joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 10.29
Ἠργμένου δὲ ἔαρος ὁ μὲν Ἀντώνιος οὐδαμῇ ἐκινήθη · σύμμικτοι γὰρ ἐκ πολλῶν ἐθνῶν ὄντες οἶ τριηρῖται αὐτοῦ καὶ πόρρω χειμάζοντες ἀπ’ αὐτοῦ οὔτ’ ἐγυμνάζοντο καὶ νόσῳ καὶ αὐτομολίαις ἠλάττωντο , καὶ ὁ Ἀγρίππας τὴν Μεθώνην ἐξ ἐφόδου κατασχὼν καὶ τὰς κατάρσεις τῶν ὁλκάδων ἐπιτηρῶν καὶ ἀποβάσεις ἄλλοτε ἄλλῃ τῆς Ἑλλάδος ποιούμενος ἰσχυρῶς αὐτὸν ἐθορύβει · ὁ δὲ Καῖσαρ πάντας μὲν τοὺς στρατιώτας , πάντας δὲ τοὺς δυναμένους τι τῶν βουλευτῶν καὶ ἰππέων εἰς τὸ Βρεντέσιον συνήγαγε , τοὺς μὲν ὅπως αὐτῷ τι συμπράξωσι , τοὺς δ’ ὅπως μὴ μονωθέντες τι νεοχμώσωσι , καὶ ἔν ἐνδείξηται ὅτι τὸ πλεῖστον καὶ κρατιστεῦον τῶν Ῥωμαίων ὁμόγνωμον κέκτηται . καὶ σὺν αὐτοῖς τὸν Ἰόνιον διαβέβηκε , καὶ τὴν Κέρκυραν ἐκλειφθεῖσαν ὑπὸ τῶν φρουρούντων λαβὼν εἰς τὸν λιμένα τὸν Γλυκὺν κατῆρε , καλεῖται δὲ οὕτως ὅτι ἐκ τοῦ ποταμοῦ τοῦ εἰς αὐτὸν ἐμβάλλοντος γλυκαίνεται , κἀκεῖθεν εἰς τὸ Ἄκτιον ἔπλει . ὡς δ’ οὐδεὶς οὔτε ἀντέπλει οὔτε ἐς λόγους ᾖ εἰ αὐτῷ ἢ πρὸς μάχην ἢ πρὸς ὁμολογίαν ἐκκαλουμένῳ τοὺς ἐναντίους , κατέλαβε τὸ χωρίον τοῦτο ἐν ᾧ νῦν ἐστιν ἡ Νικόπολις , κἀκ τούτου ἐφήδρευε τῷ Ἀκτίῳ κατὰ γῆν τε καὶ θάλασσαν . τὸ δὲ Ἄκτιον οἱ τοῦ Ἀντωνίου προκατελάβοντο καὶ πύργοις ὠχύρωσαν ἑκατέρωθεν . Ἐπεὶ δὲ τὴν τοῦ Καίσαρος ἄφιξιν ἐπύθετο ὁ Ἀντώνιος , ἠπείχθη μετὰ τόν περὶ αὐτὸν εἰς τὸ Ἄκτιον · οὐκ εὐθὺς μέντοι καὶ ἠγωνίσατο , καίτοι τοῦ Καίσαρος παντὶ τρόπῳ εἰς ἀγῶνα τοῦτον ἐνάγοντος , ἀκροβολισμοῖς δ’ ἐπὶ πλείους ἡμέρας ἐχρήσατο , μέχρι συνήθροισε τὰ στρατεύματα . ὁ δὲ Καῖσαρ εἰς τὴν Ἑλλάδα τήν τε Μακεδονίαν ἔπεμψε στρατιάν , ὅπως πρὸς ἐκεῖνα μετενέγκῃ καὶ ἄκοντα τὸν Ἀντώνιον . καὶ ὁ Ἀγρίππας τῆς τε Λευκάδος καὶ τῶν ἐν ταύτῃ σκαφῶν αἰφνιδίως ἐπιπλεύσας ἐκράτησε , καὶ Πάτρας εἶλε καὶ τὴν Κόρινθοι παρεστήσατο . καὶ ὁ Τίτιος ὁ Μάρκος Ταῦρός τε ὁ Στατίλιος τὸ ἱππικὸν τοῦ Ἀντωνίου ἀθρόον ἐκδραμόντες συνέσχον καὶ Φιλάδελφον βασιλέα Παφλαγονίας προσεποιήσαντο · καὶ ὁ Δομίτιος ὁ Γναῖος καὶ ἄλλοι τῷ Καίσαρι προσεχώρησαν . φοβηθεὶς οὖν ὁ Ἀντώνιος μὴ ὅσοι ἐς τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Θρᾴκην ἐπέμφθησαν παρ’ αὐτοῦ τῷ Καίσαρι πρόσθωνται , ὥρμησε πρὸς αὐτούς . Κἀν τούτῳ ναυμαχία τις συνέστη , καὶ παρὰ μὲν τῇ πρώτῃ προσβολῇ ἐτρέψαντο οἱ τοῦ Ἀντωνίου τοὺς τοῦ Καίσαρος ὀλίγους ὄντας , τοῦ δὲ Ἀγρίππου , ᾧ πᾶν ἀνεῖτο τὸ τοῦ Καίσαρος ναυτικόν , κατὰ τύχην ἐπιδημήσαντος , οὐ μόνον οὐδὲν τῆς νίκης οἷ τοῦ Ἀντωνίου ἀπώναντο , ἀλλὰ καὶ ἀπώλοντο . καὶ διὰ τοῦτο ἐπανελθὼν ὁ Ἀντώνιος ἱππομαχίᾳ τινὶ πρὸς τὴν τοῦ Καίσαρος προφυλακὴν ἡττήθη . καὶ ἐπειδὴ καὶ τὰ ἐπιτήδεια αὐτὸν ἤρξαντο ἐπιλείπειν , βουλὴν ἐποιήσατο πότερον κατὰ χώραν μείναντες διακινδυνεύσουσιν ἢ μεταστάντες χρόνῳ τὸν πόλεμον διενέγκωσι . καὶ ἄλλοι μὲν ἄλλα συνεβούλευσαν , ἡ δέ γε Κλεοπάτρα τὰ ἐπικαιρότατα τῶν χωρίων φρουραῖς παραδοθῆναι καὶ τοὺς λοιποὺς συναπάραι αὐτοῖς εἰς τὴν Αἴγυπτον συμβουλεύσασα ἐνίκησε . εἰς δὲ ταύτην ἦλθε τὴν γνώμην ὑπὸ σημείων θορυβηθεῖσα καὶ ἐκ τ̣ῆς τοῦ στρατεύματος ἀθυμίας καὶ ἀρρωστίας δείσασα . καὶ τὸν Ἀντώνιον ἐξεφόβησεν . οὐ μέντοι 10 λάθρᾳ οὐδὲ μὴν φανερῶς ἐκπλεῦσαι ὡς φεύγοντες ἐβουλεύσαντο , ἵνα μὴ εἰς δέος τοὺς συμμάχους ἐμβάλωσιν , ἀλλ᾿ ὡς ἐπὶ ναυμαχίαν παρασκευαζόμενοι · κἀντεῦθεν τὰ ἄριστα τῶν σκαφῶν ἐκλεξάμενοι , ὅτι ἐκ τῆς φθορᾶς τε καὶ τῆς αὐτομολίας οἱ ἐρέται ἠλάττωντο , κατέπρησαν τὰ λοιπά , καὶ νύκτωρ πάντα τὰ τιμιώτατα λαθραίως ἐμβαλόντες αὐτοῖς ἕτοιμα εἰς ἔκπλουν ἐποίησαν . καὶ τοὺς στρατιώτας παρεθάρρυνε πρὸς τὴν ναυμαχίαν διαλεχθεὶς αὐτοῖς ὁ Ἀντώνιος . καὶ οὕτως πάντας μὲν τοὺς πρώτους τῶν συνόντων αὐτῷ εἰς τὰς ναῦς ἐνεβίβασεν , ἴνα μή τι νεωτερίσωσιν ὡς ὁ Δέλλιος καὶ ἄλλοι τινὲς αὐτομολήσαντες , παμπληθεῖς δὲ καὶ τοξότας καὶ σφενδονήτας καὶ ὁπλίτας ἐνεβιβάσατο . τριήρεις μὲν γὰρ ὀλίγας εἶχεν , αἱ δὲ λοιπαὶ τετρήρεις καὶ δεκήρεις ἦσαν αὐτῷ . Καῖσαρ δὲ καθεώρα μὲν καὶ τὴν παρασκευὴν αὐτῶν καὶ ηὐτρεπίζετο , μαθὼν δὲ καὶ τὴν διάνοιαν σφῶν ἐξ ἄλλων τε κἀκ τοῦ Δελλίου , συνήγαγε τὸ στράτευμα καὶ εἰς μάχην δι᾿ ὧν εἴρηκε παρεκάλεσε . κἀν τούτῳ ὑετοῦ γενομένου λάβρου καὶ ζάλης πολλῆς εἰς τὸ τοῦ Ἀντωνίου ναυτικὸν ἐμπεσούσης ἀνε - θάρσησεν ὁ Καῖσαρ καὶ τὸν ἔκπλουν αὐτῶν ἐπετήρει . ὡς δὲ παρετάξαντο μὲν οἱ τοῦ Ἀντωνίου , οὐ μέντοι προῄεσαν , ὥρμησε μὲν ὡς καὶ ἑστῶσι σφίσι προσμίξων ἣ καὶ ἀναχωρήσαι ποιήσων , ὡς δ’ οὔτ’ ἐξώρμησαν οὔτ’ ἀνέστρεψαν , ἀλλὰ κατὰ χώραν ἔμενον τῇ συντάξει τε ἐπεπύκνωντο , ἀνέσχε χρόνον τινά , εἶτα συμπεσόντες ἐναυμάχουν . Ἀγχωμάλου δὲ τῆς ναυμαχίας οὔσης ἐπὶ πολὺ καὶ ἀκρίτου , αἱ Κλεοπάτρας ἑξήκοντα νῆες συνθήματος παρ’ αὐτῆς δοθέντος πρὸς ἀπόπλουν ἤρκασι τὰ ἱστία καὶ πρὸς τὸ πέλαγος ὥρμησαν . ὁ δ’ Ἀντώνιος τὴν Κλεοπάτρας ναῦν ἰδὼν ἀποπλέουσαν , πάντων ἐπιλαθόμενος εἰς πεντήρη μεταβὰς ἐδίωκε τὴν ἀπολωλεκυῖαν αὐτὸν καὶ ἔτι προσαπολέσουσαν . ἐκείνη δὲ γνωρίσασα τὸ τῆς νεὼς σημεῖον , ἀνέσχε · καὶ ἀναληφθεὶς εἰς τὴν ἐκείνης ναῦν , μόνος παρελθὼν ἐς πρῷραν ἐκάθητο σιωπῶν . καὶ τρεῖς μὲν ἡμέρας οὕτως διήγαγεν , ἐν δὲ Ταινάρῳ γενομένους αἶ συνήθεις γυναῖκες καὶ συνήγαγον καὶ συνδειπνεῖν καὶ συγκαθεύδειν ἀνέπεισαν . τὸ δὲ τοῦ Ἀντωνίου ναυτικὸν μετὰ τὴν αὐτοῦ ὑποχώρησιν ἀντισχὸν μέχρις ὥρας δεκάτης , πυρὸς ἐπενεχθέντος τοῖς σκάφεσι κελεύσαντος Καίσαρος τὸ μὲν κατεφλέχθη , τὸ δὲ ἑάλω · λέγεται γὰρ περὶ τριακοσίας νῆας ἑαλωκέναι .
Lemmas: ἄρχω δέ ἔαρ ὁ μέν Ἀντώνιος οὐδαμῇ κινέω · σύμμικτος γάρ ἐκ πολύς ἔθνος εἰμί οἶς τριηρίτης αὐτός καί πόρρω χειμάζω ἀπό αὐτός οὔτε γυμνάζω καί νόσος καί αὐτομολία ἐλασσόω , καί ὁ Ἀγρίππας ὁ Μεθώνη ἐκ ἔφοδος κατέχω καί ὁ κάταρσις ὁ ὁλκάς ἐπιτηρέω καί ἀπόβασις ἄλλοτε ἄλλος ὁ Ἑλλάς ποιέω ἰσχυρῶς αὐτός θορυβέω · ὁ δέ Καῖσαρ πᾶς μέν ὁ στρατιώτης , πᾶς δέ ὁ δύναμαι τίς ὁ βουλευτής καί ἱππεύς εἰς ὁ Βρεντέσιον συνάγω , ὁ μέν ὅπως αὐτός τίς συμπράσσω , ὁ δέ ὅπως μή μονόω τίς νεοχμόω , καί ἐν ἐνδείκνυμι ὅτι ὁ πλεῖστος καί κρατιστεύω ὁ Ῥωμαῖος ὁμόγνωμον κτάομαι . καί σύν αὐτός ὁ Ἰόνιος διαβαίνω , καί ὁ Κέρκυρα ἐκλείπω ὑπό ὁ φρουρά λαμβάνω εἰς ὁ λιμήν ὁ γλυκύς καταίρω , καλέω δέ οὕτως ὅτι ἐκ ὁ ποταμός ὁ εἰς αὐτός ἐμβάλλω γλυκαίνω , ἐκεῖθεν εἰς ὁ Ἄκτιον πλέω . ὡς δέ οὐδείς οὔτε ἀντιπλέω οὔτε εἰς λόγος εἰμί εἰμί αὐτός ἢ πρός μάχη ἢ πρός ὁμολογία ἐκκαλέω ὁ ἐναντίος , καταλαμβάνω ὁ χωρίον οὗτος ἐν ὅς νῦν εἰμί ὁ Νικόπολις , ἐκ οὗτος ἐφεδρεύω ὁ Ἄκτιον κατά γῆ τε καί θάλασσα . ὁ δέ Ἄκτιον ὁ ὁ Ἀντώνιος προκαταλαμβάνω καί πύργος ὀχυρόω ἑκατέρωθεν . ἐπεί δέ ὁ ὁ Καῖσαρ ἄφιξις πυνθάνομαι ὁ Ἀντώνιος , ἐπείγω μετά ὁ περί αὐτός εἰς ὁ Ἄκτιον · οὐ εὐθύς μέντοι καί ἀγωνίζομαι , καίτοι ὁ Καῖσαρ πᾶς τρόπος εἰς ἀγών οὗτος ἐνάγω , ἀκροβολισμός δέ ἐπί πλείων ἡμέρα χράω , μέχρι συναθροίζω ὁ στράτευμα . ὁ δέ Καῖσαρ εἰς ὁ Ἑλλάς ὁ τε Μακεδονία πέμπω στρατιά , ὅπως πρός ἐκεῖνος μεταφέρω καί ἄκων ὁ Ἀντώνιος . καί ὁ Ἀγρίππας ὁ τε Λευκάς καί ὁ ἐν οὗτος σκάφη αἰφνίδιος ἐπιπλέω κρατέω , καί Πάτραι εἴλω καί ὁ Κόρινθος παρίστημι . καί ὁ Τίτιος ὁ Μάρκος Ταῦρος τε ὁ Στατίλιος ὁ ἱππικός ὁ Ἀντώνιος ἀθρόος ἐκτρέχω συνέχω καί Φιλάδελφος βασιλεύς Παφλαγονία προσποιέω · καί ὁ Δομίτιος ὁ Γναῖος καί ἄλλος ὁ Καῖσαρ προσχωρέω . φοβέω οὖν ὁ Ἀντώνιος μή ὅσος εἰς ὁ Μακεδονία καί ὁ Θρᾴκη πέμπω παρά αὐτός ὁ Καῖσαρ προστίθημι , ὁρμάω πρός αὐτός . ἄν οὗτος ναυμαχία τις συνίστημι , καί παρά μέν ὁ πρῶτος προσβολή τρέπω ὁ ὁ Ἀντώνιος ὁ ὁ Καῖσαρ ὀλίγος εἰμί , ὁ δέ Ἀγρίππας , ὅς πᾶς ἀνίημι ὁ ὁ Καῖσαρ ναυτικός , κατά Τύχη ἐπιδημέω , οὖον μόνος οὐδείς ὁ Νίκη οἷ ὁ Ἀντώνιος ἀπονίναμαι , ἀλλά καί ἀπόλλυμι . καί διά οὗτος ἐπανέρχομαι ὁ Ἀντώνιος ἱππομαχία τις πρός ὁ ὁ Καῖσαρ προφυλακή ἡσσάομαι . καί ἐπεί καί ὁ ἐπιτήδειος αὐτός ἄρχω ἐπιλείπω , βουλή ποιέω πότερος κατά χώρα μένω διακινδυνεύω ἢ μεθίστημι χρόνος ὁ πόλεμος διαφέρω . καί ἄλλος μέν ἄλλος συμβουλεύω , ὁ δέ γε Κλεοπάτρα ὁ ἐπίκαιρος ὁ χωρίον φρουρά παραδίδωμι καί ὁ λοιπός συναπαίρω αὐτός εἰς ὁ Αἴγυπτος συμβουλεύω νικάω . εἰς δέ οὗτος ἔρχομαι ὁ γνώμη ὑπό σημεῖον θορυβέω καί ἐκ ὅς ὁ στράτευμα ἀθυμία καί ἀρρωστία δείδω . καί ὁ Ἀντώνιος ἐκφοβέω . οὖον μέντοι 10 λάθρῃ οὐδέ μήv φανερῶς ἐκπλέω ὡς φεύγω βουλεύω , ἵνα μή εἰς δέος ὁ σύμμαχος ἐμβάλλω , ἀλλά ὡς ἐπί ναυμαχία παρασκευάζω · ἐντεῦθεν ὁ ἀγαθός ὁ σκάφη ἐκλέγω , ὅτι ἐκ ὁ φθορά τε καί ὁ αὐτομολία ὁ ἐρέτης ἐλασσόω , καταπίμπρημι ὁ λοιπός , καί νύκτωρ πᾶς ὁ τίμιος λαθραῖος ἐμβάλλω αὐτός ἑτοῖμος εἰς ἔκπλοος ποιέω . καί ὁ στρατιώτης παραθαρσύνω πρός ὁ ναυμαχία διαλέγω αὐτός ὁ Ἀντώνιος . καί οὕτως πᾶς μέν ὁ πρῶτος ὁ σύνειμι αὐτός εἰς ὁ ναῦς ἐμβιβάζω , ἵνα μή τίς νεωτερίζω ὡς ὁ Δέλλιος καί ἄλλος τις αὐτομολέω , παμπληθής δέ καί τοξότης καί σφενδονήτης καί ὁπλίτης ἐμβιβάζω . τριήρης μέν γάρ ὀλίγος ἔχω , ὁ δέ λοιπός τετρήρης καί δεκήρης εἰμί αὐτός . Καῖσαρ δέ καθοράω μέν καί ὁ παρασκευή αὐτός καί εὐτρεπίζω , μανθάνω δέ καί ὁ διάνοια σφεῖς ἐκ ἄλλος τε ἐκ ὁ Δέλλιος , συνάγω ὁ στράτευμα καί εἰς μάχη διά ὅς εἴρω παρακαλέω . ἐν οὗτος ὑετός γίγνομαι λάβρος καί ζάλη πολύς εἰς ὁ ὁ Ἀντώνιος ναυτικόν ἐμπίτνω ἀνε - θαρσέω ὁ Καῖσαρ καί ὁ ἔκπλοος αὐτός ἐπιτηρέω . ὡς δέ παρατάσσω μέν ὁ ὁ Ἀντώνιος , οὖον μέντοι πρόειμι1 , ὁρμάω μέν ὡς καί ἵστημι ὅς προσμείγνυμι ὅς καί ἀναχωρέω ποιέω , ὡς δέ οὔτε ἐξορμάω οὔτε ἀναστρέφω , ἀλλά κατά χώρα μένω ὁ συντάσσω τε πυκνόω , ἀνέχω χρόνος τις , εἶτα συμπίτνω ναυμαχέω . ἀγχώμαλος δέ ὁ ναυμαχία εἰμί ἐπί πολύς καί ἄκριτος , ὁ Κλεοπάτρα ἑξήκοντα ναῦς σύνθημα παρά αὐτός δίδωμι πρός ἀπόπλοος ἀείρω ὁ ἱστίον καί πρός ὁ πέλαγος ὁρμάω . ὁ δέ Ἀντώνιος ὁ Κλεοπάτρα ναῦς εἶδον ἀποπλέω , πᾶς ἐπιλανθάνομαι εἰς πεντήρης μεταβαίνω διώκω ὁ ἀπόλλυμι αὐτός καί ἔτι προσαπολύω . ἐκεῖνος δέ γνωρίζω ὁ ὁ ναός σημεῖον , ἀνέχω · καί ἀναλαμβάνω εἰς ὁ ἐκεῖνος ναῦς , μόνος παρέρχομαι εἰς πρῷρα κάθημαι σιωπή . καί τρεῖς μέν ἡμέρα οὕτως διάγω , ἐν δέ Ταίναρος γίγνομαι ἀεί συνήθης γυνή καί συνάγω καί συνδειπνέω καί συγκαθεύδω ἀναπείθω . ὁ δέ ὁ Ἀντώνιος ναυτικόν μετά ὁ αὐτός ὑποχώρησις ἀντέχω μέχρι ὥρα δέκατος , πυρός ἐπιφέρω ὁ σκάφος κελεύω Καῖσαρ ὁ μέν καταφλέγω , ὁ δέ ἁλίσκομαι · λέγω γάρ περί τριακόσιοι ναῦς ἁλίσκομαι .