joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 4.10
Ἤδη δὲ νενικηκὼς ἐν Ἰσσῷ γέγονεν ἐγκρατὴς καὶ τῆς Δαμάσκου , ἔνθα οἱ Πέρσαι καὶ Δαρεῖος αὐτὸς τά τε χρήματα καὶ τῆς ἀποσκευῆς τὰ πλείω κατέλιπον . μετὰ δὲ ταῦτα ἥ τε Κύπρος καὶ ἡ Φοινίκη , τῆς Τύρου χωρίς , αὐτῷ ἐγκεχείριστο . ἡ δὲ Τόρος πολιορκίᾳ ἑάλω , διττοὺς ὀνείρους ἐν τῷ ταύτην πολιορκεῖν τοῦ Ἀλεξάνδρου θεασαμένου · ἐδόκει γὰρ ὁ Ἡρακλῆς καλῶν αὐτὸν ἐκ τοῦ τείχους καὶ δεξιούμενος · ὁ δ ἕτερος ὄνειρος Σάτυρον αὐτῷ ἐδείκνυ προσπαίζοντα , καὶ βουλομένου συσχεῖν διαφεύγοντα , ὀψὲ δὲ εἰς χεῖρας ἐλθόντα αὐτῷ . ἐκρίθη δ’ οὗτος ὁ ὄνειρος δηλοῦν αὐτῷ κατὰ διαίρεσιν τοῦ ὀνόματος ὡς σὰ Τυρὸς ἔσται . ” εἶτα τὴν Γάζαν πολιορκῶν , πόλιν τῆς Συρίας μεγάλην , ἐπλήγη τὸν ὦμον λίθῳ , τὴν δὲ πόλιν κατέσχε . κυριεύσας δὲ τῆς Αίγύπτου ἠβουλήθη πόλιν ἐν αὐτῇ Ἑλληνίδα εἰς ὄνομα οἰκεῖον ἱδρύσασθαι , καί τινα τόπον ἤδη τῇ πόλει ἀφώρισε . κοιμωμένῳ δὲ ἀνὴρ ἔδοξεν ἐπιστῆναι πολιός τε καὶ γεραρός , εἶναι δὲ τὸν φανέντα τὸν Ὅμηρον , καὶ λέγειν τὰ ἔπη ταῦτα , νῆσος ἔπειτά τις ἔστι πολυκλύστῳ ἐνὶ πόντῳ Αἰγύπτου προπάροιθε · Φάρον δέ ἔ κικλήσκουσιν . ἀναθορὼν οὖν αὐτίκα πρὸς τὴν Φάρον ἀφίκετο , καὶ τῇ τοῦ τόπου ἀρεσθεὶς εὐφυίᾳ ἐκεῖ τὴν πόλιν ἱδρύσατο , ἠπειρώσας αὐτὴν διὰ χώματος , νῆσον οὖσαν τό πρότερον . λέγεται δὲ ὡς ἡσθεὶς τῇ τοῦ τόπου φυσικῇ ἐπιτηδειότητι ἔφη ὡς Ὅμηρος ἄρα τἄλλα τε μέγας ἦν καὶ ἀρχιτέκτων σοφός . εἰς Ἄμμωνος δὲ ἱερὸν ἀπιὼν δι’ ἀνύδρου καὶ ἀμμώδους τόπου , τὴν αὐτῷ παρομαρτοῦσαν ἐν ἅπασιν εὐτυχίαν εὗρε κἀκεῖ τὸ ἐργῶδες τῆς πορείας ἐκείνης ἐπικουφίζουσαν . ὑετοὶ γὰρ γενόμενοι τὸν ἐκ τῆς ἀνυδρίας κίνδυνον διεκρούσαντο καὶ τὸν ἀέρα εὐκραῆ πεποιήκασιν , ὑγρανθείσης τῆς ἄμμου καὶ συμπιληθείσης ἐκ τῆς ὑγρότητος . τῶν δὲ τῆς ὁδοῦ γνωρισμάτων συγχυδέντων οἱ ταύτης ἡγεμόνες πεπλάνηντο · κόρακες δὲ ὑπεριπτάμενοι τῆς πορείας ἡγοῦντο τοῖς μετ’ αὐτοῦ , καὶ εἴ τινες βραδυποροῦντες ὑπελιμπάνοντο , νυκτὸς ἐκείνους ταῖς κλαγγαῖς ἀνεκόμιζον . οὕτω δὲ διελθόντι τῆς πορείας τὸ δύσεργον , καὶ εἰς Ἄμμωνος φθάσαντι , ὁ ἐκεῖ προφήτης Ἕλληνι φωνῇ θέλων προσφωνῆσαι αὐτῷ , ἐβαρβάρισε περὶ τό τέλος τὸ πρόσρημα , ὢ παιδίος ἀντὶ τοῦ παιδίον εἰπών . καὶ ὁ βαρβαρισμὸς δόξαν πολλοῖς παρέσχε τοῦ ἐκ θεῶν τοῦ Ἀλεξάνδρου γεγονέναι τὴν γένεσιν , διαδοθέντος λόγου ὅτι παῖ Δῖός ὁ προφήτης εἶπεν αὐτῷ . κἀκεῖνος πρὸς μὲν τοὺς βαρβάρους ἐμεγαλαύχει τὴν γένεσιν τὴν ἐκ τοῦ θεοῦ , ὡς καὶ τὴν Ὀλυμπιάδα λέγειν οὐ παύσεται διαβάλλων με πρὸς τὴν Ἥραν ὁ Ἀλέξανδρος ; ” πρὸς δὲ τοὺς Ἕλληνας τοῦ λόγου ἐφείδετο . βέλει δέ ποτε τρωθείς , αἵματος ἐκ τῆς πληγῆς καταρρέοντς “ τὸ ῥέον εἶπεν αἷμα καὶ οὐκ ἰχὼρ οἶός πέρ τε ῥέει μακάρεσσι θεοῖσιν . ” ὡς δὲ ὁ Δαρεῖος ἐπέστειλεν αὐτῷ , μύρια μὲν τάλαντα διδοὺς λύτρον τῶν φιλτάτων αὐτοῦ καὶ τῆς ἐντὸς Εὐφράτου πάσης αὐτῷ ἐξιστάμενος καὶ φίλον αὐτὸν ποιούμενος μίαν τῶν θυγατέρων αὐτοῦ γήμαντα , ὁ Παρμενίων εἰ Ἀλέξανδρος ” εἶπεν ‘‘ἤμην , ἔλαβον ἀν’ ταύτα κἄγω ἔφη νὴ Δία , εἰ Παρμενίων . ἀντεπέστειλε δὲ τῷ Δαρείω , εἰ πρὸς αὐτὸν ἀφίκηται , μή τινος ἀτυχῆσαι τῶν φιλανθρώπων . ἀποδρὰς δέ τις τῶν εὐνούχων τῆς γυναικὸς Δαρείου , καὶ πρὸς ἐκεῖνον διασωθείς , τὸν θάνατον τῆς βασιλίσσης ἀπήγγειλεν · ἔφθη γὰρ θανοῦσα ἐκ τοκετοῦ . Δαρεῖος δὲ ἀνεκλαύσατο , φήσας ὅτι οὐ μόνον αἰχμάλωτος ἡ βασίλισσα γέγονεν , ἀλλὰ καὶ ταφῆς βασιλικῆς οὐ τετύχηκε . καὶ ὁ εὐνοῦχος ἀλλὰ θάρρει , ὦ δέσποτα , ” ἔφη . οὔτε γὰρ ζῶσά μου ἡ δέσποινα καὶ ἡ μήτηρ ἡ σὴ καὶ τὰ τέκνα κακοῦ τινος ἐπειράθησαν , οὔτ’ ἀποθανοῦσα ταφῆς ἐκείνη πρεπούσης ἠμοίρησεν , ἀλλὰ καὶ πολεμίων τετίμηται δάκρυσι . ” τούτοις ὁ Δαρεῖος εἰς ὑποψίας ἀτόπους ἐνέπεσε , καὶ τὸν εὐνοῦχον ἰδίᾳ παραλαβών , ὅρκοις προκατελάμβανεν εἰπεῖν , εἰ τις περὶ τὴν γυναῖκα γέγονε τῷ Ἀλεξάνδρῳ ἐμπάθεια . πώς γάρ ” ἔλεγε παρ’ ἐχθροῦ καὶ νέου ἀνδρὸς πολεμίου γυνή , ὡς ἔφης , οὕτω τετίμηται ; ὁ δ’ εὐνοῦχος τὸν λόγον ἐγκόψας εὐφήμει , δέσποτα , ἔφη “ καὶ μήτε τὴν γυναῖκα καταίσχυνε μήτ’ αὖ κακηγόρει Ἀλέξανδρον , ὃς πλέον ταῖς Περσίσι τὸ σῶφρον ἢ τοῖς Πέρσαις τὸ γενναῖον ἐνέφηνε · ” καὶ ὅρκοις τοὺς λόγους ἐβεβαίου , περὶ τῆς ἐγκρατείας Ἀλεξάνδρου καὶ τῆς ἄλλης ἀρετῆς διηγούμενος . καὶ ὁ Δαρεῖος ηὔχετο δυνηθῆναι ἀμείψασθαι τὸν Ἀλέξανδρον ὧν εἰς τὰ φίλτατα καλόν ἐνεδείξατο , ἢ μὴ ἄλλον εἰς τὸν Κύρου καθίσαι θρόνον ἢ τὸν Ἀλέξανδρον .
Lemmas: ἤδη δέ νικάω ἐν Ἰσσός γίγνομαι ἐγκρατής καί ὁ Δαμάσκου , ἔνθα ὁ Πέρσης καί Δαρεῖος αὐτός ὁ τε χρῆμα καί ὁ ἀποσκευή ὁ πλείων καταλείπω . μετά δέ οὗτος ὅς τε Κύπρος καί ὁ Φοινίκη , ὁ Τύρος χωρίς , αὐτός ἐγχειρίζω . ὁ δέ Τόρος πολιορκία ἁλίσκομαι , δισσός ὄνειρος ἐν ὁ οὗτος πολιορκέω ὁ Ἀλέξανδρος θεάομαι · δοκέω γάρ ὁ Ἡρακλῆς καλός αὐτός ἐκ ὁ τεῖχος καί δεξιόομαι · ὁ δ ἕτερος ὄνειρος Σάτυρος αὐτός δείκνυμι προσπαίζω , καί βούλομαι συνέχω διαφεύγω , ὀψέ δέ εἰς χείρ ἔρχομαι αὐτός . κρίνω δέ οὗτος ὁ ὄνειρος δηλόω αὐτός κατά διαίρεσις ὁ ὄνομα ὡς σός τυρός εἰμί . ” εἶτα ὁ Γάζα πολιορκέω , πόλις ὁ Συρία μέγας , πλήσσω ὁ ὦμος λίθος , ὁ δέ πόλις κατέχω . κυριεύω δέ ὁ Αἴγυπτος βούλομαι πόλις ἐν αὐτός Ἑλληνίς εἰς ὄνομα οἰκέω ἱδρύω , καί τις τόπος ἤδη ὁ πόλις ἀφορίζω . κοιμάω δέ ἀνήρ δοκέω ἐφίστημι πολιός τε καί γεραρός , εἰμί δέ ὁ φαίνω ὁ Ὅμηρος , καί λέγω ὁ ἔπος οὗτος , νῆσος ἔπειτα τις εἰμί πολύκλυστος ἐν πόντος Αἴγυπτος προπάροιθε · Φάρος δέ ἔ κικλήσκω . ἀναθρῴσκω οὖν αὐτίκα πρός ὁ Φάρος ἀφικνέομαι , καί ὁ ὁ τόπος ἀρέσκω εὐφυΐα ἐκεῖ ὁ πόλις ἱδρύω , ἀπειρόω αὐτός διά χῶμα , νῆσος εἰμί ὁ πρότερος . λέγω δέ ὡς ἥδομαι ὁ ὁ τόπος φυσικός ἐπιτηδειότης φημί ὡς Ὅμηρος ἄρα ἄλλος τε μέγας εἰμί καί ἀρχιτέκτων σοφός . εἰς Ἄμμων δέ ἱερόν ἀπέρχομαι διά ἄνυδρος καί ἀμμώδης τόπος , ὁ αὐτός παρομαρτέω ἐν ἅπας εὐτυχία εὑρίσκω ἐκεῖ ὁ ἐργώδης ὁ πορεία ἐκεῖνος ἐπικουφίζω . ὑετός γάρ γίγνομαι ὁ ἐκ ὁ ἀνυδρία κίνδυνος διακρούω καί ὁ ἀήρ εὐκραής ποιέω , ὑγραίνω ὁ ἄμμος καί συμπιλέω ἐκ ὁ ὑγρότης . ὁ δέ ὁ ὁδός γνώρισμα συγχυδέντων ὁ οὗτος ἡγεμών πλανάω · κόραξ δέ ὑπεριπτάμενοι ὁ πορεία ἡγέομαι ὁ μετά αὐτός , καί εἰμί τις βραδυπορέω ὑπολείπω , νύξ ἐκεῖνος ὁ κλαγγή ἀνακομίζω . οὗτος δέ διέρχομαι ὁ πορεία ὁ δύσεργος , καί εἰς Ἄμμων φθάνω , ὁ ἐκεῖ προφήτης Ἕλλην φωνή ἐθέλω προσφωνέω αὐτός , βαρβαρίζω περί ὁ τέλος ὁ πρόσρημα , ὦ παιδίος ἀντί ὁ παιδίον εἶπον . καί ὁ βαρβαρισμός δόξα πολύς παρέχω ὁ ἐκ θεός ὁ Ἀλέξανδρος γίγνομαι ὁ γένεσις , διαδίδωμι λόγος ὅτι παῖς Δῖος ὁ προφήτης εἶπον αὐτός . ἐκεῖνος πρός μέν ὁ βάρβαρος μεγαλαυχέω ὁ γένεσις ὁ ἐκ ὁ θεός , ὡς καί ὁ Ὀλυμπιάς λέγω οὖον παύω διαβάλλω ἐγώ πρός ὁ Ἥρα ὁ Ἀλέξανδρος ; ” πρός δέ ὁ Ἕλλην ὁ λόγος φείδομαι . βέλος δέ ποτός τιτρώσκω , αἷμα ἐκ ὁ πληγή καταρρέω “ ὁ ῥέω εἶπον αἷμα καί οὐ ἰχώρ οἷος περ τε ῥέω μάκαρ θεός . ” ὡς δέ ὁ Δαρεῖος ἐπιστέλλω αὐτός , μύριοι μέν τάλαντον δίδωμι λύτρον ὁ φίλος αὐτός καί ὁ ἐντός Εὐφράτης πᾶς αὐτός ἐξίστημι καί φίλος αὐτός ποιέω εἷς ὁ θυγάτηρ αὐτός γαμέω , ὁ Παρμενίων εἰμί Ἀλέξανδρος ” εἶπον ἀείδω , λαμβάνω ἄνω οὗτος κἀγώ φημί νή Ζεύς , εἰμί Παρμενίων . ἀντεπιστέλλω δέ ὁ Δαρεῖος , εἰμί πρός αὐτός ἀφικνέομαι , μή τις ἀτυχέω ὁ φιλάνθρωπον . ἀποδιδράσκω δέ τις ὁ εὐνοῦχος ὁ γυνή Δαρεῖος , καί πρός ἐκεῖνος διασῴζω , ὁ θάνατος ὁ βασίλισσα ἀπαγγέλλω · φθάνω γάρ θνῄσκω ἐκ τοκετός . Δαρεῖος δέ ἀνακλάω , φημί ὅτι οὖον μόνος αἰχμάλωτος ὁ βασίλισσα γίγνομαι , ἀλλά καί ταφή βασιλικός οὖον τυγχάνω . καί ὁ εὐνοῦχος ἀλλά θαρσέω , εἰμί δεσπότης , ” φημί . οὔτε γάρ ζάω ἐγώ ὁ δέσποινα καί ὁ μήτηρ ὁ σός καί ὁ τέκνον κακός τις πειράω , οὔτε ἀποθνῄσκω ταφή ἐκεῖνος πρέπω ἀμοιρέω , ἀλλά καί πολέμιος τιμάω δάκρυ . ” οὗτος ὁ Δαρεῖος εἰς ὑποψία ἄτοπος ἐμπίπτω , καί ὁ εὐνοῦχος ἴδιος παραλαμβάνω , Ὅρκος προκαταλαμβάνω εἶπον , εἰμί τις περί ὁ γυνή γίγνομαι ὁ Ἀλέξανδρος ἐμπάθεια . πως γάρ ” λέγω παρά ἐχθρός καί νέος ἀνήρ πολέμιος γυνή , ὡς φημί , οὗτος τιμάω ; ὁ δέ εὐνοῦχος ὁ λόγος ἐγκόπτω εὐφημέω , δεσπότης , φημί “ καί μήτε ὁ γυνή καταισχύνω μήτε αὖος κακηγορέω Ἀλέξανδρος , ὅς πλέω ὁ Περσίς ὁ σώφρων ἢ ὁ Πέρσης ὁ γενναῖος ἐμφαίνω · ” καί Ὅρκος ὁ λόγος βεβαιόω , περί ὁ ἐγκράτεια Ἀλέξανδρος καί ὁ ἄλλος ἀρετή διηγέομαι . καί ὁ Δαρεῖος εὔχομαι δύναμαι ἀμείβω ὁ Ἀλέξανδρος ὅς εἰς ὁ φίλος καλός ἐνδείκνυμι , ἢ μή ἄλλος εἰς ὁ Κῦρος καθίζω θρόνος ἢ ὁ Ἀλέξανδρος .