joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 3.19
Ἐν τούτῳ δὲ παρῆν Γωβρύας Ἀσσύριος πρεσβύτης ἀνὴρ σὺν ἱππικῇ θεραπείᾳ , καὶ τὸν Κῦρον ᾔτει θεάσασθαι . ἤχθη οὑν πρὸς αὐτὸν καὶ εἶπεν “ ὦ δέσποτα , ἐγώ εἰμι τὸ μὲν γένος Ἀσσύριος , ἔχων καὶ τεῖχος ὀχυρόν , καὶ χώρας ἄρχω πολλῆς · ἔχω δὲ καὶ ἵππον εἰς χιλίαν , ἣν τῷ τῶν Ἀσσυρίων βασιλεῖ παρειχόμην , καὶ φίλος ἦν ἐκείνῳ ὡς μάλιστα . ἐπεὶ δ’ ὁ μὲν τέθνηκεν ὑφ’ ὑμῶν , ὁ δὲ παῖς ἐκείνου τὴν ἀρχὴν ἔχει , ἔχθιστος ὢν ἐμοὶ ὅτι τὸν μόνον μοι καὶ φίλον παῖδα φθονήσας ἀπέκτεινεν , ἥκω πρὸς σὲ καὶ δίδωμί σοι ἐμαυτὸν δοῦλον καὶ σύμμαχον , σὲ δὲ τιμωρὸν αἰτοῦμαι γενέσθαι μοι . ” Εὖρος δὲ ἀπεκρίνατο “ ἤνπερ , ὢ Γωβρύα , ὅσα φὴς καὶ φρονῇς , δἐ - χομαί τε ἱκέτην σε καὶ τιμωρήσειν σοι τοῦ παιδὸς τὸν φόνον σὺν θεοῖς ὑπισχνοῦμαι . ” ὁ δέ ἐπὶ τούτοις ” ἔφη “ ἀληθεύων ἐγὼ δίδωμί σοι τὴν ἐμὴν καὶ λαμβάνω τὴν σὴν δεξιάν . Ἐπεὶ δὲ ταῦτα ἐπράχθη , ἀπιέναι κελεύει τὸν Γωβρύαν ἔχοντα καὶ τὰ ὅπλα . καὶ ὁ μὲν ἀπῄει · οἱ δὲ Μῆδοι παρῆσαν ἐξῃρηκότες Κύρῳ τὴν καλλίστην σκηνὴν καὶ τὴν Σουσίδα γυναῖκα , ἣ καλλίστη λέγεται ἐν τῇ Ἀσίᾳ γυνὴ γενέσθαι , καὶ μουσουργοὺς δὲ δύο τὰς κρατίστας , καὶ Κυαξάρῃ τὰ δεύτερα · τὰς δὲ περισσὰς σκηνὰς Εὔρῳ παρέδοσαν , ὡς τοῖς Πέρσαις γένοιντο . ὁ δὲ Εὖρος τὰ μὲν τοῦ Κυαξάρου φυλάττειν ἐκέλευσε τοὺς ἐκείνου οἰκειοτάτους , καί ὅσα ἐμοὶ δίδοται , ἡδέως ” ἔφη ‘‘δέχομαι . ” καλέσας δὲ Ἀράσπην Μῆδον , ὅς ἦν αὐτῷ ἐκ παίδων ἑταῖρος , ἐκέλευσε διαφυλάξαι αὐτῷ τὴν γυναῖκα καὶ τὴν σκηνήν . ἦν δὲ αὕτη μὲν γυνὴ Ἀβραδάτου τοῦ Σούσων βασιλέως , ὃς ἁλισκομένου τοῦ στρατοπέδου οὐ παρῆν , πεμφθεὶς περὶ συμμαχίας παρὰ τοῦ Ἀσσυρίου πρὸς τὸν Βακτρίων βασιλέα , ξένος ὢν ἐκείνῳ . Πρωὶ δὲ ἀναστάντες ἐπορεύοντο πρὸς Γωβρύαν Κῦρος ἔφιππος καὶ οἶ Περσῶν ἱππεῖς γενόμενοι εἰς δισχιλίους . δευτεραῖοι δὲ ἀμφὶ δείλην γίνονται εἰς τὸ Γωβρύα χωρίον αὐτοὶ καὶ οἱ σύμμαχοι . μαθὼν οὖν ἐκεῖ ὅτι τοῖς Ἀσσυρίοις ἐν Βαβυλῶνι πολλαπλασία τῆς πρῴην δυνάμεως παρεσκεύασται , · ‘ἄγε ἡμάς εὐθὺ τὴν ἐπὶ Βαβυλῶνος ” ἔφη . ὡς δὲ πορευόμενοι τεταρταῖοι πρὸς τοῖς ὁρίοις τῆς Γωβρύου χώρας ἐγένοντο , καὶ ἐν τῇ πολεμίᾳ ἤδη ἐτύγχανον , τοὺς μὲν πεζοὺς καί τινας τῶν ἱππέων κατέσχε πρὸς ἑαυτόν , τοὺς δ’ ἄλλους ἱππεῖς ἀφῆκε καταθεῖν , κελεύσας τοὺς μὲν ὅπλα ἔχοντας τῶν ἐντυγχανόντων αὐτοῖς κατακαίνειν , τοὺς δ’ ἄλλους καὶ λείαν ὅσην ἂν λάβωσι πρὸς αὐτὸν ἄγειν . ἐκέλευσε δὲ καὶ τοὺς Πέρσας συγκαταθεῖν . καὶ ἧκον πολλοὶ μὲν αὐτῶν κατακεκυλισμένοι ἀπὸ τῶν ἵππων , πολλοὶ δὲ λείαν ὅτι πλείστην ἄγοντες . εἶτα πρὸς Βαβυλῶνα ᾔει ὥσπερ ἐν μάχῃ παραταξάμενος . ὡς δ’ οὐκ ἀντεξῄεσαν οἱ Ἀσσύριοι , ἐκέλευσεν ὁ Εὖρος τὸν Γωβρύαν προσελάσαντα εἰπεῖν , εἰ βούλεται ὁ βασιλεὺς ἐξιὼν ὑπὲρ τῆς χώρας μάχεσθαι , καὶ αὐτὸς σὺν ἐκείνῳ μάχοιτο ἄν · εἰ δὲ μὴ ἀμυνεῖ τῇ χώρᾳ , ὅτι ἀνάγκη τοῖς κρατοῦσι πείθεσθαι . ὁ μὲν δὴ Γωβρύας προσελάσας ταῦτα εἶπεν · ὁ δ’ Ἀσσύριος πέμψας ἔλεγεν “ ὁ δεσπότης ὁ σός , ὦ Γωβρύα , ἀνταποκρίνεται , ἐὰν βούλησθε μάχεσθαι , ἥκετε εἰς τριακοστὴν ἡμέραν · νῦν δ’ οὔπω ἡμῖν σχολή · ἔτι γὰρ παρασκευαζόμεθα . ” Καὶ ὁ μὲν ἀπήγγειλε ταῦτα τῷ Κύρῳ · ὁ δὲ ἀπήγαγε τὸ στράτευμα , καὶ τὸν Γωβρύαν περὶ τοῦ Γαδάτου ἠρώτα . ὁ δὲ Γαδάτας βασιλέως τινὸς ἦν υἱός , ἑταῖρος τοῦ Ἀσσυρίου , ὃν συμπίνοντα αὐτῶ συλλαβὼν ἐξέτεμε καὶ ἐκτομίαν ἐποίησεν · ὃς τοῦ πατρὸς αὐτοῦ τελευτήσαντος τότε τὴν βασιλείαν εἶχεν εὐνοῦχος ὤν . πρὸς τοῦτον οὑν ἀπιέναι τὸν Γωβρύαν ἤθελε καὶ ἄγειν πρὸς ἑαυτόν . ὁ δὲ ἀπῆλθε . καὶ ἐντυχὼν καὶ ὅσα παρὰ Κύρου ἐνετάλθη εἰπὼν ὁ μὲν ἐπανῆλθεν , ὁ δὲ Γαδάτας τῷ Ἀσσυρίῳ συμμαχεῖν προσποιούμενος , καὶ φρούριόν τι τοῦ Ἀσσυρίου πρόβολον ὂν τοῦ πολέμου δόλῳ κατασχών , καὶ τῷ Κύρῳ αὐτὸ παραδούς , ἦλθε καὶ αὐτὸς πρὸς Κῦρον . καὶ δεξιωθείς “ ὦ Γαδάτα ” ἤκουσε , “ παῖδας μέν , ὡς ἔοικε , ποιεῖσθαί σε ἀφείλετο ὁ Ἀσσύριος , οὐ μέντοι καὶ κτᾶσθαι φίλους ἐστέρησεν . ” ὁ μὲν οὖν τοιαῦτα εἶπε . τοῦ δὲ φρουρίου ὑπὸ τὸν Κῦρον γεγενημένου , καὶ Καδούσιοι καὶ Σάκαι καὶ Ὑρκάνιοι πλείους συνεστρατεύοντο αὐτῷ · καὶ ἐπὶ τούτοις προσέρχεται Κύρῳ ὁ Γαδάτας λέγων ὡς ὁ Ἀσσύριος περὶ τοῦ φρουρίου πυθόμενος καὶ χαλεπήνας συσκευάζοιτο εἰς τὴν ἐμὴν ἐμβαλεῖν χώραν . “ ἐὰν οὖν ἀφῇς με , τὰ τείχη ἂν πειραθείην διασῶσαι , τῶν δ’ ἄλλων μείων μοι λόγος . ” ἤρετο οὖν ὁ Κῦρος ἐὰν ἴῃς , πότε ἴσῃ οἴκοι ; ὁ δέ “ εἰς τρίτην ” ἔφη ‘‘δειπνήσω ἐν τῇ ἡμετέρᾳ . “ ἐγὼ δέ ” ἔφη ὁ Κῦρος “ ποσταῖος ἂν ἐκεῖσε ἀφικοίμην σὺν τῷ στρατεύματι ; ” καὶ ὁ Γαδάτας “ οὐκ ἂν δύναιο ἀπεκρίνατο “ δέσποτα , εἰ μὴ ἐν ἒξ ἢ ἑπτὰ ἡμέραις ἐλθεῖν . ” καὶ ὁ Κῦρος ‘σὺ τοίνυν ” ἔφη ‘‘ἄπιθι τάχιστα , ἐγὼ δ’ ὡς ἂν δυναίμην πορεύσομαι . καὶ ὁ μὲν Γαδάτας ἀπῄει , ὁ δὲ Κῦρος τοῖς ἄρχουσι τῶν συμμάχων εἶπε δεῖν τῷ Γαδάτᾳ ἐπαμῦναι παρὰ τοῦ Ἀσσυρίου πολεμουμένῳ , ἀνδρὶ εὐεργέτῃ . καὶ πάντες συνέφασαν . ὁ δέ “ ἐπεὶ καὶ ὑμῖν συνδοκεῖ ” ἔφη , “ ἄγετε πορευσώμεθα , ἵππων τε καὶ ἀνδρῶν τοὺς δυνατωτάτους λαβόντες καὶ τριῶν ἡμερῶν τὰ ἐπιτήδεια , ἵν εὔζωνοι ἴωμεν . ” οὕτω δὲ συσκευασάμενοι μέσων νυκτῶν τῆς ὁδοῦ εἴχοντο , τοῦ Γωβρύου σφῶν ἡγουμένου .
Lemmas: ἐν οὗτος δέ πάρειμι Γοβρύας Ἀσσύριος πρεσβύτης ἀνήρ σύν ἱππικός θεραπεία , καί ὁ Κῦρος αἰτέω θεάομαι . ἄγω ἐν πρός αὐτός καί εἶπον “ εἰμί δεσπότης , ἐγώ εἰμί ὁ μέν γένος Ἀσσύριος , ἔχω καί τεῖχος ὀχυρός , καί χώρα ἄρχω πολύς · ἔχω δέ καί ἵππος εἰς χίλιος , ὅς ὁ ὁ Ἀσσύριος βασιλεύς παρέχω , καί φίλος εἰμί ἐκεῖνος ὡς μάλιστα . ἐπεί δέ ὁ μέν θνῄσκω ὑπό σύ , ὁ δέ παῖς ἐκεῖνος ὁ ἀρχή ἔχω , ἐχθρός εἰμί ἐγώ ὅτι ὁ μόνος ἐγώ καί φίλος παῖς φθονέω ἀποκτείνω , ἥκω πρός σύ καί δίδωμι σύ ἐμαυτοῦ δοῦλος καί σύμμαχος , σύ δέ τιμωρός αἰτέω γίγνομαι ἐγώ . ” Εὖρος δέ ἀποκρίνω “ ἤνπερ , ὦ Γωβρύας , ὅσος φημί καί φρονέω , δεῖ - χομαί τε ἱκέτης σύ καί τιμωρέω σύ ὁ παῖς ὁ φόνος σύν θεός ὑπισχνέομαι . ” ὁ δέ ἐπί οὗτος ” φημί “ ἀληθεύω ἐγώ δίδωμι σύ ὁ ἐμός καί λαμβάνω ὁ σός δεξιός . ἐπεί δέ οὗτος πράσσω , ἀφίημι κελεύω ὁ Γωβρύας ἔχω καί ὁ ὅπλον . καί ὁ μέν ἄπειμι · ὁ δέ Μῆδος πάρειμι ἐκλέγω Κῦρος ὁ καλός σκηνή καί ὁ Σουσίς γυνή , ὅς καλός λέγω ἐν ὁ Ἀσία γυνή γίγνομαι , καί μουσουργός δέ δύο ὁ ἀγαθός , καί Κυαξάρης ὁ δύο · ὁ δέ περισσός σκηνή Εὖρος παραδίδωμι , ὡς ὁ Πέρσης γίγνομαι . ὁ δέ Εὖρος ὁ μέν ὁ Κυαξάρης φυλάσσω κελεύω ὁ ἐκεῖνος οἰκεῖος , καί ὅσος ἐγώ δίδωμι , ἡδύς ” φημί δέχομαι . ” καλέω δέ Ἀράσπης Μῆδος , ὅς εἰμί αὐτός ἐκ παῖς ἑταῖρος , κελεύω διαφυλάσσω αὐτός ὁ γυνή καί ὁ σκηνή . εἰμί δέ οὗτος μέν γυνή Ἀβραδάτας ὁ Σοῦσα βασιλεύς , ὅς ἁλίσκομαι ὁ στρατόπεδον οὖον πάρειμι , πέμπω περί συμμαχία παρά ὁ Ἀσσύριος πρός ὁ Βάκτριος βασιλεύς , ξένος εἰμί ἐκεῖνος . πρωί δέ ἀνίστημι πορεύω πρός Γωβρύας Κῦρος Ἔφιππος καί οἶς Πέρσης ἱππεύς γίγνομαι εἰς δισχίλιοι . δευτεραῖος δέ ἀμφί δείλη γίγνομαι εἰς ὁ Γωβρύας χωρίον αὐτός καί ὁ σύμμαχος . μανθάνω οὖν ἐκεῖ ὅτι ὁ Ἀσσύριος ἐν Βαβυλών πολλαπλάσιος ὁ πρώην δύναμις παρασκευάζω , · ἄγω ἡμέτερος εὐθύς2 ὁ ἐπί Βαβυλών ” φημί . ὡς δέ πορεύω τεταρταῖος πρός ὁ ὅριον ὁ Γωβρύης χώρα γίγνομαι , καί ἐν ὁ πολέμιος ἤδη τυγχάνω , ὁ μέν πεζός καί τις ὁ ἱππεύς κατέχω πρός ἑαυτοῦ , ὁ δέ ἄλλος ἱππεύς ἀφίημι καταθέω , κελεύω ὁ μέν ὅπλον ἔχω ὁ ἐντυγχάνω αὐτός κατακαίνω , ὁ δέ ἄλλος καί λεῖος ὅσος εἄν λαμβάνω πρός αὐτός ἄγω . κελεύω δέ καί ὁ Πέρσης συγκαταθέω . καί ἥκω πολύς μέν αὐτός κατακυλίνδω ἀπό ὁ ἵππος , πολύς δέ λεῖος ὅτι πλεῖστος ἄγω . εἶτα πρός Βαβυλών ἔρχομαι ὥσπερ ἐν μάχομαι παρατάσσω . ὡς δέ οὐ ἀντί-ἔξειμι2 ὁ Ἀσσύριος , κελεύω ὁ Εὖρος ὁ Γωβρύας προσελαύνω εἶπον , εἰμί βούλομαι ὁ βασιλεύς ἔξειμι2 ὑπέρ ὁ χώρα μάχομαι , καί αὐτός σύν ἐκεῖνος μάχομαι ἄν · εἰμί δέ μή ἀμύνω ὁ χώρα , ὅτι ἀνάγκη ὁ κρατέω πείθω . ὁ μέν δή Γοβρύας προσελαύνω οὗτος εἶπον · ὁ δέ Ἀσσύριος πέμπω λέγω “ ὁ δεσπότης ὁ σός , εἰμί Γωβρύας , ἀνταποκρίνομαι , ἐάν βούλομαι μάχομαι , ἥκω εἰς τριακοστός ἡμέρα · νῦν δέ οὔπω ἐγώ σχολή · ἔτι γάρ παρασκευάζω . ” καί ὁ μέν ἀπαγγέλλω οὗτος ὁ Κῦρος · ὁ δέ ἀπάγω ὁ στράτευμα , καί ὁ Γωβρύας περί ὁ Γαδάτας ἐρωτάω . ὁ δέ Γαδάτας βασιλεύς τις εἰμί υἱός , ἑταῖρος ὁ Ἀσσύριος , ὅς συμπίνω αὐτός συλλαμβάνω ἐκτέμνω καί ἐκτομίας ποιέω · ὅς ὁ πατήρ αὐτός τελευτάω τότε ὁ βασίλειος ἔχω εὐνοῦχος εἰμί . πρός οὗτος ἐν ἀφίημι ὁ Γωβρύας ἐθέλω καί ἄγω πρός ἑαυτοῦ . ὁ δέ ἀπέρχομαι . καί ἐντυγχάνω καί ὅσος παρά Κῦρος ἐντέλλω εἶπον ὁ μέν ἐπανέρχομαι , ὁ δέ Γαδάτας ὁ Ἀσσύριος συμμαχέω προσποιέω , καί φρούριον τίς ὁ Ἀσσύριος πρόβολος εἰμί ὁ πόλεμος δόλος κατέχω , καί ὁ Κῦρος αὐτός παραδίδωμι , ἔρχομαι καί αὐτός πρός Κῦρος . καί δεξιόομαι “ εἰμί Γαδάτας ” ἀκούω , “ παῖς μέν , ὡς ἔοικα , ποιέω σύ ἀφαιρέω ὁ Ἀσσύριος , οὖον μέντοι καί κτάομαι φίλος στερέω . ” ὁ μέν οὖν τοιοῦτος εἶπον . ὁ δέ φρούριον ὑπό ὁ Κῦρος γίγνομαι , καί Καδούσιοι καί Σάκης καί Ὑρκάνιος πλείων συστρατεύω αὐτός · καί ἐπί οὗτος προσέρχομαι Κῦρος ὁ Γαδάτας λέγω ὡς ὁ Ἀσσύριος περί ὁ φρούριον πυνθάνομαι καί χαλεπαίνω συσκευάζω εἰς ὁ ἐμός ἐμβάλλω χώρα . “ ἐάν οὖν ἀφίημι ἐγώ , ὁ τεῖχος εἄν πειράω διασῴζω , ὁ δέ ἄλλος μείων ἐγώ λόγος . ” ἔρομαι οὖν ὁ Κῦρος ἐάν ἔρχομαι , πότε ἴσος οἴκοι ; ὁ δέ “ εἰς τρίτος ” φημί δειπνέω ἐν ὁ ἡμέτερος . “ ἐγώ δέ ” φημί ὁ Κῦρος “ ποσταῖος εἄν ἐκεῖσε ἀφικνέομαι σύν ὁ στράτευμα ; ” καί ὁ Γαδάτας “ οὐ εἄν δύναμαι ἀποκρίνω “ δεσπότης , εἰμί μή ἐν ἐκ ἢ ἑπτά ἡμέρα ἔρχομαι . ” καί ὁ Κῦρος ὕς τοίνυν ” φημί ἄπειμι ταχύς , ἐγώ δέ ὡς εἄν δύναμαι πορεύω . καί ὁ μέν Γαδάτας ἄπειμι , ὁ δέ Κῦρος ὁ ἄρχω ὁ σύμμαχος εἶπον δήω ὁ Γαδάτας ἐπαμύνω παρά ὁ Ἀσσύριος πολεμέω , ἀνήρ εὐεργέτης . καί πᾶς σύμφημι . ὁ δέ “ ἐπεί καί σύ συνδοκέω ” φημί , “ ἄγετε πορεύω , ἵππος τε καί ἀνήρ ὁ δυνατός λαμβάνω καί τρεῖς ἡμέρα ὁ ἐπιτήδειος , ἵνα εὔζωνος ἔρχομαι . ” οὗτος δέ συσκευάζω μέσος νύξ ὁ ὁδός ἔχω , ὁ Γωβρύης σφεῖς ἡγέομαι .