joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 6.29
Βάσσου δὲ τελευτήσαντος Φλάβιος Σίλβας διαδέχεται τὴν ἡγεμονίαν . ὃς ἐπὶ Μασάδαν τὸ φρούριον ἐστράτευσε , μόνον ἔτι τῶν ἀφεστηκότων περιλειφθέν . κατεῖχον δὲ τοῦτο σικάριοι , ὧν προειστήκει δυνατὸς ἀνὴρ Ἐλεάζαρ , ἀπόγονος Ἰούδα τοῦ πείσαντος πολλοὺς Ἰουδαίων μὴ πείθεσθαι ταῖς ἀπογραφαῖς ἐπὶ Κυρηνίου . καὶ τῆς μὲν χώρας εὐθὺς ἐκράτει , τὸ δὲ φρούριον τείχει περιεκύκλωσε , τὴν εἰς φυγὴν ἔξοδον τοῖς ἔνδον ἀποφραγνύς . εἶτα πρὸς πολιορκίαν ἐτράπετο , καὶ χῶμα χώσας ἔνθα δυνατὸν ἦν , ἐπὶ πέτρας γὰρ ὑψηλῆς τὸ φρούριον ᾠκοδόμητο , φάραγξι βάθος ἐχούσαις ἄπειρον ἐστεφανωμένης , ἐπήγαγε τὴν ἑλέπολιν καὶ διέρρηξε μέρος τοῦ τείχους . ὤφθη δ’ ἕτερον ἐντὸς ὑπὸ τῶν σικαρίων ἀντοικοδομηθὲν τοιοῦτον οἷον μηδὲ ταῖς ἐμβολαῖς εἴξειν μέλλον τῶν ἑλεπόλεων . ἐκ ξύλων γάρ ἦν δύο στίχους παραλλήλους ἐχόντων , ὧν μέσον συνεφόρουν τὸν χοῦν . αἱ γοῦν τῶν μηχανημάτων ἐμβολαὶ οὐ μόνον οὐ διερρήγνυον τοῦτο , ἀλλὰ καὶ στερρότερον τῷ σάλῳ συνιζάνον εἰργάζοντο · διὸ τοῖς στρατιώταις ὁ Σίλβας λαμπάδας καιομένας ἀκοντίζειν ἀθρόους παρεκελεύσατο . τὸ δὲ πεποιημένον ἐκ ξύλων τοῦ πυρὸς ἀντελάβετο καὶ φλόγα πολλὴν ἀνῆκε . τὸ μὲν οὖν πρῶτον πνέων βορρᾶς ἄνωθεν εἰς τοὺς Ῥωμαίους τὴν φλόγα ἐπήλαυνε , καὶ μικροῦ τόν μηχανημάτων ἥψατο ἄν · ἔπειτα νότος ἀντιπνεύσας πολὺς τῷ τείχει ταύτην προσέβαλε , καὶ ἅπαν ἤδη κατέφλεκτο . ἐπὶ τούτοις οἶ μὲν Ῥωμαῖοι κατὰ τὴν ἐπιοῦσαν τοῖς πολεμίοις ἐπιχειρεῖν ἔμελλον , Ἐλεάζαρ δὲ τοῖς ἐν τῴ φρουρίῳ διαλεχθεὶς ἔπεισε πάντας τάς τε γυναῖκας ἑαυτῶν καὶ τὰ τέκνα ἀνῃρηκότας ἐκείνοις ἐπαπελθεῖν ἕκαστον . καὶ δὴ τούτου δόξαντος , ὁμοῦ τε τὰς γυναῖκας ἠσπάζοντο καὶ τὰ τέκνα προσηγκαλίζοντο , τοῖς φιλήμασιν ἐμφυόμενοι καὶ δακρύοντες , καὶ διεχειρίζοντο τὰ φίλτατα ταῖς χερσίν , ὡς μή τι σφίσι προσήκοντα . εἶτα τὴν κτῆσιν ἅπασαν συναθροίσαντες πῦρ ἐνέβαλλον εἰς αὐτήν . κλήρῳ δ' ἑλόμενοι δέκα τοὺς ἐσομένους σφαγείς ἁπάντων , ὑπ’ αὐτόν ἕκαστος ἐπὶ τοῖς φιλτάτοις ἐκτίννυτο . εἶτ' αὖθις ὁ κλήρῳ λαχὼν τοὺς ἐννέα διαχειρισάμενος , καὶ κύκλῳ περιαθρήσας μήπου τις ζωὸς περιλέλειπται , ὡς ἔγνω πάντας ἀνῃρημένους , πῦρ μὲν τοῖς βασιλείοις ἐνίησιν , ὅλον δὲ τὸ ξίφος ἐλάσας δι’ ἑαυτοῦ πλησέον τῶν οἰκείων κατέπεσε . καὶ οἱ μὲν ἐτεθνήκεσαν ὑπειληφότες μή τινα ζῶντα καταλειφθῆναι , ἔλαθεν δὲ γυνὴ πρεσβῦτις καί τις ἑτέρα καὶ πέντε παιδία τοῖς ὑπονόμοις κατακρυφθέντα . ἦν δὲ τὸ τῶν σφαγέντων πλῆθος σὺν γυναιξὶ καὶ παισὶ διακόσιοι πρὸς ἑξήκοντα . Οἱ δὲ Ῥωμαῖοι προσβολὴν ἕωθεν ἐποιοῦντο · βλέποντες δ’ οὐδένα τῶν πολεμίων , πολλὴν δ' ἔνδον ἠρεμίαν καὶ πῦρ ἀναπτόμενον , διηπόρουν . καὶ τέλος ἠλάλαξαν , εἴ τινα τῶν ἐντὸς προσκαλέσαιντο . τῆς δὲ βοῆς αἴσθησις τοῖς γυναίοις ἐγένετο , κἀκ τῶν ὑπονόμων ἀναδῦσαι τὰ πραχθέντα τοῖς Ῥωμαίοις ἐμήνυον · οἱ δ’ ἠπίστουν . ὡς δὲ τῶν βασιλείων παρῆλθον ἔνδον καὶ τοῖς ἀνῃρημένοις ἐνέτυχον , ἐθαύμαζον τὴν γενναιότητα τῶν ἀνδρῶν καὶ τοῦ θανάτου τὴν καταφρόνησιν . Τοιαύτη μὲν οὖν ἡ τῆς Μασάδας ἐγένετο ἅλωσις · καὶ κατὰ τὴν ἐν Αἰγύπτῳ Ἀλεξάνδρειαν πολλοὺς ἀποθανεῖν Ἰουδαίους συμβέβηκεν . οἱ γὰρ ἐκ τῆς στάσεως τῶν σικαρίων καταφυγόντες ἐκεῖ πολλοὺς τόν ὑποδεξαμένων ἔπειθον τῆς ἐλευθερίας ἀντιποιεῖσθαι . εἷσθαι . εἰ δέ τινες αὐτοῖς τῶν οὐκ ἀφανῶν Ἰουδαίων ἀντέβαινον , τοὺς μὲν ἔκτεινον , τοὺς δ’ ἄλλους πρὸς ἀποστασίαν προεκαλοῦντο . οἱ δὲ τῆς γερουσίας πρωτεύοντες εἰς ἐκκλησίαν τοὺς Ἰουδαίους ἀθροίσαντες ἤλεγχον τὴν τῶν σικαρίων ἀπόνοιαν , καὶ φυλάξασθαι τὸ πλῆθος παρεκάλουν τὸν ἐξ αὐτῶν ὄλεθρο , παραδοῦναι δὲ Ῥωμαίοις αὐτούς . ἐπείσθη τοίνυν τὸ πλῆθος τοῖς λεγομένοις , καὶ πρὸς τοὺς σικαρίους ᾄξαντες συνήρπαζον αὐτούς . καὶ ἑάλωσαν μὲν περὶ ἑξακοσίους , ὅσοι δὲ τότε διέφυγον οὐκ εἰς μακρὰν συλληφθέντες ἐπανήχθησαν . καὶ πάσης αὐτοῖς ἐπενεχθείσης βασάνου , ὅπως Καίσαρα δεσπότην ὁμολογήσωσιν , οὐδεὶς ἐνέδωκεν , ἀλλὰ πάντες τὴν γνώμην ὑπερτέραν τῆς ἀνάγκης ἐτήρησαν . μάλιστα δ’ ἡ τῶν παίδων ἡλικία τοὺς θεωμένους ἐξέπληξεν · οὐδὲ γὰρ ἐκείνων τις ἐξενικήθη Καίσαρα δεσπότην ξονομάσαι . Ἥψατο δὲ καὶ τῶν περὶ Κυρήνην πόλεων ἡ τῶν σικαρiων ἀπόνοια . διεκπεσὼν γὰρ εἰς αὐτὴν Ἰωνάθης πονηρότατος ἄνθρωπος , τὴν τέχνην ὑφάντης , τινὰς τῶν ἀπόρων ἀνέπεισε προσέχειν αὐτῷ , καὶ προήγαγεν εἰς τὴν ἔρημον , σημεῖα δείξειν καὶ τέρατα ὑπισχνούμενος . οἱ δὲ τῶν ἐπὶ Κυρήνης Ἰουδαίων πρωτεύοντες Κατύλλῳ τῷ τῆς Κυρήνης ἡγεμόνι ταῦτα ἀγγέλλουσιν . ὁ δὲ στρατιώτας ἀποστείλας συνέσχε τοὺς μετὰ Ἰωνάθου . αὐτὸς δὲ ὁ Ἰωνάθης τότε μὲν διέφυγεν , ἐπιμελῶς δὲ ζητηθείς ἥλω , καὶ ἀναχθεὶς πρὸς τὸν ἡγεμόνα ἑαυτῷ μὲν ἐμηχανᾶτο τῆς τιμωρίας ἐξάλυξιν , τῷ Κατύλλῳ δὲ ἀφορμὰς ἀδίκων κερδῶν περιεποιήσατο . τοὺς γὰρ πλουσιωτάτους τῶν Ἰουδαίων ἔλεγε , κατ’ καταψευδόμενος μένος αὐτῶν , διδασκάλους αὐτῷ τῶν δρωμένων γενέσθαι · καὶ ὁ ἡγεμὼν προθύμως ἐδέχετο τὰς διαβολάς . πρὸς δὲ τῷ πιστεύειν ῥᾳδίως καὶ τὴν ψευδῆ κατηγορίαν τοὺς σικαρίους ἐδίδασκε · καὶ πολλῶν κατεῖπον ὑπ’ ἐκείνου ὑποβαλλόμενοι . Ἐνταῦθα μὲν οὖν τότε τὰ τόν Ἰουδαίων ἐτελεύτησε πάθη , ὑπὸ Ῥωμαίων τῆς Ἰερουσαλὴμ τὴν τελευταίαν ὑποστάσης ἅλωσιν . καὶ αὖθις δὲ Αἰλίου τῶν Ῥωμαίων κρατοῦντος Ἀδριανοῦ ἐστασίασαν Ἱουδαῖοι καὶ κατὰ Ῥωμαίων ὡπλίσθησαν . ἀλλὰ καὶ τότε ἡττήθησάν τε καὶ ἐξετρίβησαν , πολλῶν φθαρεισῶν μυριάδων , ὡς λίαν περιλειφθῆναι βραχεῖς , περὶ ὧν ἐν τοῖς ἰδίοις τόποις ἱστορηθήσεται . Ῥωμαίων δὲ μνησθείσης τῆς ἱστορίας καὶ τούτοις κράτος ἀναθεμένης ἀήττητον , ἀναγκαῖον πάντως εἰπεῖν καὶ διδάξαι ἢ ἀναμνῆσαι τοὺς τοὺς ἐντευφομένους νοῦς τούτῳ δὴ τῷ συγγράμματι τίνες τε οἱ Ῥωμαῖοι καὶ ὅθεν τὸ τούτων ἔθνος συνέστη τὸ ἐξ ἀρχῆς , καὶ πόθεν τὴν κλῆσιν ἔσχε , καὶ τίσι πολιτείαις ἐχρήσατο , καὶ οἵαις τύχαις ἐνέκυρσε , καὶ ὅπως προύκοψεν εἰς εὐδαιμονίας ἀκρότητα ὡς μικροῦ κυριεῦσαι τῆς τῆς οἰκουμέυης ἀπάσης καὶ τὸ κράτος κατὰ πάντων σχεδὸν ἀναδήσασθαι , καὶ ὅπως βασιλευθὲν ἐξ ἀρχῆς εἰς ἀριστοκρατίαν ἤτοι δικτατωρείας καὶ ὑπατείας μετέπεσε , καὶ εἰς δημοκρατίαν αὖθις μετήνεκτο , εἶτα εἰς μοναρχίαν ἐπανελήλυθεν . ῥητέον μοι τοίἱστορηθήσεται ] νυν καὶ περὶ τούτων καὶ διηγητέον ὡς ἐνὸν ἐπιτέμνοντι τὸ πλάτος τῆς διηγήσεως καὶ τὴν μακρηγορίαν συστέλλοντι , ἴν’ εἶεν εὐσύνοπτα τὰ τῆς ἱστορίας καὶ τὴν τῶν ἐπιόντων μνήμην μὴ διαφεύγοιεν .
Lemmas: Βάσσος δέ τελευτάω Φλάβιος Σίλβας διαδέχομαι ὁ ἡγεμονία . ὅς ἐπί Μασάδα ὁ φρούριον στρατεύω , μόνος ἔτι ὁ ἀφίστημι περιλείπω . κατέχω δέ οὗτος σικάριος , ὅς προειστήκω δυνατός ἀνήρ Ἐλεάζαρ , Ἀπόγονος Ἰούδας ὁ πείθω πολύς Ἰουδαῖος μή πείθω ὁ ἀπογραφή ἐπί Κυρήνιος . καί ὁ μέν χώρα εὐθύς κρατέω , ὁ δέ φρούριον τεῖχος περικυκλόω , ὁ εἰς φυγή ἔξοδος ὁ ἔνδον ἀποφράγνυμι . εἶτα πρός πολιορκία τρέπω , καί χῶμα χόω ἔνθα δυνατός εἰμί , ἐπί πέτρα γάρ ὑψηλός ὁ φρούριον οἰκοδομέω , φάραγξ βάθος ἔχω ἤπειρος στεφανωμένος , ἐπάγω ὁ ἑλέπολις καί διαρρήγνυμι μέρος ὁ τεῖχος . ὁράω δέ ἕτερος ἐντός ὑπό ὁ σικάριος ἀντοικοδομέω τοιοῦτος οἷος μηδέ ὁ ἐμβολή ἔοικα μέλλω ὁ ἑλέπολις . ἐκ ξύλον γάρ εἰμί δύο στίχος παράλληλος ἔχω , ὅς μέσος συνεφοράω ὁ χόω . ὁ γοῦν ὁ μηχάνημα ἐμβολή οὖον μόνος οὖον διαρρήγνυμι οὗτος , ἀλλά καί στερρός ὁ σάλος συνιζάνω ἐργάζομαι · διό ὁ στρατιώτης ὁ Σίλβας λαμπάς καίω ἀκοντίζω ἀθρόος παρακελεύομαι . ὁ δέ ποιέω ἐκ ξύλον ὁ πυρός ἀντιλαμβάνω καί φλόξ πολύς ἀνίημι . ὁ μέν οὖν πρῶτος πνέω Βορέας ἄνωθεν εἰς ὁ Ῥωμαῖος ὁ φλόξ ἐπελαύνω , καί μικρός ὁ μηχάνημα ἅπτω ἄν · ἔπειτα νότος ἀντιπνέω πολύς ὁ τεῖχος οὗτος προσβάλλω , καί ἅπας ἤδη καταφλέγω . ἐπί οὗτος οἶς μέν Ῥωμαῖος κατά ὁ ἔπειμι ὁ πολέμιος ἐπιχειρέω μέλλω , Ἐλεάζαρ δέ ὁ ἐν ὁ φρούριον διαλέγω πείθω πᾶς ὁ τε γυνή ἑαυτοῦ καί ὁ τέκνον ἀναιρέω ἐκεῖνος ἐπαπέρχομαι ἕκαστος . καί δή οὗτος δόξα , ὁμοῦ τε ὁ γυνή ἀσπάζομαι καί ὁ τέκνον προσαγκαλίζομαι , ὁ φίλημα ἐμφύω καί δάκρυ , καί διαχειρίζω ὁ φίλος ὁ χείρ , ὡς μή τίς ὅς προσήκω . εἶτα ὁ κτῆσις ἅπας συναθροίζω πῦρ ἐμβάλλω εἰς αὐτός . κλῆρος δέ αἱρέω δέκα ὁ εἰμί σφάζω ἅπας , ὑπό αὐτός ἕκαστος ἐπί ὁ φίλος κτίννυμι . εἶτα αὖθις ὁ κλῆρος λαγχάνω ὁ ἐννέα διαχειρίζω , καί κύκλος περιαθρέω μήπου τις ζωός περιλείπομαι , ὡς γιγνώσκω πᾶς ἀναιρέω , πῦρ μέν ὁ βασίλειος ἐνίημι , ὅλος δέ ὁ ξίφος ἐλαύνω διά ἑαυτοῦ πίμπλημι ὁ οἰκέω καταπίπτω . καί ὁ μέν θνῄσκω ὑπολαμβάνω μή τις ζῶ καταλείπω , λανθάνω δέ γυνή πρεσβύτης καί τις ἕτερος καί πέντε παιδίον ὁ ὑπόνομος κατακρύπτω . εἰμί δέ ὁ ὁ σφάζω πλῆθος σύν γυνή καί παῖς διακόσιοι πρός ἑξήκοντα . ὁ δέ Ῥωμαῖος προσβολή ἕωθεν ποιέω · βλέπω δέ οὐδείς ὁ πολέμιος , πολύς δέ ἔνδον ἠρεμία καί πῦρ ἀνάπτω , διαπορέω . καί τέλος ἀλαλάζω , εἰμί τις ὁ ἐντός προσκαλέω . ὁ δέ βοή αἴσθησις ὁ γύναιον γίγνομαι , ἐκ ὁ ὑπόνομος ἀναδύνω ὁ πράσσω ὁ Ῥωμαῖος μηνύω · ὁ δέ ἀπιστέω . ὡς δέ ὁ βασίλειος παρέρχομαι ἔνδον καί ὁ ἀναλέγω ἐντυγχάνω , θαυμάζω ὁ γενναιότης ὁ ἀνήρ καί ὁ θάνατος ὁ καταφρόνησις . τοιοῦτος μέν οὖν ὁ ὁ Μασάδα γίγνομαι ἅλωσις · καί κατά ὁ ἐν Αἴγυπτος Ἀλεξάνδρεια πολύς ἀποθνῄσκω Ἰουδαῖος συμβαίνω . ὁ γάρ ἐκ ὁ στάσις ὁ σικάριος καταφεύγω ἐκεῖ πολύς ὁ ὑποδέχομαι πείθω ὁ ἐλευθερία ἀντιποιέω . ἵημι . εἰμί δέ τις αὐτός ὁ οὐ ἀφανής Ἰουδαῖος ἀντιβαίνω , ὁ μέν ἐκτείνω , ὁ δέ ἄλλος πρός ἀποστασία προκαλέω . ὁ δέ ὁ γερουσία πρωτεύω εἰς ἐκκλησία ὁ Ἰουδαῖος ἀθροίζω ἐλέγχω ὁ ὁ σικάριος ἀπόνοια , καί φυλάσσω ὁ πλῆθος παρακαλέω ὁ ἐκ αὐτός όλεθρος , παραδίδωμι δέ Ῥωμαῖος αὐτός . πείθω τοίνυν ὁ πλῆθος ὁ λέγω , καί πρός ὁ σικάριος ἀίσσω συναρπάζω αὐτός . καί ἁλίσκομαι μέν περί ἑξακόσιοι , ὅσος δέ τότε διαφεύγω οὐ εἰς μακράν συλλαμβάνω ἐπανάγω . καί πᾶς αὐτός ἐπιφέρω βάσανος , ὅπως Καῖσαρ δεσπότης ὁμολογέω , οὐδείς ἐνδίδωμι , ἀλλά πᾶς ὁ γνώμη ὑπέρτερος ὁ ἀνάγκη τηρέω . μάλιστα δέ ὁ ὁ παῖς ἡλικία ὁ θεάομαι ἐκπλήσσω · οὐδέ γάρ ἐκεῖνος τις ἐκνικάω Καῖσαρ δεσπότης ξονομαιομαι . ἅπτω δέ καί ὁ περί Κυρήνη πόλις ὁ ὁ σικαρiων ἀπόνοια . διεκπίτνω γάρ εἰς αὐτός Ἰωνάθαν πονηρός ἄνθρωπος , ὁ τέχνη ὑφάντης , τις ὁ ἄπορος ἀναπείθω προσέχω αὐτός , καί προάγω εἰς ὁ ἐρῆμος , σημεῖον δείκνυμι καί τέρας ὑπισχνέομαι . ὁ δέ ὁ ἐπί Κυρήνη Ἰουδαῖος πρωτεύω Κάτυλλος ὁ ὁ Κυρήνη ἡγεμών οὗτος ἀγγέλλω . ὁ δέ στρατιώτης ἀποστέλλω συνέχω ὁ μετά Ἰωνάθαν . αὐτός δέ ὁ Ἰωνάθαν τότε μέν διαφεύγω , ἐπιμελής δέ ζητέω ἁλίσκομαι , καί ἀνάγω πρός ὁ ἡγεμών ἑαυτοῦ μέν μηχανάομαι ὁ τιμωρία ἐξάλυξις , ὁ Κάτυλλος δέ ἀφορμή ἄδικος κέρδος περιποιέω . ὁ γάρ πλούσιος ὁ Ἰουδαῖος λέγω , κατά καταψεύδομαι μένος αὐτός , διδάσκαλος αὐτός ὁ δράω γίγνομαι · καί ὁ ἡγεμών προθύμως δέχομαι ὁ διαβολή . πρός δέ ὁ πιστεύω ῥᾳδίως καί ὁ ψευδής κατηγορία ὁ σικάριος διδάσκω · καί πολύς κατεῖπον ὑπό ἐκεῖνος ὑποβάλλω . ἐνταῦθα μέν οὖν τότε ὁ ὁ Ἰουδαῖος τελευτάω πάθος , ὑπό Ῥωμαῖος ὁ Ἱεροσόλυμα ὁ τελευταῖος ὑφίστημι ἅλωσις . καί αὖθις δέ Αἴλιος ὁ Ῥωμαῖος κράτος Ἀδριανός στασιάζω Ἰουδαῖος καί κατά Ῥωμαῖος ὁπλίζω . ἀλλά καί τότε ἡσσάομαι τε καί ἐκτρίβω , πολύς φθείρω μυριάς , ὡς λίαν περιλείπομαι βραχύς , περί ὅς ἐν ὁ ἴδιος τόπος ἱστορέω . Ῥωμαῖος δέ μιμνήσκω ὁ ἱστορία καί οὗτος κράτος ἀνατίθημι ἀήσσητος , ἀναγκαῖος πάντως εἶπον καί διδάσκω ἢ ἀναμιμνήσκω ὁ ὁ ἐντύφω νόος οὗτος δή ὁ σύγγραμμα τίς τε ὁ Ῥωμαῖος καί ὅθεν ὁ οὗτος ἔθνος συνίστημι ὁ ἐκ ἀρχή , καί πόθεν ὁ κλῆσις ἔχω , καί τίσις πολιτεία χράω , καί οἷος Τύχη ἐγκύρω , καί ὅπως προκόπτω εἰς εὐδαιμονία ἀκρότης ὡς μικρός κυριεύω ὁ ὁ οἰκέω ἀπασάω καί ὁ κράτος κατά πᾶς σχεδόν ἀναδέω , καί ὅπως βασιλεύω ἐκ ἀρχή εἰς ἀριστοκρατία ἤτοι δικτατωρείας καί ὑπατεία μεταπίπτω , καί εἰς δημοκρατία αὖθις μεταφέρω , εἶτα εἰς μοναρχία ἐπανέρχομαι . ῥητέος ἐγώ τοιιστοειρω ] νυν καί περί οὗτος καί διηγητέον ὡς ἐν-εἰμί ἐπιτέμνω ὁ πλάτος ὁ διήγησις καί ὁ μακρηγορία συστέλλω , ἵνα ἄγω εὐσύνοπτος ὁ ὁ ἱστορία καί ὁ ὁ ἔπειμι μνήμη μή διαφεύγω .