joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 10.4
Κατελύθη μὲν οὖν ὁ πειρατικὸς πόλεμος καὶ τὰ πανταχοῦ τῆς θαλάσσης ἐξῃρέθη λῃστήρια οὐκ ἐν πλείονι χρόνῳ μηνῶν τριῶν τούτων δὲ εἰς Ῥώμην ἀπαγγελθέντων γράφει νόμον εἰς τῶν δημάρχων ὁ Μάλλιος , παραλαβόντα Πομπήιον πᾶσαν τὴν χώραν ὅσης ὁ Λεύκολλος ἦρχε , προσλαβόντα δὲ καὶ Βιθυνίαν , πολεμεῖν Μιθριδάτῃ καὶ Τιγράνῃ τοῖς βασιλεῦσιν , ἔχοντα καὶ τὴν ναυτικὴν δύναμιν καἰ τὸ κράτος τῆς θαλάσσης , ὡς ἤδη τοῦτο εἰλήφει · τοῦτο δὲ ἦν ἐφ’ ἑνὶ συλλήβδην γενέσθαι τὴν Ῥωμαίων ἡγεμονίαν . τὸ μὲν οὖν ψήφισμα ἐκυρώθη φοβηθέντων τὸν δῆμον τῶν ἀριστοκρατικῶν καὶ σιωπησάντων , Πομπήιος δὲ δεξάμενος τὰ γράμματα λέγεται τὰς ὀφρῦς συναγαγεῖν καὶ τὸν μηρὸν πατάξαι ὡς δυσχεραίνων καὶ βαρυνόμενος τὴν ἀρχήν . τὴν δ’ εἰρωνείαν οὐδ’ οἶ πάνυ συνήθεις αὐτῷ ῥᾷον ἤνεγκαν . τέως δὲ τὴν μεταξὺ Φοινίκης καὶ Βοσπόρου θάλασσαν ἐπὶ φρουρᾷ τῷ στόλῳ διαλαβὼν αὐτὸς ἐβάδιζεν ἐπὶ Μιθριδάτην . ἐκείνου δ᾿ ἐκλιπόντος ὅρος δύσμαχον ὡς ἄνυδρον , ἐν ᾧ ἐστρατοπεδεύετο , ὁ Πομπήιος κατέσχεν αὐτό , καὶ τῇ φύσει τῶν βλαστανόντων καὶ ταῖς συγκλινίαις τῶν τόπων τεκμαιρόμενος ἔχειν πηγὰς τὸ χωρίον , ὀρύσσειν ἐκέλευσε φρέατα . καὶ ταχὺ μεστὸν ἦν ὕδατος τὸ στρατόπεδον . ἔπειτα περιστρατοπεδεύσας ἀπετείχιζεν αὐτόν . ὁ δὲ πέντε καὶ τεσσαράκοντα πολιορκηθεὶς ἡμέρας ἔλαθεν ἀποδρὰς μετὰ τῆς ἐρρωμενεστέρας δυνάμεως , ἀποκτείνας τοὺς ἀχρήστους καὶ τοὺς νοσοῦντας . καταλαβὼν δὲ αὐτὸν περὶ τὸν Εὐφράτην ὁ Πομπήιος , ἔνα μὴ φθάσῃ περάσας τὸν ποταμόν , ἐκ μέσων νυκτῶν ἐπῆγε τὴν στρατιάν . ἢν οὑν ἀνάγκη ὑπὲρ τοῦ χάρακος μάχεσθαι . σελήνη δ ἦν καταφερομένη , ὃ τοὺς βασιλικοὺς ἔσφηλεν · εἶχον μὲν γὰρ κατὰ νώτου τὴν σελήνην Ῥωμαῖοι , ἤδη δὲ περὶ δύσιν οὔσης αἱ σκιαὶ τόν σωμάτων πρόσθεν προιοῦσαι πολὺ δόκησιν παρεῖχον τοῖς πολεμίοις ἐγγίζειν τοὺς ‘Pωμαίους αὐτοῖς , καὶ τοὺς ὑσσοὺς ἀφέντες ἐφίκοντο οὐδενός · ὃ συνιδόντες Ῥωμαῖοι μετὰ κραυγῆς ἐπέδραμον καὶ φεύγοντας ἔκτεινον , ὡς πολὺ πλείους μυρίων ἀποθανεῖν . αὐτὸς δὲ Μιθριδάτης μετὰ πλειόνων διέφυγε . Πομπήιος δὲ εἰς Ἀρμενίαν ἐνέβαλε , τοῦ νέου Τιγράνου καλοῦντος αὐτόν ἤδη γὰρ ἀφειστήκει τοῦ πατρός . ὁ δὲ βασιλεὺς Τιγράνης ὑπὸ Λευκόλλου συντετριμμένος , ἥμερον δὲ πυνθανόμενος τὸν Πομπήιον , ἑαυτόν τε παρέδωκε καὶ φρουρὰν ἐδέξατο περὶ τὰ βασίλεια . προσιὼν δὲ τῷ Πομπηίῳ τήν τε κίταριν ἀφεῖλε τῆς κεφαλῆς καὶ ὥρμησε πρὸ ποδῶν αὐτὴν ἐκείνου θεῖναι καἰ καταβαλεῖν ἑαυτόν . ἀλλ’ ὁ Πομπήιος τῆς δεξιὰς αὐτοῦ λαβόμενος προσηγάγετο καὶ πλησίον ἱδρύσατο , τὸν δ᾿ ἐκείνου υἱὸν ἐπὶ θάτερα , καὶ εἷπε τῶν μὲν ἄλλων δεῖν αἰτιᾶσθαι Λεύκολλον , ὑπ’ ἐκείνου γὰρ ἀφῃρῆσθαι Συρίαν , Φοινίκην , Κιλικίαν , Γαλατίαν , Σωφηνήν , ἃ δὲ ἄχρις αὐτοῦ διατετήρηται ἕξειν , Σωφηνῆς δὲ βασιλεύσειν τὸν υἱόν ἐπὶ τούτοις ὁ μὲν Τιγράνης ἠγάπησεν , ὁ δὲ υἱὸς ἐδυσφόρει , καὶ κληθεὶς ἐπὶ δεῖπνον οὐκ ἔφη Πομπηίου δεῖσθαι τοιαῦτα τιμῶντος · καὶ γὰρ αὐτὸς ἄλλον εὑρήσειν Ῥωμαιον . ἐκ τούτου δεθεὶς εἰς τὸν θρίαμβον ἐφυλάττετο . Kαταλιπὼν δὲ Πομπήιος φρουρὸν Ἀρμενίας Ἀφράνιον ἴον αὐτὸς διὰ τῶν περιοικούντων τὸν Καύκασον ἐθνῶν ἐπὶ Μιθριδάτην ἑ βάδιζε . μέγιστα δὲ αὐτῶν εἰσιν ἔθνη Ἀλβανοί τε καὶ Ἴβηρες , οἶ μὲν ἐπὶ τὰ Μεσχικὰ ὅρη καὶ τὸν Πόντον καθήκοντες , Ἀλβανοὶ δ᾿ ἐπὶ τὴν ἴω καὶ τὴν Κασπίαν θάλασσαν . οὗτοι πρῶτον μὲν αἰτήσαντι Πομπηίῳ δίοδον ἔδοσαν , εἶτα γενόμενοι τετρακισμυρίων οὐκ ἐλάττους προσέβαλον αὐτῷ , καὶ τραπέντες ἐφθάρησαν παμπληθεῖς . τῷ δὲ βασιλεῖ αὐτῶν πέμψαντι πρέσβεις σπεισάμενος ἀπῄει ἐπὶ τοὺς Ἴβηρας μαχιμωτέρους ὄντας τῶν Ἀλβανῶν καὶ μήτε Μήδοις μήτε Πέρσαις ὑπεῖξαντας , διαφυγόντας δὲ καὶ τὴν Μακεδόνων δυναστείαν , Ἀλεξάνδρου ταχέως ἐκ τῆς Ὑρκανίας ἀπάραντος . ἀλλὰ καὶ τούτους μεγάλῃ μάχῃ τρεψάμενος πολλοὺς ἀνεῖλε καὶ πλείους ἐζώγρησεν . ἐντεῦθεν εἰς τὴν Κόλχων ἐνέβαλεν . αὖθις δὲ Ἀλβανῶν ἀποστάντων ἤλαυνεν ἐπ’ αὐτοὺς δι’ ἀνύδρου καὶ ἀργαλέας ὁδοῦ , ὕδωρ ἐν ἀσκοῖς πολλοῖς ἐπικομιζόμενος . καὶ συμβαλὼν λῶν αὐτοῖς ὑπὸ τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ σφῶν βασιλέως στρατηγουμένοις ἐνίκησε · καὶ αὐτὸν ἐπελθόντα οἱ καὶ βαλόντα ἐκ χειρὸς διελάσας ἀπέκτεινεν . ὅτε καὶ Ἀμαζόνες λέγονται συμμαχῆσαι τοῖς Ἀλβανοῖς . μετὰ γὰρ τὴν μάχην σκυλευομένων τῶν νεκρῶν , πέλταις Ἀμαζονικαῖς οἱ Ῥωμαῖοι καὶ κοθόρνοις ἐνέτυχον , σῶμα δὲ γυναικεῖον οὐδὲν εὑρέθη . νέμονται δὲ αὗται τὰ καθήκοντα πρὸς Ὑρκανίαν θάλασσαν τοῦ Καυκάσου . μέσον δὲ τῶν Ἀλβανῶν καὶ αὐτῶν οἰκοῦσι Γἐλλαι καὶ Λίγυες . οἶς ἔτους ἑκάστου περὶ τὸν Θερμώδοντα ποταμὸν εἰς ταὐτὸν φοιτῶσαι ὁμιλοῦσιν ἐπὶ δύο μῆνας · εἶτα καθ’ ἑαυτὰς ἀπαλλαγεῖσαι βιοῦσι · τεκοῦσαι δὲ τὰ μὲν ἄρρενα κομίσασαι περὶ τὴν τῶν πατέρων ἐκτίθενται γῆν , τὰ δέ γε θήλεα τρέφουσι . Τῶν δὲ τοῦ Μιθριδάτου παλλακῶν ἀναχθεισῶν
Lemmas: καταλύω μέν οὖν ὁ πειρατικός πόλεμος καί ὁ πανταχοῦ ὁ θάλασσα ἐξαιρέω λῃστήριον οὐ ἐν πλείων χρόνος μείς τρεῖς οὗτος δέ εἰς Ῥώμη ἀπαγγέλλω γράφω νόμος εἰς ὁ δήμαρχος ὁ Μάλλιος , παραλαμβάνω Πομπήιος πᾶς ὁ χώρα ὅσος ὁ Λεύκολλος ἄρχω , προσλαμβάνω δέ καί Βιθυνία , πολεμέω Μιθριδάτης καί Τιγράνης ὁ βασιλεύς , ἔχω καί ὁ ναυτικός δύναμις καίω ὁ κράτος ὁ θάλασσα , ὡς ἤδη οὗτος λαμβάνω · οὗτος δέ εἰμί ἐπί εἷς συλλήβδην γίγνομαι ὁ Ῥωμαῖος ἡγεμονία . ὁ μέν οὖν ψήφισμα κυρόω φοβέω ὁ δῆμος ὁ ἀριστοκρατικός καί σιωπάω , Πομπήιος δέ δέχομαι ὁ γράμμα λέγω ὁ ὀφρύς συνάγω καί ὁ μηρός πατάσσω ὡς δυσχεραίνω καί βαρύνω ὁ ἀρχή . ὁ δέ εἰρωνεία οὐδέ οἶς πάνυ συνήθης αὐτός ῥᾳδίως φέρω . τέως δέ ὁ μεταξύ Φοινίκη καί Βόσπορος θάλασσα ἐπί φρουρά ὁ στόλος διαλαμβάνω αὐτός βαδίζω ἐπί Μιθριδάτης . ἐκεῖνος δέ ἐκλείπω ὅρος δύσμαχος ὡς ἄνυδρος , ἐν ὅς στρατοπεδεύω , ὁ Πομπήιος κατέχω αὐτός , καί ὁ φύσις ὁ βλαστάνω καί ὁ συγκλινίαι ὁ τόπος τεκμαίρομαι ἔχω πηγή ὁ χωρίον , ὀρύσσω κελεύω φρέαρ . καί ταχύς μεστός εἰμί ὕδωρ ὁ στρατόπεδον . ἔπειτα περιστρατοπεδεύομαι ἀποτειχίζω αὐτός . ὁ δέ πέντε καί τεσσαράκοντα πολιορκέω ἡμέρα λανθάνω ἀποδιδράσκω μετά ὁ ἐρρωμένος δύναμις , ἀποκτείνω ὁ ἄχρηστος καί ὁ νοσέω . καταλαμβάνω δέ αὐτός περί ὁ Εὐφράτης ὁ Πομπήιος , νάω μή φθάνω πέρνημι ὁ ποταμός , ἐκ μέσος νύξ ἐπάγω ὁ στρατιά . εἄν ἐν ἀνάγκη ὑπέρ ὁ χάραξ μάχομαι . σελήνη δ εἰμί καταφέρω , ὅς ὁ βασιλικός σφάλλω · ἔχω μέν γάρ κατά νῶτον ὁ σελήνη Ῥωμαῖος , ἤδη δέ περί δύσις εἰμί ὁ σκιά ὁ σῶμα πρόσθεν πρόειμι πολύς δόκησις παρέχω ὁ πολέμιος ἐγγίζω ὁ ‘Pωμαίους αὐτός , καί ὁ ὑσσός ἀφίημι ἐφικνέομαι οὐδείς · ὅς συνοράω Ῥωμαῖος μετά κραυγή ἐπιτρέχω καί φεύγω ἐκτείνω , ὡς πολύς πλείων μυρίος ἀποθνῄσκω . αὐτός δέ Μιθριδάτης μετά πλείων διαφεύγω . Πομπήιος δέ εἰς Ἀρμένιος ἐμβάλλω , ὁ νέος Τιγράνης καλέω αὐτός ἤδη γάρ ἀφίστημι ὁ πατήρ . ὁ δέ βασιλεύς Τιγράνης ὑπό Λευκόλλος συντρίβω , ἥμερος δέ πυνθάνομαι ὁ Πομπήιος , ἑαυτοῦ τε παραδίδωμι καί φρουρά δέχομαι περί ὁ βασίλεια . προσέρχομαι δέ ὁ Πομπήιος ὁ τε κίταρις ἀφαιρέω ὁ κεφαλή καί ὁρμάω πρό πούς αὐτός ἐκεῖνος τίθημι καίω καταβάλλω ἑαυτοῦ . ἀλλά ὁ Πομπήιος ὁ δεξιά αὐτός λαμβάνω προσάγω καί πλησίος ἱδρύω , ὁ δέ ἐκεῖνος υἱός ἐπί ἕτερος , καί ἕπω ὁ μέν ἄλλος δήω αἰτιάομαι Λεύκολλος , ὑπό ἐκεῖνος γάρ ἀφαιρέω Συρία , Φοινίκη , Κιλικία , Γαλατία , Σωφηνή , ὁ δέ ἄχρι αὐτός διατηρέω ἔχω , Σωφηνή δέ βασιλεύω ὁ υἱός ἐπί οὗτος ὁ μέν Τιγράνης ἀγαπάω , ὁ δέ υἱός δυσφορέω , καί καλέω ἐπί δεῖπνον οὐ φημί Πομπήιος δήω τοιοῦτος τιμή · καί γάρ αὐτός ἄλλος εὑρίσκω Ῥωμαῖος . ἐκ οὗτος δέω1 εἰς ὁ θρίαμβος φυλάσσω . kαταλιπαω δέ Πομπήιος φρουρός Ἀρμένιος Ἀφράνιος ἴον αὐτός διά ὁ περιοικέω ὁ Καύκασος ἔθνος ἐπί Μιθριδάτης ὅς βαδίζω . μέγας δέ αὐτός εἰμί ἔθνος Ἀλβανός τε καί Ἴβηρ , οἶς μέν ἐπί ὁ Μεσχικὰ ὅρη καί ὁ Πόντος καθήκω , Ἀλβανός δέ ἐπί ὁ ἔρχομαι καί ὁ Κάσπιος θάλασσα . οὗτος πρῶτος μέν αἰτέω Πομπήιος δίοδος δίδωμι , εἶτα γίγνομαι τετρακισμύριοι οὐ μικρός προσβάλλω αὐτός , καί τρέπω φθείρω παμπληθής . ὁ δέ βασιλεύς αὐτός πέμπω πρέσβυς σπένδω ἄπειμι ἐπί ὁ Ἴβηρ μάχιμος εἰμί ὁ Ἀλβανός καί μήτε Μῆδος μήτε Πέρσης ὑπεξαίρω , διαφεύγω δέ καί ὁ Μακεδών δυναστεία , Ἀλέξανδρος ταχέως ἐκ ὁ Ὑρκανία ἀπαίρω . ἀλλά καί οὗτος μέγας μάχομαι τρέπω πολύς ἀναιρέω καί πλείων ζωγρέω . ἐντεῦθεν εἰς ὁ Κόλχος ἐμβάλλω . αὖθις δέ Ἀλβανός ἀφίστημι ἐλαύνω ἐπί αὐτός διά ἄνυδρος καί ἀργαλέος ὁδός , ὕδωρ ἐν ἀσκέω πολύς ἐπικομίζω . καί συμβάλλω λάω αὐτός ὑπό ὁ ἀδελφός ὁ σφεῖς βασιλεύς στρατηγέω νικάω · καί αὐτός ἐπέρχομαι ὁ καί βάλλω ἐκ χείρ διελαύνω ἀποκτείνω . ὅτε καί Ἀμαζών λέγω συμμαχέω ὁ Ἀλβανός . μετά γάρ ὁ μάχη σκυλεύω ὁ νεκρός , πέλτη ἀμαζονικός ὁ Ῥωμαῖος καί κόθορνος ἐντυγχάνω , σῶμα δέ γυναικεῖος οὐδείς εὑρίσκω . νέμω δέ οὗτος ὁ καθήκω πρός Ὑρκανία θάλασσα ὁ Καύκασος . μέσος δέ ὁ Ἀλβανός καί αὐτός οἰκέω Γἐλλαι καί Λίγυς . οἶς ἔτος ἕκαστος περί ὁ Θερμώδων ποταμός εἰς αὐτός φοιτάω ὁμιλέω ἐπί δύο μείς · εἶτα κατά ἑαυτοῦ ἀπαλλάσσω βιόω · τίκτω δέ ὁ μέν ἄρσην κομίζω περί ὁ ὁ πατήρ ἐκτίθημι γῆ , ὁ δέ γε θῆλυς τρέφω . ὁ δέ ὁ Μιθριδάτης παλλακή ἀνάγω