joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 9.1
Ταῦτα ἐν τῇ Ἰταλίᾳ τότε ἐπράχθη · καί τινες δοῦλοι συνωμοσίαν ἐπὶ τῇ Ῥῳμῃ πεποιηκότες προκατελήφθησαν · κατάσκοπός τέ τις ἁλοὺς ἐν αὐτῇ τὰς χεῖρας ἀπεκόπη καὶ ἀφείθη , ἵνα τοῖς Καρχηδονίοις γένηται τοῦ πάθους αὐτάγγελος . ἐν δὲ τῇ Ἰβηρίᾳ ναυμαχίᾳ πρὸς τῇ τοῦ Ἴβηρος ἐκβολῆ̣ ὁ Σκιπίων ἐνίκησεν · ἰσοπαλῶς γὰρ ἀγωνιζομένων τὰ ἱστία τῶν νεῶν ὑπετέμετο , ὅπως ἀπογνόντες προθυμό - τερον ἀγωνίσωνται . καὶ τήν τε χώραν ἐπόρθησε καὶ τείχη συχνὰ ἐχειρώσατο καὶ διὰ τοῦ ἀδελφοῦ Που - πλίου Σκιπίωνος πόλεις τῶν Ἰβήρων προσεκτήσατο . Aβελος γάρ τις Ἴβηρ , δοκῶν μὲν τοῖς Καρχηδονίοις πιστός , τὰ τῶν Ῥωμαίων δὲ θεραπεύων , ἀνέπεισε τὸν φρουροῦντα τοὺς τῶν Ἰβήρων ὁμήρους οἴκαδε αὐτοὺς ἀποπέμψαι , ἵν ἐς εὔνοιαν τάχα ὑπ’ αὐτῶν αἱ πόλεις ὑπαχθῶσι · καὶ παραλαβὼν σφὰς , ἅτε καὶ τῆς ἐπινοίας εἰσηγητὴς γεγονώς , πρὸς τοὺς Σκιπίωνάς τε πρότερον πέμψας καὶ κοινολογησάμενος περὶ ὣν ἠξίου , εἶτα νυκτὸς ὑπεκκομίζων αὐτοὺς ἑάλω δῆθεν . καὶ οὕτως ἐκείνων τε ἐγκρατεῖς ἐγένοντο οἱ Ῥωμαῖοι καὶ τὰς πατρίδας αὐτῶν ἀνακομισθέντων οἴκαδε κατεκτήσαντο . Ἐν μὲν οὖν τούτοις εὐτύχουν , συμφορᾷ δ' αὖ περιέπεσον ἧς οὔτε πρόσθεν οὔθ’ ὕστερον δεινοτέρᾳ οὐδεμιᾷ . προηγήσατο δὲ ταύτης καί τινα τέρατα καὶ τὰ τῆς Σιβύλλης λόγια , ἥτις πρὸ τοσούτων ἐτῶν τὴν συμφορὰν αὐτοῖς ἐμαντεύσατο . θαυμαστὸν δὲ καὶ τὸ τοῦ Μάρκου προμάντευμα · χρησμολόγος γάρ τις καὶ οὗτος γενόμενος ἐν τῷ Διομηδείῳ πεδίῳ πταίσειν αὐτούς , ἅτε καὶ Τρῶας τὸ ἀρχαῖον ὄντας , ἐφοίβασε . τοῦτο δ᾿ ἐν Ἀπουλίᾳ τῇ Δαυνίων ἐστί , καὶ τὸ ὄνομα ἀπὸ τῆς τοῦ Διομήδους κατοικήσεως , ἣν ἐκεῖ ἀλητεύσας ἐποιήσατο , ἔσχηκεν . ἐν γὰρ τῷ πεδίω ἐκείνῳ καὶ αἱ Κάνναι , ἔνθα τότε ἐδυστύχησαν , παρά τε τῷ Ἰονίῳ κόλπῳ καὶ περὶ τὰς τοῦ Αὐφιδίου ἐκβολάς εἰσιν . ἡ δὲ Σίβυλλα φυλάττεσθαι μὲν τὸ χωρίον παρῄνεσεν , οὐ μέντοι καὶ πλεῖόν τι γενήσεσθαι ἔφη οὐδ᾿ εἰ διὰ πάσης αὐτὸ ποιήσαιντο φυλακῆς . Τοιαῦτα μὲν οὖν ἤσαν τὰ χρησμῳδήματα , τὰ δὲ τοῖς ῾Ρωμαίοις συμβάντα οὕτως ἐγ ἔνετο . ἦρχον μὲν Παῦλος Αἰμίλιος καὶ Τερέντιος Οὐάρρων , ἄνδρες οὐχ ὁμοιότροποι · ὁ μὲν γὰρ εὐπατρίδης ἦν καὶ παιδεία κεκόσμητο καὶ τὸ ἀσφαλὲς προετίμα τοῦ προπετοῦς , Τερέντιος δὲ ἐν τῷ ὁμίλῳ ἐτέθραπτο καὶ ἐν βαναυσικῇ θρασύτητι ἤσκητο καὶ τἄλλα τε ἐξεφρόνει καὶ τὴν ἡγεμονίαν μόνος ἔχειν ἡγεῖτο διὰ τὴν τοῦ συνάρχοντος ἐπιείκειαν . ἦλθον οὖν ἄμφω εἰς τὸ στρατόπεδον εὐκαιρότατα · οὔτε γὰρ τροφὴ ἔτι ἦν τῷ Ἀννίβᾳ , καὶ τὰ τῶν Ἰβήρων κεκίνητο , τά τε τῶν συμμάχων αὐτοῦ ἠλλοτριοῦτο · καὶ εἴ γε καὶ τὸ βραχύτατον ἐπεσχήκεσαν , ἀπόνως ἐκράτησαν ἄν . νῦν δέ γε τοῦ Τερεντίου τὸ ἀπερίοπτον καὶ τὸ τοῦ Παύλου ἐπιεικὲς ἥττησεν αὐτούς . ὁ γὰρ Ἀννίβας ἐπεχείρησε μὲν καὶ παραχρῆμα πρὸς μάχην αὐτοὺς ὑπαγαγέσθαι , καὶ σὺν ὀλίγοις προσπελάσας αὐτῶν τῷ ἐρύματι , ἐπεὶ ἐκδρομὴ ἐγένετο , ἑκὼν ὑπεχώρησεν , ὅπως δεδιέναι νομισθεὶς ἐπισπάσαιτο μᾶλλον αὐτοὺς εἰς παράταξιν · τοῦ δὲ Παύλου τοῖς οἰκείοις στρα - τιώταις ἐπισχόντος τὴν δίωξιν ὁ Ἀννίβας προσεποιήσατο φοβεῖσθαι , καὶ τῆς νυκτὸς ἀνασκευασάμενος ὡς ἀπιὼν σκεύη τε συχνὰ κατέλιπεν ἐν τῷ χαρακώματι καὶ τὰ λοιπὰ ἀμελέστερον κομίζεσθαι ἐνετείλατο , ἵνα τῶν ῾Ρωμαίων ἐφ᾿ ἁρπαγὴν αὐτῶν τραπομένων ἐπίθηται σφίσι . καὶ εἰς ἔργον ἂν τὸ βούλευμα ἤγαγεν , εἰ μὴ ὁ Παῦλος καὶ ἄκοντας κατεσχήκει τοὺς στρατιώτας καὶ τὸν Τερέντιον . Ὁ οὖν Ἀννίβας καὶ τούτου διαμαρτὼν νυκτὸς πρὸς τὰς Κάννας ἀφίκετο . καὶ γνοὺς τὸ χωρίον καὶ ἐνέδρας καὶ πρὸς παράταξιν ἐπιτήδειον , ἐστρατοπεδεύσατο . καὶ προήροσε πάντα τὸν τόπον ὑπόψαμμον ὄντα , ἴνα κονιορτὸς ἐν τῇ μάχῃ ἀρθῇ · τὸν γὰρ ἄνεμον , ὃς ἐν θέρει ἐκεῖσε περὶ τὴν μεσημβρίαν εἰώθει γίνεσθαι , κατὰ νώτου ἔχειν ἐμηχανήσατο . οἱ δ᾿ ὕπατοι ἕωθεν κενὸν ἀνδρῶν ἰδόντες αὐτοῦ τὸ χαράκωμα , πρῶτον μὲν ἐπέσχον , ἐνεδρεύεσθαι δόξαντες , εἶτα μεθ᾿ ἡμέρας πρὸς τὰς Κάννας ἀφίκοντο . καὶ παρὰ τῷ ποταμῷ ἑκάτερος ἰδίᾳ ηὐλίσατο · οὐκ ὄντες γὰρ ὁμοήθεις τὴν πρὸς ἀλλήλους συνουσίαν ἐξέκλινον . καὶ ὁ μὲν Παῦλος ἡσύχαζεν , ὁ δέ γε Τερέντιος ἤθελε συμβαλεῖν · ἀμβλυτέρους δὲ τοὺς στρατιώτας ὁρῶν ἀνεκόπτετο . ὁ δὲ Ἀννίβας καὶ ἄκοντας αὐτοὺς εἰς μάχην παρακινῶν τῆς τε ὑδρείας εἶργε καὶ ἀποσκεδάννυσθαι σφᾶς ἐκώλυε καὶ τὰ σώματα τῶν φονευομένων ἄνω πρὸ τῶν ταφρευμάτων ἐνέβαλλεν , ὅπως σφίσι τὸ ποτὸν δυσχεραίνηται . κἀντεῦθεν καὶ οἱ ῾Ρωμαῖοι πρὸς παράταξιν ὥρμησαν . τοῦτο δὲ προγνοὺς ὁ Ἀννίβας λόχους μὲν ὑπό τοὺς ὄχθους ἐκάθισε , τὴν δὲ λοιπὴν στρατιὰν συνέταξε , καί τινας ψευδαυτομολῆσαι ὅταν σημήνῃ ἐκέλευσε , τὰς μὲν ἀσπίδας καὶ τὰ δόρατα καὶ τὰ μείζω τῶν ξιφῶν ἀπορρίψαντας , τὰ δ’ ἐγχειρίδια κρύφα φέροντας , ἔνα δεξαμένων αὐτοὺς τῶν ἀντικαθεστηκότων ὡς ἀόπλους ἐπίθωνται αὐτοῖς ἀπροσδοκήτως . Οἱ δὲ δὴ Ῥωμαῖοι ἰδόντες πρωίθεν τοὺς περὶ τὸν Ἀννίβαν παρατεταγμένους ὡπλίζοντό τε καὶ παρε - τάττοντο . καὶ οἱ σαλπιγκταὶ ἀμφοτέρους ἐξώτρυναν , καὶ τὰ σημεῖα ἤρθη , καὶ συμπεσόντες πολυτρόπως ἠγωνίσαντο . καὶ μέχρι τῆς μεσημβρίας οὐδετέροις τὸ κράτος ἀπονενέμητο · ἐπεὶ δὲ τὸ πνεῦμα ἐπῆλθε , καὶ οἱ ψευδαυτόμολοι δεχθέντες ὡς ὅπλων γυμνοὶ ὄπισθεν τῶν Ῥωμαίων ἐγένοντο , ἕνα μὴ σφίσιν ἐπι - τιθῶσι δῆθεν οἶ Καρχηδόνιοι , τότε καὶ οἱ λόχοι ἑδατέρωθεν ἐπανέστησαν , καὶ ὁ Ἀννίβας κατὰ πρόσω - πον σὺν τοῖς ἱππεῦσι προσέμιξε , καὶ οἴ τε πολέμιοι τοὺς Ῥωμαίους πανταχόθεν ἐθορύβουν , καὶ ὁ ἄνεμος ὅ τε κονιορτὸς ἐς τὰς ὄψεις αὐτων βιαίως ἐμπίπτων ἐτάραττε καὶ τὸ ἄσθμα γινόμενον συνεχὲς ἐκ τοῦ καμάτου ἀπέφραττεν , ὥστ’ ἀπεστερημένοι μὲν τῆς ὄψεως , ἀπεστερημένοι δὲ καὶ φωνῆς , φύρδην καὶ ἐν οὐδενὶ κόσμῳ ἐφθείροντο . καὶ τοσοῦτον ἔπεσε πλῆ - θος ὥστε τὸν Ἀννίβαν τῶν μὲν ἐκ τοῦ ὁμίλου μηδὲ πειραθῆναι ἐξευρεῖν ἀριθμόν , περὶ δὲ τῶν ἱππέων καὶ τῶν ἐκ τῆς βουλῆς ἀριθμὸν μὲν μὴ γράψαι τοῖς οἴκοι Καρχηδονίοις , διὰ δὲ τῶν δακτυλίων ἐνδείξασθαι τοῦτον · χοίνιξι γὰρ σφᾶς ἀπομετρήσας ἀπέ - στειλε . μόνοι γὰρ οἱ βουλευταὶ καὶ οἱ ἱππεῖς δακτυ - λίοις ἐκέχρηντο . συχνοὶ δ’ οὖν ὅμως καὶ τότε διέφυ - γον καὶ ὁ Τερέντιος · ὁ γὰρ Παῦλος ἀπέθανεν . ὁ δ Ἀννίβας οὐκ ἐπεδίωξεν οὐδ’ εἰς τὴν Ῥώμην ἠπείχθη . δυνάμενος γὰρ ἢ παντὶ τῷ στρατεύματι ἢ καὶ μέρει τούτου πρὸς τὴν Ῥώμην παραυτίκα ὁρμῆσαι καὶ τα - χέως διαπολεμῆσαι , οὐκ ἐποίησε τοῦτο , καίτοι τοῦ Μαάρβου συναινοῦντος τοῦτο ποιῆσαι . διὸ καὶ αἰτίαν ἔσχεν ὡς νικᾶν μὲν δυνάμενος , χρῆσθαι δὲ ταῖς νίκαις οὐκ ἐπιστάμενος . ἐπεὶ δὲ τότε ἐμέλλησαν , οὐκέτι οὐδ’ αὖθις ἠπείχθησαν . διὸ καὶ ὁ Ἀννίβας ὡς ἁμαρτὼν μετεμέλετο , συνεχῶς ἀναβοῶν ὦ Κάνναι Κάνναι.’’
Lemmas: οὗτος ἐν ὁ Ἰταλία τότε πράσσω · καί τις δοῦλος συνωμοσία ἐπί ὁ Ῥώμη ποιέω προκαταλαμβάνω · κατάσκοπος τε τις ἁλίσκομαι ἐν αὐτός ὁ χείρ ἀποκόπτω καί ἀφίημι , ἵνα ὁ Καρχηδόνιος γίγνομαι ὁ πάθος αὐτάγγελος . ἐν δέ ὁ Ἰβηρία ναυμαχία πρός ὁ ὁ Ἴβηρ ἐκβολεύς ὁ Σκιπίων νικάω · ἰσοπαλής γάρ ἀγωνίζομαι ὁ ἱστίον ὁ νέος ὑποτέμνω , ὅπως ἀπογιγνώσκω πρόθυμος - τέρος ἀγωνίζομαι . καί ὁ τε χώρα πορθέω καί τεῖχος συχνός χειρόομαι καί διά ὁ ἀδελφός Που - Πλιού Σκίπιωνος πόλις ὁ Ἴβηρ προσκτάομαι . Aβελος γάρ τις Ἴβηρ , δοκέω μέν ὁ Καρχηδόνιος πιστός , ὁ ὁ Ῥωμαῖος δέ θεραπεύω , ἀναπείθω ὁ φρουρά ὁ ὁ Ἴβηρ ὅμηρος οἴκαδε αὐτός ἀποπέμπω , ἵνα εἰς εὔνοια τάχα ὑπό αὐτός ὁ πόλις ὑπάγω · καί παραλαμβάνω σφός , ἅτε καί ὁ ἐπίνοια εἰσηγητής γίγνομαι , πρός ὁ Σκιπίων τε πρότερος πέμπω καί κοινολογέομαι περί ἐάν ἀξιόω , εἶτα νύξ ὑπεκκομίζω αὐτός ἁλίσκομαι δῆθεν . καί οὕτως ἐκεῖνος τε ἐγκρατής γίγνομαι ὁ Ῥωμαῖος καί ὁ πατρίς αὐτός ἀνακομίζω οἴκαδε κατακτάομαι . ἐν μέν οὖν οὗτος εὐτυχέω , συμφορά δέ αὖος περιπίπτω ὅς οὔτε πρόσθεν οὔτε ὕστερος δεινός οὐδείς . προηγέομαι δέ οὗτος καί τις τέρας καί ὁ ὁ Σίβυλλα λόγιος , ὅστις πρό τοσοῦτος ἔτος ὁ συμφορά αὐτός μαντεύομαι . θαυμαστός δέ καί ὁ ὁ Μᾶρκος προμάντευμα · χρησμολόγος γάρ τις καί οὗτος γίγνομαι ἐν ὁ Διομήδειος πεδίον πταίω αὐτός , ἅτε καί Τρώς ὁ ἀρχαῖος εἰμί , φοιβάζω . οὗτος δέ ἐν Ἀπουλία ὁ Δαύνιος εἰμί , καί ὁ ὄνομα ἀπό ὁ ὁ Διομήδης κατοίκησις , ὅς ἐκεῖ ἀλητεύω ποιέω , ἔχω . ἐν γάρ ὁ πεδίον ἐκεῖνος καί ὁ Κάνναι , ἔνθα τότε δυστυχέω , παρά τε ὁ Ἰόνιος κόλπος καί περί ὁ ὁ Αὐφίδιος ἐκβολή εἰμί . ὁ δέ Σίβυλλα φυλάσσω μέν ὁ χωρίον παραινέω , οὖον μέντοι καί πλέω τίς γίγνομαι φημί οὐδέ εἰμί διά πᾶς αὐτός ποιέω φυλακή . τοιοῦτος μέν οὖν ἀσάω ὁ χρησμῳδήματα , ὁ δέ ὁ Ῥωμαῖος συμβαίνω οὕτως ἐκ Ενετός . ἄρχω μέν Παῦλος Αἰμίλιος καί Τερέντιος Οὐάρρων , ἀνήρ οὐ ὁμοιότροπος · ὁ μέν γάρ εὐπατρίδης εἰμί καί παιδεία κοσμέω καί ὁ ἀσφαλής προτιμάω ὁ προπετής , Τερέντιος δέ ἐν ὁ ὅμιλος τρέφω καί ἐν βαναυσικός θρασύτης ἀσκέω καί ἄλλος τε ἐκφρονέω καί ὁ ἡγεμονία μόνος ἔχω ἡγέομαι διά ὁ ὁ συνάρχω ἐπιείκεια . ἔρχομαι οὖν ἄμφω εἰς ὁ στρατόπεδον εὔκαιρος · οὔτε γάρ τροφή ἔτι εἰμί ὁ Ἀννίβας , καί ὁ ὁ Ἴβηρ κινέω , ὁ τε ὁ σύμμαχος αὐτός ἀλλοτριόω · καί εἰμί γε καί ὁ βραχύς ἐπέχω , ἄπονος κρατέω ἄν . νῦν δέ γε ὁ Τερέντιος ὁ ἀπερίοπτος καί ὁ ὁ Παῦλος ἐπιεικής ἡττάω αὐτός . ὁ γάρ Ἀννίβας ἐπιχειρέω μέν καί παραχρῆμα πρός μάχη αὐτός ὑπάγω , καί σύν ὀλίγος προσπελάζω αὐτός ὁ ἔρυμα , ἐπεί ἐκδρομή γίγνομαι , ἑκών ὑποχωρέω , ὅπως δείδω νομίζω ἐπισπάω μᾶλλον αὐτός εἰς παράταξις · ὁ δέ Παῦλος ὁ οἰκέω στρα - θιώτης ἐπέχω ὁ δίωξις ὁ Ἀννίβας προσποιέω φοβέω , καί ὁ νύξ ἀνασκευάζω ὡς ἀπέρχομαι σκεῦος τε συχνός καταλείπω ἐν ὁ χαράκωμα καί ὁ λοιπάς ἀμελής κομίζω ἐντέλλω , ἵνα ὁ Ῥωμαῖος ἐπί ἁρπαγή αὐτός τρέπω ἐπιτίθημι ὅς . καί εἰς ἔργον εἄν ὁ βούλευμα ἄγω , εἰμί μή ὁ Παῦλος καί ἄκων κατέχω ὁ στρατιώτης καί ὁ Τερέντιος . ὁ οὖν Ἀννίβας καί οὗτος διαμαρτάνω νύξ πρός ὁ Κάνναι ἀφικνέομαι . καί γιγνώσκω ὁ χωρίον καί ἐνέδρα καί πρός παράταξις ἐπιτήδειος , στρατοπεδεύω . καί προαροω πᾶς ὁ τόπος ὑπόψαμμος εἰμί , ἵνα κονιορτός ἐν ὁ μάχομαι ἀραρίσκω · ὁ γάρ ἄνεμος , ὅς ἐν θέρος ἐκεῖσε περί ὁ μεσημβρία εἴωθα γίγνομαι , κατά νῶτον ἔχω μηχανάομαι . ὁ δέ ὕπατος ἕωθεν κενός ἀνήρ ὁράω αὐτός ὁ χαράκωμα , πρῶτος μέν ἐπέχω , ἐνεδρεύω δόξα , εἶτα μετά ἡμέρα πρός ὁ Κάνναι ἀφικνέομαι . καί παρά ὁ ποταμός ἑκάτερος ἴδιος αὐλίζομαι · οὐ εἰμί γάρ ὁμοήθης ὁ πρός ἀλλήλων συνουσία ἐκκλίνω . καί ὁ μέν Παῦλος ἡσυχάζω , ὁ δέ γε Τερέντιος ἐθέλω συμβάλλω · ἀμβλύς δέ ὁ στρατιώτης ὁράω ἀνακόπτω . ὁ δέ Ἀννίβας καί ἄκων αὐτός εἰς μάχη παρακινέω ὁ τε ὑδρεία εἴργω καί ἀποσκεδάννυμι σφεῖς κωλύω καί ὁ σῶμα ὁ φονεύω ἄνω πρό ὁ τάφρευμα ἐμβάλλω , ὅπως ὅς ὁ ποτόν δυσχεραίνω . ἐντεῦθεν καί ὁ Ῥωμαῖος πρός παράταξις ὁρμάω . οὗτος δέ προγιγνώσκω ὁ Ἀννίβας λόχος μέν ὑπό ὁ ὄχθος καθίζω , ὁ δέ λοιπός στρατία συντάσσω , καί τις ψευδαυτομολέω ὅταν σημαίνω κελεύω , ὁ μέν ἀσπίς καί ὁ δόρυ καί ὁ μείζων ὁ ξίφος ἀπορρίπτω , ὁ δέ ἐγχειρίδιον κρύφα φέρω , νάω δέχομαι αὐτός ὁ ἀντικαθίστημι ὡς ἄοπλος ἐπιτίθημι αὐτός ἀπροσδόκητος . ὁ δέ δή Ῥωμαῖος ὁράω πρωίθεν ὁ περί ὁ Ἀννίβας παρατάσσω ὁπλίζω τε καί πάρος - τάσσω . καί ὁ σαλπιγκτής ἀμφότερος ἐξοτρύνω , καί ὁ σημεῖον ἀραρίσκω , καί συμπίτνω πολύτροπος ἀγωνίζομαι . καί μέχρι ὁ μεσημβρία οὐδέτερος ὁ κράτος ἀπονέμω · ἐπεί δέ ὁ πνεῦμα ἐπέρχομαι , καί ὁ ψευδαυτόμολος δείκνυμι ὡς ὅπλον γυμνός ὄπισθεν ὁ Ῥωμαῖος γίγνομαι , εἷς μή σφεῖς ἐπι - τίθημι δῆθεν οἶς Καρχηδόνιος , τότε καί ὁ λόχος ἑδατέρωθεν ἐπανίστημι , καί ὁ Ἀννίβας κατά πρόσω - πως σύν ὁ ἱππεύς προσμείγνυμι , καί οἶς τε πολέμιος ὁ Ῥωμαῖος πανταχόθεν θορυβέω , καί ὁ ἄνεμος ὅς τε κονιορτός εἰς ὁ ὄψις αὐτῖς βίαιος ἐμπίπτω ταράσσω καί ὁ ἆσθμα γίγνομαι συνεχής ἐκ ὁ κάματος ἀποφράσσω , ὥστε ἀποστερέω μέν ὁ ὄψις , ἀποστερέω δέ καί φωνή , φύρδην καί ἐν οὐδείς κόσμος φθείρω . καί τοσοῦτος πίπτω Πλῆ - ἄνθος ὥστε ὁ Ἀννίβας ὁ μέν ἐκ ὁ ὅμιλος μηδέ πειράω ἐξευρίσκω ἀριθμός , περί δέ ὁ ἱππεύς καί ὁ ἐκ ὁ βουλή ἀριθμός μέν μή γράφω ὁ οἴκοι Καρχηδόνιος , διά δέ ὁ δακτύλιος ἐνδείκνυμι οὗτος · χοῖνιξ γάρ σφεῖς ἀπομετρέω ἀπό - στέλλω . μόνος γάρ ὁ βουλευτής καί ὁ ἱππεύς δακτυ - λίος χράομαι . συχνός δέ οὖν ὅμως καί τότε διαφύομαι - γος καί ὁ Τερέντιος · ὁ γάρ Παῦλος ἀποθνῄσκω . ὁ δ Ἀννίβας οὐ ἐπιδιώκω οὐδέ εἰς ὁ Ῥώμη ἐπείγω . δύναμαι γάρ ἢ πᾶς ὁ στράτευμα ἢ καί μέρος οὗτος πρός ὁ Ῥώμη παραυτίκα ὁρμάω καί ὁ - Χεῶς διαπολεμέω , οὐ ποιέω οὗτος , καίτοι ὁ Μαάρβου συναινέω οὗτος ποιέω . διό καί αἴτιος ἔχω ὡς νικάω μέν δύναμαι , χράω δέ ὁ Νίκη οὐ ἐπίσταμαι . ἐπεί δέ τότε μέλλω , οὐκέτι οὐδέ αὖθις ἐπείγω . διό καί ὁ Ἀννίβας ὡς ἁμαρτάνω μεταμέλομαι , συνεχῶς ἀναβοάω εἰμί Κάνναι Κάνναι