joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 8.1
Μετὰ δὲ χρόνους πλείονας αὖθις τοῖς Σαυνίταις πολεμοῦντες οἱ Ῥωμαῖοι , Γαΐου Ἰουνίου ἡγουμένου αὐτῶν , συμφορᾷ περιέπεσον . πορθοῦντος γὰρ τοῦ Ἰουνίου τὴν χώραν αὐτῶν , εἰς τὰς ὕλας τὰς Ἀόρνους τὰ προσόντα οἱ Σαυνῖται ἀνεκομίσαντο , οὕτω καλουμένας ἀπὸ τοῦ μηδ’ ὄρνις εἰσπέτεσθαι εἰς αὐτὰς τῇ τῶν δένδρων πυκνότητι . ἐκεῖ δὲ ὄντες , ποίμνιά τινα ποιμένων ἢ φρουρῶν ἄνευ προκαθιστάντες καὶ ψευδαυτομόλους ὑποπέμποντες , ὡς ἐφ’ ἑτοίμην λείαν αὐτοὺς ὑπηγάγοντο . εἴσω δὲ γενομένους τῆς ὕλης περιέσχον τε σφάς καὶ οὐ πρότερον ἐπαύσαντο κτείνοντες πρὶν τέλεον ἐκκαμεῖν . καὶ ἄλλοτε δὲ πολλάκις τοῖς Ῥωμαίοις πολεμήσαντες οἱ Σαυνῖται καὶ ἡττηθέντες οὐκ ἐφησύχασαν , ἀλλὰ καὶ συμμάχους ἄλλους τε προσλαβόμενοι καὶ Γαλάτας , ὡς καὶ πρὸς τὴν Ῥώμην αὐτὴν ἐλάσοντες ἡτοιμάζοντο . ὃ οἱ Ῥωμαῖοι μαθόντες ἐς δέος κατέστησαν , καὶ σημείων πολλῶν ἐς τοῦτο αὐτοὺς ἐναγόντων . ἐν γὰρ τῷ ἐκ τοῦ βωμοῦ τοῦ Διὸς αἷμα τρισὶν ἡμέραις , μιᾷ δὲ μέλι καὶ ἐν ἑτέρᾳ γάλα θρυλεῖται ἀναδοθῆναι , εἴ τῳ ταῦτα πιστά · καὶ ἐν τῇ ἀγορᾷ Νίκης τι ἄγαλμα χάλκεον ἱδρυμένον ἐπὶ βάθρου λιθίνου αὐτομάτως εὑρέθη κάτω ἑστὸς ἐπὶ γῆς · ἐτύγχανε δὲ ἐκεῖ ἀποβλέπον ὅθεν οἱ Γαλάται ἤδη ἐπῄεσαν . ταῦτ’ οὖν καὶ ἄλλως ἐξεφόβει τὸν δῆμον , πλέον δ' ὑπὸ τῶν μάντεων κεκριμένα ἀπαίσια . Μάνιος δέ τις Τυρσηνὸς τὸ γένος ἐθάρσυνεν αὐτούς , εἰπὼν τήν τε Νίκην , εἰ καὶ κατέβη , ἀλλ’ εἰς τὸ πρόσθεν προχωρήσασαν καὶ βεβαιότερον ἐπὶ τῆς γῆς ἱδρυθεῖσαν τὸ κράτος σφίσι προδηλοῦν τοῦ πολέμου · κἀκ τούτου καὶ θυσίας πολλὰς γενήσεσθαι τοῖς θεοῖς · τοὺς γὰρ βωμούς , καὶ μάλιστα τοὺς ἐν τῷ Καπιτωλίῳ , ἐν ᾠ τὰ νικητήρια θύουσιν , ἐν ταῖς εὐπραγίαις αὐτῶν , ἀλλ’ οὐκ ἐν ταῖς συμφοραῖς κατ’ ἔθος αἱμάττεσθαι . ἐκ μὲν οὖν τούτων ἀγαθόν τι σφᾶς ἔπειθε προσδοκᾶν , ἐκ δὲ τοῦ μέλιτος νόσον , ὅτι αὐτοῦ οἱ κάμνοντες δέονται , ἐκ δὲ τοῦ γάλακτος λιμόν · ἐς γὰρ τοσαύτην σιτοδείαν ἀφίξεσθαι ὥστε καὶ τὴν αὐτόφυτον τήν τε αὐτόνομον ζητῆσαι τροφήν . Ὁ μὲν οὖν Μάνιος οὕτω τὰ τῶν σημείων ἡρμήνευσε , νεῦσε , καὶ ἐπὶ τῶν πραγμάτων δ' ἐσύστερον τῆς αὐτοῦ μαντείας ἐκβάσης , σοφίας ἐκομίσατο δόξαν καὶ προγνώσεως · ὁ δὲ Οὐολούμνιος τοῖς Σαυνίταις πολεμεῖν ἐκελεύσθη , τοῖς δὲ Γαλάταις καὶ τοῖς ἄλλοις τοῖς μετ’ αὐτῶν ἀντικαταστῆναι ὕπατοι αἱρεθέντες ἐπέμφθησαν ὅ τε Ῥωῦλλος ὁ Φάβιος ὁ Μάξιμος καὶ ὁ Δέκιος ὁ Πούπλιος . οἳ πρὸς τὴν Τυρσηνίδα σπουδῇ ἀφικόμενοι , καὶ τὸ τοῦ Ἀππίου στρατόπεδον ἰδόντες διπλῷ σταυρώματι κατωχυρωμένον , τοὺς σταυροὺς ἀνέσπασάν τε καὶ διεφόρησαν , ἐν τοῖς ὅπλοις ποιεῖσθαι τὴν ἐλπίδα τῆς σωτηρίας τοὺς στρατιώτας διδάσκοντες . προσέβαλον οὖν τοῖς πολεμίοις · γᾶν τούτῳ λύκος ἔλαφον διώκων εἰς τὸ μεταίχμιον εἰσπεσὼν αὐτὸς μὲν πρὸς τοὺς Ῥωμαίους ὁρμήσας διεξῆλθε καὶ αὐτοὺς ἐπεθάρσυνε , προσήκειν αὐτὸν νομίζοντας ἑαυτοῖς ὡς λυκαίνης θρεψαμένης τὸν Ῥωμύλον , μύλον , καθάπερ ἱστόρηται · ἡ δ’ ἔλαφος πρὸς τοὺς ἑτέρους χωρήσασα κατεκόπη , καὶ τόν τε φόβον αὐτοῖς καὶ τὴν συντυχίαν τοῦ πάθους κατέλιπε . συμπεσόντων οὖν τῶν στρατευμάτων ὁ μὲν Μάξιμος ῥᾷον τοὺς κατ’ αὐτὸν ἐνίκησεν , ἥττητο δέ γε ὁ Δέκιος . ἐνθυμηθεὶς δὲ τὴν ἐπίδοσιν τοῦ πατρός , ἣν διὰ τὸ ἐνύπνιον ἐποιήσατο , ἑαυτὸν ὁμοίως ἐπέδωκε , μή τινι περὶ τῆς πράξεως κοινωσάμενος . ἄρτι δὲ ἔσφακτο καὶ οἱ συντεταγμένοι αὐτῷ τὸ μὲν ἐκείνου αἰδοῖ ὡς δι’ αὐτοὺς θανόντος ἐθελοντοῦ , τὸ δὲ καὶ ἐλπίδι τοῦ πάντως ἐκ τούτου κρατήσειν , τῆς τε φυγῆς ἐπέσχον καὶ τοῖς διώκουσι σφὰς γενναίως ἀντικατέστησαν . κἀν τούτῳ καὶ ὁ Μάξιμος κατὰ νώτου τε αἰτοῖς προσέπεσε καὶ παμπόλλους ἐφόνευσεν · οἱ δὲ περιλειφθέντες ἀποδιδράσκοντες διεφθάρησαν . Μάξιμος δὲ Φάβιος τὸν μὲν τοῦ Δεκίου νεκρὸν κατέκαυσε σὺν τοῖς σκύλοις , τοῖς δὲ εἰρήνης δεηθεῖσι σπονδὰς ἐποιήσατο . Τῷ δ’ ἐξῆς ἔτει αὖθις τοῖς Σαυνίταις ἐπολέμησεν Ἀτίλιος Ῥήγουλος . καὶ μέχρι μέν τινος ἰσορρόπως πὼς ἐμάχοντο · εἶτα κρατησάντων τῶν Σαυνιτῶν αὖθις οἱ Ῥωμαῖοι ἀντεπεκράτησαν , καὶ ἑλόντες αὐτοὺς ὑπήγαγον ὑπὸ τὸν ζυγόν , καὶ οὕτως ἀφῆκαν . Σαυνῖται δὲ ἐπὶ τοῖς γεγονόσιν ἀγανακτήσαντες πρὸς ἀπόνοιαν ὥρμησαν , ὡς ἢ κρατήσοντες ἢ παντελῶς ἀπολούμενοι , θάνατον ἀπειλήσαντες τῷ οἴκοι μενοῦντι . καὶ οἱ μὲν ἐς τὴν Καμπανίαν ἐνέβαλον , οἱ δ᾿ ὕπατοι ἔρημον ὂν στρατιωτῶν τὸ Σαύνιον ἐπόρθοῦν καὶ πόλεις εἷλόν τινας . ὅθεν οἶ Σαυνῖται τὴν Καμπανίαν λιπόντες εἰς τὴν οἰκείαν ἠπείχθησαν , καὶ τῷ ἐνὶ τῶν ὑπάτων συμμίξαντες ἔκ τινος ἥττηντο στρατηγήματος , καὶ φυγόντες δεινῶς ἔπταισαν , καὶ τὸ στρατόπεδον ἀπέβαλον , πρὸς δὲ καὶ τὸ πόλισμα , ᾧ ἐπεβοήθουν . ὁ δὲ ὕπατος τά τε ἐπινίκια ἔπεμψε καὶ τὰ ἀθροισθέντα ἐκ τῶν λαφύρων ἐδημοσίωσεν . ὁ δ᾿ ἕτερος ὕπατος κατὰ τόν Τυρσηνῶν στρατεύσας , καὶ καταστήσας αὐτοὺς δι᾿ ὀλίγου , σῖτόν τε καὶ χρήματα παρ᾿ αὐτῶν εέσπράξας , τὰ μὲν τοῖς στρατιώταις διέδωκε , τὰ δ᾿ εἰσήνεγκεν εἰς τοὺς θησαυρούς . Συμβεβηκότος δὲ λοιμοῦ ἰσχυροῦ , οἶ Σαυνῖται καὶ Φαλίσκοι καταφρονήσαντες τῶν ῾Ρωμαίων διά τε τὴν νόσον καὶ ὅτι τοὺς ὑπάτους οὐ κατ᾿ ἀρετὴν ᾕρηντο , ὡς μὴ πολέμων ὄντων , παρεκίνησαν . μαθόντες οὖν τοῦθ᾿ οἱ ῾Ρωμαῖοι , Ἰουνίῳ μὲν Βρούτῳ τὸν Εαρουίλιον , Κυίντῳ δὲ Φαβίῳ τὸν πατέρα τὸν ῾Ροῦλλον τὸν Μάξιμον ὑποστρατήγους ἢ πρεσβευτὰς συνεξἐπεμψάν . ὁ μὲν οὑν Βροῦτος Φαλίσκους ἐνίκησε καὶ τὰ τούτων καὶ τὰ τῶν ἄλλων Τυρσηνῶν ἐληίζετο , Φάβίος δὲ τῆς ῾Ρώμης πρὸ τοῦ πατρός ἐξελάσας , καὶ τοὺς Σαυνίτας ληίζεσθαι τὴν Καμπανίδα πυθόμενος , ἠπείγετο . προσκόποις τέ τισιν αὐτῶν ἐντυχών , καὶ ταχέως ἀποχωροῦντας σφᾶς θεασάμενος , πάντας τε πολεμίους τυγχάνειν ἐκεῖ ἐνόμισε καὶ φεύγειν ἐπίστευσε · κἀκ τούτου σπεύσας αὐτοῖς συμβαλεῖν πρὸ τοῦ τὸν πατέρα αὐτοῦ ἀφικέσθαι , ἵν᾿ αὐτοῦ τὸ κατόρ - θῶμα , ἀλλὰ μὴ ἐκείνου δοκῇ , προεχώρησεν ἀσυντάκτως . καὶ περιπεσὼν ἀθρόοις τοῖς πολεμίοις πανσυδὶ ἂν διεφθάρη , εἰ μὴ νὺξ ἐγένετο . πολλοὶ δ’ οὖν καὶ μετὰ ταῦτα τεθνήκασι , μήτ’ ἰατροῦ μήτ’ ἐπιτηδείου τινὸς παρόντος , διὰ τὸ πολὺ πρὸ τῶν σκευοφόρων αὐτοὺς ἐπειχθῆναι ὡς αὐτίκα νικήσοντας · καὶ πάντως ἂν καὶ τῆς ὑστεραίας ἀπώλοντο , εἰ μὴ οἱ Σαυνῖται τὸν πατέρα αὐτοῦ ἐγγὺς εἶναι νομίσαντες ἔδεισάν τε καὶ ἀνεχώρησαν . Πυθόμενοι δὲ ταῦθ' οἱ ἐν τῷ ἄστει δεινῶς ἠγανάκτησαν , καὶ μεταπεμψάμενοι τὸν ὕπατον εὐθύνειν ἤθελον . ὁ δὲ γέρων ὁ τούτου πατὴρ καταριθμήσας τά τε οἰκεῖα καὶ τὰ τῶν προγόνων ἀνδραγαθήματα , καὶ ὑποσχόμενος μηδὲν αὐτῶν πράξειν ἀνάξιον τὸν υἱόν , καὶ τὴν τούτου νεότητα πρὸς τὸ ἀτύχημα προβαλόμενος , τῆς ὀργῆς αὐτοὺς αὐτίκα παρέλυσε . καί οἱ συνεξελθὼν μάχῃ τοὺς Σαυνίτας ἐνίκησε καὶ τὸ στρατόπεδον αὐτῶν εἷλε τήν τε χώραν ἐπόρθησε καὶ λείαν πολλὴν ἤλασε · καὶ τὰ μὲν αὐτῆς ἐδημοσίωσε , τὰ δὲ τοῖς στρατιώταις κατένειμε . διά τοι ταῦτα οἱ Ρωμαῖοι ἐκεῖνόν τε ἐμεγάλυνον καὶ τὸν υἱὸν καὶ εἰς τὸ ἔπειτα ἀντὶ ὑπάτου ἄρξαι ἐκέλευσαν , ὑποστρατήγῳ καὶ τότε τῷ πατρὶ χρώμενον . καὶ ὃς πάντα μὲν αὐτὸς διῴκει καὶ διῆγε μηδὲν τοῦ γήρως φειδόμενος , οὐ μέντοι καὶ ἔνδηλος ἦν δι’ ἑαυτοῦ τὰ πράγματα πράττων , ἀλλὰ τὴν δόξαν τῶν ἔργων τῷ παιδὶ προσῆπτε .
Lemmas: μετά δέ χρόνος πλείων αὖθις ὁ Σαυνίτης πολεμέω ὁ Ῥωμαῖος , Γάϊος Ἰούνιος ἡγέομαι αὐτός , συμφορά περιπίπτω . πορθέω γάρ ὁ Ἰούνιος ὁ χώρα αὐτός , εἰς ὁ Ὕλας ὁ άορνος ὁ πρόσειμι ὁ Σαυνίτης ἀνακομίζω , οὗτος καλέω ἀπό ὁ μηδέ ὄρνις εἰσπέτομαι εἰς αὐτός ὁ ὁ δένδρον πυκνότης . ἐκεῖ δέ εἰμί , ποίμνιος τις ποιμήν ἢ φρουρά ἄνευ προκαθίστημι καί ψευδαυτόμολος ὑποπέμπω , ὡς ἐπί ἑτοῖμος λεῖος αὐτός ὑπάγω . εἴδομαι δέ γίγνομαι ὁ ὕλη περιέχω τε σφεῖς καί οὖον πρότερος παύω κτείνω πρίν τελέω ἐκκάμνω . καί ἄλλοτε δέ πολλάκις ὁ Ῥωμαῖος πολεμέω ὁ Σαυνίτης καί ἡσσάομαι οὐ εφησυχάζω , ἀλλά καί σύμμαχος ἄλλος τε προσλαμβάνω καί Γαλάτης , ὡς καί πρός ὁ Ῥώμη αὐτός ἐλαύνω ἑτοιμάζω . ὅς ὁ Ῥωμαῖος μανθάνω εἰς δέος καθίστημι , καί σημεῖον πολύς εἰς οὗτος αὐτός ἐνάγω . ἐν γάρ ὁ ἐκ ὁ βωμός ὁ Ζεύς αἷμα τρεῖς ἡμέρα , εἷς δέ μέλι καί ἐν ἕτερος γάλα θρυλέω ἀναδίδωμι , εἰμί ὁ οὗτος πιστός · καί ἐν ὁ ἀγορά Νίκη τίς ἄγαλμα χάλκεος ἱδρύω ἐπί βάθρον λίθινος αὐτόματος εὑρίσκω κάτω ἵστημι ἐπί γῆ · τυγχάνω δέ ἐκεῖ ἀποβλέπω ὅθεν ὁ Γαλάτης ἤδη ἔπειμι . αὐτός οὖν καί ἄλλως ἐκφοβέω ὁ δῆμος , πλέω δέ ὑπό ὁ μάντις κρίνω ἀπαίσιος . Μάνιος δέ τις Τυρσηνός ὁ γένος θαρσύνω αὐτός , εἶπον ὁ τε Νίκη , εἰμί καί καταβαίνω , ἀλλά εἰς ὁ πρόσθεν προχωρέω καί βέβαιος ἐπί ὁ γῆ ἱδρύω ὁ κράτος ὅς προδηλόω ὁ πόλεμος · ἐκ οὗτος καί θυσία πολύς γίγνομαι ὁ θεός · ὁ γάρ βωμός , καί μάλιστα ὁ ἐν ὁ Καπιτώλιον , ἐν ὀͅς ὁ νικητήριος θύω , ἐν ὁ εὐπραγία αὐτός , ἀλλά οὐ ἐν ὁ συμφορά κατά ἔθος αἱμάσσω . ἐκ μέν οὖν οὗτος ἀγαθός τίς σφεῖς πείθω προσδοκάω , ἐκ δέ ὁ μέλι νόσος , ὅτι αὐτός ὁ κάμνω δήω , ἐκ δέ ὁ γάλα λιμός · εἰς γάρ τοσοῦτος σιτοδεία ἀφικνέομαι ὥστε καί ὁ αὐτόφυτος ὁ τε αὐτόνομος ζητέω τροφή . ὁ μέν οὖν Μάνιος οὗτος ὁ ὁ σημεῖον ἑρμηνεύω , νεύω , καί ἐπί ὁ πρᾶγμα δέ ἐσύστερον ὁ αὐτός μαντεῖος ἐκβαίνω , σοφία κομίζω δόξα καί πρόγνωσις · ὁ δέ Οὐολούμνιος ὁ Σαυνίτης πολεμέω κελεύω , ὁ δέ Γαλάτης καί ὁ ἄλλος ὁ μετά αὐτός ἀντικαθίστημι ὕπατος αἱρέω πέμπω ὅς τε Ῥωῦλλος ὁ Φάβιος ὁ Μάξιμος καί ὁ Δέκιος ὁ Πούπλιος . ἕ πρός ὁ Τυρσηνίς σπουδή ἀφικνέομαι , καί ὁ ὁ Ἄππιος στρατόπεδον ὁράω διπλόος σταύρωμα κατοχυρόω , ὁ σταυρός ἀνασπάω τε καί διαφορέω , ἐν ὁ ὅπλον ποιέω ὁ ἐλπίς ὁ σωτηρία ὁ στρατιώτης διδάσκω . προσβάλλω οὖν ὁ πολέμιος · γῆ οὗτος λύκος ἔλαφος διώκω εἰς ὁ μεταίχμιος εἰσπίπτω αὐτός μέν πρός ὁ Ῥωμαῖος ὁρμάω διεξέρχομαι καί αὐτός ἐπιθαρσύνω , προσήκω αὐτός νομίζω ἑαυτοῦ ὡς λύκαινα τρέφω ὁ Ῥωμύλος , μύλος , καθάπερ ἱστορέω · ὁ δέ ἔλαφος πρός ὁ ἕτερος χωρέω κατακόπτω , καί ὁ τε φόβος αὐτός καί ὁ συντυχία ὁ πάθος καταλείπω . συμπίπτω οὖν ὁ στράτευμα ὁ μέν Μάξιμος ῥᾳδίως ὁ κατά αὐτός νικάω , ἡττάω δέ γε ὁ Δέκιος . ἐνθυμέομαι δέ ὁ ἐπίδοσις ὁ πατήρ , ὅς διά ὁ ἐνύπνιον ποιέω , ἑαυτοῦ ὁμοίως ἐπιδίδωμι , μή τις περί ὁ πρᾶξις κοινόω . ἄρτι δέ σφάζω καί ὁ συντάσσω αὐτός ὁ μέν ἐκεῖνος αἰδώς ὡς διά αὐτός θνῄσκω ἐθελοντής , ὁ δέ καί ἐλπίς ὁ πάντως ἐκ οὗτος κρατέω , ὁ τε φυγή ἐπέχω καί ὁ διώκω σφός γενναῖος ἀντικαθίστημι . ἐν οὗτος καί ὁ Μάξιμος κατά νῶτον τε αἰτέω προσπίπτω καί παμπολύς φονεύω · ὁ δέ περιλείπομαι ἀποδιδράσκω διαφθείρω . Μάξιμος δέ Φάβιος ὁ μέν ὁ Δέκιος νεκρός κατακαίω σύν ὁ σκῦλα , ὁ δέ εἰρήνη δήω σπονδή ποιέω . ὁ δέ ἑξῆς ἔτος αὖθις ὁ Σαυνίτης πολεμέω Ἀτίλιος Ῥήγουλος . καί μέχρι μέν τις ἰσόρροπος πως μάχομαι · εἶτα κρατέω ὁ Σαυνίτης αὖθις ὁ Ῥωμαῖος ἀντεπικρατέω , καί αἱρέω αὐτός ὑπάγω ὑπό ὁ ζυγόν , καί οὕτως ἀφίημι . Σαυνίτης δέ ἐπί ὁ γίγνομαι ἀγανακτέω πρός ἀπόνοια ὁρμάω , ὡς ἢ κρατέω ἢ παντελῶς ἀπόλλυμι , θάνατος ἀπειλέω ὁ οἴκοι μένω . καί ὁ μέν εἰς ὁ Καμπανία ἐμβάλλω , ὁ δέ ὕπατος ἐρῆμος εἰμί στρατιώτης ὁ σαύνιον πορθέω καί πόλις αἱρέω τις . ὅθεν οἶς Σαυνίτης ὁ Καμπανία λίπος εἰς ὁ οἰκεῖος ἐπείγω , καί ὁ ἐν ὁ ὕπατος συμμίγνυμι ἐκ τις ἡσσάομαι στρατήγημα , καί φυγή δεινῶς πταίω , καί ὁ στρατόπεδον ἀποβάλλω , πρός δέ καί ὁ πόλισμα , ὅς ἐπιβοηθέω . ὁ δέ ὕπατος ὁ τε ἐπινίκιος πέμπω καί ὁ ἀθροίζω ἐκ ὁ λάφυρα δημοσιόω . ὁ δέ ἕτερος ὕπατος κατά ὁ Τυρρηνός στρατεύω , καί καθίστημι αὐτός διά ὀλίγος , σῖτος τε καί χρῆμα παρά αὐτός εἰσπράσσω , ὁ μέν ὁ στρατιώτης διαδίδωμι , ὁ δέ εἰσφέρω εἰς ὁ θησαυρός . συμβεβηκός δέ λοιμός ἰσχυρός , οἶς Σαυνίτης καί Φαλίσκοι καταφρονέω ὁ Ῥωμαῖος διά τε ὁ νόσος καί ὅτι ὁ ὕπατος οὖον κατά ἀρετή αἱρέω , ὡς μή Πολέμων εἰμί , παρακινέω . μανθάνω οὖν οὗτος ὁ Ῥωμαῖος , Ἰούνιος μέν Βροῦτος ὁ Εαρουίλιον , Κύιντος δέ Φάβιος ὁ πατήρ ὁ Ροῦλλος ὁ Μάξιμος ὑποστράτηγος ἢ πρεσβευτής συνεκπέμπω . ὁ μέν ἐν Βροῦτος Φαλίσκος νικάω καί ὁ οὗτος καί ὁ ὁ ἄλλος Τυρρηνός ληίζομαι , Φάβιος δέ ὁ Ρώμη πρό ὁ πατήρ ἐξελαύνω , καί ὁ Σαυνίτης ληΐζομαι ὁ Καμπανίς πυνθάνομαι , ἐπείγω . προσκοπέω τε τις αὐτός ἐντυγχάνω , καί ταχέως ἀποχωρέω σφεῖς θεάομαι , πᾶς τε πολέμιος τυγχάνω ἐκεῖ νομίζω καί φεύγω πιστεύω · ἐκ οὗτος σπεύδω αὐτός συμβάλλω πρό ὁ ὁ πατήρ αὐτός ἀφικνέομαι , ἵνα αὐτός ὁ Κάτορ - θαῦμα , ἀλλά μή ἐκεῖνος δοκέω , προχωρέω ἀσύντακτος . καί περιπίπτω ἀθρόος ὁ πολέμιος πανσυδί εἄν διαφθείρω , εἰμί μή νύξ γίγνομαι . πολύς δέ οὖν καί μετά οὗτος θνῄσκω , μήτε ἰατρός μήτε ἐπιτήδειος τις πάρειμι , διά ὁ πολύς πρό ὁ σκευόφορος αὐτός ἐπείγω ὡς αὐτίκα νικάω · καί πάντως εἄν καί ὁ ὑστεραῖος ἀπόλλυμι , εἰμί μή ὁ Σαυνίτης ὁ πατήρ αὐτός ἐγγύς εἰμί νομίζω δείδω τε καί ἀναχωρέω . πυνθάνομαι δέ αὐτός ὁ ἐν ὁ Ἄστυ δεινῶς ἀγανακτέω , καί μεταπέμπω ὁ ὕπατος εὐθύνω ἐθέλω . ὁ δέ γέρων ὁ οὗτος πατήρ καταριθμέω ὁ τε οἰκεῖος καί ὁ ὁ πρόγονος ἀνδραγάθημα , καί ὑπισχνέομαι μηδείς αὐτός πράσσω ἀνάξιος ὁ υἱός , καί ὁ οὗτος νεότης πρός ὁ ἀτύχημα προβάλλω , ὁ ὀργή αὐτός αὐτίκα παραλύω . καί ὁ συνεξέρχομαι μάχομαι ὁ Σαυνίτης νικάω καί ὁ στρατόπεδον αὐτός αἱρέω ὁ τε χώρα πορθέω καί λεῖος πολύς ἐλαύνω · καί ὁ μέν αὐτός δημοσιόω , ὁ δέ ὁ στρατιώτης κατανέμω . διά ὅς οὗτος ὁ Ρωμαῖος ἐκεῖνος τε μεγαλύνω καί ὁ υἱός καί εἰς ὁ ἔπειτα ἀντί ὕπατος ἄρχω κελεύω , ὑποστράτηγος καί τότε ὁ πατήρ χράω . καί ὅς πᾶς μέν αὐτός διοικέω καί διάγω μηδείς ὁ γῆρας φείδομαι , οὖον μέντοι καί Ἔνδηλος εἰμί διά ἑαυτοῦ ὁ πρᾶγμα πράσσω , ἀλλά ὁ δόξα ὁ ἔργον ὁ παῖς προσάπτω .