joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 9.21
Οἱ δ’ Αἰτωλοὶ πρέσβεις τὸ δεύτερον ὑπὲρ εἰρήνης νῆς ἐς τὴν Ῥώμην πέμψαντες αὐτοὶ αὖθις ἐνεωτέριζον . διὸ οἱ Ῥωμαῖοι τούς τε πρέσβεις εὐθὺς ἀπεπέμψαντο καὶ Μάρκῳ Φουλουίῳ τὴν Ἑλλάδα ἀνέθεντο . ὁ δὲ ἐς Ἀμβρακίαν τὴν πόλιν πρῶτον ὥρμησε μεγάλην οὖσαν , ἦν γάρ ποτε τοῦ Πυρροῦ βασίλειον , τότε δὲ κατείχετο πρὸς τῶν Αἰτωλῶν , καὶ ἐπολιόρκει αὐτήν · οἶ οὖν Αἰτωλοὶ πρὸς αὐτὸν ὑπὲρ εἰρήνης διειλέχθησαν · ὡς δ’ οὐκ ἠθέλησε σπείσασθαι , μέρος τι τοῦ στρατοῦ ἐς τὴν Ἀμβρακίαν εἰσέπεμψαν . οἱ δὲ Ῥωμαῖοι δι’ ὑπονόμου τινὸς ἐπεχείρησαν τὴν πόλιν ἑλεῖν , καὶ διώρυσσον πόρρωθεν · καὶ τέως μὲν ἐλάνθανον τοὺς πολιορκουμένους , ἐπεῖδ’ ὁ χοῦς ἠθροίσθη , ὑπετόπησαν τὸ γινόμενον . ἀγνοοῦντες δ’ ὅπῃ ὀρύσσοιτο χαλκῆν ἀσπίδα κατὰ τὸν περίβολον πρὸς αὐτὸ ἐτίθουν τὸ δάπεδον · καὶ διὰ τῆς ἠχῆς τὸν τόπον γνόντες καὶ αὐτοὶ ἀντώρυσσον ἔνδοθεν , καὶ πελάσαντες τοῖς Ῥωμαίοις ᾔεσαν εἰς μάχας κρυπτάς . τέλος δέ τι τοιοῦτον ἀντετεχνήσαντο . πίθον μέγαν πτίλων πληρώσαντες πῦρ ἐς αὐτὸν ἐνῆκαν , καὶ πῶμα χαλκοῦν αὐτῷ πολλαχῇ τετρημένον ἐνέθηκαν , καὶ εἰς τόν ὑπόνομον τὸν πίθον κομίσαντες καὶ πρὸς τοὺς πολεμίους τρέψαντες τὸ στόμα αὐτοῦ ἀκροφύσιόν οἱ κατὰ τὸν πυθμένα ἐνέβαλον , καὶ τούτῳ φύσας προσφέροντες πλεῖστον καὶ δυσχερῆ καπνὸν οἷα ἐκ πτίλων ἐκθορεῖν ἐποίουν , ὃν οὐδεὶς τῶν Ῥωμαίων ὑπέμενεν . ὅθεν ἀπογνόντες οἱ Ῥωμαῖοι ἐσπείσαντο καὶ τὴν πο - λιορκίαν κατέλυσαν . ὁμολογησάντων δ᾿ αὐτῶν καὶ οἶ Αἰτωλοὶ μετεβάλοντο · καὶ διεπράξαντο ἀνοχήν , εἶτα καὶ εἰρήνην παρὰ τοῦ δήμου , πολλὰ μὲν χρήματα , πολλοὺς δὲ καὶ Ὁμήρους δόντες . καὶ ὁ Φουλούιος τὴν Κεφαλληνίαν ὁμολογίᾳ παρεστήσατο καὶ τὴν Πελοπόννησον στασιάζουσαν κατεστήσατο . Γαίου δὲ Φλαμινίου καὶ Αἰμιλίου Λεπίδου ὑπατευόντων μετέπειτα ὁ Ἀντίοχος ἔθανε , καὶ αὐτὸν ὁ υἱὸς ὁ Σέλευκος διεδέξατο · τελευτήσαντος δὲ κἀκείνου πολλῷ ὕστερον ὁ εἰς τὴν Ῥώμην ὁμηρεύων Ἀντίοχος ἐβασίλευσεν . ὁ δέ γε Φίλιππος ἐτόλμησε μὲν νεωτερίσαι ὅτι πόλεων τινων ἐστερήθη ἐν Θεσ - σαλίᾳ καὶ πρὸς ταῖσδε καὶ Αἴνου καὶ Μαρωνείας , οὐκ ἠδυνήθη δὲ διὰ τὸ γῆρας καὶ διὰ τὰ περὶ τοὺς παῖδας συνενεχθέντα αὐτῷ . καὶ Γαλάται τινὲς τὰς Ἄλπεις ὑπερβάντες πόλιν ἐντὸς αὐτῶν κτίσαι ἠθέλη - σαν . ὧν ὁ Μάρκος ὁ Μάρκελλος τά τε ὅπλα ἀφείλετο καὶ τἄλλα ὅσα ἐπεκομίζοντο · οἱ δ’ ἐν τῇ Ῥώμᾐ πρεσβευσαμένοις σφίσιν ἐπὶ τῷ εὐθὺς ἀναχωρῆσαι πάντα ἀπέδωκαν . Τότε δὲ καὶ ὁ Ἀννίβας ἀπέθανε . πρέσβεων γὰρ πρὸς τὸν Προυσίαν τὸν τῆς Βιθυνίας κρατοῦντα πεμφθέντων ἐκ Ῥώμης δι’ ἄλλα τέ τινα καὶ ὅπως καὶ τὸν Ἀννίβαν ἐκδοίη παρ’ αὐτῷ ὄντα , προμαθὼν τοῦτ’ ἐκεῖνος καὶ διαδρᾶναι μὴ οἶός τε ὢν ἑαυτὸν διεχρήσατο . χρησμοῦ δέ ποτε αὐτῷ γενομένου ἐν γῇ Λιβύσσῃ τεθνήξεσθαι , ὁ μὲν ἐν τῇ πατρίδι τῇ Λιβύῃ προσεδόκα θανεῖν , ἔτυχε δὲ θνήσκων ἐν χωρίῳ τινὶ τυγχάνων καλουμένῳ Λιβύσσῃ . καὶ ὁ Ἀφρικανὸς δὲ Σκιπίων τότε μετήλλαξε .
Lemmas: ὁ δέ Αἰτωλοί πρέσβυς ὁ δύο ὑπέρ εἰρήνη νῆς εἰς ὁ Ῥώμη πέμπω αὐτός αὖθις νεωτερίζω . διό ὁ Ῥωμαῖος ὁ τε πρέσβυς εὐθύς ἀποπέμπω καί Μᾶρκος Φούλουιος ὁ Ἑλλάς ἀνατίθημι . ὁ δέ εἰς Ἀμβρακία ὁ πόλις πρῶτος ὁρμάω μέγας εἰμί , εἰμί γάρ ποτός ὁ πυρρός βασίλειος , τότε δέ κατέχω πρός ὁ Αἰτωλός , καί πολιορκέω αὐτός · οἶς οὖν Αἰτωλοί πρός αὐτός ὑπέρ εἰρήνη διαιλέγω · ὡς δέ οὐ ἐθέλω σπένδω , μέρος τίς ὁ στρατός εἰς ὁ Ἀμβρακία εἰσπέμπω . ὁ δέ Ῥωμαῖος διά ὑπόνομος τις ἐπιχειρέω ὁ πόλις αἱρέω , καί διορύσσω πόρρωθεν · καί τέως μέν λανθάνω ὁ πολιορκέω , ἐπειδή ὁ χοῦς ἀθροίζω , ὑποτοπέω ὁ γίγνομαι . ἀγνοέω δέ ὅπῃ ὀρύσσω χάλκεος ἀσπίς κατά ὁ περίβολος πρός αὐτός τίθημι ὁ δάπεδον · καί διά ὁ ἠχή ὁ τόπος γιγνώσκω καί αὐτός ἀντορύσσω ἔνδοθεν , καί πελάζω ὁ Ῥωμαῖος ἔρχομαι εἰς μάχη κρυπτός . τέλος δέ τίς τοιοῦτος ἀντιτεχνάομαι . πείθω μέγας πτίλον πληρόω πῦρ εἰς αὐτός ἐνίημι , καί πῶμα χάλκεος αὐτός πολλαχῆ τετραίνω ἐντίθημι , καί εἰς ὁ ὑπόνομος ὁ πείθω κομίζω καί πρός ὁ πολέμιος τρέπω ὁ στόμα αὐτός ἀκροφύσιον ὁ κατά ὁ πυθμήν ἐμβάλλω , καί οὗτος φύς προσφέρω πλεῖστος καί δυσχερής καπνός οἷος ἐκ πτίλον ἐκθορέω ποιέω , ὅς οὐδείς ὁ Ῥωμαῖος ὑπομένω . ὅθεν ἀπογιγνώσκω ὁ Ῥωμαῖος σπένδω καί ὁ ἀπό - λιορκιος καταλύω . ὁμολογέω δέ αὐτός καί οἶς Αἰτωλοί μεταβάλλω · καί διαπράσσω ἀνοχή , εἶτα καί εἰρήνη παρά ὁ δῆμος , πολύς μέν χρῆμα , πολύς δέ καί Ὅμηρος δίδωμι . καί ὁ Φούλβιος ὁ Κεφαλληνία ὁμολογία παρίστημι καί ὁ Πελοπόννησος στασιάζω καθίστημι . Γαῖος δέ Φλαμίνιος καί Αἰμίλιος Λέπιδος ὑπατεύω μετέπειτα ὁ Ἀντίοχος θνῄσκω , καί αὐτός ὁ υἱός ὁ Σέλευκος διαδέχομαι · τελευτάω δέ ἐκεῖνος πολύς ὕστερος ὁ εἰς ὁ Ῥώμη ὁμηρεύω Ἀντίοχος βασιλεύω . ὁ δέ γε Φίλιππος τολμάω μέν νεωτερίζω ὅτι πόλις τίνω στερέω ἐν τίθημι - θολία καί πρός ὅδε καί Αἶνος καί Μαρώνεια , οὐ δύναμαι δέ διά ὁ γῆρας καί διά ὁ περί ὁ παῖς συμφέρω αὐτός . καί Γαλάτης τις ὁ Ἄλπεις ὑπερβαίνω πόλις ἐντός αὐτός κτίζω ἐθέλω - σάω . ὅς ὁ Μάρκος ὁ Μάρκελλος ὁ τε ὅπλον ἀφαιρέω καί ἄλλος ὅσος ἐπικομίζω · ὁ δέ ἐν ὁ Ῥώμη πρεσβεύω σφεῖς ἐπί ὁ εὐθύς ἀναχωρέω πᾶς ἀποδίδωμι . τότε δέ καί ὁ Ἀννίβας ἀποθνῄσκω . πρέσβυς γάρ πρός ὁ Προυσίας ὁ ὁ Βιθυνία κράτος πέμπω ἐκ Ῥώμη διά ἄλλος τε τις καί ὅπως καί ὁ Ἀννίβας ἐκδίδωμι παρά αὐτός εἰμί , προμανθάνω οὗτος ἐκεῖνος καί διαδιδράσκω μή οἷος τε εἰμί ἑαυτοῦ διά-χράω2 . χρησμός δέ ποτός αὐτός γίγνομαι ἐν γῆ Λίβυσσα θνῄσκω , ὁ μέν ἐν ὁ πατρίς ὁ Λιβύη προσδοκάω θνῄσκω , τυγχάνω δέ θνῄσκω ἐν χωρίον τις τυγχάνω καλέω Λίβυσσα . καί ὁ Ἀφρικανός δέ Σκιπίων τότε μεταλλάσσω .