joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 3.15
Τὸ μὲν οὑν σύμπαν τῶν Ἑβραίων ἔθνος , ὡς ἤδη ἱστόρηται , δορυάλωτον παρὰ τῶν Ἀσσυρίων γενόμενον μετῳκίσθη , καὶ ἔρημος ἡ ‘Ιερουσαλὴμ καταλέλειπτο , οὐ πρότερόν τε τῆς αἰχμαλωσίας ἐλύθη πρὶν ἡ τῶν Ἀσσυρίων κατελύθη ἀρχὴ κατὰ τὴν προφητικὴν προαγόρευσιν ὑπὸ Μηδῶν τε καὶ Περσῶν , καὶ οἱ ἑβδομήκοντα παρῆλθον ἐνιαυτοί , οὓς ὁ προφήτης Ἱερεμίας προανεφώνησεν . οὐκ ἄκαιρον δ’ ἂν εἴη καὶ τῆς τῶν Ἀσσυρίων βασιλείας ἐπιτετμημένως διεξελθεῖν τὴν καθαίρεσιν , καὶ δεῖξαι τὴν προφητικὴν ἀληθεύουσαν πρόρρησιν , τὴν ὑπὸ Μηδῶν καὶ Περσῶν μέλλειν αὐτὴν καταλυθήσεσθαι προθεσπίσασαν · ἔχει δὲ οὕτως . Βασιλείαι καθ’ ἑαυτὰς ἦσαν ἡ τῶν Μηδῶν καὶ ἡ τῶν Περσῶν . καὶ τῆς μὲν ἦρχεν ὁ Ἀστυάγης , ὁ Καμβύσης δὲ τῆς Περσῶν . συνῴκει δ’ οὗτος τῇ Ἀστυάγους θυγατρὶ καλουμένῃ Μανδάνῃ , ἥτις παῖδα τῷ Καμβύσῃ τὸν Κῦρον ἐγείνατο · ὃς τοῖς τῶν Περσῶν νόμοις τραφεὶς ἀνδρειότατός τε καὶ σωφρονέστατος νουνεχής τε καὶ δικαιότατος γέγονε . τὰ δὲ νόμιμα τῶν Περσῶν τοιάδε ἦσαν , ὡς Ξενοφῶν συνεγράψατο . ἦν αὐτοῖς ἀγορὰ ἐλευθέρα κεκλημένη , καθ’ ἣν τά τε βασίλεια σφίσι καὶ τὰ ἄλλα ἀρχεῖα πεποίνητο , ὧν τὰ ὤνια καὶ οἶ ἀγοραῖοι καὶ ἡ τούτων τύρβη καὶ αἱ φωναὶ ἀπελήλαντο , ἔνα μὴ τῇ τῶν πεπαιδευμένων εὐκοσμίᾳ μιγνύηται . διῄρητο δὲ ἡ ἐλευθέρα ἀγορὰ εἰς τετρακτὺν ἀρχείων · τούτων τὸ ἓν παισίν , ἄλλο δ’ ἐφήβοις ἀφώριστο , τελείοις δ’ ἀνδράσι τὸ ἕτερον , τοῖς δ’ ὑπὲρ τὰ στρατεύσιμα γεγονόσιν ἔτη ἀπονενέμητο τὸ λοιπόν , καὶ εἰς τὰς ἑαυτῶν χώρας παρῆσαν ἕκαστοι . τοὺς δ’ ἐφήβους καὶ περὶ τὰ ἀρχεῖα καταδαρθάνειν σὺν τοῖς ὅπλοις τοῖς γυμνητικοῖς ἐνενόμιστο πλὴν τῶν γεγαμηκότων οὗτοι δὲ οὔτε ἐπεζητοῦντο , εἰ μὴ προείρητο , οὔτ’ ἀπεῖναι συχνάκις αὐτοῖς συγκεχώρητο . ἦσαν δ’ ἑκάστοις ἄρχοντες δώδεκα · εἰς γὰρ δώδεκα φυλὰς οἱ Πέρσαι διῄρηντο . οἱ μὲν δὴ παῖδες εἰς τὰ διδασκαλεῖα φοιτῶντες δικαιοσύνην ἐμάνθανον , τῶν ἀρχόντων αὐτῶν τὸ πλεῖστον τῆς ἡμέρας δικαζόντων αὐτοῖς . ἐγίνοντο γὰρ δὴ καὶ παισὶ πρὸς ἀλλήλους ὥσπερ ἀνδράσιν ἐγκλήματα καὶ κλοπῆς καὶ βίας καὶ ἁρπαγῆς καὶ ἀπάτης καὶ ὕβρεως καὶ ἄλλων τινῶν . οὓς δ’ ἂν ἔγνων τούτων ἀδικοῦντας , ἐτιμωροῦντο · καὶ οὓς δ’ ἂν εὕρισκον ἀδίκως ἐγκαλοῦντας , ἐκόλαζον . ἐδίδασκον δὲ τοὺς παῖδας σωφροσύνην , προσέχοντας τοῖς πρεσβυτέροις σωφρόνως διάγουσιν , ἐδίδασκον δὲ καὶ τροφῆς ἐγκράτειαν καὶ ποτοῦ . καὶ ὅτε τραφήσεσθαι ἔμελλον οἶ παῖδες , παρὰ τῷ διδασκάλῳ ἦσαν σιτούμενοι , ἄρτον φέροντες οἴκοθεν καὶ κάρδαμον ὄψον · καὶ ποτὸν ἐλάμβανον ποταμίου ὕδατος κώθωνα . ἐμάνθανον δὲ πρὸ τοῦ σιτεῖσθαι τοξεύειν καὶ ἀκοντίζειν . μέχρι δὴ ἒξ ἐτῶν ἢ ἑπτὰ πρὸς τοῖς δέκα ταῦτα οἱ παῖδες ἔπραττον ) ἐκ τούτου δ’ εἰς τοὺς ἐφήβους ἐτάττοντο , καὶ δέκα ἔτη περὶ τὰ ἀρχεῖα ἐκάθευδον , παρεῖχον δὲ καὶ τὴν ἡμέραν ἑαυτοὺς τοῖς ἄρχουσι κεχρῆσθαι ὅπῃ ἐδέοντο σφῶν ὑπὲρ τοῦ κοινοῦ . ὅταν δ’ ἐπὶ θήραν ἐξῄει ὁ βασιλεύς , ἐξῆγε τῆς μοίρας αὐτῶν τὴν ἡμίσειαν . ἐθήρων δὲ κοινῇ , ὅτι συγγενὴς αὐτοῖς ἐδόκει αὕτη ἡ μελέτη τῇ ἀσκήσει τῇ πρὸς τὸν πόλεμον , καὶ εἴθιζεν ἀνίστασθαι πρωιαίτερον καὶ ψύχους καὶ θάλπους ἀνέχεσθαι , καὶ ὁδοιπορίαις καὶ δρόμοις ἐγύμναζε , καὶ τοξεῦσαι θηρίον καὶ ἀκοντίσαι ἐδίδασκε , καὶ πρός τι τῶν ἀλκίμων θηρίων ἀνταγωνίσασθαι παρεσκεύαζεν . ἐφέροντο δὲ θηρῶντες ἄριστον πλεῖον μὲν τῶν παίδων , τἄλλα δὲ ὅμοιον . καὶ οὐκ ἠρίστων θηρῶντες , εἰ μὴ ἐδέησεν ἢ θηρὸς ἕνεκα ἐπιμεῖναι ἢ ἄλλως διατρῖψαι περὶ τὴν θήραν ἠθέλησαν . τὸ οὑν ἄριστον τοῦτο δειπνήσαντες τὴν ὑστέραν μέχρι τοῦ δείπνου ἐθήρευον , καὶ μίαν τὰς ἡμέρας ταύτας ἐλογίζοντο ἄμφω . τοῦτο δ’ ἐποίουν ἴνα κἂν ἐν πολέμῳ δεήσῃ , δύνωνται τοῦτο ποιεῖν . ὄψον δὲ εἶχον ὃ ἂν ἐθήρασαν , εἰ δ’ οὔ , τὸ κάρδαμον . αἱ δὲ μένουσαι φυλαὶ διέτριβον μελετῶσαι πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ τοξεύειν καὶ ἀκοντίζειν καὶ πρὸς ἀλλήλους ταῦτα διαγωνίζεσθαι . τοῖς δὲ μένουσι τῶν ἐφήβων ἐκέχρηντο αἱ ἀρχαὶ πρὸς ἰσχύος ἢ τάχους ἔργα δημόσια . ἐπειδὰν δ ἐπὶ τούτοις οἱ ἔφηβοι δέκα ἔτη διήγαγον , ἐτέλουν εἰς τοὺς τελείους ἄνδρας , καὶ ἔκτοτε πέντε καὶ εἴκοσιν οὕτω διῆγον ἐνιαυτούς . καὶ εἰ ἔδει στρατεύεσθαι , τόξα μὲν οὐκέτι ἔχοντες οὐδὲ παλτὰ ἐστρατεύοντο , τὰ δὲ ἀγχέμαχα ὅπλα καλούμενα , θώρακα περὶ τοῖς στέρνοις καὶ γέρρον ἐν τῇ ἀριστερᾷ , ἐν δὲ τῇ δεξιᾷ μάχαιραν ἢ κοπίδα . καὶ αἱ ἀρχαὶ δὲ πᾶσαί ἐκ τούτων καθίσταντο . ἐπειδὰν δὲ τὰ πέντε καὶ εἴκοσι διετέλεσαν ἔτη , ἦσαν μὲν πλειόνων γεγονότες ἐνιαυτῶν ἢ πεντήκοντα ἀπὸ γενεᾶς , ἐξήρχοντο δὲ τηνικαῦτα εἰς τοὺς γεραιτέρους . οἱ δὲ γεραίτεροι ἐστρατεύοντο μὲν οὐκέτι ἔξω τῆς ἑαυτῶν , μένοντες δ’ οἴκοι ἐδίκαζον τά τε κοινὰ καὶ τὰ ἰδιωτικὰ ξύμπαντα , καὶ τὰ θανατικὰ δ’ ἐκεῖνοι ἔκρινον , καὶ τὰς ἀρχὰς ἁπάσας ᾑροῦντο . καὶ ἤν τις ἢ ἐν ἐφήβοις ἢ ἐν ἀνδράσι παρέβη τι τῶν νομίμων , οἶ γεραίτεροι αὐτὸν ἐξέκρινον . ὁ δ’ ἐκκριθεὶς ἄτιμος διετέλει τὸ λοιπὸν τοῦ βίου . αἰσχρὸν δὲ παρὰ Πέρσαις λελόγιστο καὶ τὸ ἀποπτύειν καὶ τὸ ἀπομύττεσθαι καὶ τὸ φύσης ὦφθαι μεστοὺς καὶ τὸ φανερὸν τινὰ γενέσθαι οὐροῦντα ἢ κοιλίας ποιούμενον ἔκκρισιν . ταῦτα δὲ οὐκ ἠδύναντο ποιεῖν , εἰ μὴ μετρίᾳ διαίτῃ ἐχρῶντο καὶ τὸ ὑγρὸν ἐκπονοῦντες ἀνήλισκον . Ταῦτα μὲν τὰ ἰθὴ τῶν Περσῶν καὶ τὰ νόμιμα
Lemmas: ὁ μέν ἐν σύμπας ὁ Ἑβραῖος ἔθνος , ὡς ἤδη ἱστορέω , δορυάλωτος παρά ὁ Ἀσσύριος γίγνομαι μετοικίζω , καί ἐρῆμος ὁ ‘Ιερουσαλὴμ καταλείπω , οὖον πρότερος τε ὁ αἰχμαλωσία λύω πρίν ὁ ὁ Ἀσσύριος καταλύω ἀρχή κατά ὁ προφητικός προαγόρευσις ὑπό Μῆδος τε καί Πέρσης , καί ὁ ἑβδομήκοντα παρέρχομαι ἐνιαυτός , ὅς ὁ προφήτης Ἱερεμίας προαναφωνέω . οὐ ἄκαιρος δέ εἄν εἰμί καί ὁ ὁ Ἀσσύριος βασίλεια ἐπιτετμημένως διεξέρχομαι ὁ καθαίρεσις , καί δείκνυμι ὁ προφητικός ἀληθεύω πρόρρησις , ὁ ὑπό Μῆδος καί Πέρσης μέλλω αὐτός καταλύω προθεσπίζω · ἔχω δέ οὕτως . Βασίλειος κατά ἑαυτοῦ εἰμί ὁ ὁ Μῆδος καί ὁ ὁ Πέρσης . καί ὁ μέν ἄρχω ὁ Ἀστυάγης , ὁ Καμβύσης δέ ὁ Πέρσης . συνοικέω δέ οὗτος ὁ Ἀστυάγης θυγάτηρ καλέω Μανδάνη , ὅστις παῖς ὁ Καμβύσης ὁ Κῦρος γείνομαι · ὅς ὁ ὁ Πέρσης νόμος τρέφω ἀνδρεῖος τε καί σώφρων νουνεχής τε καί Δίκαιος γίγνομαι . ὁ δέ νόμιμος ὁ Πέρσης τοιόσδε εἰμί , ὡς Ξενοφῶν συγγράφω . εἰμί αὐτός ἀγορά ἐλεύθερος καλέω , κατά ὅς ὁ τε βασίλεια ὅς καί ὁ ἄλλος ἀρχεῖον ποιέω , ὅς ὁ ὤνιος καί οἶς ἀγοραῖος καί ὁ οὗτος τύρβη καί ὁ φωνή ἀπελαύνω , νάω μή ὁ ὁ παιδεύω εὐκοσμία μίγνυμι . διαιρέω δέ ὁ ἐλεύθερος ἀγορά εἰς τετρακτύς ἀρχεῖον · οὗτος ὁ εἷς παῖς , ἄλλος δέ ἔφηβος ἀφορίζω , τέλειος δέ ἀνήρ ὁ ἕτερος , ὁ δέ ὑπέρ ὁ στρατεύσιμος γίγνομαι ἔτος ἀπονέμω ὁ λοιπός , καί εἰς ὁ ἑαυτοῦ χώρα πάρειμι ἕκαστος . ὁ δέ ἔφηβος καί περί ὁ ἀρχεῖον καταδαρθάνω σύν ὁ ὅπλον ὁ γυμνητικός νομίζω πλήν ὁ γαμέω οὗτος δέ οὔτε ἐπιζητέω , εἰμί μή προλέγω , οὔτε ἄπειμι συχνάκις αὐτός συγχωρέω . εἰμί δέ ἕκαστος ἄρχω δώδεκα · εἰς γάρ δώδεκα φυλή ὁ Πέρσης διαιρέω . ὁ μέν δή παῖς εἰς ὁ διδασκαλεῖον φοιτάω δικαιοσύνη μανθάνω , ὁ ἄρχω αὐτός ὁ πλεῖστος ὁ ἡμέρα δικάζω αὐτός . γίγνομαι γάρ δή καί παῖς πρός ἀλλήλων ὥσπερ ἀνήρ ἔγκλημα καί κλοπή καί Βίας καί ἁρπαγεύς καί ἀπάτη καί ὕβρις καί ἄλλος τις . ὅς δέ εἄν γιγνώσκω οὗτος ἀδικέω , τιμωρέω · καί ὅς δέ εἄν εὑρίσκω ἄδικος ἐγκαλέω , κολάζω . διδάσκω δέ ὁ παῖς σωφροσύνη , προσέχω ὁ πρέσβυς σωφρόνως διάγω , διδάσκω δέ καί τροφή ἐγκράτεια καί ποτός . καί ὅτε τρέφω μέλλω οἶς παῖς , παρά ὁ διδάσκαλος εἰμί σιτέομαι , ἄρτος φέρω οἴκοθεν καί κάρδαμον ὄψον · καί ποτόν λαμβάνω ποτάμιος ὕδωρ κώθων . μανθάνω δέ πρό ὁ σιτέομαι τοξεύω καί ἀκοντίζω . μέχρι δή ἐκ ἔτος ἢ ἑπτά πρός ὁ δέκα οὗτος ὁ παῖς πράσσω ) ἐκ οὗτος δέ εἰς ὁ ἔφηβος τάσσω , καί δέκα ἔτος περί ὁ ἀρχεῖον καθεύδω , παρέχω δέ καί ὁ ἡμέρα ἑαυτοῦ ὁ ἄρχω χράομαι ὅπῃ δήω σφεῖς ὑπέρ ὁ κοινός . ὅταν δέ ἐπί θήρ ἔξειμι ὁ βασιλεύς , ἐξάγω ὁ μοῖρα αὐτός ὁ ἥμισυς . θηράω δέ κοινός , ὅτι συγγενής αὐτός δοκέω οὗτος ὁ μελέτη ὁ ἀσκέω ὁ πρός ὁ πόλεμος , καί ἐθίζω ἀνίστημι πρωΐ καί ψῦχος καί θάλπος ἀνέχω , καί ὁδοιπορία καί δρόμος γυμνάζω , καί τοξεύω θηρίον καί ἀκοντίζω διδάσκω , καί πρός τίς ὁ ἄλκιμος θηρίον ἀνταγωνίζομαι παρασκευάζω . φέρω δέ θήρ ἀγαθός πλείων μέν ὁ παῖς , ἄλλος δέ ὅμοιος . καί οὐ ἀριστάω θήρ , εἰμί μή δήω ἢ θήρ ἕνεκα ἐπιμένω ἢ ἄλλως διατρίβω περί ὁ θήρ ἐθέλω . ὁ ἐν ἀγαθός οὗτος δειπνέω ὁ ὕστερος μέχρι ὁ δεῖπνον θηρεύω , καί εἷς ὁ ἡμέρα οὗτος λογίζομαι ἄμφω . οὗτος δέ ποιέω ἵνα κἀν ἐν πόλεμος δήω , δύναμαι οὗτος ποιέω . ὄψον δέ ἔχω ὅς εἄν θηράω , εἰμί δέ οὖον , ὁ κάρδαμον . ὁ δέ Μένων φυλή διατρίβω μελέτη πρός ὁ ἄλλος καί τοξεύω καί ἀκοντίζω καί πρός ἀλλήλων οὗτος διαγωνίζομαι . ὁ δέ μένω ὁ ἔφηβος χράομαι ὁ ἀρχή πρός ἰσχύς ἢ τάχος ἔργον δημόσιος . ἐπειδάν δ ἐπί οὗτος ὁ ἔφηβος δέκα ἔτος διάγω , τελέω εἰς ὁ τέλειος ἀνήρ , καί ἔκτοτε πέντε καί εἴκοσι οὗτος διάγω ἐνιαυτός . καί εἰμί ἐσθίω στρατεύω , τόξον μέν οὐκέτι ἔχω οὐδέ παλτόν στρατεύω , ὁ δέ ἀγχέμαχος ὅπλον καλέω , θώραξ περί ὁ στέρνον καί γέρρον ἐν ὁ ἀριστερός , ἐν δέ ὁ δεξιός μάχαιρα ἢ κοπίς . καί ὁ ἀρχή δέ πᾶς ἐκ οὗτος καθίστημι . ἐπειδάν δέ ὁ πέντε καί εἴκοσι διατελέω ἔτος , εἰμί μέν πλείων γίγνομαι ἐνιαυτός ἢ πεντήκοντα ἀπό γενεά , ἐξέρχομαι δέ τηνικαῦτα εἰς ὁ γεραιός . ὁ δέ γεραιός στρατεύω μέν οὐκέτι ἔξω ὁ ἑαυτοῦ , Μένων δέ οἴκοι δικάζω ὁ τε κοινός καί ὁ ἰδιωτικός σύμπας , καί ὁ θανατικός δέ ἐκεῖνος κρίνω , καί ὁ ἀρχή ἅπας αἱρέω . καί ἐάν τις ἢ ἐν ἔφηβος ἢ ἐν ἀνήρ παραβαίνω τίς ὁ νόμιμος , οἶς γεραιός αὐτός ἐκκρίνω . ὁ δέ ἐκκρίνω ἄτιμος διατελέω ὁ λοιπός ὁ βίος . αἰσχρός δέ παρά Πέρσης λογίζομαι καί ὁ ἀποπτύω καί ὁ ἀπομύσσω καί ὁ φύω ὁράω μεστός καί ὁ φανερός τις γίγνομαι οὐρέω ἢ κοιλία ποιέω ἔκκρισις . οὗτος δέ οὐ δύναμαι ποιέω , εἰμί μή μέτριος δίαιτα χράω καί ὁ ὑγρός ἐκπονέω ἀναλίσκω . οὗτος μέν ὁ ἰθή ὁ Πέρσης καί ὁ νόμιμος