joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 7.21
Αρτι μὲν οὑν τοῦτο ἐγένετο καὶ δικτάτωρ ᾑρέθη Μάρκιος θούριος Κάμιλλος . ὃς προσβαλὼν τῇ πόλει ἐπεὶ οὐδὲν ἤνυεν , ὑπόγειον ὠρύξατο δίοδον πόρρωθεν ἀρξάμενος ἐς τὴν ἀκρόπολιν φέρουσαν . παρεσκευασμένου δὲ ἤδη τοῦ ὑπονόμου , ἐπεὶ πολλοὶ καὶ ἀπὸ τῆς Ῥώμης αὐτῷ προσεχώρησαν ἐθελονταί , παραλαβὼν κἀκείνους πρόσ’ ἔβαλε τῇ πόλει καὶ πανταχόθεν τὸ τεῖχος ἐκύκλωσε · τῶν δ' ἐντὸς περὶ πάντα τὸν περίβολον σκεδασθέντων , ἔλαθον ἕτεροι διὰ τῶν ὑπονόμων γεγονότες ἐντός . ἁλούσης δὲ τῆς πόλεως καὶ τῶν Ῥωμαίων διαρπαζόντων τὰ ἐν αὐτῇ , ὁρῶν ἀπὸ τῆς ἄκρας ὁ Κάμιλλος τὰ πραττόμενα ἐστέναξε καὶ ἐδάκρυσε καί “ ὦ θεοί’’ , ἔφη , “ εἴ ὀφείλεται νέμεσις τῆσδε τῆς εὐπραγίας ἀντίστροφος , εὔχομαι ταύτην εἰς ἐμαυτὸν τελευτῆσαι.’ τὴν δὲ τῆς λείας δεκάτην ἐξελὼν ἀκόντων τῶν στρατιωτῶν ἀνέθετο τῷ Ἀπόλλωνι , εὐχήν τοῦτο πρὶν ποιησάμενος . ἀνέθετο δὲ καὶ κρατῆρα χρυσοῦν ἐκ τοῦ τῶν γυναικῶν κόσμου πεποιημένον · ἀνθ’ οὑ τιμὴ αὐταῖς παραχρῆμα ἐψήφιστο ἡ δὲ ἢν τὸ ἐπ’ ὀχημάτων αὐτὰς ἐς τὰς πανηγύρεις φοιτᾶν , αὐτοποδίᾳ βαδιζούσαις πρότερον ἐς αὐτάς . τῷ δὲ Καμίλλῳ προσώχθισεν ὁ δῆμος καὶ ἐνεμέσησε , τὸ μὲν ὅτι τὴν τῶν λαφύρων οὐκ ἐν τῷ διαρπάζεσθαι ταῦτα , ἀλλὰ καιροῦ παρελθόντος ἐξείλετο τῷ θεῷ , τὸ δ' ὅτι τά τε ἄλλα σοβαρῶς ἐθριάμβευσε καὶ πρῶτος Ῥωμαίων μαίων λευκῷ τεθρίππῳ τὰ ἐπινίκια ἔπεμψεν . Ἡ δὲ τῶν ἐπινικίων πομπή , ἣν καὶ θρίαμβον ἐκάλουν , τοιάδε τις ἐγίνετο . ὅτε τι κατωρθώθη μέγα καὶ ἐπινικίων ἐπάξιον , αὐτοκράτωρ αὐτίκα ὁ στρα - τηγὸς ὑπὸ τῶν στρατιωτῶν ὠνομάζετο , καὶ κλῶνας δάφνης περιέδει ταῖς ῥάβδοις καὶ τοῖς δρομοκήρυξι τοῖς τὴν νίκην καταγγέλλουσι τῇ πόλει κομίζειν ἐδίδου . δοῦ . ἐλθὼν δὲ οἴκαδε τὴν γερουσίαν συνήθροιζε καὶ ᾔτει ψηφίσασθαί οἱ τὰ ἐπινίκια . καὶ εἰ ἔτυχε ψήφου παρά τε τῆς βουλῇς καὶ τοῦ δήμου , ἐβεβαιοῦτο αὐτῷ καὶ ἡ ἐπωνυμία τοῦ αὐτοκράτορος . καὶ εῖ μὲν ἐν τῇ ἀρχῇ ἦν ἔτι , ἐν ἡ τυγχάνων ἐνίκησε , ταύτῃ καὶ πανηγυρίζων ἐκέχρητο . εἰ δ' ὁ χρόνος παρελήλυθε τῆς ἀρχῆς , ἄλλο τι πρόσφορον αὐτῇ ἐλάμβανεν ὄωομα · ἰδιώτῃ γὰρ νικητήρια πέμψαι ἀπείρητο . ἐνσκευασάμενος δὲ τῇ ἐπινικίῳ σκευῇ , καὶ περιβραχιόνια λαβῶν στέφανόν τε δάφνης ἀναδησάμενος καὶ κλάδον κρατῶν ἐν τῇ δεξιᾷ , τὸν δῆμον συνεκάλει · καὶ ἐπαινέσας τοὺς συστρατευσαμένους αὐτῷ καὶ κοινῇ καὶ ἰδίᾳ τινάς , ἐδωρεῖτο μὲν σφίσι χρήματα , ἐτίμα δὲ καὶ κόσμῳ , περιβραχιόνιά τέ τισι καὶ δόρατα ἀσίδηρα δηρὰ παρεῖχε , καὶ στεφάνους τοῖς μὲν χρυσοῦς , τοῖς δὲ ἀργυροῦς ἐδίδου , τοὔνομά τε ἑκάστου καὶ τῆς ἀριστείας φέροντας τὸ ἐκτύπωμα . εἰ γὰρ τείχους τις πρῶτος ἐπέβη , καὶ τείχους ὁ στέφανος εἶδος ἔφερεν · ἢ καὶ ἐξεπολιόρκησέ τι , καὶ τοῦτο κἀκεῖνο εἰκόνιστο . ἐναυκράτησέ τις , ναυσὶν ὁ στέφανος ἐκεκόσμητο · ἱπποκράτησέ τις , ἱππικόν τι ἐξετετύπωτο . ὁ δὲ πολίτην λιτὴν τινὰ ἐκ μάχης ἢ ἑτέρου κινδύνου ἤ ἐκ πολιορκίας σώσας μέγιστόν τε εἶχε τὸν ἔπαινον καὶ ἐλάμβανε στέφανον γινόμενον ἐκ δρυός , ὃς πολὺ πάντων καὶ τῶν ἀργυρῶν καὶ τῶν χρυσῶν ὡς ἐντιμότερος προτετίμητο . καὶ οὐ κατ’ ἄνδρα μόνον ἀριστεύσαντα ταύτα ἐδίδοτο , ἀλλὰ καὶ λόχοις καὶ στρατοπέδοις ὅλοις παρείχετο . καὶ τῶν λαφύρων πολλὰ μὲν τοῖς στρατευσαμένοις διανενέμητο · ἤδη δέ τινες καὶ παντὶ τῶ δήμῳ διέδοσαν καὶ ἐδαπάνων εἰς τὴν πανήγυριν καὶ ἐδημοσίευον , καὶ εἴ τι περιελέλειπτο , εἰς ναούς , εἰς στοὰς ἢ καί τι ἕτερον δημόσιον ἔργον ἀνήλισκον . Ταῦθ’ ὁ πομπεὺς ποιήσας εἰς τὸ ἅρμα ἀνέβαινε . τὸ δὲ δὴ ἄρμα οὔτ’ ἀγωνιστηρίῳ οὔτε πολεμιστηρίῳ ἦν ἐμφερές , ἀλλ’ ἐς πύργου περιφεροῦς τρόπον ἐξείργαστο . καὶ οὐ μόνος ἦν ἐν τῷ ἅρματι , ἀλλ’ ἄν γε καὶ παῖδας ἤ συγγενεῖς τινας εἶχε , κἀκείνων τὰς μὲν κόρας καὶ τὰ ἄρρενα τὰ νεογνὰ ἐν αὐτῷ ἀνεβίβαζε , τοὺς δὲ ἁδροτέρους ἐπὶ τοὺς ἵππους τούς τε ζυγίους καὶ τοὺς σειραφόρους ἀνετίθετο · εἶ δὲ πλείους ἤσαν , ἐπὶ κελήτων τῷ πομπεῖ παριππεύοντες συνεπόμπευον . τῶν δ' ἄλλων οὐδεὶς ὠχεῖτο , ἀλλ' ἐστεμμένοι δάφνη πάντες ἐβάδιζον . οἰκέτης μέντοι δημόσιος ἐπ’ αὐτοῦ παρωχεῖτο τοῦ ἅρματος , τὸν στεφάνου τῶν λίθων τῶν χρυσοδέτων ὑπερανέχων αὐτοῦ , καὶ ἔλεγε πρὸς αὐτόν “ ὀπίσω βλέπε , ” τὸ κατόπιν δηλαδὴ καὶ τὰ ἐφεξῆς προσκόπει τοῦ βίου , μηδ’ ὑπὸ τῖόν παρόντων ἐπαρθῇς καὶ ὑπερφρονήσῃς . καὶ κώδων ἀπήρτητο καὶ μάστιξ τοῦ ἅρματος , ἐνδεικτικὰ τοῦ καὶ δυστυχῆσαι αὐτὸν δύνασθαι , ὥστε καὶ αἰκισθῆναι ἢ καὶ δικαιωθῆναι θανεῖν . τοὺς γὰρ ἐπί τινι ἀτοπήματι καταδικασθέντας θανεῖν νενόμιστο κωδωνοφορεῖν , ἕνα μηδεὶς βαδίζουσιν αὐτοῖς ἐγχριπτόμενος μιάσματος ἀναπίμπληται . οὕτω δὲ σταλέντες εἰσῄεσαν εἰς τὴν πόλιν , ἔχοντες προπέμποντα σφῶν τὰ σκῦλά τε καὶ τὰ τρόπαια , καὶ ἐν εἰκόσι τά τε αἰχμάλωτα φρούρια ἠσκημένα , πόλεις τε καὶ ὄρη καὶ ποταμούς , λίμνας , θαλάσσας , τά τε σύμπαντα ὅσα ἑαλώκεσαν . καὶ εἰ μὲν μία ἡμέρα ἦν ἐξαρκοῦσα πρὸς τὴν τούτων πομπήν · εἶ δὲ μή , καὶ ἐν δευτέρᾳ καὶ τρίτῃ ἐπέμπετο . προδιελθόντων δ’ ἐκείνων οὕτως ὁ πομπεὺς εἰς τὴν Ῥωμαίαν κομισθεὶς ἀγοράν , καὶ τῶν αἰχμαλώτων λωτῶν τινὰς εἰς τὸ δεσμωτήριον ἀπαχθῆναι καὶ θανατωθῆναι κελεύσας , ἀνήλαυνεν εἰς τὸ Καπιτώλιον , καί τινας ἐκεῖ τελετὰς πληρώσας , καὶ προσαγαγὼν ἀναθήματα , καὶ παρὰ ταῖς ἐκεῖ δειπνήσας στοαῖς , πρὸς ἑσπέραν οἴκαδε μετ’ αὐλῶν καὶ συρίγγων ἀπήρχετο . τοιαῦτα μὲν ἤσαν πάλαι τὰ νικητήρια · αἱ δὲ στάσεις αἵ τε δυναστείαι πλεῖστα ἐνεωτέρισαν ἐπ’ αὐτοῖς .
Lemmas: ἄρτι μέν ἐν οὗτος γίγνομαι καί δικτάτωρ αἱρέω Μάρκιος θούριος Κάμιλλος . ὅς προσβάλλω ὁ πόλις ἐπεί οὐδείς ἀνύω , ὑπόγειος ὀρύσσω δίοδος πόρρωθεν ἄρχω εἰς ὁ ἀκρόπολις φέρω . παρασκευάζω δέ ἤδη ὁ ὑπόνομος , ἐπεί πολύς καί ἀπό ὁ Ῥώμη αὐτός προσχωρέω ἐθελοντής , παραλαμβάνω ἐκεῖνος πρόσω βάλλω ὁ πόλις καί πανταχόθεν ὁ τεῖχος κυκλόω · ὁ δέ ἐντός περί πᾶς ὁ περίβολος σκεδάννυμι , λανθάνω ἕτερος διά ὁ ὑπόνομος γίγνομαι ἐντός . ἁλίσκομαι δέ ὁ πόλις καί ὁ Ῥωμαῖος διαρπάζω ὁ ἐν αὐτός , ὁράω ἀπό ὁ ἄκρος ὁ Κάμιλλος ὁ πράσσω στενάζω καί δάκρυ καί “ εἰμί θεός , φημί , “ εἰμί ὀφείλω νέμεσις ὅδε ὁ εὐπραγία ἀντίστροφος , εὔχομαι οὗτος εἰς ἐμαυτοῦ τελευτάω ὁ δέ ὁ λεῖος δέκατος ἐξαιρέω ἄκων ὁ στρατιώτης ἀνατίθημι ὁ Ἀπόλλων , εὐχή οὗτος πρίν ποιέω . ἀνατίθημι δέ καί κρατήρ χρύσεος ἐκ ὁ ὁ γυνή κόσμος ποιέω · ἀντί ὅς τιμή αὐτός παραχρῆμα ψηφίζω ὁ δέ εἄν ὁ ἐπί ὄχημα αὐτός εἰς ὁ πανήγυρις φοιτάω , αὐτοποδία βαδίζω πρότερος εἰς αὐτός . ὁ δέ Κάμιλλος προσοχθίζω ὁ δῆμος καί νεμεσάω , ὁ μέν ὅτι ὁ ὁ λάφυρα οὐ ἐν ὁ διαρπάζω οὗτος , ἀλλά καιρός παρέρχομαι ἐξαιρέω ὁ θεός , ὁ δέ ὅτι ὁ τε ἄλλος σοβαρός θριαμβεύω καί πρῶτος Ῥωμαῖος Μαίων λευκός τέθριππον ὁ ἐπινίκιος πέμπω . ὁ δέ ὁ ἐπινίκιος πομπή , ὅς καί θρίαμβος καλέω , τοιόσδε τις γίγνομαι . ὅτε τίς κατορθόω μέγας καί ἐπινίκιος ἐπάξιος , αὐτοκράτωρ αὐτίκα ὁ στρα - τηγὸς ὑπό ὁ στρατιώτης ὀνομάζω , καί κλών δάφνη περιδέω ὁ ῥάβδος καί ὁ δρομοκῆρυξ ὁ ὁ Νίκη καταγγέλλω ὁ πόλις κομίζω δίδωμι . δήω . ἔρχομαι δέ οἴκαδε ὁ γερουσία συναθροίζω καί αἰτέω ψηφίζω ὁ ὁ ἐπινίκιος . καί εἰμί τυγχάνω ψῆφος παρά τε ὁ βουλή καί ὁ δῆμος , βεβαιόω αὐτός καί ὁ ἐπωνυμία ὁ αὐτοκράτωρ . καί ἔρχομαι μέν ἐν ὁ ἀρχή εἰμί ἔτι , ἐν ὁ τυγχάνω νικάω , οὗτος καί πανηγυρίζων χράομαι . εἰμί δέ ὁ χρόνος παρέρχομαι ὁ ἀρχή , ἄλλος τίς πρόσφορος αὐτός λαμβάνω ὄωομα · ἰδιώτης γάρ νικητήριος πέμπω ἀπό-ἐρῶ . ἐνσκευάζω δέ ὁ ἐπινίκιος σκευή , καί περιβραχιόνιος λαβή στέφανος τε δάφνη ἀναδέω καί κλάδος κράτος ἐν ὁ δεξιός , ὁ δῆμος συγκαλέω · καί ἐπαινέω ὁ συστρατεύω αὐτός καί κοινός καί ἴδιος τις , δωρέω μέν ὅς χρῆμα , τιμάω δέ καί κόσμος , περιβραχιόνιο τε τις καί δόρυ ἀσίδηρος δηρός παρέχω , καί στέφανος ὁ μέν χρύσεος , ὁ δέ ἀργύρεος δίδωμι , ὄνομα τε ἕκαστος καί ὁ ἀριστεία φέρω ὁ ἐκτύπωμα . εἰμί γάρ τεῖχος τις πρῶτος ἐπιβαίνω , καί τεῖχος ὁ στέφανος εἶδος φέρω · ἢ καί ἐκπολιορκέω τίς , καί οὗτος ἐκεῖνος εἰκονίζω . ναυκρατέω τις , ναῦς ὁ στέφανος κοσμέω · ἱπποκρατέω τις , ἱππικός τίς ἐκτυπόω . ὁ δέ πολίτης λιτός τις ἐκ μάχη ἢ ἕτερος κίνδυνος ἤ ἐκ πολιορκία σῴζω μέγας τε ἔχω ὁ ἔπαινος καί λαμβάνω στέφανος γίγνομαι ἐκ δρῦς , ὅς πολύς πᾶς καί ὁ ἀργύρεος καί ὁ χρυσός ὡς ἔντιμος προτιμάω . καί οὖον κατά ἀνήρ μόνος ἀριστεύω οὗτος δίδωμι , ἀλλά καί λόχος καί στρατόπεδον ὅλος παρέχω . καί ὁ λάφυρα πολύς μέν ὁ στρατεύω διανέμω · ἤδη δέ τις καί πᾶς ὁ δῆμος διαδίδωμι καί δαπανάω εἰς ὁ πανήγυρις καί δημοσιεύω , καί εἰμί τίς περιλείπω , εἰς ναός , εἰς στοά ἢ καί τίς ἕτερος δημόσιος ἔργον ἀναλίσκω . ταῦτα ὁ πομπεύς ποιέω εἰς ὁ ἅρμα ἀναβαίνω . ὁ δέ δή ἄρμα οὔτε ἀγωνιστήριος οὔτε πολεμιστήριος εἰμί ἐμφερής , ἀλλά εἰς πύργος περιφερής τρόπος ἐξεργάζομαι . καί οὖον μόνος εἰμί ἐν ὁ ἅρμα , ἀλλά ἄν γε καί παῖς ἤ συγγενής τις ἔχω , ἐκεῖνος ὁ μέν κόρη καί ὁ ἄρσην ὁ νεογνός ἐν αὐτός ἀναβιβάζω , ὁ δέ ἁδρός ἐπί ὁ ἵππος ὁ τε ζύγιος καί ὁ σειραφόρος ἀνατίθημι · εἰμί δέ πλείων ἀσάω , ἐπί κέλης ὁ πομπεύς παριππεύω συμπομπεύω . ὁ δέ ἄλλος οὐδείς ὀχέω , ἀλλά στέφω δάφνη πᾶς βαδίζω . οἰκέτης μέντοι δημόσιος ἐπί αὐτός παροχέομαι ὁ ἅρμα , ὁ στέφανος ὁ λίθος ὁ χρυσόδετος ὑπερανέχω αὐτός , καί λέγω πρός αὐτός “ ὀπίσω βλέπω , ” ὁ κατόπιν δηλαδή καί ὁ ἐφεξῆς προσκοπέω ὁ βίος , μηδέ ὑπό Τῖον πάρειμι ἐπαίρω καί ὑπερφρονέω . καί κώδων ἀπαρτάω καί μάστιξ ὁ ἅρμα , ἐνδεικτικός ὁ καί δυστυχέω αὐτός δύναμαι , ὥστε καί αἰκίζω ἢ καί δικαιόω θνῄσκω . ὁ γάρ ἐπί τις ἀτόπημα καταδικάζω θνῄσκω νομίζω κωδωνοφορέω , εἷς μηδείς βαδίζω αὐτός ἐγχρίπτω μίασμα ἀναπίμπλημι . οὗτος δέ στέλλω εἰσέρχομαι εἰς ὁ πόλις , ἔχω προπέμπω σφεῖς ὁ σκῦλον τε καί ὁ τρόπαιον , καί ἐν εἰκών ὁ τε αἰχμάλωτος φρούριον ἀσκέω , πόλις τε καί ὄρος καί ποταμός , λίμνη , θάλασσα , ὁ τε σύμπας ὅσος ἁλίσκομαι . καί εἰμί μέν εἷς ἡμέρα εἰμί ἐξαρκέω πρός ὁ οὗτος πομπή · εἰμί δέ μή , καί ἐν δύο καί τρίτος πέμπω . προδιέρχομαι δέ ἐκεῖνος οὕτως ὁ πομπεύς εἰς ὁ Ῥωμαῖος κομίζω ἀγορά , καί ὁ αἰχμάλωτος λωτός τις εἰς ὁ δεσμωτήριον ἀπάγω καί θανατόω κελεύω , ἀνελαύνω εἰς ὁ Καπιτώλιον , καί τις ἐκεῖ τελετή πληρόω , καί προσάγω ἀνάθημα , καί παρά ὁ ἐκεῖ δειπνέω στοά , πρός ἑσπέρα οἴκαδε μετά αὐλή καί σῦριγξ ἀπάρχω . τοιοῦτος μέν ἀσάω πάλαι ὁ νικητήριος · ὁ δέ στάσις ὁ τε δυναστεία πλεῖστος νεωτερίζω ἐπί αὐτός .