joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 7.8
Λούκιος δὲ Ταρκύνιος τὴν ἀρχὴν ᾠκειώσατο , ὃς Δημαράτου μὲν ἦν παῖς Κορινθίου , φυγόντος δὲ καὶ εἰς πόλιν Τυρσηνίδα Ταρκυνίαν ἐγκατοικήσαντος ἐξ αὐθιγενοῦς γυναικὸς ἐκείνῳ ἐτέχθη , Λουκούμων ὀνομασθείς . πολλὰ μέντοι πατρόθεν διαδεξάμενος , ὅτι μὴ τῶν πρωτείων παρὰ τῶν Ταρκυνησίων ὡς ἔπηλυς κατηξίωτο , πρὸς τὴν ῾Ρώμην μεταναστεύει , τῇ πόλει καὶ τὴν κλῆσιν συμμεταθέμενος , καὶ μετωνομάσθη Λούκιος Ταρκύνιος ἐκ τῆς πόλεως , ἐν ᾗ παρῴκει . λέγεται δὲ μετοικιζομένου ἀετὸς καταπτὰς ἁρπάσαι τὸν πῖλον ὃν εἶχεν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς , καὶ μετεωρισθεὶς καὶ κλάγξας ἐπὶ πολὺ αὖθις αὐτὸν ἐφαρμόσαι τῇ αὐτοῦ κεφαλῇ , ὡς ἐντεῦθεν μηδὲν ἐλπίσαι μικρὸν καὶ προθύμως τῇ ῾Ρώμῃ ἐγκατοικῆσαι · ὅθεν τοῖς πρώτοις οὐ μετὰ πολὺ συνηρίθμητο . τῷ τε γὰρ πλούτῳ χρώμενος ἀφειδέστερον , συνέσει τε καὶ εὐτραπελίᾳ τοὺς δυνατοὺς οἰκειούμενος , ἐς τοὺς εὐπατρίδας καὶ τὴν βουλὴν κατελέχθη παρὰ Μαρκίου , καὶ στρατηγὸς ἀπεδείχθη , καὶ τὴν τῶν παίδων ἐκείνου ἐπιτροπείαν καὶ τῆς βασιλείας πεπίστευτο . ἐδείκνυε γὰρ ἑαυτὸν ἀγαθὸν ἄνδρα , χρημάτων τε τοῖς δεομένοις μεταδιδοὺς καὶ ἑαυτὸν ἕτοιμον παρέχων εἰ τίς δέοιτο αὐτοῦ εἰς βοήθειαν · φαῦλον δέ τι οὔτ᾿ ἔπραττεν οὔτ᾿ ἔλεγεν οὐδενί . καὶ εἴ τι πρός τινων εὖ ἔπασχεν , ἐξῆρε τὸ γινόμενον , εἰ δέ τι καὶ ἐπαχθέστερον αὐτῷ γένοιτο , ἢ οὐδ᾿ ἐλογίζετο τὸ λυποῦν ἢ καὶ φαυλίσας παρελογίζετο , οὐ μόνον τε οὐκ ἠμύνετο τὸν λελυπηκότα , ἀλλὰ καὶ εὐηργέτει . τού - τοις αὐτόν τε τὸν Μάρκιον καὶ τοὺς περὶ αὐτὸν ἐχει - ρώσατο , καὶ δόξαν ἀνδρὸς ἐκτήσατο σοφοῦ τε καὶ ἀγαθοῦ . Ἀλλ᾿ οὐ προσέμεινε μέχρι τέλους αὐτῷ ἡ ὑπόληψις . τοῦ Μαρκίου γὰρ τελευτήσαντος κακῶς περὶ τοὺς ἐκείνου διετέθη δύο υἱεῖς , καὶ τοῦ βασιλείαν ἐσφετερίσατο . τῆς τε γὰρ βουλῆ6 καὶ τοῦ δήμου τοὺς τοῦ Μαρκίου παΤδας χειροτονεῖν μελλόντων , ἐκεῖνος τῶν βουλευτῶν τε τοὺς δυνατωτάτους με - τῆλθε , καὶ τοὺς ὀρφανούς πόρρω ποι πέμψας εἰς θήραν , οἶς τε εἶπε καὶ οἶς ἔπραξεν αὐτῷ τὴν βασιλείαν ψηφίσασθαι παρεσκεύασεν , ὡς ἀνδρωθεῖσιν αὐτὴν δῆθεν τοῖς παισὶν ἀποδώσοντι . ἐγκρατὴς δὲ καταστὰς τῶν πραγμάτων οὕτω τοὺς Ῥωμαίους διέθετο ὥστε μηδέποτε ἐθελήσειν ἀνθελέσθαι τοὺς παῖδας ἐκείνου · καὶ τὰ μειράκια δὲ πρός ῥᾳστώνην ἐθίζων τάς τε ψυχὰς αὐτῶν καὶ τὰ σώματα σὺν χάριτι δή τινι ἔφθειρε . δεδιὼς δὲ καὶ οὕτως ἔχων , ἰσχὺν ἑαυτῷ ἐν τῷ συνεδρίῳ περιεποιήσατο . τοὺς γὰρ φιλίως αὐτῷ ἐκ τοῦ δήμου διακειμένους περὶ διακοσίους ἐς τοὺς εὐπατρίδας ἐνέγραψε καὶ τοὺς βουλευτάς , καὶ οὕτω τήν τε γερουσίαν ὑφ’ ἑαυτὸν καὶ τοὺς πολλοὺς ἐποιήσατο . καὶ τὴν στολὴν πρὸς τὸ μεγαλοπρεπέστερον ἤμειψεν · ἡ δὲ ἦν ἱμάτιον καὶ χιτὼν ὁλοπόρφυρα καὶ χρυσόπαστα , στέφανός τε λίθων χρυσοδέτων καὶ σκῆπτρον δίφρος τε ἐλεφάντινα , οἶς καὶ μετὰ ταῦτα οἵ τε ἄλλοι καὶ οἱ τὴν αὐτοκράτορα ἔχοντες ἡγεμονίαν ἐχρήσαντο . καὶ τεθρίππῳ ἐν τοῖς ἐπινικίοις ἐπόμπευσε , καὶ ῥαβδούχους διὰ βίου δώδεκα ἔσχε . Πάντως δὲ καὶ ἄλλα πλείω ἐκαινοτόμησεν ἄν , εἰ μή τις Ἄττος Ναούιος τὰς φυλὰς αὐτὸν βουληθέντα μετακοσμῆσαι κεκώλυκεν , ὃς οἰωνιστὴς ἦν οἷος οὐχ ἕτερος γέγονε . τοῦτον ὑβρίσαι , διὰ τὴν ἐναντίωσιν ὀργισθείς , καὶ τὴν τέχνην ἐξουθενῆσαι διεμελέτησεν ὁ Ταρκύνιος . λαβὼν οὖν ἐν τῷ κόλπω ἀκόνην τε καὶ ξυρὸν ἐς τὸν δῆμον παρῆλθεν , ἔχων ἐν νῷ τμηθῆναι τῷ ξυρῷ τὴν ἀκόνην , πρᾶγμα τῶν ἀδυνάτων · εἰπόν τε ὅσα ἐβούλετο , ἐπεὶ Ἄττος ἀντέλεγεν ἐντονώτατα , μηδὲν ὑφιέμενος “ εἰ μὴ φιλονείκως ἀντιλέγεις ” ἔφη “ ἀλλ' ἀληθῆ λέγεις , ἐπὶ πάντων τούτων ἀπόκριναί μοι εἰ ὁ κατὰ νοῦν ἔχω ποιῆσαι γενήσεται . ” ὁ δὲ Ἄττος αὐτοῦ που οἰωνισάμενος παραυτικα “ καὶ πάνυ γε’’ εἶπεν “ ὦ βασιλεῦ , ὃ διανοῇ ἔσται ἐπιτελές . ” “ οὐκοῦν’’ ἔφη “ τὴν ἀκόνην ταύτην λαβὼν τῷ ξυρῷ τούτῳ διάτεμε · τοῦτο γὰρ γενέσθαι διανενόημαι . ” ὁ δὲ ἔλαβέ τε αὐτὴν εὐθὺς καὶ διέκοψε . θαυμάσας δὲ ὁ Ταρκύνιος ἄλλας τε τιμὰς ἐκείνῳ παρέσχε καὶ χαλκῆς εἰκόνος ἠξίωσε , καὶ οὐδὲν ἔτι τῆς πολιτείας ἠλλοίωσε , πρὸς πάντα τε συμβούλῳ τῷ Ἄττῳ ἐκέχρητο . Μαχεσάμενος δὲ Λατίνοις ἀποστατήσασιν , ἔπειτα καὶ Σαβίνοις εἰς τὴν Ῥωμαΐδα ἐμβαλοῦσι συμμαχουμένοις ὑπὸ Τυρσηνῶν , ἁπάντων ἐκράτησε . τῶν δὲ τῆς Ἑστίας ἱερειῶν , ἃς παρθενεύειν διὰ βίου νενόμισται , φωράσας τινά συμφθαρεῖσαν ἀνδρί , ὐπόγεών τινα κατασκευάσας ὑποδρομὴν προμήκη , κλίνην τε θεὶς ἐν αὐτῇ καὶ λύχνον καὶ τράπεζαν σιτίων ὑπόπλεων , ἐκεῖ τὴν φθαρεῖσαν προπεμπομένην ἐκόμισε , καὶ ζῶσαν εἰσαγαγὼν ἐγκατῳκοδόμησε . καὶ οὕτω τὰς τὴν παρθενίαν μὴ τηρησάσας τῶν ἱερειῶν ἐξ ἐκείνου τιμωρεῖσθαι κεκράτηκεν · οἶ δὲ ταύτας αἰσχύνοντες εἰς ξύλον τὸν αὐχένα δίκρουν ἐμβάλλονται ἐν τῇ ἀγορᾷ , καὶ μετὰ τοῦτο γυμνοὶ αἰκιζόμενοι ἀποψύχουσιν . Ἐπέθεντο μέντοι τῷ Ταρκυνίῳ οἱ τοῦ Μαρκίου παῖδες , ἐπεὶ μὴ τῆς ἀρχῆς αὐτοῖς παρεχώρει , ἀλλά τινα Τούλλιον τεχθέντα οἱ ἐξ αἰχμαλωτίδος προῆγε πάντων · ὃ δὴ μάλιστα τοὺς εὐπατρίδας ἐλύπει . ὧν τινας προσεταιρισάμενοι αὐτῷ ἐπεβούλευσαν , δύο τινὰς χωριτικῶς ἐσταλμένους , ἀξίναις καὶ δρεπάνοις ὡπλισμένους , αὐτῷ ἐπιθέσθαι παρασκευάσαντες . οἱ ἐπεὶ μὴ ἀγοράζοντι τῷ Ταρκυνίῳ ἐνέτυχον , ἐπὶ τὰς θύρας τῶν βασιλείων ἧκον , ἀλλήλοις δῆθεν διαμαχόμενοι , καί οἱ ἐλθεῖν εἰς ὄψιν ἐδέοντο . καὶ τυχόντες τούτου εἰς λόγους ἀλλήλοις ἀντικατέστησαν , καὶ δικαιολογουμένῳ τῷ ἑνὶ προσέχοντα τὸν Ταρκύνιον ὁ ἕτερος κατειργάσατο . Ὁ μὲν οὖν Ταρκύνιος τοιοῦτον ἴσχε τέλος , τριάκοντα
Lemmas: Λούκιος δέ Ταρκύνιος ὁ ἀρχή οἰκειόω , ὅς Δημάρατος μέν εἰμί παῖς Κορίνθιος , φυγή δέ καί εἰς πόλις Τυρσηνίς ταρθυινιυς ἐγκατοικέω ἐκ αὐθιγενής γυνή ἐκεῖνος τίκτω , Λουκούμων ὀνομάζω . πολύς μέντοι πατρόθεν διαδέχομαι , ὅτι μή ὁ πρωτεῖος παρά ὁ Ταρκυνησίων ὡς ἔπηλυς καταξιόω , πρός ὁ Ρώμη μεταναστεύω , ὁ πόλις καί ὁ κλῆσις συμμετατίθημι , καί μετονομάζω Λούκιος Ταρκύνιος ἐκ ὁ πόλις , ἐν ὅς παροικέω . λέγω δέ μετοικίζω ἀετός καταπέτομαι ἁρπάζω ὁ πῖλος ὅς ἔχω ἐπί ὁ κεφαλή , καί μετεωρίζω καί κλάζω ἐπί πολύς αὖθις αὐτός ἐφαρμόζω ὁ αὐτός κεφαλή , ὡς ἐντεῦθεν μηδείς ἐλπίζω μικρός καί προθύμως ὁ Ῥώμη ἐγκατοικέω · ὅθεν ὁ πρῶτος οὖον μετά πολύς συναριθμέω . ὁ τε γάρ πλοῦτος χράω ἀφειδής , σύνεσις τε καί εὐτραπελία ὁ δυνατός οἰκειόω , εἰς ὁ εὐπατρίδης καί ὁ βουλή καταλέγω παρά Μάρκιος , καί στρατηγός ἀποδείκνυμι , καί ὁ ὁ παῖς ἐκεῖνος ἐπιτροπεία καί ὁ βασίλεια πιστεύω . δείκνυμι γάρ ἑαυτοῦ ἀγαθός ἀνήρ , χρῆμα τε ὁ δήω μεταδίδωμι καί ἑαυτοῦ ἑτοῖμος παρέχω εἰμί τίς δήω αὐτός εἰς βοήθεια · φαῦλος δέ τίς οὔτε πράσσω οὔτε λέγω οὐδείς . καί εἰμί τίς πρός τίνω εὕω πάσχω , ἐξαίρω ὁ γίγνομαι , εἰμί δέ τίς καί ἐπαχθής αὐτός γίγνομαι , ἢ οὐδέ λογίζομαι ὁ λυπέω ἢ καί φαυλίζω παραλογίζομαι , οὖον μόνος τε οὐ ἀμύνω ὁ λυπέω , ἀλλά καί εὐεργετέω . ὅς - ὁ αὐτός τε ὁ Μάρκιος καί ὁ περί αὐτός ἔχω - ῥώννυμι , καί δόξα ἀνήρ κτάομαι σοφός τε καί ἀγαθός . ἀλλά οὖον προσμένω μέχρι τέλος αὐτός ὁ ὑπόληψις . ὁ Μάρκιος γάρ τελευτάω κακῶς περί ὁ ἐκεῖνος διατίθημι δύο υἱός , καί ὁ βασίλειος σφετερίζω . ὁ τε γάρ βουλή καί ὁ δῆμος ὁ ὁ Μάρκιος παΤδας χειροτονέω μέλλω , ἐκεῖνος ὁ βουλευτής τε ὁ δυνατός ἐγώ - τέλλω , καί ὁ ὀρφανός πόρρω ποῖ πέμπω εἰς θήρ , οἶς τε εἶπον καί οἶς πράσσω αὐτός ὁ βασίλειος ψηφίζω παρασκευάζω , ὡς ἀνδρόω αὐτός δῆθεν ὁ παῖς ἀποδίδωμι . ἐγκρατής δέ καθίστημι ὁ πρᾶγμα οὗτος ὁ Ῥωμαῖος διατίθημι ὥστε μηδέποτε ἐθέλω ἀνθαιρέομαι ὁ παῖς ἐκεῖνος · καί ὁ μειράκιον δέ πρός ῥᾳστώνη ἐθίζω ὁ τε ψυχή αὐτός καί ὁ σῶμα σύν χάρις δή τις φθείρω . δείδω δέ καί οὕτως ἔχω , ἰσχύς ἑαυτοῦ ἐν ὁ συνέδριον περιποιέω . ὁ γάρ φίλιος αὐτός ἐκ ὁ δῆμος διάκειμαι περί διακόσιοι εἰς ὁ εὐπατρίδης ἐγγράφω καί ὁ βουλευτής , καί οὗτος ὁ τε γερουσία ὑπό ἑαυτοῦ καί ὁ πολύς ποιέω . καί ὁ στολή πρός ὁ μεγαλοπρεπής ἀμείβω · ὁ δέ εἰμί ἱμάτιον καί χιτών ὁλοπόρφυρος καί χρυσόπαστος , στέφανος τε λίθος χρυσόδετος καί σκῆπτρον δίφρος τε ἐλεφάντινος , οἶς καί μετά οὗτος ὁ τε ἄλλος καί ὁ ὁ αὐτοκράτωρ ἔχω ἡγεμονία χράω . καί τέθριππον ἐν ὁ ἐπινίκιος πομπεύω , καί ῥαβδοῦχος διά βίος δώδεκα ἔχω . πάντως δέ καί ἄλλος πλείων καινοτομέω ἄν , εἰμί μή τις Ἄττος Ναούιος ὁ φυλή αὐτός βούλομαι μετακοσμέω κωλύω , ὅς οἰωνιστής εἰμί οἷος οὐ ἕτερος γίγνομαι . οὗτος ὑβρίζω , διά ὁ ἐναντίωσις ὀργίζω , καί ὁ τέχνη ἐξουθενέω διαμελετάω ὁ Ταρκύνιος . λαμβάνω οὖν ἐν ὁ κόλπος ἀκόνη τε καί ξυρόν εἰς ὁ δῆμος παρέρχομαι , ἔχω ἐν νάω τέμνω ὁ ξυρόν ὁ ἀκόνη , πρᾶγμα ὁ ἀδύνατος · εἶπον τε ὅσος βούλομαι , ἐπεί Ἄττος ἀντιλέγω ἔντονος , μηδείς ὑφίημι “ εἰμί μή φιλόνεικος ἀντιλέγω ” φημί “ ἀλλά ἀληθής λέγω , ἐπί πᾶς οὗτος ἀποκρίνω ἐγώ εἰμί ὁ κατά νόος ἔχω ποιέω γίγνομαι . ” ὁ δέ Ἄττος αὐτός ποῦ οἰωνίζομαι παραυτίκα “ καί πάνυ γίγνομαι εἶπον “ εἰμί βασιλεύς , ὅς διανοέομαι εἰμί ἐπιτελής . ” “ οὐκοῦν’’ φημί “ ὁ ἀκόνη οὗτος λαμβάνω ὁ ξυρόν οὗτος διατέμνω · οὗτος γάρ γίγνομαι διανοέομαι . ” ὁ δέ λαμβάνω τε αὐτός εὐθύς καί διακόπτω . θαυμάζω δέ ὁ Ταρκύνιος ἄλλος τε τιμή ἐκεῖνος παρέχω καί χαλκεύς εἰκών ἀξιόω , καί οὐδείς ἔτι ὁ πολιτεία ἀλλοιόω , πρός πᾶς τε σύμβουλος ὁ ἀΐσσω χράομαι . μάχομαι δέ Λατῖνος ἀφίστημι , ἔπειτα καί Σαβῖνος εἰς ὁ Ῥωμαΐς ἐμβάλλω συμμαχέω ὑπό Τυρρηνός , ἅπας κρατέω . ὁ δέ ὁ Ἑστία ἱέρεια , ὅς παρθενεύω διά βίος νομίζω , φωράω τις συμφθείρω ἀνήρ , ὑπόγειος τις κατασκευάζω ὑποδρομή προμήκης , κλίνη τε τίθημι ἐν αὐτός καί λύχνος καί τράπεζα σιτίον ὑπόπλεος , ἐκεῖ ὁ φθείρω προπέμπω κομίζω , καί ζώννυμι εἰσάγω ἐγκατοικοδομέω . καί οὗτος ὁ ὁ παρθενίας μή τηρέω ὁ ἱέρεια ἐκ ἐκεῖνος τιμωρέω κρατέω · οἶς δέ οὗτος αἰσχύνω εἰς ξύλον ὁ αὐχήν δίκροος ἐμβάλλω ἐν ὁ ἀγορά , καί μετά οὗτος γυμνός αἰκίζω ἀποψύχω . ἐπιτίθημι μέντοι ὁ Ταρκύνιος ὁ ὁ Μάρκιος παῖς , ἐπεί μή ὁ ἀρχή αὐτός παραχωρέω , ἀλλά τις Τούλλιος τίκτω ὁ ἐκ αἰχμαλωτίς προάγω πᾶς · ὅς δή μάλιστα ὁ εὐπατρίδης λυπέω . ὅς τις προσεταιρίζομαι αὐτός ἐπιβουλεύω , δύο τις χωριτικός στέλλω , ἀξίνη καί δρεπάνη ὁπλίζω , αὐτός ἐπιτίθημι παρασκευάζω . ὁ ἐπεί μή ἀγοράζω ὁ Ταρκύνιος ἐντυγχάνω , ἐπί ὁ θύρα ὁ βασίλειος ἥκω , ἀλλήλων δῆθεν διαμάχομαι , καί ὁ ἔρχομαι εἰς ὄψις δήω . καί τυγχάνω οὗτος εἰς λόγος ἀλλήλων ἀντικαθίστημι , καί δικαιολογέομαι ὁ εἷς προσέχω ὁ Ταρκύνιος ὁ ἕτερος κατεργάζομαι . ὁ μέν οὖν Ταρκύνιος τοιοῦτος ἴσχω τέλος , τριάκοντα