joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 8.13
Χειμῶνος δὲ ἐπιγενομένου Μάλλιος μὲν εἰς Ῥώμην σὺν τῇ λείᾳ ἀπέπλευσε , Ῥηγοῦλος δ’ ἐν τῇ Λιβύῃ ὑπέμεινε . καὶ οἱ Καρχηδόνιοι ἐν παντὶ κακοῦ γεγόνασι , τῆς χώρας τε πορθουμένης αὐτῶν καὶ τῶν περιοίκων ἀλλοτριουμένων , καὶ κατειληθέντες εἰς τὸ τεῖχος ἡσύχαζον . Ῥηγούλῳ δὲ παρὰ τὸν Βαγράδαν ποταμὸν στρατοπεδευομένῳ δράκων ἐπεφάνη ὑπερμεγέθης , οὐ τὸ μῆκος λέγεται εἶναι ποδῶν ἑκατὸν πρὸς τοῖς εἴκοσι · καὶ γὰρ ἡ λεβηρὶς αὐτοῦ εἰς τὴν Ῥώμην κεκόμιστο δι’ ἐπίδειξιν · ἀνάλογον δὲ καὶ τὸν ἄλλον ὄγκον εἶχε τοῦ σώματος . ὃς συχνοὺς τῶν στρατιωτῶν τοὺς μὲν πελάζοντας αὐτῷ , τοὺς δὲ καὶ πίνοντας ἐκ τοῦ ποταμοῦ διέφθειρε . κατ’ εἶργ’ ἄσατο δ’ αὐτὸν ὁ Ῥηγοῦλος πλήθει στρατιωτῶν καὶ μηχαναῖς λιθοβόλοις . καὶ τὸν μὲν οὕτως ἔφθειρεν , τῷ δέ Ἀμίλκᾳ ἐπὶ μετεώρου καὶ ὑλώδους στρατοπεδευομένῳ χωρίου νύκτωρ προσέμιξε , καὶ πολλοὺς μὲν ἐν ταῖς εὐναῖς , πολλοὺς δ’ ἐξεγερθέντας διώλεσεν · εἰ δέ τινες καὶ διέφυγον , τοῖς τὰς ὁδοὺς τηροῦσιν ἐμπίπτοντες ὤλλυντο . καὶ οὕτω τῶν τε Καρχηδονίων μέρος ἀναλώθη πολ ( ?? ) καὶ πόλεις αὐτῶν συχναὶ πρὸς Ῥωμαίους μεθίσταντο . φοβηθέντες δ’ οἱ ἐν τῇ πόλει μὴ ἁλῶσι διεκηρυκεύσαντο πρὸς τὸν ὕπατον , ὄπως ὁμολογίᾳ τινὶ ἐπιεικεῖ ἀποπέμψαντες αὐτὸν τὸ παραυτίκα δεινὸν ὑπεκφύγωσιν . ἐπεὶ δὲ πολλὰ ἀπῃτοῦντο καὶ φορτικά , ὡς ἅλωσιν αὐτῶν ἀκριβῆ νομίζεσθαι τὰς σπονδάς , πολεμεῖν μᾶλλον εἵλοντο . Ὁ μέντοι Ῥηγοῦλος μέχρι τότε εὐτυχῶν αὐχήμα - τος μεστὸς ἐγένετο καὶ φρονήματος , ὥστε καὶ γράφειν εἰς τὴν Ῥώμην ὅτι κατεσφραγισμένας ἔχει τὰς τῶν Καρχηδονίων πύλας ὑπὸ τοῦ φόβου ’ τὰ ἴσα δὲ καὶ οἱ σὺν αὐτῶ καὶ οἶ ἐν τῇ Ῥώμῃ ἐφρόνουν . ὅθεν καὶ ἐσφάλησαν . ἦλθον μὲν γὰρ τοῖς Καρχηδονίοις καὶ ἕτεροι σύμμαχοι , ἦλθε δὲ καὶ ἐκ Λακεδαίμονος Ξάνθιππος . οὗτος τὴν αὐτοκράτορα τῶν Καρχηδονίων ἀρχὴν εἰληφάς . ὅ τε γὰρ δῆμος αὐτῷ τὰ πράγματα προθύμως ἐπέτρεψε καὶ ὁ Ἀμίλκας καὶ οἱ λοιποὶ οἶ ἐν τέλει ἑκουσίως ἐξέστησαν · τά τε ἄλλα παρεσκεύασευ εὖ , καὶ ἀπὸ τῶν μετεώρων τοὺς Καρχηδονίους , ἐν οἶς ὑπὸ δέους ἦσαν , κατήγαγεν εἰς τὸ ὁμαλόν , ἐν ᾧ ἥ τε ἱππεία αὐτῶν καὶ οἱ ἐλέφαντες πλεῖστον ἰσχύσειν ἔμελλον . καὶ τὸν μὲν ἄλλον χρόνον ἡσύχαζε , τηρήσας δέ ποτε τοὺς Ρωμαίους καταφρονητικῶς αὐλιζομένους , μέγα γὰρ τῇ νίκῃ φρονοῦντες καὶ τὸν Ξάνθιππον ὡς Γραικὸν ὑπερορῶντες . οὕτω γὰρ καλοῦσι τοὺς Ἕλληνας , καὶ εἰς ὄνειδος δυσγενείας τῷ προσρήματι κατ’ αὐτῶν χρῶνται . τὰς στρατοπεδείας ἀπερισκέπτως πεποίηντο , οὕτως οὖν τοῖς Ρωμαίοις διακειμένοις ὁ Ξάνθιππος ἐπελθών , καὶ τὸ ἱππικὸν αὐτῶν διὰ τῶν ἐλεφάντων τρεψάμενος , πολλοὺς μὲν κατέκοψε , πολλοὺς δὲ καὶ ἐζώγρησε καὶ αὐτὸν τὸν Ρηγοῦλον . καὶ ἐν φρονήματι διὰ ταῦτα ἦσαν οἱ Καρχηδόνιοι . τοὺς δὲ ἁλόντας περιέσωσαν , ἕνα μὴ καὶ οἶ παρὰ τῶν Ῥωμαίων πρότερον ἐξ αἰχμαλωτισθέντες κτανθῶσι . τοὺς μὲν οὖν ἄλλους τῶν ἑαλωκότων Ῥωμαίων ἐν θεραπείᾳ εἶχον , τὸν δὲ Ῥηγοῦλον ἐν πάσῃ κακουχίᾳ πεποίηντο , τροφήν τε αὐτῷ ὅσον ἀποζῆν προσῆγον , καὶ ἐλέφαντα προσέφερον συνεχῶς , συνεχῶς , ὅπως ὑπ’ αὐτοῦ δειματούμενος μήτε τῷ σώματι μήτε τῇ διανοίᾳ ἡσυχάζοι . ἐπὶ συχνὸν δὲ κακώσαντες οὕτως αὐτὸν εἰς δεσμωτήριον ἔθεντο . Τοὺς δὲ σφετέρους συμμάχους οἶ Καρχηδόνιοι δεινότατα μετεχειρίσαντο . οὐ γὰρ εὐποροῦντες ἀποδοῦναι αὐτοῖς ἃ προυπέσχοντο , ἀπέπεμψαν αὐτοὺς ὡς καὶ τὸν μισθὸν αὐτοῖς οὐκ ἐς μακρὰν ἀποδώσοντες . ἐκέλευσαν δὲ τοῖς κομίζουσι σφάς εἰς ἐρήμην τινὰ νῆσον ἐκβιβάσαι καὶ λάθρᾳ ἀποπλεῦσαι . καὶ τὸν Ξάνθιππον δὲ οἱ μέν φασι καταποντίσαι αὐτοὺς ἀποπλεύσαντι ἐπιπλεύσαντας , οἶ δὲ ναῦν αὐτῶ δοῦναι παλαιὰν μηδὲν στέγουσαν , νέον καταπιττώσαντας ἔξωθεν , ἵν αὐτὴ ἐφ’ ἑαυτῆς καταποντισθῇ · τὸν δὲ γνόντα τοῦτο εἰς ἑτέραν ἐμβῆναι καὶ οὕτω διασωθῆναι . ταῦτα δ’ ἐποίουν , ἵνα μὴ δοκοῖεν πρὸς ἐκείνου σεσῶσθαι · ἐνόμισαν γὰρ ἀπολωλότος αὐτοῦ καὶ τὴν τῶν ἔργων δόξαν συναπολέσθαι .
Lemmas: χειμών δέ ἐπιγίγνομαι Μάλλιος μέν εἰς Ῥώμη σύν ὁ λεῖος ἀποπλέω , Ῥηγοῦλος δέ ἐν ὁ Λιβύη ὑπομένω . καί ὁ Καρχηδόνιος ἐν πᾶς κακός γίγνομαι , ὁ χώρα τε πορθέω αὐτός καί ὁ περίοικος ἀλλοτριόω , καί κατειλέω εἰς ὁ τεῖχος ἡσυχάζω . Ῥήγουλος δέ παρά ὁ Βαγράδας ποταμός στρατοπεδεύω δράκων φαίνω ὑπερμεγέθης , οὖον ὁ μῆκος λέγω εἰμί πούς ἑκατόν πρός ὁ εἴκοσι · καί γάρ ὁ λεβηρίς αὐτός εἰς ὁ Ῥώμη κομίζω διά ἐπίδειξις · ἀνάλογος δέ καί ὁ ἄλλος ὄγκος ἔχω ὁ σῶμα . ὅς συχνός ὁ στρατιώτης ὁ μέν πελάζω αὐτός , ὁ δέ καί πίνω ἐκ ὁ ποταμός διαφθείρω . κατά ἔργω ἀάω δέ αὐτός ὁ Ῥηγοῦλος πλῆθος στρατιώτης καί μηχανή λιθόβολος . καί ὁ μέν οὕτως φθείρω , ὁ δέ Ἀμίλκας ἐπί μετέωρος καί ὑλώδης στρατοπεδεύω χωρίον νύκτωρ προσμείγνυμι , καί πολύς μέν ἐν ὁ εὐνή , πολύς δέ ἐξεγείρω διόλλυμι · εἰμί δέ τις καί διαφεύγω , ὁ ὁ ὁδός τηρέω ἐμπίτνω ὄλλυμι . καί οὗτος ὁ τε Καρχηδόνιος μέρος ἀναλίσκω πολ ( ?? ) καί πόλις αὐτός συχνός πρός Ῥωμαῖος μεθίστημι . φοβέω δέ ὁ ἐν ὁ πόλις μή ἁλίσκομαι διακηρυκεύομαι πρός ὁ ὕπατος , ὅπως ὁμολογία τις ἐπιεικής ἀποπέμπω αὐτός ὁ παραυτίκα δεινός ὑπεκφεύγω . ἐπεί δέ πολύς ἀπαιτέω καί φορτικός , ὡς ἅλωσις αὐτός ἀκριβής νομίζω ὁ σπονδή , πολεμέω μᾶλλον αἱρέω . ὁ μέντοι Ῥηγοῦλος μέχρι τότε εὐτυχέω αὔχημα - ὅς μεστός γίγνομαι καί φρόνημα , ὥστε καί γράφω εἰς ὁ Ῥώμη ὅτι κατασφραγίζω ἔχω ὁ ὁ Καρχηδόνιος πύλη ὑπό ὁ φόβος ’ ὁ ἴσος δέ καί ὁ σύν αὐτός καί οἶς ἐν ὁ Ῥώμη φρονέω . ὅθεν καί σφάλλω . ἔρχομαι μέν γάρ ὁ Καρχηδόνιος καί ἕτερος σύμμαχος , ἔρχομαι δέ καί ἐκ Λακεδαίμων Ξάνθιππος . οὗτος ὁ αὐτοκράτωρ ὁ Καρχηδόνιος ἀρχή λαμβάνω . ὅς τε γάρ δῆμος αὐτός ὁ πρᾶγμα προθύμως ἐπιτρέπω καί ὁ Ἀμίλκας καί ὁ λοιπός οἶς ἐν τέλος ἑκούσιος ἐξίστημι · ὁ τε ἄλλος παρασκευάζω εὕω , καί ἀπό ὁ μετέωρος ὁ Καρχηδόνιος , ἐν οἶς ὑπό δέος εἰμί , κατάγω εἰς ὁ ὁμαλός , ἐν ὅς ὅς τε ἵππειος αὐτός καί ὁ ἐλέφας πλεῖστος ἰσχύω μέλλω . καί ὁ μέν ἄλλος χρόνος ἡσυχάζω , τηρέω δέ ποτός ὁ Ῥωμαῖος καταφρονητικός αὐλίζομαι , μέγας γάρ ὁ Νίκη φρονέω καί ὁ Ξάνθιππος ὡς γραϊκός ὑπεροράω . οὗτος γάρ καλέω ὁ Ἕλλην , καί εἰς ὄνειδος δυσγένεια ὁ πρόσρημα κατά αὐτός χράω . ὁ στρατοπεδεία ἀπερισκέπτως ποιέω , οὕτως οὖν ὁ Ῥωμαῖος διάκειμαι ὁ Ξάνθιππος ἐπέρχομαι , καί ὁ ἱππικός αὐτός διά ὁ ἐλέφας τρέπω , πολύς μέν κατακόπτω , πολύς δέ καί ζωγρέω καί αὐτός ὁ Ῥηγοῦλος . καί ἐν φρόνημα διά οὗτος εἰμί ὁ Καρχηδόνιος . ὁ δέ ἁλίσκομαι περισώζω , εἷς μή καί οἶς παρά ὁ Ῥωμαῖος πρότερος ἐκ αἰχμαλωτίζω κτείνω . ὁ μέν οὖν ἄλλος ὁ ἁλίσκομαι Ῥωμαῖος ἐν θεραπεία ἔχω , ὁ δέ Ῥηγοῦλος ἐν πᾶς κακουχία ποιέω , τροφή τε αὐτός ὅσος ἀποζῶ προσάγω , καί ἐλέφας προσφέρω συνεχῶς , συνεχῶς , ὅπως ὑπό αὐτός δειματόω μήτε ὁ σῶμα μήτε ὁ διάνοια ἡσυχάζω . ἐπί συχνός δέ κακόω οὕτως αὐτός εἰς δεσμωτήριον τίθημι . ὁ δέ σφέτερος σύμμαχος οἶς Καρχηδόνιος δεινός μεταχειρίζω . οὖον γάρ εὐπορέω ἀποδίδωμι αὐτός ὁ προπίπτω , ἀποπέμπω αὐτός ὡς καί ὁ μισθός αὐτός οὐ εἰς μακράν ἀποδίδωμι . κελεύω δέ ὁ κομίζω σφεῖς εἰς ἐρῆμος τις νῆσος ἐκβιβάζω καί λάθρῃ ἀποπλέω . καί ὁ Ξάνθιππος δέ ὁ μέν φημί καταποντίζω αὐτός ἀποπλέω ἐπιπλέω , οἶς δέ ναῦς αὐτός δίδωμι παλαιός μηδείς στέγω , νέος καταπιττόω ἔξωθεν , ἵνα αὐτός ἐπί ἑαυτοῦ καταποντίζω · ὁ δέ γιγνώσκω οὗτος εἰς ἕτερος ἐμβαίνω καί οὗτος διασῴζω . οὗτος δέ ποιέω , ἵνα μή δοκέω πρός ἐκεῖνος σῴζω · νομίζω γάρ ἀπόλλυμι αὐτός καί ὁ ὁ ἔργον δόξα συναπόλλυμι .