joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 8.22
Καὶ δι’ αὐτοὺς οἵ τε Ῥωμαῖοι καὶ οἱ Καρχηδόνιοι ἐπολέμησαν . ὁ γὰρ Ἀννίβας καὶ συμμάχους συχνοὺς προσλαβὼν εἰς τὴν Ἰταλίαν ἠπείγετο . πυθόμενοι δὲ ταῦθ’ οἱ Ῥωμαῖοι συνῆλθον εἰς τὸ συνέδριον , καὶ ἐλέχθη μὲν πολλά , Λούκιος δὲ Κορνήλιος Λέντουλος ἐδημηγόρησε καὶ εἶπε μὴ μέλλειν , ἀλλὰ πόλεμον κατὰ τῶν Καρχηδονίων ψηφίσασθαι , καὶ διχῇ διελεῖν καὶ τοὺς ὑπάτους καὶ τὰ στρατεύματα , καὶ τοὺς μὲν εἰς τὴν Ἰβηρίαν , τοὺς δὲ εἰς τὴν Λιβύην πέμψαι , ἴν’ ὑπὸ τὸν αὐτὸν χρόνον ἥ τε χώρα αὐτῶν πορθῆται καὶ οἶ σύμμαχοι κακουργῶνται καὶ μήτε τῇ Ἰβηρίᾳ βοηθῆσαι δύνωνται μήτ’ ἐκεῖθεν αὐτοὶ ἐπικουρηθῶσι . πρὸς ταῦτα Κύιντος Φάβιος Μάξιμος ἀντέθετο μὴ οὕτως ἐκ παντὸς τρόπου τὸν πόλεμον δεῖν ψηφίσασθαι , ἀλλὰ πρεσβείᾳ χρήσασθαι πρότερον , κἂν μὲν πείσωσιν ὅτι οὐδὲν ἀδικοῦσιν , ἡσυχίαν ἄγειν , ἂν δ’ ἀδικοῦντες ἁλῶσι , τότε πολεμῆσαι αὐτοῖς , ἵνα καὶ τὴν αἰτίαν τοῦ πολέμου ἐς αὐτοὺς ἀπωσώμεθα . αἱ μὲν οὖν ἀμφοῖν δόξαι τοιαῦται ἦσαν ὡς ἐν κεφαλαίῳ εἰπεῖν , τῇ δὲ βουλῇ παρασκευάζεσθαι μὲν ἔδοξε πρὸς τὴν μάχην , πρέσβεις δὲ εἰς τὴν Καρχηδόνα στεῖλαι καὶ τοῦ Ἀννίβου κατηγορῆσαι , καὶ εἰ μὲν μὴ ἐπαινοῖεν τὰ πραχθέντα , δικάσαι , εἰ δ᾿ εἰς ἐκεὶνον αὐτὰ ἀναφέροιεν , ἐξαιτήσασθαι αὐτόν , Κάιν μὴ ἐκδῶσι , τὸν πόλεμον ἐπαγγεῖλαι αὐτοῖς . Τῶν γοῦν πρέσβεων ἀπελθόντων οἱ Καρχηδόνιοι τὸ ποιητέον ἐσκόπουν . καί τις Ἀσδρούβας , εἷς τῶν ὑπὸ τοῦ Ἀννίβου προπαρεσκευασ μένων , συνεβούλευσε σφίσι χρῆναι τήν τε ἀρχαίαν ἐλευθερίαν ἀνακτήσασθαι καὶ τὴν ἐκ τῆς εἰρήνης δουλείαν ἀποτρίψασθαι καὶ χρήμασι καὶ δυνάμεσι καὶ συμμάχοις συγκεκροτημένοις , ἐπαγαγὼν ὅτι “ κἂν τῷ Ἀννίβᾳ μόνῳ ὅσα βούλεται πρᾶξαι ἐπιτρέψητε , καὶ τὰ προσήκοντα ἔσται καὶ οὐδὲν αὐτοὶ πονήσετε . ” τοιαῦτα δὲ αὐτοῦ εἰπόντος Ἄννων ὁ μέγας ἐναντιούμενος τοῖς τοῦ Ἀσδρούβου λόγοις γνώμην εἰσήνεγκε μήτε ῥᾳδίως μήτε μικρῶν καὶ ἀλλοτρίων ἐγκλημάτων ἕνεκα τὸν πόλεμον ἐφ᾿ ἑαυτοὺς ἐπισπάσασθαι , παρὸν τὰ μὲν λῦσαι , τὰ δὲ ἐς τοὺς δράσαντας αὐτὰ τρέψαι . καὶ ὁ μὲν ταῦτα εἰπὼν ἐπαύσατο , τῶν δὲ Καρχηδονίων οἱ μὲν πρεσβύτεροι καὶ τοῦ πρὶν μεμνημένοι πολέμου αὐτῷ συνετίθεντο , οἱ δ᾿ ἐν ἡλικίᾳ καὶ μάλισθ᾿ ὅσοι τὰ τοῦ Ἀννίβου ἔπραττον ἰσχυρῶς ἀντέλεγον . ὡς δ᾿ οὐδὲν σαφὲς ἀπεκρίναντο καὶ ἐν ὀλιγωρίᾳ τοὺς πρέσβεις εἶχον , ὁ Μάρκος ὁ Φάβιος τὰς χεῖρας ὑπὸ τὰ ἱμάτια ὑποβαλὼν καὶ ὑπτιάσας αὐτὰς ἔφη “ ἐγὼ μὲν ἐνταῦθ ” , ὦ Καρχηδόνιοι , καὶ τὸν πόλεμον καὶ τὴν εἰρήνην φέρω , ὑμεῖς δ᾿ ὁπότερον αὐτῶν βούλεσθε ἕλεσθε . ” ἀποκριθέντων δὲ μηδέτερον μὲν αἱρεῖσθαι , δέχεσθαι δ᾿ ἑτοίμως ὁπότερον καταλείψουσιν , ἐπήγγειλεν αὐτοῖς αὐτίκα τὸν πόλεμον . Oὕτω μὲν οὖν καὶ διὰ ταῦτα οἵ τε ῾Ρωμαῖοι καὶ οἱ Καρχηδόνιοι τὸ δεύτερον ἐπολέμησαν . καὶ τὸ δαι - μονιὸν τὰ γενησόμενα προεσήμηνεν . ἐν γὰρ τῇ Ῥώμῃ ἀνθρωπίνως ἐλάλησε βοῦς , καὶ ἕτερος ἐν τῇ τῶν Ῥωμαίων πανηγύρει ἐξ οἰκίας εἰς τὸν Τίβεριν ἑαυτὸν ἔρριψε καὶ ἐφθάρη , κεραυνοί τε πολλοὶ ἐφέροντο , καὶ αἷμα τὸ μὲν ἐξ ἀγαλμάτων ὤφθη , τὸ δὲ ἐξ ἀσπίδος δὸς στρατιώτου ἐρρύη , ἑτέρου τε ξίφος ἐξ αὐτοῦ τοῦ στρατοπέδου λύκος ἥρπασε . τῷ δ’ Ἀννίβᾳ θηρία πολλὰ καὶ ἄγνωστα τὸν Ἴβηρα διαβαίνοντι προκαθηγήσατο , καὶ ὄψις ὀνείρου ἐφάνη . ἔδοξε γάρ ποτε τοὺς θεοὺς ἐν ἐκκλησίᾳ καθημένους μεταπέμψασθαί τε αὐτὸν καὶ στρατεῦσαι ὅτι τάχιστα εἰς τὴν Ἰταλίαν προστάξαι καὶ λαβεῖν παρ’ αὐτῶν τῆς ὁδοῦ ἡγεμόνα , καὶ ἀμεταστρεπτὶ ὑπ’ αὐτοῦ κελευσθῆναι ἕπεσθαι . μεταστραφῆναι δὲ καὶ ἰδεῖν χειμῶνα μέγαν χωροῦντα καὶ δράκοντα αὐτῷ ἐπακολουθοῦντα ἀμήχανον , καὶ θαυμάσαι ἐρέσθαι τε τὸν ἀγωγὸν τί ταῦτα εἶεν ’ καὶ τὸν εἰπεῖν ὦ Ἀννίβα , ταῦτα συμπορθήσοντά σοι τὴν Ἰταλίαν ἔρχεται . ”
Lemmas: καί διά αὐτός ὁ τε Ῥωμαῖος καί ὁ Καρχηδόνιος πολεμέω . ὁ γάρ Ἀννίβας καί σύμμαχος συχνός προσλαμβάνω εἰς ὁ Ἰταλία ἐπείγω . πυνθάνομαι δέ αὐτός ὁ Ῥωμαῖος συνέρχομαι εἰς ὁ συνέδριον , καί λέγω μέν πολύς , Λούκιος δέ Κορνήλιος Λέντουλος δημηγορέω καί εἶπον μή μέλλω , ἀλλά πόλεμος κατά ὁ Καρχηδόνιος ψηφίζω , καί διχή διαιρέω καί ὁ ὕπατος καί ὁ στράτευμα , καί ὁ μέν εἰς ὁ Ἰβηρία , ὁ δέ εἰς ὁ Λιβύη πέμπω , ἵνα ὑπό ὁ αὐτός χρόνος ὅς τε χώρα αὐτός πορθέω καί οἶς σύμμαχος κακουργέω καί μήτε ὁ Ἰβηρία βοηθέω δύναμαι μήτε ἐκεῖθεν αὐτός ἐπικουρέω . πρός οὗτος Κύιντος Φάβιος Μάξιμος ἀνατίθημι μή οὕτως ἐκ πᾶς τρόπος ὁ πόλεμος δήω ψηφίζω , ἀλλά πρέσβυς χράω πρότερος , κἀν μέν πείθω ὅτι οὐδείς ἀδικέω , ἡσυχία ἄγω , εἄν δέ ἀδικέω ἁλίσκομαι , τότε πολεμέω αὐτός , ἵνα καί ὁ αἴτιος ὁ πόλεμος εἰς αὐτός ἀπωθέω . ὁ μέν οὖν ἄμφω δόξα τοιοῦτος εἰμί ὡς ἐν κεφάλαιος εἶπον , ὁ δέ βουλή παρασκευάζω μέν δοκέω πρός ὁ μάχη , πρέσβυς δέ εἰς ὁ Καρχηδών στέλλω καί ὁ Ἀννίβας κατηγορέω , καί εἰμί μέν μή ἐπαινέω ὁ πράσσω , δικάζω , εἰμί δέ εἰς ἐκεῖνος αὐτός ἀναφέρω , ἐξαιτέω αὐτός , Κάϊς μή ἐκδίδωμι , ὁ πόλεμος ἐπαγγέλλω αὐτός . ὁ γοῦν πρέσβυς ἀπέρχομαι ὁ Καρχηδόνιος ὁ ποιητέος σκοπέω . καί τις Ἀσδρούβας , εἷς ὁ ὑπό ὁ Ἀννίβας προπαρασκευάζω Μένων , συμβουλεύω ὅς χρή ὁ τε ἀρχαῖος ἐλευθερία ἀνακτάομαι καί ὁ ἐκ ὁ εἰρήνη δουλεία ἀποτρίβω καί χρῆμα καί δύναμις καί σύμμαχος συγκροτέω , ἐπάγω ὅτι “ κἀν ὁ Ἀννίβας μόνος ὅσος βούλομαι πράσσω ἐπιτρέπω , καί ὁ προσήκω εἰμί καί οὐδείς αὐτός πονέω . ” τοιοῦτος δέ αὐτός εἶπον Ἄννων ὁ μέγας ἐναντιόομαι ὁ ὁ Ἀσδρούβας λόγος γνώμη εἰσφέρω μήτε ῥᾳδίως μήτε μικρός καί ἀλλότριος ἔγκλημα ἕνεκα ὁ πόλεμος ἐπί ἑαυτοῦ ἐπισπάω , πάρειμι ὁ μέν λύω , ὁ δέ εἰς ὁ δράω αὐτός τρέπω . καί ὁ μέν οὗτος εἶπον παύω , ὁ δέ Καρχηδόνιος ὁ μέν πρέσβυς καί ὁ πρίν μιμνήσκω πόλεμος αὐτός συντίθημι , ὁ δέ ἐν ἡλικία καί μάλιστα ὅσος ὁ ὁ Ἀννίβας πράσσω ἰσχυρῶς ἀντιλέγω . ὡς δέ οὐδείς σαφής ἀποκρίνω καί ἐν ὀλιγωρία ὁ πρέσβυς ἔχω , ὁ Μάρκος ὁ Φάβιος ὁ χείρ ὑπό ὁ ἱμάτιον ὑποβάλλω καί ὑπτιάζω αὐτός φημί “ ἐγώ μέν ἐνταῦθα ” , εἰμί Καρχηδόνιος , καί ὁ πόλεμος καί ὁ εἰρήνη φέρω , σύ δέ ὁπότερος αὐτός βούλομαι αἱρέω . ” ἀποκρίνω δέ μηδέτερος μέν αἱρέω , δέχομαι δέ ἑτοίμως ὁπότερος καταλείπω , ἐπαγγέλλω αὐτός αὐτίκα ὁ πόλεμος . ὕω μέν οὖν καί διά οὗτος ὁ τε Ῥωμαῖος καί ὁ Καρχηδόνιος ὁ δύο πολεμέω . καί ὁ δή - μονιός ὁ γίγνομαι προσημαίνω . ἐν γάρ ὁ Ῥώμη ἀνθρώπινος λαλέω βοῦς , καί ἕτερος ἐν ὁ ὁ Ῥωμαῖος πανήγυρις ἐκ οἰκίον εἰς ὁ Τίβερις ἑαυτοῦ ῥίπτω καί φθείρω , κεραυνός τε πολύς φέρω , καί αἷμα ὁ μέν ἐκ ἄγαλμα ὁράω , ὁ δέ ἐκ ἀσπίς δίδωμι στρατιώτης ῥέω , ἕτερος τε ξίφος ἐκ αὐτός ὁ στρατόπεδον λύκος ἁρπάζω . ὁ δέ Ἀννίβας θηρίον πολύς καί ἄγνωστος ὁ Ἴβηρ διαβαίνω προκαθηγέομαι , καί ὄψις ὄνειρος φαίνω . δοκέω γάρ ποτός ὁ θεός ἐν ἐκκλησία κάθημαι μεταπέμπω τε αὐτός καί στρατεύω ὅτι ταχύς εἰς ὁ Ἰταλία προστάσσω καί λαμβάνω παρά αὐτός ὁ ὁδός ἡγεμών , καί ἀμεταστρεπτί ὑπό αὐτός κελεύω ἕπω . μεταστρέφω δέ καί ὁράω χειμών μέγας χωρέω καί δράκων αὐτός ἐπακολουθέω ἀμήχανος , καί θαυμάζω ἔρομαι τε ὁ ἀγωγός τίς οὗτος ἄγω ’ καί ὁ εἶπον εἰμί Ἀννίβας , οὗτος συμπορθέω σύ ὁ Ἰταλία ἔρχομαι . ”