joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 8.11
οὐδὲ ἀραμένους τὰ ὅπλα εἷλον . Εἶτα Ἀννίβας μὲν Ἰταλίαν ἐπόρθει , Ἀμίλκας κἀς δὲ Ἔγεσταν ἐστράτευσεν , ἐν ᾗ τὸ πλεῖστον τοὐ πεζοῦ τοῖς Ῥωμαίοις ἦνοἶς ἐπικουρῆσαι Γάϊον Καικίλιον χιλίαρχον ἐθελήσαντα λοχήσας πολλοὺς ἐφόνευσε τῶν αὐτοῦ . ταῦτα δὲ μαθόντες οἶ ἐν Ῥώμῃ τὸν μὲν ἀστυνόμον εὐθὺς ἐξέπεμψαν καὶ τὸν Δουίλιον ἐπέσπευσαν · ὁ δὲ ἐς τὴν Σικελίαν ἐλθών , καὶ καταμαθὼν τὰς ναῦς τῶν Καρχηδονίων τῆ μὲν παχύτητι καὶ τῷ μεγέθει τῶν σφῶν ἐλαττουμένας , τῷ τάχει δὲ τῆς εἰρεσίας καὶ τῇ ποικιλίᾳ τοῦ πλοῦ προεχούσας , μηχανὰς ἐπὶ τῶν τριήρων ἀγκύρας τε καὶ χεῖρας περικόντους σιδηρᾶς καὶ ἄλλα τοιαῦτα Β κατεσκεύασεν , ὅπως ταῖς πολεμίαις ναυσὶν ἐπιρριπτοῦντες αὐτὰ συνάπτοιντο σφίσι , καὶ μεταβαίνοντες εἰς αὐτὰς εἰς χεῖρας ἴοιεν τοῖς Καρχηδονίοις καὶ ὡς ἐν πεζῇ μάχῃ τούτοις συρρήγνυνται . συμμίξαντες οὖν οἱ Καρχηδόνιοι ταῖς τῶν Ρωμαίων ναυσὶ περιέπλεον σφᾶς , συντόνῳ χρώμενοι εἰρεσίᾳ , καὶ ἐκ τοῦ αἰφνιδίου προσέβαλλον . χρόνον μὲν οὖν τινα ἰσοπαλὴς ἡ ναυμαχία ἐγίνετο , εἶθ᾿ οἶ ῾Ρωμαῖοι ἐπικρατέστεροι γεγονότες πολλοὺς μὲν κατέδυσαν , συνέσχον δὲ καὶ πολλούς . ὁ δ᾿ Ἀννίβας ἐπὶ ἑπτήρους ναυμαχῶν , συσχεθείσης τῆς αὐτοῦ νηὸς τριήρει τινί , φοβηθεὶς μὴ ἁλῷ , τὴν ἐπτήρη τε ἐγκατέλιπε καὶ μεταβὰς εἰς ἑτέραν διέφυγε . C Τῆς μὲν οὖν ναυμαχίας τοῦτο τέλος ἐγένετο καὶ λάφυρα πολλὰ ἐλήφθη · τὸν δ᾿ Ἀννίβαν οἱ Καρχηδόνιοι διὰ τὴν ἧτταν ἀπέκτειναν ἄν , εἰ μὴ εὐθὺς ἐπηρώτησε σφὰς , ὡς ἀκεραίων ἔτι τῶν πραγμάτων ὄντων , εἰ ναυμαχῆσαι κελεύουσιν ἢ μή . συνθεμένων γὰρ αὐτῶν ναυμαχῆσαι , ὡς τῷ ναυτικῷ προέχειν ἐπαιρομένων , ὑπεῖπεν ὅτι “ οὐδὲν ἄρα ἠδίκηκα ὅτι τὰ αὐτὰ ὑμῖν ἐλπίσας συνέβαλον · τῆς γὰρ γνώμης , ἀλλ᾿ οὐ τῆς τύχης ἐτύγχανον κύριος . ” καὶ ὁ μὲν ἐσώθη , τὴν δὲ ἡγεμονίαν ἀφῃρέθη · Δουίλιος δὲ τὸ πεζὸν προσλαβὼν τούς τε Ἐγεσταίους ἐρρύσατο , μηδ᾿ εἰς χεῖρας αὐτῷ τοῦ Ἀμίλκου ἐλθεῖν ὑπομείναντος , καὶ τὰ φίλια τὰ ἄλλα ἐβεβαιώσατο , καὶ εἰς τὴν ῾Ρώμὴν τοῦ θέρους παρελθόντος ἀνεκομίσθη . ἀπάραντος δ᾿ αὐτοῦ ὁ Ἀμίλκας τό τε Δρέπανον κεκλημένον , ἔστι δὲ λιμὴν ἐπίκαιρος , ἐκρατύνατο καὶ ἐς αὐτὸν τὰ πλείστου κατέθετο ἄξια , καὶ τοὺς Ἐρυκίνους ἅπαντας μετανέστησε , καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν κατέσκαψεν , ἵνα μὴ οἱ Ῥωμαῖοι καρτερὰν αὐτὴν οὖσαν καταλαβόντες ὁρμητήριον τοῦ πολέμου ποιήσωνται , καὶ πόλεις εἷλε τὰς μὲν βίᾳ , τὰς δὲ προδοσίᾳ · καὶ εἰ μὴ Γάιος Φλῶρος αὐτὸν ἐπέσχεν ἐκεῖ χειμάσας , τὴν Σικελίαν ἂν κατεστρέψατο ἅπασαν . Λούκιος δὲ Σκιπίων ὁ συνάρχων αὐτῷ ἐπὶ Σαρδὼ καὶ ἐπὶ Κύρνον ἐστράτευσε , κεῖνται δὲ ἐν τῷ Τυρ - σηνικῷ πελάγει ἀλλήλων ὀλίγον ἀπέχουσαι , ὡς μίαν αὐτὰς πόρρωθεν εἶναι δοκεῖν , καὶ προτέρᾳ τῇ Κύρνῳ προσβαλὼν τὴν μὲν Οὐαλερίαν τὴν κρατίστην αὐτῆς πόλιν βίᾳ εἷλεν , ἀπόνως δὲ τὰ λοιπὰ ἐχειρώσατο . ἐς δὲ τὴν Σαρδῶ πλέων κατ’ εἶδέ τι ναυτικὸν Καρχηδόνιον , καὶ ἐπ’ αὐτὸ ἐτράπετο . καὶ οἱ μὲν ἔφυγον πρὶν ἢ συμμίξαι , αὐτὸς δ’ ἐπὶ πόλιν Ὀλβίαν ἦλθεν · ἔνθα τῶν Καρχηδονίων μετὰ τῶν νεῶν ἐπιφανέντων φοβηθείς , οὐ γὰρ εἶχε τὸ πεζὸν ἀξιόμαχον , ἐπ’ οἴκου ἀπῆρεν . Ἐν δὲ τῷ τότε χρόνῳ ἄλλοι τε τῶν ἁλόντων καὶ ἐν τῷ ἄστει δουλευόντων , καὶ οἱ Σαυνῖται , συχνοὶ γὰρ πρὸς τὴν τοῦ ναυτικοῦ παρασκευὴν ἀφίκοντο , συνέθεντο τῇ Ῥώμῃ ἐπιβουλεῦσαι . μαθὼν δὲ τοῦτο Ἑριος Ποτίλιος ὁ τῆς βοηθείας ἄρχων προσεποιήσατο συμφρονεῖν αὐτοῖς , ἵνα ἀκριβώσῃ πᾶν τὸ δεδογμένον αὐτοῖς , καὶ ἐπεὶ μὴ οἷός τ' ἦν καταμηνῦσαι τὸ βού - λευμα , πάντες γὰρ περὶ αὐτὸν ἦσαν οἱ Σαυνῖται , ἔπεισεν αὐτοὺς βουλῆς ἀγομένης εἰς τὴν ἀγορὰν ἀθροισθῆναι καὶ καταβοῆσαι αὐτοῦ ὡς · περὶ τὸν σῖτον ἀδικουμένους ὅνπερ ἐλάμβανον . τῶν δὲ τοῦτο ποιησάντων μεταπεμφθεὶς ὡς αἴτιος τοῦ θορύβου ἐξέφηνεν αὐτοῖς τὴν ἐπιβουλήν . καὶ τότε μὲν ἡσυχάσαντας ἀπέπεμψαν , νυκτὸς δὲ συνέλαβον συνέλαβον τῶν ἐχόντων δούλους τινὰς ἐξ αὐτῶν ’ καὶ οὕτως ἡ πάσα ἐλύθη συνωμοσία . Τῷ δ’ ἐπιγενομένῳ θέρει ἴν τε τῇ Σικελίᾳ καὶ τῇ Σαρδοῖ ἅμα ἐπολέμησαν οἱ Ῥωμαῖοί τε καὶ οἱ Καρχηδόνιοι . καὶ μετὰ τοῦτ' Ἀτίλιος Λατῖνος ἐς τὴν Σικελίαν ἐλθών , καὶ Μουτίστρατον πόλιν ὑπὸ τοῦ Φλώρου πολιορκουμένην εὑρών , τῇ παρασκευῇ ἐκείνου ἐχρήσατο . καὶ προσβολὰς περὶ τὸ τεῖχος αὐτοῦ ποιουμένου πρῶτον μὲν οἱ ἐπιχώριοι μετὰ τῶν Καρχηδονίων ἠμύνοντο κραταιῶς , τῶν δὲ γυναικῶν καὶ τῶν παίδων ἐς δάκρυα καὶ ἐς οἰμωγὰς προαχθέντων οὐκ ἀντέσχον . ὑπεξελθόντων δὲ νυκτὸς τῶν Καρχηδονίων ἅμα τῇ ἕῳ τὰς πύλας ἐθελονταὶ οἶ ἐπιχώριοι ἀνεπέτασαν . εἰσιόντες δὲ οἱ Ρωμαῖοι πάντας ἐφόνευον , ἕως ἐκήρυξεν ὁ Ἀτίλιος τὴν λοιπήν τε λείαν καὶ τοὺς ἀνθρώπους τοῦ λαβόντος εἶναι . ἔκτοτε γὰρ τοὺς λοιπούς τε ἐζώγρησαν καὶ τὴν πόλιν προδιαρπάσαντες κατέπρησαν .
Lemmas: οὐδέ ἀείρω ὁ ὅπλον αἱρέω . εἶτα Ἀννίβας μέν Ἰταλία πορθέω , Ἀμίλκας κἀς δέ Ἔγεστα στρατεύω , ἐν ὅς ὁ πλεῖστος ὁ πεζός ὁ Ῥωμαῖος ἕνος ἐπικουρέω Γάϊος Καικίλιος χιλίαρχος ἐθέλω λοχάω πολύς φονεύω ὁ αὐτός . οὗτος δέ μανθάνω οἶς ἐν Ῥώμη ὁ μέν ἀστυνόμος εὐθύς ἐκπέμπω καί ὁ Δουίλιον ἐπισπεύδω · ὁ δέ εἰς ὁ Σικελία ἔρχομαι , καί καταμανθάνω ὁ ναῦς ὁ Καρχηδόνιος τῆ μέν παχύτης καί ὁ μέγεθος ὁ σφεῖς ἐλασσόω , ὁ τάχος δέ ὁ Εἰρεσίαι καί ὁ ποικιλίας ὁ πλόος προέχω , μηχανή ἐπί ὁ τριήρης ἄγκυρα τε καί χείρ περίκοντος Σιδηρᾶς καί ἄλλος τοιοῦτος Β κατασκευάζω , ὅπως ὁ πολέμιος ναῦς ἐπιρριπτέω αὐτός συνάπτω ὅς , καί μεταβαίνω εἰς αὐτός εἰς χείρ ἔρχομαι ὁ Καρχηδόνιος καί ὡς ἐν πεζός μάχομαι οὗτος συρρήγνυμι . συμμίγνυμι οὖν ὁ Καρχηδόνιος ὁ ὁ Ῥωμαῖος ναῦς περιπλέω σφεῖς , σύντονος χράω εἰρεσία , καί ἐκ ὁ αἰφνίδιος προσβάλλω . χρόνος μέν οὖν τις ἰσοπαλής ὁ ναυμαχία γίγνομαι , εἶτα οἶς Ῥωμαῖος ἐπικρατής γίγνομαι πολύς μέν καταδύω , συνέχω δέ καί πολύς . ὁ δέ Ἀννίβας ἐπί ἑπτήρης ναυμαχέω , συνέχω ὁ αὐτός ναός τριήρης τις , φοβέω μή ἁλίσκομαι , ὁ ἐπτήρη τε ἐγκαταλείπω καί μεταβαίνω εἰς ἕτερος διαφεύγω . C ὁ μέν οὖν ναυμαχία οὗτος τέλος γίγνομαι καί λάφυρα πολύς λαμβάνω · ὁ δέ Ἀννίβας ὁ Καρχηδόνιος διά ὁ ἧσσα ἀποκτείνω ἄν , εἰμί μή εὐθύς ἐπερωτάω σφός , ὡς ἀκέραιος ἔτι ὁ πρᾶγμα εἰμί , εἰμί ναυμαχέω κελεύω ἢ μή . συντίθημι γάρ αὐτός ναυμαχέω , ὡς ὁ ναυτικός προέχω ἐπαίρω , ὑπεῖπον ὅτι “ οὐδείς ἄρα ἀδικέω ὅτι ὁ αὐτός σύ ἐλπίζω συμβάλλω · ὁ γάρ γνώμη , ἀλλά οὖον ὁ τυγχάνω τυγχάνω κύριος . ” καί ὁ μέν σῴζω , ὁ δέ ἡγεμονία ἀφαιρέω · δουιλις δέ ὁ πεζός προσλαμβάνω ὁ τε Σεγεσταῖος ῥύομαι , μηδέ εἰς χείρ αὐτός ὁ Ἀμίλκας ἔρχομαι ὑπομένω , καί ὁ φίλιος ὁ ἄλλος βεβαιόω , καί εἰς ὁ Ῥώμη ὁ θέρος παρέρχομαι ἀνακομίζω . ἀπαίρω δέ αὐτός ὁ Ἀμίλκας ὁ τε Δρέπανον καλέω , εἰμί δέ λιμήν ἐπίκαιρος , κρατύνω καί εἰς αὐτός ὁ πλεῖστος κατατίθημι ἄξιος , καί ὁ Ἐρύκινος ἅπας μετανίστημι , καί ὁ πόλις αὐτός κατασκάπτω , ἵνα μή ὁ Ῥωμαῖος καρτερός αὐτός εἰμί καταλαμβάνω ὁρμητήριον ὁ πόλεμος ποιέω , καί πόλις αἱρέω ὁ μέν βία , ὁ δέ προδοσία · καί εἰμί μή Γάιος Φλῶρος αὐτός ἐπέχω ἐκεῖ χειμάζω , ὁ Σικελία εἄν καταστρέφω ἅπας . Λούκιος δέ Σκιπίων ὁ συνάρχω αὐτός ἐπί Σαρδώ καί ἐπί Κύρνος στρατεύω , κεῖμαι δέ ἐν ὁ Τυρ - σηνικῷ πέλαγος ἀλλήλων ὀλίγος ἀπέχω , ὡς εἷς αὐτός πόρρωθεν εἰμί δοκέω , καί πρότερος ὁ Κύρνος προσβάλλω ὁ μέν Οὐαλερία ὁ ἀγαθός αὐτός πόλις βία αἱρέω , ἄπονος δέ ὁ λοιπάς χειρόομαι . εἰς δέ ὁ Σαρδώ πλέω κατά εἶδον τίς ναυτικόν Καρχηδόνιος , καί ἐπί αὐτός τρέπω . καί ὁ μέν φεύγω πρίν ἢ συμμείγνυμι , αὐτός δέ ἐπί πόλις Ὀλβία ἔρχομαι · ἔνθα ὁ Καρχηδόνιος μετά ὁ νέος ἐπιφαίνω φοβέω , οὖον γάρ ἔχω ὁ πεζός ἀξιόμαχος , ἐπί οἶκος ἀπαίρω . ἐν δέ ὁ τότε χρόνος ἄλλος τε ὁ ἁλίσκομαι καί ἐν ὁ Ἄστυ δουλεύω , καί ὁ Σαυνίτης , συχνός γάρ πρός ὁ ὁ ναυτικός παρασκευή ἀφικνέομαι , συντίθημι ὁ Ῥώμη ἐπιβουλεύω . μανθάνω δέ οὗτος Ἔριος ποτιλις ὁ ὁ βοήθεια ἄρχω προσποιέω συμφρονέω αὐτός , ἵνα ἀκριβόω πᾶς ὁ δοκέω αὐτός , καί ἐπεί μή οἷος τε εἰμί καταμηνύω ὁ βοῦς - λευμα , πᾶς γάρ περί αὐτός εἰμί ὁ Σαυνίτης , πείθω αὐτός βουλή ἄγω εἰς ὁ ἀγορά ἀθροίζω καί καταβοάω αὐτός ὡς · περί ὁ σῖτος ἀδικέω ὅσπερ λαμβάνω . ὁ δέ οὗτος ποιέω μεταπέμπω ὡς αἴτιος ὁ θόρυβος ἐκφαίνω αὐτός ὁ ἐπιβουλή . καί τότε μέν ἡσυχάζω ἀποπέμπω , νύξ δέ συλλαμβάνω συλλαμβάνω ὁ ἔχω δοῦλος τις ἐκ αὐτός ’ καί οὕτως ὁ πᾶς λύω συνωμοσία . ὁ δέ ἐπιγίγνομαι θέρος εἶμι τε ὁ Σικελία καί ὁ Σαρδώ ἅμα πολεμέω ὁ Ῥωμαῖος τε καί ὁ Καρχηδόνιος . καί μετά οὗτος Ἀτίλιος Λατῖνος εἰς ὁ Σικελία ἔρχομαι , καί μουτιστρατος πόλις ὑπό ὁ Φλῶρος πολιορκέω εὑρίσκω , ὁ παρασκευή ἐκεῖνος χράω . καί προσβολή περί ὁ τεῖχος αὐτός ποιέω πρῶτος μέν ὁ ἐπιχώριος μετά ὁ Καρχηδόνιος ἀμύνω κραταιός , ὁ δέ γυνή καί ὁ παῖς εἰς δάκρυ καί εἰς οἰμωγή προάγω οὐ ἀντέχω . ὑπεξέρχομαι δέ νύξ ὁ Καρχηδόνιος ἅμα ὁ ἠώς ὁ πύλη ἐθελοντής οἶς ἐπιχώριος ἀναπετάννυμι . εἰσέρχομαι δέ ὁ Ρωμαῖος πᾶς φονεύω , ἠώς κηρύσσω ὁ Ἀτίλιος ὁ λοιπός τε λεῖος καί ὁ ἄνθρωπος ὁ λαμβάνω εἰμί . ἔκτοτε γάρ ὁ λοιπός τε ζωγρέω καί ὁ πόλις προδιαρπάζω καταπίμπρημι .