joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 16.12
Αὐτοκράτωρ δὲ γεγονὼς ὁ Λέων αὐτίκα πρὸς ἄμυναν διανέστη τοῦ Σανταβαρηνοῦ . ὑποπτεύων δὲ ὡς ἀντιλήψεται τούτου ὁ πατριάρχης Φώτιος , φιλίως πρὸς αὐτὸν διακείμενος , αἰτίας πλάττει κατὰ τοῦ πατριάρχου , καὶ ἐξωθεῖ τῆς ἐκκλησίας αὐτόν , καὶ ἐν τῇ τῶν Ἀρμενιακῶν περιορίζει μονῇ , πατριάρχην δὲ Στέφανον προεχειρίσατο , τὸν οἰκεῖον ὁμαίμονα , καὶ ὅτι μὴ ἦν Ἡρακλείας ἀρχιερεύς , ὑπὸ τοῦ πρωτοθρόνου κεχειροτόνητο . ἀχθῆναι δ’ ἐξ Εὐχαΐτων ἐκέλευσε τὸν Σανταβαρηνόν · τῆς ἐκεῖ γὰρ ἐκ - κλησίας προήδρευε . πέμψας δὲ εἰς τήν ἐν Χρυσο - πόλει μονὴν τοῦ Φιλιππικοῦ , ὅπου ὁ βασιλεὺς Μιχαὴλ ἐτέθαπτο , ἐξάγει τὸ σῶμα τούτου ἐκ σοροῦ , καὶ μετὰ προπομπῆς πολλῆς καὶ βασιλείου τιμῆς εἰς τὸν τῶν ἀγίων Ἀποστόλων ναὸν κατατίθησιν ἐν λάρνακι μαρμαρίνῃ , καὶ τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ παρόντων ἐπὶ τῇ προπομπῇ , τοῦ τε Ἀλεξάνδρου καὶ τοῦ πατριάρχου . τῇ δὲ τοῦ Ζαούτζη θυγατρὶ συμφθειρόμενος ἔτι ζώσης Θεοφανοῦς τῆς αὐτοῦ γαμετῆς τὸν πατέρα ταύτης μάγιστρον ἐτίμησε καὶ λογοθέτην τοῦ δρόμου , μετέπειτα μέντοι καὶ βασιλεοπάτορα , αὐτὸς τὸ ὄνομα ἐφευρών . ἐξ ἐμπρησμοῦ δὲ μετὰ τῶν ἄλλων καὶ τοῦ ναοῦ τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Θωμᾶ πυρποληθέντος , ὁ βασιλεὺς οὗτος αὐτὸν ἀνεκαίνισεν . ἤδη δὲ καὶ ὁ Σανταβαρηνὸς ἤχθη καὶ εἰς τὰ ἐν ταῖς Πηγαῖς ἐφρουρεῖτο βασίλεια , ἔνθα πέμψας ὁ βασιλεὺς καὶ ἀφειδῶς αὐτὸν αἰκισάμενος , ἐν Ἀθήναις ὑπερόριον ἔθετο . οὐ πολὺ τὸ ἐν μέσῳ καὶ πέμψας ἐκεῖ ἐξέκοψε τὰ ὄμματα μετὰ δὲ πλείους ἐνιαυτοὺς τῆς ὑπερ - ορίας τε τὸν ἄνθρωπον ἐπανήγαγε καὶ προνοίας ἠξίωσε . ὁ δὲ Λογγιβαρδίας δοὺξ Ἁγίων , τοῦ ῥῆγός Φραγγίας τυγχάνων γαμβρός , ἐπεὶ τὸν θάνατον τοῦ Βασιλείου ἐπύθετο , τὰς πρὸς Ῥωμαίους συνθήκας ἠθέτησε καὶ τήν χώραν ἅπασαν ᾠκειώσατο . διὸ τὸν ἐπὶ τῆς τραπέζης ἔπεμψεν ὁ βασιλεὺς κατ’ αὐτοῦ μετὰ τῶν δυτικῶν ταγμάτων , ὃς συμμίξας αὐτῷ ἡττήθη · καὶ πάντας σχεδὸν οὓς ἐπήγετο ἀπεβάλετο , μόλις αὐτὸς διαδράς . τοῦ δὲ πατριάρχου Στεφάνου ἐκλελοιπότος Ἀντώνιος προκεχείριστο πατριάρχης , ὃς Καυλέας ὠνόμαστο . τῶν δὲ Βουλγάρων ἐνσπόνδων ὄντων καὶ ἐμπορίας ποιουμένων μετὰ 'Ρωμαίων , οἱ τοῖς τελωνήμασιν ἐφεστῶτες ἄδικα αὐτοὺς εἰσέ — πρᾶττον τέλη . τοῦτο τῷ αὐτῶν ἄρχοντι Συμεὼν λαβὰς ζητοῦντι τοῦ κατὰ Ῥωμαίων πόλεμον ἄρασθαι εἰς πρόφασιν ἤρκεσε . καὶ μέντοι καὶ ἤρατο , καὶ Ῥωμαϊκὸν αὐτῷ ἀνθοπλισάμενον στράτευμα καὶ πολλοὶ μὲν ἔπεσον τῶν Ῥωμαίων καὶ ὁ αὐτός · πολλοὶ δ’ ἑάλωσαν , ὧν τὰς ῥῖνας ὁ Συμεὼν ἐκτεμὼν ἐπανελθεῖν ἀφῆκε πρὸς τὸ Βυζάντιον . τούτοις περιαλγήσας ὁ βασιλεύς , δώροις τοὺς Τούρκους ἔπεισε τοὺς περὶ τὸν Ἴστρον , οἱ καὶ Οὖγγροι καλοῦνται , τοῖς Βουλγάροις ἐπεξελθεῖν καὶ ὅση δύναμις κακῶσαι αὐτούς , καὶ αὐτὸς δὲ ὁ βασιλεὺς διά τε θαλάσσης καὶ διὰ γῆς ἡτοίμαστο ὅπλα κινῆσαι κατὰ τῶν Βουλγάρων , τῷ πατρικίῳ Νικη - φόρῳ τῷ Φωκᾷ τὸν κατ’ αὐτῶν ἀναθέμενος πόλεμον , δομέστικον τῶν σχολῶν αὐτὸν προβαλόμενος . πρὸ τοῦ πολέμου δὲ τὸν κοιαίστωρα στέλλει ὁ αὐτοκράτωρ πρὸς Συμεὼν περὶ εἰρήνης πρεσβεύσοντα . ὁ δὲ βάρβαρος δόλῳ τοῦτον ὑποτοπήσας ἐλθεῖν κα - θείργνυσι καὶ δεσμεῖ καὶ τῷ Φωκᾷ ἀντεμάχετο . ἐκείνου δὲ περὶ τοῦτον ἀσχολουμένου οἱ Οὖγγροι τὴν χώραν αὐτοῦ ἐληίσαντο . διὸ τὸν Φωκᾶν λιπὼν κατ’ ἐκείνων ἐξώρμησε , καὶ συμβαλὼν αὐτοῖς ἥττητο , πολλῶν μὲν σφαγέντων Βουλγάρων , πλειόνων δ’ ἁλόντων , αὐτοῦ δὲ τοῦ Συμεὼν μόλις ἐν Δοροστόλῳ φυγόντος · τοῦτο δ’ ἡ Δρίστρα ἐστί . τοὺς δ’ αἰχμαλώτους Βουλγάρους ὁ βασιλεὺς παρὰ Οὔγγρων ἐπρίατο καὶ ὁ Συμεὼν περὶ εἰρήνης ἱκέτευε . καὶ πιστεύσας τοῖς λόγοις ἐκείνου ὁ βασιλεὺς τὸν Χοιροσφάκτην ἀπέστειλε σπονδὰς ποιησόμενον , ὃν ὁ βάρβαρος κατέσχε τε καὶ ἐδέσμησεν . αὐτὸς δὲ τοῖς Τούρκοις ἐπῆλθε , καὶ ἐτρέψατό τε αὐτοὺς τῇ χώρᾳ σφῶν ἐλυμήνατο . εἶτα ἐπέστειλε τῷ Λέοντι μὴ ἄν ποτε σπείσασθαι , εἰ μὴ τοὺς αἰχμαλώτους Βουλγάρους λήψοιτο πρότερον · καὶ τούτους λαβὼν οὐκ ἐσπείσατο . ὁ γοῦν βασιλεὺς τοῖς τ’ δ’ τάγμασι τοῖς ἑῴοις καἰ τοῖς ἑσπερίοις ὁμοῦ συνελθοῦσι κατὰ τῶν Βουλγάρων ἐχρήσατο , ἀλλ’ ἡττήθησαν ἅπαντα τῷ Συμεὼν προσβαλόντα . καὶ τὰ μὲν τῶν Βουλγάρων τοῦτον εἶχε τὸν τρόπον . ὁ δὲ βασιλεὺς έν ἀγροῖς τισι τῇ τοῦ Ζαούτζη συνὼν θυγατρὶ τῇ Ζωῇ ἐπεβουλεύθη παρά τινων . αἰσθομένης δὲ τῆς Ζωῆς ἐκ θροῦ τὴν ἐπιβουλὴν καὶ διυπνισάσης τὸν βασιλέα κοιμώμενον , αὐτίκα ἐκεῖνος ἐπανῆλθεν εἰς τὰ βασίλεια , καὶ οὕτω διέφυγε τὴν ἐπιβουλήν . ἄρτι δὲ τῆς βασιλίδος θανούσης Θεοφανοῦς τὴν εἰρημένην Ζωὴν ὁ βασιλεὺς Αὐγούσταν ἀνηγόρευσε καὶ νόμιμον ἔθετο γαμετήν τὴν πρὶν αὐτοῦ παλλακήν , ἡ ἐπ’ ὀλίγον τῆς εὐτυχίας ἀπώνατο · ἐνιαυτὸν γὰρ ἴνα ἐπὶ μησὶν ὀκτὼ τῇ βασιλείᾳ ἐπιβιώσασα τέθνη - κεν . ἑτέρα δ’ αὖθις ἐπιβουλὴ μηνύεται τῷ βασι - λεῖ , ἣν ἐμελέτα ὁ πηκτῆς Βασίλειος , τοῦ Ζαούτζη τυγχάνων ἀνεψιός . ὃς τὸ ἀπόρρητον τῷ ἐκτομίᾳ Σαμωνᾷ ἐκοινώσατο , ὅρκοις πρότερον βεβαιώσαντι ὡς ἀνέκφορον τηρήσει τὸ λεχθησόμενον . ἦν δὲ ὁ Σαμωνᾶς ἐξ Ἀγαρηνῶν , καὶ μαθὼν τὸ κατὰ τοῦ κρατοῦντος μελέτημα , εὐθὺς ἐκφέρει πρὸς αὐτὸν τὸ μυστήριον . καὶ κατεσχέθη μὲν ὁ Βασίλειος καὶ οἶ συνίστορες τοὐ βουλεύματος , ὁ δὲ Σαμωνᾶς ἐτιμήθη πρωτοσπαθάριος καὶ ᾠκειώθη τῷ βασιλεῖ .
Lemmas: Αὐτοκράτωρ δέ γίγνομαι ὁ Λέων αὐτίκα πρός ἄμυνα διανίσταμαι ὁ Σανταβαρηνός . ὑποπτεύω δέ ὡς ἀντιλαμβάνω οὗτος ὁ πατριάρχης Φώτιος , φίλιος πρός αὐτός διάκειμαι , αἴτιος πλάσσω κατά ὁ πατριάρχης , καί ἐξωθέω ὁ ἐκκλησία αὐτός , καί ἐν ὁ ὁ Ἀρμενιακός περιορίζω μονή , πατριάρχης δέ Στέφανος προχειρίζω , ὁ οἰκέω ὁμαίμων , καί ὅτι μή εἰμί Ἡράκλεια ἀρχιερεύς , ὑπό ὁ πρωτόθρονος χειροτονέω . ἄγω δέ ἐκ εὐχαίτης κελεύω ὁ Σανταβαρηνός · ὁ ἐκεῖ γάρ ἐκ - Κλησίας προεδρεύω . πέμπω δέ εἰς ὁ ἐν Χρυσό - πόλις μονή ὁ Φιλιππικός , ὅπου ὁ βασιλεύς Μιχαήλ θάπτω , ἐξάγω ὁ σῶμα οὗτος ἐκ σορός , καί μετά προπομπή πολύς καί βασίλειος τιμή εἰς ὁ ὁ Ἀγίων ἀπόστολος ναός κατατίθημι ἐν λάρναξ μαρμάρινος , καί ὁ ἀδελφός αὐτός πάρειμι ἐπί ὁ προπομπή , ὁ τε Ἀλέξανδρος καί ὁ πατριάρχης . ὁ δέ ὁ Ζαούτζης θυγάτηρ συμφθείρω ἔτι ζώννυμι Θεοφάνης ὁ αὐτός γαμετή ὁ πατήρ οὗτος μάγιστρος τιμάω καί λογοθέτης ὁ δρόμος , μετέπειτα μέντοι καί βασιλεοπάτωρ , αὐτός ὁ ὄνομα ἐφευρίσκω . ἐκ ἐμπρησμός δέ μετά ὁ ἄλλος καί ὁ ναός ὁ ἅγιος ἀπόστολος Θωμᾶς πυρπολώ , ὁ βασιλεύς οὗτος αὐτός ἀνακαινίζω . ἤδη δέ καί ὁ Σανταβαρηνός ἄγω καί εἰς ὁ ἐν ὁ Πηγαί φρουρέω βασίλεια , ἔνθα πέμπω ὁ βασιλεύς καί ἀφειδής αὐτός αἰκίζω , ἐν Ἀθῆναι ὑπερόριος τίθημι . οὖον πολύς ὁ ἐν μέσος καί πέμπω ἐκεῖ ἐκκόπτω ὁ ὄμμα μετά δέ πλείων ἐνιαυτός ὁ ὑπερ - ὁρία τε ὁ ἄνθρωπος ἐπανάγω καί πρόνοια ἀξιόω . ὁ δέ Λογγιβαρδίας δούξ Ἁγίων , ὁ ῥῆγος Φραγγιάς τυγχάνω γαμβρός , ἐπεί ὁ θάνατος ὁ Βασίλειος πυνθάνομαι , ὁ πρός Ῥωμαῖος συνθήκη ἀθετέω καί ὁ χώρα ἅπας οἰκειόω . διό ὁ ἐπί ὁ τράπεζα πέμπω ὁ βασιλεύς κατά αὐτός μετά ὁ δυτικός τάγμα , ὅς συμμίγνυμι αὐτός ἡσσάομαι · καί πᾶς σχεδόν ὅς ἐπάγω ἀποβάλλω , μόλις αὐτός διαδράς . ὁ δέ πατριάρχης Στέφανος ἐκλείπω Ἀντώνιος προχειρίζω πατριάρχης , ὅς καυλεα ὀνομάζω . ὁ δέ Βουλγάρα ἔνσπονδος εἰμί καί ἐμπορία ποιέω μετά Ῥωμαῖος , ὁ ὁ τελώνημα ἐφίστημι ἄδικος αὐτός ἵζω — πράσσω τέλος . οὗτος ὁ αὐτός ἄρχω Συμεών λαβή ζητέω ὁ κατά Ῥωμαῖος πόλεμος ἀείρω εἰς πρόφασις ἀρκέω . καί μέντοι καί ἔραμαι , καί Ῥωμαικός αὐτός ἀνθοπλίζω στράτευμα καί πολύς μέν πίπτω ὁ Ῥωμαῖος καί ὁ αὐτός · πολύς δέ ἁλίσκομαι , ὅς ὁ ῥίς ὁ Συμεών ἐκτέμνω ἐπανέρχομαι ἀφίημι πρός ὁ Βυζάντιον . οὗτος περιαλγέω ὁ βασιλεύς , δῶρον ὁ Τοῦρκος πείθω ὁ περί ὁ Ἴστρος , ὁ καί Ούγγρος καλέω , ὁ Βούλγαρος ἐπεξέρχομαι καί ὅσος δύναμις κακόω αὐτός , καί αὐτός δέ ὁ βασιλεύς διά τε θάλασσα καί διά γῆ ἑτοιμάζω ὅπλον κινέω κατά ὁ Βουλγάρα , ὁ πατρίκιος Νίκη - φόρος ὁ Φωκᾶς ὁ κατά αὐτός ἀνατίθημι πόλεμος , δομέστικος ὁ σχολή αὐτός προβάλλω . πρό ὁ πόλεμος δέ ὁ κοιαίστωρ στέλλω ὁ αὐτοκράτωρ πρός Συμεών περί εἰρήνη πρεσβεύω . ὁ δέ βάρβαρος δόλος οὗτος ὑποτοπέω ἔρχομαι ἄν - θείργνυσι καί δεσμέω καί ὁ Φωκᾶς ἀντιμάχομαι . ἐκεῖνος δέ περί οὗτος ἀσχολέω ὁ Ούγγρος ὁ χώρα αὐτός ληΐζομαι . διό ὁ Φωκᾶς λείπω κατά ἐκεῖνος ἐξορμέω , καί συμβάλλω αὐτός ἡττάω , πολύς μέν σφάζω Βουλγάρα , πλείων δέ ἁλίσκομαι , αὐτός δέ ὁ Συμεών μόλις ἐν δοροστολος φυγή · οὗτος δέ ὁ Δρίστρα εἰμί . ὁ δέ αἰχμάλωτος Βούλγαρος ὁ βασιλεύς παρά Ούγγρος ὠνέομαι καί ὁ Συμεών περί εἰρήνη ἱκετεύω . καί πιστεύω ὁ λόγος ἐκεῖνος ὁ βασιλεύς ὁ Χοιροσφάκτης ἀποστέλλω σπονδή ποιέω , ὅς ὁ βάρβαρος κατέχω τε καί δεσμέω . αὐτός δέ ὁ Τοῦρκος ἐπέρχομαι , καί τρέπω τε αὐτός ὁ χώρα σφεῖς λυμαίνομαι . εἶτα ἐπιστέλλω ὁ Λέων μή ἄν ποτός σπένδω , εἰμί μή ὁ αἰχμάλωτος Βούλγαρος λαμβάνω πρότερος · καί οὗτος λαμβάνω οὐ σπένδω . ὁ γοῦν βασιλεύς ὁ τε δέ τάγμα ὁ ἑώϊος καίω ὁ ἑσπέριος ὁμοῦ συνέρχομαι κατά ὁ Βουλγάρα χράω , ἀλλά ἡσσάομαι ἅπας ὁ Συμεών προσβάλλω . καί ὁ μέν ὁ Βουλγάρα οὗτος ἔχω ὁ τρόπος . ὁ δέ βασιλεύς ἐν ἀγρός τις ὁ ὁ Ζαούτζης σύνειμι θυγάτηρ ὁ Ζωή ἐπιβουλεύω παρά τίνω . αἰσθάνομαι δέ ὁ Ζωή ἐκ θρόος ὁ ἐπιβουλή καί διυπνίζω ὁ βασιλεύς κοιμάω , αὐτίκα ἐκεῖνος ἐπανέρχομαι εἰς ὁ βασίλεια , καί οὗτος διαφεύγω ὁ ἐπιβουλή . ἄρτι δέ ὁ βασιλίς θνῄσκω Θεοφάνης ὁ εἴρω Ζωή ὁ βασιλεύς Αὐγούστα ἀναγορεύω καί νόμιμος τίθημι γαμετή ὁ πρίν αὐτός παλλακή , ὁ ἐπί ὀλίγος ὁ εὐτυχία ἀπονίναμαι · ἐνιαυτός γάρ ἵνα ἐπί μείς ὀκτώ ὁ βασίλεια ἐπιβιόω θνῄσκω - ἄν . ἕτερος δέ αὖθις ἐπιβουλή μηνύω ὁ βάσις - λάω , ὅς μελετάω ὁ πηκτός Βασίλειος , ὁ Ζαούτζης τυγχάνω ἀνεψιός . ὅς ὁ ἀπόρρητος ὁ ἐκτομίας Σαμωνά κοινόω , Ὅρκος πρότερος βεβαιόω ὡς ἀνέκφορος τηρέω ὁ λέγω . εἰμί δέ ὁ Σαμωνάς ἐκ Ἀγαρηνός , καί μανθάνω ὁ κατά ὁ κράτος μελέτημα , εὐθύς ἐκφέρω πρός αὐτός ὁ μυστήριον . καί κατέχω μέν ὁ Βασίλειος καί οἶς συνίστωρ ὁ βούλευμα , ὁ δέ Σαμωνάς τιμάω πρωτοσπαθάριος καί οἰκειόω ὁ βασιλεύς .