joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 12.14
Ἄβιτος δὲ ὁ ψευδαντωνῖνος ἢ Ἀσσύριός τε καὶ Σαρδανάπαλος ἐς τὴν Ῥώμην ἐλθὼν ἔν τι χρηστοῦ αὐτοκράτορος ἔργον ἐποίησε . πολλὰ γὰρ καὶ ἰδίᾳ καὶ κοινῇ λόγῳ τε καὶ ἔργῳ ὑβρισθεὶς παρὰ τῶν ἐν τῇ Ῥώμῃ , τοῦ Μακρίνου περὶ αὐτοῦ αὐτοῖς ἐπιστείλαντος , οὐδένα ἐκόλασεν . ἐς τἄλλα δὲ καὶ αἰσχρότατος καὶ παρανομώτατος καὶ μιαιφονώτατος ἦν . ὁ μὲν οὖν Εὐτυχιανὸς τῶν τ’ ἑ δορυφόρων ἦρξε καὶ μετὰ τοῦτο καὶ ὑπάτευσε δὶς καὶ τρίς , οἱ δὲ ἄλλοι τῶν ἐπιφανῶν ἀνδρῶν ἢ προφάσεων πλαττομένων ἢ καὶ δίχα προφάσεως ἐφονεύοντο , ὅτι τοῖς πραττομένοις παρ’ αὐτοῦ οὐκ ἠρέσκοντο · οὐδὲ γὰρ ᾐσχύνθη τοῦτο τῇ βουλῇ γράψαι . ἐκεῖνος δὲ ἠνδρίζετό τε καὶ ἐθηλύνετο , καὶ ἔδρα καὶ ἔπασχεν ἑκάτερα ἀσελγέτατα . γέστατα . καὶ οὐ τοὺς ἄλλους ἔκτεινε μόνον , ἀλλὰ καὶ τῶν πάνυ φιλτάτων τινάς , οἱ σωφρόνως αὐτὸν παρῄνουν βιοῦν . καὶ θεὸν δέ τινα ξενικὸν εἰς τὴν Ῥώμην εἰσήνεγκεν Ἐλεαγάβαλον καλούμενον , καὶ τοῦ Δῖός αὐτὸν προετίμησεν · ὅθεν κἀκεῖνος ἐπωνομάσθη Ἐλεαγάβαλος . περιετμήθη τε τὸ αἰδοῖον καὶ κρεῶν χοιρείων ἀπείχετο καὶ ἐσθῆτα βαρβαρικὴν δημοσιεύων ἠμπίσχετο , οἵᾳ αἱ τῶν Σύρων κέχρηνται ἱερεῖς · ὅθεν καὶ ἐπεκλήθη Ἀσσύριος . ἔγημε δὲ πρὸς ταῖς ἄλλαις καὶ ἱερωμένην τῇ Ἑστίᾳ παρθένον , ἀσεβήσας περὶ τὰ πάτρια ἀναιδέστατα . καὶ ἔλεγε διὰ τοῦτο γῆμαι τὴν τῆς Ἑστίας ἱέρειαν , ἴν’ ἐξ ἐκείνου ἀρχιερέως ὄντος τοῦ Ἐλεαγαβάλου καὶ τῆς ἱερείας παῖδες γένωνται θεοπρεπεῖς . οὐ μόνον δὲ βαρβαρικὰς ᾠδὰς ἅμα τῇ μητρὶ καὶ τῇ τήθῃ τῷ ξένῳ θεῷ αὐτοῦ ᾖδε , καὶ ἀπορρήτους προσῆγε θυσίας , παῖδας σφαγιάζων καὶ γοητεύμασι χρώμενος καὶ περιάπτοις μυρίοις ἑκάστοτε , ἀλλὰ καὶ γυναῖκα τῷ θεῷ αὐτοῦ ἐκείνῳ ἐμνήστευσεν ὡς καὶ παίδων δεομένῳ , καὶ τὴν γυναῖκα ἐς τὸ παλάτιον καθιδρύσατο , καὶ ἕδνα αὐτῇ ἐκ τῶν ὑπηκόων ἐπράξατο . αὐτὸς δὲ ἀσελγέστατα διεβίω . ἀλλ’ ἕκαστον τόν ἐκείνου καταριθμεῖν καὶ τοῖς λέγουσι καὶ τοῖς ἀκούουσιν ἀηδέστατον · εἰήσθω δ’ ὀλίγα τινά . ἐς καπηλεῖα νυκτὸς εἰσῄει , κόμας περιθέτους περιάπτων τῇ κεφαλῇ , καὶ ταῖς καπηλίσι συνεξητάζετό τε καὶ συνειργάζετο . καὶ εἰς τὰ περιβόητα τῶν πορνείων ἐφοίτα καὶ τὰς ἑταίρας ἐξελαύνων ἐπόρνευε . καὶ ἐν τῷ παλατίῳ οἴκημά τι ἀποτάξας , γυμνός τε ἐπὶ τὰς θύρας τούτου ἑστὼς ὡς αἱ πόρναι καὶ τὸ σινδόνιον διασείων , γυναικώδει καὶ ἀβρᾶ καὶ κεκλασμένῃ φωνῇ τοὺς παριόντας προσ - ηταιρἰζετο , χρήματά τε συνέλεγε παρ’ αὐτῶν . καὶ πρὸς τοὺς συνασχημονοῦντας αὐτῷ διεφέρετο , πλείους αὐτῶν ἐραστὰς ἔχειν αὐχῶν καὶ μᾶλλον αὐτῶν ἀργυρίζεσθαι . καὶ οὐχ οὕτω μόνον ἠσέλγαινεν , ἡρματηλάτει τε καὶ ὠρχεῖτο , ἀλλὰ καὶ ἄνδρα σχεῖν ἤθελεν ἔνα ὥσπερ γαμέτην δή τινα νόμιμον , καὶ Καίσαρα αὐτὸν ἐβούλετο προχειρίσασθαι , καὶ δέσποινα καὶ βασιλὶς ὠνομάζετο , καὶ ἐφόρει κεκρύφαλον καὶ ἐριούργει καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑπεγράφετο . ἅπαξ τε τὸ γένειον ἀποκείρας μετέπειτα ἐψιλίζετο , ἵνα δοκοίη γυνή . ὁ δ’ ἀνὴρ αὐτῆς Καρικὸν ἦν ἀνδράποδον , ἐκαλεῖτο δ’ Ἱεροκλῆς . ἤθελε δὲ καὶ μοιχεύεσθαι δοκεῖν , ἔνα τὰς ἀσελγεστάτας μιμῆται τῶν γυναικῶν . καὶ ἐπ’ αὐτοφώρῳ ἑκουσίως ἡλίσκετο , καὶ ἐλοιδορεῖτο πρὸς τοῦ ἀνδρός , ἐπλήττετό τε ὑπώπια . καί τις δ’ Αὐρήλιος καλὸς μὲν καὶ πᾶν τὸ σῶμα , τὰ δ’ αἰδοῖα φέρων ὑπερμεγέθη , ἐμηνύθη αὐτῷ , καὶ αὐτίκα ὑπὸ πομπῇ μεγαλοπρεπεῖ προσήχθη . ᾧ προσειπόντι “ χαῖρε , κύριε αὐτοκράτορ’ ἐκεῖνος θρύψει γυναικώδει τὸν αὐχένα παρεγκλίνας καὶ ἐπιμύσας βραχύ τι τὰ ὄμματα “ μή με λέγε κύριον ” ἔφη · “ ἐγὼ γὰρ κυρία εἰμί . ” ἐπεὶ δὲ συλλουσάμενος αὐτῷ εὗρε τὴν φήμην οὐ ψευσαμένην , ἔν τε τοῖς στέρνοις αὐτοῦ κατεκλίθη καὶ ἐν τοῖς κόλποις ὡς ἐρωμένη ἐδείπνησε . δείσας οὖν ὁ Ἱεροκλῆς μὴ ὑπὸ τοῦ Αὐρηλίου παρευδοκιμηθῇ , γοητείαις ἢ καὶ φαρμάκῳ τινὶ ἐξεθήλυνεν αὐτὸν καὶ ἐνάρκωσεν , ὡς ἐπὶ πᾶσαν τὴν νύκτα μείναι πρὸς μίξιν ἀκίνητον · διὸ καὶ ἐκ τοῦ παλατίου ἐξηλάθη καὶ ἐκ τῆς Ῥώμης καὶ ἐκ τῆς Ἰταλίας αὐτῆς . ἐς τοσαύτην δὲ συνηλάθη ἀσέλγειαν ὡς καὶ τοὺς ἰατροὺς ἀξιοῦν αἰδῶ γυναικείαν δι’ ἀνατομῆς αὐτῷ μηχανήσασθαι , μεγάλους ὑπὲρ τούτου μισθοὺς αὐτοῖς προισχόμενος . Διὰ ταῦτα ἐμισήθη ὑπὸ πάντων ὁ Σαρδανάπαλος , μὴ στεγόντων τὰς μιαρίας καὶ αἰσχροπαθείας αὐτοῦ εἶτα Βασιανὸν τὸν υἱὸν Μαμαίας τῆς ἀδελφῆς τῆς μητρὸς αὐτοῦ εἰς τὸ συνέδριον ἀγαγὼν παῖδα ἔθετο , καὶ Ἀλέξανδρον αὐτὸν καλεῖσθαι ἐκέλευσεν . μετ’ οὐ πολὺ μέντοι πάντας ὑποπτεύων , μανθάνων δὲ καὶ εὐνοεῖν ἐκείνῳ τοὺς πλείονας , μετέγνω , καὶ τέλος ἀνελεῖν αὐτὸν ἐπεχείρει . ὁ δὲ ὑπὸ τῶν στρατιωτῶν ἐπιμελῶς ἐφυλάσσετο , καὶ οἶ δορυφόροι διὰ τοῦτο δεινῶς ἐθορύβησαν . ἐκεῖνος δὲ σὺν τῷ Ἀλεξάνδρῳ εἰς τὸ στρατόπεδον εἰσελθὼν ἐπει - ρᾶτο καταπαῦσαι τὸν θόρυβον . ὡς δ’ ᾔσθετο παρὰ τῶν στρατιωτῶν ἐπιβουλευόμενος , ὥρμησε μὲν ἐκδρᾶναι , φωραθεὶς δὲ ἀνῃρέθη , καὶ ἡ μήτηρ περιπλακεῖσα αὐτῷ συναπώλετο . ὧν ἀμφοῖν γυμνωθέντα τὰ σώματα ἐσύρησαν διὰ μέσης τῆς πόλεως · εἶτα τὸ τοῦ Σαρδαναπάλου εἰς τὸν Τίβεριν ἐνεβλήθη · διὸ πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ Τιβερῖνος ἐπωνομάσθη . συγκατεσφάγη δ’ αὐτῷ καὶ ὁ Ἱεροκλῆς καὶ ἄλλοι πολλοί , ἄρξαντι ἔτη τρία ἐπὶ μησὶν ἐννέα ἡμέραις τε τέσσαρσιν , ἐξ ὅτου τὸν Μακρῖνον νικήσας ἐν τῇ μάχῃ τῆς αὐταρχίας τετύχηκε . Τούτου κρατοῦντος Ζεφυρῖνος ὁ τῆς Ῥωμαίων ἐκκλησίας ἐπίσκοπος μεταλλάττει τὸν βίον , ἰθύνας ταύτην ἔτεσιν ὀκτωκαίδεκα · μεθ’ ὃν Κάλλιστος προέστη τῶν ἐκεῖσε πιστῶν ἐπὶ πέντε ἐνιαυτούς · καὶ τοῦτον Οὐρβανὸς διαδέχεται .
Lemmas: Ἄβιτος δέ ὁ ψευδαντωνῖνος ἢ Ἀσσύριος τε καί Σαρδανάπαλος εἰς ὁ Ῥώμη ἔρχομαι ἐν τίς χρηστός αὐτοκράτωρ ἔργον ποιέω . πολύς γάρ καί ἴδιος καί κοινός λόγος τε καί ἔργον ὑβρίζω παρά ὁ ἐν ὁ Ῥώμη , ὁ Μακρῖνος περί αὐτός αὐτός ἐπιστέλλω , οὐδείς κολάζω . εἰς ἄλλος δέ καί αἰσχρός καί παράνομος καί μιαιφόνος εἰμί . ὁ μέν οὖν Εὐτυχιανός ὁ τε ὅς δορυφόρος ἄρχω καί μετά οὗτος καί ὑπατεύω δίς καί τρίς , ὁ δέ ἄλλος ὁ ἐπιφανής ἀνήρ ἢ πρόφασις πλήσσω ἢ καί δίχα πρόφασις φονεύω , ὅτι ὁ πράσσω παρά αὐτός οὐ ἀρέσκω · οὐδέ γάρ αἰσχύνω οὗτος ὁ βουλή γράφω . ἐκεῖνος δέ ἀνδρίζω τε καί θηλύνω , καί δράω καί πάσχω ἑκάτερος ἀσελγής . γέστα . καί οὖον ὁ ἄλλος ἐκτείνω μόνος , ἀλλά καί ὁ πάνυ φίλος τις , ὁ σωφρόνως αὐτός παραινέω βιόω . καί θεός δέ τις ξενικός εἰς ὁ Ῥώμη εἰσφέρω Ἐλαιαγάβαλος καλέω , καί ὁ Δῖος αὐτός προτιμάω · ὅθεν ἐκεῖνος ἐπονομάζω Ἐλεαγάβαλος . περιτέμνω τε ὁ αἰδοῖος καί κρέας χοίρειος ἀπέχω καί ἐσθής βαρβαρικός δημοσιεύω ἀμφιίσχω , οἷος ὁ ὁ Σύρος χράομαι ἱερεύς · ὅθεν καί ἐπικαλέω Ἀσσύριος . γαμέω δέ πρός ὁ ἄλλος καί ἱεράομαι ὁ Ἑστία παρθένος , ἀσεβέω περί ὁ πάτριος ἀναιδής . καί λέγω διά οὗτος γαμέω ὁ ὁ Ἑστία ἱέρεια , ἵνα ἐκ ἐκεῖνος ἀρχιερεύς εἰμί ὁ Ἐλεαγαβάλου καί ὁ ἱέρεια παῖς γίγνομαι θεοπρεπής . οὖον μόνος δέ βαρβαρικός ἀοιδή ἅμα ὁ μήτηρ καί ὁ τήθη ὁ ξένος θεός αὐτός ἀείδω , καί ἀπόρρητος προσάγω θυσία , παῖς σφαγιάζω καί γοήτευμα χράω καί περιιάπτω μυρίος ἑκάστοτε , ἀλλά καί γυνή ὁ θεός αὐτός ἐκεῖνος μνηστεύω ὡς καί παῖς δήω , καί ὁ γυνή εἰς ὁ Παλάτιον καθιδρύω , καί ἕδνον αὐτός ἐκ ὁ ὑπήκοος πράσσω . αὐτός δέ ἀσελγής διαβιόω . ἀλλά ἕκαστος ὁ ἐκεῖνος καταριθμέω καί ὁ λέγω καί ὁ ἀκούω ἀηδής · ἐάω δέ ὀλίγος τις . εἰς καπηλεῖον νύξ εἰσέρχομαι , κόμη περίθετος περιάπτω ὁ κεφαλή , καί ὁ καπηλίς συνεξετάζω τε καί συνεργάζομαι . καί εἰς ὁ περιβόητος ὁ πορνεῖον φοιτάω καί ὁ ἑταίρα ἐξελαύνω πορνεύω . καί ἐν ὁ Παλάτιον οἴκημα τίς ἀποτάσσω , γυμνός τε ἐπί ὁ θύρα οὗτος ἵστημι ὡς ὁ πόρνη καί ὁ σινδόνιον διασείω , γυναικώδης καί ἁβρός καί κλάω φωνή ὁ πάρειμι προς - ηταιριζετος , χρῆμα τε συλλέγω παρά αὐτός . καί πρός ὁ συνασχημονέω αὐτός διαφέρω , πλείων αὐτός ἐραστής ἔχω αὖχος καί μᾶλλον αὐτός ἀργυρίζομαι . καί οὐ οὗτος μόνος ἀσελγαίνω , ἁρματηλατέω τε καί ὀρχέομαι , ἀλλά καί ἀνήρ ἔχω ἐθέλω νάω ὥσπερ γαμέτης δή τις νόμιμος , καί Καῖσαρ αὐτός βούλομαι προχειρίζω , καί δέσποινα καί βασιλίς ὀνομάζω , καί φορέω κεκρύφαλος καί ἐριουργέω καί ὁ ὀφθαλμός ὑπογράφω . ἅπαξ τε ὁ γένειον ἀποκείρω μετέπειτα ψιλίζω , ἵνα δοκέω γυνή . ὁ δέ ἀνήρ αὐτός Καρικός εἰμί ἀνδράποδον , καλέω δέ Ἱεροκλῆς . ἐθέλω δέ καί μοιχεύω δοκέω , νάω ὁ ἀσελγής μιμέομαι ὁ γυνή . καί ἐπί αὐτόφωρος ἑκούσιος ἁλίσκομαι , καί λοιδορέω πρός ὁ ἀνήρ , πλήσσω τε ὑπώπιον . καί τις δέ Αὐρήλιος καλός μέν καί πᾶς ὁ σῶμα , ὁ δέ αἰδοῖος φέρω ὑπερμεγέθης , μηνύω αὐτός , καί αὐτίκα ὑπό πομπή μεγαλοπρεπής προσάγω . ὅς προσεῖπον “ χαίρω , κύριος αὐτοκράτωρ ἐκεῖνος θρύπτω γυναικώδης ὁ αὐχήν παρεγκλίνω καί ἐπιμύω βραχύς τίς ὁ ὄμμα “ μή ἐγώ λέγω κύριος ” φημί · “ ἐγώ γάρ κύριος εἰμί . ” ἐπεί δέ συλλούομαι αὐτός εὑρίσκω ὁ φήμη οὖον ψεύδω , ἐν τε ὁ στέρνον αὐτός κατακλίνω καί ἐν ὁ κόλπος ὡς ἐράω δειπνέω . δείδω οὖν ὁ Ἱεροκλῆς μή ὑπό ὁ Αὐρήλιος παρευδοκιμέω , γοητεία ἢ καί φάρμακον τις ἐκθηλύνω αὐτός καί ναρκόω , ὡς ἐπί πᾶς ὁ νύξ μένω πρός μίξις ἀκίνητος · διό καί ἐκ ὁ Παλάτιον ἐξελαύνω καί ἐκ ὁ Ῥώμη καί ἐκ ὁ Ἰταλία αὐτός . εἰς τοσοῦτος δέ συναλάομαι ἀσέλγεια ὡς καί ὁ ἰατρός ἀξιόω αἰδώς γυναικεῖος διά ἀνατομή αὐτός μηχανάομαι , μέγας ὑπέρ οὗτος μισθός αὐτός προίσχω . Ζεύς οὗτος μισέω ὑπό πᾶς ὁ Σαρδανάπαλος , μή στέγω ὁ μιαρία καί αἰσχροπάθεια αὐτός εἶτα Βασιανός ὁ υἱός μαῖα ὁ ἀδελφός ὁ μήτηρ αὐτός εἰς ὁ συνέδριον ἄγω παῖς τίθημι , καί Ἀλέξανδρος αὐτός καλέω κελεύω . μετά οὖον πολύς μέντοι πᾶς ὑποπτεύω , μανθάνω δέ καί εὐνοέω ἐκεῖνος ὁ πλείων , μεταγιγνώσκω , καί τέλος ἀναιρέω αὐτός ἐπιχειρέω . ὁ δέ ὑπό ὁ στρατιώτης ἐπιμελής φυλάσσω , καί οἶς δορυφόρος διά οὗτος δεινῶς θορυβέω . ἐκεῖνος δέ σύν ὁ Ἀλέξανδρος εἰς ὁ στρατόπεδον εἰσέρχομαι ἐπεί - ρᾶτο καταπαύω ὁ θόρυβος . ὡς δέ αἰσθάνομαι παρά ὁ στρατιώτης ἐπιβουλεύω , ὁρμάω μέν ἐκδιδράσκω , φωράω δέ ἀναιρέω , καί ὁ μήτηρ περιπλέκω αὐτός συναπόλλυμι . ὅς ἄμφω γυμνόω ὁ σῶμα σύρω διά μέσος ὁ πόλις · εἶτα ὁ ὁ Σαρδανάπαλος εἰς ὁ Τίβερις ἐμβάλλω · διό πρός ὁ ἄλλος καί Τιβερῖνος ἐπονομάζω . συγκατεσφάγη δέ αὐτός καί ὁ Ἱεροκλῆς καί ἄλλος πολύς , ἄρχω ἔτος τρεῖς ἐπί μείς ἐννέα ἡμέρα τε τέσσαρες , ἐκ ὅστις ὁ Μακρῖνος νικάω ἐν ὁ μάχομαι ὁ αὐταρχία τυγχάνω . οὗτος κράτος Ζεφυρῖνος ὁ ὁ Ῥωμαῖος ἐκκλησία ἐπίσκοπος μεταλλάσσω ὁ βίος , εὐθύνω οὗτος ἔτος ὀκτωκαίδεκα · μετά ὅς Κάλλιστος προίστημι ὁ ἐκεῖσε πιστός ἐπί πέντε ἐνιαυτός · καί οὗτος οὐρβανὸς διαδέχομαι .