joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 14.13
Ὁ δέ γε Κωνσταντινουπόλεως πατριάρχης Ἰωἀννης ὁ νηστευτὴς τὸν βίον λιπὼν πρὸς τὰς ἀιδίους μετέστη μονάς , κοσμήσας τὸν ἀρχιερατικὸν θρόνον ἐπὶ ἔτη τρισκαίδεκα καὶ ἐπέκεινα . προεχειρίσθη οὖν πατριάρχης Κυριακός , ἱερεὺς καὶ οἰκονόμος τῆς ἐκκλησίας τῆς μεγάλης . ὑφ᾿ οὗ ὁ τῆς ὑπεραγίας θεοναός , ὃς τῆς διακονίσσης λέγεται , ᾠκοδόμηται . καὶ Πέτρος ὁ τοῦ Μαυρικίου ὁμαίμων τὸν ναόν , ὃς τοῦ Ἀρεοβίνδου καλεῖται , τῇ θεοτόκῳ ἀνήγειρε . Σοφία δὲ ἡ βασιλὶς καὶ ἡ Αὐγοῦστα Κωνσταντῖνα στέμμα προσήνεγκαν τῷ βασιλεῖ λίθοις ὑετίοις καὶ μαργάροις ὑπερφυέσι κεκοσμημένον . ὁ δὲ τοῦτο λαβὼν ἀνέθετο τῷ θεῷ , τῇ ἐκκλησίᾳ προσαγαγών . ὁ Χαγάνος μέντοι καὶ αὖθις πρὸς τὰ Ῥωμαίων ἐχώρησε . καὶ τούτῳ τῶν Ῥωμαϊκῶν στρατευμάτων ἀντιταττομένων , ποτὲ μὲν ἐκράτει , ἐνίοτε δ᾿ ἥττητο . ἐν μιᾷ δὲ ἡμέρᾳ υἱοὶ αὐτοῦ ἑπτὰ ἐκ νόσου λοιμικῆς καὶ πυρετοῦ ἐτελεύτησαν . Κομεντίολον δὲ στείλας ὁ βασιλεὺς κατὰ Χαγάνου μετὰ πολυπληθοῦς στρατιᾶς λέγεται ἐντείλασθαι αὐτῷ προδοῦναι τοῖς ἐναντίοις τὸ στρατιωτικὸν διά τινας στάσεις καὶ ἀταξίας τούτοις μνησικακῶν . καὶ συμβαλὼν τοῖς βαρβάροις ἀσυντάκτως ὁ Κομεντίολος , αὐτὸς μὲν μετὰ τῶν περὶ αὐτὸν εἰς φυγὴν ἐτράπη , πρὸς τοῦτο προπαρα - σκευασάμενος . τῶν δὲ λοιπῶν οἱ μὲν ἔπεσον , οἱ δ᾿ ἐζωγρήθησαν . εἶναι δὲ τοὺς ζωγρηθέντας φασὶ περὶ δώδεκα χιλιάδας . καὶ ὁ Χαγάνος τῇ νίκῃ ταύτῃ ἐξογκωθείς , ἄχρι τοῦ Μακροῦ τείχους ἀφίκετο . συλλέξας δὲ ὁ βασιλεὺς λαὸν εἰς φυλακὴν τοῦ τείχους τούτους ἐκπέπομφεν . ἐκ δὲ τῆς λοιμικῆς νόσου οὐ μόνον οἱ τοῦ Χαγάνου υἱοί , ὡς εἴρηται , ἔθανον , ἀλλὰ καὶ πλῆθος τῶν Ἀβαρῶν πολύ · ὅθεν ἀθυμήσας ὁ βάρβαρος ἔσπευδεν εἰς τὰ οἰκεῖα ἐπαναζεῦξαι . δηλοῖ οὖν τῷ Μαυρικίῳ ἐξωνήσασθαι τοὺς αἰχμααἰχμαλώτους , ἓν ἐφ᾿ ἑκάστῳ διδόντι νόμισμα . ὁ δὲ βασιλεὺς οὐ κατένευσε . καὶ ὁ Χαγάνος ᾔτησε λαβεῖν εἰς ἕκαστον τῶν αἰχμαλώτων ἀνὰ ἥμισυ τοῦ νομίσματος . ὁ δὲ οὐδὲ οὕτως τοὺς ἁλόντας ἠθέλησε πρίασθαι , τὸ μέν τι ἐκ φειδωλίας , ἥττητο γὰρ χρημάτων , τὸ δέ τι τοῖς στρατιώταις μνησικακῶν . ἐκμανεὶς οὖν ὁ βάρβαρος πάντας ξίφεσιν ἐξεθέρισε , καὶ ἀνέζευξεν . ἐντεῦθεν πᾶσι μῖσος κατὰ τοῦ βασιλέως ἐφύετο καὶ πρὸς πάντων ἐλοιδορεῖτο . ὁ δὲ στρατὸς κατὰ Κομεντιόλου ἀναφορὰν ἐποιήσατο , ὡς προδόντος ἐν τῷ πολέμῳ τὸ στρατιωτικόν . τοῖς δὲ τὴν ἀναφορὰν ταύτην ποιουμένοις συνῆν καὶ ὁ στρατιώτης Φωκᾶς , καὶ ἀναιδῶς τῷ βασιλεῖ διελέγετο , ὡς τυπτηθῆναι παρά τινων . ὁ δὲ βασιλεὺς μὴ προσχὼν τοῖς κατὰ τοῦ Κομεντιόλου αἰτιάμασιν ἀπράκτους τοὺς αὐτὸν αἰτιωμένους ἀπέπεμψε . λιτανεύοντος οὖν τοῦ βασιλέως στάσις ἠγέρθη παρὰ τοῦ δήμου , καὶ λίθοι κατ᾿ αὐτοῦ παρά τινων ἠκοντίσθησαν · ὧν ζήτησιν ὁ βασιλεὺς ποιησάμενος , καί τινας εὑρηκώς , ἐκόλασε . τῷ γε μὴν υἱῷ αὐτοῦ Θεοδοσίῳ κατηγγύησε τὴν θυγατέρα Γερμανοῦ πατρικίου , τοῦ πατριάρχου Κυριακοῦ τὴν ἐπὶ τῷ γάμῳ πληρώσαν - τος τελετήν . μοναχὸς δέ τις ξίφος κατέχων γυμνὸν ἀπὸ τοῦ Φόρου μέχρι τῆς Χαλκῆς προελήλυθεν , ἐν φόνῳ μαχαίρας λέγων τεθνήξεσθαι τὸν Μαυρίκιον . ὁ δὲ βασιλεὺς τὸ ἐπὶ τοῖς αἰχμαλώτοις ἀνόμημα ἀναλογισάμενος , ἱκέτευε τὸν θεὸν ἐν τῆ̣ παρούσῃ ζωῇ τὴν ὑπὲρ τούτου δίκην ἐκτῖσαι , καὶ πανταχοῦ διεπέμψατο , ἀξιῶν πάντας τοῦτο αἰτεῖν τὸν . θεόν . φήμης δὲ κρατούσης ὅτι τοῦ μέλλοντος αὐτὸν διαδέξασθαι ἐκ τοῦ φῖ στοιχείου τὸ ὄνομα ἄρχεται , τὸν γαμβρὸν αὐτοῦ Φιλιππικὸν τοῦτον ᾤετο εἶναι . καὶ ἦν αὐτῷ δι’ ἐποψίας ὁ ἄνθρωπος , καὶ διομνύμενος μήποτέ τι κατὰ νοῦν τοιοῦτον βαλέσθαι , οὐκ ἔπειθεν , ὄναρ δέ ποτε τῷ βασιλεῖ θεαθὲν τὴν κατὰ τοῦ Φιλιππικοῦ ἔλυσεν ὑποψίαν . τὸ δ’ ὄναρ , ἐδόκει πλῆθος παρεστάναι πολὺ τῷ ἄνωθεν τῆς Χαλκῆς πύλης τοῦ σωτῆρος Χριστοῦ ἐκτυπώματι καὶ καταβοᾶν τοῦ βασιλέως , φωνὴν δ’ ἐκ τῆς εἰκόνος γενέσθαι , παραστῆναι καὶ τὸν Μαυρίκιον , καὶ τὸν αὐτίκα ἀχθῆναι , καὶ ἐρωτᾶσθαι ὅποι βούλεται τὴν ἔκτισιν ἀποδοῦναι τοῦ ἀνομήματος οὗ καὶ εἰς τοὺς αἰχμαλώτους εἰργάσατο , ἐν τῷ νῦν αἰῶνι ἢ ἐν τῷ μέλλοντι . τὸν δὲ “ ἐνταῦθα ” φάναι , “ φιλάνθρωπε δέσποτα ” . καὶ ἀκοῦσαι φωνῆς λεγούσης “ παράδοτε γοῦν αὐτὸν παγγενῆ Φωκᾷ τῷ στρατιώτῃ ” . διυπνισθεὶς τοίνυν ἐκ τῆς ἀγωνίας ὁ βασιλεύς , καὶ τὸν Φιλιππικὸν μετακαλεσάμενος , πρῶτα μὲν συγγνώμην ᾔτει , ὡς μάτην ὑπονοῶν κατ’ αὐτοῦ , εἶτα ἤρετο εἰ ἐν τοῖς Ῥωμαϊκοῖς τάγμασιν οἶδε στρατιώτην φωκᾶν . ὁ δὲ εἰδέναι ἀνταπεκρίνατο , καὶ τοῦτον εἶναι τὸν πρὸ μικροῦ σταλέντα παρὰ τῆς στρατιᾶς , “ ὅς σοι καὶ ἰταμώτερον διελέγετο ” . καὶ ὁ βασιλεὺς οἶός ἐστιν ὁ ἀνὴρ τὴν ἡλικίαν καὶ τὸ ἦθος προσήρετο · καὶ ὁ Φιλιππικὸς νέον εἶναι τὸν Φωκᾶν εἶπε , τὸν δὲ τρόπον θρασὺν καὶ δειλόν . πρὸς τοῦτο δὲ ὁ βασιλεὺς ἀντεφθέγξατο “ εἰ δειλὸς καὶ φονεύς ” , καὶ διηγήσατο τὸ ὄναρ αὐτῷ . ἐφάνη δὲ τότε καὶ κομήτης ἀστὴρ ὁ λεγόμενος ξιφίας . τῷ γοῦν ἀδελφῷ αὐτοῦ Πέτρῳ στρατηγοῦντι τότε ἐπιστέλλει ὁ βασιλεύς διαβάντι τὸν Ἴστρον μετὰ τῆς στρατιᾶς ἐκεῖθεν αὐτῇ τὰ πρὸς τὴν χρείαν πορίζεσθαι . ἦν δὲ τοῦτο διὰ φιλαργυρίαν οἰκονομούμενον , ἵνα ληιζόμενον τὸ ἀποτρέφοιτο καὶ αὐτὸς κερδήσοι τὸ στρατιωτικὸν σιτηρέσιον . τοῦτο στάσιν τῇ στρατιᾷ ἐνεποίησε , καὶ αὐτίκα βασιλεὺς παρ’ αὐτῶν ὁ Φωκᾶς ἀνηγόρευτο · ἐτύγχανε δ’ ὢν ἑκατόνταρχος . ὁ δὲ στρατηγὸς Πέτρος τοῦτο μαθών , ἔφυγε , καὶ τῷ βασιλεῖ αὐτάγγελος τοῦ γεγονότος ἐγένετο . ὁ δὲ καὶ τῶν ἐν τῇ πόλει στασιαζόντων ὑπεξῆλθε τῶν ἀνακτόρων , καὶ δρόμωνι ἐμβεβηκὼς μετὰ τῆς γυναικὸς καὶ τῶν τέκνων ἀπέδρα · τὸν δὲ υἱὸν αὐτοῦ Θεοδόσιον πρὸς Χοσρόην ἀπέστειλεν , ἔνα ἀπομνημονεύσας ἃς ἐκεῖνος τῶν παρὰ Μαυρικίου γενομένων αὐτῷ κἀκεῖνος εἰς αὐτὸν τὰ ἴσα ἐνδείξηται . ὡς δ’ ἐγνώσθη τῷ πλήθει ἡ τοῦ βασιλεύοντος ὑποχώρησις , καὶ τὴν στάσιν ἐπὶ μεῖζον ἦρε καὶ τὸν Μαυρίκιον δυσφημεῖσθαι διὰ τῆς ἀγορᾶς παρεσκεύασεν .
Lemmas: ὁ δέ γε Κωνσταντινούπολις πατριάρχης Ἰωάννης ὁ νηστευτής ὁ βίος λείπω πρός ὁ ἀίδιος μεθίστημι μόνος , κοσμέω ὁ ἀρχιερατικός θρόνος ἐπί ἔτος τρεισκαίδεκα καί ἐπέκεινα . προχειρίζω οὖν πατριάρχης Κυριακός , ἱερεύς καί οἰκονόμος ὁ ἐκκλησία ὁ μέγας . ὑπό ὅς ὁ ὁ ὑπεράγιος θεοναός , ὅς ὁ διακονίζω λέγω , οἰκοδομέω . καί Πέτρος ὁ ὁ Μαυρίκιος ὅμαιμος ὁ ναός , ὅς ὁ Ἀρεόβινδος καλέω , ὁ θεοτόκος ἀναγείρω . Σοφία δέ ὁ βασιλίς καί ὁ Αὐγοῦστα Κωνσταντῖνα στέμμα προσφέρω ὁ βασιλεύς λίθος ὑέτιος καί μάργαρον ὑπερφυής κοσμέω . ὁ δέ οὗτος λαμβάνω ἀνατίθημι ὁ θεός , ὁ ἐκκλησία προσάγω . ὁ χαγάνος μέντοι καί αὖθις πρός ὁ Ῥωμαῖος χωρέω . καί οὗτος ὁ Ῥωμαϊκός στράτευμα ἀντιτάσσω , ποτέ μέν κρατέω , ἐνίοτε δέ ἡττάω . ἐν εἷς δέ ἡμέρα υἱός αὐτός ἑπτά ἐκ νόσος λοιμικός καί πυρετός τελευτάω . Κομεντίολος δέ στέλλω ὁ βασιλεύς κατά χαγᾶνος μετά πολυπληθής στρατιά λέγω ἐντέλλω αὐτός προδίδωμι ὁ ἐναντίος ὁ στρατιωτικός διά τις στάσις καί ἀταξία οὗτος μνησικακέω . καί συμβάλλω ὁ βάρβαρος ἀσύντακτος ὁ Κομεντίολος , αὐτός μέν μετά ὁ περί αὐτός εἰς φυγή τρέπω , πρός οὗτος προπαρα - σκευάζω . ὁ δέ λοιπός ὁ μέν πίπτω , ὁ δέ ζωγρέω . εἰμί δέ ὁ ζωγρέω φημί περί δώδεκα χιλιάς . καί ὁ χαγάνος ὁ Νίκη οὗτος διογκώνω , ἄχρι ὁ Μακρός τεῖχος ἀφικνέομαι . συλλέγω δέ ὁ βασιλεύς λαός εἰς φυλακή ὁ τεῖχος οὗτος ἐκπέμπω . ἐκ δέ ὁ λοιμικός νόσος οὖον μόνος ὁ ὁ χαγᾶνος υἱός , ὡς εἴρω , θνῄσκω , ἀλλά καί πλῆθος ὁ ἀβαρής πολύς · ὅθεν ἀθυμέω ὁ βάρβαρος σπεύδω εἰς ὁ οἰκεῖος ἐπαναζεῦξαι . δηλόω οὖν ὁ Μαυρίκιος ἐξωνέομαι ὁ αἰχμααἰχμαλώτους , εἷς ἐπί ἕκαστος δίδωμι νόμισμα . ὁ δέ βασιλεύς οὖον κατανεύω . καί ὁ χαγάνος αἰτέω λαμβάνω εἰς ἕκαστος ὁ αἰχμάλωτος ἀνά ἥμισυς ὁ νόμισμα . ὁ δέ οὐδέ οὕτως ὁ ἁλίσκομαι ἐθέλω ὠνέομαι , ὁ μέν τίς ἐκ φειδωλία , ἡττάω γάρ χρῆμα , ὁ δέ τίς ὁ στρατιώτης μνησικακέω . ἐκμαίνω οὖν ὁ βάρβαρος πᾶς ξίφος ἐκθερίζω , καί ἀναζεύγνυμι . ἐντεῦθεν πᾶς μῖσος κατά ὁ βασιλεύς φύω καί πρός πᾶς λοιδορέω . ὁ δέ στρατός κατά Κομεντίολος ἀναφορά ποιέω , ὡς προδίδωμι ἐν ὁ πόλεμος ὁ στρατιωτικός . ὁ δέ ὁ ἀναφορά οὗτος ποιέω σύνειμι καί ὁ στρατιώτης Φωκᾶς , καί ἀναιδής ὁ βασιλεύς διαλέγω , ὡς τύπτω παρά τίνω . ὁ δέ βασιλεύς μή προέχω ὁ κατά ὁ Κομεντίολος αἰτίαμα ἄπρακτος ὁ αὐτός αἰτιάομαι ἀποπέμπω . λιτανεύω οὖν ὁ βασιλεύς στάσις ἐγείρω παρά ὁ δῆμος , καί λίθος κατά αὐτός παρά τίνω ἀκοντίζω · ὅς ζήτησις ὁ βασιλεύς ποιέω , καί τις εὑρίσκω , κολάζω . ὁ γε μήv υἱός αὐτός Θεοδόσιος κατεγγυάω ὁ θυγάτηρ Γερμανός πατρίκιος , ὁ πατριάρχης κυριακόν ὁ ἐπί ὁ γάμος πληρόω - ὅς τελετή . μοναχός δέ τις ξίφος κατέχω γυμνός ἀπό ὁ φόρον μέχρι ὁ Χαλκεύς προέρχομαι , ἐν φόνος μάχαιρα λέγω θνῄσκω ὁ Μαυρίκιος . ὁ δέ βασιλεύς ὁ ἐπί ὁ αἰχμάλωτος ἀνόμημα ἀναλογίζομαι , ἱκετεύω ὁ θεός ἐν ὅς πάρειμι ζωή ὁ ὑπέρ οὗτος δίκη ἐκτίνω , καί πανταχοῦ διαπέμπω , ἄξιος πᾶς οὗτος αἰτέω ὁ . θεός . φήμη δέ κράτος ὅτι ὁ μέλλω αὐτός διαδέχομαι ἐκ ὁ φεῖ στοιχεῖον ὁ ὄνομα ἄρχω , ὁ γαμβρός αὐτός Φιλιππικός οὗτος οἴομαι εἰμί . καί εἰμί αὐτός διά ἐποψία ὁ ἄνθρωπος , καί διόμνυμι μήποτε τίς κατά νόος τοιοῦτος βάλλω , οὐ πείθω , ὄναρ δέ ποτός ὁ βασιλεύς θεάομαι ὁ κατά ὁ Φιλιππικός λύω ὑποψία . ὁ δέ ὄναρ , δοκέω πλῆθος παρίστημι πολύς ὁ ἄνωθεν ὁ Χαλκεύς πύλη ὁ σωτήρ Χριστός ἐκτύπωμα καί καταβοάω ὁ βασιλεύς , φωνή δέ ἐκ ὁ εἰκών γίγνομαι , παρίστημι καί ὁ Μαυρίκιος , καί ὁ αὐτίκα ἄγω , καί ἐρωτάω ὅποι βούλομαι ὁ ἔκτεισις ἀποδίδωμι ὁ ανόμημα ὅς καί εἰς ὁ αἰχμάλωτος ἐργάζομαι , ἐν ὁ νῦν αἰών ἢ ἐν ὁ μέλλω . ὁ δέ “ ἐνταῦθα ” φαίνω , “ φιλάνθρωπος δεσπότης ” . καί ἀκούω φωνή λέγω “ παραδίδωμι γοῦν αὐτός παγγενῆ Φωκᾶς ὁ στρατιώτης ” . διυπνίζω τοίνυν ἐκ ὁ ἀγωνία ὁ βασιλεύς , καί ὁ Φιλιππικός μετακαλέω , πρῶτος μέν συγγνώμη αἰτέω , ὡς μάτην ὑπονοέω κατά αὐτός , εἶτα ἔρομαι εἰμί ἐν ὁ Ῥωμαϊκός τάγμα οἶδα στρατιώτης Φωκᾶς . ὁ δέ οἶδα ἀνταποκρίνομαι , καί οὗτος εἰμί ὁ πρό μικρός στέλλω παρά ὁ στρατιά , “ ὅς σύ καί ἰταμός διαλέγω ” . καί ὁ βασιλεύς οἷος εἰμί ὁ ἀνήρ ὁ ἡλικία καί ὁ ἦθος προσαίρω · καί ὁ φιλιππικός νέος εἰμί ὁ Φωκᾶς εἶπον , ὁ δέ τρόπος θρασύς καί δειλός . πρός οὗτος δέ ὁ βασιλεύς ἀντιφθέγγομαι “ εἰμί δειλός καί φονεύς ” , καί διηγέομαι ὁ ὄναρ αὐτός . φαίνω δέ τότε καί κομήτης ἀστήρ ὁ λέγω ξιφίας . ὁ γοῦν ἀδελφός αὐτός Πέτρος στρατηγός τότε ἐπιστέλλω ὁ βασιλεύς διαβαίνω ὁ Ἴστρος μετά ὁ στρατιά ἐκεῖθεν αὐτός ὁ πρός ὁ χρεία πορίζω . εἰμί δέ οὗτος διά φιλαργυρία οἰκονομέω , ἵνα ληΐζομαι ὁ ἀποτρέφω καί αὐτός κερδαίνω ὁ στρατιωτικός σιτηρέσιον . οὗτος στάσις ὁ στρατιά ἐμποιέω , καί αὐτίκα βασιλεύς παρά αὐτός ὁ Φωκᾶς ἀναγορεύω · τυγχάνω δέ εἰμί ἑκατόνταρχος . ὁ δέ στρατηγός Πέτρος οὗτος μανθάνω , φεύγω , καί ὁ βασιλεύς αὐτάγγελος ὁ γίγνομαι γίγνομαι . ὁ δέ καί ὁ ἐν ὁ πόλις στασιάζω ὑπεξέρχομαι ὁ ἄναξ , καί δρόμων ἐμβαίνω μετά ὁ γυνή καί ὁ τέκνον ἀποδιδράσκω · ὁ δέ υἱός αὐτός Θεοδόσιος πρός Χοσρόης ἀποστέλλω , νάω ἀπομνημονεύω ὅς ἐκεῖνος ὁ παρά Μαυρίκιος γίγνομαι αὐτός ἐκεῖνος εἰς αὐτός ὁ ἴσος ἐνδείκνυμι . ὡς δέ γιγνώσκω ὁ πλῆθος ὁ ὁ βασιλεύω ὑποχώρησις , καί ὁ στάσις ἐπί μείζων ἀείρω καί ὁ Μαυρίκιος δυσφημέω διά ὁ ἀγορά παρασκευάζω .