joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 3.13
Τὰ μὲν οὑν κατὰ τὴν Ἰουδὴθ ἐν τούτοις · ἐξῆς δ’ ἱστορητέον ἐπιτετμημένως καὶ τὰ κατὰ τὸν Τωβίτ . Τωβὶτ τοίνυν ἐκ τῆς φυλῆς μὲν κατήγετο Νεφθαλείμ , ᾐχμαλώτιστο δὲ ἐν ἡμέραις Ἐνεμεσὰρ βασιλέως τῶν Ἀσσυρίων . ἦν δὲ τὰ πρὸς θεὸν εὐσεβὴς καὶ τὰ πρὸς ἀνθρώπους δίκαιος , καὶ τῶν συμφυλετῶν αὐτοῦ θυόντων τῇ Βάαλ αὐτὸς ἔθυε τῷ θεῷ πορευ0́ - μένος εἰς Ἰερουσαλήμ , καὶ κατὰ τὰς τοῦ νόμου διαταγὰς τὴν ζωὴν ἐρρύθμιζεν ἑαυτοῦ , καὶ αἰχμαλωτισθεὶς οὐκ ἐχράνθη βρώμασιν ἐθνικοῖς . γέγονε δε τῷ ’Ενεμεσὰρ ἔντιμος , καὶ ἐκτήσατο περιουσίαν πολλή , καὶ ταύτης μετεδίδου τῶν οἰκείων τοῦ γένους τοῖς χρῄζουσι . πορευόμενος δὲ εἰς Μηδίαν παρέθετο ἐνὶ τῶν ἐκεῖ κατοικούντων ὁμοεθνῶν τῷ Γαμαὴλ ἀργυρίου δέκα τάλαντα . καὶ λαβὼν γυναῖκα τῶν ὁμοφύλων Ἄνναν , υἱὸν ἐξ αὐτῆς Τωβίαν ἐγείνατο . ’Eνεμεσὰρ δὲ θανόντος , καὶ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Σεναχηρεὶμ τὴν ἀρχὴν διαδεξαμένου τῶν Ἀσσυρίων , καὶ κατὰ τῆς Ἰουδαίας στρατεύσαντος καὶ αἰσχρῶς φυγόντος ἐκεῖθεν ἐπανελθόντος τε εἰς τὰ οἰκεῖα , καὶ θυμῷ διὰ τὴν ἧτταν ἀποκτιννύντος πλείστους τῶν Ἰσραηλιτῶν , ἔθαπτεν αὐτοὺς νυκτὸς ὁ Τωβίτ . γνωσθεὶς δὲ τοῦτο ποιῶν καὶ ζητούμενος ἔφυγε , καὶ τὰ τῆς οἰκίας αὐτοῦ διήρπαστο ξύμπαντα . οὔπω δὲ πεντήκοντα παρελθουσῶν ἡμερῶν ὁ μὲν Σεναχηρεὶμ παρὰ τῶν υἱέων ἀνῄρητο , καὶ οἱ μὲν πατροκτόνοι δείσαντες ἔφυγον , ἕτερος δὲ παῖς ἐκείνου ὁ Ναχορδὰν τὴν βασιλείαν τὴν πατρικὴν διεδέξατο . ὃς συγγενῆ τοῦ Τωβὶτ κατέστησε τῶν αὐτοῦ πραγμάτων διοικητήν , Ἀχιάχαρ καλοῦ μένον . κἀκεῖνος ἐδεήθη τοῦ βασιλέως περὶ Τωβίτ , καὶ ἐπανῆλθεν εἰς Νινευί . ἐνστάσης δὲ πεντηκοστῆς , ἣν καθ’ ἑπτὰ ἑβδομάδας ἑώρταζον Ἰουδαῖοι , ἄριστον ἡτοίμαστο τῷ Τωβὶτ δα - ψιλές . λέγει οὖν τῷ υἱῷ αὐτοῦ Τωβίᾳ “ πορεύθητι , τέκνον , καὶ ἄγαγε ὃν ἂν εὕρῃς τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν ἐνδεῆ μεμνημένον τοῦ κυρίου , μεθέξοντα τραπέζης ἡμῖν . ” ὁ δὲ πορευθεὶς ἀνέστρεψε λέγων ‘‘εἶς ἐκ τοῦ γένους ἡμῶν ἐστραγγαλωμένος ἔρριπται ἐν τῇ ἀγορᾷ . καὶ ὁ Τωβὶτ εὐθὺς ἀπῆλθε , καὶ ἀνελόμενος τὸν νεκρὸν εἰς τὴν οἰκίαν ἐκόμισε , δύντος δὲ τοῦ ἡλίου ἔθαψεν αὐτόν . καὶ ἐπανελθὼν οὐκ εἰσῆλθεν εἰς τὴν οἰκίαν , οἷα κατὰ τὸν νόμον ἀκάθαρτος ὡς ἁψάμενος τοῦ νεκροῦ , ἀλλ’ ἐκοιμήθη παρὰ τὸν τοῖχον ἐν τῇ αὐλῇ . στρουθία δὲ ἐν τῷ τοίχῳ διανυκτερεύοντα ἀφώδευσαν εἰς τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ , ἐξ ὣν λευκώματα συνέβησαν ἐν αὐτοῖς , κἀκ τούτων πεπήρωτο ὁ Τωβίτ . ἐν ἐνδείᾳ δὲ γεγονὼς ὑπὸ τῆς γυναικὸς μισθῷ νηθούσης ἐτρέφετο . καί ποτε μισθὸν λαβοῦσα , καὶ · ἐπ’ αὐτῷ προσειληφυῖα καὶ ἔριφον , ἧκε πρὸς τὸν Τωβίτ . καὶ ἀκούσας τῆς κραυγῆς τοῦ ἐρίφου , ἠρώτα μήποτε κλοπιμαῖος εἴη . ἡ δέ δῶρον εἶπέ “ μοι δέδοται ἐπὶ τῷ μισθῷ . ” καὶ ὃς ἐνέκειτο λέγων “ εἰ κλοπιμαῖόν ἐστιν , ἀποδοθήτω τοῖς κυρίοις αὐτοῦ . περιαλγήσασα δὲ ἡ γυνὴ καὶ οἱονεὶ τὸν ἄνδρα ἐπὶ τῇ ἀκριβείᾳ τοῦ δικαίου χλευάζουσα “ ποῦ εἰσιν αἱ ἐλεημοσύναι σου καὶ αἱ δικαιοσύναι σου ; ἔφη . καὶ ὁ Τωβὶτ ἐδάκρυσε συγχυθεὶς καὶ ᾔτει τὸν θεὸν ἀπαλλαγῆναι τοῦ ζῆν . Καὶ κατ’ αὐτὴν τὴν ἡμέραν ἐν Ἐκβατάνοις τῆς Μηδίας συνέπεσεν ὀνειδισθῆναι Σάρραν τὴν θυγατέρα ‘Ραγουὴλ ὑπὸ παιδισκῶν τοῦ πατρὸς αὐτῆς , ὡς τοὺς ἄνδρας αὐτῆς ἀποπνίγουσαν , καὶ ἑπτὰ μὲν συζευχθεῖσαν , οὐδενὶ δὲ αὐτῶν γενομένην . δαιμόνιον γάρ τι ’Ασμοδαῖος καλούμενον ἐθανάτου αὐτοὺς πρὸς αὐτὴν εἰσιόντας . ἡ δὲ μὴ φέρουσα τὸν ὀνειδισμὸν ἀπάγξασθαι ἐβουλεύσατο . ἀλλ’ ἔνα μὴ πένθος καὶ ὄνειδος δῷ τῷ πατρὶ αὐτῆς , τοῦτο μὲν οὐκ ἐποίησεν , εἰς προσευχὴν δὲ στᾶσα ἐπεκαλέσατο τὸν θεόν , αἰτουμένη θανεῖν καὶ ἀπαλλαγῆναι τῶν ὀνειδῶν ἢ οἰκτειρηθῆναι καὶ οὕτως αὖθις τὸ ὄνειδος ἐκφυγεῖν . Εἰσηκούσθη οὖν ἡ προσευχὴ καὶ ἀμφοῖν , καὶ ἀπεστάλη πρὸς τοῦ θεοῦ ‘Ραφαὴλ ὁ ἀρχάγγελος ἰάσασθαι μὲν τὴν πήρωσιν τῷ Τωβίτ , τὴν Σάρραν δὲ τῷ Τωβία μνηστεύσασθαι , καὶ δῆσαι τὸν Ἀσμοδαῖον τὸ πονηρὸν δαιμόνιον , ὥστε μή τι κακὸν τῷ Τωβίᾳ ἐργάσασθαι , εἰ τὴν Σάρραν ἀγάγοιτο . καλέσας δὲ ὁ Τωβὶτ τὸν Τωβίαν τὸν παῖδα αὐτοῦ καὶ παραινέσας πολλά , τέλος ἴφη αὐτῷ ‘δέκα τάλαντα ἀργυρίου παρεθέμην Γαμαὴλ τῷ τοῦ Γαβρία ἐν Ῥάγοις τῆς Μηδίας · πορευθεὶς οὖν λάβε ταῦτα . καὶ ἔδωκεν αὐτῷ τὸ περὶ τούτων χειρόγραφον , καὶ ἐνετείλατο ζητῆσαι ἄνθρωπον ὃς μισθοῦ συμπορεύσεται αὐτῷ . καὶ ζητῶν συνοδοιπόρον ἐντυγχάνει τῷ ἀρχαγγέλῳ Ῥαφαὴλ ἐν εἴδει ἀνδρὸς φανέντι αὐτῷ καὶ ἐπαγγελλομένῳ εἰδέναι τὴν ὁδὸν καὶ τὸν οἶκον τοῦ Γαμαὴλ καὶ σὺν αὐτῷ πορευθῆναι . καὶ παραλαβὼν αὐτὸν ὡς ἄνθρωπον Ἀζαρίαν καλούμενον ἀπῄει . καὶ ἦλθον ἑσπέρας ἐπὶ τὸν Τίγρην τὸν ποταμόν , καὶ ηὐλίσθησαν ἐκεῖ . Τωβίας δὲ εἰσέδυ τὸν ποταμὸν περικλύσασθαι , καὶ ἀνέθορεν ἐκεῖθεν ἰχθὺς καταπιεῖν τὸ μειράκιον . ὁ δὲ ἄγγελος ἐπιλαβέσθαι αὐτῷ τοῦ ἰχθύος παρεκελεύσατο , καὶ ἑλκυσθέντα αὐτὸν εἰς τὴν γῆν ἀνατμηθῆναι εἶπε , καὶ λαβεῖν ὑπέθετο τῷ Τωβίᾳ τὴν καρδίαν αὐτοῦ καὶ τὸ ἧπαρ καὶ τὴν χολήν , καὶ διατηρεῖν ἀσφαλῶς .
Lemmas: ὁ μέν ἐν κατά ὁ Ἰουδήθ ἐν οὗτος · ἑξῆς δέ ἱστορητέον ἐπιτετμημένως καί ὁ κατά ὁ Τωβίτ . Τωβίτ τοίνυν ἐκ ὁ Φυλή μέν κατάγω Νεφθαλείμ , αἰχμαλωτίζω δέ ἐν ἡμέρα Ἐνεμεσὰρ βασιλεύς ὁ Ἀσσύριος . εἰμί δέ ὁ πρός θεός εὐσεβής καί ὁ πρός ἄνθρωπος δίκαιος , καί ὁ συμφυλέτης αὐτός θύω ὁ Βάαλ αὐτός θύω ὁ θεός πορεύω - μένος εἰς Ἱερουσαλήμ , καί κατά ὁ ὁ νόμος διαταγή ὁ ζωή ῥυθμίζω ἑαυτοῦ , καί αἰχμαλωτίζω οὐ χραίνω βρῶμα ἐθνικός . γίγνομαι δέ ὁ ’Ενεμεσὰρ ἔντιμος , καί κτάομαι περιουσία πολύς , καί οὗτος μεταδίδωμι ὁ οἰκέω ὁ γένος ὁ χρῄζω . πορεύω δέ εἰς Μηδία παρατίθημι ἐν ὁ ἐκεῖ κατοικέω ὁμοεθνής ὁ Γαμαὴλ ἀργύριον δέκα τάλαντον . καί λαμβάνω γυνή ὁ ὁμόφυλος Ἄννα , υἱός ἐκ αὐτός Τωβίας γείνομαι . ’Eνεμεσὰρ δέ θνῄσκω , καί ὁ υἱός αὐτός Σεναχηρείμ ὁ ἀρχή διαδέχομαι ὁ Ἀσσύριος , καί κατά ὁ Ἰουδαῖος στρατεύω καί αἰσχρῶς φυγή ἐκεῖθεν ἐπανέρχομαι τε εἰς ὁ οἰκεῖος , καί θυμός διά ὁ ἧσσα ἀποκτιννύω πλεῖστος ὁ Ἰσραηλίτης , θάπτω αὐτός νύξ ὁ Τωβίτ . γιγνώσκω δέ οὗτος ποιέω καί ζητέω φεύγω , καί ὁ ὁ οἰκίον αὐτός διαρπάζω σύμπας . οὔπω δέ πεντήκοντα παρέρχομαι ἡμέρα ὁ μέν Σεναχηρείμ παρά ὁ υἱός ἀναιρέω , καί ὁ μέν πατροκτόνος δείδω φεύγω , ἕτερος δέ παῖς ἐκεῖνος ὁ Ναχορδὰν ὁ βασίλειος ὁ πατρικός διαδέχομαι . ὅς συγγενής ὁ Τωβίτ καθίστημι ὁ αὐτός πρᾶγμα διοικητής , Ἀχιάχαρ καλός μένω . ἐκεῖνος δήω ὁ βασιλεύς περί Τωβίτ , καί ἐπανέρχομαι εἰς Νινευί . ἐνίστημι δέ πεντηκοστή , ὅς κατά ἑπτά ἑβδομάς ἑορτάζω Ἰουδαῖος , ἀγαθός ἑτοιμάζω ὁ Τωβίτ δα - ψιλός . λέγω οὖν ὁ υἱός αὐτός Τωβίας “ πορεύω , τέκνον , καί ἄγω ὅς εἄν εὑρίσκω ὁ ἀδελφός ἐγώ ἐνδεής μιμνήσκω ὁ κύριος , μετέχω τράπεζα ἐγώ . ” ὁ δέ πορεύω ἀναστρέφω λέγω εἶμι ἐκ ὁ γένος ἐγώ στραγγαλόομαι ῥίπτω ἐν ὁ ἀγορά . καί ὁ Τωβίτ εὐθύς ἀπέρχομαι , καί ἀναιρέω ὁ νεκρός εἰς ὁ οἰκίον κομίζω , Δύντος δέ ὁ ἥλιος θάπτω αὐτός . καί ἐπανέρχομαι οὐ εἰσέρχομαι εἰς ὁ οἰκίον , οἷος κατά ὁ νόμος ἀκάθαρτος ὡς ἅπτω ὁ νεκρός , ἀλλά κοιμάω παρά ὁ τοῖχος ἐν ὁ αὐλή . στρουθίας δέ ἐν ὁ τοῖχος διανυκτερεύω ἀφοδεύω εἰς ὁ ὀφθαλμός αὐτός , ἐκ ἐάν λεύκωμα συμβαίνω ἐν αὐτός , ἐκ οὗτος πηρόω ὁ Τωβίτ . ἐν ἔνδεια δέ γίγνομαι ὑπό ὁ γυνή μισθός νήθω τρέφω . καί ποτός μισθός λαμβάνω , καί · ἐπί αὐτός προσλαμβάνω καί ἔριφος , ἵημι πρός ὁ Τωβίτ . καί ἀκούω ὁ κραυγή ὁ ἔριφος , ἐρωτάω μήποτε κλοπιμαῖος εἰμί . ὁ δέ δῶρον εἶπον “ ἐγώ δίδωμι ἐπί ὁ μισθός . ” καί ὅς ἔγκειμαι λέγω “ εἰμί κλοπιμαῖος εἰμί , ἀποδίδωμι ὁ κύριος αὐτός . περιαλγέω δέ ὁ γυνή καί οἱονεί ὁ ἀνήρ ἐπί ὁ ἀκρίβεια ὁ Δίκαιος χλευάζω “ ποῦ εἰμί ὁ ἐλεημοσύνη σύ καί ὁ δικαιοσύνη σύ ; φημί . καί ὁ Τωβίτ δάκρυ συγχέω καί αἰτέω ὁ θεός ἀπαλλάσσω ὁ ζῶ . καί κατά αὐτός ὁ ἡμέρα ἐν Ἐκβάτανα ὁ Μηδία συμπίπτω ὀνειδίζω Σάρα ὁ θυγάτηρ Ραγουήλ ὑπό παιδίσκη ὁ πατήρ αὐτός , ὡς ὁ ἀνήρ αὐτός ἀποπνίγω , καί ἑπτά μέν συζεύγνυμι , οὐδείς δέ αὐτός γίγνομαι . δαιμόνιον γάρ τίς Ασμοδαῖος καλέω θανατόω αὐτός πρός αὐτός εἰσέρχομαι . ὁ δέ μή φέρω ὁ ὀνειδισμός ἀπάγχω βουλεύω . ἀλλά νάω μή πένθος καί ὄνειδος δίδωμι ὁ πατήρ αὐτός , οὗτος μέν οὐ ποιέω , εἰς προσευχή δέ ἵστημι ἐπικαλέω ὁ θεός , αἰτέω θνῄσκω καί ἀπαλλάσσω ὁ ὄνειδος ἢ οἰκτειρέω καί οὕτως αὖθις ὁ ὄνειδος ἐκφεύγω . εἰσακούω οὖν ὁ προσευχή καί ἄμφω , καί ἀποστέλλω πρός ὁ θεός Ραφαήλ ὁ ἀρχάγγελος ἰάομαι μέν ὁ πήρωσις ὁ Τωβίτ , ὁ Σάρα δέ ὁ Τωβίας μνηστεύω , καί δήω ὁ Ἀσμοδαῖος ὁ πονηρός δαιμόνιον , ὥστε μή τίς κακός ὁ Τωβίας ἐργάζομαι , εἰμί ὁ Σάρα ἄγω . καλέω δέ ὁ Τωβίτ ὁ Τωβίας ὁ παῖς αὐτός καί παραινέω πολύς , τέλος Ίφη αὐτός δέκα τάλαντον ἀργύριον παρατίθημι Γαμαὴλ ὁ ὁ Γαβρία ἐν ῥάγος ὁ Μηδία · πορεύω οὖν λαμβάνω οὗτος . καί δίδωμι αὐτός ὁ περί οὗτος χειρόγραφον , καί ἐντέλλω ζητέω ἄνθρωπος ὅς μισθός συμπορεύομαι αὐτός . καί ζητέω συνοδοιπόρος ἐντυγχάνω ὁ ἀρχάγγελος Ῥαφαήλ ἐν εἶδος ἀνήρ φαίνω αὐτός καί ἐπαγγέλλω οἶδα ὁ ὁδός καί ὁ οἶκος ὁ Γαμαὴλ καί σύν αὐτός πορεύω . καί παραλαμβάνω αὐτός ὡς ἄνθρωπος Ἀζαρίας καλέω ἄπειμι . καί ἔρχομαι ἑσπέρα ἐπί ὁ Τίγρας ὁ ποταμός , καί αὐλίζομαι ἐκεῖ . Τωβίας δέ εἰσδύνω ὁ ποταμός περικλύζω , καί ἀνά-θρῴσκω ἐκεῖθεν ἰχθύς καταπίνω ὁ μειράκιον . ὁ δέ ἄγγελος ἐπιλαμβάνω αὐτός ὁ ἰχθύς παρακελεύομαι , καί ἕλκω αὐτός εἰς ὁ γῆ ἀνατέμνω εἶπον , καί λαμβάνω ὑποτίθημι ὁ Τωβίας ὁ Καρδία αὐτός καί ὁ ἧπαρ καί ὁ χολή , καί διατηρέω ἀσφαλῶς .