joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 14.10
Ἦν δὲ οὗτος τὸ γένος Ἰλλυριός , τὴν φύσιν εἰς ἅπαντα περιδέξιος , τὴν γνώμην δὲ μεγαλόψυχος · ὃς εὐσεβὴς ὢν τοὺς παρὰ τοῦ Ἰουστινιανοῦ δομηθέντας ἐπεκόσμει ναοὺς καὶ τὰς ἀψῖδας ἄμφω τῷ ναῷ τῷ ἐν Βλαχέρναις προσέθετο ἐκ καινῆς , ὡς εἶναι σταυροειδῆ · καὶ τὸν ἐν τῷ Ὀρφανοτροφείῳ ναὸν τῶν κορυφαίων Ἀποστόλων πολυτελῶς ἐδομήσατο , καὶ τὸν τῶν θείων Ἀναργύρων ναὸν ἐν τοῖς Βασιλίσκου , καὶ τὸν τῆς ἁγίας καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης , καὶ τὸν τοῦ Παλατίου Χρυσοτρίκλινον , καὶ τὸν μέγαν ἀγωγὸν τοῦ Οὐάλεντος ἀνεκαίνισε , καὶ πλείονα δ’ ἕτερα . ἦν δὲ τούτου γαμετὴ Σοφία , ἣν καὶ Αὐγούσταν ἔστεψεν , ἧς ὀνόματι καὶ τὸν λιμένα τῶν Σοφιῶν ᾠκοδόμησε καὶ βασίλεια πρὸ τῆς πόλεως , Σοφιανὰς δι’ ἐκείνην καὶ ταῦτα καὶ τὸν τόπον κατονομάσας , ἐν οἷς καὶ ἐπίγραμμα παρὰ Ἀγαθίου ἐγένετο τόδε · ὁππόθι τεμνομένης χθονὸς ἄνδιχα πόντον ἀνοίγει πλαγκτὸς ἁλικλύστων πορθμὸς ἐπ’ ἠιόνων , χρύσεα συλλέκτρῳ τάδ’ ἀνάκτορα θῆκεν ἀνάσσῃ τῇ πολυκυδίστῃ θεῖος ἄναξ Σοφίῃ . ἄξιον , ὦ Ῥώμη μεγαλοκρατὲς , ἀντία σεῖο κάλλος ἀπ’ Εὐρώπης δέρκεται εἰς Ἀσίην . αὕτη ἡ βασιλὶς Σοφία ἀκριβωσαμένη πάντας τοὺς δανειστὰς καὶ ὅσα τινὲς αὐτοῖς ὤφειλον εἴτε δι᾿ ἐγγράφων ἢ καὶ δι’ ἐνεχύρων , κατέβαλε μὲν αὐτοῖς τὰ δάνεια οἴκοθεν , ἔλαβε δὲ τὰ ἐνέχυρα καὶ τὰ ἔγγραφα , καὶ τὰ μὲν ἐνέχυρα τοῖς δεσπόταις ἀπέδωκε , τὰ δ’ ἔγγραφα ἐξηφάνισε . νοσεροῦ δὲ τυχὼν σώματος ὁ βασιλεὺς οὗτος , καὶ διὰ τοῦτο μὴ συνεχῶς προιών , τοὺς ἀδικεῖν βουλομένους , ὡς μηδενὸς ὄντος τοῦ ἐκδικοῦντος , ἀδεεστέρους ἐποίησε . καί ποτε προελθὼν ἠνωχλήθη παρὰ πολλῶν ὡς ἀδικουμένων . γέγονεν οὖν ἡ τῶν ἀδικουμένων ἐκδίκησις διὰ φροντίδος αὐτῷ . φροντίζοντι δὲ περὶ τούτου πρόσεισί τις ἐπαγγελλόμενος , εἰ ἔπαρχος γένοιτο καὶ κατὰ πάντων αὐτῷ ἐξουσία δοθείη δι’ ὡρισμένου καιροῦ , μήτινα εὑρεθῆναι τὸν ἀδικούμενον . ἡσθεὶς οὖν τῇ ὑποσχέσει ταύτῃ ὁ βασιλεὺς τὸν ἄνδρα ἐκεῖνον προεχειρίσατο ἔπαρχον . ὁ δὲ προκαθίσας , προσελθόντος αὐτῷ τινος καὶ αἰτιωμένου τῶν ἐπισημοτέρων συγκλητικῶν ἕνα , μετεκαλέσατο τὸν αἰτιώμενον · ἀλλ’ οὐκ ἀπήντησεν ἐκεῖνος . εἶτα καὶ δεύτερον ἔθετο μήνυμα πρὸς αὐτόν · ὁ δὲ καὶ τούτου καταφρονήσας εἰς τὸ βασιλικὸν ἀπῄει συμπόσιον · ἔτυχε γὰρ κεκλημένος πρὸς τοῦτο . ὡς δὲ τοῦτο ἔγνω ὁ ἔπαρχος , ἀπῆλθε κἀκεῖνος εἰς τὰ ἀνάκτορα , καὶ εὗρεν ἤδη συνιστάμενον τὸ συσσίτιον , καί φησι πρὸς τὸν βασιλέα “ ὑπεσχόμην σοι , βασιλεῦ , διὰ τόσου καιροῦ μηδένα καταλιπεῖν ἀδικούμενον · τοῦτο δὲ πάντως μοι ἀνυσθήσεται , εἰ καὶ τὴν ἐκ τοῦ κράτους σου ἐπικου - ρίαν ἔχω καὶ τὴν ῥοπήν · εἰ δὲ μᾶλλον αὐτὸς τῶν ἀδικούντων ἀντιποιῇ καὶ φιλίως αὐτοῖς διακείμενος συνεστιωμένους ἔχεις , οὐδέν μοι ἔσται ἀνύσιμον · ἢ γοῦν μὴ μεταδίδου παρρησίας αὐτοῖς ἢ παῦσόν με τῆς ἀρχῆς . καὶ ὁ βασιλεύς , “ εἰ αὐτὸς ἐγώ εἰμι ” φησίν “ ἀδικῶν , ἐξανάστησόν με ἐντεῦθεν . ” αὐτίκα τοίνυν ὁ ἔπαρχος τὸν αἰτιώμενον ἐκεῖνον ἐκ τῆς πανδαισίας ἐξαναστήσας καὶ εἰς τὸ δικαστήριον καταστήσας καὶ τῷ κατ’ αὐτοῦ λέγοντι συνδικάσας αὐτόν , καὶ γνοὺς ἀδικοῦντα , ἐκεῖνον μὲν ἐκόλασε ταῖς εἰς σῶμα πληγαῖς , τῷ δὲ ἀδικουμένῳ ἐκ τῆς ἐκείνου ὑπάρξεως πολλαπλάσιον ἀποκατέστησε τὸ ἀδίκημα . ὅθεν δείσαντες οἷς ἦν προαίρεσις πλεονεκτική , τοῦ ἀδικεῖν ἀνεστάλησαν , καὶ τοῖς ἠδικημένοις εἰς συμβάσεις ἐχώρησαν . αἶ δὲ πρὸς Πέρσας σπονδαὶ ἐπὶ τούτου τοῦ βασιλέως ἐλύθησαν · δασμὸν γὰρ ἐνιαύσιον λίτρας πεντακοσίας τῶν Ῥωμαίων διδόντων αὐτοῖς , ἵνα τὰ σφίσιν ἀγχίθυρα τῆς Ῥωμαϊκῆς ἡγεμονίας ἀβλαβῆ φυλάσσωνται φρούρια , ὁ Ἰουστῖνος οὗτος ἐπονείδιστον εἶναι τὸ φορολογεῖσθαι παρὰ Περσῶν Ῥωμαίους λέγων , ἐπέσχε τὸ χρυσίον . διαπρεσβευσάμενος δὲ πρὸς Ἀρέθαν τὸν Αἰθιόπων βασιλέα ἔπεισεν αὐτὸν τὰ πλησιάζοντα τοῖς Αἰθίοψι τῆς τῶν Περσῶν ἐπικρατείας καταδραμεῖν καὶ ληίσασθαι · διὸ καὶ αὖθις μέσον Περσῶν καὶ Ῥωμαίων ἀνερρίπιστο πόλεμος . στρατηγὸν οὖν τῆς ἀνατολῆς ὁ βασιλεὺς τὸν πατρίκιον Μαρτῖνον προχειρισάμενος ἔπεμψε κατ’ αὐτῶν , καὶ τῷ τετάρτῳ ἔτει τῆς βασιλείας λείας αὐτοῦ συνέστη πόλεμος , καὶ πολλοὶ μὲν ἀμφοτέρωθεν ἔπεσον , νικῶσι δ’ ὅμως Ῥωμαῖοι . ὁ δὲ τῶν Περσῶν κρατῶν Ὁρμίσδας Ἀρδαμάνην ἔπεμψε μετὰ βαρείας δυνάμεως τὰ ὑπὸ Ῥωμαίους ληίσασθαι · ὃς πολλὴν ἐπελθὼν χώραν Ῥωμαϊκὴν καὶ λείαν πλείστην ἐξ αὐτῆς ἡρπακώς , ἐπανῆλθε , τοῦ πατρικίου Μαρτίνου μὴ τολμήσαντος αὐτῷ ἀντεπεξελθεῖν . ἃ μαθὼν ὁ βασιλεὺς ἐν συμφορᾷ ἐποιήσατο , καὶ τὸν μὲν Μαρτῖνον τὴν στρατηγίαν ἀφείλετο , Ἀρχελάῳ δὲ αὐτὴν ἐνεπίστευσε , καὶ πρὸς Ὁρμίσδαν σπονδὰς ἔθετο αὖθις . ἐκ δὲ τῆς διὰ ταῦτα λύπης νόσῳ φρενίτιδι περιπέπτωκεν , ἤλγει δὲ καὶ τοὺς πόδας . ἀμοιρῶν μέντοι γονῆς οἰκείας , ἔφθη τὸν κόμητα τῶν ἐξκουβίτων Τιβέριον υἱοποιησάμενος καὶ Καίσαρα ἀνειπών . ἀνεθεὶς δὲ τῆς νόσου , προσεκαλέσατο τὸν πατριάρχην Εὐτύχιον , θανόντος γὰρ τοῦ ἀπὸ σχολαστικῶν Ἰωάννου , πάλιν οὗτος ἐπανήχθη καὶ εἰς τὸν θρόνον ἀποκατέστη τὸν ἀρχιερατικόν , συναθροίσας δὲ καὶ τὴν σύγκλητον καὶ τὸν κλῆρον τῆς ἐκκλησίας , βασιλέα τὸν Τιβέριον ἀνηγόρευσεν , ἐπ᾿ ἀκροάσει πάντων αὐτῷ ἐντειλάμενος τὰ πρὸς θεὸν εὐσεβεῖν , τοὺς ὑπηκόους εὐεργετεῖν , τοὺς ἀδικουμένους ἐκδικεῖν , τοῖς στρατιώταις μὴ ἐνδιδόναι πλεονεκτεῖν , μὴ μέγα ἐπὶ τῇ ἁλουργίδι φρονεῖν , τοῖς εὐποροῦσιν ἀπολαύειν τῶν οἰκείων ἀνεπιφθόνως παραχωρεῖν , τοῖς μὴ ἔχουσιν ὡς δύναμις ἐπαρκεῖν , τὴν βασιλίδα καὶ πρῴην κυρίαν αὐτοῦ προσηκόντως τιμᾶν . ταῦτα παραινέσας καὶ συμβουλεύσας ὁ Ἰουστῖνος τῷ Τιβερίῳ ὁ μὲν ἐξέλιπε , βασιλεύσας ἔτη τρισκαίδεκα .
Lemmas: ἦς δέ οὗτος ὁ γένος Ἰλλυριός , ὁ φύσις εἰς ἅπας περιδέξιος , ὁ γνώμη δέ μεγαλόψυχος · ὅς εὐσεβής εἰμί ὁ παρά ὁ Ἰουστινιανός δομάω ἐπικοσμέω ναός καί ὁ ἁψίς ἄμφω ὁ ναός ὁ ἐν Βλαχέρναις προστίθημι ἐκ καινός , ὡς εἰμί σταυροειδής · καί ὁ ἐν ὁ ὀρφανοτροφεῖον ναός ὁ κορυφαῖος ἀπόστολος πολυτελής δομέω , καί ὁ ὁ θεῖον ἀνάργυρος ναός ἐν ὁ Βασιλίσκος , καί ὁ ὁ ἅγιος καί πρωτομάρτυρας Θέκλη , καί ὁ ὁ Παλάτιον χρυσοτρίκλινον , καί ὁ μέγας ἀγωγός ὁ Οὐάλης ἀνακαινίζω , καί πλείων δέ ἕτερος . εἰμί δέ οὗτος γαμετή Σοφία , ὅς καί Αὐγούστα στέφω , ὅς ὄνομα καί ὁ λιμήν ὁ Σοφία οἰκοδομέω καί βασίλεια πρό ὁ πόλις , Σοφιανός διά ἐκεῖνος καί οὗτος καί ὁ τόπος κατονομάζω , ἐν ὅς καί ἐπίγραμμα παρά Ἀγαθίας γίγνομαι ὅδε · ὁπόθι τέμνω χθών ἄνδιχα πόντος ἀνοίγω πλαγκτός ἁλίκλυστος πορθμός ἐπί ἠϊών , χρύσεος σύλλεκτρος ὅδε ἀνάκτορον τίθημι ἀνάσσω ὁ πολυκύδιστος θεῖος ἄναξ Σοφία . ἄξιος , εἰμί Ῥώμη μεγαλοκρατής , ἀντίος σῦς κάλλος ἀπό Εὐρώπη δέρκομαι εἰς Ἀσία . οὗτος ὁ βασιλίς Σοφία ἀκριβόω πᾶς ὁ δανειστής καί ὅσος τις αὐτός ὀφείλω εἴτε διά ἐγγράφω ἢ καί διά ἐνέχυρον , καταβάλλω μέν αὐτός ὁ δάνειον οἴκοθεν , λαμβάνω δέ ὁ ἐνέχυρον καί ὁ ἔγγραφος , καί ὁ μέν ἐνέχυρον ὁ δεσπότης ἀποδίδωμι , ὁ δέ ἔγγραφος ἐξαφανίζω . νοσερός δέ τυγχάνω σῶμα ὁ βασιλεύς οὗτος , καί διά οὗτος μή συνεχῶς προέρχομαι , ὁ ἀδικέω βούλομαι , ὡς μηδείς εἰμί ὁ ἐκδικέω , ἀδεής ποιέω . καί ποτός προέρχομαι ἀνοχλέω παρά πολύς ὡς ἀδικέω . γίγνομαι οὖν ὁ ὁ ἀδικέω ἐκδίκησις διά φροντίς αὐτός . φροντίζω δέ περί οὗτος προσέρχομαι τις ἐπαγγέλλω , εἰμί ἔπαρχος γίγνομαι καί κατά πᾶς αὐτός ἐξουσία δίδωμι διά ὁρίζω καιρός , μήτις εὑρίσκω ὁ ἀδικέω . ἥδομαι οὖν ὁ ὑπόσχεσις οὗτος ὁ βασιλεύς ὁ ἀνήρ ἐκεῖνος προχειρίζω ἔπαρχος . ὁ δέ προκαθίζω , προσέρχομαι αὐτός τις καί αἰτιάομαι ὁ επίσημος συγκλητικός εἷς , μετακαλέω ὁ αἰτιάομαι · ἀλλά οὐ ἀπαντάω ἐκεῖνος . εἶτα καί δύο τίθημι μήνυμα πρός αὐτός · ὁ δέ καί οὗτος καταφρονέω εἰς ὁ βασιλικός ἄπειμι συμπόσιον · τυγχάνω γάρ καλέω πρός οὗτος . ὡς δέ οὗτος γιγνώσκω ὁ ἔπαρχος , ἀπέρχομαι ἐκεῖνος εἰς ὁ ἀνάκτορον , καί εὑρίσκω ἤδη συνίστημι ὁ συσσίτιον , καί φημί πρός ὁ βασιλεύς “ ὑπισχνέομαι σύ , βασιλεύς , διά τόσος καιρός μηδείς καταλείπω ἀδικέω · οὗτος δέ πάντως ἐγώ ἀνύω , εἰμί καί ὁ ἐκ ὁ κράτος σύ ἐπικος - Ριάν ἔχω καί ὁ ῥοπή · εἰμί δέ μᾶλλον αὐτός ὁ ἀδικέω ἀντιποιέω καί φίλιος αὐτός διάκειμαι συνεστιάω ἔχω , οὐδείς ἐγώ εἰμί ἀνύσιμος · ἢ γοῦν μή μεταδίδωμι παρρησία αὐτός ἢ παύω ἐγώ ὁ ἀρχή . καί ὁ βασιλεύς , “ εἰμί αὐτός ἐγώ εἰμί ” φημί “ ἀδικέω , ἐξανίστημι ἐγώ ἐντεῦθεν . ” αὐτίκα τοίνυν ὁ ἔπαρχος ὁ αἰτιάομαι ἐκεῖνος ἐκ ὁ πανδαισία ἐξανίστημι καί εἰς ὁ δικαστήριον καθίστημι καί ὁ κατά αὐτός λέγω συνδικάζω αὐτός , καί γιγνώσκω ἀδικέω , ἐκεῖνος μέν κολάζω ὁ εἰς σῶμα πληγή , ὁ δέ ἀδικέω ἐκ ὁ ἐκεῖνος ὕπαρξις πολλαπλάσιον ἀποκαθίστημι ὁ ἀδίκημα . ὅθεν δείδω ὅς εἰμί προαίρεσις πλεονεκτικός , ὁ ἀδικέω ἀνασταλάω , καί ὁ ἀδικέω εἰς σύμβασις χωρέω . ἀεί δέ πρός Πέρσης σπονδή ἐπί οὗτος ὁ βασιλεύς λύω · δασμός γάρ ἐνιαύσιος λίτρα πεντακόσιοι ὁ Ῥωμαῖος δίδωμι αὐτός , ἵνα ὁ σφεῖς ἀγχίθυρος ὁ Ῥωμαϊκός ἡγεμονία ἀβλαβής φυλάσσω φρούριον , ὁ Ἰουστῖνος οὗτος ἐπονείδιστος εἰμί ὁ φορολογέω παρά Πέρσης Ῥωμαῖος λέγω , ἐπέχω ὁ χρυσίον . διαπρεσβεύομαι δέ πρός Ἀρέθας ὁ Αἰθίοψ βασιλεύς πείθω αὐτός ὁ πλησιάζω ὁ Αἰθίοψ ὁ ὁ Πέρσης ἐπικράτεια κατατρέχω καί ληΐζομαι · διό καί αὖθις μέσος Πέρσης καί Ῥωμαῖος ἀναρρίπτω πόλεμος . στρατηγός οὖν ὁ ἀνατολή ὁ βασιλεύς ὁ πατρίκιος Μαρτῖνος προχειρίζω πέμπω κατά αὐτός , καί ὁ τέταρτος ἔτος ὁ βασίλεια λεῖος αὐτός συνίστημι πόλεμος , καί πολύς μέν ἀμφοτέρωθεν πίπτω , νικάω δέ ὅμως Ῥωμαῖος . ὁ δέ ὁ Πέρσης κράτος Ορμίσδας Ἀρδαμάνην πέμπω μετά βαρύς δύναμις ὁ ὑπό Ῥωμαῖος ληΐζομαι · ὅς πολύς ἐπέρχομαι χώρα Ῥωμαικός καί λεῖος πλεῖστος ἐκ αὐτός ἁρπάζω , ἐπανέρχομαι , ὁ πατρίκιος Μαρτῖνος μή τολμάω αὐτός ἀντεπεξέρχομαι . ὁ μανθάνω ὁ βασιλεύς ἐν συμφορά ποιέω , καί ὁ μέν Μαρτῖνος ὁ στρατηγία ἀφαιρέω , Ἀρχέλαος δέ αὐτός ἐμπιστεύω , καί πρός Ὁρμίσδας σπονδή τίθημι αὖθις . ἐκ δέ ὁ διά οὗτος λύπη νόσος φρένιτις περιπίπτω , ἀλγέω δέ καί ὁ πούς . ἀμοιρέω μέντοι γονεύς οἰκεῖος , φθάνω ὁ κόμης ὁ ἐξκούβιτον Τιβέριος υἱοποιέομαι καί Καῖσαρ ἀναλέγω . ἀνίημι δέ ὁ νόσος , προσκαλέω ὁ πατριάρχης Εὐτύχιον , θνῄσκω γάρ ὁ ἀπό σχολαστικός Ἰωάννης , πάλιν οὗτος ἐπανάγω καί εἰς ὁ θρόνος ἀποκαθίστημι ὁ ἀρχιερατικός , συναθροίζω δέ καί ὁ σύγκλητος καί ὁ κλῆρος ὁ ἐκκλησία , βασιλεύς ὁ Τιβέριος ἀναγορεύω , ἐπί ἀκροάομαι πᾶς αὐτός ἐντέλλω ὁ πρός θεός εὐσεβέω , ὁ ὑπήκοος εὐεργετέω , ὁ ἀδικέω ἐκδικέω , ὁ στρατιώτης μή ἐνδίδωμι πλεονεκτέω , μή μέγας ἐπί ὁ ἁλουργίς φρονέω , ὁ εὐπορέω ἀπολαύω ὁ οἰκέω ἀνεπίφθονος παραχωρέω , ὁ μή ἔχω ὡς δύναμις ἐπαρκέω , ὁ βασιλίς καί πρώην κύριος αὐτός προσήκω τιμάω . οὗτος παραινέω καί συμβουλεύω ὁ Ἰουστῖνος ὁ Τιβέριος ὁ μέν ἐκλείπω , βασιλεύω ἔτος τρεισκαίδεκα .