joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 16.13
Ἠγάγετο δὲ καὶ τρίτην ὁ Λέων εὐνέτειραν , ἡ Εὐδοκία μὲν ἐκαλεῖτο , ἐκ δὲ τοῦ Ὀψικίου τὸ γένος εἷλκε καὶ τὴν ὥραν ἦν περιττή . ἀλλὰ καὶ αὕτη βραχύ τι συνεζήκει τῷ βασιλεῖ . συλλαβοῦσα γὰρ καὶ πρὸς τῷ τεκεῖν γενομένη σὺν τῷ τεχθέντι ἀπέ - θανεν . ἔχων δὲ δι’ ἐφέσεως οὗτος ὁ αὐτοκράτωρ παῖδα ἐσχηκέναι , μᾶλλον μέντοι καὶ κεχρηματισμένον ἐσχηκὼς τοῦτο · ἦν γὰρ ἐραστὴς σοφίας παντοδαπῆς καὶ αὐτῆς δῆτα τῆς ἀπορρήτου , ἡ δι’ ἐπῳδῶν μαντεύεται τὰ ἐσόμενα , καὶ περὶ τὰς τῶν δ’ ἐσχολάκει κινήσεις καὶ τὴν ἐκ τούτων ἀποτελεσματικὴν ἐπιστήμην μετήρχετο , καὶ εὕρισκεν ὡς ἔξει παῖδα τῆς βασιλείας διάδοχον · καὶ τετάρτην ἄγεται γαμετὴν τὴν Καρβωνοψίναν Ζωήν . οὐκ εὐθὺς μέντοι αὐτῇ τοῦ τῆς βασιλείας μετέδωκεν ἀξιώματος , ἀλλ’ ἐφ’ ἱκανὸν αὐτῷ συμβιοῦσα ἦν ἀταινίωτος , μέχρις οὗ παιδίον ἐξ αὐτῆς ἐτέχθη τῷ βασιλεῖ , ὃ παρὰ τοῦ πατριάρχου Νικολάου τοῦ θείου κατηξιώθη βαπτίσματος . τοῦ γὰρ Ἀντωνίου τῷ θρόνῳ τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἐπιζήσαντος ἔτη * καὶ μεταθεμένου τὴν ζωήν , ὁ μυστικὸς Νικόλαος πατριάρχης κεχειροτόνητο . μετὰ δὲ τὸν τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ τοκετόν , τόν , ὃν Κωνσταντῖνον ὠνόμασεν ὁ βασιλεύς , καὶ τὴν σύνευνον αὐτοῦ ἀνηγόρευσε . διὰ γοῦν τὸν τέταρτον γάμον ἀφώριστο παρὰ τοῦ πατριάρχου ὁ Λέων . τιμῶν δὲ τὴν πρώτην αὐτοῦ γαμετὴν τὴν μακαρίαν Θεοφανὼ τέμενος ἀνήγειρεν εἰς ὄνομα ἐκείνης ἔγγιστα τοῦ τῶν ἀγίων Ἀποστόλων ναοῦ , ἐν ᾧ καὶ τὸν νεκρὸν ἐκείνης κατέθετο . καὶ ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ἁγίου Λαζάρου ναὸν ἐδείματο ἕτερον , εἰς ὃν καὶ τὸ ἱερὸν ἐκείνου σῶμα ἀπεθησαύρισεν ἐκ τῆς Κύπρου μετενεχθέν , ἀλλὰ μὴν καὶ τὸ τῆς Μαγδαληνῆς Μαρίας . ἀσχολουμένων δὲ ταῖς οἰκοδομαῖς τῶν πλωίμων καὶ τοῦ στόλου μὴ πλέοντος , τὸ τῶν Ἀγαρηνῶν ναυτικὸν τὸ Ταυρομένιον ἐξεπόρθησε καὶ τὴν νῆσον κατέσχε Λῆμνον , καὶ πολλὴ τῶν ἀνθρώπων ἐν αὐτοῖς συνέβη φθορά . προόδου δὲ κατὰ τὴν πεντηκοστὴν γινομένης τοῦ βασιλεύοντος εἰς τὸν τοῦ ἁγίου Μωκίου ναὸν κατὰ τὸ ἔθος ὁ βασιλεὺς οὗτος ἐποιήσατο τὴν προέλευσιν , καί τις ἤδη ταῖς κιγκλίσι τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ αὐτοκράτορος πλησιάζοντος ἐξώρμησεν ἐκ τοῦ ἄμβωνος βάκτρον μετὰ χεῖρας ἔχων βαρύτατον καὶ κατὰ τῆς βασιλικῆς ἐπήνεγκεν αὐτὸ κεφαλῆς , καὶ συνέτριψεν ἂν αὐτήν , εἰ μή τῇ ᾐωρημένῃ λυχνίᾳ προσαράξαν τὸ βάκτρον ἀφῄρητο ταύτῃ τῆς καταφορᾶς τὴν σφοδρότητα . τέως δ’ οὖν αἷμα τῆς τοῦ βασιλέως κεφαλῆς καταρρένον θόρυβον τοῖς ἄρχουσιν ἐνεποίησεν · ὅτι δ’ οὐ παρῆν ἐκεῖ Ἀλέξανδρος ὁ τοῦ βασιλέως αὐτάδελφος , ὑπόληψις παρὰ τοῖς πλείοσιν ἐπεκράτησε τῆς ἐπιβουλῆς αὐτὸν μὴ εἶναι ἀμέθεκτον . ὁ δὲ τὸ τόλμημα ποιήσας βασάνοις ὑποβληθείς , καὶ μηδένα μηνύσας συνίστορα , χεῖρας ἀπετμήθη καὶ πόδας , καὶ τέλος παρεδόθη πυρί . ὁ δὲ μοναχὸς Μάρκος ὁ τὸ τετραῴδιον τοῦ μεγάλου ἀναπληρώσας ἔφη παρὼν πρὸς τὸν βασιλέα ‘‘τοῦτο προείρητο παρὰ τοῦ Δαβὶδ εἰρηκότος , Ὅσα ἐπονηρεύσατο ὁ ἐχθρὸς ἐν τῷ ἁγίῳ σου , καὶ ἐνεκαυχήσαντο οἱ μισοῦντές σε ἐν μέσῳ τῆς ἑορτῆς σου . ἴσθι οὖν , βασιλεῦ , ὡς ἀπὸ τοῦδε χρόνον βασιλεύσεις δεκαετῆ.·’ καὶ ὁ λόγος ἔργον ἐγένετο . ἔθανε γὰρ ὁ Λέων μετὰ δέκα ἐνιαυτοὺς κατ’ αὐτὴν ἡμέραν καθ’ ἣν ἐπλήγη τότε τὴν κεφαλήν . ὁ ἤδη δὲ ῥηθεὶς Σαμωνᾶς παρὰ τῷ βασιλεῖ μεγάλα δυνάμενος πλοῦτόν τε δαψιλῆ περιβαλόμενος , καὶ τοῦτον λαβών , εἰς τοὺς Ἀγαρηνούς , ὅθεν ὥρμητο , ἀπεδίδρασκεν . ἀλλ’ ἑάλω τὸν Ἅλυν διαπερῶν · ὁ δὲ εἰς τὸν ἐν Σιριχᾶ σταυρὸν ἔλεγεν ἀπιέναι , τούτῳ εὐχὴν ποιησάμενος · ὃν λαβὼν Κωνσταντῖνος ὁ τοῦ δουκὸς Ἀνδρονίκου υἱὸς εἰς τὸ Βυζάντιον ἐπανήγαγεν . ὁ δὲ βασιλεὺς ἔτι τηρῶν τῷ Σαμωνᾷ τὴν πρῴην διάθεσιν ἐνετείλατο τῷ Κωνσταντίνῳ , εἰ ἐρωτηθείη ἐνώπιον τῆς συγκλήτου περὶ τοῦ Σαμωνᾶ , μὴ εἰπεῖν ὅτι ἀπεδίδρασκεν , ἀλλ’ ὅτι εἰς τὸν ἐν Σιριχᾶ ἀπῄει σταυρόν . τῇ δ’ ἑξῆς τῆς συγκλή - του παρούσης ἤρετο μεθ’ ὅρκων ἐπαγωγῆς τὸν Κωνσταντῖνον ὁ βασιλεὺς εἰ ἔφευγεν ὁ Σαμωνᾶς · ὁ δὲ διὰ τοὺς ὅρκους ψεύσασθαι μὴ θελήσας , εἶπεν ὅτι εἰς τὴν οἰκείαν πατρίδα τὴν Μελιτηνὴν ἀπῄει . ὁ βασιλεὺς δὲ τὸν μὲν Κωνσταντῖνον μετ’ ὀργῆς ἀπεπέμψατο , τὸν δὲ Σαμωνᾶν μετὰ ταῦτα τῆς προτέρας ἠξίωσεν οἰκειώσεως , εἶτα καὶ πατρίκιον ἐτίμησε καὶ παρακοιμώμενον προεβάλετο , ὃς εἰς πολλὰ τῶν οὐ καθηκόντων τὸν αὐτοκράτορα προεβίβαζεν , ὧν έν καὶ τὸ βιάσασθαι τὸν πατριάρχην δέξασθαι αὐτὸν καὶ τοῦ ἀφορισμοῦ ἀπολῦσαι . μεταπεμψάμενος οὖν τὸν ἀρχιερέα ὁ βασιλεὺς ἐδεῖτο δεχθῆναι . ὡς δ’ ἐκεῖνος ἦν ἀδυσώπητος , ἐκ τῶν βασιλείων αὐτίκα διαπερᾶται πρὸς τὴν Ἰρίαν , κἀκεῖθεν πεζοποροῦντα εἰς τὸ ἐν Γαλακρήναις ἄγουσιν αὐτὸν μοναστήριον , ὃ αὐτὸς ἐδομήσατο , ἔτη προστάντα τῆς ἐκκλησίας ἕνδεκα . προεχειρίσθη δὲ πατριάρχης ὁ σύγκελλος Εὐθύμιος , ἀνὴρ ἱερός , ὃς καὶ βουλόμενον τὸν βασιλέα νόμῳ θεσπίσαι ἄγεσθαι κατὰ ταὐτὸν τὸν βουλόμενον γυναῖκας δύο ἡ καὶ τρεῖς ἄχρι τεττάρων πάσῃ σπουδῇ διεκώλυσε .
Lemmas: ἄγω δέ καί τρίτος ὁ Λέων εὐνέτειρα , ὁ Εὐδοκία μέν καλέω , ἐκ δέ ὁ Ὀψίκιον ὁ γένος ἕλκω καί ὁ ὥρα εἰμί περισσός . ἀλλά καί οὗτος βραχύς τίς συνζ́ημι ὁ βασιλεύς . συλλαμβάνω γάρ καί πρός ὁ τίκτω γίγνομαι σύν ὁ τίκτω ἀπό - θνῄσκω . ἔχω δέ διά ἔφεσις οὗτος ὁ αὐτοκράτωρ παῖς ἔχω , μᾶλλον μέντοι καί χρηματίζω ἔχω οὗτος · εἰμί γάρ ἐραστής σοφία παντοδαπής καί αὐτός δῆτα ὁ ἀπόρρητος , ὁ διά ἐπῳδός μαντεύομαι ὁ εἰμί , καί περί ὁ ὁ δέ σχολάζω κινέω καί ὁ ἐκ οὗτος ἀποτελεσματικός ἐπιστήμη μετέρχομαι , καί εὑρίσκω ὡς ἔξειμι παῖς ὁ βασίλεια διάδοχος · καί τέταρτος ἄγω γαμετή ὁ καρβωνοψιναω Ζωή . οὐ εὐθύς μέντοι αὐτός ὁ ὁ βασίλεια μεταδίδωμι ἀξίωμα , ἀλλά ἐπί ἱκανός αὐτός συμβιόω εἰμί ἀταινίωτος , μέχρι ὅς παιδίον ἐκ αὐτός τίκτω ὁ βασιλεύς , ὅς παρά ὁ πατριάρχης Νικόλαος ὁ θεῖον καταξιόω βάπτισμα . ὁ γάρ Ἀντώνιος ὁ θρόνος ὁ Κωνσταντινούπολις επιζώ ἔτος * καί μετατίθημι ὁ ζωή , ὁ μυστικός Νικόλαος πατριάρχης χειροτονέω . μετά δέ ὁ ὁ υἱός αὐτός τοκετός , ὁ , ὅς Κωνσταντῖνος ὀνομάζω ὁ βασιλεύς , καί ὁ σύνευνος αὐτός ἀναγορεύω . διά γοῦν ὁ τέταρτος γάμος ἀφορίζω παρά ὁ πατριάρχης ὁ Λέων . τιμή δέ ὁ πρῶτος αὐτός γαμετή ὁ μακάριος Θεοφανώ τέμενος ἀνεγείρω εἰς ὄνομα ἐκεῖνος ἔγγιστος ὁ ὁ Ἀγίων ἀπόστολος ναός , ἐν ὅς καί ὁ νεκρός ἐκεῖνος κατατίθημι . καί ἐπί ὄνομα ὁ ἅγιος Λάζαρος ναός δέμω ἕτερος , εἰς ὅς καί ὁ ἱερόν ἐκεῖνος σῶμα ἀποθησαυρίζω ἐκ ὁ Κύπρος μεταφέρω , ἀλλά μήv καί ὁ ὁ Μαγδαληνή Μαρία . ἀσχολέω δέ ὁ οἰκοδομή ὁ πλώϊμος καί ὁ στόλος μή πλέω , ὁ ὁ Ἀγαρηνός ναυτικόν ὁ Ταυρομένιον ἐκπορθέω καί ὁ νῆσος κατέχω Λῆμνος , καί πολύς ὁ ἄνθρωπος ἐν αὐτός συμβαίνω φθορά . πρόοδος δέ κατά ὁ πεντηκοστή γίγνομαι ὁ βασιλεύω εἰς ὁ ὁ ἅγιος Μωκίου ναός κατά ὁ ἔθος ὁ βασιλεύς οὗτος ποιέω ὁ προέλευσις , καί τις ἤδη ὁ κιγκλίς ὁ θυσιαστήριον ὁ αὐτοκράτωρ πλησιάζω ἐξορμάω ἐκ ὁ ἄμβων βάκτρον μετά χείρ ἔχω βαρύς καί κατά ὁ βασιλικός ἐπιφέρω αὐτός κεφαλή , καί συντρίβω εἄν αὐτός , εἰμί μή ὁ αἰωρέω λυχνία προσαράζω ὁ βάκτρον ἀφαιρέω οὗτος ὁ καταφορά ὁ σφοδρότητα . τέως δέ οὖν αἷμα ὁ ὁ βασιλεύς κεφαλή καταίρω θόρυβος ὁ ἄρχω ἐμποιέω · ὅτι δέ οὖον πάρειμι ἐκεῖ Ἀλέξανδρος ὁ ὁ βασιλεύς αὐτάδελφος , ὑπόληψις παρά ὁ πλείων ἐπικρατέω ὁ ἐπιβουλή αὐτός μή εἰμί ἀμέθεκτος . ὁ δέ ὁ τόλμημα ποιέω βάσανος ὑποβάλλω , καί μηδείς μηνύω συνίστωρ , χείρ ἀποτέμνω καί πούς , καί τέλος παραδίδωμι πῦρ . ὁ δέ μοναχός Μάρκος ὁ ὁ τετραῴδιον ὁ μέγας ἀναπληρόω φημί πάρειμι πρός ὁ βασιλεύς τοῦτος προλέγω παρά ὁ Δαυίδ ἐρῶ , ὅσα πονηρεύομαι ὁ ἐχθρός ἐν ὁ ἅγιος σύ , καί ἐγκαυχάομαι ὁ μισέω σύ ἐν μέσος ὁ ἑορτή σύ . εἰμί οὖν , βασιλεύς , ὡς ἀπό ὅδε χρόνος βασιλεύω δεκαετῆ.·’ καί ὁ λόγος ἔργον γίγνομαι . θνῄσκω γάρ ὁ Λέων μετά δέκα ἐνιαυτός κατά αὐτός ἡμέρα κατά ὅς πλήσσω τότε ὁ κεφαλή . ὁ ἤδη δέ ἐρῶ Σαμωνάς παρά ὁ βασιλεύς μέγας δύναμαι πλοῦτος τε δαψιλής περιβάλλω , καί οὗτος λαμβάνω , εἰς ὁ αγαρηνός , ὅθεν ὁρμέω , ἀποδιδράσκω . ἀλλά ἁλίσκομαι ὁ Ἅλυς διαπεράω · ὁ δέ εἰς ὁ ἐν Σιριχᾶ σταυρός λέγω ἀφίημι , οὗτος εὐχή ποιέω · ὅς λαμβάνω Κωνσταντῖνος ὁ ὁ δούξ Ἀνδρόνικος υἱός εἰς ὁ Βυζάντιον ἐπανάγω . ὁ δέ βασιλεύς ἔτι τηρέω ὁ Σαμωνά ὁ πρώην διάθεσις ἐντέλλω ὁ Κωνσταντῖνος , εἰμί ἐρωτάω ἐνώπιος ὁ σύγκλητος περί ὁ Σαμωνά , μή εἶπον ὅτι ἀποδιδράσκω , ἀλλά ὅτι εἰς ὁ ἐν Σιριχᾶ ἄπειμι σταυρός . ὁ δέ ἑξῆς ὁ συγκλάω - ὁ πάρειμι ἔρομαι μετά Ὅρκος ἐπαγωγή ὁ Κωνσταντῖνος ὁ βασιλεύς εἰμί φεύγω ὁ Σαμωνάς · ὁ δέ διά ὁ Ὅρκος ψεύδω μή ἐθέλω , εἶπον ὅτι εἰς ὁ οἰκεῖος πατρίς ὁ Μελιτηνή ἄπειμι . ὁ βασιλεύς δέ ὁ μέν Κωνσταντῖνος μετά ὀργή ἀποπέμπω , ὁ δέ Σαμωνᾶς μετά οὗτος ὁ πρότερος ἀξιόω οἰκείωσις , εἶτα καί πατρίκιος τιμάω καί παρακοιμώμενος προβάλλω , ὅς εἰς πολύς ὁ οὖον καθήκω ὁ αὐτοκράτωρ προβιβάζω , ὅς ἐν καί ὁ βιάζομαι ὁ πατριάρχης δέχομαι αὐτός καί ὁ ἀφορισμός ἀπολύω . μεταπέμπω οὖν ὁ ἀρχιερεύς ὁ βασιλεύς δήω δέχομαι . ὡς δέ ἐκεῖνος εἰμί ἀδυσώπητος , ἐκ ὁ βασίλειος αὐτίκα διαπεράω πρός ὁ Ἰρίαν , ἐκεῖθεν πεζοπορέω εἰς ὁ ἐν Γαλακρήναις ἄγω αὐτός μοναστήριον , ὅς αὐτός δομέω , ἔτος προΐστημι ὁ ἐκκλησία ἕνδεκα . προχειρίζω δέ πατριάρχης ὁ σύγκελλος Εὐθύμιος , ἀνήρ ἱερός , ὅς καί βούλομαι ὁ βασιλεύς νόμος θεσπίζω ἄγω κατά αὐτός ὁ βούλομαι γυνή δύο ὁ καί τρεῖς ἄχρι τέσσαρες πᾶς σπουδή διακωλύω .