joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 17.15
Τοῦ δὲ τῆς Αἰγύπτου κρατοῦντος Ἄμερ θανόντος ἡ ἐκείνου γυνή , χριστιανὴ οὖσα , σπείσασθαι σὺν τῷ υἱῷ μετὰ Ῥωμαίων ἐζήτησε · καὶ ὁ βασιλεὺς ἐκύρωσε μετ’ αὐτῆς τριακοντούτεις σπονδάς . ἀδελφοὶ δὲ δύο Σαρακηνοὶ τῆς Σικελίας κρατοῦντες πρὸς ἀλλήλους ἔσχον διαφοράς , ὧν θάτερος τῷ βασιλεῖ Ῥωμαίων προσπέφευγε , συμμαχίαν αἰτῶν . στέλλεται τοίνυν ὁ πατρίκιος Γεώργιος ὁ Μανιάκης ἐπικουρήσων αὐτῷ , Λογγιβαρδίας προχειρισθεὶς στρατηγός . μήπω δὲ τὴν Σικελίαν λίαν καταλαβόντος τοῦ Μανιάκη οἱ ταύτης ἄρχοντες σύγγονοι πρὸς ἀλλήλους ἐσπείσαντο καὶ καταλαβόντα τὸν Μανιάκην ἀπελάσαι τῆς νήσου διεμελέτων , καὶ συμμαχίαν ἐξ Ἀφρικῆς μετεπέμψαντο . συρραγέντος δὲ πολέμου τὸ Ῥωμαϊκὸν ἐκράτησε στράτευμα , καὶ φόνου πολλοῦ τῶν Καρχηδονίων γεγονότος πόλεις μὲν πρότερον ἐξεπόρθησαν δέκα ἐπὶ τρισίν , εἶτα κατὰ μικρὸν προβαίνων ὁ Μανιάκης καὶ πᾶσαν τὴν Σικελίαν τῇ Ῥωμαίων ἡγεμονίᾳ προσήγαγε . μικροῦ δ’ ἂν ἑάλω ἡ Ἔδεσσα , δόλῳ τ’ αὐτὴν τῶν Ἀράβων μελετησάντων χειρώσασθαι . δώδεκα γὰρ αὐτῶν ἄρχοντες ἐπαγόμενοι καμήλους πεντακοσίας , ὧν ἑκάστη κιβώτια δύο ἐπήχθιστο , ἧκον εἰς Ἔδεσσαν · ἕκαστον δὲ τῶν κιβωτίων ὁπλίτην εἶχεν ἐντός · ἔλεγον δὲ ἀπιέναι πρὸς βασιλέα δῶρα κομίζοντες , καὶ ἐβούλοντο , εἰ παραχωρηθεῖεν ἔνδον εἰσαγαγεῖν τὰ κιβώτια , νυκτὸς τοὺς ἐν αὐτοῖς ὁπλίτας ἐξαγαγεῖν καὶ τὴν πόλιν ἑλεῖν . εἰσελθόντας οὖν πρὸς τὸν τῆς πόλεως στρατηγὸν τοὺς ἄρχοντας φιλοτίμως ἐκεῖνος ἐδέξατο . οἱ δ’ ἐκείνοις ὑπηρετοῦντες μετὰ τῶν καμήλων ἔτι τῆς πόλεως ἦσαν ἔξω . προσαίτης δέ τις Ἀρμένιος , εἰδὼς καὶ τὴν Ἀράβων διάλεκτον , προσῆλθε τοῖς ἐκτὸς αὐλιζομένοις Ἄραψι μεταιτήσων . ἤκουσεν οὖν ἐκ κιβωτίου τινὸς ὅποι εἰσὶν ἐρωτῶντος καὶ εἰς τὴν πόλιν ἐλθὼν ἀπήγγειλε τὸ δρᾶμα τῷ στρατηγῷ . ὁ δὲ τοὺς μὲν ἄρχοντας τῶν Ἀράβων εὐωχουμένους ἐν τῇ πόλει κατέλιπεν , αὐτὸς δὲ μετὰ τῶν περὶ αὐτὸν ἐξελθὼν καὶ τὰ κιβώτια διαρρήξας τοὺς ἐν αὐτοῖς ὁπλίτας ἀπέκτεινεν ἅπαντας , καὶ εἰς τὴν πόλιν αὖθις ὑπονοστήσας τοὺς μὲν λοιποὺς τῶν ἀρχόντων αὐτῶν μαχαίρας ἔθετο ἔργον , ἑνὸς δὲ τὰς χεῖρας ἀποτεμὼν τὰ ὦτά τε καὶ τὴν ῥῖνα ἀφῆκεν , ἔνα τοῖς οἴκοι τὴν συμφορὰν καταγγείλειεν . ὁ δὲ Καρχηδόνιος τὸν ὄλεθρον τῶν ὑπ’ αὐτοῦ πεμφθέντων εἰς Σικελίαν μαθών , καὶ αὐτὸς εἰς τὴν νῆσον ἐστράτευσε μετὰ δυνάμεως πλείονος . καὶ ὁ Μανιάκης ἀντιστρατοπεδεύεται τοῖς Ἀγαρηνοῖς , καὶ τῷ τοῦ στόλου κατάρχοντι τῷ πατρικίῳ Στεφάνῳ τῷ τοῦ βασιλέως γαμβρῷ , συνέσταλτο γὰρ καὶ οὗτος αὐτῷ μετὰ τοῦ στόλου , ἀσφαλῶς τηρεῖν ἐνετείλατο τὴν παράλιον , ἴνα μὴ ἡττηθεὶς ὁ Καρχηδόνιος ἀποδρᾶναι δυνήσεται . μάχης τοίνυν συστάσης , πλῆθος μὲν τῶν Ἄφρων ἀνῄρητο σχεδόν τι κρεῖττον καὶ ἀριθμοῦ , ὁ δ’ αὐτῶν ἀρχηγός , διαδρὰς ἐκ τῆς μάχης καὶ κελητίῳ ἐμβεβηκὼς λαθών τε τοὺς ἐν τῶ στόλῳ , οἴκαδε διασέσωστο . τοῦτο τῷ Μανιάκῃ ἐν συμφορᾶς ἥγητο μέρει , καὶ τῷ τοῦ στόλου ἄρχοντι ἐλοιδορεῖτο . τοῦ δὲ τῇ συγγενείᾳ τῇ βασιλικῇ πεποι - καὶ δυσχεράναντος πρὸς τὰς ὕβρεις , θυμῷ ληφθεὶς ὁ Μανιάκης καὶ πληγὰς ἐντείνει αὐτῷ . ὁ δὲ αὐτίκα γράφει τῷ ἀδελφῷ Ἰωάννῃ τῷ ἐκτομίᾳ , ὀρφανοτρόφῳ ὀνομασθέντι , ἀποστασίᾳ ἐπιχειρεῖν τὸν Μανιάκην . ἐντεῦθεν ὁ μὲν Μανιάκης δέσμιος ἐκεῖθεν ἀχθεὶς φυλακῇ παρεδόθη , ἡ πᾶσα δὲ ἀρχὴ ὑπὸ τὸν Στέφανον γέγονε . καὶ ἡ νῆσος οὐκ εἰς μακρὰν περιελήλυθε τοῖς Ἀγαρηνοῖς ἀπειρίᾳ καὶ ῥᾳθυμίᾳ τοῦ ἄρχοντος καὶ πρὸ τούτων αἰσχροκερδείᾳ , μόνης τῆς Μεσσήνης , πόλις δὲ αὕτη τῶν Σικελικῶν , περιλειφθείσης Ῥωμαίοις , καὶ ταύτης τοῦ ἐν αὐτῇ ἄρχοντος στρατηγίᾳ · οὗτος δ’ ἦν ὁ Κεκαυμένος Κατακαλών · οὐ γὰρ τὴν πόλιν μόνον περιεφύλαξεν , ἀλλὰ καὶ χιλιάδας ἀνεῖλε τῶν ἐναντίων . ὁ δὲ τοῦ βασιλέως ἀδελφὸς ὁ ἐκτομίας Ἰωάννης , δριμύτατον τρέφων ἔρωτα τοῦ προστῆναι τῆς ἐκκλησίας , ἐνίους τῶν ἀρχιερέων προσηταιρίσατο · καὶ οἱ αὐτῷ ἐπηγγέλλοντο καθαιρῆσαι τὸν πατριάρχην Ἀλέξιον , ὡς οὐ ψήφῳ κοινῇ προχειρισθέντα , ἀλλ’ ἐξουσίᾳ βασιλικῇ . ὁ δὲ “ εἰ οὐ κανονικῶς , ὥς φατε , γέγονα πατριάρχης ” ἀντέθετο , ‘‘καὶ ὅσοι παρ’ ἐμοῦ ἐχειροτονήθησαν , καθαιρεθήτωσαν σὺν ἐμοί . ” τοῦτο τοὺ ’ς λοιποὺς τῶν ἀρχιερέων στασιάσαι κατὰ τῶν τοῦ πατριάρχου κατηγορούντων ἠρέθισε , καὶ ἔμεινεν ἀτέλεστος ἡ τοῦ ὀρφανοτρόφου ἔφεσις . πολλαῖς δὲ καὶ ἀσυνήθεσιν εἰσπράξεσιν οὗτος ἐξέτρυχε τὸ ὑπήκοον , ποριμώτατος ἐν τοιούτοις γενόμενος . τῆς γοῦν ἀδελφῆς αὐτοῦ Μαρίας , ἡ μήτηρ ἢν τοῦ ὕστερον βασιλεύσαντος Μιχαὴλ τοῦ Καλαφάτου , δι’ εὐχὴν εἰς Ἔφεσον ἀπελθούσης , κἀκεῖθεν ἐπανελθούσης καὶ διηγουμένης ὅσα πάσχοιεν οἱ πένητες τὰς καινὰς δασμοφορίας πραττόμενοι , καὶ ἀξιούσης ἀνεθῆναι τοῖ ὑπηκόοις τὸ τοῦ ἄχθους πολύ , ὁ ὀρφανοτρόφος ἐπικαγχάσας “ ὡς γυνὴ φρονεῖς ” ἀνταπεκρίθη αὐτῇ ‘‘μὴ εἰδυῖα ὅσων ἡ πολιτεία δεῖται ἀναλωμάτων . ” οὗτος ἐπιβουλευθῆναι λέγεται παρὰ τῆς βασιλίσσης Ζωῆς . φαρμακεῦσαι γὰρ αὐτὸν καθαρσίῳ τοῦ ἰατροῦ μέλλοντος , ἀναπεῖσαι τὸν φαρμακεύοντα δώροις καὶ ὑποσχέσεσι διά τινων τὴν βασίλισσαν ἀντὶ σωτηρίου προσενεγκεῖν αὐτῷ δηλητήριον · γνωσθέντος δὲ τοῦ ἐπιχειρήματος διαδρᾶναι τὸν κίνδυνον . ἀλλ’ οὕτω μὲν παρὰ τοῦ ὀρφανοτρόφου Ἰωάννου τὰ κοινὰ ᾠκονόμητο · οὐ μεῖον δ’ ἐκείνου οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ , ἀλλὰ μέντοι καὶ μᾶλλον ἐκάκουν ξύμπαντας , ἀδικώτατοι ὄντες καὶ φιλοχρηματώτατοι , οἶς διὰ ταῦτα καὶ ὁ βασιλεὺς ἀπηχθάνετο , ἀναστεῖλαι δὲ τὴν κακίαν αὐτοῖς οὐ συνεχωρεῖτο παρὰ τοῦ μείζονος ἀδελφοῦ τοῦ ἐκτομίου Ἰωάννου , ποτὲ μὲν παραιτουμένου αὐτοὺς ποτὲ δὲ τὰς αὐτῶν πράξεις περικαλύπτοντος καὶ οὐκ ἐῶντος εἰς γνῶσιν ἥκειν τῷ αὐτοκράτορι .
Lemmas: ὁ δέ ὁ Αἴγυπτος κράτος Ἄμερ θνῄσκω ὁ ἐκεῖνος γυνή , χριστιανός εἰμί , σπένδω σύν ὁ υἱός μετά Ῥωμαῖος ζητέω · καί ὁ βασιλεύς κυρόω μετά αὐτός τριακονταέτης σπονδή . ἀδελφός δέ δύο Σαρακηνός ὁ Σικελία κράτος πρός ἀλλήλων ἔχω διαφορά , ὅς θατέρως ὁ βασιλεύς Ῥωμαῖος προσφεύγω , συμμαχία αἰτέω . στέλλω τοίνυν ὁ πατρίκιος Γεώργιος ὁ Μανιάκης ἐπικουρέω αὐτός , Λογγιβαρδίας προχειρίζω στρατηγός . μήπω δέ ὁ Σικελία λίαν καταλαμβάνω ὁ Μανιάκη ὁ οὗτος ἄρχω σύγγονος πρός ἀλλήλων σπένδω καί καταλαμβάνω ὁ Μανιάκης ἀπελαύνω ὁ νῆσος διαμελέω , καί συμμαχία ἐκ Ἀφρική μεταπέμπω . συναράσσω δέ πόλεμος ὁ Ῥωμαικός κρατέω στράτευμα , καί φόνος πολύς ὁ Καρχηδόνιος γίγνομαι πόλις μέν πρότερος ἐκπορθέω δέκα ἐπί τρεῖς , εἶτα κατά μικρός προβαίνω ὁ Μανιάκης καί πᾶς ὁ Σικελία ὁ Ῥωμαῖος ἡγεμονία προσάγω . μικρός δέ εἄν ἁλίσκομαι ὁ Ἔδεσσα , δόλος τε αὐτός ὁ Ἄραψ μελετάω χειρόομαι . δώδεκα γάρ αὐτός ἄρχω ἐπάγω κάμηλος πεντακόσιοι , ὅς ἕκαστος κιβώτιον δύο ἐπαχθίζω , ἥκω εἰς Ἔδεσσα · ἕκαστος δέ ὁ κιβώτιον ὁπλίτης ἔχω ἐντός · λέγω δέ ἀφίημι πρός βασιλεύς Δῶρα κομίζω , καί βούλομαι , εἰμί παραχωρέω ἔνδον εἰσάγω ὁ κιβώτιον , νύξ ὁ ἐν αὐτός ὁπλίτης ἐξάγω καί ὁ πόλις αἱρέω . εἰσέρχομαι οὖν πρός ὁ ὁ πόλις στρατηγός ὁ ἄρχω φιλότιμος ἐκεῖνος δέχομαι . ὁ δέ ἐκεῖνος ὑπηρετέω μετά ὁ κάμηλος ἔτι ὁ πόλις εἰμί ἔξω . προσαίτης δέ τις Ἀρμένιος , εἰδοί καί ὁ Ἄραψ διάλεκτος , προσέρχομαι ὁ ἐκτός αὐλίζω Ἄραψ μεταιτέω . ἀκούω οὖν ἐκ κιβώτιον τις ὅποι εἰμί ἐρωτάω καί εἰς ὁ πόλις ἔρχομαι ἀπαγγέλλω ὁ δρᾶμα ὁ στρατηγός . ὁ δέ ὁ μέν ἄρχω ὁ Ἄραψ εὐωχέω ἐν ὁ πόλις καταλείπω , αὐτός δέ μετά ὁ περί αὐτός ἐξέρχομαι καί ὁ κιβώτιον διαρρήγνυμι ὁ ἐν αὐτός ὁπλίτης ἀποκτείνω ἅπας , καί εἰς ὁ πόλις αὖθις ὑπονοστέω ὁ μέν λοιπός ὁ ἄρχω αὐτός μάχαιρα τίθημι ἔργον , εἷς δέ ὁ χείρ ἀποτέμνω ὁ οὖς τε καί ὁ ῥίς ἀφίημι , νάω ὁ οἴκοι ὁ συμφορά καταγγέλλω . ὁ δέ Καρχηδόνιος ὁ ὄλεθρος ὁ ὑπό αὐτός πέμπω εἰς Σικελία μανθάνω , καί αὐτός εἰς ὁ νῆσος στρατεύω μετά δύναμις πλείων . καί ὁ Μανιάκης ἀντιστρατοπεδεύω ὁ Ἀγαρηνός , καί ὁ ὁ στόλος κατάρχω ὁ πατρίκιος Στέφανος ὁ ὁ βασιλεύς γαμβρός , συστέλλω γάρ καί οὗτος αὐτός μετά ὁ στόλος , ἀσφαλῶς τηρέω ἐντέλλω ὁ παράλιος , ἵνα μή ἡσσάομαι ὁ Καρχηδόνιος ἀποδιδράσκω δύναμαι . μάχη τοίνυν συνίστημι , πλῆθος μέν ὁ Ἄφρος ἀναιρέω σχεδόν τίς ἀγαθός καί ἀριθμός , ὁ δέ αὐτός ἀρχηγός , διαδιδράσκω ἐκ ὁ μάχη καί κέλης ἐμβαίνω λανθάνω τε ὁ ἐν ὁ στόλος , οἴκαδε διασῴζω . οὗτος ὁ Μανιάκης ἐν συμφορά ἡγέομαι μέρος , καί ὁ ὁ στόλος ἄρχω λοιδορέω . ὁ δέ ὁ συγγένεια ὁ βασιλικός πείθω - καί δυσχεραίνω πρός ὁ ὕβρις , θυμός λαμβάνω ὁ Μανιάκης καί πληγάς ἐντείνω αὐτός . ὁ δέ αὐτίκα γράφω ὁ ἀδελφός Ἰωάννης ὁ ἐκτομίας , ὀρφανοτροφέω ὀνομάζω , ἀποστασία ἐπιχειρέω ὁ Μανιάκης . ἐντεῦθεν ὁ μέν Μανιάκης δέσμιος ἐκεῖθεν ἄγω φυλακή παραδίδωμι , ὁ πᾶς δέ ἀρχή ὑπό ὁ Στέφανος γίγνομαι . καί ὁ νῆσος οὐ εἰς μακράν περιέρχομαι ὁ Ἀγαρηνός ἀπειρία καί ῥᾳθυμία ὁ ἄρχω καί πρό οὗτος αἰσχροκέρδεια , μόνος ὁ Μεσσήνη , πόλις δέ οὗτος ὁ Σικελικός , περιλείπω Ῥωμαῖος , καί οὗτος ὁ ἐν αὐτός ἄρχω στρατηγία · οὗτος δέ εἰμί ὁ Κεκαυμένος Κατακαλών · οὖον γάρ ὁ πόλις μόνος περιφυλάσσω , ἀλλά καί χιλιάς ἀναιρέω ὁ ἐναντίος . ὁ δέ ὁ βασιλεύς ἀδελφός ὁ ἐκτομίας Ἰωάννης , δριμύς τρέφω Ἔρως ὁ προΐστημι ὁ ἐκκλησία , ἔνιοι ὁ ἀρχιερεύς προσεταιρίζομαι · καί ὁ αὐτός ἐπαγγέλλω καθαιρέω ὁ πατριάρχης Ἀλέξιος , ὡς οὖον ψῆφος κοινός προχειρίζω , ἀλλά ἐξουσία βασιλικός . ὁ δέ “ εἰμί οὖον κανονικός , ὅς φημί , γίγνομαι πατριάρχης ” ἀνατίθημι , ίκκα ὅσος παρά ἐγώ χειροτονέω , καθαιρέω σύν ἐγώ . ” οὗτος ὅς εἰς λοιπός ὁ ἀρχιερεύς στασιάζω κατά ὁ ὁ πατριάρχης κατηγορέω ἐρεθίζω , καί μένω ἀτέλεστος ὁ ὁ ὀρφανοτροφέω ἔφεσις . πολύς δέ καί ἀσυνήθης εἴσπραξις οὗτος ἐκτρύχω ὁ ὑπήκοος , πόριμος ἐν τοιοῦτος γίγνομαι . ὁ γοῦν ἀδελφός αὐτός Μαρία , ὁ μήτηρ εἄν ὁ ὕστερος βασιλεύω Μιχαήλ ὁ Καλαφάτου , διά εὐχή εἰς Ἔφεσος ἀπέρχομαι , ἐκεῖθεν ἐπανέρχομαι καί διηγέομαι ὅσος πάσχω ὁ πένης ὁ καινός δασμοφορία πράσσω , καί ἄξιος ἀνίημι τοῖ ὑπήκοος ὁ ὁ ἄχθος πολύς , ὁ ὀρφανοτρόφος ἐπικαγχάζω “ ὡς γυνή φρονέω ” ἀνταποκρίνομαι αὐτός ἧμα οἶδα ὅσος ὁ πολιτεία δήω ἀνάλωμα . ” οὗτος ἐπιβουλεύω λέγω παρά ὁ βασίλισσα Ζωή . φαρμακεύω γάρ αὐτός καθάρσιος ὁ ἰατρός μέλλω , ἀναπείθω ὁ φαρμακεύω δῶρον καί ὑπόσχεσις διά τίνω ὁ βασίλισσα ἀντί σωτήριος προσφέρω αὐτός δηλητήριος · γιγνώσκω δέ ὁ ἐπιχείρημα διαδιδράσκω ὁ κίνδυνος . ἀλλά οὗτος μέν παρά ὁ ὀρφανοτροφέω Ἰωάννης ὁ κοινός οἰκονομέω · οὖον μείων δέ ἐκεῖνος ὁ ἀδελφός αὐτός , ἀλλά μέντοι καί μᾶλλον κακόω σύμπας , ἄδικος εἰμί καί φιλοχρήματος , οἶς διά οὗτος καί ὁ βασιλεύς ἀπεχθάνομαι , ἀναστέλλω δέ ὁ κακία αὐτός οὖον συγχωρέω παρά ὁ μείζων ἀδελφός ὁ ἐκτομίας Ἰωάννης , ποτέ μέν παραιτέομαι αὐτός ποτέ δέ ὁ αὐτός πρᾶξις περικαλύπτω καί οὐ ἐάω εἰς γνῶσις ἥκω ὁ αὐτοκράτωρ .