joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 8.18
Ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἐγένετο ὕστερον , τότε δὲ καὶ οἱ Ῥωμαῖοι Φαλίσκοις ἐπολέμησαν , καὶ Μάλλιος Τουρκουάτος τὴν χώραν αὐτῶν ἐδῄωσε . καὶ συμμίξας αὐτοῖς ἐσφάλη μὲν τῷ ὁπλιτικῷ , τοῖς δ' ἱππεῦσιν ἐκράτησε . καὶ αὖθις αὐτοῖς μαχεσάμενος ἐνίκησε , καὶ τά τε ὅπλα αὐτῶν καὶ τὴν ἵππον καὶ τὰ ἔπιπλα καὶ τὸ δουλεῦον καὶ τὸ ἥμισυ τῆς χώρας ἀφείλετο . ὕστερον δὲ ἡ μὲν ἀρχαία πόλις εἰς ὄρος ἐρυμνὸν ἱδρυμένη κατεσκάφη , ἑτέρα δ’ ᾠκοδομήθη εὐέφοδος . μετὰ δὲ τοῦτο ἐπολέμησαν αὖθις πολέμους πρός τε Βοουίους καὶ πρὸς Γαλάτας ἐκείνοις πλησιοχώρους καὶ πρὸς Λιγύων τινάς . τοὺς μὲν οὖν Λίγυας Σεμπρώνιος Γράκχος μάχῃ νικήσας ἐκάκου , καὶ τοῖς Γαλάταις Πούπλιος Οὐαλέριος συμβαλὼν τὸ μὲν πρῶτον ἡττήθη , εἶτα πυθόμενος εἰς ἐπικουρίαν αὐτοῦ τινας ἐκ τῆς Ῥώμης ἥκειν , ὁμόσε αὖθις τοῖς Γαλάταις ἐχώρησεν , ἔν ἢ καθ’ ἑαυτὸν νικήσῃ ἢ ἀποθάνῃ · τοῦτο γὰρ μᾶλλον ἢ ζῶν αἰσχύνην ὀφλεῖν προείλετο ’ καί πὼς κατὰ τύχην ἐκράτησε . Τότε μὲν οὖν ταῦθ’ οὕτως τοῖς Ῥωμαίοις συνήντησαν , καὶ Σαρδῶ παρὰ τῶν Καρχηδονίων ἀμαχεὶ χρήματά τε αὖθις ἔλαβον , ἐγκαλέσαντες αὐτοῖς βλάπτειν σφῶν τοὺς πλέοντας · οὔπω γὰρ κρατυνθέντες οἱ Καρχηδόνιοι τὰς ἀπειλὰς αὐτῶν ἐδεδοίκεσαν ’ τῷ δ' ἐξῆς ἔτει Λούκιος Λέντουλος καὶ Κύιντος Φλάκκος ἐπὶ τοὺς Γαλάτας στρατεύσαντες , ἕως μὲν ὁμοῦ διῆγον , ἦσαν ἀνανταγώνιστοι , ἐπεὶ δὲ διχῇ πορθεῖν τινα ἤρξαντο , ὡς οὕτω πλείω λείαν περιβαλούμενοι , ἐς κίνδυνον τὸ τοῦ Φλάκκου κατέστη στρατόπεδον , νυκτὸς κυκλωθέν . ἀλλὰ τότε μὲν οἶ βάρβαροι ἀνεκόπησαν , προσλαβόμενοι δὲ συμμάχους χειρὶ πολλῇ ἐπὶ τοὺς Ῥωμαίους αὖθις ἐχώρησαν . ἀπαντησάντων δὲ σφίσι Πουπλίου τε Δεντούλου καὶ Λικινίου Οὐάρου ἤλπισαν αὐτοὺς διὰ τὸ πλῆθος τὸ σφέτερον καὶ ἄνευ μάχης κατ’ ἀπ’ λῆξε ἱν · καὶ πέμψαντες τήν τε χώραν τὴν περὶ τὸ Ἀρίμινον ἀπῄτουν καὶ τῆς πόλεως ὡς αὐτῶν οὔσης ἐξοικισθῆναι ἐκέλευον . οἱ δ’ ὕπατοι μήτε συμβαλεῖν θαρροῦντες δι’ ὀλιγότητα μήτε τι προέσθαι τολμῶντες ἀνοχὰς ἔπραξαν , ὡς ἐς τὴν Ῥώμην πρεσβεύσωνται . οἶ δ’ ἐπὶ τὴν βουλὴν ἐλθόντες τὰ αὐτὰ εἶπον . ὡς δ’ οὐδενὸς οἱ πρέσβεις ὄν ᾔτουν ἐτύγχανον , εἰς τὸ στρατόπεδον ἀνεχώρησαν . καὶ εὗρον ἐφθαρμένα σφίσι τὰ πράγματα ’ τινὲς γὰρ τῶν συμμάχων αὐτῶν μεταγνόντες καὶ διὰ φόβου τοὺς Ῥωμαίους πεποιημένοι ἐτράποντο ἐπὶ τοὺς Βοουίους , καὶ συχνοὶ ἀπώλοντο ἀμφοτέρωθεν , κἀντεῦθεν ἀπῆλθον οἴκαδε οἱ λοιποί , καὶ οἱ Βοούιοι σπονδὰς ἐπὶ μέρει πολλῷ τῆς χώρας σφῶν ἐποιήσαντο . Ἤδη δὲ τῶν Γαλατικῶν λυθέντων πολέμων ὁ Λέντουλος ἐστράτευσεν ἐπὶ Λίγυας , καὶ τοὺς προσπίπτοντας ἠμύνετο καί τινα ἐρύματα παρεστήσατο . Οὔαρος δὲ ἐπὶ Κύρνον ὁρμήσας , καὶ μὴ δυνηθεὶς ἀπορίᾳ πλοίων περαιωθῆναι , Κλαύδιόν τινα Κλινέαν σὺν δυνάμει προέπεμψε . κἀκεῖνος τοὺς Κυρνίους καταπλήξας ἐς λόγους ἦλθε , καὶ ὡς αὐτοκράτωρ τυγχάνων ἐσπείσατο . Οὔαρος δὲ τῶν συνθηκῶν μὴ φροντίσας ἐπολέμησε τοῖς Κυρνίοις , ἕως αὐτοὺς ἐχειρώσατο . οἱ δὲ Ρωμαῖοι τὸ παρασπόνδημα ἀποπροσιούμενοι ἔπεμψαν αὐτοῖς ἐκδιδόντες τὸν Κλαύδιον . ὡς δ’ οὐκ ἐδέχθη , ἐξήλασαν αὐτόν . ἐπὶ δὲ Καρχηδονίους μέλλοντες στρατεύσειν , ὡς τοῖς σφόν ἐμπόροις λυμαινομένους , τοῦτο μὲν οὐκ ἐποίησαν , χρήματα δ' ἐπιπραξάμενοι ἀνενεώσαντο τὰς σπονδάς . ἔμελλον δὲ μηδ’ ὣς ἐς μακρὰν αἱ συνθῆκαι μένειν . τὰ μὲν οὖν τῶν Καρχηδονίων ἀνεβέβλητο , ἐπὶ δὲ τοὺς Σαρδονίους μὴ πειθομένους αὐτοῖς ἐστράτευσαν . καὶ ἐνίκησαν . μετὰ ταῦτα δὲ ἔπεισαν τοὺς Σαρδονίους οἱ Καρχηδόνιοι κρύφα τοῖς Ῥωμαίοις ἐπαναστῆναι . καὶ τούτοις οἶ Κύρνιοι προσαπεστησαν καὶ οἶ Λίγυες οὐχ ἡσύχασαν . Τῷ δ’ ἐπιγενομένῳ ἔτει τριχῇ τὰς δυνάμεις διελόμενοι Ῥωμαῖοι , ἔν ἅμα πολεμούμενοι πάντες μὴ συμβοηθοῖεν ἀλλήλοις , Ποστούμιον μὲν Ἀλβῖνον εἰς τὴν Λιγυστικήν , Σπούριον δὲ Καρουίλιον ἐπὶ τοὺς Κυρνίους , ἐς δὲ τὴν Σαρδῶ τὸν ἀστυνόμον Πούπλιον Κορνήλιον ἔπεμψαν . καὶ οἱ μὲν ὕπατοι οὐκ ἀπόνως μέν , οὐ βραδέως δὲ τὰ προσταχθέντα σφίσι κατέπραξαν ’ τοὺς δὲ Σαρδονίους μή τι φρονοῦντας μέτριον ἰσχυρᾷ μάχῃ ὁ Καρουίλιος κατεστρέψατο · ὁ γὰρ Κορνήλιος καὶ τῶν στρατιωτῶν πολλοὶ ὑπὸ νόσου ἐφθάρησαν . ἐπεὶ δ' οἶ Ῥωμαῖοι ἐκ τῆς χώρας αὐτῶν ἀπηλλάγησαν , ἀπέστησαν αὐθις οἱ Σαρδόνιοι καὶ οἱ Λίγυες . Κύιντος μὲν οὖν Φάβιος Μάξιμος ἐπέμφθη πρὸς Λίγυας , ἐς δέ γε τὴν Σαρδῶ Πομπώνιος Μάνιος . τούς γε μὴν Καρχηδονίους ὡς αἰτίους αὐτοῖς τῶν πολέμων ὄντας πολεμίους ἔκριναν , καὶ πέμψαντες πρὸς αὐτοὺς χρήματά τε ἀπῄτουν καὶ ἁπασῶν ἐκπλεῖν τῶν νήσων ἐπέταττον ὡς αὐτοῖς διαφερουσῶν . ἐκφαίνοντες δὲ καὶ τὴν σφετέραν διάνοιαν δόρυ αὐτοῖς ἐπέστειλαν καὶ κηρύκιον , ἓν ἑλέσθαι κελεύοντες ὁποῖον ἂν ἐθελήσωσιν . οἱ δὲ μηδὲν ὑποπτήξαντες τά τε ἄλλα τραχύτερον ἀπεκρίναντο καὶ τόν πεμφθέντων σφίσιν αἱρεῖσθαι μὲν εἶπον οὐδ’ ἕτερον , δέχεσθαι δ’ ἑτοίμως ὁπότερον καταλείψουσιν . ἐντεῦθεν ἐμίσουν μὲν ἀλλήλους , ὤκνουν δὲ πολέμου κατάρξασθαι . Κινηθέντων δ’ αὖθις τῶν Σαρδονίων ἐπ’ αὐτοὺς οἶ ὕπατοι ἄμφω ἐστρατεύσαντο Μάρκος τε Μαλέολος καὶ Μάρκος Αἰμίλιος . καὶ πολλὰ μὲν λάφυρα ἔλαβον , παρὰ δὲ τόν Κυρνίων προσσχόντες αὐτοῖς αὐτὰ ἀφῃρέθησαν . διὸ μετὰ ταῦτα ἐπ’ ἀμφοτέρους οἱ Ῥωμαῖοι ἐτράποντο . καὶ Μάρκος μὲν Πομπώνιος Σαρδόνας ἔφερε , καὶ μαθὼν τοὺς πλείονας αὐτῶν ἐς σπήλαια ὑλώδη καὶ δυσεξεύρετα καταδύντας , μὴ δυνάμενός τε αὐτοὺς εὑρεῖν , κύνας ἐκ τῆς Ἰταλίας μετεπέμψατο εὔρινας , καὶ δι’ ἐκείνων τὴν στίβον καὶ τῶν ἀνθρώπων καὶ τόν βοσκημάτων εὑρὼν πολλὰ ἀπετέμετο · Γάιος δὲ Παπείριος ἐκ μὲν τῶν πεδίων τοὺς Κυρνίους ἀπήλασε , βιαζόμενος δὲ πρὸς τὰ ὄρη συχνοὺς ἐξ ἐνέδρας ἀπέβαλε , πλείους τε ἂν ὕδατος ἀπορίᾳ ἀπώλεσεν , εἰ μή που " δωρ ὀψέ ἀνεφάνη καὶ ἔπεισε τοὺς Κυρνίους ὁμολογῆσαι .
Lemmas: ἀλλά οὗτος μέν γίγνομαι ὕστερος , τότε δέ καί ὁ Ῥωμαῖος Φαλίσκος πολεμέω , καί Μάλλιος τουρκουάτος ὁ χώρα αὐτός δῃόω . καί συμμίγνυμι αὐτός σφάλλω μέν ὁ ὁπλιτικός , ὁ δέ ἱππεύς κρατέω . καί αὖθις αὐτός μάχομαι νικάω , καί ὁ τε ὅπλον αὐτός καί ὁ ἵππος καί ὁ ἔπιπλα καί ὁ δουλεύω καί ὁ ἥμισυς ὁ χώρα ἀφαιρέω . ὕστερος δέ ὁ μέν ἀρχαῖος πόλις εἰς ὄρος ἐρυμνός ἱδρύω κατασκάπτω , ἕτερος δέ οἰκοδομέω εὐέφοδος . μετά δέ οὗτος πολεμέω αὖθις πόλεμος πρός τε βοουιος καί πρός Γαλάτης ἐκεῖνος πλησιόχωρος καί πρός Λίγυς τις . ὁ μέν οὖν Λίγυς Σεμπρώνιος Γράκχος μάχομαι νικάω κακόω , καί ὁ Γαλάτης Πούπλιος Οὐαλέριος συμβάλλω ὁ μέν πρῶτος ἡσσάομαι , εἶτα πυνθάνομαι εἰς ἐπικουρία αὐτός τις ἐκ ὁ Ῥώμη ἥκω , ὁμόσε αὖθις ὁ Γαλάτης χωρέω , ἐν ἢ κατά ἑαυτοῦ νικάω ἢ ἀποθνῄσκω · οὗτος γάρ μᾶλλον ἢ ζῶ αἰσχύνη ὀφλέω προαιρέω ’ καί πως κατά Τύχη κρατέω . τότε μέν οὖν αὐτός οὕτως ὁ Ῥωμαῖος συναντάω , καί Σαρδώ παρά ὁ Καρχηδόνιος ἀμαχεί χρῆμα τε αὖθις λαμβάνω , ἐγκαλέω αὐτός βλάπτω σφεῖς ὁ πλέω · οὔπω γάρ κρατύνω ὁ Καρχηδόνιος ὁ ἀπειλή αὐτός δείδω ’ ὁ δέ ἑξῆς ἔτος Λούκιος Λέντουλος καί Κύιντος Φλάκκος ἐπί ὁ Γαλάτης στρατεύω , ἠώς μέν ὁμοῦ διάγω , εἰμί ἀνανταγώνιστος , ἐπεί δέ διχή πορθέω τις ἄρχω , ὡς οὗτος πλείων λεῖος περιβάλλω , εἰς κίνδυνος ὁ ὁ Φλάκκος καθίστημι στρατόπεδον , νύξ κυκλόω . ἀλλά τότε μέν οἶς βάρβαρος ἀνακόπτω , προσλαμβάνω δέ σύμμαχος χείρ πολύς ἐπί ὁ Ῥωμαῖος αὖθις χωρέω . ἀπαντάω δέ ὅς Πούπλιος τε δεντουλας καί Λικίνιος Οὔαρος ἐλπίζω αὐτός διά ὁ πλῆθος ὁ σφέτερος καί ἄνευ μάχη κατά ἀπό λήγω ἐν · καί πέμπω ὁ τε χώρα ὁ περί ὁ Ἀρίμενον ἀπαιτέω καί ὁ πόλις ὡς αὐτός εἰμί ἐξοικίζω κελεύω . ὁ δέ ὕπατος μήτε συμβάλλω θαρσέω διά ὀλιγότης μήτε τίς προΐημι τολμάω ἀνοχή πράσσω , ὡς εἰς ὁ Ῥώμη πρεσβεύω . οἶς δέ ἐπί ὁ βουλή ἔρχομαι ὁ αὐτός εἶπον . ὡς δέ οὐδείς ὁ πρέσβυς εἰμί αἰτέω τυγχάνω , εἰς ὁ στρατόπεδον ἀναχωρέω . καί εὑρίσκω φθείρω ὅς ὁ πρᾶγμα ’ τις γάρ ὁ σύμμαχος αὐτός μεταγιγνώσκω καί διά φόβος ὁ Ῥωμαῖος ποιέω τρέπω ἐπί ὁ βοουιος , καί συχνός ἀπόλλυμι ἀμφοτέρωθεν , ἐντεῦθεν ἀπέρχομαι οἴκαδε ὁ λοιπός , καί ὁ βοουιος σπονδή ἐπί μέρος πολύς ὁ χώρα σφεῖς ποιέω . ἤδη δέ ὁ Γαλατικός λύω Πολέμων ὁ Λέντουλος στρατεύω ἐπί Λίγυς , καί ὁ προσπίπτω ἀμύνω καί τις ἔρυμα παρίστημι . Οὔαρος δέ ἐπί Κύρνος ὁρμάω , καί μή δύναμαι ἀπορία πλοῖον περαιόω , Κλαύδιος τις κλινεος σύν δύναμις προπέμπω . ἐκεῖνος ὁ Κύρνιοι καταπλήσσω εἰς λόγος ἔρχομαι , καί ὡς αὐτοκράτωρ τυγχάνω σπένδω . Οὔαρος δέ ὁ συνθήκη μή φροντίζω πολεμέω ὁ Κύρνιος , ἠώς αὐτός χειρόομαι . ὁ δέ Ρωμαῖος ὁ παρασπόνδημα αποπροσιουμενοω πέμπω αὐτός ἐκδίδωμι ὁ Κλαύδιος . ὡς δέ οὐ δέχομαι , ἐξελαύνω αὐτός . ἐπί δέ Καρχηδόνιος μέλλω στρατεύω , ὡς ὁ σφός ἔμπορος λυμαίνομαι , οὗτος μέν οὐ ποιέω , χρῆμα δέ ἐπιπραξάμενοι ἀνανεόομαι ὁ σπονδή . μέλλω δέ μηδέ ὡς εἰς μακράν ὁ συνθήκη μένω . ὁ μέν οὖν ὁ Καρχηδόνιος ἀναβάλλω , ἐπί δέ ὁ Σαρδώ μή πείθω αὐτός στρατεύω . καί νικάω . μετά οὗτος δέ πείθω ὁ Σαρδώ ὁ Καρχηδόνιος κρύφα ὁ Ῥωμαῖος ἐπανίστημι . καί οὗτος οἶς Κύρνιοι προσαφίστημι καί οἶς Λίγυς οὐ ἡσυχάζω . ὁ δέ ἐπιγίγνομαι ἔτος τριχῆ ὁ δύναμις διαιρέω Ῥωμαῖος , ἐν ἅμα πολεμέω πᾶς μή συμβοηθέω ἀλλήλων , Ποστούμιος μέν Ἀλβῖνος εἰς ὁ Λιγυστική , Σπούριος δέ Καρουίλιον ἐπί ὁ Κύρνιοι , εἰς δέ ὁ Σαρδώ ὁ ἀστυνόμος Πούπλιος Κορνήλιος πέμπω . καί ὁ μέν ὕπατος οὐ ἄπονος μέν , οὖον βραδύς δέ ὁ προσστάζω ὅς καταπράσσω ’ ὁ δέ Σαρδώ μή τίς φρονέω μέτριος ἰσχυρός μάχομαι ὁ καρουιλις καταστρέφω · ὁ γάρ Κορνήλιος καί ὁ στρατιώτης πολύς ὑπό νόσος φθείρω . ἐπεί δέ οἶς Ῥωμαῖος ἐκ ὁ χώρα αὐτός ἀπαλλάσσω , ἀφίστημι αὖθις ὁ σαρδόνιος καί ὁ Λίγυς . Κύιντος μέν οὖν Φάβιος Μάξιμος πέμπω πρός Λίγυς , εἰς δέ γε ὁ Σαρδώ Πομπώνιος Μάνιος . ὁ γε μήv Καρχηδόνιος ὡς αἴτιος αὐτός ὁ Πολέμων εἰμί πολέμιος κρίνω , καί πέμπω πρός αὐτός χρῆμα τε ἀπαιτέω καί ἅπας ἐκπλέω ὁ νῆσος ἐπιτάσσω ὡς αὐτός διαφέρω . ἐκφαίνω δέ καί ὁ σφέτερος διάνοια δόρυ αὐτός ἐπιστέλλω καί κηρύκιον , εἷς αἱρέω κελεύω ὁποῖος εἄν ἐθέλω . ὁ δέ μηδείς ὑποπτήσσω ὁ τε ἄλλος τραχύς ἀποκρίνω καί ὁ πέμπω σφεῖς αἱρέω μέν εἶπον οὐδέ ἕτερος , δέχομαι δέ ἑτοίμως ὁπότερος καταλείπω . ἐντεῦθεν μισέω μέν ἀλλήλων , ὀκνέω δέ πόλεμος κατάρχω . κινέω δέ αὖθις ὁ σαρδώ ἐπί αὐτός οἶς ὕπατος ἄμφω στρατεύω Μάρκος τε Μαλέολος καί Μάρκος Αἰμίλιος . καί πολύς μέν λάφυρα λαμβάνω , παρά δέ ὁ Κύρνιοι προσέχω αὐτός αὐτός ἀφαιρέω . διό μετά οὗτος ἐπί ἀμφότερος ὁ Ῥωμαῖος τρέπω . καί Μάρκος μέν Πομπώνιος σαρδών φέρω , καί μανθάνω ὁ πλείων αὐτός εἰς σπήλαιον ὑλώδης καί δυσεξεύρετος καταδύω , μή δύναμαι τε αὐτός εὑρίσκω , κύω ἐκ ὁ Ἰταλία μεταπέμπω εὔρις , καί διά ἐκεῖνος ὁ στίβος καί ὁ ἄνθρωπος καί ὁ βόσκημα εὑρίσκω πολύς ἀποτέμνω · Γάιος δέ Παπείριος ἐκ μέν ὁ πεδίον ὁ Κύρνιοι ἀπελαύνω , βιάζομαι δέ πρός ὁ ὄρος συχνός ἐκ ἐνέδρα ἀποβάλλω , πλείων τε εἄν ὕδωρ ἀπορία ἀπόλλυμι , εἰμί μή ποῦ " Δῶρα ὀψέ ἀναφαίνω καί πείθω ὁ Κύρνιοι ὁμολογέω .