joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 1.2
αἷμα αὐτοῦ , ” τὸ δ’ αἷμα πάντως φθειρόμενον · τὴν δὲ τοῦ ἀνθρώπου ψυχὴν οὐχ ἡ γῆ ἀνῆκεν , ἀλλὰ τὸ θεῖον αὐτὴν τῷ Ἀδὰμ ἐνῆκεν ἐμφύσημα · διὸ καὶ χρῆμά τι θεῖον εἶναι πιστεύεται καὶ ἀθάνατον . Ἡ δ’ ἕκτη τῶν ἡμερῶν καὶ τὸν ἄνθρωπον ἔσχηκε χειρὶ διαπεπλασμένον θεοῦ . προυποστήσας γὰρ ὁ ἀριστοτέχνης τὰ σύμπαντα , καὶ παραγαγὼν τὸν κόσμον ἐν τάξει τε καὶ ῥυθμῷ , διὸ καὶ κόσμος ὠνόμα - ’σται , καὶ ὡς ἐν ὑποδοχῇ βασιλέως ὥσπερ βασέλεια προετοιμάσας , αὐτὸν οὕτω παράγει τὸν ἄνθρωπον οἶά τινα βασιλέα τῶν ἐπὶ γῆς βασιλευόμενον ἄνωθεν , οὐ προστάγματι καὶ τοῦτον ὑποστησάμενος , ἀλλὰ χερσὶν αὐτὸν διαπλάσας , καὶ δημιουργίαν αὐτοῦ οὐχ ὁμοίαν τοῖς ἄλλοις πεποιηκώς , παρηλλαγμένην δὲ καὶ ἀσύγκριτον . τἄλλα μὲν γὰρ πάντα παρήχθησαν ῥήματι , ὁ δὲ καὶ αὐτουργίας ἠξίωται . χοῦν γὰρ λαβὼν ἀπὸ τῆς γῆς ὁ θεός , ἡ βίβλος φησὶ τῆς Γενἐ - σεως , τὸν ἄνθρωπον ἔπλασε , καὶ ἐνεφύσησεν αὐτῷ ψυχὴν ζῶσαν , δι’ ἣν καὶ κατ’ εἰκόνα λέγεται θεοῦ γενέσθαι ὁ ἄνθρωπος . τῶν γὰρ τῇ θείᾳ φύσει οὐσιωδῶς προσόντων τινὰ ἐν τῇ τοῦ ἀνθρώπου ψυχῇ εἰκονίζονται , οὐ φύσει αὐτῇ ἐνόντα , ἀλλὰ χάριτι . φύσει μὲν γὰρ τὸ θεῖον ἀόρατον καὶ ἀθάνατον , ἀκατάληπτόν τε καὶ ἄφθαρτον · ταῦτα δὲ καὶ τῇ ψυχῇ πρόσεισι κατὰ χάριν , οὐ κατὰ φύσιν . οὔτε γὰρ ἡ φύσις ταύτης καὶ ἡ οὐσία καταληπτὴ οὔτε μὴν ὁρατή , καὶ ἄφθαρτος δ᾿ ἐστὶ καὶ ἀθάνατος . καὶ ἕτερα δὲ τῆς θείας φύσεως χαρακτηριστικὰ κατὰ χάριν παρὰ τῇ ψυχῇ τεθεώρηνται . Ἀδὰμ δὲ τὸν πλασθέντα ὠνόμασε , σημαίνει δὲ τοῦτο πυρρὸν κατὰ τὴν Ἑβραίδα διάλεκτον , ὥς φησιν Ἰώσηπος , ὅτι ἐκ πυρρᾶς γῆς διεπέπλαστο · τοιαύτη γὰρ ἡ παρθένος γῆ . οὕτω δ᾿ ἐν ἒξ ἡμέραις τὸν κόσμον παραγαγὼν ἐν τῇ ἑβδόμῃ κατέπαυσε · διὸ καὶ τοῖς Ἑβραίοις ἡ ἑβδόμη τῶν ἡμερῶν ἄπρακτος εἶναι νενόμισται , ὄθεν καὶ σάββατον κέκληται · τὸ δὲ σάββατον ἡ τῶν Ἑβραίων γλῶττα λέγει ἀνάπαυσιν . Ἔθετο δὲ τὸν Ἀδὰμ ὁ θεὸς ἐν τῷ παραδείσῳ , ὅν αὐτὸς κατεφύτευσεν , ἔνθα τὸ ξύλον ἦν τῆς ζωῆς καὶ τὸ ξύλον τῆς γνώσεως , ἢ κατὰ τὸν Ἰώσηπον τῆς φρονήσεως . καὶ ἐνετείλατο αὐτῷ τῶν μὲν λοιπῶν ἀπολαύειν , ἀπέχεσθαι δὲ τοῦ ξύλου τῆς γνώσεως , θάνατον δ᾿ εἶναι πρὸ εἶπε τὸ τῆς παραβάσεως ἐπιτίμιον . ἄρδεται δὲ ποταμῷ ὁ παράδεισος , καὶ πρόεισιν ἐκεῖθεν ὁ ποταμὸς οὗτος εἰς τέσσαρα μεριζόμενος . καὶ Φεισὼν μὲν ὄνομα τῷ ἑνί · πληθὺν δὲ τοῦτο δηλοῖ · τοῖς δ᾿ Ἕλλησι Γάγγης οὗτος ὠνόμασται , τὴν Ἰνδικὴν διιὼν καὶ ἐκδιδοὺς εἰς τὸ πέλαγος . Γηὼν δὲ καλεῖται ὁ δεύτερος · σημαίνει δὲ ἡ κλῆσις τὸν ἀπὸ τῆς ἀνατολῆς ἐκδιδόμενον , ὃν Νεῖλον Ἰώσηπος λέγει προσαγορεύειν τοὺς Ἕλληνας . ὁ δ’ ἐπὶ τούτῳ Τίγρις ἐστίν , ὃν καὶ Διγλάθ καλεῖσθαί φησιν ὁ αὐτός , καὶ τὸ μετὰ στενότητος ὀξὺ ἐμφαίνεσθαι τῷ ὀνόματι . ὁ δὲ λοιπὸς Εὐφράτης ἐστὶν ἤτοι Φορά , ἢ ἄνθος ἢ σκεδασμός . καὶ ἄμφω δὲ οὗτοι εἶς τὴν Ἐρυθρὰν εἰσβάλλουσι θάλασσαν . παρίστησι δὲ τῷ Ἀδὰμ ὁ θεὸς πάντα τὰ ζῷα · ὃς ἑκάστω γένει αὐτῶν ὄνομα τίθησι . κτίζει τε τὴν γυναῖκα ὁ θεός , μίαν τῶν πλευρῶν λαβὼν ὑπνώττοντος τοῦ Ἀδάμ , καὶ προσήγαγεν αὐτὴν αὐτῷ . ὁ δὲ ἐξ ἑαυτοῦ γενομένην ταύτην ἐγνώρισε καὶ γυναῖκα ὠνόμασε · τοῖς γὰρ Ἑβραίοις Εὔα καλεῖται ἡ γυνή , κἀκείνη Εὕα ὠνόμαστο . ἦν μὲν οὑν ἀμφοῖν ἐν τῷ παραδείσῳ μακαρία διαγωγή , γυμνοῖς οὖσι τῇ ἁπλότητι καὶ ζωῇ τῇ ἀτέχνῳ . φθονοῦνται δὲ παρὰ τοῦ ὄφεως ἢ μᾶλλον παρὰ τοῦ νοητοῦ δράκοντος . καὶ πρόσεισιν ὁ ὄφις τῇ γυναικί , καὶ συμβουλεύει γεύσασθαι τοῦ φυτοῦ τῆς φρονήσεως . ὁμοφωνεῖν δὲ τότε φησὶν Ἰώσηπος τὰ ζῷα ἅπαντα . ἡ δὲ πείθεται , καὶ ἡδυνθεῖσα τῇ βρόσει πείθει καὶ τὸν ἄνδρα τοῦ καρποῦ μετασχεῖν . καὶ ἔγνωσαν γυμνοὺς ἑαυτούς , καὶ ἐκ φύλλων συκῆς ἑαυτοῖς ἐποίησαν περιζώματα , ἐκρύπτοντό τε διὰ τὴν γύμνωσιν ἀπὸ τοῦ θεοῦ ὁ Ἀδάμ τε καὶ ἡ γυνή . καὶ ὁ θεὸς τὴν αἰτίαν ἠρώτα , καὶ ὁ Ἀδὰμ τὴν γύμνωσιν προεβάλλετο καὶ τὸ αἰτίαμα προσῆπτε τῇ γυναικί · ἡ δ’ ἐξηπατῆσθαι παρὰ τοῦ ὄφεως ἔλεγεν . ὁ δὲ θεὸς τῷ ὄφει καταρασάμενος πρότερον , ποδῶν τε αὐτὸν στερήσας καὶ τὴν φωνὴν ἀφελόμενος , κατὰ τὸν Ἰώσηπον , καὶ ἰλυσπᾶσθαι κατὰ γῆς ἐπιτάξας , καὶ πολέμιον ἀποφήνας τῷ σπέρματι τῶν ἀπατηθέντων , πρὸς τὴν γυναῖκα τρέπεται , καὶ τῷ ἀνδρὶ αὐτὴν ὑποχείριον τίθησι , καὶ ταῖς ἐν τῷ τίκτειν ὠδῖσιν ἐπιτιμᾷ . εἶτα καὶ τὸν Ἀδὰμ ὑπάγει ἐπιτιμίῳ · τὸ δ᾿ ἦν ἡ πρὸς τὴν γῆν ἐξ ἧς ἐλήφθη ἀποστροφή , καὶ τὸ ἐν ἱδρῶτι τὸν ἄρτον ἐσθίειν , καὶ τὸ τὴν γῆν ἀκάνθας καὶ τριβόλους ἀνατέλλειν αὐτῷ . καὶ μετοικίζει αὐτοὺς ἐκ τοῦ παραδείσου , δερμάτινα αὐτοῖς ἐνδύματα περιθέμενος , ἴσως τὴν παχυτέραν σάρκα καὶ θνητὴν καὶ ἀντίτυπον . ἐντεῦθεν ἡμῖν ἡ μοχθηρὰ ζωὴ καὶ ἐπώδυνος καὶ τὸ πρὸς κακίαν εὐόλισθον .
Lemmas: αἷμα αὐτός , ” ὁ δέ αἷμα πάντως φθείρω · ὁ δέ ὁ ἄνθρωπος ψυχή οὐ ὁ γῆ ἀνίημι , ἀλλά ὁ θέω αὐτός ὁ Ἀδάμ ἐνίημι ἐμφύσημα · διό καί χρῆμα τίς θέω εἰμί πιστεύω καί ἀθάνατος . ὁ δέ ἕκτος ὁ ἡμέρα καί ὁ ἄνθρωπος ἔχω χείρ διαπλάσσω θεός . προυφιστημι γάρ ὁ ἀριστοτέχνης ὁ σύμπας , καί παράγω ὁ κόσμος ἐν τάξις τε καί ῥυθμός , διό καί κόσμος ὄνομα - εἰμί , καί ὡς ἐν ὑποδοχή βασιλεύς ὥσπερ βασέλεια προετοιμάζω , αὐτός οὗτος παράγω ὁ ἄνθρωπος οἷος τις βασιλεύς ὁ ἐπί γῆ βασιλεύω ἄνωθεν , οὖον πρόσταγμα καί οὗτος ὑφίστημι , ἀλλά χείρ αὐτός διαπλάσσω , καί δημιουργία αὐτός οὐ ὅμοιος ὁ ἄλλος ποιέω , παραλλάσσω δέ καί ἀσύγκριτος . ἄλλος μέν γάρ πᾶς παράγω ῥῆμα , ὁ δέ καί αὐτουργία ἀξιόω . χόω γάρ λαμβάνω ἀπό ὁ γῆ ὁ θεός , ὁ βίβλος φημί ὁ γένος - σέως , ὁ ἄνθρωπος πλάσσω , καί ἐμφυσάω αὐτός ψυχή ζώννυμι , διά ὅς καί κατά εἰκών λέγω θεός γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος . ὁ γάρ ὁ θεῖος φύσις οὐσιωδῶς πρόσειμι τις ἐν ὁ ὁ ἄνθρωπος Ψυχή εἰκονίζω , οὖον φύσις αὐτός ἔνειμι , ἀλλά χάρις . φύσις μέν γάρ ὁ θέω ἀόρατος καί ἀθάνατος , ἀκατάληπτος τε καί ἄφθαρτος · οὗτος δέ καί ὁ Ψυχή πρόσειμι κατά χάρις , οὖον κατά φύσις . οὔτε γάρ ὁ φύσις οὗτος καί ὁ οὐσία καταληπτός οὔτε μήv ὁρατός , καί ἄφθαρτος δέ εἰμί καί ἀθάνατος . καί ἕτερος δέ ὁ θεῖος φύσις χαρακτηριστικός κατά χάρις παρά ὁ Ψυχή θεωρέω . Ἀδάμ δέ ὁ πλάσσω ὀνομάζω , σημαίνω δέ οὗτος πυρρός κατά ὁ Ἑβραΐς διάλεκτος , ὅς φημί Ἰώσηπος , ὅτι ἐκ πυρρός γῆ διαπλάσσω · τοιοῦτος γάρ ὁ παρθένος γῆ . οὗτος δέ ἐν ἐκ ἡμέρα ὁ κόσμος παράγω ἐν ὁ ἕβδομος καταπαύω · διό καί ὁ Ἑβραῖος ὁ ἕβδομος ὁ ἡμέρα ἄπρακτος εἰμί νομίζω , ὅθεν καί σάββατον καλέω · ὁ δέ σάββατον ὁ ὁ Ἑβραῖος γλῶσσα λέγω ἀνάπαυσις . τίθημι δέ ὁ Ἀδάμ ὁ θεός ἐν ὁ παράδεισος , ὅς αὐτός καταφυτεύω , ἔνθα ὁ ξύλον εἰμί ὁ ζωή καί ὁ ξύλον ὁ γνῶσις , ἢ κατά ὁ Ἰώσηπος ὁ φρόνησις . καί ἐντέλλω αὐτός ὁ μέν λοιπός ἀπολαύω , ἀπέχω δέ ὁ ξύλον ὁ γνῶσις , θάνατος δέ εἰμί πρό εἶπον ὁ ὁ παράβασις ἐπιτίμιον . ἄρδω δέ ποταμός ὁ παράδεισος , καί πρόειμι ἐκεῖθεν ὁ ποταμός οὗτος εἰς τέσσαρες μερίζω . καί Φεισών μέν ὄνομα ὁ εἷς · πληθύς δέ οὗτος δηλόω · ὁ δέ Ἕλλην Γάγγης οὗτος ὀνομάζω , ὁ Ἰνδικός δίειμι καί ἐκδίδωμι εἰς ὁ πέλαγος . Γηών δέ καλέω ὁ δύο · σημαίνω δέ ὁ κλῆσις ὁ ἀπό ὁ ἀνατολή ἐκδίδωμι , ὅς Νεῖλος Ἰώσηπος λέγω προσαγορεύω ὁ Ἕλλην . ὁ δέ ἐπί οὗτος Τίγρης εἰμί , ὅς καί Διγλάθ καλέω φημί ὁ αὐτός , καί ὁ μετά στενότης ὀξύς2 ἐμφαίνω ὁ ὄνομα . ὁ δέ λοιπός Εὐφράτης εἰμί ἤτοι Φοράς , ἢ ἄνθος ἢ σκέδασις . καί ἄμφω δέ οὗτος εἰμί ὁ ἐρυθρός εἰσβάλλω θάλασσα . παρίστημι δέ ὁ Ἀδάμ ὁ θεός πᾶς ὁ ζῷον · ὅς ἕκαστος γένος αὐτός ὄνομα τίθημι . κτίζω τε ὁ γυνή ὁ θεός , εἷς ὁ πλευρά λαμβάνω ὑπνώσσω ὁ Ἀδάμ , καί προσάγω αὐτός αὐτός . ὁ δέ ἐκ ἑαυτοῦ γίγνομαι οὗτος γνωρίζω καί γυνή ὀνομάζω · ὁ γάρ Ἑβραῖος Εὔα καλέω ὁ γυνή , ἐκεῖνος Εὔα ὀνομάζω . εἰμί μέν ἐν ἄμφω ἐν ὁ παράδεισος μακάριος διαγωγή , γυμνός εἰμί ὁ ἁπλότης καί ζωή ὁ ἄτεχνος . φθονέω δέ παρά ὁ ὄφις ἢ μᾶλλον παρά ὁ νοητός δράκων . καί πρόσειμι ὁ ὄφις ὁ γυνή , καί συμβουλεύω γεύω ὁ φυτός ὁ φρόνησις . ὁμοφωνέω δέ τότε φημί Ἰώσηπος ὁ ζῷον ἅπας . ὁ δέ πείθω , καί ἡδύνω ὁ βιβρώσκω πείθω καί ὁ ἀνήρ ὁ καρπός μετέχω . καί γιγνώσκω γυμνός ἑαυτοῦ , καί ἐκ φύλλον συκέα ἑαυτοῦ ποιέω περίζωμα , κρύπτω τε διά ὁ γύμνωσις ἀπό ὁ θεός ὁ Ἀδάμ τε καί ὁ γυνή . καί ὁ θεός ὁ αἴτιος ἐρωτάω , καί ὁ Ἀδάμ ὁ γύμνωσις προβάλλω καί ὁ αἰτίαμα προσάπτω ὁ γυνή · ὁ δέ ἐξαπατάω παρά ὁ ὄφις λέγω . ὁ δέ θεός ὁ ὄφις καταράομαι πρότερος , πούς τε αὐτός στερέω καί ὁ φωνή ἀφαιρέω , κατά ὁ Ἰώσηπος , καί ἰλυσπάομαι κατά γῆ ἐπιτάσσω , καί πολέμιος ἀποφαίνω ὁ σπέρμα ὁ ἀπατάω , πρός ὁ γυνή τρέπω , καί ὁ ἀνήρ αὐτός ὑποχείριος τίθημι , καί ὁ ἐν ὁ τίκτω ὠδίς ἐπιτιμάω . εἶτα καί ὁ Ἀδάμ ὑπάγω ἐπιτίμιον · ὁ δέ εἰμί ὁ πρός ὁ γῆ ἐκ ὅς λαμβάνω ἀποστροφή , καί ὁ ἐν ἱδρώς ὁ ἄρτος ἐσθίω , καί ὁ ὁ γῆ ἄκανθα καί τρίβολος ἀνατέλλω αὐτός . καί μετοικίζω αὐτός ἐκ ὁ παράδεισος , δερμάτινος αὐτός ἔνδυμα περιτίθημι , ἴσως ὁ παχύς σάρξ καί θνητός καί ἀντίτυπος . ἐντεῦθεν ἐγώ ὁ μοχθηρός ζωή καί ἐπώδυνος καί ὁ πρός κακία εὐόλισθος .