joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 2.23
Ἐν δὲ τῷ τεσσαρεσκαιδεκάτῳ ἔτει τῆς βασιλείας Ἐζεκίου τοῦ τῆς Ἱερουσαλὴμ βασιλέως ὁ τῶν Ἀσσυρίων βασιλεύων Σεναχηρεὶμ ἐπῆλθε τῇ Ἰουδαίᾳ καὶ πάσας εἶλε τὰς πόλεις τῶν δύο φυλῶν . δείσας δὲ Εζεκίας περὶ τῇ Ἱερουσαλήμ , διαπέμπεται πρὸς αὐτὸν ὑπισχνούμενος διδόναι φόρον ὃν ἂν ἐπενέγκοι . Σεναχηρεὶμ δὲ τριακόσια μὲν ἀργύρου τάλαντα , χρυ - σοῦ δὲ τριάκοντα ᾔτησε , καὶ πίστεις ἐνωμότους παρέσχεν ἦ μὴν ἀναχωρήσειν , εἰ ταῦτα λάβοι . λαβὼν δὲ αὐτὸς μὲν ἐπ’ Αἰγυπτίους ὥρμησε καὶ Αἰθίοπας , τὸν δ᾿ ἀρχιστράτηγον αὐτοῦ Ῥαψάκην σὺν δυσὶ στρατηγοῖς ἑτέροις καὶ δυνάμει βαρείᾳ κατέλιπε τὴν Ἱερουσαλὴμ ἐκπορθήσοντας . οἱ δὲ πρὸ τῶν τειχῶν βαλόμενοι χάρακα ἐντυχεῖν ἐζήτουν τῷ Ἐζεκίᾳ . ἀλλ’ ἐκεῖνος μὲν ἀπεδειλίασεν ἐξελθεῖν , τρεῖς δὲ τιμωμένους τῶν ὑπ’ αὐτὸν ἔπεμψε . κἀκεῖνοι εἰ ἐπὶ τοὺς Αἰγυπτίους πέποιθεν Ἐζεκίας ” ἔφησαν , “ μωραίνει ἐπ’ ἐσῆς ἀνθρώπῳ καλαμίνῃ ῥάβδῳ ἐρειδομένῳ , καὶ αὐτῇ τεθλασμένῃ , ἣ οὐδὲν ἤμυνε τῷ κατέχοντι , ἀλλ’ αὐτός τε συμπέπτωκε καὶ ὁ κάλαμος τὴν αὐτοῦ χεῖρα διέτρησε . τοιοῦτός ἐστι Φαραὼ ὁ Αἰγύπτιος.’ ταῦτα ἑβραϊστὰ ὁ Ῥαψάκης τοῖς πεμφθεῖσιν ὡμίλει . οἱ δὲ τῇ τῶν Σύρων διαλέκτῳ ὁμιλεῖν αὐτοῖς ἠξίουν αὐτόν , ἵνα μὴ τὸ πλῆθος τῶν λεγομένων συνίησιν . ὁ δὲ μᾶλλον τὴν φωνὴν ἐπάρας ἑβραϊστὶ πάλιν ἔλεγεν εἰς ἐπήκοον πάντων “ μὴ ἀπατάτω ὑμὰς Ἐζεκίας λέ - γων , κύριος ῥύσεται ἡμᾶς . μὴ ἐρρύσατο Σαμάρειαν ; ” καὶ ἀπήγγειλαν ταῦτα τῷ Ἐζεκίᾳ . ὁ δὲ ἀκούσας διέρρηξε τὰ ἱμάτια αὐτοῦ καὶ περιεβάλετο σάκκον , καὶ πεσὼν ἐδέετο τοῦ θεοῦ , βοήθειαν ἐπ᾿ ἀνελπίστοις αἰτῶν · καὶ πρὸς Ἡσαΐαν τὸν προφήτην πέμψας παρεκάλει αὐτὸν δέεσθαι τοῦ θεοῦ ἵν᾿ ἵλεως ἔσοιτο τῷ λαῷ . ὁ δὲ ἀμαχητὶ τοὺς πολεμίους προέλεγεν ἡττηθήσεσθαι καὶ τὸν Σεναχηρεὶμ κτανθῆναι ἄπρακτον ἀπ᾿ Αἰγύπτου ἐπανελθόντα . ἐπέστειλε δὲ καὶ Σεναχηρεὶμ τῷ Ἐζεκίᾳ “ μὴ ἐπαιρέτω σε ὁ θεός σου ἐφ᾿ ᾧ πέποιθας μὴ παραδοθῆναι τὴν Ἱερουσαλὴμ εἰς χεῖράς μου · ἀναλόγισαι ποῦ εἰσιν οἱ βασιλεῖς τῶν ἐθνῶν οὓς διέφθειραν οἱ πατέρες μου . ” ταύτην τὴν ἐπιστολὴν ἀναγνοὺς Ἐζεκίας κατέθετο εἰς τὸ ἱερὸν καὶ ἱκέτευσε τὸν θεόν “ ἴδε ” λέγων “ κύριε , καὶ ἄκου - σον τοὺς λόγους Σεναχηρείμ , οὓς ἔστειλεν ὀνειδίζων σε τὸν ζῶντα θεόν , καὶ σῶσον ἡμᾶς ἐκ χειρὸς αὐτοῦ . ” Ἡσαΐας δὲ παρεθάρρυνε τὸν βασιλέα , ἐπακοῦσαι φάσκων αὐτοῦ τὸν θεόν . καὶ τῇ νυκτὶ ἄγγελος ἐν τῇ παρεμβολῇ τῶν Ἀσσυρίων ἀνεῖλεν ἑκατὸν ὀγδοήκοντα πέντε χιλιάδας , καὶ μεθ᾿ ἡμέραν νεκρὰ τὰ τούτων σώματα εὑρέθησαν . καὶ ἀπῆρε τὸ περιλειφθὲν τῆς στρατιᾶς ἐξ Ἱερουσαλήμ . Σεναχηρεὶμ δὲ πολιορκῶν τὸ Πηλούσιον ἔλυσε τὴν πολιορκίαν , μυῶν ἐν νυκτὶ μιᾷ καταφαγόντων τὰ τόξα τῶν Ἀσσυρίων καὶ τὰ λοιπὰ τῶν ὅπλων αὐτῶν . τοῦτο ἐν μὲν τῇ τῶν Βασιλειῶν οὐκ ἀναγράφεται βίβλῳ , Ἰώσηπος δὲ ἱστορεῖ ἐν Ἡροδότῳ εὑρών . τὸν δὲ Βηρωσὸν τὰ Χαλδαϊκὰ συγγραψάμενον φάσκειν φησὶν ὡς ἐπανελθὼν ὁ Σεναχηρεὶμ ἀπὸ τοῦ τῶν Αἰγυπτίων πολέμου κατέλαβε τὴν σὺν τῷ ῾Ραψάκῃ στρατιὰν εἰς Ἱεροσόλυμα · καὶ τοῦ θεοῦ λοιμώδη νόσον ἐνσκήψαντος τοῖς Ἀσσυ - ρίοις , ἐν μιᾷ νυκτὶ μυριάδες ὀκτωκαίδεκα φθείρονται καὶ πεντακισχίλιοι σὺν ἡγεμόσι καὶ ταξιάρχαις . δείσας οὖν ἐκεῖνος περὶ τῇ λοιπῇ στρατιᾷ , ἀπαίρει ἐκεῖθεν μετὰ τῆς περιλειφθείσης δυνάμεως καὶ ἄπεισιν εἰς Νινευί . καὶ μετ’ ὀλίγον ἐπιβουλευθεὶς παρὰ τῶν πρεσβυτέρων παίδων ἀνῃρέθη , τῶν μὲν ἀνῃρηκότων αὐτὸν φυγόντων , Ναχορδὰν δὲ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ τὴν ἀρχὴν διαδεξαμένου . Ἐζεκίας δὲ τοῦ φόβου ἀπαλλαγεὶς τῷ θεῷ ηὐχαρίστει . καὶ μετ’ ὀλίγον νοσήσαντι αὐτῷ προσελθὼν Ἠσαίας κατ᾿ ἐντολὴν τοῦ θεοῦ εἶπε τάξαι τῷ οἴκῳ σου · οὐ γὰρ ζήσῃ . ” τῷ δὲ ἡ τοῦ θνήσκειν ἐλπίς , καὶ ὅτι παῖδας μὴ ἔχων ἔρημον ἔμελλε τὴν βασιλείαν καταλιπεῖν γνησίας διαδοχῆς , ἐποίει μείζω τὴν συμφοράν 9 καὶ ἀθυμῶν ἐπὶ τούτοις ἔκλαυσε , ζωὴν ἐπιδαψιλευθῆναι αὐτῷ ἐξαιτούμενος τὸν θεόν . ἐλθὼν δὲ αὖθις Ἠσαίας ὑγείαν αὐτῷ μετὰ τρίτην ἡμέραν εὐαγγελίζεται καὶ προσθήκην ζωῆς ἐτῶν πεντεκαίδεκα . ὁ δὲ τὸ ὑπερφυὲς τοῦ θαύματος λογιζόμενος , σημεῖον ᾔτει τὸν προφήτην δείξαι αὐτῷ εἰς πίστωσιν τῶν ἐπηγγελμένων . τοῦ δὲ προφήτου τὸν θεὸν ἱκετεύσαντος σημεῖον γενέσθαι , ἤδη ἐπὶ δέκα βαθμοὺς ἀποκλίνας ὁ ἥλιος καὶ σκιὰν ποιήσας , ἐπίστρεψεν εἰς τὰ ὀπίσω δέκα ἀναβαθμούς . ἐντεῦθεν Εζεκίας τῆς νόσου ἀπήλλακτο . ὁ δὲ τῶν Βαβυλωνίων βασιλεὺς Βαλαδὰν πρὸς Ἐζεκίαν πρεσβείαν ποιησάμενος καὶ δῶρα στείλας , σύμμαχον αὐτὸν ἔχειν καὶ φίλον ἠξίου . ὁ δὲ τοῖς πρέσβεσι τοὺς θησαυροὺς ὑπέδειξε καὶ τὰ ὅπλα καὶ πᾶσαν τὴν βασιλικὴν πολυτέλειαν , καὶ ἀνταποστείλας δῶρα τῷ Βαβυλωνίῳ ἀπέλυσεν αὐτούς . Ἡσαΐας δὲ εἶπε τῶ Ἐζεκία “ ἐλεύσονται ἡμέραι , καὶ ὁ πλοῦτος ὃν ἐθεάτρισας εἰς Βαβυλῶνα μετατεθήσεται , καὶ οἱ υἱοί σου ἔσονται εἰς εὐνούχους τῷ βασιλεῖ Βαβυλῶνος . ” Ἐζεκίας δέ , ἐπεὶ μὴ διαπεσεῖν τὸν λόγον τοῦ θεοῦ δυνατόν , ‘‘ἔστω ” φησίν “ εἰρήνη ἐν ταῖς ἡμέραις μου . ” ἐπιβιοὺς δὲ τὸν προστεθέντα αὐτῷ χρόνον εἰρηνικῶς θνήσκει , πεντηκοστὸν καὶ τέταρτον ἔτος ἀνύσας ἐν τῇ ζωῇ , ἐννέα δὲ βασιλεύσας καὶ εἴκοσι . Διαδεξάμενος δὲ τὴν ἀρχὴν ὁ υἱὸς αὐτοῦ Μανασσῆς πᾶν εἶδος κακίας καὶ ἀσεβείας πρότερον ἐπεδείξατο , μιάνας τε τὸν ναὸν καὶ μηδὲ τῶν προφητῶν φεισάμενος . ὀργισθεὶς δὲ διὰ ταῦτα ὁ θεὸς τὴν τῶν Βαβυλωνίων στρατιὰν κατὰ τῆς Ἰουδαίας ἐκίνησεν , ἣ τήν τε χώραν ἐληίσατο καὶ τὸν Μανασσῆν ἐχειρώσατο . ὁ δὲ συνεὶς ἑαυτὸν τῆς συμφορᾶς αἴτιον , ἀπέκλινεν εἰς μετάνοιαν καὶ ἱκέτευε τὸν θεὸν λῦσαί οἶ τὰ δυσχερῆ . καὶ ὁ θεὸς ἐπακούσας αὐτοῦ λύει τε τῆς αἰχμαλωσίας αὐτὸν καὶ εἰς τὴν βασθκειαν άποκαθίστησιν . ἐπανελθὼν δὲ ἐκεῖνος εὐσέβειαν αὐτός τε μετῄει καὶ τὸν λαὸν μετιέναι ἀνέπειθεν . οὕτω δὲ ζήσας ζηλωτὸς ἐγένετο διὰ τὴν εὐσέβειαν , καὶ ἐτελεύτησε βασιλεύσας ἐνιαυτοὺς πέντε πρὸς Πεντήκοντα , βιώσας δὲ τοὺς πάντας ἑξήκοντα καὶ ἑπτά .
Lemmas: ἐν δέ ὁ τεσσαρεσκαιδέκατος ἔτος ὁ βασίλεια Ἐζεκίας ὁ ὁ Ἱεροσόλυμα βασιλεύς ὁ ὁ Ἀσσύριος βασιλεύω Σεναχηρείμ ἐπέρχομαι ὁ Ἰουδαῖος καί πᾶς εἴλω ὁ πόλις ὁ δύο Φυλή . δείδω δέ Εζεκίας περί ὁ Ἱερουσαλήμ , διαπέμπω πρός αὐτός ὑπισχνέομαι δίδωμι φόρος ὅς εἄν ἐπιφέρω . Σεναχηρείμ δέ τριακόσιοι μέν ἄργυρος τάλαντον , ΧΡΥ - σύ δέ τριάκοντα αἰτέω , καί πίστις ἐνώμοτος παρέχω εἰμί μήv ἀναχωρέω , εἰμί οὗτος λαμβάνω . λαμβάνω δέ αὐτός μέν ἐπί Αἰγύπτιος ὁρμάω καί Αἰθίοψ , ὁ δέ ἀρχιστράτηγος αὐτός Ῥαψάκης σύν δύο στρατηγός ἕτερος καί δύναμις βαρύς καταλείπω ὁ Ἱεροσόλυμα ἐκπορθέω . ὁ δέ πρό ὁ τεῖχος βάλλω χάραξ ἐντυγχάνω ζητέω ὁ Ἐζεκίας . ἀλλά ἐκεῖνος μέν ἀποδειλιάω ἐξέρχομαι , τρεῖς δέ τιμάω ὁ ὑπό αὐτός πέμπω . ἐκεῖνος εἰμί ἐπί ὁ Αἰγύπτιος πείθω Ἐζεκίας ” φημί , “ μωραίνω ἐπί εἴσειμι ἄνθρωπος καλάμινος ῥάβδος ἐρείδω , καί αὐτός θλάω , ὅς οὐδείς ἀμύνω ὁ κατέχω , ἀλλά αὐτός τε συμπίπτω καί ὁ κάλαμος ὁ αὐτός χείρ διατετραίνω . τοιοῦτος εἰμί Φαραώ ὁ Αἰγύπτιος οὗτος ἑβραϊστής ὁ Ῥαψάκης ὁ πέμπω ὁμιλέω . ὁ δέ ὁ ὁ Σύρος διάλεκτος ὁμιλέω αὐτός ἀξιόω αὐτός , ἵνα μή ὁ πλῆθος ὁ λέγω συνίημι . ὁ δέ μᾶλλον ὁ φωνή ἐπαίρω ἑβραιστί πάλιν λέγω εἰς ἐπήκοος πᾶς “ μή ἀπατάω ὑμός Ἐζεκίας λεʹ - γῆ , κύριος ῥύομαι ἐγώ . μή ῥύομαι Σαμάρεια ; ” καί ἀπαγγέλλω οὗτος ὁ Ἐζεκίας . ὁ δέ ἀκούω διαρρήγνυμι ὁ ἱμάτιον αὐτός καί περιβάλλω σάκκος , καί πίπτω δήω ὁ θεός , βοήθεια ἐπί ἀνέλπιστος αἰτέω · καί πρός Ἡσαΐας ὁ προφήτης πέμπω παρακαλέω αὐτός δήω ὁ θεός ἵνα ἵλαος εἰμί ὁ λαός . ὁ δέ ἀμαχητί ὁ πολέμιος προλέγω ἡττάω καί ὁ Σεναχηρείμ κτείνω ἄπρακτος ἀπό Αἴγυπτος ἐπανέρχομαι . ἐπιστέλλω δέ καί Σεναχηρείμ ὁ Ἐζεκίας “ μή ἐπαίρω σύ ὁ θεός σύ ἐπί ὅς πείθω μή παραδίδωμι ὁ Ἱεροσόλυμα εἰς χείρ ἐγώ · ἀναλογίζομαι ποῦ εἰμί ὁ βασιλεύς ὁ ἔθνος ὅς διαφθείρω ὁ πατήρ ἐγώ . ” οὗτος ὁ ἐπιστολή ἀναγιγνώσκω Ἐζεκίας κατατίθημι εἰς ὁ ἱερόν καί ἱκετεύω ὁ θεός “ ὁράω ” λέγω “ κύριος , καί ἀκούω - σός ὁ λόγος Σαναχάριβος , ὅς στέλλω ὀνειδίζω σύ ὁ ζῶ θεός , καί σῴζω ἐγώ ἐκ χείρ αὐτός . ” Ἠσαΐας δέ παραθαρσύνω ὁ βασιλεύς , ἐπακούω φάσκω αὐτός ὁ θεός . καί ὁ νύξ ἄγγελος ἐν ὁ παρεμβολή ὁ Ἀσσύριος ἀναιρέω ἑκατόν ὀγδοήκοντα πέντε χιλιάς , καί μετά ἡμέρα νεκρός ὁ οὗτος σῶμα εὑρίσκω . καί ἀπαίρω ὁ περιλείπομαι ὁ στρατιά ἐκ Ἱερουσαλήμ . Σεναχηρείμ δέ πολιορκέω ὁ Πηλούσιον λύω ὁ πολιορκία , μῦς ἐν νύξ εἷς καταφαγόντων ὁ τόξον ὁ Ἀσσύριος καί ὁ λοιπάς ὁ ὅπλον αὐτός . οὗτος ἐν μέν ὁ ὁ Βασίλεια οὐ ἀναγράφω Βίβλος , Ἰώσηπος δέ ἱστορέω ἐν Ἡρόδοτος εὑρίσκω . ὁ δέ Βηρωσός ὁ Χαλδαικός συγγράφω φάσκω φημί ὡς ἐπανέρχομαι ὁ Σεναχηρείμ ἀπό ὁ ὁ Αἰγύπτιος πόλεμος καταλαμβάνω ὁ σύν ὁ ῾Ραψάκῃ στρατία εἰς Ἱερουσαλήμ · καί ὁ θεός λοιμώδης νόσος ἐνσκήπτω ὁ Άσσυ - Ῥίον , ἐν εἷς νύξ μυριάς ὀκτωκαίδεκα φθείρω καί πεντακισχίλιοι σύν ἡγεμών καί ταξιάρχης . δείδω οὖν ἐκεῖνος περί ὁ λοιπός στρατιά , ἀπαίρω ἐκεῖθεν μετά ὁ περιλείπω δύναμις καί ἄπειμι εἰς Νινευί . καί μετά ὀλίγος ἐπιβουλεύω παρά ὁ πρέσβυς παῖς ἀναιρέω , ὁ μέν ἀναλέγω αὐτός φεύγω , Ναχορδὰν δέ ὁ υἱός αὐτός ὁ ἀρχή διαδέχομαι . Ἐζεκίας δέ ὁ φόβος ἀπαλλάσσω ὁ θεός εὐχαριστέω . καί μετά ὀλίγος νοσέω αὐτός προσέρχομαι Ἠσαίας κατά ἐντολή ὁ θεός εἶπον τάσσω ὁ οἶκος σύ · οὖον γάρ ζῶ . ” ὁ δέ ὁ ὁ θνῄσκω ἐλπίς , καί ὅτι παῖς μή ἔχω ἐρῆμος μέλλω ὁ βασίλειος καταλείπω Γνησίας διαδοχή , ποιέω μείζων ὁ συμφορά 9 καί ἀθυμέω ἐπί οὗτος καλέω , ζωή ἐπιδαψιλεύω αὐτός ἐξαιτέω ὁ θεός . ἔρχομαι δέ αὖθις Ἠσαίας ὑγεία αὐτός μετά τρίτος ἡμέρα εὐαγγελίζω καί προσθήκη ζωή ἔτος πεντεκαίδεκα . ὁ δέ ὁ ὑπερφυής ὁ θαῦμα λογίζομαι , σημεῖον αἰτέω ὁ προφήτης δείκνυμι αὐτός εἰς πίστωσις ὁ ἐπαγγέλλω . ὁ δέ προφήτης ὁ θεός ἱκετεύω σημεῖον γίγνομαι , ἤδη ἐπί δέκα βαθμός ἀποκλίνω ὁ ἥλιος καί σκιά ποιέω , επιστρέφω εἰς ὁ ὀπίσω δέκα ἀναβαθμός . ἐντεῦθεν Εζεκίας ὁ νόσος ἀπαλλαξείω . ὁ δέ ὁ Βαβυλώνιος βασιλεύς Βαλαδάν πρός Ἐζεκίας πρεσβεία ποιέω καί Δῶρα στέλλω , σύμμαχος αὐτός ἔχω καί φίλος ἀξιόω . ὁ δέ ὁ πρέσβυς ὁ θησαυρός ὑποδείκνυμι καί ὁ ὅπλον καί πᾶς ὁ βασιλικός πολυτέλεια , καί ἀνταποστέλλω Δῶρα ὁ Βαβυλώνιος ἀπολύω αὐτός . Ἠσαΐας δέ εἶπον ὁ Ἐζεκίας “ ἔρχομαι ἡμέρα , καί ὁ πλοῦτος ὅς θεατρίζω εἰς Βαβυλών μετατίθημι , καί ὁ υἱός σύ εἰμί εἰς εὐνοῦχος ὁ βασιλεύς Βαβυλών . ” Ἐζεκίας δέ , ἐπεί μή διαπίπτω ὁ λόγος ὁ θεός δυνατός , ‘‘ἔστω ” φημί “ εἰρήνη ἐν ὁ ἡμέρα ἐγώ . ” ἐπιβιόω δέ ὁ προστίθημι αὐτός χρόνος εἰρηνικός θνῄσκω , πεντηκοστός καί τέταρτος ἔτος ἀνύω ἐν ὁ ζωή , ἐννέα δέ βασιλεύω καί εἴκοσι . διαδέχομαι δέ ὁ ἀρχή ὁ υἱός αὐτός Μανασσῆς πᾶς εἶδος κακία καί ἀσέβεια πρότερος ἐπιδείκνυμι , μιαίνω τε ὁ ναός καί μηδέ ὁ προφήτης φείδομαι . ὀργίζω δέ διά οὗτος ὁ θεός ὁ ὁ Βαβυλώνιος στρατία κατά ὁ Ἰουδαῖος κινέω , ὅς ὁ τε χώρα ληΐζομαι καί ὁ Μανασσῆς χειρόομαι . ὁ δέ συνίημι ἑαυτοῦ ὁ συμφορά αἴτιος , ἀποκλίνω εἰς μετάνοια καί ἱκετεύω ὁ θεός λύω οἶς ὁ δυσχερής . καί ὁ θεός ἐπακούω αὐτός λύω τε ὁ αἰχμαλωσία αὐτός καί εἰς ὁ βασθκειαν ἀποκαθίστημι . ἐπανέρχομαι δέ ἐκεῖνος εὐσέβεια αὐτός τε μέτειμι καί ὁ λαός μέτειμι ἀναπείθω . οὗτος δέ ζῶ ζηλωτός γίγνομαι διά ὁ εὐσέβεια , καί τελευτάω βασιλεύω ἐνιαυτός πέντε πρός πεντήκοντα , βιόω δέ ὁ πᾶς ἑξήκοντα καί ἑπτά .