joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 7.14
Τότε μὲν οὖν δικτάτωρος γενομένου Λαρκίου οὐ - ’δεν ὁ δῆμος ἐνεωτέρισεν , ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς ὅπλοις ἐγένοντο . τῶν δὲ Λατίνων ἡσυχίαν ἀγόντων ἐπὶ συνθήκαις , οἱ δανεισταὶ τοὺς ὀφειλέτας μετεχειρίζοντο βιαιότερον , καὶ ὁ δῆμος αὖθις ἐστασίαζε διὰ τοῦτο , ὥστε καὶ εἰς τὸ συνέδριον συνδραμεῖν · καὶ πάντες ἂν ὑπὸ τῶν εἰσπεσόντων ἐν αὐτῷ διεφθάρησαν , εἰ μή τινες τοὺς Οὐολούσκους εἰς τὴν χώραν ἐμβαλεῖν ἤδη κατήγγειλαν . πρὸς δὲ τὴν τοιαύτην ἀγγελίαν ὁ δῆμος ἠρέμησεν , οὐχὶ φεισάμενος τῆς βουλῆς , ἀλλ’ ὡς ὑπὸ τῶν πολεμίων ὅσον οὔπω φθαρησομένης . διὸ οὔτε τοῦ τείχους ἔθεντο φυλακὴν οὔτε τινὰ παρεῖχον βοήθειαν , μέχρις ὁ Σερουίλιος τούς τε ἐξ ὑπερημερίας κρατουμένους ἀφῆκε , καὶ ἄδειαν τῶν εἰσπράξεων καθ’ ὅσον στρατεύοιντο ἐψηφίσατο , καὶ κουφίσαι τὰ χρέα ὑπέσχετο . τότε μὲν οὖν διὰ ταῦτα τοῖς πολεμίοις ἐπεξελθόντες ἐνίκησαν · μήτε δὲ τῶν χρεῶν κουφισθέντες μήτ’ ἄλλου μηδενὸς τυχόντες ἐπιεικοῦς , καὶ πάλιν ἐθορύβουν τε καὶ ὠργίζοντο , καὶ κατὰ τῆς βουλῆς καὶ τῶν στρατηγῶν ἐστασίαζον . Πολέμου δὲ αὖθις ἐπενεχθέντος οἱ μὲν στρατη - γοῖ χρεῶν ἀποκοπὰς ἐψηφίζοντο , ἠναντιώθησαν δ ἕτεροι · διὸ καὶ δικτάτωρ ἐρρήθη Οὐαλέριος Μάρκος , ἐκ τῆς Ποπλικόλα συγγενείας γενόμενος καὶ τῷ πλήθει φιλούμενος · ἔνθεν τοι τοσοῦτοι καὶ οὕτω προθύμως , ἐπεὶ αὐτοῖς καὶ ἆθλα ὑπέσχετο , συνελέγησαν , ὡς καὶ τῶν Σαβίνων κρατῆσαι καὶ τῶν συμμαχούντων αὐτοῖς Οὐολούσκων καὶ Αἰκουῶν . ἐπὶ τούτοις ἄλλας τε τῷ Οὐαλερίῳ ὁ δῆμος τιμὰς ἐψηφίσατο καὶ Μάξιμον ἐπωνόμασεν ἐξελληνιζόμενον δὲ μέγιστον σημαίνει τὸ ὄνομα . ὁ δὲ θέλων τῷ δήμῳ χαρίσασθαι πολλὰ διειλέχθη τῇ γερουσίᾳ , ἀλλ’ οὐκ ἔσχε ταύτην πειθήνιον . διὸ σὺν ὀργῇ ἐκπηδήσας τοῦ συνεδρίου , δημηγορήσας τε πρὸς τὸν δῆμον πολλὰ κατὰ τῆς βουλῆς τὴν ἡγεμονίαν ἀπείπατο . καὶ ὁ δῆμος ἔτι μᾶλλον εἰς στάσιν ἠρέθιστο . οἱ γὰρ δανεισταί , τῆς περὶ τὰ συμβόλαια ἀκριβείας ἐχόμενοι καὶ μή τι τοῖς ὀφλοῦσιν ἐνδιδόντες , τοῦ ἀκριβοῦς τε διήμαρτον καὶ πολλῶν ἑτέρων ἀπέτυχον . ἡ γὰρ πενία καὶ ἡ ἐκ ταύτης ἀπόνοια κακόν ἐστι βίαιον , εἰ δὲ καὶ τὸ πλῆθος προσλάβοι , καὶ δυσμαχώτατον . πλείστων γοῦν δεινῶν τοῖς Ῥωμαίοις αἰτία ἡ τότε τῶν δυνατωτέρων πρὸς τοὺς ὑποδεεστέρους ἀκρίβεια γέγονεν . ὡς γὰρ ταῖς στρατείαις τε τὸ στρατιωτικὸν ἐπιέζετο καὶ πολλὰ πολλάκις ἐλπίσαν σαφῶς ἐξηπάτητο , καὶ παρὰ τῶν δανειστῶν οἱ ὀφειλέται ὑβρίζοντο καὶ ᾐκίζοντο , ἐς τοσοῦτον ὀργῆς ἐξεκαύθησαν ὡς καὶ τὴν πόλιν τῶν ἀπόρων πολλοὺς ἐκλιπεῖν καὶ ἐκ τοῦ στρατοπέδου ἀναχωρῆσαι καὶ ἐκ τῆς χώρας ὡς πολεμίους τὰς τροφὰς ἐρανίζεσθαι . Οὕτω δὲ τούτων συνενεχθέντων , ἐπεὶ πολλοὶ πρὸς τοὺς ἀποστάντας συνέρρεον , δείσαντες οἱ βουλευταὶ μὴ ἐπὶ πλέον οὗτοί τε ἐκπολεμωθῶσι καὶ τῇ στάσει συνεπίθωνται οἱ περίοικοι , διεκηρυκεύσαντο πρὸς αὐτούς , ὅσα πρὸς βουλῆς ἤσαν αὐτοῖς ποιεῖν ὑπισχνούμενοι . ὡς δὲ μάλιστα ἐθρασύνοντο καὶ οὐδένα λόγον ἐδέχοντο , εἷς τῶν πρέσβεων Ἀγρίππας Μενήνιος μύθου τινὸς σφᾶς ἀκοῦσαι ἠξίωσε · καὶ τυχὼν εἶπε στασιάσαι πρὸς τὴν γαστέρα τὰ μέλη πάντα τοῦ σὠματος , καὶ φάναι τοὺς ὀφθαλμοὺς ὡς ἡμεῖς τάς τε χεῖρας ἐνεργοὺς εἰς ἔργα καὶ τοὺς πόδας πρὸς πορείαν τιθέαμεν , τὴν γλῶσσαν δὲ καὶ τὰ χείλη ὅτι δι’ ἡμῶν τὰ τῆς καρδίας βουλεύματα διαγγέλλονται , τὰ ὦτα δ’ αὖ ὡς δι’ ἡμῶν οἱ ἑτέρων λόγοι τό νοὶ παραπέμπονται , τὰς δὲ χεῖρας ὅτι ἐργάτιδες οὖσαι ἡμεῖς περιποιούμεθα πορισμούς , τοὺς πόδας δ' αὖθις ὅτι ἅπαν ἡμεῖς τό σῶμα φέροντες κοπιῶμεν κἀν ταῖς πορείαις κἀν ταῖς ἐργασίαις καὶ ἐν ταῖς στάσεσιν · ἡμῶν δ’ ἐνεργούντων οὕτω σὺ μόνη ἀσυντελὴς οὖσα καὶ ἀεργὸς ὑπὸ πάντων ἡμῶν ὡς δέσποινά τις ὑπηρετῇ καὶ τῶν ἐκ καμάτου πάντων ἡμῶν πορισμῶν ἀπολαύεις αὐτή . ἡ δὲ γαστὴρ αυνέθετο καὶ αὐτὴ οὕτω ταῦτ’ ἔχειν , καὶ εἰ δοκεῖ , ἔφησεν , ἀχορήγητόν με ἐάσατε , μηδέν μοι προσφέροντες . ἔδοξε ταῦτα , καὶ μή τι τοῦ λοιποῦ χορηγεῖσθαι τῇ γαστρὶ κοινῶς ἐψηφίσθη τοῖς μέλεσι . τροφῆς δὲ μὴ προσφερομένης αὐτῇ οὔθ’ αἶ χεῖρες πρὸς ἔργον ἤσαν εὐκίνητοι διὰ τὴν ἔνδειαν τῆς γαστρὸς ἀτονήσασαι , οὔθ’ οἱ πόδες ἔρρωντο , οὔτε τι ἕτερον τῶν μελῶν τὴν οἰκείαν ἐνέργειαν παρεῖχεν ἀπρόσκοπον , ἀλλ’ ἄπρακτα πάντα δυσκίνητά τε ἢ καὶ τέλεον ἤσαν καὶ τότε συνῆκαν ὅτι τὰ τῇ γαστρὶ προσφερόμενα οὐ μᾶλλον ἐκείνῃ , ἀλλ’ αὐτοῖς κεχορήγηνται καὶ αὐτῶν ἕκαστον τῶν ἐκείνῃ προσαγομένων παραπολαύει . Τούτοις τοῖς λόγοις τὸ πλῆθος συνῆκεν ὡς αἱ τῶν εὐπόρων οὐσίαι καὶ τοῖς πένησίν εἰσιν εἰς ώφέλειαν , καὶ εἰ κἀκεῖνοι ὠφελοῖντο ἐκ δανεισμάτων καὶ τὰς οὐσίας αὔξουσιν , οὐκ εἰς βλάβην τοῦτο τῶν πολλῶν ἀποβαίνει , ὡς εἴ γε μὴ ἔχοιεν οἱ πλουτοῦντες , οὐδ’ οἱ πένητες ἂν ἐν καιροῖς ἀναγκαίοις ἕξουσι τοὺς δανείσοντας , καὶ ἀπολοῦνται χρείας κατεπειγούσης . ἐντεῦθεν ἠπιώτεροι γενόμενοι κατηλλάγησαν , κουφισμὸν τῶν ὀφειλῶν καὶ τῶν ὑπερημεριῶν ἄφεσιν τῆς βουλῆς ψηφισαμένης αὐτοῖς .
Lemmas: τότε μέν οὖν δικτάτωρ γίγνομαι Λάρκιος οὖον - δένω ὁ δῆμος νεωτερίζω , ἀλλά καί ἐν ὁ ὅπλον γίγνομαι . ὁ δέ Λατῖνος ἡσυχία ἄγω ἐπί συνθήκη , ὁ δανειστής ὁ ὀφειλέτης μεταχειρίζω βίαιος , καί ὁ δῆμος αὖθις στασιάζω διά οὗτος , ὥστε καί εἰς ὁ συνέδριον συντρέχω · καί πᾶς εἄν ὑπό ὁ εἰσπίπτω ἐν αὐτός διαφθείρω , εἰμί μή τις ὁ Οὐολοῦσκος εἰς ὁ χώρα ἐμβάλλω ἤδη καταγγέλλω . πρός δέ ὁ τοιοῦτος ἀγγελία ὁ δῆμος ἠρεμέω , οὐ φείδομαι ὁ βουλή , ἀλλά ὡς ὑπό ὁ πολέμιος ὅσος οὔπω φθείρω . διό οὔτε ὁ τεῖχος τίθημι φυλακή οὔτε τις παρέχω βοήθεια , μέχρι ὁ Σερουίλιος ὁ τε ἐκ ὑπερημερία κρατέω ἀφίημι , καί ἄδεια ὁ εἴσπραξις κατά ὅσος στρατεύω ψηφίζω , καί κουφίζω ὁ χρεία ὑπισχνέομαι . τότε μέν οὖν διά οὗτος ὁ πολέμιος ἐπεξέρχομαι νικάω · μήτε δέ ὁ χρέος κουφίζω μήτε ἄλλος μηδείς τυγχάνω ἐπιεικής , καί πάλιν θορυβέω τε καί ὀργίζω , καί κατά ὁ βουλή καί ὁ στρατηγός στασιάζω . Πόλεμος δέ αὖθις ἐπιφέρω ὁ μέν Στρατή - γοῖ χρέος ἀποκοπή ψηφίζω , ἐναντιόομαι δ ἕτερος · διό καί δικτάτωρ εἴρω Οὐαλέριος Μάρκος , ἐκ ὁ Ποπλικόλας συγγένεια γίγνομαι καί ὁ πλῆθος φιλέω · ἔνθεν ὅς τοσοῦτος καί οὗτος προθύμως , ἐπεί αὐτός καί ἆθλος ὑπισχνέομαι , συλλέγω , ὡς καί ὁ Σαβῖνος κρατέω καί ὁ συμμαχέω αὐτός Οὐολοῦσκος καί αικουω . ἐπί οὗτος ἄλλος τε ὁ Οὐαλέριος ὁ δῆμος τιμή ψηφίζω καί Μάξιμος ἐπονομάζω ἐξελληνίζω δέ μέγας σημαίνω ὁ ὄνομα . ὁ δέ ἐθέλω ὁ δῆμος χαρίζομαι πολύς διαιλέγω ὁ γερουσία , ἀλλά οὐ ἔχω οὗτος πειθήνιος . διό σύν ὀργή ἐκπηδάω ὁ συνέδριον , δημηγορέω τε πρός ὁ δῆμος πολύς κατά ὁ βουλή ὁ ἡγεμονία ἀπεῖπον . καί ὁ δῆμος ἔτι μᾶλλον εἰς στάσις ἐρεθίζω . ὁ γάρ δανειστής , ὁ περί ὁ συμβόλαιος ἀκρίβεια ἔχω καί μή τίς ὁ ὀφλισκάνω ἐνδίδωμι , ὁ ἀκριβής τε διαμαρτάνω καί πολύς ἕτερος ἀποτυγχάνω . ὁ γάρ πενία καί ὁ ἐκ οὗτος ἀπόνοια κακός εἰμί βίαιος , εἰμί δέ καί ὁ πλῆθος προσλαμβάνω , καί δύσμαχος . πλεῖστος γοῦν δεινός ὁ Ῥωμαῖος αἰτία ὁ τότε ὁ δυνατός πρός ὁ ὑποδεέστερος ἀκρίβεια γίγνομαι . ὡς γάρ ὁ στρατεία τε ὁ στρατιωτικός πιέζω καί πολύς πολλάκις ἐλπίζω σαφῶς ἐξαπατάω , καί παρά ὁ δανειστής ὁ ὀφειλέτης ὑβρίζω καί αἰκίζω , εἰς τοσοῦτος ὀργή ἐκκαίω ὡς καί ὁ πόλις ὁ ἄπορος πολύς ἐκλείπω καί ἐκ ὁ στρατόπεδον ἀναχωρέω καί ἐκ ὁ χώρα ὡς πολέμιος ὁ τροφή ἐρανίζω . οὕτως δέ οὗτος συμφέρω , ἐπεί πολύς πρός ὁ ἀφίστημι συρρέω , δείδω ὁ βουλευτής μή ἐπί πλέω οὗτος τε ἐκπολεμόω καί ὁ στάσις συνεπιτίθημι ὁ περίοικος , διακηρυκεύομαι πρός αὐτός , ὅσος πρός βουλή ἀσάω αὐτός ποιέω ὑπισχνέομαι . ὡς δέ μάλιστα θρασύνω καί οὐδείς λόγος δέχομαι , εἷς ὁ πρέσβυς Ἀγρίππας Μενήνιος μῦθος τις σφεῖς ἀκούω ἀξιόω · καί τυγχάνω εἶπον στασιάζω πρός ὁ γαστήρ ὁ μέλος πᾶς ὁ σῶμα , καί φαίνω ὁ ὀφθαλμός ὡς ἐγώ ὁ τε χείρ ἐνεργός εἰς ἔργον καί ὁ πούς πρός πορεία τίθημι , ὁ γλῶσσα δέ καί ὁ χεῖλος ὅτι διά ἐγώ ὁ ὁ Καρδία βούλευμα διαγγέλλω , ὁ οὖς δέ αὖος ὡς διά ἐγώ ὁ ἕτερος λόγος ὁ νόος παραπέμπω , ὁ δέ χείρ ὅτι ἐργάτις εἰμί ἐγώ περιποιέω πορισμός , ὁ πούς δέ αὖθις ὅτι ἅπας ἐγώ ὁ σῶμα φέρω κοπιάω ἐν ὁ πορεία ἐν ὁ ἐργασία καί ἐν ὁ στάσις · ἐγώ δέ ἐνεργέω οὗτος σύ μόνος ἀσυντελής εἰμί καί ἀεργός ὑπό πᾶς ἐγώ ὡς δέσποινα τις ὑπηρετέω καί ὁ ἐκ κάματος πᾶς ἐγώ πορισμός ἀπολαύω αὐτός . ὁ δέ γαστήρ αυνέθετο καί αὐτός οὗτος αὐτός ἔχω , καί εἰμί δοκέω , φημί , ἀχορήγητος ἐγώ ἐάω , μηδείς ἐγώ προσφέρω . δοκέω οὗτος , καί μή τίς ὁ λοιπός χορηγέω ὁ γαστήρ κοινῶς ψηφίζω ὁ μέλος . τροφή δέ μή προσφέρω αὐτός οὔτε ἀεί χείρ πρός ἔργον ἀσάω εὐκίνητος διά ὁ ἔνδεια ὁ γαστήρ ἀτονέω , οὔτε ὁ πούς ῥώννυμι , οὔτε τίς ἕτερος ὁ μέλος ὁ οἰκεῖος ἐνέργεια παρέχω ἀπρόσκοπος , ἀλλά ἄπρακτος πᾶς δυσκίνητος τε ἢ καί τελέω ἀσάω καί τότε συνίημι ὅτι ὁ ὁ γαστήρ προσφέρω οὖον μᾶλλον ἐκεῖνος , ἀλλά αὐτός χορηγέω καί αὐτός ἕκαστος ὁ ἐκεῖνος προσάγω παραπολαύω . οὗτος ὁ λόγος ὁ πλῆθος συνίημι ὡς ὁ ὁ εὔπορος οὐσία καί ὁ πένης εἰμί εἰς ὠφέλεια , καί εἰμί ἐκεῖνος ὠφελέω ἐκ δάνεισμα καί ὁ οὐσία αὐξάνω , οὐ εἰς βλάβη οὗτος ὁ πολύς ἀποβαίνω , ὡς εἰμί γε μή ἔχω ὁ πλουτέω , οὐδέ ὁ πένης εἄν ἐν καιρός ἀναγκαῖος ἔχω ὁ δανείζω , καί ἀπόλλυμι χρεία κατεπείγω . ἐντεῦθεν ἤπιος γίγνομαι καταλλάσσω , κουφισμός ὁ ὀφειλή καί ὁ υπερημερία ἄφεσις ὁ βουλή ψηφίζομαι αὐτός .