joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 18.2
Οἱ δ’ ἐμπαροινηθέντες τῶν ἑῴων ἀρχόντων καὶ αὖθις πεῖραν προσάγουσι , καὶ προσίασι τῷ τὰ κοινὰ διοικοῦντι τῷ πρωτοσυγκέλλῳ Λέοντι καὶ ἱκετεύειν δι’ ἐκείνου ἐπεχείρουν τὸν βασιλέα , μὴ μόνοι αὐτοὶ καταλειφθῆναι ἀγέραστοι , πάντων τοῦ φιλοτίμου καταπολαυσάντων τοῦ αὐτοκράτορος , καὶ ταῦτα τῶν ἄλλων εὐπαθούντων αὐτοὶ καὶ παρ’ ἀσπίδα ἱστάμενοι καὶ προπολεμοῦντες τῆς Ῥωμαίων ἀρχῆς . ὁ δὲ οὐδὲν ἧττον τοῦ Βασιλέως ἀδέξιος ὢν μεταχειρίσασθαι λυπουμένους ἄνδρας καὶ καταστεῖλαι τὸ ἐκ τῆς λύπης αὐτοῖς γενόμενον οἴδημα , οὐ μόνον οὐκ ἐλέανε λόγοις τῶν ἀνδρῶν τὴν τραχύτητα , ἀλλὰ καὶ μᾶλλον αὐτοὺς ἐξετράχυνεν , ἐκφαυλίσας ἕκαστον καὶ ἀτίμως πάντας ἀποπεμψάμενος . οὕτως οὑν καὶ τῆς δευτέρας πειραθέντες πείρας οὐκέτι μέλλειν ἔκριναν , ἀλλ’ ἕκαστος τὸν πλησίον παρακροτήσαντες ἔσπευδον εἰς προῦπτον ἐκφῆναι τὸ μελετώμενον . ἔδοξεν αὐτοῖς καὶ τὸν Βρυέννιον σχεῖν συνίστορα καὶ συλλήπτορα τοῦ ἐπιχειρήματος , ὄντα τε τῶν ἐπιφανῶν καὶ στρατηγοῦντα τῶν ἐκ Μακεδονίας δυνάμεων καὶ τὴν τῆς Καππαδοκίας περιεζωσμένον ἀρχήν , λύπης τ’ αἰτίας κἀκεῖνον ἐσχηκότα κατὰ τοῦ αὐτοκράτορος . ὡς δ’ οὖν κάκεῖνον ἕτοιμον εὗρον πρὸς τὸ σφέτερον βούλευμα , ἐζήτουν τὸν ἐξ αὐτῶν βασιλεύσοντα , καὶ πᾶσιν ὁ Κομνηνὸς ἁπάντων προυκέκριτο . ἐπεὶ δὲ ταῦτα συνέθεντο , ἐπ’ οἴκου ξύμπαντες ἀνεχώρησαν , τῷ βασιλεῖ προσειπόντες τὰ ἐξιτήρια . ἀπῄει δὲ καὶ ὁ Βρυέννιος μετὰ τῶν ὑπ’ αὐτὸν ταγμάτων , καὶ ἐν τῷ θέματι τῶν Ἀνατολικῶν γεγονὼς τὴν τῶν στρατιωτικῶν ὀψωνίων διανομὴν ἐκεῖ διετίθετο · συνῆν γὰρ αὐτῷ καὶ ὁ πατρίκιος Ἰωάννης ὁ Ὀψαρᾶς χρυσίον ἐπιφερόμενος . ἤδη δὲ τῆς διανομῆς ἠργμένης ὁ Βρυέννιος προσετίθει τοῖς στρατιώταις τὰ σιτηρέσια καὶ ηὔξει τὸ ἑκάστῳ νενεμημένον ποσόν . ὁ δὲ τοῦ χρυσοῦ ταμίας ὁ εἰρημένος ἀνὴρ μὴ τοῦτο ἔλεγεν ἐντετάλθαι οἶ πρὸς τοῦ αὐτοκράτορος . καὶ ὁ Βρυέννιος σιωπᾶν αὐτῷ καὶ ποιεῖν τὸ ἐπιτασσόμενον ἐνεκελεύετο ἐνεκελεύετο ἰταμώτερον . ὡς δ’ ἔτι ὁ Ὀψαρᾶς οὐκ ἐπείθετο , ἀλλὰ καὶ θρασύτερον ἐκείνῳ ἀντέλεγεν , ὁ Βρυέννιος θυμῷ ληφθεὶς ἀνέθορέ τε τῆς καθέδρας καὶ τῶν τριχῶν τῆς τε ὑπήνης λαβόμενος τοῦ ἀνδρὸς προσαράσσει τῇ γῇ καὶ περιβάλλει δεσμοῖς . ἐγγὺς δέ που στρατοπεδεύων ὁ τῶν Πισιδῶν καὶ Λυκαόνων στρατάρχης καὶ τὰ περὶ τοῦ Ὀψαρᾶ μαθών , καὶ τυραννίδος ταῦτα κρίνας ἀρχήν , ἀθρόον ἔπεισι μετὰ τῶν ὑπ’ αὐτὸν ταγμάτων τῇ τοῦ Βρυεννίου σκηνῇ . καὶ δεσμεῖ μὲν ἐκεῖνον , λύει δὲ τὸν Ὀψαρᾶν τῶν δεσμῶν καὶ αὐτῷ τὸν Βρυέννιον παραδίδωσιν · ὁ δὲ αὐτίκα τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐκκόπτει ἐκείνου , καὶ οὕτω τὸν ἄνδρα τῷ βασιλεῖ ἐξαπέστειλεν , ἐπιστείλας αὐτῶ καὶ ὅσα τετόλμηκε . καὶ ταῦτα μὲν συνεκύρησεν οὑτωσί · ὁ δέ γε Κομνηνὸς καὶ οἶ ἐκείνῳ συνομοσάμενοι συνελθόντες ἔργου ἥπτοντο , τῶν στρατιωτικῶν καταλόγων ἄλλοθεν ἄλλου προσρυϊσκομένων αὐτῷ . ἢν μὲν γὰρ τῷ στρατιωτικῷ παντὶ ἔφεσις στρατιώτην τὴν βασίλειον ἀρχὴν περιζώσασθαι . ἤχθετο γὰρ ὑπὸ τοῦ πολιτικοῦ μέρους ἀρχόμενον , ἀλλ’ οὐκ ἐθάρρει τὸν πόθον εἰς προῦπτον ἐξενεγκεῖν , ἔκρυπτε δὲ τὸν ἔρωτα καὶ ὤδινε τὸν περὶ τούτου σκοπόν . ἐπεὶ δὲ τὸν Κομνηνόν τυραννίδι ἐπιχειρήσαντα μεμαθήκεσαν , καὶ αὐτὸν μὲν κορυφαῖον εἶναι τοῦ δράματος , τὰ δὲ κράτιστα τῶν γενῶν τῆς ἐπιχειρήσεως αὐτῷ συλλαμβάνεσθαι , τοῦτ’ εἶναι τὸ ὑπ’ αὐτῶν μελετώμενον δόξαντες , ἁρπάζουσι τὸν καιρόν , καὶ ἕκαστος τὸν πέλας προφθάσαι ἠπείγετο . ἐντεῦθεν τῷ Κομνηνῷ βαρεῖα συνέστηκε δύναμις · στείλας οὖν κατὰ ξύμπασαν τὴν ἑῴαν τοὺς φόρους ἐπράττετο , ἀποδεκτῆρας τούτων τάξας καὶ τῶν προσαγομένων ἀπογραφεῖς . εἶτα ἄρας ἀπῄει πρὸς Νικαίαν ἤδη βασιλεὺς πρὸς πάντων τῶν σὺν αὐτῷ στρατευομένων ἀναρρηθείς , ταύτης ἐγκρατὴς γενέσθαι βουλόμενος , ἴν’ ἔχοι τὴν πόλιν ὁρμητήριον ἡ κρησφύγετον , ὁποτέρως ἂν ῥέψῃ τὰ τῆς τύχης αὐτῷ , καὶ τὴν μὲν λαμβάνει , αὐτὸς δὲ φρουρὰν ἀρκοῦσαν ἐγκαταστήσας αὐτῇ πρὸ δώδεκα σταδίων ταύτης στρατοπεδεύεται . καὶ ὁ βασιλεὺς δὲ Μιχαὴλ τὰς δυτικὰς ἀγείρας δυνάμεις , καὶ εἴ τινές που τῶν ἑῴων περιελείφθησαν , μὴ συναπαχθεῖσαι τῷ Κομνηνῷ , ἐφιστᾷ τούτοις στρατηγὸν τὸν δομέστικον τῆς Ἀνατολῆς ἐκτομίαν Θεόδωρον , τὸν τῆς βασιλίσσης Θεοδώρας θεράποντα , συζεύξας αὐτῷ συνάρχοντα καὶ τὸν μάγιστρον Ἀαρών , σύγγονον ὄντα τῆς συνοικούσης τῷ Κομνηνῷ . οἳ τοῖς ἐναντίοις ἀντιστρατοπεδευσάμενοι συγκροτοῦσι καὶ πόλεμον κατά τινα τόπον , ᾅδην τοῖς ἐγχωρίοις καλούμενον , καὶ τὸ μὲν εὐώνυμον κέρας τῶν βασιλικῶν ἥττησε τὸ δεξιὸν κέρας τὸ περὶ τὸν Κομνηνόν , καὶ τὸν ἐφεστηκότα τούτῳ Ῥωμανὸν τὸν Σκληρὸν συνέσχε ζῶντα . τὸ δέ γε τῶν ἐναντίων εὐώνυμον , οὗ κατῆρχεν ὁ Κεκαυμένος , τὸ δεξιὸν ἐτρέψατο τῶν βασιλικῶν , καὶ εἰς αὐτὸ τὸ στρατόπεδον εἰσῆλθεν αὐτῶν καὶ τὰς σκηνὰς διέρρηξε καὶ ἔρριψε κατὰ γῆς . τοῦτο τοῖς περὶ τὸν Κομνηνὸν θάρσος ὡς μάλιστα ἐνεποίησε , τοῖς δ’ ἀντιπολεμοῦσι κατέβαλε τὰ φρονήματα καὶ φεύγειν ἀνέπεισε . γίνεται τοίνυν τῶν βασιλικῶν φόνος πολύς , οὐ κοινῶν μόνον στρατιωτῶν , ἀλλὰ καὶ στραταρχῶν , καὶ πλείους δὲ ἐζωγρήθησαν . καὶ ἡ νίκη ἀναφανδὸν τῷ Κομνηνῷ ἐπεμειδία .
Lemmas: ὁ δέ ἐμπαροινέω ὁ ἑῷος ἄρχω καί αὖθις πείρω προσάγω , καί πρόσειμι ὁ ὁ κοινός διοικέω ὁ πρωτοσύγκελλος Λέων καί ἱκετεύω διά ἐκεῖνος ἐπιχειρέω ὁ βασιλεύς , μή μόνος αὐτός καταλείπω ἀγέραστος , πᾶς ὁ φιλότιμος καταπολαύω ὁ αὐτοκράτωρ , καί οὗτος ὁ ἄλλος εὐπαθέω αὐτός καί παρά ἀσπίς ἵστημι καί προπολεμέω ὁ Ῥωμαῖος ἀρχή . ὁ δέ οὐδείς κακός ὁ Βασιλίς ἀδέξιος εἰμί μεταχειρίζω λυπέω ἀνήρ καί καταστέλλω ὁ ἐκ ὁ λύπη αὐτός γίγνομαι οἴδημα , οὖον μόνος οὐ λεαίνω λόγος ὁ ἀνήρ ὁ τραχύτης , ἀλλά καί μᾶλλον αὐτός ἐκτραχύνω , ἐκφαυλίζω ἕκαστος καί ἄτιμος πᾶς ἀποπέμπω . οὕτως ἐν καί ὁ δύο πειράω πείρω οὐκέτι μέλλω κρίνω , ἀλλά ἕκαστος ὁ πλησίος παρακροτέω σπεύδω εἰς πρόοπτος ἐκφαίνω ὁ μελετάω . δοκέω αὐτός καί ὁ Βρυέννιος ἔχω συνίστωρ καί συλλήπτωρ ὁ ἐπιχείρημα , εἰμί τε ὁ ἐπιφανής καί στρατηγός ὁ ἐκ Μακεδονία δύναμις καί ὁ ὁ Καππαδοκία περιζώννυμι ἀρχή , λύπη τε αἴτιος ἐκεῖνος ἔχω κατά ὁ αὐτοκράτωρ . ὡς δέ οὖν ἐκεῖνος ἑτοῖμος εὑρίσκω πρός ὁ σφέτερος βούλευμα , ζητέω ὁ ἐκ αὐτός βασιλεύω , καί πᾶς ὁ Κομνηνός ἅπας προκρίνω . ἐπεί δέ οὗτος συντίθημι , ἐπί οἶκος σύμπας ἀναχωρέω , ὁ βασιλεύς προσλέγω ὁ εξιτήριο . ἄπειμι δέ καί ὁ Βρυέννιος μετά ὁ ὑπό αὐτός τάγμα , καί ἐν ὁ θέμα ὁ Ἀνατολικός γίγνομαι ὁ ὁ στρατιωτικός ὀψώνιον διανομή ἐκεῖ διατίθημι · σύνειμι γάρ αὐτός καί ὁ πατρίκιος Ἰωάννης ὁ ὀψαρᾶς χρυσίον ἐπιφέρω . ἤδη δέ ὁ διανομεύς ἄρχω ὁ Βρυέννιος προστίθημι ὁ στρατιώτης ὁ σιτηρέσιον καί εὔχομαι ὁ ἕκαστος νέμω ποσός . ὁ δέ ὁ χρυσός τάμιας ὁ εἴρω ἀνήρ μή οὗτος λέγω ἐντέλλω οἶς πρός ὁ αὐτοκράτωρ . καί ὁ Βρυέννιος σιωπάω αὐτός καί ποιέω ὁ ἐπιτάσσω ἐγκελεύω ἐγκελεύω ἰταμός . ὡς δέ ἔτι ὁ ὀψαρᾶς οὐ πείθω , ἀλλά καί θρασύς ἐκεῖνος ἀντιλέγω , ὁ Βρυέννιος θυμός λαμβάνω ἀναθρῴσκω τε ὁ καθέδρα καί ὁ θρίξ ὁ τε ὑπήνη λαμβάνω ὁ ἀνήρ προσαράσσω ὁ γῆ καί περιβάλλω δεσμός . ἐγγύς δέ ποῦ στρατοπεδεύω ὁ ὁ Πισίδης καί Λυκάων στρατάρχης καί ὁ περί ὁ ὀψαρᾶς μανθάνω , καί τυραννίς οὗτος κρίνω ἀρχή , ἀθρόος ἔπειμι μετά ὁ ὑπό αὐτός τάγμα ὁ ὁ Βρυεννίου σκηνή . καί δεσμέω μέν ἐκεῖνος , λύω δέ ὁ ὀψαρᾶς ὁ δεσμός καί αὐτός ὁ Βρυέννιος παραδίδωμι · ὁ δέ αὐτίκα ὁ ὀφθαλμός ἐκκόπτω ἐκεῖνος , καί οὗτος ὁ ἀνήρ ὁ βασιλεύς ἐξαποστέλλω , ἐπιστέλλω αὐτός καί ὅσος τολμάω . καί οὗτος μέν συγκυρέω οὕτως · ὁ δέ γε Κομνηνός καί οἶς ἐκεῖνος συνόμνυμι συνέρχομαι ἔργον ἅπτω , ὁ στρατιωτικός κατάλογος ἄλλοθεν ἄλλος προσρυϊσκομένων αὐτός . εἄν μέν γάρ ὁ στρατιωτικός πᾶς ἔφεσις στρατιώτης ὁ βασίλειος ἀρχή περιζώννυμι . ἔχθω γάρ ὑπό ὁ πολιτικός μέρος ἄρχω , ἀλλά οὐ θαρσέω ὁ πόθος εἰς πρόοπτος ἐκφέρω , κρύπτω δέ ὁ Ἔρως καί ὠδίνω ὁ περί οὗτος σκοπός . ἐπεί δέ ὁ Κομνηνός τυραννίς ἐπιχειρέω μανθάνω , καί αὐτός μέν κορυφαῖος εἰμί ὁ δρᾶμα , ὁ δέ ἀγαθός ὁ γένος ὁ ἐπιχείρησις αὐτός συλλαμβάνω , οὗτος εἰμί ὁ ὑπό αὐτός μελετάω δόξα , ἁρπάζω ὁ καιρός , καί ἕκαστος ὁ πέλας προφθάνω ἐπείγω . ἐντεῦθεν ὁ Κομνηνός βαρύς συνίστημι δύναμις · στέλλω οὖν κατά σύμπας ὁ ἑῷος ὁ φόρος πράσσω , ἀποδεκτήρ οὗτος τάσσω καί ὁ προσάγω ἀπογραφεύς . εἶτα ἀείρω ἄπειμι πρός νικαῖος ἤδη βασιλεύς πρός πᾶς ὁ σύν αὐτός στρατεύω ἀναιρέω , οὗτος ἐγκρατής γίγνομαι βούλομαι , ἵνα ἔχω ὁ πόλις ὁρμητήριον ὁ κρησφύγετον , ὁπότερος εἄν ῥέπω ὁ ὁ τυγχάνω αὐτός , καί ὁ μέν λαμβάνω , αὐτός δέ φρουρά ἀρκέω ἐγκαθίστημι αὐτός πρό δώδεκα στάδιος οὗτος στρατοπεδεύω . καί ὁ βασιλεύς δέ Μιχαήλ ὁ δυτικός ἀγείρω δύναμις , καί εἰμί τις ποῦ ὁ ἑῷος περιλείπομαι , μή συναπαχθεισος ὁ Κομνηνός , ἐφίστημι οὗτος στρατηγός ὁ δομέστικος ὁ Ἀνατολή ἐκτομίας Θεόδωρος , ὁ ὁ βασίλισσα Θεοδώρα θεράπων , συζεύγνυμι αὐτός συνάρχω καί ὁ μάγιστρος Ἀαρών , σύγγονος εἰμί ὁ συνοικέω ὁ Κομνηνός . ἕ ὁ ἐναντίος ἀντιστρατοπεδεύω συγκροτέω καί πόλεμος κατά τις τόπος , ᾍδης ὁ ἐγχώριος καλέω , καί ὁ μέν εὐώνυμος κέρας ὁ βασιλικός ἡττάω ὁ δεξιός κέρας ὁ περί ὁ Κομνηνός , καί ὁ ἐφίστημι οὗτος Ῥωμανός ὁ σκληρός συνέχω ζῶ . ὁ δέ γε ὁ ἐναντίος εὐώνυμος , ὅς κατάρχω ὁ Κεκαυμένος , ὁ δεξιός τρέπω ὁ βασιλικός , καί εἰς αὐτός ὁ στρατόπεδον εἰσέρχομαι αὐτός καί ὁ σκηνή διαρρήγνυμι καί ῥίπτω κατά γῆ . οὗτος ὁ περί ὁ Κομνηνός θάρσος ὡς μάλιστα ἐμποιέω , ὁ δέ ἀντιπολεμέω καταβάλλω ὁ φρόνημα καί φεύγω ἀναπείθω . γίγνομαι τοίνυν ὁ βασιλικός φόνος πολύς , οὖον κοινός μόνος στρατιώτης , ἀλλά καί στρατάρχης , καί πλείων δέ ζωγρέω . καί ὁ νίκη ἀναφανδά ὁ Κομνηνός ἐπιμειδιάω .