joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 5.20
Φερώρας δ’ αὖθις τὰ πράγματα συνετάραξεν , εἰπὼν Ἀλεξάνδρῳ ἀκηκοέναι Σαλώμης λεγούσης ἐρᾶν τὸν Ἡρώδην Γλαφυρὰς . Ἀλέξανδρος δὲ πρὸς τὸν λόγον ἐκ ζηλοτυπίας τετάρακτο , καὶ τὴν ὀδύνην οὐκ ἐνεγκὼν τὰ ὑπὸ τοῦ Φερώρα λεχθέντα τῷ πατρὶ κατεμήνυσεν . ἐν . ὁ δ᾿ Ἡρώδης περιπαθήσας καὶ τὸ τῆς διαβολῆς ἐψευσμένον οὐ φέρων θορυβηθείς τε μεταπέμπεται τὸν Φερώραν , καί “ κάκιστε ” εἶπε , “ τοιαῦτα καθ’ ἡμῶν λαλήσας πότερον οἴει λόγον εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ παιδὸς ἢ ξίφος εἰς τὴν δεξιὰν αὐτοῦ ἐμβαλεῖν ; ” Φερώρας δὲ Σαλώμην ἔφη ταῦτα συμπείσειν , κἀκείνης εἶναι τούς λόγους . ἡ δὲ ἀπηρνεῖτο καὶ τῶν τριχῶν ἐπεδράττετο καὶ ἐστερνοτυπεῖτο , διὰ δὲ τὴν τῶν τρόπων οὐκ ἐπιστεύετο κακοήθειαν . τέλος δὲ ὁ βασιλεὺς καὶ τὸν ἀδελφὸν καὶ τὴν ἀδελφὴν ἀπεπέμπετο , τὸν υἱὸν δὲ τῆς ἐγκρατείας ἐπῄνεσε καὶ τοῦ πρὸς αὐτὸν τούς λόγους ἀνενεγκεῖν . Ετερον δέ τι συνέπεσε ταραχὰς αὖθις ἐγεῖραν κατὰ τὴν οἰκίαν τῷ βασιλεῖ . ἦσαν αὐτῷ εὐνοῦχοι σπουδαζόμενοι διὰ κάλλος , ὧν ὁ μὲν οἰνοχοεῖν , ὁ δὲ δεῖπνον προσφέρειν , ὁ δὲ κατευνάζειν αὐτὸν ἐτέτακτο . τούτους ὑπ’ Ἀλεξάνδρου χρήμασι διαφθαρῆναι μηνύεται . καὶ βασάνοις ἐκδοθέντες οἱ ἐκτομίαι μίξιν μὲν αὐτῶν γενέσθαι πρὸς τὸν νεανίαν ἀνωμολόγουν , ἄλλο δὲ οὐδὲν κατὰ τοῦ πατρὸς συνειδέναι τῷ Ἀλεξάνδρῳ . ἐπιτεινόντων δὲ τῶν βασανιζόντων τὰς μάστιγας ἔλεγον ὡς εἴη δυσμένεια καὶ μῖσος Ἀλεξάνδρῳ πρὸς τὸν πατέρα , παραινοίη δὲ Ἡρώδην μὲν ἀπεγνωκέναι διὰ τὸ γῆρας , αὐτῷ δὲ προσέχειν , ὡς τῆς βασιλείας αὐτῷ περιελευσομένης , κἂν μὴ βούληται ὁ πατήρ , καὶ διὰ τὸ γένος καὶ διὰ τὴν τῶν ἡγεμόνων καὶ τῶν φίλων διάθεσιν . τούτων ἀκούσας Ἡρώδης περίφοβος ἢν καὶ πρὸς πάντας ὑποψίας εἶχε καὶ μίση , πολλοῖς δὲ τῶν φίλων καὶ τὴν εἰς τὰ βασίλεια πρόσοδον ἀπηγόρευσε . πάντων δ’ αἴτιος ἐτύγχανεν ὁ Ἀντίπατρος . πρῶτον μὲν οὖν ὅσους ᾤετο πιστοὺς Ἀλεξάνδρῳ βασάνοις ὁ Ἡρώδης ἐξήταζεν , εἴ τι κατ’ αὐτοῦ τολμηθὲν εἰδείησαν · οἱ δὲ ἀπέθνησκον οὐδὲν ἔχοντες λέγειν . εἷς δέ τις τὰς βασάνους μὴ φέρων εἶπε λέγειν Ἀλέξανδρον , ἐπαινούμενον διὰ τὸ τοῦ σώματος μέγεθος καὶ τὸ εὐστόχως βάλλειν ἐκ τόξου καὶ τἄλλα , ὅτι εἴ τι παρὰ τῆς φύσεως αὐτῷ δέδοται καλὸν ἢ ἐξ ἀσκήσεως προσεγένετο , εἰς δυστύχημα περιίσταται · ἄχθεσθαι γὰρ ἐπὶ τοῖς καλοῖς αὐτοῦ τὸν πατέρα . προσετίθει δὲ ὡς καὶ βουλεύσαιτο σὺν Ἀριστοβούλῳ ἐν κυνηγεσίῳ ἀνελεῖν τὸν πατέρα καὶ εἰς Ῥώμην φυγεῖν τὴν βασιλείαν μετελευσόμενος . εὑρέθη δὲ καὶ γράμματα Ἀλεξάνδρου πρὸς τὸν ὁμαίμονα μὴ δίκαια λέγοντα ποιεῖν τὸν πατέρα προτιμῶντα τὸν Ἀντίπατρον . ἐπὶ τούτοις συλλαβὼν ἔδησε τὸν Ἀλέξανδρον . ἔσπευδε δὲ καὶ μεῖζόν τι λαβεῖν τεκμήριον κατὰ τοῦ υἱοῦ , ἵνα μὴ προπετῶς δόξῃ αὐτὸν δεδεκώς . πολλοὺς οὖν καὶ τῶν ἐν τέλει βασανίζων διέφθειρε , μηδὲν εἰπόντας οἶον ἐκεῖνος ᾤετο . ὡς δέ τις τόν νεωτέρων ἐν ταῖς ἀνάγκαις ἐγένετο , ἐπιστέλλειν ἔλεγε τὸν Ἀλέξανδρον τοῖς ἐν Ῥώμῃ φίλοις , ἀξιοῦντα κληθῆναι ὑπὸ τοῦ Καίσαρος , μηνύσοντα Μιθριδάτην τὸν βασιλέα Παρθῶν τῷ πατρὶ φιλιωθέντα κατὰ Ῥωμαίων · εἶναι δὲ αὐτῷ καὶ φάρμακον κατεσκευασμένον ἐν Ἀσκάλωνι . ταῦτα Ἡρώδης τῆς προπετείας ἐλογίζετο παραμύθιον . τὸ μέντοι φάρμακον εὐθὺς ζητηθὲν οὐχ εὑρέθη . διὰ δὲ τὴν τῶν κακῶν ὑπερβολὴν ὁ Ἀλέξανδρος φιλονείκως διατεθείς , καὶ βουληθεὶς ἀμύνασθαι τοὺς ἐχθρούς , ἵν’ αὐτῷ συναπόλωνται , γράμματα πέπομφε τῷ πατρὶ ὡς οὐδὲν δεῖ βασανίζειν · μελετηθῆναι γὰρ τὴν ἐπιβουλήν , καὶ ταύτης μετέχειν τόν τε Φερώραν καὶ τοὺς πιστοτάτους αὐτῷ τῶν φίλων · Σαλώμην δὲ καὶ νύκτωρ ἐπεισελθοῦσαν αὐτῷ μιγῆναι καὶ ἄκοντι · ἀλλὰ καὶ πάντας εἰς ταὐτὸν ἥκειν , ἔν ἐκ μέσου γεγονότος αὐτοῦ ἀπαλλαγεῖεν τοῦ ἀεὶ φθαρήσεσθαι προσδοκᾶν . Ἀρχέλαος δὲ ὁ τῶν Καππαδοκῶν βασιλεὺς ταῦτα μαθών , καὶ ἀγωνιῶν ὑπέρ τε τῆς θυγατρὸς καὶ τοῦ κηδεστοῦ , παραγέγονε , καὶ εὐφυῶς μετῄει τῶν λυπούντων τὴν ἐπανόρθωσιν , τοῦ μὲν νεανίσκου καταγινώσκων , ἐπιεικῆ δὲ τὸν Ἡρώδην ἀποκαλῶν , τόν τε γάμον διαλύειν ἔλεγε . τοιαῦτα δὲ λέγοντος τοῦ Ἀρχελάου ἐνεδίδου τῆς χαλεπότητος ὁ Ἡρώδης καὶ κατήνεκτο πρὸς λύπην καὶ δάκρυα , ἐδεῖτό τε μὴ λύειν τὸν γάμον , ἀλλὰ χαλᾶν τὴν ὀργὴν ἐφ’ οἶς ὁ νεανίσκος ἡμάρτηκεν . Ἀρχέλαος δὲ ἤδη μαλαχθέντα τὸν Ἡρώδην θεώμενος εἰς ἄλλους τὰς αἰτίας μετέφερε , καὶ μᾶλλον εἰς τὸν Φερώραν . ὁ δὲ πρὸς Ἀρχέλαον ἐτράπετο , ἵν ἔσοιτο αὐτῷ πρὸς Ἡρώδην διαλλακτής . καὶ ὃς συνεβούλευεν αὐτῷ βέλτιον εἶναι δι’ ἑ αὐτοῦ προσιέναι τῷ ἀδελφῷ καὶ δεῖσθαι , πάντων ὁμολογοῦντα αἴτιον ἑαυτόν · μαλάξαι γὰρ οὕτω τὸ σκληρὸν τῆς ὀργῆς · καὶ αὐτὸς δὲ παρὼν συλλήψεσθαι ἐπηγγέλλετο . πείθεται ὁ Φερώρας . καὶ Ἀλέξανδρος μὲν τῶν αἰτιῶν ἀπελύετο , Ἀρχέλαος δὲ τῷ Ἡρώδῃ τὸν Φερώραν διήλλαξε .
Lemmas: Φερώρας δέ αὖθις ὁ πρᾶγμα συνταράσσω , εἶπον Ἀλέξανδρος ἀκούω Σαλώμη λέγω ἐράω ὁ Ἡρώδης Γλαφυρός . Ἀλέξανδρος δέ πρός ὁ λόγος ἐκ ζηλοτυπία ταράσσω , καί ὁ ὀδύνη οὐ φέρω ὁ ὑπό ὁ Φερώρας λέγω ὁ πατήρ καταμηνύω . ἐν . ὁ δέ Ἡρῴδης περιπαθέω καί ὁ ὁ διαβολή ψεύδω οὖον φέρω θορυβούμαι τε μεταπέμπω ὁ Φερώρας , καί “ κακός ” εἶπον , “ τοιοῦτος κατά ἐγώ λαλέω πότερος οἴομαι λόγος εἰς ὁ ψυχή ὁ παῖς ἢ ξίφος εἰς ὁ δεξιά αὐτός ἐμβάλλω ; ” Φερώρας δέ Σαλώμη φημί οὗτος συμπείθω , κά̓κες εἰμί ὁ λόγος . ὁ δέ ἀπαρνέομαι καί ὁ θρίξ ἐπιτρέχω καί στερνοτυπέω , διά δέ ὁ ὁ τρόπος οὐ πιστεύω κακοήθεια . τέλος δέ ὁ βασιλεύς καί ὁ ἀδελφός καί ὁ ἀδελφή ἀποπέμπω , ὁ υἱός δέ ὁ ἐγκράτεια ἐπαινέω καί ὁ πρός αὐτός ὁ λόγος ἀναφέρω . ἕτερος δέ τίς συμπίπτω ταραχή αὖθις ἐγείρω κατά ὁ οἰκίον ὁ βασιλεύς . εἰμί αὐτός εὐνοῦχος σπουδάζω διά κάλλος , ὅς ὁ μέν οἰνοχοέω , ὁ δέ δεῖπνον προσφέρω , ὁ δέ κατευνάζω αὐτός τάσσω . οὗτος ὑπό Ἀλέξανδρος χρῆμα διαφθείρω μηνύω . καί βάσανος ἐκδίδωμι ὁ ἐκτομίας μίξις μέν αὐτός γίγνομαι πρός ὁ νεανίας ἀνομολογέω , ἄλλος δέ οὐδείς κατά ὁ πατήρ σύνοιδα ὁ Ἀλέξανδρος . ἐπιτείνω δέ ὁ βασανίζω ὁ μάστιξ λέγω ὡς εἰμί δυσμένεια καί μῖσος Ἀλέξανδρος πρός ὁ πατήρ , παραινέω δέ Ἡρώδης μέν ἀπογιγνώσκω διά ὁ γῆρας , αὐτός δέ προσέχω , ὡς ὁ βασίλεια αὐτός περιέρχομαι , κἀν μή βούλομαι ὁ πατήρ , καί διά ὁ γένος καί διά ὁ ὁ ἡγεμών καί ὁ Φίλων διάθεσις . οὗτος ἀκούω Ἡρῴδης περίφοβος εἄν καί πρός πᾶς ὑποψία ἔχω καί μισέω , πολύς δέ ὁ Φίλων καί ὁ εἰς ὁ βασίλεια πρόσοδος ἀπαγορεύω . πᾶς δέ αἴτιος τυγχάνω ὁ Ἀντίπατρος . πρῶτος μέν οὖν ὅσος οἴομαι πιστός Ἀλέξανδρος βάσανος ὁ Ἡρῴδης ἐξετάζω , εἰμί τίς κατά αὐτός τολμάω οἶδα · ὁ δέ ἀποθνήσκω οὐδείς ἔχω λέγω . εἷς δέ τις ὁ βάσανος μή φέρω εἶπον λέγω Ἀλέξανδρος , ἐπαινέω διά ὁ ὁ σῶμα μέγεθος καί ὁ εὔστοχος βάλλω ἐκ τόξον καί ἄλλος , ὅτι εἰμί τίς παρά ὁ φύσις αὐτός δίδωμι καλός ἢ ἐκ ἄσκησις προσγίγνομαι , εἰς δυστύχημα περιίστημι · ἄχθομαι γάρ ἐπί ὁ καλός αὐτός ὁ πατήρ . προστίθημι δέ ὡς καί βουλεύω σύν Ἀριστόβουλος ἐν κυνηγέσιον ἀναιρέω ὁ πατήρ καί εἰς Ῥώμη φεύγω ὁ βασίλειος μετέρχομαι . εὑρίσκω δέ καί γράμμα Ἀλέξανδρος πρός ὁ ὁμαίμων μή Δίκαιος λέγω ποιέω ὁ πατήρ προτιμάω ὁ Ἀντίπατρος . ἐπί οὗτος συλλαμβάνω δήω ὁ Ἀλέξανδρος . σπεύδω δέ καί μέγας τίς λαμβάνω τεκμήριον κατά ὁ υἱός , ἵνα μή προπετῶς δόξα αὐτός δήω . πολύς οὖν καί ὁ ἐν τέλος βασανίζω διαφθείρω , μηδείς εἶπον οἶος ἐκεῖνος οἴομαι . ὡς δέ τις ὁ νέος ἐν ὁ ἀνάγκη γίγνομαι , ἐπιστέλλω λέγω ὁ Ἀλέξανδρος ὁ ἐν Ῥώμη φίλος , ἄξιος καλέω ὑπό ὁ Καῖσαρ , μηνύω Μιθριδάτης ὁ βασιλεύς Παρθών ὁ πατήρ φιλιόω κατά Ῥωμαῖος · εἰμί δέ αὐτός καί φάρμακον κατασκευάζω ἐν Ἀσκάλων . οὗτος Ἡρῴδης ὁ προπέτεια λογίζομαι παραμύθιον . ὁ μέντοι φάρμακον εὐθύς ζητέω οὐ εὑρίσκω . διά δέ ὁ ὁ κακός ὑπερβολή ὁ Ἀλέξανδρος φιλόνεικος διατίθημι , καί βούλομαι ἀμύνω ὁ ἐχθρός , ἵνα αὐτός συναπόλλυμι , γράμμα πέμπω ὁ πατήρ ὡς οὐδείς δεῖ βασανίζω · μελετάω γάρ ὁ ἐπιβουλή , καί οὗτος μετέχω ὁ τε Φερώρας καί ὁ πιστός αὐτός ὁ Φίλων · Σαλώμη δέ καί νύκτωρ ἐπεισέρχομαι αὐτός μίγνυμι καί ἄκων · ἀλλά καί πᾶς εἰς αὐτός ἥκω , ἐν ἐκ μέσος γίγνομαι αὐτός ἀπαλλάσσω ὁ ἀεί φθείρω προσδοκάω . Ἀρχέλαος δέ ὁ ὁ Καππαδόκαι βασιλεύς οὗτος μανθάνω , καί ἀγωνία ὑπέρ τε ὁ θυγάτηρ καί ὁ κηδεστής , παραγίγνομαι , καί εὐφυής μέτειμι ὁ λυπέω ὁ ἐπανόρθωσις , ὁ μέν νεανίσκος καταγιγνώσκω , ἐπιεικής δέ ὁ Ἡρώδης ἀποκαλέω , ὁ τε γάμος διαλύω λέγω . τοιοῦτος δέ λέγω ὁ Ἀρχέλαος ἐνδίδωμι ὁ χαλεπότης ὁ Ἡρῴδης καί καταφέρω πρός λύπη καί δάκρυ , δέομαι τε μή λύω ὁ γάμος , ἀλλά χαλάω ὁ ὀργή ἐπί οἶς ὁ νεανίσκος ἁμαρτάνω . Ἀρχέλαος δέ ἤδη μαλάσσω ὁ Ἡρώδης θεάομαι εἰς ἄλλος ὁ αἴτιος μεταφέρω , καί μᾶλλον εἰς ὁ Φερώρας . ὁ δέ πρός Ἀρχέλαος τρέπω , ἵνα εἰμί αὐτός πρός Ἡρώδης διαλλακτής . καί ὅς συμβουλεύω αὐτός ἀγαθός εἰμί διά ὅς αὐτός πρόσειμι ὁ ἀδελφός καί δήω , πᾶς ὁμολογέω αἴτιος ἑαυτοῦ · μαλάσσω γάρ οὗτος ὁ σκληρός ὁ ὀργή · καί αὐτός δέ πάρειμι συλλαμβάνω ἐπαγγέλλω . πείθω ὁ Φερώρας . καί Ἀλέξανδρος μέν ὁ αἰτία ἀπολύω , Ἀρχέλαος δέ ὁ Ἡρώδης ὁ Φερώρας διαλλάσσω .