joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 16.17
Ἰωάννης δὲ ὁ Βογᾶς ἐστάλη Πατζινάκους εἰς συμμαχίαν ἀγαγεῖν κατὰ τῶν Βουλγάρων , καὶ ὁ πατρίκιος Ῥωμανὸς ὁ Λακαπηνός , δρουγγάριος τῶν πλωίμων , ὡρίσθη μετὰ τοῦ στόλου παραπλεῖν , ἅμα μὲν εἰς συνεργίαν τοῦ τῶν σχολῶν δομεστίκου , ἅμα δὲ καί , εἰ ἀχθεῖεν σύμμαχοι παρὰ τοῦ Βογᾶ , διαπεραιώσασθαι σφᾶς . ἧκεν οὖν ὁ Βογᾶς μετὰ τῶν συμμάχων . στάσεως δ’ ἐμπεσούσης αὐτῷ τε καὶ τῷ Λακαπηνῷ , ὁρῶντες οἱ Πατζινάκοι αὐτοὺς πρὸς ἀλλήλους διαπληκτιζομένους καὶ ἀμελῶς περὶ τὴν αὐτῶν διακειμένους διάβασιν , εἰς τὰ ἑαυτῶν ἐπανήλθοσαν . οἱ μὲν οὖν οὕτω ταῦτά φασ καὶ τὴν ἧτταν τῶν Ῥωμαίων ἐντεῦθεν συμβῆνα ( ?? ) ἡ τυχόντων τῆς συμμαχίας , οἶ δὲ ἀλλοίως τὸ πρᾶγμα ἱστόρησαν · ἡττήσαντος γάρ φασι τοῦ Φώκα τοὺς βαρβάρους καὶ διώκοντος φήμην γενέσθαι ὡς ὁ δρουγγάριος τῶν πλωίμων ἄπεισι σὺν τῷ στόλῳ , τὴν βασιλείαν παραληψόμενος · τοῦτο δὲ τῷ δομεστίκῳ πεσὸν εἰς ἐκταράξαι αὐτόν , ὡς ἀποσχέσθαι μὲν τῆς διώξεως , ἐπανελθεῖν δ’ εἰς τὸν χάρακα , τὰ τῆς φήμης ἀκριβωσόμενον , κἀντεῦθεν παλίντροπον γενέσθαι τὸν πόλεμον · φυγεῖν μὲν γὰρ τοὺς Ῥωμαίους , τῆς μάχης οἰηθέντας τὴν εἰς τὸν χάρακα τοῦ δομεστίκου ἀπέλευσιν , τοὺς δὲ Βουλγάρους ἐκ τῆς φυγῆς ἐπαναστραφέντας διώκειν αὐτούς . τὴν δὲ πρὸς τὸν χάρακα τοῦ δομεστίκου ὑποστροφὴν τῆς βασιλείας ἐπιθυμίᾳ πεποίηκεν . ἐρῶν γὰρ αὐτῆς ἔσπευδεν , εἰ ἀληθὲς ἦν τὸ τὸν δρουγγάριουν ἀπιέναι , προκαταλαβεῖν αὐτὸς καὶ οἰκειώσασθαι τὴν ἀρχήν . μετὰ δὲ τὴν ἧτταν ἐπανελθόντων τοῦ τ’ ἑ Λακαπηνοῦ καὶ τοῦ Βογᾶ , ἐζητήθη τὰ μέσον αὐτῶν , καὶ κατεκρίθη ὁ Ῥωμανὸς πηρωθῆναι τὰ ὡς αἴτιος τῆς ἥττης ἢ κακούργως ἢ ῥᾳθύμως γενόμενος , ἀλλ’ ἐκεῖνον μὲν τῆς ψήφου ταύτης ἐξήρπασάν τινες μέγα παρὰ τῇ βασιλίσσῃ δυνάμενοι . ὁ δὲ Βούλγαρος Συμεὼν τῇ νίκῃ ἐξογκωθεὶς ἐπῄει κατὰ τῆς βασιλευούσης τῶν πόλεων . ἀντικατέστη δὲ αὐτῷ πάλιν ὁ τῶν σχολῶν δομέστικος ὁ Φωκᾶς , καὶ μάχης συγκροτηθείσης ἐν Κατασύρταις οἱ βάρβαροι ἥττηντο . πολλῶν δὲ καὶ τούτων περιφανῶν ἔρωτα τρεφόντων τῆς βασιλείας , μᾶλλον τῶν ἄλλων περὶ τὸν ταύτης ἐφλέγμαινεν ἔρωτα ὁ τῶν σχολῶν δομέστικος ὁ Φωκᾶς , πεποιθὼς μὲν καὶ ἑαυτῷ διὰ τὸ γένος καὶ διὰ τὴν ἰσχύν , οὐχ ἥκιστα δὲ τῷ παρακοιμωμένῳ Κωνσταντίνῳ τῷ ἐκτομίᾳ , τὰ πάντα τότε παρὰ τοῖς ἀνακτόροις ἰσχύοντι , οὗ ἐπ᾿ ἀδελφῇ κηδεστῆς έτύγχανεν ὤν . ταῦτα τοίνυν ὁρῶν ὁ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου παιδαγωγός , καὶ δείσας περὶ αὐτῷ , πείθει τοῦτον τὸν τοῦ στόλου δρουγγάριον τὸν εἰρημένου ῾Ρωμανὸν οἰκειώσασθαι καὶ φύλακα λακα προσλαβέσθαι . ἐγχαράττει τοίνυν βιβλίον ὁ Βασιλεὺς οἰκειόγραφον , καὶ στέλλει τῷ δρουγγαρίῳ . ὁ δὲ τοῦτο δεξάμενος ὑπέσχετο την τοῦ παρακοιμωμένου δυναστείαν , εἰ οἷόν τε , καθελεῖν . καί ποτε τοῦ παρακοιμωμένου , ἔνθα ὁ στόλος ὥρμιστο , παραγενομένου καὶ ἐπισπέρχοντος ἐκπλεῦσαι αὐτόν , ὁ Δρουγγάριος δουλικώτερον αὐτῷ προσυπήντησε , καὶ μεθ᾿ ὑποστολῆς ὡμίλει καὶ περὶ τὰς τριήρεις ἠρέμα πως προεβίβαζεν . ὡς δὲ τῇ ναυαρχίδι προςήγγισεν ἑτοίμους ἔχων ἄνδρας παρεπομενους αὐτῷ γενναίους τε καὶ πολλούς , “ ἄρατε τοῦτον ” εἶπεν . οἱ δὲ συσχόντες αὐτὸν εἰς τὴν τριήρη ἐνέθεντο , τῶν περὶ αὐτὸν αὐτίκα διασπαρέντων . τοῦτο τῇ βασιλίδι ἐνωτισθὲν εἰς θόρυβον αὐτὴν καὶ τοὺς ἐν τέλει ἐνέβαλε . πέμπει τοίνυν πρὸς τὸν ῾Ρωμανὸν ἐρωτῶσα τί ἂν εἴη τὸ γεγονός . ἀλλὰ τὸ ναυτικὸν λίθοις τοὺς πεμφθέντας ἐδίωξαν . τῇ δ᾿ ἑξῆς τὸν πατριάρχην ὁ βασιλεὺς μετακαλεςάμενος καὶ τὸν μάγιστρον Στέφανον ἔπεμψε τοὺς ἐκ τῶν βασιλείων τὴν αὐτοῦ μητέρα Κατάξοντας . τῆς δὲ τῷν υἱῷ προσφυείσης μετὰ δακρύων , εἰς οἶκτον ἐκεῖνος ἐκλίθη καὶ ἀφῆκεν αὐτήν , εἰς ἑαυτὸν δὲ τὴν ἐξουςίαν μετήνεγκε , καὶ προεχειρίσατο δομέστικον τῶν σχολῶν τὸν Γαριδᾶν ᾿Ιωάννην τὸν μάγιστρον . ὁ δὲ δρουγγάριος ὁ Λακαπηνός , ἐξαρτύσας τὸν στόλον ὥσπερ εἰς ναυμαχίαν κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ εὐαγγελισμοῦ τοῖς βασιλείοις προςέπλευσεν εἰς τὸν Βουκολέοντα . καὶ ὁ μὲν πατριάρ - χης καὶ ὁ μάγιστρος Στέφανος εὐθὺς ἐκ τῶν ἀνακτόρων ἐξέστησαν , ὁ δὲ Ῥωμανὸς ὅρκους τελέσας φρικωδεστάτου ’ς μήποτε κατὰ τοῦ βασιλέως φρονῆσαι μηδ’ ἐπιθέσθαι τῇ βασιλείᾳ , ἀνῆλθεν εἰς τὰ βασίλεια , καὶ εἰς τὸν ἐν τῷ Φάρῳ ναὸν τῷ Κωνσταντίνῳ συνεισελθὼν συνεισελθὼν καὶ πίστεις δούς τε καὶ μέγας ἑταιρειάρχης προβάλλεται . δὲ τῷ Φωκᾷ ὁ βασιλεὺς μὴ ἀθυμῆσαι μηδ’ ἀπογνῶναι , προσμεῖναι δὲ μικρόν , ὡς μελλούσης αὐτῷ γενέσθαι προνοίας μετὰ βραχύ . ὁ δὲ Ῥωμανὸς ἑαυτοῦ θυγατέρα Ἑλένην μνηστεύεται τῷ Κωνσταντίνῳ , καὶ τῇ τρίτῃ τοῦ πάσχα τετέλεστο τὰ γαμήλια , τοῦ πατριάρχου Νικολάου τὴν ἱερολογίαν ποιήσαντος , καὶ αὐτίκα τετίμηται βασιλεοπάτωρ ὁ Ῥωμανός , μέγας δ’ ἑταιρειάρχης Χριστοφόρος υἱός . ταῦτα δὲ μαθὼν ὁ Φωκᾶς τυραννίδι ἐπέθετο , Κωνσταντῖνον τὸν παρακοιμώμενον προσλαβόμενος καὶ ἑτέρους τῶν ἀρχόντων , καὶ διαβεβαιούμενος ὑπὲρ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου πράττειν πράττει . ὁ Ῥωμανὸς δὲ γραφὴν γεγραφὼς περιέχουσαν τῆς τοῦ Φώκα προφάσεως , καὶ ταύτην τῇ τοῦ βασιλέως ὑποσημασίᾳ καὶ χρυσῇ σφραγῖδι βεβαιωσάμενος , πέμπει ταύτην παρὰ τὸ μετὰ τοῦ Φώκα στράτευμα μετά τινος γυναίου ἑταιρικοῦ . κἀκεῖνο πολλοῖς τὴν χρυσοσήμαντον ὑποδεικνύον λάθρᾳ γραφὴν πολλοὺς καταλιπεῖν πεποίηκε τὸν Φωκᾶν καὶ προσχωρῆσαι τῷ βασιλεῖ . ὁ δὲ Φωκᾶς ἐν Χρυσοπόλει γενόμενος , καὶ καταλειφθεὶς ὑπὸ τοῦ μετ’ αὐτοῦ πλήθους τῷ βασιλεῖ προσφοιτήσαντος , ἐτράπετο εἰς φυγήν , καὶ ἔν τινι χωρίῳ γενόμενος , ὅπερ παρὰ τῶν ἐγχωρίων Γοηλέων συλλαμβάνεται , καὶ τυφλωθεὶς εἰσάγεται εἰς τὴν βασιλεύουσαν · καὶ τοῦτο τέλος τῇ αὐτοῦ τυραννίδι ἐγένετο . ἀλλὰ μὴν καὶ ἑτέρα ἐπιβουλὴ κατὰ τοῦ βασιλέως συνέστη · νεανίας γάρ τινες καθῆκαν κατ’ αὐτοῦ θηρῶντος , ἵν᾿ αὐτῷ ἐν τῇ θήρᾳ ἐπίθωνται . ἀλλ’ ἐγνώσθη τὸ βούλευμα , καὶ οἱ πρωτουργοὶ ἐκολάσδησαν . ἐξεβλήθη δὲ τῶν βασιλείων καὶ ἡ τοῦ βασιλέως μήτηρ Ζωή , ὡς ἐπιβουλεύουσα δῆθεν τῷ βασιλεοπάτορι , καὶ ἀπεκάρη ἐν τῇ τῆς ἁγίας Εὐφη - μίας μονῇ . τῇ δὲ εἰκοστῇ τετάρτῃ τοῦ Σεπτεμβρίου μηνὸς εἰς τὴν τοῦ Καίσαρος ἀξίαν ἀνήχθη ὁ Ῥωμανὸς καὶ κατὰ τὸν Δεκέμβριον τῷ τῆς βασιλείας διαδήματι τεταινίωτο παρὰ τοῦ πατριάρχου Νικολάου τοῦ Κωνσταντίνου δῆθεν ἐπιτροπῇ .
Lemmas: Ἰωάννης δέ ὁ Βογάς στέλλω Πατζινάκους εἰς συμμαχία ἄγω κατά ὁ Βουλγάρα , καί ὁ πατρίκιος Ῥωμανός ὁ Λακαπηνός , δρουγγάριος ὁ πλώϊμος , ὁρίζω μετά ὁ στόλος παραπλέω , ἅμα μέν εἰς συνεργία ὁ ὁ σχολή δομέστικος , ἅμα δέ καί , εἰμί ἄγω σύμμαχος παρά ὁ Βογάς , διαπεραιόω σφεῖς . ἵημι οὖν ὁ Βογάς μετά ὁ σύμμαχος . στάσις δέ ἐμπίτνω αὐτός τε καί ὁ Λακαπηνός , ὁράω ὁ πατζινακος αὐτός πρός ἀλλήλων διαπληκτίζομαι καί ἀμελής περί ὁ αὐτός διάκειμαι διάβασις , εἰς ὁ ἑαυτοῦ ἐπανέρχομαι . ὁ μέν οὖν οὗτος οὗτος φημί καί ὁ ἧσσα ὁ Ῥωμαῖος ἐντεῦθεν συμβαίνω ( ?? ) ὁ τυγχάνω ὁ συμμαχία , οἶς δέ ἀλλοίως ὁ πρᾶγμα ἱστορέω · ἡσσάομαι γάρ φημί ὁ Φώκη ὁ βάρβαρος καί διώκω φήμη γίγνομαι ὡς ὁ δρουγγάριος ὁ πλώϊμος ἄπειμι σύν ὁ στόλος , ὁ βασίλειος παραλαμβάνω · οὗτος δέ ὁ δομέστικος πίπτω εἰς ἐκταράσσω αὐτός , ὡς ἀπέχω μέν ὁ δίωξις , ἐπανέρχομαι δέ εἰς ὁ χάραξ , ὁ ὁ φήμη ἀκριβόω , ἐντεῦθεν παλίντροπος γίγνομαι ὁ πόλεμος · φεύγω μέν γάρ ὁ Ῥωμαῖος , ὁ μάχη οἴομαι ὁ εἰς ὁ χάραξ ὁ δομέστικος ἀπέλευσις , ὁ δέ Βούλγαρος ἐκ ὁ φυγή ἐπαναστρέφω διώκω αὐτός . ὁ δέ πρός ὁ χάραξ ὁ δομέστικος ὑποστροφή ὁ βασίλεια ἐπιθυμία ποιέω . ἐράω γάρ αὐτός σπεύδω , εἰμί ἀληθής εἰμί ὁ ὁ δρουγγάριος ἀφίημι , προκαταλαμβάνω αὐτός καί οἰκειόω ὁ ἀρχή . μετά δέ ὁ ἧσσα ἐπανέρχομαι ὁ τε ὅς Λακαπηνός καί ὁ Βογάς , ζητέω ὁ μέσος αὐτός , καί κατακρίνω ὁ Ῥωμανός πηρόω ὁ ὡς αἴτιος ὁ ἧσσα ἢ κακοῦργος ἢ ῥᾴθυμος γίγνομαι , ἀλλά ἐκεῖνος μέν ὁ ψῆφος οὗτος ἐξαρπάζω τις μέγας παρά ὁ βασίλισσα δύναμαι . ὁ δέ Βούλγαρος Συμεών ὁ Νίκη διογκώνω ἔπειμι κατά ὁ βασιλεύω ὁ πόλις . ἀντικαθίστημι δέ αὐτός πάλιν ὁ ὁ σχολή δομέστικος ὁ Φωκᾶς , καί μάχη συγκροτέω ἐν Κατασύρταις ὁ βάρβαρος ἡσσάομαι . πολύς δέ καί οὗτος περιφανής Ἔρως τρέφω ὁ βασίλεια , μᾶλλον ὁ ἄλλος περί ὁ οὗτος φλεγμαίνω Ἔρως ὁ ὁ σχολή δομέστικος ὁ Φωκᾶς , Πεποιθὼς μέν καί ἑαυτοῦ διά ὁ γένος καί διά ὁ ἰσχύς , οὐ ἥκιστος δέ ὁ παρακοιμώμενος Κωνσταντῖνος ὁ ἐκτομίας , ὁ πᾶς τότε παρά ὁ ἀνάκτορον ἰσχύω , ὅς ἐπί ἀδελφός κηδεστής τυγχάνω εἰμί . οὗτος τοίνυν ὁράω ὁ ὁ βασιλεύς Κωνσταντῖνος παιδαγωγός , καί δείδω περί αὐτός , πείθω οὗτος ὁ ὁ στόλος δρουγγάριος ὁ εἴρω Ῥωμανός οἰκειόω καί φύλαξ λακάω προσλαμβάνω . ἐγχαράσσω τοίνυν βιβλίον ὁ Βασιλεύς οἰκειόγραφος , καί στέλλω ὁ δρουγγάριος . ὁ δέ οὗτος δέχομαι ὑπισχνέομαι ὁ ὁ παρακοιμώμενος δυναστεία , εἰμί οἷος τε , καθαιρέω . καί ποτός ὁ παρακοιμώμενος , ἔνθα ὁ στόλος ὁρμίζω , παραγίγνομαι καί ἐπισπέρχω ἐκπλέω αὐτός , ὁ δρουγγάριος δουλικός αὐτός προσυπαντάω , καί μετά ὑποστολή ὁμιλέω καί περί ὁ τριήρης ἠρέμα πως προβιβάζω . ὡς δέ ὁ ναυαρχίς προάγω ἑτοῖμος ἔχω ἀνήρ παραπομένω αὐτός γενναῖος τε καί πολύς , “ ἀείρω οὗτος ” εἶπον . ὁ δέ συνέχω αὐτός εἰς ὁ τριήρης ἐντίθημι , ὁ περί αὐτός αὐτίκα διασπείρω . οὗτος ὁ βασιλίδι ἐνωτίζω εἰς θόρυβος αὐτός καί ὁ ἐν τέλος ἐμβάλλω . πέμπω τοίνυν πρός ὁ Ῥωμανός ἐρωτάω τίς εἄν εἰμί ὁ γίγνομαι . ἀλλά ὁ ναυτικόν λίθος ὁ πέμπω διώκω . ὁ δέ ἑξῆς ὁ πατριάρχης ὁ βασιλεύς μετακαλέω καί ὁ μάγιστρος Στέφανος πέμπω ὁ ἐκ ὁ βασίλειος ὁ αὐτός μήτηρ κατάγω . ὁ δέ τῷ υἱός προσφύω μετά δάκρυ , εἰς οἶκτος ἐκεῖνος κλίνω καί ἀφίημι αὐτός , εἰς ἑαυτοῦ δέ ὁ ἐξουςίαν μεταφέρω , καί προχειρίζω δομέστικος ὁ σχολή ὁ Γαριδᾶς Ἰωάννης ὁ μάγιστρος . ὁ δέ δρουγγάριος ὁ Λακαπηνός , ἐξαρτύω ὁ στόλος ὥσπερ εἰς ναυμαχία κατά ὁ ἡμέρα ὁ εὐαγγελισμός ὁ βασίλειος προπλέω εἰς ὁ βουκολέω . καί ὁ μέν πατριάρ - χέω καί ὁ μάγιστρος Στέφανος εὐθύς ἐκ ὁ ἄναξ ἐξίστημι , ὁ δέ Ῥωμανός Ὅρκος τελέω φρικώδης εἰς μήποτε κατά ὁ βασιλεύς φρονέω μηδέ ἐπιτίθημι ὁ βασίλεια , ἀνέρχομαι εἰς ὁ βασίλεια , καί εἰς ὁ ἐν ὁ Φάρος ναός ὁ Κωνσταντῖνος συνεισέρχομαι συνεισέρχομαι καί πίστις δίδωμι τε καί μέγας ἑταιρειάρχης προβάλλω . δέ ὁ Φωκᾶς ὁ βασιλεύς μή ἀθυμέω μηδέ ἀπογιγνώσκω , προσμένω δέ μικρός , ὡς μέλλω αὐτός γίγνομαι πρόνοια μετά βραχύς . ὁ δέ Ῥωμανός ἑαυτοῦ θυγάτηρ Ἑλένη μνηστεύω ὁ Κωνσταντῖνος , καί ὁ τρίτος ὁ πάσχα τελέω ὁ γαμήλιος , ὁ πατριάρχης Νικόλαος ὁ ἱερολογία ποιέω , καί αὐτίκα τιμάω βασιλεοπάτωρ ὁ Ῥωμανός , μέγας δέ ἑταιρειάρχης Χριστοφόρος υἱός . οὗτος δέ μανθάνω ὁ Φωκᾶς τυραννίς ἐπιτίθημι , Κωνσταντῖνος ὁ παρακοιμώμενος προσλαμβάνω καί ἕτερος ὁ ἄρχω , καί διαβεβαιόω ὑπέρ ὁ βασιλεύς Κωνσταντῖνος πράσσω πράσσω . ὁ Ῥωμανός δέ γραφή γράφω περιέχω ὁ ὁ Φώκη πρόφασις , καί οὗτος ὁ ὁ βασιλεύς ὑποσημασία καί χρύσεος σφραγίς βεβαιόω , πέμπω οὗτος παρά ὁ μετά ὁ Φώκη στράτευμα μετά τις γύναιον ἑταιρικός . ἐκεῖνος πολύς ὁ χρυσοσήμαντος ὑποδείκνυμι λάθρῃ γραφή πολύς καταλείπω ποιέω ὁ Φωκᾶς καί προσχωρέω ὁ βασιλεύς . ὁ δέ Φωκᾶς ἐν Χρυσόπολις γίγνομαι , καί καταλείπω ὑπό ὁ μετά αὐτός πλῆθος ὁ βασιλεύς προσφοιτάω , τρέπω εἰς φυγή , καί ἐν τις χωρίον γίγνομαι , ὅσπερ παρά ὁ ἐγχώριος Γοηλέων συλλαμβάνω , καί τυφλόω εἰσάγω εἰς ὁ βασιλεύω · καί οὗτος τέλος ὁ αὐτός τυραννίς γίγνομαι . ἀλλά μήv καί ἕτερος ἐπιβουλή κατά ὁ βασιλεύς συνίστημι · νεανίας γάρ τις καθίημι κατά αὐτός θήρ , ἵνα αὐτός ἐν ὁ θήρ ἐπιτίθημι . ἀλλά γιγνώσκω ὁ βούλευμα , καί ὁ πρωτουργός κολάζω . ἐκβάλλω δέ ὁ βασίλειος καί ὁ ὁ βασιλεύς μήτηρ Ζωή , ὡς ἐπιβουλεύω δῆθεν ὁ βασιλεοπάτωρ , καί ἀποκείρω ἐν ὁ ὁ ἅγιος Εύφη - μίας μονή . ὁ δέ εἰκοστός τέταρτος ὁ Σεπτέμβριος μείς εἰς ὁ ὁ Καῖσαρ ἄξιος ἀνάγω ὁ Ῥωμανός καί κατά ὁ Δεκέμβριος ὁ ὁ βασίλεια διάδημα ταινιωτός παρά ὁ πατριάρχης Νικόλαος ὁ Κωνσταντῖνος δῆθεν ἐπιτροπή .