joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 17.10
Τέθνηκε μὲν οὖν γηραιὸς ὁ Βασίλειος , τῆς δ’ ἐξουσίας εὐθὺς ὁ ἐκείνου σύγγονος ἐπελάβετο , τὸν Κωνσταντῖνόν φημι , μικρόν τι ἐκείνου κατὰ τὸν χρόνον τῆς ζωῆς ἐλαττούμενος . ῥᾳθύμου δὲ πεφυκὼς ἤθους καὶ ἀνειμένου ἢ καὶ εἰς ἕξιν ἐλθὼν βίου ἀργοῦ , οὐδὲ γὰρ ἐκοινώνει αὐτῷ βασιλείου τινὸς ὁ σύγγονος πράξεως , καὶ αὐταρχήσας τοιαύτην εἶχε διαγωγήν , ὑπ’ ἄλλοις μὲν τὴν τῶν κοινῶν διοίκησιν θέμενος , καὶ τούτοις οὐ τοῖς ἑαυτῶν ἤδη παρασχομένοις δοκίμιον , ἀλλ’ ἀνδράσιν οὐχ ὅτι τῶν εὖ γεγονότων , ἀλλ’ οὐδ’ ἐλευθέρας τύχης τυγχάνουσιν , ἐθνικοῖς δὲ καὶ μὴ δυναμένοις ὀρθοεπεῖν , ἀλλ’ ἀκριβῶς βαρβαρίζουσιν . ἐκεῖνος δὲ τρυφαῖς ἐξέδωκεν ἑαυτόν · ἥττητο γὰρ γαστρὸς καὶ ἀφροδισίων καὶ ἐμεμήνει περὶ τοὺς κύβους τε καὶ τὰ θέατρα , ἀλλὰ μέντοι καὶ περὶ τὰ κυνηγέσια . ἦν δ’ εὐμεγέθης μὲν τὸν ὄγκον τοῦ σώματος καὶ τὴν ἀλκὴν γενναιότατος , δειλὸς δὲ τὴν ἔξιν τὴν ψυχικήν , ὅθεν οὐδὲ πολέμοις κατευνάζειν ἔκρινε τὰς τῶν βαρβάρων ὁρμάς , δωρεαῖς δὲ μᾶλλον καὶ ἀξιώμασι . τοὺς δ’ ὑπηκόους καὶ ἐκ ψιλῆς ὑπονοίας ἐκόλαζε , καὶ διαβολαῖς ῥᾳδίως ὑπεῖχε τὸ οὖς , καὶ πρὸς θυμὸν ὑπῆρχεν ὀξύρροπος , οὐ κατὰ τὸν ἀδελφὸν δ’ ἐμηνία , οὐδ’ ἐνέμενε τῇ ὀργῇ , ἀλλὰ ῥᾷον εἰς τὴν ἀντίρροπον διάθεσιν μετε - τίθετο καὶ ἠνιᾶτο κακῶς τινα διαθέμενος . πολλοὺς δὲ τιμωρούμενος τοῦ φωτὸς ἐστέρει τοὺς πλείονας , ἐκκόπτων σφίσι τὰ ὄμματα καὶ κουφοτέραν τῶν ἄλ - ταύτην τὴν κόλασιν ἔκρινε , καὶ ταύτῃ ἐκέχρητο μᾶλλον , ὡς ἀπράκτους ποιούσῃ τοὺς καταδικαζομέ - νοῦς αὐτῇ . γυναικὶ δὲ νέος ὢν συζυγεὶς Ἑλένῃ τῇ θυγατρὶ Ἀλυπίου , ἀνδρὸς τῶν ὑπὲρ λίαν τότε τυγ - χάνοντος , τρία ἐξ ἐκείνης ἔσχε θυγάτρια , καὶ τὴν μὲν θανάτῳ ἀπέβαλεν , αἱ δὲ παῖδες αὐτῷ ἐν τοῖς βασιλείοις ἦσαν τρεφόμεναι . ὧν ἡ μὲν πρεσβυτέρα Εὐδοκία λοιμικῷ τὸ κάλλος λωβηθεῖσα νοσήματι , θελήματι τῷ θεῷ καθιέρωτο · αἱ δέ γε λοιπαὶ ἦσαν παρὰ τῷ πατρὶ αὐταρχήσαντι , μηδέν τι περὶ αὐτῶν πατρὶ προσῆκον λογισαμένῳ . τὴν χεῖρα δ’ ὢν ἐλευ - οὐκ ὀρθῶς ἐχρῆτο τῇ ἀρετῇ , ὅθεν καὶ εἰς τὰς ἀντιθέτους κακίας ἐξέπιπτε . τοῖς μὲν γὰρ περὶ αὐτόν , οἳ βάρβαροι ἦσαν , ἀνδράποδα , ἅπερ αὐτὸς ἐκτήσατο καὶ ἐξέτεμε καὶ θαλαμηπόλους καὶ κατευνα - στῆρας ἐκέκτητο , ὃς καὶ τιμῶν καὶ ἀρχῶν τῶν πρώ - ἠξίωσεν , ἁμάξαις ὅλαις ἐχορήγει τὰ χρήματα , τοῖς δ’ ἄλλοις πεφεισμένως ἄγαν τὴν χεῖρα προἐ - τεῖνε . τὰ μὲν οὖν τῆς γνώμης οὕτως εἶχε τούτῳ τῷ αὐτοκράτορι . τὰ δ’ ἐκτὸς συμπεσόντα διεξίτω ὁ λόγος . οἱ Πατζινάκαι , Σκύθαι δ’ οὗτοι ὡς ἔμπρο - εἴρηται , διαβάντες τὸν Ἴστρον , τῇ χώρᾳ τῆς ἀντεπελθὼν οὐ μικρῶς ἐλυμήναντο . ἀλλὰ τούτοις ἀντεπελθὼν Κωνσταντῖνος ὁ Διογενὴς ὁ τοῦ Σιρ - μίου κρατῶν , ὃς καὶ δοὺξ ὠνομάσθη τῆς Βουλγα - ρίας , ἐτρέψατό τε αὐτοὺς καὶ ἠρεμεῖν ἠνάγκασε τὸν Ἴστρον διαπεράσαντας . τοῦ βασιλέως δὲ Βασιλείου θανόντος δύο ἐνιαυτῶν ἦσαν φόροι ἀνείσπρακτοι · ἐδίδου γὰρ ἐκεῖνος ὑπέρθεσιν ταῖς εἰσπράξεσι , φειδόμενος τῶν ὑποτελῶν , οὗτος δὲ τὰ τῶν παρελθόντων ἐνιαυτῶν καὶ τὰ τῶν ἐφ’ οἶς αὐτὸς ἦρξε τριῶν ὄντων ἀσυμπαθῶς εἰσεπράξατο , καὶ ταῦτα αὐχμοῦ συμβάντος πολλοῦ ἐφ’ ὅλῳ τῷ χρόνῳ τῆς βασιλείας αὐτοῦ . ὅθεν οἱ πένητες ἐξετρίβησαν . στόλον δὲ τῶν Ἀγαρηνῶν κατὰ τῶν λεγομένων Κυκλάδων νήσων ἐκπεπλευκότα ὁ τῆς Σάμου στρατηγὸς κατηγωνίσατο , δώδεκα μὲν νῆας αὐτάνδρους ἐλῶν , τὰς δὲ λοιπὰς σκεδασθῆναι πεποιηκώς . ἤδη δ’ ἐς γήρας ἐλάσας ὁ αὐτοκράτωρ βαθύ , καὶ τῷ ἐκ τούτου μαρασμῷ καὶ νόσον τινὰ συνεισπεσοῦσαν τῷ σώματι ἐσχηκώς , περὶ τοῦ διαδεξομένου τὸ κράτος ἐσκέπτετο . ἔγνω τοίνυν τὸν πατρίκιον Κωνσταντῖνον τὸν Δαλασσηνὸν ἐπὶ μιᾷ τῶν θυγατέρων κηδεστὴν ποιήσασθαι καὶ τῆς βασιλείας διάδοχον , καὶ στέλλει τὸν αὐτὸν ἄξοντα , ἐν τῷ τῶν Ἀρμενιακῶν θέματι τὴν κατοικίαν ποιούμενον · ἀλλὰ μήπω τοῦ ἀνδρὸς ἐκείνου ἀφικομένου ἑτέρας γίνεται γνώμης ὁ Κωνσταντῖνος , καί τινα τῶν ἐν τέλει ἄνδρα εὐγενέτην τε τὰ ἐξ αἵματος καὶ ἀνηγμένον εἰς τὴν τοῦ ἐπάρχου ἀρχὴν αἴρει πρὸς τὴν διαδοχὴν καὶ πρὸς κῆδος τῶν θυγατέρων μιᾶς . ἀλλ’ εἶχέ τι πρὸς ἔκβασιν ἡ αἵρεσις πρόσαντες · γυναικὶ γὰρ ὁ λαμπρὸς ἐκεῖνος συνεβίου ἀνήρ · ἦν δ’ οὗτος ὁ κατὰ τοὺς Ἀργυροὺς ῾Ρωμανός . τί γοῦν πρὸς τοῦτο μηχανᾶται ὁ βασιλεύς ; σκήπτεται κατὰ τοῦ ἀνθρώπου χόλον καὶ τοῦτον ἐπαχθῆ τε καὶ βίαιον , καὶ στέλλει τοὺς ἐκεῖνον μὲν ἐπὶ κολάσει ἀπάξοντας , τῇ δ’ αὐτῷ συνοικούσῃ κεροῦντας τὴν τρίχα καὶ ἐφ’ ἑτέραν ζωὴν μεταστήσον - τὰς . ἡ δὲ τὸ σκηνουργούμενον ἀγνοήσασα ἑτοίμως ἑαυτὴν παρέσχε πρὸς τὴν τοῦ βίου ἀπαλλαγήν · ἡ μὲν οὖν τὴν κόμην τε ἀπετμήθη καὶ μέλανα μετημφίαστο , ὁ δὲ μετήχθη πρὸς τὰ βασίλεια , καὶ ἡ δευτέρα τῶν θυγατέρων τοῦ Κωνσταντίνου συζεύγνυται αὐτῶ πρὸς συμβίωσιν . ἡ γὰρ τρίτη διὰ τὸ τὴν ἐκείνου εὐνἐτειραν ἄκουσαν διαζυγῆναι αὐτοῦ παραιτήσασθαι τὴν μετ’ αὐτοῦ συμβίωσιν λέγεται . καὶ ὁ μὲν συνήρμοστο τῇ Ζωῇ , ὁ δὲ βασιλεὺς Κωνσταντῖνος τρεῖς ἐπιβιοὺς βιοὺς ἡμέρας τῇ συνοικήσει αὐτῶν ἀπέτισε τὸ χρεών , ἑβδομηκοντούτης καὶ πρὸς γεγονώς , ἐνιαυτοὺς δὲ τρεῖς ἑνός ἐνδέοντος μηνὸς τῆς βασιλείας κατορχησάạενος .
Lemmas: θνήσκω μέν οὖν γηραιός ὁ Βασίλειος , ὁ δέ ἐξουσία εὐθύς ὁ ἐκεῖνος σύγγονος ἐπιλαμβάνω , ὁ Κωνσταντῖνος φημί , μικρός τίς ἐκεῖνος κατά ὁ χρόνος ὁ ζωή ἐλασσόω . ῥᾴθυμος δέ φύω ἦθος καί ἀνίημι ἢ καί εἰς ἕξις ἔρχομαι βίος ἀργός , οὐδέ γάρ κοινωνέω αὐτός βασίλειος τις ὁ σύγγονος πρᾶξις , καί αὐταρχέω τοιοῦτος ἔχω διαγωγή , ὑπό ἄλλος μέν ὁ ὁ κοινός διοίκησις τίθημι , καί οὗτος οὖον ὁ ἑαυτοῦ ἤδη παρέχω δοκίμιον , ἀλλά ἀνήρ οὐ ὅτι ὁ εὕω γίγνομαι , ἀλλά οὐδέ ἐλεύθερος τυγχάνω τυγχάνω , ἐθνικός δέ καί μή δύναμαι ὀρθοεπέω , ἀλλά ἀκριβῶς βαρβαρίζω . ἐκεῖνος δέ τρυφή ἐκδίδωμι ἑαυτοῦ · ἡττάω γάρ γαστήρ καί Ἀφροδίσιος καί ἐμμένω περί ὁ κύβος τε καί ὁ θέατρον , ἀλλά μέντοι καί περί ὁ κυνηγέσιον . εἰμί δέ εὐμεγέθης μέν ὁ ὄγκος ὁ σῶμα καί ὁ ἀλκή γενναῖος , δειλός δέ ὁ ἐξέρχομαι ὁ ψυχικός , ὅθεν οὐδέ πόλεμος κατευνάζω κρίνω ὁ ὁ βάρβαρος ὁρμή , δωρεά δέ μᾶλλον καί ἀξίωμα . ὁ δέ ὑπήκοος καί ἐκ ψιλός ὑπόνοια κολάζω , καί διαβολή ῥᾳδίως ὑπέχω ὁ οὖς , καί πρός θυμός ὑπάρχω ὀξύρροπος , οὖον κατά ὁ ἀδελφός δέ μήνιον , οὐδέ ἐμμένω ὁ ὀργή , ἀλλά ῥᾳδίως εἰς ὁ ἀντίρροπος διάθεσις Μέτε - τίθημι καί ἀνιάω κακῶς τις διατίθημι . πολύς δέ τιμωρέω ὁ φάος στερέω ὁ πλείων , ἐκκόπτω ὅς ὁ ὄμμα καί κοῦφος ὁ ἄλμα - οὗτος ὁ κόλασις κρίνω , καί οὗτος χράομαι μᾶλλον , ὡς ἄπρακτος ποιέω ὁ καταδικάζω - νόος αὐτός . γυνή δέ νέος εἰμί συζεύγνυμι Ἑλένη ὁ θυγάτηρ Αλυπίου , ἀνήρ ὁ ὑπέρ λίαν τότε τυγ - χάσκω , τρεῖς ἐκ ἐκεῖνος ἔχω θυγάτριον , καί ὁ μέν θάνατος ἀποβάλλω , ὁ δέ παῖς αὐτός ἐν ὁ βασίλειος εἰμί τρέφω . ὅς ὁ μέν πρέσβυς Εὐδοκία λοιμικός ὁ κάλλος λωβάομαι νόσημα , θέλημα ὁ θεός καθιερόω · ὁ δέ γε λοιπός εἰμί παρά ὁ πατήρ αὐταρχέω , μηδείς τίς περί αὐτός πατήρ προσήκω λογίζομαι . ὁ χείρ δέ εἰμί ἐλευ - οὐ ὀρθῶς χράω ὁ ἀρετή , ὅθεν καί εἰς ὁ ἀντίθετος κακία ἐκπίπτω . ὁ μέν γάρ περί αὐτός , ἕ βάρβαρος εἰμί , ἀνδράποδον , ὅσπερ αὐτός κτάομαι καί ἐκτέμνω καί θαλαμηπόλος καί κατευνάω - στῆρα κτάομαι , ὅς καί τιμή καί ἀρχή ὁ πρωΐ - ἀξιόω , ἅμαξα ὅλος χορηγέω ὁ χρῆμα , ὁ δέ ἄλλος πεφεισμένως ἄγαν ὁ χείρ πρόειμι - τείνω . ὁ μέν οὖν ὁ γνώμη οὕτως ἔχω οὗτος ὁ αὐτοκράτωρ . ὁ δέ ἐκτός συμπίπτω διεξέρχομαι ὁ λόγος . ὁ πατζινακη , Σκύθης δέ οὗτος ὡς ἔμπρος - εἴρω , διαβαίνω ὁ Ἴστρος , ὁ χώρα ὁ ἀντεπέρχομαι οὖον μικρός λυμαίνομαι . ἀλλά οὗτος ἀντεπέρχομαι Κωνσταντῖνος ὁ Διογενής ὁ ὁ Σιρ - Μίου κράτος , ὅς καί δούξ ὀνομάζω ὁ βούλγα - ῥίος , τρέπω τε αὐτός καί ἠρεμέω ἀναγκάζω ὁ Ἴστρος διαπεράω . ὁ βασιλεύς δέ Βασίλειος θνῄσκω δύο ἐνιαυτός εἰμί φόρος ανείσπρακτος · δίδωμι γάρ ἐκεῖνος ὑπέρθεσις ὁ εἴσπραξις , φείδομαι ὁ ὑποτελής , οὗτος δέ ὁ ὁ παρέρχομαι ἐνιαυτός καί ὁ ὁ ἐπί οἶς αὐτός ἄρχω τρεῖς εἰμί ἀσυμπαθῶς εἰσπράσσω , καί οὗτος αὐχμός συμβαίνω πολύς ἐπί ὅλος ὁ χρόνος ὁ βασίλεια αὐτός . ὅθεν ὁ πένης ἐκτρίβω . στόλος δέ ὁ Ἀγαρηνός κατά ὁ λέγω Κυκλάς νῆσος ἐκπλέω ὁ ὁ Σάμος στρατηγός καταγωνίζομαι , δώδεκα μέν ναῦς αὔτανδρος ἐλαύνω , ὁ δέ λοιπάς σκεδάννυμι ποιέω . ἤδη δέ εἰς γήρας ἐλαύνω ὁ αὐτοκράτωρ βαθύς , καί ὁ ἐκ οὗτος μαρασμός καί νόσος τις συνεισπίπτω ὁ σῶμα ἔχω , περί ὁ διαδέχομαι ὁ κράτος σκέπτομαι . γιγνώσκω τοίνυν ὁ πατρίκιος Κωνσταντῖνος ὁ Δαλασσηνός ἐπί εἷς ὁ θυγάτηρ κηδεστής ποιέω καί ὁ βασίλεια διάδοχος , καί στέλλω ὁ αὐτός ἄγω , ἐν ὁ ὁ Ἀρμενιακός θέμα ὁ κατοίκιος ποιέω · ἀλλά μήπω ὁ ἀνήρ ἐκεῖνος ἀφικνέομαι ἕτερος γίγνομαι γνώμη ὁ Κωνσταντῖνος , καί τις ὁ ἐν τέλος ἀνήρ εὐγενέτης τε ὁ ἐκ αἷμα καί ἀνάγω εἰς ὁ ὁ ἔπαρχος ἀρχή ἀείρω πρός ὁ διαδοχή καί πρός κῆδος ὁ θυγάτηρ εἷς . ἀλλά ἔχω τίς πρός ἔκβασις ὁ αἵρεσις προσάντης · γυνή γάρ ὁ λαμπρός ἐκεῖνος συμβιόω ἀνήρ · εἰμί δέ οὗτος ὁ κατά ὁ ἀργύρεος Ῥωμανός . τίς γοῦν πρός οὗτος μηχανάομαι ὁ βασιλεύς ; σκήπτω κατά ὁ ἄνθρωπος χόλος καί οὗτος ἐπαχθής τε καί βίαιος , καί στέλλω ὁ ἐκεῖνος μέν ἐπί κολάζω ἀπάγω , ὁ δέ αὐτός συνοικέω κείρω ὁ θρίξ καί ἐπί ἕτερος ζωή μεθίστημι - ὁ . ὁ δέ ὁ σκηνουργέω ἀγνοέω ἑτοίμως ἑαυτοῦ παρέχω πρός ὁ ὁ βίος ἀπαλλαγή · ὁ μέν οὖν ὁ κόμη τε ἀποτέμνω καί μέλας μεταμφιάζω , ὁ δέ μετάγω πρός ὁ βασίλεια , καί ὁ δύο ὁ θυγάτηρ ὁ Κωνσταντῖνος συζεύγνυμι αὐτός πρός συμβίωσις . ὁ γάρ τρίτος διά ὁ ὁ ἐκεῖνος εὐνέτειρα ἀκούω διαζεύγνυμι αὐτός παραιτέομαι ὁ μετά αὐτός συμβίωσις λέγω . καί ὁ μέν συναρμόζω ὁ Ζωή , ὁ δέ βασιλεύς Κωνσταντῖνος τρεῖς ἐπιβιόω βιόω ἡμέρα ὁ συνοικέω αὐτός ἀποτίνω ὁ χρέος , ἑβδομηκοντούτης καί πρός γίγνομαι , ἐνιαυτός δέ τρεῖς εἷς ἐνδέω μείς ὁ βασίλεια κατορχέομαι .