joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 13.5
Καὶ ὁ μὲν τρισόλβιος βασιλεὺς ἐκεῖνος πρὸς τὰς αἰωνίους μετετέθη σκηνάς . ἡ δὲ τῶν Ῥωμαίων ἡγεμονία εἰς . τοὺς τρεῖς ἐκείνου παῖδας μεμέριστο ξύμπασα , ὡς μέν τινες συνεγράψαντο , παρὰ τοῦ πατρὸς σφίσι διανεμηθεῖσα , ὡς δ’ ἕτεροι , καθ’ ἑαυτοὺς ταύτην αὐτῶν διελομένων μετὰ τὴν ἀποβίωσιν τοῦ πατρός . οὕτω δ’ ἱστόρηται προβῆναι παρὰ σφίσιν ἡ διανέμησις · τῷ μὲν Κώνσταντι προσκληρωθῆναι τὴν Ἰταλίαν καὶ τὴν Ῥώμην αὐτὴν τὴν Ἀφρικήν τε καὶ Σικελίαν καὶ τὰς λοιπὰς τῶν νήσων , ἀλλὰ μέντοι καὶ τὸ Ἰλλυρικὸν καὶ τὴν Μακεδονίαν καὶ σὺν τῇ Ἀχαί·ᾳ τὴν Πελοπόννησον · τῷ δὲ Κώνσταντίνῳ τὰς Κοττίας Ἄλπεις σὺν ταῖς Γαλλίαις προσνεμηθῆναι , Κοττίαι δὲ ὠνομάσθησαν ἀπὸ Κοττίου , βασιλέως τῶν τόπων τούτων γενομένου · καὶ τὸ Πυρηναῖον κλίμα μέχρι τῶν Μαύρων τῶν τῷ πορθμῷ διωρισμένων τῷ τοῦ Ὠκεανοῦ · τοῦ Κωνσταντίου δὲ λάχος γενέσθαι ὅσα κατὰ τὴν ἑῴαν μοῖραν ἦσαν Ῥωμαίοις ὑπήκοα , καὶ πρὸς τούτοις τὴν Θρᾴκην σὺν τῇ πόλει τῇ πατρικῇ . οὕτω δὲ τοῦ μερισμοῦ τῆς ἀρχῆς προβάντος , ὁ μὲν Κωνστάντιος εἰς τὴν ἑῴαν ἐχώρησεν , ἐκστρατεύων κατὰ Περσῶν . ὁ γὰρ τούτων ἡγεμονεύων Σαπώρης , τὸν θάνατον τοῦ μεγάλου γνοὺς Κωνσταντίνου , κατὰ τῶν ὑπὸ Ῥωμαίοις τελούντων ἐπιὼν καὶ ληιζόμενος οὐκ ἐπαύετο . ὁ δὲ Κωνσταντῖνος τῷ Κώνσταντι ἐπεφύετο , τὴν διανέμησιν τῶν χωρῶν αἰτιώμενος καὶ ἢ παραχωρῆσαι μέρους αὐτῷ τῆς ἀρχῆς ἀπαιτῶν ἢ ἀναδάσασθαι τὰς βασιλείας ἄμφω ζητῶν . ὡς δ’ ἐκεῖνος τῆς ἤδη γεγονίας γονυίας διανεμήσεως εἴχετο καὶ τῶν αὐτῷ προσκληρωθέντων ἀντείχετο καὶ οὐ δ’ ἑ τοῦ βραχίστου παρεχώρει τῷ ἀδελφῷ , ὅπλα κατ’ αὐτοῦ ἦρεν ὁ Κωνσταντῖνος καὶ ἐπῆλθε τῷ λάχει τοῦ Κώνσταντος . ὁ δὲ ἐν Δακίᾳ ἀποδημῶν καὶ τὴν κίνησιν τοῦ Κωνσταντίνου μαθών , στράτευμα κατ’ αὐτοῦ πέμπει καὶ στρατηγούς , καὶ αὐτὸς ὅσον ἤδη μετὰ πλείονος στρατοῦ ἐπιστῆναι ἐπαγγειλάμενος . οἱ γοῦν πεμφθέντες ἐγγὺς τοῦ Κωνσταντίνου γενόμενοι λόχους καθίζουσι , καὶ συμβαλόντες αὐτῷ φεύγειν ὑπεκρίνοντο . τῶν δὲ τοῦ Κωνσταντίνου διωκόντων αὐτούς , ἐξόπισθεν αὐτῶν οἶ λοχῶντες γενόμενοι κατὰ νώτων αὖ - τοῖς ἐπιτίθενται . καὶ οἱ φεύγοντες ἐπιστραφέντες μέσον περιέσχον αὐτούς , καὶ πολὺ τῆς τοῦ Κωνσταντίνου διέφθαρτο στρατιὰς κἀκεῖνος αὐτός . τοῦ γὰρ ἵππου τρωθέντος αὐτῷ , καὶ διὰ τὸ τραῦμα σφαδάζοντος καὶ ἀνασκιρτῶντος , ἐκπέπτωκε τῆς ἕδρας ὁ Κωνσταντῖνος , καὶ ἀνῃρέθη πολλὰ δεξάμενος τραύματα , οὔτε τυχὼν τῆς ἐφέσεως καὶ αὐτὴν προσζημιωθεὶς τὴν ζωήν , καὶ ὅτι ἀδίκων ἦρξε , καὶ τὴν οἰκείαν τῆς ἀρχῆς μοῖραν ἀποβαλών . καὶ γέγονεν ἡ τῆς ἑσπερίου λήξεως ἐπικράτεια ὑφ’ ἐνὶ τῷ Κώνσταντι βασιλεῖ . εἶτα κἀκεῖνος εἰς ἀλλοκότους ἐκκυλισθεὶς ἔρωτας καὶ ἐκδεδιῃτημένην ζωήν , ὑπὸ Μαγνεντίου ἐπεβουλεύθη , καὶ ἀθλίως ἀπώλετο , Μαγνετίου , ὃν ἐκεῖνος ἐκ στάσεως στρατιωτικῆς περιέσωσε κινδυνεύοντα , ἤδη τῶν στρατιωτῶν κατ’ ἐκείνου ἠρκότων τὰ ξίφη καὶ διαχειρίσασθαι αὐτὸν ὡρμηκότων . Ὁ Κωνστάντιος δὲ περὶ τὴν ἑῴαν διατρίβων τοῖς Πέρσαις ἐμάχετο , Σαπώρου τοῦ ἔθνους , ὡς εἴρηται , βασιλεύοντος · ὅς Ναρσῆ μὲν ἦν υἱός , οὐ μέντοι ἐξ ἐπισήμου γυναικός . ἐκ γὰρ τῆς πρωτευούσης σὴς τῶν αὐτοῦ γαμετῶν τρεῖς ἐγένοντο τῷ Ναρσῇ παῖδες , Ἀδανάρσης καὶ Ὁρμίσδας καὶ τρίτος ἕτερος . τελευτήσαντος δὲ Ναρσοῦ ὁ πρεσβύτερος τῶν τριῶν τούτων Ἀδανάρσης τῆς ἀρχῆς διάδοχος γέγονεν . ὠμὸς δὲ λίαν τυγχάνων καὶ ἀπηνής , κἀντεῦθεν μισοῦ μισούμενος ὑπὸ τῶν Περσῶν , τῆς βασιλείας ἐκπέπτωκεν . εἰρήσθω δέ τι καὶ τῆς ἐκείνου γνωμικῆς ὠμότητος γνώρισμα . σκηνή ποτε τῷ πατρὶ αὐτοῦ διεκομίσθη ἐκ Βαβυλῶνος δέρμασιν ἐγχωρίοις ποικιλώτερον εἰργασμένη . ταύτην ἐκταθεῖσαν ἄρτι θεώμενος ὁ Ναρσῆς , ἠρώτησε τὸν Ἀδανάρσην , παιδίον ἔτι τυγχάνοντα , εἰ ἀρέσκει αὐτῷ ἡ σκηνή . ὁ δὲ ἀπεκρίνατο , εἰ κρατήσει τῆς βασιλείας , κρείττω ταύτης ποιήσειν ἐξ ἀνθρώπων δορᾶς . οὕτω νηπιόθεν ἐνέφαινε τὴν ὠμότητα . τούτου τοίνυν οὕτω τῆς βασιλείας ἐκπεπτωκότος , Σαπώρης εἰς τὴν ἀρχὴν ἀντεισῆκτο . καὶ ὃς εὐθὺς τὸν μὲν ἕτερον τῶν ἀδελφῶν ἐξετύφλωσε , τὸν Ὁρμίσδαν δὲ δεσμήσας ἔμφρουρον εἶχεν . ἡ δέ γε μήτηρ ἐκείνου καὶ ἡ γυνὴ χρήμασι δεξιωσάμεναι τοὺς φρουρούς , εἰς ἐπίσκεψιν ἐκείνου παρεχωρήθησαν εἰσελθεῖν . καὶ εἰσελθοῦσαι ῥίνην αὐτῷ παρέσχον , ἵνα ταύτῃ τὰ σιδήρεα διακόψῃ δεσμά , ὑποθέμεναι καὶ ὅσα δέοι μετὰ ταῦτα ποιεῖν , ἵππους τε αὐτῷ καὶ τοὺς συναποδράσοντας ἑτοιμάσασαι . τοῖς φρουροῖς ἡ ἐκείνου σύνευνος δεῖπνον παρέθετο δαψιλές · οἱ δὲ καὶ βρωμάτων ἐμφορηθέντες καὶ τοῦ ἀκράτου σπάσαντες ἀκρατέστερον ἐλήφθησαν ὕπνῳ βαρεῖ . ὁ δ’ Ὁρμίσδας κοιμωμένων ἐκείνων καὶ τὰ δεσμὰ τῇ ῥίνῃ διέκοψε καὶ τῆς φρουρᾶς ἐξελθὼν ὤχετο καὶ πρὸς τοὺς Ῥωμαίους ἀπέδρα , καὶ ὑπεδέχθη φιλοτιμότατα . ὁ δὲ Σαπώρης ἐῴκει τῇ φυγῇ ἐκείνου ἐφήδεσθαι οἷα τὸν ἐξ ἐκείνου ἀποσκευασάμενος φόβον , οὐ μόνον ἐκδοθῆναί οἱ τὸν φυγάδα οὐκ ἐξεζήτησεν , ἀλλὰ καὶ τὴν γυναῖκα αὐτῷ ἐντίμως ἐξέπεμψεν . ἦν δὲ ὁ Ὁρμίσδας καὶ πολὺς τὴν ἰσχὺν καὶ ἀκοντιστὴς περιδέξιος , ὡς ἐν τῷ πάλλειν κατά τινος τὸ ἀκόντιον προλέγειν ὅπου βαλεῖ τὸν πολέμιον . οὗτος τοίνυν τῷ Κωνσταντίῳ κατὰ τῶν ὁμοφύλων συνεστρατεύετο , ἄρχειν ταχθεὶς ἱππέων ἴλης πολλῆς . ὁ βασιλεὺς δὲ Κωνστάντιος πολλάκις τοῖς συμβαλὼν τὴν ἥττονα μοῖραν εἶχε καὶ πολλοὺς τῶν οἰκείων ἀπέβαλε . καὶ τῶν Περσῶν δὲ πλεῖστοι πεπιώκασι καὶ αὐτὸς ὁ Σαπώρης ἐτέτρωτο .
Lemmas: καί ὁ μέν τρισόλβιος βασιλεύς ἐκεῖνος πρός ὁ αἰώνιος μετατίθημι σκηνή . ὁ δέ ὁ Ῥωμαῖος ἡγεμονία εἰς . ὁ τρεῖς ἐκεῖνος παῖς μερίζω σύμπας , ὡς μέν τις συγγράφω , παρά ὁ πατήρ ὅς διανέμω , ὡς δέ ἕτερος , κατά ἑαυτοῦ οὗτος αὐτός διαιρέω μετά ὁ ἀποβίωσις ὁ πατήρ . οὗτος δέ ἱστορέω προβαίνω παρά σφεῖς ὁ διανέμησις · ὁ μέν Κώνστας προσκληρόω ὁ Ἰταλία καί ὁ Ῥώμη αὐτός ὁ Ἀφρική τε καί Σικελία καί ὁ λοιπάς ὁ νῆσος , ἀλλά μέντοι καί ὁ Ἰλλυρικός καί ὁ Μακεδονία καί σύν ὁ Ἀχαία ὁ Πελοπόννησος · ὁ δέ Κωνσταντῖνος ὁ Κόσσιος Ἄλπεις σύν ὁ Γαλλίας προσνέμω , Κοττία δέ ὀνομάζω ἀπό Κόσσιον , βασιλεύς ὁ τόπος οὗτος γίγνομαι · καί ὁ Πυρηναῖος κλίμα μέχρι ὁ Μαῦρος ὁ ὁ πορθμός διά-ὁρίζω ὁ ὁ Ὠκεανός · ὁ Κωνστάντιος δέ λάχος γίγνομαι ὅσος κατά ὁ ἑῷος μοῖρα εἰμί Ῥωμαῖος ὑπήκοος , καί πρός οὗτος ὁ Θρᾴκη σύν ὁ πόλις ὁ πατρικός . οὗτος δέ ὁ μερισμός ὁ ἀρχή προβαίνω , ὁ μέν Κωνστάντιος εἰς ὁ ἑῷος χωρέω , ἐκστρατεύω κατά Πέρσης . ὁ γάρ οὗτος ἡγεμονεύω Σαπώρης , ὁ θάνατος ὁ μέγας γιγνώσκω Κωνσταντῖνος , κατά ὁ ὑπό Ῥωμαῖος τελέω ἐπέρχομαι καί ληΐζω οὐ παύω . ὁ δέ Κωνσταντῖνος ὁ Κώνστας ἐπιφύω , ὁ διανέμησις ὁ χώρα αἰτιάομαι καί ἢ παραχωρέω μέρος αὐτός ὁ ἀρχή ἀπαιτέω ἢ ἀναδατέομαι ὁ βασίλεια ἄμφω ζητέω . ὡς δέ ἐκεῖνος ὁ ἤδη γίγνομαι γονυια διανέμησις ἔχω καί ὁ αὐτός προσκληρόω ἀντέχω καί οὖον δέ ὅς ὁ βραχύς παραχωρέω ὁ ἀδελφός , ὅπλον κατά αὐτός ἀείρω ὁ Κωνσταντῖνος καί ἐπέρχομαι ὁ λάχος ὁ Κώνστας . ὁ δέ ἐν Δακία ἀποδημέω καί ὁ κίνησις ὁ Κωνσταντῖνος μανθάνω , στράτευμα κατά αὐτός πέμπω καί στρατηγός , καί αὐτός ὅσος ἤδη μετά πλείων στρατός ἐφίστημι ἐπαγγέλλω . ὁ γοῦν πέμπω ἐγγύς ὁ Κωνσταντῖνος γίγνομαι λόχος καθίζω , καί συμβάλλω αὐτός φεύγω ὑποκρίνομαι . ὁ δέ ὁ Κωνσταντῖνος διώκω αὐτός , ἐξόπισθεν αὐτός οἶς λοχάω γίγνομαι κατά νῶτον αὖος - ὁ ἐπιτίθημι . καί ὁ φεύγω ἐπιστρέφω μέσος περιέχω αὐτός , καί πολύς ὁ ὁ Κωνσταντῖνος διαφθείρω στρατιά ἐκεῖνος αὐτός . ὁ γάρ ἵππος τιτρώσκω αὐτός , καί διά ὁ τραῦμα σφαδάζω καί ἀνασκιρτάω , ἐκπίπτω ὁ ἕδρα ὁ Κωνσταντῖνος , καί ἀναιρέω πολύς δέχομαι τραῦμα , οὔτε τυγχάνω ὁ ἔφεσις καί αὐτός προσζημιόω ὁ ζωή , καί ὅτι ἄδικος ἄρχω , καί ὁ οἰκεῖος ὁ ἀρχή μοῖρα ἀποβάλλω . καί γίγνομαι ὁ ὁ ἑσπέριος λῆξις Ἐπικράτεια ὑπό ἐν ὁ Κώνστας βασιλεύς . εἶτα ἐκεῖνος εἰς ἀλλόκοτος ἐκκυλίνδω Ἔρως καί ἐκδιαιτάω ζωή , ὑπό Μαγνέντιος ἐπιβουλεύω , καί ἄθλιος ἀπόλλυμι , Μαγνέτιος , ὅς ἐκεῖνος ἐκ στάσις στρατιωτικός περισῴζω κινδυνεύω , ἤδη ὁ στρατιώτης κατά ἐκεῖνος ᾐρκό̈τω ὁ ξίφος καί διαχειρίζω αὐτός ὁρμάω . ὁ Κωνστάντιος δέ περί ὁ ἑῷος διατρίβω ὁ Πέρσης μάχομαι , Σαπώρης ὁ ἔθνος , ὡς εἴρω , βασιλεύω · ὅς Ναρσῆς μέν εἰμί υἱός , οὖον μέντοι ἐκ ἐπίσημος γυνή . ἐκ γάρ ὁ πρωτεύων σής ὁ αὐτός γαμέτης τρεῖς γίγνομαι ὁ Ναρσῆς παῖς , Ἀδανάρσης καί Ορμίσδας καί τρίτος ἕτερος . τελευτάω δέ Ναρσῆς ὁ πρέσβυς ὁ τρεῖς οὗτος Ἀδανάρσης ὁ ἀρχή διάδοχος γίγνομαι . ὠμός δέ λίαν τυγχάνω καί ἀπηνής , ἐντεῦθεν μισέω μισέω ὑπό ὁ Πέρσης , ὁ βασίλεια ἐκπίπτω . εἴρω δέ τίς καί ὁ ἐκεῖνος γνωμικός ὠμότης γνώρισμα . σκηνή ποτός ὁ πατήρ αὐτός διακομίζω ἐκ Βαβυλών δέρμα ἐγχώριος ποικίλως ἐργάζομαι . οὗτος ἐκτείνω ἄρτι θεάομαι ὁ Ναρσῆς , ἐρωτάω ὁ Ἀδανάρσην , παιδίον ἔτι τυγχάνω , εἰμί ἀρέσκω αὐτός ὁ σκηνή . ὁ δέ ἀποκρίνω , εἰμί κρατέω ὁ βασίλεια , ἀγαθός οὗτος ποιέω ἐκ ἄνθρωπος δορά . οὗτος νηπιόθεν ἐμφαίνω ὁ ὠμότης . οὗτος τοίνυν οὗτος ὁ βασίλεια ἐκπίπτω , Σαπώρης εἰς ὁ ἀρχή ἀντιάω . καί ὅς εὐθύς ὁ μέν ἕτερος ὁ ἀδελφός ἐκτυφλόω , ὁ Ὁρμίσδας δέ δεσμέω ἔμφρουρος ἔχω . ὁ δέ γε μήτηρ ἐκεῖνος καί ὁ γυνή χρῆμα δεξιόομαι ὁ φρουρός , εἰς ἐπίσκεψις ἐκεῖνος παραχωρέω εἰσέρχομαι . καί εἰσέρχομαι ῥίνη αὐτός παρέχω , ἵνα οὗτος ὁ σιδήρεος διακόπτω δεσμός , ὑποτίθημι καί ὅσος δήω μετά οὗτος ποιέω , ἵππος τε αὐτός καί ὁ συναποδράω ἑτοιμάζω . ὁ φρουρός ὁ ἐκεῖνος σύνευνος δεῖπνον παρατίθημι δαψιλής · ὁ δέ καί βρῶμα ἐμφορέω καί ὁ ἄκρατος σπάω ἀκρατής λαμβάνω ὕπνος βαρύς . ὁ δέ Ορμίσδας κοιμάω ἐκεῖνος καί ὁ δεσμός ὁ ῥίνη διακόπτω καί ὁ φρουρά ἐξέρχομαι ἀχεύω καί πρός ὁ Ῥωμαῖος ἀποδιδράσκω , καί ὑποδείκνυμι φιλότιμος . ὁ δέ Σαπώρης ἔοικα ὁ φυγή ἐκεῖνος ἐφήδομαι οἷος ὁ ἐκ ἐκεῖνος ἀποσκευάζω φόβος , οὖον μόνος ἐκδίδωμι ὁ ὁ φυγάς οὐ ἐκζητέω , ἀλλά καί ὁ γυνή αὐτός ἔντιμος ἐκπέμπω . εἰμί δέ ὁ Ορμίσδας καί πολύς ὁ ἰσχύς καί ἀκοντιστής περιδέξιος , ὡς ἐν ὁ πάλλω κατά τις ὁ ἀκόντιον προλέγω ὅπου βάλλω ὁ πολέμιος . οὗτος τοίνυν ὁ Κωνστάντιος κατά ὁ ὁμόφυλος συστρατεύω , ἄρχω τάσσω ἱππεύς ἴλη πολύς . ὁ βασιλεύς δέ Κωνστάντιος πολλάκις ὁ συμβάλλω ὁ κακός μοῖρα ἔχω καί πολύς ὁ οἰκέω ἀποβάλλω . καί ὁ Πέρσης δέ πλεῖστος πιέζω καί αὐτός ὁ Σαπώρης τιτρώσκω .