joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 9.28
Τότε δὲ συνηνέχθη καὶ τὰ κατὰ τὸν Προυσίαν . ὃς γέρων ὢν καὶ τοὺς τρόπους τραχὺς ἐφοβήθη τοὺς Βιθυνοὺς μὴ τῆς βασιλείας αὐτὸν ἐκβάλωσι , τὸν Νικομήδη τὸν υἱὸν ἀνθελόμενοι . καὶ κατά τινα πρόφασιν ἔπεμψεν εἰς τὴν Ῥώμην αὐτὸν κἀκεῖ διάγειν ἐκέλευσεν . ὡς δὲ κἀν τῇ Ῥώμῃ διαιτωμένῳ τῷ υἱῷ ἐπεβούλευσε καὶ ἔσπευδε κτεῖναι αὐτόν , Βιθυνοί τινες εἰς Ῥώμην φοιτήσαντες ἐξήγαγον λάθρᾳ τὸν Νικομήδη , καὶ ἐς τὴν Βιθυνίαν κομίσαντες , τὸν μὲν γέροντα ἐφόνευσαν , βασιλέα δ’ ἐκεῖνον ἀπέδειξαν . ταῦτα ἠνίασε μὲν τοὺς Ῥωμαίους , οὐ μὴν καὶ εἰς πόλεμον ἐξηρέθισε . Τὴν δὲ Μακεδονίαν Ἀνδρίσκος τις ἐξ Ἀτραμυτίου φύς , τῷ Περσεῖ δ’ ἐμφερὴς τὸ εἶδος γενόμενος καὶ παῖς εἶναι ἐκείνου πλαττόμενος καὶ Φίλιππον ἑαυτὸν ὀνομάζων , ἐπὶ πλεῖστον ἀπέστησε . τὸ μὲν γὰρ πρῶτον ἐς τὴν Μακεδονίαν ἐλθὼν ταράττειν αὐτὴν ἐπειρᾶτο , ὡς δὲ οὐδεὶς προσεῖχεν αὐτῷ , πρὸς τὸν Δημήτριον εἰς τὴν Συρίαν ἐτράπετο , ὡς ἐξ ἐκείνου διὰ τὸ γένος βοηθείας τευξόμενος . συλληφθεὶς δὲ παρ᾿ ἐκείνου καὶ εἰς τὴν Ρώμην πεμφθείς , ὅτι τε μὴ ὢν τοῦ Πέρσεως υἱὸς ἠλέγχθη καὶ ὅτι οὐδέ τι ἕτερον εἶχεν ἄξιον λόγου , κατεφρονήθη . καὶ ἀφεθεὶς χεῖρά τε συνήγαγεν ἀνθρώπων νεωτεροποιῶν καὶ πόλεις πολλὰς ἐπηγάγετο , καὶ τέλος βασιλικὴν στολὴν περιθέμενος καὶ δύναμιν συγκροτήσας εἰς Θρᾴκην ἀφίκετο , καὶ συχνοὺς μὲν τῶν αὐτονόμων , συχνοὺς δὲ καὶ τῶν δυναστῶν τοῖς ῾Ρωμαίοις ἀχθομένους 10 παραλαβὼν εἰς Μακεδονίαν ἐνέβαλε καὶ αὐτὴν κατέσχε , καὶ ἐπὶ τὴν Θεσσαλίαν ὁρμήσας οὐκ ὀλίγα ταύτης προσεποιήσατο . Οἱ δὲ ῾Ρωμαῖοι κατεφρόνουν μὲν πρότερον τοῦ Ἀνδρίσκου , εἶτα τὸν Σκιπίωνα τὸν Νασικᾶν ἔπεμψᾶν εἰρηνικῶς πὼς τὰ ἐκεῖ διοικήσοντα . ὃς εἰς τὴν Ἐλλάδα ἐλθὼν καὶ μαθὼν τὰ γενόμενα , τοῖς μὲν ῾Ρωμαίοις δηλῶν ταῦτα ἐπέστειλε , δύναμιν δὲ παρὰ τῶν ἐκεῖ συμμάχων ἀθροίσας ἔργου εἴχετο , καὶ προῆλθε μέχρι Μακεδονίας . οἱ δ᾿ ἐν τῇ ῾Ρώμῃ γνόντες τὰ κατὰ τὸν Ἀνδρίσκον , στράτευμα ἔπεμψαν καὶ στρατηγὸν Πούπλιον Ἰουβέντιον . ᾧ περὶ Μακεδονίαν γενομένῳ συμβαλὼν ὁ Ἀνδρίσκος ἐκεῖνόν τε ἀπέκτεινε καὶ τοὺς ἄλλους πάντας ἂν κατειργάσατο , εἰ μὴ τῆς νυκτὸς ἀπεχώρησαν . καὶ εἰς τὴν Θεσσαλίαν μετὰ ταῦτα εἰσέβαλε καὶ πλεῖστα αὐτῆς ἐκάκωσε , καὶ τὰ τῶν Θρᾳκῶν προσηταιρίσατο . πάλιν οὖν διὰ ταῦτα οἱ ἐν τῇ ῾Ρώμῃ Κύιντον Καικίλιον Μέτελλον στρατηγὸν σὺν δυνάμει πολλῇ ἔστειλαν . καὶ ὃς εἰς τὴν Μακεδονίαν ἦλθε , καί οἱ ὁ Ἄτταλος προσήμυνε ναυτικῷ . διὸ δείσας ὁ Ἀνδρίσκος περὶ τῶν παραθαλασσίων οὐκ ἐτόλμησε περαιτέρω προελ - ὀλίγον δὲ τῆς Πύδνης ἔξω προχωρήσας ἱππομαχίᾳ μὲν ὑπερέσχε , φοβηθεὶς δὲ τὸ πεζόν ἀνέστρεψε . καὶ ἐπαρθεὶς διχῇ τὸν στρατὸν διεῖλε , καὶ τοῖς μὲν αὐτὸς κατὰ χώραν προσήδρευε , τοὺς δὲ πορθῆσαι τὴν Θεσσαλίαν ἀπέστειλε . καταφρονήσας οὖν ὁ Μέτελλος τῶν παρόντων συνέμιξε · καὶ τῶν πρῶτον αὐτῷ εἰς χεῖρας ἐλθόντων περιγενόμενος ῥᾷον καὶ τοὺς λοιποὺς παρεστήσατο · ἑτοίμως γὰρ ὡς ἐξήμαρτον αὐτῷ ὡμολόγησαν . ὁ δὲ Ἀνδρίσκος εἰς τὴν Θρᾴκην ἀπέδρα , καὶ δύναμιν ἀθροίσας συνέβαλε τῷ Μετέλλω προιόντι οὗ προεχώρει . καὶ τῶν προμάχων αὐτοῦ τραπέντων τό τε συμμαχικὸν αὐτοῦ ἐσκεδάσθη καὶ αὐτὸς ὑπὸ Βύζου Θρᾳκὸς δυνάστου προδοθεὶς ἐδικαιώθη . Καὶ Ἀλέξανδρος δέ τις Περσέως καὶ αὐτὸς λέγων εἶναι υἱὸς καὶ χεῖρα συναγαγὼν κατέλαβε τὴν περὶ τὸν Μεστὸν καλούμενον ποταμὸν χώραν ὃν ὁ Μέτελλος ἐπεδίωξεν ὑποφυγόντα μέχρι τῆς Δαρδανίας .
Lemmas: τότε δέ συμφέρω καί ὁ κατά ὁ Προυσίας . ὅς γέρων εἰμί καί ὁ τρόπος τραχύς φοβέω ὁ Βιθυνοί μή ὁ βασίλεια αὐτός ἐκβάλλω , ὁ Νικομήδης ὁ υἱός ἀνθαιρέω . καί κατά τις πρόφασις πέμπω εἰς ὁ Ῥώμη αὐτός ἐκεῖ διάγω κελεύω . ὡς δέ ἐν ὁ Ῥώμη διαιτάω ὁ υἱός ἐπιβουλεύω καί σπεύδω κτείνω αὐτός , Βιθυνός τις εἰς Ῥώμη φοιτάω ἐξάγω λάθρῃ ὁ Νικομήδης , καί εἰς ὁ Βιθυνία κομίζω , ὁ μέν γέρων φονεύω , βασιλεύς δέ ἐκεῖνος ἀποδείκνυμι . οὗτος ἀνιάω μέν ὁ Ῥωμαῖος , οὖον μήv καί εἰς πόλεμος ἐξερεθίζω . ὁ δέ Μακεδονία Ἀνδρίσκος τις ἐκ ατραμυτιω φύς , ὁ Περσεύς δέ ἐμφερής ὁ εἶδος γίγνομαι καί παῖς εἰμί ἐκεῖνος πλάσσω καί Φίλιππος ἑαυτοῦ ὀνομάζω , ἐπί πλεῖστος ἀφίστημι . ὁ μέν γάρ πρῶτος εἰς ὁ Μακεδονία ἔρχομαι ταράσσω αὐτός πειράω , ὡς δέ οὐδείς προσέχω αὐτός , πρός ὁ Δημήτριος εἰς ὁ Συρία τρέπω , ὡς ἐκ ἐκεῖνος διά ὁ γένος βοήθεια τυγχάνω . συλλαμβάνω δέ παρά ἐκεῖνος καί εἰς ὁ Ῥώμη πέμπω , ὅτι τε μή εἰμί ὁ Πέρσις υἱός ἐλέγχω καί ὅτι οὐδέ τίς ἕτερος ἔχω ἄξιος λόγος , καταφρονέω . καί ἀφίημι χείρ τε συνάγω ἄνθρωπος νεωτεροποιός καί πόλις πολύς ἐπάγω , καί τέλος βασιλικός στολή περιτίθημι καί δύναμις συγκροτέω εἰς Θρᾴκη ἀφικνέομαι , καί συχνός μέν ὁ αὐτόνομος , συχνός δέ καί ὁ δυνάστης ὁ Ῥωμαῖος ἄχθομαι 10 παραλαμβάνω εἰς Μακεδονία ἐμβάλλω καί αὐτός κατέχω , καί ἐπί ὁ Θεσσαλία ὁρμάω οὐ ὀλίγος οὗτος προσποιέω . ὁ δέ Ῥωμαῖος καταφρονέω μέν πρότερος ὁ Ἀνδρίσκος , εἶτα ὁ Σκιπίων ὁ Νασικᾶς πέμπω εἰρηνικός πως ὁ ἐκεῖ διοικέω . ὅς εἰς ὁ Ἐλλάς ἔρχομαι καί μανθάνω ὁ γίγνομαι , ὁ μέν Ῥωμαῖος δηλόω οὗτος ἐπιστέλλω , δύναμις δέ παρά ὁ ἐκεῖ σύμμαχος ἀθροίζω ἔργον ἔχω , καί προέρχομαι μέχρι Μακεδονία . ὁ δέ ἐν ὁ Ῥώμη γιγνώσκω ὁ κατά ὁ Ἀνδρίσκος , στράτευμα πέμπω καί στρατηγός Πούπλιος Ἰουβέντιος . ὅς περί Μακεδονία γίγνομαι συμβάλλω ὁ Ἀνδρίσκος ἐκεῖνος τε ἀποκτείνω καί ὁ ἄλλος πᾶς εἄν κατεργάζομαι , εἰμί μή ὁ νύξ ἀποχωρέω . καί εἰς ὁ Θεσσαλία μετά οὗτος εἰσβάλλω καί πλεῖστος αὐτός κακόω , καί ὁ ὁ Θρᾷξ προσεταιρίζομαι . πάλιν οὖν διά οὗτος ὁ ἐν ὁ Ῥώμη Κύιντος Καικίλιος Μέτελλος στρατηγός σύν δύναμις πολύς στέλλω . καί ὅς εἰς ὁ Μακεδονία ἔρχομαι , καί ὁ ὁ Ἄτταλος προσαμύνω ναυτικός . διό δείδω ὁ Ἀνδρίσκος περί ὁ παραθαλάσσιος οὐ τολμάω περαιτέρω προαιρέω - ὀλίγος δέ ὁ Πύδνα ἔξω προχωρέω ἱππομαχία μέν ὑπερέχω , φοβέω δέ ὁ πεζός ἀναστρέφω . καί ἐπαίρω διχή ὁ στρατός διαιρέω , καί ὁ μέν αὐτός κατά χώρα προσεδρεύω , ὁ δέ πορθέω ὁ Θεσσαλία ἀποστέλλω . καταφρονέω οὖν ὁ Μέτελλος ὁ πάρειμι συμμείγνυμι · καί ὁ πρῶτος αὐτός εἰς χείρ ἔρχομαι περιγίγνομαι ῥᾳδίως καί ὁ λοιπός παρίστημι · ἑτοίμως γάρ ὡς ἐξαμαρτάνω αὐτός ὁμολογέω . ὁ δέ Ἀνδρίσκος εἰς ὁ Θρᾴκη ἀποδιδράσκω , καί δύναμις ἀθροίζω συμβάλλω ὁ Μέτελλος προέρχομαι ὅς προχωρέω . καί ὁ πρόμαχος αὐτός τρέπω ὁ τε συμμαχικός αὐτός σκεδάννυμι καί αὐτός ὑπό Βύζης Θρᾷξ δυνάστης προδίδωμι δικαιόω . καί Ἀλέξανδρος δέ τις Περσεύς καί αὐτός λέγω εἰμί υἱός καί χείρ συνάγω καταλαμβάνω ὁ περί ὁ μεστός καλέω ποταμός χώρα ὅς ὁ Μέτελλος ἐπιδιώκω ὑποφεύγω μέχρι ὁ Δαρδανία .