joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 4.12
Εντεῦθεν εἰς τὴν Παρθικὴν ἀναζεύγνυσιν , ἔνθα πρῶτον βαρβαρικὴν στολὴν ἐνεδύσατο , τῆς μὲν Μηδικῆς ἀτυφοτέραν , τῆς δὲ Περσικῆς σοβαρωτέραν ἐδόκει δὲ τοῖς Μακεδόσι τὸ θέαμα φορτικόν . ἐπιλεξάμενος δὲ τρισμυρίους παῖδας τῶν αἰχμαλώτων ἐκέλευσε γράμματα σφᾶς Ἑλληνικὰ ἐκδιδάσκεσθαι καὶ κατὰ Μακεδόνας ὁπλίζεσθαι . τῆς Ῥωξάνης δὲ ὡραίας ἐρασθεὶς γυναικὸς οὐκ ἄλλως αὐτῇ προσῆλθεν ἢ κατὰ νόμον . τῶν δὲ φίλων αὐτοῦ τὸν μὲν Ἡφαιστίωνα , ἐπαινοῦντα τὴν στολὴν ἣν ἐνέδυ καὶ ὁμοίως αὐτῷ μεταμφιασάμενον , φιλαλέξανδρον ἐκάλει , τὸν δὲ Κρατερόν , μὴ παρεξιόντα τὰ πάτρια , φιλοβασιλέα · καὶ τῷ μὲν πρὸς τοὺς βαρβάρους ἐκέχρητο , διὰ δὲ τοῦ Κρατεροῦ τοῖς Μακεδόσι καὶ τοῖς Ἕλλησιν ἐχρημάτιζε . Φιλώταν δὲ τὸν υἱὸν Παρμενίωνος , μεγαλαυχοῦντα ὡς παρ’ αὐτοῦ καὶ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ τῶν κατορθωμάτων γινομένων , καὶ μειράκιον τὸν Ἀλέξανδορον ὀνομάζοντα , εἶτα καὶ ἐπιβουλεύοντα γνοὺς ἀνεῖλε . πέμψας δὲ εἰς Μηδίαν καὶ τὸν πατέρα αὐτοῦ , ἐκεῖ γὰρ ἢν , προσαπέκτεινε . καὶ τὸν Κλεῖτον δὲ τῶν ἑταίρων ἕνα τυγχάνοντα , παρὰ πότον ᾁδομένων ποιημάτων εἴς τινας στρατηγοὺς πεποιημένων ἔναγχος ἡττηθέντας ὑπὸ βαρβάρων , καὶ τοῦ ᾿Αλεξάνδρου ἡδέως αὐτῶν ἀκούοντος , τραχυνόμενον καὶ ἀγανακτοῦντα καὶ μεγαλαυχοῦντα ὑπ’ αὐθαδείας καὶ μέθης καὶ κατ’ αὐτοῦ βλασφημοῦντα πρῶτον μὲν μήλῳ ἔβαλεν , ἔτι δ’ ἀναιδευόμενόν τε καὶ θρασυνόμενον καὶ τὰ τοῦ Εὐριπίδου ἰαμβεῖα λέγοντα οἴμοι , καθ’ Ελλάδ ὡς κάκως νομίζεται καὶ τὰ λοιπὰ ὑπερζέσας θυμῷ ὁ Ἀλέξανδρος αἰχμῇ διελάσας ἀπέκτεινεν . αὐτίκα δὲ τοῦ θυμοῦ παυ - θέντος μεταμεληθεὶς ὥρμησε καὶ ἑαυτὸν ἀνελεῖν , ἐπεσχέθη μέντοι παρὰ τῶν σωματοφυλάκων , καὶ εἰσηνέχθη πρὸς θάλαμον , ἔνθα τὴν νύκτα καὶ τὴν μετ’ αὐτὴν ἡμέραν ἐν θρήνοις διαγαγὼν ἀπειρηκὼς ἔκειτο ἄναυδος , στένων μόνον βαρύτατα . καὶ τῶν φίλων εἰσιόντων πρὸς αὐτὸν οὐ προσίετο τοὺ τοὺς λόγους αὐτῶν . Ἀριστάνδρου δὲ τοῦ μάντεως ὄψεως αὐτὸν ἀναμνήσαντος ἣν εἶδε περὶ τοῦ Κλείτου καί τινων σημείων ἐκείνῳ γενομένων , καὶ εἱμαρτὸν εἶναι τὸ γενόμενον λέγοντος , ἤρξατο ἐνδιδόναι . Μέλλων δὲ εἰς τὴν Ἰνδικὴν ἐμβάλλειν , συνεσκευασμένων τῶν ἁμαξῶν πρώταις μὲν ταῖς οἰκείαις ἐνῆκε πῦρ , εἶτα καὶ ταῖς τῶν φίλων , καὶ μετὰ ταῦτα καὶ τὰς τῶν Μακεδόνων καταπρῆσαι ἐκέλευσε . τοῦτο δὲ γεγονὸς ὀλίγους μὲν ἐλύπησεν , οἶ δὲ λοιποὶ βοῇ καὶ ἐνθουσιασμῷ πρὸς τὸ ἔργον ὡρμήκασι καὶ τὸν Ἀλέξανδρον προθυμίας πρὸς τὴν στρατείαν ἐνέπλησαν . ἤδη δὲ καὶ φοβερὸς ἣν καὶ ἀπαραίτητος κολαστὴς τῶν πλημμελούντων . πολλοὶ μὲν οὖν κατὰ τὰς μάχας αὐτῷ συνέπεσον κίνδυνοι καὶ νεανικοῖς ἀπήντησε τραύμασι , τὴν δὲ πλείστην φθορὰν τῆς στρατιᾶς ἀπορίαι τῶν ἀναγκαίων καὶ δυσκρασίαι τοῦ περιέχοντος ἀπειργάσαντο . αὐτὸς δὲ διὰ τόλμαν οὐδὲν ᾤετο τοῖς θαρσαλέοις ἀνάλωτον οὐδέ τι ὀχυρὸν τοῖς ἀτόλμοις . πέτρᾳ δέ τινι ἀποτόμῳ προσβαλὼν σὺν τοῖς νεωτέροις τῶν Μακεδόνων , Ἀλέξανδρόν τινα ἐν τούτοις καλούμενον προσαγορεύσας ‘‘ἀλλὰ σοί γε εἶπε καὶ διὰ τὴν κλῆσιν ἀνδραγαθεῖν προσήκε . ” ήκει . ποταμὸν δὲ βαθὺν τῶν Μακεδόνων περᾶν ὀκνούντων “ τί γάρ εἶπεν “ ὁ κάκιστος ἐγὼ νεῖν οὐκ ἔμαθον ; ὡς δὲ παρῆσαν ἀπὸ τῶν πολιορκουμένων πόλεων πρέσβεις πρὸς αὐτόν , ὁ πρεσβύτατος αὐτῶν Ἄκουφις τοὔνομα ἠρώτησε τί ἂν ποιοῦντες φίλοι αὐτοῦ λογίζοιντο · ὁ δὲ Ἀλέξανδρος “ εἰ σὲ μέν ” εἶπεν “ αἱρήσονται ἄρχοντα , ἐμοὶ δὲ πέμψουσιν ἄνδρας ἑκατὸν τοὺς ἀρίστους .. ” γελάσας οὖν πρὸς ταῦτα ὁ Ἄκουφις “ ἀλλὰ βέλτιον ” εἶπεν ‘‘ἄρξω , ὦ βασιλεῦ , εἰ τοὺς κακίστους σοι καὶ μὴ τοὺς ἀρίστους στελῶ . ”
Lemmas: ἐντεῦθεν εἰς ὁ παρθικός ἀναζεύγνυμι , ἔνθα πρῶτος βαρβαρικός στολή ἐνδύω , ὁ μέν Μηδικός ἄτυφος , ὁ δέ Περσική σοβαρός δοκέω δέ ὁ Μακεδών ὁ θέαμα φορτικός . ἐπιλέγω δέ τρισμύριοι παῖς ὁ αἰχμάλωτος κελεύω γράμμα σφεῖς Ἑλληνικός ἐκδιδάσκω καί κατά Μακεδών ὁπλίζω . ὁ Ῥωξάνης δέ ὡραῖος ἔραμαι γυνή οὐ ἄλλως αὐτός πρόσειμι ἢ κατά νόμος . ὁ δέ Φίλων αὐτός ὁ μέν Ἡφαιστίων , ἐπαινέω ὁ στολή ὅς ἐνδύω καί ὁμοίως αὐτός μεταμφιάζω , φιλαλέξανδρος καλέω , ὁ δέ Κρατερός , μή παρεξέρχομαι ὁ πάτριος , φιλοβασιλεύς · καί ὁ μέν πρός ὁ βάρβαρος χράομαι , διά δέ ὁ Κρατερός ὁ Μακεδών καί ὁ Ἕλλην χρηματίζω . Φιλώτης δέ ὁ υἱός Παρμενίων , μεγαλαυχέω ὡς παρά αὐτός καί ὁ πατήρ αὐτός ὁ κατόρθωμα γίγνομαι , καί μειράκιον ὁ Ἀλέξανδρος ὀνομάζω , εἶτα καί ἐπιβουλεύω γιγνώσκω ἀναιρέω . πέμπω δέ εἰς Μηδία καί ὁ πατήρ αὐτός , ἐκεῖ γάρ εἄν , προσαποκτείνω . καί ὁ Κλεῖτος δέ ὁ ἑταῖρος εἷς τυγχάνω , παρά πότος ἁνδάνω ποίημα εἰς τις στρατηγός ποιέω ἔναγχος ἡσσάομαι ὑπό βάρβαρος , καί ὁ ᾿Αλεξάνδρου ἡδύς αὐτός ἀκούω , τραχύνω καί ἀγανακτέω καί μεγαλαυχέω ὑπό αὐθάδεια καί μέθη καί κατά αὐτός βλασφημέω πρῶτος μέν μῆλον βάλλω , ἔτι δέ ἀναιδεύομαι τε καί θρασύνω καί ὁ ὁ Εὐριπίδης ἰαμβεῖος λέγω οἴμοι , κατά Ελλάς ὡς κακῶς νομίζω καί ὁ λοιπάς ὑπερζέω θυμός ὁ Ἀλέξανδρος αἰχμή διελαύνω ἀποκτείνω . αὐτίκα δέ ὁ θυμός πα - θέω μεταμέλομαι ὁρμάω καί ἑαυτοῦ ἀναιρέω , ἐπέχω μέντοι παρά ὁ σωματοφύλαξ , καί εἰσφέρω πρός θάλαμος , ἔνθα ὁ νύξ καί ὁ μετά αὐτός ἡμέρα ἐν θρῆνος διάγω ἀπολέγω κεῖμαι ἄναυδος , στένω μόνος βαρύς . καί ὁ Φίλων εἰσέρχομαι πρός αὐτός οὖον προσίημι ὅς ὁ λόγος αὐτός . Ἀρίστανδρος δέ ὁ μάντις ὄψις αὐτός ἀναμιμνήσκω ὅς ὁράω περί ὁ Κλεῖτος καί τίνω σημεῖον ἐκεῖνος γίγνομαι , καί εἱμαρτός εἰμί ὁ γίγνομαι λέγω , ἄρχω ἐνδίδωμι . Μέλλων δέ εἰς ὁ Ἰνδικός ἐμβάλλω , συσκευάζω ὁ ἅμαξα πρῶτος μέν ὁ οἰκεῖος ἐνίημι πῦρ , εἶτα καί ὁ ὁ Φίλων , καί μετά οὗτος καί ὁ ὁ Μακεδών καταπίμπρημι κελεύω . οὗτος δέ γίγνομαι ὀλίγος μέν λυπέω , οἶς δέ λοιπός βοή καί ἐνθουσιασμός πρός ὁ ἔργον ὁρμάω καί ὁ Ἀλέξανδρος προθυμία πρός ὁ στρατεία ἐμπίμπλημι . ἤδη δέ καί φοβερός ὅς καί ἀπαραίτητος κολαστής ὁ πλημμελέω . πολύς μέν οὖν κατά ὁ μάχη αὐτός συμπίπτω κίνδυνος καί νεανικός ἀπαντάω τραῦμα , ὁ δέ πλεῖστος φθορά ὁ στρατιά ἀπορία ὁ ἀναγκαῖος καί δυσκρασία ὁ περιέχω ἀπεργάζομαι . αὐτός δέ διά τόλμα οὐδείς οἴομαι ὁ θαρσαλέος ἀνάλωτος οὐδέ τίς ὀχυρός ὁ ἄτολμος . πέτρα δέ τις ἀπότομος προσβάλλω σύν ὁ νέος ὁ Μακεδών , Ἀλέξανδρος τις ἐν οὗτος καλέω προσαγορεύω ‘‘ἀλλὰ σύ γε εἶπον καί διά ὁ κλῆσις ἀνδραγαθέω προσήκω . ” ἥκω . ποταμός δέ βαθύς ὁ Μακεδών περάω ὀκνέω “ τίς γάρ εἶπον “ ὁ κακός ἐγώ νέος οὐ μανθάνω ; ὡς δέ πάρειμι ἀπό ὁ πολιορκέω πόλις πρέσβυς πρός αὐτός , ὁ πρέσβυς αὐτός Ἄκουφις ὄνομα ἐρωτάω τίς εἄν ποιέω φίλος αὐτός λογίζομαι · ὁ δέ Ἀλέξανδρος “ εἰμί σύ μέν ” εἶπον “ αἱρέω ἄρχω , ἐγώ δέ πέμπω ἀνήρ ἑκατόν ὁ ἀγαθός .. ” γελάω οὖν πρός οὗτος ὁ Ἄκουφις “ ἀλλά ἀγαθός ” εἶπον ἄρχω , εἰμί βασιλεύς , εἰμί ὁ κακός σύ καί μή ὁ ἀγαθός στέλλω . ”