joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 8.5
Ἐν μὲν οὖν τῷ χειμῶνι παρεσκευάζοντο ἄμφω , ἔαρος δ’ ἤδη ἐφεστηκότος ὁ Πυρρὸς εἰς τὴν Ἀπουλίαν ἐνέβαλε , καὶ πολλὰ μὲν βίᾳ , πολλὰ δὲ ὁμολογίᾳ προσεποιήσατο , μέχρις οὗ Ῥωμαῖοι πρὸς Ἀσκούλῳ πόλει ὄντι αὐτῷ ἐπελθόντες ἀντεστρατοπεδεύσαντο . ἐπὶ πλείους δ’ ἡμέρας διέτριψαν ὀκνοῦντες ἀλλήλους οἱ μὲν γὰρ Ῥωμαῖοι τοὺς προνενικηκότας οὐκ ἐθάρρουν , οἶ δὲ ὡς ἀπονενοημένους ἐδεδίεσαν τοὺς Ῥωμαίους . κἀν τούτῳ λογοποιούντων τινῶν ὅτι ὁ Δέκιος ἐπιδοῦναι ἑαυτὸν κατὰ τὸν πατέρα καὶ τὸν πάππον ἑτοιμάζοιτο , καὶ τοὺς τοῦ Πυρροῦ δεινῶς ἐκφοβούντων ὡς ἐκ τοῦ θανεῖν ἐκεῖνον πάντως ἀπολουμένους , συνήγαγε τοὺς στρατιώτας ὁ Πυρρὸς καὶ διειλέχθη περὶ τούτου , συμβουλεύων μήτ’ ἀθυμεῖν μήτ’ ἐκπλήττεσθαι τοιούτοις λόγοις · μήτε γὰρ ἕνα ἄνθρωπον δύνασθαι θνήσκοντα πολλοὺς καταγωνίσασθαι μήτ’ ἐπῳδὴν ἢ μαγγανείαν τινὰ κρείττω τῶν ὅπλων καὶ τῶν ἀνδρῶν γενέσθαι . ταῦτ’ εἰπὼν καὶ λογισμοῖς ἐπικρατύνας τοὺς λόγους ὁ Πυρρὸς τὸ οἰκεῖον ἐθάρσυνε στράτευμα . καὶ πολυπραγμονήσας τὴν στολὴν ᾗ ἐχρήσαντο οἶ Δέκιοι ἐπιδιδόντες ἑαυτούς , παρήγγειλε τοῖς οἰκείοις , ἄν τινα οὕτως ἐσκευασμένον ἔδωσι , μὴ κτεῖναι αὐτόν , ἀλλὰ ζωὸν συλλαβεῖν . τῷ δὲ Δεκίῳ πέμψας ἔφη οὔτε προχω - ρήσειν αὐτῷ τοῦτο πρᾶξαι θελήσαντι γαῖ ζωγρηθέντα θέντα κακῶς ἀπολεῖσθαι ἠπείλησε . πρὸς ἅπερ οἱ ὕπατοι ἀπεκρίναντο μηδενὸς τοιούτου ἔργου σφᾶς δεῖσθαι · πάντως γὰρ αὐτοῦ καὶ ἄλλως κρατήσειν . ποταμοῦ δὲ διὰ μέσου τῶν στρατοπέδων οὐκ εὐδιαβάτου ῥέοντος , ἤροντο πότερον αὐτὸς περαιωθῆναι βούλεται ἀδεῶς , αὐτῶν ἀναχωρησάντων , ἢ ἐκείνοις ἐπιτρέψαι τοῦτο ποιῆσαι , ἔν’ ἐξ ἀντιπάλου μάχης ἀκεραίων τῶν δυνάμεων εἰς χεῖρας ἐλθουσῶν ὁ τῆς ἀνδρείας ἔλεγχος γένοιτο ἀκριβής . οἱ μὲν οὑν Ῥωμαῖοι πρὸς κατάπληξιν τὸν λόγον ἐποίησαν , ὁ δὲ Πυρρὸς αὐτοῖς ἐφῆκε διαβῆναι τὸν ποταμόν ; μέγα φρονῶν ἐπὶ τοῖς ἐλέφασιν . οἶ δὲ Ῥωμαῖοι τά τε ἄλλα παρεσκευάσαντο καὶ πρὸς τοὺς ἐλέφαντας κεραίας ἐφ’ ἀμαξῶν σεσιδηρωμένας καὶ πανταχόθεν προεχούσας ἡτοίμασαν , ἵνα τοξεύοντες ἀπ’ αὐτῶν ἄλλα τε καὶ πῦρ ἐμποδὼν σφίσι γίνωνται . προσμίξαντες δέ , χρόνῳ μὲν οἱ Ῥωμαῖοι τοὺς Ἕλληνας , ἐώσαντο δ’ οὑν , μέχρις ὁ Πυρρὸς τοῖς ἐλέφασιν οὐ κατὰ τὰς ἁμάξας , ἀλλ’ ἐπὶ θάτερα προσβοηθήσας αὐτοῖς τὴν ἵππον σφῶν καὶ πρὶν προσμίξαι φόβῳ τῶν θηρίων ἐτρέψατο . τῷ μέντοι πεζῷ οὐδὲν μέγα ἐλυμήνατο . κἀν τούτω τῶν Ἀπούλων τινὲς ἐπὶ τὸ τόν Ἠπειρωτῶν ὡρμηκότες στρατόπεδον τῆς νίκης αἴτιοι τοῖς Ῥωμαίοις ἐγένοντο . τινὰς γὰρ τῶν μαχομένων ἐπ’ αὐτοὺς τοῦ Πυρροῦ πέμψαντος πάντες οἱ λοιποὶ ἐταράχθησαν , καὶ τάς τε σκηνὰς ἑαλωκέναι καὶ ἐκείνους φεύγειν ὑποτοπήσαντες ἐνέδοσαν · καὶ συχνοὶ αὐτῶν ἔπεσον , ὅ τε Πυρρὸς καὶ ἄλλοι τῶν ἐν τέλει πολλοὶ ἐτρώθησαν , καὶ μετὰ ταῦτα διά τε τὴν τῆς τροφῆς καὶ τὴν τῶν ἐπιτηδείων πρὸς ἄκεσιν ἀπορίαν σφόδρα ἐκακώθησαν . ὅθεν ἀπῆρεν εἰς Τάραντα πρὶν τοὺς Ῥωμαίους αἰσθέσθαι . οἱ δ’ ὕπατοι διέβησαν μὲν τὸν ποταμὸν ἐπὶ μάχῃ , ὡς δὲ πάντας ἐσκεδάσθαι ἐπύθοντο , εἰς τὰς οἰκείας ἀνεχώρησαν πόλεις · ἐπιδιῶξαι γὰρ διὰ τοὺς σφετέρους τραυματίας οὐκ ἠδυνήθησαν . εἶτα οἱ μὲν εἰς τὴν Ἀπουλίαν ἐχείμασαν , ὁ δὲ Πυρρὸς τἄλλα τε ἡτοιμάζετο καὶ οἴκοθεν στρατιώτας καὶ χρήματα μετεπέμψατο . μαθὼν δὲ τὸν Φαβρίκιον καὶ τὸν Πάππον ὑπάτους ᾑρημένους καὶ εἰς τὸ στρατόπεδον ἀφιγμένους , οὐκ ἐπὶ τῆς αὐτῆς μεμένηκε γνώμης . Ἤδη δὲ τῶν ῥηθέντων ὑπάτων ἐν τῷ στρατεύματι ὄντων , Νικίας τις τῶν Πυρρῷ πιστῶν δοκούντων ἦλθε πρὸς τὸν Φαβρίκιον καὶ ὑπέσχετο αὐτῷ τὸν Πυρρὸν δολοφονήσειν . δυσχεράνας οὖν ἐπὶ τούτῳ ἐκεῖνος , ἀρετῇ γὰρ καὶ ταῖς δυνάμεσιν ἠξίου τῶν πολεμίων κρατεῖν ὡς ὁ Κάμιλλος , κατεμήνυσε τῷ Πυρρῷ τὸ ἐπιβούλευμα · καὶ οὕτως αὐτὸν ἐκ τούτου κατέπληξεν ὥστε καὶ τοὺς ἑαλωκότας τῶν Ρωμαίων προῖκα αὖθις ἀφεῖναι καὶ πρέσβεις πάλιν ὑπὲρ εἰρήνης ἀποστεῖλαι . ἐπεὶ δὲ οἱ Ῥωμαῖοι περὶ τῆς εἰρήνης οὐδὲν ἀπεκρίναντο , ἀλλὰ καὶ τότε ἀπᾶραι τῆς Ἰταλίας ἐκέλευον καὶ οὕτως αὐτοῖς διακηρυκεύεσθαι καὶ τὰς συμμαχίδας αὐτῷ πόλεις κατέτρεχον τε καὶ ᾕρουν , ἐν ἀμηχανίᾳ ἐγένετο , πρὶν δὴ Συρακουσίων τινές , ἐτύγχανον δὲ ἐξ οὗ Ἀγαθοκλῆς ἐτελεύτησε στασιάζοντες , ἐπεκαλέσαντο αὐτόν , παραδιδόντες οἱ καὶ ἑαυτοὺς καὶ τὴν πόλιν . ἀναπνεύσας γὰρ ἐπὶ τούτῳ καὶ προσελπίσας πᾶσαν τὴν Σικελίαν καταστρέψασθαι , τὸν μὲν Μίλωνα ἐν Ἰταλίᾳ κατέλιπεν , ἐν φυλακῇ τόν τε Τάραντα καὶ τὰ ἄλλα ποιησόμενον , αὐτὸς δὲ ὡς διὰ βραχέος ἐπανήξων ἀπέπλευσε . καὶ τῶν Συρακουσίων δεξαμένων αὐτὸν καὶ πάντα αὐτῷ ἀναθεμένων μέγας ἐν βραχεῖ αὖθις ἐγένετο , ὥστε τοὺς Καρχηδονίους φοβηθέντας μισθοφόρους ἐκ τῆς Ἰταλίας προσλαβεῖν . ἀλλὰ ταχὺ πρὸς τοὐναντίον αὐτῷ περιέστη τὰ πράγματα τῷ τε πολλοὺς τῶν ἐν τέλει τοὺς μὲν ἐξελάσαι , τοὺς δὲ διαφθεῖραι ὑποπτευομένους αὐτῷ . οἶ γὰρ Καρχηδόνιοι , ἰδόντες αὐτὸν μήτε ταῖς οἰκείαις δυνάμεσιν ἐρρωμένον μήτε τοὺς ἐπιχωρίους δι’ εὐνοίας ἔχοντα , τοῦ πολέμου προθύμως ἀντελάβοντο , καὶ τοὺς ἐκπίπτοντας τῶν Συρακουσίων δεχόμενοι δεινὰ αὐτὸν εἰργάσαντο , ὥστε μὴ τὰς Συρακούσας μόνον , ἀλλὰ καὶ τὴν Σικελίαν καταλιπεῖν .
Lemmas: ἐν μέν οὖν ὁ χειμών παρασκευάζω ἄμφω , ἔαρ δέ ἤδη ἐφίστημι ὁ πυρρός εἰς ὁ Ἀπουλία ἐμβάλλω , καί πολύς μέν βία , πολύς δέ ὁμολογία προσποιέω , μέχρι ὅς Ῥωμαῖος πρός ασκοιαλλω πόλις εἰμί αὐτός ἐπέρχομαι ἀντιστρατοπεδεύω . ἐπί πλείων δέ ἡμέρα διατρίβω ὀκνέω ἀλλήλων ὁ μέν γάρ Ῥωμαῖος ὁ προνικάω οὐ θαρσέω , οἶς δέ ὡς ἀπονοέομαι δείδω ὁ Ῥωμαῖος . ἐν οὗτος λογοποιέω τις ὅτι ὁ Δέκιος ἐπιδίδωμι ἑαυτοῦ κατά ὁ πατήρ καί ὁ πάππος ἑτοιμάζω , καί ὁ ὁ πυρρός δεινῶς ἐκφοβέω ὡς ἐκ ὁ θνῄσκω ἐκεῖνος πάντως ἀπόλλυμι , συνάγω ὁ στρατιώτης ὁ πυρρός καί διαιλέγω περί οὗτος , συμβουλεύω μήτε ἀθυμέω μήτε ἐκπλήσσω τοιοῦτος λόγος · μήτε γάρ εἷς ἄνθρωπος δύναμαι θνήσκω πολύς καταγωνίζομαι μήτε ἐπῳδή ἢ μαγγανεία τις ἀγαθός ὁ ὅπλον καί ὁ ἀνήρ γίγνομαι . αὐτός εἶπον καί λογισμός ἐπικρατύνω ὁ λόγος ὁ πυρρός ὁ οἰκέω θαρσύνω στράτευμα . καί πολυπραγμονέω ὁ στολή ὅς χράω οἶς Δέκιος ἐπιδίδωμι ἑαυτοῦ , παραγγέλλω ὁ οἰκέω , ἄν τις οὕτως σκευάζω ἐσθίω , μή κτείνω αὐτός , ἀλλά ζωός συλλαμβάνω . ὁ δέ Δέκιος πέμπω φημί οὔτε προχέω - ριέω αὐτός οὗτος πράσσω ἐθέλω γῆ ζωγρέω θέω κακῶς ἀπόλλυμι ἀπειλέω . πρός ὅσπερ ὁ ὕπατος ἀποκρίνω μηδείς τοιοῦτος ἔργον σφεῖς δήω · πάντως γάρ αὐτός καί ἄλλως κρατέω . ποταμός δέ διά μέσος ὁ στρατόπεδον οὐ εὐδιάβατος ῥέω , ἔρομαι πότερος αὐτός περαιόω βούλομαι ἀδεῶς , αὐτός ἀναχωρέω , ἢ ἐκεῖνος ἐπιτρέπω οὗτος ποιέω , ἐν ἐκ ἀντίπαλος μάχη ἀκέραιος ὁ δύναμις εἰς χείρ ἔρχομαι ὁ ὁ ἀνδρεῖος ἔλεγχος γίγνομαι ἀκριβής . ὁ μέν ἐν Ῥωμαῖος πρός κατάπληξις ὁ λόγος ποιέω , ὁ δέ πυρρός αὐτός ἐφίημι διαβαίνω ὁ ποταμός ; μέγας φρονέω ἐπί ὁ ἐλέφας . οἶς δέ Ῥωμαῖος ὁ τε ἄλλος παρασκευάζω καί πρός ὁ ἐλέφας κεραία ἐπί ἅμαξα σιδηρόω καί πανταχόθεν προέχω ἑτοιμάζω , ἵνα τοξεύω ἀπό αὐτός ἄλλος τε καί πῦρ ἐμποδών ὅς γίγνομαι . προσμείγνυμι δέ , χρόνος μέν ὁ Ῥωμαῖος ὁ Ἕλλην , ὠθέω δέ ἐν , μέχρι ὁ πυρρός ὁ ἐλέφας οὖον κατά ὁ ἅμαξα , ἀλλά ἐπί ἕτερος προσβοηθέω αὐτός ὁ ἵππος σφεῖς καί πρίν προσμείγνυμι φόβος ὁ θηρίον τρέπω . ὁ μέντοι πεζός οὐδείς μέγας λυμαίνομαι . ἐν οὗτος ὁ ἀπουλόω τις ἐπί ὁ ὁ Ἠπειρώτης ὁρμάω στρατόπεδον ὁ Νίκη αἴτιος ὁ Ῥωμαῖος γίγνομαι . τις γάρ ὁ μάχομαι ἐπί αὐτός ὁ πυρρός πέμπω πᾶς ὁ λοιπός ταράσσω , καί ὁ τε σκηνή ἁλίσκομαι καί ἐκεῖνος φεύγω ὑποτοπέω ἐνδίδωμι · καί συχνός αὐτός πίπτω , ὅς τε πυρρός καί ἄλλος ὁ ἐν τέλος πολύς τιτρώσκω , καί μετά οὗτος διά τε ὁ ὁ τροφή καί ὁ ὁ ἐπιτήδειος πρός ἄκος ἀπορία σφόδρα κακόω . ὅθεν ἀπαίρω εἰς Τάρας πρίν ὁ Ῥωμαῖος αἰσθάνομαι . ὁ δέ ὕπατος διαβαίνω μέν ὁ ποταμός ἐπί μάχομαι , ὡς δέ πᾶς σκεδάννυμι πυνθάνομαι , εἰς ὁ οἰκεῖος ἀναχωρέω πόλις · ἐπιδιώκω γάρ διά ὁ σφέτερος τραυματίας οὐ δύναμαι . εἶτα ὁ μέν εἰς ὁ Ἀπουλία χειμάζω , ὁ δέ πυρρός ἄλλος τε ἑτοιμάζω καί οἴκοθεν στρατιώτης καί χρῆμα μεταπέμπω . μανθάνω δέ ὁ Φαβρίκιος καί ὁ Πάππος ὕπατος αἱρέω καί εἰς ὁ στρατόπεδον ἀφικνέομαι , οὐ ἐπί ὁ αὐτός μένω γνώμη . ἤδη δέ ὁ εἴρω ὕπατος ἐν ὁ στράτευμα εἰμί , Νικίας τις ὁ πυρρός πιστός δοκέω ἔρχομαι πρός ὁ Φαβρίκιος καί ὑπισχνέομαι αὐτός ὁ πυρρόν δολοφονέω . δυσχεραίνω οὖν ἐπί οὗτος ἐκεῖνος , ἀρετή γάρ καί ὁ δύναμις ἀξιόω ὁ πολέμιος κρατέω ὡς ὁ Κάμιλλος , καταμηνύω ὁ πυρρός ὁ ἐπιβούλευμα · καί οὕτως αὐτός ἐκ οὗτος καταπλήσσω ὥστε καί ὁ ἁλίσκομαι ὁ Ῥωμαῖος προίξ αὖθις ἀφίημι καί πρέσβυς πάλιν ὑπέρ εἰρήνη ἀποστέλλω . ἐπεί δέ ὁ Ῥωμαῖος περί ὁ εἰρήνη οὐδείς ἀποκρίνω , ἀλλά καί τότε ἀπαίρω ὁ Ἰταλία κελεύω καί οὕτως αὐτός διακηρυκεύομαι καί ὁ Συμμαχίδας αὐτός πόλις κατατρέχω τε καί αἱρέω , ἐν ἀμηχανία γίγνομαι , πρίν δή Συρακούσιος τις , τυγχάνω δέ ἐκ ὅς Ἀγαθοκλῆς τελευτάω στασιάζω , ἐπικαλέω αὐτός , παραδίδωμι ὁ καί ἑαυτοῦ καί ὁ πόλις . ἀναπνέω γάρ ἐπί οὗτος καί προσελπίζω πᾶς ὁ Σικελία καταστρέφω , ὁ μέν Μίλων ἐν Ἰταλία καταλείπω , ἐν φυλακή ὁ τε Τάρας καί ὁ ἄλλος ποιέω , αὐτός δέ ὡς διά βραχύς ἐπανήκω ἀποπλέω . καί ὁ Συρακούσιος δέχομαι αὐτός καί πᾶς αὐτός ἀνατίθημι μέγας ἐν βραχύς αὖθις γίγνομαι , ὥστε ὁ Καρχηδόνιος φοβέω μισθοφόρος ἐκ ὁ Ἰταλία προσλαμβάνω . ἀλλά ταχύς πρός ἐναντίος αὐτός περιίστημι ὁ πρᾶγμα ὁ τε πολύς ὁ ἐν τέλος ὁ μέν ἐξελαύνω , ὁ δέ διαφθείρω ὑποπτεύω αὐτός . οἶς γάρ Καρχηδόνιος , ὁράω αὐτός μήτε ὁ οἰκεῖος δύναμις ῥώννυμι μήτε ὁ ἐπιχώριος διά εὔνοια ἔχω , ὁ πόλεμος προθύμως ἀντιλαμβάνω , καί ὁ ἐκπίπτω ὁ Συρακούσιος δέχομαι δεινός αὐτός ἐργάζομαι , ὥστε μή ὁ Συράκουσαι μόνος , ἀλλά καί ὁ Σικελία καταλείπω .