joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 8.26
Ὁ δ’ Ἀννίβας , ἐπεὶ πρὸς χειμῶνα ἐγίνετο , καὶ οὔτε κατὰ χώραν χειμάσαι σπάνει τῶν ἀναγκαίων ἠδύνατο καὶ πολλαχῇ πειράσας ἐξιέναι τῆς Καμπανίας κεκώλυτο , τοιοῦτόν τι ἐμηχανήσατο . τοὺς αἰχμαλώτους πάντας , ἔνα μή τις αὐτῶν διαφύγῃ καὶ τὸ γινόμενον γνωρίσῃ τοῖς Ῥωμαίοις , κατέσφαξε · καὶ τὰς ἐν τῷ στρατοπέδῳ βοῦς ἀθροίσας δᾷδας τοῖς αὐτῶν προσέδησε κέρασι , καὶ πρὸς τὰ κατὰ τοὺς Σαυνίτας ὄρη ὑπὸ νύκτα χωρήσας τάς τε δᾷδας ἀνῆψε καὶ τὰς βοῦς ἐπετάραξεν . οἰστρηθεῖσαι δ ἐκεῖναι διὰ τὸ πῦρ καὶ τὴν ἔλασιν πολλαχῇ τὴν ὕλην ἐνέπρησαν , κἀκ τούτου ῥᾳδίαν παρέσχον αὐτῷ τὴν ὑπέρβασιν . οἱ γὰρ ἔν τῷ πεδίῳ Ῥωμαῖοι καὶ οἱ ἐν τοῖς μετεώροις , ἐνέδρας πτοηθέντες , οὐκ ἐκινήθησαν . καὶ οὕτως ὁ Ἀννίβας διῆλθε καὶ ἐς τὴν Σαυνίτιδα ἐκομίσθη . Ὁ οὖν Φάβιος μεθ’ ἡμέραν τὸ γενόμενον γνοὺς κατεθίωξε , καὶ τούς τε καταλελειμμένους ἐν τῇ ὁδῷ , ἔνα σφᾶς εἴρξωσι , τρεψάμενος , καὶ τοὺς βοηθήσαντας αὐτοῖς κρατήσας , ἐστρατοπεδεύσατο μὲν οὐ πόρρω τῶν πολεμίων , οὐ μέντοι καὶ ἐς χεῖρας ἐκείνοις ἦλθεν , ἀλλ’ ἀποσκίδνασθαί τε αὐτοὺς καὶ προνομεύειν ἐκώλυεν · ὥστε τὸν Ἀννίβαν ἀπορήσαντα τὸ μὲν πρῶτον ἐπὶ τὴν Ῥώμην ὁρμήσαι · ὡς δ’ οὐκ ἐμάχετο , δι’ ἡσυχίας δὲ παρηκολούθει ὁ Φάβιος , αὖθις ὑπέστρεψεν εἰς τὸ Σαύνιον . καὶ ὁ Φάβιος αὐτῷ ἐφεπόμενος δι’ ἀσφαλείας προσήδρευε , προμηθούμενος μήτε τῶν οἰκείων ἀποβαλεῖν τινας , καὶ αὐτός μὲν τῶν ἀναγκαίων ἐν εὐπορίᾳ τυγχάνων , ἐκείνῳ δὲ τῶν ὅπλων ἐκτὸς οὐδὲν προσεῖναι ὁρῶν , καὶ μηδ’ οἴκοθεν προσιοῦσαν ἐπικουρίαν . οἶ γὰρ Καρχηδόνιοι καὶ ἐν γέλωτι αὐτόν ἐποιοῦντο , γράφοντα εὖ πράττειν καὶ πολλὰ κατορθοῦν , καὶ στρατιώτας παρ’ αὐτῶν αἰτοῦντα καὶ χρήματα , λέγοντες μὴ συμφωνεῖν τὰς αἰτήσεις ταῖς κατορθώσεσι . τοὺς γὰρ νικῶντας προσήκειν καὶ τῷ παρόντι ἀρκεῖσθαι στρατεύματι , καὶ χρήματα στέλλειν οἴκαδε , ἀλλ’ οὐ προσαιτεῖν . Ἕως μὲν οὖν ἐνεδήμει ὁ Φάβιος , δεινὸν οὐδὲν τοῖς Ῥωμαίοις ἐγένετο , ὡς δ’ ἐκεῖνος εἰς τὴν Ρώμην ἀπῆρε κατά τι δημόσιον , ἔπταισαν . ὁ γὰρ Ῥοῦφος ὁ ἵππαρχος , φρόνημα κενὸν ὑπὸ νεότητος ἔχων καὶ τῶν πολεμικῶν σφαλμάτων ἀπερίοπτος ὢν καὶ τῇ μελλήσει τοῦ Φαβίου ἀχθόμενος , ἐπεὶ τὴν προστασίαν τῆς στρατιᾶς μόνος ἔσχε , τῶν μὲν ἐντολῶν τοῦ δικτάτωρος ὠλιγώρησεν , ὁρμήσας δ᾿ εἰς παράταξιν τὸ μὲν πρῶτον νικᾶν ἔδοξεν , εἶτα ἡττήθη . κἂν πανσυδὶ διεφθάρη , εἰ μή τινες Σαυνιτῶν κατὰ τύχην τοῖς ῾Ρωμαίοις ἐπίκουροι ἀφικνούμενοι δόξαν τοῖς Καρχηδονίοις παρέσχον προσιέναι τὸν Φάβιον . ἀναχωρησάντων οὖν διὰ τοῦτο κεκρατηκέναι ἐνόμισε , καὶ ἐς τὴν ῾Ρώμην τὸ ἔργον μεγαλύνων καὶ τὸν δικτάτωρα προσδιαβάλλων ἐπέστειλεν , ὀκνηρὸν καὶ μελλητὴν αὐτὸν καλῶν καὶ τὰ τῶν ἐναντίων φρονοῦντα . Οἱ δ᾿ ἐν τῇ ῾Ρώμῃ νενικηκέναι τὸν ῾Ροῦφον ὄντως ἐνόμισαν , καὶ οἷα παρὰ δόξαν θαρσήσαντες καὶ ἐπῄνουν αὐτὸν καὶ ἐτίμων , καὶ τὸν Φάβιον ἐν ὑποψίᾳ σχόντες διὰ ταῦτα καὶ ὅτι τὰ ἐν Καμπανία χωρία αὐτοῦ οὐκ ἐδῄωσαν , μικροῦ καὶ τῆς ἀρχῆς ἂν παρέλῦσαν . ἀλλ᾿ ἐκεῖνον μὲν χρήσιμον νομίζοντες εἶναι οὐκ ἔπαυσαν , τῷ δ᾿ ἱππάρχῳ τὴν αὐτὴν ἐξουσίαν προσένειμαν , ὥστ᾿ ἄμφω ἀπὸ τῆς ἴσης ἄρχειν . δοξάντων δὲ τούτων ὁ μὲν Φάβιος οὔτε τοῖς πολίταις οὔτε τῷ ῾Ρούφῳ ἔσχεν ὀργήν , ὁ δὲ ῾Ροῦφος , οὐδὲ πρὶν ὀρθῶς φρονῶν , τότε μάλιστα ἐπεφύσητο καὶ κατέχειν ἑαυτὸν οὐκ ἠδύνατο , ἀλλ᾿ ἡμέραν ἠξίου παρ᾿ ἡμέραν ἢ καὶ πλείους ἐφεξῆς ἐναλλὰξ μόνος ἄρχειν . δείσας δ᾿ ὁ Φάβιος μή τι κακὸν ἐξεργάσηται , εἰ πάσης τῆς δυνάμεως γένοιτο ἐγκρατής , πρὸς οὐδέτερον αὐτῷ συνῄνεσεν , ἀλλ᾿ ἐνείματο τὸ στρατόπεδον , ὥστε τοῖς ὑπάτοις ἐπ᾿ ἴσης ἰδίαν ἑκάτερον ἰσχὺν ἔχειν . καὶ παραχρῆμα ὁ ῾Ροῦφος ἀπεστρατοπεδεύσατο , ἵνα διάδηλος ᾖ ὅτι καθ᾿ ἑαυτὸν ἄρχει , ἀλλ᾿ οὐχ ὑπὸ τῷ δικτάτωρι . ὁ οὖν Ἀννίβας τοῦτο αἰσθόμενος ἐς μάχην αὐτὸν ὑπηγάγετο , ὡς ἐπὶ καταλήψει χωρίου προσελθών · καὶ περιστοιχισάμενος ἐξ ἐνέδρας εἰς κίν - δυνον κατέστησεν ὡς πανστρατιᾷ ἐξελεῖν , εἰ μὴ ὁ Φάβιος κατὰ νώτου αὐτῷ προσπεσὼν ἐκώλυσε . Παθὼν οὖν τοῦτο ὁ ῾Ροῦφος μετεβάλετο , καὶ τὸ στράτευμά τε τὸ περίλοιπον ἐς τὸν Φάβιον εὐθὺς ἤγαγε , καὶ τὴν ἀρχὴν παραδέδωκεν , οὐδ᾿ ἀνέμεινε τὸν δῆμον ἀναψηφίσασθαι , ἀλλ᾿ ἐθελοντὴς τὴν ἡγεμονίαν , ἣν παρ᾿ αὐτοῦ μόνος ἱππάρχων ἔλαβεν , ἀφῆκε . καὶ αὐτὸν ἐπὶ τούτῳ πάντες ἐπῄνεσαν . καὶ ὁ Φάβιος αὐτίκα μηδὲν ἐνδοιάσας πᾶσαν ἐδέξατο , καὶ ὁ δῆμος αὐτὸ ἀπεδέξατο . καὶ μετὰ ταῦτα αὐτός τε ἀσφαλέστατα προέστη τοῦ στρατεύματος , καὶ μέλμέλλων ἀπαλλαγήσεσθαι τῆς ἀρχῆς τοὺς ὑπάτους μετεπέμψατο καὶ τὸ στράτευμα σφίσι παρέδωκε καὶ πάνθ᾿ ὅσα πραχθῆναι ἐχρῆν παρῄνεσεν ἀφθονώτατα . κἀκεῖνοι θρασέως οὐδέν , ἀλλὰ κατὰ τὴν ὑποθήκην τοῦ Φαβίου ἅπαντα ἔπραξαν , καίπερ ὁ Γέμινος καὶ προκατωρθώκει τι . τὸ γὰρ ναυτικὸν τῶν Καρχηδονίων ἰδὼν ὁρμῆσαν μὲν ἐπὶ τὴν Ἰταλίαν , διὰ δὲ τὴν ἀντιπαρασκευὴν αὐτῶν μὴ προσμίξαν αὐτῇ , ἐπεκπλεύσας τά τε τῶν Κυρνίων καὶ τὰ τῶν Σαρδονίων ἐν τῷ παράπλῳ ἐβεβαιώσατο , καὶ ἐς την Λιβύην ἐκβὰς ἐλεηλάτησε τὴν παραλίαν αὐτῆς . ταῦτα μὲν ἔπραξεν , οὐ μέντοι δι᾿ αὐτὰ ἐπεφύσητο ὥστε πρὸς τὸν Ἀννίβαν διακινδυνεῦσαι , ἀλλὰ ταῖς ἐντολαὶς τοῦ Φαβίου ἐνέμεινεν . ὅθενπερ καὶ αἱ πόλεις οὐκέθ᾿ ὁμοίως τοῖς Καρχηδονίοις προσετίθεντο . ἐφοβοῦντο γὰρ μὴ ὁ Ἀννίβας τῆς Ἰταλίας ἐκπέσῃ , καὶ κακόν τι αὐτοὶ ὑπὸ Ῥωμαίων ἄτε προσοίκων πάθωσι . καὶ οἱ μὲν πλείους τό ἀποβησόμενον ἐσκόπουν , ὀλίγοι δὲ πρὸς τοὺς ῾Ρωμαίους αὖθις μετέστησαν , καὶ ἀναθήματά τινες αὐτοῖς ἔπεμψαν . καὶ τοῦ Ἱέρωνος C πολλὰ πεπομφότος , σῖτον καὶ Νίκης ἄγαλμα οἱ ῾Ρω - μαῖοι μόνα ἔλαβον , καίπερ ἐν ἀχρηματίᾳ ὄντες , ὥστε τὸ ἀργυροῦν νόμισμα , ἀμιγὲς καὶ καθαρὸν γινόμενον πρότερον , χαλκῷ προσμίξαι .
Lemmas: ὁ δέ Ἀννίβας , ἐπεί πρός χειμών γίγνομαι , καί οὔτε κατά χώρα χειμάζω σπάνις ὁ ἀναγκαῖος δύναμαι καί πολλαχῆ πειράζω ἔξειμι ὁ Καμπανία κωλύω , τοιοῦτος τίς μηχανάομαι . ὁ αἰχμάλωτος πᾶς , νάω μή τις αὐτός διαφεύγω καί ὁ γίγνομαι γνωρίζω ὁ Ῥωμαῖος , κατασφάζω · καί ὁ ἐν ὁ στρατόπεδον βοῦς ἀθροίζω δαίς1 ὁ αὐτός προσδέω κέρας , καί πρός ὁ κατά ὁ Σαυνίτης ὄρος ὑπό νύξ χωρέω ὁ τε δαίς1 ἀνάπτω καί ὁ βοῦς ἐπιταράσσω . οἰστράω δ ἐκεῖνος διά ὁ πῦρ καί ὁ ἔλασις πολλαχῆ ὁ ὕλη ἐμπίμπρημι , ἐκ οὗτος ῥᾴδιος παρέχω αὐτός ὁ ὑπέρβασις . ὁ γάρ ἐν ὁ πεδίον Ῥωμαῖος καί ὁ ἐν ὁ μετέωρος , ἐνέδρα πτοέω , οὐ κινέω . καί οὕτως ὁ Ἀννίβας διέρχομαι καί εἰς ὁ Σαυνῖτις κομίζω . ὁ οὖν Φάβιος μετά ἡμέρα ὁ γίγνομαι γιγνώσκω κατεθιωξος , καί ὁ τε καταλείπω ἐν ὁ ὁδός , νάω σφεῖς εἴργω , τρέπω , καί ὁ βοηθέω αὐτός κρατέω , στρατοπεδεύω μέν οὖον πόρρω ὁ πολέμιος , οὖον μέντοι καί εἰς χείρ ἐκεῖνος ἔρχομαι , ἀλλά ἀποσκίδνημι τε αὐτός καί προνομεύω κωλύω · ὥστε ὁ Ἀννίβας ἀπορέω ὁ μέν πρῶτος ἐπί ὁ Ῥώμη ὁρμάω · ὡς δέ οὐ μάχομαι , διά ἡσυχία δέ παρακολουθέω ὁ Φάβιος , αὖθις ὑποστρέφω εἰς ὁ σαύνιον . καί ὁ Φάβιος αὐτός ἐφέπω διά ἀσφάλεια προσεδρεύω , προμηθέομαι μήτε ὁ οἰκέω ἀποβάλλω τις , καί αὐτός μέν ὁ ἀναγκαῖος ἐν εὐπορία τυγχάνω , ἐκεῖνος δέ ὁ ὅπλον ἐκτός οὐδείς πρόσειμι ὁράω , καί μηδέ οἴκοθεν πρόσειμι ἐπικουρία . οἶς γάρ Καρχηδόνιος καί ἐν γέλως αὐτός ποιέω , γράφω εὕω πράσσω καί πολύς κατορθόω , καί στρατιώτης παρά αὐτός αἰτέω καί χρῆμα , λέγω μή συμφωνέω ὁ αἰτέω ὁ κατόρθωσις . ὁ γάρ Νίκη προσήκω καί ὁ πάρειμι ἀρκέω στράτευμα , καί χρῆμα στέλλω οἴκαδε , ἀλλά οὖον προσαιτέω . Ἕως μέν οὖν ἐνδημέω ὁ Φάβιος , δεινός οὐδείς ὁ Ῥωμαῖος γίγνομαι , ὡς δέ ἐκεῖνος εἰς ὁ Ῥώμη ἀπαίρω κατά τίς δημόσιος , πταίω . ὁ γάρ Ῥοῦφος ὁ Ἵππαρχος , φρόνημα κενός ὑπό νεότης ἔχω καί ὁ πολεμικός σφάλμα ἀπερίοπτος εἰμί καί ὁ μέλλω ὁ Φάβιος ἄχθομαι , ἐπεί ὁ προστασία ὁ στρατιά μόνος ἔχω , ὁ μέν ἐντολή ὁ δικτάτωρ ὀλιγωρέω , ὁρμάω δέ εἰς παράταξις ὁ μέν πρῶτος νικάω δοκέω , εἶτα ἡσσάομαι . κἀν πανσυδί διαφθείρω , εἰμί μή τις Σαυνίτης κατά Τύχη ὁ Ῥωμαῖος ἐπίκουρος ἀφικνέομαι δόξα ὁ Καρχηδόνιος παρέχω πρόσειμι ὁ Φάβιος . ἀναχωρέω οὖν διά οὗτος κρατέω νομίζω , καί εἰς ὁ Ρώμη ὁ ἔργον μεγαλύνω καί ὁ δικτάτωρ προσδιαβάλλω ἐπιστέλλω , ὀκνηρός καί μελλητής αὐτός καλός καί ὁ ὁ ἐναντίος φρονέω . ὁ δέ ἐν ὁ Ῥώμη νικάω ὁ Ροῦφος εἰμί νομίζω , καί οἷος παρά δόξα θαρσέω καί ἐπαινέω αὐτός καί τιμάω , καί ὁ Φάβιος ἐν ὑποψία ἔχω διά οὗτος καί ὅτι ὁ ἐν Καμπανία χωρίον αὐτός οὐ δῃόω , μικρός καί ὁ ἀρχή εἄν παραλύω . ἀλλά ἐκεῖνος μέν χρήσιμος νομίζω εἰμί οὐ παύω , ὁ δέ Ἵππαρχος ὁ αὐτός ἐξουσία προσνέμω , ὥστε ἄμφω ἀπό ὁ ἴσος ἄρχω . δοκέω δέ οὗτος ὁ μέν Φάβιος οὔτε ὁ πολίτης οὔτε ὁ ῾ρουφαω ἔχω ὀργή , ὁ δέ Ροῦφος , οὐδέ πρίν ὀρθῶς φρονέω , τότε μάλιστα φυσάω καί καταχέω ἑαυτοῦ οὐ δύναμαι , ἀλλά ἡμέρα ἀξιόω παρά ἡμέρα ἢ καί πλείων ἐφεξῆς ἐναλλάξ μόνος ἄρχω . δείδω δέ ὁ Φάβιος μή τίς κακός ἐξεργάζομαι , εἰμί πᾶς ὁ δύναμις γίγνομαι ἐγκρατής , πρός οὐδέτερος αὐτός συναινέω , ἀλλά νέμω ὁ στρατόπεδον , ὥστε ὁ ὕπατος ἐπί ἴσος ἴδιος ἑκάτερος ἰσχύς ἔχω . καί παραχρῆμα ὁ Ροῦφος ἀποστρατοπεδεύομαι , ἵνα Διάδηλος εἰμί ὅτι κατά ἑαυτοῦ ἄρχω , ἀλλά οὐ ὑπό ὁ δικτάτωρ . ὁ οὖν Ἀννίβας οὗτος αἰσθάνομαι εἰς μάχη αὐτός ὑπάγω , ὡς ἐπί καταλαμβάνω χωρίον προσέρχομαι · καί περιστοιχίζω ἐκ ἐνέδρα εἰς κίς - δύο καθίστημι ὡς πανστρατιᾷ ἐξαιρέω , εἰμί μή ὁ Φάβιος κατά νῶτον αὐτός προσπίτνω κωλύω . πάσχω οὖν οὗτος ὁ Ροῦφος μεταβάλλω , καί ὁ στράτευμα τε ὁ περίλοιπος εἰς ὁ Φάβιος εὐθύς ἄγω , καί ὁ ἀρχή παραδίδωμι , οὐδέ ἀναμένω ὁ δῆμος ἀναψηφίζω , ἀλλά ἐθελοντής ὁ ἡγεμονία , ὅς παρά αὐτός μόνος ἵππαρχος λαμβάνω , ἀφίημι . καί αὐτός ἐπί οὗτος πᾶς ἐπαινέω . καί ὁ Φάβιος αὐτίκα μηδείς ἐνδοιάζω πᾶς δέχομαι , καί ὁ δῆμος αὐτός ἀποδείκνυμι . καί μετά οὗτος αὐτός τε ἀσφαλής προίστημι ὁ στράτευμα , καί μέλμέλλων ἀπαλλάσσω ὁ ἀρχή ὁ ὕπατος μεταπέμπω καί ὁ στράτευμα ὅς παραδίδωμι καί πᾶς ὅσος πράσσω χρή παραινέω ἄφθονος . ἐκεῖνος θρασύς οὐδείς , ἀλλά κατά ὁ ὑποθήκη ὁ Φάβιος ἅπας πράσσω , καίπερ ὁ Γέμινος καί προκατορθόω τίς . ὁ γάρ ναυτικόν ὁ Καρχηδόνιος εἶδον ὁρμάω μέν ἐπί ὁ Ἰταλία , διά δέ ὁ ἀντιπαρασκευή αὐτός μή προσμείγνυμι αὐτός , ἐπεκπλέω ὁ τε ὁ Κύρνιοι καί ὁ ὁ σαρδώ ἐν ὁ παράπλοος βεβαιόω , καί εἰς ὁ Λιβύη ἐκβαίνω λεηλατέω ὁ παράλιος αὐτός . οὗτος μέν πράσσω , οὖον μέντοι διά αὐτός φυσάω ὥστε πρός ὁ Ἀννίβας διακινδυνεύω , ἀλλά ὁ ἐντολή ὁ Φάβιος ἐμμένω . ὅθεν καί ὁ πόλις οὐκέτι ὁμοίως ὁ Καρχηδόνιος προστίθημι . φοβέω γάρ μή ὁ Ἀννίβας ὁ Ἰταλία ἐκπίπτω , καί κακός τίς αὐτός ὑπό Ῥωμαῖος αὔγ-ασμα πρόσοικος πάσχω . καί ὁ μέν πλείων ὁ ἀποβαίνω σκοπέω , ὀλίγος δέ πρός ὁ Ῥωμαῖος αὖθις μεθίστημι , καί ἀνάθημα τις αὐτός πέμπω . καί ὁ Ἱέρων C πολύς πέμπω , σῖτος καί Νίκη ἄγαλμα ὁ Ῥω - Μάϊος μόνος λαμβάνω , καίπερ ἐν ἀχρηματία εἰμί , ὥστε ὁ ἀργύρεος νόμισμα , ἀμιγής καί καθαρός γίγνομαι πρότερος , χαλκός προσμείγνυμι .