joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 praef.1
Εὐστόχως ἄν τις εἴποι ἐπιτωθάζων μοι , μεῖζόν σοι τοῦ ἔργου τὸ πάρεργον . ἔδει γάρ με ὡς ἀληθῶς πάλαι τῶν πραγμάτων ἀφέμενον καὶ τυρβάζεσθαι ἀποσχόμενον καὶ τοῦ μέσου μεταναστεύσαντα καὶ καθ’ ἑαυτὸν ἑλόμενον ζῆν ἀειφυγίαν τε ἑαυτοῦ καταψηφισάμενον , οὕτω τὰ καθ’ ἡμὰς οἰκονομήσαντος τοῦ ὑπὲρ ἡμᾶς , ἐπεὶ τοὺς δεσμούς μου διέρρηξε τῶν φιλτάτων στερήσας με , οἶς οἶδεν ἐκεῖνος λόγοις , ἀλγεινῶς μὲν ἐμοί , συμφερόντως δὲ πάντως , μηδὲν ἕτερον μετιέναι ἢ ὅσα ψυχὴν καταρτίζουσι καὶ καθαίρουσι τῶν ἐντακέντων αὐτῇ μολυσμάτων διὰ φαυ - λότητα πράξεων , καὶ ἄττα ἐξιλεοῦνται τὸ θεῖον ἐφ’ οἶς παρώργισται παρ’ ἐμοῦ , παραβεβηκότος τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ καὶ τὰ δικαιώματα , καὶ ζητεῖν οὕτω συγγνώμην ἐπὶ τοῖς πταίσμασιν . ἐγὼ δ’ ἀμελῶς πρὸς τὸ ἔργον ἐκ τῆς πρὸς τὰ καλὰ νωθρείας διατιθέμενος περὶ τὸ πάρεργον κατέτεινα τὴν σπουδήν . Ἀλλ᾿ ἵνα τι καὶ ὑπεραπολογήσωμαι ἐμαυτοῦ , οὐκ οἴκοθεν ὡρμήθην πρὸς τὸ ἐγχείρημα , ἄνδρες δέ με φίλοι πρὸς τοῦτο παρέθηξαν , σχολάζοντα βλέποντες καὶ “ χρῆσαι ” λέγοντες τῇ σχολῇ πρὸς ἔργον κοινωφελές , καὶ κείσεταί σοι πρὸς τοῦ θεοῦ κἀκ τούτου ἀνταπόδομα . προσεπῆγον γὰρ ὡς οἱ περὶ τὰς ἱστορίας πονήσαντες καὶ τὰ πάλαι γενόμενα συγγραψάμενοι , οἶ μὲν διεξοδικώτερον τὰς ἄλλας τε πράξεις τῶν παλαιῶν ἀνδρῶν καὶ τὰ στρατηγήματα συγγεγράφασι , παρατάξεις διηγούμενοι καὶ συμπλοκὰς στρατευμάτων καὶ στρατοπεδείας καὶ χάρακας καὶ εἴ τι τούτοις ἑπόμενον , πρός δὲ τοῖς περιηγήσεις χωρίων καὶ δυσχωρίας ὁδῶν καὶ ὅρη προσάντη καὶ δύσβατα καὶ αὐλώνων στενοχωρίας καὶ πόλεων ὀχυρότητας καὶ πυργωμάτων ὕψη μετέωρα καὶ ὡς ἄν τις φαίη αἰθέρια · τοῖς δὲ καὶ πρὸς ἐπίδειξιν συντέ - θεινται τὰ συγγράμματα , ἐπιδεικνυμένοις ὅπως εἶχον περὶ τὸ γράφειν δυνάμεως καὶ διὰ τοῦτο δημηγορίας τε μεταξὺ τιθεῖσι καὶ παρεκβατικώτερον ἢ καὶ ῥητορικώτερον κεχρημένοις τῷ λόγῳ · ἐνίοις δὲ καὶ εἰς διαλόγους τὸ φιλότιμον ἐτελεύτησεν , ὥσθ’ ὁπηνίκα περί τινων ἑτεροδοξούντων καὶ σφαλλομένων περὶ τὰ ὀρθὰ συγγράφονται δόγματα , διαλέξεις ποιεῖσθαι πρὸς ἐκείνους ὡς πρὸς παρόντας , καὶ διελέγχειν αὐτῶν τῶν τὸ κακόδοξον , κἀκ τῆς ἱεράς γραφῆς τοὺς ἐλέγχους χοῦς παράγειν , ἢ καὶ Ἰουδαίοις ἀντιλέγειν , καὶ ἐθελοκακοῦντας δεικνύειν αὐτούς , εἰ μὴ τὸ καθ’ ἡμᾶς μυστήριον δέχοιντο , καὶ χρήσεσι κεχρῆσθαι προφητικαῖς , καὶ πρὸς Ἕλληνας αὖθις ἀντικαθίστασθαι , καὶ τὸν ὕθλον ἐκείνων εἰς μέσον παράγειν , καὶ καταμωκᾶσθαι τῶν μυθευομένων αὐτοῖς , καὶ τὰς αὐ - τῶν γραφὰς προφέρειν τῆς κακοδοξίας εἰς ἔλεγχον , ἔστι δ’ οὑ γνωμολογεῖν τε καὶ ἠθικεύεσθαι . ‘‘ταῦτα δ”’ ἔφασαν ‘τοῖς πλείοσι τῶν ἀναγινωσκόντων τὰ τῶν ἱστοριῶν ἐκείνων συγγράμματα , ἵνα μὴ λέγωμεν πᾶσιν , φορτικά τε καὶ παρέλκοντα ἥγηνται , ὅτι τε σχολῆς εἰσι δεόμενα πλείονος , καὶ ὅτι , κἂν ταύτης τύχοιεν τῶν ἐπιόντων τὰς ἱστορίας τινές , μάταιον ἐκείνοις ἀποβαίνει τὸ περὶ ταύτας πονεῖν , τῶν μα - κρῶν διηγημάτων τῶν περὶ παρατάξεων καὶ πολέ - μῶν καὶ τοῦ τῶν στρατιῶν διακόσμου καὶ τῶν λοιπῶν τῶν ὁμοίων διαφευγόντων τὴν μνήμην , τῶν δέ γε δημηγοριῶν καὶ τῶν διαλέξεων καὶ εἰς τὸ ἀνόνητον περιισταμένων τοῖς ἐπιοῦσι τὰ ἱστορούμενα . τίνι γὰρ ἔσται τις λυσιτέλεια ἔλεγον “ ἐκ τοῦ γνῶναι τί μὲν ὁ δημαγωγὸς ὅδε διειλέχθη τῷ δήμῳ , τί δὲ τοῖς στρατιώταις ὁ στρατηγός , ἢ τί τοῖς πρέσβεσιν ὁ αὐ - τοκράτωρ ἐκεῖνος ἔφη τοῖς ἐκ Περσῶν , ἢ ἄλλος τοῖς ἐκ Κελτῶν ἢ Σκυθῶν ἢ τοῖς ἐξ Αἰγύπτου τυχὸν ἢ τοῖς ἐκ Δακῶν τε καὶ Τριβαλλῶν , τί δ’ ἕτερος τῇ συγκλήτῳ βουλῇ ἢ τῇ πληθύι τῇ δημότιδι δημηγορῶν προσωμίλησε ; ” τοὺς μὲν οὑν τοιαῦτα ἔλεγον τὰ τῶν ἱστοριῶν ἐκδεδωκέναι συγγράμματα , πεπλατυσμένα δηλαδὴ καὶ πρὸς τὸ φιλοτιμότερον ἀποκλί - νοντα , τοὺς δὲ ἀντιθέτως ἐκείνοις διατεθῆναι περὶ τὴν τῶν ἱστοριῶν συγγραφήν , βραχθρρημοσύνῃ χρησαμένουσ , κἀντεῦθεν περὶ τὰ καίρια ζημιοῦντας τοὺς περὶ τὰ σφῶν ἐσπουδακότας συγγράμματα , ἄτε καὶ αὐτὰς τὰς καιριωτέρας τόν πράξεων τῶν ἱστορουμένων παραλελοιπότας ἀνδρῶν , ἐνίας μέντοι καὶ ἐξυμνεῖσθαι δικαίας , βράχιστα δέ τινα περὶ ἐκείνων εἰπόντας , καὶ ταῦτα μήτε τὸ ἦθος ἐκείνων ἣ τὴν φύσιν παραδηλοῦντα καὶ τὴν προαίρεσιν , μήθ’ ὅπως τῶν βασιλευσάντων ἕκαστος τῆς βασιλείας ἐκράτησε , μήθ’ ὅστις ἦν πρὸ ταύτης , μήτ’ ἐκ τίνων ἐγένετο . τινὰ δὲ τῶν συγγραμμάτων τούτων καὶ ἀφελεστέρᾳ λίαν ἐκδεδόσθαι προσετίθουν τῇ φράσει , καὶ ἰδιωτικαῖς ἐκφέρεσθαι λέξεσιν ἢ καὶ βαρβάροις ἐνίοτε , συντεθεῖσθαί τε σολοικότερον , ὥστε κἀντεῦθεν ἀηδῶς τοὺς λόγοις ὡμιληκότας πρὸς αὐτὰ διατίθεσθαι . τοιαῦτα λέγοντες καὶ οὕτω τῶν ἱστορικῶν συγγραμμάτων ὡς εἴρηται καθαπτόμενοι , πολλάκις με παρέθηγον τὰς βίβλους ἀνὰ χεῖρας λαβεῖν , καὶ παρεάσαντα τὰ πολλά , ὣν τὰ μὲν τῇ μνήμῃ προσιζάνειν διὰ τὸ πλῆθος ἀποπεφύκασι , τὰ δ’ εἰς οὐδὲν τελευτῶσιν ὀνήσιμον , τὴν δέ γε πεπλατυσμένην ἐπιτεμόντα διήγησιν σύντομον ἱστορίαν ἐκδεδωκέναι συνοπτικῶς διδάσκουσαν τοὺς ἐπιόντας τὸ σύγγραμμα τὰ καιριώτερα τῶν πεπραγμένων ἢ καὶ ἄλλως συμβεβηκότων τοῖς περὶ ὣν ἡ συγγραφὴ διαλέγεται . Ἐκεῖνοι μὲν οὑν πρὸς τοιοῦτόν με παρεκίνουν ἀποδύσασθαι πόνημα καὶ τοιοῦδε συγγράμματος ἅψασθαι ·
Lemmas: εὔστοχος ἄν τις εἶπον ἐπιτωθάζω ἐγώ , μέγας σύ ὁ ἔργον ὁ πάρεργον . ἐσθίω γάρ ἐγώ ὡς ἀληθής πάλαι ὁ πρᾶγμα ἀφίημι καί τυρβάζω ἀπέχω καί ὁ μέσος μεταναστεύω καί κατά ἑαυτοῦ αἱρέω ζῶ ἀειφυγία τε ἑαυτοῦ καταψηφίζομαι , οὗτος ὁ κατά ἡμός οἰκονομέω ὁ ὑπέρ ἐγώ , ἐπεί ὁ δεσμός ἐγώ διαρρήγνυμι ὁ φίλος στερέω ἐγώ , οἶς οἶδα ἐκεῖνος λόγος , ἀλγεινός μέν ἐγώ , συμφέρω δέ πάντως , μηδείς ἕτερος μέτειμι ἢ ὅσος ψυχή καταρτίζω καί καθαίρω ὁ ἐντήκω αὐτός μόλυνση διά Φάυ - λότη πρᾶξις , καί τις ἐξιλεόω ὁ θέω ἐπί οἶς παροργίζω παρά ἐγώ , παραβαίνω ὁ ἐντολή αὐτός καί ὁ δικαίωμα , καί ζητέω οὗτος συγγνώμη ἐπί ὁ πταῖσμα . ἐγώ δέ ἀμελής πρός ὁ ἔργον ἐκ ὁ πρός ὁ καλός νωθρεία διατίθημι περί ὁ πάρεργον κατατείνω ὁ σπουδή . ἀλλά ἵνα τίς καί ὑπεραπολογέομαι ἐμαυτοῦ , οὐ οἴκοθεν ὁρμάω πρός ὁ ἐγχείρημα , ἀνήρ δέ ἐγώ φίλος πρός οὗτος παρέχω , σχολάζω βλέπω καί “ χράω ” λέγω ὁ σχολή πρός ἔργον κοινωφελής , καί κεῖμαι σύ πρός ὁ θεός ἐκ οὗτος ἀνταπόδομα . προσεπάγω γάρ ὡς ὁ περί ὁ ἱστορία πονέω καί ὁ πάλαι γίγνομαι συγγράφω , οἶς μέν διεξοδικός ὁ ἄλλος τε πρᾶξις ὁ παλαιός ἀνήρ καί ὁ στρατήγημα συγγράφω , παράταξις διηγέομαι καί συμπλοκή στράτευμα καί στρατοπεδεία καί χάραξ καί εἰμί τίς οὗτος ἕπω , πρός δέ ὁ περιήγησις χωρίον καί δυσχωρία ὁδός καί ὅρη προσάντης καί δύσβατος καί αὐλών στενοχωρία καί πόλις ὀχυρότης καί πύργωμα ὕψος μετέωρος καί ὡς ἄν τις φημί αἰθέριος · ὁ δέ καί πρός ἐπίδειξις συντέ - θείνω ὁ σύγγραμμα , ἐπιδείκνυμι ὅπως ἔχω περί ὁ γράφω δύναμις καί διά οὗτος δημηγορία τε μεταξύ τίθημι καί παρεκβατικώτερον ἢ καί ῥητορικός χράομαι ὁ λόγος · ἔνιοι δέ καί εἰς διάλογος ὁ φιλότιμος τελευτάω , ὥστε ὁπηνίκα περί τίνω ἑτεροδοξέω καί σφάλλω περί ὁ ὀρθός συγγράφω δόγμα , διαλέγω ποιέω πρός ἐκεῖνος ὡς πρός πάρειμι , καί διελέγχω αὐτός ὁ ὁ κακόδοξος , ἐκ ὁ ἱερός γραφεύς ὁ ἔλεγχος χοῦς παράγω , ἢ καί Ἰουδαῖος ἀντιλέγω , καί ἐθελοκακέω δείκνυμι αὐτός , εἰμί μή ὁ κατά ἐγώ μυστήριον δέχομαι , καί χρῆσις χράομαι προφητικός , καί πρός Ἕλλην αὖθις ἀντικαθίστημι , καί ὁ ὕθλος ἐκεῖνος εἰς μέσος παράγω , καί καταμωκάομαι ὁ μυθεύω αὐτός , καί ὁ αὖος - ὁ γραφή προφέρω ὁ κακοδοξία εἰς ἔλεγχος , εἰμί δέ ὅς γνωμολογέω τε καί ἠθικεύομαι . ὕσσος ἐσθίω φημί τοῖος πλείων ὁ ἀναγιγνώσκω ὁ ὁ ἱστορία ἐκεῖνος σύγγραμμα , ἵνα μή λέγω πᾶς , φορτικός τε καί παρέλκω ἡγέομαι , ὅτι τε σχολή εἰμί δήω πλείων , καί ὅτι , κἀν οὗτος τυγχάνω ὁ ἔπειμι ὁ ἱστορία τις , μάταιος ἐκεῖνος ἀποβαίνω ὁ περί οὗτος πονέω , ὁ μή - Κρής διήγημα ὁ περί παράταξις καί πολός - μῶν καί ὁ ὁ στρατιά διάκοσμος καί ὁ λοιπός ὁ ὅμοιος διαφεύγω ὁ μνήμη , ὁ δέ γε δημηγορία καί ὁ διάλεξις καί εἰς ὁ ἀνόνητος περιίστημι ὁ ἔπειμι ὁ ἱστορέω . τίς γάρ εἰμί τις λυσιτέλεια λέγω “ ἐκ ὁ γιγνώσκω τίς μέν ὁ δημαγωγός ὅδε διαιλέγω ὁ δῆμος , τίς δέ ὁ στρατιώτης ὁ στρατηγός , ἢ τίς ὁ πρέσβυς ὁ αὖος - τοκράτωρ ἐκεῖνος φημί ὁ ἐκ Πέρσης , ἢ ἄλλος ὁ ἐκ Κελτός ἢ Σκύθης ἢ ὁ ἐκ Αἴγυπτος τυγχάνω ἢ ὁ ἐκ Δάκης τε καί Τριβαλλός , τίς δέ ἕτερος ὁ σύγκλητος βουλή ἢ ὁ πληθύς ὁ δημότις δημηγορέω προσομιλέω ; ” ὁ μέν ἐν τοιοῦτος λέγω ὁ ὁ ἱστορία ἐκδίδωμι σύγγραμμα , πεπλατυσμένος δηλαδή καί πρός ὁ φιλότιμος ἀποκλί - μιαίνω , ὁ δέ ἀντιθέτως ἐκεῖνος διατίθημι περί ὁ ὁ ἱστορία συγγραφή , βραχθρρημοσύνῃ χράω , ἐντεῦθεν περί ὁ καίριος ζημιόω ὁ περί ὁ σφεῖς σπουδάζω σύγγραμμα , αὔγ-ασμα καί αὐτός ὁ καίριος ὁ πρᾶξις ὁ ἱστορέω παραλείπω ἀνήρ , ἔνιοι μέντοι καί ἐξυμνέω Δίκαιος , βραχύς δέ τις περί ἐκεῖνος εἶπον , καί οὗτος μήτε ὁ ἦθος ἐκεῖνος ὅς ὁ φύσις παραδηλόω καί ὁ προαίρεσις , μήτε ὅπως ὁ βασιλεύω ἕκαστος ὁ βασίλεια κρατέω , μήτε ὅστις εἰμί πρό οὗτος , μήτε ἐκ τίνω γίγνομαι . τις δέ ὁ σύγγραμμα οὗτος καί αφελής λίαν ἐκδίδωμι προστίθημι ὁ φράζω , καί ἰδιωτικός ἐκφέρω λέξις ἢ καί βάρβαρος ἐνίοτε , συντίθημι τε σόλοικος , ὥστε ἐντεῦθεν ἀηδής ὁ λόγος ὁμιλέω πρός αὐτός διατίθημι . τοιοῦτος λέγω καί οὗτος ὁ ἱστορικός σύγγραμμα ὡς εἴρω καθάπτω , πολλάκις ἐγώ παρατίθημι ὁ Βίβλος ἀνά χείρ λαμβάνω , καί παρεάω ὁ πολύς , ἐάν ὁ μέν ὁ μνήμη προσιζάνω διά ὁ πλῆθος ἀποφύω , ὁ δέ εἰς οὐδείς τελευτάω ὀνήσιμος , ὁ δέ γε πλατύνω ἐπιτέμνω διήγησις σύντομος ἱστορία ἐκδίδωμι συνοπτικός διδάσκω ὁ ἔπειμι ὁ σύγγραμμα ὁ καίριος ὁ πράσσω ἢ καί ἄλλως συμβεβηκός ὁ περί ἐάν ὁ συγγραφή διαλέγω . ἐκεῖνος μέν ἐν πρός τοιοῦτος ἐγώ παρακινέω ἀποδύω πόνημα καί τοιόσδε σύγγραμμα ἅπτω ·