joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 8.24
Ἀννίβας δὲ μεθ’ ἡμέραν τὴν ἀποχώρησιν αὐτοῦ μαθὼν πρὸς τὸν Ἠριδανὸν ἦλθε , καὶ μήτε σχεδίας ἢ πλοῖα εὑρών , ἐνεπέπρηστο γὰρ παρὰ τοῦ Σκιπίωνος , τὸν μὲν ἀδελφὸν Μάγωνα σὺν τοῖς ἱππεῦσι διανήξασθαι καὶ ἐπιδιῶξαι τοὺς Ῥωμαίους ἐκέλευσεν , αὐτὸς δὲ ἄνω πρὸς τὰς πηγὰς χωρήσας τοῦ ποταμοῦ τοὺς ἐλέφαντας βατὰ τὸν ἐπίρρουν διαβῆναι προσέταξε . καὶ οὕτω τοῦ ὕδατος περὶ τοῖς ὄγκοις τῶν ζῴων ἐμποδιζομένου καὶ σκεδαννυμένου , ῥᾴον’ κάτω σφῶν διεπεραιώθη . καταληφθεὶς οὖν ὁ Σκιπίων κατὰ χώραν ἔμεινε , καὶ ἐμαχέσατ’ ἄν , εἰ μὴ νυκτὸς οἱ Γαλάται οἱ μετ’ αὐτοῦ ηὐτομόλησαν . ὁ δ’ οὖν Σκιπίων ἐπὶ τούτῳ ταραχθεὶς καὶ ὑπὸ τοῦ τραύματος ταλαιπωρήσας ὑπὸ νύκτα αὖθις ἐξανέστη καὶ ἐπὶ μετεώρου τὸ τάφρευμα ἐποιήσατο · δίωξις δὲ αὐτοῦ οὐκ ἐγένετο . μετὰ δὲ τοῦτο ἀφίκοντο καὶ οἱ Καρχηδόνιοι , καὶ τὸν ποταμὸν διὰ μέσου ποιησάμενοι ἐστρατοπεδεύσαντο . Ὁ μὲν οὖν Σκιπίων διά τε τὸ τραῦμα καὶ διὰ τὰ συμβεβηκότα ἀνεῖχε καὶ δύναμιν μετεπέμπετο , Ἀννίβας δὲ πολλὰ πειράσας παρακινῆσαι πρὸς μάχην αὐτόν , ἐπεὶ οὔτε τοῦτ’ ἠδυνήθη καὶ τροφῆς ἐσπάνισε , φρουρίῳ προσέβαλεν ἐν ᾧ σῖτος πολὺς τῶν Ῥωμαίων ἔκειτο . καὶ μηδὲν περαίνων , τὸν φρούραρχον διέφθειρε χρήμασι , κἀκεῖνό τε προδοθὲν ἔλαβε καὶ τὰ ἄλλα σχεῖν τὰ μὲν ὅπλοις , τὰ δὲ χρυσίῳ ἐπήλπισε . κἀν τούτῳ ὁ Λόγγος τὴν Σικελίαν τῷ ὑποστρατήγῳ πιστεύσας πρὸς τὸν Σκιπίωνα κεκλημένος ἀφίκετο . καὶ οὐ πολλῷ ὕστερον ὑπὸ ξιλοτιμίας , καὶ ὅτι τινὰς κατατρέχοντας τὴν χώραν ἐκράτησεν , εἰς παράταξιν ὥρμησεν . καὶ ἐσφάλη ἐνέδραις περιπεσών · καὶ τοῦ Ἀννίβου ἐπεξελθόντος μετὰ τῶν πεζῶν καὶ τῶν ἐλεφάντων , οἱ μετ’ αὐτοῦ ἐτράπησαν εἰς φυγήν , καὶ πολλοὶ διεφθάρησαν φόνῳ , πολλοὶ δὲ καὶ εἰς τὸν ποταμὸν ἀπερισκέπτως ἐμπεσόντες ἐπνίγησαν , ὡς ὀλίγους μετὰ τοῦ Λόγγου περισωθῆναι . νικήσας μέντοι ὁ Ἀννίβας οὐκ ἔχαιρεν , ὅτι στρατιώτας τε πολλοὺς καὶ τοὺς ἐλέφαντας πλὴν ἑνὸς ὑπὸ τοῦ χειμῶνος καὶ τῶν τραυμάτων ἀπέβαλεν . Ἀνοχὴν οὖν ἄσπονδον ποιησάμενοι πρὸς τὴν συμμαχίδα σφῶν ἑκάτεροι ἐχώρησαν , κἀν ταῖς πόλεσιν αὐτῶν ἐχείμαζον . καὶ τοῖς μὲν Ῥωμαίοις ἄφθονα ἐφοίτα τὰ ἐπιτήδεια , ὁ δ’ Ἀννίβας οὐκ ἀρκούμενος τοῖς παρὰ τῶν συμμάχων διδομένοις ταῖς τε κώμαις καὶ ταῖς πόλεσι τῶν Ῥωμαίων προσπίπτων τὰ μὲν ἐκράτει , τὰ δ’ ἀπεκρούετο . καί ποτε τῷ ἱππικῷ ὑπὸ τοῦ Λόγγου νικηθεὶς ἐτρώθη . θαρσήσαντες οὖν ἐκ τούτου τινὲς τῶν Ῥωμαίων καὶ καθ’ ἑαυτοὺς προσβάλλοντι αὐτοῖς ἐπεξῆλθον . κἀκείνους τε ἔφθειρε καὶ τοῦ χωρίου ὁμολογίᾳ ἐκράτησε · καὶ αὐτὸ μὲν κατέσκαψε , τῶν δ’ αἰχμαλώτων τοὺς μὲν Ῥωμαίους ἀπέκτεινε , τοὺς δ’ ἄλλους ἀφῆκε . τοῦτο δὲ καὶ ἐφ’ ἄπασι τοῖς ζωγρουμένοις ἐποίει , τὰς πόλεις δι’ αὐτῶν οἰκειούμενος . ἀμέλει καὶ τῶν λοιπῶν Γαλατῶν πολλοὶ καὶ Λιγύων καὶ Τυρσηνῶν τοὺς Ῥωμαίους τοὺς παρ’ αὐτοῖς ὄντας οἱ μὲν φονεύσαντες , οἶ δὲ ἐκδόντες μετέστησαν . Ἐς δὲ τὴν Τυρσηνίδα τῷ Ἀννίβᾳ πορευομένῳ ὁ Λόγγος ἐπέθετο , χειμῶνος πολλοῦ γενομένου . πεσόντων δὲ ἀμφοτέροις πολλῶν ὁ Ἀννίβας ἐς τὴν Λιγυστικὴν ἐλθὼν ἐνδιέτριψεν . ὑποπτεύων δὲ καὶ τοὺς σφετέρους , οὐδενὶ ῥᾳδίως ἐπίστευεν , ἀλλὰ τὴν ἐσθῆτά τε μεταβάλλων καὶ κόμαις χρώμενος περιθέτοις τήν τε διάλεξιν ἄλλοτε ἄλλην ποιούμενος , ᾔδει γὰρ πλείους καὶ τὴν τῶν Λατίνων , καὶ νύκτωρ καὶ μεθ’ ἡμέραν πολλὰ ἐπεσκόπει ἤκουέ τε πλεῖστα ὡς οὐκ Ἀννίβας καί τινα ὡς ἕτερός τις ἐφθέγγετο .
Lemmas: Ἀννίβας δέ μετά ἡμέρα ὁ ἀποχώρησις αὐτός μανθάνω πρός ὁ Ἠριδανός ἔρχομαι , καί μήτε σχέδιος ἢ πλοῖον εὑρίσκω , ἐμπίμπρημι γάρ παρά ὁ Σκίπιωνος , ὁ μέν ἀδελφός Μάγος σύν ὁ ἱππεύς διανήχομαι καί ἐπιδιώκω ὁ Ῥωμαῖος κελεύω , αὐτός δέ ἄνω πρός ὁ πηγή χωρέω ὁ ποταμός ὁ ἐλέφας βατός ὁ ἐπιρρέω διαβαίνω προστάσσω . καί οὗτος ὁ ὕδωρ περί ὁ ὄγκος ὁ ζῷον ἐμποδίζω καί σκεδάννυμι , ῥᾴδιος κάτω σφεῖς διαπεραιόω . καταλαμβάνω οὖν ὁ Σκιπίων κατά χώρα μένω , καί μάχομαι ἄν , εἰμί μή νύξ ὁ Γαλάτης ὁ μετά αὐτός αὐτομολέω . ὁ δέ οὖν Σκιπίων ἐπί οὗτος ταράσσω καί ὑπό ὁ τραῦμα ταλαιπωρέω ὑπό νύξ αὖθις ἐξανίστημι καί ἐπί μετέωρος ὁ τάφρευμα ποιέω · δίωξις δέ αὐτός οὐ γίγνομαι . μετά δέ οὗτος ἀφικνέομαι καί ὁ Καρχηδόνιος , καί ὁ ποταμός διά μέσος ποιέω στρατοπεδεύω . ὁ μέν οὖν Σκιπίων διά τε ὁ τραῦμα καί διά ὁ συμβεβηκός ἀνέχω καί δύναμις μεταπέμπω , Ἀννίβας δέ πολύς πειράζω παρακινέω πρός μάχη αὐτός , ἐπεί οὔτε οὗτος δύναμαι καί τροφή σπανίζω , φρούριον προσβάλλω ἐν ὅς σῖτος πολύς ὁ Ῥωμαῖος κεῖμαι . καί μηδείς περαίνω , ὁ φρούραρχος διαφθείρω χρῆμα , ἐκεῖνος τε προδίδωμι λαμβάνω καί ὁ ἄλλος ἔχω ὁ μέν ὅπλον , ὁ δέ χρυσίον ἐπελπίζω . ἐν οὗτος ὁ Λόγγος ὁ Σικελία ὁ ὑποστράτηγος πιστεύω πρός ὁ Σκιπίων καλέω ἀφικνέομαι . καί οὖον πολύς ὕστερος ὑπό ξιλοτιμιος , καί ὅτι τις κατατρέχω ὁ χώρα κρατέω , εἰς παράταξις ὁρμάω . καί σφάλλω ἐνέδρα περιπίπτω · καί ὁ Ἀννίβας ἐπεξέρχομαι μετά ὁ πεζός καί ὁ ἐλέφας , ὁ μετά αὐτός τρέπω εἰς φυγή , καί πολύς διαφθείρω φόνος , πολύς δέ καί εἰς ὁ ποταμός ἀπερισκέπτως ἐμπίτνω πνίγω , ὡς ὀλίγος μετά ὁ Λόγγος περισῴζω . νικάω μέντοι ὁ Ἀννίβας οὐ χαίρω , ὅτι στρατιώτης τε πολύς καί ὁ ἐλέφας πλήν εἷς ὑπό ὁ χειμών καί ὁ τραῦμα ἀποβάλλω . ἀνοχή οὖν ἄσπονδος ποιέω πρός ὁ συμμαχίς σφεῖς ἑκάτερος χωρέω , ἐν ὁ πόλις αὐτός χειμάζω . καί ὁ μέν Ῥωμαῖος ἄφθονος φοιτάω ὁ ἐπιτήδειος , ὁ δέ Ἀννίβας οὐ ἀρκέω ὁ παρά ὁ σύμμαχος δίδωμι ὁ τε κώμη καί ὁ πόλις ὁ Ῥωμαῖος προσπίπτω ὁ μέν κρατέω , ὁ δέ ἀποκρούω . καί ποτός ὁ ἱππικός ὑπό ὁ Λόγγος νικάω τιτρώσκω . θαρσέω οὖν ἐκ οὗτος τις ὁ Ῥωμαῖος καί κατά ἑαυτοῦ προσβάλλω αὐτός ἐπεξέρχομαι . ἐκεῖνος τε φθείρω καί ὁ χωρίον ὁμολογία κρατέω · καί αὐτός μέν κατασκάπτω , ὁ δέ αἰχμάλωτος ὁ μέν Ῥωμαῖος ἀποκτείνω , ὁ δέ ἄλλος ἀφίημι . οὗτος δέ καί ἐπί ἄπας ὁ ζωγρέω ποιέω , ὁ πόλις διά αὐτός οἰκειόω . ἀμελέω καί ὁ λοιπός Γαλάτης πολύς καί Λίγυς καί Τυρρηνός ὁ Ῥωμαῖος ὁ παρά αὐτός εἰμί ὁ μέν φονεύω , οἶς δέ ἐκδίδωμι μεθίστημι . ἐς δέ ὁ Τυρσηνίς ὁ Ἀννίβας πορεύω ὁ Λόγγος ἐπιτίθημι , χειμών πολύς γίγνομαι . πίπτω δέ ἀμφότερος πολύς ὁ Ἀννίβας εἰς ὁ Λιγυστικός ἔρχομαι ἐνδιατρίβω . ὑποπτεύω δέ καί ὁ σφέτερος , οὐδείς ῥᾳδίως πιστεύω , ἀλλά ὁ ἐσθής τε μεταβάλλω καί κόμη χράω περιτίθημι ὁ τε διάλεξις ἄλλοτε ἄλλος ποιέω , οἶδα γάρ πλείων καί ὁ ὁ Λατῖνος , καί νύκτωρ καί μετά ἡμέρα πολύς ἐπισκοπέω ἀκούω τε πλεῖστος ὡς οὐ Ἀννίβας καί τις ὡς ἕτερος τις φθέγγομαι .