joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 1.6
Τοῦ δὲ τῶν Ἐβραίων γένους προπάτωρ καὶ πατριάρχης τῶν αὐτοῦ πατριῶν ὁ μέγας οὗτος γέγονεν Ἀβραάμ , ὃς Χαλδαῖος μὲν ἦν τὸ γένος , δέκατος ἀπὸ Νῶε γενόμενος , διακοσίων ἐτῶν καὶ ἐνενήκοντα πρὸς δυσὶ διεληλυθότων ἐξ ὅτου τὴν γῆν ἅπασαν ὁ θεὸς ἐπομβρίᾳ κατέκλυσεν . οὗτος προγόνων ὢν ἀσεβῶν πρῶτος ἔγνω θεὸν ἕνα τὸν τῶν ὅλων δημιουργόν , ἐκ τῶν ποιημάτων καταλαβὼν τὸν ποιητήν , καὶ τούτῳ μόνῳ τὴν τιμὴν ἀπονέμειν δεῖν ἔλεγε . στασιασάντων δὲ διὰ ταῦτα πρὸς αὐτὸν τῶν Χαλδαίων μετῴκησεν ἐκεῖθεν , τοῦ γνωσθέντος αὐτῷ κελεύσει θεοῦ , καὶ τὴν Χαναναίαν ἔσχηκε γῆν . λιμοῦ δὲ τὴν Χαναναίαν πιέζοντος μεταναστεύει εἰς Αἴγυπτον . καὶ θαυμασθεὶς ἐπὶ συνέσει , τὴν ἀριθμητικὴν τοῖς Αἰγυπτίοις καὶ τὰ περὶ ἀστρονομίας ἀμαθῶς τούτων ἔχουσι παραδίδωσιν . ἐκ Χαλδαίων δὲ λέγεται φοιτῆσαι ταύτα πρὸς Αἴγυπτον κἀκεῖθεν εἰς Ἕλληνας . Ἀσσυρίων δ᾿ ἐπελθόντων τοῖς Σοδομίταις , οἶς συνῴκει καὶ Λὼτ ἀδελφόπαις ὢν Ἀβραὰμ τῆς Σάρρας τε ἀδελφός , καὶ πολλῶν μὲν πεσόντων Σοδομιτῶν , αἰχμαλωτισθέντων δὲ τῶν λοιπῶν , καὶ Λὼτ τοῖς Σοδομίταις συνῃχμαλώτευτο . ὃ μαθὼν Ἀβραὰμ σὺν τριακοσίοις ὀκτωκαίδεκα οἱκέταις αὐτοῦ καὶ φίλοις τρισὶ C κατεδίωξεν ὀπίσω τῶν Ἀσσυρίων , καὶ τούς τε Σοδομίτας ἔσωσε καὶ τὸν Λώτ . ἐπανιόντα δ’ ἐκ τῆς διώξεως ὁ τῆς Σόλυμα πόλεως βασιλεὺς αὐτὸν ὑποδέχεται , κεκλημένος Μελχισεδέκ σημαίνει δὲ τοῦτο μεθαρμοζόμενον εἰς τὴν Ἑλλήνων διάλεκτον βασιλεὺς δίκαιος · Σόλυμα γὰρ ἦν ὄνομα τότε τῇ πόλει Ἱερου - σαλήμ · οὕτως ἀρχαία ἦν ἡ πόλις καὶ χρόνῳ τὰ πρεσβεῖα κληρωσαμένη κατὰ πασῶν . τῆς ἀρετῆς δὲ τὸν Ἀβραὰμ ἀποδεξάμενος ὁ θεὸς ἀμοιβὴν ὑπὲρ αὐτῆς ἐπηγγείλατο · τοῦ δὲ φαμένου ἄχαρι πᾶν αὐτῷ δοκεῖν εὐεργέτημα μὴ ἔχοντι τὸν τοῦτο διαδεξόμενον , ἦν γὰρ ἔτι γονῆς ἀμοιρῶν γνησίας , ὅτι τὴν μήτραν ἡ Σάρρα πεπήρωτο , ὁ θεὸς καὶ παῖδα δώσειν αὐτῷ καθυπέσχετο , καἰ ἐξ ἐκείνου μέγα προελθεῖν ἔθνος , τοῖς ἄστρασι τὸν ἀριθμὸν ἐξισούμενον · καὶ τὰ αἰδοία καὶ αὐτὸν καὶ τοὺς ὑπ’ αὐτὸν ἐκέλευσεν ἄρρενας , ἔν εἴη τὸ γένος αὐτοῦ τοῖς ἄλλοις ἔθνεσιν ἀνεπίμικτον · καὶ περιετμήθησαν . Γίνεται τοίνυν τῷ Ἀβραὰμ παῖς ἑκατὸν γεγονότι ἐνιαυτῶν ἐκ τῆς Σάρρας , ὃν ὁ θεὸς Ἰσαὰκ καλέσαι προσέταξε · δηλοῖ δὲ τὸ ὄνομα γέλωτα , ἢ ὅτι μειδίαμα τῇ Σάρρᾳ ἐγένετο , τέξεσθαι αὐτὴν τοῦ θεοῦ χρηματίσαντος , διὰ τὸ τῆς ὑποσχέσεως δύσελπι , παρήλικι οὔσῃ καὶ μὴ προσδοκώσῃ τεκεῖν , ἐνενήκοντα γὰρ ἐτῶν τὸν Ἰσαὰκ τεκοῦσα ἐτύγχανεν , ἢ ὅτι γέλωτος ὑπόθεσις τοῖς γονεῦσι τὸ παιδίον ἐγένετο , θυμηδίας δηλαδὴ καὶ χαράς . τεχθέντα δὲ τόν παῖδα τοῦτον κατὰ τὴν ὀγδόην ἡμέραν ὁ πατὴρ περιέτεμεν · ὅθεν οὕτω καὶ τοῖς Ἰουδαίοις νενόμισται περιτέμνεσθαι . Ἄραβες δὲ μετὰ τρισκαιδέκατον ἔτος τοὺς παῖδας περιτέμνειν εἰώθασιν , ὅτι καὶ Ἰσμαὴλ ὁ προπάτωρ αὐτῶν ἐν τούτῳ τῷ χρόνῳ περιετέτμητο · τρισκαίδεκα γὰρ ἦν ἐτῶν ὅτε τῷ Ἀβραὰμ ὁ θεὸς ἐπέταξε τὴν περιτομήν . σημαίνει δὲ τὸ ὄνομα τοῦτο θεόκλυτον , ὡς τοῦ θεοῦ τῆς ἱκεσίας Ἀβραὰμ εἰσακούσαντος καὶ παῖδα δόντος αὐτῷ . ἐγείνατο δὲ τοῦτον ἐκ παιδίσκης ἣν Σάρρα αὐτῷ συγκατέκλινεν . ἰδίας γὰρ ἀμοιροῦσα τότε γονῆς , οἰκείᾳ παιδίσκῃ Ἄγαρ ὠνομασμένῃ , Αἰγυπτίᾳ τὸ γένος , μιγῆναι τὸν ἄνδρα ᾐτήσατο , καὶ τεκούσης ἐκείνης τὸν Ἰσμαήλ , ᾠκειώσατο τὸ παιδίον ἡ Σάρρα . τεκοῦσα δὲ τὸν Ἰσαάκ , τῆς Ἄγαρ σὺν τῷ υἱῷ φυγὴν κατὰ ζηλοτυπίαν κατεψηφίσατο . ἀνδρωθέντος δὲ Ἰσαὰκ κατὰ τὸν Ἑβραῖον Ἰώσηπον , εἴκοσι γὰρ καὶ πέντε ἐνιαυτῶν φησιν εἶναι τὸν Ἰσαὰκ τότε , πεῖραν ὁ θεὸς ἐπάγει τῷ Ἀβραάμ , καὶ καλέσας αὐτὸν θῦμα κελεύει προσαγαγεῖν τὸν υἱόν , καὶ εἰς ἕν τῶν ὀρέων ἀπαγαγόντα τὸν μονογενῆ τὸν ἀγαπητὸν ὁλοκαυτῶσαι . καὶ οὐκ ἀντεῖπεν ὁ Ἀβραάμ , ἀλλὰ τὸν παῖδα προσειληφὼς καὶ εἰς τὸ ἐπιταχθὲν αὐτῷ ὄρος ἀναγαγών , τὸν θεῖον αὐτῷ κοινοῦται χρησμόν , καὶ γενναίως οἴσειν τὴν καθιέρωσιν παραινεῖ , κελεύοντος τοῦ θεοῦ . ὁ δὲ πείθεται καὶ ἑκὼν ἑαυτὸν παρέχει πρὸς καθιέρωσιν , μὴ δίκαιον φήσας εἶναι θεοῦ καὶ πατρὸς ἀντιτείνειν θελήματι . οὕτω ταῦτα τῷ Ἰωσήπῳ ἱστόρηται . εἶτα φείσασθαι τοῦ υἱοῦ κελεύεται Ἀβραάμ , καὶ κριὸς αὐτομάτως εἰς ὁλοκαύτωσιν ἀντιδίδοται . μετὰ ταῦτα θνήσκει μὲν Σάρρα ἐτῶν οὖσα ἑκατὸν εἴκοσι πρὸς ἑπτά , ὁ δ’ Ἀβραὰμ ἑτέραν ἠγάγετο κεκλημένην Χεττούραν , ἐξ ἧς υἱεῖς αὐτῷ φύονται ἔξ . τῷ Ἰσαὰκ δὲ περὶ τεσσαρακοστὸν ἔτος γεγονότι μνηστεύεται ὁ πατὴρ Ῥεβέκκαν ἐκ Μεσοποταμίας , θυγατέρα Βαθουὴλ υἱοῦ Ναχὼρ ἀδελφοῦ Ἀβραάμ . ἔπειτα τελευτᾷ μὲν ἔτη ζήσας ἑκατὸν ἑβδομήκοντα καὶ πέντε · γήμας δὲ τὴν Ῥεβέκκαν ὁ Ἰσαὰκ διδύμους ἐκ ταύτης παῖδας γεννᾷ . ὧν τῷ μὲν πρεσβυτέρῳ καθ’ ὅλου τοῦ σώματος δασεῖα ἐφύετο θρίξ , ὅθεν καὶ Ἡσαῦ ἐκλήθη διὰ τὴν τρίχωσιν · τῷ δὲ νεωτέρῳ ἡ χεὶρ εἴχετο τῆς πτέρνης τοῦ ἀδελφοῦ , τῆς μητρικῆς προεκθορόντος γαστρός , διὸ καὶ Ἰακὼβ ὠνομάσθη · πτερνιστὴν δὲ τὸ ὄνομα καθ’ Ἑβραίους δηλοῖ .
Lemmas: ὁ δέ ὁ Ἑβραῖος γένος προπάτωρ καί πατριάρχης ὁ αὐτός πατριά ὁ μέγας οὗτος γίγνομαι Ἀβραάμ , ὅς Χαλδαῖος μέν εἰμί ὁ γένος , δέκατος ἀπό Νῶε γίγνομαι , διακόσιοι ἔτος καί ἐνενήκοντα πρός δύο διέρχομαι ἐκ ὅστις ὁ γῆ ἅπας ὁ θεός ἐπομβρία κατακλύζω . οὗτος πρόγονος εἰμί ἀσεβής πρῶτος γιγνώσκω θεός εἷς ὁ ὁ ὅλος δημιουργός , ἐκ ὁ ποίημα καταλαμβάνω ὁ ποιητής , καί οὗτος μόνος ὁ τιμή ἀπονέμω δήω λέγω . στασιάζω δέ διά οὗτος πρός αὐτός ὁ Χαλδαῖος μετοικέω ἐκεῖθεν , ὁ γιγνώσκω αὐτός κελεύω θεός , καί ὁ Χαναναῖος ἔχω γῆ . λιμός δέ ὁ Χαναναῖος πιέζω μεταναστεύω εἰς Αἴγυπτος . καί θαυμάζω ἐπί σύνεσις , ὁ ἀριθμητικός ὁ Αἰγύπτιος καί ὁ περί ἀστρονομία ἀμαθής οὗτος ἔχω παραδίδωμι . ἐκ Χαλδαῖος δέ λέγω φοιτάω οὗτος πρός Αἴγυπτος ἐκεῖθεν εἰς Ἕλλην . Ἀσσύριος δέ ἐπέρχομαι ὁ Σοδομίτης , οἶς συνοικέω καί Λώτ ἀδελφόπαις εἰμί Ἀβραάμ ὁ Σάρα τε ἀδελφός , καί πολύς μέν πίπτω Σοδομίτης , αἰχμαλωτίζω δέ ὁ λοιπός , καί Λώτ ὁ Σοδομίτης συνῃχμαλώτευτο . ὅς μανθάνω Ἀβραάμ σύν τριακόσιοι ὀκτωκαίδεκα οἰκέτης αὐτός καί φίλος τρεῖς C καταδιώκω ὀπίσω ὁ Ἀσσύριος , καί ὁ τε Σοδομίτης σῴζω καί ὁ Λώτ . ἐπανέρχομαι δέ ἐκ ὁ δίωξις ὁ ὁ Σόλυμα πόλις βασιλεύς αὐτός ὑποδέχομαι , καλέω Μελχισεδέκ σημαίνω δέ οὗτος μεθαρμόζω εἰς ὁ Ἕλλην διάλεκτος βασιλεύς δίκαιος · Σόλυμα γάρ εἰμί ὄνομα τότε ὁ πόλις Ἱερός - Σαλήμ · οὕτως ἀρχαῖος εἰμί ὁ πόλις καί χρόνος ὁ πρεσβεῖον κληρόω κατά πᾶς . ὁ ἀρετή δέ ὁ Ἀβραάμ ἀποδείκνυμι ὁ θεός ἀμοιβή ὑπέρ αὐτός ἐπαγγέλλω · ὁ δέ φημί ἄχαρις πᾶς αὐτός δοκέω εὐεργέτημα μή ἔχω ὁ οὗτος διαδέχομαι , εἰμί γάρ ἔτι γονεύς ἀμοιρέω Γνησίας , ὅτι ὁ μήτρα ὁ Σάρα πηρόω , ὁ θεός καί παῖς δίδωμι αὐτός καθυπισχνέομαι , καίω ἐκ ἐκεῖνος μέγας προέρχομαι ἔθνος , ὁ ἀστήρ ὁ ἀριθμός ἐξισόω · καί ὁ αἰδοῖος καί αὐτός καί ὁ ὑπό αὐτός κελεύω ἄρσην , ἐν εἰμί ὁ γένος αὐτός ὁ ἄλλος ἔθνος ἀνεπίμικτος · καί περιτέμνω . γίγνομαι τοίνυν ὁ Ἀβραάμ παῖς ἑκατόν γίγνομαι ἐνιαυτός ἐκ ὁ Σάρα , ὅς ὁ θεός Ἰσαάκ καλέω προστάσσω · δηλόω δέ ὁ ὄνομα γέλως , ἢ ὅτι μειδίαμα ὁ Σάρα γίγνομαι , τίκτω αὐτός ὁ θεός χρηματίζω , διά ὁ ὁ ὑπόσχεσις δύσελπις , παρῆλιξ εἰμί καί μή προσδοκόω τίκτω , ἐνενήκοντα γάρ ἔτος ὁ Ἰσαάκ τίκτω τυγχάνω , ἢ ὅτι γέλως ὑπόθεσις ὁ γονεύς ὁ παιδίον γίγνομαι , θυμηδία δηλαδή καί χαρά . τίκτω δέ ὁ παῖς οὗτος κατά ὁ ὄγδοος ἡμέρα ὁ πατήρ περιτέμνω · ὅθεν οὗτος καί ὁ Ἰουδαῖος νομίζω περιτέμνω . Ἄραψ δέ μετά τρισκαιδέκατος ἔτος ὁ παῖς περιτέμνω εἴωθα , ὅτι καί Ἰσμαήλ ὁ προπάτωρ αὐτός ἐν οὗτος ὁ χρόνος περιτέμνω · τρεισκαίδεκα γάρ εἰμί ἔτος ὅτε ὁ Ἀβραάμ ὁ θεός ἐπιτάσσω ὁ περιτομή . σημαίνω δέ ὁ ὄνομα οὗτος θεόκλυτος , ὡς ὁ θεός ὁ Ἱκεσία Ἀβραάμ εἰσακούω καί παῖς δίδωμι αὐτός . γείνομαι δέ οὗτος ἐκ παιδίσκη ὅς Σάρα αὐτός συγκατακλίνω . ἴδιος γάρ ἀμοιρέω τότε γονεύς , οἰκεῖος παιδίσκη Ἄγαρ ὀνομάζω , Αἰγύπτιος ὁ γένος , μίγνυμι ὁ ἀνήρ αἰτέω , καί τίκτω ἐκεῖνος ὁ Ἰσμαήλ , οἰκειόω ὁ παιδίον ὁ Σάρα . τίκτω δέ ὁ Ἰσαάκ , ὁ Ἄγαρ σύν ὁ υἱός φυγή κατά ζηλοτυπία καταψηφίζομαι . ἀνδρόω δέ Ἰσαάκ κατά ὁ Ἑβραῖος Ἰώσηπος , εἴκοσι γάρ καί πέντε ἐνιαυτός φημί εἰμί ὁ Ἰσαάκ τότε , πείρω ὁ θεός ἐπάγω ὁ Ἀβραάμ , καί καλέω αὐτός θῦμα κελεύω προσάγω ὁ υἱός , καί εἰς εἷς ὁ ὄρος ἀπάγω ὁ μονογενής ὁ ἀγαπητός ὁλοκαυτόω . καί οὐ ἀντιλέγω ὁ Ἀβραάμ , ἀλλά ὁ παῖς προσλαμβάνω καί εἰς ὁ ἐπιτάσσω αὐτός ὄρος ἀνάγω , ὁ θέω αὐτός κοινόω χρησμός , καί γενναῖος φέρω ὁ καθιέρωσις παραινέω , κελεύω ὁ θεός . ὁ δέ πείθω καί ἑκών ἑαυτοῦ παρέχω πρός καθιέρωσις , μή Δίκαιος φημί εἰμί θεός καί πατήρ ἀντιτείνω θέλημα . οὗτος οὗτος ὁ Ἰώσηπος ἱστορέω . εἶτα φείδομαι ὁ υἱός κελεύω Ἀβραάμ , καί κριός αὐτόματος εἰς ὁλοκαύτωσις ἀντιδίδωμι . μετά οὗτος θνῄσκω μέν Σάρα ἔτος εἰμί ἑκατόν εἴκοσι πρός ἑπτά , ὁ δέ Ἀβραάμ ἕτερος ἄγω καλέω Χεττούρα , ἐκ ὅς υἱός αὐτός φύω ἐκ . ὁ Ἰσαάκ δέ περί τεσσαρακοστός ἔτος γίγνομαι μνηστεύω ὁ πατήρ Ῥεβέκκα ἐκ Μεσοποταμία , θυγάτηρ Βαθουήλ υἱός Ναχώρ ἀδελφός Ἀβραάμ . ἔπειτα τελευτάω μέν ἔτος ζῶ ἑκατόν ἑβδομήκοντα καί πέντε · γαμέω δέ ὁ Ῥεβέκκα ὁ Ἰσαάκ δίδυμος ἐκ οὗτος παῖς γεννάω . ὅς ὁ μέν πρέσβυς κατά ὅλος ὁ σῶμα δασύς φύω θρίξ , ὅθεν καί Ἡσαῦ καλέω διά ὁ τρίχωσις · ὁ δέ νέος ὁ χείρ ἔχω ὁ πτέρνη ὁ ἀδελφός , ὁ μητρικός προεκθορόντος γαστήρ , διό καί Ἰακώβ ὀνομάζω · πτερνιστής δέ ὁ ὄνομα κατά Ἑβραῖος δηλόω .