joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 18.1
Ὃν οὖν εἴρηται τρόπον ὁ πρεσβύτης Μιχαὴλ αὐτοκράτωρ ἀναρρηθεὶς τοῖς μὲν τῆς γερουσίας καὶ τῷ δημώδει πλήθει καὶ παρὰ τὸ προσῆκον ὦπτο φιλοτιμότατος , ἕκαστον τούτων εἰς βαθμοὺς προβιβάζων ἀξιωμάτων καὶ τιμὰς προσνέμων ἀκαταλλήλους τοῖς πλείοσι . τοῖς δὲ στρατιωτικοῖς καταλόγοις , καὶ μάλιστα τοῖς τούτων ἐξόχοις , οἷς στραταρχεῖν τε καὶ ἰλαρχεῖν ἀπονενέμητο πρὸ πολλοῦ , καὶ λίαν ἀντιρρόπως τοῖς ἄλλοις ἐκέχρητο . οὔτε γὰρ φιλότιμόν τι πρὸς αὐτοὺς ἐνεδείξατο ἄρτι καταλαβόντας τὴν βασιλίδα τῶν πόλεων , οὔτε μὴν πραέσιν αὐτοὺς ἐδεξιώσατο ῥήμασιν . ἤστην δὲ τούτων πρωτεύοντε ἄνδρε διττώ , μαγίστρω μὲν ὅντε καὶ ἄμφω , λαμπρὼ δὲ τὰ γένη , καὶ οὐχ ἧττον στρατηγικῇ συνέσει καὶ κράτει χειρῶν καὶ θάρσει ψυχῶν εἰχέτην τὴν περιφάνειαν . τούτων ἅτερος ἦν ὁ Κομνηνὸς Ἰσαάκιος , ὁ δὲ λοιπὸς ὁ Κεκαυμένος Κατακαλών , ᾧ Κολώνεια ἡ πατρίς , ὃν καὶ δοῦκα Ἀντιοχείας τυγχάνοντα ἅμα τῇ ἀναρρήσει παρέλυσε τῆς ἀρχῆς , τὸν οἰκεῖον ἀνεψιὸν Μιχαὴλ μάγιστρόν τε καὶ δοῦκα τῆς Ἀντιοχείας προχειρισάμενος , καὶ Οὐρανὸν ἐκείνῳ θέμενος τὸ ἐπώνυμον , ἕνα πρὸς τὸν ἀρχαῖον Οὐρανὸν ἀναφέρειν τὸ γένος δοκῇ . τοῦτον τοίνυν τὸν Κεκαυμένον , ὡς δῆθεν μὴ καλῶς χρησάμενον τῇ ἀρχῇ , ἀλλὰ τάς τε δυνάμεις καταλελυκότα καὶ φορτικὸν τοῖς ὑπὸ χεῖρα γενόμενον καὶ ἐπέπληξεν ἰταμώτερον καὶ ὀνείδεσιν ἔβαλε καὶ οὐδ’ ἐφείσατο ὕβρεων , ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων λαμπροτάτων ἀνδρῶν καὶ συνταγματαρχούντων ἐκεῖ νῷ ὑπεραπολογήσασθαί τοῦ ἀνδρὸς ὡρμηκότων , οὐδ’ ἐπ’ ἐκείνους τῆς γλώττης οὔτε μὴν αὐτὸν ᾐδέσθη τὸν Κομνηνόν . ταῦτα τοὺς στρατιώτας εἰς ἀθυμίαν ἐνέβαλε , τοῖς μὲν ἄλλοις φιλοτιμότατον ὁρῶντας τὸν Μιχαὴλ , αὐτοῖς δὲ μηδ’ ἐν λόγοις τὸ εὐμενὲς ἐνδει - κνύμενον , ὅμως μέντοι ἐπέσχον μηδέν τι νεωτερίσαι , ἀλλὰ καὶ δευτέραν πεῖραν ἐπαγαγεῖν ἐβουλεύσαντο . ἀλλ’ ἑτέραν κατὰ τοῦ βασιλέως προτέραν τούτων ὁ λόγος διηγησάσθω νῦν ἐπανάστασιν . ὁ γὰρ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου τοῦ Μονομάχου ἐξάδελφος ὁ πρόεδρος Θεοδόσιος , ἄρτι τοῦ Μιχαὴλ ἀναρρηθέντος , ἐν δεινῷ ποιησάμενος τὴν ἐκείνου ἀνάρρησιν , τοὺς οἰκείους θεράποντας προσλαβόμενος καί τινας ἄλλους ὅσοι κατ’ ἐκεῖνον ἐλαφρίαν ἐνόσουν φρενῶν , περὶ δείλην ὀψίαν διὰ τῆς ἀγορᾶς ἀπῄει , τούτοις δορυφορούμενος , ἑαυτῷ προσήκειν τὸ κράτος λέγων διὰ τὴν πρὸς τὸν Μονομάχον συγγένειαν , καὶ ἀδικεῖσθαι ἐπιβοώμενος . γενόμενος δὲ κατὰ τὴν δημοσίαν εἱρκτήν , ἣ πραιτώριον κέκληται , τὰ κλεῖθρα διαρρήξας τοῖς ἐν αὐτῇ καθειργμένοις ἄνετον παρέσχε τὴν ἔξοδον . τὸ δ’ αὐτὸ καὶ ἐν τῇ τῆς Χαλκῆς εἰργάσατο φυλακῇ ἴ’ ἐλπίσας διὰ τούτων τοῦ κατὰ σκοπὸν ἐπιτεύξεσθαι . ὡς δ’ ἔμαθε στρατιωτικὴν ἀθροίζεσθαι περὶ τὰ βασίλεια δύναμιν καὶ ἤδη στέλλεσθαι κατ’ αὐτοῦ , πρὸς τὴν μεγάλην τρέπεται ἐκκλησίαν , καὶ μόνος σὺν τῷ υἱῷ περιλειφθείς , τῶν ἑπομένων αὐτῷ διασκεδασθέντων , τῇ ἐκκλησίᾳ προσπέφευγεν · ὅθεν ληφθεὶς ὑπερορίαν κατεδικάσθη . εἰς τοῦτο δὲ τέλους τοῦ ἐπιχειρήματος αὐτῷ καταντήσαντος , ὁ δημώδης ὄχλος ἐπεγγελῶντες αὐτῷ ῥήματά τινα συνθέντες ἐπῇ δὸν αὐτῷ · τὰ δ’ ἦσαν , ὁ μωρὸς ὁ Μονομάχος , εἴ τι ἐφρόνει , ἐποίησε . καὶ ταῦτα μὲν ἔσχον οὕτως .
Lemmas: ὅς οὖν εἴρω τρόπος ὁ πρεσβύτης Μιχαήλ αὐτοκράτωρ ἀναιρέω ὁ μέν ὁ γερουσία καί ὁ δημώδης πλῆθος καί παρά ὁ προσήκω ὁράω φιλότιμος , ἕκαστος οὗτος εἰς βαθμός προβιβάζω ἀξίωμα καί τιμή προσνέμω ἀκατάλληλος ὁ πλείων . ὁ δέ στρατιωτικός κατάλογος , καί μάλιστα ὁ οὗτος ἔξοχος , ὅς στραταρχέω τε καί ἱλαρχέω ἀπονέμω πρό πολύς , καί λίαν ἀντίρροπος ὁ ἄλλος χράομαι . οὔτε γάρ φιλότιμος τίς πρός αὐτός ἐνδείκνυμι ἄρτι καταλαμβάνω ὁ βασιλίς ὁ πόλις , οὔτε μήv πρᾶος αὐτός δεξιόομαι ῥῆμα . εἰμί δέ οὗτος πρωτεύω ἀνήρ διττός , μάγιστρος μέν ὅστε καί ἄμφω , λαμπρός δέ ὁ γένος , καί οὐ κακός στρατηγικός σύνεσις καί κράτος χείρ καί θάρσος Ψυχή ἔχω ὁ περιφάνεια . οὗτος ἕτερος εἰμί ὁ Κομνηνός Ἰσαάκιος , ὁ δέ λοιπός ὁ Κεκαυμένος Κατακαλών , ὅς κολωνεία ὁ πατρίς , ὅς καί δούξ Ἀντιόχεια τυγχάνω ἅμα ὁ ἀνάρρησις παραλύω ὁ ἀρχή , ὁ οἰκέω ἀνεψιός Μιχαήλ μάγιστρος τε καί δούξ ὁ Ἀντιόχεια προχειρίζω , καί Οὐρανός ἐκεῖνος τίθημι ὁ ἐπώνυμος , εἷς πρός ὁ ἀρχαῖος Οὐρανός ἀναφέρω ὁ γένος δοκέω . οὗτος τοίνυν ὁ καίω , ὡς δῆθεν μή καλῶς χράω ὁ ἀρχή , ἀλλά ὁ τε δύναμις καταλύω καί φορτικός ὁ ὑπό χείρ γίγνομαι καί ἐπιπλήσσω ἰταμός καί ὄνειδος βάλλω καί οὐδέ φείδομαι ὕβρις , ἀλλά καί ὁ ἄλλος λαμπρός ἀνήρ καί συνταγματαρχέω ἐκεῖ νάω ὑπεραπολογέομαι ὁ ἀνήρ ὁρμάω , οὐδέ ἐπί ἐκεῖνος ὁ γλῶσσα οὔτε μήv αὐτός αἰδέομαι ὁ Κομνηνός . οὗτος ὁ στρατιώτης εἰς ἀθυμία ἐμβάλλω , ὁ μέν ἄλλος φιλότιμος ὁράω ὁ Μιχαήλ , αὐτός δέ μηδέ ἐν λόγος ὁ εὐμενής ἐνδέω - κνύω , ὅμως μέντοι ἐπέχω μηδείς τίς νεωτερίζω , ἀλλά καί δύο πείρω ἐπάγω βουλεύω . ἀλλά ἕτερος κατά ὁ βασιλεύς πρότερος οὗτος ὁ λόγος διηγέομαι νῦν ἐπανάστασις . ὁ γάρ ὁ βασιλεύς Κωνσταντῖνος ὁ Μονομάχος ἐξάδελφος ὁ πρόεδρος Θεοδόσιος , ἄρτι ὁ Μιχαήλ ἀναρρέω , ἐν δεινός ποιέω ὁ ἐκεῖνος ἀνάρρησις , ὁ οἰκεῖος θεράπων προσλαμβάνω καί τις ἄλλος ὅσος κατά ἐκεῖνος ἐλαφρία νοσέω φρήν , περί δείλη ὄψιος διά ὁ ἀγορά ἄπειμι , οὗτος δορυφορέω , ἑαυτοῦ προσήκω ὁ κράτος λέγω διά ὁ πρός ὁ Μονομάχος συγγένεια , καί ἀδικέω ἐπιβοάω . γίγνομαι δέ κατά ὁ δημόσιος εἱρκτή , ὅς πραιτώριον καλέω , ὁ κλεῖθρον διαρρήγνυμι ὁ ἐν αὐτός κατείργω ἀνίημι παρέχω ὁ ἔξοδος . ὁ δέ αὐτός καί ἐν ὁ ὁ Χαλκεύς ἐργάζομαι φυλακή εἷς ἐλπίζω διά οὗτος ὁ κατά σκοπός ἐπιτυγχάνω . ὡς δέ μανθάνω στρατιωτικός ἀθροίζω περί ὁ βασίλεια δύναμις καί ἤδη στέλλω κατά αὐτός , πρός ὁ μέγας τρέπω ἐκκλησία , καί μόνος σύν ὁ υἱός περιλείπω , ὁ ἕπομαι αὐτός διασκεδάννυμι , ὁ ἐκκλησία προσφεύγω · ὅθεν λαμβάνω ὑπερορία καταδικάζω . εἰς οὗτος δέ τέλος ὁ ἐπιχείρημα αὐτός καταντάω , ὁ δημώδης ὄχλος ἐπεγγελάω αὐτός ῥῆμα τις συντίθημι ἔπειμι δίδωμι αὐτός · ὁ δέ εἰμί , ὁ μωρός ὁ Μονομάχος , εἰμί τίς φρονέω , ποιέω . καί οὗτος μέν ἔχω οὕτως .