joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 10.20
Κατὰ δὲ τὴν ἐσπέραν , ὅτε τῇ ἐπιούσῃ μαχέσασθαι ἔμελλον , τὸ φάσμα ἐφάνη τῷ Βρούτῳ ὃ καὶ πρῴην ἐξ Ἀσίας διαβαίνων νυκτὸς ἐθεάσατο · ἦν δὲ τοιοῦτον . νὺξ ἦν βαθεῖα καὶ φῶς οὐ πάνυ λαμπρὸν ἐν τῇ σκηνῇ αὐτοῦ ὑπαυῆπτο · ὁ δ' ἠγρύπνει σκοπῶν τι καὶ λογιζόμενος . ἔδοξεν οὖν εἰσιέναι τινὰ τὴν σκηνήν , καὶ ἀπιδὼν πρὸς τὴν εἴσοδον ὁρᾷ δεινὴν καὶ ἀλλόκοτον ὄψιν ἐκφύλου σώματος σιωπῇ παρε - στῶτος αὐτῷ . ἐρόμενος δέ ‘‘ τίς ποτ’ ὣν ἢ τί βουλόμενος μένος ἥκεις ; ἤκουσεν ἐξ ἐκείνου ‘‘ὁ σός εἰμι , Βροῦτε , δαίμων κακός , ὄψει δέ με περὶ Φιλίππους . καὶ ὁ Βροῦτος ἀπτοήτως ‘‘ὄψομαι’’ εἶπε . τοῦτο οὖν αὖθις τὸ φάσμα ἑώρακε τὴν αὐτὴν ἐπιδειξάμενον ὄψιν , οὐδὲν μέντοι φθεγξάμενον , ἀλλ’ οἰχόμενον . καὶ ἀετοὺς δύο φασὶν ἐν μεταιχμίῳ τῶν στρατοπέδων συμπεσόντας ἀλλήλοις μάχεσθαι τότε , εἶξαι δὲ καὶ φυγεῖν τὸν κατὰ Βροῦτον . Συμβαλὼν οὖν τοῖς ἐναντίοις καὶ αὐτὸς ἡττήθη . τό τε γὰρ ὁπλιτικὸν αὐτοῦ ἀγχώμαλα ἐπὶ πλεῖστον ἀγωνισάμενον ἐνέκλινε , κἀκ τούτου καὶ τὸ ἱππικὸν καίτοι γενναίως μαχόμενον ἐνέδωκεν . ἐνταῦθα καὶ Μάρκος ὁ Κάτωνος υἱὸς ἐν τοῖς ἀρίστοις καὶ γενναιοτάτοις τῶν νέων ταττόμενος οὐκ εἶξε καταπονούμενος οὐδὲ ἔφυγεν , ἀλλὰ χρώμενος τῇ χειρὶ καὶ φράζων ὅστις εἴη καὶ πατρόθεν ἑαυτὸν ὀνομάζων ἔπεσεν ἐπὶ πολλοῖς τῶν πολεμίων νεκροῖς . ἔπιπτον δὲ καὶ τῶν ἄλλων οἱ κράτιστοι τοῦ Βρούτου προκινδυνεύοντες . Λουκίλλιος δέ τις ἀνὴρ ἀγαθὸς ὁρῶν βαρβάρους τινὰς ἱππέας ἐλαύνοντας ῥύδην ἐπὶ τὸν Βροῦτον , αὐτὸς ἔφη Βροῦτος εἶναι καὶ ἄγειν ἐδεῖτο ἐπὶ τὸν Ἀντώνιον , ὡς τάχα τὸν Καίσαρα δεδοικώς . οἱ ἦγον τὸν ἄνδρα , ἀγγέλους προπέμψαντες . ἐπεὶ δ’ ἐγγὺς ἦσαν , ὁ μὲν Ἀντώνιος διηπόρει ὅπως χρὴ δέξασθαι τὸν Βροῦτον , ὁ δὲ Λουκίλλιος προσαχθείς ‘Μάρκον μέν’ εἶπε ‘‘Βροῦτον , Ἀντώνιε , οὐδεὶς ᾕρηκεν οὐδ’ ἂν ἕλοι πολέμιος . μὴ τοσοῦτον κρατήσειεν σειεν ἡ τύχη τῆς ἀρετῆς . εὑρεθήσεται δὲ ζῶν ἐκεῖνος ἤπου καὶ νεκρὸς ἀξίως κείμενος ἑαυτοῦ . θαυμάσας δὲ ὁ Ἀντώνιος τοῖς αὐτὸν ἄγουσι στρατιώταις ἔφη ‘‘χαλεπῶς , ὦ συστρατιῶται , φέρετε τὴν ἀπάτην ἴσως · ἀλλ’ ἴστε κρείττονα τῆς ζητουμένης ἄγρας ᾑρηκότες · πολέμιον γὰρ ζητοῦντες φίλον ἡμῖν κομίξετε . Βροῦτος δὲ πρός τι χωρίον ὑλῶδες κατηντηκὼς ἤδη σκότους ὄντος , ὀλίγων περὶ αὐτὸν ἡγεμόνων ὄντων , εἰς τὸν οὐρανὸν ἀναβλέψας ἀνεφθέγξατο Ζεῦ , μὴ λάθῃ σε τῶνδ’ ὃς αἴτιος κακῶν . τοῦτον τὸν στίχον εἰπεῖν αὐτὸν ὁ Πλούταρχος ἀναγράφει · ὁ δέ γε Δίων ταὐθ’ ἱστορεῖ τότε τὸν Βροῦτον εἰπεῖν ‘‘ὦ τλᾶμον ἀρετά , ἄλλως ἄρ’ ἧσθα λόγος , ἐγὼ δέ σε ὡς ἔργον ἤσκουν , σὺ δ’ αὖ ἐδούλευες τύχῃ.’’ εἰπόντος δέ τινος ὡς δεῖ φεύγειν , ‘‘πάνυ μὲν οὖν’’ ἴφη ‘‘φευκτέον , ἀλλὰ διὰ τῶν χειρῶν , οὐ διὰ τῶν ποδῶν.’’ καὶ τοῦτο εἰπὼν καὶ τῷ ξίφει ία γυμνῷ ἐπιπεσὼν ἐτελεύτησε . τὸν δὲ τούτου νεκρὸν Ἀντώνιος ἀνευρὼν τῇ πολυτελεστάτῃ τῶν ἑαυτοῦ φοινικίδων περιέβαλε . Πορκία δὲ ἡ τοῦ Βρούτου γυνή , Κάτωνος δὲ θυγάτηρ , φυλαττομένη καὶ μὴ ἐωμένη ἑαυτὴν λεῖν , ἄνθρακας ἐκ τοῦ πυρὸς ἁρπάσασα καὶ καταπιοῦσα ἀπέθανε . περὶ ἧς ὁ Πλούταρχος ἔγραψεν ὡς πρὸ τῆς τοῦ Καίσαρος τοῦ προτέρου σφαγῆς ὁρῶσα τὸν ἄνδρα σύννουν καὶ μεστὸν ταραχῆς ἀήθους , καί τι βούλευμα κατανοήσασα παρ’ ἑαυτῷ θάλποντα δυσεξέλικτον , οὐ πρότερον αὐτὸν περὶ τῶν ἀπορρήτων ἀνήρετο πρὶν ἢ λαβεῖν διάπειραν ἑαυτῆς . λαβοῦσα γάρ , φησί , μαχαίριον , τομὴν βαθεῖαν λάθρᾳ ἐπήνεγκε τῷ μηρῷ , ὡς μετὰ μικρὸν ὀδύνας ἐπιγενέσθαι νεανικὰς καὶ φρικώδεις ἀναφθῆναι πυρετοὺς ἐκ τοῦ τραύματος . ἀγωνιῶντος δὲ τοῦ Βρούτου ἐν ἀκμῇ τῆς ἀλγηδόνος οὖσα ἴφη αὐτῷ ‘‘ἐγώ , Βροῦτε , οὐχ ὡς αἶ παλλακευόμεναι κοίτης μεθέξουσα καὶ τραπέζης μόνον ἐδόθην σοι , ἀλλὰ κοινωνὸς εἶναι καὶ ἀγαθῶν καὶ ἀνιαρῶν . τὰ μὲν οὖν σὰ πάντα περὶ τὸν γάμον ἄμεμπτα , τῶν δὲ παρ’ ἐμοῦ τίς ἀπόδειξις ἢ χάρις εἰ μήτε πάθος ἀπόρρητον συνδιοίσω σοι μήτε φροντίδα πίστεως δεομένην ; οἶδ’ ὅτι γυναικεία φύσις ἀσθενὴς δοκεῖ λόγον ἐνεγκεῖν ἀπόρρητον · ἀλλ' ἔστι τις καὶ τροφῆς ἀγαθῆς καὶ ὁμιλίας χρηστῆς εἰς ἦθος ἰσχύς . ἐμοὶ δὲ τὸ Κάτωνος εἶναι θυγατέρα καὶ τὸ Βρούτου γυναῖκα πρόσεστιν . οἶς πρότερον μὲν ἧττον ἐπεποίθειν , νῦν δ’ ἐμαυτὴν ἔγνωκα καὶ πρὸς πόνον ἀήττητον εἶναι . ταῦτ’ εἰποῦσα δείκνυσιν αὐτῷ τὸ τραῦμα καὶ διηγεῖται τὴν πεῖραν . ὁ δ’ ἐκπλαγεὶς ἐπηύξατο δοῦναι τοὺς θεοὺς κατορθοῦντα τὴν πρᾶξιν ἄνδρα
Lemmas: κατά δέ ὁ εἰσπεράω , ὅτε ὁ ἔπειμι μάχομαι μέλλω , ὁ φάσμα φαίνω ὁ Βροῦτος ὅς καί πρώην ἐκ Ἀσία διαβαίνω νύξ θεάομαι · εἰμί δέ τοιοῦτος . νύξ εἰμί βαθύς καί φάος οὖον πάνυ λαμπρός ἐν ὁ σκηνή αὐτός υπαυαπτω · ὁ δέ ἀγρυπνέω σκοπός τίς καί λογίζομαι . δοκέω οὖν εἴσειμι τις ὁ σκηνή , καί ἀφοράω πρός ὁ εἴσοδος ὁράω δεινός καί ἀλλόκοτος ὄψις ἔκφυλος σῶμα σιωπή πάρος - ἵστημι αὐτός . ἔρομαι δέ ‘‘ τίς πρός ἐάν ἢ τίς βούλομαι μένος ἥκω ; ἀκούω ἐκ ἐκεῖνος ὅς σός εἰμί , Βροῦτος , δαίμων κακός , ὁράω δέ ἐγώ περί Φίλιππος . καί ὁ Βροῦτος απτοήτως ὄπτω εἶπον . οὗτος οὖν αὖθις ὁ φάσμα ὁράω ὁ αὐτός ἐπιδείκνυμι ὄψις , οὐδείς μέντοι φθέγγομαι , ἀλλά οἴχομαι . καί ἀετός δύο φημί ἐν μεταίχμιον ὁ στρατόπεδον συμπίτνω ἀλλήλων μάχομαι τότε , ἔοικα δέ καί φεύγω ὁ κατά Βροῦτος . συμβάλλω οὖν ὁ ἐναντίος καί αὐτός ἡσσάομαι . ὁ τε γάρ ὁπλιτικός αὐτός ἀγχώμαλος ἐπί πλεῖστος ἀγωνίζομαι ἐγκλίνω , ἐκ οὗτος καί ὁ ἱππικός καίτοι γενναῖος μάχομαι ἐνδίδωμι . ἐνταῦθα καί Μάρκος ὁ Κάτων υἱός ἐν ὁ ἀγαθός καί γενναῖος ὁ νέος τάσσω οὐ ἔοικα καταπονέω οὐδέ φεύγω , ἀλλά χράω ὁ χείρ καί φράζω ὅστις εἰμί καί πατρόθεν ἑαυτοῦ ὀνομάζω πίπτω ἐπί πολύς ὁ πολέμιος νεκρός . πίπτω δέ καί ὁ ἄλλος ὁ ἀγαθός ὁ Βροῦτος προκινδυνεύω . Λουκίλλιος δέ τις ἀνήρ ἀγαθός ὁράω βάρβαρος τις ἱππεύς ἐλαύνω ῥύδην ἐπί ὁ Βροῦτος , αὐτός φημί Βροῦτος εἰμί καί ἄγω δήω ἐπί ὁ Ἀντώνιος , ὡς τάχα ὁ Καῖσαρ δείδω . ὁ ἄγω ὁ ἀνήρ , ἄγγελος προπέμπω . ἐπεί δέ ἐγγύς εἰμί , ὁ μέν Ἀντώνιος διαπορέω ὅπως χρή δέχομαι ὁ Βροῦτος , ὁ δέ Λουκίλλιος προσάγω Μάρκος μένω εἶπον Βοῦρος , Ἀντώνιος , οὐδείς αἱρέω οὐδέ εἄν αἱρέω πολέμιος . μή τοσοῦτος κρατέω σείω ὁ τύχη ὁ ἀρετή . εὑρίσκω δέ ζῶ ἐκεῖνος ἤπου καί νεκρός ἀξίως κεῖμαι ἑαυτοῦ . θαυμάζω δέ ὁ Ἀντώνιος ὁ αὐτός ἄγω στρατιώτης φημί χαλεπῶς , εἰμί συστρατιώτης , φέρω ὁ ἀπάτη ἴσως · ἀλλά οἶδα ἀγαθός ὁ ζητέω ἄγρα αἱρέω · πολέμιος γάρ ζητέω φίλος ἐγώ κομίζω . Βροῦτος δέ πρός τίς χωρίον ὑλώδης καταντάω ἤδη σκότος εἰμί , ὀλίγος περί αὐτός ἡγεμών εἰμί , εἰς ὁ οὐρανός ἀναβλέπω ἀναφθέγγομαι Ζεύς , μή λανθάνω σύ ὅδε ὅς αἴτιος κακός . οὗτος ὁ στίχος εἶπον αὐτός ὁ Πλούταρχος ἀναγράφω · ὁ δέ γε Δίων τὰ ἱστορέω τότε ὁ Βροῦτος εἶπον οὖ τλήμων ἀρετή , ἄλλως ἄρα εἰμί λόγος , ἐγώ δέ σύ ὡς ἔργον ἀσκέω , σύ δέ αὖος δουλεύω τυγχάνω εἶπον δέ τις ὡς δεῖ φεύγω , ‘‘πάνυ μέν οὖν Ίφη φεύγω , ἀλλά διά ὁ χείρ , οὖον διά ὁ ποδόω καί οὗτος εἶπον καί ὁ ξίφος εἷς γυμνός ἐπιπίπτω τελευτάω . ὁ δέ οὗτος νεκρός Ἀντώνιος ἀνευρίσκω ὁ πολυτελής ὁ ἑαυτοῦ φοινικίς περιβάλλω . Πορκία δέ ὁ ὁ Βροῦτος γυνή , Κάτων δέ θυγάτηρ , φυλάσσω καί μή ἐάω ἑαυτοῦ λείν , ἄνθραξ ἐκ ὁ πυρός ἁρπάζω καί καταπίνω ἀποθνῄσκω . περί ὅς ὁ Πλούταρχος γράφω ὡς πρό ὁ ὁ Καῖσαρ ὁ πρότερος σφαγή ὁράω ὁ ἀνήρ σύννους καί μεστός ταραχή ἀήθης , καί τίς βούλευμα κατανοέω παρά ἑαυτοῦ θάλπω δυσεξέλικτος , οὖον πρότερος αὐτός περί ὁ ἀπόρρητος ἀνείρομαι πρίν ἢ λαμβάνω διάπειρα ἑαυτοῦ . λαμβάνω γάρ , φημί , μαχαίριον , τομή βαθύς λάθρῃ ἐπιφέρω ὁ μηρός , ὡς μετά μικρός ὀδύνη ἐπιγίγνομαι νεανικός καί φρικώδης ἀνάπτω πυρετός ἐκ ὁ τραῦμα . ἀγωνιάω δέ ὁ Βροῦτος ἐν ἀκμή ὁ ἀλγηδών εἰμί Ίφη αὐτός ἔοικα , Βροῦτος , οὐ ὡς ἀεί παλλακεύω κοίτη μετέχω καί τράπεζα μόνος δίδωμι σύ , ἀλλά κοινωνός εἰμί καί ἀγαθός καί ἀνιαρός . ὁ μέν οὖν σός πᾶς περί ὁ γάμος ἄμεμπτος , ὁ δέ παρά ἐγώ τίς ἀπόδειξις ἢ χάρις εἰμί μήτε πάθος ἀπόρρητος συνδιαφέρω σύ μήτε φροντίς πίστις δήω ; οἶδα ὅτι γυναικεῖος φύσις ἀσθενής δοκέω λόγος φέρω ἀπόρρητος · ἀλλά εἰμί τις καί τροφή ἀγαθός καί ὁμιλία χρηστός εἰς ἦθος ἰσχύς . ἐγώ δέ ὁ Κάτων εἰμί θυγάτηρ καί ὁ Βροῦτος γυνή πρόσειμι . οἶς πρότερος μέν κακός πείθω , νῦν δέ ἐμαυτοῦ γιγνώσκω καί πρός πόνος ἀήσσητος εἰμί . αὐτός εἶπον δείκνυμι αὐτός ὁ τραῦμα καί διηγέομαι ὁ πείρω . ὁ δέ ἐκπλήσσω ἐπεύχομαι δίδωμι ὁ θεός κατορθόω ὁ πρᾶξις ἀνήρ