joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 4.2
βασιλεύσας ἐπ’ ἔτη ἑπτὰ ἐπὶ πέντε μησίν , ὁ δὲ μάγος τοῦ Καμβύσου θανόντος ἀδεῶς ἐβασίλευσεν , ἑαυτῷ τὸν τοῦ Κύρου Σμέρδην ἐπιγραφόμενος . καὶ πέμψας εἰς πᾶν ἔθνος ὧν ἦρχεν ἀτέλειαν πᾶσιν ἐπ᾿ ἔτη τρία ἐκήρυξεν . ἤδη δὲ μῆνας ἄρξας ἑπτὰ ὅστις ἦν ἐγνώσθη · ἐγνώσθη δ᾿ οὕτως . Ὀτάνης ἦν γένει καὶ πλούτῳ Περσῶν τοῖς πρώτοις ἐνάμιλλος . τούτου θυγατέρα Καμβύσης ἔσχεν , ἣ Φαιδυμίη ἐκέκλητο . ταύτῃ καὶ ὁ μάγος ἐκέχρητο ὥσπερ καὶ ταῖς λοιπαῖς ἃς εὗρεν εἰς τὰ βασίλεια . πέμψας οὖν ὁ πατὴρ ἠρώτα λάθρᾳ αὐτὴν εἰ τῷ τοῦ Κύρου Σμέρδῃ εἴθ᾿ ἑτέρῳ τινὶ συνευνάζοιτο . ἡ δὲ μήτ᾿ ἰδέσθαι τὸν Κύρου Σμέρδην ἀνταπεκρίνατο μήτ᾿ εἰδέναι ᾧτινι συγκοιτάζοιτο . ὁ δὲ καὶ πάλιν στέλλει παρ᾿ αὐτήν , κινδυνεύειν αὐτῇ ἐντελλόμενος , εἰ δεήσειεν , ἵνα πληρώσῃ πατρικὴν ἐντο - λήν , καὶ ὑποτιθείς , ὁπηνίκα συγκοιμῷτο τῷ βασιλεῖ καὶ ὑπνώττοντα αὐτὸν γνῷ , ψαῦσαι τῶν ὤτων αὐτοῦ , καὶ εἰ μὲν ἔχοντα ὦτα γνοίη , εἰδέναι ὡς τῷ Κύρου Σμέρδῃ συγγίνεται · εἰ δὲ μὴ ἔχοι , τὸν μάγον Σμέρδην αὐτὸν νομίζειν . πείθεται τῷ πατρὶ ἡ Φαιδυμίη , καὶ γνοῦσα τὸν αὐτῇ συγγινόμενον ὦτα μὴ ἔχοντα , ἐσήμηνε τῷ πατρί . οὐκ εἶχε δ᾿ ὦτα ὅτι ὁ Κῦρός ποτε ταῦτα δι᾿ ἁμάρτημά τι ἀπέτεμεν . ὁ δὲ Ὀτάνης Ἀσπαθίνῃ καὶ Γωβρύᾳ πρωτεύουσι τῶν Περσῶν καὶ αὐτῷ φιλουμένοις κοινοῦται δὴ τὸ ἀπόρρητον . οἱ δὲ καὶ πρῴην ἐν ὑποψίᾳ ὄντες τοῦ πράγματος εὐθὺς τοὺς λόγους ἐδέξαντο . ἔδοξεν οὖν αὐτοῖς καὶ ἑτέρους προσ - εταιρίσασθαι . καὶ Ὀτάνης μὲν ἐπάγεται Ἰνταφέρνην , Γωβρύας δὲ Μεγάβυζον , Ὑδάρνην δὲ Ἀσπαθίνης · καὶ Δαρείω δὲ τῷ Ὑστάσπου υἱῷ ἄρτι πρὸς Σοῦσα ἐκ Περσίδος ἐλθόντι τὸ ἀπόρρητον ἐκοινώσαντο . ὁ δὲ καὶ ἐδέξατο τὸν λόγον , καὶ πρὸς τὴν πρᾶξιν αὐτίκα ὁρμᾶν συνεβούλευεν , ἢ τῆς παρούσης ἡμέρας διακε - νῆς παρερχομένης αὐτὸς ἔλεγε γενέσθαι τῷ μάγῳ μηνυτὴς τῆς ἐπιβουλῆς . ἐπείσθησαν τῇ συμβουλῇ τοῦ Δαρείου καὶ οἶ λοιποί , καὶ τοῦ ἔργου εἴχοντο . Συνέβη δέ τι καὶ ἕτερον ὃ ἐπισπεῦσαι αὐτοὺς ἠρέθισε τὴν ἐγχείρησιν . εἰδότες γὰρ οἱ μάγοι ὅτι Πρηξάσπης ἐχειρούργησε τοῦ Σμέρδου τὸν φόνον τοῦ Κύρου παιδός , καὶ ὅτι διὰ τοῦτο καὶ ἐν αἰτία τοῖς Πέρσαις ἐστίν , προσκαλεσάμενοι αὐτὸν φίλον τε ἐποιοῦντο καὶ ὅρκοις προκατελάμβανον καὶ λαμπραῖς ὑποσχέσεσι μή τινι αὐτῶν ἐκφῆναι τὸ σόφισμα . καταθεμένου δ’ ἐκείνου ποιήσειν ταῦτα , προσεπῆγον συγκαλέσειν τὸ πλῆθος ὑπὸ τὸ τεῖχος τῶν βασιλείων , αὐτὸν δ’ ἐπὶ πύργον ἀναβάντα εἰς ἐπήκοον ἅπασιν ἐκβοῆσαι ὡς ὑπὸ Σμέρδου τοῦ Κύρου υἱέος , οὐχ ὑφ’ ἑτέρου δὲ βασιλεύονται · φείσασθαι γὰρ αὐτοῦ , καὶ μὴ κτεῖναι αὐτὸν ὡς ὁ Καμβύσης αὐτῷ ἐνετείλατο . συνθεμένου δὲ καὶ ταῦτα ποιήσειν , συνῆκτο μὲν τὸ πλῆθος , Πρηξάσπης δὲ ἐπὶ τὸν πύργον ἀνῄει , καὶ ἔλεξεν ὅσα τοῖς Πέρσαις ἀγαθὰ παρὰ Κύρου γεγόνασι , προσετίθει δὲ ὡς τὸν ἐκείνου παῖδα τὸν Σμέρδην αὐτὸς ἀνέλοι , τοῦ Καμβύσου βιάσαντος . τοὺς μάγους δὲ τὴν βασιλείαν ἔχειν ἐπληροφόρει , καὶ ἐπηρᾶτο Πέρσαις , εἰ μὴ αὐτοὺς τίσαιντο . ταῦτα εἰπὼν ἑαυτὸν κατεκρήμνισε καὶ ἀπέθανεν . Οἱ δὲ ἑπτὰ ἄνδρες ἐν τῇ ὁδῷ τὰ κατὰ τόν Πρηξάσπην μαθόντες ὥρμησαν εὐθὺς ἐπὶ τὰ βασίλεια καὶ εἰσῄεσαν , παρὰ τῶν φυλάκων μὴ κωλυόμενοι · ᾐδοῦντο γὰρ τὴν ὑπεροχὴν τῶν ἀνδρῶν . παρελθόντες δ’ εἰς τὴν αὐλὴν ἐνέτυχον τοῖς ἀγγελιαφόροις εὐνούχοις , οἱ σφὰς ἠρώτων ὅτου χρῄζοντες ἥκοιεν , ἐκώλυόν τε προσωτέρω ἰέναι . οἱ δὲ τοὺς μὲν ἐκεῖ διεχειρίσαντο , αὐτοὶ δὲ δρομαίως εἰσῄεσαν . οἱ μάγοι δ’ ὄντες ἐντός , καὶ τῶν εὐνούχων γνόντες τὸν θόρυβον , ἐτράποντο πρὸς ἀλκήν , καὶ ὁ μὲν τὴν αἰχμήν , ὁ δὲ τὸ τόξον μετεχειρίσαντο . καὶ θάτερος μὲν τῇ αἰχμῇ Ἀσπαθίνην παίει κατὰ μηρόν , τὸν δ’ Ἰνταφέρνην κατ’ ὄψιν , ὅθεν ἐκεῖνος ἐβλάβη τὸν ὀφθαλμόν · τὰ τόξα δ’ ἢν ἄπρακτα χερσὶν ἐγγύθεν αὐτοῖς χρωμένοις . καὶ ὁ ταῦτα κατέχων εἰσέδυ πρὸς θάλαμον , συνεισπίπτουσι δ’ αὐτῷ Δαρεῖός τε καὶ Γωβρύας . καὶ ὁ μὲν συνεπλάκη τῷ μάγῳ , Δαρεῖος δὲ ἀπορῶν διὰ σκότος καὶ δεδιὼς μὴ τὸν ἑταῖρον πλήξῃ , ἔστατο ἄπρακτος . Γωβρύας δὲ ἤρετο ὅτου χάριν ἀργὸς ἕσταται · ὁ δ’ εἶπε τὸ αἴτιον . καὶ ὅς ὠθεῖτό ξίφος καὶ δι’ ἀμφοῖν ” ἔφησε . καὶ ὁ Δαρεῖος ὦσε τὸ ἐγχειρίδιον , καὶ τοῦ μάγου ἐπέτυχε κτείναντες οὖν καὶ τὸν ἕτερον οἱ λοιποὶ ἔτεμον τὰς κεφαλὰς καὶ ἀμφοῖν , καὶ τοὺς μὲν δύο τοὺς τραυματίας αὐτῶν διά τε τὰ τραύματα καὶ τὴν τῆς ἀκροπόλεως φυλακὴν κατέλιπον ἐν αὐτῇ , οἱ λοιποὶ δὲ τὰς κεφαλὰς ἐπιφερόμενοι τῶν μάγων ἐξέθεον καὶ Πέρσαις ταύτας ἐδείκνυον καὶ ἐξηγοῦντο τὸ γεγονός . οἱ δὲ τὴν ἀπάτην μαθόντες ἔκτεινον ᾧ ἄν τῶν μάγων ἐνέτυχον .
Lemmas: βασιλεύω ἐπί ἔτος ἑπτά ἐπί πέντε μείς , ὁ δέ μάγος ὁ Καμβύσης θνῄσκω ἀδεῶς βασιλεύω , ἑαυτοῦ ὁ ὁ Κῦρος Σμέρδη ἐπιγράφω . καί πέμπω εἰς πᾶς ἔθνος ὅς ἄρχω ἀτέλεια πᾶς ἐπί ἔτος τρεῖς κηρύσσω . ἤδη δέ μείς ἄρχω ἑπτά ὅστις εἰμί γιγνώσκω · γιγνώσκω δέ οὕτως . Ὀτάνης εἰμί γένος καί πλοῦτος Πέρσης ὁ πρῶτος ἐνάμιλλος . οὗτος θυγάτηρ Καμβύσης ἔχω , ὅς φαιδυεις καλέω . οὗτος καί ὁ μάγος χράομαι ὥσπερ καί ὁ λοιπός ὅς εὑρίσκω εἰς ὁ βασίλεια . πέμπω οὖν ὁ πατήρ ἐρωτάω λάθρῃ αὐτός εἰμί ὁ ὁ Κῦρος Σμέρδη ἔτι ἕτερος τις συνευνάζω . ὁ δέ μήτε ὁράω ὁ Κῦρος Σμέρδη ἀνταποκρίνομαι μήτε οἶδα ὅστις συγκοιτάζω . ὁ δέ καί πάλιν στέλλω παρά αὐτός , κινδυνεύω αὐτός ἐντέλλω , εἰμί δήω , ἵνα πληρόω πατρικός ἵημι - λήν , καί ὑποτίθημι , ὁπηνίκα συγκοιμάω ὁ βασιλεύς καί ὑπνώσσω αὐτός γιγνώσκω , ψαῦσαι ὁ οὖς αὐτός , καί εἰμί μέν ἔχω οὖς γιγνώσκω , οἶδα ὡς ὁ Κῦρος Σμέρδη συγγίγνομαι · εἰμί δέ μή ἔχω , ὁ μάγος Σμέρδη αὐτός νομίζω . πείθω ὁ πατήρ ὁ φαιδυεις , καί γιγνώσκω ὁ αὐτός συγγίγνομαι οὖς μή ἔχω , σημαίνω ὁ πατήρ . οὐ ἔχω δέ οὖς ὅτι ὁ Κῦρος ποτός οὗτος διά ἁμάρτημα τίς ἀποτέμνω . ὁ δέ Ὀτάνης Ἀσπαθίνης καί Γωβρύας πρωτεύω ὁ Πέρσης καί αὐτός φιλέω κοινόω δή ὁ ἀπόρρητος . ὁ δέ καί πρώην ἐν ὑποψία εἰμί ὁ πρᾶγμα εὐθύς ὁ λόγος δέχομαι . δοκέω οὖν αὐτός καί ἕτερος προς - ἑταιρίζω . καί Ὀτάνης μέν ἐπάγω Ἰνταφέρνης , Γοβρύας δέ Μεγάβυζος , Ὑδάρνης δέ Ἀσπαθίνης · καί Δαρεῖος δέ ὁ Ὑστάσπης υἱός ἄρτι πρός Σοῦσα ἐκ Περσίς ἔρχομαι ὁ ἀπόρρητος κοινόω . ὁ δέ καί δέχομαι ὁ λόγος , καί πρός ὁ πρᾶξις αὐτίκα ὁρμάω συμβουλεύω , ἢ ὁ πάρειμι ἡμέρα διάκος - νῆς παρέρχομαι αὐτός λέγω γίγνομαι ὁ μάγος μηνυτής ὁ ἐπιβουλή . πείθω ὁ συμβουλή ὁ Δαρεῖος καί οἶς λοιπός , καί ὁ ἔργον ἔχω . συμβαίνω δέ τίς καί ἕτερος ὅς ἐπισπεύδω αὐτός ἐρεθίζω ὁ ἐγχείρησις . οἶδα γάρ ὁ μάγος ὅτι Πρηξάσπης χειρουργέω ὁ Σμέρδος ὁ φόνος ὁ Κῦρος παῖς , καί ὅτι διά οὗτος καί ἐν αἰτία ὁ Πέρσης εἰμί , προσκαλέω αὐτός φίλος τε ποιέω καί Ὅρκος προκαταλαμβάνω καί λαμπρός ὑπόσχεσις μή τις αὐτός ἐκφαίνω ὁ σόφισμα . κατατίθημι δέ ἐκεῖνος ποιέω οὗτος , προσεπάγω συγκαλέω ὁ πλῆθος ὑπό ὁ τεῖχος ὁ βασίλειος , αὐτός δέ ἐπί πύργος ἀναβαίνω εἰς ἐπήκοος ἅπας ἐκβοάω ὡς ὑπό Σμέρδος ὁ Κῦρος υἱός , οὐ ὑπό ἕτερος δέ βασιλεύω · φείδομαι γάρ αὐτός , καί μή κτείνω αὐτός ὡς ὁ Καμβύσης αὐτός ἐντέλλω . συντίθημι δέ καί οὗτος ποιέω , σύνειμι μέν ὁ πλῆθος , Πρηξάσπης δέ ἐπί ὁ πύργος ἄνειμι , καί λέγω ὅσος ὁ Πέρσης ἀγαθός παρά Κῦρος γίγνομαι , προστίθημι δέ ὡς ὁ ἐκεῖνος παῖς ὁ Σμέρδη αὐτός ἀναιρέω , ὁ Καμβύσης βιάζω . ὁ μάγος δέ ὁ βασίλειος ἔχω πληροφορέω , καί ἐπαράομαι Πέρσης , εἰμί μή αὐτός τίνω . οὗτος εἶπον ἑαυτοῦ κατακρημνίζω καί ἀποθνῄσκω . ὁ δέ ἑπτά ἀνήρ ἐν ὁ ὁδός ὁ κατά ὁ Πρηξάσπης μανθάνω ὁρμάω εὐθύς ἐπί ὁ βασίλεια καί εἰσέρχομαι , παρά ὁ φύλαξ μή κωλύω · αἰδέομαι γάρ ὁ ὑπεροχή ὁ ἀνήρ . παρέρχομαι δέ εἰς ὁ αὐλή ἐντυγχάνω ὁ ἀγγελιαφορέω εὐνοῦχος , ὁ σφός ἐρωτάω ὅστις χρῄζω ἥκω , κωλύω τε προσωτέρω εἶμι . ὁ δέ ὁ μέν ἐκεῖ διαχειρίζω , αὐτός δέ δρομαῖος εἰσέρχομαι . ὁ μάγος δέ εἰμί ἐντός , καί ὁ εὐνοῦχος γιγνώσκω ὁ θόρυβος , τρέπω πρός ἀλκή , καί ὁ μέν ὁ αἰχμή , ὁ δέ ὁ τόξον μεταχειρίζω . καί θατέρως μέν ὁ αἰχμή Ἀσπαθίνης παίω κατά μηρός , ὁ δέ Ἰνταφέρνης κατά ὄψις , ὅθεν ἐκεῖνος βλάπτω ὁ ὀφθαλμός · ὁ τόξον δέ εἄν ἄπρακτος χείρ ἐγγύθεν αὐτός χράω . καί ὁ οὗτος κατέχω εἰσδύνω πρός θάλαμος , συνεισπίπτω δέ αὐτός Δαρεῖος τε καί Γοβρύας . καί ὁ μέν συμπλέκω ὁ μάγος , Δαρεῖος δέ ἀπορέω διά σκότος καί δείδω μή ὁ ἑταῖρος πλήσσω , ἵστημι ἄπρακτος . Γοβρύας δέ ἔρομαι ὅστις χάρις ἀργός ἵστημι · ὁ δέ εἶπον ὁ αἴτιος . καί ὅς ὠθέω ξίφος καί διά ἄμφω ” φημί . καί ὁ Δαρεῖος ὠθέω ὁ ἐγχειρίδιον , καί ὁ μάγος ἐπιτυγχάνω κτείνω οὖν καί ὁ ἕτερος ὁ λοιπός τέμνω ὁ κεφαλή καί ἄμφω , καί ὁ μέν δύο ὁ τραυματίας αὐτός διά τε ὁ τραῦμα καί ὁ ὁ ἀκρόπολις φυλακή καταλείπω ἐν αὐτός , ὁ λοιπός δέ ὁ κεφαλή ἐπιφέρω ὁ μάγος ἐκθέω καί Πέρσης οὗτος δείκνυμι καί ἐξηγέομαι ὁ γίγνομαι . ὁ δέ ὁ ἀπάτη μανθάνω ἐκτείνω ὅς ἄν ὁ μάγος ἐντυγχάνω .