joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 3.2
Τοὺς δ᾿ εὐγενεστέρους τῶν αἰχμαλώτων παῖδας καὶ τῷ βασιλεῖ Σεδεκίᾳ προσήκοντας καὶ τῶν ἄλλων ἀκμαιοτέρους καὶ ὡραιοτέρους ἐκτομίας ποιήσας ὁ Βαβυλώνιος , καὶ παιδαγωγοῖς παραδούς , τά τε τῶν Χαλδαίων ἐδίδασκε γράμματα καὶ τὰ ἐπιχώρια , ἐκ τῆς ἰδίας τραπέζης ἀποτάξας σφίσι τὴν δίαιταν . τέσσαρες δὲ τῶν παίδων ἤσαν ἐκ τοῦ βασιλικοῦ γεγονότες γένους , καλοὶ τὰς ὄψεις καὶ ἀγαθοὶ τὰς φύσεις · ὧν τὸν μὲν Δανιὴλ καλούμενον Βαλτάσαρ ὁ Βαβυλώνιος μετωνόμασε , τὸν δὲ Ἀνανίαν ὠνομασμένον Σεδράχ , Μισαὴλ δὲ τὸν ἕτερον κεκλημένον Μισάκ , καὶ τὸν λοιπὸν Ἀζαρίαν Ἀβδεναγώ · οὓς καὶ τῶν ἄλλων ἦγεν ἐντιμοτέρους , δι’ εὐφυίαν ἐπὶ σοφίᾳ προκόπτοντας . οὗτοι τοίνυν οἱ νεανίαι τοῦ προεστῶτος αὐτῶν εὐνούχου ἐδέοντο μὴ τοῖς ἐκ τῆς βασιλικῆς τραπέζης χορηγουμένοις αὐτοῖς διαιτᾶν σφάς , ἀλλ’ ὀσπρίοις καὶ φοίνιξι καὶ τοιούτοις ἄλλοις . ὁ δὲ δεδιέναι ἔλεγε μὴ τοιούτοις τρεφόμενοι λεπτυνθῶσι τὰ σώματα , καὶ παρὰ τοῦ βασιλέως διὰ τοῦτο αὐτὸς κακωθῇ οἱ δὲ ἐφ’ ἡμέρας δέκα οὕτω διαιτῆσαι αὐτοὺς παρεκάλουν , καὶ εἰ μὲν μὴ μεταβάλοιτο ἡ τῶν σωμάτων ἵξις αὐτοῖς , οὕτω διαιτᾶν αὐτοὺς καὶ εἰς τὸ ἐξῆς , εἰ δ’ ἴδοι τὰ σώματα αὐτῶν ἰσχναινόμενα , τῆς προτέρας ἔχεσθαι διαιτήσεως . πείθεται τούτοις ὁ τῶν παίδων προεστηκώς , καὶ οὕτω ποιήσας ὡς οὐδὲν αὐτοὺς ἐκ τῶν τοιούτων τροφῶν παθόντας εἶδε , μᾶλλον μὲν οὖν καὶ τῶν ἄλλων θαλερωτέρους γεγονότας , ἀψύχους αὐτοῖς προσῆγε τροφάς . οἱ δὲ λεπτυνθέντος αὐτοῖς τοῦ νοός , πάσαν κατόρθωσαν παιδείαν Χαλδαϊκὴν καὶ Ἀσσύριον . ὁ δέ γε Δανιὴλ καὶ περὶ κρίσεις ὀνείρων κατέτεινε τὴν σπουδήν . Εἶτα ἐνύπνιον ὁ Ναβουχοδονόσορ ἐξαίσιον θεασάμενος , καὶ τὴν κρίσιν τούτου κατὰ τοὺς ὕπνους μαθών , τοῦ τε ὀνείρου καὶ τῆς κρίσεως αὐτοῦ ἐπελάθετο . ἕωθεν οὖν μεταπεμψάμενος τοὺς Χαλδαίους καὶ τοὺς μάντεις καὶ μάγους , ἀπῄτει τούτους τὸ ὄναρ τε εἰπεῖν αὐτῷ καὶ τὴν τούτου δήλωσιν . οἱ δὲ αὐτὸν ἤθελον πρότερον εἰπεῖν τό ἐνύπνιον , καὶ οὕτως αἰτεῖν ἐξ ἐκείνων τὸ σημαινόμενον . ὠργίσθη ἐπὶ τούτοις ὁ βασιλεὺς καὶ θάνατον ἀπάντων κατεψηφίσατο μὴ δύνασθαι λεγόντων εὑρηκέναι τὸν ὄνειρον . τούτοις ὡς σοφοὶ καὶ Δανιὴλ καὶ οἱ τρεῖς παῖδες καὶ συνεκλήθησαν καὶ συγκατεκρίθησαν . πρόσεισι τοίνυν ὁ Δανιὴλ τῷ τῶν βασιλικῶν σωματοφυλάκων ἐξάρχοντι , καὶ ἠξίωσεν ἐπὶ μίαν νύκτα τὴν ἀναίρεσιν τῶν κατακριθέντων ὑπερτεθῆναι · · “ ἴσως γάρ ” ἔφη “ δι᾿ αὐτῆς δεηθησόμεθα τοῦ θεοῦ καὶ γνωσόμεθα τὸ ἐνύπνιον . ” ἐνέδωκεν ὁ βασιλεὺς πρὸς τὴν αἴτησιν . καὶ συμπαραλαβὼν ὁ Δανιὴλ καὶ τοὺς τρεῖς αὐτοῦ συγγενεῖς παῖδας ἱκέτευσε διὰ τῆς νυκτὸς τὸν θεόν . δηλοῦται οὖν αὐτῷ θεόθεν καὶ τὸ ἐνύπνιον καὶ τὰ δι’ αὐτοῦ σημαινόμενα . καὶ μεθ’ ἡμέραν ἀπῄει πρὸς τὸν βασιλέα καί οἱ παρὰ τοῦ θεοῦ ἔφη γνωρισθῆναι αὐτῷ καὶ τὸ ὄναρ καὶ τὴν αὐτοῦ δήλωσιν , ἐλεήσαντος τοὺς ἀδίκως διὰ τοῦτο ἀποθανεῖν κινδυνεύοντας , “ οὐδὲν δ’ ἧττον καὶ σὲ τὸν θέλοντα ἀναιτίως τοσούτους κτεῖναι ἐξ ὧν ἀπῄτεις ἀδύνατα , ἃ μόνῃ τῇ θείᾳ φύσει γνωστά . ἃ δ’ ἐθεάσω τοιαῦτά εἰσιν . ἐδόκεις ὁρᾶν ἀνδριάντα μέγαν ἑστῶτα , οὗ χρυσῆ μὲν ἡ κεφαλή , οἱ δὲ ὦμοι καὶ οἶ βραχίονες ἀργυροῖ , ἡ δέ γε γαστὴρ μετὰ τῶν μηρῶν ἐκ χαλκοῦ , αἱ κνῆμαι δὲ καὶ οἱ πόδες ἦσαν μέρος μέν τι σιδήρεοι , μέρος δέ τι ὀστράκινοι . εἶτα λίθος ἐξ ὄρους ἀπορραγεὶς τῷ ἀνδριάντι ἔδοξεν ἐμπεσεῖν καὶ συντρῖψαι αὐτόν , καὶ λεπτῦναι τὸν χρυσὸν καὶ τὸν ἄργυρον καὶ τὸν χαλκὸν καὶ τὸν σίδηρον καὶ τὸν ὄστρακον ἐς τοσοῦτον ὡς ὑπ’ ἀνέμου ἐκλικμηθῆναι καὶ σκεδα - σθῆναι αὐτά . ὁ δὲ λίθος ἐδόκει αὐξῆσαι καὶ εἰς τοσοῦτον μέγεθος προελθεῖν ὡς πᾶσαν ὑπ’ αὐτοῦ πεληρῶσθαι τὴν γῆν . οὕτος μὲν οὖν σοι ὁ ὄνειρος ἃ δὲ δηλοῦταί σοι δι’ αὐτοῦ , φροντίζοντι περὶ τῆς βασιλείας καὶ τίς ἄρξει μετὰ σέ , ταῦτά εἰσιν . ἡ μὲν χρυσῆ κεφαλὴ σύ τε εἶ καὶ οἱ λοιποὶ βασιλεῖς τῶν Βαβυλωνίων , τὸ πολύολβον δ’ ὁ χρυσὸς τῆς ἀρχῆς σου παραδηλοῖ · αἱ δὲ δύο χεῖρες καὶ οἱ ὦμοί διττὰς εἰκονίζουσι βασιλείας , ὺφ΄ ὡν ἡ ὑμῶν ἡγεμονία καταλυθήσεται · ἡ χαλκῆ δὲ γαστὴρ καὶ οἱ τοιοῦτοι μηροὶ βασιλέα δηλοῦσι χαλκὸν ἐνδεδυμένον , ὃς τοὺς ὑμάς καταλύσοντας καθαιρήσει · τὴν δ΄ ἐκείνου βασιλείαν αὖθις ἑτέρα καταπαύσει δυνατωτέρα · τοῦ τε γὰρ χρυσοῦ καὶ τοῦ ἀργύρου καὶ τοῦ χαλκοῦ ὁ σίδηρος δυνατώτερος . ” ὁ μὲν γὰρ χρυσός , καὶ μᾶλλον ὁ καθαρώτατος , τοῦ ἀργύρου ἐστὶ μαλακώτερος · ὁ δ’ ἄργυρος τοῦ μὲν χρυσοῦ στεγανώτερος , τοῦ δὲ χαλκοῦ τυγχάνει χαυνότερος · ὁ δὲ σίδηρος αὖθις καὶ τοῦ χαλκοῦ στερεώτερος . κεφαλῆ̣ μὲν οὖν ἡ τῶν Ἀσσυρίων βασιλεία ἀπείκασται , ὡς προγενεστέρα τῶν ἄλλων καὶ τῷ χρόνῳ προάγουσα . δευτέραν δὲ τὴν τῶν Μηδῶν καὶ τῶν Περσῶν ἐκάλεσεν , αἳ τὴν τῶν Ἀσσυρίων ἀρχὴν καθῃρήκασιν . ὁ γὰρ Κῦρος , ὥσπερ ἱστορηθήσεται , Πέρσης μὲν ἦν πατρόθεν , τοῖς δὲ Μήδοις προσῆκεν ἐκ τῆς μητρός · ὃς ἄμφω τὰ ἔθνη συμπαραλαβὼν καὶ πολεμήσας τοῖς Ἀσσυρίοις τὴν αὐτῶν βασιλείαν κατέλυσε . τῇ δυάδι δὲ τῶν χειρῶν ἡ τῶν ἐθνῶν τούτων ἀμφοῖν δυὰς εἰκονίζεται . τρίτην δὲ βασιλείαν τὴν τῶν Μακεδόνων καλεῖ . τῷ χαλκῷ δὲ ταύτην ἀπείκασεν ὡς δυνατωτέραν , οἷα καὶ τὴν Περσικὴν σικὴν ἀρχὴν καταλύσασαν . καὶ διὰ μὲν τῆς κοιλίας ἡ Ἀλεξάνδρου μοναρχία ὑποτυποῦται , διὰ δὲ τῶν μηρόν ἡ μετὰ θάνατον ἐκείνου τῆς βασιλείας διαίρεσις καὶ ὁ αὐτῆς μερισμός . τετάρτην δὲ βασιλείαν τὴν τῶν Ῥωμαίων ἐκάλεσεν , ᾗ τὸν σίδηρον ἀπένειμε διὰ τὸ στερέμνιον . ταῖς δὲ κνήμαις αὐτὴν εἰκόνισεν διὰ τὸ μετάχρονον · τῶν γὰρ ἄλλων μεγάλων βασιλειῶν μεταγενεστέρα ἡ τῶν Ῥωμαίων , καὶ αἱ κνῆμαι δὲ καὶ οἱ πόδες τελευταῖα μέρη τοῦ σώματος . τὸ δὲ τῷ σιδήρῳ ἀναμεμῖχθαι τὸ ὄστρακον αἰνίττεται τὸ ἰσχυρὰν μὲν εἶναι τὴν βασιλείαν , ἔχειν δὲ παρ’ ἑαυτῇ καὶ εὔθραυστόν τι καὶ ἄναλκι · τοιοῦτον γὰρ τὴν φύσιν τὸ ὄστρακον , συγκείμενον ἐκ πηλοῦ .
Lemmas: ὁ δέ εὐγενής ὁ αἰχμάλωτος παῖς καί ὁ βασιλεύς Σεδεκίας προσήκω καί ὁ ἄλλος ακμαίος καί ὡραῖος ἐκτομίας ποιέω ὁ Βαβυλώνιος , καί παιδαγωγός παραδίδωμι , ὁ τε ὁ Χαλδαῖος διδάσκω γράμμα καί ὁ ἐπιχώριος , ἐκ ὁ ἴδιος τράπεζα ἀποτάσσω ὅς ὁ δίαιτα . τέσσαρες δέ ὁ παῖς ἀσάω ἐκ ὁ βασιλικός γίγνομαι γένος , καλός ὁ ὄψις καί ἀγαθός ὁ φύσις · ὅς ὁ μέν Δανιήλ καλέω Βαλτάσαρ ὁ Βαβυλώνιος μετονομάζω , ὁ δέ Ἀνανίας ὀνομάζω Σεδράχ , Μισαήλ δέ ὁ ἕτερος καλέω Μισάκ , καί ὁ λοιπός Ἀζαρίας Ἀβδεναγώ · ὅς καί ὁ ἄλλος ἄγω ἔντιμος , διά εὐφυία ἐπί σοφία προκόπτω . οὗτος τοίνυν ὁ νεανίας ὁ προίστημι αὐτός εὐνοῦχος δήω μή ὁ ἐκ ὁ βασιλικός τράπεζα χορηγέω αὐτός διαιτάω σφεῖς , ἀλλά ὄσπριον καί Φοῖνιξ καί τοιοῦτος ἄλλος . ὁ δέ δείδω λέγω μή τοιοῦτος τρέφω λεπτύνω ὁ σῶμα , καί παρά ὁ βασιλεύς διά οὗτος αὐτός κακόω ὁ δέ ἐπί ἡμέρα δέκα οὗτος διαιτάω αὐτός παρακαλέω , καί εἰμί μέν μή μεταβάλλω ὁ ὁ σῶμα ἵξις αὐτός , οὗτος διαιτάω αὐτός καί εἰς ὁ ἑξῆς , εἰμί δέ ὁράω ὁ σῶμα αὐτός ἰσχναίνω , ὁ πρότερος ἔχω διαίτησις . πείθω οὗτος ὁ ὁ παῖς προΐστημι , καί οὗτος ποιέω ὡς οὐδείς αὐτός ἐκ ὁ τοιοῦτος τροφή πάθος ὁράω , μᾶλλον μέν οὖν καί ὁ ἄλλος θαλερός γίγνομαι , ἄψυχος αὐτός προσάγω τροφή . ὁ δέ λεπτύνω αὐτός ὁ νόος , πᾶς κατορθώνω παιδεία Χαλδαικός καί Ἀσσύριος . ὁ δέ γε Δανιήλ καί περί κρίσις ὄνειρος κατατείνω ὁ σπουδή . εἶτα ἐνύπνιον ὁ Ναβουχοδονόσορ ἐξαίσιος θεάομαι , καί ὁ κρίσις οὗτος κατά ὁ ὕπνος μανθάνω , ὁ τε ὄνειρος καί ὁ κρίσις αὐτός ἐπιλανθάνομαι . ἕωθεν οὖν μεταπέμπω ὁ Χαλδαῖος καί ὁ μάντις καί μάγος , ἀπαιτέω οὗτος ὁ ὄναρ τε εἶπον αὐτός καί ὁ οὗτος δήλωσις . ὁ δέ αὐτός ἐθέλω πρότερος εἶπον ὁ ἐνύπνιον , καί οὕτως αἰτέω ἐκ ἐκεῖνος ὁ σημαίνω . ὀργίζω ἐπί οὗτος ὁ βασιλεύς καί θάνατος ἀπαντάω καταψηφίζομαι μή δύναμαι λέγω εὑρίσκω ὁ ὄνειρος . οὗτος ὡς σοφός καί Δανιήλ καί ὁ τρεῖς παῖς καί συγκαλέω καί συγκατακρίνω . πρόσειμι τοίνυν ὁ Δανιήλ ὁ ὁ βασιλικός σωματοφύλαξ ἐξάρχω , καί ἀξιόω ἐπί εἷς νύξ ὁ ἀναίρεσις ὁ κατακρίνω ὑπερτίθημι · · “ ἴσως γάρ ” φημί “ διά αὐτός δήω ὁ θεός καί γιγνώσκω ὁ ἐνύπνιον . ” ἐνδίδωμι ὁ βασιλεύς πρός ὁ αἴτησις . καί συμπαραλαμβάνω ὁ Δανιήλ καί ὁ τρεῖς αὐτός συγγενής παῖς ἱκετεύω διά ὁ νύξ ὁ θεός . δηλόω οὖν αὐτός θεόθεν καί ὁ ἐνύπνιον καί ὁ διά αὐτός σημαίνω . καί μετά ἡμέρα ἄπειμι πρός ὁ βασιλεύς καί ὁ παρά ὁ θεός φημί γνωρίζω αὐτός καί ὁ ὄναρ καί ὁ αὐτός δήλωσις , ἐλεέω ὁ ἄδικος διά οὗτος ἀποθνῄσκω κινδυνεύω , “ οὐδείς δέ κακός καί σύ ὁ ἐθέλω ἀναίτιος τοσοῦτος κτείνω ἐκ ὅς ἀπαιτέω ἀδύνατος , ὁ μόνος ὁ θεῖος φύσις γνωστός . ὁ δέ θεάομαι τοιοῦτος εἰμί . δοκέω ὁράω ἀνδριάς μέγας ἵστημι , ὅς χρύσεος μέν ὁ κεφαλή , ὁ δέ ὦμος καί οἶς βραχύς ἀργύρεος , ὁ δέ γε γαστήρ μετά ὁ μηρός ἐκ χαλκός , ὁ κνήμη δέ καί ὁ πούς εἰμί μέρος μέν τίς σιδήρεος , μέρος δέ τίς ὀστράκινος . εἶτα λίθος ἐκ ὄρος ἀπαράσσω ὁ ἀνδριάς δοκέω ἐμπίπτω καί συντρίβω αὐτός , καί λεπτύνω ὁ χρυσός καί ὁ ἄργυρος καί ὁ χαλκός καί ὁ σίδηρος καί ὁ ὄστρακον εἰς τοσοῦτος ὡς ὑπό ἄνεμος ἐκλικμάω καί σκεδάννυμι - ἵημι αὐτός . ὁ δέ λίθος δοκέω αὐξάνω καί εἰς τοσοῦτος μέγεθος προέρχομαι ὡς πᾶς ὑπό αὐτός πληρόω ὁ γῆ . οὗτος μέν οὖν σύ ὁ ὄνειρος ὁ δέ δηλόω σύ διά αὐτός , φροντίζω περί ὁ βασίλεια καί τίς ἄρχω μετά σός , οὗτος εἰμί . ὁ μέν χρύσεος κεφαλή σῦς τε εἰμί καί ὁ λοιπός βασιλεύς ὁ Βαβυλώνιος , ὁ πολύολβος δέ ὁ χρυσός ὁ ἀρχή σύ παραδηλόω · ὁ δέ δύο χείρ καί ὁ ὦμος δισσός εἰκονίζω βασίλεια , ὅς ὡς ὁ σύ ἡγεμονία καταλύω · ὁ χαλκεύς δέ γαστήρ καί ὁ τοιοῦτος μηρός βασιλεύς δηλόω χαλκός ἐνδύω , ὅς ὁ ὑμέτερος καταλύω καθαιρέω · ὁ Δ΄ ἐκεῖνος βασίλειος αὖθις ἕτερος κατάπαυσις δυνατός · ὁ τε γάρ χρυσός καί ὁ ἄργυρος καί ὁ χαλκός ὁ σίδηρος δυνατός . ” ὁ μέν γάρ χρυσός , καί μᾶλλον ὁ καθαρός , ὁ ἄργυρος εἰμί μαλακός · ὁ δέ ἄργυρος ὁ μέν χρυσός στεγανός , ὁ δέ χαλκός τυγχάνω χαῦνος · ὁ δέ σίδηρος αὖθις καί ὁ χαλκός στερεός . κεφαλή μέν οὖν ὁ ὁ Ἀσσύριος βασίλειος ἀπεικάζω , ὡς προγενής ὁ ἄλλος καί ὁ χρόνος προάγω . δύο δέ ὁ ὁ Μῆδος καί ὁ Πέρσης καλέω , ὅς ὁ ὁ Ἀσσύριος ἀρχή καθαιρέω . ὁ γάρ Κῦρος , ὥσπερ ἱστορέω , Πέρσης μέν εἰμί πατρόθεν , ὁ δέ Μῆδος προσήκω ἐκ ὁ μήτηρ · ὅς ἄμφω ὁ ἔθνος συμπαραλαμβάνω καί πολεμέω ὁ Ἀσσύριος ὁ αὐτός βασίλειος καταλύω . ὁ δυάς δέ ὁ χείρ ὁ ὁ ἔθνος οὗτος ἄμφω δυάς εἰκονίζω . τρίτος δέ βασίλειος ὁ ὁ Μακεδών καλέω . ὁ χαλκός δέ οὗτος ἀπεικάζω ὡς δυνατός , οἷος καί ὁ Περσικός σίκη ἀρχή καταλύω . καί διά μέν ὁ κοιλία ὁ Ἀλέξανδρος μοναρχία ὑποτυπόω , διά δέ ὁ μηρός ὁ μετά θάνατος ἐκεῖνος ὁ βασίλεια διαίρεσις καί ὁ αὐτός μερισμός . τέταρτος δέ βασίλειος ὁ ὁ Ῥωμαῖος καλέω , ὅς ὁ σίδηρος ἀπονέμω διά ὁ στερέμνιος . ὁ δέ κνήμη αὐτός κονίω διά ὁ μετάχρονος · ὁ γάρ ἄλλος μέγας βασίλεια μεταγενής ὁ ὁ Ῥωμαῖος , καί ὁ κνήμη δέ καί ὁ πούς τελευταῖος μέρος ὁ σῶμα . ὁ δέ ὁ σίδηρος ἀναμείγνυμι ὁ ὄστρακον αἰνίσσομαι ὁ ἰσχυρός μέν εἰμί ὁ βασίλειος , ἔχω δέ παρά ἑαυτοῦ καί εὔθραυστος τίς καί ἄναλκις · τοιοῦτος γάρ ὁ φύσις ὁ ὄστρακον , σύγκειμαι ἐκ πηλός .