joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 4.1
Κῦρος μὲν οὑν οὕτω τὴν τῶν Ἀσσυρίων ἀρχὴν et 61—66 . καταλέλυκε . τῷ δὲ πρώτῳ ἔτει τῆς βασιλείας αὐτοῦ , ἑβδομηκοστῷ ὄντι ἐξ ὅτου Ἑβραῖοι εἰς Βαβυλῶνα ἐξ ‘Ιερουσαλὴμ μετηνέχθησαν , ἐπέτρεψε τοῖς ἐν Βαβυλπωνι οὖσιν Ἰουδαίοις ἀπελθεῖν εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ ἀνοικοδομῆσαι τήν τε πόλιν καὶ τὸν ναόν , ὡς ὁ προφήτης Ἱερεμίας προανεφώνησε , καὶ πρὸ ἐκείνου ὁ Ἠσαί·ας προείρηκεν . ὁ μὲν γὰρ ἦν ὅτε ἡ πόλις ἥλω καὶ ὁ ναὸς κατεσκάφη , ὁ δ’ Ἠσαίας ἔτεσιν ἑκατόν καὶ τεσσαράκοντα πρότερον ἦν ἢ τὴν πόλιν ἁλῶναι καὶ κατασκαφῆναι τὸ ἱερόν . οὐ μόνον δ’ ἐφῆκε τοῖς αἰχμαλώτοις τὴν ἐπάνοδον καὶ τὴν τῆς πόλεως καὶ τοῦ ναοῦ ἐξανάστασιν , ἀλλὰ καὶ τὰ σκεύη τὰ τοῦ ναοῦ , ἃ Ναβουχοδονόσορ εἰς Βαβυλῶνα ἐκόμισε , συνέπεμψε , παραδοὺς ταῦτα φέρειν Μιθριδάτῃ τῷ αὐτοῦ γαζοφύλακι καὶ τῷ Ζοροβάβελ . ἐπέστειλε δὲ καὶ τοῖς ἐν Συρίᾳ σατράπαις συναίρεσθαι αὐτοῖς ἐπὶ τῇ τῶν ἔργων οἰκοδομῇ καὶ τὴν δαπάνην αὐτοὺς χορηγεῖν πᾶσαν ἐκ τῶν βασιλικῶν χρημάτων . ταῦτα τοῦ Κύρου θεσπίσαντος ἐξώρμησαν οἱ τῶν δύο φυλῶν ἄρχοντες τῆς τε τοῦ Ἰούδα καὶ τῆς Βενιαμίτιδος , οἵ τε Λευῖται καὶ οἱ ἱερεῖς · πολλοὶ δὲ ἐν τῇ Βαβυλῶνι κατέμειναν , τὰς κτήσεις καταλιπεῖν οὐχ αἱρούμενοι . παραγενομένοις δὲ εἰς Ἱεροσόλυμα οἱ τοῦ Κύρου πάντες συνήργουν αὐτοῖς εἰς τὰς οἰκοδομὰς καὶ συνέπραττον . ἦσαν δ’ οἱ ἐπανελθόντες μυριάδες τέσσαρες δισχίλιοί τε καὶ ἑξακόσιοι . Ἤδη δὲ περὶ τὴν οἰκοδομὴν τῆς πόλεως σπευδόντων καὶ τοῦ ναοῦ , τὰ πέριξ ἔθνη , καὶ μάλιστα τὸ Χουθαίων , οὓς Σαλμανασὰρ μετῴκισεν εἰς Σαμάρειαν , ὅτε τοὺς Ἰσραηλίτας ἐξῃχμαλώτισε , φθονοῦντες τοὺς σατράπας ἐδεξιώσαντο πρότερον μὴ ἐπαρήγειν τοῖς Ἰουδαίοις εἰς τὴν οἰκοδομήν . εἶτα τοῦ Κύρου τὴν ζωὴν καταλύσαντος , Καμβύσου δὲ τοῦ παιδὸς ἐκείνου τὴν ἀρχὴν διαδεξαμένου , γράφουσι τῷ Καμβύσῃ διαβάλλοντες τοὺς Ἑβραίους ὡς ἔθνος ἀποστατικόν τε καὶ ἀνυπότακτον , καί “ εἰ τὴν πόλιν καὶ τὸν ναὸν ἐκτελέσουσι λέγοντες ‘οὔτε φόρους δώσουσιν οὔθ’ ὑπακούσονται . ” ταῦτα καὶ πλείω τοιαῦτα γράψαντες ἔπεισαν αὐτὸν κωλῦσαι τὴν τῆς πόλεως καὶ τοῦ ναοῦ ἀνοικοδόμησιν · καὶ ἐπεσχέθη τὰ ἔργα μέχρι τοῦ δευτέρου ἔτους τῆς βασιλείας Δαρείου Ὑστάσπου ἐπ’ ἴτη ἐννέα . Καμβύσης γὰρ ἑπτὰ βασιλεύσας ἔτη , καὶ καταστρεψάμενος ἐν τούτοις τὴν Αἴγυπτον , ὑποστρέψας ἐν Δαμασκῷ ἐτελεύτησε , τῶν μάγων τῆς βασιλείας ἐγκρατῶν γενομένων . καλὸν δὲ καὶ τὰ περὶ τούτων ἐν ἐπιτομῇ διηγήσασθαι . Τῷ Καμβύσῃ ἦν ἀδελφός , κατὰ μὲν τὸν Ξενοφῶντα Ταναοξάρης , κατὰ δὲ τὸν ‘Πρόδοτον Σμέρδης ὀνομαζόμενος . ἔδοξεν οὖν ἐν Αἰγύπτῳ τῷ Καμβύσῃ τυγχάνοντι καθ’ ὕπνους τις ἐπιστὰς λέγειν ὡς ἐς τὸν βασιλικὸν καθίσας θρόνον ὁ Σμέρδης τῇ κεφαλῇ τοῦ πόλου προσψαύσειε . δείσας οὖν περὶ τῇ βασιλείᾳ , τὸν Πρηξάσπην αὐτίκα πέμπει ἐς Σοῦσα , κτενοῦντα λάθρᾳ τὸν ἀδελφόν . καὶ ὁ μὲν οὕτω διέφθαρτο , ὁ δὲ Καμβύσης τὸ χρεὼν οὐκ ἐξέφυγε . δύο γὰρ ἦσαν ἀδελφοὶ Μῆδοι , μάγοι κεκλημένοι , ὧν τῷ μὲν Καταζίθης , τῷ δὲ Σμέρδης ἦν τὰ ὀνόματα . ὁ δὲ Σμέρδης οὐ τοῦ ὀνόματος ἐκοινώνει μόνον Σμέρδῃ τῷ τοῦ Κύρου παιδί , ἀλλὰ καὶ τοῦ εἴδους . τούτων τὸν ἕτερον Β φροντιστὴν τῶν ἑαυτοῦ πραγμάτων ὁ Καμβύσης ἐκέκτητο . χρονίζοντος δ’ ἐν Αἰγύπτῳ αὐτοῦ , γνοὺς τὸν φόνον τοῦ Σμέρδου τοῦ τοῦ Κύρου παιδὸς ὁ Κατιζίθης , καὶ ὡς ὀλίγοις ὁ ἐκείνου θάνατος ἔγνωσται , ἐπιθέσθαι τῇ βασιλείᾳ ἐσκέψατο · καὶ τὸν ἀδελφὸν ὁμωνυμοῦντα τῷ Σμέρδῃ καὶ πολλὴν πρὸς ἐκεῖνον ἐμφέρειαν ἔχοντα εἰς τὸν θρόνον ἐκάθισε τὸν βασίλειον , οὐχ ὡς οἰκεῖον ὁμαίμονα , ἀλλ’ ὡς τοῦ Κύρου υἱὸν καὶ τοῦ Καμβύσου ὁμόγνιον · καὶ κήρυκας διέπεμψε πανταχοῦ βασιλέα τὸν Κύρου Σμέρδην ἀγγέλλοντας μαθὼν οὖν ταῦτα καὶ ὁ Καμβύσης τὸν Πρηξάσπην ἀνέκρινεν ὡς μὴ πληρώσαντά οἶ τὸ κελευσθέν . ὁδὲ διεβεβαίου μὴ τὸν ἀδελφὸν ἐπαναστῆναι αὐτῷ . ἐκεῖνον γὰρ ἐγώ ” ἔλεγεν , “ ὡς σὺ ἐνετείλω , ἔκτανόν τε καὶ ἔθαψα . συλληφθῆναι τοίνυν κελεύει Καμβύσης τὸν ἐν τῷ στρατῷ κηρύσσοντα τὸν τοῦ Εὔρου Σμέρδην βασιλεῦσαι Περσῶν . καὶ συλληφθεὶς ἠρωτᾶτο εἰ αὐτὸς τὸν Σμέρδην ἑώρακε , καὶ εἰ ἐκεῖνος αὐτό ἐνετείλατο λέγειν ἅπερ φησίν · ὁ δὲ μὴ θεάσασθαι τὸν Σμέρδην ἀνταπεκρίνατο , παρὰ δὲ τοῦ μάγου τοῦ τῶν βασιλείων ἐπιτροπεύοντος ταῦτα λέγειν ἐπιταχθῆναι . γνοὺς οὖν ἐντεῦθεν ὁ Καμβύσης τὸ ἀληθὲς ἐθρήνησε μὲν ὡς μάτην κτείνας τὸν ἀδελφόν , ὥρμησε δ’ αὐτίκα κατὰ τῶν μάγων στρατεύεσθαι . ἀναθρώσκοντι δέ οἶ ἐπὶ τὸν ἵππον τοῦ κουλεοῦ τοῦ ξίφους ὁ μύκης ἐξέπεσε , καὶ γυμνωθὲν τὸ ξίφος παίει αὐτοῦ τὸν μηρὸν καιρίως . ἤρετο οὖν ὅπως ἡ πόλις καλοῖτο , καὶ μαθὼν ὡς Ἐκβάτανα , εἶπεν ὡς “ ἐνταῦθά μοι πέπρωται τελευτᾶν.’ ἐκέχρηστο γὰρ αὐτό ἐν ’Εκβατάνοις μέλλειν θανεῖν · καὶ ὁ μὲν παρὰ τοῖς ἐν Μηδίᾳ Ἐκβατάνοις ἐδόκει πρῴην τὸ τέλος αὐτὸν καταλήψεσθαι , ὁ δὲ χρησμὸς οὐκ ἐκεῖνα ἐδήλου , ἀλλὰ τὰ ἐν Συρίᾳ Ἐκβάτανα . Ὁ μὲν οὖν μεθ’ ἡμέρας τινὰς τελευτᾷ ἄπαις ,
Lemmas: Κῦρος μέν ἐν οὗτος ὁ ὁ Ἀσσύριος ἀρχή et 61—66 . καταλύω . ὁ δέ πρῶτος ἔτος ὁ βασίλεια αὐτός , ἑβδομηκοστός εἰμί ἐκ ὅστις Ἑβραῖος εἰς Βαβυλών ἐκ ‘Ιερουσαλὴμ μεταφέρω , ἐπιτρέπω ὁ ἐν Βαβυλπωνι εἰμί Ἰουδαῖος ἀπέρχομαι εἰς Ἱερουσαλήμ καί ἀνοικοδομέω ὁ τε πόλις καί ὁ ναός , ὡς ὁ προφήτης Ἱερεμίας προαναφωνέω , καί πρό ἐκεῖνος ὁ Ἠσαίας προαγορεύω . ὁ μέν γάρ εἰμί ὅτε ὁ πόλις ἁλίσκομαι καί ὁ ναός κατασκάπτω , ὁ δέ Ἠσαίας ἔτος ἑκατόν καί τεσσαράκοντα πρότερος εἰμί ἢ ὁ πόλις ἁλίσκομαι καί κατασκάπτω ὁ ἱερός . οὖον μόνος δέ ἐφίημι ὁ αἰχμάλωτος ὁ ἐπάνοδος καί ὁ ὁ πόλις καί ὁ ναός ἐξανάστασις , ἀλλά καί ὁ σκεῦος ὁ ὁ ναός , ὁ Ναβουχοδονόσορ εἰς Βαβυλών κομίζω , συμπέμπω , παραδίδωμι οὗτος φέρω Μιθριδάτης ὁ αὐτός γαζοφύλαξ καί ὁ Ζοροβάβελ . ἐπιστέλλω δέ καί ὁ ἐν Συρία σατράπης συναίρω αὐτός ἐπί ὁ ὁ ἔργον οἰκοδομέω καί ὁ δαπάνη αὐτός χορηγέω πᾶς ἐκ ὁ βασιλικός χρῆμα . οὗτος ὁ Κῦρος θεσπίζω ἐξορμάω ὁ ὁ δύο Φυλή ἄρχω ὁ τε ὁ Ἰούδας καί ὁ Βενιαμίτης , ὁ τε Λευίτης καί ὁ ἱερεύς · πολύς δέ ἐν ὁ Βαβυλών καταμένω , ὁ κτήσεις καταλείπω οὐ αἱρέω . παραγίγνομαι δέ εἰς Ἱερουσαλήμ ὁ ὁ Κῦρος πᾶς συνεργέω αὐτός εἰς ὁ οἰκοδομή καί συμπράσσω . εἰμί δέ ὁ ἐπανέρχομαι μυριάς τέσσαρες δισχίλιοι τε καί ἑξακόσιοι . ἤδη δέ περί ὁ οἰκοδομή ὁ πόλις σπεύδω καί ὁ ναός , ὁ πέριξ ἔθνος , καί μάλιστα ὁ Χουθαίος , ὅς Σαλμανασάρ μετοικίζω εἰς Σαμάρεια , ὅτε ὁ Ἰσραηλίτης ἐξῃχμαλώτισε , φθονέω ὁ σατράπης δεξιόομαι πρότερος μή ἐπαρήγω ὁ Ἰουδαῖος εἰς ὁ οἰκοδομή . εἶτα ὁ Κῦρος ὁ ζωή καταλύω , Καμβύσης δέ ὁ παῖς ἐκεῖνος ὁ ἀρχή διαδέχομαι , γράφω ὁ Καμβύσης διαβάλλω ὁ Ἑβραῖος ὡς ἔθνος ἀποστατικός τε καί ἀνυπότακτος , καί “ εἰμί ὁ πόλις καί ὁ ναός ἐκτελέω λέγω ‘οὔτε φόρος δίδωμι οὔτε ὑπακούω . ” οὗτος καί πλείων τοιοῦτος γράφω πείθω αὐτός κωλύω ὁ ὁ πόλις καί ὁ ναός ἀνοικοδόμησις · καί ἐπέχω ὁ ἔργον μέχρι ὁ δύο ἔτος ὁ βασίλεια Δαρεῖος Ὑστάσπης ἐπί Ίτη ἐννέα . Καμβύσης γάρ ἑπτά βασιλεύω ἔτος , καί καταστρέφω ἐν οὗτος ὁ Αἴγυπτος , ὑποστρέφω ἐν Δαμασκός τελευτάω , ὁ μάγος ὁ βασίλεια ἐγκρατής γίγνομαι . καλός δέ καί ὁ περί οὗτος ἐν ἐπιτομή διηγέομαι . ὁ Καμβύσης εἰμί ἀδελφός , κατά μέν ὁ Ξενοφῶν Ταναοξάρης , κατά δέ ὁ Πρόδοτος Σμέρδις ὀνομάζω . δοκέω οὖν ἐν Αἴγυπτος ὁ Καμβύσης τυγχάνω κατά ὕπνος τις ἐφίστημι λέγω ὡς εἰς ὁ βασιλικός καθίζω θρόνος ὁ Σμέρδις ὁ κεφαλή ὁ πόλος προσψαύω . δείδω οὖν περί ὁ βασίλεια , ὁ Πρηξάσπης αὐτίκα πέμπω εἰς Σοῦσα , κτείνω λάθρῃ ὁ ἀδελφός . καί ὁ μέν οὗτος διαφθείρω , ὁ δέ Καμβύσης ὁ χρεὼν οὐ ἐκφεύγω . δύο γάρ εἰμί ἀδελφός Μῆδος , μάγος καλέω , ὅς ὁ μέν Καταζίθης , ὁ δέ Σμέρδις εἰμί ὁ ὄνομα . ὁ δέ Σμέρδις οὖον ὁ ὄνομα κοινωνέω μόνος Σμέρδη ὁ ὁ Κῦρος παῖς , ἀλλά καί ὁ εἶδος . οὗτος ὁ ἕτερος Β φροντιστής ὁ ἑαυτοῦ πρᾶγμα ὁ Καμβύσης κτάομαι . χρονίζω δέ ἐν Αἴγυπτος αὐτός , γιγνώσκω ὁ φόνος ὁ Σμέρδος ὁ ὁ Κῦρος παῖς ὁ Κατιζίθης , καί ὡς ὀλίγος ὁ ἐκεῖνος θάνατος γιγνώσκω , ἐπιτίθημι ὁ βασίλεια σκέπτομαι · καί ὁ ἀδελφός ὁμωνυμέω ὁ Σμέρδη καί πολύς πρός ἐκεῖνος ἐμφέρεια ἔχω εἰς ὁ θρόνος καθίζω ὁ βασίλειος , οὐ ὡς οἰκέω ὁμαίμων , ἀλλά ὡς ὁ Κῦρος υἱός καί ὁ Καμβύσης ὁμόγνιος · καί κῆρυξ διαπέμπω πανταχοῦ βασιλεύς ὁ Κῦρος Σμέρδη ἀγγέλλω μανθάνω οὖν οὗτος καί ὁ Καμβύσης ὁ Πρηξάσπης ἀνακρίνω ὡς μή πληρόω οἶς ὁ κελεύω . ὁδός διαβαίνω μή ὁ ἀδελφός ἐπανίστημι αὐτός . ἐκεῖνος γάρ ἐγώ ” λέγω , “ ὡς σύ ἐντέλλω , κτείνω τε καί θάπτω . συλλαμβάνω τοίνυν κελεύω Καμβύσης ὁ ἐν ὁ στρατός κηρύσσω ὁ ὁ Εὖρος Σμέρδη βασιλεύω Πέρσης . καί συλλαμβάνω ἐρωτάω εἰμί αὐτός ὁ Σμέρδη ὁράω , καί εἰμί ἐκεῖνος αὐτός ἐντέλλω λέγω ὅσπερ φημί · ὁ δέ μή θεάομαι ὁ Σμέρδη ἀνταποκρίνομαι , παρά δέ ὁ μάγος ὁ ὁ βασίλειος ἐπιτροπεύω οὗτος λέγω ἐπιτάσσω . γιγνώσκω οὖν ἐντεῦθεν ὁ Καμβύσης ὁ ἀληθής θρηνέω μέν ὡς μάτην κτείνω ὁ ἀδελφός , ὁρμάω δέ αὐτίκα κατά ὁ μάγος στρατεύω . ἀναθρῴσκω δέ οἶς ἐπί ὁ ἵππος ὁ κολεός ὁ ξίφος ὁ μύκης ἐκπίπτω , καί γυμνόω ὁ ξίφος παίω αὐτός ὁ μηρός καίριος . ἔρομαι οὖν ὅπως ὁ πόλις καλέω , καί μανθάνω ὡς Ἐκβάτανα , εἶπον ὡς “ ἐνταῦθα ἐγώ ἔπορον τελευτάω χράω γάρ αὐτός ἐν ’Εκβατάνοις μέλλω θνῄσκω · καί ὁ μέν παρά ὁ ἐν Μηδία Ἐκβάτανα δοκέω πρώην ὁ τέλος αὐτός καταλαμβάνω , ὁ δέ χρησμός οὐ ἐκεῖνος δηλόω , ἀλλά ὁ ἐν Συρία Ἐκβάτανα . ὁ μέν οὖν μετά ἡμέρα τις τελευτάω ἄπαις ,