joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 12.23
ἔσχον οὕτως · Οὐαλεριανὸς δὲ σὺν Γαλιήνῳ τῷ υἱῷ τῆς Ῥωμαίων ἡγεμονίας δραξάμενος , καὶ οὗτος σφοδρότατον ἐκίνησε κατὰ χριστιανῶν διωγμόν · καὶ πολλοὶ κατὰ διαφόρους χώρας γεγόνασι μάρτυρες , ὑπὲρ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως πολυειδῶς ἐναθλήσαντες . ἐθνῶν οὖν καὶ ἐπὶ τούτου γενομένης ἐπσναστάδεως , κακῶς εἶχον Ῥωμαίοις τὰ πράγματα . οἵ τε γὰρ Σκύθαι τὸν Ἴστρον διαβάντες καὶ αὖθις τὴν Θρᾳκῴαν χώραν ἠνδραποδίσαντο , καὶ πόλιν περιφανῆ τὴν Θεσσαλονίκην ἐπολιόρκησαν μέν , οὐ μὴν καὶ εἷλον . εἰς δέος δὲ τοσοῦτον ἅπαντας περιέστησαν ὡς Ἀθηναίους μὲν ἀνοικοδομῆσαι τὸ τεῖος τῆς ἑαυτῶν πόλεως , καθῃρημένον ἐκ τῶν τοῦ Σύλλαχρόνων , Πελποννησίους δὲ διατειχίσαι τὸν Ἰσθμὸν ἀπὸ θαλάσσης εἰς θάλασσαν . ἀλλὰ μὴν καὶ Πέρσαι , Σαπώρου σφῶν βασιλεύοντος , τὴν Συρίαν κατέδραμον καὶ τὴν Καππαδοκίαν ἐδῄωσαν καὶ τὴν Ἔδεσαν ἐπολιόρκουν . Οὐαλεριανὸς δὲ ὤκνει προσμίξαι τοῖς πολεμίοις . μαθὼν δὲ ὡς οἱ ἐν Ἐδέσῃ στρατιῶται ἐξιόντες τῆς πόλεως καὶ συμπλεκόμενοι τοῖς βαρβάροις πολλοὺς ἀναιροῦσι καὶ πλείστα σκῦλα λαμβάνουσιν ἀνεθάρσησε , καὶ ἀπελθὼν μετὰ τῆς συνούσης αὐτῷ στρατιᾶς συνεπλάκη τοῖς Πέρσαις . οἱ δὲ πολυπλασίους ὄντες τοὺς Ῥωμαίους ἐκύκλωσαν , καὶ οἶ πλείους μὲν ἔπεσον , ἔνιοι δὲ καὶ διέφυγον , Οὐαλεριανὸς δὲ σὺν τοῖς περὶ αὐτὸν συνελήφθη τοῖς πολεμίοις καὶ πρὸς τὸν Σαπώρην ἀπήχθη . ὁ δὲ τοῦ βασιλέως κρατήσας πάντων ἤδη κρατεῖν ᾤετο · καὶ ὠμὸς ὢν πρίν , πολλῷ χείρων εἰσέπειτα γέγονεν . Οἱ μὲν οὖν οὕτως αἰχμάλωτον ἑαλωκέναι τὸν Οὐαλεριανὸν τοῖς Πέρσαις ἱστόρησαν · εἰσὶ δ’ οἳ ἑκόντα φασὶ τὸν Οὐαλεριανὸν προσχωρῆσαι τοῖς Πέρσαις , ὅτι ἐν ’Eδέσῃ διάγοντος αὐτοῦ λιμὸς ἐπῆκτο τοῖς στρατιώταις , κἀντεῦθεν εἰς στάσιν κεκίνηντο καὶ ἀνελεῖν ἐζήτουν τὸν αὐτοκράτορα . ὁ δὲ τὴν τῶν στρατιωτῶν δεδοικὼς ἐπανάστασιν πρὸς τὸν Σαπώρην κατέφυγεν , ἵνα μὴ ὑπὸ τῶν οἰκείων ἀπόληται , τῷ πολεμίῳ προδεδωκὼς ἑαυτόν , ἀλλὰ μέντοι , ὅσον τὸ ἐπ’ αὐτῷ , καὶ τὰ Ῥωμαίων στρατεύματα . οὐ μὴν οἶ στρατιῶται ἀπώλοντο , ἀλλὰ γνόντες τὴν προδο - σίαν διέφυγον , ὀλίγων ἀναιρεθέντων . εἴτε δὲ δορυάλωτος ἐλήφθη τοῖς Πέρσαις ὁ βασιλεὺς εἴ ἑκὼν ἑαυτὸν αὐτοῖς ἐνεχείρισεν , ἀτίμως ἤγετο παρὰ τοῦ Σαπώρου . Οἶ’ Πέρσαι δὲ κατὰ πᾶσαν ἄδειαν ταῖς πόλεσιν ἐπιόντες τήν τε πρὸς τῷ Ὀρόντῃ αἱροῦσιν Ἀντιόχειαν καὶ τὴν περιφανεστέραν τῶν τῆς Κιλικίας πόλεων τὴν Ταρσὸν καὶ τὴν ἐν Καππαδοκίᾳ Καισάρειαν . καὶ πλῆθος αἰχμαλώτων συναγαγόντες οὐδὲ τροφῆς αὐτοῖς μετεδίδουν εἰ μὴ βραχίστης ὥστ’ ἀποζῆν , οὔτε μὴν ὕδατος μετέχειν εἰς κόρον εἴων αὐτούς , ἀλλ’ ἅπαξ τῆς ἡμέρας οἶ τούτων φρουροὶ ἤλαυνον αὐτοὺς ἐφ’ ὕδωρ ὥσπερ βοσκήματα . τὴν Καισάρειαν δὲ πολυάνθρωπον οὖσαν , περὶ τεσσαράκοντα γὰρ μυριάδας ἀνθρώπων ἐν αὐτῇ λέγεται κατοικεῖν , οὐ πρότερον εἷλον , γενναίως τῶν ἐν αὐτῇ τοῖς πολεμίοις ἀντικαθισταμένων καὶ στρατηγουμένων ὑπό τινος Δημοσθένους , ἀνδρὸς καὶ ἀνδρείου καὶ συνετοῦ , πρὶν ἤ τις δορυάλωτος κατασχεθεὶς ἰατρός , καὶ τὰς ἐπαγομένας αὐτῷ μὴ φέρων αἰκίας , ὑπέδειξέ τινα τόπον , ὅθεν νυκτὸς εἰσῆλθον οἶ Πέρσαι καὶ πάντας ἀνεῖλον . ὁ δέ γε τούτων στρατηγὸς Δημοσθένης ὑπὸ πολλῶν κυκλωθεὶς Περσῶν κελευσθέντων ζωὸν αὐτὸν συλλαβεῖν , τὸν ἵππον ἀναβὰς καὶ γυμνὸν τὸ ξίφος ἠρκώς , εἰσώθησεν ἑαυτὸν μέδον τῶν πολεμίων · καὶ πλείστους καταβαλὼν διεξέπεσε τῆς πόλεως καὶ διαφυγεῖν ἴσχυσεν . Οὕτω δὲ τῶν πραγμάτων τοῖς Πέρσαις συνενεχθέντων , κατὰ πᾶσαν τὴν ὑποκειμένην Ῥωμαίοις ἑῴαν διεσκεδάσθησαν χώραν καὶ ἐπόρθουν αὐτὴν ἀδεῶς . οἶ μέντοι Ῥωμαῖοι φυγόντες , ὥς εἴρηται , στρατηγὸν ἑαυτοῖς ἐπέστησαν Κάλλιστόν τινα · ὃς σκεδαννυμένους τοὺς Πέρσας ὁρῶν καὶ ἀπερισκέπτως ἐπιόντας ταῖς χώραις τῷ μή τινα οἴεσθαι αὐτοῖς ἀντιτάξασθαι , ἐπιτίθεται ἀθρόον αὐτοῖς , καὶ φόνον τῶν βαρβάρων πλεῖστον εἰργάσατο , καὶ παλλακὰς εἷλε Σαπώρου σὺν πλούτῳ πολλῷ . οἶς ἐκεῖνος περιαλγήσας οἴκαδε σπουδαίως ἀνέστρεψε , καὶ τὸν Οὐαλεριανὸν ἐπαγόμενος · ὃς καὶ ἐν Πέρσιδι κατέστρεψε τὴν ζωήν , ὡς αἰχμάλωτος ὀνειδιζόμενός τε καὶ ἐμπαι - ἐμπαιζόμενος . Οὐ μόνος δ’ ὁ Κάλλιστος ἠρίστευσε τότε κατὰ Περσῶν , ἀλλὰ καί τις Παλμυρηνὸς ἀνὴρ κεκλημένος Ὠδέναθος συμμαχῶν Ῥωμαίοις πολλοὺς διέφθειρε τῶν Περσῶν , ἀναστρέφουσιν αὐτοῖς κατὰ τὴν Εὐφρατησίαν ἐπιθέμενος χώραν · ὃν Γαλιῆνος τοῦ στρατηγήματος ἀμειβόμενος τῆς ἑῴας προεχειρίσατο στρατηγόν . Ἐν μέντοι τοῖς πεσοῦσιν ἐκ τοῦ Περσικοῦ στρατεύματος σκυλευομένοις λέγονται καὶ γυναῖκες εὑρεθῆναι κατ’ ἄνδρας ἐσταλμέναι καὶ ὡπλισμέναι , ἀλλὰ καὶ ζῶσαι τοιαῦται κατασχεθῆναι ὑπὸ Ῥωμαίων . ἐν δὲ τῇ ἐπανόδῳ φάραγγι βαθείᾳ περιτυχὼν ὁ Σαπώρης , ἣν διελθεῖν τοῖς ὑποζυγίοις ἄπορον ἦν , αἰχμαλώτους ἐκέλευσεν ἀναιρεθῆναι καὶ ῥιφῆναι κατὰ τῆς φάραγγος , ἔν οὕτως τοῦ βάθους αὐτῆς πληρωθέντος διὰ τῶν νεκρῶν σωμάτων τὰ σφῶν διέλθωσιν ὑποζύγια · καὶ οὕτω διελθεῖν ἱστορεῖται τὴν φάραγγα . Καὶ τὰ μὲν κατὰ τὸν Οὐαλεριανὸν ἐν τούτοις · τῆς δὲ τῶν Ῥωμαίων ἐκκλησίας καθηγεῖτο Ξυστὸς , τῆς δὲ τῶν Ἀντιοχέων Δημητριανὸς διαδεξάμενος Φλαβιανόν , τῆς δὲ τῶν Ἱεροσολύμων Ὑμέναιος Μαζαβάνου θανόντος , τῆς δ’ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ προίστατο Διονύσιος .
Lemmas: ἔχω οὕτως · Οὐαλεριανός δέ σύν Γαλιήνῳ ὁ υἱός ὁ Ῥωμαῖος ἡγεμονία δράσσομαι , καί οὗτος σφοδρός κινέω κατά Χριστιανός διωγμός · καί πολύς κατά διάφορος χώρα γίγνομαι μάρτυς , ὑπέρ ὁ εἰς Χριστός πίστις πολυειδῶς ἐναθλέω . ἔθνος οὖν καί ἐπί οὗτος γίγνομαι ἐπσναστάδεως , κακῶς ἔχω Ῥωμαῖος ὁ πρᾶγμα . ὁ τε γάρ Σκύθης ὁ Ἴστρος διαβαίνω καί αὖθις ὁ Θρᾷξ χώρα ἀνδραποδίζω , καί πόλις περιφανής ὁ Θεσσαλονίκη πολιορκέω μέν , οὖον μήv καί αἱρέω . εἰς δέος δέ τοσοῦτος ἅπας περιίστημι ὡς Ἀθηναῖος μέν ἀνοικοδομέω ὁ τέως ὁ ἑαυτοῦ πόλις , καθαιρέω ἐκ ὁ ὁ συλλαχροναω , Πελποννησίους δέ διατειχίζω ὁ Ἰσθμός ἀπό θάλασσα εἰς θάλασσα . ἀλλά μήv καί Πέρσης , Σαπώρης σφεῖς βασιλεύω , ὁ Συρία κατατρέχω καί ὁ Καππαδοκία δῃόω καί ὁ δένω πολιορκέω . Οὐαλεριανός δέ ὀκνέω προσμείγνυμι ὁ πολέμιος . μανθάνω δέ ὡς ὁ ἐν Ἐδέσῃ στρατιώτης ἔξειμι ὁ πόλις καί συμπλέκω ὁ βάρβαρος πολύς ἀναιρέω καί πλεῖστος σκῦλα λαμβάνω ἀναθαρσέω , καί ἀπέρχομαι μετά ὁ σύνειμι αὐτός στρατιά συμπλέκω ὁ Πέρσης . ὁ δέ πολυπλάσιος εἰμί ὁ Ῥωμαῖος κυκλόω , καί οἶς πλείων μέν πίπτω , ἔνιοι δέ καί διαφεύγω , Οὐαλεριανός δέ σύν ὁ περί αὐτός συλλαμβάνω ὁ πολέμιος καί πρός ὁ Σαπώρης ἀπάγω . ὁ δέ ὁ βασιλεύς κρατέω πᾶς ἤδη κρατέω οἴομαι · καί ὠμός εἰμί πρίν , πολύς χείρων εἰσέπειτα γίγνομαι . ὁ μέν οὖν οὕτως αἰχμάλωτος ἁλίσκομαι ὁ Οὐαλεριανός ὁ Πέρσης ἱστορέω · εἰμί δέ ἕ ἑκών φημί ὁ Οὐαλεριανός προσχωρέω ὁ Πέρσης , ὅτι ἐν ὁράω διάγω αὐτός λιμός ἔπειμι ὁ στρατιώτης , ἐντεῦθεν εἰς στάσις κινέω καί ἀναιρέω ζητέω ὁ αὐτοκράτωρ . ὁ δέ ὁ ὁ στρατιώτης δείδω ἐπανάστασις πρός ὁ Σαπώρης καταφεύγω , ἵνα μή ὑπό ὁ οἰκέω ἀπόλλυμι , ὁ πολέμιος προδίδωμι ἑαυτοῦ , ἀλλά μέντοι , ὅσος ὁ ἐπί αὐτός , καί ὁ Ῥωμαῖος στράτευμα . οὖον μήv οἶς στρατιώτης ἀπόλλυμι , ἀλλά γιγνώσκω ὁ προδίδωμι - Σιάν διαφεύγω , ὀλίγος ἀναιρέω . εἴτε δέ δορυάλωτος λαμβάνω ὁ Πέρσης ὁ βασιλεύς εἰμί ἑκών ἑαυτοῦ αὐτός ἐγχειρίζω , ἄτιμος ἄγω παρά ὁ Σαπώρης . οἶς Πέρσης δέ κατά πᾶς ἄδεια ὁ πόλις ἔπειμι ὁ τε πρός ὁ Ὀρόντης αἱρέω Ἀντιόχεια καί ὁ περιφανής ὁ ὁ Κιλικία πόλις ὁ Ταρσός καί ὁ ἐν Καππαδοκία Καισάρεια . καί πλῆθος αἰχμάλωτος συνάγω οὐδέ τροφή αὐτός μεταδίδωμι εἰμί μή βραχύς ὥστε ἀποζῶ , οὔτε μήv ὕδωρ μετέχω εἰς κόρος ἐάω αὐτός , ἀλλά ἅπαξ ὁ ἡμέρα οἶς οὗτος φρουρός ἐλαύνω αὐτός ἐπί ὕδωρ ὥσπερ βόσκημα . ὁ Καισάρεια δέ πολυάνθρωπος εἰμί , περί τεσσαράκοντα γάρ μυριάς ἄνθρωπος ἐν αὐτός λέγω κατοικέω , οὖον πρότερος αἱρέω , γενναῖος ὁ ἐν αὐτός ὁ πολέμιος ἀντικαθίστημι καί στρατηγέω ὑπό τις Δημοσθένης , ἀνήρ καί ἀνδρεῖος καί συνετός , πρίν ἤ τις δορυάλωτος κατέχω ἰατρός , καί ὁ ἐπάγω αὐτός μή φέρω αἰκία , ὑποδείκνυμι τις τόπος , ὅθεν νύξ εἰσέρχομαι οἶς Πέρσης καί πᾶς ἀναιρέω . ὁ δέ γε οὗτος στρατηγός Δημοσθένης ὑπό πολύς κυκλόω Πέρσης κελεύω ζωός αὐτός συλλαμβάνω , ὁ ἵππος ἀναβαίνω καί γυμνός ὁ ξίφος ἀείρω , εἰσοράω ἑαυτοῦ μέδω ὁ πολέμιος · καί πλεῖστος καταβάλλω διεκπίτνω ὁ πόλις καί διαφεύγω ἰσχύω . οὕτως δέ ὁ πρᾶγμα ὁ Πέρσης συμφέρω , κατά πᾶς ὁ ὑπόκειμαι Ῥωμαῖος ἑῷος διασκεδάννυμι χώρα καί πορθέω αὐτός ἀδεῶς . οἶς μέντοι Ῥωμαῖος φυγή , ὅς εἴρω , στρατηγός ἑαυτοῦ ἐφίστημι Καλός τις · ὅς σκεδάννυμι ὁ Πέρσης ὁράω καί ἀπερισκέπτως ἔπειμι ὁ χώρα ὁ μή τις οἴομαι αὐτός ἀντιτάσσω , ἐπιτίθημι ἀθρόος αὐτός , καί φόνος ὁ βάρβαρος πλεῖστος ἐργάζομαι , καί παλλακή αἱρέω Σαπώρης σύν πλοῦτος πολύς . οἶς ἐκεῖνος περιαλγέω οἴκαδε σπουδαῖος ἀναστρέφω , καί ὁ Οὐαλεριανός ἐπάγω · ὅς καί ἐν Πέρσις καταστρέφω ὁ ζωή , ὡς αἰχμάλωτος ὀνειδίζω τε καί ἐμπαίω - ἐμπαίζω . οὖον μόνος δέ ὁ Κάλλιστος ἀριστεύω τότε κατά Πέρσης , ἀλλά καί τις Παλμυρηνός ἀνήρ καλέω Ὠδέναθος συμμαχέω Ῥωμαῖος πολύς διαφθείρω ὁ Πέρσης , ἀναστρέφω αὐτός κατά ὁ Εὐφρατησία ἐπιτίθημι χώρα · ὅς γαλιαπτην ὁ στρατήγημα ἀμείβω ὁ ἑῷος προχειρίζω στρατηγός . ἐν μέντοι ὁ πίπτω ἐκ ὁ Περσικός στράτευμα σκυλεύω λέγω καί γυνή εὑρίσκω κατά ἀνήρ στέλλω καί ὁπλίζω , ἀλλά καί ζώννυμι τοιοῦτος κατέχω ὑπό Ῥωμαῖος . ἐν δέ ὁ ἐπάνοδος φάραγξ βαθύς περιτυγχάνω ὁ Σαπώρης , ὅς διέρχομαι ὁ ὑποζύγιον ἄπορος εἰμί , αἰχμάλωτος κελεύω ἀναιρέω καί ῥίπτω κατά ὁ φάραγξ , ἐν οὕτως ὁ βάθος αὐτός πληρόω διά ὁ νεκρός σῶμα ὁ σφεῖς διέρχομαι ὑποζύγιον · καί οὗτος διέρχομαι ἱστορέω ὁ φάραγξ . καί ὁ μέν κατά ὁ Οὐαλεριανός ἐν οὗτος · ὁ δέ ὁ Ῥωμαῖος ἐκκλησία καθηγέομαι Ξυστός , ὁ δέ ὁ Ἀντιοχεύς Δημητριανός διαδέχομαι Φλαβιανός , ὁ δέ ὁ Ἱερουσαλήμ Ὑμέναιος Μαζαβάνου θνῄσκω , ὁ δέ ἐν Ἀλεξάνδρεια προΐστημι Διονύσιος .