joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 13.10
Κωνστάντιος δὲ μὴ οἷός τε ὢν τὴν ὅλην διευθύνειν μόνος ἀρχήν , τοσαύτην οὖσαν ὡς ἐξ ἄκρων σχεδὸν περάτων γῆς εἰς ἄκρα πέρατα καταντᾶν , ἐξ Ἀθηνῶν τὸν τοῦ Γάλλου ὁμαίμονα τὰν Ἰουλιανὸν μετακαλεσάμενος , Καίσαρά τε ἀνεῖπε καὶ Ἑλένην αὐτῷ τὴν οἰκείαν συνῴκισεν ἀδελφήν . λέγεται δὲ τῇ μητρὶ αὐτοῦ κυούσῃ αὐτὸν ἐνύπνιον γενέσθαι καὶ δόξαι τὸν Ἀχιλλέα τεκεῖν . ἡ δὲ διυπνισθεῖσα καὶ τὸ ὄναρ διηγουμένη τῷ ἀνδρὶ ἔτεκε τοῦτον μηδ’ ὠδίνων σχεδὸν ἐπ’ αὐτῷ πειραθεῖσα καὶ τεκοῦσα πρὶν ἢ γνοίη ὡς μέλλει τίκτειν . ἐντεῦθεν μεγάλας ἐπ’ αὐτῷ ἐσχηκότες ἐλπίδας οἱ τούτου γονεῖς , Εὐσεβίῳ τῷ Νικομηδείας αὐτὸν παραδεδώκασι παρ’ αὐτοῦ μυηθησόμενον τὴν θείαν γραφήν . Καίσαρα δὲ τοῦτον ἀναγορεύσας ὁ αὐτοκράτωρ Κωνστάντιος εἰς Γαλλίας ἐξέπεμψε μετ’ ὀλίγων πάνυ στρατιωτῶν , ὡς ὑπόνοιαν ἐντεῦθεν ἐγγίνεσθαι ὅτι οὐ κοινωνὸν τῆς ἀρχῆς ὁ Κωνστάντιος εἴλετο τὸν Ἰουλιανόν , ἀλλ’ εἰς ἐπιβουλῆς αὐτῷ πρόφασιν τὸ σχῆμα περιέβαλε τὸ τοῦ Καίσαρος , ἔν’ ὑπὸ τῶν πολεμίων διαφθαρῇ , μὴ ἔχων δύναμιν πρὸς τὸν κατ’ ἐκείνων πόλεμον ἀξιόχρεων . ὁ δὲ ἀπελθὼν καὶ ἀγαθῇ τύχῃ χρησάμενος συμβάλλει τοῖς πολεμίοις , καὶ ἀνελπίστως νικᾷ . καὶ αὖθις ἑαυτοὺς ἀνακτησαμένων τῶν πολεμίων , προσμίγνυται αὐτοῖς , καὶ τρόπαιον ἵστησι , πολλῶν ἀναιρεθέντων , πολλῶν δ’ ἀπολομένων ἐν τῷ παραρρέοντι ποταμῷ , καὶ ζωγρηθέντων οὐκ ἐλαττόνων . ὅτε καὶ ἕνδεκα φασὶ χιλιάδας αἰχμαλώτων Ῥωμαίων , τῶν τῆς αἰχμαλωσίας ἀπολυθῆναι δεσμῶν , ἡττηθέντων τῶν πολεμίων . εἶτα καὶ Ἀλαμαννοῖς πολεμήσας , καὶ κατὰ τούτων ηὐτύχησε , καὶ δεηθέντων αὐτοῦ τῷ ἔθνει ἐσπείσατο , λύσαντι τῆς δουλείας τοὺς παρ’ αὐτοῖς ὄντας δοριαλώτους Ῥωμαίους . Τούτοις οὖν ὁ Καῖσαρ Ἰουλιανὸς ἐπαρθεὶς καὶ ὑπερφρονήσας , ὡς δ’ ἔνιοι συνεγράψαντο , ὅτι καὶ δεδιὼς τὸν Κωνστάντιον , βασκαίνοντά οἱ διὰ τὰ εὐτυχήματα , μὴ κατὰ τὸν ἀδελφὸν Γάλλον καὶ αὐτὸν ὑπεξαγάγῃ τοῦ ζῆν , εἰς ἀποστασίαν ἀπεῖδε , καί τινας τῶν ὑπ’ αὐτὸν ταξιάρχων ὑπελθών , δι’ ἐκείνων τὸ στρατιωτικὸν παρεκίνησε , καὶ συστὰν ἀνεῖπεν αὐτὸν Αὔγουστον . εἶτα ξιφήρεις ἐπιστάντες αὐτῷ , ὡς δῆθεν μὴ προσιεμένῳ τὴν τῆς βασιλείας ἀνάρρησιν , ἠπείλουν διαχειρίσασθαι αὐτόν , εἰ μὴ πείθοιτο . οὕτω δὲ τάχα καὶ ἄκων τῇ τοῦ στρατιωτικοῦ πλήθους ὑπείξας ὁρμῇ , προσήκατο τὴν ἀρχήν . ζητουμένου δὲ διαδήματος , ἵν αὐτίκα τούτῳ ταινιωθείη , ἐκεῖνος μὲν μὴ ἔχειν ἐξώμνυτο · τινῶν δὲ κόσμον αἰτούντων γυναικεῖόν τινα , ἵν ἐκ τούτου σχεδιασθείη διάδημα , παρῃτήσατο τοῦτο ὁ Ἰουλιανὸς ὡς ἀπαίσιον οἰωνόν . ἐπεὶ δέ τις τῶν ταξιάρχων χρύσεον ἐφόρει στρεπτόν , λίθους ἔχοντα χρυσοδέτους , τοῦτον λαβόντες τῇ ἐκείνου προσήρμοσαν κεφαλῇ . ὁ δὲ Πεντάδιον τὸν μάγιστρον τῶν βασιλικῶν τάξεων σὺν ἑτέροις ἀπέστειλε πρὸς Κωνστάντιον , ἐπιστείλας αὐτῷ καὶ ἀπολογούμενος ὡς οὐχ ἑκὼν προήχθη πρὸς τὴν τῆς βασιλείας ἀνάρρησιν , βιασθεὶς δ’ ὑπὸ τῶν στρατιωτῶν μὴ βουλομένων στρατεύεσθαι ὑπὸ Καίσαρι , ἀλλ’ ὑπὸ βασιλεῖ , καὶ ἔν’ ἔχοιεν ἐξ αὐτοῦ ἀξίας τῶν πόνων τὰς ἀμοιβὰς ἀπαιτεῖν , καὶ ἀξιῶν δέξασθαι τὴν τῆς ἀρχῆς κοινωνίαν , εἰς ὠφέλειαν ἐσομένην τῇ πολιτείᾳ , ἐπαγγελλόμενος δὲ καὶ τοὺς ἁμιλλητηρίους ἵππους ἐξ Ἱσπανίας , ὡς ἔθος , καὶ τοὺς ἐπιλέκτους ἄνδρας ἐκ τῶν Γαλλιῶν ἐτησίως στέλλειν αὐτῶ . ταῦτ’ ἐπιστείλας οὐ βασιλέα ἑαυτὸν ἐν τῇ ἐπιγραφῇ προσεγράψατο , ἀλλὰ Καίσαρα , ἵνα μὴ τῇ ἐπιγραφῇ προσοχθίσας ὁ Κωνστάντιος τὴν ἐπιστολὴν ἀποπέμψηται . ταύτης τῷ βασιλεῖ Κωνσταντίῳ κομισθείσης κατὰ τὴν ἐν Καππαδοκίᾳ Καισάρειαν διατρίβοντι , ἐκεῖνος οὐδὲν ὑπ’ ὀργῆς ἀπεκρίνατο . ἀλλὰ τὴν μὲν στρατείαν κατὰ Περσῶν τοῖς στρατιώταις ἐκήρυξε , πρὸς δὲ τὸν Ἰουλιανὸν Λεωνᾶν τὸν κοιαίστωρα ἔστειλεν , ἐπιστείλας αὐτῷ καὶ αἰτιώμενος ὅτι μὴ ἀνέμεινε τὴν γνώμην αὐτοῦ καὶ εἰς ὕβριν ἐκείνου μᾶλλον ἀνάγων ἤ ἑαυτοῦ τὸ μὴ κρίσει τοῦ τὴν ἐξουσίαν ἔχοντος , ἀλλ’ ἀτάκτῳ θορύβῳ στρατιωτῶν δέξασθαι αὐτὸν τὴν τοῦ Αὐγούστου κλῆσιν καὶ συμβουλεύων ἀποσχέσθαι τοῦ μὴ προσηκόντως γενομένου καὶ εἰς τὸ πρότερον ἐπανελθεῖν σχῆμα , ὃ παρ’ αὐτοῦ εἴληφε . τῷ μέντοι κοιαίστωρι ἐπέτρεψε καὶ τοὺς τὰς ἀρχὰς ἐκεῖσε ἀνύοντας παραλῦσαι τῆς ἐξουσίας , καὶ αὐτὸν τὸν πραιτωρίων ἔπαρχον , ἑτέρους τε εἰς ταύτας ἐγκαταστῆσαι , οὓς ἐκεῖνος εἰς ἑκάστην ὠνόμασεν . ἀπελθὼν οὖν ὁ κοιαίστωρ πρὸς τὸν Ἰουλιανὸν τοὺς λόγους αὐτῷ τοῦ Κωνσταντίου ἀπήγγειλεν . οἶ δ’ ἦσαν ὅτι “ ἔδει σε μεμνῆσθαι ὅσων ὀφειλέτης μοι εἶ , οὐ μόνον ὅτι σε Καίσαρα ἀνηγόρευσα , ἀλλ’ ὅτι καὶ ὀρφανὸν ἐν παιδικῇ γενόμενον ἡλικίᾳ ἀνεθρεψάμην , αὐτὸς προσλαβόμενος . ὁ δ’ ὑπολαβὼν τῷ κοιαίστωρι ἔφη “ τίς δέ μοι , ὦ βέλτιστε , ἐν τοιαύτῃ ἡλικίᾳ τὴν ὀρφανίαν ἐπήνεγκεν ; ἢ οὐχὶ ὁ τῶν ἐμῶν γονέων φονεύς ; εἶτα οὐκ οἶδε τούτων ἀναμιμνήσκων με ἀναξαίνων τὸ τραῦμα καὶ χαλεπώτερον ἐργαζόμενος ” ἐπελθὼν δὲ καὶ τὸ πρὸς αὐτὸν ἐπιστόλιον ὁ Ἰουλιανὸς πρὸς τὴν συμβουλὴν τοῦ ἀποθέσθαι τὸ βασίλειον σχῆμα καὶ αὖθις ἑλέσθαι τὸ Καίσαρος , ἔφη πρὸς τὸν κοιαίστωρα ὅτι ποιήσω τοῦτο , ἀλλὰ γνώμῃ τῶν στρατευμάτων . ὁ δέ γε κοιαίστωρ φοβηθεὶς ὡς εἰ τοῖς στρατιώταις τοῦτο ἐκφήνειεν ὁ Ἰουλιανὸς παρών , αὐτὸς διασπασθήσεται παρ’ αὐτῶν , ἐδεῖτο μή τι τούτων τῷ στρατιωτικῷ κοινώσασθαι ὄχλῳ . ἀπογνοὺς μέντοι δυνήσεσθαί τι τῶν αὐτῷ προστεταγμένων ἀνύσαι , ὑπέστρεψε μετὰ γραμμάτων τοῦ τυραννήσαντος , ἀναιδῶς ὀνειδιζόντων τὸν αὐτοκράτορα καὶ ἐπιπληττόντων ὡς πλεῖστα ἐξαμαρτόντα κατὰ τοῦ γένους αὐτοῦ καὶ ἀπειλούντων αὐτὸν γενήσεσθαι τιμωρὸν τῶν ἀδίκως παθόντων . καὶ ὁ μὲν ἀπῄει πρὸς τὸν Κωνστάντιον .
Lemmas: Κωνστάντιος δέ μή οἷος τε εἰμί ὁ ὅλος διευθύνω μόνος ἀρχή , τοσοῦτος εἰμί ὡς ἐκ ἄκρος σχεδόν πέρας γῆ εἰς ἄκρος πέρας καταντάω , ἐκ Ἀθῆναι ὁ ὁ Γάλλος ὁμαίμων ὁ Ἰουλιανός μετακαλέω , Καῖσαρ τε ἀνειπεῖν καί Ἑλένη αὐτός ὁ οἰκεῖος συνοικίζω ἀδελφός . λέγω δέ ὁ μήτηρ αὐτός κύω αὐτός ἐνύπνιον γίγνομαι καί δόξα ὁ Ἀχιλλεύς τίκτω . ὁ δέ διυπνίζω καί ὁ ὄναρ διηγέομαι ὁ ἀνήρ τίκτω οὗτος μηδέ ὠδίς σχεδόν ἐπί αὐτός πειράω καί τίκτω πρίν ἢ γιγνώσκω ὡς μέλλω τίκτω . ἐντεῦθεν μέγας ἐπί αὐτός ἔχω ἐλπίς ὁ οὗτος γονεύς , Εὐσέβιος ὁ Νικομήδεια αὐτός παραδίδωμι παρά αὐτός μυέω ὁ θεῖος γραφεύς . Καῖσαρ δέ οὗτος ἀναγορεύω ὁ αὐτοκράτωρ Κωνστάντιος εἰς Γαλλία ἐκπέμπω μετά ὀλίγος πάνυ στρατιώτης , ὡς ὑπόνοια ἐντεῦθεν ἐγγίγνομαι ὅτι οὖον κοινωνός ὁ ἀρχή ὁ Κωνστάντιος εἴλω ὁ Ἰουλιανός , ἀλλά εἰς ἐπιβουλή αὐτός πρόφασις ὁ σχῆμα περιβάλλω ὁ ὁ Καῖσαρ , ἐν ὑπό ὁ πολέμιος διαφθείρω , μή ἔχω δύναμις πρός ὁ κατά ἐκεῖνος πόλεμος ἀξιόχρεως . ὁ δέ ἀπέρχομαι καί ἀγαθός τυγχάνω χράω συμβάλλω ὁ πολέμιος , καί ἀνέλπιστος νικάω . καί αὖθις ἑαυτοῦ ἀνακτάομαι ὁ πολέμιος , προσμείγνυμι αὐτός , καί τρόπαιον ἵστημι , πολύς ἀναιρέω , πολύς δέ ἀπόλλυμι ἐν ὁ παραρρέω ποταμός , καί ζωγρέω οὐ μικρός . ὅτε καί ἕνδεκα φημί χιλιάς αἰχμάλωτος Ῥωμαῖος , ὁ ὁ αἰχμαλωσία ἀπολύω δεσμός , ἡσσάομαι ὁ πολέμιος . εἶτα καί Ἀλαμαννοῖς πολεμέω , καί κατά οὗτος εὐτυχέω , καί δήω αὐτός ὁ ἔθνος σπένδω , λύω ὁ δουλεία ὁ παρά αὐτός εἰμί δοριάλωτος Ῥωμαῖος . οὗτος οὖν ὁ Καῖσαρ Ἰουλιανός ἐπαίρω καί ὑπερφρονέω , ὡς δέ ἔνιοι συγγράφω , ὅτι καί δείδω ὁ Κωνστάντιος , βασκαίνω ὁ διά ὁ εὐτύχημα , μή κατά ὁ ἀδελφός Γάλλος καί αὐτός ὑπεξάγω ὁ ζῶ , εἰς ἀποστασία ἀφοράω , καί τις ὁ ὑπό αὐτός ταξίαρχος ὑπέρχομαι , διά ἐκεῖνος ὁ στρατιωτικός παρακινέω , καί συνίστημι ἀναλέγω αὐτός Αὔγουστος . εἶτα ξιφήρης ἐφίστημι αὐτός , ὡς δῆθεν μή προσίημι ὁ ὁ βασίλεια ἀνάρρησις , ἀπειλέω διαχειρίζω αὐτός , εἰμί μή πείθω . οὗτος δέ τάχα καί ἄκων ὁ ὁ στρατιωτικός πλῆθος ὑπείκω ὁρμή , προσίημι ὁ ἀρχή . ζητέω δέ διάδημα , ἵνα αὐτίκα οὗτος ταινιόω , ἐκεῖνος μέν μή ἔχω ἐξόμνυμι · τις δέ κόσμος αἰτέω γυναικεῖος τις , ἵνα ἐκ οὗτος σχεδιάζω διάδημα , παραιτέομαι οὗτος ὁ Ἰουλιανός ὡς ἀπαίσιος οἰωνός . ἐπεί δέ τις ὁ ταξίαρχος χρύσεος φορέω στρεπτός , λίθος ἔχω χρυσόδετος , οὗτος λαμβάνω ὁ ἐκεῖνος προσαρμόζω κεφαλή . ὁ δέ πεντάδιον ὁ μάγιστρος ὁ βασιλικός τάξις σύν ἕτερος ἀποστέλλω πρός Κωνστάντιος , ἐπιστέλλω αὐτός καί ἀπολογέομαι ὡς οὐ ἑκών προάγω πρός ὁ ὁ βασίλεια ἀνάρρησις , βιάζω δέ ὑπό ὁ στρατιώτης μή βούλομαι στρατεύω ὑπό Καῖσαρ , ἀλλά ὑπό βασιλεύς , καί ἐν ἔχω ἐκ αὐτός ἄξιος ὁ πόνος ὁ ἀμοιβή ἀπαιτέω , καί ἄξιος δέχομαι ὁ ὁ ἀρχή κοινωνία , εἰς ὠφέλεια εἰμί ὁ πολιτεία , ἐπαγγέλλω δέ καί ὁ ἁμιλλητήριος ἵππος ἐκ Ἱσπανία , ὡς ἔθος , καί ὁ ἐπίλεκτος ἀνήρ ἐκ ὁ Γαλλίας ετησίως στέλλω αὐτός . αὐτός ἐπιστέλλω οὖον βασιλεύς ἑαυτοῦ ἐν ὁ ἐπιγραφή προσγράφω , ἀλλά Καῖσαρ , ἵνα μή ὁ ἐπιγραφή προσοχθίζω ὁ Κωνστάντιος ὁ ἐπιστολή ἀποπέμπω . οὗτος ὁ βασιλεύς Κωνστάντιος κομίζω κατά ὁ ἐν Καππαδοκία Καισάρεια διατρίβω , ἐκεῖνος οὐδείς ὑπό ὀργή ἀποκρίνω . ἀλλά ὁ μέν στρατεία κατά Πέρσης ὁ στρατιώτης κηρύσσω , πρός δέ ὁ Ἰουλιανός Λεωνᾶς ὁ κοιαίστωρ στέλλω , ἐπιστέλλω αὐτός καί αἰτιάομαι ὅτι μή ἀναμένω ὁ γνώμη αὐτός καί εἰς ὕβρις ἐκεῖνος μᾶλλον ἀνάγω ἤ ἑαυτοῦ ὁ μή κρίσις ὁ ὁ ἐξουσία ἔχω , ἀλλά ἄτακτος θόρυβος στρατιώτης δέχομαι αὐτός ὁ ὁ Αὔγουστος κλῆσις καί συμβουλεύω ἀπέχω ὁ μή προσήκω γίγνομαι καί εἰς ὁ πρότερος ἐπανέρχομαι σχῆμα , ὅς παρά αὐτός λαμβάνω . ὁ μέντοι κοιαίστωρ ἐπιτρέπω καί ὁ ὁ ἀρχή ἐκεῖσε ἀνύω παραλύω ὁ ἐξουσία , καί αὐτός ὁ πραιτώριον ἔπαρχος , ἕτερος τε εἰς οὗτος ἐγκαθίστημι , ὅς ἐκεῖνος εἰς ἕκαστος ὀνομάζω . ἀπέρχομαι οὖν ὁ κοιαίστωρ πρός ὁ Ἰουλιανός ὁ λόγος αὐτός ὁ Κωνστάντιος ἀπαγγέλλω . οἶς δέ εἰμί ὅτι “ ἐσθίω σύ μιμνήσκω ὅσος ὀφειλέτης ἐγώ εἰμί , οὖον μόνος ὅτι σύ Καῖσαρ ἀναγορεύω , ἀλλά ὅτι καί ὀρφανός ἐν παιδικός γίγνομαι ἡλικία ἀνατρέφω , αὐτός προσλαμβάνω . ὁ δέ ὑπολαμβάνω ὁ κοιαίστωρ φημί “ τίς δέ ἐγώ , εἰμί ἀγαθός , ἐν τοιοῦτος ἡλικία ὁ ὀρφανία ἐπιφέρω ; ἢ οὐ ὁ ὁ ἐμέω γονεύς φονεύς ; εἶτα οὐ οἶδα οὗτος ἀναμιμνήσκω ἐγώ ἀναξαίνω ὁ τραῦμα καί χαλεπός ἐργάζομαι ” ἐπέρχομαι δέ καί ὁ πρός αὐτός Ἐπιστόλιον ὁ Ἰουλιανός πρός ὁ συμβουλή ὁ ἀποτίθημι ὁ βασίλειος σχῆμα καί αὖθις αἱρέω ὁ Καῖσαρ , φημί πρός ὁ κοιαίστωρ ὅτι ποιέω οὗτος , ἀλλά γνώμη ὁ στράτευμα . ὁ δέ γε κοιαίστωρ φοβέω ὡς εἰμί ὁ στρατιώτης οὗτος ἐκφαίνω ὁ Ἰουλιανός πάρειμι , αὐτός διασπάω παρά αὐτός , δήω μή τίς οὗτος ὁ στρατιωτικός κοινόω ὄχλος . ἀπογιγνώσκω μέντοι δύναμαι τίς ὁ αὐτός προστάσσω ἀνύω , ὑποστρέφω μετά γράμμα ὁ τυραννεύω , ἀναιδής ὀνειδίζω ὁ αὐτοκράτωρ καί ἐπιπλήσσω ὡς πλεῖστος ἐξαμαρτάνω κατά ὁ γένος αὐτός καί ἀπειλέω αὐτός γίγνομαι τιμωρός ὁ ἄδικος πάσχω . καί ὁ μέν ἄπειμι πρός ὁ Κωνστάντιος .