joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 3.7
Τοῦ δὲ τετάρτου θηρίου εἶδος μὲν οὐκ ἐσήμανεν ὁ προφήτης , φοβερὸν δ’ εἶπε τοῦτο καὶ ἔκθαμβον περισσῶς , ὀδόντας ἔχον μεγάλους καὶ σιδηροῦς , ἐσθίον τε καὶ λεπτῦνον καὶ τὰ ἐπίλοιπα συμπατοῦν , καὶ τὸ διάφορον αὐτοῦ πρὸς τὰ προηγησάμενα θηρία ἔφη τυγχάνειν πολύ . ἡ τῶν Ῥωμαίων δὲ διὰ τούτου βασιλεία σημαίνεται . διὸ οὐδὲ εἶδος ὁ προφήτης τούτῳ οὐδ’ ὄνομα ἔθετο . πολυειδὴς γὰρ ἡ τῶν Ῥωμαίων ἀρχή , πρότερον μὲν βασιλεῦσιν ἰθυνομένη ἀπὸ Ῥωμύλου μέχρι τῶν Ταρκυνίων , τῆς δ’ ἐκείνων τυραννίδος καταλυθείσης ἀριστοκρατουμένη , τῆς συγκλήτου καὶ τῶν ὑπάτων διοικούντων τὰ πράγματα , ἔστι δ᾿ ὅτε καὶ δημοκρατουμένη , τοῦ δήμου πολλάκις πρὸς τὴν σύγκλητον στασιάσαντος , μετέπειτα δ᾿ αὐθις εἰς μοναρχίαν μεταπεσοῦσα , κἀκ ταύτης εἶς βασιλείας κλῆσιν ἐπανακάμψασα . φοβερὸν δὲ τὸ θηρίον καὶ ἔκθαμβον εἶπεν ὅτι δυνατωτέρα τῶν ἄλλων βασιλειῶν αὕτη γεγένηται , καὶ ὄσα ἡ Μακεδονικὴ μὴ ὑπέταξε βασιλεία , ὑφ’ ἑαυτὴν αὕτη ποιησαμένη , τὴν Ἑλλάδα δηλαδὴ πάσαν , τὴν Καρχηδόνα σὺν τῆ̣ Λιβύῃ , τὴν Σικελίαν , τὴν Σαρδῶ τε καὶ νήσους ἄλλας καὶ ἔθνη ἑσπέρια διάφορα ἕτερα , ὣν οὐκ ἦρξεν Ἀλέξανδρος · ἅπερ ὁ βουλόμενος γνῶναι τὰς βίβλους τοῦ Ρωμαίου Δίωνος ἀναγνώτω καὶ τὰ τοῦ Πολυβίου συγγράμματα . φοβερὸν δὲ τὸ θηρίον ἔφη καὶ ἔκθαμβον καὶ σιδηροῦς ὀδόντας ἔχον , ὡς τῆς τῶν Ῥωμαίων ἡγεμονίας τῶν ἄλλων βασιλειῶν ἁπασῶν φρικωδεστέρας γεγενημένης . καὶ ἐν τῇ εἰκόνι γὰρ τῇ κατ’ ὄναρ ὀφθείσῃ τῷ Ναβουχοδονόσορ τὸν σίδηρον τέθεικε τῆς τετάρτης βασιλείας εἰκόνισμα . τοῖς οὖν σιδηροῖς ὀδοῦσιν ἐσθίειν τὸ θηρίον εἶπε καὶ λεπτύνειν , καὶ τὰ λοιπὰ συμπατεῖν τοῖς ποσί . τὸ μὲν οὖν ἐσθίειν καὶ λεπτύνειν εἰς τὴν τῶν δασμῶν ἐξείληπται εἰσφοράν , ὡς βαρυτέρων τοῖς ὑπηκόοις φόρων ἐπιτεθέντων , οἳ τοὺς βασιλεύοντας τρέφουσι καὶ πιαίνουσι , τοὺς δ’ εἰσπραττομένους αὐτοὺς ἐκλεπτύνουσι πενητεύοντας . οἱ δὲ δασμοφορεῖν οὐκ ἠνείχοντο , τῆς ἐλευθερίας ἀντιποιούμενοι , τούτους τοῖς ποσὶ συνεπάτει τὸ θηρίον καὶ ἐξωλόθρευε διὰ τῶν ποδῶν δὲ τὸ στρατιωτικὸν ὑπαινίττεται , ὡς ἐν τούτῳ τῆς βασιλείας ἐρειδομένης καὶ βεβηκυίας καὶ ἐξ ἑτέρων με - ταβαινούσης εἰς ἕτερα . καὶ κέρατα δ’ εἶναι τῷ θηρίῳ δέκα φησίν , ὑπεμφαίνων ὡς εἰς πολλὰς ἡγεμονίας ἐπ’ ἐσχάτων ἡ βασιλεία διαιρεθήσεται . ἐν μέσῳ δὲ τῶν δέκα μικρὸν ἀνιέναι κέρας , καὶ ἐκριζωθῆναι τῶν κεράτων τρία παρ’ αὐτοῦ , καὶ ὀφθαλμοὺς ἔχειν τὸ κέρας ἐκεῖνο καὶ στόμα λαλοῦν μεγάλα , καὶ πολεμεῖν τοῖς ἁγίοις . τοῦτο τὸ κέρας εἰς τὸν ἀντίχριστον ἐξειλήφασί τινες . μικρὸν δ᾿ ἐκλήθη ὡς ἀπὸ μικρᾶς φυλῆς τῶν Ἑβραίων μέλλον φυήσεσθαι . τρεῖς δὲ τῶν δέκα βασιλέων καταλύσει . διὰ δὲ τῶν ὀφθαλμῶν τὴν πονηρίαν αὐτοῦ καὶ τό πανοῦργον ᾐνίξατο , ὡς διὰ τούτων ἐξαπατῆσον πολλούς . διὰ δὲ τού μεγάλα λαλοῦντος στόματος τὴν ἀλαζονείαν αὐτοῦ καὶ τὸ ἐπηρμένον ὑπενέφηνε τοῦ φρονήματος . τὸ δὲ πόλεμον μετὰ τῶν ἁγίων ποιεῖν τὸ πᾶσαν ἐνδείξασθαι σπουδὴν δηλοῖ τῆς οἰκείας κακίας καὶ βλασφημίας ἅπαντας λαβεῖν κοινωνούς . τῆς δὲ κατὰ τοῦ θεοῦ βλασφημίας ἐκει - νοῦ ἐμφαντικὸν τό λόγους εἰς τὸ ὕψος λαλήσει . ” Ἐπὶ τούτοις ὁ προφήτης ἐπήγαγεν “ ἐθεώρουν ἕως οὗ θρόνοι ἐτέθησαν καὶ παλαιὸς ἡμερῶν ἐκάθισε , καὶ τὸ ἔνδυμα αὐτοῦ λευκὸν ὡσεὶ χιών , καὶ ἡ θρὶξ τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ ὡσεὶ ἔριον καθαρόν , ὁ θρόνος αὐτοῦ φλὸξ πυρός , οἱ τροχοὶ αὐτοῦ πῦρ φλέγον , ποταμὸς πυρὸς εἷλκεν ἐκπορευόμενος ἔμπροσθεν αὐτοῦ , χίλιαι χιλιάδες ἐλειτούργουν αὐτῷ καὶ μύριαι μυριάδες παρειστήκεισαν αὐτῷ . κριτήριον ἐκάθισε καὶ βίβλοι ἀνεῴχθησαν.’ ἃ μὲν οὖν εἴρηται ποιοῦν τὸ κέρας οὐκ ἐπὶ μακρὸν διαρκέσειν ἐδείχθη τῷ Δανιήλ , ἕως δὲ ὁ αἰώνιος κριτήριον ἐκάθισεν , ἀντὶ τοῦ κρίσεως καιρὸν ἔστησε καὶ τὴν μνήμην τῶν ἑκάστῳ πεπραγμένων ἀνέπτυξε . βίβλους γὰρ τὰς ἀναμνήσεις ἐκάλεσε καὶ παλαιὸν ἡμερῶν τὸν αἰώνιον . ἡ δὲ λευκότης τῶν τριχῶν καὶ τοῦ ἐνδύματος τὸ καθαρὸν αὐτοῦ πανταχόθεν καὶ ἄμωμον δείκνυσιν . ἔνα δὲ κατὰ συγχώρησιν θεοῦ δείξῃ γενήσεσθαι τὰ παρὰ τοῦ ἀντιχρίστου ἐσόμενα , καὶ οὐχ ὡς ἀδυνατούσης τῆς θείας φύσεως ταῦτα παῦσαι ἢ μηδὲ τὴν ἀρχὴν συγχωρῆσαι γενέσθαι , τὰς χιλίας χιλιάδας τῶν λειτουργῶν καὶ τὰς μυρίας μυριάδας τῶν παρισταμένων εἰσήγαγε , καὶ τὸν πύρινον θρόνον καὶ τοὺς ὁμοίους τροχοὺς καὶ τὸν φλογόεντα ποταμόν . καὶ ἐθεώρει ἕως οὗ ἀνῃρέθη τὸ θηρίον καὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ εἰς καῦσιν ἐδόθη πυρός . διὰ γὰρ τὴν μανίαν τοῦ ἀντιχρίστου ἡ ὅλη βασιλεία περιαιρεθήσεται . καὶ οὐκ αὐτὸ τὸ θηρίον εἰς καῦσιν δοθήσεται , ἀλλὰ τὸ σῶμα αὐτοῦ . τοῦ γὰρ θηρίου τὴν βασιλείαν αἰνιττομένου εἰκός ἐστιν ἐν τῇ βασιλείᾳ πολλοὺς εἶναι καὶ τὸν θεὸν σέβοντας καὶ ἀρετὴν μετιόντας . οὐ τούτους οὑν φησιν εἰς καῦσιν δοθῆναι , ἀλλὰ τοὺς κακίας ἐργάτας καὶ ταῖς τοῦ σώματος ἐπιθυμίαις ἐγκειμένους διὰ παντὸς καὶ μή τι φρονήσαντας πνευματικόν . Μετὰ δὲ τὴν τοῦ θηρίου ἀπώλειαν ὁρᾶν ὁ προφήτης φησὶν ὡς υἱὸν ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐπὶ νεφελῶν καὶ ἕως τοῦ παλαιοῦ τῶν ἡμερῶν φθάσαντα , ᾧ καὶ δοθῆναι λέγει τὴν ἀρχὴν καὶ τὴν τιμὴν καὶ τὴν βασιλείαν , καὶ αὐτῷ δουλεῦσαι τοὺς λαοὺς πάντας καὶ τὰς γλώσσας καὶ τὰς φυλάς , καὶ τὴν ἐξουσίαν αὐτοῦ αἰώνιον ἔσεσθαι καὶ μύ παρελεύσεσθαι , καὶ τὴν βασιλείαν αὐτοῦ μὴ διαφθαρήσεσθαι . ταῦτα σαφῶς τὴν δευτέραν ἐπιφάνειαν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ προθεσπίζουσιν . υἱὸς μὲν γὰρ ἀνθρώπου καλεῖται διὰ τὴν ἡμετέραν φύσιν , ἣν προσελάβετο , ἐπὶ δὲ τῶν νεφελῶν ἐρχόμενος κατὰ τὴν ἐπαγγελίαν αὐτοῦ εἰπόντος “ ὄψεσθε τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ .
Lemmas: ὁ δέ τέταρτος θηρίον εἶδος μέν οὐ σημαίνω ὁ προφήτης , φοβερός δέ εἶπον οὗτος καί ἔκθαμβος περισσός , ὀδούς ἔχω μέγας καί Σιδηροῦς , ἐσθίω τε καί λεπτύνω καί ὁ ἐπίλοιπος συμπατέω , καί ὁ διάφορος αὐτός πρός ὁ προηγέομαι θηρίον φημί τυγχάνω πολύς . ὁ ὁ Ῥωμαῖος δέ διά οὗτος βασίλειος σημαίνω . διό οὐδέ εἶδος ὁ προφήτης οὗτος οὐδέ ὄνομα τίθημι . πολυειδής γάρ ὁ ὁ Ῥωμαῖος ἀρχή , πρότερος μέν βασιλεύς εὐθύνω ἀπό Ῥώμυλος μέχρι ὁ Ταρκύνιος , ὁ δέ ἐκεῖνος τυραννίς καταλύω ἀριστοκρατέω , ὁ σύγκλητος καί ὁ ὕπατος διοικέω ὁ πρᾶγμα , εἰμί δέ ὅτε καί δημοκρατέομαι , ὁ δῆμος πολλάκις πρός ὁ σύγκλητος στασιάζω , μετέπειτα δέ αὖθις εἰς μοναρχία μεταπίπτω , ἐκ οὗτος εἰμί βασίλεια κλῆσις ἐπανακάμπτω . φοβερός δέ ὁ θηρίον καί ἔκθαμβος εἶπον ὅτι δυνατός ὁ ἄλλος βασίλεια οὗτος γίγνομαι , καί ὅσος ὁ Μακεδ́νιος μή ὑποτάσσω βασίλειος , ὑπό ἑαυτοῦ οὗτος ποιέω , ὁ Ἑλλάς δηλαδή πᾶς , ὁ Καρχηδών σύν ὅς Λιβύη , ὁ Σικελία , ὁ Σαρδώ τε καί νῆσος ἄλλος καί ἔθνος ἑσπέριος διάφορος ἕτερος , ἐάν οὐ ἄρχω Ἀλέξανδρος · ὅσπερ ὁ βούλομαι γιγνώσκω ὁ Βίβλος ὁ Ῥωμαῖος Δίων ἀναγιγνώσκω καί ὁ ὁ Πολύβιος σύγγραμμα . φοβερός δέ ὁ θηρίον φημί καί ἔκθαμβος καί Σιδηροῦς ὀδούς ἔχω , ὡς ὁ ὁ Ῥωμαῖος ἡγεμονία ὁ ἄλλος βασίλεια ἅπας φρικώδης γίγνομαι . καί ἐν ὁ εἰκών γάρ ὁ κατά ὄναρ ὁράω ὁ Ναβουχοδονόσορ ὁ σίδηρος τίθημι ὁ τέταρτος βασίλεια εἰκόνισμα . ὁ οὖν σιδήρεος ὀδούς ἐσθίω ὁ θηρίον εἶπον καί λεπτύνω , καί ὁ λοιπάς συμπατέω ὁ πούς . ὁ μέν οὖν ἐσθίω καί λεπτύνω εἰς ὁ ὁ δασμός ἐκλαμβάνω εἰσφορά , ὡς βαρύς ὁ ὑπήκοος φόρος ἐπιτίθημι , ἕ ὁ βασιλεύω τρέφω καί πιαίνω , ὁ δέ εἰσπράσσω αὐτός ἐκλεπτύνω πενητεύω . ὁ δέ δασμοφορέω οὐ ἀνέχω , ὁ ἐλευθερία ἀντιποιέω , οὗτος ὁ πούς συμπατέω ὁ θηρίον καί ἐξολοθρεύω διά ὁ πούς δέ ὁ στρατιωτικός ὑπαινίσσομαι , ὡς ἐν οὗτος ὁ βασίλεια ἐρείδω καί βαίνω καί ἐκ ἕτερος ἐγώ - ταβαινουω εἰς ἕτερος . καί κέρας δέ εἰμί ὁ θηρίον δέκα φημί , ὑπεμφαίνω ὡς εἰς πολύς ἡγεμονία ἐπί ἔσχατος ὁ βασίλειος διαιρέω . ἐν μέσος δέ ὁ δέκα μικρός ἀνέρχομαι κέρας , καί ἐκριζόω ὁ κέρας τρεῖς παρά αὐτός , καί ὀφθαλμός ἔχω ὁ κέρας ἐκεῖνος καί στόμα λαλέω μέγας , καί πολεμέω ὁ ἅγιος . οὗτος ὁ κέρας εἰς ὁ ἀντίχριστος ἐκλαμβάνω τις . μικρός δέ καλέω ὡς ἀπό μικρός Φυλή ὁ Ἑβραῖος μέλλω φύω . τρεῖς δέ ὁ δέκα βασιλεύς καταλύω . διά δέ ὁ ὀφθαλμός ὁ πονηρία αὐτός καί ὁ πανοῦργος αἰνίζω , ὡς διά οὗτος ἐξαπατάω πολύς . διά δέ ὅς μέγας λαλέω στόμα ὁ ἀλαζονεία αὐτός καί ὁ ἐπαίρω ὑποφαίνω ὁ φρόνημα . ὁ δέ πόλεμος μετά ὁ ἅγιος ποιέω ὁ πᾶς ἐνδείκνυμι σπουδή δηλόω ὁ οἰκεῖος κακία καί βλασφημία ἅπας λαμβάνω κοινωνός . ὁ δέ κατά ὁ θεός βλασφημία ἐκεῖ - νόος ἐμφαντικός ὁ λόγος εἰς ὁ ὕψος λαλέω . ” ἐπί οὗτος ὁ προφήτης ἐπάγω “ θεωρέω ἠώς ὅς Θρόνοι τίθημι καί παλαιός ἡμέρα καθίζω , καί ὁ ἔνδυμα αὐτός λευκός ὡσεί χιών , καί ὁ θρίξ ὁ κεφαλή αὐτός ὡσεί ἔριον καθαρός , ὁ θρόνος αὐτός φλόξ πῦρ , ὁ τροχός αὐτός πῦρ φλέγω , ποταμός πυρός ἕλκω ἐκπορεύω ἔμπροσθεν αὐτός , χίλιοι χιλιάς λειτουργέω αὐτός καί μυρίος μυριάς παρίστημι αὐτός . κριτήριον καθίζω καί Βίβλος ἀνοίγω ὁ μέν οὖν εἴρω ποιέω ὁ κέρας οὐ ἐπί μακρός διαρκέω δείκνυμι ὁ Δανιήλ , ἠώς δέ ὁ αἰώνιος κριτήριον καθίζω , ἀντί ὁ κρίσις καιρός ἵστημι καί ὁ μνήμη ὁ ἕκαστος πράσσω ἀναπτύσσω . Βίβλος γάρ ὁ ἀναμιμνήσκω καλέω καί παλαιός ἡμέρα ὁ αἰώνιος . ὁ δέ λευκότης ὁ θρίξ καί ὁ ἔνδυμα ὁ καθαρός αὐτός πανταχόθεν καί ἄμωμον δείκνυμι . νάω δέ κατά συγχώρησις θεός δείκνυμι γίγνομαι ὁ παρά ὁ ἀντίχριστος εἰμί , καί οὐ ὡς ἀδυνατέω ὁ θεῖος φύσις οὗτος παύω ἢ μηδέ ὁ ἀρχή συγχωρέω γίγνομαι , ὁ χίλιοι χιλιάς ὁ λειτουργός καί ὁ μυρίος μυριάς ὁ παρίστημι εἰσάγω , καί ὁ πύρινος θρόνος καί ὁ ὅμοιος τροχός καί ὁ φλογόεις ποταμός . καί θεωρέω ἠώς ὅς ἀναιρέω ὁ θηρίον καί ὁ σῶμα αὐτός εἰς καῦσις δίδωμι πῦρ . διά γάρ ὁ μανία ὁ ἀντίχριστος ὁ ὅλος βασίλειος περιαιρέω . καί οὐ αὐτός ὁ θηρίον εἰς καῦσις δίδωμι , ἀλλά ὁ σῶμα αὐτός . ὁ γάρ θηρίον ὁ βασίλειος αἰνίσσομαι εἰκός εἰμί ἐν ὁ βασίλεια πολύς εἰμί καί ὁ θεός σέβω καί ἀρετή μέτειμι1 . οὖον οὗτος ἐν φημί εἰς καῦσις δίδωμι , ἀλλά ὁ κακία ἐργάτης καί ὁ ὁ σῶμα ἐπιθυμία ἔγκειμαι διά πᾶς καί μή τίς φρονέω πνευματικός . μετά δέ ὁ ὁ θηρίον ἀπώλεια ὁράω ὁ προφήτης φημί ὡς υἱός ἄνθρωπος ἔρχομαι ἐπί νεφέλη καί ἠώς ὁ παλαιός ὁ ἡμέρα φθάνω , ὅς καί δίδωμι λέγω ὁ ἀρχή καί ὁ τιμή καί ὁ βασίλειος , καί αὐτός δουλεύω ὁ λαός πᾶς καί ὁ γλῶσσα καί ὁ Φυλή , καί ὁ ἐξουσία αὐτός αἰώνιος εἰμί καί μῦς παρέρχομαι , καί ὁ βασίλειος αὐτός μή διαφθείρω . οὗτος σαφῶς ὁ δύο ἐπιφάνεια ὁ σωτήρ ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός προθεσπίζω . υἱός μέν γάρ ἄνθρωπος καλέω διά ὁ ἡμέτερος φύσις , ὅς προσλαμβάνω , ἐπί δέ ὁ νεφέλη ἐρχόμενος κατά ὁ ἐπαγγελία αὐτός εἶπον “ ὁράω ὁ υἱός ὁ ἄνθρωπος ἔρχομαι ἐπί ὁ νεφέλη ὁ οὐρανός .