joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 15.11
Τοῦ δὲ πατριάρχου Παύλου νοσήσαντος καὶ τῆς ἐκκλησίας ὑποχωρήσαντος καὶ ἀποκαρέντος , ἡ βασιλὶς μετὰ τοῦ υἱοῦ αὐτῆς προσῆλθεν αὐτῷ , αἰτιώμε - νοὶ αὐτὸν τῆς ὑποχωρήσεως . ὁ δὲ “ εἴθε ” εἶπε “ μηδὲ τὴν ἀρχὴν ἐπὶ τοῦ θρόνου τῆς ἀρχιερωσύνης ἐκάθισα , τῆς ἐκκλησίας τυραννουμένης καὶ σχίσματος ὄντος μέσον αὐτῆς καὶ τῶν ἄλλων καθολικῶν θρόνων . ” εἶτ’ αὖθις ἐκ τῆς συγκλήτου λογάδας ἀπἐ - στειλεν , ἐρωτῶσα ὅ,τι ἄν εἰς δέον οἰκονομηθείη . ὁ δὲ ἀπεκρίνατο ὡς “ εἰ μὴ διὰ συνόδου καθολικῆς τὸ σφάλμα διορθωθῇ καὶ τῶν ἐκκλησιῶν προβαίη ἕνωσις , οὐκ ἔστιν ἡμῖν σωτηρία . καὶ οἶ συγκλητικοί , διὰ τί οὖν ” εἶπον “ αὐτὸς ἐν τῷ χειροτονεῖσθαι συνέθου τὰς εἰκόνας μὴ προσκυνεῖν ; ” ὁ δὲ ἀντεπήγαγε “ διὰ τὴν τῶν κρατούντων μανίαν καὶ τὴν ὑμετέραν ἀπήνειαν . ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦτο θρηνῶ καὶ διὰ μετανοίας πρὸς τοὺς οἰκτιρμοὺς κατέφυγον τοῦ θεοῦ , δεόμενος μὴ ὡς ἀρχιερεὺς κρναι . ” ὁ μὲν οὖν ἐν τούτοις τὸν βίον κατέλυσεν . οἱ δὲ κρατοῦντες τὸν ἀοίδιμον Ταράσιον ἀσηκρῆτις ὄντα πατριάρχην προεχειρίζοντο , καὶ ὁ λαὸς ἅπας ἐπεψηφίζετο . ὁ δὲ ἀνένευε , μὴ δύνασθαι λέγων προστῆναι τῆς ἐκκλησιας ἀπεσχισμένης τῶν λοιπῶν τυγχανούσης ἐκκλησιῶν καὶ ὑπ᾿ ἐκείνων ὑποβαλλομένης τῷ ἀναθέματι . ἐγκειμένων δὲ καὶ τῶν βασιλέων καὶ τοῦ λαοῦ , “ εἰ συντίθεσθ ” εἶπε “ σύνοδον οἰκουμενικὴν ἀθροισθῆναι καὶ τῶν ἐκκλησιῶν γενήσεσθαι ἕνωσιν , δέξομαι καὶ αὐτὸς τὴν προχείρισιν . ” συνθεμένων δὲ πρὸς τοῦτο πάντων , ἐχειροτονήθη ὁ θεῖος Ταράσιος , καὶ στέλλει αὐτός τε καὶ οἱ κρατοῦντες εἴς τε τὴν πρεσβυτέραν Ῥώμην , Ἀδριανοῦ ἐν αὐτῇ προεδρεύοντος , καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς πατριάρχας , ζητοῦντες σταλῆναί τινας παρ᾿ αὐτῶν τοὺς ἐπὶ τῇ συνόδῳ παρουσιάσοντας · καὶ παρὰ πάντων ἐστάλησαν . ἀθροισθέντων δὲ καὶ τῶν λοιπῶν ἀρχιερέων καὶ μοναχῶν ἐν Νικαίᾳ τῆς Βιθυνίας καὶ ὁ πατριάρχης ἐξῆλθε Ταράσιος , καὶ συνέστη ἐκεῖ οἰκουμενικὴ σύνοδος ἑβδόμη , καὶ ἐκυρώθη τὰς σεπτὰς εἰκόνας καὶ προσκυνεῖσθαι καὶ σεβάζεσθαι , ἀναθέματι δὲ κατεκρίθησαν καὶ οἱ τρεῖς οἱ τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει προεδρεύσαντες ἐκκλησίας , ὅ τε Ἀναστάσιος καὶ ὁ Κωνσταντῖνος καὶ ὁ Νικήτας , καὶ τόμῳ τὰ τῇ ἱερᾷ συνόδῳ δόξαντα ἐνεγράφησαν . ἐκ δὲ Νικαίας εἰς τὴν τῶν πόλεων βασιλεύουσαν ἐνδημήσαντες οἱ τῆς συνόδου καὶ ἐν τοῖς βασιλείοις γενόμενοι , προκαθημένων καὶ τῶν βασιλευόντων , εἰς ἐπήκοον πάντων τὸν τόμον ἀνέγνωσαν · ὃς καὶ παρὰ τῶν κρατούντων κεκύρωτο ὑποσημηναμένων αὐτόν , καὶ οὕτω τὰ ἱερὰ ἐκτυπώ - μάτα ἐν τοῖς θείοις ναοῖς ἀνεστήλωντο , καὶ αἱ ἐκκλησίαι ἅπασαι ἥνωντο . τὰ μὲν οὖν μέχρι τοῦδε παρὰ τῆς βασιλίσσης καὶ τόν αὐτῇ προσῳκειωμένων τὰ τῆς βασιλείας ἰθύνοντο . ἤδη δὲ τὸν μείρακα παρελάσας ὁ βασιλεὺς Κωνσταντῖνος καὶ εἰς νεανίαν τελεῖν ἠργμένος , εἰκοσαέτης γὰρ ἦν , καὶ ὁρῶν ἅπαντα παρὰ τῆς μητρὸς οἰκονομούμενα , καὶ Σταυράκιον τὸν πατρίκιον καὶ λογοθέτην τὰ πάντα δυνάμενον , ἑαυτὸν δὲ μηδενὸς ἀξιούμενον λόγου , ἤχθετο , καὶ μετά τινων τῶν τε τῆς συγκλήτου βουλῆς καὶ τῶν ὑπηρετουμένων αὐτῷ ἐμελέτησε τὸν Σταυράκιον τῆς ἀρχῆς καθελεῖν καὶ ποιήσασθαι ὑπερόριον . γνωσθέντος δὲ τοῦ βουλεύματος , τοὺς μὲν τοῦ βασιλέως θεράποντας τοὺς αὐτῷ συμμετέχοντας τύψασα πάντας καὶ ψιλώσασα τῶν τριχῶν ἡ βασίλισσα ἄλλους ἄλλῃ ἐξώρισε , τοὺς δ᾿ ἐκ τῆς συγκλήτου ἀτιμίᾳ περιβαλοῦσα τοὺς μὲν ἀπροϊτους τῶν ἰδίων οἴκων εἷναι κεκέλευκε , τῶν δὲ καὶ ὑπερορίαν κατεψηφίσατο . ἀλλὰ μὴν καὶ τὸν υἱὸν αἰκισαμένη καὶ λοιδορησαμένη προϊέναι κεκώλυκε . τὰ δὲ στρατεύματα ὀμνύειν ἠνάγκαζε μὴ δέξασθαι τὸν υἱὸν αὐτῆς εἰς αὐταρΧίαν , ζώσης ἐκείνης . καὶ οἱ μὲν ἄλλοι καὶ ἄκοντες ὤμνυον , οἱ δὲ τοῦ θέματος τῶν Ἀρμενιακῶν οὐχ ὑπέκυψαν , ἀλλὰ καὶ βασιλέα γινώσκειν εἷπον τὸν Κωνσταντῖνον , καὶ πρὸ τῆς μητρὸς ἐξ ἀρχῆς ἀνηγορευμένον , καὶ οὕτως αὖθις αὐτὸν ἤθελον εὐφημεῖσθαι . ταῦτα ἡ Εἰρήνη μαθοῦσα ἔστειλε τὸν σπαθάριον Ἀλέξιον καὶ δρουγγάριον τῆς βίγλας τὸν Μωσηλέ , ἵν᾿ αὐτοὺς εἰς τὸ αὐτῆς μετάθηται θέλημα . οἱ δὲ τὸν μὲν στρατηγὸν ἑαυτῶν συνέσχον ὑπὸ φρουράν , τὸν δὲ Μωσῃλὲ ἄρχοντα τοῦ θέματος εἵλοντο καὶ μόνον τὸν Κωνσταντῖνον εὐφήμησαν αὐτοκρά - τορα . ἐντεῦθεν ὁρμηθέντες καὶ οἱ τῶν ἄλλων θεμάτων μόνον τὸν Κωνσταντῖνον ἀνηγόρευον βασιλέα , καὶ ἀθροισθέντες κοινῇ ἐκεῖνον μόνον ἀνεκήρυττον αὐτοκράτορα . δείσασα δὲ τὴν τῶν ταγμάτων ὁμόνοιαν ἡ Εἰρήνη προήνεγκε τὸν θἰόν . ὁ δὲ αὐτίκα τὸν Σταυράκιον αἰκισάμενος καὶ τοὺς ἐντιμοτέθους τῶν θεραπόντων τῶν μητρικῶν ὑπερώρισεν , αὐτὴν δὲ τὴν μητέρα τῶν βασιλείων ἐντίμως καταγαγὼν εἰς τὸν οἶκον αὐτῆς , ὃν ἐν τοῖς Ἐλευθερίου ἐδείματο , διάγειν ἐκέλευσε .
Lemmas: ὁ δέ πατριάρχης Παῦλος νοσέω καί ὁ ἐκκλησία ὑποχωρέω καί ἀποκείρω , ὁ βασιλίς μετά ὁ υἱός αὐτός πρόσειμι αὐτός , αἰτιάω - νόος αὐτός ὁ ὑποχώρησις . ὁ δέ “ εἴθε ” εἶπον “ μηδέ ὁ ἀρχή ἐπί ὁ θρόνος ὁ ἀρχιερωσύνη καθίζω , ὁ ἐκκλησία τυραννεύω καί σχίσμα εἰμί μέσος αὐτός καί ὁ ἄλλος καθολικός θρόνος . ” εἶτα αὖθις ἐκ ὁ σύγκλητος λογάς ἄπειμι - στέλλω , ἐρωτάω ὅστις ἄν εἰς δήω οἰκονομέω . ὁ δέ ἀποκρίνω ὡς “ εἰμί μή διά σύνοδος καθολικός ὁ σφάλμα διορθόω καί ὁ ἐκκλησία προβαίνω ἕνωσις , οὐ εἰμί ἐγώ σωτηρία . καί οἶς συγκλητικός , διά τίς οὖν ” εἶπον “ αὐτός ἐν ὁ χειροτονέω συντίθημι ὁ εἰκών μή προσκυνέω ; ” ὁ δέ ἀντεπάγω “ διά ὁ ὁ κρατέω μανία καί ὁ ὑμέτερος ἀπήνεια . ἀλλά καί διά οὗτος θρηνέω καί διά μετάνοια πρός ὁ οἰκτιρμός καταφεύγω ὁ θεός , δήω μή ὡς ἀρχιερεύς κρναι . ” ὁ μέν οὖν ἐν οὗτος ὁ βίος καταλύω . ὁ δέ κράτος ὁ ἀοίδιμος Ταράσιος ἀσηκρῆτις εἰμί πατριάρχης προχειρίζω , καί ὁ λαός ἅπας ἐπιψηφίζω . ὁ δέ ἀνανεύω , μή δύναμαι λέγω προΐστημι ὁ ἐκκλησία ἀποσχίζω ὁ λοιπός τυγχάνω ἐκκλησία καί ὑπό ἐκεῖνος ὑποβάλλω ὁ ἀνάθεμα . ἔγκειμαι δέ καί ὁ βασιλεύς καί ὁ λαός , “ εἰμί συντίθημι ” εἶπον “ σύνοδος οἰκουμενικός ἀθροίζω καί ὁ ἐκκλησία γίγνομαι ἕνωσις , δέχομαι καί αὐτός ὁ προχείρισις . ” συντίθημι δέ πρός οὗτος πᾶς , χειροτονέω ὁ θεῖος Ταράσιος , καί στέλλω αὐτός τε καί ὁ κράτος εἰς τε ὁ πρέσβυς Ῥώμη , Ἀδριανός ἐν αὐτός προεδρεύων , καί εἰς ὁ λοιπός πατριάρχης , ζητέω σταλάω τις παρά αὐτός ὁ ἐπί ὁ σύνοδος παρουσιάζω · καί παρά πᾶς στέλλω . ἀθροίζω δέ καί ὁ λοιπός ἀρχιερεύς καί μοναχός ἐν Νίκαια ὁ Βιθυνία καί ὁ πατριάρχης ἐξέρχομαι Ταράσιος , καί συνίστημι ἐκεῖ οἰκουμενικός σύνοδος ἕβδομος , καί κυρόω ὁ σεπτός εἰκών καί προσκυνέω καί σεβάζομαι , ἀνάθεμα δέ κατακρίνω καί ὁ τρεῖς ὁ ὁ ἐν Κωνσταντινούπολις προεδρεύω ἐκκλησία , ὅς τε Ἀναστάσιος καί ὁ Κωνσταντῖνος καί ὁ Νικήτας , καί τόμος ὁ ὁ ἱερός σύνοδος δόξα ἐγγράφω . ἐκ δέ Νίκαια εἰς ὁ ὁ πόλις βασιλεύω ἐνδημέω ὁ ὁ σύνοδος καί ἐν ὁ βασίλειος γίγνομαι , προκάθημαι καί ὁ βασιλεύω , εἰς ἐπήκοος πᾶς ὁ τόμος ἀναγιγνώσκω · ὅς καί παρά ὁ κρατέω κυρόω ὑποσημαίνω αὐτός , καί οὗτος ὁ ἱερόv ἐκτυπέω - μάτη ἐν ὁ θεῖον ναός ἀναστέλλω , καί ὁ ἐκκλησία ἅπας νάω . ὁ μέν οὖν μέχρι ὅδε παρά ὁ βασίλισσα καί ὁ αὐτός προσοικειόω ὁ ὁ βασίλεια εὐθύνω . ἤδη δέ ὁ μεῖραξ παρελαύνω ὁ βασιλεύς Κωνσταντῖνος καί εἰς νεανίας τελέω ἄρχω , εἰκοσαετής γάρ εἰμί , καί ὁράω ἅπας παρά ὁ μήτηρ οἰκονομέω , καί Σταυράκιος ὁ πατρίκιος καί λογοθέτης ὁ πᾶς δύναμαι , ἑαυτοῦ δέ μηδείς ἀξιόω λόγος , ἔχθω , καί μετά τίνω ὁ τε ὁ σύγκλητος βουλή καί ὁ ὑπηρετέω αὐτός μελετάω ὁ Σταυράκιος ὁ ἀρχή καθαιρέω καί ποιέω ὑπερόριος . γιγνώσκω δέ ὁ βούλευμα , ὁ μέν ὁ βασιλεύς θεράπων ὁ αὐτός συμμετέχω τύπτω πᾶς καί ψιλόω ὁ θρίξ ὁ βασίλισσα ἄλλος ἄλλος ἐξορίζω , ὁ δέ ἐκ ὁ σύγκλητος ἀτιμία περιβάλλω ὁ μέν ἀπρόϊτος ὁ ἴδιος οἶκος ἵημι κελεύω , ὁ δέ καί ὑπερορία καταψηφίζομαι . ἀλλά μήv καί ὁ υἱός αἰκίζω καί λοιδορέω προΐημι κωλύω . ὁ δέ στράτευμα ὄμνυμι ἀναγκάζω μή δέχομαι ὁ υἱός αὐτός εἰς αὐταρχία , ζώννυμι ἐκεῖνος . καί ὁ μέν ἄλλος καί ἄκων ὄμνυμι , ὁ δέ ὁ θέμα ὁ Ἀρμενιακός οὐ ὑποκύπτω , ἀλλά καί βασιλεύς γιγνώσκω ἕπω ὁ Κωνσταντῖνος , καί πρό ὁ μήτηρ ἐκ ἀρχή ἀναγορεύω , καί οὕτως αὖθις αὐτός ἐθέλω εὐφημέω . οὗτος ὁ Εἰρήνη μανθάνω στέλλω ὁ Σπαθάριον Ἀλέξιος καί δρουγγάριος ὁ Βίγλας ὁ Μωσηλέ , ἵνα αὐτός εἰς ὁ αὐτός μετατίθημι θέλημα . ὁ δέ ὁ μέν στρατηγός ἑαυτοῦ συνέχω ὑπό φρουρά , ὁ δέ Μωσῃλὲ ἄρχω ὁ θέμα αἱρέω καί μόνος ὁ Κωνσταντῖνος εὐφημέω αυτοκρης - τορός . ἐντεῦθεν ὁρμάω καί ὁ ὁ ἄλλος θέμα μόνος ὁ Κωνσταντῖνος ἀναγορεύω βασιλεύς , καί ἀθροίζω κοινός ἐκεῖνος μόνος ἀνακηρύσσω αὐτοκράτωρ . δείδω δέ ὁ ὁ τάγμα ὁμόνοια ὁ Εἰρήνη προφέρω ὁ θεός . ὁ δέ αὐτίκα ὁ Σταυράκιος αἰκίζω καί ὁ ἔντιμος ὁ θεράπων ὁ Μητρικῶν ὑπερορίζω , αὐτός δέ ὁ μήτηρ ὁ βασίλειος ἔντιμος κατάγω εἰς ὁ οἶκος αὐτός , ὅς ἐν ὁ ἐλευθέριος δέμω , διάγω κελεύω .