joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 14.16
Ἐν τούτοις παρασπονδήσας ὁ Χαγάνος ἐπῆλθε τῇ Βυζαντίδι , καὶ πρὸς τοῦ τείχους αἱ δυνάμεις αὐτοῦ ἐστρατοπεδεύσαντο , δῃοῦσαι σύμπαντα τὰ ἐκτός . ὅθεν οἴ τε τῆς πόλεως καὶ ὁ πατριάρχης καὶ ὁ πατρίκιος Βῶνος , τούτους γὰρ ἄμφω κηδεμόνας τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Κωνσταντίνου καταλελοίπει καὶ τῶν κοινῶν πραγμάτων διοικητὰς ἀποδημῶν ὁ Ἡράκλειος , ἑτοιμασάμενοι πλῆθος ἀνδρῶν γενναίων κατὰ τῶν βαρβάρων ἀφροντιστούντων , ὡς μὴ παρόντος στρατεύματος , ἀπροσδοκήτως ἐξέπεμψαν , καὶ πολλὰς αὐτῶν χιλιάδας διέφθειραν . οἶ δέ γε περιλειφθέντες αἰσχρῶς φεύγοντες εἰς ἤθη τὰ ἑαυτῶν ὑπενόστησαν . Ἡράκλειος δὲ πάλιν ἑτέρῳ σατράπῃ μετὰ τριάκοντα χιλιάδων κατ’ αὐτοῦ πεμφθέντι παρὰ Χοσρόου συμμίξας , καὶ τοῦτον ἐτρέψατο , καὶ τοὺς μετ’ αὐτοῦ σχεδόν τι πάντας Ἀΐδι προίαψεν . οἱ δέ γε περιλειφθέντες ὑποστρέψαντες καὶ τὰ συμβεβηκότα τοῖς ὁμο - γενέσιν ἀπηγγελκότες , καὶ πρῴην διὰ μίσους ἄγοντας τὸν Χοσρόην μᾶλλον αὐτοὺς μισεῖν αὐτὸν ἐξηρέθισαν . Ἡράκλειος δὲ καὶ εἰς τὴν ἐνδοτέρω Πέρσιδα εἰσέβαλε , καὶ τάς τε πόλεις καθῄρει καὶ τὰ τεμένη τοῦ πυρὸς αὐτῷ ἐκείνῳ τῷ τιμωμένῳ παρ’ αὐτοῖς συνδιέφθειρε . μαθὼν δὲ ἀνῃρημένους οὓς ἔστειλε πρεσβευτάς , ὠργίσθη , καὶ οὐκ ἐφείδετο ἀναιρῶν τε καὶ πυρπολῶν καὶ καταστρέφων τὰ ἐν ποσίν . ὁ μέντοι Χοσρόης , τοῦ βασιλέως τὴν Πέρσιδα ληιζομένου καὶ κατ’ ἆτ’ ῥ’ ἔχοντος , εἰς Κτησιφῶντα κατέφυγε . διαβληθέντος δὲ πρὸς αὐτὸν τοῦ ἀρχισατράπου Σαρβάρου ὡς τὰ τῶν Ῥωμαίων φρονοῦντος , αὐτῷ δὲ λοιδορουμένου , ἐπιστέλλει τῷ ὑποστρατήγῳ αὐτοῦ τὸν Σάρβαρον ἀνελεῖν . τοῦ δὲ τὴν ἐπιστολὴν ταύτην κομίζοντος ἐν τῷ ἀπιέναι συλληφθέντος παρὰ Ῥωμαίων καὶ ἀπαχθέντος εἰς τὸ Βυζάντιον , γνόντες τὰ ἐν αὐτῇ γεγραμμένα οἶ τῶν κοινῶν πραγμάτων διοικηταὶ στέλλουσι ταύτην καὶ τὸν αὐτῆς κομιστὴν πρὸς τὸν Σάρβαρον · καὶ ὃς τὰ γεγραμμένα ἀναγνούς , καὶ τοῦ γραμματοφόρου πυθόμενος καὶ μαθὼν τὴν γνώμην Χοσρόου , ἑτέραν πλάττει ἐπιστολήν , κελεύουσαν σὐτόν τε καὶ πολλοὺς σατράπας ἀναιρεθῆναι καὶ τοὺς τοῦ στρατεύματος προύχοντας . πείθει δὲ καὶ τὸν τὴν ἐπιστολὴν τοῦ Χοσρόου κομίσαντα λέγειν ὅτι παρὰ Χοσρόου ταύτην ἔλαβε τὴν ἐπιστολήν . συναγαγὼν οὖν τοὺς τῶν ταγμάτων ἡγεμονεύοντας ἐν ἐπηκόῳ πάντων τὴν ἐπιστολὴν ἀναγνωσθῆναι πεποίηκε . θυμοῦ τοίνυν πλησθέντες οἱ τῶν ταγμάτων ἐξάρχοντες κοινῇ συνέθεντο τῷ βασιλεῖ προσελθεῖν . ἐπὶ τούτοις καὶ ἕτερόν τι συμβέβηκεν , ὁ τὸν Χοσρόην διώλεσε · παῖδας γὰρ ἔχων πολλούς , τὸν ἁπάντων πρεσβύτερον Σιρόην παραγκωνιζόμενος ἠβουλήθη διάδοχον τῆς ἀρχῆς ἕτερον ποιήσασθαι , καλοῦ μένον Μερδασάν . ὃ γνοὺς ὁ Σιρόης , καί τινας τῶν σατραπῶν ὑποποιησάμενος , ἐπιτίθεται τῷ πατρί , δεσμεῖ τε τοῦτον καὶ χρυσὸν αὐτῷ πολὺν παρατίθησι καὶ λίθων τῶν πολυτίμων σωρούς , “ διὰ ταῦτα ” λέγων “ Ῥωμαίοις τοὺς Πέρσας ἐξεπολέμωσας A καὶ ἀλλήλοις μάχεσθαι καὶ διαφθείρεσθαι κατηνάγκαζες · ἀπόλαυε τοίνυν τόν ἐφετῶν σοι . ” εἶτα τὸν υἱὸν αὐτοῦ Μερδασάν , ᾧ τὴν τῶν Περσῶν ἀνετίθει ἀρχήν , ἀνεῖλε πρὸ ὀφθαλμῶν αὐτοῦ , ἀλλὰ μὴν καὶ τοὺς ἄλλους παῖδας αὐτοῦ καὶ ἐπὶ πᾶσι κἀκεῖνον . ἐγκρατὴς οὖν τῆς τῶν Περσῶν ἀρχῆς γεγονώς , διαπέμπεται πρὸς Ἡράκλειον , τὸν τοῦ Χοσρόου ὄλεθρον αὐτῷ εὐαγγελιζόμενος , καὶ σπεισάμενος αὐτῷ πάντας τοὺς ἐν Πέρσιδι αἰχμαλώτους Ῥωμαίους ἐλευθέρους ἀφῆκε καὶ τὰ τίμια ξύλα τοῦ σωτηρίου σταυροῦ αὐτῷ ἀποδέδωκε καὶ τὸν πατριάρχην τῆς Ἱερουσαλὴμ Ζαχαρίαν . καὶ ὁ βασιλεὺς αὖθις πάντας τοὺς παρὰ Ῥωμαίων κατεχομένους Πέρσας ἀπελθεῖν ἀφῆκε πρὸ ’ς τοὺς οἰκείους . ταῦτα ἐν ἕξ ἔτεσιν ἀνύσας Ἡράκλειος , καὶ ἀποκαταστήσας τῇ Ἱερουσαλὴμ τὰ τίμια ξύλα καὶ τὸν πατριάρχην αὐτόν , τι ) ἑβδόμῳ ἐπανῆλθεν εἰς τὰ βασίλεια , μετ’ εὐφημίας καὶ κρότων δεχθεὶς καὶ λαμπρότητος παρά τε τῆς γερουσίας καὶ τοῦ πλήθους τῆς πόλεως .
Lemmas: ἐν οὗτος παρασπονδέω ὁ χαγάνος ἐπέρχομαι ὁ Βυζαντίς , καί πρός ὁ τεῖχος ὁ δύναμις αὐτός στρατοπεδεύω , δῃόω σύμπας ὁ ἐκτός . ὅθεν οἶς τε ὁ πόλις καί ὁ πατριάρχης καί ὁ πατρίκιος Βῶνος , οὗτος γάρ ἄμφω κηδεμών ὁ υἱός αὐτός Κωνσταντῖνος καταλείπω καί ὁ κοινός πρᾶγμα διοικητής ἀποδημέω ὁ Ἡράκλειος , ἑτοιμάζω πλῆθος ἀνήρ γενναῖος κατά ὁ βάρβαρος ἀφροντιστέω , ὡς μή πάρειμι στράτευμα , ἀπροσδόκητος ἐκπέμπω , καί πολύς αὐτός χιλιάς διαφθείρω . οἶς δέ γε περιλείπομαι αἰσχρῶς φεύγω εἰς ἦθος ὁ ἑαυτοῦ ὑπονοστέω . Ἡράκλειος δέ πάλιν ἕτερος σατράπης μετά τριάκοντα χιλιάς κατά αὐτός πέμπω παρά Χοσρόης συμμίγνυμι , καί οὗτος τρέπω , καί ὁ μετά αὐτός σχεδόν τίς πᾶς Ἄϊδι προιάπτω . ὁ δέ γε περιλείπομαι ὑποστρέφω καί ὁ συμβεβηκός ὁ ὁμος - γένεσις ἀπαγγέλλω , καί πρώην διά μῖσος ἄγω ὁ Χοσρόης μᾶλλον αὐτός μισέω αὐτός ἐξερεθίζω . Ἡράκλειος δέ καί εἰς ὁ ἐνδοτέρω Περσίς εἰσβάλλω , καί ὁ τε πόλις καθαιρέω καί ὁ τέμενος ὁ πυρός αὐτός ἐκεῖνος ὁ τιμάω παρά αὐτός συνδιαφθείρω . μανθάνω δέ ἀναιρέω ὅς στέλλω πρεσβευτής , ὀργίζω , καί οὐ φείδομαι ἀναιρέω τε καί πυρπολέω καί καταστρέφω ὁ ἐν πούς . ὁ μέντοι Χοσρόης , ὁ βασιλεύς ὁ Περσίς ληΐζομαι καί κατά ἅτε ἄρα ἔχω , εἰς Κτησιφῶν καταφεύγω . διαβάλλω δέ πρός αὐτός ὁ ἀρχισατράπης Σαρβάρου ὡς ὁ ὁ Ῥωμαῖος φρονέω , αὐτός δέ λοιδορέω , ἐπιστέλλω ὁ ὑποστράτηγος αὐτός ὁ Σάρβαρον ἀναιρέω . ὁ δέ ὁ ἐπιστολή οὗτος κομίζω ἐν ὁ ἀφίημι συλλαμβάνω παρά Ῥωμαῖος καί ἀπάγω εἰς ὁ Βυζάντιον , γιγνώσκω ὁ ἐν αὐτός γράφω οἶς ὁ κοινός πρᾶγμα διοικητής στέλλω οὗτος καί ὁ αὐτός κομιστής πρός ὁ Σάρβαρον · καί ὅς ὁ γράφω ἀναγιγνώσκω , καί ὁ γραμματοφόρος πυνθάνομαι καί μανθάνω ὁ γνώμη Χοσρόης , ἕτερος πλάσσω ἐπιστολή , κελεύω σὐτόν τε καί πολύς σατράπης ἀναιρέω καί ὁ ὁ στράτευμα προέχω . πείθω δέ καί ὁ ὁ ἐπιστολή ὁ Χοσρόης κομίζω λέγω ὅτι παρά Χοσρόης οὗτος λαμβάνω ὁ ἐπιστολή . συνάγω οὖν ὁ ὁ τάγμα ἡγεμονεύω ἐν ἐπήκοος πᾶς ὁ ἐπιστολή ἀναγιγνώσκω ποιέω . θυμός τοίνυν πίμπλημι ὁ ὁ τάγμα ἐξάρχω κοινός συντίθημι ὁ βασιλεύς προσέρχομαι . ἐπί οὗτος καί ἕτερος τίς συμβαίνω , ὁ ὁ Χοσρόης διόλλυμι · παῖς γάρ ἔχω πολύς , ὁ ἅπας πρέσβυς σιροη παραγκωνίζω βούλομαι διάδοχος ὁ ἀρχή ἕτερος ποιέω , καλός μένω Μερδασάν . ὅς γιγνώσκω ὁ σιροη , καί τις ὁ σατράπης ὑποποιέω , ἐπιτίθημι ὁ πατήρ , δεσμέω τε οὗτος καί χρυσός αὐτός πολύς παρατίθημι καί λίθος ὁ πολύτιμος σωρός , “ διά οὗτος ” λέγω “ Ῥωμαῖος ὁ Πέρσης ἐκπολεμόω A καί ἀλλήλων μάχομαι καί διαφθείρω καταναγκάζω · ἀπολαύω τοίνυν ὁ ἐφέτης σύ . ” εἶτα ὁ υἱός αὐτός Μερδασάν , ὅς ὁ ὁ Πέρσης ἀνατίθημι ἀρχή , ἀναιρέω πρό ὀφθαλμός αὐτός , ἀλλά μήv καί ὁ ἄλλος παῖς αὐτός καί ἐπί πᾶς ἐκεῖνος . ἐγκρατής οὖν ὁ ὁ Πέρσης ἀρχή γίγνομαι , διαπέμπω πρός Ἡράκλειος , ὁ ὁ Χοσρόης ὄλεθρος αὐτός εὐαγγελίζω , καί σπένδω αὐτός πᾶς ὁ ἐν Πέρσις αἰχμάλωτος Ῥωμαῖος ἐλεύθερος ἀφίημι καί ὁ τίμιος ξύλον ὁ σωτήριος σταυρός αὐτός ἀποδίδωμι καί ὁ πατριάρχης ὁ Ἱεροσόλυμα Ζαχαρίας . καί ὁ βασιλεύς αὖθις πᾶς ὁ παρά Ῥωμαῖος κατέχω Πέρσης ἀπέρχομαι ἀφίημι πρό εἰς ὁ οἰκεῖος . οὗτος ἐν ἕξ ἔτος ἀνύω Ἡράκλειος , καί ἀποκαθίστημι ὁ Ἱεροσόλυμα ὁ τίμιος ξύλον καί ὁ πατριάρχης αὐτός , τίς ) ἕβδομος ἐπανέρχομαι εἰς ὁ βασίλεια , μετά Εὐφημία καί Κρότων δέχομαι καί λαμπρότης παρά τε ὁ γερουσία καί ὁ πλῆθος ὁ πόλις .