Φιλίππῳ συγκατηυνάσθη ἐν ὀνείρῳ δόξαι κεραυνὸν ἐμπεσεῖν αὐτῆς τῇ γαστρί , κἀκ τούτου πῦρ ἐξαφθῆναι πολύ , καὶ τοῦτο πάντῃ φερόμενον διαλυθῆναι . μετὰ δὲ τὸν γάμον ὁ Φίλιππος καθ’ ὕπνους ἐδόκει σφραγῖδα τῇ γαστρὶ τῆς γυναικὸς ἐπιβαλεῖν , ἐγγεγλύφθαι δὲ τῇ σφραγῖδι λέοντα . οἶ μὲν οὖν ἄλλοι μάντεις ἄλλως τὸν ὄνειρον ἔκρινον , Ἀρίστανδρος δὲ κύειν ἔφη τὴν σφραγισθεῖσαν · μὴ γὰρ δὴ σφραγίζεσθαι τὰ κενά · θυμοειδῆ δ’ ἀποβήσεσθαι καὶ λεοντώδη τὸν τεχθησόμενον . ἐγεννήθη δὲ καθ’ ἣν ἡμέραν ἐν Ἐφέσῳ ὁ ναὸς τῆς Ἀρτέμιδος ἐνεπέπρηστο · ὅτε καί τινες ἐκεῖ παρόντες τῶν μάγων διαθέοντες ἄτην καὶ συμφορὰν βαρεῖαν τῆν’ ἡμέραν ἐκείνην τῇ Ἀσίᾳ τεκεῖν ἔλεγον . Ἦν δὲ τὴν χρόαν λευκὸς ὁ Ἀλέξανδρος , ἡ λευκότης δ' ἐφοινίσσετο περὶ τὸ στῆθος μάλιστα καὶ τὸ πρόσωπον , καὶ ἡδεῖά τις ἐκ τοῦ χρωτὸς αὐτοῦ ἀπέπνει ἀποφορὰ κἀκ τοῦ στόματος . τούτου δ’ αἴτιον ἡ θερμότης ἂν εἴη τοῦ σώματος · πυρῶδες γὰρ ὄν καὶ πολύθερμον ἀνήλισκε τὰ ὑγρὰ καὶ οὐδὲν ἐπιπολάζαιν αὐτοῦ τῷ σώματι σηπεδονῶδες εἴα . παρενέφαινε δὲ παιδόθεν τὴν ἐμβρίθειαν τοῦ φρονήματος . ποδώκης γὰρ ὤν , πρὸς τοὺς ἐρομένους εἰ Ὀλυμπἰασιν ἀγωνίσεται στάδιον εἶπεν‘‘ “ εἰ βασιλεῦσιν ἄντα γωνίσασθαι ἔμελλον . ” εἰ δὲ πόλις τις τῶν ἐπιφανῶν ἁλοῦσα παρὰ τοῦ πατρὸς αὐτό ἀπηγγέλη ἢ ἐν μάχῃ νίκη γεγονυῖα περιφανής , ὥσπερ ἀχθόμενος τοῖς ἥλιξιν ἔλεγεν ὡς “ οὐδὲν ἐμοὶ σὺν ὑμίν ὁ πατὴρ ἀπολείψει λαμπρόν τι ἔργον ἐνδείξασθαι.’ τοῦ Βουκεφάλα δ' ἵππου κομισθέντος Φιλίππῳ τρισκαίδεκα ταλάντων τιμῆς , καὶ μήτε ἀναβάτην προσιεμένου , ὡς τῷ Φιλίππῳ ἐδείκνυτο , μήτε φωνὴν ὑπομένοντος , κἀντεῦθεν δυσχρήστου δόξαντος κομιδῇ , ” οἷον ἵππον ” ὁ Ἀλέξανδρος ἔφη “ μὴ εἰδότες χρήσασθαι ἀποπέμπονται . ” καὶ ὁ πατὴρ ἐπιτιμῶν αὐτῷ εἶπε “ σὺ δὲ χρήσασθαι δυνήσῃ αὐτῷ ; ” ὁ δ’ ἀπεκρίθη “ βέλτιον ἂν ἑτέρου τούτῳ χρησαίμην . ” καὶ χρήσασθαι τῶ ἵππω ἐπιτραπείς , παραλαβὼν τὴν ἡνίαν ἐπέστρεψε πρὸς τὸν ἥλιον , συνεὶς ἴσως ὅτι τῇ σκιᾷ πρὸ αὐτοῦ σαλευομένῃ ἐταράττετο . βραχὺ δὲ καταψήσας αὐτὸν ἀνέθορε καὶ ἐπέβη αὐτοῦ , καὶ παρακ·αλπάσας μικρὸν ἐφῆκε πρὸς δρόμον ἠγωνίων δ’ οἱ βλέποντες . ἤδη δ' ἐπιστραφέντος σὺν φρονήματι καὶ χαρᾷ , οἱ μὲν περὶ Φίλιππον ἀνεβόησαν , ἐκεῖνος δὲ χαρμόσυνα προήνεγκε δάκρυα , καὶ φιλήσας τὸν παῖδα “ ζήτει , τέκνον ἔφη , σοὶ βασιλείαν ἀνάλογον · Μακεδονία γάρ σε οὐ χωρεῖ.’ ἦν δὲ ἡ φύσις αὐτῷ δυσκίνητος μὲν ἐπιτασσομένῳ , εἰ δὲ λόγῳ τις αὐτὸν καὶ πειθοῖ μετῄει , πειθήνιος . ὡμίλησε δὲ τῷ Ἀριστοτέλει , μετασχὼν τασχὼν οὐ μόνον τοῦ ἠθικοῦ καὶ πολιτικοῦ λόγου , ἀλλὰ καὶ τῶν ἀπορρητοτέρων , οὑς οὐκ ἐκοινοῦντο πολλοῖς , ἐποπτικούς καὶ ἀκροαματικοὺς καλοῦντες αὐτούς . φέρεται γὰρ πρὸς Ἀριστοτέλην αὐτοῦ ἐπιστόλιον οὕτως ἔχον “ οὐχ ὀρθῶς ἐποίησας ἐκδοὺς τοὺς ἀκροαματικοὺς τῶν λόγων’ τίνι γὰρ τῶν ἄλλων διοίσομεν , εἰ καθ’ οὓς ἐπαιδεύθημεν λόγους οὗτοι πάντων ἔσονται κοινοί ; ” ὁ δὲ ἀντεπέστειλεν ὡς “ ἐκδέδονται καὶ οὐκ ἐκδέδονται , ” διὰ τούτων δηλῶν τὴν ἀσάφειαν καὶ τὸ δυσκατάληπτον . καὶ τῆς ἰατρικῆς δὲ οὐ τὸ θεωρητικὸν μετῄει μόνον , ἀλλὰ καὶ τὴν πρᾶξιν αὐτήν . αὐτήν . ἑξκαιδεκέτης δὲ γεγονώς , καὶ τοῦ φρονήματος καὶ τῆς ἀνδρείας ἀπόπειραν ἤδη διδούς , ὑπερηγαπᾶτο πρὸς τοῦ πατρός’ διὰ δὲ τοὺς παρ’ ἡλικίαν ἔρωτας τοῦ Φιλίππου καὶ τὸ τῆς μητρὸς ζηλότυπον καὶ βαρύθυμον ὁ Ἀλέξανδρος ἔσχε πρὸς τὸν πατέρα διαφοράς .
Lemmas: ἐπεί δέ μνεία ὁ Ἀλέξανδρος ὁ ὁ ἱστορία λόγος ποιέω , καλός καί οὗτος ὁ πρᾶξις τε καί ὁ ἦθος καί ὅθεν ἐκ τίνω φύω κατά ἐπιδρομή διηγέομαι , καί οὕτως αὖθις ἐπανάγω ὁ λόγος πρός ὁ συνέχεια · καί μᾶλλον ὅτι καί ὁ Ἱερουσαλήμ οὗτος ὁ βασιλεύς ἐπιδημέω , καί τίς θαῦμα ἄξιος γίγνομαι πρός ὁ ἀρχιερεύς καί ὁ λαός ἐκ αὐτός , καί αὐτός τίς θέω ὅραμα διηγέομαι , ὡς Ἰώσηπος ἱστορέω · ὁ προλέγω ὁ λόγος μετά ὁ περί αὐτός ἱστορία διδάσκω . οὗτος Φίλιππος μέν εἰμί ὁ Μακεδών βασιηως υἱός ἐκ Ὀλυμπιάς αὐτός γεννάω , μυθεύω δέ Ἄμμων εἰμί υἱός , ἐν εἶδος δράκων ὁ Ὀλυμ - πία συνευνάζω · Ἄμμων δέ ὁ Ζεύς φημί . ἀλλά οὗτος μέν μῦθος λέγω δέ ὁ μήτηρ αὐτός πρό ὁ νύξ ὅς ὁ Φίλιππος συγκατευνάζω ἐν ὄνειρος δόξα κεραυνός ἐμπίπτω αὐτός ὁ γαστήρ , ἐκ οὗτος πῦρ ἐξάπτω πολύς , καί οὗτος πάντῃ φέρω διαλύω . μετά δέ ὁ γάμος ὁ Φίλιππος κατά ὕπνος δοκέω σφραγίς ὁ γαστήρ ὁ γυνή ἐπιβάλλω , ἐγγλύφω δέ ὁ σφραγίς λέων . οἶς μέν οὖν ἄλλος μάντις ἄλλως ὁ ὄνειρος κρίνω , Ἀρίστανδρος δέ κύω φημί ὁ σφραγίζω · μή γάρ δή σφραγίζω ὁ κενός · θυμοειδής δέ ἀποβαίνω καί λεοντώδης ὁ τίκτω . γεννάω δέ κατά ὅς ἡμέρα ἐν Ἔφεσος ὁ ναός ὁ Ἄρτεμις ἐμπίμπρημι · ὅτε καί τις ἐκεῖ πάρειμι ὁ μάγος διαθέω ἄτη καί συμφορά βαρύς τηνῶ ἡμέρα ἐκεῖνος ὁ Ἀσία τίκτω λέγω . ἦς δέ ὁ χροιά λευκός ὁ Ἀλέξανδρος , ὁ λευκότης δέ φοινίσσω περί ὁ στῆθος μάλιστα καί ὁ πρόσωπον , καί ἡδύς τις ἐκ ὁ χρώς αὐτός ἀποπνέω ἀποφορά ἐκ ὁ στόμα . οὗτος δέ αἴτιος ὁ θερμότης εἄν εἰμί ὁ σῶμα · πυρώδης γάρ εἰμί καί πολύθερμος ἀναλίσκω ὁ ὑγρός καί οὐδείς ἐπιπολάζω αὐτός ὁ σῶμα σηπεδονώδης ἐάω . παραφαίνω δέ παιδόθεν ὁ ἐμβρίθεια ὁ φρόνημα . ποδώκης γάρ εἰμί , πρός ὁ ἔρομαι εἰμί Ὀλυμπιάς ἀγωνίζομαι στάδιον εἶπον “ εἰμί βασιλεύς ἄντα γονίζω μέλλω . ” εἰμί δέ πόλις τις ὁ ἐπιφανής ἁλίσκομαι παρά ὁ πατήρ αὐτός ἀπαγγέλλω ἢ ἐν μάχομαι νίκη γίγνομαι περιφανής , ὥσπερ ἄχθομαι ὁ ἧλιξ λέγω ὡς “ οὐδείς ἐγώ σύν σύ ὁ πατήρ ἀπολείπω λαμπρός τίς ἔργον ἐνδείκνυμι ὁ Βουκεφάλας δέ ἵππος κομίζω Φίλιππος τρεισκαίδεκα τάλαντον τιμή , καί μήτε ἀναβάτης προσίημι , ὡς ὁ Φίλιππος δείκνυμι , μήτε φωνή ὑπομένω , ἐντεῦθεν δύσχρηστος δόξα κομιδή , ” οἷος ἵππος ” ὁ Ἀλέξανδρος φημί “ μή οἶδα χράω ἀποπέμπω . ” καί ὁ πατήρ ἐπιτιμάω αὐτός εἶπον “ σύ δέ χράω δύναμαι αὐτός ; ” ὁ δέ ἀποκρίνω “ ἀγαθός εἄν ἕτερος οὗτος χράω . ” καί χράω ὁ ἵππος ἐπιτρέπω , παραλαμβάνω ὁ ἡνία ἐπιστρέφω πρός ὁ ἥλιος , συνίημι ἴσως ὅτι ὁ σκιά πρό αὐτός σαλεύω ταράσσω . βραχύς δέ καταψάω αὐτός ἀναθρῴσκω καί ἐπιβαίνω αὐτός , καί παρακαλπάζω μικρός ἐφίημι πρός δρόμος ἀγωνιάω δέ ὁ βλέπω . ἤδη δέ ἐπιστρέφω σύν φρόνημα καί χαρά , ὁ μέν περί Φίλιππος ἀναβοάω , ἐκεῖνος δέ χαρμόσυνος προφέρω δάκρυ , καί φιλέω ὁ παῖς “ ζητέω , τέκνον φημί , σύ βασίλειος ἀνάλογος · Μακεδονία γάρ σύ οὖον χωρέω εἰμί δέ ὁ φύσις αὐτός δυσκίνητος μέν ἐπιτάσσω , εἰμί δέ λόγος τις αὐτός καί πειθώ μέτειμι , πειθήνιος . ὁμιλέω δέ ὁ Ἀριστοτέλης , μετέχω τασχὼν οὖον μόνος ὁ ἠθικός καί πολιτικός λόγος , ἀλλά καί ὁ ἀπόρρητος , οὖς οὐ κοινόω πολύς , εποπτικός καί ἀκροαματικός καλέω αὐτός . φέρω γάρ πρός Ἀριστοτέλης αὐτός Ἐπιστόλιον οὕτως ἔχω “ οὐ ὀρθῶς ποιέω ἐκδίδωμι ὁ ἀκροαματικός ὁ λόγων τίς γάρ ὁ ἄλλος διαφέρω , εἰμί κατά ὅς παιδεύω λόγος οὗτος πᾶς εἰμί κοινός ; ” ὁ δέ ἀντεπιστέλλω ὡς “ ἐκδίδωμι καί οὐ ἐκδίδωμι , ” διά οὗτος δηλόω ὁ ἀσάφεια καί ὁ δυσκατάληπτος . καί ὁ ἰατρικός δέ οὖον ὁ θεωρητικός μέτειμι μόνος , ἀλλά καί ὁ πρᾶξις αὐτός . αὐτός . ἑξκαιδεκέτης δέ γίγνομαι , καί ὁ φρόνημα καί ὁ ἀνδρεῖος ἀπόπειρα ἤδη δίδωμι , ὑπεραγαπάω πρός ὁ πατρῷος διά δέ ὁ παρά ἡλικία Ἔρως ὁ Φίλιππος καί ὁ ὁ μήτηρ ζηλότυπος καί βαρύθυμος ὁ Ἀλέξανδρος ἔχω πρός ὁ πατήρ διαφορά .