joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 12.31
Αἱ μὲν οὖν τῶν ἀρχιερέων τούτων διαδοχαὶ ἔσχον οὓτως . Διοκλητιανὸς δὲ τὴν ἡγεμονίαν λαχών , ὃς Δαλμάτης μὲν ἦν τὸ γένος , πατέρων δ’ ἀσήμων , τινὲς δὲ καὶ ἀπελεύθερον αὐτόν φασιν Ἀνουλίνου συγκλητικοῦ , ἐξ εὐτελῶν στρατιωτῶν δοὺξ Μυσίας ἐγένετο . ἄλλοι δὲ κόμητα δομεστίκων αὐτὸν γενέσθαι φασί · δομεστίκους δέ τινες τοὺς ἱππέας νομίξουσι . διαλεγόμενος δὲ τοῖς στρατιώταις διεβεβαίου μὴ κοινωνῆσαι τῷ φόνῳ τοῦ Νουμεριανοῦ · καὶ ἐν τῷ ταῦτα λέγειν στραφεὶς πρὸς τὸν Ἂπρον ἔπαρχον ὄντα τοῦ στρατεύματος “ οὗτος ” ἴφη “ ὁ ἐκείνου φονεύς ” , καὶ αὐτίκα τῷ μετὰ χεῖρας ξίφει αὐτὸν ἀνεῖλεν . ἐν δὲ τῇ Ῥώμῃ γενόμενος τῶν τῆς ἀρχῆς πραγμάτων ἀντεποιεῖτο καὶ τῆς τούτων ἥψατο διοικήσεως . ἀπιδὼν δὲ πρὸς τὸ τῆς βασιλείας ὑπέρογκον , κοινωνὸν αὐτῆς προσλαμβάνεται κατὰ τὸ τέταρτον ἔτος τῆς ἡγεμονίας αὐτοῦ , ἢ καθ’ ἑτέροι κατὰ τὸ δεύτερον , Μαξιμιανὸν τὸν Ἑρκούλιον , μὴ ἑαυτὸν μόνον ἀρκοῦντα πρὸς τοσαύτης ἀρχῆς διοίκησιν λογισάμενος . Ἄμφω τοίνυν συμπνεύσαντες διωγμὸν ἐγείρουσι κατὰ χριστιανῶν , τῶν πρὶν γεγονότων ἀπάντων σφοδρότερόν τε καὶ ἀγριώτερον . ἐκθύμως γὰρ ἢ μᾶλλον περιμανῶς τὸ τοῦ θεοῦ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἔσπευδον ἐκ πάσης γῆς ἐξαλεῖψαι σωτήριον ὄνομα . ὅτε κατὰ πᾶσαν πόλιν καὶ χώραν τοσοῦτοι ὑπὲρ τῆς εἰς Χριστὸν ὁμολογίας ἠνδρίσαντο , ὡς μηδ’ ἀριθμῷ σχεδὸν αὐτοὺς ὑπαχθῆναι ῥᾴδιον εἶναι · ἔργον γὰρ τοῦτο τῶν ἄλλων ἁπάντων ἐτίθεντο σπουδαιότερον . Βουσίρεως δὲ καὶ Κοπτοῦ πόλεων Αἰγυπτιακῶν περὶ τὰς ἐκεῖ Θήβας οἰκουμένων εἰς ἀποστασίαν ἐκκλινασῶν , ὁ Διοκλητιανὸς ἐκστρατεύσας κατ’ αὐτῶν εἷλέ τε αὐτὰς καὶ κατέσκαψεν . εἶτ’ αὖθις Ἀλεξάνδρεια καὶ ἡ Αἴγυπτος ἀντῆραν χεῖρα Ῥωμαίοις , Ἀχιλλέως τινὸς εἰς τοῦτο τοὺς Αἰγυπτίους ὑπαγαγόντος · ἀλλὰ Ῥωμαίων αὐτοῖς ἐπελθόντων σὺν D Διοκλητιανῷ , οὐκ ἀντέσχον ἐπὶ πολύ , καὶ πολλοὶ τῶν αἰτίων τῆς στάσεως ἀνῃρέθησαν , καὶ αὐτὸς Ἀχιλλεύς . Διοκλητιανὸς δὲ καὶ Μαξιμιανὸς Καίσαρας ἐχειροτόνησαν τοὺς ἑαυτῶν κηδεστάς , ὁ μὲν Διοκλητιανὸς Μαξιμῖνον τὸν Γαλέριον , τὴν οἰκείαν θυγατέρα συζεύξας αὐτῷ Βαλερίαν · ὁ δ’ Ἑρκούλιος Μαξιμιανὸς Κώνσταντα , ὃς ἐπεκλήθη Χλωρὸς διὰ τὴν ὠχρότητα , θυγατριδοῦν ὄντα Κλαυδίου τοῦ πρὸ μικροῦ βασιλεύσαντος , ὡς ἤδη μοι εἴρηται , καὶ αὐ(??)τὸς τούτῳ τὴν ἑαυτοῦ θυγατέρα Θεοδώραν κατεγκυήσας . καὶ ἄμφω δὲ τὼ Καίσαρε τούτω γαμετὰς εἰχέτην , ἀλλὰ διὰ τὸ πρὸς τοὺς βασιλεῖς κῆδος τὰς μὲν ἀπώσαντο , ταῖς δὲ τῶν βασιλέων θυγατράσι συνῴκησαν . Ἀμάνδου δέ τινος νεωτερίσαντος ἐν Γαλλίαις , Μαξιμιανὸς ἐκεῖσε γενόμενος τὸν νεωτερισμὸν κατέστειλε . Κράσσον δὲ Βρεττανίαν κατεσχηκότα ἐπὶ ἐνιαυτοὺς τρεῖς ὁ ἔπαρχος ἀνεῖλεν Ἀσκληπιόδοτος · καὶ πέντε τινῶν Γεντιανῶν τὴν Ἀφρικὴν κατασχόντων ὁ Ἑρκούλιος τούτους κατηγωνίσατο . Ὁ δέ γε Καῖσαρ Κώνστας ἐν ταῖς Γαλλίαἰς πρὸς Ἀλαμαννοὺς μαχόμενος τῆς αὐτῆς ἡμέρας ἥττητο καὶ νενίκηκε . πρότερον μὲν γὰρτῶν Ἀλαμαννῶν τῇ αὐτοῦ στρατιᾷ μετὰ ῥύμης ἐφορμησάντων σφοδρᾶς , εἰς φυγὴν ἐτράπησαν ἅπαντες οἶς καὶ αὐτὸς ὁ Κώνστας συναποδιδράσκων ἑάλω ἂν παρὰ βραχύ . ὀπίσω γὰρ ἐρχόμενος κεκλεισμένας εὗρε τὰς πύλας τῆς πόλεως · οἱ δὲ διώκοντες ἐγγίζοντες ἤδη ἕτοιμοι ἦσαν ἐκεῖνον συλλήψεσθαι , καὶ κἂν ἀπήχθη δέσμιος , εἰ μὴ σχοίνους ἐκ τοῦ τείχους ἄνωθεν καθιμήσαντες ταύταις αὐτὸν ἀνιμήσαντο . οὕτω δὲ περισωθεὶς καὶ τῆς πόλεως ἐντὸς γεγονώς , καὶ τὴν στρατιὰν ἀθροίσας αὐτίκα καὶ λόγοις αὐτὴν παρακλητικοῖς εἰς ἀλκὴν διεγείρας καὶ θάρσος οἷον ἐμπνεύσας αὐτῇ , ἔξεισιν εὐθὺς καὶ συμμίξας τοῖς πολεμίοις νικᾷ νίκην περιφανῆ , ὥστε περὶ ἑξήκοντα χιλιάδας ἐκείνων πεσεῖν . Περσῶν δὲ Ναρσοῦ βασιλεύοντος , ὃς ἕβδομος ἀναγράφεται βασιλεῦσαι Περσῶν ἀπὸ Ἀρταξέρξου , οὗ πρόσθεν ἡ ἱστορία ἐμνημόνευσεν ὡς αὖθις Πέρσαις ἀνανεωσαμένου τὴν βασιλείαν · μετὰ γὰρ τὸν Ἀρταξέρξην τοῦτον ἢ Ἀρταξάρην , διώνυμον ὄντα , Σαπώρης ἦρξε Περσῶν , καὶ μετ’ ἐκεῖνον Ὁρμίσδας , εἶτα Οὐαραράνης , καὶ μετὰ τοῦτον Οὐαραράκης , καὶ αὖθις ἄλλος Οὐαραράνης , καὶ ἐπὶ τούτοις Ναρσῆς · τοῦ Ναρσοῦ τοίνυν τούτου τότε τὴν Συρίαν ληιζομένου , τὸν ἴδιον γαμβρὸν τὸν Γαλέριον Μαξιμῖνον ὁ Διοκλητιανός , διὰ τῆς Αἰγύπτου ἐπὶ τοὺς Αἰθίοπας ἀπιών , συμβαλεῖν αὐτῷ μετὰ δυνάμεως ἀξιομάχου ἐξέπεμψεν . ὃς καὶ συμμίξας τοῖς Πέρσαις ἡττήθη καὶ ἔφυγεν . αὖθις δὲ μετὰ πλείονος αὐτὸν ὁ Διοκλητιανὸς ἐξέπεμψε στρατιᾶς . συμβαλὼν οὖν αὐτοῖς πάλιν , οὕτως ἐνίκησεν ὡς καὶ τὴν προτέραν ἧτταν ἀνακαλέσασθαι . τούς τε γὰρ πλείονας ἀπέκτεινε τῶν Περσῶν καὶ τὸν Ναρσῆν τρωθέντα μέχρι τῆς ἐνδοτέρας Πέρσιδος ἐδίωκε , καὶ τὰς τούτου γυναῖκας καὶ τοὺς παῖδας καὶ ἀδελφὰς αἰχμαλώ - τους ἀπήγαγε , καὶ χρήματα ὅσα ἐπήγετο Ναρσῆς στρατευόμενος ἐχειρώσατο , καὶ πολλοὺς τῶν ἐν Πέρσαις ἐπιφανῶν . ἀναρρωσθεὶς δ’ ἐκ τοῦ τραύματος ὁ Ναρσῆς πρεσβείαν πρὸς Διοκλητιανὸν καὶ Γαλέριον ἐποιήσατο , τοὺς παῖδας καὶ τὰς γυναῖκας ἀποδοθῆναι αὐτῷ ἀξιῶν σπονδὰς θέσθαι εἰρηνικάς . καὶ ἔτυχε τῆς αἰτήσεως , ἐκστὰς τοῖς Ῥωμαίοις ὅσων ἐβούλοντο . Καὶ ἄλλους δὲ πολλοὺς πολέμους κατώρθωσαν Διοκλητιανὸς καὶ Μαξιμιανός , τοὺς μὲν δι’ ἑαυτῶν ἢ τῶν Καισάρων , τοὺς δὲ διὰ στρατηγόν , καὶ τοὺς ὅρους τῆς βασιλείας ἐπλάτυναν . οἶς ἐπαρθεὶς ὁ Διοκλητιανὸς καὶ μέγα φρονήσας οὐκέτι προσαγορεύεσθαι παρὰ τῆς γερουσίας ὡς πρῴην ἠνείχετο , ἀλλὰ προσκυνεῖσθαι ἐθέσπισε , καὶ τἀς ἐσθῆτας ἑαυτοῦ καὶ τὰ ὑποδήματα χρυσῷ καὶ λίθοις καὶ μαργάροις ἐκόσμησε , καὶ πλείονα πολυτέλειαν τοῖς βασιλικοῖς παρασήμοις ἐνέθετο . οἶ πρῴην γὰρ βασιλεῖς κατὰ τοὺς ὑπάτους τετίμηντο , καὶ τῆς βασιλείας παράσημον μόνον εἶχον πορφυροῦν περιβόλαιον .
Lemmas: ὁ μέν οὖν ὁ ἀρχιερεύς οὗτος διαδοχή ἔχω οὕτως . Διοκλητιανός δέ ὁ ἡγεμονία λαγχάνω , ὅς Δαλμάτης μέν εἰμί ὁ γένος , πατήρ δέ ἄσημος , τις δέ καί ἀπελεύθερος αὐτός φημί Ἀνουλῖνος συγκλητικός , ἐκ εὐτελής στρατιώτης δούξ Μυσία γίγνομαι . ἄλλος δέ κόμης δομέστικος αὐτός γίγνομαι φημί · δομέστικος δέ τις ὁ ἱππεύς νομίζω . διαλέγω δέ ὁ στρατιώτης διαβαίνω μή κοινωνέω ὁ φόνος ὁ Νουμεριανός · καί ἐν ὁ οὗτος λέγω στρέφω πρός ὁ Ἄπρος ἔπαρχος εἰμί ὁ στράτευμα “ οὗτος ” Ίφη “ ὁ ἐκεῖνος φονεύς ” , καί αὐτίκα ὁ μετά χείρ ξίφος αὐτός ἀναιρέω . ἐν δέ ὁ Ῥώμη γίγνομαι ὁ ὁ ἀρχή πρᾶγμα ἀντιποιέω καί ὁ οὗτος ἅπτω διοίκησις . ἀφοράω δέ πρός ὁ ὁ βασίλεια ὑπέρογκος , κοινωνός αὐτός προσλαμβάνω κατά ὁ τέταρτος ἔτος ὁ ἡγεμονία αὐτός , ἢ κατά ἕτερος κατά ὁ δύο , Μαξιμιανός ὁ Ἑρκούλιος , μή ἑαυτοῦ μόνος ἀρκέω πρός τοσοῦτος ἀρχή διοίκησις λογίζομαι . ἄμφω τοίνυν συμπνέω διωγμός ἐγείρω κατά Χριστιανός , ὁ πρίν γίγνομαι ἀπαντάω σφοδρός τε καί ἄγριος . ἔκθυμος γάρ ἢ μᾶλλον περιμανῶς ὁ ὁ θεός ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός σπεύδω ἐκ πᾶς γῆ ἐξαλείφω σωτήριος ὄνομα . ὅτε κατά πᾶς πόλις καί χώρα τοσοῦτος ὑπέρ ὁ εἰς Χριστός ὁμολογία ἀνδρίζω , ὡς μηδέ ἀριθμός σχεδόν αὐτός ὑπάγω ῥᾴδιος εἰμί · ἔργον γάρ οὗτος ὁ ἄλλος ἅπας τίθημι σπουδαῖος . Βούσιρις δέ καί Κοπτός πόλις Αἰγυπτιακός περί ὁ ἐκεῖ Θῆβαι οἰκέω εἰς ἀποστασία ἐκκλίνω , ὁ Διοκλητιανός ἐκστρατεύω κατά αὐτός αἱρέω τε αὐτός καί κατασκάπτω . εἶτα αὖθις Ἀλεξάνδρεια καί ὁ Αἴγυπτος ἀνταίρω χείρ Ῥωμαῖος , Ἀχιλλεύς τις εἰς οὗτος ὁ Αἰγύπτιος ὑπάγω · ἀλλά Ῥωμαῖος αὐτός ἐπέρχομαι σύν D Διοκλητιανός , οὐ ἀντέχω ἐπί πολύς , καί πολύς ὁ αἴτιος ὁ στάσις ἀναιρέω , καί αὐτός Ἀχιλλεύς . Διοκλητιανός δέ καί Μαξιμιανός Καῖσαρ χειροτονέω ὁ ἑαυτοῦ κηδεστής , ὁ μέν Διοκλητιανός Μαξιμῖνος ὁ Γαλέριος , ὁ οἰκεῖος θυγάτηρ συζεύγνυμι αὐτός Βαλεριάν · ὁ δέ Ἑρκούλιος Μαξιμιανός Κώνστας , ὅς ἐπικαλέω Χλωρός διά ὁ ὠχρότης , θυγατριδοῦς εἰμί Κλαύδιος ὁ πρό μικρός βασιλεύω , ὡς ἤδη ἐγώ εἴρω , καί αὐ(??)τὸς οὗτος ὁ ἑαυτοῦ θυγάτηρ Θεοδώρα κατεγκυαειδω . καί ἄμφω δέ ὁ Καῖσαρ οὗτος γαμετή ἔχω , ἀλλά διά ὁ πρός ὁ βασιλεύς κῆδος ὁ μέν ἀπωθέω , ὁ δέ ὁ βασιλεύς θυγάτηρ συνοικέω . Ἄμανδος δέ τις νεωτερίζω ἐν Γαλλίας , Μαξιμιανός ἐκεῖσε γίγνομαι ὁ νεωτερισμός καταστέλλω . Κράσσος δέ Βρεττανία κατέχω ἐπί ἐνιαυτός τρεῖς ὁ ἔπαρχος ἀναιρέω Ἀσκληπιόδοτος · καί πέντε τις γεντιανή ὁ Ἀφρική κατέχω ὁ Ἑρκούλιος οὗτος καταγωνίζομαι . ὁ δέ γε Καῖσαρ Κώνστας ἐν ὁ Γαλλία πρός Ἀλαμαννός μάχομαι ὁ αὐτός ἡμέρα ἡττάω καί νικάω . πρότερος μέν γὰρτῶν Ἀλαμαννῶν ὁ αὐτός στρατιά μετά ῥύμη ἐφορμέω σφοδρός , εἰς φυγή τρέπω ἅπας οἶς καί αὐτός ὁ Κώνστας συναποδιδράσκω ἁλίσκομαι εἄν παρά βραχύς . ὀπίσω γάρ ἐρχόμενος καλέω εὑρίσκω ὁ πύλη ὁ πόλις · ὁ δέ διώκω ἐγγίζω ἤδη ἑτοῖμος εἰμί ἐκεῖνος συλλαμβάνω , καί κἀν ἀπάγω δέσμιος , εἰμί μή σχοῖνος ἐκ ὁ τεῖχος ἄνωθεν καθιμάω οὗτος αὐτός ἀνιμάω . οὗτος δέ περισῴζω καί ὁ πόλις ἐντός γίγνομαι , καί ὁ στρατία ἀθροίζω αὐτίκα καί λόγος αὐτός παρακλητικός εἰς ἀλκή διεγείρω καί θάρσος οἷος ἐμπνέω αὐτός , ἔξειμι εὐθύς καί συμμίγνυμι ὁ πολέμιος νικάω Νίκη περιφανής , ὥστε περί ἑξήκοντα χιλιάς ἐκεῖνος πίπτω . Πέρσης δέ Ναρσῆς βασιλεύω , ὅς ἕβδομος ἀναγράφω βασιλεύω Πέρσης ἀπό Ἀρταξέρξης , ὅς πρόσθεν ὁ ἱστορία μνημονεύω ὡς αὖθις Πέρσης ἀνανεόομαι ὁ βασίλειος · μετά γάρ ὁ Ἀρταξέρξης οὗτος ἢ Ἀρταξάρης , διώνυμος εἰμί , Σαπώρης ἄρχω Πέρσης , καί μετά ἐκεῖνος Ορμίσδας , εἶτα Οὐαραράνης , καί μετά οὗτος Οὐαραράκης , καί αὖθις ἄλλος Οὐαραράνης , καί ἐπί οὗτος Ναρσῆς · ὁ Ναρσῆς τοίνυν οὗτος τότε ὁ Συρία ληΐζομαι , ὁ ἴδιος γαμβρός ὁ Γαλέριος Μαξιμῖνος ὁ Διοκλητιανός , διά ὁ Αἴγυπτος ἐπί ὁ Αἰθίοψ ἄπειμι , συμβάλλω αὐτός μετά δύναμις ἀξιόμαχος ἐκπέμπω . ὅς καί συμμίγνυμι ὁ Πέρσης ἡσσάομαι καί φεύγω . αὖθις δέ μετά πλείων αὐτός ὁ Διοκλητιανός ἐκπέμπω στρατιά . συμβάλλω οὖν αὐτός πάλιν , οὕτως νικάω ὡς καί ὁ πρότερος ἧσσα ἀνακαλέω . ὁ τε γάρ πλείων ἀποκτείνω ὁ Πέρσης καί ὁ Ναρσῆς τιτρώσκω μέχρι ὁ ἐνδότερος Πέρσις διώκω , καί ὁ οὗτος γυνή καί ὁ παῖς καί ἀδελφή αἰχμαλωτίζω - ὁ ἀπάγω , καί χρῆμα ὅσος ἐπάγω Ναρσῆς στρατεύω χειρόομαι , καί πολύς ὁ ἐν Πέρσης ἐπιφανής . ἀναρρώννυμι δέ ἐκ ὁ τραῦμα ὁ Ναρσῆς πρεσβεία πρός Διοκλητιανός καί Γαλέριος ποιέω , ὁ παῖς καί ὁ γυνή ἀποδίδωμι αὐτός ἄξιος σπονδή τίθημι εἰρηνικός . καί τυγχάνω ὁ αἴτησις , ἐξίστημι ὁ Ῥωμαῖος ὅσος βούλομαι . καί ἄλλος δέ πολύς πόλεμος κατορθόω Διοκλητιανός καί Μαξιμιανός , ὁ μέν διά ἑαυτοῦ ἢ ὁ Καῖσαρ , ὁ δέ διά στρατηγός , καί ὁ ὅρος ὁ βασίλεια πλατύνω . οἶς ἐπαίρω ὁ Διοκλητιανός καί μέγας φρονέω οὐκέτι προσαγορεύω παρά ὁ γερουσία ὡς πρώην ἀνέχω , ἀλλά προσκυνέω θεσπίζω , καί εἰς ἐσθής ἑαυτοῦ καί ὁ ὑπόδημα χρυσός καί λίθος καί μάργαρον κοσμέω , καί πλείων πολυτέλεια ὁ βασιλικός παράσημον ἐντίθημι . οἶς πρώην γάρ βασιλεύς κατά ὁ ὕπατος τιμάω , καί ὁ βασίλεια παράσημον μόνος ἔχω πορφύρεος περιβόλαιον .