joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 17.1
Ὁ δὲ Τξιμισκῆς τῆς βασιλείας γενόμενος ἐγκρατὴς καὶ τοὺς τοῦ Ῥωμανοῦ παῖδας κοινωνοὺς πεποίητο τῆς ἀρχῆς παῖδας ἔτι τυγχάνοντας , τόν δὲ παρακοιμώμενον Βασίλειον , ὃν ὁ Φωκᾶς τετίμηκε πρόεδρον , μήπω πρῴην ὄντος τοῦ ἀξιώματος , προσλαβόμενος ὡς ἐντριβῆ περὶ τὴν τῶν κοινῶν πραγμάτων αὐτῷ τὴν πᾶσαν οἰκονομίαν ἀνέθετο . καὶ ὃς τοὺς τῷ Νικηφόρῳ προσήκοντας ἤ καὶ ἄλλως εὔνοιαν ἐκείνῳ τηρεῖν ὑποπτευομένους ἐκ μέσου πεποίηκε , τὸν μὲν κουροπαλάτην Λέοντα καὶ τὸν υἱὸν αὐτοῦ Νικηφόρον ἐν Λέσβῳ περιορίσας , τῷ δ’ ἑτέρῳ τοῦ Λέοντος υἱῷ τῷ Βάρδᾳ ὅριον θέ - μένος περιγραπτὸν τὴν Ἀμάσειαν καὶ ἄλλους ἄλλως μετελθὼν καὶ οἰκονομησάμενος . τοὺς δὲ παρὰ τοῦ Νικηφόρου φυγαδευθέντας κατήγαγεν , οἷς καὶ ἀρχιερεῖς συνηρίθμηντο , ὅσοι μὴ ὑπογράψαι ἐν τῳ τόμῳ ὑπέκυψαν , δι’ οὗ τεθέσπιστο μὴ ἄνευ ἐκείνου ἀρχιερέα τινὰ προχειρίζεσθαι . εἶτα ἄπεισιν ὁ Ἰωάννης εἰς τὴν μεγάλην ἐκκλησίαν ταινιωθησόμενος . ἀλλ’ οὐκ εἰάθη παρὰ τοῦ Πολυεύκτου εἰς τὸν αὸν εἰσελθεῖν , ὡς φόνῳ μεμιασμένος . πρᾴως δὲ τὴν ἐπιτίμησιν ὁ Τξιμισκῆς ἐνεγκὼν ἀπελογεῖτο μὴ αὐτὸς αὐτόχειρ γενέσθαι τοῦ φόνου , ἔλεγε δὲ τὸν Ἀβαλάντην καὶ τὸν Ἀιξυποθεόδωρον ἐπιτροπῇ τῆς Θεοφανοῦς τὸν Νικηφόρον διαχειρίσασθαι . τὴν μὲν οὖν Θεοφανὼ ὁ πατριάρχης ἀπῄτησε τῶν βασιλείων ἀπελαθῆναι καὶ περιορισθῆναι καὶ τοὺς αὐτόχειρας τοῦ Νικηφόρου ἐκδιωχθῆναι , τὸν δὲ τόμον , οὗπερ ἐμνήσθημεν , διαρραγῆναι καὶ αὐτὸν τὸν Ἰωάννην δέξασθαι ἐπιτίμια . ὁ δὲ πάντα ποιῆσαι ὑπέσχετο , καὶ αὐτίκα στέλλει καὶ κατάγει τὴν βασιλίδα τῶν ἀνακτόρων καὶ τὸν τόμον ἐκεῖ κομισθέντα διέρρηξε , καὶ ἣν ἐν ἰδιώταις τελῶν εἶχε περιουσίαν , διανεῖμαι πένησιν ἐπηγγείλατο . τούτων δὲ γενομένων κατὰ τὴν γενέθλιον τοῦ σωτῆρος ἡμῶν καὶ θεοῦ ἑορτήν , ἄμα τε τὴν εἰς τὴν ἐκκλησίαν ἐπιτρέπεται εἴσοδον καὶ ἅμα τῷ διαδήματι στέφεται , τὴν δὲ Θεοφανὼ εἰς Προικόνησον περιώρισεν . οὕτω μέντοι ἀναρρηθείς , ἐπεὶ ἀρχιερέως ἡ μεγάλη Ἀντιόχεια χηρεύουσα ἦν , προχειρίζεταί τινα μοναχὸν Θεόδωρον , ὃς αὐτῷ προέφη τῆς βασιλείας τυχεῖν , καὶ μή σπεῦσαι μηδ’ ἁρπάσαι αὐτήν , ἀλλὰ μεῖναι ὥσπερ τὴν ἐκ τοῦ θείου προχείρισιν . ὅσπερ τὴν ἀρχιερωσύνην καταδεξάμενος ἀξίωσιν ἔθετο πρὸς τὸν Ἰωάννην τοὺς Μανιχαίους ἐκ τῆς ἑῴας μετοικίσαι πρὸς τὰ ἑσπέρια , πολλοὺς τῇ αὐτῶν μυσαρᾷ αἱρέσει διαφθείροντας . οὗ τὴν ἀξίωσιν πληρῶν εἰς Φιλιππούπολιν μετήγαγε τὸ γένος τῶν Μανιχαίων . ὁ δὲ πατριάρχης Πολύευκτος τῇ τοῦ Τζιμισκῆ ἀναρρήσει τριάκοντα καὶ πέντε ἡμέρας ἐπιβιοὺς τὸν βίον μετήλλαξε , καὶ ἀντεισήχθη εἰς τὸν ἀρχιερατικὸν θρόνον τῆς βασιλευούσης τῶν πόλεων ὁ μοναχὸς Βασίλειος ὁ Σκαμανδρηνός . οἶ δ’ ἐκ τῆς Ἅγαρ , μὴ ἀνεκτὸν ἡγούμενοι στερεῖσθαι τῶν πόλεων ἃς ἤδη ἀφῄρηντο , συνελέγησαν πανταχόθεν καὶ συνθήκας περὶ ὁμαιχμίας πεποιηκότες καὶ τοῖς Καρχηδονίοις τὴν σφῶν ἡγεμονίαν προσνείμαντες ἐξεστράτευσαν κατὰ τῆς ἐν Δάφνῃ Ἀντιοχείας καὶ ταύτην ἐπολιόρκουν . τῶν δ’ ἐν τῇ πόλει ἀνθισταμένων αὐτοῖς κραταιότερον ἠγγέλθη τῷ βασιλεῖ τῶν ἐθνῶν ἡ συνέλευσις . ὁ δὲ κελεύει τῷ στρατηγῷ Μεσοποταμίας ἐπικουρῆσαι τοῖς πολιορκουμένοις · καὶ πολέμου πρὸς τοὺς Ἀγαρηνοὺς συρραγέντος οἱ βάρβαροι , καίτοι πολλαπλάσιοι πρὸς τοὺς Ῥωμαίους ὄντες , τρέπονταί τε καὶ σκίδνανται . οἱ δέ γε ῾Ρώς , τὸ τῶν Βουλγάρων ἔθνος καὶ τὴν χώραν αὐτῶν ὑφ’ ἑαυτοὺς ποιησάμενοι καὶ τοὺς ἡγεμόνας τοῦ ἔθνους τὸν Βορίσην τε καὶ τὸν Ῥωμανόν , οὐκέτι τῶν οἴκοι ἐμέμνηντο , ἀλλ’ ἤθελον αὐτοῦ που μένειν τὴν χώραν κατέχοντες . πρὸς τοῦτο δ’ αὐτοὺς καὶ ὁ Καλοκυρὸς ἀνηρέθιζεν · ‘‘εἰ γὰρ βασιλεὺς ‘ρωμαίων ἀναρρηθήσομαι παρ’ ὑμῶν ” , ἔλεγε “ τῆς τε τῶν Βουλγάρων χώρας παραχωρήσω ὑμῖν καὶ διαθήσομαι πρὸς ὑμᾶς εἰρήνην διαιωνίζουσαν καὶ τὰ ὑπεσχημένα παρέξω κατὰ τὸ πολλαπλάσιον . ” οἱ δὲ τῇ τε τῶν χωρῶν ἀρετῇ θελχθέντες καὶ τοῖς λόγοις τοῦ Καλοκυροῦ χαυνω - θέντες οὔτε τῷ βασιλεῖ πάντα ποιήσειν ἐπιτελῆ τὰ παρὰ τοῦ Νικηφόρου σφίσιν ὑπεσχημένα ἐπείθοντο γράφοντι καὶ τοῖς πρέσβεσιν ὡμίλησαν ἀλαξονικώτερον . ἐντεῦθεν ἄρασθαι κατ’ αὐτῶν ὅπλα ἠνάγκαστο , καὶ ταῖς Ῥωμαϊκαῖς δυνάμεσιν ἐπιστήσας στρατάρχην , ὃν στρατηλάτην ὠνόμασε , Βάρδαν μάγιστρον τὸν Σκληρόν , τῆς ἤδη θανούσης αὐτοῦ γαμετῆς αὐτάδελφον ὄντα , ὁρμῆσαί οἱ κατὰ τῶν Ῥὼς ἐνετείλατο . καὶ ὁ μὲν ἀπῄει · οἶ βάρβαροι δὲ τοῦτο μαθόντες καὶ ὁ τούτων . ἔξαρχος ὁ Σφενδοσθλάβος , τούς τε Βουλγάρους ὁπλίσαντες καὶ συμμάχους προσειληφότες Σκύθας , οἷ Πατξινάκαι κικλήσκονται , καὶ τοὺς τὴν Παννονίαν οἰκοῦντας Τούρκους , καὶ στρατιὰν εἰς τριάκοντα μυριάδας ἀριθμουμένην συστησάμενοι , τὴν Θρᾴκην ἅπασαν ἐληίζοντο . τούτοις τοῖς οὖν μὴ θαρρῶν ὁ ληὸς συμμίξαι καὶ κατὰ συστάδην μαχέσασθαι , πολλοστὸν γὰρ ἦν πρὸς τὸ πλῆθος ἐκείνων τὸ μετ’ αὐτοῦ στρατιωτικόν , στρατηγικαῖς μεθόδοις τοὺς βαρβάρους κατηγωνίσατο . καὶ πρῶτον μὲν λόχους καθίσας καὶ μόνοις τοῖς Πατξινάκαις ἐπελθὼν καὶ εὐφυῶς αὐτοὺς περιαγαγὼν εἰς τοὺς λόχους , τοὺς μὲν ἀνεῖλε , τοὺς δ’ εἶλε ζῶντας · εἶτα καὶ τοῖς ἄλλοις συμμίξαντι μέχρι μέν τινος ἰσόρροπος ἦν ἡ μάχη αὐτῷ · ὡς δέ τις τῶν Σκυθῶν καὶ ὄγκῳ σώματος καὶ ψυχῆς παραστήματι γενναῖος εἶναι δοκῶν καὶ τῶν ὁμογενῶν ἁπάντων ὑπερτερεῖν , ὁρῶν τὸν Σκληρὸν ἔφιππον διιόντα τὰς ὑφ’ ἑαυτὸν τάξεις καὶ ταύτας εἰς ἀλκὴν διεγείροντα , ὥρμησε κατ’ ἐκείνου , καὶ κατήνεγκε τό ξίφος κατὰ τῆς κεφαλῆς τοῦ ἀνδρός · τὸ δὲ τῇ τοῦ κράνους ἰσχύΪ καὶ τῇ λειότητι οὐχ ἥψατο αὐτοῦ . ὁ δὲ Σκληρὸς αὖθις κατὰ τῆς κεφαλῆς τὸν Σκύθην ἀντέπληξε , καὶ ἡ τοῦ ξίφους καταφορὰ εἰς τοσοῦτον γέγονεν ἐνεργὸς ὡς διχῇ τμηθῆναι τὸν βάρβαρον ρον καὶ ἡμίτομα τοῦ ἵππου τὰ μέρη αὐτοῦ ἐκπεσεῖν . οἶ βάρβαροι δὲ τὸ ἔργον ἐκπλαγέντες εἰς δειλίαν ἐνέπεσον καὶ εἰς φυγὴν αὐτίκα ἐτράπησαν , οἷς οἶ Ῥωμαῖοι κατόπιν ἐλαύνοντες πολλοὺς μὲν ἀνῄρουν , πολλοὺς δ’ ἐζώγρουν . ἔπαυσε δὲ τῆς διώξεως τοὺς περὶ τὸν Σκληρὸν ἐπελθοῦσα ἡ νύξ · τέως δὲ καὶ ὅσοι περιελείφθησαν τραυματίαι ἤσαν .
Lemmas: ὁ δέ τξιμισκω ὁ βασίλεια γίγνομαι ἐγκρατής καί ὁ ὁ Ῥωμανός παῖς κοινωνός ποιέω ὁ ἀρχή παῖς ἔτι τυγχάνω , ὁ δέ παρακοιμώμενος Βασίλειος , ὅς ὁ Φωκᾶς τιμάω πρόεδρος , μήπω πρώην εἰμί ὁ ἀξίωμα , προσλαμβάνω ὡς ἐντριβής περί ὁ ὁ κοινός πρᾶγμα αὐτός ὁ πᾶς οἰκονομία ἀνατίθημι . καί ὅς ὁ ὁ Νικηφόρος προσήκω ἤ καί ἄλλως εὔνοια ἐκεῖνος τηρέω ὑποπτεύω ἐκ μέσος ποιέω , ὁ μέν κουροπαλάτης Λέων καί ὁ υἱός αὐτός Νικηφόρος ἐν Λέσβος περιορίζω , ὁ δέ ἕτερος ὁ Λέων υἱός ὁ Βάρδα ὅριον ΘΕ - μένος περιγράφω ὁ Ἀμάσεια καί ἄλλος ἄλλως μετέρχομαι καί οἰκονομέω . ὁ δέ παρά ὁ Νικηφόρου φυγαδεύω κατάγω , ὅς καί ἀρχιερεύς συναριθμέω , ὅσος μή ὑπογράφω ἐν ὁ τόμος ὑποκύπτω , διά ὅς θεσπίζω μή ἄνευ ἐκεῖνος ἀρχιερεύς τις προχειρίζω . εἶτα ἄπειμι ὁ Ἰωάννης εἰς ὁ μέγας ἐκκλησία ταινιόω . ἀλλά οὐ ἐάω παρά ὁ Πολυεύκτος εἰς ὁ ἀάω εἰσέρχομαι , ὡς φόνος μιαίνω . πρᾶος δέ ὁ ἐπιτίμησις ὁ τξιμισκω φέρω ἀπολογέομαι μή αὐτός αὐτόχειρ γίγνομαι ὁ φόνος , λέγω δέ ὁ Ἀβαλάντην καί ὁ αιξυποθεοδωρος ἐπιτροπή ὁ Θεοφάνης ὁ Νικηφόρος διαχειρίζω . ὁ μέν οὖν Θεοφανώ ὁ πατριάρχης ἀπαιτέω ὁ βασίλειος ἀπελαύνω καί περιορίζω καί ὁ αὐτόχειρ ὁ Νικηφόρου ἐκδιώκω , ὁ δέ τόμος , ὅσπερ μιμνήσκω , διαράσσω καί αὐτός ὁ Ἰωάννης δέχομαι ἐπιτίμιον . ὁ δέ πᾶς ποιέω ὑπισχνέομαι , καί αὐτίκα στέλλω καί κατάγω ὁ βασιλίς ὁ ἄναξ καί ὁ τόμος ἐκεῖ κομίζω διαρρήγνυμι , καί ὅς ἐν ἰδιώτης τέλος ἔχω περιουσία , διανέμω πένης ἐπαγγέλλω . οὗτος δέ γίγνομαι κατά ὁ γενέθλιος ὁ σωτήρ ἐγώ καί θεός ἑορτή , ἄμη τε ὁ εἰς ὁ ἐκκλησία ἐπιτρέπω εἴσοδος καί ἅμα ὁ διάδημα στέφω , ὁ δέ Θεοφανώ εἰς προικονησος περιορίζω . οὗτος μέντοι ἀναιρέω , ἐπεί ἀρχιερεύς ὁ μέγας Ἀντιόχεια χηρεύω εἰμί , προχειρίζω τις μοναχός Θεόδωρος , ὅς αὐτός προφέρω ὁ βασίλεια τυγχάνω , καί μή σπεύδω μηδέ ἁρπάζω αὐτός , ἀλλά μένω ὥσπερ ὁ ἐκ ὁ θεῖον προχείρισις . ὅσπερ ὁ ἀρχιερωσύνη καταδέχομαι ἀξίωσις τίθημι πρός ὁ Ἰωάννης ὁ Μανιχαῖος ἐκ ὁ ἑῷος μετοικίζω πρός ὁ ἑσπέριος , πολύς ὁ αὐτός μυσαρός αἵρεσις διαφθείρω . ὅς ὁ ἀξίωσις πληρόω εἰς Φιλιππούπολις μετάγω ὁ γένος ὁ Μανιχαῖος . ὁ δέ πατριάρχης Πολύευκτος ὁ ὁ Τζιμισκής ἀνάρρησις τριάκοντα καί πέντε ἡμέρα ἐπιβιόω ὁ βίος μεταλλάσσω , καί ἀντέχω εἰς ὁ ἀρχιερατικός θρόνος ὁ βασιλεύω ὁ πόλις ὁ μοναχός Βασίλειος ὁ Σκαμανδρηνός . οἶς δέ ἐκ ὁ Ἄγαρ , μή ἀνεκτός ἡγέομαι στερέω ὁ πόλις ὅς ἤδη ἀφαιρέω , συλλέγω πανταχόθεν καί συνθήκη περί ὁμαιχμία ποιέω καί ὁ Καρχηδόνιος ὁ σφεῖς ἡγεμονία προσνέμω ἐκστρατεύω κατά ὁ ἐν Δάφνη Ἀντιόχεια καί οὗτος πολιορκέω . ὁ δέ ἐν ὁ πόλις ἀνθίστημι αὐτός κραταιός ἀγγέλλω ὁ βασιλεύς ὁ ἔθνος ὁ συνέλευσις . ὁ δέ κελεύω ὁ στρατηγός Μεσοποταμία ἐπικουρέω ὁ πολιορκέω · καί πόλεμος πρός ὁ αγαρηνός συναράσσω ὁ βάρβαρος , καίτοι πολλαπλάσιος πρός ὁ Ῥωμαῖος εἰμί , τρέπω τε καί σκίδνημι . ὁ δέ γε Ῥῶς , ὁ ὁ Βουλγάρα ἔθνος καί ὁ χώρα αὐτός ὑπό ἑαυτοῦ ποιέω καί ὁ ἡγεμών ὁ ἔθνος ὁ Βορίσης τε καί ὁ Ῥωμανός , οὐκέτι ὁ οἴκοι μιμνήσκω , ἀλλά ἐθέλω αὐτός ποῦ μένω ὁ χώρα κατέχω . πρός οὗτος δέ αὐτός καί ὁ Καλοκυρὸς ἀνερεθίζω · ἰάομαι γάρ βασιλεύς ‘ρωμαίων ἀναρρέω παρά σύ ” , λέγω “ ὁ τε ὁ Βουλγάρα χώρα παραχωρέω σύ καί διατίθημι πρός σύ εἰρήνη διαιωνίζω καί ὁ ὑπισχνέομαι παρέχω κατά ὁ πολλαπλάσιον . ” ὁ δέ ὁ τε ὁ χώρα ἀρετή θέλγω καί ὁ λόγος ὁ καλοκυροω χαῦνος - θέω οὔτε ὁ βασιλεύς πᾶς ποιέω ἐπιτελής ὁ παρά ὁ Νικηφόρου σφεῖς ὑπισχνέομαι πείθω γράφω καί ὁ πρέσβυς ὁμιλέω ἀλαξονικώτερον . ἐντεῦθεν ἀείρω κατά αὐτός ὅπλον ἀναγκάζω , καί ὁ Ῥωμαϊκός δύναμις ἐφίστημι στρατάρχης , ὅς στρατηλάτης ὀνομάζω , Βάρδα μάγιστρος ὁ σκληρός , ὁ ἤδη θνῄσκω αὐτός γαμετή αὐτάδελφος εἰμί , ὁρμάω ὁ κατά ὁ Ῥώς ἐντέλλω . καί ὁ μέν ἄπειμι · οἶς βάρβαρος δέ οὗτος μανθάνω καί ὁ οὗτος . Ἔξαρχος ὁ Σφενδοσθλάβος , ὁ τε Βούλγαρος ὁπλίζω καί σύμμαχος προσλαμβάνω Σκύθης , οἷ πατξινακη κικλήσκω , καί ὁ ὁ Παννονία οἰκέω Τοῦρκος , καί στρατία εἰς τριάκοντα μυριάς ἀριθμέω συνίστημι , ὁ Θρᾴκη ἅπας ληΐζομαι . οὗτος ὁ οὖν μή θαρσέω ὁ λαός συμμείγνυμι καί κατά συστάδην μάχομαι , πολλοστός γάρ εἰμί πρός ὁ πλῆθος ἐκεῖνος ὁ μετά αὐτός στρατιωτικός , στρατηγικός μέθοδος ὁ βάρβαρος καταγωνίζομαι . καί πρῶτος μέν λόχος καθίζω καί μόνος ὁ πατξινακη ἐπέρχομαι καί εὐφυής αὐτός περιάγω εἰς ὁ λόχος , ὁ μέν ἀναιρέω , ὁ δέ εἴλω ζῶ · εἶτα καί ὁ ἄλλος συμμείγνυμι μέχρι μέν τις ἰσόρροπος εἰμί ὁ μάχη αὐτός · ὡς δέ τις ὁ Σκύθης καί ὄγκος σῶμα καί Ψυχή παράστημα γενναῖος εἰμί δοκέω καί ὁ ὁμογενής ἅπας ὑπερτερέω , ὁράω ὁ σκληρός Ἔφιππος δίειμι ὁ ὑπό ἑαυτοῦ τάξις καί οὗτος εἰς ἀλκή διεγείρω , ὁρμάω κατά ἐκεῖνος , καί καταφέρω ὁ ξίφος κατά ὁ κεφαλή ὁ ἀνήρ · ὁ δέ ὁ ὁ κράνος ἰσχύς καί ὁ λειότης οὐ ἅπτω αὐτός . ὁ δέ σκληρός αὖθις κατά ὁ κεφαλή ὁ Σκύθης ἀντιπλήσσω , καί ὁ ὁ ξίφος καταφορά εἰς τοσοῦτος γίγνομαι ἐνεργός ὡς διχή τέμνω ὁ βάρβαρος ἀντίμοιρος καί ἡμίτομος ὁ ἵππος ὁ μέρος αὐτός ἐκπίπτω . οἶς βάρβαρος δέ ὁ ἔργον ἐκπλάσσω εἰς δειλία ἐμπίπτω καί εἰς φυγή αὐτίκα τρέπω , ὅς οἶς Ῥωμαῖος κατόπιν ἐλαύνω πολύς μέν ἀναιρέω , πολύς δέ ζωγρέω . παύω δέ ὁ δίωξις ὁ περί ὁ σκληρός ἐπέρχομαι ὁ νύξ · τέως δέ καί ὅσος περιλείπομαι τραυματίας ἀσάω .