joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 9.9
Οἱ δ᾿ ἐν τῇ Ἰταλίᾳ καὶ ἐκ νόσου ἐπόνησαν καὶ μάχαις ἐταλαιπώρησαν , Τυρσηνῶν νεωτερισάντων τινῶν . μείζον᾿ δὲ τόν ἄλλων αὐτοὺς ἐλύπησεν ὅτι τὸν Μάρκελλον ἀπέβαλον . ἐπιστρατεύσαντες γὰρ κατὰ τοῦ Ἀννίβου τυγχάνοντος ἐν Λοκροῖς καὶ ἄμφω οἱ ὕπατοι περιστοιχισθέντας ἐξ ἐνέδρας ὁ μὲν Μάρκελλος αὐτίκα ἀπώλετο , Κρισπῖνος δὲ τρωθεὶς ἀπέθανεν οὐ μετὰ πολύ . εὑρηκὼς δὲ τὸ τοῦ Μαρκέλλου σῶμα ὁ Ἀννίβας , καὶ τὸν δακτύλιον αὐτοῦ εἰληφὼς ᾧ ἐκεῖνος τὰς γραφὰς ἐπεσφράγιζε , γράμματα ἐς τὰς πόλεις ὡς παρ᾿ ἐκείνου στελλόμενα ἔπεμπε , καὶ ὅσα ἐβούλετο διεπράττετο · μέχρις οὗ τοῦτο γνοὺς ὁ Κρισπῖνος ἀντιπαρήγγειλεν αὐτοῖς φυλάσσεσθαι · ὅθεν ἀντιπεριέστη τῷ Ἀννίβᾳ τὸ πρᾶγμα . ἐπεὶ γὰρ τοῖς ἐν τῇ Σαλπίᾳ δι᾿ αὐτομόλου δῆθεν ἦν ἐπιστείλας , ὡς ὁ Μάρκελλος νυκτὸς προσῄει τοῖς τείχεσι , τῇ τε τῶν Λατίνων κεχρημένος φωνῇ σὺν ἄλλοις ἐπιστα - μένοις αὐτήν , ἔνα Ῥωμαῖοι δόξωσιν εἶναι . μαθόντες δὲ οἱ Σαλπηνοὶ τὴν ἐπιτέχνησιν αὐτοῦ ἀντετεχνήσαντο πιστεύειν ὄντως προσιέναι τὸν Μάρκελλον , καὶ ἀνασπάσαντες τόν καταρράκτην εἰσήγαγον ὅσους αὐτοῖς ἱκανοὺς ἔδοξεν εἶναι κατεργασθῆναι παρ’ αὐτῶν , καὶ πάντας ἀπέκτειναν . ὁ δὲ Ἀννίβας ἀπῆρεν αὐτίκα , μαθὼν τοὺς Λοκροὺς πολιορκουμένους ὑπὸ Ῥωμαίων ἐκ Σικελίας ἐπιπλευσάντων . Καὶ Πόπλιος δὲ Σουλπίκιος μετὰ Αἰτωλῶν καὶ συμμάχων ἑτέρων πολλὰ τῆς Ἀχαί·ας ἐπόρθησε . τοῦ δὲ Φιλίππου τοῦ Μακεδόνος τοῖς Ἀχαιοῖς συμμαχήσαντος παντελῶς ἂν τῆς Ἑλλάδος ἐξηλάθησαν οἱ Ῥωμαῖοι , εἰ μὴ τοῦ κράνους τοῦ Φιλίππου περιρρυέντος οἱ Αἰτωλοὶ τοῦτο ἔσχον , καὶ φήμης εἰς τοὺς Μακεδόνας γενομένης ὡς τέθνηκε , στάσις τε γέγονεν ἐκεῖ καὶ · ἐφοβήθη μὴ τῆς βασιλείας στερηθῇ , καὶ πρὸς Μακεδονίαν ἠπείχθη . ἐντεῦθεν οἱ Ῥωμαῖοι τῇ Ἑλλάδι προσέμειναν καί τινων ἐκράτησαν πόλεων . Τῷ δ’ ἐπιόντι ἔτει ὡς ὁ Ἀσδρούβας ἠγγέλλετο προσιών , οἶ ἐν τῇ Ῥώμῃ τὰς δυνάμεις τε ἤθροιζον καὶ τοὺς συμμάχους σφῶν μετεπέμποντο , ὑπάτους Κλαύδιόν τε Νέρωνα καὶ Λιούιον τὸν Μάρκον ἑλόμενοι . καὶ Νέρωνα μὲν ἐπὶ τὸν Ἀννίβαν , Λιούιον δὲ ἐπὶ τὸν Ἀσδρούβαν ἔπεμψαν . ὃς αὐτῷ πρὸς τῇ Σένᾳ τῇ πόλει ἀπήντησεν · οὐ μέντοι καὶ εἰς χεῖρας εὐθὺς ἦλθον . ἐπὶ πολλὰς δὲ ἡμέρας κατὰ χώραν ἔμεινεν · ἀλλ’ οὐδὲ ὁ Ἀσδρούβας τὴν μάχην κατήπειξεν , ἡσύχαζε δὲ τὸν ἀδελφὸν ἀναμένων . ὁ Νέρων δὲ καὶ ὁ Ἀννίβας εἰς Λευκανίαν ἐστρατοπεδεύοντο , καὶ οὐδέτερος πρὸς παράταξιν ὥρμησεν , ἄλλως δὲ ἐς χεῖρας ἀλλήλοις ᾔεσαν . καὶ ὁ Ἀννίβας πυκνὰ μετανίστατο , καὶ ὁ Νέρων ἀκριβῶς αὐτὸν παρετήρει . κρείττων οὖν ἀεὶ αὐτοῦ γινόμενος , καὶ τὰ γράμματα τὰ παρὰ τοῦ Ἀσδρούβα αὐτῷ πεμφθέντα ἑλών , τοῦ μὲν Ἀννίβου κατεφρόνησε , δείσας δὲ μὴ τὸν Λιούιον ὁ Ἀσδρούβας τῷ πλήθει καταβιάσηται , μέγα πρᾶγμα ἐτόλμησε . καὶ κατέλιπε μὲν μοῖραν ἐκεῖ ἀποχρῶσαν εἴργειν τὸν Ἀννίβαν , εἴ πῃ κινηθείη , ἐντειλάμενος πάντα ποιεῖν ἵνα καὶ αὐτὸς νομίζοιτο ἐνδημεῖν , τὸ δὲ καθαρώτατον τοῦ στρατοῦ ἀπολέξας ὥρμησεν ὡς πόλει τινὶ πλησιοχώρῳ προσμίξων , οὐδ᾿ ᾔδει τις τὴν διάνοιαν αὐτοῦ . καὶ ἠπείχθη ἐπὶ τὸν Ἀσδρούβαν , 10 καὶ ἀφίκετο νυκτὸς πρὸς τὸν συνάρχοντα , καὶ ἐν τῇ ταφρείᾳ τῇ αὐτοῦ κατεσκήνωσε . καὶ παρεσκευάζοντο ἄμφω ἵν᾿ αἰφνίδιον αὐτῷ συνεπίθωνται . οὐκ ἔλαθον δέ , ἀλλ᾿ ἐτεκμήρατο τὸ γεγενημένον ὁ Ἀσδρούβας ἀπὸ τῶν παραγγέλσεων διττῶν γινομένων · ἰδίᾳ γὰρ ἴκαστος τῶν ὑπάτων παρήγγελλέ τι τοῖς ἑαυτοῦ . ὑποπτεύσας οὖν ἡττῆσθαι τὸν Ἀννίβαν καὶ ἀπολέσθαι , περιόντος γὰρ ἐκείνου οὐκ ἂν ἐπ᾿ αὐτὸν ὁρμῆσαι τὸν Νέρωνα ἐλογίζετο , ἔγνω πρὸς τοὺς Γαλάτας ἀπαναχωρῆσαι καὶ ἐκεῖ τὰ περὶ τὸν ἀδελφὸν ἀκριβώσασθαι καὶ οὕτω κατὰ σχολὴν πολεμῆσαι Καὶ ὁ μὲν παραγγείλας τῷ στρατεύματι ἀναστῆναι νυκτὸς ἀπῆρεν , οἱ δ᾿ ὕπατοι ἐκ τοῦ θορύβου ὑπώπτευσαν τὸ γινόμενον , οὐ μέντοι εὐθὺς ἐκινήθησαν διὰ τὸ σκότος . ἅμα δ᾿ ἠοῖ τούς τε ἱππέας προέπεμψαν ἐπιδιῶξαι αὐτούς , καὶ αὐτοὶ εἵποντο . καὶ τοῦ Ἀσδρούβου τοῖς ἱππεῦσιν ἀντιταξαμένου ὡς μόνοις οὖσιν , οἱ ὕπατοι ἐπελθόντες τροπὴν αὐτοῦ ἐποιήσαντο , καὶ φεύγουσιν ἐπακολουθήσαντες πολλοὺς ἐφόνευσαν . καὶ οὐδ᾿ οἱ ἐλέφαντες αὐτοῖς ἐβοήθησαν · ὅτι γὰρ αὐτῶν τινες τραυματισθέντες κακὰ πλείω τοὺς ἐπιτεταγμένους σφίσιν ἔδρων ἢ οἱ πολέμιοι , παρήγγει - λεν ὁ Ἀσδρούβας τοῖς ἐπ’ αὐτῶν καθημένοις τοὺς τιτρωσκομένους τῶν θηρίων παραυτίκα σφάζειν ῥᾷστα δὲ σιδηρίῳ τινὶ ὑπὸ τὸ οὖς νυττόμενοι ἐκτιννύοντο . καὶ ἐκεῖνοι μὲν ὑπὸ τῶν Καρχηδονίων , οἱ ἄνδρες δὲ ὑπὸ τῶν Ῥωμαίων ἐφθείροντο . ἔπεσον δὲ τοσοῦτοι ὥστε τοὺς Ῥωμαίους διακορεῖς τοὐ φόνου γενομένους μὴ θελῆσαι τοὺς ἄλλους ἐπιδιῶξαι . φθείραντές τε ἄλλους πολλοὺς καὶ Ἀσδρούβαν , καὶ λάφυρα πλεῖστα λαβόντες , καὶ Ῥωμαίους αἰχμαλώτους λωτοὺς ἐς τετρακισχιλίους ἐν τῷ στρατοπέδῳ εὑρόντες , ἱκανῶς τὴν Εαννηίδα συμφορὰν ἀνειληφέναι ἐνόμισαν . Πραχθέντων δὲ τούτων ὁ μὲν Λιούιος κατὰ χώραν ἔμεινεν , ὁ δὲ Νέρων ἑκταῖος εἰς τὴν Ἀπουλίαν ἐπανελήλυθε , λαθὼν μέχρι τότε ὡς ἀπεδήμησε . καὶ τῶν ἁλόντων τινὰς ἐς τὸ Ἀννίβου στρατόπεδαν ἔπεμψε τὰ πεπραγμένα δηλώσοντας , καὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ Ἀσδρούβου πλησίον που ἀνεσταύρωσε . μαθὼν οὖν ἐκεῖνος τόν τε ἀδελφὸν ἡττημένον καὶ τεθνηκότα καὶ τὸν Νέρωνα νενικηκότα καὶ ἐπανήκοντα , πολλὰ μὲν ὠλοφύρατο , πολλάκις δὲ καὶ τὴν τύχην καὶ τὰς Κάννας ἀνεκάλεσε . καὶ ἐς τὴν Βρεττίαν ἀνεχώρησε , κἀκεῖ διῆγεν ἡσυχάζων .
Lemmas: ὁ δέ ἐν ὁ Ἰταλία καί ἐκ νόσος πονέω καί μάχη ταλαιπωρέω , Τυρρηνός νεωτερίζω τις . μέγας δέ ὁ ἄλλος αὐτός λυπέω ὅτι ὁ Μάρκελλος ἀποβάλλω . ἐπιστρατεύω γάρ κατά ὁ Ἀννίβας τυγχάνω ἐν Λοκρός καί ἄμφω ὁ ὕπατος περιστοιχίζω ἐκ ἐνέδρα ὁ μέν Μάρκελλος αὐτίκα ἀπόλλυμι , Κρισπῖνος δέ τιτρώσκω ἀποθνῄσκω οὖον μετά πολύς . εὑρίσκω δέ ὁ ὁ Μάρκελλος σῶμα ὁ Ἀννίβας , καί ὁ δακτύλιος αὐτός λαμβάνω ὅς ἐκεῖνος ὁ γραφή ἐπισφραγίζω , γράμμα εἰς ὁ πόλις ὡς παρά ἐκεῖνος στέλλω πέμπω , καί ὅσος βούλομαι διαπράσσω · μέχρι ὅς οὗτος γιγνώσκω ὁ Κρισπῖνος ἀντιπαραγγέλλω αὐτός φυλάσσω · ὅθεν αντιπεριιστημι ὁ Ἀννίβας ὁ πρᾶγμα . ἐπεί γάρ ὁ ἐν ὁ Σάλπια διά αὐτόμολος δῆθεν εἰμί ἐπιστέλλω , ὡς ὁ Μάρκελλος νύξ πρόσειμι ὁ τεῖχος , ὁ τε ὁ Λατῖνος χράομαι φωνή σύν ἄλλος ἐπίσταμαι - μένω αὐτός , νάω Ῥωμαῖος δοκέω εἰμί . μανθάνω δέ ὁ Σαλπηνοὶ ὁ ἐπιτέχνησις αὐτός ἀντιτεχνάομαι πιστεύω εἰμί πρόσειμι ὁ Μάρκελλος , καί ἀνασπάω ὁ καταρράκτης εἰσάγω ὅσος αὐτός ἱκανός δοκέω εἰμί κατεργάζομαι παρά αὐτός , καί πᾶς ἀποκτείνω . ὁ δέ Ἀννίβας ἀπαίρω αὐτίκα , μανθάνω ὁ Λοκροί πολιορκέω ὑπό Ῥωμαῖος ἐκ Σικελία ἐπιπλέω . καί Πόπλιος δέ Σουλπίκιος μετά Αἰτωλός καί σύμμαχος ἕτερος πολύς ὁ Ἀχαίας πορθέω . ὁ δέ Φίλιππος ὁ Μακεδών ὁ Ἀχαιός συμμαχέω παντελῶς εἄν ὁ Ἑλλάς ἐξελαύνω ὁ Ῥωμαῖος , εἰμί μή ὁ κράνος ὁ Φίλιππος περιρρέω ὁ Αἰτωλοί οὗτος ἔχω , καί φήμη εἰς ὁ Μακεδών γίγνομαι ὡς θνῄσκω , στάσις τε γίγνομαι ἐκεῖ καί · φοβέω μή ὁ βασίλεια στερέω , καί πρός Μακεδονία ἐπείγω . ἐντεῦθεν ὁ Ῥωμαῖος ὁ Ἑλλάς προσμένω καί τίνω κρατέω πόλις . ὁ δέ ἔπειμι ἔτος ὡς ὁ Ἀσδρούβας ἀγγέλλω πρόσειμι , οἶς ἐν ὁ Ῥώμη ὁ δύναμις τε ἀθροίζω καί ὁ σύμμαχος σφεῖς μεταπέμπω , ὕπατος Κλαύδιος τε Νέρων καί Λιούιος ὁ Μᾶρκος αἱρέω . καί Νέρων μέν ἐπί ὁ Ἀννίβας , Λιούιος δέ ἐπί ὁ Ἀσδρούβας πέμπω . ὅς αὐτός πρός ὁ Σένα ὁ πόλις ἀπαντάω · οὖον μέντοι καί εἰς χείρ εὐθύς ἔρχομαι . ἐπί πολύς δέ ἡμέρα κατά χώρα μένω · ἀλλά οὐδέ ὁ Ἀσδρούβας ὁ μάχη κατεπείγω , ἡσυχάζω δέ ὁ ἀδελφός ἀναμένω . ὁ Νέρων δέ καί ὁ Ἀννίβας εἰς Λευκανία στρατοπεδεύω , καί οὐδέτερος πρός παράταξις ὁρμάω , ἄλλως δέ εἰς χείρ ἀλλήλων ἔρχομαι . καί ὁ Ἀννίβας πυκνός μετανίστημι , καί ὁ Νέρων ἀκριβῶς αὐτός παρατηρέω . ἀγαθός οὖν ἀεί αὐτός γίγνομαι , καί ὁ γράμμα ὁ παρά ὁ Ἁσδρούβας αὐτός πέμπω αἱρέω , ὁ μέν Ἀννίβας καταφρονέω , δείδω δέ μή ὁ Λιούιος ὁ Ἀσδρούβας ὁ πλῆθος καταβιάζω , μέγας πρᾶγμα τολμάω . καί καταλείπω μέν μοῖρα ἐκεῖ ἀποχράω εἴργω ὁ Ἀννίβας , εἰμί πῃ κινέω , ἐντέλλω πᾶς ποιέω ἵνα καί αὐτός νομίζω ἐνδημέω , ὁ δέ καθαρός ὁ στρατός ἀπολέγω ὁρμάω ὡς πόλις τις πλησιόχωρος προσμείγνυμι , οὐδέ οἶδα τις ὁ διάνοια αὐτός . καί ἐπείγω ἐπί ὁ Ἀσδρούβας , 10 καί ἀφικνέομαι νύξ πρός ὁ συνάρχω , καί ἐν ὁ ταφρεία ὁ αὐτός κατασκηνόω . καί παρασκευάζω ἄμφω ἵνα αἰφνίδιος αὐτός συνεπιτίθημι . οὐ λανθάνω δέ , ἀλλά τεκμαίρομαι ὁ γίγνομαι ὁ Ἀσδρούβας ἀπό ὁ παράγγελσις διττός γίγνομαι · ἴδιος γάρ ἴκαστος ὁ ὕπατος παραγγέλλω τίς ὁ ἑαυτοῦ . ὑποπτάω οὖν ἡσσάομαι ὁ Ἀννίβας καί ἀπόλλυμι , περίειμι γάρ ἐκεῖνος οὐ εἄν ἐπί αὐτός ὁρμάω ὁ Νέρων λογίζομαι , γιγνώσκω πρός ὁ Γαλάτης ἀπαναχωρέω καί ἐκεῖ ὁ περί ὁ ἀδελφός ἀκριβόω καί οὗτος κατά σχολή πολεμέω καί ὁ μέν παραγγέλλω ὁ στράτευμα ἀνίστημι νύξ ἀπαίρω , ὁ δέ ὕπατος ἐκ ὁ θόρυβος ὑποπτεύω ὁ γίγνομαι , οὖον μέντοι εὐθύς κινέω διά ὁ σκότος . ἅμα δέ ἠώς ὁ τε ἱππεύς προπέμπω ἐπιδιώκω αὐτός , καί αὐτός ἕπω . καί ὁ Ἀσδρούβας ὁ ἱππεύς ἀντιτάσσω ὡς μόνος εἰμί , ὁ ὕπατος ἐπέρχομαι τροπή αὐτός ποιέω , καί φεύγω ἐπακολουθέω πολύς φονεύω . καί οὐδέ ὁ ἐλέφας αὐτός βοηθέω · ὅτι γάρ αὐτός τις τραυματίζω κακός πλείων ὁ ἐπιτάσσω σφεῖς δράω ἢ ὁ πολέμιος , παράγω - Λεν ὁ Ἀσδρούβας ὁ ἐπί αὐτός κάθημαι ὁ τιτρώσκω ὁ θηρίον παραυτίκα σφάζω ῥᾳδίως δέ σιδήριον τις ὑπό ὁ οὖς νύσσω κτείνω . καί ἐκεῖνος μέν ὑπό ὁ Καρχηδόνιος , ὁ ἀνήρ δέ ὑπό ὁ Ῥωμαῖος φθείρω . πίπτω δέ τοσοῦτος ὥστε ὁ Ῥωμαῖος διακορής ὁ φόνος γίγνομαι μή ἐθέλω ὁ ἄλλος ἐπιδιώκω . φθείρω τε ἄλλος πολύς καί Ἀσδρούβας , καί λάφυρα πλεῖστος λαμβάνω , καί Ῥωμαῖος αἰχμάλωτος λωτός εἰς τετρακισχίλιοι ἐν ὁ στρατόπεδον εὑρίσκω , ἱκανῶς ὁ Εαννηίδα συμφορά ἀναλαμβάνω νομίζω . πράσσω δέ οὗτος ὁ μέν Λιούιος κατά χώρα μένω , ὁ δέ Νέρων ἑκταῖος εἰς ὁ Ἀπουλία ἐπανέρχομαι , λανθάνω μέχρι τότε ὡς ἀποδημέω . καί ὁ ἁλίσκομαι τις εἰς ὁ Ἀννίβας στρατοπεδαω πέμπω ὁ πράσσω δηλόω , καί ὁ κεφαλή ὁ Ἀσδρούβας πλησίος ποῦ ἀνασταυρόω . μανθάνω οὖν ἐκεῖνος ὁ τε ἀδελφός ἡσσάομαι καί θνῄσκω καί ὁ Νέρων νικάω καί ἐπανήκω , πολύς μέν ὀλοφύρομαι , πολλάκις δέ καί ὁ Τύχη καί ὁ Κάνναι ἀνακαλέω . καί εἰς ὁ Βρεττία ἀναχωρέω , ἐκεῖ διάγω ἡσυχάζω .