joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 3.3
Εἰ μὲν οὖν πρὸς τὴν προτέραν κατάστασιν τῆς Ῥωμαίων ἡγεμονίας ἀναγαγεῖν τις βουληθείη τὸ ὅραμα , ὅτε ἡ γερουσία καὶ οἱ δικτάτωρες καὶ οἱ ὕπατοι καὶ οἱ δήμαρχοι καὶ ὁ δῆμος τῆς τῶν πολιτικῶν πραγμάτων ἀντείχοντο διοικήσεως , εὑρήσει πολλαχοῦ τὸν δῆμον τῇ γερουσίᾳ διαφερόμενον καὶ στάσεις ἐγειρομένας , ἄλλα μὲν τῶν τῆς βουλῆς διαταττομένων , ἄλλα δὲ τῶν τοῦ πλήθους ἀντεισαγόντων , ὡς ἐκ τούτου μάχεσθαί τε ἀλλήλοις καὶ σφίσι τὰ πράγματα διὰ τὴν σιχόνοιαν ἔστιν οὑ ῥέπειν ἐπὶ τὸ χείρον’ καὶ ἀσθενέστερον . σιδήρῳ μὲν οὖν ἄν τις εἰκονίσαι τὴν σύγκλητονW κλῆτον διὰ τὸ τῆς γνώμης στερέμνιον , ὀστράκῳ δ’ ἂν εἰκασθείη τὸ πλῆθος , ἀναμεμιγμένον ὂν τοῖς ἐν τέλει καὶ τῇ βουλῇ , διά τε τὸ συρφετῶδες καὶ τὸ χαμαίζηλον , τοιοῦτον γὰρ ὁ πηλὸς ὅθεν τὸ ὄστρακον γίνεται , καὶ διὰ τὸ εὐμετάβολον καὶ τὴν ἀσθένειαν τοῦ φρονήματος . εἴωθεν γὰρ τὸ πλῆθος ἀστατεῖν ῥᾳδίως τε μετάγεσθαι καὶ μεταβουλεύεσθαι · ταῦτα δέ τις εὑρήσει πλειστάκις τῇ Ῥωμαϊκῇ πολιτείᾳ συμβεβηκότα , ἐπιὼν τὰ περὶ ταύτης ἀρχαῖα συγγράμματα . Εἰ μὲν οὖν πρὸς τὴν προτέραν κατάστασιν τῆς Ῥωμαϊκῆς πολιτείας ἀναφέροι τις τὴν διαφορὰν τῶν ὑλῶν καὶ τὴν μίξιν αὐτῶν , ταῦτ’ ἂν ἴσως λογίσαιτο , εἰ δὲ πρὸς τὴν ὑστέραν , ὅτε πρὸς μοναρχίαν ἐξ ἀριστοκρατίας μετήνεκτο Ῥωμαίοις τὰ πράγματα , καὶ πρὸς τὴν εἰσ’ ἔπειτα τῆς βασιλείας κατάστασιν , καὶ τότε πλείστην ἄν καταλάβοι τῇ πολιτείᾳ προξενήσασαν βλάβην τὴν πρὸς ἀλλήλους τῶν Ῥωμαίων διχόνοιαν . ὅ τε γὰρ Καῖσαρ τῆς μοναρχίας ὀριγνηθεὶς ἐμφυλίους πολέμους πρὸς τὸν Μάγνον Πομπήιον καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους , οἳ τῆς ἐλευθερίας ἀντεποιοῦντο τῆς παλαιᾶς , συνεστήσατο , καὶ πρὸς τοὺς ἀνελόντας αὖθις αὐτὸν ὁμοίας μάχας ὁ Καῖσαρ ὁ Αὔγουστος καὶ ὁ Ἀντώνιος συνεκρότησαν , εἶτ᾿ αὖθις ἄμφω πρὸς ἀλλήλους οὗτοι περὶ τῆς αὐταρχίας διαφερόμενοι πολέμους βαρεῖς κεκινήκασιν , ἀμφοτέρωθεν ἐν πάσαις ταῖς μάχαις φθειρομένων ὁμογενῶν , κἀντεῦθεν τῆς Ρωμαϊκῆς ἐλαττουμένης δυνάμεως . καὶ οὐδ’ ἐν τοῖς μετέπειτα τὰς στάσεις λωφησάσας ἴδοι τις ἄν . Εἰ δέ τις πρὸς τὰς ὕστερον βασιλείας τὴν τοῦ σιδήρου καὶ τοῦ ὀστράκου φύσιν παραβαλεῖ , εὑρήσει πῇ μὲν ἰσχυρὰν τὴν τῶν Ῥωμαίων ἀρχήν , πῆ̣ δ᾿ ἀσθενοῦσαν καὶ τὸ πλεῖστον τῆς παλαιᾶς ἀποβεβληκυπῖαν ἐπικρατείας , καὶ πολλοστῷ νῦν μέρει τῆς παλαιᾶς ἐκείνης περιγεγραμμένην ἡγεμονίας . Τὰ μὲν οὖν τῶν τεσσάρων βασιλειῶν ἐν τούτοις · ἡ δὲ λοιπή τε καὶ ἀκατάλυτος , ἣν ὁ λίθος εἰκόνιζεν ὃς ἄνευ χειρῶν ἐτμήθη καὶ τὰς ὕλας ἐλέπτυνεν ἐξ ὧν συντέθειτο ἡ εἰκών , καὶ τὴν γῆν ἐπλήρωσεν ἅπασαν , ἣν εἰς τοὺς αἰῶνας ὁ προφήτης εἴρηκε μὴ διαφθαρήσεσθαι , ἡ μέλλουσα ἐπιφάνεια εἴη ἂν τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ , ἥτις , τῆς σιδηρᾶς βασιλείας γενομένης ἀσθενεστέρας διὰ τὴν τοῦ ὀστράκου ἐπιμιξίαν , ἀναφανήσεται · ὅτε αὐτῷ τὰ πάντα ὑποταγήσεται , καὶ βασιλείας ἀτελευτήτου τε καὶ ἀδιαφθόρου ἀξιώσει τοὺς ταύτης ἀξίους ἑαυτοὺς καταστήσαντας . λίθον γὰρ εἴωθεν ἡ γραφὴ καλεῖν τὸν Χριστόν . ὅ τε γὰρ Δαβίδ “ λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες ” ἔφη , “ οὗτος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας , ” καὶ ὁ Ἠσαίας ἐκ προσώπου φησὶ τοῦ θεοῦ ἰδοὺ τίθημι ἐν Σιῶν λίθον ἀκρογωνιαῖον . ” καὶ ὁ μέγας Παῦλος ἀκρογωνιαῖον καλεῖ τὸν Χριστόν , ἐφ’ ᾧ ἐποικοδομηθῆναι τοὺς πιστεύσαντας ἔγραψε . κᾶέ πάλιν λέγει “ θεμέλιον ἕτερον οὐδεὶς δύναται θεῖναι παρὰ τὸν κείμενον , ὅς ἐστιν Ἰησοῦς Χριστός.’ κᾶέ αὖθις ἑτέρωθι “ ἔπινον ἐκ πνευματικῆς ἀκολουθούσης πέτρας , ἡ δὲ πέτρα ἦν ὁ Χριστός . ” καὶ πέτρα δὲ σκανδάλου καὶ λίθος προσκόμματος λέγεται , καὶ πολλαχοῦ ἂν εὑρεθείη λίθος καὶ πέτρα κεκλημένος ὁ κύ - ριος . τὸ δ᾿ ἄνευ χειρῶν τμηθῆναι τὴν ὑπὲρ φύσιν αὐτοῦ γέννησιν προεδήλου , τὴν ἄνευ σπορᾶς , τὴν γαμικῆς ὁμιλίας χωρίς . ὄρος μὲν γὰρ ἡ του Ἰούδα νομισθείη φυλή , ἐξ ἦς ὁ Δαβίδ · λίθος δὲ ὁ Χριστός , τμηθεὶς ἐξ αὐτῆς κατὰ τὸ ἀνθρώπινον · ἄνευ δὲ χειρῶν , ὅτι μὴ κατὰ τοὺς φυσικοὺς προῆλθε θεσμούς , ἀλλ’ ἐξ ἀπειράνδρου καὶ ἁγίας γαστρός . ὃς μικρὸς μὲν ἐδόκει πρότερον διὰ τὴν φύσιν τῆς ἀνθρωπότη - τος , προιὼν δὲ τὴν οἰκουμένην πάσαν τῆς οἰκείας δόξης ἐπλήρωσε , καὶ ἔτι μᾶλλον πληρώσει κατὰ τὴν μέλλουσαν αὐτοῦ ἐπιφάνειαν . Ο μὲν οὖν προφήτης τό τε ἐνύπνιον τῷ Ναβουχοδονόσορ ἀπήγγειλε καὶ τὴν τούτου σύγκρισιν ἀνεκάλυψεν , ὁ δὲ θαυμάσας ἐπὶ πρόσωπον ἔπεσε καὶ τῶ Δανιὴλ προσεκύνησε καὶ θύειν αὐτῷ διετάξατο , οὐκ ἐκείνῳ τὴν ἅπασαν ἀπονέμων τιμὴν ὁ ἀλαζὼν ἐκεῖνος καὶ ὑπερήφανος , ἀλλὰ τῷ παρ’ ἐκείνου θρησκευομένῳ θεῷ . ἔφη γάρ ἐπ’ ἀληθείας ὁ θεὸς ὑμῶν οὗτός ἐστι θεὸς θεῶν καὶ κύριος βασιλέων καὶ ἀποκαλύπτων μυστήρια . ” δώματά τε αὐτῷ παρέσχε πολλά , καὶ πάσης τῆς Βαβυλῶνος κατέστησεν ἄρχοντα , καὶ αλτάσαρ αὐτὸν ἐπωνόμασε , τὴν προσηγορίαν αὐτῷ θέμενος τοῦ οἰκείου θεοῦ .
Lemmas: εἰμί μέν οὖν πρός ὁ πρότερος κατάστασις ὁ Ῥωμαῖος ἡγεμονία ἀνάγω τις βούλομαι ὁ ὅραμα , ὅτε ὁ γερουσία καί ὁ δικτάτωρ καί ὁ ὕπατος καί ὁ δήμαρχος καί ὁ δῆμος ὁ ὁ πολιτικός πρᾶγμα ἀντέχω διοίκησις , εὑρίσκω πολλαχοῦ ὁ δῆμος ὁ γερουσία διαφέρω καί στάσις ἐγείρω , ἄλλος μέν ὁ ὁ βουλή διατάσσω , ἄλλος δέ ὁ ὁ πλῆθος ἀντεισάγω , ὡς ἐκ οὗτος μάχομαι τε ἀλλήλων καί ὅς ὁ πρᾶγμα διά ὁ σιχονοια εἰμί ὅς ῥέπω ἐπί ὁ χείρων καί ἀσθενής . σίδηρος μέν οὖν ἄν τις εἰκονίζω ὁ σύγκλητος καλέω διά ὁ ὁ γνώμη στερέμνιος , ὄστρακον δέ εἄν εἰκάζω ὁ πλῆθος , ἀναμίσγω εἰμί ὁ ἐν τέλος καί ὁ βουλή , διά τε ὁ συρφετώδης καί ὁ χαμαίζηλος , τοιοῦτος γάρ ὁ πηλός ὅθεν ὁ ὄστρακον γίγνομαι , καί διά ὁ εὐμετάβολος καί ὁ ἀσθένεια ὁ φρόνημα . εἴωθα γάρ ὁ πλῆθος ἀστατέω ῥᾳδίως τε μετάγω καί μεταβουλεύω · οὗτος δέ τις εὑρίσκω πλειστάκις ὁ Ῥωμαϊκός πολιτεία συμβεβηκός , ἐπέρχομαι ὁ περί οὗτος ἀρχαῖος σύγγραμμα . εἰμί μέν οὖν πρός ὁ πρότερος κατάστασις ὁ Ῥωμαϊκός πολιτεία ἀναφέρω τις ὁ διαφορά ὁ ὕλη καί ὁ μίξις αὐτός , αὐτός εἄν ἴσως λογίζομαι , εἰμί δέ πρός ὁ ὕστερος , ὅτε πρός μοναρχία ἐκ ἀριστοκρατία μεταφέρω Ῥωμαῖος ὁ πρᾶγμα , καί πρός ὁ εἰμί ἔπειτα ὁ βασίλεια κατάστασις , καί τότε πλεῖστος ἄν καταλαμβάνω ὁ πολιτεία προξενέω βλάβη ὁ πρός ἀλλήλων ὁ Ῥωμαῖος διχόνοια . ὅς τε γάρ Καῖσαρ ὁ μοναρχία ὀριγνάω ἐμφύλιος πόλεμος πρός ὁ μάγνος Πομπήιος καί πρός ὁ ἄλλος , ἕ ὁ ἐλευθερία ἀντιποιέω ὁ παλαιός , συνίστημι , καί πρός ὁ ἀναιρέω αὖθις αὐτός ὅμοιος μάχη ὁ Καῖσαρ ὁ Αὔγουστος καί ὁ Ἀντώνιος συγκροτέω , εἶτα αὖθις ἄμφω πρός ἀλλήλων οὗτος περί ὁ αὐταρχία διαφέρω πόλεμος βαρύς κινέω , ἀμφοτέρωθεν ἐν πᾶς ὁ μάχη φθείρω ὁμογενής , ἐντεῦθεν ὁ ρωμαϊκός ἐλασσόω δύναμις . καί οὐδέ ἐν ὁ μετέπειτα ὁ στάσις λωφάω ὁράω τις ἄν . εἰμί δέ τις πρός ὁ ὕστερος βασίλεια ὁ ὁ σίδηρος καί ὁ ὄστρακον φύσις παραβάλλω , εὑρίσκω πῇ μέν ἰσχυρός ὁ ὁ Ῥωμαῖος ἀρχή , πῇ δέ ἀσθενέω καί ὁ πλεῖστος ὁ παλαιός ἀποβάλλω ἐπικράτεια , καί πολλοστός νῦν μέρος ὁ παλαιός ἐκεῖνος περιγράφω ἡγεμονία . ὁ μέν οὖν ὁ τέσσαρες βασίλεια ἐν οὗτος · ὁ δέ λοιπός τε καί ἀκατάλυτος , ὅς ὁ λίθος εικονίζω ὅς ἄνευ χείρ τέμνω καί ὁ Ὕλας λεπτύνω ἐκ ὅς συντίθημι ὁ εἰκών , καί ὁ γῆ πληρόω ἅπας , ὅς εἰς ὁ αἰών ὁ προφήτης εἴρω μή διαφθείρω , ὁ μέλλω ἐπιφάνεια εἰμί εἄν ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , ὅστις , ὁ Σιδηρᾶς βασίλεια γίγνομαι ἀσθενής διά ὁ ὁ ὄστρακον ἐπιμιξία , ἀναφανάω · ὅτε αὐτός ὁ πᾶς ὑποτάσσω , καί βασίλεια ἀτελεύτητος τε καί ἀδιάφθορος ἀξιόω ὁ οὗτος ἄξιος ἑαυτοῦ καθίστημι . λίθος γάρ εἴωθα ὁ γραφή καλέω ὁ Χριστός . ὅς τε γάρ Δαβίδ “ λίθος ὅς ἀποδοκιμάζω ὁ οἰκοδομέω ” φημί , “ οὗτος γίγνομαι εἰς κεφαλή γωνία , ” καί ὁ Ἠσαίας ἐκ πρόσωπον φημί ὁ θεός ἰδού τίθημι ἐν Θεός λίθος ἀκρογωνιαῖος . ” καί ὁ μέγας Παῦλος ἀκρογωνιαῖος καλέω ὁ Χριστός , ἐπί ὅς ἐποικοδομέω ὁ πιστεύω γράφω . καί πάλιν λέγω “ θεμέλιος ἕτερος οὐδείς δύναμαι τίθημι παρά ὁ κεῖμαι , ὅς εἰμί Ἰησοῦς Χριστός καί αὖθις ἑτέρωθι “ πίνω ἐκ πνευματικός ἀκολουθέω πέτρα , ὁ δέ πέτρα εἰμί ὁ Χριστός . ” καί πέτρα δέ σκάνδαλον καί λίθος πρόσκομμα λέγω , καί πολλαχοῦ εἄν εὑρίσκω λίθος καί πέτρα καλέω ὁ κύ - ριος . ὁ δέ ἄνευ χείρ τέμνω ὁ ὑπέρ φύσις αὐτός γέννησις προδηλόω , ὁ ἄνευ σπορά , ὁ γαμικός ὁμιλία χωρίς . ὄρος μέν γάρ ὁ ὁ Ἰούδας νομίζω φυλή , ἐκ εἰμί ὁ Δαβίδ · λίθος δέ ὁ Χριστός , τέμνω ἐκ αὐτός κατά ὁ ἀνθρώπινος · ἄνευ δέ χείρ , ὅτι μή κατά ὁ φυσικός προέρχομαι θεσμός , ἀλλά ἐκ ἀπειράνδρου καί ἅγιος γαστήρ . ὅς μικρός μέν δοκέω πρότερος διά ὁ φύσις ὁ ἀνθρωπότης - ὅς , προέρχομαι δέ ὁ οἰκέω πᾶς ὁ οἰκεῖος δόξα πληρόω , καί ἔτι μᾶλλον πληρόω κατά ὁ μέλλω αὐτός ἐπιφάνεια . ὁ μέν οὖν προφήτης ὁ τε ἐνύπνιον ὁ Ναβουχοδονόσορ ἀπαγγέλλω καί ὁ οὗτος σύγκρισις ἀνακαλύπτω , ὁ δέ θαυμάζω ἐπί πρόσωπον πίπτω καί ὁ Δανιήλ προσκυνέω καί θύω αὐτός διατάσσω , οὐ ἐκεῖνος ὁ ἅπας ἀπονέμω τιμή ὁ ἀλαζών ἐκεῖνος καί ὑπερήφανος , ἀλλά ὁ παρά ἐκεῖνος θρησκεύω θεός . φημί γάρ ἐπί ἀλήθεια ὁ θεός σύ οὗτος εἰμί θεός θεός καί κύριος βασιλεύς καί ἀποκαλύπτω μυστήριον . ” δῶμα τε αὐτός παρέχω πολύς , καί πᾶς ὁ Βαβυλών καθίστημι ἄρχω , καί αλτάσαρ αὐτός ἐπονομάζω , ὁ προσηγορία αὐτός τίθημι ὁ οἰκεῖος θεός .