joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 9.12
Οἱ δέ γε Καρχηδόνιοι δείσαντες τὸν Μασινίσσαν μὴ Σκιπίωνι πρόσθηται , ἔπεισαν τὸν Σύφακα τὴν ἀρχὴν αὐτῷ ἀποδοῦναι , ὡς καὶ αὖθις αὐτὴν ἀνακτησόμενον . ὁ οὖν Μασινίσσας ὑπώπτευε μὲντὸ πραττόμενον , κατηλλάγη δὲ δῆθεν , ἵνα πιστὸς νομισθεὶς μέγα τι σφῆλαι αὐτοὺς δυνηθῇ · μᾶλλον γὰρ ὑπὲρ τῆς Σοφωνίδος ἢ τῆς βασιλείας ὠργίζετο . διὸ καὶ τοῖς Ῥωμαίοις προσέκειτο , ὑποκρινόμενος τὰ τῶν Καρχηδονίων αἱρεῖσθαι . ὁ δέ γε Σύφαξ τὰ τῶν Λιβύων πράττων ἐπλάττετο Ῥωμαίοις ἔνσπονδος εἶναι , καὶ στείλας πρὸς τὸν Σκιπίωνα παρῄνει μὴ ποιήσα - σθαι τὴν διάβασιν . ἀκούσας δὲ ταῦτα δι’ ἀπορρήτων ὁ Σκιπίων , ἵνα μὴ γνῶσιν οἶ στρατιῶται , τόν τε κήρυκα αὐθημερόν ἀπέπεμψε μηδενὶ ἄλλῳ προσομιλήσαντα , καὶ τὸ στράτευμα συγκαλέσας ἐπέσπευδε τὴν διάβασιν , ἔτι τοὺς Καρχηδονίους ἀπαρασκεύους λέγων εἶναι , καὶ πρότερον μὲν τὸν Μασινίσσαν , τότε δὲ καὶ τὸν Σύφακα μετακαλεῖσθαι αὐτοὺς καὶ χρονίζουσιν ἐγκαλεῖν . ταῦτα εἰπὼν μηδὲν ἔτι μελλήσας ἐξανήχθη · καὶ πρὸς τὸ ἀκρωτήριον τὸ καλούμενον Ἀπολλώνιον προσορμίσας τὰς ναῦς ἐστρατοπεδεύσατο καὶ τὴν χώραν ἐπόρθει , προσέμισγέ τε ταῖς πόλεσι καὶ εἶλέ τινας . ἐγκειμένων δὲ τῶν Ῥωμαίων τῇ χώρᾳ , Ἄννων ὁ ἵππαρχος , υἱὸς ἔν τοῦ Ἀσδρούβου τοῦ Γίσγωνος , ἀνεπείσθη πρὸς τοῦ Μασινίσσου ἐπιθέσθαι αὐτοῖς . ὁ οὑν Σκιπίων ἱππέας πέμψας τινὰς χωρία πρὸς καταδρομὴν ἐπιτήδεια ἐληίζετο , ἵν ὑποφεύγοντες ἐπισπάσωνται τοὺς ἐπιδιώκοντας . τῶν οὖν καρχηκοβίων ἐπισπομένων αὐτοῖς κατὰ τὰ ξυγκείμενα τραπομένοις , ὁ Μασινίσσας τε κατὰ νώτου γενόμενος μετὰ τῶν ἀμφ’ αὐτὸν ἐπέθετο τοῖς διώκουσι , καὶ ὁ Σκιπίων ἐκ τοῦ λόχου ἐπεκδραμὼν προσέμιξεν αὐτοῖς . καὶ πολλοὶ μὲν ἐφθάρησαν , πολλοὶ δὲ καὶ ἑάλωσαν καὶ ὁ Ἄννων αὐτός . διὸ ο Ἀσδρούβας τὴν μητέρα τοῦ Μασινίσσου συνέλαβε · καὶ ἀνταπεδόθησαν . ὁ δὲ Σύφαξ τῆς πρὸς Ῥωμαίους φιλίας τὴν δόκησιν ἀπειπὼν φανερῶς τοῖς Καρχηδονίοις συνήρατο . οἶ δὲ Ῥωμαῖοι καὶ ἐληίζοντο τὴν χώραν , καὶ συχνοὺς τῶν ἐκ τῆς Ἰταλίας ὑπὸ τοῦ Ἀννίβου πρὸς τὴν Λιβύην πεμφθέντων ἀνεκομίσαντο , καὶ κατὰ χώραν ἐχείμασαν . Μετὰ δὲ ταῦτα Γναίου Σκιπίωνος καὶ Γαί·ου Σερουιλίου ὑπατευσάντων οἵ τε Καρχηδόνιοι ἐλαττωθέντες τῷ πολέμῳ συμβῆναι ἠθέλησαν , καὶ ὁ Ἀννίβας καὶ ὁ Μάγων ἐκ τῆς Ἰταλίας ἐξέπεσον . οἱ μὲν γὰρ ὕπατοι τό Ἀννίβᾳ καὶ τῷ Μάγωνι ἀντικαθίσταντο , Σκιπίων δὲ τήν τε Λιβύην ἐκάκου καὶ ταῖς πόλεσι προσέβαλλε . κἀν τούτῳ ναῦν Καρχηδονίαν λαβὼν ἀφῆκεν , ἐπεὶ πρὸς αὐτὸν ἐπὶ πρεσβείᾳ ἀφικνεῖσθαι ἐπλάσαντο . ᾔδει μὲν γὰρ τὸ πλάσμα , προετίμησε δὲ τὸ μὴ διαβληθῆναι ὡς πρέσβεις κατεσχηκώς . καὶ τοῦ Σύφακος πράττοντος ἔτι διαλλαγάς , ὥστε ἐκ τῆς Λιβύης μὲν τὸν Σκιπίωνα , τὸν δ’ Ἀννίβαν ἐκ τῆς Ἰταλίας ἀπᾶραι , ἐδέξατο τὸν λόγον , οὐχ ὡς πιστεύων αὐτῷ , ἵνα δὲ σφήλῃ αὐτόν . τῶν γὰρ στρατιωτῶν ἄλλοτε ἄλλους κατὰ τὴν τῶν σπονδῶν πρόφασιν ἐς τὸ στρατόπεδον τὸ τῶν Καρχηδονίων πέμπων καὶ τὸ τοῦ Σύφακος , ἐπεὶ ἐκεῖνοι πάντα τὰ παρ’ αὐτοῖς κατεσκέψαντο , τὴν σύμβασιν ἀπ’ εὐλόγου δή τινος σκήψεως , ἄλλως τε καὶ ὅτι ὁ Σύφαξ ἐπιβουλεύων ἐφωράθη τῷ Μασινίσσᾳ , διεκρούσατο . νυκτὸς δ' ἦλθεν εἰς τὰ στρατόπεδα αὐτῶν οὐ πάνυ ἀλλήλων διέχοντα , καὶ πῦρ ἐς τὸ τοῦ Ἀσδρούβου πολλαχόθεν ἅμα ὑπέβαλε . καὶ ἐμπρησθέντος ῥᾷστα αὐτοῦ , ἐκ γὰρ καλάμης καὶ ἐκ φυλλάδων ἐπεποίηντο αὐτοῖς αἱ σκηναί , οἴ τε Καρχηδόνιοι κακῶς ἀπήλλαξαν , καὶ οἱ περὶ τὸν Σύφακα βοηθῆσαι αὐτοῖς ἐθελήσαντες τοῖς τε Ῥωμαίοις τοῖς περιέχουσιν περιέπεσον καὶ αὐτοὶ ἀπώλοντο , καὶ τὸ στρατόπεδον προσενεπρήσθη αὐτῶν , καὶ ἐφθάρησαν πολλοὶ καὶ ἵπποι καὶ ἄνθρωποι . οἱ Ῥωμαῖοι δὲ ταῦτα πεποιηκότες νυκτὸς μὲν οὐδὲν ἔπαθον , ἡμέρας δ’ ἐπιφαυσάσης Ἴβηρες ἄρτι Καρχηδονίοις ἐπὶ συμμαχίᾳ ἐλθόντες προσέπεσον αὐτοῖς ἀπροσδόκητοι καὶ πολλοὺς ἀπέκτειναν . Εὖθύς οὖν Ἀσδρούβας μὲν εἰς τὴν Καρχηδόνα , Σύφαξ δὲ οἴκαδε ἀπεχώρησεν . ὁ δέ γε Σκιπίων Σύφακι μὲν τὸν Μασινίσσαν καὶ Γάϊον ἀντέταξε Λαίλιον , αὐτὸς δ' ἐπὶ τοὺς Καρχηδονίους ἤλασεν . οἶ δ’ αὖ Καρχηδόνιοι πρὸς τὸ ἔρυμα τῶν Ῥωμαίων , ᾧ χειμαδίῳ ἐχρῶντο καὶ ἐς ὃ ἀπετίθεντο πάντα , ναῦς ἔπεμψαν , ἵνα ἢ αὐτὸ αἱρήσωσιν ἢ ἀφ’ ἑαυτῶν ἀπάξωσι τὸν Σκιπίωνα . καὶ ἔσχεν οὕτως · μαθὼν γὰρ τὸ γινόμενον ἀπανέστη , καὶ ἐπειχθεὶς πρὸς τὸν ναύσταθμον διὰ φυλακῆς αὐτὸν ἐποιήσατο . καὶ τῇ μὲν πρώτῃ ἡμέρᾳ ῥᾳδίως τοὺς προσμίξαντας αὐτοῖς ἀπεώσαντο οἶ Ῥωμαῖοι , τῇ δ' ὑστεραίᾳ πολὺ ἠλαττώθησαν · καὶ ναῦς γὰρ τῶν Ῥωμαίων χειρῶν σιδηρῶν ἐπιβολῇ ἀπέσπασαν . ἀποβῆναι δ’ ἐς τὴν γῆν οὐκ ἐτόλμησαν , ἀλλ’ ἀναπλεύσαντες οἴκαδε τὸν Ἀσδρούβαν ἀπ[εχειροτόνησαν , Ἄννωνα δέ τινα ἀνθείλοντο . κὰκ τούτου Ἄννων μὲν στρατηγὸς ἦν , ἐκεῖνος δὲ καθ’ ἑαυτὸν δούλους τινὰς καὶ αὐτομόλους παραλαβὼν δύναμιν οὐκ ἀσθενῆ συνεκρότησε , καί τινας τῶν Ἰβήρων τῶν συστρατευομένων τῷ Σκιπίωνι κρύφα ἀναπείσας ἐπεχείρησε νυκτὸς ἐπιβουλεῦσαι τῷ στρατοπέδῳ αὐτοῦ . κἂν ἐξειργάσατό τι , εἰ μὴ οἵ τε μάντεις ὑπὸ ὀρνίθων ἐκταραχθέντες καὶ ἡ τοῦ Μασινίσσου μήτηρ θειάσασα ζήτησιν αὐτῶν γενέσθαι ἐποίησαν . καὶ οἶ μὲν προκαταληφθέντες ἐκολάσθησαν , καὶ ὁ Σκιπίων αὖθις ἐπὶ τὴν Καρχηδόνα ἐστράτευσε καὶ τὴν
Lemmas: ὁ δέ γε Καρχηδόνιος δείδω ὁ Μασινίσσας μή Σκιπίων προστίθημι , πείθω ὁ Σύφαξ ὁ ἀρχή αὐτός ἀποδίδωμι , ὡς καί αὖθις αὐτός ἀνακτάομαι . ὁ οὖν Μασινίσσας ὑποπτεύω μέντε πράσσω , καταλλάσσω δέ δῆθεν , ἵνα πιστός νομίζω μέγας τίς σφάλλω αὐτός δύναμαι · μᾶλλον γάρ ὑπέρ ὁ Σοφωνίδης ἢ ὁ βασίλεια ὀργίζω . διό καί ὁ Ῥωμαῖος πρόσκειμαι , ὑποκρίνομαι ὁ ὁ Καρχηδόνιος αἱρέω . ὁ δέ γε Σύφαξ ὁ ὁ Λίβυς πράσσω πλάσσω Ῥωμαῖος ἔνσπονδος εἰμί , καί στέλλω πρός ὁ Σκιπίων παραινέω μή ποιέω - ἕπομαι ὁ διάβασις . ἀκούω δέ οὗτος διά ἀπόρρητος ὁ Σκιπίων , ἵνα μή γνῶσις οἶς στρατιώτης , ὁ τε κῆρυξ αὐθήμερος ἀποπέμπω μηδείς ἄλλος προσομιλέω , καί ὁ στράτευμα συγκαλέω ἐπισπεύδω ὁ διάβασις , ἔτι ὁ Καρχηδόνιος ἀπαράσκευος λέγω εἰμί , καί πρότερος μέν ὁ Μασινίσσας , τότε δέ καί ὁ Σύφαξ μετακαλέω αὐτός καί χρονίζω ἐγκαλέω . οὗτος εἶπον μηδείς ἔτι μέλλω ἐξανάγω · καί πρός ὁ ἀκρωτήριον ὁ καλέω Ἀπολλώνιος προσορμίζω ὁ ναῦς στρατοπεδεύω καί ὁ χώρα πορθέω , προσμείγνυμι τε ὁ πόλις καί αἱρέω τις . ἔγκειμαι δέ ὁ Ῥωμαῖος ὁ χώρα , Ἄννων ὁ Ἵππαρχος , υἱός ἐν ὁ Ἀσδρούβας ὁ Γίσγωνος , ἀναπείθω πρός ὁ Μασινίσσος ἐπιτίθημι αὐτός . ὁ ἐν Σκιπίων ἱππεύς πέμπω τις χωρίον πρός καταδρομή ἐπιτήδειος ληίζομαι , ἵνα ὑποφεύγω ἐπισπάω ὁ ἐπιδιώκω . ὁ οὖν καρχηκοβίων ἐφέπω αὐτός κατά ὁ σύγκειμαι τρέπω , ὁ Μασινίσσας τε κατά νῶτον γίγνομαι μετά ὁ ἀμφι αὐτός ἐπιτίθημι ὁ διώκω , καί ὁ Σκιπίων ἐκ ὁ λόχος ἐπεκτρέχω προσμείγνυμι αὐτός . καί πολύς μέν φθείρω , πολύς δέ καί ἁλίσκομαι καί ὁ Ἄννων αὐτός . διό ὁ Ἀσδρούβας ὁ μήτηρ ὁ Μασινίσσος συλλαμβάνω · καί ἀνταποδίδωμι . ὁ δέ Σύφαξ ὁ πρός Ῥωμαῖος φίλιος ὁ δόκησις ἀπεῖπον φανερῶς ὁ Καρχηδόνιος συναίρω . οἶς δέ Ῥωμαῖος καί ληΐζομαι ὁ χώρα , καί συχνός ὁ ἐκ ὁ Ἰταλία ὑπό ὁ Ἀννίβας πρός ὁ Λιβύη πέμπω ἀνακομίζω , καί κατά χώρα χειμάζω . Μετά δέ οὗτος Γναῖος Σκίπιωνος καί Γάιος Σερουίλιος ὑπατεύω ὁ τε Καρχηδόνιος ἐλασσόω ὁ πόλεμος συμβαίνω ἐθέλω , καί ὁ Ἀννίβας καί ὁ Μάγος ἐκ ὁ Ἰταλία ἐκπίπτω . ὁ μέν γάρ ὕπατος ὁ Ἀννίβας καί ὁ Μάγος ἀντικαθίστημι , Σκιπίων δέ ὁ τε Λιβύη κακόω καί ὁ πόλις προσβάλλω . ἐν οὗτος ναῦς Καρχηδόνιος λαμβάνω ἀφίημι , ἐπεί πρός αὐτός ἐπί πρέσβυς ἀφικνέομαι πλάσσω . οἶδα μέν γάρ ὁ πλάσμα , προτιμάω δέ ὁ μή διαβάλλω ὡς πρέσβυς κατέχω . καί ὁ Σύφαξ πράσσω ἔτι διαλλαγή , ὥστε ἐκ ὁ Λιβύη μέν ὁ Σκιπίων , ὁ δέ Ἀννίβας ἐκ ὁ Ἰταλία ἀπαίρω , δέχομαι ὁ λόγος , οὐ ὡς πιστεύω αὐτός , ἵνα δέ σφάλλω αὐτός . ὁ γάρ στρατιώτης ἄλλοτε ἄλλος κατά ὁ ὁ σπονδή πρόφασις εἰς ὁ στρατόπεδον ὁ ὁ Καρχηδόνιος πέμπω καί ὁ ὁ Σύφαξ , ἐπεί ἐκεῖνος πᾶς ὁ παρά αὐτός κατασκέπτομαι , ὁ σύμβασις ἀπό εὔλογος δή τις σκῆψις , ἄλλως τε καί ὅτι ὁ Σύφαξ ἐπιβουλεύω φωράω ὁ Μασινίσσας , διακρούω . νύξ δέ ἔρχομαι εἰς ὁ στρατόπεδον αὐτός οὖον πάνυ ἀλλήλων διέχω , καί πῦρ εἰς ὁ ὁ Ἀσδρούβας πολλαχόθεν ἅμα ὑποβάλλω . καί ἐμπίμπρημι ῥᾳδίως αὐτός , ἐκ γάρ καλάμη καί ἐκ φυλλάδα ποιέω αὐτός ὁ σκηνή , οἶς τε Καρχηδόνιος κακῶς ἀπαλλάσσω , καί ὁ περί ὁ Σύφαξ βοηθέω αὐτός ἐθέλω ὁ τε Ῥωμαῖος ὁ περιέχω περιπίπτω καί αὐτός ἀπόλλυμι , καί ὁ στρατόπεδον προσφωνέω αὐτός , καί φθείρω πολύς καί ἵππος καί ἄνθρωπος . ὁ Ῥωμαῖος δέ οὗτος ποιέω νύξ μέν οὐδείς πάσχω , ἡμέρα δέ ἐπιφαίνω Ἴβηρ ἄρτι Καρχηδόνιος ἐπί συμμαχία ἔρχομαι προσπίπτω αὐτός ἀπροσδόκητος καί πολύς ἀποκτείνω . εὐθύς οὖν Ἀσδρούβας μέν εἰς ὁ Καρχηδών , Σύφαξ δέ οἴκαδε ἀποχωρέω . ὁ δέ γε Σκιπίων Σύφαξ μέν ὁ Μασινίσσας καί Γάϊος ἀντιτάσσω Λαίλιος , αὐτός δέ ἐπί ὁ Καρχηδόνιος ἐλαύνω . οἶς δέ αὖος Καρχηδόνιος πρός ὁ ἔρυμα ὁ Ῥωμαῖος , ὅς χειμάδιον χράω καί εἰς ὅς ἀποτίθημι πᾶς , ναῦς πέμπω , ἵνα ἢ αὐτός αἱρέω ἢ ἀπό ἑαυτοῦ ἀπάγω ὁ Σκιπίων . καί ἔχω οὕτως · μανθάνω γάρ ὁ γίγνομαι ἀπανίστημι , καί ἐπείγω πρός ὁ ναύσταθμον διά φυλακή αὐτός ποιέω . καί ὁ μέν πρῶτος ἡμέρα ῥᾳδίως ὁ προσμείγνυμι αὐτός ἀπωθέω οἶς Ῥωμαῖος , ὁ δέ ὑστεραῖος πολύς ἐλασσόω · καί ναῦς γάρ ὁ Ῥωμαῖος χείρ σιδήρεος ἐπιβολή ἀποσπάω . ἀποβαίνω δέ εἰς ὁ γῆ οὐ τολμάω , ἀλλά ἀναπλέω οἴκαδε ὁ Ἀσδρούβας ἀποχειροτονέω , Ἄννων δέ τις ἀνθαιρέομαι . κατά οὗτος Ἄννων μέν στρατηγός εἰμί , ἐκεῖνος δέ κατά ἑαυτοῦ δοῦλος τις καί αὐτόμολος παραλαμβάνω δύναμις οὐ ἀσθενής συγκροτέω , καί τις ὁ Ἴβηρ ὁ συστρατεύομαι ὁ Σκιπίων κρύφα ἀναπείθω ἐπιχειρέω νύξ ἐπιβουλεύω ὁ στρατόπεδον αὐτός . κἀν ἐξεργάζομαι τίς , εἰμί μή ὁ τε μάντις ὑπό ὄρνις ἐκταράσσω καί ὁ ὁ Μασινίσσος μήτηρ θειάζω ζήτησις αὐτός γίγνομαι ποιέω . καί οἶς μέν προκαταλαμβάνω κολάζω , καί ὁ Σκιπίων αὖθις ἐπί ὁ Καρχηδών στρατεύω καί ὁ