joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 3.24
Οἱ δὲ Κᾶρες στασιάσαντες καὶ πολεμοῦντες ἀλλήλοις παρέδοσαν ἑαυτοὺς τῷ Κύρῳ ἑκάτεροι , καὶ οἶ ἐπὶ Φρυγίαν δὲ τὴν ἐπὶ ‘Eλλήσποντον δῶρα πλεῖστα τῷ Εὔρῳ παρέσχον , ὥστε μὴ εἰς τὰ τείχη βαρβάρους εἰσδέξασθαι , δασμὸν δὲ ἀποφέρειν αὐτῷ καὶ στρατεύειν ὅπῃ Κῦρος κελεύει . ὁ δὲ τῶν Φρύγων βασιλεὺς παρεσκευάζετο ὡς οὐ σπεισόμενος · ἐπεὶ δὲ ἀφίσταντο αὐτοῦ οἱ ὕπαρχοι , εἰς χεῖρας ἦλθεν Ὑστάσπᾳ . καὶ ὁ Ὑστάσπας καταλιπὼν ἐν ταῖς ἄκραις φρουρὰς Περσῶν , ἀπῄει ἄγων σὺν τοῖς ἑαυτοῦ καὶ Φρύγων πολλοὺς ἱππέας καὶ πελταστάς . Ὁ δὲ Εὖρος ὡρμᾶτο ἐκ Σαρδέων , φρουρὰν μὲν λιπὼν ἐν Σάρδεσι , Κροῖσον δ’ ἔχων σὺν ἑαυτῷ ἄγοντα πλείστας ἀμάξας μεστὰς πολλῶν καὶ παντοδαπῶν χρημάτων , καὶ γεγραμμένα ἔχοντα ἀκριβῶς ὅσα ἦν ἐν ἑκάστῃ ἀμάξῃ . ὃς καὶ ἐδίδου τῷ Εὔρῳ τὰ γράμματα ὁ δὲ Κῦρος εἶπε “ σὺ μὲν καλῶς ἐποίησας , ὦ Κροῖσε , οἱ δὲ τὰ χρήματα εἰληφότες πάντως μοι ἄξουσι ταῦτα , ἢν δέ τι καὶ κλέψωσι , τὰ ἑαυτῶν κλέψονται . ” ἦγε δὲ καὶ Λυδῶν ὁ Κροῖσος πολλοὺς καὶ λαμπρῶς ὡπλισμένους . Ἰῶν δ’ ὁ Κῦρος τὴν ἐπὶ Βαβυλῶνα κατεστρέψατο Φρύγας τοὺς ἐν τῇ μεγάλῃ Φρυγίᾳ , κατεστρέψατο δὲ Καππαδόκας , ὑποχειρίους δὲ ἐποιήσατο ’Αραβίους · ἐξώπλισε δὲ ἀπὸ πάντων τούτων Περσῶν μὲν ἱππέας οὐ μείον’ τετρακισμυρίων , καὶ πᾶσι δὲ τοῖς συμμάχοις ἵππους πολλοὺς τῶν αἰχμαλώτων διέδωκεν . ἀφίκετο μέντοι πρὸς Βαβυλῶνα πολλοὺς μὲν ἱππέας ἄγων , πολλοὺς δὲ τοξότας καὶ ἀκοντιστάς , σφενδονήτας δὲ ἀναρίθμους . ἐπεὶ δ’ ἐν Βαβυλῶνι ἐγένετο , περιέστησε μὲν τὴν στρατιάν , αὐτὸς δ’ ἐπιὼν σὺν τοῖς ἄρχουσι τῶν συμμάχων καὶ τοῖς φίλοις κατεθεᾶτο τὰ τείχη . εἶτα ἐπήγαγε τὴν στρατιὰν καὶ περὶ τὴν πόλιν ἐστρατοπεδεύσατο . ἰδὼν δὲ τὸν ἐκεῖ ποταμὸν ἔνδον τῆς πόλεως εἰσρέοντα καὶ μέσην διιόντα τὴν Βαβυλῶνα , οὐδενὶ μὲν τὸ βούλευμα ἐξεκάλυψε , τάφρον δ᾿ ἐκέλευσεν ὀρύσσειν περὶ τὸ στρατόπεδον εὐρεῖαν καὶ βαθυτάτην , ἵν᾿ ἐλαχίστων τάχα τῶν φυλάκων ἐν τῷ στρατοπέδῳ δέοιντο . οἱ μὲν οὖν τὴν τάφρον ποιοῦντες ὤρυσσον μέτριόν τι τοῦ ποταμοῦ ἀφιστάμενοι , τὸν δὲ χοῦν ἀνέβαλον πρὸς τὸ στρατόπεδον · οἱ δέ γε Βαβυλώνιοι κατεγέλων τῆς πολιορκίας , ὡς πλέον ἢ ἐτῶν εἴκοσι τὰ ἐπιτήδεια ἔχοντες . ἤδη δὲ τῆς τάφρου ὀρωρυγμένης , φυλάξας ὁ Κῦρος νύκτα , ἐν ᾗ ἑορτὴν ἔγνω τοὺς Βαβυλωνίους ἄγειν ὅλην τὴν νύκτα πίνοντας καὶ κωμάζοντας , ἐν ταύτῃ πλῆθος ἀθροίσας ἀνεστόμωσε τὰς τάφρους πρὸς τὸν ποταμόν · Εὐφράτης οὗτός ἐστιν , ὡς Ἡρόδοτος ἱστορεῖ · καὶ τὸ ὕδωρ εἰς τὰς τάφρους ἐχώρει ἐν τῇ νυκτί , ἡ δὲ διὰ τῆς πόλεως τοῦ ποταμοῦ ὁδὸς πορεύσιμος ἀνθρώποις ἐγίνετο μετοχετευθέντος τοῦ ὕδατος . τότε δὴ καταβιβάσας εἰς τὸ ξηρὸν τοῦ ποταμοῦ ὑπηρέτας καὶ πεζοὺς καὶ ἱππέας ἐκέλευσε σκέψασθαι εἰ πορεύσιμον εἴη . ἐν τούτῳ δὲ διαλεχθεὶς τοῖς ἡγεμόσι τοῦ πλήθους καὶ διεγείρας πρὸς τοὔρ - γον , τέλος ἔφη “ ἀλλ᾿ ἄγετε , λαμβάνετε ὅπλα , ἡγήσομαι δ᾿ ἐγώ · ὑμεῖς δ᾿ , ὦ Γαδάτα καὶ Γωβρύα , δεικνύετε τὰς ὁδούς , εἰδότες ταύτας . ὅταν δ᾿ ἐντὸς γενώμεθα , τὴν ταχίστην ἄγετε ἐπὶ τὰ βασίλεια . ” ἐπὶ τούτοις ἐπορεύοντο . καὶ ἰόντες ὡς ἠδύναντο τάχιστα ἐπὶ τοῖς βασιλείοις ἐγένοντο οἱ σὺν τῷ Γωβρύᾳ καὶ τῷ Γαδάτᾳ , καὶ τὰς πύλας κεκλεισμένας εὑρίσκουσι , πίνουσι δὲ τοῖς φύλαξιν ἐπεισπίπτουσιν . ὡς δὲ κραυγὴ καὶ θροῦς ἤρθη , αἰσθόμενοι οἱ ἔνδον , κελεύσαντος τοῦ βασιλέως σκέψασθαι τί εἴη τὸ πρᾶγμα , ἤνοιξαν τὰς πύλας , εἰς ἃς εἰσπίπτουσιν οἱ πολέμιοι καὶ ἀφικνοῦνται πρὸς τὸν βασιλέα . καὶ ἤδη ἑστη - κότα αὐτὸν καὶ ἐσπασμένον ὃν εἶχεν ἀκινάκην εὑρίσκουσι . καὶ τοῦτον μὲν οἱ σὺν Γαδάτᾳ καὶ Γωβρύᾳ ἐχειροῦντο , οἱ δὲ σὺν αὐτῷ ἔθνησκον οἱ μὲν ἀμυνόμενοι , οἱ δὲ χάζοντες . ὁ δὲ Κῦρος διέπεμπε τὰς τῶν ἰππέων τάξεις κατὰ τὰς ὁδούς , προειπὼν οὓς μὲν ἔξω λαμβάνοιεν κτείνειν , τοὺς δ’ ἐν ταῖς οἰκίαις κηρύττειν τοὺς συριστὶ ὁμιλεῖν ἐπισταμένους ἔνδον μένειν , εἰ δέ τις ἔξω ληφθείη , ὅτι θανεῖται . ἐν τοσούτῳ δὲ Γαδάτας καὶ Γωβρύας ἧκον , καὶ ὅτι τὸν ἀνόσιον βασιλέα ἐτιμωρήσαντο , πρῶτον μὲν θεοὺς προσεκύνουν , ἔπειτα Κύρου κατεφίλουν χεῖρας καὶ πόδας . Ὁ μὲν οὖν Ξενοφῶν τὰ περὶ τοῦ Κύρου ἱστορῶν τὸ ὄνομα τοῦ ἁλόντος βασιλέως τῶν Ἀσσυρίων οὐ λέγει , ὁ δὲ Ἰώσηπος ἐν τῷ δεκάτῳ λόγῳ τῆς ’Αρχαιολογίας τὸν Βαλτάσαρ τοῦτον εἶναι ἱστορεῖ , ᾧ καὶ ἡ χεὶρ ἐφάνη ἐκ τοῦ τείχους προἰ·οῦσα καὶ γράφουσα τὰ ἤδη προγραφέντα γράμματα , ὧν τὴν δήλωσιν ἡρμήνευσεν ὁ Δανιήλ .
Lemmas: ὁ δέ Κάρ στασιάζω καί πολεμέω ἀλλήλων παραδίδωμι ἑαυτοῦ ὁ Κῦρος ἑκάτερος , καί οἶς ἐπί Φρυγία δέ ὁ ἐπί ‘Eλλήσποντον Δῶρα πλεῖστος ὁ Εὖρος παρέχω , ὥστε μή εἰς ὁ τεῖχος βάρβαρος εἰσδέχομαι , δασμός δέ ἀποφέρω αὐτός καί στρατεύω ὅπῃ Κῦρος κελεύω . ὁ δέ ὁ φρύγω βασιλεύς παρασκευάζω ὡς οὖον σπένδω · ἐπεί δέ ἀφίστημι αὐτός ὁ ὕπαρχος , εἰς χείρ ἔρχομαι Ὑστάσπας . καί ὁ Ὑστάσπης καταλείπω ἐν ὁ ἄκρος φρουρά Πέρσης , ἄπειμι ἄγω σύν ὁ ἑαυτοῦ καί φρύγω πολύς ἱππεύς καί πελταστής . ὁ δέ Εὖρος ὁρμάω ἐκ Σάρδεις , φρουρά μέν λείπω ἐν Σάρδεις , Κροῖσος δέ ἔχω σύν ἑαυτοῦ ἄγω πλεῖστος ἅμαξα μεστός πολύς καί παντοδαπής χρῆμα , καί γράφω ἔχω ἀκριβῶς ὅσος εἰμί ἐν ἕκαστος ἅμαξα . ὅς καί δίδωμι ὁ Εὖρος ὁ γράμμα ὁ δέ Κῦρος εἶπον “ σύ μέν καλῶς ποιέω , εἰμί Κροῖσος , ὁ δέ ὁ χρῆμα λαμβάνω πάντως ἐγώ ἄγω οὗτος , εἄν δέ τίς καί κλέπτω , ὁ ἑαυτοῦ κλέπτω . ” ἄγω δέ καί Λυδός ὁ Κροῖσος πολύς καί λαμπρῶς ὁπλίζω . Ἰώ δέ ὁ Κῦρος ὁ ἐπί Βαβυλών καταστρέφω Φρύξ ὁ ἐν ὁ μέγας Φρυγία , καταστρέφω δέ Καππαδόκαι , ὑποχείριος δέ ποιέω ’Αραβίους · ἐξοπλίζω δέ ἀπό πᾶς οὗτος Πέρσης μέν ἱππεύς οὖον μείων τετρακισμύριοι , καί πᾶς δέ ὁ σύμμαχος ἵππος πολύς ὁ αἰχμάλωτος διαδίδωμι . ἀφικνέομαι μέντοι πρός Βαβυλών πολύς μέν ἱππεύς ἄγω , πολύς δέ τοξότης καί ἀκοντιστής , σφενδονήτης δέ ἀνάριθμος . ἐπεί δέ ἐν Βαβυλών γίγνομαι , περιίστημι μέν ὁ στρατιά , αὐτός δέ ἐπέρχομαι σύν ὁ ἄρχω ὁ σύμμαχος καί ὁ φίλος καταθεάομαι ὁ τεῖχος . εἶτα ἐπάγω ὁ στρατία καί περί ὁ πόλις στρατοπεδεύω . εἶδον δέ ὁ ἐκεῖ ποταμός ἔνδον ὁ πόλις εἰσρέω καί μέσος δίειμι ὁ Βαβυλών , οὐδείς μέν ὁ βούλευμα ἐκκαλύπτω , τάφρος δέ κελεύω ὀρύσσω περί ὁ στρατόπεδον εὐρύς καί βαθύς , ἵνα μικρός τάχα ὁ φύλαξ ἐν ὁ στρατόπεδον δήω . ὁ μέν οὖν ὁ τάφρος ποιέω ὀρύσσω μέτριος τίς ὁ ποταμός ἀφίστημι , ὁ δέ χόω ἀναβάλλω πρός ὁ στρατόπεδον · ὁ δέ γε Βαβυλώνιος καταγελάω ὁ πολιορκία , ὡς πλέω ἢ ἔτος εἴκοσι ὁ ἐπιτήδειος ἔχω . ἤδη δέ ὁ τάφρος ὀρύσσω , φυλάσσω ὁ Κῦρος νύξ , ἐν ὅς ἑορτή γιγνώσκω ὁ Βαβυλώνιος ἄγω ὅλος ὁ νύξ πίνω καί κωμάζω , ἐν οὗτος πλῆθος ἀθροίζω ἀναστομόω ὁ τάφρος πρός ὁ ποταμός · Εὐφράτης οὗτος εἰμί , ὡς Ἡρόδοτος ἱστορέω · καί ὁ ὕδωρ εἰς ὁ τάφρος χωρέω ἐν ὁ νύξ , ὁ δέ διά ὁ πόλις ὁ ποταμός ὁδός πορεύσιμος ἄνθρωπος γίγνομαι μετοχετεύω ὁ ὕδωρ . τότε δή καταβιβάζω εἰς ὁ ξηρός ὁ ποταμός ὑπηρέτης καί πεζός καί ἱππεύς κελεύω σκέπτομαι εἰμί πορεύσιμος εἰμί . ἐν οὗτος δέ διαλέγω ὁ ἡγεμών ὁ πλῆθος καί διεγείρω πρός Τουρ - γος , τέλος φημί “ ἀλλά ἄγετε , λαμβάνω ὅπλον , ἡγέομαι δέ ἐγώ · σύ δέ , εἰμί Γαδάτας καί Γωβρύας , δείκνυμι ὁ ὁδός , οἶδα οὗτος . ὅταν δέ ἐντός γίγνομαι , ὁ ταχύς ἄγετε ἐπί ὁ βασίλεια . ” ἐπί οὗτος πορεύω . καί εἶμι ὡς δύναμαι ταχύς ἐπί ὁ βασίλειος γίγνομαι ὁ σύν ὁ Γωβρύας καί ὁ Γαδάτας , καί ὁ πύλη καλέω εὑρίσκω , πίνω δέ ὁ φύλαξ ἐπεισπίπτω . ὡς δέ κραυγή καί θρόος ἀραρίσκω , αἰσθάνομαι ὁ ἔνδον , κελεύω ὁ βασιλεύς σκέπτομαι τίς εἰμί ὁ πρᾶγμα , ἀνοίγνυμι ὁ πύλη , εἰς ὅς εἰσπίπτω ὁ πολέμιος καί ἀφικνέομαι πρός ὁ βασιλεύς . καί ἤδη ἵστημι - κότα αὐτός καί σπάω ὅς ἔχω ἀκινάκης εὑρίσκω . καί οὗτος μέν ὁ σύν Γαδάτας καί Γωβρύας χειρόομαι , ὁ δέ σύν αὐτός θνῄσκω ὁ μέν ἀμύνω , ὁ δέ χάζω . ὁ δέ Κῦρος διαπέμπω ὁ ὁ ἱππεύς τάξις κατά ὁ ὁδός , προεῖπον ὅς μέν ἔξω λαμβάνω κτείνω , ὁ δέ ἐν ὁ οἰκίον κηρύσσω ὁ συριστί ὁμιλέω ἐφίστημι ἔνδον μένω , εἰμί δέ τις ἔξω λαμβάνω , ὅτι θνῄσκω . ἐν τοσοῦτος δέ Γαδάτας καί Γοβρύας ἥκω , καί ὅτι ὁ ἀνόσιος βασιλεύς τιμωρέω , πρῶτος μέν θεός προσκυνέω , ἔπειτα Κῦρος καταφιλέω χείρ καί πούς . ὁ μέν οὖν Ξενοφῶν ὁ περί ὁ Κῦρος ἱστορέω ὁ ὄνομα ὁ ἁλίσκομαι βασιλεύς ὁ Ἀσσύριος οὖον λέγω , ὁ δέ Ἰώσηπος ἐν ὁ δέκατος λόγος ὁ Αρχαιολογία ὁ Βαλτάσαρ οὗτος εἰμί ἱστορέω , ὅς καί ὁ χείρ φαίνω ἐκ ὁ τεῖχος προέρχομαι καί γράφω ὁ ἤδη προγράφω γράμμα , ὅς ὁ δήλωσις ἑρμηνεύω ὁ Δανιήλ .