joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 3.14
Ὡς δ’ ἐπορεύοντο καὶ ἤγγιζον Ἐκβατάνοις , ἔφη Τωβίας ‘‘ἀδελφὲ Ἀζαρία , εἰς τί χρησιμεύσουσιν ἡμίν ἡ καρδία τοῦ ἰχθύος καὶ τὸ ἧπαρ καὶ ἡ χολή ; ὁ δὲ ἀπεκρίνατο “ ἡ καρδία καὶ τὸ ἧπαρ θυμιώμενα διώκουσι δαίμονας , ἐάν τινι ἐνοχλῶσιν , ἡ δὲ χολὴ ἐγχριομένη ὄμμασι λευκώματα ἔχουσι καθαίρει ταῦτα καὶ δίδωσι τὸ ὁρᾶν . ” ἤδη δὲ τοῖς Ἐκβατάνοις προσήγγισαν , καί φησι τῷ τὼ βίᾳ ὁ ἄγγελος ‘‘σήμερον αὐλισθησόμεθα παρὰ Ῥαγουὴλ συγγενεῖ σου τυγχάνοντι , ᾧ θυγάτηρ Σάρρα ἐστὶ φρονίμη τε καὶ καλή , καὶ λαλήσω περὶ αὐτῆς δοθῆναί σοι εἰς γυναῖκα . ὁ δέ ‘‘ἀκήκοα ” ἔφη τό κοράσιον ἐκδεδόσθαι ἀνδράσιν ἑπτά , καὶ πάντας ἐν τῷ νυμφῶνι θανεῖν , ὅτι ἐρᾷ τούτου δαιμόνιον καὶ τοὺς αὐτὸ μνηστευσαμένους ἀπόλλυσι · καὶ δέδοικα μὴ καὶ αὐτὸς ἀναιρεθῶ παρ’ αὐτοῦ . ” καὶ ὁ ἄγγελος ‘ἄκουσόν μου φησί , “ καὶ μηδείς σοι τοῦ δαιμονίου λόγος . ἐὰν γὰρ ἔλθῃς εἰς τὸν νυμφῶνα , ἄνθραξιν ἐπίθες ἐκ τῆς καρδίας τοῦ ἰχθύος καὶ ἐκ τοῦ ἥπατος , καὶ φεύξεται τὸ δαιμόνιον τὴν ὀσμὴν αὐτῶν ὀσφρανθἐν , καὶ οὐκέτι ἐπανελεύσεται . ” καὶ εἰσῆλθον εἰς τὸν οἶκον Ῥαγουήλ . καὶ μαθὼν ἐκεῖνος περὶ Τωβία ὅτι υἷός ἐστι τοῦ Τωβίτ , κατεφίλησεν αὐτόν , καὶ ἀκούσας ὅτι πεπήρωται ὁ Τωβίτ , ἔκλαυσε καὶ ἀσμένως αὐτοὺς ἐδέξατο . ὁ δὲ ἄγγελος ἔφη τῷ Ῥαγουὴλ συζεῦξαι αὐτῷ τὴν Σάρραν · κἀκεῖνος κατένευσε , καὶ καλέσας τὴν θυγατέρα καὶ τῆς χειρὸς αὐτῆς λαβόμενος παρέδωκεν αὐτὴν τῷ Τωβίᾳ , καὶ λαβὼν βιβλίον ἔγραψε συγγραφήν . μετὰ δὲ τὸ δεῖπνον εἰσήγαγον εἰς τὸ ταμιεῖον πρὸς αὐτὴν τὸν Τωβίαν . ὁ δὲ ἀπιὼν ἔλαβεν ἄνθρακας , καὶ ἐπιθεὶς ἐκ τῆς καρδίας καὶ τοῦ ἥπατος τοῦ ἰχθύος ἐκάπνισε , καὶ ἡ ὀσμὴ τούτων ἐφυγάδευσε τὸ δαιμόνιον . ‘Ραγουὴλ δὲ μεθ’ ἡμέραν ἔστειλε μίαν τῶν παιδισκῶν ἰδεῖν εἰ ζῇ ὁ Τωβίας . τῆς δὲ ἀναστρεψάσης καὶ ζῆν λεγούσης αὐτόν , εὐλόγησεν ὁ Ῥαγουὴλ τὸν θεόν . εἶπε δὲ πρὸς Τωβίαν “ ἑορτάσωμεν τοὺς γάμους ἐφ’ ἡμέρας δέκα καὶ τέσσαρας , καὶ οὐκ ἐξελεύσῃ ἐντεῦθεν πρὸ τοῦ ταύτας παρελθεῖν . καὶ τότε λαβὼν τὴν ἡμίσειαν μοῖραν τῶν ὑπαρχόντων μοι πορεύου , τὰ δέ γε λοιπὰ λήψεσθε θανόντος ἐμοῦ καὶ τῆς τοῦ βίου μοι κοινωνοῦ . ” φησὶν οὖν ὁ Τωβίας πρὸς ῾Ραφαήλ “ ἀδελφὲ Ἀζαρία , λάβε μοι τὸ χειρόγραφον καὶ πορεύθητι ἐν ῾Ράγοις παρὰ Γαμαὴλ καὶ κόμισον τὸ ἀργύριον · εἰ γὰρ χρονίσομεν , ὁ πατήρ μου σφόδρα ὀδυνηθήσεται . ” καὶ ἀπῆλθεν ὁ ἄγγελος καὶ ἐνεχείρισε τῷ Γαμαὴλ τὸ χειρόγραφον καὶ ἔλαβε τὸ ἀργύριον καὶ ὑπέστρεψεν . Ἤδη δὲ παρελθουσῶν τῶν τοῦ γάμου ἡμερῶν “ ἐξαπόστειλόν με ” τῷ ῾Ραγουὴλ ὁ Τωβίας φησί · καὶ λαβὼν τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ τὸ ἥμισυ τῶν ὑπαρχόντων τῷ ῾Ραγουὴλ ἀπῄει . ἄρτι δὲ πλησίον γενομένων τῆς Νινευί , φησὶν ὁ ἄγγελος πρὸς αὐτόν “ προδράμωμεν ἔμπροσθεν , ἑτοιμάσωμεν τὴν οἰκίαν . λάβε δὲ μετὰ χεῖρας τὴν χολὴν τοῦ ἰχθύος , καὶ ἀνοίξει τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ ὁ πατήρ σου , σὺ δὲ ἔγχρισον αὐτοὺς τῇ χολῇ , καὶ δηχθεὶς διατρίψει αὐτούς , καὶ ἀποβαλεῖ τὰ λευκώματα . ” ἡ δὲ μήτηρ αὐτοῦ ἐκάθητο τηροῦσα τὴν ὁδόν καὶ ὡς ἔγνω τὸν υἱὸν αὐτῆς ἐρχόμενον , σπεύσασά φησι τῷ Τωβίτ “ ἔρχεται ὁ υἱός σου , ” καὶ προσδραμοῦσα κατεφίλησεν αὐτόν καὶ εἶπεν “ εἶδόν σε παῖ , καὶ νῦν εἰ θανοῦμαι , οὐ μέλον μοι . ” Τωβὶτ δὲ ἐξῄει πρὸς τὴν θύραν προσκόπτων . καὶ ὁ Τωβίας αὐτοῦ ἐπελάβετο καὶ ἐπέχρισε τὴν χολὴν ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ , καὶ συνεδήχθησαν , καὶ διέτριψεν αὐτούς , καὶ ἐλεπίσθη ἀπ᾿ αὐτῶν τὰ λευκώματα . καὶ ἰδὼν τὸν υἱὸν αὐτοῦ εὐλόγησε τὸν θεόν . καὶ ὡς ἀπηγγέλη τῷ Τωβὶτ τὰ γεγονότα τῷ Τωβίᾳ ἐν Μηδίᾳ , ἐξῆλθε Τωβὶτ εἰς συνάντησιν τῆς νύμφης αὐτοῦ , καὶ ἰδὼν αὐτὴν εὐλόγησεν αὐτήν . οἱ δὲ ἐν τῇ Νινευὶ ὁρῶντες αὐτὸν βλέποντα , καὶ ἀκη - κοότες ὅσα ἐποίησεν ὁ θεὸς μεγαλεῖα , ἐθαύμαζον . εἶπε δὲ Τωβὶτ τῷ υἱῷ αὐτοῦ “ δὸς δή , τέκνον , τὸν μισθὸν τῷ ἀνθρώπῳ τῷ συνελθόντι σοι , μᾶλλον μέντοι καὶ προσθεῖναι αὐτῷ δεῖ . ὁ δέ ‘‘πάτερ ἔφη , δίκαιόν ἐστι τὰ ἡμίση λαβεῖν ὧν ἐνήνοχα . ” καὶ εἶπε τῷ Ῥαφαήλ λάβε μοι , ἀδελφὲ Ἀζαρία , τὸ ἥμισυ πάντων ὧν ἐνηνόχαμεν , καὶ πορεύου ὑγιαίνων . τότε καλέσας κατὰ μόνας τοὺς δύο ὁ ἄγγελος ἀπήγγειλεν ἅπαν τὸ μεγαλεῖον ὃ ἐποίησε μετ’ αὐτῶν ὁ θεός , καὶ εἶπεν εἶναι ὁ ‘Ραφαήλ , καὶ μὴ ἀφ’ ἑαυτοῦ παραγενέσθαι , ἀλλὰ σταλῆναι ὑπὸ θεοῦ . καὶ παρῄνεσεν αὐτοὺς εὐλογεῖν τὸν θεὸν καὶ ἐξομολογεῖσθαι ὅσα ἐποίσηε μετ’ αὐτῶν . “ μυστήριον μὲν γὰρ βασιλέως ἔφη ‘‘κρύπτειν καλόν , τὰ δὲ ἔργα τοῦ θεοῦ ἀνακηρύττειν ἐνδόξως . οἱ δὲ ἀκούσαντες ταῦτα ἔπεσον ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ , καὶ ἀναστάντες οὐκέτι αὐτὸν εἶδον , καὶ ἀνθωμολογοῦντο τό θεῶ ἀνθ’ ὧν ἐποίησε μετ’ αὐτῶν θαυμασίων . ’Ην δὲ Τωβίτ , ὅτε τὴν ὅρασιν αὐτοῦ ἀπώλεσεν , ἐτῶν πεντήκοντα καὶ ὀκτώ , καὶ μετὰ ἔτη ὀκτὼ ἀποκατέστη πάλιν εἰς τὸ ὁρᾶν · καὶ ἦν μᾶλλον ἔκτοτε φοβούμενος τὸν θεὸν καὶ τὸ ἀγαθὸν ἐργαζόμενος . γεγηρακὼς δὲ εἰς ἔσχατον λέγει τῷ υἱῷ αὐτοῦ “ τέκνον , ἰδοὺ γεγήρακα καὶ πρὸς τῷ θανεῖν εἰμι , σὺ δὲ λάβε τοὺς υἱούς σου καὶ ἄπελθε εἰς Μηδίαν · πέπεισμαι γὰρ ὅτι ὅσα προεῖπεν Ἰωνᾶς περὶ Νινευί , ὡς καταστραφήσεται , γενήσονται , καὶ ὅτι ‘Ιεροσόλυμα ἔρημα ἔσται καὶ ὁ ναὸς κατακαυθήσεται , καὶ πάλιν ἐλεήσει τὴν πόλιν ὁ θεός , καὶ ἐπιστρέψει ὁ λαὸς καὶ οἰκοδομήσει αὐτήν . σὺ δὲ τήρησον τὸν νόμον καὶ γίνου ἐλεήμων καὶ δίκαιος . ” καὶ τοιαῦτα ἐντειλάμενος τῷ υἱῷ αὐτοῦ ἐξέλιπεν , ἐτῶν γενόμενος ἑκατὸν πεντήκοντα καὶ ὀκτώ . καὶ ἔθαψεν αὐτὸν ἐντίμως Τωβίας καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ , καὶ ἀπῆλθε μετὰ τῆς γυναικὸς αὐτοῦ εἰς Ἐκβάτανα πρὸς Ῥαγουὴλ τὸν πενθερὸν αὐτοῦ · καὶ ἔθαψε κἀκεῖνον γηράσαντα , καὶ ἐκληρονόμησεν αὐτόν . ἀπέθανε δὲ καὶ τὼ βίας ἐτῶν ἑκατὸν εἴκοσι καὶ ἑπτὰ ἐν Ἐκβατάνοις τῆς Μηδίας , καὶ ἤκουσε πρὸ τοῦ θανεῖν τὴν ἀπώλειαν Νινευὶ αἰχμαλωτισθείσης ὑπὸ Ναβουχοδονόσορ καὶ ’Ασουήρου .
Lemmas: ὡς δέ πορεύω καί ἐγγίζω Ἐκβάτανα , φημί Τωβίας ἀδελφός Ἀζαρία , εἰς τίς χρησιμεύω ἐγώ ὁ καρδία ὁ ἰχθύς καί ὁ ἧπαρ καί ὁ χολή ; ὁ δέ ἀποκρίνω “ ὁ καρδία καί ὁ ἧπαρ θυμιάω διώκω δαίμων , ἐάν τις ἐνοχλέω , ὁ δέ χολή ἐγχρίω ὄμμα λεύκωμα ἔχω καθαίρω οὗτος καί δίδωμι ὁ ὁράω . ” ἤδη δέ ὁ Ἐκβάτανα προσεγγίζω , καί φημί ὁ ὁ βία ὁ ἄγγελος ‘‘σήμερον αὐλίζομαι παρά Ῥαγουήλ συγγενής σύ τυγχάνω , ὅς θυγάτηρ Σάρα εἰμί Φρονίμη τε καί καλός , καί λαλέω περί αὐτός δίδωμι σύ εἰς γυνή . ὁ δέ ‘‘ἀκήκοα ” φημί ὁ κοράσιον ἐκδίδωμι ἀνήρ ἑπτά , καί πᾶς ἐν ὁ νύμφη θνῄσκω , ὅτι ἐράω οὗτος δαιμόνιον καί ὁ αὐτός μνηστεύω ἀπόλλυμι · καί δείδω μή καί αὐτός ἀναιρέω παρά αὐτός . ” καί ὁ ἄγγελος ἄκων ἐγώ φημί , “ καί μηδείς σύ ὁ δαιμόνιος λόγος . ἐάν γάρ ἔρχομαι εἰς ὁ νύμφη , ἄνθραξ ἐπιτίθημι ἐκ ὁ Καρδία ὁ ἰχθύς καί ἐκ ὁ ἧπαρ , καί φεύγω ὁ δαιμόνιον ὁ ὀσμή αὐτός ὀσφραίνω , καί οὐκέτι ἐπανέρχομαι . ” καί εἰσέρχομαι εἰς ὁ οἶκος Ῥαγουήλ . καί μανθάνω ἐκεῖνος περί Τωβίας ὅτι υἱός εἰμί ὁ Τωβίτ , καταφιλέω αὐτός , καί ἀκούω ὅτι πηρόω ὁ Τωβίτ , καλέω καί ἄσμενος αὐτός δέχομαι . ὁ δέ ἄγγελος φημί ὁ Ῥαγουήλ συζεύγνυμι αὐτός ὁ Σάρα · ἐκεῖνος κατανεύω , καί καλέω ὁ θυγάτηρ καί ὁ χείρ αὐτός λαμβάνω παραδίδωμι αὐτός ὁ Τωβίας , καί λαμβάνω βιβλίον γράφω συγγραφή . μετά δέ ὁ δεῖπνον εἰσάγω εἰς ὁ ταμιεῖον πρός αὐτός ὁ Τωβίας . ὁ δέ ἀπέρχομαι λαμβάνω ἄνθραξ , καί ἐπιτίθημι ἐκ ὁ Καρδία καί ὁ ἧπαρ ὁ ἰχθύς καπνίζω , καί ὁ ὀσμή οὗτος φυγαδεύω ὁ δαιμόνιον . Ραγουήλ δέ μετά ἡμέρα στέλλω εἷς ὁ παιδίσκη ὁράω εἰμί ζῶ ὁ Τωβίας . ὁ δέ ἀναστρέφω καί ζῶ λέγω αὐτός , εὐλογέω ὁ Ῥαγουήλ ὁ θεός . εἶπον δέ πρός Τωβίας “ ἑορτάζω ὁ γάμος ἐπί ἡμέρα δέκα καί τέσσαρες , καί οὐ ἐξέρχομαι ἐντεῦθεν πρό ὁ οὗτος παρέρχομαι . καί τότε λαμβάνω ὁ ἥμισυς μοῖρα ὁ ὑπάρχω ἐγώ πορεύω , ὁ δέ γε λοιπάς λαμβάνω θνῄσκω ἐγώ καί ὁ ὁ βίος ἐγώ κοινωνός . ” φημί οὖν ὁ Τωβίας πρός Ραφαήλ “ ἀδελφός Ἀζαρία , λαμβάνω ἐγώ ὁ χειρόγραφον καί πορεύω ἐν Ῥάγος παρά Γαμαὴλ καί κομίζω ὁ ἀργύριον · εἰμί γάρ χρονίζω , ὁ πατήρ ἐγώ σφόδρα ὀδυνάω . ” καί ἀπέρχομαι ὁ ἄγγελος καί ἐγχειρίζω ὁ Γαμαὴλ ὁ χειρόγραφον καί λαμβάνω ὁ ἀργύριον καί ὑποστρέφω . ἤδη δέ παρέρχομαι ὁ ὁ γάμος ἡμέρα “ ἐξαποστέλλω ἐγώ ” ὁ Ραγουήλ ὁ Τωβίας φημί · καί λαμβάνω ὁ γυνή αὐτός καί ὁ ἥμισυς ὁ ὑπάρχω ὁ Ραγουήλ ἄπειμι . ἄρτι δέ πλησίος γίγνομαι ὁ Νινευί , φημί ὁ ἄγγελος πρός αὐτός “ προτρέχω ἔμπροσθεν , ἑτοιμάζω ὁ οἰκίον . λαμβάνω δέ μετά χείρ ὁ χολή ὁ ἰχθύς , καί ἀνοίγω ὁ ὀφθαλμός αὐτός ὁ πατήρ σύ , σύ δέ ἐγχρίω αὐτός ὁ χολή , καί δάκνω διατρίβω αὐτός , καί ἀποβάλλω ὁ λεύκωμα . ” ὁ δέ μήτηρ αὐτός κάθημαι τηρέω ὁ ὁδός καί ὡς γιγνώσκω ὁ υἱός αὐτός ἔρχομαι , σπεύδω φημί ὁ Τωβίτ “ ἔρχομαι ὁ υἱός σύ , ” καί προστρέχω καταφιλέω αὐτός καί εἶπον “ εἶδον σύ παῖς , καί νῦν εἰμί θνῄσκω , οὖον μέλω ἐγώ . ” Τωβίτ δέ ἔξειμι πρός ὁ θύρα προσκόπτω . καί ὁ Τωβίας αὐτός ἐπιλαμβάνω καί ἐπιχρίω ὁ χολή ἐπί ὁ ὀφθαλμός αὐτός , καί συνδάκνω , καί διατρίβω αὐτός , καί λεπίζω ἀπό αὐτός ὁ λεύκωμα . καί εἶδον ὁ υἱός αὐτός εὐλογέω ὁ θεός . καί ὡς ἀπαγγέλλω ὁ Τωβίτ ὁ γίγνομαι ὁ Τωβίας ἐν Μηδία , ἐξέρχομαι Τωβίτ εἰς συνάντησις ὁ νύμφη αὐτός , καί εἶδον αὐτός εὐλογέω αὐτός . ὁ δέ ἐν ὁ Νινευὶ ὁράω αὐτός βλέπω , καί ἀκή - κοοαιρεω ὅσος ποιέω ὁ θεός μεγαλεῖος , θαυμάζω . εἶπον δέ Τωβίτ ὁ υἱός αὐτός “ δίδωμι δή , τέκνον , ὁ μισθός ὁ ἄνθρωπος ὁ συνέρχομαι σύ , μᾶλλον μέντοι καί προστίθημι αὐτός δεῖ . ὁ δέ ‘‘πάτερ φημί , δίκαιος εἰμί ὁ ἥμισυς λαμβάνω ὅς φέρω . ” καί εἶπον ὁ Ῥαφαήλ λαμβάνω ἐγώ , ἀδελφός Ἀζαρία , ὁ ἥμισυς πᾶς ὅς φέρω , καί πορεύω ὑγιαίνω . τότε καλέω κατά μόνος ὁ δύο ὁ ἄγγελος ἀπαγγέλλω ἅπας ὁ μεγαλεῖον ὅς ποιέω μετά αὐτός ὁ θεός , καί εἶπον εἰμί ὁ Ραφαήλ , καί μή ἀπό ἑαυτοῦ παραγίγνομαι , ἀλλά στέλλω ὑπό θεός . καί παραινέω αὐτός εὐλογέω ὁ θεός καί ἐξομολογέομαι ὅσος ποιέω μετά αὐτός . “ μυστήριον μέν γάρ βασιλεύς φημί κρύπτω καλός , ὁ δέ ἔργον ὁ θεός ἀνακηρύσσω ἔνδοξος . ὁ δέ ἀκούω οὗτος πίπτω ὑπό ὁ πούς αὐτός , καί ἀνίστημι οὐκέτι αὐτός εἶδον , καί ἀνθομολογέομαι ὁ θεάομαι ἀντί ὅς ποιέω μετά αὐτός θαυμάσιος . ’Ην δέ Τωβίτ , ὅτε ὁ ὅρασις αὐτός ἀπόλλυμι , ἔτος πεντήκοντα καί ὀκτώ , καί μετά ἔτος ὀκτώ ἀποκαθίστημι πάλιν εἰς ὁ ὁράω · καί εἰμί μᾶλλον ἔκτοτε φοβέω ὁ θεός καί ὁ ἀγαθός ἐργάζομαι . γηράσκω δέ εἰς ἔσχατος λέγω ὁ υἱός αὐτός “ τέκνον , ἰδού γηράσκω καί πρός ὁ θνῄσκω εἰμί , σύ δέ λαμβάνω ὁ υἱός σύ καί ἀπέρχομαι εἰς Μηδία · πείθω γάρ ὅτι ὅσος προεῖπον Ἰωνᾶς περί Νινευί , ὡς καταστρέφω , γίγνομαι , καί ὅτι ‘Ιεροσόλυμα ἐρῆμος εἰμί καί ὁ ναός κατακαίω , καί πάλιν ἐλεέω ὁ πόλις ὁ θεός , καί ἐπιστρέφω ὁ λαός καί οἰκοδομέω αὐτός . σύ δέ τηρέω ὁ νόμος καί γίγνομαι ἐλεήμων καί δίκαιος . ” καί τοιοῦτος ἐντέλλω ὁ υἱός αὐτός ἐκλείπω , ἔτος γίγνομαι ἑκατόν πεντήκοντα καί ὀκτώ . καί θάπτω αὐτός ἔντιμος Τωβίας καί ὁ μήτηρ αὐτός , καί ἀπέρχομαι μετά ὁ γυνή αὐτός εἰς Ἐκβάτανα πρός Ῥαγουήλ ὁ πενθερός αὐτός · καί θάπτω ἐκεῖνος γηράσκω , καί κληρονομέω αὐτός . ἀποθνῄσκω δέ καί ὁ Βίας ἔτος ἑκατόν εἴκοσι καί ἑπτά ἐν Ἐκβάτανα ὁ Μηδία , καί ἀκούω πρό ὁ θνῄσκω ὁ ἀπώλεια Νινευὶ αἰχμαλωτίζω ὑπό Ναβουχοδονόσορ καί ’ασουαροω .