joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 9.17
Πόρκιος δὲ Κάτων ὕπατος αἱρεθεὶς τὴν Ἰβηρίαν μικροῦ πᾶσαν ἀλλοτριωθεῖσαν ἀνεκτήσατο , ἀνὴρ ἀρετῇ πάσῃ τοὺς τότε νικῶν . νόμου δὲ τεθέντος μετὰ τὴν ἐν Κάνναις τοῖς Ῥωμαίοις συμβάσαν ἧτταν μήτε χρυσοφορεῖν τὰς γυναῖκας μήτε διφροφορεῖσθαι μήθ’ ὅλως ἐσθῆτι καταστίκτῳ κεχρῆσθαι , ὁ δῆμος , εἰ χρὴ καταλῦσαι τὸν νόμον , βουλὴν ἐποιεῖτο . καὶ περὶ τούτου ὁ Κάτων ἐδημηγόρησε , δεῖν κατασκευάζων τὸν νόμον κρατεῖν , καὶ τέλος ταῦτα ἐπήγαγε . ‘‘κοσμείσθωσαν οὖν αἱ γυναῖκες μὴ χρυσῷ μηδὲ λίθοις ἤ τισιν ἀνθηροῖς καὶ ἀμοργίνοις ἐσθήμασιν , ἀλλὰ σωφροσύνῃ , φιλανδρίᾳ , φιλοτεκνίᾳ , πειθοῖ , μετριότητι , τοῖς νόμοις τοῖς κειμένοις , τοῖς ὅπλοις τοῖς ἡμετέροις , ταῖς νίκαις , τοῖς τροπαίοις . ” Λούκιος δὲ Οὐαλέριος δήμαρχος ἀντιλέγων τῷ Εάτωνι διειλέχθη , ἀποδοθῆναι συμβουλεύων ταῖς γυναιξὶ τὸν κόσμον τὸν πάτριον . καὶ πολλὰ περὶ τούτου πρὸς τὸν δῆμον εἰπών , εἶτα πρὸς τὸν Κάτωνα τὸν λόγον ἀπέτεινε καὶ ἔφη “ σὺ δ’ , ὦ Κάτων , εἰ ἄχθῃ τῷ κόσμῳ τῶν γυναικῶν καὶ βούλει φιλόσοφόν τι ποιῆσαι καὶ μεγαλοπρεπές , ἀπόκειρον αὐτὰς περιτρόχαλα , καὶ χιτωνίσκους καὶ ἐξωμίδας ἔνδυσον , καὶ νὴ Δία σύ γε καὶ ὅπλισον ἐφ’ ἵππους τε ἀναβίβασον , καὶ εἰ δοκεῖ σοι καὶ εἰς τὴν Ἰβηρίαν ἀνάγαγε · ὅπως τε καὶ τῶν ἐκκλησιῶν κοινωνῶσιν ἡμῖν , καὶ δεῦρο αὐτὰς εἰσφερώμεθα . ” καὶ ὁ μὲν Οὐαλέριος ταῦτα ἐπισκώ - πτων εἶπεν , ἀκούσασαι δὲ αἱ γυναῖκες , ἐγγὺς γὰρ τῆς ἀγοράς πολλαὶ διέτριβον πολυπραγμονοῦσαι τὸ γενησόμενον , εἰσεπήδησαν εἰς τὴν ἐκκλησίαν καταβοῶσαι τοῦ νόμου , καὶ οὕτω σπουδῇ λυθέντος αὐτοῦ ἀνεδήσαντο ἐκεῖ εὐθὺς ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ κόσμον τινὰ καὶ ἐξῆλθον χορεύουσαι . Ὁ δὲ Κάτων ἀποπλεύσας εἰς τὴν Ἰβηρίαν ἀφίκετο , καὶ μαθὼν πάντας τοὺς μέχρι τοῦ Ἴβηρος οἰκοῦντας συνεστράφθαι , ἵνα καθ’ ἒν αὐτῷ πολεμήσωσι , συγκροτήσας τὸ στράτευμα προσέβαλε σφίσι , καὶ ἡττήσας αὐτοὺς ἠνάγκασε προσχωρῆσαί οἱ , φοβηέντας ἵνα μὴ καὶ τὰς πόλεις αὐτοβοεὶ ἀποβάλωσι . καὶ τότε μὲν δεινὸν αὐτοῖς οὐδὲν εἰργάσατο , ὕστερον δὲ ὑπόπτων τινῶν γενομένων τά τε ὅπλα πάντων ἀφείλετο καὶ τὰ τείχη σφῶν δι’ αὐτόν τῶν ἐπιχωρίων κατέσκαψε . γράμματα γὰρ ἑκασταχόσε διαπέμψας , καὶ ἐν τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ ἅπασιν αὐτὰ ἀποδοθῆναι κελεύσας , προσέταξε τοὺς περιβόλους αὐθημερὸν καθελεῖν , θάνατον ἀπειλήσας τοῖς ἀπειθήσασιν . ἆ ἀναγνόντες οἱ ἐν ταῖς ἀρχαῖς ὄντες , καὶ νομίσαντες ἕκαστοι μόνοις αὐτοῖς γεγράφθαι , καὶ μηδὲ καιρὸν λαβόντες βουλῆς , κατέβαλον πάντες τὰ τείχη . Ὁ δὲ Κάτων διέβη τὸν Ἴβηρα , καὶ τοῖς Κελτίβηρσι συμμαχοῦσι τοῖς πολεμίοις αὐτοῦ διὰ τὸ πλῆθος συμβαλεῖν μὴ θαρσήσας , μετεχειρίσατο θαυμασίως αὐτούς , ποτὲ μὲν μεταπείθων πρὸς αὐτὸν μεταστῆναι δόσει μείζονος μισθοῦ , ποτὲ δὲ παραινῶν σφίσιν ἐπανελθεῖν οἴκαδε , ἔστι δ’ ὅτε καὶ μάχην αὐτοῖς ἐς ἡμέραν ἐπαγγέλλων ῥητήν . ἐκ γὰρ τούτου ἐστασίασαν πρὸς ἀλλήλους , καὶ φοβηθέντες οὐκέτι αὐτῷ πολεμῆσαι ἐτόλμησαν .
Lemmas: Πόρκιος δέ Κάτων ὕπατος αἱρέω ὁ Ἰβηρία μικρός πᾶς ἀλλοτριόω ἀνακτάομαι , ἀνήρ ἀρετή πᾶς ὁ τότε Νίκη . νόμος δέ τίθημι μετά ὁ ἐν Κάνναι ὁ Ῥωμαῖος συμβαίνω ἧσσα μήτε χρυσοφορέω ὁ γυνή μήτε διφροφορέω μήτε ὅλως ἐσθής καταστίκτω χράομαι , ὁ δῆμος , εἰμί χρή καταλύω ὁ νόμος , βουλή ποιέω . καί περί οὗτος ὁ Κάτων δημηγορέω , δήω κατασκευάζω ὁ νόμος κρατέω , καί τέλος οὗτος ἐπάγω . κοσμέω οὖν ὁ γυνή μή χρυσός μηδέ λίθος ἤ τις ἀνθηρός καί ἀμόργινος ἔσθημα , ἀλλά σωφροσύνη , φιλανδρία , φιλοτεκνία , πειθώ , μετριότης , ὁ νόμος ὁ κεῖμαι , ὁ ὅπλον ὁ ἡμέτερος , ὁ Νίκη , ὁ τρόπαιον . ” Λούκιος δέ Οὐαλέριος δήμαρχος ἀντιλέγω ὁ Εάτωνι διαιλέγω , ἀποδίδωμι συμβουλεύω ὁ γυνή ὁ κόσμος ὁ πάτριος . καί πολύς περί οὗτος πρός ὁ δῆμος εἶπον , εἶτα πρός ὁ Κάτων ὁ λόγος ἀποτείνω καί φημί “ σύ δέ , εἰμί Κάτων , εἰμί ἄχθομαι ὁ κόσμος ὁ γυνή καί βούλομαι φιλόσοφος τίς ποιέω καί μεγαλοπρεπής , ἀποκείρω αὐτός περιτρόχαλος , καί χιτωνίσκος καί ἐξωμίς ἐνδύω , καί νή Ζεύς σῦς γε καί ὁπλίζω ἐπί ἵππος τε ἀναβιβάζω , καί εἰμί δοκέω σύ καί εἰς ὁ Ἰβηρία ἀνάγω · ὅπως τε καί ὁ ἐκκλησία κοινωνέω ἐγώ , καί δεῦρο αὐτός εἰσφέρω . ” καί ὁ μέν Οὐαλέριος οὗτος ἐπέχω - πτων εἶπον , ἀκούω δέ ὁ γυνή , ἐγγύς γάρ ὁ ἀγορά πολύς διατρίβω πολυπραγμονέω ὁ γίγνομαι , εἰσπηδάω εἰς ὁ ἐκκλησία καταβοάω ὁ νόμος , καί οὗτος σπουδή λύω αὐτός ἀναδέω ἐκεῖ εὐθύς ἐν ὁ ἐκκλησία κόσμος τις καί ἐξέρχομαι χορεύω . ὁ δέ Κάτων ἀποπλέω εἰς ὁ Ἰβηρία ἀφικνέομαι , καί μανθάνω πᾶς ὁ μέχρι ὁ Ἴβηρ οἰκέω συστρέφω , ἵνα κατά ἐν αὐτός πολεμέω , συγκροτέω ὁ στράτευμα προσβάλλω ὅς , καί ἡττάω αὐτός ἀναγκάζω προσχωρέω ὁ , φοβέω ἵνα μή καί ὁ πόλις αὐτοβοεί ἀποβάλλω . καί τότε μέν δεινός αὐτός οὐδείς ἐργάζομαι , ὕστερος δέ ὕποπτος τις γίγνομαι ὁ τε ὅπλον πᾶς ἀφαιρέω καί ὁ τεῖχος σφεῖς διά αὐτός ὁ ἐπιχώριος κατασκάπτω . γράμμα γάρ ἑκασταχόσε διαπέμπω , καί ἐν ὁ αὐτός ἡμέρα ἅπας αὐτός ἀποδίδωμι κελεύω , προστάσσω ὁ περίβολος αὐθήμερος καθαιρέω , θάνατος ἀπειλέω ὁ ἀπειθέω . ἆ ἀναγιγνώσκω ὁ ἐν ὁ ἀρχή εἰμί , καί νομίζω ἕκαστος μόνος αὐτός γράφω , καί μηδέ καιρός λαμβάνω βουλή , καταβάλλω πᾶς ὁ τεῖχος . ὁ δέ Κάτων διαβαίνω ὁ Ἴβηρ , καί ὁ Κελτίβηρ συμμαχέω ὁ πολέμιος αὐτός διά ὁ πλῆθος συμβάλλω μή θαρσέω , μεταχειρίζω θαυμάσιος αὐτός , ποτέ μέν μεταπείθω πρός αὐτός μεθίστημι δόσις μείζων μισθός , ποτέ δέ παραινέω σφεῖς ἐπανέρχομαι οἴκαδε , εἰμί δέ ὅτε καί μάχη αὐτός εἰς ἡμέρα ἐπαγγέλλω ῥητός . ἐκ γάρ οὗτος στασιάζω πρός ἀλλήλων , καί φοβέω οὐκέτι αὐτός πολεμέω τολμάω .