joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 11.1
Ὁ μὲν οὖν Αὔγουστος ἀπεβίω ὡς εἴρηται , τὴν δὲ μοναρχίαν ὁ Τιβέριος διεδέξατο . ὃς εὐπατρίδης μὲν ἦν καὶ πεπαίδευτο , τὴν δὲ γνώμην ἦν ποικιλώτατος , ἐναντίους τῇ προαιρέσει τοὺς λόγους ποιούμενος . ὧν γὰρ ἐβούλετο τἀναντία ἔλεγεν , ἄλλα μὲν κεύθων ἐνὶ φρεσίν , ἄλλα δὲ λέγων · καὶ ὀργίζεσθαι προσποιοῦ μένος ἐν οἶς οὐκ ὠργίζετο , καὶ ἐν οἶς ἐθυμοῦτο σχηματιζόμενος ἐπιείκειαν · καὶ ὡς οἰκειότατον ἐώρα τὸν ἔχθιστον , καὶ ὡς ἀλλοτριωτάτῳ προσεφέρετο τῷ φιλτάτῳ . καὶ οὐκ ἠξίου τοῖς ἄλλοις ἄλλοις δῆλον εἶναί οἱ τὸ φρόνημα , τοῦτο προ·σήκειν τῷ αὐταρχοῦντι φρονῶν . καὶ εἴτε τις ἠναντιοῦτο οἶς ἔλεγεν εἴτε μὴν καὶ συνῄνει , μεμίσητο . Τέως δ’ οὖν εἰς τὰ στρατόπεδα καὶ εἰς τὰ ἔθνη πάντα ὡς αὐτοκράτωρ αὐτίκα ἐπέστειλε , μὴ λέγων αὐτοκράτωρ εἶναι · ψηφισθὲν γὰρ αὐτῷ καὶ τοῦτο μετὰ τῶν ἄλλων ὀνομάτων οὐκ ἐδέξατο . καὶ τὰ τῆς ἀρχῆς διοικῶν ἅπαντα , μηδὲν αὐτῆς δεῖσθαι ἔλεγε , καὶ ταύτης ἐξίστασθαι ἐκομψεύετο καὶ διὰ τὴν ἡλικίαν , ἕξ γὰρ καὶ πεντήκοντα ἐτῶν ἦν , καὶ δι’ ἀμβλυωπίαν · βλυωπίαν · πλεῖστον γὰρ ἐν σκότει βλέπων ἐλάχιστα τὴν ἡμέραν ἑώρα . εἶτα κοινωνοὺς ᾔτει τῆς ἀρχῆς καὶ συνάρχοντας , οὐδὲν τούτων ποιῆσαι μέλλων , ἀλλ’ ὅτι τε ὕπουλον εἶχεν ἦθος καὶ ὅτι καὶ τὰ στρατεύματα τά τε ἐν Παννονίᾳ καὶ ἐν Γερμανίᾳ ὑπώπτευε , καὶ τὸν Γερμανικὸν ἐδεδίει τῆς Γερμανίας ἄρχοντα τότε καὶ τοῖς στρατιώταις φιλούμενον . καὶ διὰ ταῦτα οὐδὲν ὡς αὐτοκράτωρ ἔπραττε φανερῶς , ἀλλὰ καὶ νοσεῖν προσποιοῦ μένος οἰκουρῶν ἦν καὶ διέμελλεν , ἕν ἐλπίδι τοῦ ἑκόντα τὴν ἀρχὴν ἀφήσειν αὐτὸν μή τί τινες νεοχμώσωσι , μέχρις οὗ τῆς ἡγεμονίας ἐγκρατὴς πάντων ἐγένετο . τὸν μὲν οὖν Ἀγρίππαν αὐτίκᾳ πέμψας ἀπέκτεινε , τοῦ Αὐγούστου , ὡς εἴρηται , ὄντα θυγατριδοῦν ἐξ Ἰουλίας καὶ τοῦ Ἀγρίππου · τὸν δὲ Γερμανικὸν λίαν ἐφοβεῖτο . Ἐθορύβησε δὲ καὶ τὸ ἐν τῆ Παννονίᾳ στράτευμα , ὡς καὶ κατὰ τοῦ ἄρχοντος αὐτῶν ὁρμῆσαι . εἶτα τῶν θρασυτέρων καὶ πρωταιτίων κολασθέντων κατέστησαν ’σαν οἱ λοιποί . οἱ δὲ ἐν τῇ Γερμανίᾳ τόν τε Τιβέριον ἐκακηγόρησαν καὶ τὸν Γερμανικὸν ἐπεκάλεσαν αὐτοκράτορα . δὲ τὸ ξίφος σπασαμένου ὡς ἑαυτὸν ἀναιρήσοντος , εἶς τις τῶν στρατιωτῶν τὸ ἑαυτοῦ ξίφος ἀνατείνας “ τοῦτο ” ἔφη “ λάβε · ὀξύτερον γάρ ἐστιν . ” ὁ οὖν Γερμανικὸς τοῦ κτεῖναι μὲν ἑαυτὸν ἀπέσχετο ἕνα μὴ μᾶλλον στασιάσωσι , γράμματα δὲ ὡς ἐκ τοῦ Τιβερίου πεμφθέντα πλασάμενος δωρεὰς αὐτοῖς διδόντα καὶ ἄλλα τινὰ ὑπισχνούμενα τὴν στάσιν τότε κατέπαυσεν . ὕστερον δὲ πρεσβευτῶν παρὰ τοῦ Τιβερίου πεμφθέντων γνόντες τὸ τοῦ Γερμανικοῦ στρατήγημα καὶ ὑποπτεύσαντες τοὺς πρέσβεις ἀνατρέψοντας ἥκειν τὰ ὑπ’ ἐκείνου ἐπηγγελμένα , ἐθορύβησαν αὖθις καὶ κατὰ τῶν πρέσβεων ὥρμησαν . καὶ τὴν τοῦ Γερμανικοῦ γυναῖκα τὴν Ἀγριππῖναν , τῆς τοῦ Καίσαρος θυγατρὸς τῆς Ἰουλίας καὶ τοῦ Ἀγρίππου παῖδα γεγονυῖαν , συνέλαβον , καὶ τὸν υἱὸν αὐτοῦ Γάιον · καὶ τὴν μὲν Ἀγριππῖναν ἐγκύμονα οὖσαν ἀφῆκαν αὐτῷ , κατεῖχον δὲ τὸν υἱόν . ὡς δ’ οὐδὲν ἤνυον , ἡσύχασαν καὶ αὐτοί . καὶ ὁ μὲν δυνάμενος τὴν αὐτοκράτορα λαβεῖν ἀρχὴν οὐκ ἠθέλησεν , ὁ δὲ Τιβέριος κατὰ μὲν τὸ φαινόμενον ἐπῄνει αὐτὸν παρὰ τῇ βουλῇ , παρ’ ἑαυτῷ δὲ καὶ λίαν ὑπώπτευε καὶ ἐδεδίει αὐτὸν ὡς ἐγκεχειρισμένον στρατεύματα . Ὡς δ’ οὐδὲν ἔτι νεώτερον ἠγγέλλετο , τὴν ἀρχὴν οὐκέτι εἰρωνευόμενος ὑπεδέξατο . καὶ μέχρις ὁ Γερμανικὸς περιῆν , οὐδὲν καθ’ ἑαυτὸν ἔπραττεν , ἀλλὰ πάντα εἰς τὴν γερουσίαν εἰσέφερε , καὶ οὐδὲ αὐτοκράτωρ καλεῖσθαι παρά του ἢ μόνων τῶν στρατιωτῶν ἠξίου , Καῖσαρ δὲ καὶ Γερμανικὸς καὶ πρόκριτος τῆς γερουσίας ὠνομάζετο , ηὔχετό τε τοσοῦτον καὶ ζῆσαι καὶ ἄρξαι χρόνον ὅσον ἂν τῷ δημοσίῳ συμφέρῃ , καὶ διὰ πάντων δημοτικὸς δοκεῖν ἔσπευδε , καὶ ἐλάχιστα εἰς ἑαυτὸν δαπανῶν πλεῖστα ἐς τὸ κοινὸν ἀνήλισκε . τὰ πεπονηκότα τε ἀνορθῶν καὶ ἐπικοσμῶν , τὰς τῶν ἀρχῆθεν οἰκοδομησάντων αὐτὰ κλήσεις σφίσιν σ’ ἱν ἐπέγραφε , καὶ πόλεσι καὶ ἰδιώταις ἐπήρκει , καὶ τόν βουλευτῶν συχνοὺς πενομένους ἐπλούτισε , καὶ τὰ δωρούμενα εὐθὺς ὁρῶντος αὐτοῦ ἠριθμεῖτο , ἵνα μὴ οἶ δοτῆρες νοσφίζωνταί τι αὐτῶν , εἰδὼς τοῦτο ἐπὶ τοῦ Αὐγούστου γινόμενον . καὶ οὔτε ἀπέκτεινέ τινα διὰ χρήματα οὔτ’ οὐσίαν τότε ἐδήμευσεν οὐδενός , νὐδ’ ἔξω τι τῶν νενομισμένων ἠργυρολόγησεν . Αἰμιλίῳ γοῦν χρήματα πλείω παρὰ τὸ διατεταγμένον πέμψαντι ἀντεπέστειλεν ὅτι “ κείρεσθαί μου τὰ πρόβατα , ἀλλ’ οὐκ ἀποξυρᾶσθαι βούλομαι . ” καὶ εὐπρόσοδος καὶ εὐπροσήγορος ἦν , τούς τε ἄρχοντας ὡς ἐν δημοκρατίᾳ ἐτίμα καὶ τοῖς ὑπάτοις ὑπανίστατο , καὶ τοῖς ἑταίροις ὡς ἐν ἰδιωτείᾳ συνῆν , νοσοῦντάς τε ἐπεσκέπτετο , μηδεμίαν φρουρὰν ἐπαγόμενος · καὶ ἐπί τινι αὐτῶν τελευτήσαντι αὐτὸς ἀνέγνω τὸν ἐπιτάφιον . καὶ τὴν μητέρα τὴν Λιβίαν ὁμοίως προσφέρεσθαι πᾶσιν ἐκέλευεν . ἡ δὲ πάνυ ὤγκωτο , καὶ αἱ C τοῦ Τιβερίου ἐπιστολαὶ χρόνον τινὰ καὶ τὸ ἐκείνης ὄνομα εἶχον , τά τε ἄλλα πάντα ὡς αὐταρχοῦσα διοικεῖν ἐπεχείρει , καὶ οὐκ ἐξ ἴσου ἄρχειν , ἀλλὰ καὶ πρεσβεύειν αὐτοῦ ἤθελεν , αὐτὴ ποιήσαι αὐχοῦσα αὐτὸν αὐτοκράτορα . ὁ δὲ ἤχθετο πρῶτον αὐτῇ · εἶτα τῶν μὲν δημοσίων αὐτὴν ἔπαυσε , τὰ δ’ οἴκοι διοικεῖν ἀφῆκεν · ὡς δὲ κἀν τούτοις ἦν ἐπαχθής , ἀπεδήμει καὶ αὐτῆς ἐξίστατο . σωφρονέστατά τε χρόνον τινὰ διῆγε , καὶ ἄλλους δ’ ἐκόλαζεν ἀσελγαίνοντας , καὶ τῷ Δρούσῳ δὲ τῷ υἱῷ , ὃν ἐξ Ἀγριππίνης τῆς προτέρας αὐτοῦ γυναικὸς ἔσχηκε , καὶ ἀσελγεῖ τυγχάνοντι καὶ ὠμῷ , ἐπετίμα καὶ ἤχθετο . καί ποτε αὐτῶ εἶπεν “ ζῶντος ἐμοῦ οὔτε βίαιον οὔθ’ ὑβριστικόν τι πράξεις · ἂν δέ τι καὶ τολμήσῃς , οὐδὲ τελευτήσαντος . ”
Lemmas: ὁ μέν οὖν Αὔγουστος ἀποβιόω ὡς εἴρω , ὁ δέ μοναρχία ὁ Τιβέριος διαδέχομαι . ὅς εὐπατρίδης μέν εἰμί καί παιδεύω , ὁ δέ γνώμη εἰμί ποικίλος , ἐναντίος ὁ προαίρεσις ὁ λόγος ποιέω . ὅς γάρ βούλομαι τἀναντία λέγω , ἄλλος μέν κεύθω ἐν φρήν , ἄλλος δέ λέγω · καί ὀργίζω προσποιέω μένος ἐν οἶς οὐ ὀργίζω , καί ἐν οἶς θυμόω σχηματίζω ἐπιείκεια · καί ὡς οἰκεῖος αἰώρα ὁ ἐχθρός , καί ὡς ἀλλότριος προσφέρω ὁ φίλος . καί οὐ ἀξιόω ὁ ἄλλος ἄλλος δῆλος εἰμί ὁ ὁ φρόνημα , οὗτος προσήκω ὁ αὐταρχέω φρονέω . καί εἴτε τις ἐναντιόομαι οἶς λέγω εἴτε μήv καί συναινέω , μισέω . Τέως δέ οὖν εἰς ὁ στρατόπεδον καί εἰς ὁ ἔθνος πᾶς ὡς αὐτοκράτωρ αὐτίκα ἐπιστέλλω , μή λέγω αὐτοκράτωρ εἰμί · ψηφίζω γάρ αὐτός καί οὗτος μετά ὁ ἄλλος ὄνομα οὐ δέχομαι . καί ὁ ὁ ἀρχή διοικέω ἅπας , μηδείς αὐτός δήω λέγω , καί οὗτος ἐξίστημι κομψεύω καί διά ὁ ἡλικία , ἕξ γάρ καί πεντήκοντα ἔτος εἰμί , καί διά ἀμβλυωπία · βλυωπίαν · πλεῖστος γάρ ἐν σκότος βλέπω μικρός ὁ ἡμέρα ὁράω . εἶτα κοινωνός αἰτέω ὁ ἀρχή καί συνάρχω , οὐδείς οὗτος ποιέω μέλλω , ἀλλά ὅτι τε ὕπουλος ἔχω ἦθος καί ὅτι καί ὁ στράτευμα ὁ τε ἐν Παννονία καί ἐν Γερμανία ὑποπτεύω , καί ὁ Γερμανικός δείδω ὁ Γερμανία ἄρχω τότε καί ὁ στρατιώτης φιλέω . καί διά οὗτος οὐδείς ὡς αὐτοκράτωρ πράσσω φανερῶς , ἀλλά καί νοσέω προσποιέω μένος οἰκουρέω εἰμί καί διαμέλλω , εἷς ἐλπίς ὁ ἑκών ὁ ἀρχή ἀφίημι αὐτός μή τίς τις νεοχμόω , μέχρι ὅς ὁ ἡγεμονία ἐγκρατής πᾶς γίγνομαι . ὁ μέν οὖν Ἀγρίππας αὐτίκα πέμπω ἀποκτείνω , ὁ Αὔγουστος , ὡς εἴρω , εἰμί θυγατριδοῦς ἐκ Ἰουλία καί ὁ Ἀγρίππας · ὁ δέ Γερμανικός λίαν φοβέω . θορυβώ δέ καί ὁ ἐν τῆ Παννονία στράτευμα , ὡς καί κατά ὁ ἄρχω αὐτός ὁρμάω . εἶτα ὁ θρασύς καί πρωταίτιος κολάζω καθίστημι σῴζω ὁ λοιπός . ὁ δέ ἐν ὁ Γερμανία ὁ τε Τιβέριος κακηγορέω καί ὁ Γερμανικός ἐπικαλέω αὐτοκράτωρ . δέ ὁ ξίφος σπάω ὡς ἑαυτοῦ ἀναιρέω , εἰμί τις ὁ στρατιώτης ὁ ἑαυτοῦ ξίφος ἀνατείνω “ οὗτος ” φημί “ λαμβάνω · ὀξύς2 γάρ εἰμί . ” ὁ οὖν Γερμανικός ὁ κτείνω μέν ἑαυτοῦ ἀπέχω εἷς μή μᾶλλον στασιάζω , γράμμα δέ ὡς ἐκ ὁ Τιβέριος πέμπω πλάσσω δωρεά αὐτός δίδωμι καί ἄλλος τις ὑπισχνέομαι ὁ στάσις τότε καταπαύω . ὕστερος δέ πρεσβευτής παρά ὁ Τιβέριος πέμπω γιγνώσκω ὁ ὁ Γερμανικός στρατήγημα καί ὑποπτεύω ὁ πρέσβυς ἀνατρέπω ἥκω ὁ ὑπό ἐκεῖνος ἐπαγγέλλω , θορυβέω αὖθις καί κατά ὁ πρέσβυς ὁρμάω . καί ὁ ὁ Γερμανικός γυνή ὁ Ἀγριππῖνα , ὁ ὁ Καῖσαρ θυγάτηρ ὁ Ἰουλία καί ὁ Ἀγρίππας παῖς γίγνομαι , συλλαμβάνω , καί ὁ υἱός αὐτός Γάιος · καί ὁ μέν Ἀγριππῖνα ἐγκύμων εἰμί ἀφίημι αὐτός , κατέχω δέ ὁ υἱός . ὡς δέ οὐδείς ἀνύω , ἡσυχάζω καί αὐτός . καί ὁ μέν δύναμαι ὁ αὐτοκράτωρ λαμβάνω ἀρχή οὐ ἐθέλω , ὁ δέ Τιβέριος κατά μέν ὁ φαίνω ἐπαινέω αὐτός παρά ὁ βουλή , παρά ἑαυτοῦ δέ καί λίαν ὑποπτεύω καί δείδω αὐτός ὡς ἐγχειρίζω στράτευμα . ὡς δέ οὐδείς ἔτι νέος ἀγγέλλω , ὁ ἀρχή οὐκέτι εἰρωνεύομαι ὑποδείκνυμι . καί μέχρι ὁ Γερμανικός περίειμι , οὐδείς κατά ἑαυτοῦ πράσσω , ἀλλά πᾶς εἰς ὁ γερουσία εἰσφέρω , καί οὐδέ αὐτοκράτωρ καλέω παρά ὁ ἢ μόνος ὁ στρατιώτης ἀξιόω , Καῖσαρ δέ καί Γερμανικός καί πρόκριτος ὁ γερουσία ὀνομάζω , εὔχομαι τε τοσοῦτος καί ζῶ καί ἄρχω χρόνος ὅσος εἄν ὁ δημόσιος συμφέρω , καί διά πᾶς δημοτικός δοκέω σπεύδω , καί μικρός εἰς ἑαυτοῦ δαπάνη πλεῖστος εἰς ὁ κοινός ἀναλίσκω . ὁ πονέω τε ἀνορθόω καί ἐπικοσμέω , ὁ ὁ ἀρχῆθεν οἰκοδομέω αὐτός κλῆσις σφεῖς σός ἐν ἐπιγράφω , καί πόλις καί ἰδιώτης ἐπαρκέω , καί ὁ βουλευτής συχνός πένομαι πλουτίζω , καί ὁ δωρέω εὐθύς ὁράω αὐτός ἀριθμέω , ἵνα μή οἶς δοτήρ νοσφίζω τίς αὐτός , εἰδοί οὗτος ἐπί ὁ Αὔγουστος γίγνομαι . καί οὔτε ἀποκτείνω τις διά χρῆμα οὔτε οὐσία τότε δημεύω οὐδείς , νὐδ’ ἔξω τίς ὁ νομίζω ἀργυρολογέω . Αἰμίλιος γοῦν χρῆμα πλείων παρά ὁ διατάσσω πέμπω ἀντεπιστέλλω ὅτι “ κείρω ἐγώ ὁ πρόβατον , ἀλλά οὐ ἀποξυράω βούλομαι . ” καί Εὐπρόσοδος καί εὐπροσήγορος εἰμί , ὁ τε ἄρχω ὡς ἐν δημοκρατία τιμάω καί ὁ ὕπατος ὑπανίσταμαι , καί ὁ ἑταῖρος ὡς ἐν ἰδιωτεία σύνειμι , νοσέω τε ἐπισκέπτομαι , μηδείς φρουρά ἐπάγω · καί ἐπί τις αὐτός τελευτάω αὐτός ἀναγιγνώσκω ὁ ἐπιτάφιος . καί ὁ μήτηρ ὁ Λιβία ὁμοίως προσφέρω πᾶς κελεύω . ὁ δέ πάνυ ὀγκόω , καί ὁ C ὁ Τιβέριος ἐπιστολή χρόνος τις καί ὁ ἐκεῖνος ὄνομα ἔχω , ὁ τε ἄλλος πᾶς ὡς αὐταρχέω διοικέω ἐπιχειρέω , καί οὐ ἐκ ἴσος ἄρχω , ἀλλά καί πρεσβεύω αὐτός ἐθέλω , αὐτός ποιέω αὐχέω αὐτός αὐτοκράτωρ . ὁ δέ ἔχθω πρῶτος αὐτός · εἶτα ὁ μέν δημόσιος αὐτός παύω , ὁ δέ οἴκοι διοικέω ἀφίημι · ὡς δέ ἐν οὗτος εἰμί ἐπαχθής , ἀποδημέω καί αὐτός ἐξίστημι . σώφρων τε χρόνος τις διάγω , καί ἄλλος δέ κολάζω ἀσελγαίνω , καί ὁ Δροῦσος δέ ὁ υἱός , ὅς ἐκ Ἀγριππίνη ὁ πρότερος αὐτός γυνή ἔχω , καί ἀσελγής τυγχάνω καί ὠμός , ἐπιτιμάω καί ἔχθω . καί ποτός αὐτός εἶπον “ ζῶ ἐγώ οὔτε βίαιος οὔτε ὑβριστικός τίς πρᾶξις · εἄν δέ τίς καί τολμάω , οὐδέ τελευτάω . ”