joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 12.2
Μετὰ δὲ τὴν τελευτὴν αὐτοῦ Μάρκος Αὐρήλιος Ἀντωνῖνος εἰσποιητὸς αὐτῷ γεγονώς , ὡς ἱστόρηται , τὴν αὐταρχίαν ἐδέξατο · καὶ αὐτίκα κοινωνὸν τοῦ κράτους πεποίηται Λούκιον Βῆρον Κόμοδον , τὸν Λουκίου τοῦ Κομόδου υἱόν . ἦν μὲν γὰρ ὁ Μάρκος καὶ ἀσθενὴς τὸ σαρκίον , ἐσχόλαζε δὲ καὶ λόγοις οὕτως ὥστε καὶ αὐτοκράτωρ γενόμενος οὐκ ᾐδεῖτο ἐς διδασκάλου φοιτᾶν , ἀλλὰ καὶ Σέξτῳ συνεφιλοσόφει τῷ Βοιωτῷ καὶ Ἑρμογένει τῷ ῥήτορι προσωμίλησε · μᾶλλον δ’ ἀντεποιεῖτο τῶν Στωικῶν . ὁ δέ γε Λούκιος νεώτερος ὢν καὶ πρὸς πόνους ἔρρωτο καὶ ἐπεφύκει πρὸς στρατιωτικῶν μεταχείρισιν . ὅθεν τῇ θυγτρὶ Λουκίᾳ τοῦτον ὁ Μάρκος συνάψας αὐτῶ τὸν πρὸς Πάρθους ἀνέθετο πόλεμον , τοῦ Οὐολογαίσου πολλοὺς Ῥωμαίων κατατοξεύσαντος καὶ ὅλον τὸ στρατόπεδον διαφθείραντος καὶ πολέμιον Ῥωμαίοις ἑαυτὸν ἀποφήναντος καὶ φοβερὸν ἐπιόντα τῆς Συρίας ταῖς πόλεσιν . εἰς γοῦν Ἀντιόχειαν ὁ Λούκιος γεγονὼς Κασσίῳ τὰ στρατεύματα ἔνειμεν · ὃς τῷ Οὐολογαίσῳ συμβαλὼν ἥττησέ τε καὶ μέχρι Σελευκείας ἐδίωξε , καὶ ταύτην ἐνέπρησε καὶ τὰ βασίλεια αὐτοῦ τὰ ἐν Κτησιφῶντι κατέσκαψε . τῶ δὲ Λουκίῳ ταῦτα ὄγκον περιεποίει καὶ φρόνημα , ὥστε μετὰ ταῦτα καὶ ἐπιβουλεῦσαι τῷ κηδεστῇ τε καὶ αὐτοκράτορι . πρὶν δέ τι δρᾶσαι φαρμάκῳ διώλετο . Ἐντεῦθεν ὁ Κάσσιος τῆς Ἀσίας ἁπάσης ἐπίτροπος προκεχείριστο . ὁ δ’ αὐτοκράτωρ τοῖς περὶ τὸν Ἴστρον βαρβάροις , Ἰάζυξί τε καὶ Μαρκομάννοις καὶ ἄλλοτε ἄλλοις χρόνον συχνὸν ἐπολέμησε , τῇ Παιονίᾳ κεχρημένος ὁρμητηρίῳ . καὶ οἶ ὑπὲρ τὸν Ῥῆνον Κελτοὶ ἴως Ἰταλίας ἐπήλασαν · ὧν ἐν τοῖς νεκροῖς καὶ γυναικῶν σώματα ὡπλισμένα εὑρέθη . οὕτω δὲ καὶ σωφρόνως καὶ ἐγκρατῶς ἦρχεν ὥστε ἐν τηλικούτοις πολέμοις μήτε τι θωπευτικὸν πρὸς τοὺ ’ς στρατιώτας εἰπεῖν μήτε τι φόβῳ ποιῆσαι . ὅτε δὲ μὴ πολέμοις ἐσχόλαζεν , ἐδίκαζε , καὶ τοῖς ῥήτορσι πρὸς ὕδωρ λέγουσι πλεῖον ἐγχεῖσθαι τὸ ὕδωρ ἐκέλευεν , ἕν ἔχοι πάντοθεν τὸ δίκαιον ἀκριβοῦν . ἦν δὲ καὶ φιλόπονος , ὡς καὶ νυκτὸς δικάζειν . καὶ οὐδὲν ἐν παρέργῳ οὔτ’ ἐποίει οὔτ’ ἔγραφεν οὔτ’ ἔλεγε , μὴ δεῖν νομίζων τὸν αὐτοκράτορα ἐν παρέργῳ τι πράττειν μηδὲ τοὐλάχιστον , καὶ ταῦτα σώματος τυχὼν ἀσθενοῦς . Μαρκομάννους μὲν οὖν καὶ Ἰάζυγας πολλοῖς καὶ μεγάλοις ἀγῶσι καὶ κινδύνοις ὁ αὐτοκράτωρ οὗτος ὑπέταξε · πρὸς δὲ τοὺς Κουάδους καὶ πόλεμος αὐτῷ βαρὺς συγκεκρότητο , καὶ νίκην παράδοξον αὐτῷ τὸ θεῖον παρέσχετο . κύκλῳ γὰρ τῶν Κουάδων τοὺς Ῥωμαίους περισχόντων συνασπίσαντες οἶ Ῥωμαῖοι καρτερῶς ἀντημύνοντο · οἷ δὲ βάρβαροι ἀπέσχοντο μὲν τοῦ μάχεσθαι , τὰ δὲ πέριξ ἀπέφραξαν , ὥστε μήποθεν αὐτοὺς ὑδρεύσασθαι δύνασθαι , οἰόμενοι ῥᾷον αὐτῶν περιγενέσθαι , μὴ οἵων τε ἐσομένων πρὸς δίψαν ψαν ἀντέχειν καὶ καύσωνα . τῶν οὖν Ῥωμαίων καὶ καμάτῳ κακουμένων καὶ καύματι καὶ δίψει καὶ τραύμασιν , μασιν , νέφη ἀθρόον τὸν ἀέρα περιέσχον ἐκεῖνον , καὶ ὗσέ γ’ ἑ πλεῖστα , οὐχ ὡς ὁ Δίων ἱστόρησεν , Αἰγυπτίου μάγου τὸν Ἑρμῆν ἐπικαλεσαμένου καὶ γοητείαις δι’ αὐτοῦ τὸν ὑετὸν δυνηθέντος ἐπαγαγεῖν , ἀλλὰ τοῦ θείου χριστιανῶν παρακληθέντος ἐντεύξεσι καὶ ῥυσαμένου τότε κἀκείνους παραδοξοποιίᾳ καὶ ἅπαν τὸ στράτευμα . ἦν γάρ τις ἐν τῇ τότε Ῥωμαïκῇ στρατιᾷ λεγεών , οἱ πάντες ἦσαν χριστιανοί . ἀμηχανοῦντι δὲ τῷ αὐτοκράτορι καὶ δεδοικότι περὶ παντὶ τῷ στρατεύματι λόγος ἐστὶ φάναι τὸν ἔπαρχον τοῦ δορυφορικοῦ ὡς οὐκ ἔστιν ὃ μὴ δύναται τὸ γένος τῶν καλουμένων χριστιανῶν · εἶναι δὲ παρὰ τῇ στρατιᾷ ἀνδρῶν τοιούτων τάγμα ὁλόκληρον . τὸν δὲ ἀκούσαντα σαντα δεηθῆναι τούτων ἐπικαλέσασθαι τὸν οἰκεῖον θεόν . κἀκείνων εὐξαμένων κεραυνῷ μὲν βληθῆναι τοὺς ἐναντίους , ὄμβρον δὲ Ῥωμαίοις καταρραγῆναι . οἶς ἐκπλαγέντα τὸν Μάρκον τιμῆσαι μὲν τοὺς χριστιανοὺς δόγματι , κεραυνοβόλον δ’ ἐκεῖνο καλέσαι τὸ σύνταγμα . καὶ ὅτι μὲν οὕτως ὁ λεγεὼν ἐκεῖνος ἐκλήθη καὶ παρὰ τοῖς ἄλλοις Ἕλλησι καὶ παρὰ τῷ Δίωνι ὡμολόγηται , τὴν δὲ αἰτίαν οὐ προστιθέασι . μέμνηται δὲ τῆς παραδοξοποιίας ταύτης ἐν τῇ Ἐκ - κλησιαστικῇ ἱστορίᾳ καὶ ὁ Εὐσέβιος . ὅ γ’ ἑ μὴν Δίων φησὶν ὅτι τοῦ ὄμβρου γινομένου οἱ Ῥωμαῖοι περὶ τὸ πίνειν ἀσχοληθέντες ὀλίγου δεῖν ἀπολώλεισαν ἄν , τῶν βαρβάρων ἐπιτιθεμένων τότε αὐτοῖς , εἰ μὴ χάλαζα κατερράγη σφοδρὰ καὶ κεραυνοῖς πολλοῖς ἐβάλλοντο οἶ πολέμιοι .
Lemmas: μετά δέ ὁ τελευτή αὐτός Μάρκος Αὐρήλιος Ἀντωνῖνος εἰσποιητός αὐτός γίγνομαι , ὡς ἱστορέω , ὁ αὐταρχία δέχομαι · καί αὐτίκα κοινωνός ὁ κράτος ποιέω Λούκιος βᾶρος Κόμοδος , ὁ Λούκιος ὁ Κόμοδος υἱός . εἰμί μέν γάρ ὁ Μάρκος καί ἀσθενής ὁ σαρκίον , σχολάζω δέ καί λόγος οὕτως ὥστε καί αὐτοκράτωρ γίγνομαι οὐ αἰδέομαι εἰς διδάσκαλος φοιτάω , ἀλλά καί Σέξτος συμφιλοσοφέω ὁ Βοιωτός καί Ἑρμογένης ὁ ῥήτωρ προσομιλέω · μᾶλλον δέ ἀντιποιέω ὁ στωικός . ὁ δέ γε Λούκιος νέος εἰμί καί πρός πόνος ῥώννυμι καί φύω πρός στρατιωτικός μεταχείρισις . ὅθεν ὁ θυγτρὶ Λουκία οὗτος ὁ Μάρκος συνάπτω αὐτός ὁ πρός Πάρθος ἀνατίθημι πόλεμος , ὁ ουολογαισος πολύς Ῥωμαῖος κατατοξεύω καί ὅλος ὁ στρατόπεδον διαφθείρω καί πολέμιος Ῥωμαῖος ἑαυτοῦ ἀποφαίνω καί φοβερός ἔπειμι ὁ Συρία ὁ πόλις . εἰς γοῦν Ἀντιόχεια ὁ Λούκιος γίγνομαι Κάσσιος ὁ στράτευμα νέμω · ὅς ὁ ουολογαισος συμβάλλω ἡσσάομαι τε καί μέχρι Σελεύκεια διώκω , καί οὗτος ἐμπίμπρημι καί ὁ βασίλεια αὐτός ὁ ἐν Κτησιφῶν κατασκάπτω . ὁ δέ Λούκιος οὗτος ὄγκος περιποιέω καί φρόνημα , ὥστε μετά οὗτος καί ἐπιβουλεύω ὁ κηδεστής τε καί αὐτοκράτωρ . πρίν δέ τίς δράω φάρμακον διόλλυμι . ἐντεῦθεν ὁ Κάσσιος ὁ Ἀσία ἅπας ἐπίτροπος προχειρίζω . ὁ δέ αὐτοκράτωρ ὁ περί ὁ Ἴστρος βάρβαρος , Ἰάζυγες τε καί Μαρκομάννοι καί ἄλλοτε ἄλλος χρόνος συχνός πολεμέω , ὁ Παιονία χράομαι ὁρμητήριον . καί οἶς ὑπέρ ὁ Ῥῆνος Κελτοί ἴωσις Ἰταλία ἐπελαύνω · ὅς ἐν ὁ νεκρός καί γυνή σῶμα ὁπλίζω εὑρίσκω . οὗτος δέ καί σωφρόνως καί ἐγκρατῶς ἄρχω ὥστε ἐν τηλικόσδε πόλεμος μήτε τίς θωπευτικός πρός ὅς εἰς στρατιώτης εἶπον μήτε τίς φόβος ποιέω . ὅτε δέ μή πόλεμος σχολάζω , δικάζω , καί ὁ ῥήτωρ πρός ὕδωρ λέγω πλείων ἐγχέω ὁ ὕδωρ κελεύω , εἷς ἔχω πάντοθεν ὁ Δίκαιος ἀκριβόω . εἰμί δέ καί φιλόπονος , ὡς καί νύξ δικάζω . καί οὐδείς ἐν πάρεργον οὔτε ποιέω οὔτε γράφω οὔτε λέγω , μή δήω νομίζω ὁ αὐτοκράτωρ ἐν πάρεργον τίς πράσσω μηδέ τοὐλάχιστον , καί οὗτος σῶμα τυγχάνω ἀσθενής . μαρκομαννος μέν οὖν καί Ἰάζυγες πολύς καί μέγας ἀγών καί κίνδυνος ὁ αὐτοκράτωρ οὗτος ὑποτάσσω · πρός δέ ὁ Κοάδος καί πόλεμος αὐτός βαρύς συγκροτέω , καί Νίκη παράδοξος αὐτός ὁ θέω παρέχω . κύκλος γάρ ὁ Κούς ὁ Ῥωμαῖος περιέχω συνασπίζω οἶς Ῥωμαῖος καρτερός ἀντημύνοντο · οἷ δέ βάρβαρος ἀπέχω μέν ὁ μάχομαι , ὁ δέ πέριξ ἀποφράσσω , ὥστε μήποθεν αὐτός ὑδρεύω δύναμαι , οἴομαι ῥᾳδίως αὐτός περιγίγνομαι , μή οἷος τε εἰμί πρός δίψα Ψάν ἀντέχω καί καύσων . ὁ οὖν Ῥωμαῖος καί κάματος κακόω καί καῦμα καί διψάω καί τραῦμα , Μασίν , νέφος ἀθρόος ὁ ἀήρ περιέχω ἐκεῖνος , καί ὕω γε ὅς πλεῖστος , οὐ ὡς ὁ Δίων ἱστορέω , Αἰγύπτιος μάγος ὁ Ἑρμῆς ἐπικαλέω καί γοητεία διά αὐτός ὁ ὑετός δύναμαι ἐπάγω , ἀλλά ὁ θεῖον Χριστιανός παρακαλέω ἔντευξις καί ἐρύω τότε ἐκεῖνος παραδοξοποιία καί ἅπας ὁ στράτευμα . εἰμί γάρ τις ἐν ὁ τότε Ῥωμαïκῇ στρατιά λεγεών , ὁ πᾶς εἰμί Χριστιανός . ἀμηχανάω δέ ὁ αὐτοκράτωρ καί δείδω περί πᾶς ὁ στράτευμα λόγος εἰμί φαίνω ὁ ἔπαρχος ὁ δορυφορικός ὡς οὐ εἰμί ὅς μή δύναμαι ὁ γένος ὁ καλέω Χριστιανός · εἰμί δέ παρά ὁ στρατιά ἀνήρ τοιοῦτος τάγμα ὁλόκληρος . ὁ δέ ἀκούω ὁδόω δήω οὗτος ἐπικαλέω ὁ οἰκέω θεός . ἐκεῖνος εὔχομαι κεραυνός μέν βάλλω ὁ ἐναντίος , ὄμβρος δέ Ῥωμαῖος καταρρήγνυμι . οἶς ἐκπλήσσω ὁ Μᾶρκος τιμάω μέν ὁ χριστιανός δόγμα , κεραυνοβόλος δέ ἐκεῖνος καλέω ὁ σύνταγμα . καί ὅτι μέν οὕτως ὁ λεγεών ἐκεῖνος καλέω καί παρά ὁ ἄλλος Ἕλλην καί παρά ὁ Δίων ὁμολογέω , ὁ δέ αἴτιος οὖον προστίθημι . μιμνήσκω δέ ὁ παραδοξοποιία οὗτος ἐν ὁ ἐκ - κλησιαστικος ἱστορία καί ὁ Εὐσέβιος . ὅς γε ὅς μήv Δίων φημί ὅτι ὁ ὄμβρος γίγνομαι ὁ Ῥωμαῖος περί ὁ πίνω ἀσχολέω ὀλίγος δήω ἀπόλλυμι ἄν , ὁ βάρβαρος ἐπιτίθημι τότε αὐτός , εἰμί μή χάλαζα καταρρήγνυμι σφοδρός καί κεραυνός πολύς βάλλω οἶς πολέμιος .