joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 1.25
Οὐκέτι δὲ κριταὶ ἦγον τὸν Ἰσραήλ , ἀλλ’ ὁ ἀρχιερεὺς Ἤλει προέστη αὐτῶν · ἐφ’ οὗ λιμὸς γέγονε , καί τις ἀνὴρ ἐκ Βηθλεὲμ Ἀβιμέλεχ καλούμενος σὺν τῇ γυναικὶ καὶ δύο υἱοῖς διὰ τὸν λιμὸν εἰς τὴν Μωαβῖτιν μεταναστεύει . ἄγεται οὖν τοῖς υἱοῖς γαμετὰς Μωαβίτιδας . ἐν δέκα μέντοι ἐνιαυτοῖς ὅ τε Ἀβιμἐλεχ καὶ οἱ παῖδες αὐτοῦ τεθνήκασι , καὶ κατελείφθησαν χῆραι ἢ τε Νοεμὶν ἡ συνοικοῦσα τῷ Ἀβιμέλεχ καὶ αἱ γυναῖκες ἄμφω τῶν παίδων αὐτοῦ , Ὀρφά τε καὶ Ῥούθ . ἡ Νοεμὶν δὲ εἰς τὴν πατρίδα ὑπέστρεψε , τῶν δέ γε νυμφῶν αὐτῆς ἡ μὲν Ὀρφὰ παρακληθεῖσα παρὰ τῆς πενθερᾶς ἔμεινε παρὰ Μωαβίταις , ἡ δὲ Ῥοὺθ σὺν τῇ Νοεμὶν ἀπελήλυθε . καὶ ἤδη παραγενομένας εἰς Βηθλεὲμ ξενίζει βοός , Ἀβιμέλεχ ὢν συγγενής . προσαγορευομένη δὲ παρὰ τῶν πολιτῶν ἐξ ὀνόματος ἡ γυνή “ μή με Νοεμίν ” ἔλεγεν ἀλλὰ Μάραν καλεῖτε , ” Νοεμὶν δὲ εὐτυχίαν δηλοῖ , Μάρα δὲ ὀδύνην καὶ πικρασμόν · “ πλήρης γὰρ πορευθεῖσα κενὴ ὑπενόστησα . ” ἀμήτου δὲ ὄντος ἐξῄει κατὰ γνώμην τῆς πενθερᾶς καλαμησομένη ἡ Ῥούθ εἰς τὸν ἀγρὸν τοῦ βοός . ὁ δὲ τὴν κόρην ἰδὼν καὶ μαθὼν τίς ἐστιν , θερίζειν ὃ δύναιτο καὶ ἔχειν ἐπέτρεψεν , ἄριστόν τε παρέχειν αὐτῇ τῷ ἀγροκόμῳ ἐπέταξεν . ἡ δὲ καὶ ἄλφιτα παρ’ αὐτοῦ λαβοῦσα τῇ πενθερᾷ συνετήρησε , καὶ ἀπῆλθεν ὀψὲ κομίζουσα καὶ τὰς κριθὰς ἃς συνέλεξε , καὶ τὰ παρὰ τοῦ βοὸς αὐτῇ διηγήσατο . καὶ αὖθις ἀπῄει σὺν ταῖς θεραπαινίσι βοός . ἡ Νοεμὶν δὲ συγκατακλίνειν αὐτῷ τὴν Ῥοὺθ ἐβουλεύσατο , πέμπει τὴν νύμφην ὑποθεμένη παρὰ τοῖς ποσὶ τοῦ ἀνδρὸς ὑπνώττοντος ἐν τῇ ἅλωνι πεσοῦσαν ὑπνῶσαι . καὶ ἡ μὲν οὕτω πεποίηκεν , αἰσθόμενος δ’ ὁ Βοὸζ περὶ μέσην νύκτα ἤρετο τίς ἐστι . καὶ μαθὼν τότε μὲν ἡσύχασεν , ἴωθεν δ’ ἐξεγείρας τὴν Ῥούθ πορεύεσθαι πρὸς τὴν πενθερὰν ἐνετείλατο · ‘‘αὐτὸς δ’ ” εἶπε τὸν ἐγγύτερον ἐμοῦ ἀγχιστεύοντά σοι ἐρήσομαι , καὶ εἰ μὲν ἐκεῖνος ἀγαγέσθαι σε βούλεται , ἀπελεύσῃ πρὸς τὸν ἄνδρα , παραιτουμένου δὲ νομίμως συνοικήσεις ἐμοί . ἀπῆλθεν οὑν ἡ γυνὴ καὶ δεδήλωκε πάντα τῇ Νοεμίν . ὁ δέ γε βοὸς παρὰ τῇ γερουσίᾳ τήν Ῥοὺθ καὶ τὸν συγγενῆ συνεκάλεσε καὶ εἶπεν αὐτῷ “ Ἀβιμέλεχ τοῦ συγγενοῦς ἡμῶν καὶ τῶν παίδων αὐτοῦ κατέχεις κλῆρον;’ συνθεμένου δ’ ἔχειν ἐκείνου κατὰ τοὺς νόμους δι’ ἀγχιστείαν , οὐκοῦν οὐκ ἐξ ἡμισείας ἔφη μεμνῆσθαι τῶν νόμων δεῖ , ἐπὶ πάσι δὲ ποιεῖν κατ’ αὐτούς . λοιπὸν καὶ τὸ τοῦ Μαλλῶν γύναιον υἱοῦ Ἀβιμέλεχ γῆμαί σε χρή , ἵνα ἀναστήσῃς σπέρμα τῷ συγγενεῖ . ” ὁ δὲ παρῃτήσατο , καὶ τοῦ κλήρου καὶ τῆς γυναικὸς παραχωρήσας αὐτῷ . κατὰ γοῦν τὸν νόμον ἐνώπιον τῆς γερουσίας ἡ Ῥούθ ὑπελύσατο τὸ ὑπόδημα τοῦ ἀνδρὸς ἐκείνου καὶ ἔπτυσεν αὐτοῦ εἰς τὸ πρόσωπον . καὶ οὕτως αὐτὴν ἠγάγετο ὁ Βοόζ , καὶ ἔτεκεν ἐξ αὐτοῦ τὸν Ὠβήδ · ἐλληνιστὶ δ’ ἑρμηνεύεται δουλεύων . ἐξ Ὠβὴδ δὲ γίνεται Ἰεσσαί , καὶ ἐκ τούτου Δαβίδ , ὃς τῶν ἐξ Ἰσραὴλ ἐβασίλευσε καὶ τοῖς ἑαυτοῦ παισὶ κατέλιπε τὴν ἀρχὴν ἐπὶ εἴκοσι γενεὰς πρὸς τῇ μιᾷ διαρκέσασαν . Ἤλει δὲ τοῦ ἀρχιερέως , ὡς ἤδη ἱστόρηται , τὸν λαὸν ἄγοντος , οἱ δύο υἱοὶ αὐτοῦ Ὀφνὶ καὶ Φινεὲς ὑπῆρχον λοιμοί , παρανομοῦντες ἐν ἅπασι , καὶ παραινοῦντος τοῦ πατρὸς αὐτοῖς μὴ ἐπιστρεφόμενοι . ὁ δὲ θεὸς ὀργισθεὶς διὰ τὰς ἐκείνων παρανομίας , διὰ τοῦ Σαμουὴλ ἔτι παιδὸς ὄντος δεδήλωκε τῷ Ἤλει ἅπερ αὐτός τε καὶ οἱ παῖδες καὶ ὁ οἶκος αὐτοῦ πείσονται . Σαμουὴλ δὲ Ἐλκανᾶ Λευίτου ἀνδρὸς ἐτύγχανε παῖς · ᾧ συνῴκουν διτταὶ γαμεταί , ὧν τῇ μὲν Ἄννα , τῇ δὲ Φεννάνα ἦν τὰ ὀνόματα . καὶ τῇ μὲν παῖδες ἤσαν ἐξ ’Eλκανᾶ , ἡ Ἄννα ἠμοίρει γονῆς . ἀφικομένου δὲ τοῦ ἀνδρὸς μετὰ τῶν γυναικῶν ἀμφοῖν εἰς Σηλὼμ καὶ θύσαντος , ἐπεὶ καιρὸς ἦν εὐωχίας καὶ τῇ Φεννάνᾳ οἱ παῖδες αὐτῆς συνεγάθηντο , ὅτι ἡ Ἄννα μεμόνωτο , ἑαυτὴν ἀπεκλαίετο , καὶ εἰς τὴν σκηνὴν τοῦ θεοῦ δραμοῦσα ἐδέετο τοῦ κυρίου γονὴν αὐτῇ παρασχεῖν , εὐξαμένη καθιερώσειν θεῷ τὸ πρωτότοκον . χρονιζούσης δ’ ἐν ταῖς εὐχαῖς , πρὸ τῆς σκηνῆς Ἤλει καθεζόμενος ὡς μεθύουσαν αὐτὴν ἐλογίσατό τε καὶ ἀπεπέμπετο . ἡ δέ οὐκ οἶνον ἔφη ‘πέπωκα οὐδὲ μέθυσμα , κύριε , ἀλλὰ κατώδυνος οὖσα διὰ τὴν ἀπαιδίαν ἐκτέτηκα . ” καὶ ὁ ἱερεύς “ πορεύου ” εἶπεν αὐτῇ , “ καὶ σοι τὸ αἴτημα ὁ θεός . ” ὑποστρέψασα δὲ σὺν τῷ ἀνδρὶ οἴκαδε συλλαμβάνει καὶ τίκτει τὸν Σαμουὴλ · θεαίτητον ἄν τις εἴποι . ἁδρυνθέντος δὲ τοῦ παιδὸς προσάγει αὐτὸν τῷ Πλεῖ κατὰ τὴν εὐχὴν τῷ θεῷ τραφησόμενον κόμην τ·ε τρέφοντα καὶ ἐν τῷ ἱερῷ διαιτώμενον καὶ ὕδατι κεχρημένον εἰς πόσιν . ἤδη δὲ δωδεκαέτης γενόμενος προεφήτευσε . καί ποτε κοιμώμενον αὐτὸν ἐξ ὀνόματος ἐκάλεσεν ὁ θεός . ὁ δὲ τῷ ἀρχιερεῖ προσελήλυθεν ὡς ὑπ’ ἐκείνου τάχα καλούμενος . καὶ τοῦτο τρισσάκις ἐγένετο . Ἤλει δὲ συνεὶς θεόθεν εἶναι τὴν κλῆσιν , ἴφη τῷ Σαμουήλ “ εἰ ἔτι κληθῇς , εἰπέ , ἐδοῦ ἐγὼ κύριε . ” οὕτω δὲ ποιήσαντος τοῦ παιδός , ἔφη αὐτῷ ὁ καλῶν συμφορὰν ἔσεσθαι τοῖς Ἰσραηλίταις βαρεῖαν , καὶ τοὺς Ἤλει παῖδας ἅμα τεθνήξεσθαι καὶ τὴν ἱερωσύνην εἰς τὸν οἶκον τοῦ Ἐλεάζαρ μεταπεσεῖν . οὐκ ἤθελε δὲ τοὺς λόγους ὁ Σαμουὴλ ἐκφῆναι τῷ ἱερεῖ , ὅρκοις δ’ ἐκβιασθεὶς ἀπήγγειλε πάντα καθάπερ ἀκήκοεν .
Lemmas: οὐκέτι δέ κριτής ἄγω ὁ Ἰσραήλ , ἀλλά ὁ ἀρχιερεύς ἀλέω προίστημι αὐτός · ἐπί ὅς λιμός γίγνομαι , καί τις ἀνήρ ἐκ Βηθλεέμ Ἀβιμέλεχ καλέω σύν ὁ γυνή καί δύο υἱός διά ὁ λιμός εἰς ὁ Μωαβῖτις μεταναστεύω . ἄγω οὖν ὁ υἱός γαμετή Μωαβῖτις . ἐν δέκα μέντοι ἐνιαυτός ὅς τε Αβιμέλεχ καί ὁ παῖς αὐτός θνῄσκω , καί καταλείπω χαίρω ἢ τε νοεγω ὁ συνοικέω ὁ Ἀβιμέλεχ καί ὁ γυνή ἄμφω ὁ παῖς αὐτός , Ὀρφά τε καί Ῥούθ . ὁ νοεγω δέ εἰς ὁ πατρίς ὑποστρέφω , ὁ δέ γε νύμφη αὐτός ὁ μέν Ὀρφά παρακαλέω παρά ὁ πενθερά μένω παρά Μωαβίτης , ὁ δέ Ῥούθ σύν ὁ νοεγω ἀπέρχομαι . καί ἤδη παραγίγνομαι εἰς Βηθλεέμ ξενίζω βοῦς , Ἀβιμέλεχ εἰμί συγγενής . προσαγορεύω δέ παρά ὁ πολίτης ἐκ ὄνομα ὁ γυνή “ μή ἐγώ νοεγω ” λέγω ἀλλά Μαράν καλέω , ” νοεγω δέ εὐτυχία δηλόω , Μάρα δέ ὀδύνη καί πικρασμός · “ πλήρης γάρ πορεύω κενός ὑπονοστέω . ” ἄμητος δέ εἰμί ἔξειμι κατά γνώμη ὁ πενθερά καλαμόω ὁ Ῥούθ εἰς ὁ ἀγρός ὁ βοῦς . ὁ δέ ὁ κόρη εἶδον καί μανθάνω τίς εἰμί , θερίζω ὅς δύναμαι καί ἔχω ἐπιτρέπω , ἄριστον τε παρέχω αὐτός ὁ ἀγροκόμος ἐπιτάσσω . ὁ δέ καί ἄλφιτον παρά αὐτός λαμβάνω ὁ πενθερά συντηρέω , καί ἀπέρχομαι ὀψέ κομίζω καί ὁ κριθή ὅς συλλέγω , καί ὁ παρά ὁ βοῦς αὐτός διηγέομαι . καί αὖθις ἄπειμι σύν ὁ θεραπαινίς βοῦς . ὁ νοεγω δέ συγκατακλίνω αὐτός ὁ Ῥούθ βουλεύω , πέμπω ὁ νύμφη ὑποτίθημι παρά ὁ πούς ὁ ἀνήρ ὑπνώσσω ἐν ὁ ἅλων πίπτω ὑπνόω . καί ὁ μέν οὗτος ποιέω , αἰσθάνομαι δέ ὁ Βοόζ περί μέσος νύξ ἔρομαι τίς εἰμί . καί μανθάνω τότε μέν ἡσυχάζω , ἴωθεν δέ ἐξεγείρω ὁ Ῥούθ πορεύω πρός ὁ πενθερά ἐντέλλω · ‘‘αυος δέ ” εἶπον ὁ ἐγγύς ἐγώ ἀγχιστεύω σύ ἔρομαι , καί εἰμί μέν ἐκεῖνος ἄγω σύ βούλομαι , ἀπέρχομαι πρός ὁ ἀνήρ , παραιτέομαι δέ νόμιμος συνοικέω ἐγώ . ἀπέρχομαι ἐν ὁ γυνή καί δηλόω πᾶς ὁ νοεγω . ὁ δέ γε βοῦς παρά ὁ γερουσία ὁ Ῥούθ καί ὁ συγγενής συγκαλέω καί εἶπον αὐτός “ Ἀβιμέλεχ ὁ συγγενής ἐγώ καί ὁ παῖς αὐτός καταχέω κλῆρος συντίθημι δέ ἔχω ἐκεῖνος κατά ὁ νόμος διά ἀγχιστεία , οὐκοῦν οὐ ἐκ ἥμισυς φημί μιμνήσκω ὁ νόμος δεῖ , ἐπί πᾶς δέ ποιέω κατά αὐτός . λοιπός καί ὁ ὁ Μαλλός γύναιον υἱός Ἀβιμέλεχ γαμέω σύ χρή , ἵνα ἀνίστημι σπέρμα ὁ συγγενής . ” ὁ δέ παραιτέομαι , καί ὁ κλῆρος καί ὁ γυνή παραχωρέω αὐτός . κατά γοῦν ὁ νόμος ἐνώπιος ὁ γερουσία ὁ Ῥούθ ὑπολύω ὁ ὑπόδημα ὁ ἀνήρ ἐκεῖνος καί πτύω αὐτός εἰς ὁ πρόσωπον . καί οὕτως αὐτός ἄγω ὁ Βοόζ , καί τίκτω ἐκ αὐτός ὁ Ὠβήδ · ελληνιστί δέ ἑρμηνεύω δουλεύω . ἐκ Ὠβήδ δέ γίγνομαι Ἰεσσαί , καί ἐκ οὗτος Δαβίδ , ὅς ὁ ἐκ Ἰσραήλ βασιλεύω καί ὁ ἑαυτοῦ παῖς καταλείπω ὁ ἀρχή ἐπί εἴκοσι γενεά πρός ὁ εἷς διαρκέω . ἀλέω δέ ὁ ἀρχιερεύς , ὡς ἤδη ἱστορέω , ὁ λαός ἄγω , ὁ δύο υἱός αὐτός Ὀφνί καί Φινεές ὑπάρχω λοιμός , παρανομέω ἐν ἅπας , καί παραινέω ὁ πατήρ αὐτός μή ἐπιστρέφω . ὁ δέ θεός ὀργίζω διά ὁ ἐκεῖνος παρανομία , διά ὁ Σαμουήλ ἔτι παῖς εἰμί δηλόω ὁ ἀλέω ὅσπερ αὐτός τε καί ὁ παῖς καί ὁ οἶκος αὐτός πείθω . Σαμουήλ δέ Ελκανά Λευίτης ἀνήρ τυγχάνω παῖς · ὅς συνοικέω δισσός γαμετή , ὅς ὁ μέν Ἄννα , ὁ δέ Φεννάνα εἰμί ὁ ὄνομα . καί ὁ μέν παῖς ἀσάω ἐκ ’Eλκανᾶ , ὁ Ἄννα ἀμοιρέω γονεύς . ἀφικνέομαι δέ ὁ ἀνήρ μετά ὁ γυνή ἄμφω εἰς Σηλώμ καί θύω1 , ἐπεί καιρός εἰμί εὐωχία καί ὁ Φεννάνη ὁ παῖς αὐτός συγγίγνομαι , ὅτι ὁ Ἄννα μόνωτος , ἑαυτοῦ ἀποκλαίω , καί εἰς ὁ σκηνή ὁ θεός τρέχω δήω ὁ κύριος γονή αὐτός παρέχω , εὔχομαι καθιερόω θεός ὁ πρωτότοκος . χρονίζω δέ ἐν ὁ εὐχή , πρό ὁ σκηνή ἀλέω καθέζομαι ὡς μεθύω αὐτός λογίζομαι τε καί ἀποπέμπω . ὁ δέ οὐ οἶνος φημί πίνω οὐδέ μέθυσμα , κύριος , ἀλλά κατώδυνος εἰμί διά ὁ ἀπαιδία ἐκτήκω . ” καί ὁ ἱερεύς “ πορεύω ” εἶπον αὐτός , “ καί σύ ὁ αἴτημα ὁ θεός . ” ὑποστρέφω δέ σύν ὁ ἀνήρ οἴκαδε συλλαμβάνω καί τίκτω ὁ Σαμουήλ · Θεαίτητος ἄν τις εἶπον . ἁδρύνω δέ ὁ παῖς προσάγω αὐτός ὁ πλέω κατά ὁ εὐχή ὁ θεός τρέφω κόμη τ·ε τρέφω καί ἐν ὁ ἱερός διαιτάω καί ὕδωρ χράομαι εἰς πόσις . ἤδη δέ δωδεκαέτης γίγνομαι προφητεύω . καί ποτός κοιμάω αὐτός ἐκ ὄνομα καλέω ὁ θεός . ὁ δέ ὁ ἀρχιερεύς προσέρχομαι ὡς ὑπό ἐκεῖνος τάχα καλέω . καί οὗτος τρισσάκις γίγνομαι . ἀλέω δέ συνίημι θεόθεν εἰμί ὁ κλῆσις , Ίφη ὁ Σαμουήλ “ εἰμί ἔτι καλέω , εἶπον , δήω ἐγώ κύριος . ” οὗτος δέ ποιέω ὁ παῖς , φημί αὐτός ὁ καλός συμφορά εἰμί ὁ Ἰσραηλίτης βαρύς , καί ὁ ἀλέω παῖς ἅμα θνῄσκω καί ὁ ἱερωσύνη εἰς ὁ οἶκος ὁ Ἐλεάζαρ μεταπίπτω . οὐ ἐθέλω δέ ὁ λόγος ὁ Σαμουήλ ἐκφαίνω ὁ ἱερεύς , Ὅρκος δέ ἐκβιάζω ἀπαγγέλλω πᾶς καθάπερ ἀκούω .