joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 9.22
Φίλιππος δὲ ὁ Μακεδόνων βασιλεύς , τὸν υἱὸν Δημήτριον ἀποκτείνας καὶ τὸν ἕτερον υἱὸν τὸν Περσέα μελλήσας φονεύσειν , ἀπέθανεν . ἐπεὶ γὰρ προσ - φιλὴς τοῖς Ῥωμαίοις ἐκ τῆς ὁμηρείας ἐγένετο ὁ Δημήτριος , καὶ αὐτός τε καὶ οἶ λοιποὶ τῶν Μακεδόνων ἤλπιζον ὅτι μετὰ τὸν Φίλιππον τὴν βασιλείαν λήψεται , ἐφθόνησεν αὐτῷ ὁ Περσεύς , ἅτε καὶ πρεσβύτερος αὐτοῦ ὤν , καὶ διέβαλεν αὐτὸν ὡς ἐπιβουλεύοντα τῷ πατρί . καὶ ὁ μὲν φάρμακον πιεῖν ἀναγκασθεὶς ἐτελεύτησεν , ὁ δὲ Φίλιππος οὐ πολλῷ ὕστερον τὸ ἀληθὲς γνοὺς ἀμύνασθαι τὸν Περσέα ἠθέλησεν , οὐ μέντοι καὶ ἴσχυσεν , ἀλλ’ αὐτός τε ἀπέθανε καὶ τὴν βασιλείαν ὁ Περσεὺς διεδέξατο . καὶ οἱ Ῥωμαῖοι ταύτην τε αὐτῷ ἐβεβαίωσαν καὶ τὴν πατρῴαν φιλίαν ἀνενεώσαντο . Ἐν δὲ τοῖς μετὰ ταῦτα χρόνοις συνηνέχθησαν μέν τινα , οὐ μέντοι καὶ ἀναγκαῖα πάνυ ὥστε καὶ συγγραφῆς νομίζεσθαι ἄξια . ὕστερον δὲ ὁ Περσεὺς πολέμιον ἑαυτὸν τοῖς Ῥωμαίοις ἐποίησεν . ἵνα δὲ ἀναβολὴν τοῦ πολέμου σχοίη μέχρις ἂν παρασκευάσηται , πρέσβεις εἰς τὴν Ῥώμην ἔπεμψεν ἀπολυγησομένους τάχα περὶ ὧν ἐνεκαλεῖτο . οὓς οἱ Ῥωμαῖοι οὔτ’ εἴσω τοῦ τείχους ἐδέξαντο , καὶ πρὸ τοῦ ἄστεος αὐτοῖς χρηματίσαντες οὐδὲν ἀπεκρίναντο ἕτερον ἢ ὅτι ὕπατον πέμψουσι πρὸς ὃν ὅσα βούλεται διαλεχθήσεται . καὶ αὐθημερὸν αὐτοὺς ἀπιέναι ἐποίησαν , δόντες σφίσι καὶ ἀγωγοὺς ὥστε μή τινι συγγένωνται · καὶ τῷ Περσεῖ τῆς Ἰταλίας ἐπιβαίνειν τοῦ λοιποῦ ἀπειρήκασιν . ΟἹ μὲν οὑν Ῥωμαῖοι μετὰ ταῦτα Γναῖον Σικίνιον στρατηγὸν μετὰ δυνάμεως ὀλίγης ἐξέπεμψαν , οὐ γάρ πω τὴν μείζω παρεσκευάσαντο , καὶ ὁ Περσεὺς εἰς Θεσσαλίαν παρεμβάλλων τά γε πλεῖστα αὐτῆς ᾠκειώσατο · ἐπεὶ δὲ τὸ ἔαρ ἐπέστη , πέμπουσίν ἐπ’ αὐτὸν Λικίνιον Κράσσον , καὶ στρατηγὸν ἐπὶ τοῦ ναυτικοῦ Γάιον Λουκρήτιον . συμμίξας οὖν πρῶτον περὶ Λάρισαν τῷ Περσεῖ ἐν ἱππομαχίᾳ ἔπταισεν · ὕστερον μέντοι περιεγένετο , ὥστε καὶ ἀναχωρῆσαι τὸν Περσέα εἰς τὴν Μακεδονίαν . ὁ Κράσσος δὲ ταῖς πόλεσι ταῖς Ἑλληνικαῖς ταῖς ὑπὸ τοῦ Φιλίππου κατεχομέναις πρόσ’ ἔβαλε , καὶ τῶν μὲν πλειόνων ἀπεκρούσθη , ἔστι δ’ ἃς ἐχειρώσατο · καί τινας κατασκάψας τοὺς ἀλόντας ἀπέδοτο . ἅπερ οἱ ἐν τῇ Ῥώμῃ πυθόμενοι ἠγανάκτησαν , καὶ τόν τε Κράσσον ὕστερον ἐζημίωσαν χρήμασι καὶ τὰς ἑαλωκυίας πόλεις ἠλευθέρωσαν τοὺς πραθέντας ἐξ αὐτῶν καὶ εὑρεθέντας ἐν τῆ̣ Ἰταλίᾳ τότε παρὰ τόν ἐωνημένων αὐτοὺς ἐξεπρίαντο . Ταῦτα μὲν οὖν οὕτως ἔπραξαν οἶ Ῥωμαῖοι , ἐν δὲ τῷ πρὸς τὸν Περσέα πολέμῳ πολλὰ καὶ μεγάλα ἠτύχησαν , καὶ πολλαχόθι ἐπόνησε τὰ αὐτῶν , καὶ ὁ Περσεὺς τῆς Ἠπείρου καὶ τῆς Θεσσαλίας κατέσχε τὰ πλείονα . τήν τε γὰρ ἄλλην δύναμιν πολλὴν συνε - κρότησε , καὶ πρὸς τοὺς ἐλέφαντας τῶν Ρωμαίων φάλαγγα ὁπλιτῶν ἠσκήκει , ὀξέσιν ἥλοις τὰς ἀσπίδας καὶ τὰ κράνη σιδηρώσας αὐτῶν . ὅπως δὲ μήτε τοῖς ἵπποις φοβεροὶ εἶεν , εἴδωλα ἐλεφάντων σκευάσας δεινὴν μὲν ὑπὸ χρίσματός τινος ὀσμὴν ἔχοντα , φοβερὰ δὲ καὶ ὀφθῆναι καὶ ἀκουσθῆναι ὄντα , βροντώδη γὰρ ἠφίει ἠχήν τινα ἐξ ἐπιτηδεύσεως , πρὸς ἐκεῖνα προσῆγεν αὐτοὺς συνεχῶς , μέχρις οὗ καὶ ἐθάρσησαν . ὁ μὲν οὖν Περσεὺς μέγα ἐκ τούτων ἐκέκτητο φρόνημα καὶ τὸν Ἀλέξανδρον τῇ δόξῃ καὶ τῷ μεγέθει τῆς ἀρχῆς ὑπεροίσειν ἐπήλπισεν , οἱ δ’ ἐν τῇ Ῥώμᾐ ταῦτα μαθόντες τὸν Μάρκιον Φίλιππον ὑπατεύοντα σπουδῇ ἐξέπεμψαν . καὶ ὃς εἰς τὴν Θεσσαλίαν πρὸς τὸ στρατόπεδον ἀφικόμενος τούς τε Ῥωμαίους καὶ τοὺς συμμάχους ἐξήσκει , ὥστε δείσαντα τὸν Περσέα ἐν τό Δίῳ τῷ Μακεδονικῷ καὶ πρὸς τοῖς Τέμπεσιν ἡσυχίαν ἄγειν καὶ τὰ στενὰ τηρεῖν . θαρσήσας δὲ διὰ ταῦτα ὁ Φίλιππος διὰ μέσων ὀρῶν ὑπερέβαλε καί τινα τοὐ Πέρσεως κατέσχε . προιὼν δ᾿ ἐπὶ τῆς Πύδνης τῶν ἐπιτηδείων ἐσπάνισε , καὶ εἰς τὴν Θεσσαλίαν ἀνέστρεψε . καὶ αὖθις ὁ Περσεὺς ἀνεθάρσησε καὶ ἆ κατέσχεν ὁ Φίλιππος ἀνεκτήσατο καὶ τῷ ναυτικῷ συχνὰ τοὺς Ῥωμαίους ἐλύπει , συμμάχους τε προσηγάγετο καὶ πάντῃ τοὺς Ῥωμαίους ἐκ τῆς Ἑλλάδος ἤλπισεν ἐκβαλεῖν . τῇ δὲ πολλῇ καὶ ἀκαίρῳ φειδωλίᾳ καὶ τῇ δι’ αὐτὴν τῶν συμμάχων ὀλιγωρίᾳ ἀσθενὴς αὖθις ἐγένετο . ὡς γὰρ τὰ τῶν Ῥωμαίων ὑπεδίδου , τὰ δ’ ἐκείνου ἐπηύξετο , κατεφρόνησεν ὡς οὐδὲν ἔτι τῶν συμμάχων δεόμενος , καὶ οὐκ ἐδίδου χρήματα σφίσιν ἃ ἐπηγγείλατο . τῶν μὲν οὖν ἀμ - βλυνθέντων τὸ πρόθυμον , τόν δὲ καὶ τέλεον αὐτὸν ἐκλιπόντων , τοσοῦτον ἀπέγνω ὥστε καὶ σπονδῶν δεηθῆναι . καὶ κἂν ἔτυχε τούτων διὰ τοῦ Εὐμένους , εἰ μὴ καὶ Ῥόδιοι συνεπρέσβευσαν · ὑπερηφάνως γὰρ οὗτοι τοῖς Ῥωμαίοις διαλεχθέντες τυχεῖν αὐτὸν ἐκώλυσαν τῶν σπονδῶν .
Lemmas: Φίλιππος δέ ὁ Μακεδών βασιλεύς , ὁ υἱός Δημήτριος ἀποκτείνω καί ὁ ἕτερος υἱός ὁ Περσεύς μέλλω φονεύω , ἀποθνῄσκω . ἐπεί γάρ προς - φιλέω ὁ Ῥωμαῖος ἐκ ὁ ὁμηρεία γίγνομαι ὁ Δημήτριος , καί αὐτός τε καί οἶς λοιπός ὁ Μακεδών ἐλπίζω ὅτι μετά ὁ Φίλιππος ὁ βασίλειος λαμβάνω , φθονέω αὐτός ὁ Περσεύς , ἅτε καί πρέσβυς αὐτός εἰμί , καί διαβάλλω αὐτός ὡς ἐπιβουλεύω ὁ πατήρ . καί ὁ μέν φάρμακον πίνω ἀναγκάζω τελευτάω , ὁ δέ Φίλιππος οὖον πολύς ὕστερος ὁ ἀληθής γιγνώσκω ἀμύνω ὁ Περσεύς ἐθέλω , οὖον μέντοι καί ἰσχύω , ἀλλά αὐτός τε ἀποθνῄσκω καί ὁ βασίλειος ὁ Περσεύς διαδέχομαι . καί ὁ Ῥωμαῖος οὗτος τε αὐτός βεβαιόω καί ὁ πατρῷος φίλιος ἀνανεόομαι . ἐν δέ ὁ μετά οὗτος χρόνος συμφέρω μέν τις , οὖον μέντοι καί ἀναγκαῖος πάνυ ὥστε καί συγγραφεύς νομίζω ἄξιος . ὕστερος δέ ὁ Περσεύς πολέμιος ἑαυτοῦ ὁ Ῥωμαῖος ποιέω . ἵνα δέ ἀναβολή ὁ πόλεμος ἔχω μέχρι εἄν παρασκευάζω , πρέσβυς εἰς ὁ Ῥώμη πέμπω απολυγησομενος τάχα περί ὅς ἐγκαλέω . ὅς ὁ Ῥωμαῖος οὔτε εἴδομαι ὁ τεῖχος δέχομαι , καί πρό ὁ Ἄστυ αὐτός χρηματίζω οὐδείς ἀποκρίνω ἕτερος ἢ ὅτι ὕπατος πέμπω πρός ὅς ὅσος βούλομαι διαλέγω . καί αὐθήμερος αὐτός ἀφίημι ποιέω , δίδωμι ὅς καί ἀγωγός ὥστε μή τις συγγίγνομαι · καί ὁ Περσεύς ὁ Ἰταλία ἐπιβαίνω ὁ λοιπός ἀπεῖπον . ὁ μέν ἐν Ῥωμαῖος μετά οὗτος Γναῖος Σικίνιος στρατηγός μετά δύναμις ὀλίγος ἐκπέμπω , οὖον γάρ πω ὁ μείζων παρασκευάζω , καί ὁ Περσεύς εἰς Θεσσαλία παρεμβάλλω ὁ γε πλεῖστος αὐτός οἰκειόω · ἐπεί δέ ὁ ἔαρ ἐφίστημι , πέμπω ἐπί αὐτός Λικίνιος Κράσσος , καί στρατηγός ἐπί ὁ ναυτικός Γάιος Λουκρήτιος . συμμίγνυμι οὖν πρῶτος περί Λάρισα ὁ Περσεύς ἐν ἱππομαχία πταίω · ὕστερος μέντοι περιγίγνομαι , ὥστε καί ἀναχωρέω ὁ Περσεύς εἰς ὁ Μακεδονία . ὁ Κράσσος δέ ὁ πόλις ὁ Ἑλληνικός ὁ ὑπό ὁ Φίλιππος κατέχω πρόσω βάλλω , καί ὁ μέν πλείων ἀποκρούω , εἰμί δέ ὅς χειρόομαι · καί τις κατασκάπτω ὁ ἀλέω πωλέω . ὅσπερ ὁ ἐν ὁ Ῥώμη πυνθάνομαι ἀγανακτέω , καί ὁ τε Κράσσος ὕστερος ζημιόω χρῆμα καί ὁ ἁλίσκομαι πόλις ἐλευθερόω ὁ πιπράσκω ἐκ αὐτός καί εὑρίσκω ἐν ὅς Ἰταλία τότε παρά ὁ ὠνέομαι αὐτός ἐκπρίασθαι . οὗτος μέν οὖν οὕτως πράσσω οἶς Ῥωμαῖος , ἐν δέ ὁ πρός ὁ Περσεύς πόλεμος πολύς καί μέγας ἀτυχέω , καί πολλαχόθι πονέω ὁ αὐτός , καί ὁ Περσεύς ὁ Ἤπειρος καί ὁ Θεσσαλία κατέχω ὁ πλείων . ὁ τε γάρ ἄλλος δύναμις πολύς συνίημι - κροτώ , καί πρός ὁ ἐλέφας ὁ Ῥωμαῖος φάλαγξ ὁπλίτης ἀσκέω , ὀξύς ἧλος ὁ ἀσπίς καί ὁ κράνος σιδηρόω αὐτός . ὅπως δέ μήτε ὁ ἵππος φοβερός ἄγω , εἴδωλον ἐλέφας σκευάζω δεινός μέν ὑπό χρῖσμα τις ὀσμή ἔχω , φοβερός δέ καί ὁράω καί ἀκούω εἰμί , βροντερός γάρ ἀφίημι ἠχή τις ἐκ ἐπιτήδευσις , πρός ἐκεῖνος προσάγω αὐτός συνεχῶς , μέχρι ὅς καί θαρσέω . ὁ μέν οὖν Περσεύς μέγας ἐκ οὗτος κτάομαι φρόνημα καί ὁ Ἀλέξανδρος ὁ δόξα καί ὁ μέγεθος ὁ ἀρχή ὑπερφέρω ἐπελπίζω , ὁ δέ ἐν ὁ Ῥώμη οὗτος μανθάνω ὁ Μάρκιος Φίλιππος ὑπατεύω σπουδή ἐκπέμπω . καί ὅς εἰς ὁ Θεσσαλία πρός ὁ στρατόπεδον ἀφικνέομαι ὁ τε Ῥωμαῖος καί ὁ σύμμαχος ἐξασκέω , ὥστε δείδω ὁ Περσεύς ἐν ὁ Δῖον ὁ Μακεδονικός καί πρός ὁ Τέμπη ἡσυχία ἄγω καί ὁ στενός τηρέω . θαρσέω δέ διά οὗτος ὁ Φίλιππος διά μέσος ὄρος ὑπερβάλλω καί τις ὁ Πέρσις κατέχω . προέρχομαι δέ ἐπί ὁ Πύδνα ὁ ἐπιτήδειος σπανίζω , καί εἰς ὁ Θεσσαλία ἀναστρέφω . καί αὖθις ὁ Περσεύς ἀναθαρσέω καί ἆ κατέχω ὁ Φίλιππος ἀνακτάομαι καί ὁ ναυτικός συχνός ὁ Ῥωμαῖος λυπέω , σύμμαχος τε προσάγω καί πάντῃ ὁ Ῥωμαῖος ἐκ ὁ Ἑλλάς ἐλπίζω ἐκβάλλω . ὁ δέ πολύς καί ἄκαιρος φειδωλία καί ὁ διά αὐτός ὁ σύμμαχος ὀλιγωρία ἀσθενής αὖθις γίγνομαι . ὡς γάρ ὁ ὁ Ῥωμαῖος ὑποδίδωμι , ὁ δέ ἐκεῖνος ἐπεύχομαι , καταφρονέω ὡς οὐδείς ἔτι ὁ σύμμαχος δήω , καί οὐ δίδωμι χρῆμα σφεῖς ὁ ἐπαγγέλλω . ὁ μέν οὖν ἀνά - βλυνθέντων ὁ πρόθυμος , ὁ δέ καί τελέω αὐτός ἐκλείπω , τοσοῦτος ἀπογιγνώσκω ὥστε καί σπονδή δήω . καί κἀν τυγχάνω οὗτος διά ὁ Εὐμένης , εἰμί μή καί Ῥόδιος συμπρεσβεύω · ὑπερήφανος γάρ οὗτος ὁ Ῥωμαῖος διαλέγω τυγχάνω αὐτός κωλύω ὁ σπονδή .