joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 15.23
Γενόμενος δ’ ἐν τῆ Θρᾴκῃ , ὡς εἴρηται , ὁ Θωμᾶς , προστιθεμένους αὐτῷ τοὺς ξύμπαντας ἔσχηκεν . αὖθις οὖν τοῦ βασιλέως κατά τε γῆν αὐτῷ συμμίξαντος καὶ κατὰ θάλασσαν , καὶ ἄμφω τὰς στρατιὰς ὁ τύραννος ἐτρέψατό τε καὶ διεσκέδασεν , υἱοθετήσατο δ’ ἕτερον , τοῦ πρώτου κτανθέντος , ὡς εἴρηται , Ἀναστάσιον μὲν καλούμενον , μοναχὸν δ’ ὄντα , καὶ τὸ μὲν σχῆμα τὸ θεῖον ἀποδυσάμενον , στολὴν δὲ κοσμικὴν μεταμφιασάμενον . ἐς τοῦτο δ’ ἧκεν ἀπορίας ὁ Μιχαὴλ ὡς σιδηρᾶν ἐκτεῖναι σειρὰν ἐξ ἀκροπόλεως εἰς τὸ κατ’ ἀντιπέραν πολίχνιον , ἔν’ ἄβατα τοῖς τοῦ τυράννου φυλάττοιτο τὰ ἐντός . ἀλλ’ ὁ Θωμᾶς ὁμοῦ τῇ πόλει προσέβαλε κατὰ γῆν τε καὶ θάλασσαν , τὴν σιδηρᾶν ἐκείνην ῥᾷστα διαρρήξας σειράν , καὶ ᾤετο , εἰ μόνον φανείη , τοὺς ἐν τῇ πόλει διὰ τὴν πρὸς τὸν κρατοῦντα ἀπέχθειαν εὐχερῆ τὴν εἴσοδον αὐτῷ παρασχεῖν . ἐπεὶ δ’ ἐρρωμένους εὕρηκε τοὺς ἐντὸς πρὸς τὴν τῆς πόλεως φυλακὴν καὶ τῶν ἐλπίδων ἐψεύσθη , τότε μὲν ἀνεχώρησε , καὶ βάλλεται χάρακα κατὰ τὸ τῶν θείων Ἀναργύρων ἱερώτατον τέμενος · ὁ τόπος δὲ τὰ Παυλίνου ὠνόμαστο . ἡμερῶν δέ τινων διαγενομένων καὶ κατὰ χέρσον αὖθις καὶ κατὰ θάλασσαν ἐπήνεγκε τῇ πόλει τὸν πόλεμον , ἑλεπόλεις τε καὶ κλίμακας ἐπαγόμενος . ὡς δ’ ἐώρα τὰ τῆς σπουδῆς αὐτῷ πανταχόθεν ἀνήνυτα , τότε μὲν τὴν ψυχρὰν ἐκτρεπόμενος Θρᾴκην , χειμὼν γὰρ ἦν , τὴν στρατιὰν αὐτοῦ ταῖς χώραις διένειμεν , ἐν ταύταις σχολάσουσαν καὶ τὴν τοῦ χειμῶνος ἐκφευξομένην δριμύτητα . ἄρτι δὲ τοῦ ἔαρος ἐφεστῶτος καὶ πάλιν προσῆγε καὶ ἀμφοτέρωθεν τῇ πόλει τὴν στρατιὰν καὶ περιεκύκλου τὰ τείχη τῷ τε πεζῷ στρατεύματι καὶ τῷ ναυτικῷ . ἤδη δὲ καὶ τῷ Μιχαὴλ ἡτοίμαστο καὶ στόλος καὶ στράτευμα . λόγοις οὖν παρακλητικοῖς τοὺς οἰκείους παραθαρρύνας ὁ βασιλεὺς ἀθρόον ἐκ πλειόνων πυλῶν ἐξάγει τούτους , καὶ συρρήγνυται τῷ τοῦ τυράννου λαῷ . οἱ δὲ τῷ αἰφνιδίῳ καὶ τῷ θράσει τῶν ἐπιόντων ἀποδεδειλιακότες τὰ νῶτα μετέβαλον καὶ ἔπεσον πολλοί , καὶ ἡ νίκη τῶν ἐκ τῆς πόλεως ἦν . τὰ μὲν οὖν κατὰ χέρσον οὕτω συνηνέχθη τῷ ἀποστάτῃ · οὐ μὴν ἀλλ’ οὐδὲ τὰ κατὰ θάλασσαν κάλλιον ἔσχεν αὐτῶ . τὰς γὰρ βασιλικὰς τριήρεις τὸ τοῦ τυράννου ναυτικὸν θεασάμενον ἐπιούσας αὐτῷ οὐχ ὑπήνεγκεν , ἀλλ’ εὐθὺς τὴν συμπλοκὴν μὴ θαρρῆσαν εἰρεσίᾳ συχνῇ πρὸς τὴν χέρσον κατήγοντο , καὶ οἶ μὲν ἀπεδίδρασκον , οἶ δὲ τῷ Μιχαὴλ αὐτομολοῦντες προσῄεσαν . ὁ δ’ ἀποστάτης ἔτι τῆς τυραννίδος ἀντείχετο , καὶ οὔτε τὸν χάρακα ἔλυσε καὶ τὸ ἐν Ἑλλάδι ἑτοιμασθὲν αὐτῷ ναυτικὸν μετεπέμψατο , καὶ τόδε παρῆν κατὰ Βυριδας νεωλκησάμενον . ὃ γνόντες οἱ τοῦ στόλου τοῦ Μιχαὴλ νυκτὸς αὐτοῖς ἐπιτίθενται , καί τινας μὲν ᾑρήκασι τῶν πολεμίων νεῶν , ἑτέρας δὲ τῷ ὑγρῷ πυρὶ κατενέπρησαν . κατὰ γῆν δὲ συχναὶ μὲν ἐγίνοντο προσβολαί , Θεοφίλου τοῦ υἱοῦ τοῦ βασιλέως τοῦ λαοῦ προεξάρχοντος · ἀγχώμαλα δὲ τοῖς ἐναντίοις ἦσαν τὰ πράγματα καὶ οὐδενὶ μέρει καθαρῶς ἡ νίκη ἐπεμειδίασεν . ἐν τοσούτῳ δέ τι συμβὰν τῷ Θωμᾷ τὰ πράγματα ἔσφηλε · τῆς γὰρ φήμης πανταχοῦ τὴν τοῦ Θωμᾶ κηρυξάσης ἀποστασίαν καὶ τὴν πολιορκίαν τῆς πόλεως , Μορτάγων ὁ τῶν Βουλγάρων κατάρχων σπονδὰς ἐπὶ τοῦ Λέοντος τριακοντούτεις θέμενος , καὶ φιλίως τότε Ῥωμαίοις ἔχων , αὐτεπάγγελτος ἧκε συμμαχήσων τῷ βασιλεῖ καὶ στρατοπεδεύεται κατὰ τὰ Κιδόκτου . τοῦτο τὸν ἀποστάτην ἐθρόησε . κρίνας δὲ ἀσύμφορον ἑαυτῷ ἅμα τε πολιορκεῖν καὶ τοῖς Βουλγάροις ἀντιστρατεύσασθαι , μερισθείσης γὰρ αὐτῷ τῆς δυνάμεως οὐκ ἀξιόμαχον ἑαυτὸν οὐδετέρῳ τυγχάνειν ᾤετο , κατὰ τῶν Βουλγάρων ἐχώρησε παντὶ τῷ στρατεύματι , καὶ συμβαλὼν ἡττᾶται , καὶ πολλοὺς ἀποβάλλει τῶν ἑαυτοῦ , τοὺς μὲν φθαρέντας , τοὺς δὲ καὶ ἁλόντας . ὅσοι δὲ τόν τ’ ἑ βαρβαρικὸν ἀκινάκην ἐξέφυγον καὶ τὴν αἰχμαλωσίαν διέφυγον , τὸ μέλλον καραδοκοῦντες ἡσύχαζον . οἱ Βούλγαροι δὲ τοὺς αἰχμαλώτους καὶ λείαν πολλὴν ἐπαγόμενοι ἀνεζεύγνυον τῇ νίκῃ γαυρούμενοι . ταύτην τὴν ἧτταν τοῦ ἀποστάτου ὅσον ἐκ τοῦ στόλου αὐτοῦ περιελέλειπτο ἐγνωκὸς πρὸς τὸν Μιχαὴλ ηὐτομόλησεν . ἐν τοιούτοις δὲ ὁ τύραννος γεγονὼς καὶ πάντῃ ἐξασθενήσας , ὅμως ἔτι τοῦ πολιορκεῖν οὐκ ἀφίστατο , ἀλλὰ μηδὲν ἀνύων ἀπανίσταται μὲν τῆς προσεδρείας τῆς πόλεως , ἄπεισι δὲ πορρωτέρω , καί τινα τόπον εὑρὼν ἐπιτήδειον ἐν τούτῳ βάλλεται χάρακα , κἀκεῖθεν ὁρμώμενος ἐληίζετο τῆς πόλεως τὰ προάστεια καὶ τὰς τούτων ἐκεράιζε χάριτας . ἐπῆλθε τοίνυν τούτῳ ὁ Μιχαὴλ , καὶ μάχης συγκροτηθείσης οἱ τοῦ Θωμᾶ ἑκόντες ἐτράπησαν εἰς φυγήν , καὶ οἱ μὲν τῷ βασιλεῖ προσερρύησαν , οἱ δ᾿ ἐπὶ τὰ ἑαυτῶν ἀπῄεσαν ἕκαστοι . ὁ δέ γε τύραννος μετὰ βραχίστων εἰς Ἀδριανούπολιν ἄπεισι , καὶ ὁ Μιχαὴλ αὐτῷ κατ᾿ ἴχνος ἀκολουθεῖ , καὶ πολιορκεῖ τὴν πόλιν οὐχ ἑλεπόλεσιν , ἀλλὰ σπάνει τῶν ἀναγκαίων . καὶ οἱ τῆς πόλεως τῷ λιμῷ πιεζόμενοι ἀμνηστίαν τῶν ἐπταισμένων ἐκ τοῦ βασιλέως ᾐτήσαντο , καὶ ταύτης τυχόντες δεσμοῦσι τὸν Θωμᾶν καὶ παραδιδόασι τῷ Μιχαὴλ . ὁ δὲ ἀφαιρεῖται αὐτοῦ χεῖρας καὶ πόδας , καὶ ὄνῳ ἐπιβιβάσας θριαμβεύει τὸν ἄτιμον θρίαμβον . εἶτα περὶ συνιστόρων πυνθάνεται , καὶ πολλούς ἂν ἐκεῖνος ἐξέφηνεν , εἰ μὴ ὁ Ἑξαβούλιος ὁ πατρίκιος τὴν ὁρμὴν τοῦ βασιλέως ἀνέκοψε , φάμενος μὴ χρῆναι πιστεύειν κατὰ τῶν φίλων ἐχθροῖς . ὁ δέ γε Θωμᾶς ἄλλοτε ἄλλαις τιμωρίαις ὑποβαλλόμενος βιαιότατα κατέλυσε τὴν ζωήν . καὶ ὁ τούτου δὲ εἰσποιητὸς υἱὸς εἰς τὸ τῆς Βιζύης πολίχνιον προσφυγών , παρὰ τῶν οἰκούντων τὸ φρού - ῥίον δεθεὶς προσήχθη τῷ βασιλεῖ , καὶ ὁμοίως τῷ πεπλασμένῳ πατρὶ κολασθεὶς βιαίως καὶ αὐτὸς ἀπέρρηξε τὴν ψυχήν . ἡ μὲν οὖν τοῦ Θωμᾶ ἐπανάστασις τοῦτον τὸν τρόπον κατηύναστο . αἶ δὲ Θρᾳκικαὶ πόλεις αἶ πάραλοι κἀκείνου παρελθόντος ἔτι τῆς στάσεως εἴχοντο , καὶ μᾶλλον τῶν ἄλλων τὸ Πάνιον καὶ ἡ Πείρινθος , οὕτω γὰρ πάλαι ὠνόμαστο ἡ Ἡράκλεια , μίσει τῷ πρὸς τὸν αὐτοκράτορα . ἀλλὰ τὸ μὲν Πάνιον σεισμῷ τοῦ τείχους αὖ τοῦ πεσόντος ἑάλω , ἡ δ’ Ἡράκλεια διὰ τῆς θαλάσσης γέγονεν ἁλωτή . ταῦτα τοίνυν κατορθώσας ὁ Μιχαὴλ ἐπάνεισι τροπαιοφορῶν , καὶ ἱππικοῦ τελουμένου ἀγῶνος τοὺς τῷ Θωμᾷ τὴν τυραννίδα συμπράξαντας ὄνοις ἐφεξομένους εἰσαγαγὼν εἰσαγαγὼν εἰς τὸ θέατρον ὑπερορίαν αὐτῶν κατεδίκασε , μή τι πλέον κολάσας αὐτούς , εἰ μὴ δύο τινὰς τὸν Χοιρέαν καὶ τὸν Ζαγορηνόν , μὴ πειθομένους μηδὲ μετὰ τὴν κατάλυσιν τοῦ Θωμᾶ παραδοῦναι τὰ φρούρια , ἃ κατεῖχον , ἑλὼν καὶ ἀνασκολοπίσας ἀπ’ ἔκτεινε .
Lemmas: Γενόμενος δέ ἐν τῆ Θρᾴκη , ὡς εἴρω , ὁ Θωμᾶς , προστίθημι αὐτός ὁ σύμπας ἔχω . αὖθις οὖν ὁ βασιλεύς κατά τε γῆ αὐτός συμμίγνυμι καί κατά θάλασσα , καί ἄμφω ὁ στρατιά ὁ τύραννος τρέπω τε καί διασκεδάννυμι , υἱοθετέω δέ ἕτερος , ὁ πρῶτος κτείνω , ὡς εἴρω , Ἀναστάσιος μέν καλέω , μοναχός δέ εἰμί , καί ὁ μέν σχῆμα ὁ θέω ἀποδύω , στολή δέ κοσμικός μεταμφιάζω . εἰς οὗτος δέ ἵημι ἀπορία ὁ Μιχαήλ ὡς σιδήρεος ἐκτείνω σειρά ἐκ ἀκρόπολις εἰς ὁ κατά ἀντιπέραν πολίχνιον , ἐν ἄβατος ὁ ὁ τύραννος φυλάσσω ὁ ἐντός . ἀλλά ὁ Θωμᾶς ὁμοῦ ὁ πόλις προσβάλλω κατά γῆ τε καί θάλασσα , ὁ σιδήρεος ἐκεῖνος ῥᾳδίως διαρρήγνυμι σειρά , καί οἴομαι , εἰμί μόνος φαίνω , ὁ ἐν ὁ πόλις διά ὁ πρός ὁ κράτος ἀπέχθεια εὐχερής ὁ εἴσοδος αὐτός παρέχω . ἐπεί δέ ῥώννυμι εὑρίσκω ὁ ἐντός πρός ὁ ὁ πόλις φυλακή καί ὁ ἐλπίς ψεύδω , τότε μέν ἀναχωρέω , καί βάλλω χάραξ κατά ὁ ὁ θεῖον ἀνάργυρος ἱερός τέμενος · ὁ τόπος δέ ὁ Παυλῖνος ὀνομάζω . ἡμέρα δέ τίνω διαγίγνομαι καί κατά χέρσος αὖθις καί κατά θάλασσα ἐπιφέρω ὁ πόλις ὁ πόλεμος , ἑλέπολις τε καί κλῖμαξ ἐπάγω . ὡς δέ αἰώρα ὁ ὁ σπουδή αὐτός πανταχόθεν ἀνήνυτος , τότε μέν ὁ ψυχρός ἐκτρέπω Θρᾴκη , χειμών γάρ εἰμί , ὁ στρατία αὐτός ὁ χώρα διανέμω , ἐν οὗτος σχολάζω καί ὁ ὁ χειμών ἐκφεύγω δριμύτης . ἄρτι δέ ὁ ἔαρ ἐφίστημι καί πάλιν προσάγω καί ἀμφοτέρωθεν ὁ πόλις ὁ στρατία καί περικυκλόω ὁ τεῖχος ὁ τε πεζός στράτευμα καί ὁ ναυτικός . ἤδη δέ καί ὁ Μιχαήλ ἑτοιμάζω καί στόλος καί στράτευμα . λόγος οὖν παρακλητικός ὁ οἰκεῖος παραθαρσύνω ὁ βασιλεύς ἀθρόος ἐκ πλείων πύλη ἐξάγω οὗτος , καί συρρήγνυμι ὁ ὁ τύραννος λαός . ὁ δέ ὁ αἰφνίδιος καί ὁ θράσος ὁ ἔπειμι ἀποδειλιάω ὁ νῶτον μεταβάλλω καί πίπτω πολύς , καί ὁ νίκη ὁ ἐκ ὁ πόλις εἰμί . ὁ μέν οὖν κατά χέρσος οὗτος συμφέρω ὁ ἀποστάτης · οὖον μήv ἀλλά οὐδέ ὁ κατά θάλασσα καλός ἔχω αὐτός . ὁ γάρ βασιλικός τριήρης ὁ ὁ τύραννος ναυτικόν θεάομαι ἔπειμι αὐτός οὐ ὑποφέρω , ἀλλά εὐθύς ὁ συμπλοκή μή θαρσέω εἰρεσία συχνός πρός ὁ χέρσος κατάγω , καί οἶς μέν ἀποδιδράσκω , οἶς δέ ὁ Μιχαήλ αὐτομολέω πρόσειμι . ὁ δέ ἀποστάτης ἔτι ὁ τυραννίς ἀντέχω , καί οὔτε ὁ χάραξ λύω καί ὁ ἐν Ἑλλάς ἑτοιμάζω αὐτός ναυτικόν μεταπέμπω , καί ὅδε πάρειμι κατά βυριδαις νεωλκέω . ὅς γιγνώσκω ὁ ὁ στόλος ὁ Μιχαήλ νύξ αὐτός ἐπιτίθημι , καί τις μέν αἱρέω ὁ πολέμιος νέος , ἕτερος δέ ὁ ὑγρός πῦρ κατενέπρησαν . κατά γῆ δέ συχνός μέν γίγνομαι προσβολή , Θεόφιλος ὁ υἱός ὁ βασιλεύς ὁ λαός προεξάρχων · ἀγχώμαλος δέ ὁ ἐναντίος εἰμί ὁ πρᾶγμα καί οὐδείς μέρος καθαρός ὁ νίκη ἐπιμειδιάω . ἐν τοσοῦτος δέ τίς συμβαίνω ὁ Θωμᾶς ὁ πρᾶγμα σφάλλω · ὁ γάρ φήμη πανταχοῦ ὁ ὁ Θωμᾶς κηρύσσω ἀποστασία καί ὁ πολιορκία ὁ πόλις , Μορτάγων ὁ ὁ Βουλγάρα κατάρχω σπονδή ἐπί ὁ Λέων τριακονταέτης τίθημι , καί φίλιος τότε Ῥωμαῖος ἔχω , αὐτεπάγγελτος ἵημι συμμαχέω ὁ βασιλεύς καί στρατοπεδεύω κατά ὁ κιδοκτεω . οὗτος ὁ ἀποστάτης θροέω . κρίνω δέ ἀσύμφορος ἑαυτοῦ ἅμα τε πολιορκέω καί ὁ Βούλγαρος ἀντιστρατεύω , μερίζω γάρ αὐτός ὁ δύναμις οὐ ἀξιόμαχος ἑαυτοῦ οὐδέτερος τυγχάνω οἴομαι , κατά ὁ Βουλγάρα χωρέω πᾶς ὁ στράτευμα , καί συμβάλλω ἡσσάομαι , καί πολύς ἀποβάλλω ὁ ἑαυτοῦ , ὁ μέν φθείρω , ὁ δέ καί ἁλίσκομαι . ὅσος δέ ὁ τε ὅς βαρβαρικός ἀκινάκης ἐκφεύγω καί ὁ αἰχμαλωσία διαφεύγω , ὁ μέλλω καραδοκέω ἡσυχάζω . ὁ Βούλγαρος δέ ὁ αἰχμάλωτος καί λεῖος πολύς ἐπάγω ἀναζεύγνυμι ὁ Νίκη γαυρόω . οὗτος ὁ ἧσσα ὁ ἀποστάτης ὅσος ἐκ ὁ στόλος αὐτός περιλείπω γιγνώσκω πρός ὁ Μιχαήλ αὐτομολέω . ἐν τοιοῦτος δέ ὁ τύραννος γίγνομαι καί πάντῃ ἐξασθενέω , ὅμως ἔτι ὁ πολιορκέω οὐ ἀφίστημι , ἀλλά μηδείς ἀνύω ἀπανίστημι μέν ὁ προσεδρία ὁ πόλις , ἄπειμι δέ πρόσω , καί τις τόπος εὑρίσκω ἐπιτήδειος ἐν οὗτος βάλλω χάραξ , ἐκεῖθεν ὁρμάω ληίζομαι ὁ πόλις ὁ προάστειον καί ὁ οὗτος κεραίζω χάρις . ἐπέρχομαι τοίνυν οὗτος ὁ Μιχαήλ , καί μάχη συγκροτέω ὁ ὁ Θωμᾶς ἑκών τρέπω εἰς φυγή , καί ὁ μέν ὁ βασιλεύς προσρέω , ὁ δέ ἐπί ὁ ἑαυτοῦ ἄπειμι ἕκαστος . ὁ δέ γε τύραννος μετά βραχύς εἰς Ἀδριανούπολις ἄπειμι , καί ὁ Μιχαήλ αὐτός κατά ἴχνος ἀκολουθέω , καί πολιορκέω ὁ πόλις οὐ ἑλέπολις , ἀλλά σπάνις ὁ ἀναγκαῖος . καί ὁ ὁ πόλις ὁ λιμός πιέζω ἀμνηστία ὁ πταίω ἐκ ὁ βασιλεύς αἰτέω , καί οὗτος τυγχάνω δεσμέω ὁ Θωμᾶς καί παραδίδωμι ὁ Μιχαήλ . ὁ δέ ἀφαιρέω αὐτός χείρ καί πούς , καί ὄνος ἐπιβιβάζω θριαμβεύω ὁ ἄτιμος θρίαμβος . εἶτα περί συνίστωρ πυνθάνομαι , καί πολύς εἄν ἐκεῖνος ἐκφαίνω , εἰμί μή ὁ εξαβουλις ὁ πατρίκιος ὁ ὁρμή ὁ βασιλεύς ἀνακόπτω , φημί μή χρή πιστεύω κατά ὁ Φίλων ἐχθρός . ὁ δέ γε Θωμᾶς ἄλλοτε ἄλλος τιμωρία ὑποβάλλω βίαιος καταλύω ὁ ζωή . καί ὁ οὗτος δέ εἰσποιητός υἱός εἰς ὁ ὁ Βιζύη πολίχνιον προσφυγή , παρά ὁ οἰκέω ὁ φρέω - Ῥίον δέω1 προσάγω ὁ βασιλεύς , καί ὁμοίως ὁ πλάσσω πατήρ κολάζω βίαιος καί αὐτός ἀπορρήγνυμι ὁ Ψυχή . ὁ μέν οὖν ὁ Θωμᾶς ἐπανάστασις οὗτος ὁ τρόπος κατανύω . ἀεί δέ Θρᾳκικός πόλις ἀεί πάραλος ἐκεῖνος παρέρχομαι ἔτι ὁ στάσις ἔχω , καί μᾶλλον ὁ ἄλλος ὁ Πάνιον καί ὁ πείρινς , οὗτος γάρ πάλαι ὀνομάζω ὁ Ἡράκλεια , μισέω ὁ πρός ὁ αὐτοκράτωρ . ἀλλά ὁ μέν Πάνιον σεισμός ὁ τεῖχος αὖος ὁ πίπτω ἁλίσκομαι , ὁ δέ Ἡράκλεια διά ὁ θάλασσα γίγνομαι αλώσιμος . οὗτος τοίνυν κατορθόω ὁ Μιχαήλ ἐπάνειμι τροπαιοφορέω , καί ἱππικόν τελέω ἀγών ὁ ὁ Θωμᾶς ὁ τυραννίς συμπράσσω ὄνος ἐπέχω εἰσάγω εἰσάγω εἰς ὁ θέατρον ὑπερορία αὐτός καταδικάζω , μή τίς πλέω κολάζω αὐτός , εἰμί μή δύο τις ὁ χοιρέα καί ὁ ζαγοραινω , μή πείθω μηδέ μετά ὁ κατάλυσις ὁ Θωμᾶς παραδίδωμι ὁ φρούριον , ὁ κατέχω , αἱρέω καί ἀνασκολοπίζω ἀπό ἐκτείνω .