joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 9.13
γῆν αὐτῶν ἐδῄου , Σύφαξ δὲ ἐπολέμει τοῖς περὶ τὸν Λαίλιον . καὶ χρόνον τινὰ ἀντέσχον εἶτα ὑπερέσχον οἱ Ῥωμαῖοι , καὶ πολλοὺς μὲν ἐφόνευσαν , πολλοὺς δὲ ἐζώγρησαν , καὶ τὸν Σύφακα εἷλον . καὶ τὴν Κίρταν τὰ βασίλεια αὐτοῦ παρέλαβον ἀμάχως , τοῖς ἔνδον δεδεμένον αὐτὸν ἐπιδείξαντες . Ἠν δ’ ἐκεῖ καὶ ἡ Σοφωνίς . καὶ πρὸς αὐτὴν ὁ Μασινίσσας εὐθὺς εἰσεπήδησε , καὶ περιλαβὼν αὐτήν ἔχω μὲν Σύφακα’’ εἶπε τὸν ἀφαρπάσαντά σε , ἔχω δὲ καὶ σέ . ἀλλὰ μὴ δέδιθι · οὐδὲ γὰρ αἰχμάλωτος γέγονας , ἐμὲ σύμμαχον ἔχουσα . " ταῦτ’ εἰπὼν ἔγημεν αὐτὴν παραυτίκα , προκαταλαβὼν τούς Ῥωμαίους , μή πὼς αὐτῆς ἁμάρτῃ γενομένης ἐν τοῖς λαφύροις . εἶτα καὶ τὰς ἄλλας πόλεις τοῦ Σύφακος προσεποιήσαντο . καὶ πρὸς τὸν Σκιπίωνα ἦλθον ἄγοντες τά τε λοιπὰ καὶ τὸν Σύφακα . καὶ ὃς ἰδὼν αὐτὸν δεδεμένον οὐκ ἤνεγκεν , ἀλλὰ τῆς παρ’ αὐτῷ μνημονεύσας ξενίας καὶ τὰ ἀνθρώπεια ἀναλογισάμενος ἀνεπήδησεν ἐκ τοῦ δίφρου ἔλυσέ τε αὐτὸν καὶ ἐδεξιώσατο καὶ ἐντίμως ἦγε . καί ποτε ἤρετο τί σοι δόξαν ἐπολέμησας ἡμῖν ; ὁ δὲ ἑαυτόν τε σοφῶς ἐξῃτήσατο ἅμα καὶ τὸν Μασινίσσαν ἠμύνατο , εἰπὼν αἰτίαν αὐτῷ τὴν Σοφωνίδα γενέσθαι . τῷ γὰρ πατρὶ τῷ Ἀσδρούβᾳ χαριζομένην καταδῆσαι αὐτὸν μαγγανείαις , ὥστε καὶ ἄκοντα τὰ τῶν Καρχηδονίων πρᾶξαι · " ἀλλ’ ὅτι ὑπὸ γυναικὸς ἠπάτημαι , ἀξίαν ἔδωκα δίκην · ἔχω δ' οὖν τι ἐν κακοῖς παραμύθιον , ὅτι ὁ Μασινίσσας αὐτὴν ἔγημε · πάντως γὰρ καὶ ἐκεῖνον ὁμοίως διολέσει . Ὁ δὲ Σκιπίων ὑποπτεύσας ταῦτα περὶ τοῦ Μασινίσσου ἐκάλεσέ τε αὐτὸν καὶ ᾐτιάσατο ὅτι γυναῖκα πολεμίαν καὶ αἰχμάλωτον ἄνευ τῆς αὐτοῦ γνώμης οὕτω ταχέως ἔγημε , καὶ παραδοῦναι τοῖς Ῥωμαίοις αὐτὴν ἐκέλευσεν . ὁ δὲ περιαλγήσας μέν , εἰσπηδήσας δ’ εἰς τὴν σκηνὴν ἔφη τῇ Σοφωνίδι " εἰ μὲν οἶός τ ἢν τῷ ἑαυτοῦ θανάτῳ ἐλευθέραν φυλάξαι σε καὶ ἀνύβριστον , προθύμως ἄν σου ὑπεραπέθανον · ἐπεὲ δὲ τοῦτο ἀδύνατον , προπέμπω σε ἔνθα κἀγὼ καὶ ἅπαντες ἀφιξόμεθα.’’ καὶ ταῦτα εἰπὼν φάρμακον αὐτῇ ὤρεξεν . ἡ δὲ οὔτ’ ἀνωλοφύρατο οὔτ’ ἐστέναξεν , ἀλλὰ καὶ πάνυ γενναίως “ εἰ τοῦτό σοι , ” ἔφη “ ἄνερ , δοκεῖ , κἀγὼ πείθομαι · τῆς γὰρ ψυχῆς μου μετὰ σὲ οὐδεὶς ἄλλος κυριεύσει · εἰ δὲ τοῦ σώματός μου Σκιπίων δεῖται , νεκρὸν αὐτὸ λαβέτω . ” καὶ ἡ μὲν οὕτως ἀπέθανε , Σκιπίων δὲ τὸ ἔργον ἐθαύμασεν . Οἱ δ’ ἐν τῇ Ῥώμῃ , τοῦ Λαιλίου τὸν Σύφακα καὶ τὸν υἱὸν ἐκείνου Οὐερμίναν ἀγαγόντος ἐκεῖ καὶ τῶν ἄλλων τινὰς τῶν πρώτων , τὸν μὲν Σύφακα εἰς τὴν Ἄλβαν κατέθεντο καὶ τελευτήσαντα δημοσίᾳ ἔθαψαν , τῷ δὲ Οὐερμίνᾳ τὴν βασιλείαν τοῦ πατρὸς ἐπεκύρωσαν καὶ τοὺς ζωγρηθέντας Νομάδας ἐχαρίσαντο . Οἱ δὲ Καρχηδόνιοι περὶ σπονδῶν ἐπικηρυκευ - σάμενοι τῷ Σκιπίωνι χρήματά τε εὐθὺς ἔδοσαν καὶ τοὺς αἰχμαλώτους πάντας ἀπέδωκαν καὶ ὑπὲρ τῶν λοιπόν πρεσβείαν εἰς τὴν Ῥώμην ἀπέστειλαν . τοὺς δέ γε πρέσβεις οἱ Ῥωμαῖοι τότε οὐ προσεδέξαντο , λέγοντες οὐκ εἶναι πάτριον σφίσι στρατοπέδων ἐν τῇ Ἰταλίᾳ ὄντων τισὶ πρεσβείαν προσίεσθαι ἐξ αὐτῶν καὶ χρηματίζειν ὑπὲρ εἰρήνης . ὕστερον δέ , ἀπάραντος τοῦ τε Ἀννίβου καὶ τοῦ Μάγωνος , λόγου σφίσι μετέδωκαν καὶ ἐψηφίσαντο τὰς σπονδάς . ἐξεχώρησαν δὲ τῆς Ἰταλίας ὅ τε Ἀννίβας καὶ ὁ Μάγων οὐ διὰ τὴν σύμβασιν , ἀλλὰ πρὸς τὸν οἴκοι πόλεμον ἐπειγόμενοι . Οἱ δ’ ἐν τῆ̣ Λιβύῃ Καρχηδόνιοι οὐδὲ πρότερον εἰρηναῖόν τι φρονοῦντες , καὶ περὶ σπονδῶν ἐπὶ τῇ τοῦ χρόνου τριβῇ διὰ τὴν τοῦ Ἀννίβου παρουσίαν ἐπικηρυκευσάμενοι , ὡς τὸν Ἀννίβαν πλησιάζοντα ἔμαθον , ἀνεθάρσησαν , καὶ ἐπέθεντο τῷ Σκιπίωνι κατὰ γῆν τε καὶ κατὰ θάλασσαν . κἀκείνου περὶ τούτου αὐτοῖς ἐγκαλέσαντος , οὔτε μέτριόν τι τοῖς πρέσβεσιν ἀπεκρίναντο καὶ ἐπεβούλευσαν αὐτοῖς ἀποπλεύσασι · καὶ εἰ μὴ πνεῦμα τυχαίως συμβὰν αὐτοῖς ἐβοήθησεν , ἀπώλοντο ἄν . ὅθεν καὶ ὁ Σκιπίων ἐν τοότῳ τῆς ψήφου τῆς περὶ τῆς εἰρήνης κομισθείσης οὐκέτι αὐτὴν ἐποιήσατο . οἶ οὖν Καρχηδόνιοι τὸν μὲν Μάγωνα εἰς τὴν Ἰταλίαν ἀνέπεμψαν , τὸν δ’ Ἀννίβαν αὐτοκράτορα στρατηγὸν ἀπέδειξαν , τὸν Ἄννωνα τῆς ἀρχῆς παύσαντες . τὸν δ᾿ Ἀσδρούβαν καὶ ἀποκτεῖναι ἐψηφίσαντο , φαρμάκῳ δὲ ἑκουσίως φθαρέντα καὶ νεκρὸν ᾐκίσαντο . Ἀννίβας μὲν οὖν πάσαν τὴν ἡγεμονίαν λαβὼν εἰς τὴν Μασινίσσου χώραν ἐνέβαλε καὶ ἐκάκου αὐτὴν καὶ τοῖς Ῥωμαίοις μάχεσθαι ἡτοιμάζετο · ἀνθητοιμάζοντο δὲ καὶ οἱ τοῦ Σκιπίωνος .
Lemmas: γῆ αὐτός δῃόω , Σύφαξ δέ πολεμέω ὁ περί ὁ Λαίλιος . καί χρόνος τις ἀντέχω εἶτα ὑπερέχω ὁ Ῥωμαῖος , καί πολύς μέν φονεύω , πολύς δέ ζωγρέω , καί ὁ Σύφαξ αἱρέω . καί ὁ Κίρτα ὁ βασίλεια αὐτός παραλαμβάνω ἄμαχος , ὁ ἔνδον δήω αὐτός ἐπιδείκνυμι . ἐάν δέ ἐκεῖ καί ὁ σοφωνη . καί πρός αὐτός ὁ Μασινίσσας εὐθύς εἰσπηδάω , καί περιλαμβάνω αὐτός ἔχω μέν Σύφαξ εἶπον ὁ ἀφαρπάζω σύ , ἔχω δέ καί σός . ἀλλά μή δείδω · οὐδέ γάρ αἰχμάλωτος γίγνομαι , ἐγώ σύμμαχος ἔχω . " αὐτός εἶπον γαμέω αὐτός παραυτίκα , προκαταλαμβάνω ὁ Ῥωμαῖος , μή πως αὐτός ἁμαρτάνω γίγνομαι ἐν ὁ λάφυρα . εἶτα καί ὁ ἄλλος πόλις ὁ Σύφαξ προσποιέω . καί πρός ὁ Σκιπίων ἔρχομαι ἄγω ὁ τε λοιπάς καί ὁ Σύφαξ . καί ὅς εἶδον αὐτός δήω οὐ φέρω , ἀλλά ὁ παρά αὐτός μνημονεύω Ξενίας καί ὁ ἀνθρώπειος ἀναλογίζομαι ἀναπηδάω ἐκ ὁ δίφρος λύω τε αὐτός καί δεξιόομαι καί ἔντιμος ἄγω . καί ποτός ἔρομαι τίς σύ δόξα πολεμέω ἐγώ ; ὁ δέ ἑαυτοῦ τε σοφός ἐξαιτέω ἅμα καί ὁ Μασινίσσας ἀμύνω , εἶπον αἴτιος αὐτός ὁ Σοφωνίδης γίγνομαι . ὁ γάρ πατήρ ὁ Ἀσδρούβας χαρίζομαι καταδέω αὐτός μαγγανεία , ὥστε καί ἄκων ὁ ὁ Καρχηδόνιος πράσσω · " ἀλλά ὅτι ὑπό γυνή ἀπατάω , ἄξιος δίδωμι δίκη · ἔχω δέ οὖν τίς ἐν κακός παραμύθιον , ὅτι ὁ Μασινίσσας αὐτός γαμέω · πάντως γάρ καί ἐκεῖνος ὁμοίως διόλλυμι . ὁ δέ Σκιπίων ὑποπτάω οὗτος περί ὁ Μασινίσσος καλέω τε αὐτός καί αἰτιάομαι ὅτι γυνή πολέμιος καί αἰχμάλωτος ἄνευ ὁ αὐτός γνώμη οὗτος ταχέως γαμέω , καί παραδίδωμι ὁ Ῥωμαῖος αὐτός κελεύω . ὁ δέ περιαλγέω μέν , εἰσπηδάω δέ εἰς ὁ σκηνή φημί ὁ σοφωνη " εἰμί μέν οἷος τ εἄν ὁ ἑαυτοῦ θάνατος ἐλεύθερος φυλάσσω σύ καί ἀνύβριστος , προθύμως ἄν σύ ὑπεραποθνῄσκω · ἔπος δέ οὗτος ἀδύνατος , προπέμπω σύ ἔνθα ἐγώ καί ἅπας ἀφικνέομαι καί οὗτος εἶπον φάρμακον αὐτός ὀρέγω . ὁ δέ οὔτε ἀνολοφύρομαι οὔτε στενάζω , ἀλλά καί πάνυ γενναῖος “ εἰμί οὗτος σύ , ” φημί “ ἀνήρ , δοκέω , ἐγώ πείθω · ὁ γάρ Ψυχή ἐγώ μετά σύ οὐδείς ἄλλος κυριεύω · εἰμί δέ ὁ σῶμα ἐγώ Σκιπίων δήω , νεκρός αὐτός λαμβάνω . ” καί ὁ μέν οὕτως ἀποθνῄσκω , Σκιπίων δέ ὁ ἔργον θαυμάζω . ὁ δέ ἐν ὁ Ῥώμη , ὁ Λαίλιος ὁ Σύφαξ καί ὁ υἱός ἐκεῖνος ουερμιναω ἄγω ἐκεῖ καί ὁ ἄλλος τις ὁ πρῶτος , ὁ μέν Σύφαξ εἰς ὁ Ἄλβα κατατίθημι καί τελευτάω δημόσιος θάπτω , ὁ δέ ουερμις ὁ βασίλειος ὁ πατήρ ἐπικυρόω καί ὁ ζωγρέω Νομάς χαρίζομαι . ὁ δέ Καρχηδόνιος περί σπονδή ἐπικηρυκεύω - σάμενος ὁ Σκιπίων χρῆμα τε εὐθύς δίδωμι καί ὁ αἰχμάλωτος πᾶς ἀποδίδωμι καί ὑπέρ ὁ λοιπός πρεσβεία εἰς ὁ Ῥώμη ἀποστέλλω . ὁ δέ γε πρέσβυς ὁ Ῥωμαῖος τότε οὖον προσδέχομαι , λέγω οὐ εἰμί πάτριος ὅς στρατόπεδον ἐν ὁ Ἰταλία εἰμί τις πρεσβεία προσίημι ἐκ αὐτός καί χρηματίζω ὑπέρ εἰρήνη . ὕστερος δέ , ἀπαίρω ὁ τε Ἀννίβας καί ὁ Μάγος , λόγος ὅς μεταδίδωμι καί ψηφίζω ὁ σπονδή . ἐκχωρέω δέ ὁ Ἰταλία ὅς τε Ἀννίβας καί ὁ Μάγος οὖον διά ὁ σύμβασις , ἀλλά πρός ὁ οἴκοι πόλεμος ἐπείγω . ὁ δέ ἐν ὅς Λιβύη Καρχηδόνιος οὐδέ πρότερος εἰρηναῖος τίς φρονέω , καί περί σπονδή ἐπί ὁ ὁ χρόνος τριβή διά ὁ ὁ Ἀννίβας παρουσία ἐπικηρυκεύομαι , ὡς ὁ Ἀννίβας πλησιάζω μανθάνω , ἀναθαρσέω , καί ἐπιτίθημι ὁ Σκιπίων κατά γῆ τε καί κατά θάλασσα . ἐκεῖνος περί οὗτος αὐτός ἐγκαλέω , οὔτε μέτριος τίς ὁ πρέσβυς ἀποκρίνω καί ἐπιβουλεύω αὐτός ἀποπλέω · καί εἰμί μή πνεῦμα τυχαῖος συμβαίνω αὐτός βοηθέω , ἀπόλλυμι ἄν . ὅθεν καί ὁ Σκιπίων ἐν τοῦτος ὁ ψῆφος ὁ περί ὁ εἰρήνη κομίζω οὐκέτι αὐτός ποιέω . οἶς οὖν Καρχηδόνιος ὁ μέν Μάγος εἰς ὁ Ἰταλία ἀναπέμπω , ὁ δέ Ἀννίβας αὐτοκράτωρ στρατηγός ἀποδείκνυμι , ὁ Ἄννων ὁ ἀρχή παύω . ὁ δέ Ἀσδρούβας καί ἀποκτείνω ψηφίζω , φάρμακον δέ ἑκούσιος φθείρω καί νεκρός αἰκίζω . Ἀννίβας μέν οὖν πᾶς ὁ ἡγεμονία λαμβάνω εἰς ὁ Μασινίσσος χώρα ἐμβάλλω καί κακόω αὐτός καί ὁ Ῥωμαῖος μάχομαι ἑτοιμάζω · ἀνθητοιμάζοντο δέ καί ὁ ὁ Σκίπιωνος .