joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 3.5
Καὶ τούτου δὲ παρελθόντος εἰς τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ τοῦ μετῆλθεν ἡ βασιλεία Βαλτάσαρ καλούμενον , καθ’ οὗ Κῦρος μετὰ Περσῶν τε καὶ Μηδῶν ἐστράτευσεν . οὗτος γοῦν πότον ποιήσας τοῖς μεγιστᾶσιν αὐτοῦ , καὶ μετὰ τῶν παλλακῶν κατακείμενός τε καὶ φεθυσκόμενος , ἐκέλευσεν ἐνεχθῆναι τὰ σκεύη τὰ ἱερὰ ἃ ἐξ Ἱεροσολύμων ὁ Ναβουχοδονόσορ ἐσύλησεν καὶ τοῖς οἰκείοις θεοῖς ἀνατέθεικε · κομισθέντων δ’ ἐκείνων , οἶς ὁ πατὴρ αὐτοῦ οὐκ ἐχρήσατο , αὐτὸς ἐκέχρητο τούτοις , καὶ μεταξὺ πίνων ἐβλασφήμει κατὰ τοῦ θεοῦ . ὁρᾷ τοίνυν ἀστράγαλον ἐκ τοῦ τοίχου προΪόντα χειρὸς ἀνθρωπίνης καὶ γράφοντα ἐπὶ τὸ κανίαμα τοῦ τοίχου · καὶ ἐξέστη , καὶ ἡ μορφὴ αὐτοῦ ἠλλοιώθη . καὶ τοὺς Χαλδαίους καὶ τοὺς μάγους καλέσας τὴν τῶν γραμμάτων ἀπῄτει δήλωσιν , καὶ ἀμοιβὰς μεγάλας δώσειν ἐκήρυξε τῷ σαφηνίσοντι τὴν σημασίαν αὐτῶν · ἀλλ’ ἦσαν ἄγνωστα πᾶσι τὰ γεγραμμένα . ἀθυμοῦντα δὲ τὸν βασιλέα καὶ τεταραγμένον ἔδουσα ἡ μάμμη αὐτοῦ ἔφη ὡς “ εἰ μεταπεμφθῇ Βαλτάσαρ ὁ Ἰουδαῖος , ὅς καὶ τῷ Ναβουχοδονόσορ πολλὰ ἐσήμανεν ἃ ἕτερος οὐδεὶς ἐκφράσαι ἠδύνατο , ἐκεῖνός σοι τὸ ἀπόρρητον τούτων τῶν συλλαβῶν σημανεῖ · ἔστι γὰρ πνεῦμα ἅγιον θεοῦ ἐν αὐτῷ . αὐτίκα τοίνυν καλέσας Βαλτάσαρ τὸν Δανιὴλ ὁ κρατῶν ἠξίου δηλοῦν αὐτῷ περὶ τῶν γραμμάτων , καὶ μὴ ὑποσταλῆναι , κἂν εἴη σκυθρωπὸν τὸ ὑπ’ αὐτῶν σημαινόμενον · καὶ γέρας δώσειν αὐτῷ ἐπηγγέλλετο πορφύραν ἐνδεδύσθαι καὶ περιαυχένιον χρύσεον , καὶ τὸ τρίτον τῆς ἀρχῆς μέρος . Δανιὴλ δὲ τὰς μὲν δωρεὰς παρῃτεῖτο , μηνύειν δ’ ἔλεγε τὰ γεγραμμένα αὐτῷ τοῦ βίου καταστροφήν , ὅτι μηδ’ οἶς ὁ πατὴρ αὐτοῦ δι’ ἀσέβειαν ἐκολάσθη ἐσωφρονίσθη αὐτός , ἀλλὰ τοῖς σκεύεσι τοῦ θεοῦ μετὰ τῶν παλλακῶν εἰς διακονίαν ἐχρήσατο . τὰ μὲν οὖν γράμματα ἀνεγίνωσκεν οὕτως ‘‘μανὴ θεκὲλ φαρές , ” τὴν δὲ τούτων σημασίαν ἑρμηνεύων ἔλεγεν “ ἠρίθμησεν ὁ θεὸς τὸν χρόνον τῆς ζωῆς σου καὶ τῆς ἀρχῆς σου , καὶ εἰς ἄγαν βραχὺ περιἐστη . ” ἐξελληνιζομένη γὰρ ἡ λέξις λέγοιτ’ ἂν ἀριθμός . οὕτω μὲν οὖν ἡρμήνευσε τὸ μανή , τὸ δέ γε θεκὲλ σημαίνειν ἔφη σταθμόν . στήσας οὑν τὸν ὅρον τῆς βασιλείας σου ὁ θεός , καταφέρεσθαι ταύτην δηλοῖ καὶ κεκλάσθαι · ” καὶ κλάσμα τὸ θεκὲλ σημαίνει καθ’ Ἑλλάδα διάλεκτον . τὸ δὲ φαρὲς διαίρεσιν ἑρμηνεύων ὁ προφήτης , τοῦτο γὰρ εἰς Ἕλληνα φωνὴν ἡ λέξις μεταγομένη δηλοῖ , διαιρεθῆναι τὴν βασιλείαν αὐτοῦ ἔλεγεν εἰς Πέρσας καὶ Μήδους παρὰ θεοῦ . τὰ μὲν οὖν ἐν τῷ τοίχῳ γεγραμμένα οὕτως ἀνέγνω ὁ Δανιήλ , καὶ τοιαύτην τὴν τῶν συλλαβῶν ἐκείνων ἐποιήσατο σύγκρισιν , τὴν ἑρμηνείαν δηλαδή · τὸν δὲ βασιλέα λύπη κατέσχε . καὶ μετ᾿ ὀλίγον ἡ τοῦ προφήτου ἐκβέβηκε πρόρρησις , Κύρου τοῦ Περσῶν βασιλέως ἐπ’ αὐτὸν ἐλάσαντος , ὑφ’ οὗ ἥ τε Βαβυλὼν ἐλήφθη καὶ ὁ Βαλτάσαρ ἐν τῇ ἁλώσει ἀνῄρητο . εἶσί δ’ οἳ κατὰ τὴν νύκτα ἐκείνην , καθ’ ἣν τὸν ἀστράγαλον τὸν γράφοντα ἐθεάσατο , φασὶ καὶ τὴν πόλιν αἱρεθῆναι κἀκεῖνον ἀναιρεθῆναι . Μετὰ δὲ τὴν τῆς Βαβυλῶνος ἅλωσιν ὁ προφήτης Δανιὴλ παρὰ Δαρείου τοῦ Μήδου , ὃς καὶ Κυαξάρης ὠνόμαστο καὶ μητράδελφος ἦν τοῦ Κύρου , υἷός ὢν Ἀστυάγους τοῦ βασιλεύσαντος Μήδων , εἰς Μηδίαν μετήνεκτο καὶ πάσης ἠξιοῦτο τιμῆς . οὕτω δ᾿ ἔχων ἐφθονήθη παρὰ τῶν ἐν Μήδοις ὑπερεχόντων , καὶ μηχανῶνται τρόπον καθ’ ὃν ἤλπισαν ἀπολέσαι αὐτόν . ὁρῶντες γὰρ αὐτὸν τρὶς τῆς ἡμέρας προσευχόμενον τῷ θεῷ , προσίασι τῷ Κυαξάρῃ τῷ καὶ Δαρείῳ , ἐξιοῦντες αὐτὸν θεῖναι νόμον ἔν ἐπὶ τριάκοντα ἡμέρας μή τις ἢ τοῖς θεοῖς προσευχόμενος εἴη μήτ’ αὐτοῦ τοῦ βασιλέως δεόμενος , καὶ τὸν μὴ τὸν νόμον φυλάξαντα εἰς τὸν τῶν λεόντων λάκκον ἐμβάλλεσθαι . ὁ δὲ τὸ κατὰ τοῦ Δανιὴλ παρ’ αὐτῶν τυρευόμενον ἀγνοήσας προυτεθείκει πρόγραμμα τὰ εἰρημένα διαταττόμενον . οἱ μὲν οὑν ἄλλοι ἠρέμουν κατὰ τὸ θέσπισμα , Δανιὴλ δὲ κατὰ τὸ ἔθος αὐτοῦ ηὔχετο τῷ θεῷ . καὶ οἱ σατράπαι κατεῖπον αὐτοῦ πρὸς τὸν βασιλέα , καὶ κατὰ τὸν νόμον ἀπῄτουν εἰς τὸν λάκκον αὐτὸν τῶν λεόντων ἐμβάλλεσθαι . βληθέντος δ’ ἐκεῖ τοῦ προφήτου , τὸν ἐπὶ τοῦ στομίου λίθον σφραγίσας ὁ βασιλεὺς ἀνεχώρησεν . ἀγωνιῶν δὲ καὶ ἀλγῶν ἄϋπνος τὴν νύκτα διήγαγεν · ἤλπιζε μὲν γὰρ μὴ βλαβήσεσθαι τὸν Δανιὴλ ὑπὸ τῶν θηρίων , εἰδὼς ὅτι πνεῦμα ἅγιον θεοῦ ἐστιν ἐν αὐτῷ , ἀλλ’ ὅμως δειλιῶν ἠγωνία μή τι αὐτῷ συμβαίη κακόν , μὴ πάνυ γινώσκων οἴα βάρβαρος τὴν δύναμιν τοῦ θεοῦ . ἄρτι δ’ ἡμέρας ἀναλαμψάσης τῷ λάκκῳ ἐπέστη καὶ ἐκάλει τὸν Δανιήλ · ὁ δὲ ἀπεκρίνατο · καὶ ὁ βασιλεὺς ἀνελκυσθῆναι τὸν προφήτην αὐτίκα ἐκέλευσε , καὶ ἀθιγῆ τοῦτον καὶ σῷον βλέπων ἐξίστατο . τῶν δὲ κατειπόντων αὐτοῦ τροφῆς κεκορεσμένους εἶναι λεγόντων τοὺς λέοντας καὶ διὰ τοῦτο μὴ θίξαι τοῦ Δανιὴλ , μισήσας αὐτοὺς τῆς πονηρίας ὁ βασιλεύς , καὶ τὸ κατὰ τοῦ προφήτου μηχάνημα καὶ τὸν δόλον ἐκείνων συνείς , δαψιλῆ παρατεθῆναι τροφὴν τοῖς θηρίοις προσέταξε , κεκορεσμένων δ᾿ ἤ δὴ τοὺς τοῦ προφήτου κατηγόρους εἰς τὸν λάκκον τῶν θηρῶν ἐμβληθῆναι προσέταξεν , ἔνα γνῶμεν εἰπών εἰ διὰ κόρον αὐτῶν οἱ λέοντες οὐ προσψαύσουσι.’ διασπαραχθέντων δ’ εὐθὺς τῶν πονηρῶν ἐκείνων ἀνδρῶν δῆλον ἅπασι γέγονεν ὡς θεία τις δύναμις τὸν Δανιὴλ συνετήρησε , τοὺς θῆρας φιμώσασα . διὸ καὶ τὸν τοῦ προφήτου θεὸν ὁ βασιλεὺς ἐμεγάλυνε , κἀκεῖνον ἐν τιμῇ πεποίητο πλείονι .
Lemmas: καί οὗτος δέ παρέρχομαι εἰς ὁ ἀδελφός αὐτός ὁ μετέρχομαι ὁ βασίλειος Βαλτάσαρ καλέω , κατά ὅς Κῦρος μετά Πέρσης τε καί Μῆδος στρατεύω . οὗτος γοῦν πότος ποιέω ὁ μεγιστάν αὐτός , καί μετά ὁ παλλακή κατάκειμαι τε καί φεθυσκω , κελεύω φέρω ὁ σκεῦος ὁ ἱερόv ὁ ἐκ Ἱερουσαλήμ ὁ Ναβουχοδονόσορ συλάω καί ὁ οἰκέω θεός ἀνατίθημι · κομίζω δέ ἐκεῖνος , οἶς ὁ πατήρ αὐτός οὐ χράω , αὐτός χράομαι οὗτος , καί μεταξύ πίνω βλασφημέω κατά ὁ θεός . ὁράω τοίνυν ἀστράγαλος ἐκ ὁ τοῖχος πρόειμι χείρ ἀνθρώπινος καί γράφω ἐπί ὁ κανίαμα ὁ τοῖχος · καί ἐξίστημι , καί ὁ μορφή αὐτός ἀλλοιόω . καί ὁ Χαλδαῖος καί ὁ μάγος καλέω ὁ ὁ γράμμα ἀπαιτέω δήλωσις , καί ἀμοιβή μέγας δίδωμι κηρύσσω ὁ σαφηνίζω ὁ σημασία αὐτός · ἀλλά εἰμί ἄγνωστος πᾶς ὁ γράφω . ἀθυμόω δέ ὁ βασιλεύς καί ταράσσω ἐσθίω ὁ μάμμη αὐτός φημί ὡς “ εἰμί μεταπέμπω Βαλτάσαρ ὁ Ἰουδαῖος , ὅς καί ὁ Ναβουχοδονόσορ πολύς σημαίνω ὁ ἕτερος οὐδείς ἐκφράζω δύναμαι , ἐκεῖνος σύ ὁ ἀπόρρητος οὗτος ὁ συλλαβή σημαίνω · εἰμί γάρ πνεῦμα ἅγιος θεός ἐν αὐτός . αὐτίκα τοίνυν καλέω Βαλτάσαρ ὁ Δανιήλ ὁ κράτος ἀξιόω δηλόω αὐτός περί ὁ γράμμα , καί μή ὑποστέλλω , κἀν εἰμί σκυθρωπός ὁ ὑπό αὐτός σημαίνω · καί γέρας δίδωμι αὐτός ἐπαγγέλλω πορφύρα ἐνδύω καί περιαυχένιος χρύσεος , καί ὁ τρίτος ὁ ἀρχή μέρος . Δανιήλ δέ ὁ μέν δωρεά παραιτέομαι , μηνύω δέ λέγω ὁ γράφω αὐτός ὁ βίος καταστροφή , ὅτι μηδέ οἶς ὁ πατήρ αὐτός διά ἀσέβεια κολάζω σωφρονίζω αὐτός , ἀλλά ὁ σκεῦος ὁ θεός μετά ὁ παλλακή εἰς διακονία χράω . ὁ μέν οὖν γράμμα ἀναγιγνώσκω οὕτως ‘‘μανὴ θεκέλ Φαρές , ” ὁ δέ οὗτος σημασία ἑρμηνεύω λέγω “ ἀριθμέω ὁ θεός ὁ χρόνος ὁ ζωή σύ καί ὁ ἀρχή σύ , καί εἰς ἄγαν βραχύς περιίστημι . ” ἐξελληνίζω γάρ ὁ λέξις λέγω εἄν ἀριθμός . οὗτος μέν οὖν ἑρμηνεύω ὁ μαίνομαι , ὁ δέ γε θεκέλ σημαίνω φημί σταθμός . ἵστημι ἐν ὁ ὅρος ὁ βασίλεια σύ ὁ θεός , καταφέρω οὗτος δηλόω καί κλάω · ” καί κλάσμα ὁ θεκέλ σημαίνω κατά Ἑλλάς διάλεκτος . ὁ δέ Φαρές διαίρεσις ἑρμηνεύω ὁ προφήτης , οὗτος γάρ εἰς Ἕλλην φωνή ὁ λέξις μετάγω δηλόω , διαιρέω ὁ βασίλειος αὐτός λέγω εἰς Πέρσης καί Μῆδος παρά θεός . ὁ μέν οὖν ἐν ὁ τοῖχος γράφω οὕτως ἀναγιγνώσκω ὁ Δανιήλ , καί τοιοῦτος ὁ ὁ συλλαβή ἐκεῖνος ποιέω σύγκρισις , ὁ ἑρμηνεία δηλαδή · ὁ δέ βασιλεύς λύπη κατέχω . καί μετά ὀλίγος ὁ ὁ προφήτης ἐκβαίνω πρόρρησις , Κῦρος ὁ Πέρσης βασιλεύς ἐπί αὐτός ἐλαύνω , ὑπό ὅς ὅς τε Βαβυλών λαμβάνω καί ὁ Βαλτάσαρ ἐν ὁ ἁλίσκομαι ἀναιρέω . ἔρχομαι δέ ἕ κατά ὁ νύξ ἐκεῖνος , κατά ὅς ὁ ἀστράγαλος ὁ γράφω θεάομαι , φημί καί ὁ πόλις αἱρέω ἐκεῖνος ἀναιρέω . μετά δέ ὁ ὁ Βαβυλών ἅλωσις ὁ προφήτης Δανιήλ παρά Δαρεῖος ὁ Μῆδος , ὅς καί Κυαξάρης ὀνομάζω καί μητράδελφος εἰμί ὁ Κῦρος , υἱός εἰμί Ἀστυάγης ὁ βασιλεύω Μῆδος , εἰς Μηδία μεταφέρω καί πᾶς ἀξιόω τιμή . οὗτος δέ ἔχω φθονέω παρά ὁ ἐν Μῆδος ὑπερέχω , καί μηχανάομαι τρόπος κατά ὅς ἐλπίζω ἀπόλλυμι αὐτός . ὁράω γάρ αὐτός τρίς ὁ ἡμέρα προσεύχομαι ὁ θεός , πρόσειμι ὁ Κυαξάρης ὁ καί Δαρεῖος , ἐξιόω αὐτός τίθημι νόμος ἐν ἐπί τριάκοντα ἡμέρα μή τις ἢ ὁ θεός προσεύχομαι εἰμί μήτε αὐτός ὁ βασιλεύς δήω , καί ὁ μή ὁ νόμος φυλάζω εἰς ὁ ὁ λέων λάκκος ἐμβάλλω . ὁ δέ ὁ κατά ὁ Δανιήλ παρά αὐτός τυρεύω ἀγνοέω προτίθημι πρόγραμμα ὁ εἴρω διατάσσω . ὁ μέν ἐν ἄλλος ἠρεμέω κατά ὁ θέσπισμα , Δανιήλ δέ κατά ὁ ἔθος αὐτός εὔχομαι ὁ θεός . καί ὁ σατράπης κατεῖπον αὐτός πρός ὁ βασιλεύς , καί κατά ὁ νόμος ἀπαιτέω εἰς ὁ λάκκος αὐτός ὁ λέων ἐμβάλλω . βάλλω δέ ἐκεῖ ὁ προφήτης , ὁ ἐπί ὁ στόμιον λίθος σφραγίζω ὁ βασιλεύς ἀναχωρέω . ἀγωνία δέ καί ἄλγος ἄϋπνος ὁ νύξ διάγω · ἐλπίζω μέν γάρ μή βλάπτω ὁ Δανιήλ ὑπό ὁ θηρίον , εἰδοί ὅτι πνεῦμα ἅγιος θεός εἰμί ἐν αὐτός , ἀλλά ὅμως δειλιάω ἀγωνιάω μή τίς αὐτός συμβαίνω κακός , μή πάνυ γιγνώσκω οἶος βάρβαρος ὁ δύναμις ὁ θεός . ἄρτι δέ ἡμέρα ἀναλάμπω ὁ λάκκος ἐφίστημι καί καλέω ὁ Δανιήλ · ὁ δέ ἀποκρίνω · καί ὁ βασιλεύς ἀνέλκω ὁ προφήτης αὐτίκα κελεύω , καί ἀθιγής οὗτος καί σῶς βλέπω ἐξίστημι . ὁ δέ κατερέω αὐτός τροφή κορέννυμι εἰμί λέγω ὁ λέων καί διά οὗτος μή θιγγάνω ὁ Δανιήλ , μισέω αὐτός ὁ πονηρία ὁ βασιλεύς , καί ὁ κατά ὁ προφήτης μηχάνημα καί ὁ δόλος ἐκεῖνος συνίημι , δαψιλής παρατίθημι τροφή ὁ θηρίον προστάσσω , κορέννυμι δέ ἤ δή ὁ ὁ προφήτης κατήγορος εἰς ὁ λάκκος ὁ θήρ ἐμβάλλω προστάσσω , νάω γιγνώσκω εἶπον εἰμί διά κόρος αὐτός ὁ λέων οὖον προσψαύω διασπαράσσω δέ εὐθύς ὁ πονηρός ἐκεῖνος ἀνήρ δῆλος ἅπας γίγνομαι ὡς θεῖος τις δύναμις ὁ Δανιήλ συντηρέω , ὁ θήρ φιμόω . διό καί ὁ ὁ προφήτης θεός ὁ βασιλεύς μεγαλύνω , ἐκεῖνος ἐν τιμή ποιέω πλείων .