joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 10.7
Ἤδη δὲ μέγας ὁ Καῖσαρ γενόμενος καὶ τὴν οἰκείαν δόξαν ἐπάρας ἐκ τῶν κατορθωμάτων , ἀνταγωνιστὴν Πομπηίῳ ἑαυτὸν κατεστήσατο . καὶ Κράσσου ἐν Πάρθοις ἀπολωλότος , ὃς ἔφεδρος αὐτῷ τε καὶ Πομπηίῳ ἐλέλειπτο , καταλύειν ἐμελέτα Πομπήιον , κἀκεῖνος αὖθις τὸν Καίσαρα . τῆς δὲ πολιτείας νοσούσης , καὶ τῶν ἀρχὰς μετιόντων ὠνουμένων αὐτάς , τοῦ δὲ δήμου ὑπὲρ τῶν δεδωκότων οὐ ψήφοις χρωμένων , ἁλλ᾿ ὅπλοις , καὶ τῆς πόλεως ὡς ἀκυβερνήτου κακῶς φερομένης , τοῖς νουνεχεστέροις ἀγαπητὸν ἐδόκει εἰ πρὸς μοναρχίαν ἐκ τοσούτου κλύδωνος καὶ μή τι χεῖρον περισταίη τὸ τῆς Ῥώμης πολίτευμα , ὡς ἄλλως ἀνήκεστα σφίσιν εἶναι τὰ πράγματα · χρῆναι δὲ τοῦ πρᾳοτάτου τῶν ἰατρῶν ἀνασχέσθαι τὸ πάθος τουτὶ φαρμακεύοντος , ὑποδηλοῦντες δὴ τὸν Πομπήιον . κἀκεῖνος μέντοι , εἰ καὶ λόγῳ παραιτεῖσθαι τὴν ἀρχὴν ὑπεκρίνετο , ἀλλ’ οἶς ἐποίει ἔσπευδε δικτάτωρ ἀναδειχθήσεσθαι . ἵνα γοῦν μὴ βιάσαιτο ψηφισθῆναι δικτάτωρ , ὕπατον αὐτὸν μόνον ἡ γερουσία προυβάλετο , τῇ μοναρχίᾳ παρηγορουμένη τούτου τὴν ἔφεσιν.` Ἐκ τούτου πέμπων ὁ Καῖσαρ καὶ αὐτὸς ἐπὶ ὑπατείαν παρήγελλεν . ἐναντιουμένων δ’ ἑτέρων ἐσιώπα Πομπήιος . ὡς δ’ ὁ Καῖσαρ πολλοὺς τὰ αὐτοῦ φρονεῖν ἀνέπεισε χρήμασι , δείσας τὴν σύστασιν ὁ Πομπηιος ἀναφανδὸν δι’ ἑαυτοῦ καὶ τῶν φίλων ἐπραγματεύετο παυθῆναι τὸν Καίσαρα τῆς ἀρχῆς ψηφιζόμενος · ὧν ἐκεῖνος οὐδ’ ὅλως ἐφρόντιζεν . ἠξίου δὲ ὁ Καῖσαρ αὐτόν τε ἅμα καὶ τὸν Πομπήιον καταθεμένους τὰ ὅπλα ἰδιωτεῦσαι καὶ ἄμφω · εἰ δ’ αὐτὸν μὲν ἀφαιροῦνται τὴν ἀρχήν , ἐκείνῳ δὲ βεβαιοῦσι , τὸν ἕτερον κατασκευάζουσι τύραννον . λέγεται δέ τινα τῶν παρὰ Καίσαρος σταλέντων ταξιαρχῶν , μαθόντα μὴ διδόναι τὴν γερουσίαν τῆς ἀρχῆς χρόνον τῷ Καίσαρι , “ ἀλλ᾿ αὕτη ” φάναι “ δώσει ” , κρούσαντα τῇ χειρὶ τὴν τοῦ ξίφους λαβήν . εἶτα γνώμη εἰσήνεκτο , εἰ μὴ ἐν ὡρισμένῃ μένῃ ἡμέρᾳ Καῖσαρ τὰ ὅπλα κατάθηται , ἡγεῖσθαι τὸν ἄνδρα πολέμιον . Ἀντωνίου δὲ καὶ τῶν πραττόντων τὰ Καίσαρος ἀξιούντων καὶ Καίσαρα καὶ Πομπήιον τὰς ἀρχὰς ἀποθέσθαι , τῇ γνώμῃ πάντες συνέθεντο . ἐπεὶ δὲ παρὰ Καίσαρος ἧκον ἐπιστολαὶ τῶν μὲν ἄλλων ἐξισταμένου , τὴν δ᾿ ἐντὸς Ἄλπεων ἐπαρχίαν καὶ τὸ Ἰλλυρικὸν ἀξιοῦντος αὐτῷ δοθῆναι μετὰ δυεῖν ταγμάτων , τἄλλα μὲν ἐδίδου Πομπήιος , τοὺς δέ γε στρατιώτας ἀφῄρει . οἶ δ’ ὑπατεύοντες καὶ τῆς βουλῆς ἐξήλασαν τὸν Ἀντώνιον καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ . οἱ δὲ διὰ φόβον ἐν δουλικαῖς ἐσθῆσι μετημφιεσμένοι ἐπὶ ζευγῶν μισθίων τῆς Ῥώμης ἐξῄεσαν . ὃ τοὺς στρατιώτας παρώξυνεν , ἄνδρας ἐλλογίμους καὶ ἄρχοντας περιυβρισμένους ὁρῶντας . Καῖσαρ δὲ πολλοὺς λογισμοὺς κινήσας καὶ διαφόρων γνωμῶν γεγονώς , τέλος τοῦτο δὴ τὸ κοινὸν ὑπειπὼν “ ἐρρίφθω κύβος ” ὥρμησε , καὶ τὸν ποταμὸν Ῥουβίκον διέβη , καὶ τὸ Ἀρίμινον κατέσχε , μεγάλην πόλιν τῆς Κελτικῆς . λέγεται δὲ τῇ πρὸ τῆς διαβάσεως νυκτὶ ὄναρ ἰδεῖν ἔκθεσμον · ἐδόκει γὰρ αὐτὸς τῇ ἑαυτοῦ μητρὶ μίγνυσθαι τὴν ἄρρητον μίξιν . Ἐπεὶ δὲ τὸ Ἀρίμινον κατελήφθη , ὡς ὑπὸ Πνευμάτων ἡ Ῥώμη πιμπλαμένη σάλου καὶ κλύδωνος , μικροῦ αὐτὴ ὑφ’ ἑαυτῆς ἀνετέτραπτο . οἵ τε γὰρ ὕπατοι καὶ οἱ πλείους τῶν βουλευτῶν ἔφευγον , καὶ αὐτὸν δὲ Πομπήιον ἔκπληξις εἶχε , καὶ ἄλλος ἀλλαχόθεν τόν ἄνδρα ἐτάραττον αἰτιώμενοι ὡς καθ’ ἑαυτοῦ καὶ τῆς πολιτείας αὐξήσαντα Καίσαρα , καὶ οὐδεὶς εἴα αὐτὸν τοῖς οἰκείοις χρήσασθαι λογισμοῖς . διὸ καὶ τὴν πόλιν ἐξέλιπεν , ἕπεσθαι τὴν γερουσίαν κελεύσας . εἵποντο δ’ οἱ πλείους , τὴν μὲν φυγὴν ὡς πατρίδα αἱρούμενοι διὰ τὸν Πομπήιον , τὴν δὲ Ῥώμην ὡς Καίσαρος στρατόπεδον φεύγοντες . ὅτε καὶ Λαβιηνός , ἀνὴρ τοῖς φίλοις Καίσαρος ἀριθμούμενος καὶ συνηγωνισμένος ἐν πολέμοις αὐτῷ προθυμότατα , ἀφεὶς ἐκεῖνον ἀφίκετο πρὸς Πομπήιον . ᾧ καὶ καταλιπόντι αὐτὸν ὁ Καῖσαρ τά τε χρήματα καὶ τὰς ἀποσκευὰς ἐξαπέστειλε . Δομίτιος δὲ κατέχων Κορφίνιον ἐπελθόντος αὐτῷ Καίσαρος ἀπογνοὺς τὰ καθ’ ἑαυτὸν φάρμακον ἔπιεν ὡς θανούμενος · εἶτα θαυμαστῇ φιλανθρωπίᾳ μαθὼν πρὸς τοὺς ἁλισκομένους τὸν Καίσαρα χρώμενον , ἑαυτὸν ἐθρήνει . ὑπνωτικὸν δ’ εἶναι τὸ φάρμακον καὶ οὐ θανάσιμον εἰπόντος τοὐ ἰατροῦ , ἀπῄει πρὸς Καίσαρα , καὶ λαβὼν δεξιὰν αὖθις διεξέπεσε πρὸς Πομπήιον .
Lemmas: ἤδη δέ μέγας ὁ Καῖσαρ γίγνομαι καί ὁ οἰκεῖος δόξα ἐπαίρω ἐκ ὁ κατόρθωμα , ἀνταγωνιστής Πομπήιος ἑαυτοῦ καθίστημι . καί Κράσσος ἐν Πάρθος ἀπόλλυμι , ὅς ἔφεδρος αὐτός τε καί Πομπήιος λείπω , καταλύω μελετάω Πομπήιος , ἐκεῖνος αὖθις ὁ Καῖσαρ . ὁ δέ πολιτεία νοσέω , καί ὁ ἀρχή μέτειμι ὠνέομαι αὐτός , ὁ δέ δῆμος ὑπέρ ὁ δίδωμι οὖον ψῆφος χράω , ἀλλά ὅπλον , καί ὁ πόλις ὡς ἀκυβέρνητος κακῶς φέρω , ὁ νουνεχής ἀγαπητός δοκέω εἰμί πρός μοναρχία ἐκ τοσοῦτος κλύδων καί μή τίς χείρων περιίστημι ὁ ὁ Ῥώμη πολίτευμα , ὡς ἄλλως ἀνήκεστος σφεῖς εἰμί ὁ πρᾶγμα · χρή δέ ὁ πρᾶος ὁ ἰατρός ἀνέχω ὁ πάθος οὗτος φαρμακεύω , ὑποδηλόω δή ὁ Πομπήιος . ἐκεῖνος μέντοι , εἰμί καί λόγος παραιτέομαι ὁ ἀρχή ὑποκρίνομαι , ἀλλά οἶς ποιέω σπεύδω δικτάτωρ ἀναδείκνυμι . ἵνα γοῦν μή βιάζομαι ψηφίζω δικτάτωρ , ὕπατος αὐτός μόνος ὁ γερουσία προβάλλω , ὁ μοναρχία παρηγορέω οὗτος ὁ ἐφίημι ἐκ οὗτος πέμπω ὁ Καῖσαρ καί αὐτός ἐπί ὑπατεία παραγγέλλω . ἐναντιόομαι δέ ἕτερος σιωπάω Πομπήιος . ὡς δέ ὁ Καῖσαρ πολύς ὁ αὐτός φρονέω ἀναπείθω χρῆμα , δείδω ὁ σύστασις ὁ Πομπήϊος ἀναφανδά διά ἑαυτοῦ καί ὁ Φίλων πραγματεύομαι παύω ὁ Καῖσαρ ὁ ἀρχή ψηφίζω · ὅς ἐκεῖνος οὐδέ ὅλως φροντίζω . ἀξιόω δέ ὁ Καῖσαρ αὐτός τε ἅμα καί ὁ Πομπήιος κατατίθημι ὁ ὅπλον ἰδιωτεύω καί ἄμφω · εἰμί δέ αὐτός μέν ἀφαιρέω ὁ ἀρχή , ἐκεῖνος δέ βεβαιόω , ὁ ἕτερος κατασκευάζω τύραννος . λέγω δέ τις ὁ παρά Καῖσαρ στέλλω ταξιάρχης , μανθάνω μή δίδωμι ὁ γερουσία ὁ ἀρχή χρόνος ὁ Καῖσαρ , “ ἀλλά οὗτος ” φαίνω “ δίδωμι ” , κρούω ὁ χείρ ὁ ὁ ξίφος λαβή . εἶτα γνώμη εἰσφέρω , εἰμί μή ἐν ὁρίζω μένω ἡμέρα Καῖσαρ ὁ ὅπλον κατατίθημι , ἡγέομαι ὁ ἀνήρ πολέμιος . Ἀντώνιος δέ καί ὁ πράσσω ὁ Καῖσαρ ἀξιόω καί Καῖσαρ καί Πομπήιος ὁ ἀρχή ἀποτίθημι , ὁ γνώμη πᾶς συντίθημι . ἐπεί δέ παρά Καῖσαρ ἥκω ἐπιστολή ὁ μέν ἄλλος ἐξίστημι , ὁ δέ ἐντός Ἄλπεις ἐπαρχία καί ὁ Ἰλλυρικός ἄξιος αὐτός δίδωμι μετά δύο τάγμα , ἄλλος μέν δίδωμι Πομπήιος , ὁ δέ γε στρατιώτης ἀφαιρέω . οἶς δέ ὑπατεύω καί ὁ βουλή ἐξελαύνω ὁ Ἀντώνιος καί ὁ σύν αὐτός . ὁ δέ διά φόβος ἐν δουλικός ἐσθής μεταμφιέζω ἐπί ζεῦγος μίσθιος ὁ Ῥώμη ἔξειμι . ὅς ὁ στρατιώτης παροξύνω , ἀνήρ ἐλλόγιμος καί ἄρχω περιυβρίζω ὁράω . Καῖσαρ δέ πολύς λογισμός κινέω καί διάφορος γνώμη γίγνομαι , τέλος οὗτος δή ὁ κοινός ὑπεῖπον “ ῥίπτω κύβος ” ὁρμάω , καί ὁ ποταμός Ῥουβίκων διαβαίνω , καί ὁ Ἀρίμενον κατέχω , μέγας πόλις ὁ Κελτικός . λέγω δέ ὁ πρό ὁ διάβασις νύξ ὄναρ ὁράω ἔκθεσμος · δοκέω γάρ αὐτός ὁ ἑαυτοῦ μήτηρ μίγνυμι ὁ ἄρρητος μίξις . ἐπεί δέ ὁ Ἀρίμενον καταλαμβάνω , ὡς ὑπό πνεῦμα ὁ Ῥώμη πίμπλημι σάλος καί κλύδων , μικρός αὐτός ὑπό ἑαυτοῦ ἀνατρέπω . ὁ τε γάρ ὕπατος καί ὁ πλείων ὁ βουλευτής φεύγω , καί αὐτός δέ Πομπήιος ἔκπληξις ἔχω , καί ἄλλος ἀλλαχόθεν ὁ ἀνήρ ταράσσω αἰτιάομαι ὡς κατά ἑαυτοῦ καί ὁ πολιτεία αὐξάνω Καῖσαρ , καί οὐδείς ἐάω αὐτός ὁ οἰκέω χράω λογισμός . διό καί ὁ πόλις ἐκλείπω , ἕπω ὁ γερουσία κελεύω . ἕπω δέ ὁ πλείων , ὁ μέν φυγή ὡς πατρίς αἱρέω διά ὁ Πομπήιος , ὁ δέ Ῥώμη ὡς Καῖσαρ στρατόπεδον φεύγω . ὅτε καί Λαβιηνός , ἀνήρ ὁ φίλος Καῖσαρ ἀριθμέω καί συναγωνίζομαι ἐν πόλεμος αὐτός πρόθυμος , ἀφίημι ἐκεῖνος ἀφικνέομαι πρός Πομπήιος . ὅς καί καταλείπω αὐτός ὁ Καῖσαρ ὁ τε χρῆμα καί ὁ ἀποσκευή ἐξαποστέλλω . Δομίτιος δέ κατέχω Κορφίνιον ἐπέρχομαι αὐτός Καῖσαρ ἀπογιγνώσκω ὁ κατά ἑαυτοῦ φάρμακον πίνω ὡς θνῄσκω · εἶτα θαυμαστός φιλανθρωπία μανθάνω πρός ὁ ἁλίσκομαι ὁ Καῖσαρ χράω , ἑαυτοῦ θρηνέω . ὑπνωτικός δέ εἰμί ὁ φάρμακον καί οὖον θανάσιμος εἶπον ὁ ἰατρός , ἄπειμι πρός Καῖσαρ , καί λαμβάνω δεξιά αὖθις διεκπίτνω πρός Πομπήιος .