joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 16.8
Τῷ μὲν οὑν Μιχαὴλ οὕτως ἐπιλέλοιπε τὸ βιώδιμον ἀξίως τῆς αὐτοῦ βιοτῆς . ὁ δὲ Βασίλειος αὐτίκα εἰς τὰ βασίλεια παρεγένετο , καὶ τούτων γενόνενος ἐγκρατὴς ἔπεμψε τῶν τοῦ κοιτῶνός τινα κηδεπῦσαι τὸν Μιχαὴλ . ὃς ἀπελθὼν εὗρε τὸν δείλαιον ἵππου ἐγκεκορδυλημένον σαγίσματι , καὶ ἀπαγαγὼν αὐτὸν ἐν τῇ μονῇ τῆς Χρυσοπόλεως ἔθαψεν . ὃς σὺν τῇ μητρὶ μὲν ἐβασίλευσεν ἔτη δέκα καὶ τέσσαρα , ἕν δ’ ἐπὶ δέκα ἦρξε μόνος αὐτός . ἤδη δὲ τῆς βασιλείας δραξάμενος ὁ Βασίλειος καὶ παρὰ πάντων αὐτοκρά - τωρ ἀναρρηθείς , τοὺς βασιλικοὺς παρόντων τῶν τῆς συγκλήτου λογάδων ἀνέῳξε θησαυρούς , ἐν οἷς οὐδὲν ἕτερον εὕρητο ἤ μόνα χρυσίου κεντηνάρια τρία . βουλῆς οὖν προτεθείσης ἐψήφιστο παρὰ πάντων τοὺς ἐξ οὐδεμιᾶς χρήματα λαβόντας εὐλόγου λαβῆς ἀναδιδόναι ταῦτα ἢ τό γε δὴ μετριώτερον τὰ ἡμίση . καὶ ἀκολούθως τῇ ψήφῳ τὰ ἡμίση ἐπράττετο , καὶ οὐ μείω τριακοσίων ἐντεῦθεν κεντηναρίων τὸ ταμεῖον τὸ βασιλικὸν εἰσωδίασεν . εἰς δὲ τὴν μεγάλην ἐκκλησίαν ἐν ἑορτῇ ἀπελθὼν ὁ Βασίλειος καὶ τῆς ἀναιμάκτου θυσίας μετασχεῖν βουληθείς , ἐκωλύθη παρὰ τοῦ πατριάρχου Φωτίου , ἀνδροφόνον ἀποκαλοῦντος αὐτόν . ὀργισθεὶς οὖν διὰ τοῦτο σύνοδον συνήθροισε καὶ τὸν Φώτιον τῆς ἐκκλησίας ἐξώθησεν , ὡς τάχα παρανόμως τοῦ Ἰγνατίου κατασπασθέντος τοῦ θρόνου τοῦ ἀρχιερατικοῦ παρὰ Βάρδα τοῦ Καίσαρος , καὶ αὐτοῦ μὴ κανονικῶς ἐκείνου ζῶντος τοῦ θώκου τοῦ θείου ἐπιβατεύσαντος , Πάτροκλον τοῦτο πρόφασιν προβαλλόμενος . ἀνάγει γοῦν πάλιν εἰς τὴν τῆς ἀρχιερωσύνης περιωπὴν τὸν θεῖον Ἰγνάτιον . ἄρτι δὲ τῶν σκήπτρων ἐπειλημμένου αὐτοῦ ἀνταίρουσιν αὐτῷ χεῖρα τῶν πατρικίων τινὲς Γεώργιος καὶ Συμβάτιος , οἱ καὶ ληφθέντες ταῖς εἰς σῶμα ποιναῖς ἐκολάσθησαν . ἔστεψε δὲ βασιλεῖς Κωνσταντῖνον καὶ Λέοντα τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ , μετέπειτα δὲ καὶ τὸν τρίτον Ἀλέξανδρον . τὸν δὲ τέταρτον Στέφανον πατριάρχην βουλόμενος προχειρίσασθαι , νεώτατον ὄντα τότε , τῷ κλήρῳ τῆς τοῦ θεοῦ ἐκκλησίας καταριθμεῖ . τὰς δέ γε θυγατέρας αὐτοῦ τέσσαρας οὔσας τῇ βασιλικῇ μονῇ τῆς ἁγίας Εὐφημίας κατέταξε . κατὰ δὲ τῶν ἐν τῇ Κρήτῃ Ἀγαρηνῶν ἐκστρατεύσας ἡττήθη , καὶ πολλοὶ μὲν ἔπεσον , καὶ ἑάλω δ’ ἂν καὶ αὐτός , εἰ μὴ ὁ Ἀβάστακτος Θεοφύλακτος ὁ πατὴρ τοῦ μετὰ ταῦτα βασιλεύσαντος τοῦ Ῥωμανοῦ τοῦ Λακαπηνοῦ αὐτὸν διεσώσατο . ἐπανελθὼν δὲ εἰς τὴν μεγαλόπολιν τὸν γαμβρὸν αὐτοῦ Χριστοφόρον κατὰ τῶν Ἀγαρηνῶν εἰς τὴν Κρήτην ἐκπέπομφεν · ὃς συμβαλὼν αὐτοῖς καὶ τρεψάμενος τὸ θράσος σφῶν ἐταπείνωσεν . ἐξεστράτευσε δὲ καὶ κατὰ τῶν ἐν τῇ ἑῴᾳ μοίρᾳ Ἀγαρηνῶν ὁ αὐτοκράτωρ Βασίλειος καὶ κατὰ τῶν Μανιχαίων ὧν ἐξῆρχεν ὁ Χρυσόχειρ καλούμενος , καὶ φρούριά τινα κατασχὼν καὶ λείαν ἐλάσας ἐπεχείρησε μὲν πολιορκῆσαι καὶ τὴν Τεφρικὴν τὴν αὐτῶν μητρόπολιν , γνοὺς δὲ ταύτην καὶ προσεδρείας δεομένην πολλῆς καὶ ἄλλως δυσάλωτον , ἄρας ἐκεῖθεν ἀπῄει · καὶ τὸν Εὐφράτην εὑρὼν πολὺν ῥέοντα , ζεύξας τοῦτον ναυσὶ διεπέρασε , καὶ πολλὰ τῶν ἐκεῖ ληισάμενος , καὶ φρούρια ἑλὼν ἕτερα , καὶ τοῖς μὲν τῶν βαρβάρων σπεισάμενος , τοὺς δὲ προσκεχωρηκότας αὐτῷ δεξάμενος , εἰς τὴν τῶν πόλεων προκαθημένην ἐπανελήλυθε , καὶ διὰ μέσης θριαμβεύσας τῆς πόλεως εἰς τὰ βασίλεια ἐπανῆκεν . ὁ δὲ τῶν Μανιχαίων προεστηκὼς ὁ Χρυσόχειρ κατὰ τῶν Ῥωμαϊκῶν ἐπῄει χωρῶν , καὶ αὐτὰς ἐληίζετο . στέλλει τοίνυν ὁ βασιλεὺς κατ’ αὐτοῦ τὸν δομέστικον τῶν σχολῶν . ὅτι δὲ μὴ ἀξιόχρεων ἐπήγετο δύναμιν , κατὰ συστάδην αὐτῷ συμβαλεῖν οὐκ ἔκρινε δείν’ . ὅπῃ δὲ παρείκοι , τοῖς αὐτοῦ συμπλεκόμενος σκιδναμένοις καὶ ποιουμένοις καταδρομὰς ἐκάκου αὐτοὺς καὶ οὐκ ἀδεῶς εἴα ποιεῖσθαι τὰς ἐκδρομὰς καὶ τὰς λεηλασίας . διὸ καὶ ἣν ἤδη ἴσχυσε λαβεῖν λείαν ὁ Χρυσόχειρ ἐπαγόμενος , οἴκαδε ἐπανέστρεφεν . ὁ δὲ δομέστικος τῶν σχολῶν δύο στρατηγοῖς ἐνετείλατο παρέπεσθαί οἶ μετὰ τῶν περὶ αὐτοὺς ταγμάτων καὶ μὴ ἐᾶν τοὺς βαρβάρους σκίδνασθαι καὶ λεηλατεῖν . ἑσπέρας δὲ τοῦ μὲν Χρυσόχειρος καὶ τῶν περὶ αὐτὸν αὐλισαμένων έν ὑπωρείᾳ , τῶν δὲ Ῥωμαίων τὰ μετέωρα προκατειληφότων , ἔρις ἐνέπεσε περὶ πρωτείων καὶ τοῦ τίνες ἂν εἶεν ἀγαθοὶ μᾶλλον τὴν ἰσχὺν τοῖς ἀμφοῖν τῶν στρατηγῶν στρατιώταις . ὡς δ’ ἕκαστοι ἑαυτοὺς κρειττονεύειν τῶν ἄλλων ἐμεγαλαύχουν , εἶς τις λῦσαι τὴν ἔριν σφίσι βουλόμενος ‘‘ἔνα τί μάτην ” φησί ‘‘συστρατιῶται θρασυνόμεθα , ἐνὸν μὴ λόγοις , ἀλλ’ ἔργοις ἄρτι φανῆναι τίνες ἄνδρες εἰσὶν ἀγαθοὶ τῶν πολεμίων παρόντων ; ἔδοξεν οὖν ἡ βουλὴ τοῦ ἀνδρὸς ἀγαθὴ καὶ αὐτίκα τοῖς πολεμίοις ἐπέθεντο . οἱ δὲ τῷ αἰφνιδίῳ καταπλαγέντες νῶτα τοῖς βάλλουσιν ἔτρεψαν , καὶ τῆς διώξεως ἐπὶ πολὺ γενομένης κατεστρώθη τὸ μεταξὺ πεδίον νεκροῖς , καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Χρυσόχειρ ἔπεσε τότε , καὶ πολλοὶ δ’ ἐζωγρήθησαν , καὶ τῷ βασιλεῖ ἐστάλησαν δέσμιοι , καὶ αὐτὴ δ’ ἡ κεφαλὴ τοῦ Χρυσόχειρος . Ἰγνατίου δὲ τοῦ πατριάρχου μεταστάντος εἰς τὰς ἐκεῖθεν μονάς , ὃς ἕνδεκα ἔτη τὰ πάντα τοὺς τῆς ἐκκλησίας ἴθυνεν οἴακας , ὁ Φώτιος τὸ δεύτερον παρὰ τοῦ Βασιλείου εἰς τὸν τῆς ἀρχιερωσύνης θρόνον ἀνάγεται . ἐπιβουλὴ δὲ συσκευαζομένη κατὰ τοῦ βασιλέως οὐκ ἔλαθεν . ὅθεν ὁ μὲν ἐξάρχων αὐτῆς Ῥωμανὸς ὁ Κουρκούας ἐξεκόπη τὰ ὄμματα , οἶ δὲ τούτῳ συνομοσάμενοι αἰκισθέντες καὶ καρέντες τὴν τρίχωσιν ὑπερορίαν κατεδικάσθησαν .
Lemmas: ὁ μέν ἐν Μιχαήλ οὕτως ἐπιλείπω ὁ βιώδιμον ἀξίως ὁ αὐτός βιοτή . ὁ δέ Βασίλειος αὐτίκα εἰς ὁ βασίλεια παραγίγνομαι , καί οὗτος γίγνομαι ἐγκρατής πέμπω ὁ ὁ κοιτών τις κηδεπυσος ὁ Μιχαήλ . ὅς ἀπέρχομαι εὑρίσκω ὁ δείλαιος ἵππος ἐγκορδυλέω σάγισμα , καί ἀπάγω αὐτός ἐν ὁ μονή ὁ Χρυσόπολις θάπτω . ὅς σύν ὁ μήτηρ μέν βασιλεύω ἔτος δέκα καί τέσσαρες , εἷς δέ ἐπί δέκα ἄρχω μόνος αὐτός . ἤδη δέ ὁ βασίλεια δράσσομαι ὁ Βασίλειος καί παρά πᾶς αυτοκρης - τωρ ἀναιρέω , ὁ βασιλικός πάρειμι ὁ ὁ σύγκλητος λογάς ἀνοίγω θησαυρός , ἐν ὅς οὐδείς ἕτερος εὑρίσκω ἤ μόνος χρυσίον κεντηνάριον τρεῖς . βουλή οὖν προτίθημι ψηφίζω παρά πᾶς ὁ ἐκ οὐδείς χρῆμα λαμβάνω εὔλογος λαβή ἀναδίδωμι οὗτος ἢ ὁ γε δή μέτριος ὁ ἥμισυς . καί ἀκόλουθος ὁ ψῆφος ὁ ἥμισυς πράσσω , καί οὖον μείων τριακόσιοι ἐντεῦθεν κεντηνάριον ὁ ταμιεῖον ὁ βασιλικός εἰσοδιάζω . εἰς δέ ὁ μέγας ἐκκλησία ἐν ἑορτή ἀπέρχομαι ὁ Βασίλειος καί ὁ αναίμακτος θυσία μετέχω βούλομαι , κωλύω παρά ὁ πατριάρχης Φώτιος , ἀνδροφόνος ἀποκαλέω αὐτός . ὀργίζω οὖν διά οὗτος σύνοδος συναθροίζω καί ὁ Φώτιος ὁ ἐκκλησία εξωθώ , ὡς τάχα παρανόμως ὁ Ἰγνάτιος κατασπάω ὁ θρόνος ὁ ἀρχιερατικός παρά Βάρδα ὁ Καῖσαρ , καί αὐτός μή κανονικός ἐκεῖνος ζῶ ὁ θᾶκος ὁ θεῖον ἐπιβατεύω , Πάτροκλος οὗτος πρόφασις προβάλλω . ἀνάγω γοῦν πάλιν εἰς ὁ ὁ ἀρχιερωσύνη περιωπή ὁ θέω Ἰγνάτιος . ἄρτι δέ ὁ σκῆπτρον ἐπιλαμβάνω αὐτός ἀνταίρω αὐτός χείρ ὁ πατρίκιος τις Γεώργιος καί Συμβάτιος , ὁ καί λαμβάνω ὁ εἰς σῶμα ποινή κολάζω . στέφω δέ βασιλεύς Κωνσταντῖνος καί Λέων ὁ υἱός αὐτός , μετέπειτα δέ καί ὁ τρίτος Ἀλέξανδρος . ὁ δέ τέταρτος Στέφανος πατριάρχης βούλομαι προχειρίζω , νέος εἰμί τότε , ὁ κλῆρος ὁ ὁ θεός ἐκκλησία καταριθμέω . ὁ δέ γε θυγάτηρ αὐτός τέσσαρες εἰμί ὁ βασιλικός μονή ὁ ἅγιος Εὐφημία κατατάσσω . κατά δέ ὁ ἐν ὁ Κρήτη Ἀγαρηνός ἐκστρατεύω ἡσσάομαι , καί πολύς μέν πίπτω , καί ἁλίσκομαι δέ εἄν καί αὐτός , εἰμί μή ὁ Ἀβάστακτος Θεοφύλακτος ὁ πατήρ ὁ μετά οὗτος βασιλεύω ὁ Ῥωμανός ὁ Λακαπηνός αὐτός διασῴζω . ἐπανέρχομαι δέ εἰς ὁ Μεγαλόπολις ὁ γαμβρός αὐτός Χριστόφορος κατά ὁ Ἀγαρηνός εἰς ὁ Κρήτη ἐκπέμπω · ὅς συμβάλλω αὐτός καί τρέπω ὁ θράσος σφεῖς ταπεινόω . ἐκστρατεύω δέ καί κατά ὁ ἐν ὁ ἑῷος μοῖρα Ἀγαρηνός ὁ αὐτοκράτωρ Βασίλειος καί κατά ὁ Μανιχαῖος ὅς ἐξάρχω ὁ χρυσόχειρ καλέω , καί φρούριον τις κατέχω καί λεῖος ἐλαύνω ἐπιχειρέω μέν πολιορκέω καί ὁ Τεφρικὴν ὁ αὐτός μητρόπολις , γιγνώσκω δέ οὗτος καί προσεδρία δήω πολύς καί ἄλλως δυσάλωτος , ἀείρω ἐκεῖθεν ἄπειμι · καί ὁ Εὐφράτης εὑρίσκω πολύς ῥέω , ζεύγνυμι οὗτος ναῦς διαπεράω , καί πολύς ὁ ἐκεῖ ληΐζομαι , καί φρούριον αἱρέω ἕτερος , καί ὁ μέν ὁ βάρβαρος σπένδω , ὁ δέ προσχωρέω αὐτός δέχομαι , εἰς ὁ ὁ πόλις προκάθημαι ἐπανέρχομαι , καί διά μέσος θριαμβεύω ὁ πόλις εἰς ὁ βασίλεια ἐπανίημι . ὁ δέ ὁ Μανιχαῖος προίστημι ὁ χρυσόχειρ κατά ὁ Ῥωμαϊκός ἔπειμι χώρα , καί αὐτός ληίζομαι . στέλλω τοίνυν ὁ βασιλεύς κατά αὐτός ὁ δομέστικος ὁ σχολή . ὅτι δέ μή ἀξιόχρεως ἐπάγω δύναμις , κατά συστάδην αὐτός συμβάλλω οὐ κρίνω δεινός . ὅπῃ δέ παρίημι , ὁ αὐτός συμπλέκω σκίδνημι καί ποιέω καταδρομή κακόω αὐτός καί οὐ ἀδεῶς ἐάω ποιέω ὁ ἐκδρομή καί ὁ λεηλασία . διό καί ὅς ἤδη ἰσχύω λαμβάνω λεῖος ὁ χρυσόχειρ ἐπάγω , οἴκαδε ἐπαναστρέφω . ὁ δέ δομέστικος ὁ σχολή δύο στρατηγός ἐντέλλω παρέπομαι οἶς μετά ὁ περί αὐτός τάγμα καί μή ἐάω ὁ βάρβαρος σκίδνημι καί λεηλατέω . ἑσπέρα δέ ὁ μέν χρυσοχειρ καί ὁ περί αὐτός αὐλίζω ἐν ὑπώρεια , ὁ δέ Ῥωμαῖος ὁ μετέωρος προκαταλαμβάνω , Ἔρις ἐμπίπτω περί πρωτεῖος καί ὁ τίς εἄν ἄγω ἀγαθός μᾶλλον ὁ ἰσχύς ὁ ἄμφω ὁ στρατηγός στρατιώτης . ὡς δέ ἕκαστος ἑαυτοῦ κρειττονεύω ὁ ἄλλος μεγαλαυχέω , εἰμί τις λύω ὁ Ἔρις ὅς βούλομαι ἔννα τίς μάτην ” φημί ‘‘συστρατιωτης θρασύνω , ἐν-εἰμί μή λόγος , ἀλλά ἔργον ἄρτι φαίνω τίς ἀνήρ εἰμί ἀγαθός ὁ πολέμιος πάρειμι ; δοκέω οὖν ὁ βουλή ὁ ἀνήρ ἀγαθός καί αὐτίκα ὁ πολέμιος ἐπιτίθημι . ὁ δέ ὁ αἰφνίδιος καταπλάσσω νῶτον ὁ βάλλω τρέπω , καί ὁ δίωξις ἐπί πολύς γίγνομαι κατειστιτρώσκω ὁ μεταξύ πεδίον νεκρός , καί αὐτός δέ ὁ χρυσόχειρ πίπτω τότε , καί πολύς δέ ζωγρέω , καί ὁ βασιλεύς στέλλω δέσμιος , καί αὐτός δέ ὁ κεφαλή ὁ χρυσοχειρ . Ἰγνάτιος δέ ὁ πατριάρχης μεθίστημι εἰς ὁ ἐκεῖθεν μόνος , ὅς ἕνδεκα ἔτος ὁ πᾶς ὁ ὁ ἐκκλησία εὐθύνω Οἴαξ , ὁ Φώτιος ὁ δύο παρά ὁ Βασίλειος εἰς ὁ ὁ ἀρχιερωσύνη θρόνος ἀνάγω . ἐπιβουλή δέ συσκευάζω κατά ὁ βασιλεύς οὐ λανθάνω . ὅθεν ὁ μέν ἐξάρχω αὐτός Ῥωμανός ὁ Κουρκούας ἐκκόπτω ὁ ὄμμα , οἶς δέ οὗτος συνόμνυμι αἰκίζω καί κείρω ὁ τρίχωσις ὑπερορία καταδικάζω .