joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 15.13
Πλάτων’ δὲ ὁ καθηγητὴς τῆς τοῦ Σακκουδίωνος μονῆς τῷ πατριάρχῃ Ταρασίῳ κοινωνεῖν οὐκ ἠνείχετο , ὅτι ἐκεῖνος τὸν βασιλέα εἰς κοινωνίαν ἐδέξατο τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα καταλιπόντα καὶ ἑτέρᾳ παρὰ τοὺς ἐκκλησιαστικοὺς θεσμοὺς συνοικήσαντα · μοιχείαν γὰρ ὠνόμαζε τὸ γενόμενον . ὃν ὁ βασιλεὺς ἀγαγὼν ἐν τῷ παλατίῳ καθεῖρξεν · ἡ δὲ τούτου μήτηρ ἀντεποιεῖτο τοῦ Πλάτωνος , ὅτι κατῄσχυνε τὸν υἱὸν αὐτῆς . ἐκδημήσας δὲ τῆς πόλεως ὁ κρατῶν μετὰ τῆς οἰκείας μητρὸς εἰς Προῦσάν τε γεγονώς , καὶ μαθὼν τεχθῆναί οἱ παιδίον ἄρρεν , ἐκεῖ τὴν μητέρα καταλιπὼν σπουδαίως ὑπέστρεψεν . ἡ δὲ λαβομένη ἀδείας τοὺς τῶν ταγμάτων ἄρχοντας δωρεαῖς τε καἰ ὑποσχέσεσιν ὑποποιησαμένη πέπεικε συνθέσθαι καθελεῖν μὲν τὸν υἱὸν αὐτῆς , αὐτῇ δὲ μόνῃ τὴν αὐταρχίαν περιποιήσασθαι . καὶ συνθεμένων εὐκαιρίαν ἐζήτει . τέθνηκε δὲ τὸ τεχθὲν παιδίον τῷ βασιλεῖ , ὅπερ ὠνόμασε Λέοντα , καὶ ἐθρηνήθη παρὰ τοῦ πατρός . οἶ δὲ τῆς κατ’ αὐτοῦ ἐπιβουλῆς συνίστορες τῇ μητρὶ αὐτοῦ δείσαντες μὴ τοῦ καιροῦ τριβομένου καὶ ὑπερτιθεμένης τῆς πράξεως γνωσθῶσι καὶ κατασχεθέντες ἀπόλωνται , σπεύσαντες συνέσχον ἐν τῷ παλατίῳ τὸν βασιλέα , καὶ περὶ ὥραν ἐνάτην τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ ὠμότατα ἐξορύττουσι , προνοούμενοι μὴ μόνον τοῦ φωτὸς στερηθῆναι αὐτόν , ἀλλὰ καὶ αὐτῆς τῆς ζωῆς . ὅτε συνέβη ἐφ’ ἡμέρας ἑπτακαίδεκα μὴ λάμψαι τὸν ἥλιον , ἀλλ’ ἀλαμπεῖς εἶναι καὶ σκοτώδεις τὰς ἡμέρας ἐκείνας , οὐκ οἶδα εἴτε τυχαίως οὕτω συμβὰν εἴτε καὶ διὰ τὴν τοῦ Κωνσταντίνου τύφλωσιν , ὡς τηνικαῦτα τοῖς ἀνθρώποις ἐδόκει , οἶα τῆς θείας προνοίας νεμεσησάσης τῷ πάθει , ὡς ἐκ μητρὸς εἰς υἱὸν γενομένῳ . καὶ ὁ μὲν οὕτω τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐξωρώρυκτο κατ’ αὐτὴν τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν ἐκεῖνος τὸν θεῖον αὐτοῦ Νικηφόρον καὶ τὸν Μωσηλὲ ἐξετύφλωσε καὶ τῶν λοιπῶν , ὡς εἴρηται , τὰς γλώσσας ἀπέτεμε , πέντε μεταξὺ παρε - ληλυθότων ἐνιαυτῶν . ἡ δὲ Εἰρήνη καὶ αὖθις τῆς μοναρχίας ἐπείληπτο . καὶ ἐν τῇ πρεσβυτέρᾳ Ῥώμῃ τοῦ πάπα θανόντος Ἀδριανοῦ Λέων κεχειροτόνητο , ἀνὴρ αἰδοῖος καὶ τιμιώτατος . οἶ δὲ τῷ θανόντι Ἀδριανῷ προσήκοντες στασιάσαι τὸν λαὸν ἠρέθισαν κατ’ αὐτοῦ , καὶ συσχόντες αὐτὸν ἐλωβήσαντό οἱ τὰ ὄμματα , ἀλλ’ οὐκ ἐξετύφλωσαν . οἱ γὰρ ἐπιτραπέντες τὴν τύφλωσιν ἐφείσαντο τοῦ ἀνδρὸς αὐτὸν κατοικτείραντες , καὶ ἔξωθεν ἐλυμήναντο τοῖς αὐτοῦ ὀφθαλμοῖς , τοῦ δὲ φωτὸς αὐτὸν οὐκ ἐστέρησαν . ὃς μετέπειτα τῷ τῶν Φράγγων ῥηγὶ προσρυεὶς Καρούλῳ παρ’ ἐκείνου εἰς τὸν τῆς Ῥώμης ἀποκατέστη θρόνον , καὶ τοὺς ἐχθροὺς ἀντημύνατο , ἐξότου καὶ ἡ Ῥώμη ὑπὸ τοὺς Φράγγους ἐγένετο , τοῦ Καρούλου ταινιωθέντος ὑπὸ τοῦ Λέοντος καὶ βασιλέως‘ Ῥωμαίων ὀνομασθέντος . ἐπὶ γὰρ τοῦ προτέρου Ἰουστινιανοῦ τῇ Ἰταλίᾳ ἐπῆλθον οἱ Φράγγοι , ἐκ γένους ὄντες τῶν Γερμανῶν , ὡς ἄνω που εἴρηται , καὶ ἦσαν τοῖς Ῥωμαίοις πολέμιοι . ἐπὶ δὲ Λέοντος τοῦ Ἰσαύρου ὁ τότε πάπας Γρηγόριος διὰ τὴν ἐκείνου κακοδοξίαν ἀποστὰς τοῦ ὑπείκειν τῷ ἀσεβεῖ βασιλεῖ ἐκείνω καὶ δασμοφορεῖν καὶ τοῦ κοινωνεῖν τοῖς ἀσεβῶς προεστῶσι τῆς ἐκκλησίας τῆς Κωνσταντινουπόλεως , ἐσπείσατο τοῖς Φράγγοις καὶ τὰς πρὸς ἐκείνους μάχας κατέλυσεν . ἐπὶ δὲ Κωνσταντίνου καὶ Εἰρήνης ὁ πάπας Λέων καὶ εἰς τὴν Ῥώμην αὐτοῦ ’ς εἰσεδέξατο , καὶ οὕτω τῆς Ἰταλίας πάσης καὶ τῆς Ῥώμης αὐἄνω ] τῆς ἐκυρίευσαν . τῆς Εἰρήνης δὲ μοναρχησάσης , ὡς λέλεκται , οἱ ἀνδράδελφοι αὐτῆς καθειργμένοι τυγχάνοντες ἠδυνήθησαν τῇ μεγάλῃ προσελθεῖν ἐκκλησίᾳ , παρά τινων νεωτεριστῶν πρὸς τοῦτο ἀναπεισθέντες . Ἀέτιος οὖν ὁ εὐνοῦχος , μέγα τότε παρὰ τῇ βασιλίσσῃ δυνάμενος , ἀπελθὼν καὶ πίστεις αὐτοῖς παρασχὼν ὡς οὐδὲν δεινὸν πείσονται , ἐξήνεγκε τῆς ἐκκλησίας αὐτοὺς καὶ εἰς Ἀθήνας ἀπήχθησαν ὑπερόριοι . κἀκεῖ διαγόντων αὐτῶν , τινὲς τῶν τῆς Ἑλλάδὸς προσῆλθον τῷ ἄρχοντι τῶν Σθλαβικῶν ἐθνῶν , δεόμενοι αὐτοῦ ἐξαγαγεῖν αὐτοὺς καὶ ἔνα προχειρίσασθαι βασιλέα καὶ ἀναγαγεῖν αὐτὸν εἰς τὴν βασιλίδα τῶν πόλεων . μηνυθέντος δὲ τούτου τῇ βασιλίδι , προστάξει ἐκείνης ἀπετυφλώθησαν ἅπαντες . ὁ δὲ τῶν Φράγγων ἀρχηγὸς Κάρουλος βασιλεὺς Ῥωμαίων παρὰ τοῦ πάπα Λέοντος , ὡς εἴρηται , ἀναγορευθεὶς πρέσβεις ἔπεμψε πρὸς τὴν Εἰρήνην , ζητῶν συζευσυζευχθῆναι αὐτῇ κατὰ συμβίωσιν γαμικήν . καὶ οὐδ᾿ ἐκείνη τοῦτο ἀβούλητον ἔδοξε , καὶ γέγονεν ἄν , εἰ μὴ ὁ ἐκτομίας Ἀέτιος παραδυναστεύων πᾶσαν ἐκίνησε μηχανὴν εἰς τὸ μὴ ἀποτελεσθῆναι τὴν συζυγίαν . οὗτος γὰρ μέγα δυνάμενος ἐν τοῖς βασιλείοις τὸν οἰκεῖον ὁμαίμονα Λέοντα ἀξιῶσαι τῆς βασιλείας διὰ μελέτης πεποίητο , ὃς δὴ Δέων διὰ σπουδῆς τοῦ Ἀετίου μόνος αὐτὸς στρατηγὸς Θρᾴκης καὶ Μακεδονίας προυβέβλητο · ὁ δέ γε Ἀέτιος τῶν ἑῴων ἦρχε θεμάτων τοῦ Ὀψικίου καὶ τῶν Ἀνατολικῶν , κἀντεῦθεν ὑπερφρονήσας τῶν ἐν τέλει περιεφρόνει καὶ ἀλαζονικῶς αὐτοῖς προσεφέρετο . οἱ δὲ τούτοις ἀχθόμενοι βούλευμα κατὰ τῆς βασιλίσσης συνέθεντο , καὶ τὸν πατρίκιον Νικηφόρον καὶ γενικὸν Λογοθέτην παραλαβόντες βαθείας νυκτὸς ἦλθον εἰς τὴν Χαλ - κῆν’ , τῆς βασιλίσσης Εἰρήνης νοσούσης καὶ ἐν τῷ οἴκῳ αὐτῆς τῷ ἐν τοῖς Ἐλευθερίου κειμένης · εἷπον οὖν τοῖς ἐκεῖσε φυλάττουσι παρὰ τῆς βασιλίσσης σταλῆναι , ἵνα βασιλέα τὸν Νικηφόρον ἀναγορεύσω - σιν , ὡς ἂν οὕτω παύσηται ὁ πατρίκιος Ἀέτιος βιαζόμενος αὐτὴν τὸν ἑαυτοῦ σύγγονον προχειρίσασθαι βασιλέα . πιστεύσαντες οὖν τοῖς ταῦτα λέγουσι πατρικίοις τῶν περιφανῶν οὖσι , καὶ αὐτοὶ τὸν Νικηφόρον σὺν ἐκείνοις εἰς βασιλέα εὐφήμησαν , καὶ οὕτω παραχωρηθέντες εἰς τὸ μέγα εἰσῆλθον ἀνάκτορον . εἶτα δι’ αὐτῆς τῆς νυκτὸς ὄχλον ἀθροίσαντες σύγκλυδα διὰ πάσης τῆς Ἀγορᾶς πρὸ τῆς ἡμέρας τὴν τοῦ Νικηφόρου πεποίηντο ἀναγόρευσιν , καὶ τῷ τῆς Εἰρήνης οἴκῳ , καθ’ ὃν διῆγε τότε , φρουρὰν περιέστησαν . ἡμέρας δὲ ἤδη ἐπιφαυούσης εἰς τὰ πρὸς ἔω βασίλεια μεταγαγόντες αὐτὴν καὶ κατακλείσαντες εἰς τὴν μεγάλην ἐκκλησίαν ἀφίκοντο , ἔν ἐκεῖ ταινιωθείη ὁ Νικηφόρος καὶ αὐτοκράτωρ ἀναρρηθείη · ὃ δὴ καὶ γέγονε .
Lemmas: Πλάτων δέ ὁ καθηγητής ὁ ὁ σακκουδιων μονή ὁ πατριάρχης Ταράσιος κοινωνέω οὐ ἀνέχω , ὅτι ἐκεῖνος ὁ βασιλεύς εἰς κοινωνία δέχομαι ὁ ἑαυτοῦ γυνή καταλείπω καί ἕτερος παρά ὁ ἐκκλησιαστικός θεσμός συνοικέω · μοιχεία γάρ ὀνομάζω ὁ γίγνομαι . ὅς ὁ βασιλεύς ἄγω ἐν ὁ Παλάτιον κατείργω · ὁ δέ οὗτος μήτηρ ἀντιποιέω ὁ Πλάτων , ὅτι καταισχύνω ὁ υἱός αὐτός . ἐκδημέω δέ ὁ πόλις ὁ κράτος μετά ὁ οἰκεῖος μήτηρ εἰς Προῦσα τε γίγνομαι , καί μανθάνω τίκτω ὁ παιδίον ἄρσην , ἐκεῖ ὁ μήτηρ καταλείπω σπουδαῖος ὑποστρέφω . ὁ δέ λαμβάνω ἄδεια ὁ ὁ τάγμα ἄρχω δωρεά τε καίω ὑπόσχεσις ὑποποιέω πείθω συντίθημι καθαιρέω μέν ὁ υἱός αὐτός , αὐτός δέ μόνος ὁ αὐταρχία περιποιέω . καί συντίθημι εὐκαιρία ζητέω . θνῄσκω δέ ὁ τίκτω παιδίον ὁ βασιλεύς , ὅσπερ ὀνομάζω Λέων , καί θρηνέω παρά ὁ πατήρ . οἶς δέ ὁ κατά αὐτός ἐπιβουλή συνίστωρ ὁ μήτηρ αὐτός δείδω μή ὁ καιρός τρίβω καί ὑπερτίθημι ὁ πρᾶξις γιγνώσκω καί κατέχω ἀπόλλυμι , σπεύδω συνέχω ἐν ὁ Παλάτιον ὁ βασιλεύς , καί περί ὥρα νάω ὁ ὀφθαλμός αὐτός ὠμός ἐξορύσσω , προνοέω μή μόνος ὁ φάος στερέω αὐτός , ἀλλά καί αὐτός ὁ ζωή . ὅτε συμβαίνω ἐπί ἡμέρα ἑπτακαίδεκα μή λάμπω ὁ ἥλιος , ἀλλά ἀλαμπής εἰμί καί σκοτώδης ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος , οὐ οἶδα εἴτε τυχαῖος οὗτος συμβαίνω εἴτε καί διά ὁ ὁ Κωνσταντῖνος τύφλωσις , ὡς τηνικαῦτα ὁ ἄνθρωπος δοκέω , οἶος ὁ θεῖος πρόνοια νεμεσάω ὁ πάθος , ὡς ἐκ μήτηρ εἰς υἱός γίγνομαι . καί ὁ μέν οὗτος ὁ ὀφθαλμός ἐξορύσσω κατά αὐτός ὁ ἡμέρα κατά ὅς ἐκεῖνος ὁ θέω αὐτός Νικηφόρος καί ὁ Μωσηλὲ ἐκτυφλόω καί ὁ λοιπός , ὡς εἴρω , ὁ γλῶσσα ἀποτέμνω , πέντε μεταξύ πάρος - λανθάνω ἐνιαυτός . ὁ δέ Εἰρήνη καί αὖθις ὁ μοναρχία ἐπιλαμβάνω . καί ἐν ὁ πρέσβυς Ῥώμη ὁ πάππας θνῄσκω Ἀδριανός Λέων χειροτονέω , ἀνήρ αἰδοῖος καί τίμιος . οἶς δέ ὁ θνῄσκω ἀδριανός προσήκω στασιάζω ὁ λαός ἐρεθίζω κατά αὐτός , καί συνέχω αὐτός λωβάομαι ὁ ὁ ὄμμα , ἀλλά οὐ ἐκτυφλόω . ὁ γάρ ἐπιτρέπω ὁ τύφλωσις φείδομαι ὁ ἀνήρ αὐτός κατοικτείρω , καί ἔξωθεν λυμαίνομαι ὁ αὐτός ὀφθαλμός , ὁ δέ φάος αὐτός οὐ στερέω . ὅς μετέπειτα ὁ ὁ Φράγγος ῥῆξ προσρέω καροιαλλω παρά ἐκεῖνος εἰς ὁ ὁ Ῥώμη ἀποκαθίστημι θρόνος , καί ὁ ἐχθρός ἀντημύνατο , ἐξότου καί ὁ Ῥώμη ὑπό ὁ Φράγγος γίγνομαι , ὁ καρουλας ταινιόω ὑπό ὁ Λέων καί βασιλεύς Ῥωμαῖος ὀνομάζω . ἐπί γάρ ὁ πρότερος Ἰουστινιανός ὁ Ἰταλία ἐπέρχομαι ὁ Φράγγος , ἐκ γένος εἰμί ὁ Γερμανός , ὡς ἄνω ποῦ εἴρω , καί εἰμί ὁ Ῥωμαῖος πολέμιος . ἐπί δέ Λέων ὁ Ἴσαυρος ὁ τότε πάππας Γρηγόριος διά ὁ ἐκεῖνος κακοδοξία ἀφίστημι ὁ ὑπείκω ὁ ἀσεβής βασιλεύς ἐκεῖνος καί δασμοφορέω καί ὁ κοινωνέω ὁ ἀσεβής προίστημι ὁ ἐκκλησία ὁ Κωνσταντινούπολις , σπένδω ὁ Φράγγος καί ὁ πρός ἐκεῖνος μάχη καταλύω . ἐπί δέ Κωνσταντῖνος καί Εἰρήνη ὁ πάππας Λέων καί εἰς ὁ Ῥώμη αὐτός εἰς εἰσδέχομαι , καί οὗτος ὁ Ἰταλία πᾶς καί ὁ Ῥώμη αὐαίνω ] ὁ κυριεύω . ὁ Εἰρήνη δέ μοναρχέω , ὡς λέγω , ὁ ανδράδελφος αὐτός κατείργω τυγχάνω δύναμαι ὁ μέγας προσέρχομαι ἐκκλησία , παρά τίνω νεωτεριστής πρός οὗτος ἀναπείθω . Ἀέτιος οὖν ὁ εὐνοῦχος , μέγας τότε παρά ὁ βασίλισσα δύναμαι , ἀπέρχομαι καί πίστις αὐτός παρέχω ὡς οὐδείς δεινός πείθω , ἐκφέρω ὁ ἐκκλησία αὐτός καί εἰς Ἀθῆναι ἀπάγω ὑπερόριος . ἐκεῖ διάγω αὐτός , τις ὁ ὁ Ἑλλάς προσέρχομαι ὁ ἄρχω ὁ Σθλαβικός ἔθνος , δήω αὐτός ἐξάγω αὐτός καί νάω προχειρίζω βασιλεύς καί ἀνάγω αὐτός εἰς ὁ βασιλίς ὁ πόλις . μηνύω δέ οὗτος ὁ βασιλίδι , πρόσταξις ἐκεῖνος ἀποτυφλόω ἅπας . ὁ δέ ὁ Φράγγος ἀρχηγός Κάρος βασιλεύς Ῥωμαῖος παρά ὁ πάππας Λέων , ὡς εἴρω , ἀναγορεύω πρέσβυς πέμπω πρός ὁ Εἰρήνη , ζητέω συζεύγνυμι αὐτός κατά συμβίωσις γαμικός . καί οὐδέ ἐκεῖνος οὗτος ἀβούλητος δοκέω , καί γίγνομαι ἄν , εἰμί μή ὁ ἐκτομίας Ἀέτιος παραδυναστεύω πᾶς κινέω μηχανή εἰς ὁ μή ἀποτελέω ὁ συζυγία . οὗτος γάρ μέγας δύναμαι ἐν ὁ βασίλειος ὁ οἰκέω ὁμαίμων Λέων ἀξιόω ὁ βασίλεια διά μελέτη ποιέω , ὅς δή Δέων διά σπουδή ὁ Ἀέτιος μόνος αὐτός στρατηγός Θρᾴκη καί Μακεδονία προβάλλω · ὁ δέ γε Ἀέτιος ὁ ἑῷος ἄρχω θέμα ὁ Ὀψίκιον καί ὁ ἀνατολικός , ἐντεῦθεν ὑπερφρονέω ὁ ἐν τέλος περιφρονέω καί ἀλαζονικός αὐτός προσφέρω . ὁ δέ οὗτος ἄχθομαι βούλευμα κατά ὁ βασίλισσα συντίθημι , καί ὁ πατρίκιος Νικηφόρος καί γενικός Λογοθέτης παραλαμβάνω βαθύς νύξ ἔρχομαι εἰς ὁ Χαλ - κῆνος , ὁ βασίλισσα Εἰρήνη νοσέω καί ἐν ὁ οἶκος αὐτός ὁ ἐν ὁ ἐλευθέριος κεῖμαι · ἕπω οὖν ὁ ἐκεῖσε φυλάσσω παρά ὁ βασίλισσα στέλλω , ἵνα βασιλεύς ὁ Νικηφόρος ἀναγορεύω - βρόχος , ὡς εἄν οὗτος παύω ὁ πατρίκιος Ἀέτιος βιάζομαι αὐτός ὁ ἑαυτοῦ σύγγονος προχειρίζω βασιλεύς . πιστεύω οὖν ὁ οὗτος λέγω πατρίκιος ὁ περιφανής εἰμί , καί αὐτός ὁ Νικηφόρος σύν ἐκεῖνος εἰς βασιλεύς εὐφημέω , καί οὗτος παραχωρέω εἰς ὁ μέγας εἰσέρχομαι ἀνάκτορον . εἶτα διά αὐτός ὁ νύξ ὄχλος ἀθροίζω σύγκλυς διά πᾶς ὁ Ἀγορή πρό ὁ ἡμέρα ὁ ὁ Νικηφόρου ποιέω ἀναγόρευσις , καί ὁ ὁ Εἰρήνη οἶκος , κατά ὅς διάγω τότε , φρουρά περιίστημι . ἡμέρα δέ ἤδη επιφαυειμι εἰς ὁ πρός εἰμί βασίλεια μετάγω αὐτός καί κατακλείω εἰς ὁ μέγας ἐκκλησία ἀφικνέομαι , ἐν ἐκεῖ ταινιόω ὁ Νικηφόρος καί αὐτοκράτωρ ἀναρρέω · ὅς δή καί γίγνομαι .