joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 11.3
Τιβέριος δὲ πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ διὰ τοὺ ἔρωτας , οἶς ἀσελγῶς τε καὶ ἀναιδῶς ἐχρῆτο , τῶν εὐγενεστάτων καὶ ἀρρένων καὶ θηλειῶν , διεβάλλετο , καὶ διὰ τὸν τῆς Ἀγριππίνης τοῦ τε Δρούσου θάνατον ἐς ὠμότητα ἐλοιδορεῖτο . δοκοῦντες γὰρ οἷ ἄνθρωποι ὑπὸ τοῦ Σηιανοῦ πάντα τὰ κατ’ ἐκείνων πρότερον γίνεσθαι , ὡς κἀκείνους κτανθῆναι ἔμαθον μετὰ τὴν ἐκείνου φθοράν , ὑπερήλγησαν . τὸν δὲ δὴ Γάιον τὸν νεώτερον τῶν τοῦ Γερμανικοῦ παίδων ταμίαν ἀπέδειξε . τὸν γὰρ ἔγγονον τὸν Τιβέριον , ὅτι τε παιδίον ἦν καὶ ὅτι μὴ εἶναι τοῦ Δρούσου παῖς ὑπωπτεύετο , παρεώρα , τῷ Γαΐῳ δὲ ὡς καὶ μοναρχήσοντι προσεῖχεν . ἠγνόει γὰρ οὐδὲν τῶν κατὰ τὸν Γάιον , ἀλλὰ καὶ ἴφη ποτὲ αὐτῷ διαφερομένῳ πρὸς τὸν Τιβέριον ὅτι “ σύ τε τοῦτον ἀποκτενεῖς καὶ σὲ ἄλλοι . ” οὔτε δὲ ἕτερόν τινα ὁμοίως προσήκοντα ἑαυτῷ ἔχων , καὶ ἐκεῖνον εἰδὼς ἐσόμενον κάκιστον , ἀσμένως τὴν ἀρχήν , ὥς φασι , δέδωκεν αὐτῷ , ὅπως τῇ τοῦ Μου τῆς κακίας ὑπερβολῇ τὰ ἑαυτοῦ κρυφθείη καὶ τὸ πλεῖστον καὶ εὐγενέστατον τῆς βουλῆς φθαρῇ παρελθόντος αὐτοῦ . B λέγεται δὲ καὶ πολλάκις ἀναφθέγξασθαι τοῦτο δὴ τὸ ἀρχαῖον ἐμοῦ θανόντος γαῖα μιχθήτω πυρί , καὶ τὸν Πρίαμον μακαρίζειν ὅτι ἄρδην μετὰ τῆς πατρίδος καὶ τῆς βασιλείας ἀπώλετο . τοσοῦτον δὲ πλῆθος τῶν τε βουλευτῶν καὶ τῶν ἄλλων διέφθαρτο , ὥστε τοὺς τὰς ἡγεμονίας τῶν ἐθνῶν ἔχοντας ἀπορίᾳ τῶν αὐτοὺς διαδεξομένων ἀδιαδόχους εἶναι . οἶ μὲν οὖν ἄλλοι δι’ ἄλλας αἰτίας καὶ ψευδεῖς καὶ ἀληθεῖς ἐκτιννύοντο , Αἰμίλιος δὲ Σκαῦρος διὰ τραγῳδίαν ἀπέθανεν . Ἀτρεὺς μὲν γὰρ τὸ ποίημα ἦν , παρῄνει δὲ δὴ τῶν ἀρχομένων τινὶ τὴν τοῦ κρατοῦντος ἀβουλίαν φέρειν . μαθὼν οὖν ταῦτα ὁ Τιβέριος ἐπ’ αὐτὸν πεποιῆσθαι τὸ ἔπος ἐνόμισε , καὶ εἶπε “ κἀγὼ οὖν Αἴαντα αὐτὸν ποιήσω ” , καὶ αὐτοεντίᾳ ἀπολέσθαι αὐτὸν ἠνάγκασεν . ἐν τούτοις νεανίσκος τις Δροῦσος εἶναι λέγων περί τε τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν Ἰωνίαν ὤφθη . καὶ ἐδέξαντο αὐτὸν ἀσμένως αἱ πόλεις , καὶ κἂν ἐς τὴν Συρίαν προχωρήσας κατέσχε τὰ στρατόπεδα , εἰ μὴ ἐπιγνούς τις αὐτὸν συνέλαβε καὶ πρὸς τὸν Τιβέριον ἤγαγεν · ὁ δὲ ἐν Ἀντίῳ τοὺς τοῦ Γᾶ ἴου γάμους ἑώρταζεν . Ὁ Τίβερις δὲ τότε πολλὰ τῆς ‘Ρὠμης ἐπέκλυσεν ὥστε πλευσθῆναι , καὶ πυρὶ μυρία ἐφθάρη . εἰ δέ τι καὶ τὰ Αἰγυπτία πρὸς τοὺς Ῥωμαίους προσήκει , ὁ φοῖνιξ ἐκείνῳ τῷ ἔτει ὤφθη . καὶ ἔδοξε ταῦτα τὸν θάνατον τῷ Τιβερίῳ προσημαίνειν . ὃς ἐνόσησε μὲν πρὸ πλείονος χρόνου , οὔτε δὲ τὴν δίαιταν παρήλλαξεν οὔτε τοῖς ἰατροῖς ἐκέχρητο , διὰ τὸν τοῦ Θρασύλλου λόγον , ὅς πάνυ μὲν ἀκριβῶς ᾔδει καὶ τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ὥραν καθ’ ἣν τεθνήξεσθαι ἔμελλεν ὁ Τιβέριος , δὲ δέκα ἐνιαυτοὺς ἔτι βιώσεσθαι ἔλεγεν , ἔν ὡς ἐπὶ μακρότερον ζήσων μὴ ἐπειχθῇ πολλοὺς ἀποκτεῖναι . οἷα δ’ ἐν γήρᾳ καὶ νόσῳ μὴ ὀξείᾳ τοτὲ μὲν κατεπονεῖτο , τοτὲ δὲ ἀνερρώννυτο . κἀντεῦθεν ἐνίοτε μὲν ἥδοντο οἵ τε λοιποὶ καὶ ὁ Γάιος ὡς τελευτήσοντος , ἐνίοτε δὲ ὡς καὶ ζησομένου πεφόβηντο . δείσας οὖν ὁ Γάιος μὴ καὶ ἀνασωθῇ , οὔτε φαγεῖν αἰτήσαντι ἔδωκεν , ὡς τάχα βλαβησομένῳ , καὶ ἱμάτια πολλὰ καὶ παχέα ὡς θερμασίας δεομένῳ προσέβαλε , καὶ οὕτως ἀπέπνιξεν αὐτόν , ζήσαντα ἔτη ἑπτὰ πρὸς τοῖς ἑβδομήκοντα καὶ μῆνας τέσσαρας καὶ ἡμέρας ἐννέα , ἀφ’ ὧν δύο καὶ εἴκοσιν ἐνιαυτοὺς ἐμονάρχησε καὶ μῆνας ἑπτὰ καὶ ἡμέρας ἑπτά . μετήλλαξε δὲ τῇ εἰκοστῇ τοῦ Μαρτίου ἡμέρᾳ . Τούτου τῷ πεντεκαιδεκάτῳ ἔτει ἐβαπτίσθη ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός , ἐν δὲ τῷ ὀκτωκαιδεκάτῳ παρεδόθη καὶ ἐσταυρώθη καὶ ἀνέστη . ἱστορεῖ δὲ ὁ Εὐσέβιος τὸν Πιλάτον τῆς Ἰουδαίας τηνικαῦτα ἐπιτροπεύοντα γράψαι τὰ περὶ τοῦ κυρίου τῷ Τιβερίῳ , ἔθους ὄντος τοῖς τῶν ἐθνῶν ἄρχουσι τὰ παρὰ σφίσι καινοτομούμενα δηλοῦν τῷ τὴν μοναρχίαν ἰθύνοντι , ἵν’ αὐτῷ μηδὲν ἀγνοῆται τῶν παρ’ ἑκάστοις τῶν ἐθνῶν γινομένων . ἤδη γάρ φησι τῆς ἐκ νεκρῶν ἀναστάσεως τοῦ σωτῆρος ἡμῶν εἰς ἅπαντας ἐν πάσῃ τῇ Παλαιστίνῃ διαβεβοημένης , τὰ περὶ αὐτῆς ὁ Πιλάτος ἐκοινώσατο Τιβερίῳ τῷ αὐτοκράτορι , ὃς τάς τε ἄλλας αὐτοῦ πυθόμενος τερατείας καὶ ὡς μετὰ θάνατον ἐκ νεκρῶν ἀναστὰς θεὸς εἶναι παρὰ πλείστοις ἤδη πεπίστευται , ἀνήνεγκε μὲν τῇ συγκλήτῳ ταῦτα · ἐκείνη δὲ τὸν λόγον ἀπώσατο , ὅτι μὴ πρότερον αὐτὴ τοῦτο δοκιμάσασα ἦν , παλαιοῦ νόμου κεκρατηκότος μὴ ἄλλως τινὰ παρὰ Ῥωμαίοις θεοποιεῖσθαι μὴ οὐχὶ ψήφῳ τῆς συγκλήτου καὶ δόγματι . ταύτης δ’ οὖν ἀπωσαμένης τὸν περὶ τοὐ σωτῆρος ἡμῶν λόγον , τὸν Τιβέριον , ἣν καὶ πρῴην εἶχε γνώμην τηρήσαντα , μηδὲν ἄτοπον κατὰ τῆς τοῦ Χριστοῦ διδασκαλίας ἐπινοῆσαι . μάρτυρα δ’ ἐπὶ τούτοις παράγει Τερτθλιανὸν ὁ Εὐσέβιος , ἄνδρα Ῥωμαῖον καὶ ἔνα τῶν ἐν τῇ ῥώμῃ λαμπρῶν , ἐν συγγραφῇ τινι παρ’ αὐτοῦ ἐκτεθείσῃ Ῥωμαϊκῇ διαλέκτῳ , μεταβληθείσῃ δ’ εἰς τὴν Ἑλλάδα φωνήν , λέγοντα ταῦτα “ παλαιὸν ἦν δόγμα μηδένα θεὸν ὑπό του καθιεροῦσθαι πρὶν ὑπὸ τῆς συγκλήτου δοκιμασθῇ . ὁ Τιβέριος οὖν , ἐφ’ οὗ τὸ τῶν Χριστιανῶν ὄνομα εἰς τὸν κόσμον εἰσεληλύθει , ἀγγελθέντος αὐτῷ ἐκ Παλαιστίνης τοῦ δόγματος τούτου ἔνθα πρῶτον ἤρξατο , τῇ συγκλήτῳ ἀνεκοινώσατο , δῆλος δῆλος ὡς τῷ δόγματι ἀρέσκεται . ἡ δὲ σύγκλητος , ἐπεὶ οὐκ αὐτὴ δεδοκιμάκει , τοῦτο ἀπώσατο . ὁ δὲ ἐν τῇ αὐτοῦ γνώμῃ ἔμεινεν , ἀπειλήσας θάνατον τοῖς τῶν Χριστιανῶν κατηγόροις . ” ταῦτα ὁ Εὐσέβιος ἱστορεῖ τὸν Τιβέριον ποιῆσαι μαθόντα περὶ τῆς θεότητος τοῦ σωτῆρος ἡμῶν καὶ τῆς ἐκ νεκρῶν αὐτοῦ ἀναστάσεως , ἐκ τῆς τοῦ Τερτυλιανοῦ συγγραφῆς αὐτὰ ἐκλεξάμενος .
Lemmas: Τιβέριος δέ πρός ὁ ἄλλος καί διά ὅς Ἔρως , οἶς ἀσελγής τε καί ἀναιδής χράω , ὁ εὐγενής καί ἄρσην καί θῆλυς , διαβάλλω , καί διά ὁ ὁ Ἀγριππίνη ὁ τε Δροῦσος θάνατος εἰς ὠμότης λοιδορέω . δοκέω γάρ οἷ ἄνθρωπος ὑπό ὁ σεςανυς πᾶς ὁ κατά ἐκεῖνος πρότερος γίγνομαι , ὡς ἐκεῖνος κτείνω μανθάνω μετά ὁ ἐκεῖνος φθορά , ὑπεραλγέω . ὁ δέ δή Γάιος ὁ νέος ὁ ὁ Γερμανικός παῖς ταμίας ἀποδείκνυμι . ὁ γάρ ἔγγονος ὁ Τιβέριος , ὅτι τε παιδίον εἰμί καί ὅτι μή εἰμί ὁ Δροῦσος παῖς ὑποπτεύω , παροράω , ὁ Γάϊος δέ ὡς καί μοναρχέω προσέχω . ἀγνοέω γάρ οὐδείς ὁ κατά ὁ Γάιος , ἀλλά καί Ίφη ποτέ αὐτός διαφέρω πρός ὁ Τιβέριος ὅτι “ σῦς τε οὗτος ἀποκτείνω καί σύ ἄλλος . ” οὔτε δέ ἕτερος τις ὁμοίως προσήκω ἑαυτοῦ ἔχω , καί ἐκεῖνος εἰδοί εἰμί κακός , ἄσμενος ὁ ἀρχή , ὅς φημί , δίδωμι αὐτός , ὅπως ὁ ὁ Μου ὁ κακία ὑπερβολή ὁ ἑαυτοῦ κρύπτω καί ὁ πλεῖστος καί εὐγενής ὁ βουλή φθείρω παρέρχομαι αὐτός . B λέγω δέ καί πολλάκις ἀναφθέγγομαι οὗτος δή ὁ ἀρχαῖος ἐγώ θνῄσκω γαῖα μίγνυμι πῦρ , καί ὁ Πρίαμος μακαρίζω ὅτι ἄρδην μετά ὁ πατρίς καί ὁ βασίλεια ἀπόλλυμι . τοσοῦτος δέ πλῆθος ὁ τε βουλευτής καί ὁ ἄλλος διαφθείρω , ὥστε ὁ ὁ ἡγεμονία ὁ ἔθνος ἔχω ἀπορία ὁ αὐτός διαδέχομαι ἀδιάδοχος εἰμί . οἶς μέν οὖν ἄλλος διά ἄλλος αἴτιος καί ψευδής καί ἀληθής κτείνω , Αἰμίλιος δέ Σκαῦρος διά τραγῳδία ἀποθνῄσκω . Ἀτρεύς μέν γάρ ὁ ποίημα εἰμί , παραινέω δέ δή ὁ ἄρχω τις ὁ ὁ κράτος ἀβουλία φέρω . μανθάνω οὖν οὗτος ὁ Τιβέριος ἐπί αὐτός ποιέω ὁ ἔπος νομίζω , καί εἶπον “ ἐγώ οὖν Αἴας αὐτός ποιέω ” , καί αὐτοεντία ἀπόλλυμι αὐτός ἀναγκάζω . ἐν οὗτος νεανίσκος τις Δροῦσος εἰμί λέγω περί τε ὁ Ἑλλάς καί ὁ Ἰωνία ὁράω . καί δέχομαι αὐτός ἄσμενος ὁ πόλις , καί κἀν εἰς ὁ Συρία προχωρέω κατέχω ὁ στρατόπεδον , εἰμί μή ἐπιγιγνώσκω τις αὐτός συλλαμβάνω καί πρός ὁ Τιβέριος ἄγω · ὁ δέ ἐν Ἄντιον ὁ ὁ Γᾶ ἴον γάμος ἑορτάζω . ὁ Τίβερις δέ τότε πολύς ὁ ‘Ρὠμης ἐπικλύζω ὥστε πλέω , καί πῦρ μυρίος φθείρω . εἰμί δέ τίς καί ὁ Αἰγύπτιος πρός ὁ Ῥωμαῖος προσήκω , ὁ Φοῖνιξ ἐκεῖνος ὁ ἔτος ὁράω . καί δοκέω οὗτος ὁ θάνατος ὁ Τιβέριος προσημαίνω . ὅς νοσέω μέν πρό πλείων χρόνος , οὔτε δέ ὁ δίαιτα παραλλάσσω οὔτε ὁ ἰατρός χράομαι , διά ὁ ὁ Θράσυλλος λόγος , ὅς πάνυ μέν ἀκριβῶς οἶδα καί ὁ ἡμέρα καί ὁ ὥρα κατά ὅς θνῄσκω μέλλω ὁ Τιβέριος , δέ δέκα ἐνιαυτός ἔτι βιόω λέγω , ἐν ὡς ἐπί μακρός ζῶ μή ἐπείγω πολύς ἀποκτείνω . οἷος δέ ἐν γῆρας καί νόσος μή ὀξύς τοτέ μέν καταπονέω , τοτέ δέ ἀναρρώννυμι . ἐντεῦθεν ἐνίοτε μέν ἥδομαι ὁ τε λοιπός καί ὁ Γάιος ὡς τελευτάω , ἐνίοτε δέ ὡς καί ζῶ φοβέω . δείδω οὖν ὁ Γάιος μή καί ἀνασῴζω , οὔτε ἐσθίω αἰτέω δίδωμι , ὡς τάχα βλάπτω , καί ἱμάτιον πολύς καί παχύς ὡς θερμασία δήω προσβάλλω , καί οὕτως ἀποπνίγω αὐτός , ζάω ἔτος ἑπτά πρός ὁ ἑβδομήκοντα καί μείς τέσσαρες καί ἡμέρα ἐννέα , ἀπό ὅς δύο καί εἴκοσι ἐνιαυτός μοναρχέω καί μείς ἑπτά καί ἡμέρα ἑπτά . μεταλλάσσω δέ ὁ εἰκοστός ὁ Μάρτιος ἡμέρα . οὗτος ὁ πεντεκαιδέκατος ἔτος βαπτίζω ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , ἐν δέ ὁ ὀκτωκαιδέκατος παραδίδωμι καί σταυρόω καί ἀνίστημι . ἱστορέω δέ ὁ Εὐσέβιος ὁ Πιλᾶτος ὁ Ἰουδαῖος τηνικαῦτα ἐπιτροπεύω γράφω ὁ περί ὁ κύριος ὁ Τιβέριος , ἔθος εἰμί ὁ ὁ ἔθνος ἄρχω ὁ παρά ὅς καινοτομέω δηλόω ὁ ὁ μοναρχία ἰθύω , ἵνα αὐτός μηδείς ἀγνοέω ὁ παρά ἕκαστος ὁ ἔθνος γίγνομαι . ἤδη γάρ φημί ὁ ἐκ νεκρός ἀνάστασις ὁ σωτήρ ἐγώ εἰς ἅπας ἐν πᾶς ὁ Παλαιστίνη διαβοάω , ὁ περί αὐτός ὁ Πιλάτος κοινόω Τιβέριος ὁ αὐτοκράτωρ , ὅς ὁ τε ἄλλος αὐτός πυνθάνομαι τερατεία καί ὡς μετά θάνατος ἐκ νεκρός ἀνίστημι θεός εἰμί παρά πλεῖστος ἤδη πιστεύω , ἀναφέρω μέν ὁ σύγκλητος οὗτος · ἐκεῖνος δέ ὁ λόγος ἀπωθέω , ὅτι μή πρότερος αὐτός οὗτος δοκιμάζω εἰμί , παλαιός νόμος κρατέω μή ἄλλως τις παρά Ῥωμαῖος θεοποιέω μή οὐ ψῆφος ὁ σύγκλητος καί δόγμα . οὗτος δέ οὖν ἀπωθέω ὁ περί ὁ σωτήρ ἐγώ λόγος , ὁ Τιβέριος , ὅς καί πρώην ἔχω γνώμη τηρέω , μηδείς ἄτοπος κατά ὁ ὁ Χριστός διδασκαλία ἐπινοέω . μάρτυς δέ ἐπί οὗτος παράγω Τερτθλιανὸν ὁ Εὐσέβιος , ἀνήρ Ῥωμαῖος καί νάω ὁ ἐν ὁ ῥώμη λαμπρός , ἐν συγγράφω τις παρά αὐτός ἐκτίθημι Ῥωμαϊκός διάλεκτος , μεταβάλλω δέ εἰς ὁ Ἑλλάς φωνή , λέγω οὗτος “ παλαιός εἰμί δόγμα μηδείς θεός ὑπό ὁ καθιερόω πρίν ὑπό ὁ σύγκλητος δοκιμάζω . ὁ Τιβέριος οὖν , ἐπί ὅς ὁ ὁ Χριστιανός ὄνομα εἰς ὁ κόσμος εἰσέρχομαι , ἀγγέλλω αὐτός ἐκ Παλαιστίνη ὁ δόγμα οὗτος ἔνθα πρῶτος ἄρχω , ὁ σύγκλητος ἀνακοινόω , δῆλος δῆλος ὡς ὁ δόγμα ἀρέσκω . ὁ δέ σύγκλητος , ἐπεί οὐ αὐτός δοκιμάζω , οὗτος ἀπωθέω . ὁ δέ ἐν ὁ αὐτός γνώμη μένω , ἀπειλέω θάνατος ὁ ὁ Χριστιανός κατήγορος . ” οὗτος ὁ Εὐσέβιος ἱστορέω ὁ Τιβέριος ποιέω μανθάνω περί ὁ θεότης ὁ σωτήρ ἐγώ καί ὁ ἐκ νεκρός αὐτός ἀνάστασις , ἐκ ὁ ὁ τερτυλιανω συγγραφεύς αὐτός ἐκλέγω .