joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 18.19
Ἐπεὶ δ’ ἐν τοῖς βασιλείοις ὁ Βοτανειάτης ἐγένετο , ἀναδεῖται κατὰ τὴν μεγάλην τρίτην παρὰ τοῦ πατριάρχου βασιλικῇ ταινίᾳ , καὶ πρῶτον ἅπασι παρέσχε τὸ φιλοτίμημα τὰς εἰς τὸ δημόσιον ἁπάντων κοινῶς ὀφειλὰς ἐκτεμὼν ἀπροσδιορίστως καὶ χρεοκοπίαν τούτων θεσπίσματι μεγαλοπρεπῶς ἐργασάμενος . ἔτι δὲ τῷ Βρυεννίῳ κατὰ τὴν ἑσπέραν ἐχομένῳ τῆς τυραννίδος στέλλει τοὺς ἀπαγγέλλοντας τὴν τοῦ Καίσαρος ἀξίαν αὐτῷ διδόναι , εἰ τῆς τυραννίδος ἀπόσχοιτο , καὶ τοῖς αὐτῷ συναραμένοις τὰς τιμὰς ἐπιβεβαιῶσαι , αἷς αὐτοῦ ’ς ἐκεῖνος ἐτίμησεν . ὁ δὲ σφόδρα τῆς βασιλείας ἐφίετο καὶ άνένδοτος ἦν . πάλιν οὖν ἑτέρα πρεσβεία καὶ ἐπὶ ταύτῃ τρίτη . ὁ δ’ ὑπερηφανεύετο , καὶ οὐδὲ κατὰ τὰ τῶν πρέσβεων νόμιμα τοὺς πρέσβεις ἐδέχετο , ἀλλ’ ἀτίμως αὐτοὺς ἀπεπέμπετο . ὡς οὐδὲν οὖν εἰρηνικῶς ἀνύειν ἔγνω ὁ βασιλεύς , καὶ ἄκων πρὸς μάχην ἀπένευσε , καὶ τὸν Κομνηνὸν Ἀλέξιον τετιμηκὼς νωβελίσσιμον , καὶ προχειρισάμενος μέγαν δομέστικον καὶ τῶν Ῥωμαϊκῶν αὐτὸν δυνάμεων προστησάμενος , κατὰ τοῦ Βρυεννίου ἐξέπεμψεν · ὃς τούτῳ συμβαλὼν κατά τι χωρίον Καλαβρύην λεγόμενον διὰ τὸ κατάρρυτον εἶναι τὸν τόπον βρύσεσιν ὑδάτων πολλαῖς τε καὶ ἀγαθαῖς ῥᾳδίως τῆς ἐκείνου περιεγένετο στρατιᾶς , καὶ τῶν μὲν πεσόντων , τῶν δὲ φυγόντων , εἷλε μονωθέντα τὸν τυραννήσαντα , καὶ τοῦ φωτὸς τὸν δείλαιον ἀπεστέρησε καὶ εἰσήγαγε τυφλὸν εἰς τὴν βασιλεύουσαν . σιλεύουσαν . καὶ ἡ μὲν τοῦ Βρυεννίου εἰς τοῦτο τέλους κατήντησεν ἐπανάστασις . ἐπανέστησαν δὲ καὶ οἶ Βάραγγοι κατὰ τοῦ βασιλέως , ἀνελεῖν αὐτὸν μελετήσαντες . ἀντιταξαμένης δ’ αὐτοῖς χειρὸς ἑτέρας Ῥωμαϊκῆς , εἰς ἱκεσίαν ἐτράποντο , καὶ συγγνώ - μης ἐπέτυχον . τῷ δὲ βασιλεῖ τούτῳ τῆς ὁμοζύγου τελευτησάσης , πολλαὶ μὲν ἐμνηστεύοντο παρθένοι , καὶ πρὸ τῶν ἄλλων ἡ τοῦ βασιλέως τοῦ Δούκα θυγάτηρ Ζωή . ὁ δὲ ἢ τὴν βασιλίδα Εὐδοκίαν ἤθελεν ἀγαγέσθαι ἤ τὴν ἐξ Ἀλανῶν Μαρίαν , τὴν τῷ πρὸ αὐτοῦ συνοικήσασαν . στέλλει γοῦν τὴν Εὐδοκίαν μετακαλοῦ μένος . ἡ δέ , ὡς λόγος , οὐκ ἀπηνήνατο , ἐκωλύθη δὲ πρὸς τοῦτο ὁ βασιλεὺς παρά τινων μοναχῶν . ἀχῶν . καὶ ἄγεται τὴν βασιλίδα Μαρίαν , οὐδὲν ἧττον παρανομήσας ἢ εἰ τὴν Εὐδοκίαν ἠγάγετο · μοιχεία γὰρ ἦν ἀπηρυθριασμἐνη τὸ τολμηθέν . διὸ καὶ ὁ τὴν ἱερολογίαν τετελεκὼς ἐπ’ αὐτοῖς τῆς ἱερω - σύνης ἐκπέπτωκεν . ὁ μέντοι προβεβασιλευκὼς Μιχαήλ , ὡς εἴρηται , τὴν τρίχα καρείς , ψήφῳ συνοδικῇ μητροπολίτης Ἐφέσου κεχειροτόνητο , καὶ ἅπαξ φοιτήσας ἐκεῖ ἐπανῆλθε , καὶ ἐν τῇ τοῦ Μανουὴλ μονῇ ἐποιεῖτο τὴν δίαιταν . μετὰ δὲ τὸ τὸν Βοτανειάτην τῆς βασιλείας ἐκπεπτωκέναι θνήσκων οὗτος ὁ Μιχαήλ , , πολλὰ δεηθείσης αὐτοῦ τῆς βασιλίσσης Μαρίας , ἤδη κἀκείνης μοναχῆς γεγονυίας , συγγνώμην ἔνειμε ταύτῃ καὶ συγχώρησιν ἐπηύξατο ἐκ θεοῦ . ὁ δὲ πρωτοπρόεδρος Νικηφόρος ὁ Βασιλάκιος , τοῦ Βρυεννίου γενόμενος ἐπὶ τῷ Δυρραχίῳ διάδοχος , καὶ αὐτὸς ἔρωτα τῆς βασιλείας ἐνεκυμόνησε , καὶ στρατιὰν ἀθροίσας σὺν αὐτῇ πρὸς Θεσσαλονίκην ἀνῄει . ἔνθα μαθὼν ὡς ὁ Βοτανειάτης βεβασιλεύκει , ἐκείνῳ μὲν ἐπέστειλε δουλικῶς , λάθρᾳ δὲ τὰ τῆς ἀποστασίας ἐτύρευε καὶ πρὸς συμμαχίαν μετεπέμπετο Πατζινάκας . ὃ γνοὺς ὁ Βοτανειάτης χρυσόβουλλον αὐτῷ στέλλει γραφήν , ἅμα μὲν περιποιοῦσαν αὐτῷ ἐφ’ οἷς ἐτόλμησε τὸ ἀμέριμνον , ἅμα δὲ καὶ τιμὴν αὐτῷ νωβελισσίμου βραβεύουσαν · ἀλλ’ ἐκεῖνος ἄτεγκτος ἦν . ὅθεν καὶ κατ’ αὐτοῦ ὁ Κομνηνὀς Ἀλέξιος στέλλεται , τιμηθεὶς σεβαστός , καὶ κατὰ Θεσσαλονίκην γενόμενος καὶ τῷ Βασιλακίῳ συμμίξας τοὺς περὶ ἐκεῖνον κατετροπώσατο , κἀκεῖνον εἰς τὴν τῆς Θεσσαλονίκης συμφυγόντα ἀκρόπολιν πολιορκίᾳ ἐζώγρησε , καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐξέκοψε τοῦ ἀνδρὸς κελεύσει βασιλικῇ . καὶ ἄλλοι δὲ ἀντάραντες ᾖσαν χεῖρας τούτῳ τῷ βασιλεῖ , ἀλλ’ ἐκ τῶν περὶ τὸν Βρυέννιον συμβάντων καὶ τῶν περὶ τὸν Βασιλάκιον σωφρονισθέντες τὰ ὅπλα κατέθεντο . τῶν Τούρκων δὲ τὴν ἑῴαν κατατρεχόντων,στέλλει κατ’ αὐτῶν ὁ βασιλεὺς σὺν ἀξιομάχῳ στρατεύματι Κωνσταντῖνον τὸν υἱὸν τοῦ προβεβασιλευκότος Κωνσταντίνου τοῦ Δούκα , ἐκεῖνον στρατάρχην τῆς κατὰ τῶν Τούρκων στρατιᾶς προστησάμενος . ὁ δὲ πρὸς τὴν καλουμένην Χρυσόπολιν διαπεραιωθεὶς νεωτε - εὐθύς , καὶ παρὰ τῆς ἐκεῖσε οὔσης στρατιωτικῆς πληθύος ἀναγορεύεται βασιλεύς . ἀλλὰ τοὺς μὲν τῶν στρατιωτῶν δώροις ὁ βασιλεὺς ὑπηγάγετο , τοὺς δ’ ἀξιωμάτων τιμαῖς ᾠκειώσατο , ἄλλους δ’ ἄλλως μετεχειρίσατο , καὶ παρ’ αὐτῶν συσχεθεὶς ὁ Κων - σταντῖνος παρεδόθη τῷ βασιλεῖ . κείρεται τοίνυν ὁ νεανίας καὶ εἰς νῆσον περιορίζεται . λόγος δ’ ἔχει καὶ ἱερέα χρισθῆναι τὸν ἄνθρωπον . τοῦ πατριάρχου δὲ Ἀντιοχείας τοῦ Αἰμιλιανοῦ τὸν βίον μετηλλαχότος προκεχείριστο ἕτερος Νικηφόρος ὁ Μαυρὸς λεγόμενος . οὗτος τοίνυν ὁ βασιλεὺς τὸ μέν τι καὶ διὰ γῆρας βαθύ , τὸ δέ τι καὶ διὰ φυσικὴν χαύνωσιν , οὐ πάνυ τι τῆς τῶν πραγμάτων ἥπτετο διοικήσεως , ἀλλὰ τὸν Σίδης μητροπολίτην καὶ οὗτος προσλαβόμενος ἐκείνῳ τὴν τῶν κοινῶν ἀνέθετο πρόνοιαν . ἦσαν δὲ τῷ βασιλεῖ τούτῳ καὶ δύο δοῦλοι , ὧν ὁ μὲν Βορίλος , ἅτερος δὲ Γερμανὸς ὠνομάζοντο · οὗτοι τοίνυν ἦγον τὰ πάντα καὶ ἔφερον ὡς ἐβούλοντο , καὶ αὐτὸν τὸν κρατοῦντα καὶ κύριον ἑαυτῶν , δι’ οὓς καὶ μισεῖσθαι τοῦτον παρὰ τῶν ἐν τέλει συνέβαινε , προσφερομένων τῶν δούλων ἐκείνοις ἀλαζονικώτερον καὶ θρασύτερον . ὡς ἤδη δὲ εἴρηται , ὁ λογοθέτης Νικηφόρος προσχωρήσας τῷ Ῥουσελίῳ ὑπὸ δεσμοῖς παρ’ ἐκείνου τετήρητο . ἀλλ’ αἰφνίδιον θανὼν ὁ Ῥουσέλιος ὑποψίαν παρέσχεν ὡς παρὰ τοῦ λογοθέτου φαρμάκῳ ἀνῄρηται . διὸ καὶ παρὰ τῶν τῷ Ῥουσελίῳ προσηκόντων τῷ Βοτανειάτῃ παραδοθεὶς εἰς μίαν τῶν πρὸ τῆς βασιλίδος τῶν πόλεων κειμένων νήσων περιορίζεται . οἶ δέ γ’ ἑ περὶ τὸν βασιλέα δεδοικότες ὡς εἰ εἰς ὄψιν ἐλεύσεται τῷ βασιλεῖ , προσληφθήσεται καὶ πάντας παραγκωνίσεται , ὑποτιθέασι τῷ Βοτανειάτῃ ἀμυθήτων εὐπορεῖν χρημάτων τὸν λογοθέτην , καὶ ταῦτα τῷ βασιλικῷ χρῆναι προσενεχθῆναι ταμείῳ . στέλλεται τοίνυν ὁ Στραβορωμανός , μέγας ἐταιρειάρχης τότε γενόμενος , ἐρωτήσων τὸν ἄνθρωπον ὅπῃ αὐτῷ τὰ χρήματα κέκρυπται . οἱ δὲ περὶ τὸν βασιλέα , οὓς καὶ δεδοικέναι τὴν τοῦ λογοθέτου παρουσίαν ὁ λόγος προδιηγήσατο , πείθουσι τὸν Στραβορωμανὸν ἀνελεῖν τὸν ἄνθρωπον ἐκ τρόπου παντός . ὃς καὶ γενόμενος κατὰ τὴν νῆσον , ἐν ᾗ περιώριστο , ἐτάζει τὸν ἄνδρα οὕτω σφοδρῶς ὡς ἐν αὐταῖς ταῖς βασάνοις ἐναποψύξαι , καὶ ταῦτα ὑπισχνούμενον ὡς πάντα δοίη ἐν ἀπογράφοις , εἰ τὸν ἐτασμὸν διαφεύξοιτο . ὁ μὲν οὖν οὕτως ἀπό - λωλεν .
Lemmas: ἐπεί δέ ἐν ὁ βασίλειος ὁ Βοτανειάτης γίγνομαι , ἀναδέω κατά ὁ μέγας τρίτος παρά ὁ πατριάρχης βασιλικός ταινία , καί πρῶτος ἅπας παρέχω ὁ φιλοτίμημα ὁ εἰς ὁ δημόσιος ἅπας κοινῶς ὀφειλή ἐκτέμνω ἀπροσδιόριστος καί χρεοκοπία οὗτος θέσπισμα μεγαλοπρεπής ἐργάζομαι . ἔτι δέ ὁ Βρυέννιος κατά ὁ ἑσπέρα ἔχω ὁ τυραννίς στέλλω ὁ ἀπαγγέλλω ὁ ὁ Καῖσαρ ἄξιος αὐτός δίδωμι , εἰμί ὁ τυραννίς ἀπέχω , καί ὁ αὐτός συναίρω ὁ τιμή ἐπιβεβαιόω , ὅς αὐτός εἰς ἐκεῖνος τιμάω . ὁ δέ σφόδρα ὁ βασίλεια ἐφίημι καί ανένδοτος εἰμί . πάλιν οὖν ἕτερος πρέσβυς καί ἐπί οὗτος τρίτος . ὁ δέ ὑπερηφανεύω , καί οὐδέ κατά ὁ ὁ πρέσβυς νόμιμος ὁ πρέσβυς δέχομαι , ἀλλά ἄτιμος αὐτός ἀποπέμπω . ὡς οὐδείς οὖν εἰρηνικός ἀνύω γιγνώσκω ὁ βασιλεύς , καί ἄκων πρός μάχη ἀπονεύω , καί ὁ Κομνηνός Ἀλέξιος τιμάω νωβελίσσιμον , καί προχειρίζω μέγας δομέστικος καί ὁ Ῥωμαϊκός αὐτός δύναμις προΐστημι , κατά ὁ Βρυεννίου ἐκπέμπω · ὅς οὗτος συμβάλλω κατά τίς χωρίον Καλαβρύην λέγω διά ὁ κατάρρυτος εἰμί ὁ τόπος βρύσις ὕδωρ πολύς τε καί ἀγαθός ῥᾳδίως ὁ ἐκεῖνος περιγίγνομαι στρατιά , καί ὁ μέν πίπτω , ὁ δέ φεύγω , αἱρέω μονόω ὁ τυραννεύω , καί ὁ φάος ὁ δείλαιος ἀποστερέω καί εἰσάγω τυφλός εἰς ὁ βασιλεύω . σιλευειμι . καί ὁ μέν ὁ Βρυεννίου εἰς οὗτος τέλος κατά-ἀντάω ἐπανάστασις . ἐπανίστημι δέ καί οἶς Βάραγγος κατά ὁ βασιλεύς , ἀναιρέω αὐτός μελετάω . ἀντιτάσσω δέ αὐτός χείρ ἕτερος Ῥωμαϊκός , εἰς Ἱκεσία τρέπω , καί συγγιγνώσκω - μείς ἐπιτυγχάνω . ὁ δέ βασιλεύς οὗτος ὁ ὁμόζυγος τελευτάω , πολύς μέν μνηστεύω παρθένος , καί πρό ὁ ἄλλος ὁ ὁ βασιλεύς ὁ Δούκας θυγάτηρ Ζωή . ὁ δέ ἢ ὁ βασιλίς Εὐδοκία ἐθέλω ἄγω ἤ ὁ ἐκ Ἀλανοί Μαρία , ὁ ὁ πρό αὐτός συνοικέω . στέλλω γοῦν ὁ Εὐδοκία μετακαλέω μένος . ὁ δέ , ὡς λόγος , οὐ ἀπαναίνομαι , κωλύω δέ πρός οὗτος ὁ βασιλεύς παρά τίνω μοναχός . ἠχώ . καί ἄγω ὁ βασιλίς Μαρία , οὐδείς κακός παρανομέω ἢ εἰμί ὁ Εὐδοκία ἄγω · μοιχεία γάρ εἰμί ἀπερυθριάω ὁ τολμάω . διό καί ὁ ὁ ἱερολογία τελέω ἐπί αὐτός ὁ ἱερός - σύνειμι ἐκπίπτω . ὁ μέντοι προβασιλεύω Μιχαήλ , ὡς εἴρω , ὁ θρίξ κείρω , ψῆφος συνοδικός μητροπολίτης Ἔφεσος χειροτονέω , καί ἅπαξ φοιτάω ἐκεῖ ἐπανέρχομαι , καί ἐν ὁ ὁ Μανουήλ μονή ποιέω ὁ δίαιτα . μετά δέ ὁ ὁ Βοτανειάτης ὁ βασίλεια ἐκπίπτω θνῄσκω οὗτος ὁ Μιχαήλ , , πολύς δήω αὐτός ὁ βασίλισσα Μαρία , ἤδη κά̓κες μοναχός γίγνομαι , συγγνώμη νέμω οὗτος καί συγχώρησις ἐπεύχομαι ἐκ θεός . ὁ δέ πρωτοπρόεδρος Νικηφόρος ὁ Βασιλάκιος , ὁ Βρυεννίου γίγνομαι ἐπί ὁ Δυρράχιον διάδοχος , καί αὐτός Ἔρως ὁ βασίλεια ἐγκυμονέω , καί στρατία ἀθροίζω σύν αὐτός πρός Θεσσαλονίκη ἄνειμι . ἔνθα μανθάνω ὡς ὁ Βοτανειάτης βασιλεύω , ἐκεῖνος μέν ἐπιστέλλω δουλικῶς , λάθρῃ δέ ὁ ὁ ἀποστασία τυρεύω καί πρός συμμαχία μεταπέμπω πατζινακη . ὅς γιγνώσκω ὁ Βοτανειάτης χρυσόβουλλος αὐτός στέλλω γραφεύς , ἅμα μέν περιποιέω αὐτός ἐπί ὅς τολμάω ὁ ἀμέριμνος , ἅμα δέ καί τιμή αὐτός νωβελισσίμου βραβεύω · ἀλλά ἐκεῖνος ἄτεγκτος εἰμί . ὅθεν καί κατά αὐτός ὁ Κομνηνός Ἀλέξιος στέλλω , τιμάω σεβαστός , καί κατά Θεσσαλονίκη γίγνομαι καί ὁ Βασιλακίῳ συμμίγνυμι ὁ περί ἐκεῖνος κατά-τροπόω , ἐκεῖνος εἰς ὁ ὁ Θεσσαλονίκη συμφεύγω ἀκρόπολις πολιορκία ζωγρέω , καί ὁ ὀφθαλμός ἐκκόπτω ὁ ἀνήρ κελεύω βασιλικός . καί ἄλλος δέ ἀνταίρω ἀείδω χείρ οὗτος ὁ βασιλεύς , ἀλλά ἐκ ὁ περί ὁ Βρυέννιος συμβαίνω καί ὁ περί ὁ Βασιλάκιον σωφρονίζω ὁ ὅπλον κατατίθημι . ὁ Τοῦρκος δέ ὁ ἑῷος κατατρέχω κατά αὐτός ὁ βασιλεύς σύν ἀξιόμαχος στράτευμα Κωνσταντῖνος ὁ υἱός ὁ προβασιλεύω Κωνσταντῖνος ὁ Δούκας , ἐκεῖνος στρατάρχης ὁ κατά ὁ Τοῦρκος στρατιά προΐστημι . ὁ δέ πρός ὁ καλέω Χρυσόπολις διαπεραιόω νεάω - εὐθύς , καί παρά ὁ ἐκεῖσε εἰμί στρατιωτικός πλῆθος ἀναγορεύω βασιλεύς . ἀλλά ὁ μέν ὁ στρατιώτης δῶρον ὁ βασιλεύς ὑπάγω , ὁ δέ ἀξίωμα τιμή οἰκειόω , ἄλλος δέ ἄλλως μεταχειρίζω , καί παρά αὐτός συνέχω ὁ Κων - σταντῖνος παραδίδωμι ὁ βασιλεύς . κείρω τοίνυν ὁ νεανίας καί εἰς νῆσος περιορίζω . λόγος δέ ἔχω καί ἱερεύς χρίω ὁ ἄνθρωπος . ὁ πατριάρχης δέ Ἀντιόχεια ὁ Αἰμιλιανός ὁ βίος μεταλλάσσω προχειρίζω ἕτερος Νικηφόρος ὁ μαυρός λέγω . οὗτος τοίνυν ὁ βασιλεύς ὁ μέν τίς καί διά γῆρας βαθύς , ὁ δέ τίς καί διά φυσικός χαύνωσις , οὖον πάνυ τίς ὁ ὁ πρᾶγμα ἅπτω διοίκησις , ἀλλά ὁ Σίδη μητροπολίτης καί οὗτος προσλαμβάνω ἐκεῖνος ὁ ὁ κοινός ἀνατίθημι πρόνοια . εἰμί δέ ὁ βασιλεύς οὗτος καί δύο δοῦλος , ὅς ὁ μέν Βορίλος , ἕτερος δέ Γερμανός ὀνομάζω · οὗτος τοίνυν ἄγω ὁ πᾶς καί φέρω ὡς βούλομαι , καί αὐτός ὁ κράτος καί κύριος ἑαυτοῦ , διά ὅς καί μισέω οὗτος παρά ὁ ἐν τέλος συμβαίνω , προσφέρω ὁ δοῦλος ἐκεῖνος ἀλαζονικός καί θρασύς . ὡς ἤδη δέ εἴρω , ὁ λογοθέτης Νικηφόρος προσχωρέω ὁ Ῥουσελίῳ ὑπό δεσμός παρά ἐκεῖνος τηρέω . ἀλλά αἰφνίδιος θνήσκω ὁ Ῥουσέλιος ὑποψία παρέχω ὡς παρά ὁ λογοθέτης φάρμακον ἀναιρέω . διό καί παρά ὁ ὁ Ῥουσελίῳ προσήκω ὁ Βοτανειάτης παραδίδωμι εἰς εἷς ὁ πρό ὁ βασιλίς ὁ πόλις κεῖμαι νῆσος περιορίζω . οἶς δέ γε ὅς περί ὁ βασιλεύς δείδω ὡς εἰμί εἰς ὄψις ἔρχομαι ὁ βασιλεύς , προσλαμβάνω καί πᾶς παραγκωνίζω , ὑποτίθημι ὁ Βοτανειάτης ἀμύθητος εὐπορέω χρῆμα ὁ λογοθέτης , καί οὗτος ὁ βασιλικός χρή προσφέρω ταμεῖον . στέλλω τοίνυν ὁ Στραβορωμανός , μέγας ἑταιρειάρχης τότε γίγνομαι , ἐρωτάω ὁ ἄνθρωπος ὅπῃ αὐτός ὁ χρῆμα κρύπτω . ὁ δέ περί ὁ βασιλεύς , ὅς καί δείδω ὁ ὁ λογοθέτης παρουσία ὁ λόγος προδιηγέομαι , πείθω ὁ Στραβορωμανός ἀναιρέω ὁ ἄνθρωπος ἐκ τρόπος πᾶς . ὅς καί γίγνομαι κατά ὁ νῆσος , ἐν ὅς περιορίζω , ἐτάζω ὁ ἀνήρ οὗτος σφοδρός ὡς ἐν αὐτός ὁ βάσανος ἐναποψύχω , καί οὗτος ὑπισχνέομαι ὡς πᾶς δήω ἐν ἀπογράφω , εἰμί ὁ ἐτασμός διαφεύγω . ὁ μέν οὖν οὕτως ἀπό - λωλώ .