joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 9.8
Ὁ δὲ Φάβιος καὶ ὁ Φλάκκος ἄλλας τε πόλεις πολλὰς καὶ τὸν Τάραντα , τοῦ Ἀννίβου κατέχοντος αὐτόν , ἐχειρώσαντο . κελεύσαντες γάρ τισι τὴν Βρεττίαν κατατρέχειν , ἴν ὁ Ἀννίβας εἰς ἐπικουρίαν αὐτῆς ἀπάρῃ ἐκ Τάραντος , ἐπεὶ τοῦτο ἐγένετο , Φλάκκος μὲν ἐκεῖνον ἐπετήρει , Φάβιος δὲ ἐν τούτῳ νυκτὸς τῷ Τάραντι ταῖς τε ναυσὶν ἄμα καὶ τῷ πεζῷ προσβαλών , τῇ τε προσβολῇ καὶ τῇ προδοσίᾳ εἶλε τὴν πόλιν . ὁ οὖν Ἀννίβας διὰ τὴν ἀπάτην ἀχθόμενος ἀντεπιβουλεῦσαι τῷ Φαβίῳ ἐσπούδασε καὶ ἐπιστολὴν αὐτῷ ἐκ Μεταποντίου ὡς παρὰ τῶν ἐπιχωρίων ἐπὶ προδοσίᾳ τῆς πόλεως ἔπεμψεν , ἐλπίσας ἀπερισκέπτως αὐτὸν προσιόντα ἐνεδρεύσειν . καὶ ὃς ὑπετόπησε τὸ πραττόμενον , καὶ παραβαλὼν τὰ γράμματα ταῖς ἐπιστολαῖς ἃς τοῖς Ταραντίνοις ποτὲ ἐγεγράφει , κατεφώρασεν ἐκ τῆς αὐτῶν ὁμοιότητος τὸ ἐπιβούλευμα . Σκιπίων δὲ τὸν ἄλλον χρόνον , εἰ καὶ τιμωρῆσαι τῷ πατρὶ καὶ τῷ θείῳ ἐγλίχετο καὶ τῆς τοῦ πολέμου δόξης ὠρέγετο , ἀλλ’ οὐκ ἠπείγετο , διὰ τὸ πλῆθος τῶν ἐναντίων . ἐπεὶ δ' ᾔσθετο αὐτοὺς χειμάζοντας πόρρω ποι , ἐκείνους μὲν εἴα , ἐς δὲ τὴν Καρχηδόνα τὴν ταύτῃ ὥρμησεν · οὐ μέντοι τις τὸ παράπαν τὴν ὁρμὴν αὐτοῦ ἔγνωκε πρὶν πρὸς αὐτῇ τῇ Καρχηδόνι γενέσθαι · καὶ ἔλαβε σὺν πόνῳ τὴν πόλιν . Ἁλούσης δὲ τῆς Καρχηδόνος στάσις μεγίστη μικροῦ τῶν στρατιωτῶν ἐγένετο ἄν . τοῦ γὰρ Σκιπίωνος στέφανον ὑποσχομένου δώσειν τῷ πρώτῳ τοῦ τείχους ἐπιβάντι , δύο ἄνδρες , ὁ μὲν Ῥωμαῖος , ὁ δ’ ἐκ τῶν συμμάχων , περὶ αὐτοῦ ἠμφισβήτησαν . διαφερομένων δ’ ἐκείνων καὶ τὸ ἄλλο πλῆθος ἐθορυβήθη , καὶ ἐπὶ πλεῖστον ἐταράχθησαν , ὥστε καὶ δεινόν τι δρᾶσαι , εἰ μὴ ὁ Σκιπίων καὶ ἄμφω ἐστεφάνωσε , καὶ συχνὰ μὲν τοῖς στρατιώταις διέδωκε , συχνὰ δὲ καὶ τοῖς δημοσίοις προσένειμε , καὶ τοὺς ἐκεῖ κατεχομένους ὁμήρους προῖκα πάντας τοῖς οἰκείοις ἀπέδωκεν . ὅθεν πολλοὶ μὲν δῆμοι , πολλοὶ δὲ καὶ δυνάσται αὐτῷ προσεχώρησαν , καὶ τὸ τῶν Κελτιβήρων ἔθνος πρὸς τοῖς λοιποῖς . παρθένον γὰρ ἐν τοῖς αἰχμαλώτοις λαβὼν κάλλει ἐπιφανῆ , ἐνομίσθη μὲν ἔσεσθαι αὐτῆς ἐν ἔρωτι , μαθὼν δὲ ὅτι τινὶ τῶν ἐν τέλει Εελτιβήρων ἐγγεγύηται , μετεπέμψατο αὐτὸν καὶ τὴν νεᾶνιν αὐτῷ παραδέδωκε , προσεπιδοὺς καὶ τὰ λύτρα ἃ οἱ προσήκοντες αὐτῇ προσεκόμισαν . κἀκ τούτου καὶ ἐκείνους καὶ τοὺς λοιποὺς ἀνηρτήσατο . Μαθὼν δὲ τὸν Ἀσδρούβαν τὸν τοῦ Ἀννίβου ἀδελφὸν σπουδῇ ἐπιόντα καὶ ἀγνοοῦντα ἔτι τὴν τῆς πόλεως ἅλωσιν καὶ μηδὲν προσδοκῶντα κατὰ τὴν πορείαν πολέμιον , προσαπήντησεν αὐτῷ , καὶ ἐν τῷ στρατοπέδῳ αὐτοῦ κρατήσας ἐνηυλίσατο , καὶ πολλοὺς τῶν ἐκεῖ προσεποιήσατο . ἦν μὲν γὰρ ἐν ταῖς στρατηγίαις δεινός , ἐν δὲ ταῖς ὁμιλίαις ἐπιεικής , καὶ ἐς μὲν τοὺς ἀνθισταμένους φοβερός , ἐς δὲ τοὺς ὑπεί - κοντας καὶ μάλα φιλάνθρωπος . μάλιστα δ’ ὅτι καὶ ἐθείασε , προειπὼν ὡς ἐν τῇ τῶν πολεμίων στρατοπεδεύσοιτο , πάντες ἐτίμων αὐτόν · οἱ δ’ Ἴβηρες καὶ βασιλέα μέγαν ὠνόμαζον . Ὁ δ’ Ἀσδρούβας ἀπελπίσας τὴν Ἰβηρίαν ἀπᾶραι πρὸς τὴν Ἰταλίαν ἐβούλετο . καὶ ἐν τῷ χειμῶνι συσκευασάμενος ὁ μὲν ὥρμητο , οἱ δὲ συστράτηγοι αὐτοῦ κατὰ χώραν μείναντες ἀσχολίαν τῷ Σκιπίωνι παρεῖχον , ὥστε μὴ τὸν Ἀσδρούβαν ἐπιδιῶξαι μήτε τοῖς ἐν τῇ Ἰταλίᾳ Ῥωμαίοις ἐπικουφίσαι τὸν πόλεμον γενομένῳ ἐκεῖ , ἢ πρὸς τὴν Καρχηδόνα πλεῦσαι . ὁ δὲ Σκιπίων τὸν μὲν Ἀσδρούβαν οὐκ ἐπεδίωξε , πέμψας δὲ δρομοκήρυκας τὴν πρόσοδον αὐτοῦ τοῖς ἐν τῇ Ῥώμῃ δι’ αὐτῶν προεκήρυξεν , αὐτὸς δὲ τῶν ἐν χερσὶν εἴχετο . καὶ ὁρῶν τοὺς ἐναντίους πολλαχῇ τῆς χώρας ὄντας , ἐδεδίει μή τισιν αὐτῶν προσμίξας εἰς ἕν ἅπαντας συναγάγῃ ἀλλήλοις ἐπικουρήσοντας . αὐτὸς μὲν οὖν ἐστράτευσεν ἐπ’ Ἀσδρούβαν τὸν Γίσγωνος , Σιλανὸν δὲ ἐς Κελτιβηρίαν ἐπὶ Μάγωνα , καὶ Λούκιον Σκιπίωνα τὸν ἀδελφὸν ἐς Βαστιτανίαν ἔπεμψεν . ὃς ἐκείνην τε πολέμῳ κατέσχε , καὶ τὸν Μάγωνα ἐνίκησε , καὶ φεύγοντι αὐτῷ πρὸς τὸν ᾿Ασδρούβαν ἐπακολουθήσας ἦλθε πρὸς τὸν Σκιπίωνα , μήπω μηδὲν διαπεπραγμένον . Ἐλθόντων οὖν τοῦ τε Μάγωνος πρὸς τὸν ᾿Ασδρούβαν καὶ τοῦ Λουκίου πρὸς τὸν ἀδελφὸν τὸν Σκιπίωνα , τὰ μὲν πρῶτα τῷ ἱππικῷ καταθέοντες εἰς τὰ πεδία διεμάχοντο , εἶτα καὶ ὅλῳ τῷ στρατεύματι ἀντιπαρετάσσοντο , οὐ μὴν καὶ ἐμάχοντο . καὶ ἐπὶ πλείους ἡμέρας τοῦτο ἐγίνετο · συμβολῆς δέ ποτε γενομένης οἵ τε σύμμαχοι τῶν Καρχηδονίων καὶ αὐτοὶ ἐκεῖνοι ἡττήθησαν . καὶ τὸ ἔρυμα αὐτῶν παρὰ τῶν Ῥωμαίων ἑάλω , καὶ τοῖς ἐν αὐτῷ ἐπιτηδείοις οἱ ῾Ρωμαῖοι ἐχρήσαντο · ὃ πρὸ τριῶν ἡμερῶν ὁ Σκιπίων , ὡς λόγος ἐστίν , ἀπεφοίβασεν . ἐπιλιπόντων γὰρ αὐτοῖς τῶν πρὸς τροφήν , προεῖπεν , ὅθεν δ᾿ ἠγνόηται , ὡς “ κατὰ τήνδε τὴν ἡμέραν τοῖς τῶν πολεμίων χρησόμεθα . ” μετὰ ταῦτα δὲ τοῖς περιλειφθεῖσι τῶν ἐναντίων τὸν Σιλανὸν καταλιπὼν αὐτὸς πρὸς τὰς ἄλλας ἀπῄει πόλεις , καὶ πολλὰς προσηγάγετο . καταστήσας δὲ τὰ ἑαλωκότα αὐτὸς μὲν ἐκεῖ διεχείμασε , τὸν δὲ Λούκιον τὸν ὁμαίμονα ἐπὶ ῾Ρώμην ἀπέστειλε καταγγελοῦντά τε τὰ γενόμενα καὶ τοὺς αἰχμαλώτους κομίσοντα καὶ ὅπως οἱ ἐν τῇ ῾Ρώμῃ φρονοῦσι περὶ αὐτοῦ πολυπραγμονησοντα .
Lemmas: ὁ δέ Φάβιος καί ὁ Φλάκκος ἄλλος τε πόλις πολύς καί ὁ Τάρας , ὁ Ἀννίβας κατέχω αὐτός , χειρόομαι . κελεύω γάρ τις ὁ Βρεττία κατατρέχω , εἶμι ὁ Ἀννίβας εἰς ἐπικουρία αὐτός ἀπαίρω ἐκ Τάρας , ἐπεί οὗτος γίγνομαι , Φλάκκος μέν ἐκεῖνος ἐπιτηρέω , Φάβιος δέ ἐν οὗτος νύξ ὁ Τάρας ὁ τε ναῦς ἄμη καί ὁ πεζός προσβάλλω , ὁ τε προσβολή καί ὁ προδοσία εἴλω ὁ πόλις . ὁ οὖν Ἀννίβας διά ὁ ἀπάτη ἄχθομαι ἀντεπιβουλεύω ὁ Φάβιος σπουδάζω καί ἐπιστολή αὐτός ἐκ Μεταπόντιον ὡς παρά ὁ ἐπιχώριος ἐπί προδοσία ὁ πόλις πέμπω , ἐλπίζω ἀπερισκέπτως αὐτός πρόσειμι ἐνεδρεύω . καί ὅς ὑποτοπέω ὁ πράσσω , καί παραβάλλω ὁ γράμμα ὁ ἐπιστολή ὅς ὁ Ταραντῖνοι ποτέ γράφω , καταφωράω ἐκ ὁ αὐτός ὁμοιότης ὁ ἐπιβούλευμα . Σκιπίων δέ ὁ ἄλλος χρόνος , εἰμί καί τιμωρέω ὁ πατήρ καί ὁ θεῖον γλίχομαι καί ὁ ὁ πόλεμος δόξα ὀρέγω , ἀλλά οὐ ἐπείγω , διά ὁ πλῆθος ὁ ἐναντίος . ἐπεί δέ αἰσθάνομαι αὐτός χειμάζω πόρρω ποῖ , ἐκεῖνος μέν ἐάω , εἰς δέ ὁ Καρχηδών ὁ οὗτος ὁρμάω · οὖον μέντοι τις ὁ παράπαν ὁ ὁρμή αὐτός γιγνώσκω πρίν πρός αὐτός ὁ Καρχηδών γίγνομαι · καί λαμβάνω σύν πόνος ὁ πόλις . ἁλίσκομαι δέ ὁ Καρχηδών στάσις μέγας μικρός ὁ στρατιώτης γίγνομαι ἄν . ὁ γάρ Σκίπιωνος στέφανος ὑπέχω δίδωμι ὁ πρῶτος ὁ τεῖχος ἐπιβαίνω , δύο ἀνήρ , ὁ μέν Ῥωμαῖος , ὁ δέ ἐκ ὁ σύμμαχος , περί αὐτός ἀμφισβητέω . διαφέρω δέ ἐκεῖνος καί ὁ ἄλλος πλῆθος θορυβέω , καί ἐπί πλεῖστος ταράσσω , ὥστε καί δεινός τίς δράω , εἰμί μή ὁ Σκιπίων καί ἄμφω στεφανόω , καί συχνός μέν ὁ στρατιώτης διαδίδωμι , συχνός δέ καί ὁ δημόσιος προσνέμω , καί ὁ ἐκεῖ κατέχω ὅμηρος προίξ πᾶς ὁ οἰκέω ἀποδίδωμι . ὅθεν πολύς μέν δῆμος , πολύς δέ καί δυνάστης αὐτός προσχωρέω , καί ὁ ὁ Κελτίβηρ ἔθνος πρός ὁ λοιπός . παρθένος γάρ ἐν ὁ αἰχμάλωτος λαμβάνω κάλλος ἐπιφανής , νομίζω μέν εἰμί αὐτός ἐν Ἔρως , μανθάνω δέ ὅτι τις ὁ ἐν τέλος εελτιβηρος ἐγγυάω , μεταπέμπω αὐτός καί ὁ νεᾶνις αὐτός παραδίδωμι , προσεπιδίδωμι καί ὁ λύτρον ὁ ὁ προσήκω αὐτός προσκομίζω . ἐκ οὗτος καί ἐκεῖνος καί ὁ λοιπός ἀναρτάω . μανθάνω δέ ὁ Ἀσδρούβας ὁ ὁ Ἀννίβας ἀδελφός σπουδή ἔπειμι καί ἀγνοέω ἔτι ὁ ὁ πόλις ἅλωσις καί μηδείς προσδοκάω κατά ὁ πορεία πολέμιος , προσαπαντάω αὐτός , καί ἐν ὁ στρατόπεδον αὐτός κρατέω ἐναυλίζω , καί πολύς ὁ ἐκεῖ προσποιέω . εἰμί μέν γάρ ἐν ὁ στρατηγία δεινός , ἐν δέ ὁ ὁμιλία ἐπιεικής , καί εἰς μέν ὁ ἀνθίστημι φοβερός , εἰς δέ ὁ ὕπειμι - κοντός καί μάλα φιλάνθρωπος . μάλιστα δέ ὅτι καί θειάζω , προεῖπον ὡς ἐν ὁ ὁ πολέμιος στρατοπεδεύω , πᾶς τιμάω αὐτός · ὁ δέ Ἴβηρ καί βασιλεύς μέγας ὀνομάζω . ὁ δέ Ἀσδρούβας ἀπελπίζω ὁ Ἰβηρία ἀπαίρω πρός ὁ Ἰταλία βούλομαι . καί ἐν ὁ χειμών συσκευάζω ὁ μέν ὁρμέω , ὁ δέ συστράτηγος αὐτός κατά χώρα μένω ἀσχολία ὁ Σκιπίων παρέχω , ὥστε μή ὁ Ἀσδρούβας ἐπιδιώκω μήτε ὁ ἐν ὁ Ἰταλία Ῥωμαῖος ἐπικουφίζω ὁ πόλεμος γίγνομαι ἐκεῖ , ἢ πρός ὁ Καρχηδών πλέω . ὁ δέ Σκιπίων ὁ μέν Ἀσδρούβας οὐ ἐπιδιώκω , πέμπω δέ δρομοκῆρυξ ὁ πρόσοδος αὐτός ὁ ἐν ὁ Ῥώμη διά αὐτός προκηρύσσω , αὐτός δέ ὁ ἐν χείρ ἔχω . καί ὁράω ὁ ἐναντίος πολλαχῆ ὁ χώρα εἰμί , δείδω μή τις αὐτός προσμείγνυμι εἰς εἷς ἅπας συνάγω ἀλλήλων ἐπικουρέω . αὐτός μέν οὖν στρατεύω ἐπί Ἀσδρούβας ὁ Γίσγωνος , Σιλανός δέ εἰς Κελτιβηρία ἐπί Μάγος , καί Λούκιος Σκιπίων ὁ ἀδελφός εἰς Βαστιτανίαν πέμπω . ὅς ἐκεῖνος τε πόλεμος κατέχω , καί ὁ Μάγος νικάω , καί φεύγω αὐτός πρός ὁ Ασδρούβας ἐπακολουθέω ἔρχομαι πρός ὁ Σκιπίων , μήπω μηδείς διαπράσσω . ἔρχομαι οὖν ὁ τε Μάγος πρός ὁ Ασδρούβας καί ὁ Λούκιος πρός ὁ ἀδελφός ὁ Σκιπίων , ὁ μέν πρῶτος ὁ ἱππικός καταθέω εἰς ὁ πεδίον διαμάχομαι , εἶτα καί ὅλος ὁ στράτευμα ἀντιπαρατάσσομαι , οὖον μήv καί μάχομαι . καί ἐπί πλείων ἡμέρα οὗτος γίγνομαι · συμβολή δέ ποτός γίγνομαι ὁ τε σύμμαχος ὁ Καρχηδόνιος καί αὐτός ἐκεῖνος ἡσσάομαι . καί ὁ ἔρυμα αὐτός παρά ὁ Ῥωμαῖος ἁλίσκομαι , καί ὁ ἐν αὐτός ἐπιτήδειος ὁ Ῥωμαῖος χράω · ὅς πρό τρεῖς ἡμέρα ὁ Σκιπίων , ὡς λόγος εἰμί , ἀποφοιβάζω . ἐπιλείπω γάρ αὐτός ὁ πρός τροφή , προεῖπον , ὅθεν δέ ἀγνοέω , ὡς “ κατά ὅδε ὁ ἡμέρα ὁ ὁ πολέμιος χράω . ” μετά οὗτος δέ ὁ περιλείπομαι ὁ ἐναντίος ὁ Σιλανός καταλείπω αὐτός πρός ὁ ἄλλος ἄπειμι πόλις , καί πολύς προσάγω . καθίστημι δέ ὁ ἁλίσκομαι αὐτός μέν ἐκεῖ διαχειμάζω , ὁ δέ Λούκιος ὁ ὁμαίμων ἐπί Ρώμη ἀποστέλλω καταγγέλλω τε ὁ γίγνομαι καί ὁ αἰχμάλωτος κομίζω καί ὅπως ὁ ἐν ὁ Ῥώμη φρονέω περί αὐτός πολυπραγμονέω .