joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 3.23
Ὁ δὲ Κῦρος συγκαλέσας τοὺς ἡγεμόνας ἐδημηγόγησε παραθαρρύνων αὐτοὺς εἰς τὸν πόλεμον , καὶ οὕτως ὡρμᾶτο ἀπιέναι . ἐπεὶ δὲ προσήγγισαν τοῖς ἀντιπολέμοις ὡς ἀλλήλους ὁρᾶν , συνέταξε τοὺς οἰκείους ὁ Κῦρος ὡς κάλλιστα , καὶ παριὼν τὰς τάξεις λόγοις τοὺς ἄνδρας πρὸς τὴν μάχην παρέθηγεν . ὁ δὲ Κροῖσος τὴν αὐτοῦ στρατιὰν ἀντίαν στήσας πρὸς τὸ τοῦ Κύρου στράτευμα , ἐσήμαινεν αὐτοῖς πρὸς τοὺς πολεμίους πορεύεσθαι . καὶ προσῄεσαν τρεῖς φάλαγγες , ἡ μὲν μία κατὰ πρόσωπον , τῶν δὲ δύο ἡ μὲν κατὰ τὸ δεξιόν , ἡ δὲ κατὰ τὸ εὐώνυμον , ὥστε φόβον παρεῖναι πάσῃ τῇ Κύρου στρατιᾷ · πάντοθεν γὰρ περιείχετο ὑπὸ τῶν πολεμίων πλὴν ἐξόπισθεν . ὅμως δὲ καὶ οἱ τοῦ Κύρου , ἐπεὶ παρήγγειλε , πάντες ἐστράφησαν ἀντιπρόσωποι τοῖς πολεμίοις . καὶ ἢν μὲν πολλὴ τέως πανταχόθεν σιγή · ἡνίκα δὲ ἔδοξε τῷ Κύρῳ καιρὸς εἶναι , ἐξῆρχε παιᾶνα , συνεπήχησε δὲ πᾶς ὁ στρατός . καὶ ἐξανίσταται ὁ Κῦρος καὶ μετὰ τῶν ἰππέων τοῖς ἐναντίοις συνεμίγνυεν , οἶ δὲ πεζοὶ αὐτῷ συντεταγμένοι ἐφείποντο . καὶ Ἀρταγέρσης δὲ ὁ τῶν ἐπὶ ταῖς καμήλοις ἄρχων ἐπιτίθεται κατὰ τὰ εὐώνυμα , προεὶς τὰς καμήλους , ὡς Εὖρος ἐκέλευσεν . οἶ δ’ ἵπποι πόρρωθεν αὐτὰς οὐκ ἐδέχοντο , ἀλλ’ οἶ μὲν ἔφευγον , οἱ δὲ ἐξήλλοντο , οἱ δ’ ἀλλήλοις ἐνέπιπτον . καὶ τὰ ἅρματα δὲ κατὰ τὸ δεξιὸν καὶ τὸ εὐώνυμον ἅμα ἐνέβαλλε , καὶ πολλοὶ ταῦτα φεύγοντες ἡλίσκοντο ὑπ’ αὐτῶν . καὶ Ἀβραδάτας βοήσας “ ἄνδρες φίλοι , ἕπεσθε ” ἐνίει οὐδὲν τῶν ἵππων φειδόμενος · συνεξώρμησαν δὲ καὶ οἱ ἄλλοι ἁρματηλάται . καὶ ὁ μὲν Ἀβραδάτας εἰς τὴν τῶν Αἰγυπτίων φάλαγγα ἐμβάλλει , συνεισέβαλον δὲ αὐτῷ καὶ οἶ ἐγγύτατα τεταγμένοι , οἱ δ’ ἄλλοι ἐξέκλιναν κατὰ τὰ φεύγοντα ἄρματα . οἱ δὲ ἀμφὶ Ἀβραδάτην τοὺς μὲν τῆ ῥύμῃ τῶν ἵππων παίοντες ἀνέτρεπον , τοὺς δὲ πίπτοντας κατηλόων · ὅσων δὲ τὰ δρέπανα ἐπελάβοντο , πάντα βίᾳ διεκόπτετο καὶ ὅπλα καὶ σώματα . ἐν δὲ τῷ ἀδιηγήτῳ τούτῳ ταράχῳ ὑπὸ τῶν παντοδαπῶν σωρευμάτων ἐξαλλομένων τῶν τροχῶν ἐκπίπτει ὁ ’Αβραδάτας , καὶ ἄλλοι δὲ τῶν συνεισβαλόντων . καὶ οὗτοι μὲν κατεκόπησαν , οἱ δὲ Πέρσαι συνεπισπόμενοι τοὺς μὲν τεταραγμένους τῶν Αἰγυπτίων ἐφόνευον , οἶ δὲ συνεστηκότες ἐναντίον τοῖς Πέρσαις ἐχώρουν · ἔνθα δὴ δεινὴ μάχη ἦν . ἐπλεονέκτουν δὲ οἱ Αἰγύπτιοι καὶ πλήθει καὶ τοῖς ὅπλοις . οἶ δὲ Πέρσαι οὐκ ἠδύναντο ἀντέχειν , ἀλλ’ ἐπὶ πόδα ἀνεχάζοντο παίοντες καὶ παιόμενοι , ἕως ὑπὸ ταῖς μηχαναῖς ἐγένοντο . ἐπεὶ δ’ ἐνταῦθα ἦλθον , ἐπαίοντο αὖθις οἱ Αἰγύπτιοι ἐκ τῶν πύργων . ἦν δὲ πολὺς μὲν ἀνδρῶν φόνος , πολὺς δὲ κτύπος ὅπλων , πολλὴ δὲ βοή . ἐν δὲ τούτω Κῦρος διώκων τοὺς κατ’ αὐτὸν παραγίνεται . καὶ ἰδὼν τοὺς Πέρσας ἐκ τῆς χώρας ἐῶσ’ μένους , ἤλγησε , καὶ παραγγείλας τοῖς μετ’ αὐτοῦ ἕπεσθαι , παρήλαυνεν εἰς τό ὄπισθεν · καὶ εἰσπεσόντες πολλοὺς κατέκαινον . ὡς δ’ ᾔσθοντο οἱ Αἰγύπτιοι , ἐστρέφοντο . D καὶ φύρδην ἐμάχοντο καὶ πεζοὶ καὶ ἱππεῖς · πεπτωκὼς δέ τις ὑπὸ τῷ Κύρου ἵππῳ καὶ πατούμενος παίει μαχαίρᾳ κατὰ τὴν γαστέρα τὸν ἵππον αὐτοῦ , ὁ δὲ ἵππος ἐκ τῆς πληγῆς σφαδάζων ἀποσείεται τὸν Κῦρον . καὶ εὐθὺς ἀνεβόησάν τε ἅπαντες καὶ προσπεσόντες ἐμάχοντο . καί τις τῶν τοῦ Κύρου ὑπηρετῶν καταπηδήσας ἀναβάλλει αὐτὸν ἐπὶ τὸν ἑαυτοῦ ἵππον . ὡς δ’ ἀνέβη , κατεῖδε πάντοθεν ἤδη παιομένους τοὺς Αἰγυπτίους . ὡς δ’ ἐγένετο παρελαύνων παρὰ τὰς μηχανάς , ἐπί τινα τῶν πύργων ἀνέβη , καὶ κατεῖδε μεστὸν τὸ πεδίον ἵππων , ἀνθρώπων , ἁρμάτων , φευ - γοντων , γόντων , διωκόντων , κρατούντων , κρατουμένων , μένον δὲ οὐδαμοῦ οὐδὲν ἔτι ἰδεῖν ἠδύνατο πλὴν τὸ τῶν Αἰγυπτίων . οὗτοι δὲ πάντοθεν κυκλωθέντες ὑπό ταῖς ἀσπίσιν ἐκάθηντο , ποιοῦντες μὲν οὐδὲν ἔτι , πάσχοντες δὲ πολλὰ καὶ δεινά . ἀγασθεὶς δὲ ὁ Κῦρος αὐτοὺς καὶ οἰκτείρων ὅτι ἄνδρες ἀγαθοὶ ὄντες ἀπώλλυντο , μάχεσθαι οὐδένα ἔτι εἴα αὐτοῖς , διακηρυκεύεται δὲ πρὸς αὐτοὺς ἐρωτῶν πότερον βούλονται ἀπολέσθαι πάντες ἢ σωθῆναι . οἱ δέ ‘ὅ,τι καλὸν ἂν ποιοῦντες σωθείημεν ; ” ἔφασαν . καὶ ὁ Κῦρος “ εἰ τὰ ὅπλα ἡμῖν παραδοίητε , τοῖς αἱρουμένοις ὑμᾶς σῶσαι , ἐξὸν ἀπολέσαι . ” ἀκούσαντες δὲ ταῦτα οἱ Αἰγύπτιοι ἔδοσαν πίστεις καὶ ἔλαβεν . Ταῦτα διαπραξάμενος ὁ Κῦρος ἤδη σκοταῖος ἀναγαγὼν ἐστρατοπεδεύσατο . καὶ οἱ ἀμφὶ τὸν Κῦρον δειπνήσαντες ἐκοιμήθησαν , Κροῖσος μέντοι εὐθὺς ἐπὶ Σάρδεις σὺν τῷ στρατεύματι ἔφευγε , τὰ δ ἄλλα φῦλα ἐν τῇ νυκτὶ ὅπῃ ἠδύναντο ἀπεχώρουν . ἕωθεν δὲ ἐπὶ Σάρδεις καὶ ὁ Κῦρος ἦγε , καὶ πρὸς τῇ πόλει γενόμενος τάς τε μηχανὰς ἀνίστη καὶ ἡτοίμαζε κλίμακας . τῆς δ’ ἐπιούσης νυκτὸς ἀναβιβάζει Χαλδαίους τε καὶ Πέρσας κατὰ τὰ ἀποτομώτατα δοκοῦντα εἶναι τοῦ Σαρδιανῶν ἐρύματος . ἡγήσατο δὲ τῆς ὁ δοῦ τούτοις Πέρσης ἀνήρ , δοῦλος τῶν ἐν τῇ ἀκροπόλει φρουρῶν ἑνός . ὡς δὲ τὰ ἄκρα εἴχετο , ἔφευγον οἱ Λυδοὶ ἀπὸ τῶν τειχῶν . Κῦρος δὲ ἅμα τῇ ἡμέρᾳ εἰσῄει εἰς τὴν πόλιν , παραγγείλας ἐκ τῆς τάξεως μηδένα κινεῖσθαι . ὁ δὲ Κροῖσος κατακλεισάμενος ἐν τοῖς βασιλείοις Κῦρον ἐβόα . ὁ δὲ Κῦρος τοῦ μὲν Κροίσου κατέλιπε φύλακας , καταστρατοπεδεύσας δὲ τοὺς ἑαυτοῦ ἀπῄει πρὸς Κροῖσον . καὶ ἰδὼν αὐτὸν ὁ Κροῖσος “ χαῖρε , ὦ δἐσποτα ” ἔφη . “ καὶ σύ γε ” ὁ Κῦρος εἶπεν “ ὦ Κροῖσε . ἀτὰρ ἐθελήσαις ἄν συμβουλεῦσαί μοί τι ; ” βουλοίμην ἄν ἴφη ὦ Κῦρε . ἔφη τοίνυν ἐγώ , Κροῖσε , τοὺς στρατιώτας ὁρῶν πεπονηκότας καὶ πλεῖστα κινδυνεύοντας καὶ νῦν νομίζοντας πόλιν ἔχειν τὴν πλουσιωτάτην τῶν ἐν Ἀσίᾳ μετὰ Βαβυλῶνα , ἀξιῶ ὠφεληθῆναι τοὺς στρατιώτας , ἐφεῖναι δ’ αὐτοῖς διαρπάσαι τὴν πόλιν οὐ βούλομαι . ” ὁ δὲ Κροῖσος “ ἀλλ’ ἐμέ ἔφη ἔασον λέξαι πρὸς οὓς ἂν ἐγὼ Λυδῶν ἐθέλω ὅτι μὴ γενέσθαι ἁρπαγὴν παρὰ σοῦ διαπέπραγμαι , καὶ ἴσθι σοι ἔσεσθαι παρ’ ἑκόντων Λυδῶν πᾶν ὅ,τι ἐν Σάρδεσι τίμιον . πρῶτον δὲ ἐπὶ τοὺς ἐμούς ” εἶπε θησαυροὺς πέμπε καὶ λάμβανε ὅσα βούλει . ” Ταῦτα μὲν οὖν οὕτω ποιήσειν ὁ Κῦρος κατέθετο , καὶ τότε ἐπὶ τούτοις τὴν ἡμέραν διήγαγον · τῇ δ’ ἐξῆς καλέσας ὁ Κῦρος τῶν φίλων τινάς , τοὺς μὲν τοὺς θησαυροὺς παραλαμβάνειν ἐκέλευσε , τοὺς δὲ ὁπόσα παραδοίη ὁ Κροῖσος χρήματα . εἶτα εἴ τις ἑώρακε τὸν Ἀβραδάταν ἤρετο · εἰπόντος δέ τινος τῶν ὑπηρετῶν ὅτι ἐν τῇ μάχῃ ἀπέθανεν , ἐπαίσατο τὸν μηρόν , καὶ ἀναπηδήσας ἐπὶ τὸν ἵππον ἤλαυνεν ἐπ’ ἐκεῖνον . καὶ ὡς εἶδε τὴν Πάνθειαν χαμαὶ καθημένην καὶ τὸν νεκρὸν κείμενον , ἐδάκρυσε καὶ εἶπε “ φεῦ , ὦ ἀγαθὴ καὶ πιστὴ ψυχή . ” ἡ δὲ γυνή “ οἶδ’ ὅτι δι’ ἐμἐ ” ἔφη ‘‘ταῦτα ἔπαθεν , ’ίσως δ’ , ὦ Κῦρε , καὶ διὰ σέ . ἐγώ τε γὰρ ἡ μωρὰ πολλὰ διεκελευόμην αὐτό ὅπως σοι φίλος ἄξιος λόγου φανείη , αὐτός τε τί ἂν ποιήσας χαρίσοιτό σοι ἐνενόει . καὶ οὗτος μὲν ἀμέμπτως τετελεύτηκεν , ἐγὼ δ’ ἡ παρακελευομένη ζῶσα παρακάθημαι . ” καὶ ὁ Κῦρος χρόνον μέν τινα σιωπῇ κατεδάκρυεν , ἔπειτα πολλὰ τοῦ πάθους εἶπε παρηγορήματα , εἶτ’ ἀπῄει . ἡ δὲ γυνὴ τοὺς μὲν εὐνούχους ἐκέλευσεν ἀποστῆναι , τῇ δὲ τροφῷ εἶπε παραμένειν καὶ ἀποθανοῦσαν περικαλύψαι αὐτήν τε καὶ τὸν ἄνδρα ἑνὶ ἱματίῳ . ἡ μὲν οὑν τροφὸς ἐκάθητο κλαίουσα · ἡ δὲ σφάττει ἑαυτήν , καὶ ἐπιθεῖσα ἐπὶ τὰ στέρνα τοῦ ἀνδρός τὴν ἑαυτῆς κεφαλὴν ἀπέθνησκεν . ἡ δὲ τροφὸς ἀνωλοφύρατό τε καὶ περιεκάλυπτεν ἄμφω . καὶ οἶ εὐνοῦχοι γνόντες τὸ γεγενημένον τρεῖς ὄντες σπασάμενοι τοὺς ἀκινάκας σφάττονται . ὁ δὲ Κῦρος ὡς ᾔσθετο τὸ ἔργον τῆς γυναικός , ἠγάσθητε αὐτὴν καὶ κατωλοφύρατο , καὶ μνῆμα αὐτοῖς ἔχωσεν ὑπερμέγεθες θάψας αὐτοὺς μεγαλοπρεπῶς .
Lemmas: ὁ δέ Κῦρος συγκαλέω ὁ ἡγεμών ἐδημηγόγησε παραθαρσύνω αὐτός εἰς ὁ πόλεμος , καί οὕτως ὁρμάω ἀφίημι . ἐπεί δέ προσεγγίζω ὁ ἀντιπολεμέω ὡς ἀλλήλων ὁράω , συντάσσω ὁ οἰκεῖος ὁ Κῦρος ὡς καλῶς , καί πάρειμι1 ὁ τάξις λόγος ὁ ἀνήρ πρός ὁ μάχη παρατίθημι . ὁ δέ Κροῖσος ὁ αὐτός στρατία ἀντίος ἵστημι πρός ὁ ὁ Κῦρος στράτευμα , σημαίνω αὐτός πρός ὁ πολέμιος πορεύω . καί πρόσειμι τρεῖς φάλαγξ , ὁ μέν εἷς κατά πρόσωπον , ὁ δέ δύο ὁ μέν κατά ὁ δεξιός , ὁ δέ κατά ὁ εὐώνυμος , ὥστε φόβος πάρειμι πᾶς ὁ Κῦρος στρατιά · πάντοθεν γάρ περιέχω ὑπό ὁ πολέμιος πλήν ἐξόπισθεν . ὅμως δέ καί ὁ ὁ Κῦρος , ἐπεί παραγγέλλω , πᾶς στρέφω ἀντιπρόσωπος ὁ πολέμιος . καί εἄν μέν πολύς τέως πανταχόθεν σιγή · ἡνίκα δέ δοκέω ὁ Κῦρος καιρός εἰμί , ἐξάρχω παιάν , συνεπηχέω δέ πᾶς ὁ στρατός . καί ἐξανίστημι ὁ Κῦρος καί μετά ὁ ἱππεύς ὁ ἐναντίος συμμείγνυμι , οἶς δέ πεζός αὐτός συντάσσω ἐφέπω . καί Ἀρταγέρσης δέ ὁ ὁ ἐπί ὁ κάμηλος ἄρχω ἐπιτίθημι κατά ὁ εὐώνυμος , προίημι ὁ κάμηλος , ὡς Εὖρος κελεύω . οἶς δέ ἵππος πόρρωθεν αὐτός οὐ δέχομαι , ἀλλά οἶς μέν φεύγω , ὁ δέ ἐξάλλομαι , ὁ δέ ἀλλήλων ἐμπίπτω . καί ὁ ἅρμα δέ κατά ὁ δεξιός καί ὁ εὐώνυμος ἅμα ἐμβάλλω , καί πολύς οὗτος φεύγω ἁλίσκομαι ὑπό αὐτός . καί Ἀβραδάτας βοάω “ ἀνήρ φίλος , ἕπω ” ἐνίημι οὐδείς ὁ ἵππος φείδομαι · συνεξορμάω δέ καί ὁ ἄλλος ἁρματηλάτης . καί ὁ μέν Ἀβραδάτας εἰς ὁ ὁ Αἰγύπτιος φάλαγξ ἐμβάλλω , συνεισβάλλω δέ αὐτός καί οἶς ἐγγύς τάσσω , ὁ δέ ἄλλος ἐκκλίνω κατά ὁ φεύγω ἅρμα . ὁ δέ ἀμφί Ἀβραδάτας ὁ μέν τῆ ῥύμη ὁ ἵππος παίω ἀνατρέπω , ὁ δέ πίπτω καθηλόω · ὅσος δέ ὁ δρεπάνη ἐπιλαμβάνω , πᾶς βία διακόπτω καί ὅπλον καί σῶμα . ἐν δέ ὁ ἀδιήγητος οὗτος τάραχος ὑπό ὁ παντοδαπής σώρευμα ἐξάλλομαι ὁ τροχός ἐκπίπτω ὁ Αβραδάτας , καί ἄλλος δέ ὁ συνεισβάλλω . καί οὗτος μέν κατακόπτω , ὁ δέ Πέρσης συνεφέπομαι ὁ μέν ταράσσω ὁ Αἰγύπτιος φονεύω , οἶς δέ συνίστημι ἐναντίος ὁ Πέρσης χωρέω · ἔνθα δή δεινός μάχη εἰμί . πλεονεκτέω δέ ὁ Αἰγύπτιος καί πλῆθος καί ὁ ὅπλον . οἶς δέ Πέρσης οὐ δύναμαι ἀντέχω , ἀλλά ἐπί πούς ἀναχάζομαι παίω καί παίω , ἠώς ὑπό ὁ μηχανή γίγνομαι . ἐπεί δέ ἐνταῦθα ἔρχομαι , παίω αὖθις ὁ Αἰγύπτιος ἐκ ὁ πύργος . εἰμί δέ πολύς μέν ἀνήρ φόνος , πολύς δέ κτύπος ὅπλον , πολύς δέ βοή . ἐν δέ οὗτος Κῦρος διώκω ὁ κατά αὐτός παραγίγνομαι . καί εἶδον ὁ Πέρσης ἐκ ὁ χώρα ἵημι μένος , ἀλγέω , καί παραγγέλλω ὁ μετά αὐτός ἕπω , παρελαύνω εἰς ὁ ὄπισθεν · καί εἰσπίπτω πολύς κατά-καίνω . ὡς δέ αἰσθάνομαι ὁ Αἰγύπτιος , στρέφω . D καί φύρδην μάχομαι καί πεζός καί ἱππεύς · πίπτω δέ τις ὑπό ὁ Κῦρος ἵππος καί πατέω παίω μάχαιρα κατά ὁ γαστήρ ὁ ἵππος αὐτός , ὁ δέ ἵππος ἐκ ὁ πληγή σφαδᾴζω ἀποσείω ὁ Κῦρος . καί εὐθύς ἀναβοάω τε ἅπας καί προσπίπτω μάχομαι . καί τις ὁ ὁ Κῦρος ὑπηρέτης καταπηδάω ἀναβάλλω αὐτός ἐπί ὁ ἑαυτοῦ ἵππος . ὡς δέ ἀναβαίνω , καθοράω πάντοθεν ἤδη παίω ὁ Αἰγύπτιος . ὡς δέ γίγνομαι παρελαύνω παρά ὁ μηχανή , ἐπί τις ὁ πύργος ἀναβαίνω , καί καθοράω μεστός ὁ πεδίον ἵππος , ἄνθρωπος , ἅρμα , φευ - γοντων , γίγνομαι , διώκω , κρατέω , κρατέω , μένω δέ οὐδαμοῦ οὐδείς ἔτι ὁράω δύναμαι πλήν ὁ ὁ Αἰγύπτιος . οὗτος δέ πάντοθεν κυκλόω ὑπό ὁ ἀσπίς κάθημαι , ποιέω μέν οὐδείς ἔτι , πάσχω δέ πολύς καί δεινός . ἄγαμαι δέ ὁ Κῦρος αὐτός καί οἰκτείρω ὅτι ἀνήρ ἀγαθός εἰμί ἀπόλλυμι , μάχομαι οὐδείς ἔτι ἐάω αὐτός , διακηρυκεύομαι δέ πρός αὐτός ἐρωτάω πότερος βούλομαι ἀπόλλυμι πᾶς ἢ σῴζω . ὁ δέ ὅστις καλός εἄν ποιέω σῴζω ; ” φημί . καί ὁ Κῦρος “ εἰμί ὁ ὅπλον ἐγώ παραδίδωμι , ὁ αἱρέω σύ σῴζω , ἔξεστι ἀπόλλυμι . ” ἀκούω δέ οὗτος ὁ Αἰγύπτιος δίδωμι πίστις καί λαμβάνω . οὗτος διαπράσσω ὁ Κῦρος ἤδη σκοταῖος ἀνάγω στρατοπεδεύω . καί ὁ ἀμφί ὁ Κῦρος δειπνέω κοιμάω , Κροῖσος μέντοι εὐθύς ἐπί Σάρδεις σύν ὁ στράτευμα φεύγω , ὁ δ ἄλλος φῦλον ἐν ὁ νύξ ὅπῃ δύναμαι ἀποχωρέω . ἕωθεν δέ ἐπί Σάρδεις καί ὁ Κῦρος ἄγω , καί πρός ὁ πόλις γίγνομαι ὁ τε μηχανή ἀνίστημι καί ἑτοιμάζω κλῖμαξ . ὁ δέ ἔπειμι νύξ ἀναβιβάζω Χαλδαῖος τε καί Πέρσης κατά ὁ ἀπότομος δοκέω εἰμί ὁ Σαρδιανός ἔρυμα . ἡγέομαι δέ ὁ ὁ δήω οὗτος Πέρσης ἀνήρ , δοῦλος ὁ ἐν ὁ ἀκρόπολις φρουρά εἷς . ὡς δέ ὁ ἄκρος ἔχω , φεύγω ὁ Λυδός ἀπό ὁ τεῖχος . Κῦρος δέ ἅμα ὁ ἡμέρα εἰσέρχομαι εἰς ὁ πόλις , παραγγέλλω ἐκ ὁ τάξις μηδείς κινέω . ὁ δέ Κροῖσος κατακλείω ἐν ὁ βασίλειος Κῦρος βοάω . ὁ δέ Κῦρος ὁ μέν Κροῖσος καταλείπω φύλαξ , καταστρατοπεδεύω δέ ὁ ἑαυτοῦ ἄπειμι πρός Κροῖσος . καί εἶδον αὐτός ὁ Κροῖσος “ χαίρω , εἰμί δεσπότης ” φημί . “ καί σῦς γε ” ὁ Κῦρος εἶπον “ εἰμί Κροῖσος . ἀτάρ ἐθέλω ἄν συμβουλεύω ἐγώ τίς ; ” βούλομαι ἄν Ίφη εἰμί Κῦρος . φημί τοίνυν ἐγώ , Κροῖσος , ὁ στρατιώτης ὁράω πονέω καί πλεῖστος κινδυνεύω καί νῦν νομίζω πόλις ἔχω ὁ πλούσιος ὁ ἐν Ἀσία μετά Βαβυλών , ἀξιόω ὠφελέω ὁ στρατιώτης , ἐφίημι δέ αὐτός διαρπάζω ὁ πόλις οὖον βούλομαι . ” ὁ δέ Κροῖσος “ ἀλλά ἐγώ φημί ἐάω λέγω πρός ὅς εἄν ἐγώ Λυδός ἐθέλω ὅτι μή γίγνομαι ἁρπαγή παρά σύ διαπράσσω , καί εἰμί σύ εἰμί παρά ἑκών Λυδός πᾶς ὅστις ἐν Σάρδεις τίμιος . πρῶτος δέ ἐπί ὁ ἐμός ” εἶπον θησαυρός πέντε καί λαμβάνω ὅσος βούλομαι . ” οὗτος μέν οὖν οὗτος ποιέω ὁ Κῦρος κατατίθημι , καί τότε ἐπί οὗτος ὁ ἡμέρα διάγω · ὁ δέ ἑξῆς καλέω ὁ Κῦρος ὁ Φίλων τις , ὁ μέν ὁ θησαυρός παραλαμβάνω κελεύω , ὁ δέ ὁπόσος παραδίδωμι ὁ Κροῖσος χρῆμα . εἶτα εἰμί τις ὁράω ὁ Ἀβραδάτας ἔρομαι · εἶπον δέ τις ὁ ὑπηρέτης ὅτι ἐν ὁ μάχομαι ἀποθνῄσκω , παίω ὁ μηρός , καί ἀναπηδάω ἐπί ὁ ἵππος ἐλαύνω ἐπί ἐκεῖνος . καί ὡς ὁράω ὁ Πάνθεια χαμαί κάθημαι καί ὁ νεκρός κεῖμαι , δάκρυ καί εἶπον “ φεῦ , εἰμί ἀγαθός καί πιστός ψυχή . ” ὁ δέ γυνή “ οἶδα ὅτι διά μου ” φημί ὕσσος πάσχω , ἵημι δέ , εἰμί Κῦρος , καί διά σός . ἐγώ τε γάρ ὁ μωρός πολύς διακελεύομαι αὐτός ὅπως σύ φίλος ἄξιος λόγος φαίνω , αὐτός τε τίς εἄν ποιέω χαρίζομαι σύ ἐννοέω . καί οὗτος μέν ἄμεμπτος τελευτάω , ἐγώ δέ ὁ παρακελεύομαι ζῶ παρακάθημαι . ” καί ὁ Κῦρος χρόνος μέν τις σιωπή καταδακρύω , ἔπειτα πολύς ὁ πάθος εἶπον παρηγόρημα , εἶτα ἄπειμι . ὁ δέ γυνή ὁ μέν εὐνοῦχος κελεύω ἀφίστημι , ὁ δέ τροφός εἶπον παραμένω καί ἀποθνῄσκω περικαλύπτω αὐτός τε καί ὁ ἀνήρ εἷς ἱμάτιον . ὁ μέν ἐν τροφός κάθημαι καλέω · ὁ δέ σφάζω ἑαυτοῦ , καί ἐπιτίθημι ἐπί ὁ στέρνον ὁ ἀνήρ ὁ ἑαυτοῦ κεφαλή ἀποθνῄσκω . ὁ δέ τροφός ἀνολοφύρομαι τε καί περικαλύπτω ἄμφω . καί οἶς εὐνοῦχος γιγνώσκω ὁ γίγνομαι τρεῖς εἰμί σπάω ὁ ἀκινάκης σφάττω . ὁ δέ Κῦρος ὡς αἰσθάνομαι ὁ ἔργον ὁ γυνή , ἄγαμαι αὐτός καί κατολοφύρομαι , καί μνῆμα αὐτός χόω ὑπερμεγέθης θάπτω αὐτός μεγαλοπρεπής .