joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 5.5
Δύο δὲ παίδων γενομένων τῷ Ἀλεξάνδρῳ , Ὑρκανοῦ καὶ Ἀριστοβούλου , ὁ μὲν Ὑρκανὸς νωθὴς τὸ ἦθος ἦν καὶ πρὸς πραγμάτων διοίκησιν ἀποπεφυκώς , ὁ δὲ νεώτερ ος δραστήριος ἦν . ἡ δὲ τούτων μήτηρ ἀρχιερέα τὸν Ὑρκανὸν διὰ τὸ ἄπραγμον ἀποδείκνυσι , καὶ πάντα τοῖς Φαρισαίοις ἐπιτρέπει , καὶ τῷ πλήθει τούτοις ἐκέλευ σε πείθεσθαι , καὶ αὐτὴ μὲν εἶχε τῆς βασιλείας τὸ ὄν ὁμὰ , οἱ Φαρισαῖοι δὲ τὴν ἰσχύν . ἠρέμει δὲ ἡ χώρα , μόνων τῶν Φαρισαίων τὴν ταραττόντων καὶ πειθόντων κτείνειν τοὺς συμβουλεύσαντας βουλεύσαντας Ἀλεξάνδρῳ τὴν τῶν ὀκτακοσίων διαφθοράν . ἕνα δὲ τέως αὐτοὶ σφάττουσι , καὶ ἐπ’ ἐκείνῳ ἄλλους ἐπ’ ἄλλοις , ἴως οἱ δυνατοὶ παρελθόντες εἰς τὰ βασίλεια καὶ Ἀριστόβουλος σὺν αὐτοῖς , οὐ γὰρ ἠρέσκετο τοῖς δρωμένοις , πολλὰ εἰπόντες καὶ τοὺς ἤδη φθαρέντας ἀποκλαυσάμενοι εἰς οἶκτον τῶν κινδυνευόντων τοὺς παρόντας ἐκίνησαν καὶ εἰς δάκρυα . Ἀριστόβουλος δὲ τὴν μητέρα διὰ ταῦτα κατῃτιᾶτο · ἡ δὲ οὐκ εἶχεν ὅ,τι καὶ πράξειε . Κατὰ τοῦτον τὸν καιρὸν ἀγγέλλεται Τιγράνης σὺν στρατιᾷ μεγάλῃ εἰς τὴν Συρίαν ἐμβεβληκώς καὶ ἐπὶ τὴν Ἰουδαίαν ἀφιξόμενος . τοῦτο ἐφόβησε καὶ τὸ ἔθνος καὶ τὴν βασίλισσαν , καὶ δῶρα πολλὰ καὶ πολλοῦ ἄξια καὶ πρέσβεις αὐτό πέμπουσι τὴν Πτολεμαΐδα πολιορκοῦντι . ὁ δὲ ταῦτά τε ἐδέξατο καὶ χρηστὰ ἐπηγγέλλετο . ἄρτι δὲ τὴν Πτολεμαΐδα πορθήσαντι ἀγγέλλεταί οἱ Ἀκέλαος εἰς Ἀρμενίαν ὁρμήσας , καὶ διὰ τοῦτο ἀνεχώρει πρὸς τὴν οἰκείαν . τῆς δὲ βασιλίσσης δεινῶς νοσησάσης , Ἀριστόβουλος λάθρᾳ ὑπεξελθὼν ᾔει ἐπὶ τὰ φρούρια , ὅπου οἱ πατρῷοι κατετάχθησαν φίλοι , μόνης τῆς γυναικὸς αὐτοῦ συνει - δυίας τῇ πράξει , καὶ ὑπεδέχθη παρ’ αὐτῶν . αἰσθομέην δὲ ἡ μήτηρ αὐτοῦ τὴν ἀπόδρασιν καὶ ὅτι πάντα τὰ φρούρια ὑπηγάγετο , ἐν μεγάλῃ ἦν ταραχῇ καὶ αὐτὴ καὶ τὸ ἔθνος · ἔθεντο δὲ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ τοὺς παῖδας εἰς τὸ ὑπὲρ τοῦ ἱεροῦ φρούριον . Ὑρκανὸς δὲ καὶ οἱ τῶν Ἰουδαίων πρεσβύτεροι μαθόντες ὅτι ἐν ἡμέραις πεντεκαίδεκα χωρίων εἴκοσι καὶ δύο ἐκράτησεν ὁ Ἀριστόβουλος καὶ πολλὰ συνήγαγε χρήματα καὶ συνήθροισε στράτευμα , ἐδέοντο τῆς βασιλίσσης ὑποθέσθαι γνώμην περὶ Ἀριστοβούλου . ἡ δὲ οὐκέτι μέλειν αὐτῇ τῶν πραγμάτων εἰποῦσα , ὡς ἤδη ἐκλείπουσα , ἐφῆκε πράττειν αὐτοῖς ὃ συμφέρον κρι - νοῦσι . καὶ μετ᾿ οὐ πολὺ τετελεύτηκε , βασιλεύσασα ἔτη ἐννέα , βιώσασα δὲ τρία καὶ ἑβδομήκοντα . Τῆς Ἀλεξάνδρας μέντοι θανούσης εὐθὺς πόλεμον κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ ὁ Ἀριστόβουλος ἤρατο , καὶ πολλοὶ τῶν στρατιωτῶν τοῦ Ὑρκανοῦ αὐτομολοῦσι πρὸς Ἀριστόβουλον . ὁ δὲ φεύγει πρὸς τὴν ἀκρόπολιν , ἔνθα καὶ ἡ Ἀριστοβούλου γυνὴ καὶ οἱ παῖδες πρὶν κατεκλείσθησαν . εἰς λόγους δ᾿ ἐλθόντες οἱ ἀδελφοὶ λύουσι τὴν ἔχθραν , ὥστε βασιλεύειν μὲν Ἀριστόβουλον , Ὑρκανὸν δὲ ζῆν ἀπραγμόνως . ὅρκοις οὖν ἐμπεδώσαντες τὰς συνθήκας ἀνεχώρησεν ὁ μὲν εἰς τὰ βασίλεια , εἰς δὲ τὴν οἰκίαν Ἀριστοβούλου ὁ Ὑρκανός . Ἀντίπατρος δέ τις Ἰδουμαῖος , φίλος ὢν Ὑρκανοῦ , στασιώδης δὲ καὶ δραστήριος καὶ εὐπορῶν χρημάτων πολλῶν , λάθρᾳ τοῖς δυναστεύουσι τῶν Ἰουδαίων διαλεγόμενος , καὶ πρὸς Ὑρκανὸν διαβάλλων τὸν Ἀριστόβουλον ὡς κτεῖναι αὐτὸν βουλευόμενον , πείθει πρὸς Ἀρέταν τὸν Ἀράβων βασιλέα φυγεῖν . καὶ πέμπει τὸν Ἀντίπατρον πρὸς Ἀρέταν ὁ Ὑρκανός , πίστεις ληψόμενον ὡς οὐκ ἐκδώσει αὐτὸν τοῖς ἐχθροῖς προσελθόντα αὐτῷ . λαβὼν δὲ πίστεις ὑπέστρεψεν ὁ Ἀντίπατρος , καὶ συμπαρειληφὼς τὸν Ὑρκανὸν νύκτωρ ἧκεν ἄγων αὐτὸν εἰς τὴν καλουμένην Πέτραν πρὸς τὸν Ἀρέταν . παρεκάλει οὖν ὁ Ὑρκανὸς αὐτὸν καταχθῆναι παρ᾿ αὐτοῦ εἰς τὴν Ἰουδαίαν καὶ εἰς τὴν βασιλείαν ἀποκαταστῆναι , ὑπισχνούμενος , εἰ ταῦτα γένοιτο , δώσειν αὐτῷ τήν τε χώραν καὶ τὰς δώδεκα πόλεις ἃς Ἀλέξανδρος ὁ πατὴρ αὐτοῦ τῶν Ἀράβων ἀφείλετο . καὶ ὁ Ἀρέτας ἐστράτευσεν ἐπὶ τὸν Ἀριστόβουλου , καὶ τῆς μάχης κρατεῖ . πολλῶν οὖν πρὸς Ὑρκανὸν αὐτομολησάντων εἰς Ἱεροσόλυμα ὁ Ἀριστό - βουλος ἔφυγε . καὶ ὁ Ἄραψ τῷ ἱερῷ προσβαλὼν ἐπολιόρκει τὸν Ἀριστόβουλον , προστιθεμένου καὶ τοῦ δήμου τῷ Ὑρκανῷ , μόνων τῶν ἱερέων Ἀριστοβούλῳ παραμενόντων . Ὀνίαν δέ τινα δίκαιον ἄνδρα καὶ θεοφιλῆ , ὃς αὐχμοῦ ποτε γενομένου εὐχῇ τὸν θεὸν δυσωπήσας ἔλυσε τὴν ἀνομβρίαν , ἠξίουν οἱ Ἰουδαῖοι εὔξασθαι κατὰ Ἀριστοβούλου καὶ τῶν μετ’ αὐτοῦ · ὁ δ’ οὐκ ἐπείθετο . ὡς δὲ ἐβιάσθη , “ ὦ θεὲ βασιλεῦ τῶν ὅλων ” εἶπεν , “ ὅτι καὶ οἱ μετ’ ἐμοῦ ἑστηκότες σοί εἰσι , σοὶ δὲ καὶ οἱ πολιορκούμενοι ἱερεῖς , δέομαι μήτε κατὰ τούτων ἐκείνοις ἐπαρήξῃς μήτε μὴν κατ’ ἐκείνων τούτοις . ” καὶ αὐτίκα τὸν ἄνδρα περιστάντες κατέλευσαν . οὐκ εἰς μακρὰν δὲ τὸ θεῖον δίκας τῆς ἀσεβείας αὐτοὺς εἰσεπράξατο , πνεύματος βιαίου πνεύσαντος καὶ τὸν τῆς χώρας καρπὸν διαφθείραντος .
Lemmas: δύο δέ παῖς γίγνομαι ὁ Ἀλέξανδρος , Ὑρκανός καί Ἀριστόβουλος , ὁ μέν Ὑρκανός νωθής ὁ ἦθος εἰμί καί πρός πρᾶγμα διοίκησις ἀποφύω , ὁ δέ νεώτερος ὅς δραστήριος εἰμί . ὁ δέ οὗτος μήτηρ ἀρχιερεύς ὁ Ὑρκανός διά ὁ ἀπράγμων ἀποδείκνυμι , καί πᾶς ὁ Φαρισαῖος ἐπιτρέπω , καί ὁ πλῆθος οὗτος κέλομαι σύ πείθω , καί αὐτός μέν ἔχω ὁ βασίλεια ὁ εἰμί ὁμός , ὁ Φαρισαῖος δέ ὁ ἰσχύς . ἠρεμέω δέ ὁ χώρα , μόνος ὁ Φαρισαῖος ὁ ταράσσω καί πείθω κτείνω ὁ συμβουλεύω βουλεύω Ἀλέξανδρος ὁ ὁ ὀκτακόσιοι διαφθορά . εἷς δέ τέως αὐτός σφάζω , καί ἐπί ἐκεῖνος ἄλλος ἐπί ἄλλος , ἴωσις ὁ δυνατός παρέρχομαι εἰς ὁ βασίλεια καί Ἀριστόβουλος σύν αὐτός , οὖον γάρ ἀρέσκω ὁ δράω , πολύς εἶπον καί ὁ ἤδη φθείρω ἀποκλαίω εἰς οἶκτος ὁ κινδυνεύω ὁ πάρειμι κινέω καί εἰς δάκρυ . Ἀριστόβουλος δέ ὁ μήτηρ διά οὗτος καταιτιάομαι · ὁ δέ οὐ ἔχω ὅστις καί πράσσω . κατά οὗτος ὁ καιρός ἀγγέλλω Τιγράνης σύν στρατιά μέγας εἰς ὁ Συρία ἐμβάλλω καί ἐπί ὁ Ἰουδαῖος ἀφικνέομαι . οὗτος φοβέω καί ὁ ἔθνος καί ὁ βασίλισσα , καί Δῶρα πολύς καί πολύς ἄξιος καί πρέσβυς αὐτός πέμπω ὁ Πτολεμαΐδα πολιορκέω . ὁ δέ οὗτος τε δέχομαι καί χρηστός ἐπαγγέλλω . ἄρτι δέ ὁ Πτολεμαΐδα πορθέω ἀγγέλλω ὁ Ἀκέλαος εἰς Ἀρμένιος ὁρμάω , καί διά οὗτος ἀναχωρέω πρός ὁ οἰκεῖος . ὁ δέ βασίλισσα δεινῶς νοσέω , Ἀριστόβουλος λάθρῃ ὑπεξέρχομαι ἔρχομαι ἐπί ὁ φρούριον , ὅπου ὁ πατρῷος κατατάσσω φίλος , μόνος ὁ γυνή αὐτός συνέρχομαι - δύιος ὁ πρᾶξις , καί ὑποδείκνυμι παρά αὐτός . αἰσθάνομαι δέ ὁ μήτηρ αὐτός ὁ ἀπόδρασις καί ὅτι πᾶς ὁ φρούριον ὑπάγω , ἐν μέγας εἰμί ταραχή καί αὐτός καί ὁ ἔθνος · τίθημι δέ ὁ γυνή αὐτός καί ὁ παῖς εἰς ὁ ὑπέρ ὁ ἱερός φρούριον . Ὑρκανός δέ καί ὁ ὁ Ἰουδαῖος πρέσβυς μανθάνω ὅτι ἐν ἡμέρα πεντεκαίδεκα χωρίον εἴκοσι καί δύο κρατέω ὁ Ἀριστόβουλος καί πολύς συνάγω χρῆμα καί συναθροίζω στράτευμα , δήω ὁ βασίλισσα ὑποτίθημι γνώμη περί Ἀριστόβουλος . ὁ δέ οὐκέτι μέλω αὐτός ὁ πρᾶγμα εἶπον , ὡς ἤδη ἐκλείπω , ἐφίημι πράσσω αὐτός ὅς συμφέρω κριθή - Νούσι . καί μετά οὖον πολύς τελευτάω , βασιλεύω ἔτος ἐννέα , βιόω δέ τρεῖς καί ἑβδομήκοντα . ὁ Ἀλεξάνδρα μέντοι θνῄσκω εὐθύς πόλεμος κατά ὁ ἀδελφός ὁ Ἀριστόβουλος ἔραμαι , καί πολύς ὁ στρατιώτης ὁ Ὑρκανός αὐτομολέω πρός Ἀριστόβουλος . ὁ δέ φεύγω πρός ὁ ἀκρόπολις , ἔνθα καί ὁ Ἀριστόβουλος γυνή καί ὁ παῖς πρίν κατακλείω . εἰς λόγος δέ ἔρχομαι ὁ ἀδελφός λύω ὁ ἔχθρα , ὥστε βασιλεύω μέν Ἀριστόβουλος , Ὑρκανός δέ ζῶ ἀπράγμων . Ὅρκος οὖν ἐμπεδόω ὁ συνθήκη ἀναχωρέω ὁ μέν εἰς ὁ βασίλεια , εἰς δέ ὁ οἰκίον Ἀριστόβουλος ὁ Ὑρκανός . Ἀντίπατρος δέ τις Ἰδουμαῖος , φίλος εἰμί Ὑρκανός , στασιώδης δέ καί δραστήριος καί εὐπορέω χρῆμα πολύς , λάθρῃ ὁ δυναστεύω ὁ Ἰουδαῖος διαλέγω , καί πρός Ὑρκανός διαβάλλω ὁ Ἀριστόβουλος ὡς κτείνω αὐτός βουλεύω , πείθω πρός Ἀρέτας ὁ Ἄραψ βασιλεύς φεύγω . καί πέμπω ὁ Ἀντίπατρος πρός Ἀρέτας ὁ Ὑρκανός , πίστις λαμβάνω ὡς οὐ ἐκδίδωμι αὐτός ὁ ἐχθρός προσέρχομαι αὐτός . λαμβάνω δέ πίστις ὑποστρέφω ὁ Ἀντίπατρος , καί συμπαραλαμβάνω ὁ Ὑρκανός νύκτωρ ἵημι ἄγω αὐτός εἰς ὁ καλέω Πέτρη πρός ὁ Ἀρέτας . παρακαλέω οὖν ὁ Ὑρκανός αὐτός κατάγω παρά αὐτός εἰς ὁ Ἰουδαῖος καί εἰς ὁ βασίλειος ἀποκαθίστημι , ὑπισχνέομαι , εἰμί οὗτος γίγνομαι , δίδωμι αὐτός ὁ τε χώρα καί ὁ δώδεκα πόλις ὅς Ἀλέξανδρος ὁ πατήρ αὐτός ὁ Ἄραψ ἀφαιρέω . καί ὁ Ἀρέτας στρατεύω ἐπί ὁ Ἀριστόβουλος , καί ὁ μάχη κρατέω . πολύς οὖν πρός Ὑρκανός αὐτομολέω εἰς Ἱερουσαλήμ ὁ Αρίστο - Βοῦλος φεύγω . καί ὁ Ἄραψ ὁ ἱερός προσβάλλω πολιορκέω ὁ Ἀριστόβουλος , προστίθημι καί ὁ δῆμος ὁ Ὑρκανός , μόνος ὁ ἱερός Ἀριστόβουλος παραμένω . Ὀνίας δέ τις Δίκαιος ἀνήρ καί θεοφιλής , ὅς αὐχμός ποτός γίγνομαι εὐχή ὁ θεός δυσωπέω λύω ὁ ἀνομβρία , ἀξιόω ὁ Ἰουδαῖος εὔχομαι κατά Ἀριστόβουλος καί ὁ μετά αὐτός · ὁ δέ οὐ πείθω . ὡς δέ βιάζομαι , “ εἰμί θεός βασιλεύς ὁ ὅλος ” εἶπον , “ ὅτι καί ὁ μετά ἐγώ ἵστημι σύ εἰμί , σύ δέ καί ὁ πολιορκέω ἱερεύς , δήω μήτε κατά οὗτος ἐκεῖνος παρήκω μήτε μήv κατά ἐκεῖνος οὗτος . ” καί αὐτίκα ὁ ἀνήρ περιίστημι καταλεύω . οὐ εἰς μακράν δέ ὁ θέω δίκη ὁ ἀσέβεια αὐτός εἰσπράσσω , πνεῦμα βίαιος πνέω καί ὁ ὁ χώρα καρπός διαφθείρω .