joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 7.6
Τοῦ δὲ Νομᾶ τελευτήσαντος καὶ μηδένα κατα - λιπόντος διάδοχον , Ὁστίλλιος Τοῦλλος ᾑρέθη παρὰ τοῦ δήμου καὶ τῆς βουλῆς . ὃς τὰ πλείστα τῶν τοῦ Νομᾶ χλευάσας ἠθῶν τὸν Ῥωμύλον ἐζήλωσε , καὶ πρὸς μάχας αὐτός τε ὥρμα καὶ τὸν δῆμον ἠρέθιζεν . ἁρπαγῆς γοῦν γενομένης παρὰ Ῥωμαίων ἐξ ὥρμησαν πρὸς μάχην ἑκάτεροι · πρὸ δὲ τοῦ συμβαλεῖν κατηλλάγησαν , καὶ ἐς μίαν πόλιν ἀμφοῖν ἐδόκει συνοικῆσαι τοῖς γένεσιν . ἑκάστου δὲ τῆς οἰκείας ἐχομένου καὶ τὸ ἕτερον εἰς ταύτην ἀξιοῦντος μετα - ναστεῦσαι , ἀπέστησαν τοῦ σκοποῦ . εἶτα περὶ τῆς ἡγεμονίας διηνέχθησαν · ὡς δὲ οὐδεὶς τῷ ἑτέρῳ παρεχώρει αὐτῆς , ἀγωνίσασθαι συνέθεντο περὶ τῆς ἀρχῆς . οὔτε δὲ τοῖς στρατοπέδοις ὅλοις ἐδόκει μαχέσασθαι οὔτε μγ̀ν μονομαχίᾳ κριθήσεσθαι . ἦσαν δὲ παρ’ ἀμφοῖν τρίδυμοι ἀδελφοί , ἐκ μητέρων γεγονό - τες διδύμων , ἰσήλικές τε καὶ ἰσοπαλεῖς τὴν ἰσχύν · ἐκαλοῦντο δὲ οἱ μὲν τῶν Ῥωμαίων οἱ δὲ τῶν Ἀλβανῶν Κουριάται . τούτους εἰς μάχην προεβάλοντο , παρ’ οὐδὲν τὴν πρὸς ἀλλήλους αὐτῶν συγγένειαν θέμενοι . οἱ δὲ ὁπλισάμενοι καὶ ἐν τό μεταιχμίῳ τῶν στρατοπέδων ἀντιπαραταξάμενοι θεούς τε ὁμογνίους ἀνεκαλοῦντο καὶ συνεχῶς ἀνέβλεπον πρὸς τὸν ἥλιον . συμβαλόντες δὲ ποτὲ μὲν ἀθρόοι , ποτὲ δὲ καὶ καθ’ ἕνα ἐμάχοντο . τέλος δὲ τῶν μὲν Ρωμαίων τῶν δύο πεσόντων , τῶν δὲ Ἀλβανῶν τρωθέντων , ὁ Ὁράτιος ὁ κατάλοιπος , ὅτι τοῖς τρισὶν ἄμα , εἰ καὶ ἄτρωτος ἦν , οὐκ ἠδύνατο ἀντιτάξασθαι , ἐνέκλινεν , ὡς ἂν διώκοντες αὐτὸν σκεδασθῶσι · κἀπειδὴ πρὸς τὴν δίωξιν διεσπάρησαν , ἑκάστῳ ἐπιτιθέμενος ἅπαντας διεχρήσατο . κἀντεῦθεν τετίμητο · ὅτι δὲ καὶ τὴν ἀδελφὴν ὀλοφυρομένην , ἐπεὶ τὰ τῶν ἀνεψιῶν σκῦλα ἑώρα φέροντα τὸν Ὁράτιον , φόνου ἐκρίθη · ἐς δὲ τὸν δῆμον ἔκκλητον αἰτήσας ἀφείθη . Οἱ δὲ Ἀλβανοὶ τότε μὲν ὑπήκοοι τῶν Ῥωμαίων ἐγένοντο , ὕστερον δὲ τὰς συνθήκας ἀθετήσαντες , καὶ ὡς ὑπήκοοι πρὸς συμμαχίαν κληθέντες , μεταθέσθαι δὲ πρὸς τοὺς πολεμίους ἐν τῷ καιρῷ τῆς μάχης ἐπιχειρήσαντες καὶ συνεπιθέσθαι Ῥωμαίος , γνωσθέντες ἐκολάσθησαν · καὶ πολλοὶ μὲν ἐκτάνθησαν καὶ ὁ αὐτῶν ἐξηγούμενος Μέττιος , οἶ ἄλλοι δὲ μετανάστασιν ἔπαθον , καὶ ἡ πόλις αὐτῶν Ἄλβα κατεσκάφη , πεντακόσιά που ἔτη Ῥωμαίοις νομισθεῖσα μητρό - πολις . Πρὸς μὲν οὖν τοὺς πολεμίους ὁ Τοῦλλος κράτιστος ἔδοξε , τοῦ θείου δὲ παρημέλει . νόσου δ’ ἐνσκηψάσης λοιμώδους καὶ αὐτὸς νοσήσας εἰς δεισιδαιμονίαν ἀπέκλινεν . ἐσχηκέναι μέντοι τοῦ βίου λέγεται τέλος καταφλεχθεὶς ὑπὸ κεραυνῶν , ἣ ἐπιβουλευθεὶς ὑπὸ Μαρκίου Ἄγκου , ὃς θυγατριδοῦς ἐτύγχανεν , ὡς εἴρηται , τοῦ Νομᾶ . ἐβασίλευσε δὲ Ῥωμαίων ἔτη δύο ἐπὶ τριάκοντα .
Lemmas: ὁ δέ Νομᾶς τελευτάω καί μηδείς κατά - λίπος διάδοχος , Ὁστίλλιος Τοῦλλος αἱρέω παρά ὁ δῆμος καί ὁ βουλή . ὅς ὁ πλεῖστος ὁ ὁ Νομᾶς χλευάζω ἠθέω ὁ Ῥωμύλος ζηλόω , καί πρός μάχη αὐτός τε ὁρμάω καί ὁ δῆμος ἐρεθίζω . ἁρπαγεύς γοῦν γίγνομαι παρά Ῥωμαῖος ἐκ ὁρμάω πρός μάχη ἑκάτερος · πρό δέ ὁ συμβάλλω καταλλάσσω , καί εἰς εἷς πόλις ἄμφω δοκέω συνοικέω ὁ γένεσις . ἕκαστος δέ ὁ οἰκεῖος ἔχω καί ὁ ἕτερος εἰς οὗτος ἄξιος μετά - νηστεύω , ἀφίστημι ὁ σκοπός . εἶτα περί ὁ ἡγεμονία διαφέρω · ὡς δέ οὐδείς ὁ ἕτερος παραχωρέω αὐτός , ἀγωνίζομαι συντίθημι περί ὁ ἀρχή . οὔτε δέ ὁ στρατόπεδον ὅλος δοκέω μάχομαι οὔτε μγ̀ν μονομαχία κρίνω . εἰμί δέ παρά ἄμφω τρίδυμος ἀδελφός , ἐκ μήτηρ γόνος - αἱρέω δίδυμος , ἰσῆλιξ τε καί ἰσοπαλής ὁ ἰσχύς · καλέω δέ ὁ μέν ὁ Ῥωμαῖος ὁ δέ ὁ Ἀλβανός κουριάω . οὗτος εἰς μάχη προβάλλω , παρά οὐδείς ὁ πρός ἀλλήλων αὐτός συγγένεια τίθημι . ὁ δέ ὁπλίζω καί ἐν ὁ μεταίχμιον ὁ στρατόπεδον ἀντιπαρατάσσομαι θεός τε ὁμόγνιος ἀνακαλέω καί συνεχῶς ἀναβλέπω πρός ὁ ἥλιος . συμβάλλω δέ ποτέ μέν ἀθρόος , ποτέ δέ καί κατά εἷς μάχομαι . τέλος δέ ὁ μέν Ῥωμαῖος ὁ δύο πίπτω , ὁ δέ Ἀλβανός τιτρώσκω , ὁ Ὁράτιος ὁ κατάλοιπος , ὅτι ὁ τρεῖς ἄμη , εἰμί καί ἄτρωτος εἰμί , οὐ δύναμαι ἀντιτάσσω , ἐγκλίνω , ὡς εἄν διώκω αὐτός σκεδάννυμι · ἐπειδή πρός ὁ δίωξις διασπείρω , ἕκαστος ἐπιτίθημι ἅπας διά-χράω2 . ἐντεῦθεν τιμάω · ὅτι δέ καί ὁ ἀδελφή ὀλοφύρομαι , ἐπεί ὁ ὁ ἀνεψιός σκῦλα ὁράω φέρω ὁ Ὁράτιος , φόνος κρίνω · εἰς δέ ὁ δῆμος ἔκκλητος αἰτέω ἀφίημι . ὁ δέ Ἀλβανός τότε μέν ὑπήκοος ὁ Ῥωμαῖος γίγνομαι , ὕστερος δέ ὁ συνθήκη ἀθετέω , καί ὡς ὑπήκοος πρός συμμαχία καλέω , μετατίθημι δέ πρός ὁ πολέμιος ἐν ὁ καιρός ὁ μάχη ἐπιχειρέω καί συνεπιτίθημι Ῥωμαῖος , γιγνώσκω κολάζω · καί πολύς μέν κτείνω καί ὁ αὐτός ἐξηγέομαι Μέττιος , οἶς ἄλλος δέ μετανάστασις πάσχω , καί ὁ πόλις αὐτός Ἄλβα κατασκάπτω , πεντακόσιοι ποῦ ἔτος Ῥωμαῖος νομίζω Μήτρος - πόλις . πρός μέν οὖν ὁ πολέμιος ὁ Τοῦλλος ἀγαθός δοκέω , ὁ θεῖον δέ παραμελέω . νόσος δέ ενσκήπτω λοιμώδης καί αὐτός νοσέω εἰς δεισιδαιμονία ἀποκλίνω . ἔχω μέντοι ὁ βίος λέγω τέλος καταφλέγω ὑπό κεραυνός , ὅς ἐπιβουλεύω ὑπό Μάρκιος Ἄγκος , ὅς θυγατριδοῦς τυγχάνω , ὡς εἴρω , ὁ Νομᾶς . βασιλεύω δέ Ῥωμαῖος ἔτος δύο ἐπί τριάκοντα .