joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 10.15
καὶ τῆς μάχης πεπονηκότι ἀνελπίστως ἀπαντήσας πολὺ ἐκράτησε . τὴν δ’ ἧτταν τοῦ Ἀντωνίου μαθοῦσα ἡ βουλὴ αὐτοκράτορας τόν τε Ἵρτιον καὶ τὸν Ἰούνιον καὶ τὸν Καίσαρα ὠνόμασαν , καίτοι τοῦ μὲν Ἰουνίου κακῶς ἀπαλλάξαντος , Καίσαρος δὲ μηδὲ μαχεσαμένου · ἐπὶ γὰρ τῇ τοῦ στρατοπέδου κατέμεινε φυλακῇ , τοῦ Ἱρτίου κατὰ τοῦ Ἀντωνίου ὁρμήσαντος . Οὕτω μὲν οὖν ὁ Ἀντώνιος ἥττητο καὶ Τίτος δὲ Μουνάτιος Πλάγκος , τῶν Ἀντωνίου ὢν καὶ Ποντίῳ Ἀκύλᾳ τῷ Δεκίμῳ ὑποστρατηγοῦντι προσπολεμῶν , ἐνικήθη . κἀντεῦθεν οἵ τε τοῦ Ἀντωνίου στρατιῶται οὐχ ὡς πρῴην διέκειντο πρὸς αὐτόν , καί τινες τῶν αὐτῷ προσκειμένων δήμων πρότερον ἐστασίαζον . ὁ δὲ τέως μὲν κατεπέπληκτο καὶ ἡσύχαζεν , ὡς δέ τις ἐκ τοῦ Λεπίδου δύναμις αὐτῷ παρεγένετο , ἀνεθάρσησεν καὶ αἰφνιδίαν ἐπεκδρομὴν ἐποιήσατο · φόνου δὲ ἐξ ἀμφοῖν τῶν στρατευμάτων γενομένου πολλοῦ τραπεὶς ἔφυγεν . ἡ δὲ γερουσία τὰ πραχθέντα μαθοῦσα , τῇ μὲν ἥττῃ τοῦ Ἀντωνίου ἔχαιρε , τοὺς δὲ αὐτῷ συνεξετασθέντας πολεμίους πάντας ἀπέφηνε , καὶ τὰς οὐσίας αὐτῶν καὶ τὴν ἐκείνου ἀφείλετο . τὸν δὲ Καίσαρα οὔτε τινὸς μεγάλου ἠξίωσαν καὶ καταλύειν προσεπεχείρησαν , πάντα ὅσα ἐκεῖνος ἤλπιζε λήψεσθαι τῷ Δεκίμῳ δόντες . ἵνα δὲ μὴ δυνηθῇ τι δρᾶσαι κακόν , τοὺς ἐχθροὺς αὐτῷ ἐς ἀρχὰς ἐψησίσαντο , τῷ μὲν Πομπηίῳ Σέξτῳ τὸ ναυτικόν ἀναθέμενοι , τῷ δὲ Βρούτῳ τῷ Μάρκῳ τὴν Μακεδονίαν , Κασσίῳ δὲ τὴν Συρίαν καὶ τὸν πρὸς Δολοβέλλαν πόλεμον ἐπιτρέψαντες . τοὺς δὲ τοῦ Καίσαρος στρατιώτας συγκρούσειν ἀλλήλοις αὐτοὺς μηχανώμενοι τοὺς μὲν ἐπῄνεσαν καὶ χρήματα καὶ στεφάνους αὐτοῖς παρέσχον ἐξ ἐλαιῶν , τοῖς δ᾿ οὐδὲν ἐψηφίσαντο . ἀλλ᾿ ἐκεῖνοι καὶ οὕτως ὡμονόουν , τοῦ Καίσαρος αὐτοὺς πρὸς τοῦτο ἐνάγοντος . μαθόντες οὖν οἱ ἐν τῇ πόλει ταῦτα , καὶ φοβηθέντες , ὕπατον μὲν αὐτὸν οὐδ᾿ οὕτως ἀπέδειξαν , ἄλλας δέ οἱ τιμὰς ἐψηφίσαντο . ὡς δ᾿ ἐν οὐδενὶ λόγῳ ταύτας ἔσχε , στρατηγὸν τὸ πρῶτον καὶ μετὰ τοῦτο καὶ ὕπατον ἐψηφίσαντο . Καὶ οἱ μὲν οὕτω τὸν Καίσαρα ἐδόκουν μεταχειρίζεσθαι ὡς παῖδα καὶ ὡς μειράκιον , ἅπερ καὶ διεθρύλουν · ἐκεῖνος δὲ ἐπί τε τοῖς ἄλλοις καὶ ὅτι παῖς ἤκουε δεινῶς ἀγανακτῶν ἐπὶ τὰ ὅπλα ἐτράπετο , καὶ πρός τε τὸν Ἀντώνιον λάθρᾳ διεκηρυκεύσατο , καὶ τοὺς διαφυγόντας ἐκ τῆς μάχης , οὓς πολεμίους ἡ βουλὴ ἐψηφίσατο , συνήθροιζε , καὶ κατηγόρει παρ᾿ αὐτοῖς τῆς γερουσίας τε καὶ τοῦ δήμου . ταῦτα δὲ οἱ ἐν τέλει τέως μὲν ἐν ὀλιγωρίᾳ πεποίηντο , ἐπεὶ δὲ συμπεφρονηκότας ἔμαθον τὸν Ἀντώνιον καὶ τὸν Λέπιδον , θεραπεύειν τὸν Καίσαρα ἤρξαντο , καὶ τὸν πρὸς ἐκείνους αὐτῷ ἀνέθεντο πόλεμον , ἀγνοοῦντες τοὺς λόγους οὓς ἐπεποιήκει πρὸς τὸν Ἀντώνιον . ὁ δὲ τὸν πόλεμον ὑπεδέξατο , ὕπατος δι᾿ αὐτὸν ἀποδειχθῆναι πειρώμενος , πάνυ γὰρ ἦν αὐτῷ ἡ ὑπατεία δι᾿ ἔρωτος , καὶ τὴν μάχην ἀναδεξάμενος ἡτοιμάζετο μὲν ὡς πολεμήσων , τοὺς στρατιώτας δὲ λάθρᾳ παρεσκεύασεν ὀμόσαι δῆθεν ἀφ᾿ ἑαυτῶν πρὸς μηδὲν τῶν στρατοπέδων μαχέσασθαι τῶν ἐκείνου γενομένων τοῦ Καίσαρος . τοῦτο δ᾿ ἦν μήτε πρὸς Ἀντώνιον μήτε πρὸς Λέπιδον ἀντιτάξασθαι · πλεῖστοι γὰρ αὐ - τοῖς ἐξ ἐκείνων συνεστρατεύοντο . πρέσβεις οὖν διὰ τοῦτο πρὸς τὴν βουλὴν ἐξ αὐτῶν τῶν στρατιωτῶν τετρακοσίους ἐκπέπομφε τοῦτο δὲ σκηνὴ μὲν ἦν πρεσβείας , τὸ δὲ πᾶν τῶν ἐψηφισμένων αὐτοῖς εἴσπραξις καὶ σπουδὴ τοῦ ἀποδειχθῆναι τὸν Καίσαρα ὕπατον . ἀναβαλλομένων δὲ αὐτῶν τὴν ἀπόκρισιν οἱ στρατιῶται ὠργίζοντο · εἷς δέ τις αὐτῶν ἐξελθὼν τοῦ βουλευτηρίου καὶ τὸ ξίφος λαβών , ἄοπλοι γὰρ εἰσελθεῖν ἐκελεύσθησαν , εἶπεν ‘ἂν ὑμεῖς τὴν ὑπατείαν μὴ δοίητε Καίσαρι , τοῦτο δώσει . ὁ Καῖσαρ μέντοι , ὅτι εἰς τὸ συνέδριον εἰσιόντες ἠναγκάσθησαν ἀποθέσθαι τὰ ὅπλα , καὶ ὅτι ἐπύθετό τις πότερον παρὰ τῶν στρατοπέδων ἐπέμφθησαν ἢ πρὸς τοῦ Καίσαρος , ἔγκλημα ἐποιεῖτο , καὶ τὸν Ἀντώνιον καὶ τὸν Λέπιδον σπουδῇ μετεπέμψατο , καὶ αὐτὸς ἐπὶ τὴν Ῥώμην μετὰ τῶν στρατιωτῶν , ὡς ὑπ’ αὐτῶν τάχα ἐκβιασθείς , ὥρμησε . καί τινας τῶν ἰππέων ἀπέκτειναν , ὡς κατασκόπους αὐτῶν . οἱ δὲ τῆς βουλῆς τὴν ἔφοδον γνόντες αὐτῶν , τά τε χρήματα αὐτοῖς μήπω πλησιάσασιν ἔπεμψαν καὶ ὕπατον τὸν Καίσαρα ἐψηφίσαντο . ἀλλ’ οἱ στρατιῶται ἀνάγκῃ ταῦτα πράξαντας εἰδότες αὐτοὺς καὶ ἐξεφόβουν καὶ ἐθρασύνοντο . πρὸς δὲ ταῦτα ἡ γερουσία μεταβαλλομένη ἀπηγόρευσε τῇ στρατιᾷ πλησιάσαι τῇ πόλει , καὶ τοῖς στρατηγοῖς τὴν φρουρὰν αὐτῆς ἐνεχείρισε . τῷ Καίσαρι δὲ σὺν τῇ στρατιᾷ πρὸ τοῦ ἄστεος γενομένῳ τῶν τε βουλευτόν τινες καὶ τῶν τοῦ δήμου πολλοὶ προσεχώρησαν , καὶ οἱ στρατηγοὶ ἑαυτοὺς καὶ τοὺς στρατιώτας ἐκείνῳ παρέδοσαν · καὶ οὕτω τὴν πόλιν ἀμαχεὶ κατασχὼν ὕπατος καὶ παρὰ τοῦ δήμου προυβέβλητο , μηδ’ ἀπαντήσας εἰς τὴν συνάθροισιν , ἵνα μὴ δοκῇ βιάζεσθαι τούτους . καὶ συνάρχων αὐτῷ ἐδόθη ὁ Κύιντος ὁ Πέδιος , εἴγε οὕτω καλέσαι αὐτόν , ἀλλὰ μὴ ὕπαρχον δεῖ . Οὕτω δ’ ὕπατος αἱρεθεὶς ὁ Καῖσαρ τά τε ἐν τῇ πόλει πρὸς τὸ δοκοῦν αὐτῷ κατεστήσατο καὶ χρήματα τοῖς στρατιώταις παρέσχετο , λόγῳ μὲν οἴκοθεν , ἔργῳ δ᾿ ἐκ τῶν κοινῶν , καὶ τούτοις χάριν ὡμολόγει . παρὰ δὲ τῆς βουλῆς αὐτῷ πολλὰ πρὸς τιμὴν ἐψηφίσθησαν , δοκήσει μὲν ἑκούσης , τῇ δ’ ἀληθείᾳ φόβῳ βιαζομένης . πρὸς δὲ τοῖς ἄλλοις καὶ εἰς τὸ τοῦ Καίσαρος γένος κατὰ τὰ νομιζόμενα εἰσεποιήθη , καὶ τὴν ἐπίκλησιν εἴληφεν . ὠνόμαζε μὲν γὰρ καὶ πρότερον αὐτὸς ἑαυτὸν Καίσαρα , ὡς μετὰ τοῦ κλήρου καὶ τὴν προσηγορίαν διαδεξάμενος , οὐ μέντοι βεβαίως αὐτὴν εἶχε πρὸ τοῦ ταύτην κατὰ τὰ πάτρια βεβαιώσασθαι . ἔκτοτε δὲ Γάιος Ἰούλιος Καῖσαρ Ὀκταβιανὸς ἐπεκλήθη · νενόμισται γὰρ τοὺς υἱοθετουμένους τὴν μὲν ἄλλην πρόσρησιν ἀπὸ τοῦ εἰσποιησαμένου λαμβάνειν , ἒν δέ τι τῶν προτέρων ὀνομάτων τηρεῖν .
Lemmas: καί ὁ μάχη πονέω ἀνέλπιστος ἀπαντάω πολύς κρατέω . ὁ δέ ἧσσα ὁ Ἀντώνιος μανθάνω ὁ βουλή αὐτοκράτωρ ὁ τε Ἵρτιος καί ὁ Ἰούνιος καί ὁ Καῖσαρ ὀνομάζω , καίτοι ὁ μέν Ἰούνιος κακῶς ἀπαλλάσσω , Καῖσαρ δέ μηδέ μάχομαι · ἐπί γάρ ὁ ὁ στρατόπεδον καταμένω φυλακή , ὁ Ἵρτιος κατά ὁ Ἀντώνιος ὁρμάω . οὕτως μέν οὖν ὁ Ἀντώνιος ἡττάω καί Τίτος δέ Μουνάτιος Πλάγκος , ὁ Ἀντώνιος εἰμί καί Πόντιος Ἀκύλας ὁ Δέκιμος ὑποστρατηγέω προσπολεμέω , νικάω . ἐντεῦθεν ὁ τε ὁ Ἀντώνιος στρατιώτης οὐ ὡς πρώην διάκειμαι πρός αὐτός , καί τις ὁ αὐτός πρόσκειμαι δῆμος πρότερος στασιάζω . ὁ δέ τέως μέν καταπλήσσω καί ἡσυχάζω , ὡς δέ τις ἐκ ὁ Λέπιδος δύναμις αὐτός παραγίγνομαι , ἀναθαρσέω καί αἰφνίδιος ἐπεκδρομή ποιέω · φόνος δέ ἐκ ἄμφω ὁ στράτευμα γίγνομαι πολύς τρέπω φεύγω . ὁ δέ γερουσία ὁ πράσσω μανθάνω , ὁ μέν ἧσσα ὁ Ἀντώνιος χαίρω , ὁ δέ αὐτός συνεξετάζω πολέμιος πᾶς ἀποφαίνω , καί ὁ οὐσία αὐτός καί ὁ ἐκεῖνος ἀφαιρέω . ὁ δέ Καῖσαρ οὔτε τις μέγας ἀξιόω καί καταλύω προσεπιχειρέω , πᾶς ὅσος ἐκεῖνος ἐλπίζω λαμβάνω ὁ Δέκιμος δίδωμι . ἵνα δέ μή δύναμαι τίς δράω κακός , ὁ ἐχθρός αὐτός εἰς ἀρχή ψάω , ὁ μέν Πομπήιος Σέξτος ὁ ναυτικός ἀνατίθημι , ὁ δέ Βροῦτος ὁ Μᾶρκος ὁ Μακεδονία , Κάσσιος δέ ὁ Συρία καί ὁ πρός Δολαβέλλας πόλεμος ἐπιτρέπω . ὁ δέ ὁ Καῖσαρ στρατιώτης συγκρούω ἀλλήλων αὐτός μηχανάομαι ὁ μέν ἐπαινέω καί χρῆμα καί στέφανος αὐτός παρέχω ἐκ ἐλαία , ὁ δέ οὐδείς ψηφίζω . ἀλλά ἐκεῖνος καί οὕτως ὁμονοέω , ὁ Καῖσαρ αὐτός πρός οὗτος ἐνάγω . μανθάνω οὖν ὁ ἐν ὁ πόλις οὗτος , καί φοβέω , ὕπατος μέν αὐτός οὐδέ οὕτως ἀποδείκνυμι , ἄλλος δέ ὁ τιμή ψηφίζω . ὡς δέ ἐν οὐδείς λόγος οὗτος ἔχω , στρατηγός ὁ πρῶτος καί μετά οὗτος καί ὕπατος ψηφίζω . καί ὁ μέν οὗτος ὁ Καῖσαρ δοκέω μεταχειρίζω ὡς παῖς καί ὡς μειράκιον , ὅσπερ καί διαθρυλέω · ἐκεῖνος δέ ἐπί τε ὁ ἄλλος καί ὅτι παῖς ἀκούω δεινῶς ἀγανακτέω ἐπί ὁ ὅπλον τρέπω , καί πρός τε ὁ Ἀντώνιος λάθρῃ διακηρυκεύομαι , καί ὁ διαφεύγω ἐκ ὁ μάχη , ὅς πολέμιος ὁ βουλή ψηφίζω , συναθροίζω , καί κατηγορέω παρά αὐτός ὁ γερουσία τε καί ὁ δῆμος . οὗτος δέ ὁ ἐν τέλος τέως μέν ἐν ὀλιγωρία ποιέω , ἐπεί δέ συμφρονέω μανθάνω ὁ Ἀντώνιος καί ὁ Λέπιδον , θεραπεύω ὁ Καῖσαρ ἄρχω , καί ὁ πρός ἐκεῖνος αὐτός ἀνατίθημι πόλεμος , ἀγνοέω ὁ λόγος ὅς ποιέω πρός ὁ Ἀντώνιος . ὁ δέ ὁ πόλεμος ὑποδείκνυμι , ὕπατος διά αὐτός ἀποδείκνυμι πειράω , πάνυ γάρ εἰμί αὐτός ὁ ὑπατεία διά Ἔρως , καί ὁ μάχη ἀναδέχομαι ἑτοιμάζω μέν ὡς πολεμέω , ὁ στρατιώτης δέ λάθρῃ παρασκευάζω ὄμνυμι δῆθεν ἀπό ἑαυτοῦ πρός μηδείς ὁ στρατόπεδον μάχομαι ὁ ἐκεῖνος γίγνομαι ὁ Καῖσαρ . οὗτος δέ εἰμί μήτε πρός Ἀντώνιος μήτε πρός Λέπιδον ἀντιτάσσω · πλεῖστος γάρ αὖος - ὁ ἐκ ἐκεῖνος συστρατεύω . πρέσβυς οὖν διά οὗτος πρός ὁ βουλή ἐκ αὐτός ὁ στρατιώτης τετρακόσιοι ἐκπέμπω οὗτος δέ σκηνή μέν εἰμί πρέσβυς , ὁ δέ πᾶς ὁ ψηφίζω αὐτός εἴσπραξις καί σπουδή ὁ ἀποδείκνυμι ὁ Καῖσαρ ὕπατος . ἀναβάλλω δέ αὐτός ὁ ἀπόκρισις ὁ στρατιώτης ὀργίζω · εἷς δέ τις αὐτός ἐξέρχομαι ὁ βουλευτήριον καί ὁ ξίφος λαμβάνω , ἄοπλος γάρ εἰσέρχομαι κελεύω , εἶπον ὅς σύ ὁ ὑπατεία μή δήω Καῖσαρ , οὗτος δίδωμι . ὁ Καῖσαρ μέντοι , ὅτι εἰς ὁ συνέδριον εἰσέρχομαι ἀναγκάζω ἀποτίθημι ὁ ὅπλον , καί ὅτι πυνθάνομαι τις πότερος παρά ὁ στρατόπεδον πέμπω ἢ πρός ὁ Καῖσαρ , ἔγκλημα ποιέω , καί ὁ Ἀντώνιος καί ὁ Λέπιδον σπουδή μεταπέμπω , καί αὐτός ἐπί ὁ Ῥώμη μετά ὁ στρατιώτης , ὡς ὑπό αὐτός τάχα ἐκβιάζω , ὁρμάω . καί τις ὁ ἱππεύς ἀποκτείνω , ὡς κατάσκοπος αὐτός . ὁ δέ ὁ βουλή ὁ ἔφοδος γιγνώσκω αὐτός , ὁ τε χρῆμα αὐτός μήπω πλησιάζω πέμπω καί ὕπατος ὁ Καῖσαρ ψηφίζω . ἀλλά ὁ στρατιώτης ἀνάγκη οὗτος πράσσω οἶδα αὐτός καί ἐκφοβέω καί θρασύνω . πρός δέ οὗτος ὁ γερουσία μεταβάλλω ἀπαγορεύω ὁ στρατιά πλησιάζω ὁ πόλις , καί ὁ στρατηγός ὁ φρουρά αὐτός ἐγχειρίζω . ὁ Καῖσαρ δέ σύν ὁ στρατιά πρό ὁ Ἄστυ γίγνομαι ὁ τε βουλευτός τις καί ὁ ὁ δῆμος πολύς προσχωρέω , καί ὁ στρατηγός ἑαυτοῦ καί ὁ στρατιώτης ἐκεῖνος παραδίδωμι · καί οὗτος ὁ πόλις ἀμαχεί κατέχω ὕπατος καί παρά ὁ δῆμος προβάλλω , μηδέ ἀπαντάω εἰς ὁ συνάθροισις , ἵνα μή δοκέω βιάζομαι οὗτος . καί συνάρχω αὐτός δίδωμι ὁ Κύιντος ὁ Πέδιος , εἰ οὗτος καλέω αὐτός , ἀλλά μή ὕπαρχος δεῖ . οὕτως δέ ὕπατος αἱρέω ὁ Καῖσαρ ὁ τε ἐν ὁ πόλις πρός ὁ δοκέω αὐτός καθίστημι καί χρῆμα ὁ στρατιώτης παρέχω , λόγος μέν οἴκοθεν , ἔργον δέ ἐκ ὁ κοινός , καί οὗτος χάρις ὁμολογέω . παρά δέ ὁ βουλή αὐτός πολύς πρός τιμή ψηφίζω , δοκέω μέν ἑκών , ὁ δέ ἀλήθεια φόβος βιάζομαι . πρός δέ ὁ ἄλλος καί εἰς ὁ ὁ Καῖσαρ γένος κατά ὁ νομίζω εἰσποιέω , καί ὁ ἐπίκλησις λαμβάνω . ὀνομάζω μέν γάρ καί πρότερος αὐτός ἑαυτοῦ Καῖσαρ , ὡς μετά ὁ κλῆρος καί ὁ προσηγορία διαδέχομαι , οὖον μέντοι βεβαίως αὐτός ἔχω πρό ὁ οὗτος κατά ὁ πάτριος βεβαιόω . ἔκτοτε δέ Γάιος Ἰούλιος Καῖσαρ Ὀκταβιανός ἐπικαλέω · νομίζω γάρ ὁ υἱοθετέω ὁ μέν ἄλλος πρόσρησις ἀπό ὁ εἰσποιέω λαμβάνω , ἐν δέ τίς ὁ πρότερος ὄνομα τηρέω .