joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 3.12
Ην δὲ ἐν τῇ πόλει ἐκείνῃ γυνὴ ἧ ὄνομα καὶ ἡ γυνὴ χήρα , καὶ αὕτη σώφρων καὶ συνετὴ καὶ ὡραία τῇ ὄψει . ἀκούσασα τοίνυν τὰ δεδογμένα τῷ λαῷ καὶ τοῖς ἄρχουσι , μετεπέμψατο τὸν Ὀζίαν καὶ τοὺς λοιποὺς τῆς πόλεως ἄρχοντας , καὶ ἐμέμψατο αὐτοῖς ὡς πειράζουσι τὸν θεὸν ὅτι εἶπον παραδώσειν τὴν πόλιν τοῖς ἐναντίοις μετὰ πέντε ἡμέρας , εἰ μὴ ἐν αὐταῖς ἥξει τις αὐτοῖς βοήθεια ἐκ θεοῦ . οἱ δὲ καλῶς μὲν αὐτὴν συνέθεντο λέγειν , ἀντέθεντο δὲ τὴν δίψαν τοῦ λαοῦ καὶ τὴν βίαν τὴν ἐξ αὐτοῦ . κἀκείνη στῆναι αὐτοὺς τὴν νύκτα ἐπὶ τὴν πύλην τῆς πόλεως ἐνετέλλετο , αὐτὴ δὲ ἔλεγεν ἐξελεύσεσθαι μετὰ τῆς ἅβρας αὐτῆς , μὴ μέντοι αὐτοῖς ἐρεῖν τὸ παρ’ αὐτῆς μελετώμενον , ἕως οὑ πρὸς πρᾶξιν κατευθυνθῇ . καὶ εἶπον αὐτῇ “ πορεύου . ” καὶ οἱ μὲν ἀπῆλθον , ἡ δὲ πρὸς παράκλησιν ἐτράπη τὴν πρὸς θεόν . εἶτα ἀποθεμένη τὴν πενθήρη στολὴν τῆς χηρεύσεως , καὶ τὸ σῶμα περικλύσασα ὕδατι καὶ μύρῳ χρισαμένη , στολὴν μετενέδυ εὐφρόσυνον καὶ κόσμον ἑαυτῇ περιέθετο . καὶ καλλωπισθεῖσα πρὸς τὸ ἐπαγωγότερον ἔδωκε τῇ θεραπαίνῃ φέρειν ἐν ἀγγείοις οἶνον καὶ ἔλαιον καὶ πήραν ἀλφίτων πλήρη καὶ παλάθης καὶ ἄρτων , καὶ ἐξῆλθε τῆς πόλεως αὐτὴ καὶ ἡ παιδίσκη αὐτῆς ἀπιοῦσα πρὸς τὴν τῶν ἐναντίων παρεμβολήν . καὶ ἐντυχοῦσα τῇ τῶν Ἀσσυρίων προφυλακῇ κατεσχέθη καὶ ἤχθη πρὸς Ὀλοφἐρνην . ὁ δὲ αὐτῆς τὸ κάλλος ἐθαύμασε καὶ εἶπεν αὐτῇ “ μὴ φοβοῦ · ἥκεις γὰρ εἰς σωτηρίαν . ” ἔφη δὲ αὐτῷ ἡ γυνή δέξαι τοὺς λόγους μου , κύριε , καὶ ὁ λόγος ὃν ἐλάλησεν Ἀχιὼρ ἤτω ἐν τῇ καρδίᾳ σου · ἔστι γὰρ ἀληθής ὅτι ἐὰν μὴ ἁμάρτωσιν οἱ υἱοὶ Ἰσραήλ , οὐ κατισχύσει ῥομφαία αὐτῶν , νῦν δὲ ἐπεὶ ἐξέλιπεν αὐτοὺς τὰ βρώματα καὶ τὸ ὕδωρ , ἐβουλεύσαντο καὶ τῶν τῷ νόμῳ ἀπηγορευμένων ἅψασθαι , καὶ τὰς ἀπαρχὰς τοῦ σίτου καὶ τὰς δεκάτας τοῦ οἴνου τὰς τοῖς ἱερεῦσι τετηρημένας , ὧν οὐδὲ ψαῦσαι θεμιτὸν ἑτέρῳ , δαπανῆσαι κεκρίκασι . ταῦτα δὲ καὶ τῶν τὴν Ἰερουσαλὴμ οἰκούντων βεβουλευμένων ἐστάλκασι πρὸς τὴν ἐκεῖ γερουσίαν , ἄφεσιν ἐπὶ τούτοις αἰτούμενοι . κἂν οὕτω παρανομήσωσιν , οὐκ ἔσται σφίσιν ἄμυνα ἐκ θεοῦ , καὶ εἰς ὄλεθρον ἐκδοθήσονται . ἅπερ αὐτὴ ἐπιγνοῦσα ἀποδιδράσκω τῆς πόλεως , ἴν ἐκφύγω τὸν ὄλεθρον . καὶ νῦν μενῶ παρὰ σοί , δέσποτα , καὶ ἐξελεύσομαι κατὰ νύκτα εἰς τὴν φάραγγα , καὶ προσεύξομαι πρὸς τὸν θεόν , καὶ ἐρεῖ μοι πότε ἡμάρτοσαν , κἀγώ σοι ἀναγγελῶ , καὶ ἄξω σε διὰ τῆς Ἰουδαίας ἕως Ἰερουσαλήμ , καὶ θήσω τὸν θρόνον σου ἐν μέσῳ αὐτῆς . ” καὶ ἤρεσαν Ὀλοφέρνῃ οἱ λόγοι αὐτῆς , καὶ ἐκέλευσεν εἰσαχθῆναι αὐτὴν εἰς τὴν σκηνὴν τοῦ ταμείου αὐτοῦ καὶ δοθῆναι αὐτῇ φαγεῖν . ἡ δέ “ οὐ φάγομαι ” ἔφη “ ἐκ τῶν ἐδεσμάτων ὑμῶν , μή μοι γένηται σκάνδαλον , ἀλλ’ ἐξ ὣν ἐπιφέρομαι τραφήσομαι . ” καὶ εἶπεν αὐτῇ Ὀλοφέρνης “ εἰ δὲ ἐκλίποι ταῦτα , πόθεν σοι τοιαῦτα χορηγηθήσεται ; ἡ δέ ζῇ ἡ ψυχή σου , κύριέ μου ” ἀνταπεκρίνατο , “ ὅτι οὐ πρότερον ἐκλείψει μοι τὰ ἐδώδιμα πρὶν ἂν ὁ θεὸς ἐν χειρί μου ποιήσῃ ἃ ἐβουλεύσατο . ” μεσούσης δὲ νυκτὸς ᾐτήσατο ἐπὶ τὴν φάραγγα πρὸς προσευχὴν ἐξελθεῖν , καὶ Ὀλοφέρνης ἐπέτρεψε · καὶ ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας οὕτως ἐποίει . καὶ τῇ τετάρτῃ ἡμέρᾳ πότον ἡτοίμασεν Ὀλοφέρνης , καὶ εἶπε τῷ εὐνούχῳ Βαγώᾳ , ὃς ἦν ἐφεστηκὼς ἐπὶ πάντων τῶν αὐτοῦ , “ πεῖσον δὴ τὴν γυναῖκα τὴν Ἑβραίαν τοῦ ἐλθεῖν πρὸς ἡμᾶς · αἰσχρὸν γὰρ ἡμῖν , εἰ γυναῖκα τοιαύτην παρήσομεν μὴ αὐτῇ ὁμιλήσαντες . ” καὶ ὁ Βαγώας εἶπε πρὸς Ἰουδήθ “ ἐλθὲ πρὸς τὸν κύριόν μου δοξασθῆναι κατὰ πρόσωπον αὐτοῦ , καὶ πίεσαι μεθ᾿ ἡμῶν οἶνον , καὶ γενηθήσῃ ὡς μία τῶν παρεστηκυιῶν ἐν τῷ οἴκῳ Ναβουχοδονόσορ . ” καὶ Ἰουδὴθ κοσμηθεῖσα ἀπῆλθε , καὶ εἰσελθοῦσα πρὸς Ὀλοφέρνην ἀνέπεσε , καὶ ἔφαγε καὶ ἔπιεν ἃ ἡτοίμασεν αὐτῇ ἡ παιδίσκη αὐτῆς . ἡ δὲ καρδία Ὀλοφέρνου ἐξέστη καὶ πρὸς ἔρωτα τῆς γυναικὸς ἐξεκέκαυτο . καὶ τοῦ πότου παραταθέντος ἔπιεν ἐκεῖνος οἶνον σφόδρα πολὺν καὶ ἐμεθύσθη . καὶ ὁ μὲν ἐπὶ τῆς κλίνης αὐτοῦ καρηβαρῶν ἐκ τῆς μέθης κατέκειτο , πάντες δὲ ᾤχοντο , καὶ Βαγώας συνέκλεισε τὴν σκηνήν , μόνην τὴν Ἰουδὴθ ἐντὸς καταλελοιπώς . ἡ δὲ τῇ θεραπαίνῃ αὐτῆς ἐνετείλατο τὴν ἔξοδον αὐτῆς ἐπιτηρεῖν · ἐξελεύσεσθαι γὰρ ἐπὶ τὴν προσευχήν . ὁ μὲν οὖν Ὀλο - φέρνης τῇ μέθῃ καταβεβαπτισμένος κατέκειτο καὶ ὕπνον θανάτου ὕπνωττεν ἀδελφόν , ἡ δὲ τὸν θεὸν ἐπικαλεσαμένη καὶ τὸν ἀκινάκην αὐτοῦ σπασαμένη τὴν αὐτοῦ ἀπέτεμε κεφαλήν , καὶ ἐξελθοῦσα τῇ θεραπαίνῃ παρέσχεν αὐτήν , καὶ ἀπῄει ὡς δὴ προσευξομένη κατὰ τὸ σύνηθες . ἐγγίσασα δὲ τῇ πόλει αὐτῆς ἐβόησε τοῖς ἐπὶ τῶν πυλῶν ἀνοῖξαι αὐτῇ . καὶ εἰσελθοῦσα διηγήσατο ὅσα ἐθαυμάστωσεν δι᾿ αὐτὴν ὁ θεός , καὶ τὴν κεφαλὴν Ὀλοφέρνου προήγαγε , καὶ συνεβούλευσεν ἀπαιωρῆσαι ταύτην ἐκ τῶν ἐπάλξεων , αὐτοὺς δὲ τὰς πανοπλίας ἐνδυσαμένους ἅμα πρωὶ ἐξελθεῖν · “ ἰδόντες γάρ ” φησίν “ ὑμᾶς οἱ Ἀσσύριοι δραμοῦνται ἐπὶ τὴν τοῦ σφῶν ἀρχιστρατήγου σκη - νήν , καὶ εὑρόντες αὐτὸν ἀνῃρημένον ἐκστήσονται , καὶ φόβος ἐπιπεσεῖται αὐτοῖς , καὶ τραπήσονται εἶς φυγήν , καὶ ὑμεῖς ἕψεσθε ὀπίσω αὐτῶν καὶ συγκόψετε αὐτούς , καὶ πληρωθήσεται τὰ πεδία νεκρῶν.’ ταῦτα τοῖς πολίταις αὐτῆς συμβουλεύσασα “ καλέσατέ μοι ” ἔφη “ τὸν Ἀχιώρ · ” καὶ ἐλθόντι τὴν κεφαλὴν τοῦ Ὀλοφέρνου ὑπέδειξε . καὶ ἐξέστη ὁ ἄνθρωπος , καί ἀνάγγειλόν μοι ” ἔφη ‘ὅσα ἐποίησας.’ κἀκείνη πάντων ἐνώπιον διηγήσατο ἃ ὁ θεὸς πεποίηκε δι’ αὐτῆς , καὶ ὡς ἀμίαντον τὴν αὐτῆς σωφροσύνην καὶ χηρείαν ἐτήρησε . καὶ ὁ Ἀχιὼρ ἐπίστευσε τῷ θεῷ καὶ περιετμήθη . οἱ δὲ τῆς πόλεως ἄρχοντες καὶ τὸ πλῆθος αὐτῆς καὶ τὴν κεφαλὴν Ὀλοφέρνου τοῦ τείχους ἀπῃωρήκασι καὶ τἄλλα κατὰ τὴν συμβουλὴν Ἰουδὴθ πεποιήκασι . καὶ τοὺς Ἀσσυρίους ὡς χόρτον συνέκοψαν , καὶ τὴν παρεμβολὴν αὐτῶν διαρπάσαντες λαφύρων πολλῶν ἐνεπλήσθησαν . τῇ δὲ Ἰουδὴθ ἡ σκηνὴ Ὀλοφέρνου ἐξῄρητο καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτῇ , ἃ καὶ ἀνάθημα τῷ θεῷ ἐν Ἰερουσαλὴμ ἀπελθοῦσα ἀνέθετο . καὶ ᾖσεν ᾠδὴν αὐτῷ ἐστεφανωμένη ἐλαίας θαλλῷ , καὶ πᾶς Ἰσραήλ , καὶ ὑπέστρεψεν εἰς τόν οἶκον αὐτῆς , καὶ κατεγήρασεν ἐν σωφροσύνῃ , καὶ τέθνηκε ζήσασα ἔτη πέντε καὶ ἑκατόν .
Lemmas: ἐάν δέ ἐν ὁ πόλις ἐκεῖνος γυνή ἧ ὄνομα καί ὁ γυνή χήρα , καί οὗτος σώφρων καί συνετός καί ὡραῖος ὁ ὁράω . ἀκούω τοίνυν ὁ δοκέω ὁ λαός καί ὁ ἄρχω , μεταπέμπω ὁ Ὀζίας καί ὁ λοιπός ὁ πόλις ἄρχω , καί μέμφομαι αὐτός ὡς πειράζω ὁ θεός ὅτι εἶπον παραδίδωμι ὁ πόλις ὁ ἐναντίος μετά πέντε ἡμέρα , εἰμί μή ἐν αὐτός ἥκω τις αὐτός βοήθεια ἐκ θεός . ὁ δέ καλῶς μέν αὐτός συντίθημι λέγω , ἀνατίθημι δέ ὁ δίψα ὁ λαός καί ὁ βία ὁ ἐκ αὐτός . ἐκεῖνος ἵστημι αὐτός ὁ νύξ ἐπί ὁ πύλη ὁ πόλις ἐντέλλω , αὐτός δέ λέγω ἐξέρχομαι μετά ὁ ἅβρα αὐτός , μή μέντοι αὐτός εἴρω ὁ παρά αὐτός μελετάω , ἠώς ὅς πρός πρᾶξις κατευθύνω . καί εἶπον αὐτός “ πορεύω . ” καί ὁ μέν ἀπέρχομαι , ὁ δέ πρός παράκλησις τρέπω ὁ πρός θεός . εἶτα ἀποτίθημι ὁ πενθήρης στολή ὁ χήρευσις , καί ὁ σῶμα περικλύζω ὕδωρ καί μύρον χρίω , στολή μετενδύνω Εὐφρόσυνον καί κόσμος ἑαυτοῦ περιτίθημι . καί καλλωπίζω πρός ὁ ἐπαγωγός δίδωμι ὁ θεράπαινα φέρω ἐν ἀγγεῖον οἶνος καί ἔλαιον καί πήρα ἄλφιτον πλήρης καί παλάθη καί ἄρτος , καί ἐξέρχομαι ὁ πόλις αὐτός καί ὁ παιδίσκη αὐτός ἄπειμι πρός ὁ ὁ ἐναντίος παρεμβολή . καί ἐντυγχάνω ὁ ὁ Ἀσσύριος προφυλακή κατέχω καί ἄγω πρός ολοφερνη . ὁ δέ αὐτός ὁ κάλλος θαυμάζω καί εἶπον αὐτός “ μή φοβέω · ἥκω γάρ εἰς σωτηρία . ” φημί δέ αὐτός ὁ γυνή δέχομαι ὁ λόγος ἐγώ , κύριος , καί ὁ λόγος ὅς λαλέω Ἀχιώρ εἰμί ἐν ὁ Καρδία σύ · εἰμί γάρ ἀληθής ὅτι ἐάν μή ἁμαρτάνω ὁ υἱός Ἰσραήλ , οὖον κατισχύω ῥομφαία αὐτός , νῦν δέ ἐπεί ἐκλείπω αὐτός ὁ βρῶμα καί ὁ ὕδωρ , βουλεύω καί ὁ ὁ νόμος ἀπαγορεύω ἅπτω , καί ὁ ἀπαρχή ὁ σῖτος καί ὁ δέκατος ὁ οἶνος ὁ ὁ ἱερεύς τηρέω , ὅς οὐδέ ψαῦσαι θεμιτός ἕτερος , δαπανάω κρίνω . οὗτος δέ καί ὁ ὁ Ἱεροσόλυμα οἰκέω βουλεύω στέλλω πρός ὁ ἐκεῖ γερουσία , ἄφεσις ἐπί οὗτος αἰτέω . κἀν οὗτος παρανομέω , οὐ εἰμί σφεῖς ἄμυνα ἐκ θεός , καί εἰς ὄλεθρος ἐκδίδωμι . ὅσπερ αὐτός ἐπιγιγνώσκω ἀποδιδράσκω ὁ πόλις , εἶμι ἐκφεύγω ὁ ὄλεθρος . καί νῦν μένω παρά σύ , δεσπότης , καί ἐξέρχομαι κατά νύξ εἰς ὁ φάραγξ , καί προσεύχομαι πρός ὁ θεός , καί εἴρω ἐγώ πότε ἁμαρτόζω , ἐγώ σύ ἀναγγέλλω , καί ἄγω σύ διά ὁ Ἰουδαῖος ἠώς Ἱερουσαλήμ , καί τίθημι ὁ θρόνος σύ ἐν μέσος αὐτός . ” καί ἀρέσκω Ὀλοφέρνης ὁ λόγος αὐτός , καί κελεύω εἰσάγω αὐτός εἰς ὁ σκηνή ὁ ταμεῖον αὐτός καί δίδωμι αὐτός ἐσθίω . ὁ δέ “ οὖον ἐσθίω ” φημί “ ἐκ ὁ ἔδεσμα σύ , μή ἐγώ γίγνομαι σκάνδαλον , ἀλλά ἐκ ἐάν ἐπιφέρω τρέφω . ” καί εἶπον αὐτός Ὀλοφέρνης “ εἰμί δέ ἐκλείπω οὗτος , πόθεν σύ τοιοῦτος χορηγέω ; ὁ δέ ζῶ ὁ ψυχή σύ , κύριος ἐγώ ” ἀνταποκρίνομαι , “ ὅτι οὖον πρότερος ἔκλειψις ἐγώ ὁ ἐδώδιμος πρίν εἄν ὁ θεός ἐν χείρ ἐγώ ποιέω ὁ βουλεύω . ” μέσος δέ νύξ αἰτέω ἐπί ὁ φάραγξ πρός προσευχή ἐξέρχομαι , καί Ὀλοφέρνης ἐπιτρέπω · καί ἐπί τρεῖς ἡμέρα οὕτως ποιέω . καί ὁ τέταρτος ἡμέρα πότος ἑτοιμάζω Ὀλοφέρνης , καί εἶπον ὁ εὐνοῦχος Βαγώας , ὅς εἰμί ἐφίστημι ἐπί πᾶς ὁ αὐτός , “ πείθω δή ὁ γυνή ὁ Ἑβραῖος ὁ ἔρχομαι πρός ἐγώ · αἰσχρός γάρ ἐγώ , εἰμί γυνή τοιοῦτος παρίημι μή αὐτός ὁμιλέω . ” καί ὁ Βαγώας εἶπον πρός Ἰουδήθ “ ἔρχομαι πρός ὁ κύριος ἐγώ δοξάζω κατά πρόσωπον αὐτός , καί πιέζω μετά ἐγώ οἶνος , καί γίγνομαι ὡς εἷς ὁ παρίστημι ἐν ὁ οἶκος Ναβουχοδονόσορ . ” καί Ἰουδήθ κοσμέω ἀπέρχομαι , καί εἰσέρχομαι πρός Ὀλοφέρνης ἀναπίπτω , καί ἐσθίω καί πίνω ὁ ἑτοιμάζω αὐτός ὁ παιδίσκη αὐτός . ὁ δέ καρδία Ὀλόφερνος ἐξίστημι καί πρός Ἔρως ὁ γυνή ἐκκαίω . καί ὁ πότος παρατείνω πίνω ἐκεῖνος οἶνος σφόδρα πολύς καί μεθύσκω . καί ὁ μέν ἐπί ὁ κλίνη αὐτός καρηβαρέω ἐκ ὁ μέθη κατάκειμαι , πᾶς δέ οἴχομαι , καί Βαγώας συγκλείω ὁ σκηνή , μόνος ὁ Ἰουδήθ ἐντός καταλείπω . ὁ δέ ὁ θεράπαινα αὐτός ἐντέλλω ὁ ἔξοδος αὐτός ἐπιτηρέω · ἐξέρχομαι γάρ ἐπί ὁ προσευχή . ὁ μέν οὖν όλος - φερνή ὁ μέθη καταβαπτίζω κατάκειμαι καί ὕπνος θάνατος ὑπνώττω ἀδελφός , ὁ δέ ὁ θεός ἐπικαλέω καί ὁ ἀκινάκης αὐτός σπάω ὁ αὐτός ἀποτέμνω κεφαλή , καί ἐξέρχομαι ὁ θεράπαινα παρέχω αὐτός , καί ἄπειμι ὡς δή προσεύχομαι κατά ὁ συνήθης . ἐγγίζω δέ ὁ πόλις αὐτός βοάω ὁ ἐπί ὁ πύλη ἀνοίγω αὐτός . καί εἰσέρχομαι διηγέομαι ὅσος θαυμαστόω διά αὐτός ὁ θεός , καί ὁ κεφαλή Ὀλόφερνος προάγω , καί συμβουλεύω ἀπαιωρέω οὗτος ἐκ ὁ ἔπαλξις , αὐτός δέ ὁ πανοπλία ἐνδύω ἅμα πρωί ἐξέρχομαι · “ ὁράω γάρ ” φημί “ σύ ὁ Ἀσσύριος τρέχω ἐπί ὁ ὁ σφεῖς ἀρχιστράτηγος σκῶ - νη , καί εὑρίσκω αὐτός ἀναιρέω ἐξίστημι , καί φόβος ἐπιπίπτω αὐτός , καί τρέπω εἰμί φυγή , καί σύ ἕπω ὀπίσω αὐτός καί συγκόπτω αὐτός , καί πληρόω ὁ πεδίον νεκρός οὗτος ὁ πολίτης αὐτός συμβουλεύω “ καλέω ἐγώ ” φημί “ ὁ Ἀχιώρ · ” καί ἔρχομαι ὁ κεφαλή ὁ Ὀλόφερνος ὑποδείκνυμι . καί ἐξίστημι ὁ ἄνθρωπος , καί ἀναγγέλλω ἐγώ ” φημί ὅσος ποιέω ἐκεῖνος πᾶς ἐνώπιος διηγέομαι ὁ ὁ θεός ποιέω διά αὐτός , καί ὡς ἀμίαντος ὁ αὐτός σωφροσύνη καί χηρεία τηρέω . καί ὁ Ἀχιώρ πιστεύω ὁ θεός καί περιτέμνω . ὁ δέ ὁ πόλις ἄρχω καί ὁ πλῆθος αὐτός καί ὁ κεφαλή Ὀλόφερνος ὁ τεῖχος ἀπολέγω καί ἄλλος κατά ὁ συμβουλή Ἰουδήθ ποιέω . καί ὁ Ἀσσύριος ὡς χόρτος συγκόπτω , καί ὁ παρεμβολή αὐτός διαρπάζω λάφυρα πολύς ἐμπίμπλημι . ὁ δέ Ἰουδήθ ὁ σκηνή Ὀλόφερνος ἐκλέγω καί πᾶς ὁ ἐν αὐτός , ὁ καί ἀνάθημα ὁ θεός ἐν Ἱεροσόλυμα ἀπέρχομαι ἀνατίθημι . καί ἀείδω ἀοιδή αὐτός στεφανόω ἐλαία θαλλός , καί πᾶς Ἰσραήλ , καί ὑποστρέφω εἰς ὁ οἶκος αὐτός , καί καταγηράσκω ἐν σωφροσύνη , καί θνῄσκω ζῶ ἔτος πέντε καί ἑκατόν .