joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 10.12
Ὁ μὲν οὖν Γάιος Ἰούλιος Καῖσαρ οὕτως ὑπὸ φιλοτιμίας καὶ φιλαρχίας ἀπώλετο . οἷ γὰρ θωπεύοντες αὐτὸν τὸ φιλόπρωτον αὐτοῦ καὶ φιλόδοξον κατανοοῦντες οὐκ ἐπαύοντο ἄλλα ἐπ’ ἄλλοις αὐτῷ ψηφιζόμενοι . ἦσαν δὲ τοιαῦτα τὰ ψηφιζόμενα , τὴν ἐπινίκιον στολὴν ἀεὶ φορεῖν , καὶ ἐπὶ τοῦ ἀρχικοῦ δίφρου καθέζεσθαι , τοῖς τε ῥαβδούχοις δαφνηφοροῦσιν ἀεὶ κεχρῆσθαι , πατέρα τε αὐτὸν τῆς πατρίδος ἐπονομάζεσθαι , καὶ ἐς τὸ νόμισμα ἐγχαράττεσθαι , δημοσίᾳ τε ἑορτάζειν αὐτοῦ τὰ γενέθλια , ἐν τοῖς ναοῖς τε τῆς Ῥώμης καὶ ἐν πάσαις ταῖς πόλεσιν ἀνδριάντας αὐτοῦ ἑστάσθαι . ἐπὶ δέ γε τοῦ βήματος δύο αὐτοῦ ἀνδριάντας ἱδρύσαντο , τὸν μὲν ὡς τοὺς πολίτας σεσωκότος , τὸν δ’ ὡς ἐκ πολιορκίας ῥυσαμένου τὴν πόλιν · ἐστεφάνωντο δὲ καὶ ἄμφω στεφάνοις τοῖς ἐπὶ τοιούτοις νενομισμένοις . βουλευτήριόν τε καινὸν οἰκοδομηθῆναι ἐπέταξαν , ἵν Ἰουλιανὸν B ἐπὶ τῶ αὐτοῦ κληθείη ὀνόματι . τιμητήν τε καὶ διὰ βίου καὶ μόνον αὐτὸν ἐψηφίσαντο εἶναι , ἔχειν δὲ καὶ τὰ τῶν δημάρχων προνόμια · καὶ εἴ τις αὐτὸν ἔργῳ ἢ λόγῳ ὑβρίσειεν , ἱερὸν εἶναι ἐθέσπισαν καὶ τῷ ἄγει ἐνέχεσθαι . τί δὲ τὸ ἱερὸν εἶναι νενόμιστο ἤδη μοι προαφήγηται . χαίροντα δὲ τούτοις ὁρῶντες αὐτόν , ἐπίχρυσόν τε δίφρον αὐτῷ ἔδοσαν καὶ στολὴν ᾗπερ οἶ βασιλεῖς πάλαι ἐκέχρηντο καὶ φρουρὰν ἐκ τῶν ἰππέων καὶ ἐκ τῶν βουλευτῶν , εὔχεσθαί τε δημοσίᾳ ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ τὴν τύχην αὐτοῦ ὀμνύναι καὶ τὰ πραχθησόμενα παρ’ αὐτοῦ πάντα κύρια τυγχάνειν ἐνομοθέτησαν , Δία τε αὐτὸν Ἰούλιον προσηγόρευσαν , καὶ ἄλλα πλείονα , ἔνα μὴ τὸ καθ’ ἕκαστον ἀπαριθμοῦντες τὸν ἀκροατὴν ἀποκναίωμεν , αὐτῷ ἐψηφίσαντο . ἐξ ὣν ἐπίφθονος ἔδοξεν ἢ μᾶλλον νεμεσητός , καὶ καθ’ ἑαυτοῦ πολλοὺς διηρέθισε , μέχρις ἂν εἰς τὸ ἐπελθὸν αὐτῷ κατηντήκει τέλος . Καὶ ὁ μὲν ὄττω σφαγεὶς ἔκειτο , οἶ δὲ ἐκεῖ παρόντες ἄπαντες ἐταράττοντο , τὴν τῶν σφαγέων ἀγνοοῦντες διάνοιαν , καὶ ὡς αὐτίκα κινδυνεύσοντες ἔφευγον , καὶ τοὺς συναντῶντας ἐξέπλησσον , καὶ θρήνων τὴν πόλιν ἐπλήρουν . καὶ ἡ μὲν πόλις οὕτω διέκειτο , οἶ δὲ σφαγεῖς δεδιότες μή τις σφίσιν ἐπίθηται , θηται , θῆται , γυμνοῖς καὶ ᾑμαγμένοις τοῖς ξίφεσι διὰ τῆς ἀγορᾶς διελθόντες ἀνέδραμον εἰς τὸ Καπιτώλιον , ἐκεῖ τε τὴν ἡμέραν καὶ τὴν νύκτα διήγαγον . ὁ δὲ Λέπιδος ἐν τῷ στρατοπέδῳ μαθὼν τὰ γεγενημένα , νυκτὸς σὺν τοῖς στρατιώταις κατέλαβε , καὶ κατὰ τῶν σφαγέων ἐδημηγόρει . Ἀντώνιος δὲ τοῦ Καίσαρος ἀναιρεθέντος φοβηθείς ἐκρύβη · τὸν δὲ Λέπιδον ἐλθόντα μαθὼν καὶ τοὺς φονεῖς εἰς τὸ Καπιτώλιον ὄντας , θαρρήσας ἐξῆλθε , καὶ τὴν γερουσίαν ἀθροίσας ὡμίλει αὐτῇ , καὶ γνώμας εἰσῆγε πρὸς τὰ γενόμενα . ὁ δὲ Κικέρων δημηγορήσας ἔπεισε πάντας μὴ μνησικακεῖν ἀλλήλοις , ἀλλὰ κἄν τισιν ἡμάρτηταί τι , παρόψεσθαι τοῦτο , ἵνα μὴ ἐμφύλιος καὶ αὖθις γένηται πόλεμος καὶ τῶν πολιτῶν ὄλεθρος ὑπ’ ἀλλήλων ὀλλυμένων , ὁμονοῆσαι δὲ ὁμοφύλους ὄντας καὶ συγγενεῖς . καὶ προσέθετο δεῖν καὶ τὰ παρὰ τοῦ Καίσαρος πραχθέντα , εἴτε ἐν δωρεαῖς ἢ τιμαῖς εἶεν ἢ ἐν ἀρχαῖς , φυλάξαι , καὶ μή τι τούτων πολυπραγμονῆσαι ἢ ἀνατρέψαι . πεισθέντες οὖν αὐτῷ μηδενὶ μνησικακεῖν ἐψηφίσαντο . καὶ οἱ σφαγεῖς δὲ τοῖς στρατιώταις ὁμιλοῦντες ἐκ τοῦ Καπιτωλέου μηδὲν τῶν τῷ Καίσαρι πραχθέντων ἀκυρῶσαι ὑπέσχοντο μήτ’ ἀφαιρήσεσθαί τινα μηδὲν τῶν ἑκάστῳ δεδομένων · καὶ οὕτως ἐς καταλλαγὰς ἧκον . οὐ πρότερον δὲ οἱ ἐν τῷ Καπιτωλίῳ κατέβησαν ἢ τόν τε τοῦ Λεπίδου παῖδα καὶ τὸν τοῦ Ἀντωνίου ὁμήρους λαβεῖν . Μετὰ ταῦτα τῆς διαθήκης τοῦ Καίσαρος ἀναγνωσθείσης μαθὼν ὁ δῆμος ὅτι υἱὸν πεποίηται τὸν Οκτάβιον , καὶ ὅτι τῇ τε πόλει δωρεὰς καὶ ἑκάστῳ δραχμάς , ὡς μὲν Ὀκτάβιος γράφει , τριάκοντα , ὡς δ᾿ ἕτεροι 9 πέντε κέ ἑβδομήκοντα καταλέλοιπεν , ἐταράχθησαν . καὶ ὁ Ἀντώνιος τὸν νεκρὸν εἰς τὴν ἀγορὰν προθέμενος ᾑματωμένον καὶ λόγον ἐπὶ τῷ κειμένῳ εἰπὼν τὸ πλῆθος παρώξυνε πρὸς ὀργήν . εἶπε γὰρ πολλὰ μὲν πρὸς ἔπαινον τοῦ ἀνδρὸς καὶ πρὸς ἔλεον τοῦ πάθους τοὺς ἀκροατὰς ἐρεθίζοντα , εἶτα καὶ τὰ ψηφισθέντα αὐτῷ καταλέξας ὀνόματα ἐπήγαγεν “ ἀλλ’ οὗτος ὁ πατήρ , οὗτος ὁ ἀρχιερεύς , ὁ ἄσυλος , ὁ ἥρως , ὁ θεὸς τέθνηκεν , οἴμοι , οὐ νάσῳ βιασθεὶς οὐδὲ γήρᾳ μαρανθεὶς οὐδὲ ἔξω που ἐν πολέμῳ τρωθεὶς οὐδὲ ἐκ δαιμονίου τινὸς αὐτομάτως ἁρπαχθείς , ἀλλ’ ἐνταῦθα τοῦ τείχους ἐντὸς ἐπιβουλευθεὶς ὁ καὶ εἰς Βρεττανίαν ἀσφαλῶς στρατεύσας , ἐν τῇ πόλει ἐνεδρευθεὶς ὁ τὸ πωμήριον αὐτῆς ἐπαυξήσας , ἐν τῷ βουλευτηρίῳ κατασφαγεὶς ἄοπλος ὁ εὐπόλεμος , γυμνὸς ὁ εἰρηνοποιός , πρὸς τοῖς δικαστηρίοις ὁ δικαστής , πρὸς ταῖς ἀρχαῖς ὁ ἄρχων , ὑπὸ τῶν πολιτῶν ὃν μηδεὶς τῶν πολεμίων μηδ’ εἰς τὴν θάλασσαν ἐκπεσόντα κτείναι δεδύνητο , ὑπὸ τῶν ἑταίρων ὁ πολλάκις αὐτοὺς ἐλεήσας . ποῦ δῆτά σοι , Καῖσαρ , ἡ φιλανθρωπία , ποῦ δ᾿ ἡ ἀσυλία , ποῦ δ’ οἱ νόμοι ; ἀλλὰ σὺ μὲν ὅπως μηδ’ ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν τις φονεύηται πολλὰ ἐνομοθέτησας , σὲ δὲ οὕτως οἰκτρῶς ἀπέκτειναν οἱ φίλοι · καὶ νῦν ἐν τῇ ἀγορᾷ πρόκεισαι ἐσφαγμένος , δι’ ἧς πολλάκις ἐπόμπευσας ἐστεφανωμένος · καὶ ἐπὶ τοῦ βήματος ἔρριψαι κατατετρωμένος , ἀφ’ οὗ πολλάκις ἐδημηγόρησας . οἴμοι πολιῶν ᾑματωμένων · ὢ στολῆς ἐσπαραγμένης , ἣν ἐπὶ τούτῳ μόνον , ὡς ἔοικεν , ἔλαβες , ἔνα ἐν ταύτῃ σφαγῇς . ” Ἐπὶ τούτοις ὁ δῆμος ἐξοργισθεὶς τοὺς μὲν σφαγεῖς ἐζήτει , τὸ δὲ σῶμα τοῦ Καίσαρος ἁρπάσαντες ἐν τῇ ἀγορᾷ ἔκαυσαν , καὶ ἐπὶ τὰς τῶν φονέων οἰκίας ὥρμησαν , καὶ Ἕλβιον Κίνναν δημαρχοῦντα διεχειρίσαντο , πλανηθέντες τῇ ὁμωνυμίᾳ · οὐ γὰρ οὗτος τῷ Καίσαρι ἐπεβούλευσεν , ὁ στρατηγὸς δὲ Κίννας Κορνήλιος . βωμὸν δὲ ἔνθα κατέκαυσαν τὸ σῶμα τοῦ Καίσαρος ἤγειρε τὸ πλῆθος , ἵν ἐπ’ αὐτοῦ θύοιεν ὡς θεῷ τῷ Καίσαρι . οἱ δ’ ὕπατοι αὐτὸν ἀνέτρεψαν , ὤ καὶ νόμον εἰσήνεγκαν μηδένα αὖθις γενέσθαι δικτάτωρα , θάνατον θέντες τὸ ἐπιτίμιον , εἴ τις εἰσηγήσεται τοῦτο καὶ εἴ τίς που δέξεται . Ἀντώνιος δὲ τότε πολλὰ ἐναυθεντῶν διεπράξατο , ἀρχάς τε διδοὺς καὶ χώραν καὶ ἐλευθερίαν καὶ ἀτέλειαν , καὶ φυγάδας κατάγων , ὡς τῆς δυναστείας τοῦ Καίσαρος τάχα διάδοχος , καὶ πολλὰ ἐκ τούτων ἠργυρολόγησε χρήματα .
Lemmas: ὁ μέν οὖν Γάιος Ἰούλιος Καῖσαρ οὕτως ὑπό φιλοτιμία καί φιλαρχία ἀπόλλυμι . οἷ γάρ θωπεύω αὐτός ὁ φιλόπρωτος αὐτός καί φιλόδοξος κατανοέω οὐ παύω ἄλλος ἐπί ἄλλος αὐτός ψηφίζομαι . εἰμί δέ τοιοῦτος ὁ ψηφίζω , ὁ ἐπινίκιος στολή ἀεί φορέω , καί ἐπί ὁ ἀρχικός δίφρος καθέζομαι , ὁ τε ῥαβδοῦχος δαφνηφορέω ἀεί χράομαι , πατήρ τε αὐτός ὁ πατρίς ἐπονομάζω , καί εἰς ὁ νόμισμα ἐγχαράσσω , δημόσιος τε ἑορτάζω αὐτός ὁ γενέθλιος , ἐν ὁ ναός τε ὁ Ῥώμη καί ἐν πᾶς ὁ πόλις ἀνδριάς αὐτός ἵστημι . ἐπί δέ γε ὁ βῆμα δύο αὐτός ἀνδριάς ἱδρύω , ὁ μέν ὡς ὁ πολίτης σῴζω , ὁ δέ ὡς ἐκ πολιορκία ἐρύω ὁ πόλις · στεφανόω δέ καί ἄμφω στέφανος ὁ ἐπί τοιοῦτος νομίζω . βουλευτήριον τε καινός οἰκοδομέω ἐπιτάσσω , ἵνα Ἰουλιανός B ἐπί ὁ αὐτός καλέω ὄνομα . τιμητής τε καί διά βίος καί μόνος αὐτός ψηφίζω εἰμί , ἔχω δέ καί ὁ ὁ δήμαρχος προνομία · καί εἰμί τις αὐτός ἔργον ἢ λόγος ὑβρίζω , ἱερόν εἰμί θεσπίζω καί ὁ ἄγω ἐνέχω . τίς δέ ὁ ἱερόν εἰμί νομίζω ἤδη ἐγώ προαφηγέομαι . χαίρω δέ οὗτος ὁράω αὐτός , ἐπίχρυσος τε δίφρος αὐτός δίδωμι καί στολή ὅσπερ οἶς βασιλεύς πάλαι χράομαι καί φρουρά ἐκ ὁ ἱππεύς καί ἐκ ὁ βουλευτής , εὔχομαι τε δημόσιος ὑπέρ αὐτός καί ὁ Τύχη αὐτός ὄμνυμι καί ὁ πράσσω παρά αὐτός πᾶς κύριος τυγχάνω νομοθετέω , Ζεύς τε αὐτός Ἰούλιος προσαγορεύω , καί ἄλλος πλείων , νάω μή ὁ κατά ἕκαστος ἀπαριθμέω ὁ ἀκροατής ἀποκναίω , αὐτός ψηφίζω . ἐκ ἐάν ἐπίφθονος δοκέω ἢ μᾶλλον νεμεσητός , καί κατά ἑαυτοῦ πολύς διαιρέω , μέχρι εἄν εἰς ὁ ἐπέρχομαι αὐτός καταντάω τέλος . καί ὁ μέν ὄττος σφάζω κεῖμαι , οἶς δέ ἐκεῖ πάρειμι ἀπάντομαι ταράσσω , ὁ ὁ σφαγή ἀγνοέω διάνοια , καί ὡς αὐτίκα κινδυνεύω φεύγω , καί ὁ συναντάω ἐκπλήσσω , καί θρῆνος ὁ πόλις πληρόω . καί ὁ μέν πόλις οὗτος διάκειμαι , οἶς δέ σφαγεύς δείδω μή τις σφεῖς ἐπιτίθημι , τίθημι , τίθημι , γυμνός καί αἱμάσσω ὁ ξίφος διά ὁ ἀγορά διέρχομαι ἀνατρέχω εἰς ὁ Καπιτώλιον , ἐκεῖ τε ὁ ἡμέρα καί ὁ νύξ διάγω . ὁ δέ Λέπιδος ἐν ὁ στρατόπεδον μανθάνω ὁ γίγνομαι , νύξ σύν ὁ στρατιώτης καταλαμβάνω , καί κατά ὁ σφαγή δημηγορέω . Ἀντώνιος δέ ὁ Καῖσαρ ἀναιρέω φοβέω κρύπτω · ὁ δέ Λέπιδον ἔρχομαι μανθάνω καί ὁ φονεύς εἰς ὁ Καπιτώλιον εἰμί , θαρσέω ἐξέρχομαι , καί ὁ γερουσία ἀθροίζω ὁμιλέω αὐτός , καί γνώμη εἰσάγω πρός ὁ γίγνομαι . ὁ δέ Κικέρων δημηγορέω πείθω πᾶς μή μνησικακέω ἀλλήλων , ἀλλά ἄν τις ἁμαρτάνω τίς , παροράω οὗτος , ἵνα μή ἐμφύλιος καί αὖθις γίγνομαι πόλεμος καί ὁ πολίτης ὄλεθρος ὑπό ἀλλήλων ὄλλυμι , ὁμονοέω δέ ὁμόφυλος εἰμί καί συγγενής . καί προστίθημι δήω καί ὁ παρά ὁ Καῖσαρ πράσσω , εἴτε ἐν δωρεά ἢ τιμή ἄγω ἢ ἐν ἀρχή , φυλάσσω , καί μή τίς οὗτος πολυπραγμονέω ἢ ἀνατρέπω . πείθω οὖν αὐτός μηδείς μνησικακέω ψηφίζω . καί ὁ σφαγεύς δέ ὁ στρατιώτης ὁμιλέω ἐκ ὁ Καπιτωλέου μηδείς ὁ ὁ Καῖσαρ πράσσω ἀκυρόω ὑπισχνέομαι μήτε ἀφαιρέω τις μηδείς ὁ ἕκαστος δίδωμι · καί οὕτως εἰς καταλλαγή ἥκω . οὖον πρότερος δέ ὁ ἐν ὁ Καπιτώλιον καταβαίνω ἢ ὁ τε ὁ Λέπιδος παῖς καί ὁ ὁ Ἀντώνιος ὅμηρος λαμβάνω . μετά οὗτος ὁ διαθήκη ὁ Καῖσαρ ἀναγιγνώσκω μανθάνω ὁ δῆμος ὅτι υἱός ποιέω ὁ Οκτάβιον , καί ὅτι ὁ τε πόλις δωρεά καί ἕκαστος δραχμή , ὡς μέν Ὀκταούιος γράφω , τριάκοντα , ὡς δέ ἕτερος 9 πέντε κε ἑβδομήκοντα καταλείπω , ταράσσω . καί ὁ Ἀντώνιος ὁ νεκρός εἰς ὁ ἀγορά προτίθημι αἱματόω καί λόγος ἐπί ὁ κεῖμαι εἶπον ὁ πλῆθος παροξύνω πρός ὀργή . εἶπον γάρ πολύς μέν πρός ἔπαινος ὁ ἀνήρ καί πρός ἔλεος ὁ πάθος ὁ ἀκροατής ἐρεθίζω , εἶτα καί ὁ ψηφίζομαι αὐτός καταλέγω ὄνομα ἐπάγω “ ἀλλά οὗτος ὁ πατήρ , οὗτος ὁ ἀρχιερεύς , ὁ ἄσυλος , ὁ ἥρως , ὁ θεός θνῄσκω , οἴμοι , οὖον νῆσος βιάζω οὐδέ γῆρας μαραίνω οὐδέ ἔξω ποῦ ἐν πόλεμος τιτρώσκω οὐδέ ἐκ δαιμόνιος τις αὐτόματος ἁρπάζω , ἀλλά ἐνταῦθα ὁ τεῖχος ἐντός ἐπιβουλεύω ὁ καί εἰς Βρεττανία ἀσφαλῶς στρατεύω , ἐν ὁ πόλις ἐνεδρεύω ὁ ὁ πωμήριον αὐτός ἐπαυξάνω , ἐν ὁ βουλευτήριον κατασφάζω ἄοπλος ὁ εὐπόλεμος , γυμνός ὁ εἰρηνοποιός , πρός ὁ δικαστήριον ὁ δικαστής , πρός ὁ ἀρχή ὁ ἄρχω , ὑπό ὁ πολίτης ὅς μηδείς ὁ πολέμιος μηδέ εἰς ὁ θάλασσα ἐκπίτνω κτείνω δύναμαι , ὑπό ὁ ἑταῖρος ὁ πολλάκις αὐτός ἐλεέω . ποῦ δῆτα σύ , Καῖσαρ , ὁ φιλανθρωπία , ποῦ δέ ὁ ἀσυλία , ποῦ δέ ὁ νόμος ; ἀλλά σύ μέν ὅπως μηδέ ὑπό ὁ ἐχθρός τις φονεύω πολύς νομοθετέω , σύ δέ οὕτως οἰκτρός ἀποκτείνω ὁ φίλος · καί νῦν ἐν ὁ ἀγορά πρόκειμαι σφάζω , διά ὅς πολλάκις πομπεύω στεφανόω · καί ἐπί ὁ βῆμα ῥίπτω κατατιτρώσκω , ἀπό ὅς πολλάκις δημηγορέω . οἴμοι πολιός αἱματόω · ὦ στολή σπαράσσω , ὅς ἐπί οὗτος μόνος , ὡς ἔοικα , λαμβάνω , νάω ἐν οὗτος σφάζω . ” ἐπί οὗτος ὁ δῆμος ἐξοργίζω ὁ μέν σφαγεύς ζητέω , ὁ δέ σῶμα ὁ Καῖσαρ ἁρπάζω ἐν ὁ ἀγορά καίω , καί ἐπί ὁ ὁ φονεύς οἰκίον ὁρμάω , καί Ἕλβιος Κίννας δημαρχέω διαχειρίζω , πλανάω ὁ ὁμωνυμία · οὖον γάρ οὗτος ὁ Καῖσαρ ἐπιβουλεύω , ὁ στρατηγός δέ Κίννας Κορνήλιος . βωμός δέ ἔνθα κατακαίω ὁ σῶμα ὁ Καῖσαρ ἐγείρω ὁ πλῆθος , ἵνα ἐπί αὐτός θύω ὡς θεός ὁ Καῖσαρ . ὁ δέ ὕπατος αὐτός ἀνατρέπω , ὦ καί νόμος εἰσφέρω μηδείς αὖθις γίγνομαι δικτάτωρ , θάνατος θέω ὁ ἐπιτίμιον , εἰμί τις εἰσηγέομαι οὗτος καί εἰμί τίς ποῦ δέχομαι . Ἀντώνιος δέ τότε πολύς ἐναυθεντέω διαπράσσω , ἀρχή τε δίδωμι καί χώρα καί ἐλευθερία καί ἀτέλεια , καί φυγάς κατάγω , ὡς ὁ δυναστεία ὁ Καῖσαρ τάχα διάδοχος , καί πολύς ἐκ οὗτος ἀργυρολογέω χρῆμα .