joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 13.8
Ὁ δ᾿ αὐτοκράτωρ Κωνστάντιος πρὸς Μαγνέντιον ὥρμητο . ὁ δὲ ἐν Μεδιολάνῳ διῆγε , τὸν ἀδελφὸν Δεκέντιον ἀνειπὼν Καίσαρα καὶ στείλας αὐτὸν τὰς Γαλλίας φυλάξοντα . ἐν τούτοις δ᾿ αὖθις ὁ Σαπώρης ἀδείας δραξάμενος , τὰ πρὸς ἵω ἐπόρθησε , καὶ λείαν λαβὼν καὶ δοριαλώτους πολλοὺς ἐπανέζευξεν . οὕτω δὲ ἑκατέρωθεν ὁ βασιλεὺς περιστοιχιζόμενος ταῖς ἐκ τῶν πολέμων φροντίσι , Γάλλον τὸν οἰκεῖον ἐξάδελφον τιμήσας τῇ ἀξίᾳ τοῦ Καίσαρος καὶ τὴν ἑαυτοῦ ἀδελφὴν Κωνσταντίαν κατεγγυήσας αὐτῷ εἰς τὴν ἑῴαν ἐξέπεμψε , τὰς ἐφόδους τὰς Περσικὰς ἀνακόψοντα . ὁ μὲν οὖν Γάλλος Καῖσαρ τὸν τρόπον τοῦτον ἀναρρηθεὶς ἐπὶ τὴν ἑῴαν ἀπῄει , καὶ τὴν σύζυγον ἐπαγόμενος . ὁ δέ γε Κωνστάντιος εἰς τὸν κατὰ Μαγνεντίου ἀνεχώρησε πόλεμον . ἵνα δὲ μὴ μά - χαις ἐμφυλίοις καὶ σφαγαῖς ἀλλήλων οἱ Ῥωμαῖοι μιαίνοιντο , δεῖν ἔκρινεν εἰς συμβάσεις τὸν τύραννον προκαλέσασθαι . στέλλει τοίνυν πρὸς αὐτὸν ἄνδρας τῶν ἐπιφανῶν , καὶ γράμματα δ’ ἐγχαράττει αὐτῷ , συγγνώμην διδοὺς ἐπὶ τῷ τολμήματι , εἰ τῶν ὅπλων ἀπόσχοιτο , καὶ παραχωρῶν αὐτῷ τῶν Γαλλιῶν , ἔνα τούτων ἄρχῃ καὶ ταύταις περιορίζηται . ὁ δὲ οὐδέν τι φρονῶν μέτριον οὐ προσήκατο τὰ παρὰ τοῦ Κωνσταντίου , ἀπραγμόνως αὐτῷ παρεχόμενα , ἀλλὰ τὸν πόλεμον εἵλετο , καὶ μᾶλλον σὺν τάχει πρὸς τοῦτον ἐχώρησεν , ὅτι Σιλβανός , εἷς τις τῶν αὐτοῦ ταξιάρχων μετὰ πλήθους ὁπλιτῶν , ἐκεῖνον λιπὼν Κωνσταντίῳ προσῆλθε τῷ αὐτοκράτορι . ἤδη δὲ πλησιασάντων ἀλλήλοις καὶ ἀντιστρατοπεδευσαμένων , ὅ τε Κωνστάντιος τοὺς οἰκείους στρατιώτας λόγοις διήγειρεν εἰς ἀλκὴν καὶ ὁ Μαγνέντιος τοὺς ἑαυτοῦ παρεκάλει ἄνδρας φανῆναι πιστούς τε καὶ ἀγαθούς , πολλὰ σφίσιν ἐπαγγελλόμενος . ἀντιπαραταξάμενοι δὲ τὸ μὲν πλεῖστον τῆς ἡμέρας ἀπρακτοῦντες διήγαγον , μηδενὸς τῷ ἀντιπαρατεταγμένῳ μέρει ἐπεξιόντος . ὁ δὲ Μαγνέντιος καὶ γοητείαις ἐχρήσατο . γυνὴ γάρ τις μάγος παρθένον αὐτῷ σφαγιάσαι ὑπέθετο καὶ οἴνῳ τὸ ταύτης αἷμα προσμίξαι καὶ δοῦναι τοῖς στρατιώταις αὐτοῦ ἀπογεύσασθαι , ἐπὶ τούτοις ἐκείνης ἐπῳδὰς εἰπούσης τινὰς καὶ δαιμόνων ἐπικαλουμένης ἐπικουρίαν . ἄρτι δὲ τῆς ἡμέρας κλινάσης ἀλλήλοις συνερράγησαν τὰ στρατεύματα , καὶ πολλὰς τῆς μάχης σχούσης μεταβολὰς τέλος ἡ νίκη τῷ Κωνσταντίῳ ἐπεμειδίασε , καὶ μέχρι βαθείας νυκτὸς συνεκόπτοντο οἶ τοῦ Μαγνεντίου καὶ ἀπώλλυντο · οὕτω δὲ τῆς τοῦ πολέμου ῥοπῆς τῷ τυράννῳ συνενεχθείσης , εἰς φυγὴν ἐκεῖνος ἀπεῖδεν . ἴνα δὲ μὴ τοῖς βασιλικοῖς παρασήμοις φεύγων γνωρίζοιτο , ἀποτίθεται ταῦτα καὶ ἰδιωτικὴν ἀναλαμβάνει στολήν , καὶ τῷ βασιλείῳ ἵππῳ τὰ παράσημα ἐπιθέμενος ἄνετον ἀφῆκε τρέχειν αὐτόν , ἵνα νομίζοιτο πρὸς τῶν ὁρώντων τὸν ἵππον θέοντα τοῦ ἐπιβάτου χωρὶς ἀνῃρημένος αὐτὸς καὶ μὴ καταδιώκοιτο πρός τινων . ὁ μὲν οὖν οὕτω διέδρα . ἕωθεν δὲ ὁ Κωνστάντιος ἐπί τινος ἀναβὰς λόφου , καὶ τὴν παρακειμένην πεδιάδα , ἀλλὰ μὴν καὶ τὸν παραρρέοντα ποταμὸν νεκρῶν ἰδὼν γέμοντα , εἰς φανερὰ Κατήνεκτο δάκρυα , οὐ μᾶλλον διὰ τὴν νίκην ἡδόμενος ὅσον διὰ τὸν τῶν πεσόντων δακνόμενος ὄλεθρον . λέγονται γὰρ ἐκ μὲν τῶν ἐκείνου περὶ τριάκοντα πεσεῖν χιλιάδας , ἁπασῶν ἀριθμουμένων εἰς ὀγδοήκοντα , ἐκ δὲ τῶν Μαγνεντίου τριάκοντα καὶ ἕξ οὐσῶν χιλιάδων διαφθαρῆναι τὰς εἴκοσι πρὸς ταῖς τέσσαρσιν . αὐτίκα τοίνυν τοὺς μὲν ἀνῃρημένους τῶν πεσόντων ταφῆς ἀξιωθῆναι πάντας ἐκέλευσε , μὴ διακρινομένων τῶν οἱκείων ἢ τῶν πολεμίων , τοὺς δ’ ἔτι ἐμπνέοντας ἐπιμελείας τυχεῖν καὶ ἰατρικῆς θεραπείας . διαδρὰς δέ , ὡς εἴρηται , Μαγνέντιος τούς τε περισωθέντας ἐκ τῶν οἰκείων ἤθροιζε καὶ ἄλλους συνέλεγε καὶ αὖθις ἐπαναλαμβάνειν ἑαυτὸν ἐπειρᾶτο . ἔστειλε δὲ καὶ πρὸς τὸν Κωνστάντιον συγκλητικόν τινα πρεσβεύσοντα , ὃν ὁ Κωνστάντιος οἰηθεὶς τῷ τῆς πρεσβείας ὀνόματι κατ’ κατασκοπήσοντα ὄντα ἥκειν καὶ τὰ κατ’ αὐτὸν περιεργασόμενον , περιώρισεν . ὁ δὲ Μαγνέντιος επισκόποις αὖθις εἰς πρεσβείαν ἐχρήσατο , συγγνωμονηθῆναι ζητῶν , ἔν ἐν στρατιώτου μοίρᾳ τῷ βασιλεῖ συστρατεύοιτο . ἀλλ’ οὐδὲν πρὸς τὴν πρεσβείαν ταύτην ἀνταπεκρίνατο ὁ Κωνστάντιος . ἀφῆκε δὲ τοὺς πρέσβεις ἀπράκτους ἀπελθεῖν . κἀκεῖνος ἀπῄει κινήσας τὸ στράτευμα , καὶ πολλοὶ τῶν ὑπὸ Μαγνέντιον αὐτῷ προσῄεσαν ἑαυτούς τε καὶ τὰ φρούρια ἐγχειρίζοντες . Μαγνέντιος δὲ ἀπογνοὺς τοῦ συγγνώμης τυχεῖν , πρὸς πόλεμον ἡτοιμάζετο , καὶ ἐν Γαλλίαις , διάγων πλήθη συνήθροιζεν . ἔνα δὲ φροντίσι περιβάλῃ τὸν αὐτοκράτορα καὶ ἐξ ἑαυτοῦ ἀντιπερισπάσῃ πρὸς ἕτερα , ἔπεμψέ τινα τῶν ἑαυτῷ οἰκείων εἰς Ἀντιόχειαν , ἀναιρήσοντα τὸν Γάλλον . καὶ ὁ πεμφθεὶς διὰ τὸ ἀνύποπτον εἰς καλύβην τινὸς κατέλυσε γραὸς παρὰ τῷ Ὀρόντῃ ποταμῷ πεπηγμένην , ὃς Ὀφίτης πρῴην καλούμενος , ὥς τινες ἱστοροῦσιν , Ὀρόντης ἐπεκλήθη μετέπειτα , τοῦ υἱοῦ Καμβύσου τοῦ Περσῶν βασιλέως εἰς αὐτὸν ἐμπεσόντος , καλουμένου Ὀρόντου . ἤδη γοῦν ὁ παρὰ τοῦ Μαγνεντίου σταλεὶς τὴν κατὰ τοῦ Γάλλου ἐξαρτύσας ἐπιβουλήν , καὶ πολλοὺς τῶν ἐκεῖ προσποιησάμενος ὁπλιτῶν , ἑσπέρας παρὰ τῇ τῆς γραὸς καλύβῃ τῶν συνιστόρων τισὶ συνδειπνῶν , ἀδεέστερον αὐτοῖς ὡμίλει περὶ ὧν ἐβουλεύοντο , καταφρονῶν τῆς γραὸς ὡς ἀπράγμονος καὶ μηδὲ συνιείσης διὰ τὸ γῆρας τῶν λεγομένων . ἡ δὲ φύσεως , ὡς ἔοικεν , ἐντρεχεστέρας τυγχάνουσα , ἐῴκει μὲν μηδ’ ἀκούειν τῶν λεγομένων , πάντα δὲ συνετήρει καθ’ ἑαυτήν . καὶ ἐπεὶ ὁ ξένος αὐτῆς οἰνωθεὶς ὕπνωσεν , ἐκείνη λάθρᾳ τῆς καλύβης ὑπεξελθοῦσα παρὰ τὴν πόλιν ἀφίκετο , καὶ πάντα καταγγέλλει τῷ Καίσαρι . παρ’ οὗ σταλέντες τινὲς συνέσχον αὐτοῦ τὸν ἐπίβουλον , ὃς ἐν ἀνάγκῃ καταστὰς τὸ ἅπαν δρᾶμα ἐξέφηνε . καὶ οὕτω τὴν ἐπιβουλὴν ὁ Γάλλος διέφυγεν , ἐκεῖνον κολάσας καὶ τοὺς ἐκείνῳ συνίστορας .
Lemmas: ὁ δέ αὐτοκράτωρ Κωνστάντιος πρός Μαγνέντιος ὁρμέω . ὁ δέ ἐν Μεδιόλανον διάγω , ὁ ἀδελφός Δεκέντιος ἀναλέγω Καῖσαρ καί στέλλω αὐτός ὁ Γαλλία φυλάσσω . ἐν οὗτος δέ αὖθις ὁ Σαπώρης ἄδεια δράσσομαι , ὁ πρός ἔρχομαι πορθέω , καί λεῖος λαμβάνω καί δοριάλωτος πολύς ἐπαναζεύγνυμι . οὗτος δέ ἑκατέρωθεν ὁ βασιλεύς περιστοιχίζω ὁ ἐκ ὁ Πολέμων φροντίς , Γάλλος ὁ οἰκέω ἐξάδελφος τιμάω ὁ ἄξιος ὁ Καῖσαρ καί ὁ ἑαυτοῦ ἀδελφή Κωνσταντιάν κατεγγυάω αὐτός εἰς ὁ ἑῷος ἐκπέμπω , ὁ ἔφοδος ὁ Περσικός ἀνακόπτω . ὁ μέν οὖν Γάλλος Καῖσαρ ὁ τρόπος οὗτος ἀναιρέω ἐπί ὁ ἑῷος ἄπειμι , καί ὁ σύζυγος ἐπάγω . ὁ δέ γε Κωνστάντιος εἰς ὁ κατά Μαγνέντιος ἀναχωρέω πόλεμος . ἵνα δέ μή μή - Χάις ἐμφύλιος καί σφαγή ἀλλήλων ὁ Ῥωμαῖος μιαίνω , δήω κρίνω εἰς σύμβασις ὁ τύραννος προκαλέω . στέλλω τοίνυν πρός αὐτός ἀνήρ ὁ ἐπιφανής , καί γράμμα δέ ἐγχαράσσω αὐτός , συγγνώμη δίδωμι ἐπί ὁ τόλμημα , εἰμί ὁ ὅπλον ἀπέχω , καί παραχωρέω αὐτός ὁ Γαλλίας , νάω οὗτος ἄρχω καί οὗτος περιορίζω . ὁ δέ οὐδείς τίς φρονέω μέτριος οὖον προσίημι ὁ παρά ὁ Κωνστάντιος , ἀπράγμων αὐτός παρέχω , ἀλλά ὁ πόλεμος αἱρέω , καί μᾶλλον σύν τάχος πρός οὗτος χωρέω , ὅτι Σιλβανός , εἷς τις ὁ αὐτός ταξίαρχος μετά πλῆθος ὁπλίτης , ἐκεῖνος λείπω Κωνστάντιος προσέρχομαι ὁ αὐτοκράτωρ . ἤδη δέ πλησιάζω ἀλλήλων καί ἀντιστρατοπεδεύω , ὅς τε Κωνστάντιος ὁ οἰκεῖος στρατιώτης λόγος διεγείρω εἰς ἀλκή καί ὁ Μαγνέντιος ὁ ἑαυτοῦ παρακαλέω ἀνήρ φαίνω πιστός τε καί ἀγαθός , πολύς σφεῖς ἐπαγγέλλω . ἀντιπαρατάσσομαι δέ ὁ μέν πλεῖστος ὁ ἡμέρα ἀπρακτέω διάγω , μηδείς ὁ ἀντιπαρατάσσομαι μέρος ἐπέξειμι . ὁ δέ Μαγνέντιος καί γοητεία χράω . γυνή γάρ τις μάγος παρθένος αὐτός σφαγιάζομαι ὑποτίθημι καί οἶνος ὁ οὗτος αἷμα προσμείγνυμι καί δίδωμι ὁ στρατιώτης αὐτός ἀπογεύω , ἐπί οὗτος ἐκεῖνος ἐπῳδή εἶπον τις καί δαίμων ἐπικαλέω ἐπικουρία . ἄρτι δέ ὁ ἡμέρα κλίνω ἀλλήλων συρρήγνυμι ὁ στράτευμα , καί πολύς ὁ μάχη ἔχω μεταβολή τέλος ὁ νίκη ὁ Κωνστάντιος ἐπιμειδιάω , καί μέχρι βαθύς νύξ συγκόπτω οἶς ὁ Μαγνέντιος καί ἀπόλλυμι · οὗτος δέ ὁ ὁ πόλεμος ῥοπή ὁ τύραννος συμφέρω , εἰς φυγή ἐκεῖνος ἀφοράω . ἵνα δέ μή ὁ βασιλικός παράσημον φεύγω γνωρίζω , ἀποτίθημι οὗτος καί ἰδιωτικός ἀναλαμβάνω στολή , καί ὁ βασίλειος ἵππος ὁ παράσημος ἐπιτίθημι ἀνίημι ἀφίημι τρέχω αὐτός , ἵνα νομίζω πρός ὁ ὁράω ὁ ἵππος θέω ὁ ἐπιβάτης Χωρὶς ἀναιρέω αὐτός καί μή καταδιώκω πρός τίνω . ὁ μέν οὖν οὗτος διαδιδράσκω . ἕωθεν δέ ὁ Κωνστάντιος ἐπί τις ἀναβαίνω λόφος , καί ὁ παράκειμαι πεδιάς , ἀλλά μήv καί ὁ παραρρέω ποταμός νεκρός εἶδον γέμω , εἰς φανερός Κατήνεκτο δάκρυ , οὖον μᾶλλον διά ὁ Νίκη ἥδομαι ὅσος διά ὁ ὁ πίπτω δάκνω ὄλεθρος . λέγω γάρ ἐκ μέν ὁ ἐκεῖνος περί τριάκοντα πίπτω χιλιάς , ἅπας ἀριθμέω εἰς ὀγδοήκοντα , ἐκ δέ ὁ Μαγνέντιος τριάκοντα καί ἕξ εἰμί χιλιάς διαφθείρω ὁ εἴκοσι πρός ὁ τέσσαρες . αὐτίκα τοίνυν ὁ μέν ἀναιρέω ὁ πίπτω ταφή ἀξιόω πᾶς κελεύω , μή διακρίνω ὁ οἰκέω ἢ ὁ πολέμιος , ὁ δέ ἔτι ἐμπνέω ἐπιμέλεια τυγχάνω καί ἰατρικός θεραπεία . διαδιδράσκω δέ , ὡς εἴρω , Μαγνέντιος ὁ τε περισῴζω ἐκ ὁ οἰκέω ἀθροίζω καί ἄλλος συλλέγω καί αὖθις ἐπαναλαμβάνω ἑαυτοῦ πειράω . στέλλω δέ καί πρός ὁ Κωνστάντιος συγκλητικός τις πρεσβεύω , ὅς ὁ Κωνστάντιος οἴομαι ὁ ὁ πρέσβυς ὄνομα κατά κατασκοπέω εἰμί ἥκω καί ὁ κατά αὐτός περιεργάζομαι , περιορίζω . ὁ δέ Μαγνέντιος ἐπίσκοπος αὖθις εἰς πρεσβεία χράω , συγγνωμονέω ζητέω , ἐν ἐν στρατιώτης μοῖρα ὁ βασιλεύς συστρατεύω . ἀλλά οὐδείς πρός ὁ πρεσβεία οὗτος ἀνταποκρίνομαι ὁ Κωνστάντιος . ἀφίημι δέ ὁ πρέσβυς ἄπρακτος ἀπέρχομαι . ἐκεῖνος ἄπειμι κινέω ὁ στράτευμα , καί πολύς ὁ ὑπό Μαγνέντιος αὐτός πρόσειμι ἑαυτοῦ τε καί ὁ φρούριον ἐγχειρίζω . Μαγνέντιος δέ ἀπογιγνώσκω ὁ συγγνώμη τυγχάνω , πρός πόλεμος ἑτοιμάζω , καί ἐν Γαλλίας , Διάγων πλῆθος συναθροίζω . νάω δέ φροντίς περιβάλλω ὁ αὐτοκράτωρ καί ἐκ ἑαυτοῦ ἀντιπερισπάω πρός ἕτερος , πέμπω τις ὁ ἑαυτοῦ οἰκέω εἰς Ἀντιόχεια , ἀναιρέω ὁ Γάλλος . καί ὁ πέμπω διά ὁ ἀνύποπτος εἰς καλύβη τις καταλύω γραῦς παρά ὁ Ὀρόντης ποταμός πήσσω , ὅς ὀφίτης πρώην καλέω , ὅς τις ἱστορέω , Ὀρόντης ἐπικαλέω μετέπειτα , ὁ υἱός Καμβύσης ὁ Πέρσης βασιλεύς εἰς αὐτός ἐμπίτνω , καλέω Ὀρόντης . ἤδη γοῦν ὁ παρά ὁ Μαγνέντιος στέλλω ὁ κατά ὁ Γάλλος ἐξαρτύω ἐπιβουλή , καί πολύς ὁ ἐκεῖ προσποιέω ὁπλίτης , ἑσπέρα παρά ὁ ὁ γραῦς καλύβη ὁ συνίστωρ τις συνδειπνέω , ἀδεῶς αὐτός ὁμιλέω περί ὅς βουλεύω , καταφρονέω ὁ γραῦς ὡς ἀπράγμων καί μηδέ συνίημι διά ὁ γῆρας ὁ λέγω . ὁ δέ φύσις , ὡς ἔοικα , ἐντρεχής τυγχάνω , ἔοικα μέν μηδέ ἀκούω ὁ λέγω , πᾶς δέ συντηρέω κατά ἑαυτοῦ . καί ἐπεί ὁ ξένος αὐτός οἰνόω ὑπνόω , ἐκεῖνος λάθρῃ ὁ καλύβη ὑπεξέρχομαι παρά ὁ πόλις ἀφικνέομαι , καί πᾶς καταγγέλλω ὁ Καῖσαρ . παρά ὅς στέλλω τις συνέχω αὐτός ὁ ἐπίβουλος , ὅς ἐν ἀνάγκη καθίστημι ὁ ἅπας δρᾶμα ἐκφαίνω . καί οὗτος ὁ ἐπιβουλή ὁ Γάλλος διαφεύγω , ἐκεῖνος κολάζω καί ὁ ἐκεῖνος συνίστωρ .