joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 13.15
Οὕτω μὲν οὖν , ὡς εἴρηται , Οὐαλεντινιανὸς ἐψήφιστο βασιλεύς . ἀχθεὶς δὲ καὶ ἀναρρηθεὶς καὶ τὰ βασιλικὰ περιέθετο σύμβολα . ὁ δὲ Σαλούστιος , ὅτι σπουδὴν ἐνεδείξατο ἀναρρηθῆναι αὐτόν , ἀμοιβὴν ᾔτει τῶν τῆς ἐπαρχότητος ἀνεθῆναι φροντίδων . καὶ ὁ βασιλεύς “ διὰ τοῦτο ” εἶπε “ τοσούτων μοι πραγμά - τῶν ἐπεφόρτισας ὄγκον , ἔν αὐτὸς μηδ’ ἐφάπτοιο τούτου ” ; ὥρμητο δὲ Οὐαλεντινιανὸς ἐκ Παιονίας . ἦν δ’ εὐσεβὴς τὰ πρὸς τὸν θεόν · διὸ καὶ ὑπερορίᾳ αὐτὸν ὁ Ἰουλιανὸς κατεδίκασεν · εἶτα τριβοῦνον ἀριθμοῦ τῆς ὑπερορίας ἀνακληθέντα ἐποίησεν . οὗτος καὶ τὴν ἰσχὺν γενναιότατος καὶ τὴν γνώμην ἦν δικαιότατος . διὸ καὶ τῶν ἀρχὰς τότε μετιόντων πολλοὺς ὡς ἀδικοῦντας ἐτιμωρήσατο , τὸν κρατοῦντα λέγων ἀπαιτεῖσθαι δικαιοσύνης πρὸ τῶν ἄλλων φροντίζειν . οὗτος κοινωνὸν τῆς βασιλείας Οὐάλεντα τὸν ἀδελφὸν προσελάβετο καὶ τὴν ἑῴαν μοῖραν αὐτῷ πιστεύσας , αὐτὸς ἐν τοῖς ἑσπερίοις διέτριβε καὶ πολέμους κατὰ βαρβάρων συγκροτήσας πολλοὺς τρόπαια κατ’ ἐκείνων ἐστήσατο . εἶχε δὲ πρὸ τῆς βασιλείας υἱὸν κεκλημένον Γρατιανόν , ὃς αὐτῷ ἐκ τῆς γαμετῆς Σευήρας ἐγένετο · ὃν καὶ ἀνηγόρευσεν αὐτοκράτορα . ἔγημε δὲ καὶ δευτέραν γυναῖκα , ἔτι περιούσης καὶ τῆς προτέρας . Ἰουστῖνα ἦν ἡ δευτέρα , ἐξ ἧς καὶ τὸν νέον ἐγείνατο Οὐαλεντινιανὸν καὶ θυγατέρας Ἰούσταν , Γράταν , καὶ Γάλλαν . ἐπὶ τούτου τελευτήσαντος Εὐδοξίου τοῦ κακοδόξου τῆς νέας Ρώμης ἀρχιερέως , ἀντεισήχθη Δημόφιλος ὁμόδοξος τυγχάνων τῷ πρὸ αὐτοῦ · ὃς ἐπ’ ἔτεσι δώδεκα τῆς ἐκκλησίας ἐκράτησεν . οὗτος ὁ βασιλεύς , καὶ τὸν μέγαν Ἀμβρόσιον ἐπίσκοπον τῆς Μεδιολανῶν προεχειρίσατο πόλεως . μαθὼν δὲ περὶ τοῦ ἀδελφοῦ Οὐάλεντος ὅτι τῆς Ἀρειανικῆς ἀντιποιεῖται αἱρέσεως καὶ πάντας βιάζει ταύτῃ συντίθεσθαι , διὰ γραμμάτων ἐπιπλήττει αὐτὸν καὶ ἀποστῆναι παραινεῖ τῆς αἱρέσεως . ὁ δὲ τοῦ οἰκείου θελήματος οὐκ ἀφίστατο καὶ μᾶλλον κατὰ τῶν ὀρθοδόξων ἐξηγριαίνετο . Ῥοδανὸς δέ τις πραιπόσιτος παρὰ Οὐαλεντινιανῷ μέγα ἠδύνατο . κατ᾿ αὐτοῦ προσῆλθε γυνή τις Βερνίκη καλουμένη τῷ βασιλεῖ Οὐαλεντινιανῷ ἀδικίαν ἐπεγκαλοῦσα τῷ πραιποσίτῳ . ἐρευνήσας γοῦν ὁ αὐτοκράτωρ , καὶ γνοὺς μὴ ψεύδεσθαι τὴν γυναῖκα , προσκαλεσάμενος τὸν πραιπόσιτον , θεραπεῦσαι κεκέλευκε τῇ γυναικὶ τὸ ἀδίκημα . κἀκεῖνος τῇ παρρησίᾳ τῇ πρὸς τὸν βασιλέα θαρρῶν , οὐδένα λόγον ἔθετο τῆς ἀδικουμένης . προσῆλθεν οὖν καὶ αὖθις τῷ βασιλεῖ ἡ γυνή · καὶ ὃς μαθὼν μήτινα θέσθαι φροντίδα τῆς γυναικὸς τὸν πραιπόσιτον , αὐτίκα γυμνοῖ μὲν ἐκεῖνον τοῦ ἀξιώματος , κελεύει δὲ δεθέντα ἐν τῷ θεάτρῳ περιαχθῆναι , ἀγῶνος ἱππικοῦ ἀγομένου , κηρύκων αὐτοῦ προαγόντων καὶ τὸ εἰς τὴν γυναῖκα βοώντων ἀδίκημα καὶ τοῦ βασιλικοῦ κελεύσματος τὴν παρακοήν · καὶ μετὰ τὴν περιαγωγὴν καὶ τὸ κήρυγμα ἐκεῖ παρευθὺ καυθῆναι αὐτόν . καὶ ὁ μὲν τοιοῦτον εὕρατο τέλος · ἡ δὲ πᾶσα ἐκείνου περιουσία τῇ γυναικὶ διὰ βασιλείου παρακεχώρητο γράμματος . ἐξέλιπε δὲ ὁ βασιλεὺς οὗτος ἐν Γαλλίαις διάγων , ἀπολαύσας χρόνου μακροῦ · ἐβίω γὰρ ἔτη πρὸς τέσσαρσιν ὀγδοήκοντα , ἕνδεκα τούτων βασιλεύσας ἐνιαυτούς . καὶ τὸν υἱὸν Γρατιανὸν τῆς βασιλείας τῶν ἐσπερίων διάδοχον καταλελοιπώς .
Lemmas: οὕτως μέν οὖν , ὡς εἴρω , Οὐαλεντινιανός ψηφίζω βασιλεύς . ἄγω δέ καί ἀναιρέω καί ὁ βασιλικός περιτίθημι σύμβολον . ὁ δέ Σαλούστιος , ὅτι σπουδή ἐνδείκνυμι ἀναρρηθῆναι αὐτός , ἀμοιβή αἰτέω ὁ ὁ ἐπαρχότης ἀνίημι φροντίς . καί ὁ βασιλεύς “ διά οὗτος ” εἶπον “ τοσοῦτος ἐγώ πρᾶγμα - ὁ φορτίζω ὄγκος , ἐν αὐτός μηδέ ἐφάπτω οὗτος ” ; ὁρμέω δέ Οὐαλεντινιανός ἐκ Παιονία . εἰμί δέ εὐσεβής ὁ πρός ὁ θεός · διό καί ὑπερορία αὐτός ὁ Ἰουλιανός καταδικάζω · εἶτα τριβοῦνος ἀριθμός ὁ ὑπερορία ἀνακαλέω ποιέω . οὗτος καί ὁ ἰσχύς γενναῖος καί ὁ γνώμη εἰμί Δίκαιος . διό καί ὁ ἀρχή τότε μέτειμι πολύς ὡς ἀδικέω τιμωρέω , ὁ κράτος λέγω ἀπαιτέω δικαιοσύνη πρό ὁ ἄλλος φροντίζω . οὗτος κοινωνός ὁ βασίλεια Οὐάλης ὁ ἀδελφός προσλαμβάνω καί ὁ ἑῷος μοῖρα αὐτός πιστεύω , αὐτός ἐν ὁ ἑσπέριος διατρίβω καί πόλεμος κατά βάρβαρος συγκροτέω πολύς τρόπαιον κατά ἐκεῖνος ἵστημι . ἔχω δέ πρό ὁ βασίλεια υἱός καλέω Γρατιανός , ὅς αὐτός ἐκ ὁ γαμετή Σευήρα γίγνομαι · ὅς καί ἀναγορεύω αὐτοκράτωρ . γαμέω δέ καί δύο γυνή , ἔτι περίειμι καί ὁ πρότερος . Ἰουστίνα εἰμί ὁ δύο , ἐκ ὅς καί ὁ νέος γείνομαι Οὐαλεντινιανός καί θυγάτηρ Ἰούστα , Γράτα , καί Γάλλα . ἐπί οὗτος τελευτάω Ευδοξίου ὁ κακοδοξέω ὁ νέος Ῥώμη ἀρχιερεύς , ἀντέχω Δημόφιλος ὁμόδοξος τυγχάνω ὁ πρό αὐτός · ὅς ἐπί ἔτος δώδεκα ὁ ἐκκλησία κρατέω . οὗτος ὁ βασιλεύς , καί ὁ μέγας Ἀμβρόσιον ἐπίσκοπος ὁ Μεδιολάνων προχειρίζω πόλις . μανθάνω δέ περί ὁ ἀδελφός Οὐάλης ὅτι ὁ Ἀρειανικός ἀντιποιέω αἵρεσις καί πᾶς βιάζω οὗτος συντίθημι , διά γράμμα ἐπιπλήσσω αὐτός καί ἀφίστημι παραινέω ὁ αἵρεσις . ὁ δέ ὁ οἰκεῖος θέλημα οὐ ἀφίστημι καί μᾶλλον κατά ὁ ὀρθόδοξος ἐξαγριαίνω . Ῥοδανός δέ τις Πραιπόσιτος παρά Οὐαλεντινιανός μέγας δύναμαι . κατά αὐτός προσέρχομαι γυνή τις Βερνίκη καλέω ὁ βασιλεύς Οὐαλεντινιανός ἀδικία ἐπεγκαλέω ὁ πραιπόσιτος . ἐρευνάω γοῦν ὁ αὐτοκράτωρ , καί γιγνώσκω μή ψεύδω ὁ γυνή , προσκαλέω ὁ πραιπόσιτος , θεραπεύω κελεύω ὁ γυνή ὁ ἀδίκημα . ἐκεῖνος ὁ παρρησία ὁ πρός ὁ βασιλεύς θαρσέω , οὐδείς λόγος τίθημι ὁ ἀδικέω . πρόσειμι οὖν καί αὖθις ὁ βασιλεύς ὁ γυνή · καί ὅς μανθάνω μήτις τίθημι φροντίς ὁ γυνή ὁ πραιπόσιτος , αὐτίκα γυμνόω μέν ἐκεῖνος ὁ ἀξίωμα , κελεύω δέ δέω1 ἐν ὁ θέατρον περιάγω , ἀγών ἱππικόν ἄγω , κῆρυξ αὐτός προάγω καί ὁ εἰς ὁ γυνή βοῦς ἀδίκημα καί ὁ βασιλικός κέλευσμα ὁ παρακοή · καί μετά ὁ περιαγωγή καί ὁ κήρυγμα ἐκεῖ παρευθύς καίω αὐτός . καί ὁ μέν τοιοῦτος εὑρίσκω τέλος · ὁ δέ πᾶς ἐκεῖνος περιουσία ὁ γυνή διά βασίλειος παραχωρέω γράμμα . ἐκλείπω δέ ὁ βασιλεύς οὗτος ἐν Γαλλίας Διάγων , ἀπολαύω χρόνος μακρός · βιόω γάρ ἔτος πρός τέσσαρες ὀγδοήκοντα , ἕνδεκα οὗτος βασιλεύω ἐνιαυτός . καί ὁ υἱός Γρατιανός ὁ βασίλεια ὁ εἰσπεράω διάδοχος καταλείπω .