joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 13.9
Τούτων οὕτω συμβεβηκότων ὁ Μαγνέντιος αὖθις πρὸς μάχην ηὐτρέπιστο , καὶ συμβαλὼν τοῖς τοῦ Κωνσταντόυ ἡττᾶται καὶ φεύγει . οἱ γοῦν αὐτῶ συμφυγόντες στρατιῶται , ἐπεὶ μηδαμόθεν ἑώρων αὐτοῖς σωτηρίας ἐλπίδα περιλιπῆ , καὶ μάταιον κρίναντες κινδυνεύειν ὑπὲρ ἀπεγνωσμένου ἀνδρός , ἐκδοῦναι αὐτὸν τῷ βασιλεῖ ἐβουλεύσαντο . καὶ περιστάντες τὴν οἰκίαν , ἔνθα κατέκειτο , ἐν σχήματι φρουρῶν ἐφρούρουν αὐτόν , ἴνα μὴ λάθῃ σφὰς ἐκφυγών . ὡς δὲ τὴν αὐτῶν διάνοιαν ὁ Μαγνέντιος καὶ ἐν ἀφύκτοις ἔγνω ἑαυτὸν περιειλημμένον , ἐξ ἀπονοίας μεμηνότος ἔργον , ὡς λόγος , εἰργάσατο , τοὺς μεθ’ ἑαυτοῦ πάντας συγγενεῖς τε καὶ φίλους ἀνῃρηκώς , εἶτα καὶ Δισιδερίῳ τῷ ἀδελφῷ πληγὰς πολλὰς διὰ ξίφους ἐπήνεγκεν , οὐ μέντοι τις αὐτῶν θανάσιμος ἦν . καὶ ταῦτα πράξας καὶ ἑαυτὸν ἀνεῖλεν , ἔνα μὴ παραδοθῇ πρὸς τῶν αὐτὸν φυλασσόντων Κωνσταντίῳ τῷ αὐτοκράτορι καὶ χρονιώτερον κολασθῇ . καὶ Δεκέντιος δὲ ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ , ὃν προεχειρίσατο Καίσαρα , ἐν Γαλλίαις ὢν καὶ πρὸς τὸν ἀδελφὸν ἑτοιμαζόμενος ἀφίξεσθαι σύμμαχος , ὡς τὸν ἐκείνου ἐπύθετο ὄλεθρον , ἀπογνούς , ἀγχόνῃ ἐχρήσατο . ὁ δὲ παρὰ τοῦ Μαγνεντίου πληγὰς δεξάμενος ἐκείνου ὁμαίμων ὁ Δισιδέριος , τὸν θάνατον ἐκφυγὼν καὶ ἀναρρωσθεὶς ἀπὸ τῶν πληγῶν , τῷ Κωνσταντίῳ προσῆλθεν ἐθελοντής . οὕτω δὲ τῆς τοῦ Μαγνεντίου τυραννίδος διαλυθείσης , ὅσα ἐκεῖνος κατεῖχε , καὶ ταῦτα ὑπὸ τὸν Κωνστάντιον γέγονε , καὶ ὁλοκλήρου τῆς πατρικῆς ἀρχῆς μόνος γέγονεν ἐγκρατής . τὰ μὲν οὖν ἑσπέρια εἰρήνην ἦγον ἐντεῦθεν · τὰ δὲ τῆς ἑῴας ἐταράττετο μοίρας . ὁ Γάλλος γὰρ τῷ εὐτυχήματι ἐπαρθείς , ἐπεὶ ἐν Ἀντιοχείᾳ ἐγένετο , βαρὺς τοῖς ὑπ’ αὐτὸν προσεφέρετο , κακουμένοις πολυειδῶς πρὸς αὐτοῦ , ἔχοντος καὶ τὴν ὁμόζυγα πρὸς τοῦτο αὐτὸν ἐρεθίζουσαν . δείσας οὖν ὁ Κωνστάντιος μή , εἰ κινηθεῖεν εἰς ἀποστασίαν οἶ ὑπ’ ἐκείνου κακούμενοι , ἐμφυλίου πολέμου δεήσῃ αὐτῷ , Δομιτιανόν , ἄνδρα ἐπιφανῆ τε καὶ γηραιόν , ἔπαρχον πραιτωρίων , προχειρισάμενος εἰς Ἀντιόχειαν ἔστειλεν , ἐντειλάμενος τῷ ἀνδρὶ ἐν ἀπορρήτοις εὐφυῶς πως τὸν Γάλλον ὑπελθεῖν καὶ πεῖσαι ἀφίξεσθαι πρὸς αὐτόν . ὁ δὲ εἰς Ἀντιόχειαν παραγεγονώς , καὶ πάνυ ἀδεξίως τὸ πρᾶγμα μετεχειρίσατο , ἀναφανδὸν ἐπιτάξας τῷ Καίσαρι πορεύεσθαι πρὸς τὸν αὐτοκράτορα , καὶ ἀπειλήσας , εἰ μὴ πείθοιτο , τὰς σιτήσεις τῶν ὑπ’ αὐτὸν ἐπισχεῖν . τούτοις εἰς θυμὸν ἐκεῖνος παροξυνθείς , καὶ ἄλλως εὐκίνητος ὢν πρὸς ὀργήν , συνέσχε τὸν ἔπαρχον καὶ φρουροὺς αὐτῷ στρατιώτας ἐπέστησε . Μοντίου δὲ τοῦ κοιαίστωρος αἰτιωμένου τὴν πρᾶξιν καὶ εἰς σαφῆ τυραννίδα ταύτην ἀνάγεσθαι λέγοντος , ἔτι χαλεπήνας ὁ Καῖσαρ , ἀλλὰ καὶ πρὸς τῆς γυναικὸς ἐξαφθεὶς εἰς ὀργὴν ὡς καταφρονούμενος , καὶ αὐτὸν ὑπὸ δεσμοῖς ἐποιήσατο τὸν κοιαίστωρα καὶ τοῖς στρατιώταις καὶ ἄμφω παρέδωκεν . οἶ δὲ ἄμφω τὼ ἄνδρε συνδήσαντες ἔσυραν διὰ τῆς ἀγορᾶς καὶ ᾐκίσαντο , καὶ τέλος ἐνέβαλον εἰς τὸν ποταμὸν καὶ διέφθειραν . ταῦτα μαθὼν ὁ Κωνστάντιος ἔπεμψε τοὺς ἄξοντας τὸν Γάλλον ὡς ἑαυτόν . ὁ δὲ τὴν γυναῖκα προέπεμψεν ἐξευμενισομένην τὸν ἀδελφόν · ἣν ὁδοιποροῦσαν ἔτι τὸ τέλος ἐκ νόσου κατέλαβε τῆς ζωῆς . γνοὺς οὖν τὸν τῆς ἀδελφῆς ὁ Κωνστάντιος θάνατον , αὐτίκα στείλας γυμνοῖ τὸν Γάλλον τοῦ ἀξιώματος καὶ ὑπερόριον τίθησιν . εἶτα στέλλει καὶ τοὺς αὐτὸν ἀναιρήσοντας , παρὰ τῶν περὶ αὐτὸν εἰς τοῦτο ἐρεθισθείς . μεταμεληθεὶς δ’ αὖθις ἑτέρους στέλλει τοὺς εἴρξοντας τὴν ἀναίρεσιν · οὓς ἀνέπεισαν οἱ τῶ Γάλλῳ ἐχθραίνοντες , καὶ μᾶλλον ὁ εὐνοῦχος Εὐσέβιος , τὴν τοῦ πραιποσίτου διέπων ἀρχὴν καὶ μεγάλα παρὰ τῷ Κωνσταντίῳ δυνάμενος , μὴ πρότερον ἀπαγγεῖλαι τοῖς τὸν Γάλλον ἐνταλθεῖσι κτανεῖν τὴν βασιλικὴν μεταμέλειαν πρὶν ἂν γνοῖεν ἀνῃρημένον τὸν ἄνθρωπον . ὁ μὲν οὖν ἀνῄρητο . Τῶν πέραν δὲ τοῦ Ῥήνου βαρβάρων ταῖς Γαλλίαις ἐπικειμένων , ἐκπέμπεται Σιλβανὸς ἀνακόψων αὐτῶν τὰς ὁρμάς , ἀνὴρ στρατηγικώτατος καὶ ἄριστος τὰ πολέμια . διαβολαῖς δὲ κατ’ αὐτοῦ πιστεύσας ὁ βασιλεύς , εἶχε γὰρ ἐπικλινεῖς τὰς ἀκοὰς πρὸς διαβολάς , ἐβυσσοδόμευε δεινὰ κατὰ τοῦ ἀνδρός . ὁ γνοὺς ἐκεῖνος , πρὸς ἀποστασίαν ἀπέκλινε , καὶ σχῆμα Καίσαρος ἑαυτῷ περιέθετο · οὐκ ἐπὶ μακρὸν δὲ τῇ ἀποστασίᾳ ἐχρήσατο . σταλεὶς γὰρ Οὐρσικῖνος ἐκεῖ , καὶ χρήμασι τῶν ἐκείνου στρατιωτῶν τινας ὑποφθείρας , δι’ ἐκείνων ἀνεῖλε τὸν Σιλβανὸν καὶ τὴν ἀποστασίαν κατέπαυσε . τῷ μέντοι Κωνσταντίῳ ἀναζευγνύντι ἀπὸ τῶν ἐσπερίων καὶ ἐπανιόντι πρὸς τὸ Βυζάντιον , ἐκ τῶν Περσῶν πρέσβεις περὶ τὸ Σίρμιον συνηντήκασιν , ἐσταλμένοι παρὰ Σαπώρου , ἀπαιτοῦντος ἀποδοθῆναι Πέρσαις τὴν Μεσοποταμίαν καὶ Ἀρμενίαν , ἵν᾿ οὕτω παύσαιντο Ῥωμαίοις μαχόμενοι · ταύτας γὰρ τὰς χώρας ἀνέκαθεν ἐκ προγόνων αὐτοῖς διαφέρειν · εἰ δ’ οὐ πείθοιτο , δηλοῦντος τῷ αὐτοκράτορι ὑπὸ τῷ Ἄρει δικαστῇ ποιήσασθαι τὴν τῆς ὑποθέσεως ζήτησιν . πρὸς ταῦτα ἀντεπέστειλεν αὐτῷ ὁ Κωνστάντιος θαυμάζειν εἰ ἐπελάθετο ὅτι Πέρσαι Μακεδόσιν ἐδούλευσαν καὶ ὅτι Μακεδόνων Ῥωμαίοις ὑποταγέντων καὶ οἶ ἐκείνοις δουλεύοντες ὑπήκοοι Ῥωμαίοις ἐγένοντο . τούτοις ὁ Σαπώρης παροξυνθεὶς πρὸς πόλεμον ἀπεῖδε . καὶ αὖθις εἰς πολιορκίαν κατέστη Νισίβεως . ὡς δ’ οὐδὲν ἐπέραινε κατ’ αὐτῆς , ἀπέστη καὶ ἑτέρων ἀπεπειρᾶτο . ὡς δὲ κἀκείνων ἀπεκρούσθη , εἰς Ἄμισαν κατηντήκει καὶ ταύτης ἐκράτησε .
Lemmas: οὗτος οὗτος συμβεβηκός ὁ Μαγνέντιος αὖθις πρός μάχη εὐτρεπίζω , καί συμβάλλω ὁ ὁ Κωνσταντού ἡσσάομαι καί φεύγω . ὁ γοῦν αὐτός συμφεύγω στρατιώτης , ἐπεί μηδαμόθεν ὁράω αὐτός σωτηρία ἐλπίς περιλιπής , καί μάταιος κρίνω κινδυνεύω ὑπέρ ἀπογιγνώσκω ἀνήρ , ἐκδίδωμι αὐτός ὁ βασιλεύς βουλεύω . καί περιίστημι ὁ οἰκίον , ἔνθα κατάκειμαι , ἐν σχῆμα φρουρά φρουρέω αὐτός , ἵνα μή λανθάνω σφός ἐκφεύγω . ὡς δέ ὁ αὐτός διάνοια ὁ Μαγνέντιος καί ἐν ἄφυκτος γιγνώσκω ἑαυτοῦ περιλαμβάνω , ἐκ ἀπόνοια μαίνομαι ἔργον , ὡς λόγος , ἐργάζομαι , ὁ μετά ἑαυτοῦ πᾶς συγγενής τε καί φίλος ἀναιρέω , εἶτα καί Δισιδερίῳ ὁ ἀδελφός πληγάς πολύς διά ξίφος ἐπιφέρω , οὖον μέντοι τις αὐτός θανάσιμος εἰμί . καί οὗτος πράσσω καί ἑαυτοῦ ἀναιρέω , νάω μή παραδίδωμι πρός ὁ αὐτός φυλάσσω Κωνστάντιος ὁ αὐτοκράτωρ καί χρόνιος κολάζω . καί Δεκέντιος δέ ὁ ἀδελφός αὐτός , ὅς προχειρίζω Καῖσαρ , ἐν Γαλλίας εἰμί καί πρός ὁ ἀδελφός ἑτοιμάζω ἀφικνέομαι σύμμαχος , ὡς ὁ ἐκεῖνος πυνθάνομαι ὄλεθρος , ἀπογιγνώσκω , ἀγχόνη χράω . ὁ δέ παρά ὁ Μαγνέντιος πληγάς δέχομαι ἐκεῖνος ὅμαιμος ὁ Δισιδέριος , ὁ θάνατος ἐκφεύγω καί ἀναρρώννυμι ἀπό ὁ πληγή , ὁ Κωνστάντιος πρόσειμι ἐθελοντής . οὗτος δέ ὁ ὁ Μαγνέντιος τυραννίς διαλύω , ὅσος ἐκεῖνος κατέχω , καί οὗτος ὑπό ὁ Κωνστάντιος γίγνομαι , καί ὁλόκληρος ὁ πατρικός ἀρχή μόνος γίγνομαι ἐγκρατής . ὁ μέν οὖν ἑσπέριος εἰρήνη ἄγω ἐντεῦθεν · ὁ δέ ὁ ἑῷος ταράσσω μοῖρα . ὁ Γάλλος γάρ ὁ εὐτύχημα ἐπαίρω , ἐπεί ἐν Ἀντιόχεια γίγνομαι , βαρύς ὁ ὑπό αὐτός προσφέρω , κακόω πολυειδῶς πρός αὐτός , ἔχω καί ὁ ὁμόζυξ πρός οὗτος αὐτός ἐρεθίζω . δείδω οὖν ὁ Κωνστάντιος μή , εἰμί κινέω εἰς ἀποστασία οἶς ὑπό ἐκεῖνος κακόω , ἐμφύλιος πόλεμος δήω αὐτός , Δομιτιανός , ἀνήρ ἐπιφανής τε καί γηραιός , ἔπαρχος πραιτώριον , προχειρίζω εἰς Ἀντιόχεια στέλλω , ἐντέλλω ὁ ἀνήρ ἐν ἀπόρρητος εὐφυής πως ὁ Γάλλος ὑπέρχομαι καί πείθω ἀφικνέομαι πρός αὐτός . ὁ δέ εἰς Ἀντιόχεια παραγίγνομαι , καί πάνυ ἀδέξιος ὁ πρᾶγμα μεταχειρίζω , ἀναφανδά ἐπιτάσσω ὁ Καῖσαρ πορεύω πρός ὁ αὐτοκράτωρ , καί ἀπειλέω , εἰμί μή πείθω , ὁ σίτησις ὁ ὑπό αὐτός ἐπέχω . οὗτος εἰς θυμός ἐκεῖνος παροξύνω , καί ἄλλως εὐκίνητος εἰμί πρός ὀργή , συνέχω ὁ ἔπαρχος καί φρουρός αὐτός στρατιώτης ἐφίστημι . Μοντίου δέ ὁ κοιαίστωρ αἰτιάομαι ὁ πρᾶξις καί εἰς σαφής τυραννίς οὗτος ἀνάγω λέγω , ἔτι χαλεπαίνω ὁ Καῖσαρ , ἀλλά καί πρός ὁ γυνή ἐξάπτω εἰς ὀργή ὡς καταφρονέω , καί αὐτός ὑπό δεσμός ποιέω ὁ κοιαίστωρ καί ὁ στρατιώτης καί ἄμφω παραδίδωμι . οἶς δέ ἄμφω ὁ ἀνήρ συνδέω σύρω διά ὁ ἀγορά καί αἰκίζω , καί τέλος ἐμβάλλω εἰς ὁ ποταμός καί διαφθείρω . οὗτος μανθάνω ὁ Κωνστάντιος πέμπω ὁ ἄγω ὁ Γάλλος ὡς ἑαυτοῦ . ὁ δέ ὁ γυνή προπέμπω ἐξευμενίζω ὁ ἀδελφός · ὅς ὁδοιπορέω ἔτι ὁ τέλος ἐκ νόσος καταλαμβάνω ὁ ζωή . γιγνώσκω οὖν ὁ ὁ ἀδελφός ὁ Κωνστάντιος θάνατος , αὐτίκα στέλλω γυμνόω ὁ Γάλλος ὁ ἀξίωμα καί ὑπερόριος τίθημι . εἶτα στέλλω καί ὁ αὐτός ἀναιρέω , παρά ὁ περί αὐτός εἰς οὗτος ἐρεθίζω . μεταμέλομαι δέ αὖθις ἕτερος στέλλω ὁ ἔργω ὁ ἀναίρεσις · ὅς ἀναπείθω ὁ ὁ Γάλλος ἐχθραίνω , καί μᾶλλον ὁ εὐνοῦχος Εὐσέβιος , ὁ ὁ πραιπόσιτος διέπω ἀρχή καί μέγας παρά ὁ Κωνστάντιος δύναμαι , μή πρότερος ἀπαγγέλλω ὁ ὁ Γάλλος ἐντέλλω κτείνω ὁ βασιλικός μεταμέλεια πρίν εἄν γιγνώσκω ἀναιρέω ὁ ἄνθρωπος . ὁ μέν οὖν ἀναιρέω . ὁ πέραν δέ ὁ Ῥῆνος βάρβαρος ὁ Γαλλίας ἐπίκειμαι , ἐκπέμπω Σιλβανός ἀνακόπτω αὐτός ὁ ὁρμή , ἀνήρ στρατηγικός καί ἀγαθός ὁ πολέμιος . διαβολή δέ κατά αὐτός πιστεύω ὁ βασιλεύς , ἔχω γάρ επικλινής ὁ ἀκοή πρός διαβολή , βυσσοδομεύω δεινός κατά ὁ ἀνήρ . ὁ γιγνώσκω ἐκεῖνος , πρός ἀποστασία ἀποκλίνω , καί σχῆμα Καῖσαρ ἑαυτοῦ περιτίθημι · οὐ ἐπί μακρός δέ ὁ ἀποστασία χράω . στέλλω γάρ Οὐρσικῖνος ἐκεῖ , καί χρῆμα ὁ ἐκεῖνος στρατιώτης τις ὑποφθείρω , διά ἐκεῖνος ἀναιρέω ὁ Σιλβανός καί ὁ ἀποστασία καταπαύω . ὁ μέντοι Κωνστάντιος ἀναζεύγνυμι ἀπό ὁ εἰσπεράω καί ἐπανέρχομαι πρός ὁ Βυζάντιον , ἐκ ὁ Πέρσης πρέσβυς περί ὁ Σίρμιον συναντάω , στέλλω παρά Σαπώρης , ἀπαιτέω ἀποδίδωμι Πέρσης ὁ Μεσοποταμία καί Ἀρμένιος , ἵνα οὗτος παύω Ῥωμαῖος μάχομαι · οὗτος γάρ ὁ χώρα ἀνέκαθεν ἐκ πρόγονος αὐτός διαφέρω · εἰμί δέ οὖον πείθω , δηλόω ὁ αὐτοκράτωρ ὑπό ὁ Ἄρης δικαστής ποιέω ὁ ὁ ὑπόθεσις ζήτησις . πρός οὗτος ἀντεπιστέλλω αὐτός ὁ Κωνστάντιος θαυμάζω εἰμί ἐπιλανθάνομαι ὅτι Πέρσης Μακεδών δουλεύω καί ὅτι Μακεδών Ῥωμαῖος ὑποτάσσω καί οἶς ἐκεῖνος δουλεύω ὑπήκοος Ῥωμαῖος γίγνομαι . οὗτος ὁ Σαπώρης παροξύνω πρός πόλεμος ἀφοράω . καί αὖθις εἰς πολιορκία καθίστημι Νίσιβις . ὡς δέ οὐδείς περαίνω κατά αὐτός , ἀφίστημι καί ἕτερος ἀποπειράομαι . ὡς δέ ἐκεῖνος ἀποκρούω , εἰς αμισαω καταντάω καί οὗτος κρατέω .