joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 9.30
Οἱ οὖν Καρχηδόνιοι , τοῦ στόματος τοῦ λιμένος χωσθέντος , τῇ τοῦ σίτου σπάνει δεινῶς ἐπιέσθησαν · καὶ οἶ μὲν ηὐτομόλουν , οἶ δὲ ἐγκαρτεροῦντες ἔθνησκον , οἶ δὲ τῶν νεκρῶν ἐγεύοντο . ὅθεν ἀθυμήσας Ἀσδρούβας πρέσβεις πρὸς τὸν Σκιπίωνα περὶ σπονδῶν ἔπεμψε · καὶ ἔτυχεν ἂν τῆς ἀδείας , εἰ μὴ καὶ τοῖς λοιποῖς ἅπασι καὶ τὴν σωτηρίαν καὶ τὴν ἐλευθερίαν πρᾶξαι ἠθέλησε . διαμαρτὼν οὖν αὐτῆς εἰς τὴν ἀκρόπολιν τὴν γυναῖκα κατέκλεισεν , ἐπεὶ τῷ Σκιπίωνι ὑπὲρ ἑαυτῆς καὶ τῶν τέκνων διεκηρυκεύσατο · καὶ τἄλλα διῴκει τολμηρότερος γενόμενος διὰ τὴν ἀπόγνωσιν . αὐτός τε οὖν καὶ ἄλλοι ἀπονοίᾳ κρατούμενοι καὶ νυκτὸς καὶ ἡμέρας ἐμάχοντο , καὶ τὰ μὲν ἡττῶντο , τὰ δ’ ἐπεκράτουν , καἰ ἀντεμηχανῶντο πρὸς τὰς Ῥωμαϊκὰς μηχανάς . καὶ ὁ Βιθίας δὲ φρούριόν τι ἐρυμνὸν ἔχων καὶ ἐπὶ πολλὰ τῆς ἠπείρου προιὼν τούς τε Καρχηδονίους ὠφέλει καὶ τοὺς Ῥωμαίους ἐκάκου . διὸ καὶ ὁ Σκιπίων τὸ στράτευμα διελὼν τὸ μὲν τῇ Καρχηδόνι προσεδρεύειν ἔταξε , τὸ δὲ ἐπὶ τὸν Βιθίαν ἔπεμψεν , ἐπιστήσας αὐτῷ τὸν ὑποστράτηγον τὸν Γάιον Λαίλιον · καὶ αὐτὸς ἑκατέρωσε διεφοίτα ἄμφω ἐπισκοπῶν . καὶ τὸ φρούριον . εἶτ᾿ αὖθις πάσῃ τῇ στρατιᾷ ἐπολιορκεῖτο ἡ Καρχηδών . Ἀπογνόντες οὖν οἱ Καρχηδόνιοι μηκέτι ἑκάτερον τεῖχος διασώσασθαι δύνασθαι , εἰς τὸν τῆς Βύρσης περίβολον ἄτε καὶ ἐρυμνότερον ἀνεσκευάσαντο , καὶ μετακομίσαντες ὅσα ἠδύναντο , κατέπρησαν νυκτὸς τὸ νεώριον καὶ τῶν ἄλλων τὰ πλείω , ἵνα τῆς ἐξ αὐτῶν ὠφελείας τοὺς πολεμίους στερήσωσιν . ὡς δ’ ἔγνων τὸ ἔργον οἶ Ῥωμαῖοι , τὸν λιμένα κατέσχον καὶ ἐπὶ τὴν Βύρσαν ἐχώρησαν , καὶ κατασχόντες τὰς ἑκατέρωθεν αὐτῆς οἰκίας οἶ μὲν ἐπὶ τῶν τεγῶν αὐτῶν ἐπὶ τὰς ἀεὶ ἐχομένας ἐβάδιζον , οἱ δὲ τοὺς τοίχους διορύσσοντες κάτωθεν διῄεσαν , ἕως πρὸς αὐτὴν τὴν ἄκραν ἀφίκοντο . ἐνταῦθα δὲ γενομένοις οὐκέτι ἀντῆραν οἶ Καρχηδόνιοι , ἀλλ’ ἐπεκηρυκεύσαντο , πλὴν τοῦ Ἀσδρούβου . ἐκεῖνος δὲ μετὰ τῶν αὐτομόλων , ὁ γὰρ Σκιπίων οὐκ ἐσπείσατο αὐτοῖς , εἰς τὸ Ἀσκληπιεῖον ἀνειλήθη μετὰ τῆς γυναικὸς καὶ τῶν παίδων , κἀντεῦθεν ἠμύνετο τοὺς προσβάλλοτας , μέχρις οὗ ἐμπρήσαντες τὸν νεὼν οἱ αὐτόμολοι ἐπὶ τὸ τέγος αὐτοῦ ἀνέβησαν , τὴν ἐσχάτην τοῦ πυρὸς ἀνάγκην ἀναμένοντες · τότε γὰρ ἡσσηθεὶς πρὸς τὸν Σκιπίωνα ἦλθεν ἱκετηρίαν ἔχων . ἰδοῦσα δὲ αὐτὸν ἡ γυνὴ ἀντιβολοῦντα ὀνομαστὶ ἀνεκάλεσεν , καὶ ἐξο - νειδίσασα ὅτι ἑαυτῷ τὴν σωτηρίαν πράξας οὐκ ἐπέτρεψεν ἐκείνῃ σπείσασθαι , τὰ τέκνα ἐνέβαλεν εἰς τὸ πῦρ καὶ ἑαυτὴν προσεπέρριψεν . Ἑλῶν οὖν οὕτω τὴν Καρχηδόνα Σκιπίων τῇ γερουσίᾳ ἐπέστειλε τάδε “ Καρχηδὼν ἑάλω · τί οὖν κελεύετε ; ” ἀναγνωσθέντων οὖν τούτων βουλὴν ἔθεντο περὶ τοῦ τί δέον ποιεῖν . καὶ ὁ μὲν Κάτων κατασκάψαι τὴν πόλιν καὶ τοὺς Καρχηδονίους ἐξαφανίσαι δεῖν ἐγνωμάτευσεν , ὁ δὲ Νασικᾶς φείσασθαι τῶν Καρχηδονίων καὶ ἔτι συνεβούλευε . κἀντεῦθεν εἰς ἀντιλογίαν πολλὴν προήχθη καὶ ἀμφισβήτησιν τὸ συνέδριον , ἕως ἔφη τις ὅτι εἰ καὶ δι’ οὐ ’δεν ἕτερον , ἀλλά γε ἑαυτῶν ἕνεκα φείσασθαι αὐτῶν ἀναγκαῖον νομίζοιτο ἄν , ἴν ἀνταγωνιστὰς αὐτοὺς ἔχοντες ἀρετὴν ἀσκῶσι , καὶ μὴ πρὸς ἡδονὰς καὶ τρυφὴν τῶν δυναμένων αὐτοὺς καταναγκάζειν εἰς ἄσκησιν τόν πολεμικῶν περιαιρεθέντων , καὶ χείρους ὑπ’ ἀνασκησίας γένωνται , ἀξιοχρέους ἀντιπολέμους μὴ ἔχοντες . ἐκ τούτων οὖν τῶν λόγων πάντες κατα - σκάψαι τὴν Καρχηδόνα ὡμογνωμόνησαν , μήποτε εἰρηνήσειν ἐκείνους πιστεύσαντες ἀκριβῶς . καὶ πάσα ἄρδην ἀνάστατος γέγονε , καὶ ἐπάρατον ἐψηφίσθη τὸ ἐπ’ αὐτὴν κατοικῆσαί τινα . καὶ τῶν ἀνδρῶν τῶν ἁλόντων οἱ μὲν πλείους εἰς τό δεσμωτήριον ἐνεβλήθησαν κἀκεῖ διεφθάρησαν , ὀλίγοι δέ τινες πλὴν τῶν πάνυ πρώτων ἐπράθησαν · οὗτοι γὰρ οἴ τε ὅμηροι καὶ ὁ Ἀσδρούβας καὶ ὁ Βιθίας ἄλλοι ἄλλῃ τῆς Ἰταλίας ἐν φρουραῖς ἀδέσμοις κατεβίωσαν . ὁ δὲ Σκιπίων δόξης τε ἔτυχε καὶ τιμῆς , καὶ Ἀφρικανὸς οὐκ ἀπὸ τοῦ πάππου , ἀλλ’ ἀπὸ τῶν οἰκείων ἐπεκέκλητο πράξεων . Τότε δὲ καὶ ἡ Κόρινθος κατεσκάφη . ἐπεὶ γὰρ οἶ τῶν Ἑλλήνων Κορυφαιότατοι ὑπὸ Παύλου τοὐ μετῳκίσθησαν εἰς τὴν Ἰταλίαν , οἶ λοιποὶ τὸ μὲν πρῶτον πρεσβείαις τοὺς ἄνδρας ἀπῄτουν , ὡς δ οὐκ ἔτυχον , καί τινες ἐκείνων τὴν οἴκαδε ἀπογνόντες ἐπάνοδον ἑαυτοὺς διεχρήσαντο , χαλεπῶς διέκειντο καὶ πένθος δημόσιον ἐποιήσαντο , τοῖς τε τὰ Ρωμαίων φρονοῦσι παρὰ σφίσιν ὠργίζοντο , οὐ μέντοι καὶ πολέμιόν τι ἐπεδείξαντο , μέχρις οὗ τοὺς περιλιπεῖς τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων ἐκομίσαντο . τότε δὲ διενεχθέντες ἀλλήλοις οἵ τ᾿ ἠδικημένοι καὶ οἶ τὰ ἀλλότρια ἔχοντες ἐπολέμησαν . ἤρξαντο δὲ τῆς διαφορᾶς οἱ Ἀχαιοί , τοῖς Λακεδαιμονίοις ἐγκαλοῦντες ὡς αἰτίοις τῶν συμβεβηκότων αὐτοῖς · καὶ τῶν Ῥωμαίων διαλλακτὰς αὐτοῖς στειλάντων οὐκ ἐπείσθησαν , ἀλλὰ πρὸς πόλεμον ὥρμησαν , Κριτόλαον προστησάμενοι . δείσας οὖν ὁ Μέτελλος μὴ καὶ τῆς Μακεδονίας ἅψωνται , ἤδη γὰρ εἰς τὴν Θεσσαλίαν παρῆλθον , προαπήντησεν αὐτοῖς καὶ ἐτρέψατο . Καὶ τοῦ Κριτολάου πεσόντος διχῇ διῄρητο τὸ Ἑλληνικόν . οἱ μὲν γὰρ πρὸς εἰρήνην ἀπέκλιναν καὶ τὰ ὅπλα κατέθεντο , οἱ δὲ καὶ ἔτι ἐστασίαζον τῷ Διαίω τὰ πράγματα ἐπιτρέψαντες . ἆ μαθόντες οἱ ἐν τῇ Ῥώμῃ ἐπ’ αὐτοὺς τόν Μόμμιον ἔπεμψαν . ὅς τὸν μὲν Μέτελλον ἀπήλλαξεν , αὐτὸς δὲ τοῦ πολέμου εἴχετο . καί τινα πληγὴν μέρει τῆς στρατιᾶς λαβὼν ἐξ ἐνέδρας , τοῦ Διαίου καταδιώξαντος μέχρι τοῦ σφῶν στρατοπέδου τοὺς φεύγοντας , ἀντεπεξῆλθε , καὶ τρεψάμενος αὐτὸν πρὸς τὸ τῶν Ἀχαιῶν ἦλθε χαράκωμα ἀθροίσας δὲ δύναμιν ὁ Δίαιος πλείονα συμβαλεῖν αὐτοῖς ἐπεχείρησεν . ὡς δ’ οὐκ ἀντεξώρμησαν οἱ Ῥωμαῖοι , κατεφρόνησεν αὐτῶν , καὶ εἰς τὸ μέσον τῶν στρατοπέδων κοῖλον ὂν προῆλθεν . ἰδὼν οὖν τοῦθ’ ὁ Μόμμιος , τόν ἱππέων τινὰς λάθρᾳ ἔπεμψεν , ἵν᾿ ἐκ πλαγίου αὐτοῖς ἐπιγένωνται . καὶ ἐπεὶ ἐκεῖνοι προσβαλόντες αὐτοὺς συνετάραξαν , ἐπήγαγε τὴν φάλαγγα κατὰ πρόσωπον , καὶ πολλοὺς ἐφόνευσεν . ἐκ δὲ τούτου Δίαιος μὲν ἀπογνοὺς ἑαυτὸν ἀπέ - κτεινε , τῶν δ’ ἐκ τῆς μάχης περισωθέντων οἱ μὲν Κορίνθιοι κατὰ τὴν χώραν ἐσκεδάσθησαν , οἶ δ’ ἄλλοι οἴκαδε ἔφυγον . ὅθεν καὶ οἱ ἐν τῷ τείχει Κορίνθιοι πάντας ἀπολωλέναι νομίσαντες ἐξέλιπον τὴν πόλιν · καὶ κενὴν αὐτὴν ἀνδρῶν ὁ Μόμμιος ἐλαβε . καὶ μετὰ ταῦτα κἀκείνους καὶ τοὺς ἄλλους Ἕλληνας ἀπόνως προσεποιήσατο . καὶ τότε μὲν τά τε ὅπλα αὐτῶν καὶ ὅσα πρὸς τοῖς ἱεροῖς ἀνέκειντο καὶ τοὺς ἀνδριάντας τάς τε γραφὰς καὶ εἴ τι ἄλλο πρὸς κόσμον εἶχον παρείλετο , πεμφθέντων δέ οἱ τοῦ τε πατρὸς καὶ ἄλλων ἐπὶ καταστάσει τῶν ἁλόντων , τείχη τέ τινων περιεῖλε καὶ ἐλευθέρους πάντας καὶ αὐτονόμους πλὴν τῶν Κορινθίων ἀφῆκε . τῆς δὲ Κορίνθου τούς τε οἰκήτορας ἀπέδοτο καὶ τὴν χώραν ἐδημοσίωσε , τά τε τείχη καὶ τὰ ἄλλα οἰκοδομήματα πάντα κατέσκαψε , φοβηθεὶς μὴ καὶ αὖθις τινὲς πρὸς αὐτὴν οἷα μεγίστην συστῶσιν . ἔνα δὲ μήτε τις ἐκείνων λάθῃ μήτε τῶν λοιπῶν τις Ἑλλήνων πραθῇ ὡς Κορίνθιος , συνεκάλεσε , πρὶν ἐκφῆναι τὸ ποιητέον , πάντας τοὺς παρόντας , καὶ αὐτοὺς ἀφανῶς πὼς τοῖς στρατιώταις ἐγκυκλωσάμενος ἐκήρυξε τήν τε τῶν ἄλλων ἐλευθερίαν καὶ τὴν τῶν Κορινθίων δούλωσιν . ἔπειτα προσέταξε πᾶσι τῶν παρεστηκότων σφίσι λαβέσθαι , καὶ οὕτω σαφῆ τὴν διάκρισιν αὐτῶν ἐποιήσατο . Καὶ ἡ μὲν Κόρινθος οὕτως ἀνάστατος γέγονε , τὸ δ᾿ ἄλλο Ἑλληνικὸν παραχρῆμα μὲν καὶ σφαγαῖς καὶ χρημάτων ἐκλογαῖς ἐκακώθη , ἔπειτα ἔν τε ἀδείᾳ καὶ ἐν εὐδαιμονίᾳ τοσαύτῃ ἐγένετο ὥστε λέγειν ὅτι , εἰ μὴ θᾶττον ἑαλώκεισαν , οὐκ ἂν ἐσέσωντο . Ἡ μὲν οὖν Καρχηδὼν ἥ τε Κόρινθος αἰ ἀρχαῖαι ἐκεῖναι τοῦτο τέλος ἅμα ἔσχον , χρόνῳ δὲ πολλῷ ὕστερον ἀποικίαν Ῥωμαίων λαβοῦσαι ἤνθησαν αὖθις καὶ εἰς τὴν παλαιὰν ἐπανῆλθον κατάστασιν . Τὰ μὲν οὑν μέχρι τοῦδε πεπραγμένα Ῥωμαίοις , βίβλων τυχὼν τῶν πάλαι ταῦτα ἱστορησάντων ἀρχαίων ἀνδρῶν , ἐκεῖθεν ἐξείληφα κατ’ ἐπιτομὴν καὶ τῷ συγγράμματι τούτῳ ἐντέθεικα , ἐπὶ δὲ τοῖς ἑξῆς ἆ τοῖς ὑπάτοις καὶ τοῖς δικτάτωρσιν ἐπράχθη μέχρις ἂν ταῖς ἀρχαῖς ταύταις τοῖς ἐν τῇ Ῥώμῃ διῳκεῖτο τὰ πράγματα , μή μέ τις αἰτιῷτο ὡς ἢ καταφρονήσει ἢ ῥᾳθυμίᾳ ἢ ὄκνῳ ταῦτα παρελθόντα καὶ ἀτελὲς οἶον εἰακότα τὸ σύγγραμμα . οὐ γὰρ ῥᾳστώνῃ μοι τὰ λείποντα παρεώραται , οὐδ’ ἡμιτελὲς ἑκὼν τὸ πόνημα καταλέλοιπα , ἀλλ’ ἀπορίᾳ βίβλων αἵπερ αὐτὰ διεξίασι , καὶ ταῦτα πολλάκις ζητήσαντί μοι ταύτας , μὴ εὑρηκότι δ’ ὅμως , οὐκ οἶδα εἴθ’ ὅτι μὴ σώζοιντο , τοῦ χρόνου διεφθαρκότος αὐτάς , εἴθ’ ὅτι μὴ φροντιστικώτερον τὴν τούτων ἴσως ζήτησιν ἐποιήσαντο οἷς αὐτὴν ἀνεθέμην , αὐτὸς ὑπερόριος ὣν καὶ πόρρω τοῦ ἄστεος ἐν νησιδίῳ ἐνδιαιτώμενος . ὅτι γοῦν μοι ταῖς βίβλοις ταύταις νῦν οὐκ ἐξεγένετο ἐντυχεῖν , ἡμίεργος ἐντεῦθεν ὅσον ἐπὶ τοῖς τόν ὑπάτων ἔργοις , ἀλλὰ μέντοι καὶ τοῖς τῶν δικτατώρων ἡ ἱστορία γεγένηται . παρελθὼν οὖν αὐτὰ καὶ ἄκων , τὰ τῶν αὐτοκρατόρων συγγράψομαι , μικρά τινα προδιηγησάμενος , ἵν ὅθεν εἰς αὐταρχίαν ἐξ ἀριστοκρατίας ἢ καὶ δημοκρατίας οἶ Ῥωμαῖοι μετηνέχθησαν δῆλον εἴη τοῖς ἀναγνωσομένοις τὸ σύγγραμμα , ἅμα τε πρὸς τούτῳ καὶ ἀκολουθίας ἔχοιτο ἡ γραφή .
Lemmas: ὁ οὖν Καρχηδόνιος , ὁ στόμα ὁ λιμήν χώννυμι , ὁ ὁ σῖτος σπάνις δεινῶς πιέζω · καί οἶς μέν αὐτομολέω , οἶς δέ ἐγκαρτερέω θνῄσκω , οἶς δέ ὁ νεκρός γεύω . ὅθεν ἀθυμέω Ἀσδρούβας πρέσβυς πρός ὁ Σκιπίων περί σπονδή πέμπω · καί τυγχάνω εἄν ὁ ἄδεια , εἰμί μή καί ὁ λοιπός ἅπας καί ὁ σωτηρία καί ὁ ἐλευθερία πράσσω ἐθέλω . διαμαρτάνω οὖν αὐτός εἰς ὁ ἀκρόπολις ὁ γυνή κατακλείω , ἐπεί ὁ Σκιπίων ὑπέρ ἑαυτοῦ καί ὁ τέκνον διακηρυκεύομαι · καί ἄλλος διοικέω τολμηρός γίγνομαι διά ὁ ἀπόγνωσις . αὐτός τε οὖν καί ἄλλος ἀπόνοια κρατέω καί νύξ καί ἡμέρα μάχομαι , καί ὁ μέν ἡσσάομαι , ὁ δέ ἐπικρατέω , καίω ἀντιμηχανάομαι πρός ὁ Ῥωμαικός μηχανή . καί ὁ βύθιος δέ φρούριον τίς ἐρυμνός ἔχω καί ἐπί πολύς ὁ ἤπειρος προέρχομαι ὁ τε Καρχηδόνιος ὀνίνημι καί ὁ Ῥωμαῖος κακόω . διό καί ὁ Σκιπίων ὁ στράτευμα διαιρέω ὁ μέν ὁ Καρχηδών προσεδρεύω τάσσω , ὁ δέ ἐπί ὁ Βιτία πέμπω , ἐφίστημι αὐτός ὁ ὑποστράτηγος ὁ Γάιος Λαίλιος · καί αὐτός ἑκατέρωσε διαφοιτάω ἄμφω ἐπισκοπέω . καί ὁ φρούριον . εἶτα αὖθις πᾶς ὁ στρατιά πολιορκέω ὁ Καρχηδών . ἀπογιγνώσκω οὖν ὁ Καρχηδόνιος μηκέτι ἑκάτερος τεῖχος διασῴζω δύναμαι , εἰς ὁ ὁ Βύρσα περίβολος αὔγ-ασμα καί ἐρυμνός ἀνασκευάζω , καί μετακομίζω ὅσος δύναμαι , καταπίμπρημι νύξ ὁ νεώριον καί ὁ ἄλλος ὁ πλείων , ἵνα ὁ ἐκ αὐτός ὠφέλεια ὁ πολέμιος στερέω . ὡς δέ γιγνώσκω ὁ ἔργον οἶς Ῥωμαῖος , ὁ λιμήν κατέχω καί ἐπί ὁ Βύρσα χωρέω , καί κατέχω ὁ ἑκατέρωθεν αὐτός οἰκίον οἶς μέν ἐπί ὁ τέγος αὐτός ἐπί ὁ ἀεί ἔχω βαδίζω , ὁ δέ ὁ τοῖχος διορύσσω κάτωθεν δίειμι , ἠώς πρός αὐτός ὁ ἄκρος ἀφικνέομαι . ἐνταῦθα δέ γίγνομαι οὐκέτι ἀνταίρω οἶς Καρχηδόνιος , ἀλλά ἐπικηρυκεύομαι , πλήν ὁ Ἀσδρούβας . ἐκεῖνος δέ μετά ὁ αὐτόμολος , ὁ γάρ Σκιπίων οὐ σπένδω αὐτός , εἰς ὁ Ἀσκληπιεῖον ἀναιρέω μετά ὁ γυνή καί ὁ παῖς , ἐντεῦθεν ἀμύνω ὁ προσβάλλω , μέχρι ὅς ἐμπίμπρημι ὁ ναός ὁ αὐτόμολος ἐπί ὁ τέγος αὐτός ἀναβαίνω , ὁ ἔσχατος ὁ πυρός ἀνάγκη ἀναμένω · τότε γάρ ἡσσάομαι πρός ὁ Σκιπίων ἔρχομαι ἱκετηρία ἔχω . ὁράω δέ αὐτός ὁ γυνή ἀντιβολέω ὀνομαστί ἀνακαλέω , καί ἐξο - νειδιακουω ὅτι ἑαυτοῦ ὁ σωτηρία πράσσω οὐ ἐπιτρέπω ἐκεῖνος σπένδω , ὁ τέκνον ἐμβάλλω εἰς ὁ πῦρ καί ἑαυτοῦ προσεπιρρίπτω . Ἕλος οὖν οὗτος ὁ Καρχηδών Σκιπίων ὁ γερουσία ἐπιστέλλω ὅδε “ Καρχηδών ἁλίσκομαι · τίς οὖν κελεύω ; ” ἀναγιγνώσκω οὖν οὗτος βουλή τίθημι περί ὁ τίς δήω ποιέω . καί ὁ μέν Κάτων κατασκάπτω ὁ πόλις καί ὁ Καρχηδόνιος ἐξαφανίζω δήω γνωματεύω , ὁ δέ Νασικᾶς φείδομαι ὁ Καρχηδόνιος καί ἔτι συμβουλεύω . ἐντεῦθεν εἰς ἀντιλογία πολύς προάγω καί ἀμφισβήτησις ὁ συνέδριον , ἠώς φημί τις ὅτι εἰμί καί διά οὖον δένω ἕτερος , ἀλλά γε ἑαυτοῦ ἕνεκα φείδομαι αὐτός ἀναγκαῖος νομίζω ἄν , εἶμι ἀνταγωνιστής αὐτός ἔχω ἀρετή ἀσκέω , καί μή πρός ἡδονά καί τρυφή ὁ δύναμαι αὐτός καταναγκάζω εἰς ἄσκησις ὁ πολεμικός περιαιρέω , καί χείρων ὑπό ἀνασκησία γίγνομαι , ἀξιόχρεως ἀντιπολέμιος μή ἔχω . ἐκ οὗτος οὖν ὁ λόγος πᾶς κατά - σκάπτω ὁ Καρχηδών ομογνωμονώ , μήποτε εἰρηνέω ἐκεῖνος πιστεύω ἀκριβῶς . καί πᾶς ἄρδην ἀνάστατος γίγνομαι , καί ἐπαίρω ψηφίζω ὁ ἐπί αὐτός κατοικέω τις . καί ὁ ἀνήρ ὁ ἁλίσκομαι ὁ μέν πλείων εἰς ὁ δεσμωτήριον ἐμβάλλω ἐκεῖ διαφθείρω , ὀλίγος δέ τις πλήν ὁ πάνυ πρῶτος πέρνημι · οὗτος γάρ οἶς τε ὅμηρος καί ὁ Ἀσδρούβας καί ὁ βύθιος ἄλλος ἄλλος ὁ Ἰταλία ἐν φρουρά ἄδεσμος καταβιόω . ὁ δέ Σκιπίων δόξα τε τυγχάνω καί τιμή , καί Ἀφρικανός οὐ ἀπό ὁ πάππος , ἀλλά ἀπό ὁ οἰκέω ἐπικαλέω πρᾶξις . τότε δέ καί ὁ Κόρινθος κατασκάπτω . ἐπεί γάρ οἶς ὁ Ἕλλην κορυφαῖος ὑπό Παῦλος ὁ μετοικίζω εἰς ὁ Ἰταλία , οἶς λοιπός ὁ μέν πρῶτος πρέσβυς ὁ ἀνήρ ἀπαιτέω , ὡς δ οὐ τυγχάνω , καί τις ἐκεῖνος ὁ οἴκαδε ἀπογιγνώσκω ἐπάνοδος ἑαυτοῦ διά-χράω2 , χαλεπῶς διάκειμαι καί πένθος δημόσιος ποιέω , ὁ τε ὁ Ῥωμαῖος φρονέω παρά σφεῖς ὀργίζω , οὖον μέντοι καί πολέμιος τίς ἐπιδείκνυμι , μέχρι ὅς ὁ περιλιπής ὁ ἀνήρ ἐκεῖνος κομίζω . τότε δέ διαφέρω ἀλλήλων ὁ τε ἀδικέω καί οἶς ὁ ἀλλότριος ἔχω πολεμέω . ἄρχω δέ ὁ διαφορά ὁ Ἀχαιός , ὁ Λακεδαιμόνιος ἐγκαλέω ὡς αἴτιος ὁ συμβεβηκός αὐτός · καί ὁ Ῥωμαῖος διαλλακτής αὐτός στέλλω οὐ πείθω , ἀλλά πρός πόλεμος ὁρμάω , Κριτόλαος προίστημι . δείδω οὖν ὁ Μέτελλος μή καί ὁ Μακεδονία ἅπτω , ἤδη γάρ εἰς ὁ Θεσσαλία παρέρχομαι , προαπαντάω αὐτός καί τρέπω . καί ὁ Κριτόλαος πίπτω διχή διαιρέω ὁ Ἑλληνικός . ὁ μέν γάρ πρός εἰρήνη ἀποκλίνω καί ὁ ὅπλον κατατίθημι , ὁ δέ καί ἔτι στασιάζω ὁ Δίαιος ὁ πρᾶγμα ἐπιτρέπω . ἆ μανθάνω ὁ ἐν ὁ Ῥώμη ἐπί αὐτός ὁ Μόμμιος πέμπω . ὅς ὁ μέν Μέτελλος ἀπαλλάσσω , αὐτός δέ ὁ πόλεμος ἔχω . καί τις πληγή μέρος ὁ στρατιά λαμβάνω ἐκ ἐνέδρα , ὁ Δίαιος καταδιώκω μέχρι ὁ σφεῖς στρατόπεδον ὁ φεύγω , ανταπεξέρχομαι , καί τρέπω αὐτός πρός ὁ ὁ Ἀχαιός ἔρχομαι χαράκωμα ἀθροίζω δέ δύναμις ὁ Δίαιος πλείων συμβάλλω αὐτός ἐπιχειρέω . ὡς δέ οὐ ἀντεξορμάω ὁ Ῥωμαῖος , καταφρονέω αὐτός , καί εἰς ὁ μέσος ὁ στρατόπεδον κοῖλος εἰμί προέρχομαι . εἶδον οὖν οὗτος ὁ Μόμμιος , ὁ ἱππεύς τις λάθρῃ πέμπω , ἵνα ἐκ πλάγιος αὐτός ἐπιγίγνομαι . καί ἐπεί ἐκεῖνος προσβάλλω αὐτός συνταράσσω , ἐπάγω ὁ φάλαγξ κατά πρόσωπον , καί πολύς φονεύω . ἐκ δέ οὗτος Δίαιος μέν ἀπογιγνώσκω ἑαυτοῦ ἀπό - κτείνω , ὁ δέ ἐκ ὁ μάχη περισῴζω ὁ μέν Κορίνθιος κατά ὁ χώρα σκεδάννυμι , οἶς δέ ἄλλος οἴκαδε φεύγω . ὅθεν καί ὁ ἐν ὁ τεῖχος Κορίνθιος πᾶς ἀπόλλυμι νομίζω ἐκλείπω ὁ πόλις · καί κενός αὐτός ἀνήρ ὁ Μόμμιος λαμβάνω . καί μετά οὗτος ἐκεῖνος καί ὁ ἄλλος Ἕλλην ἄπονος προσποιέω . καί τότε μέν ὁ τε ὅπλον αὐτός καί ὅσος πρός ὁ ἱερός ἀνάκειμαι καί ὁ ἀνδριάς ὁ τε γραφή καί εἰμί τίς ἄλλος πρός κόσμος ἔχω παραιρέω , πέμπω δέ ὁ ὁ τε πατήρ καί ἄλλος ἐπί κατάστασις ὁ ἁλίσκομαι , τεῖχος τε τίνω περιαιρέω καί ἐλεύθερος πᾶς καί αὐτόνομος πλήν ὁ Κορίνθιος ἀφίημι . ὁ δέ Κόρινθος ὁ τε οἰκήτωρ πωλέω καί ὁ χώρα δημοσιόω , ὁ τε τεῖχος καί ὁ ἄλλος οἰκοδόμημα πᾶς κατασκάπτω , φοβέω μή καί αὖθις τις πρός αὐτός οἷος μέγας συνίστημι . νάω δέ μήτε τις ἐκεῖνος λανθάνω μήτε ὁ λοιπός τις Ἕλλην πέρνημι ὡς Κορίνθιος , συγκαλέω , πρίν ἐκφαίνω ὁ ποιητέος , πᾶς ὁ πάρειμι , καί αὐτός ἀφανής πως ὁ στρατιώτης ἐγκυκλόω κηρύσσω ὁ τε ὁ ἄλλος ἐλευθερία καί ὁ ὁ Κορίνθιος δούλωσις . ἔπειτα προστάσσω πᾶς ὁ παρίστημι ὅς λαμβάνω , καί οὗτος σαφής ὁ διάκρισις αὐτός ποιέω . καί ὁ μέν Κόρινθος οὕτως ἀνάστατος γίγνομαι , ὁ δέ ἄλλος Ἑλληνικός παραχρῆμα μέν καί σφαγή καί χρῆμα ἐκλογή κακόω , ἔπειτα ἐν τε ἄδεια καί ἐν εὐδαιμονία τοσοῦτος γίγνομαι ὥστε λέγω ὅτι , εἰμί μή ταχύς ἁλίσκομαι , οὐ εἄν σῴζω . ὁ μέν οὖν Καρχηδών ὅς τε Κόρινθος ὁ ἀρχαῖος ἐκεῖνος οὗτος τέλος ἅμα ἔχω , χρόνος δέ πολύς ὕστερος ἀποικία Ῥωμαῖος λαμβάνω ἀνθέω αὖθις καί εἰς ὁ παλαιός ἐπανέρχομαι κατάστασις . ὁ μέν ἐν μέχρι ὅδε πράσσω Ῥωμαῖος , Βίβλος τυγχάνω ὁ πάλαι οὗτος ἱστορέω ἀρχαῖος ἀνήρ , ἐκεῖθεν ἐκλαμβάνω κατά ἐπιτομή καί ὁ σύγγραμμα οὗτος ἐντίθημι , ἐπί δέ ὁ ἑξῆς ἆ ὁ ὕπατος καί ὁ δικτάτωρ πράσσω μέχρι εἄν ὁ ἀρχή οὗτος ὁ ἐν ὁ Ῥώμη διοικέω ὁ πρᾶγμα , μή ἐγώ τις αἰτιάομαι ὡς ἢ καταφρονέω ἢ ῥᾳθυμία ἢ ὄκνος οὗτος παρέρχομαι καί ἀτελής οἶος ἐάω ὁ σύγγραμμα . οὖον γάρ ῥᾳστώνη ἐγώ ὁ λείπω παροράω , οὐδέ ἡμιτελής ἑκών ὁ πόνημα καταλείπω , ἀλλά ἀπορία Βίβλος ὅσπερ αὐτός διεξέρχομαι , καί οὗτος πολλάκις ζητέω ἐγώ οὗτος , μή εὑρίσκω δέ ὅμως , οὐ οἶδα ἔτι ὅτι μή σῴζω , ὁ χρόνος διαφθείρω αὐτός , ἔτι ὅτι μή φροντιστικός ὁ οὗτος ἴσως ζήτησις ποιέω ὅς αὐτός ἀνατίθημι , αὐτός ὑπερόριος ἐάν καί πόρρω ὁ Ἄστυ ἐν νησίδιον ἐνδιαιτάομαι . ὅτι γοῦν ἐγώ ὁ Βίβλος οὗτος νῦν οὐ ἐκγίγνομαι ἐντυγχάνω , ἡμίεργος ἐντεῦθεν ὅσος ἐπί ὁ ὁ ὕπατος ἔργον , ἀλλά μέντοι καί ὁ ὁ δικτατώρων ὁ ἱστορία γίγνομαι . παρέρχομαι οὖν αὐτός καί ἄκων , ὁ ὁ αὐτοκράτωρ συγγράφω , μικρός τις προδιηγέομαι , ἵνα ὅθεν εἰς αὐταρχία ἐκ ἀριστοκρατία ἢ καί δημοκρατία οἶς Ῥωμαῖος μεταφέρω δῆλος εἰμί ὁ ἀναγιγνώσκω ὁ σύγγραμμα , ἅμα τε πρός οὗτος καί ἀκολουθία ἔχω ὁ γραφεύς .