joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 12.6
Ὁ μὲν οὖν Κόμοδος τὰ τῆς ἀρχῆς διαφθείρας , ὡς εἴρηται , κἀκεῖνος διέφθαρτο · οἶ δὲ περὶ τὸν Ἔκλεκτον καὶ τὸν Λαῖτον τὸν Περτίνακα εἰς τὴν αὐταρχίαν διὰ τὴν ἀρετὴν καὶ τὸ ἀξίωμα αὐτοῦ ἐπελέξαντο . ὁ δέ , ὅτι τέθνηκε Κόμοδος ἀκριβωσάμενος , ἐδέξατο τὴν ἀρχήν , καὶ εἰσῆλθεν εἰς τὸ στρατόπεδον , καὶ τῇ τε παρουσίᾳ τοῦ Λαίτου καὶ ἁδραῖς ὑποσχἐ - σεσι τοὺς στρατιώτας προσεποιήσατο . εἶτα εἰς τὸ συνέδριον ἀφικόμενος εἶπεν ὅτι “ ὠνόμασμαι ὑπὸ τῆς στρατιὰς αὐτοκράτωρ , ἐξίσταμαι δὲ τῆς ἀρχῆς διά τε τὴν ἡλικίαν καὶ ἀρρωστίαν καὶ τὴν τῶν πραγμάτων δυσχἐρειαν . ” ὡς δὲ καὶ παρὰ τῆς βουλῆς καὶ ἐπῃνεῖτο καὶ ᾑρεῖτο , ὁ μὲν αὐτοκράτωρ ἀπεδείχθη , ὁ δὲ Κόμοδος ἐψηφίσθη πολέμιος . καὶ ἡ βουλὴ καὶ ὁ δῆμος εἰς ἐκεῖνον ἐξύβριζον καὶ τὰς εἰκόνας αὐτοῦ κατέσπων . ἤθελον δὲ καὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ διασῦραι καὶ διασπάσαι · εἰπόντος δὲ τοῦ Περτίνακος ἤδη τῇ γῇ κεκρύφθαι αὐτό , τοῦ μὲν ἀπέσχοντο , ἀλιτήριον δὲ καὶ τύραννον ἀπεκάλουν αὐτὸν καὶ ἁρματηλάτην καὶ μονομάχον καὶ πλείω ἕτερα . Λίβυς δ’ ἦν ὁ Περτίναξ ἐξ Ἄλβης Πομπηίας , πατρὸς οὐκ εὐγενοῦς , ἐν τοῖς ἱππεῦσι χιλιαρχήσας . ἦν δ’ εὐπροσήγορος , ἤκουέ τε ἑτοίμως καὶ ἀπεκρίνατο ὅσα οἱ ἐδόκει . Οὕτω μὲν ὁ Περτίναξ τῆς ἀρχῆς ἐπελάβετο , καὶ πρὸς ταῖς ἄλλαις ἐπικλήσεσι καὶ πρόκριτος τῆς γερουσίας κατὰ τὸ ἀρχαῖον ἐπωνομάσθη . ὅσα γοῦν διέκειτο πλημμελῶς πρὸς τὸ κόσμιον μετεσκεύαστο οἰκονομίᾳ καὶ προνοίᾳ τοῦ αὐτοκράτορος , καὶ ἡ ἀτιμία μία τῶν ἀδίκως πεφονευμένων ἐλύθη παρ’ αὐτοῦ . τοσαύτη δὲ χρημάτων ἔνδεια κατὰ τὸ βασίλειον ἦν ὡς πέντε καὶ εἴκοσι μυριάδας δραχμῶν εὑρεθῆναι μόνας . μόλις δ’ οὖν ὁ Περτίναξ ἐξ ἀνδριάντων καὶ ὅπλων καὶ ἐπίπλων καὶ τῶν τοῦ Κομόδου παιδικῶν ἀθροίσας ἀργύριον τοῖς τε δορυφόροις ἃ ὑπέσχετο ἔδωκε καὶ τῷ δήμῳ καθ’ ἑκατὸν δραχμάς . ὅσοις γὰρ ὁ Κόμοδος ἐς τρυφὴν καὶ ἐς ὁπλομαχίαν καὶ ἁρματηλασίαν ἐκέχρητο , ξύμπαντα προὐτέθειτο εἰς τὸ πωλητήριον . Ὁ δὲ Λαῖτος εὐφήμει μὲν τὸν Περτίνακα , τὸν δὲ Κόμοδον ὕβριζε . καί τινας βαρβάρους , χρυσίον παρ’ ἐκείνου κομισαμένους ἐπ’ εἰρήνῃ πολύ , ἔτι τυγχάνοντας ἐν ὁδῷ μετεπέμψατο καὶ τὸ χρυσίον ἀφείλετο , φράσατε τοῖς οἴκοι ” φήσας “ ὅτι Περτίναξ ἄρχει ” · ᾔδεσαν γὰρ τὸ ὄνομα τοῦ ἀνδρὸς ἐξ ὧν ἐπεπόνθεισαν . καὶ ἄλλα δὲ τοιαῦτα ἐπὶ διαβολῇ τοῦ Κομόδου ὁ Λαῖτος ἐποίησεν . ἀλλ’ οὐκ ἐπὶ μακρὸν οὗτος ἔμεινε πιστὸς τῷ Περτίνακι . ὧν γὰρ ἱμείρετο μὴ τυγχάνων , τοὺς στρατιώτας παρέθηξε κατ’ αὐτοῦ . οἱ δὲ ἁρπαγῶν εἰργόμενοι παρ’ αὐτοῦ , ἐμίσουν αὐτὸν καὶ ἐπεβούλευον σὺν τῷ Λαίτῳ . διὸ τὸν ὕπατον Φάλκωνα , γένει καὶ πλούτῳ λαμπρυνόμενον , αὐτοκράτορα ποιῆσαι συνέθεντο . ὃ μαθὼν ὁ Περτίναξ ἐς θάλασσαν διατρίβων διὰ τὴν τοῦ σίτου παρασκευήν , εἰς τὴν πόλιν ἠπείχθη καὶ εἰς τὴν βουλὴν παρελθὼν διειλέχθη . μελλόντων δὲ τῶν βουλευτῶν καταψηφιεῖσθαι τοῦ Φάλκωνος ὁ Περτίναξ ἀνακραγών “ μὴ γένοιτο ” ἔφη “ τινὰ βουλευτὴν ἐμοῦ ἄρχοντος μηδὲ δικαίως θανατωθῆναι . ” Ὁ δὲ Λαῖτός τινας τῶν στρατιωτῶν ὡς ἐκείνου κελεύοντος ἔφθειρε · φοβηθέντες δὲ οἱ λοιποὶ ἐθορύβησαν . διακόσιοι δὲ οἱ θρασύτεροι ἠρκότες τὰ ξίφη πρὸς τὸ παλάτιον ὥρμησαν . ὡς δ’ ἐντὸς ἐγένοντο , ἡ γυνὴ αὐτῷ τὴν τούτων παρουσίαν ἐμήνυσεν · ὁ δέ , καίτοι δυνάμενος ἀντιστῆναι καὶ διαφθεῖραι αὐτοὺς τῇ τε φυλακῇ τῇ νυκτερινῇ καὶ τοῖς ἱππεῦσιν , οὔτε τοῦτ’ ἐποίησεν οὔτε κρυβῆναι καὶ διαφυγεῖν ᾑρετίσατο , ἀλλ’ ἐλπίσας ἴσως καταπλήξειν αὐτοὺς ὀφθεὶς καὶ πείσειν διαλεχθείς , ἀπήντησε προσιοῦσιν . οἱ δὲ τὸ μὲν πρῶτον αἰδοῖ ὑπεστάλησαν καὶ τοῖς κουλεοῖς τὰ ξίφη ἐνέθεντο , ὡς δ’ εἶς αὐτῶν προπηδήσας “ τοῦτό σοι ” ἔφη τὸ ξίφος δείξας “ οἱ στρατιῶται πεπόμφασι ” , καὶ αὐτὸν ἔπληξε , καὶ οἱ ἄλλοι συνεκι - νήθησαν καὶ κατέκοψαν αὐτόν τε τὸν αὐτοκράτορα καὶ τὸν Ἔκλεκτον . εἶτα τὴν τοῦ Περτίνακος κεφαλὴν οἱ στρατιῶται δόρατι δόρατι περιπείραντες περιῆγον , τῷ ἔργῳ ἐλλαμπρυνόμενοι . ἐβίω δὲ ὁ ἀνὴρ ἔτη ἑπτὰ καὶ ἐξήκοντα δέοντα τεσσάρων μηνῶν , ἄρξας μόνας ἡμέρας ὀγδοήκοντα καὶ ἑπτά .
Lemmas: ὁ μέν οὖν Κόμοδος ὁ ὁ ἀρχή διαφθείρω , ὡς εἴρω , ἐκεῖνος διαφθείρω · οἶς δέ περί ὁ Ἔκλεκτος καί ὁ Λαῖτος ὁ Περτίναξ εἰς ὁ αὐταρχία διά ὁ ἀρετή καί ὁ ἀξίωμα αὐτός ἐπιλέγω . ὁ δέ , ὅτι θνῄσκω Κόμοδος ἀκριβόω , δέχομαι ὁ ἀρχή , καί εἰσέρχομαι εἰς ὁ στρατόπεδον , καί ὁ τε παρουσία ὁ Λαῖτος καί ἁδρός ἐπέχω - Σέσι ὁ στρατιώτης προσποιέω . εἶτα εἰς ὁ συνέδριον ἀφικνέομαι εἶπον ὅτι “ ὀνομάζω ὑπό ὁ στρατιά αὐτοκράτωρ , ἐξίστημι δέ ὁ ἀρχή διά τε ὁ ἡλικία καί ἀρρωστία καί ὁ ὁ πρᾶγμα δυσχέρεια . ” ὡς δέ καί παρά ὁ βουλή καί ἐπαινέω καί αἱρέω , ὁ μέν αὐτοκράτωρ ἀποδείκνυμι , ὁ δέ Κόμοδος ψηφίζω πολέμιος . καί ὁ βουλή καί ὁ δῆμος εἰς ἐκεῖνος ἐξυβρίζω καί ὁ εἰκών αὐτός κατασπάω . ἐθέλω δέ καί ὁ σῶμα αὐτός διασύρω καί διασπάω · εἶπον δέ ὁ Περτίναξ ἤδη ὁ γῆ κρύπτω αὐτός , ὁ μέν ἀπέχω , ἀλιτήριος δέ καί τύραννος ἀποκαλέω αὐτός καί ἁρματηλάτης καί μονομάχος καί πλείων ἕτερος . Λίβυς δέ εἰμί ὁ Περτίναξ ἐκ Ἄλβη Πομπηία , πατήρ οὐ εὐγενής , ἐν ὁ ἱππεύς χιλιαρχέω . εἰμί δέ εὐπροσήγορος , ἀκούω τε ἑτοίμως καί ἀποκρίνω ὅσος ὁ δοκέω . οὕτως μέν ὁ Περτίναξ ὁ ἀρχή ἐπιλαμβάνω , καί πρός ὁ ἄλλος ἐπίκλησις καί πρόκριτος ὁ γερουσία κατά ὁ ἀρχαῖος ἐπονομάζω . ὅσος γοῦν διάκειμαι πλημμελής πρός ὁ κόσμιος μετασκευάζω οἰκονομία καί πρόνοια ὁ αὐτοκράτωρ , καί ὁ ἀτιμία εἷς ὁ ἄδικος φονεύω λύω παρά αὐτός . τοσοῦτος δέ χρῆμα ἔνδεια κατά ὁ βασίλειος εἰμί ὡς πέντε καί εἴκοσι μυριάς δραχμή εὑρίσκω μόνος . μόλις δέ οὖν ὁ Περτίναξ ἐκ ἀνδριάς καί ὅπλον καί ἔπιπλα καί ὁ ὁ Κόμοδος παιδικός ἀθροίζω ἀργύριον ὁ τε δορυφόρος ὁ ὑπισχνέομαι δίδωμι καί ὁ δῆμος κατά ἑκατόν δραχμή . ὅσος γάρ ὁ Κόμοδος εἰς τρυφή καί εἰς ὁπλομαχία καί ἁρματηλασία χράομαι , σύμπας προτίθημι εἰς ὁ πωλητήριον . ὁ δέ Λαῖτος εὐφημέω μέν ὁ Περτίναξ , ὁ δέ Κόμοδος ὑβρίζω . καί τις βάρβαρος , χρυσίον παρά ἐκεῖνος κομίζω ἐπί εἰρήνη πολύς , ἔτι τυγχάνω ἐν ὁδός μεταπέμπω καί ὁ χρυσίον ἀφαιρέω , φράζω ὁ οἴκοι ” φημί “ ὅτι Περτίναξ ἄρχω ” · οἶδα γάρ ὁ ὄνομα ὁ ἀνήρ ἐκ ὅς πάσχω . καί ἄλλος δέ τοιοῦτος ἐπί διαβολή ὁ Κόμοδος ὁ Λαῖτος ποιέω . ἀλλά οὐ ἐπί μακρός οὗτος μένω πιστός ὁ Περτίναξ . ὅς γάρ ἱμείρω μή τυγχάνω , ὁ στρατιώτης παρέχω κατά αὐτός . ὁ δέ ἁρπάγη ἔργω1 παρά αὐτός , μισέω αὐτός καί ἐπιβουλεύω σύν ὁ Λαῖτος . διό ὁ ὕπατος Φάλκων , γένος καί πλοῦτος λαμπρύνω , αὐτοκράτωρ ποιέω συντίθημι . ὅς μανθάνω ὁ Περτίναξ εἰς θάλασσα διατρίβω διά ὁ ὁ σῖτος παρασκευή , εἰς ὁ πόλις ἐπείγω καί εἰς ὁ βουλή παρέρχομαι διαιλέγω . μέλλω δέ ὁ βουλευτής καταψηφίζω ὁ Φάλκων ὁ Περτίναξ ἀνακράζω “ μή γίγνομαι ” φημί “ τις βουλευτής ἐγώ ἄρχω μηδέ δικαίως θανατόω . ” ὁ δέ Λαῖτος τις ὁ στρατιώτης ὡς ἐκεῖνος κελεύω φθείρω · φοβέω δέ ὁ λοιπός θορυβέω . διακόσιοι δέ ὁ θρασύς ἀρκέω ὁ ξίφος πρός ὁ Παλάτιον ὁρμάω . ὡς δέ ἐντός γίγνομαι , ὁ γυνή αὐτός ὁ οὗτος παρουσία μηνύω · ὁ δέ , καίτοι δύναμαι ἀνθίστημι καί διαφθείρω αὐτός ὁ τε φυλακή ὁ νυκτερινός καί ὁ ἱππεύς , οὔτε οὗτος ποιέω οὔτε κρύπτω καί διαφεύγω αἱρετίζω , ἀλλά ἐλπίζω ἴσως καταπλήσσω αὐτός ὁράω καί πείθω διαλέγω , ἀπαντάω πρόσειμι . ὁ δέ ὁ μέν πρῶτος αἰδώς ὑποστέλλω καί ὁ κολεός ὁ ξίφος ἐντίθημι , ὡς δέ εἰμί αὐτός προπηδάω “ οὗτος σύ ” φημί ὁ ξίφος δείκνυμι “ ὁ στρατιώτης πέμπω ” , καί αὐτός πλήσσω , καί ὁ ἄλλος συνίημι - νήθω καί κατακόπτω αὐτός τε ὁ αὐτοκράτωρ καί ὁ Ἔκλεκτος . εἶτα ὁ ὁ Περτίναξ κεφαλή ὁ στρατιώτης δόρυ δόρυ περιπείρω περιάγω , ὁ ἔργον ἐλλαμπρύνω . βιόω δέ ὁ ἀνήρ ἔτος ἑπτά καί ἐξήκω δήω τέσσαρες μείς , ἄρχω μόνος ἡμέρα ὀγδοήκοντα καί ἑπτά .