joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 2.13
Αχαὰβ δὲ ἐν Σαμαρείᾳ ἐκέκτητο τὰ βασίλεια , τοὺς πρὸ αὐτοῦ παραδραμ(??)ν εἰς ἀσέβειαν , καὶ ὑπὸ τῆς γυναικὸς Ἰεζάβελ μᾶλλον εἰς κακίαν προβιβασθείς , ἣ τοῦ βασιλέως μὲν Τυροῦ καὶ Σιδῶνος θυγάτηρ ἠν , ἰταμὸν δὲ καὶ τολμηρὸν γύναιον . αὕτη ναὸν οἰκείῳ θεῷ Βὴλ ἐδομήσατο καὶ ἄλσος ἐφύτευσε καὶ ἱερεῖς αὐτῷ καὶ ψευδοπροφήτας κατέστησεν . Ἠλιοὺ δὲ ὁ προφήτης ἐκ πόλεως Θέσβης , ζηλώσας ἐπὶ ταῖς ἀσεβείαις τοῦ βασιλέως καὶ τοῦ λαοῦ , εἶπε πρὸς Ἀχαάβ “ ζῇ κύριος , εἰ ἔσται ὑετός εἰ μὴ διὰ λόγου μου . καὶ ταῦτα εἰπὼν ἀπῆλθεν ἐν τῷ χειμάρρῳ Χορὰθ κατ’ ἐντολὴν τοῦ θεοῦ · ἔνθα παρὰ κοράκων ἐτρέφετο ἄρτους αὐτῷ κομιζόντων πρωὶ καὶ κρέας τὸ δειλινόν , τὴν δὲ πόσιν αὐτῷ ἐχορήγει ὁ χείμαρρος . οὗ ξηρανθέντος εἰς Σαρεφθὰ πόλιν οὖσαν μεταξὺ Σιδῶνος καὶ Τυροῦ τῷ θεῷ πειθόμενος ἄπεισι . καὶ πρὸ τῆς πόλεως γυναικί τινι ἐντυχών , ὕδωρ αὐτῷ κομίσαι ἱκέτευεν . ὡς δ’ ἐπορεύετο ἡ γυνή , καὶ ἄρτον αὐτῷ ἐνεγκεῖν ἠξίου . ἡ δὲ μιᾶς δρακὸς ἀλεύρου ἐξώμνυτο εὐπορεῖν καὶ βραχυτάτου ἐλαίου , καὶ συλλέξασα ξυλάρια ἀπιέναι ποιήσουσα μικρὰν τροφὴν ἑαυτῇ καὶ τοῖς παισίν , ἧς ἐκλιπούσης καὶ αὐτοὺς λιμῷ ἐκλιπεῖν . ὁ δὲ προφήτης θαρρεῖν αὐτῇ ἐγκελεύεται · μηδὲ γὰρ ἐκλείψειν ἄλευρον ἐκ τοῦ ἀγγείου τοῦ τοῦτο φέροντος , μηδ’ ἔλαιον ἐκ τῆς ληκύθου , ἕως γένηται ὑετός . ἡ δὲ πορευθεῖσα τόν τε προφήτην παρ’ αὐτῇ ξενισθέντα καὶ ἑαυτὴν καὶ τὰ τέκνα ἐκ τοῦ βραχίστου ἐκείνου ἀλεύρου ἔτρεφεν ἕως ὁ λιμος παρελήλυθε . νοσήσαντος δὲ τοῦ υἱοῦ τῆς γυναικὸς ταύτης καὶ θανόντος , ἐβλασφήμει κατὰ τοῦ προφήτου ἐκείνη . ὁ δὲ δοθῆναι αὐτῷ τὸ τεθνηκὸς παιδίον ᾔτησε . καὶ λαβὼν εἰς τὸ ὑπερῷον ἔνθα ᾤκει ἀνήνεγκε καὶ ἔθετο ἐπὶ τῆς κλίνης αὐτοῦ · καὶ τόν θεὸν ἱκετεύσας τρισσάκις ἐνεφύσησε τῷ νεκρῷ , καὶ ἀνέζησε . καὶ ἔδωκε τὸν παῖδα ζῶντα τῇ γειναμένῃ · ἡ δ᾿ ηὐχαρίστει . καὶ μετὰ ταῦτα ἐνετείλατο τῷ Ἠλιοὺ ὁ θεὸς πορευθῆναι καὶ προειπεῖν Ἀχαὰβ ὡς ἔσται ὑετός . ὁ δὲ λιμὸς ἐπὶ Σαμάρειαν καὶ τὴν χόραν ἄπασαν κεκραταίωτο . Ἀχαὰβ δὲ τὸν οἰκονόμον αὐτοῦ Ἀβδιοὺ ἄνδρα χρηστὸν παραλαβὼν ἀπῄει , εἰ εὕροι τοῖς ἵπποις χιλόν . καὶ ὁ μὲν ἄλλην ἀπῄει ὁδόν , ἑτέραν δὲ Ἀβδιού , ἐρευνῶντες ποῦ ἂν εὕροιεν χόρτον ἐν πηγαῖς ἢ χειμάρροις . συναντᾷ τοίνυν τῷ Ἀβδιοὺ ὁ Ἠλίας καὶ ᾔτει τῷ βασιλεῖ μηνύειν αὐτόν . ὁ δὲ καὶ μάλα ζητεῖσθαι παρὰ τοῦ Ἀχαὰβ αὐτὸν ἔλεγεν , ἴν ἀνέλῃ , εἰ εὕροι , καὶ κρύπτεσθαι συνεβούλευεν , ἔλεγέ τε καὶ αὐτὸς ἑκατὸν προφήτας κρύπτειν καὶ τρέφειν καὶ σώζειν οὕτω , τοὺς ἄλλους πάντας τῆς Ἰεζάβελ ἀνῃρηκυίας . ὁ δὲ ὤμοσε κατ’ ἐκείνην ὀφθήσεσθαι τὴν ἡμέραν τῷ Ἀχαάβ . ἀπῆλθεν οὖν Ἀβδίου καὶ ἀπήγγειλε περὶ τοῦ Ἠλία τῷ βασιλεῖ . καὶ ἰδὼν τὸν προφήτην ἐκεῖνος , εἰ αὐτός ἐστιν ἤρετο ὁ διαστρέφων τὸν Ἰσραήλ . Ἠλίας δέ “ σὺ μᾶλλον “ εἶπε “ καὶ ὁ οἶκος τοῦ πατρός σου διαστρέφετε τὸν λαόν , καταλιπόντες τὸν κύριον καὶ ψευδεῖς τιμῶντες θεούς . ἀλλ’ ἄθροισον εἰς τὸ Καρμήλιον τὸν λαὸν καὶ τοὺς σοὺς προφήτας καὶ τοὺς τῆς γυναικός . ” πάντων δὲ συνελθόντων εἶπεν Ἠλίας ὡς “ ἐγὼ μόνος ὑπολέλειμμαι τοῦ θεοῦ προφήτης , οἱ δὲ ψευδοπροφῆται σφόδρα πολλοί . δότε οὖν μοι μόνῳ βοῦν , καὶ αὐτοῖς ἅπασιν ἕτερον , καὶ θύσαντες τοὺς βόας ἐπιθῶμεν ξύλοις τὰ θύματα , πῦρ δέ γε μὴ ἐπενέγκωμεν · καὶ ἕκαστος ἐπικαλείσθω τὸν οἰκεῖον θεόν , καὶ ὑφ’ οὗ ἂν αὐτόματον πῦρ ἐκλάμψῃ καὶ κατακαύσῃ τὰ ξύλα τε καὶ τὰ θύματα , ἐκεῖνος λογιζέσθω θεὸς ἀληθής . ” ἐπῄνεσε τὸ πλῆθος τοὺς λόγους , καὶ ἐποίησαν οὕτως οἱ ἱερεῖς τῆς αἰσχύνης , καὶ θύσαντες τὸν μόσχον καὶ ἐπιθέντες ξύλοις ἄνευ πυρός , ἐπεκαλοῦντο τὸν Βάαλ πρωίθεν εἰς μεσημβρίαν . μυκτηρίζων δὲ αὐτοὺς ὁ προφήτης μέγα βοᾶν αὐτοῖς συνεβούλευε , μήποτε καθεύδῃ αὐτοῖς ὁ θεὸς ἤ τις ἀσχολία αὐτῶ ἐστιν . ὡς δ᾿ οὐδὲν ἐκείνοις δεομένοις πολλὰ ἐπεραίνετο , ὁ προφήτης δώδεκα λίθους λαβὼν καθ’ ἑκάστην φυλὴν ᾠκοδόμησε θυσιαστήριον , ὤρυξε δεξαμενήν , ἐστοίβασε τὰς σχίδακας ἐπὶ τοῦ βωμοῦ , καὶ αὐταῖς τὰ ἱερεία ἐπενεγκὼν ὕδωρ ἐπιχεθῆναι τῷ θυσιαστηρίῳ ἐκέλευσεν , ὥστε καὶ τὴν δεξαμενὴν πληρωθῆναι . καὶ ἐπὶ τούτοις ἐπεκαλέσατο τὸν θεόν , γαῖ πῦρ οὐρανόθεν ἐπὶ τὸν βωμὸν κατενήνεκτο πάντων ὁρώντων , καὶ τὴν θυσίαν καὶ τὰ ξύλα καὶ τοὺς λίθους κατέφαγε , τὸ ὕδωρ τε καὶ τὸν χοῦν . ὁ λαὸς δ’ ἐκπλαγεὶς ἔπεσεν ἐπὶ τὴν γῆν , ἴνα θεὸν ἀληθῆ τε καὶ μέγαν ὁμολογοῦντες . καὶ συλλαβόντες τοὺς ψευδοπροφήτας ἀπέκτειναν τοῦ προφήτου κελεύσαντος . εἶπε δὲ τῷ βασιλεῖ ὡς ὕσει μετὰ μικρὸν ὁ θεός , καὶ γέγονε κατὰ τὴν πρόρρησιν αὐτοῦ ῥαγδαῖος ὄμβρος . ἀπειλησάσης δὲ τῆς Ἰεζάβελ ἀνελεῖν τὸν Ἠλίαν , φοβηθεὶς ἐκεῖνος ἔφυγεν , καὶ ἐν τῇ ἐρήμῳ γενόμενος ἀθυμῶν ἀποθανεῖν ἱκέτευε τὸν θεόν . κοιμηθεὶς δὲ διυπνίσθη παρά τινος ἀναστῆναι καὶ φαγεῖν αὐτῷ ἐπιτρέποντος . ὁρᾷ δὲ ὀλυρίτην ἄρτον ἐκεῖ καὶ ὕδωρ . καὶ φαγὼν ἐκοιμήθη πάλιν , καὶ αὖθις ὁ ἄγγελος φαγεῖν αὐτῷ ἐγκελεύεται , ὡς πολλῆς αὐτῷ προκειμένης ὁδοῦ . καὶ πάλιν δὲ φαγὼν καὶ ἐνισχύσας ἐκ τῆς τροφῆς ἐκείνης , ἐπορεύθη ἡμέρας τεσσαράκοντα . καὶ γενόμενος ἐν τῷ ὄρει Χωρὴβ εἰσῆλθεν εἰς σπήλαιον , καὶ φωνῆς ἤκουσε “ τί παραγέγονας ἐνταῦθα ; ὁ δὲ ἔφη “ ὅτι ζηλώσας ἔκτεινα τοὺς προφήτας τῆς Ἰεζάβελ , ἡ δὲ ζητεῖ με κτανεῖν . ” ὁ δὲ χρηματίζων εἶπεν αὖθις αὐτῷ ‘‘ἔξελθε αὔριον καὶ στῆθι ἐνώπιον κυρίου . ” καὶ ἐποίησεν οὕτως , καὶ αἰσθάνεται πνεύματός τε καὶ συσσεισμοῦ , καὶ ὁρᾷ καιόμενον πῦρ . εἶτα λεπτῆς γενομένης αὔρας ἀκούει φωνῆς ἐκεῖθεν ἀναστρέψαι κελευούσης αὐτῷ καὶ χρῖσαι βασιλέα τῆς Συρίας τὸν Ἀζαήλ , καὶ τὸν Ἰηοὺ βασιλέα τῷ Ἰσραήλ , καὶ τὸν Ἐλισσαιὲ εἰς προφήτην ἀνθ’ ἑαυτοῦ , οἲ τοὺς ἀσεβεῖς ὀλοθρεύσουσιν . ὑποστρέψας δὲ Ἠλίας ὡς ἐκελεύσθη εὗρε τὸν Ἐλισσαῖον ἀροτριοῦντα , καὶ ἐπέρριψεν αὐτῷ τὴν μηλωτὴν αὐτοῦ . ὁ δὲ καταλιπὼν πάντα ἠκολούθησεν αὐτῷ προφητεύειν ἀξιω - θείς .
Lemmas: Αχαάβ δέ ἐν Σαμάρεια κτάομαι ὁ βασίλεια , ὁ πρό αὐτός παρατρέχω εἰς ἀσέβεια , καί ὑπό ὁ γυνή Ἰεζάβελ μᾶλλον εἰς κακία προβιβάζω , ὅς ὁ βασιλεύς μέν τυρός καί Σιδών θυγάτηρ ἐάν , ἰταμός δέ καί τολμηρός γύναιον . οὗτος ναός οἰκεῖος θεός Βήλ δομέω καί ἄλσος φυτεύω καί ἱερεύς αὐτός καί ψευδοπροφήτης καθίστημι . Ἐλιούς δέ ὁ προφήτης ἐκ πόλις Θέσβης , ζηλόω ἐπί ὁ ἀσέβεια ὁ βασιλεύς καί ὁ λαός , εἶπον πρός Ἀχαάβ “ ζῶ κύριος , εἰμί εἰμί ὑετός εἰμί μή διά λόγος ἐγώ . καί οὗτος εἶπον ἀπέρχομαι ἐν ὁ χειμάρρους Χορὰθ κατά ἐντολή ὁ θεός · ἔνθα παρά κόραξ τρέφω ἄρτος αὐτός κομίζω πρωί καί κρέας ὁ δειλινός , ὁ δέ πόσις αὐτός χορηγέω ὁ χειμάρρους . ὅς ξηραίνω εἰς Σαρεφθὰ πόλις εἰμί μεταξύ Σιδών καί τυρός ὁ θεός πείθω ἄπειμι . καί πρό ὁ πόλις γυνή τις ἐντυγχάνω , ὕδωρ αὐτός κομίζω ἱκετεύω . ὡς δέ πορεύω ὁ γυνή , καί ἄρτος αὐτός φέρω ἀξιόω . ὁ δέ εἷς δράξ ἄλευρον ἐξόμνυμι εὐπορέω καί βραχύς ἔλαιον , καί συλλέγω ξυλάριον ἀφίημι ποιέω μικρός τροφή ἑαυτοῦ καί ὁ παῖς , ὅς ἐκλείπω καί αὐτός λιμός ἐκλείπω . ὁ δέ προφήτης θαρσέω αὐτός ἐγκελεύω · μηδέ γάρ ἐκλείπω ἄλευρον ἐκ ὁ ἀγγεῖον ὁ οὗτος φέρω , μηδέ ἔλαιον ἐκ ὁ λήκυθος , ἠώς γίγνομαι ὑετός . ὁ δέ πορεύω ὁ τε προφήτης παρά αὐτός ξενίζω καί ἑαυτοῦ καί ὁ τέκνον ἐκ ὁ βραχύς ἐκεῖνος ἄλευρον τρέφω ἠώς ὁ λιμός παρέρχομαι . νοσέω δέ ὁ υἱός ὁ γυνή οὗτος καί θνῄσκω , βλασφημέω κατά ὁ προφήτης ἐκεῖνος . ὁ δέ δίδωμι αὐτός ὁ θνῄσκω παιδίον αἰτέω . καί λαμβάνω εἰς ὁ ὑπερῷος ἔνθα οἰκέω ἀναφέρω καί τίθημι ἐπί ὁ κλίνη αὐτός · καί ὁ θεός ἱκετεύω τρισσάκις ἐμφυσάω ὁ νεκρός , καί ἀναζάω . καί δίδωμι ὁ παῖς ζῶ ὁ γείνομαι · ὁ δέ εὐχαριστέω . καί μετά οὗτος ἐντέλλω ὁ Ἐλιούς ὁ θεός πορεύω καί προεῖπον Ἀχαάβ ὡς εἰμί ὑετός . ὁ δέ λιμός ἐπί Σαμάρεια καί ὁ Χόραν ἅπας κραταιόω . Ἀχαάβ δέ ὁ οἰκονόμος αὐτός Ἀβδιού ἀνήρ χρηστός παραλαμβάνω ἄπειμι , εἰμί εὑρίσκω ὁ ἵππος χιλός . καί ὁ μέν ἄλλος ἄπειμι ὁδός , ἕτερος δέ Ἀβδιού , ἐρευνάω ποῦ εἄν εὑρίσκω χόρτος ἐν πηγή ἢ χειμάρρους . συναντάω τοίνυν ὁ Ἀβδιού ὁ Ἠλίας καί αἰτέω ὁ βασιλεύς μηνύω αὐτός . ὁ δέ καί μάλα ζητέω παρά ὁ Ἀχαάβ αὐτός λέγω , εἶμι ἀναιρέω , εἰμί εὑρίσκω , καί κρύπτω συμβουλεύω , λέγω2 τε καί αὐτός ἑκατόν προφήτης κρύπτω καί τρέφω καί σῴζω οὗτος , ὁ ἄλλος πᾶς ὁ Ἰεζάβελ ἀναλέγω . ὁ δέ ὄμνυμι κατά ἐκεῖνος ὁράω ὁ ἡμέρα ὁ Ἀχαάβ . ἀπέρχομαι οὖν Ἀβδίας καί ἀπαγγέλλω περί ὁ Ἠλία ὁ βασιλεύς . καί εἶδον ὁ προφήτης ἐκεῖνος , εἰμί αὐτός εἰμί ἔρομαι ὁ διαστρέφω ὁ Ἰσραήλ . Ἠλίας δέ “ σύ μᾶλλον “ εἶπον “ καί ὁ οἶκος ὁ πατήρ σύ διαστρέφω ὁ λαός , καταλείπω ὁ κύριος καί ψευδής τιμή θεός . ἀλλά ἀθροίζω εἰς ὁ Καρμήλιος ὁ λαός καί ὁ σός προφήτης καί ὁ ὁ γυνή . ” πᾶς δέ συνέρχομαι εἶπον Ἠλίας ὡς “ ἐγώ μόνος ὑπολείπω ὁ θεός προφήτης , ὁ δέ ψευδοπροφήτης σφόδρα πολύς . δίδωμι οὖν ἐγώ μόνος βοῦς , καί αὐτός ἅπας ἕτερος , καί θύω1 ὁ βοῦς ἐπιτίθημι ξύλον ὁ θῦμα , πῦρ δέ γε μή ἐπιφέρω · καί ἕκαστος ἐπικαλέω ὁ οἰκέω θεός , καί ὑπό ὅς εἄν αὐτόματος πῦρ ἐκλάμπω καί κατακαίω ὁ ξύλον τε καί ὁ θῦμα , ἐκεῖνος λογίζομαι θεός ἀληθής . ” ἐπαινέω ὁ πλῆθος ὁ λόγος , καί ποιέω οὕτως ὁ ἱερεύς ὁ αἰσχύνη , καί θύω1 ὁ μόσχος καί ἐπιτίθημι ξύλον ἄνευ πῦρ , ἐπικαλέω ὁ Βάαλ πρωίθεν εἰς μεσημβρία . μυκτηρίζω δέ αὐτός ὁ προφήτης μέγας βοάω αὐτός συμβουλεύω , μήποτε καθεύδω αὐτός ὁ θεός ἤ τις ἀσχολία αὐτός εἰμί . ὡς δέ οὐδείς ἐκεῖνος δήω πολύς περαίνω , ὁ προφήτης δώδεκα λίθος λαμβάνω κατά ἕκαστος φυλή οἰκοδομέω θυσιαστήριον , ὀρύσσω δεξαμενή , στοιβάζω ὁ σχίδαξ ἐπί ὁ βωμός , καί αὐτός ὁ ἱέρεια ἐπιφέρω ὕδωρ ἐπιχέω ὁ θυσιαστήριον κελεύω , ὥστε καί ὁ δεξαμενή πληρόω . καί ἐπί οὗτος ἐπικαλέω ὁ θεός , γῆ πῦρ οὐρανόθεν ἐπί ὁ βωμός καταφέρω πᾶς ὁράω , καί ὁ θυσία καί ὁ ξύλον καί ὁ λίθος κατεσθίω , ὁ ὕδωρ τε καί ὁ χόω . ὁ λαός δέ ἐκπλήσσω πίπτω ἐπί ὁ γῆ , ἵνα θεός ἀληθής τε καί μέγας ὁμολογέω . καί συλλαμβάνω ὁ ψευδοπροφήτης ἀποκτείνω ὁ προφήτης κελεύω . εἶπον δέ ὁ βασιλεύς ὡς ὕω μετά μικρός ὁ θεός , καί γίγνομαι κατά ὁ πρόρρησις αὐτός ῥαγδαῖος ὄμβρος . ἀπειλέω δέ ὁ Ἰεζάβελ ἀναιρέω ὁ Ἠλίας , φοβέω ἐκεῖνος φεύγω , καί ἐν ὁ ἐρῆμος γίγνομαι ἀθυμέω ἀποθνῄσκω ἱκετεύω ὁ θεός . κοιμάω δέ διυπνίζω παρά τις ἀνίστημι καί ἐσθίω αὐτός ἐπιτρέπω . ὁράω δέ ὀλυρίτης ἄρτος ἐκεῖ καί ὕδωρ . καί φαγεῖν κοιμάω πάλιν , καί αὖθις ὁ ἄγγελος ἐσθίω αὐτός ἐγκελεύω , ὡς πολύς αὐτός πρόκειμαι ὁδός . καί πάλιν δέ φαγεῖν καί ἐνισχύω ἐκ ὁ τροφή ἐκεῖνος , πορεύω ἡμέρα τεσσαράκοντα . καί γίγνομαι ἐν ὁ ὄρος Χωρήβ εἰσέρχομαι εἰς σπήλαιον , καί φωνή ἀκούω “ τίς παραγίγνομαι ἐνταῦθα ; ὁ δέ φημί “ ὅτι ζηλόω κτείνω ὁ προφήτης ὁ Ἰεζάβελ , ὁ δέ ζητέω ἐγώ κτείνω . ” ὁ δέ χρηματίζω εἶπον αὖθις αὐτός ἐξέρχομαι αὔριον καί ἵστημι ἐνώπιος κύριος . ” καί ποιέω οὕτως , καί αἰσθάνομαι πνεῦμα τε καί συσσεισμός , καί ὁράω καίω πῦρ . εἶτα λεπτός γίγνομαι αὔρα ἀκούω φωνή ἐκεῖθεν ἀναστρέφω κελεύω αὐτός καί χρίω βασιλεύς ὁ Συρία ὁ Ἀζαήλ , καί ὁ Ἰηού βασιλεύς ὁ Ἰσραήλ , καί ὁ Ἐλισσαιέ εἰς προφήτης ἀντί ἑαυτοῦ , οἶς ὁ ἀσεβής ὀλοθρεύω . ὑποστρέφω δέ Ἠλίας ὡς κελεύω εὑρίσκω ὁ Ἐλισσαῖος ἀροτριάω , καί ἐπιρρίπτω αὐτός ὁ μηλωτή αὐτός . ὁ δέ καταλείπω πᾶς ἀκολουθέω αὐτός προφητεύω ἄξιος - θέω .