joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 6.7
Καὶ Οὐιτέλλιος μὲν εἰς Ἀντιόχειαν ἀνεχώρησεν , Ἀγρίππας δὲ ὁ Ἀριστοβούλου υἷός ἐπὶ Ῥώμης ἔτυχεν ὢν τοῦ Τιβερίου θνήσκοντος . οὗτος γὰρ πρὸ μικροῦ τῆς Ἡρώδου τοῦ μεγάλου τοῦ πάππου αὐτοῦ τελευτῆς ἐν τῆ Ῥώμῃ τρεφόμενος συνήθης ἐγένετο Δρούσῳ τῷ Τιβερίου υἱῷ , καὶ Ἀντωνίᾳ τῇ Δρούσου τοῦ μεγάλου γυναικὶ γνωστὸς γέγονε , Βερνίκης τῆς αὐτοῦ μητρὸς τιμωμένης παρ’ αὐτῆς . μεγαλοπρεπὴς δὲ ὢν Ἀγρίππας καὶ δωρεῖσθαι πολυτελής , τῆς μητρὸς αὐτοῦ θανούσης τὰ μὲν τῶν χρημάτων εἰς ἑαυτὸν ἀνάλωσε πολυτελῶς διαιτώμενος , τὰ δὲ εἰς δωρεάς , τὰ πλείω δ’ εἰς τοὺς ἀπελευθέρους τοῦ Καίσαρος . καὶ ταχὺ ἐν ἐνδείᾳ ἐγένετο . θανόντος δὲ τοῦ υἱοῦ Τιβερίου , ἀπείρηκεν εἰς ὄψιν αὐτοῦ φοιτᾶν τοὺς συνήθεις τοὺς τοῦ παιδός , ἔνα μὴ δι’ αὐτῶν εἰς ἀνάμνησιν ἐκείνου ἰὼν εἰς λύπην ἀνερεθίζηται . διά τε γοῦν τοῦτο καὶ ὅτι χρημάτων ἠπόρησεν εἰς Ἰουδαίαν ἐπανῆλθε κακοπραγῶν . ἀποτῖσαι δὲ καὶ τοῖς δανεισταῖς τὰς ὀφειλὰς βιαζόμενος πολλοῖς οὖσι , καὶ μὴ ἔχων , εἰς ἔννοιαν ἦλθεν αὐτοχειρίας . συνῆκε δὲ τὸ ἐννόημα ἡ γυνὴ αὐτοῦ Κύπρος , ἣ θυγάτηρ ἦν Φασαήλου τοῦ ἀδελφόπαιδος τοῦ βασιλέως Ἡρώδου , ἐκ Σαλαμψιοῦς αὐτῷ γεννηθεῖσα τῆς Ἡρώδου θυγατρός , ἣν ἔσχεν ἐκ Μαριὰμ τῆς ὑπ’ ἐκείνου ἀνῃρημένης , ὡς δεδιήγηταί . αὕτη γοῦν ἡ Κύπρος συνοικοῦσα τῷ Ἀγρίππᾳ , καὶ αἰσθομένη τὸ βούλευμα , ἀπεῖργε τοῦτον αὐτοῦ , διαπέμπεται δὲ πρὸς Ἡρωδιάδα τὴν τῷ τετράρχῃ συνοικοῦσαν Ἡρώδῃ , Ἀγρίππα τυγχάνουσαν ἀδελφήν , δηλοῦσα τὴν ἔννοιαν τοῦ συγγόνου , καὶ βοηθεῖν ἀξιοῦσα καὶ τὸν οἰκεῖον ἄνδρα πρὸς ἐπικουρίαν παρακαλεῖν . οἱ δὲ μετεπέμψαντό τε αὐτὸν καὶ οἰκητήριον τὴν Τιβεριάδα δεδώκασι , καί τι καὶ αργύριον ἀπέταξαν αὐτῷ εἰς τὴν μετὰ καιρόν δὲ διαφορὰς γενομένης Ἡρώδῃ τε καὶ Ἀγρίππᾳ , πρὸς Φλάκκον Συρίας ἡγούμενον ὁ Ἀγρίππας μεθίσταται , φιλίως ἐκ Ῥώμης πρὸς αὐτὸν διακείμενον , κἀκεῖ διέτριβε δεξαμένου τοῦ Φλάκκου . ὢν δὲ ἐκεῖ καὶ ὁ Ἀγρίππα ἀδελφὸς Ἀριστόβουλος , διαφερόμενός τε τό ἀδελφῷ , διαβολαῖς αὐτὸν πρὸς τὸν Φλάκκον ἐξεπολέμωσε · καὶ ἐξωθεῖται ἐκεῖθεν Ἀγρίππας . ὁ δὲ εἰς ἐσχάτην περιστὰς ἀπορίαν εἰς Ἰταλίαν ἐκπλεῖν ἐβούλετο , καὶ ἠξίου Μαρσύαν αὐτοῦ ἀπελεύθερον χρήματά οἱ πορίσαι ποθὲν δανεισάμενον . ἐκεῖνος δὲ Πέτρῳ πρόσεισιν ἀπελευθέρῳ Βερνίκης τῆς Ἀγρίππα μητρός , καὶ ὁ Πέτρος συμβόλαιον ἔλεγε ποιησάμενον δύο μυριάδων Ἀτθίδων λαβεῖν τὰς μυριάδας πεντακοσίαις καὶ δισχιλίαις ἐλασσουμένας . καὶ ὁ Ἀγρίππας συνέθετο , καὶ λαβὼν τὸ δάνεισμα ἀποπλεῖν ἔμελλεν . Ἐρρένιος δὲ Καπίτων Ἰαμνείας ἐπίτροπος τριάκοντα μυριάδας ἀργυρίου ὀφειλομένας τῷ Καίσαρι ἔπραττεν ἀπ’ αὐτοῦ , καὶ διὰ τοῦτο μένειν ἐκέλευεν . Ἀγρίππας δὲ προσποιησάμενος πείθεσθαι , νυκτὸς ᾤχετο . καὶ καταπλεύσας εἐς Ἀλεξάνδρειαν Ἀλεξάνδρου δεῖται τοῦ ἀλαβάρχου μυριάδας εἴκοσι δάνειον αὐτῷ παρασχεῖν . ὁ δ᾿ ἐκείνῳ μὲν οὐκ ἂν ἔφη παρασχεῖν , Κύπρῳ δὲ τῇ αὐτοῦ γυναικὶ παρεῖχε διά τε τὴν φιλανδρίαν αὐτῆς καὶ τὴν λοιπὴν ἀρετήν . δεξαμένης δ’ ἐκείνης τὸ δάνειον ὁ μὲν Ἀγρίππας εἰς Ἰταλίαν ἀπέπλευσε , Κύπρος δὲ μετὰ τῶν τέκνων εἰς Ἰουδαίαν ἀνέζευξε . καὶ Καίσαρι Τιβερίῳ προσελθὼν φιλανθρώπως ἐδέχθη . γραφῆς δὲ Καπίτωνος Ἐρρενίου κομισθείσης τῷ Καίσαρι ὡς ἀπέδρα Ἀγρίππας τριάκοντα μυριάδας πραττόμενος δάνειον , ὠργίσθη , καὶ μὴ συγχωρεῖσθαι αὐτῷ τὴν πρὸς αὐτὸν ἐκέλευσεν εἴσοδον ἄχρι δὴ τὸ χρέος καταβαλεῖ . ὁ δὲ δανεισάμενος ἀπέδοτο τὸ ὀφείλημα , καὶ αὖθις εἰσῄει πρὸς τὸν Τιβέριον . καὶ ὁ Καῖσαρ ἐκέλευε τῶ υἱωνῷ αὐτοῦ παρατυγχάνειν καὶ θεραπεύειν αὐτόν . Ἀγρίππας δὲ πρὸς Γάιον μᾶλλον ἀπένευεν , Ἀντωνίας τυγχάνοντα υἱωνὸν τῆς Γερμανικοῦ μητρὸς καὶ Κλαυδίου τοῦ μετὰ Γάιον μοναρχήσαντος . τοῦτον θεραπεύων πεφίλητο ὑπ’ αὐτοῦ . καί ποτε συμπροιοῦσιν ἀμφοῖν περὶ Τιβερίου λόγος ἐγένετο . καὶ ὁ Ἀγρίππας θεοκλυτῶν τάχος ὑπεκστῆναι Τιβέριον τῆς ἀρχῆς Γαίῳ ἐπηύχετο . Εὔτυχος δὲ ἀπελεύθερος Ἀγρίππου τῶν λόγων ἀκροασάμενος Καίσαρι πρόσεισιν ὡς δή τι λέξων αὐτῷ σωτήριον . ὁ δὲ βραδὺς εἰς πάντα γενόμενος , καὶ τῶν ὑπὲρ αὐτοῦ τι προσαγγελλόντων κατεφρόνει . οὔτε γὰρ πρέσβεσι τάχιστα ἐχρημάτιζε , λέγων , ἵνα μὴ ἐπανιόντων συντόμως προσίοιεν ἕτε - ροι καὶ ὄχλος αὐτῷ γίνοιτο , οὔτε μὴν ἡγεμόσι καὶ ἐπιτρόποις παρ’ αὐτοῦ σταλεῖσι διαδόχους ἀντικαθίστα , εἰ μὴ φθάσαιεν τελευτήσαντες . τοῦτο δὲ ποιεῖν ἔφασκε προμηθείᾳ τῶν ὑπηκόων , ἵνα αὐταρκῶς τῷ χρόνῳ σχόντες κερδῶν ἀμβλύτεροι πρὸς ἀδικήματα . εἶεν . παράδειγμά τε τραυματίαν πεποίητο ᾧ μυῖαι περιεκάθηντο τὰς πληγάς , καί τις οἰκτείρων αὐτὸν ἀποδιώκειν αὐτὰς ἐπεχείρει , ἀποτρέψαντος δὲ ἐκείνου ἤρετο τὴν αἰτίαν ὁ διώκειν τὰς μυίας πειρώμενος , ὁ δέ γε τραυματίας ‘‘αὗται μέν’ ἀπεκρίνατο “ τοῦ αἵματος ἐμπλησθεῖσαι οὐ πάνυ μοι δι’ ὄχλου εἰσίν , εἰ δ’ ἀποσοβηθεῖεν αὗται , ἥξουσι νεαλεῖς καὶ λιμώττουσαι μᾶλλόν με ὀδυνήσουσι . ” τῆς δὲ πρὸς ταῦτα βραδυτῆτος τοῦ Τιβερίου καὶ τόδε μαρτύριον ὅτι δύο καὶ εἴκοσιν ἐπὶ τῆς αὐταρχίας ἀνύσας ἐνιαυτοὺς δύο τοῖς Ἰουδαίοις ἐξέπεμψεν ἄρξοντας τοῦ ἔθνους αὐτῶν , Γρᾶτον τε καὶ Πιλάτον . τοιοῦτος οὑν τυγχάνων ἐν ἅπασιν οὐδὲ τὸν Εὔτυχον ἠξίου ἀκροάσεως .
Lemmas: καί Οὐιτέλλιος μέν εἰς Ἀντιόχεια ἀναχωρέω , Ἀγρίππας δέ ὁ Ἀριστόβουλος υἱός ἐπί Ῥώμη τυγχάνω εἰμί ὁ Τιβέριος θνῄσκω . οὗτος γάρ πρό μικρός ὁ Ἡρώδης ὁ μέγας ὁ πάππος αὐτός τελευτή ἐν τῆ Ῥώμη τρέφω συνήθης γίγνομαι Δροῦσος ὁ Τιβέριος υἱός , καί Ἀντωνία ὁ Δροῦσος ὁ μέγας γυνή γνωστός γίγνομαι , Βερνίκη ὁ αὐτός μήτηρ τιμάω παρά αὐτός . μεγαλοπρεπής δέ εἰμί Ἀγρίππας καί δωρέω πολυτελής , ὁ μήτηρ αὐτός θνῄσκω ὁ μέν ὁ χρῆμα εἰς ἑαυτοῦ ἀναλίσκω πολυτελής διαιτάω , ὁ δέ εἰς δωρεά , ὁ πλείων δέ εἰς ὁ ἀπελεύθερος ὁ Καῖσαρ . καί ταχύς ἐν ἔνδεια γίγνομαι . θνῄσκω δέ ὁ υἱός Τιβέριος , ἀπεῖπον εἰς ὄψις αὐτός φοιτάω ὁ συνήθης ὁ ὁ παῖς , νάω μή διά αὐτός εἰς ἀνάμνησις ἐκεῖνος εἶμι εἰς λύπη ἀνερεθίζω . διά τε γοῦν οὗτος καί ὅτι χρῆμα ἀπορέω εἰς Ἰουδαῖος ἐπανέρχομαι κακοπραγέω . ἀποτίνω δέ καί ὁ δανειστής ὁ ὀφειλή βιάζομαι πολύς εἰμί , καί μή ἔχω , εἰς ἔννοια ἔρχομαι αὐτοχειρία . συνίημι δέ ὁ ἐννόημα ὁ γυνή αὐτός Κύπρος , ὅς θυγάτηρ εἰμί Φασάηλος ὁ ἀδελφόπαις ὁ βασιλεύς Ἡρώδης , ἐκ Σαλαμψιώ αὐτός γεννάω ὁ Ἡρώδης θυγάτηρ , ὅς ἔχω ἐκ Μαρία ὁ ὑπό ἐκεῖνος ἀναιρέω , ὡς διηγέομαι . οὗτος γοῦν ὁ Κύπρος συνοικέω ὁ Ἀγρίππας , καί αἰσθάνομαι ὁ βούλευμα , ἀπείργω οὗτος αὐτός , διαπέμπω δέ πρός Ἡρωδιάς ὁ ὁ τετράρχης συνοικέω Ἡρώδης , Ἀγρίππας τυγχάνω ἀδελφός , δηλόω ὁ ἔννοια ὁ σύγγονος , καί βοηθέω ἀξιόω καί ὁ οἰκέω ἀνήρ πρός ἐπικουρία παρακαλέω . ὁ δέ μεταπέμπω τε αὐτός καί οἰκητήριον ὁ Τιβεριάς δίδωμι , καί τίς καί ἀργύριον ἀποτάσσω αὐτός εἰς ὁ μετά καιρός δέ διαφορά γίγνομαι Ἡρώδης τε καί Ἀγρίππας , πρός Φλάκκος Συρία ἡγέομαι ὁ Ἀγρίππας μεθίστημι , φίλιος ἐκ Ῥώμη πρός αὐτός διάκειμαι , ἐκεῖ διατρίβω δέχομαι ὁ Φλάκκος . εἰμί δέ ἐκεῖ καί ὁ Ἀγρίππας ἀδελφός Ἀριστόβουλος , διαφέρω τε ὁ ἀδελφός , διαβολή αὐτός πρός ὁ Φλάκκος ἐκπολεμόω · καί ἐξωθέω ἐκεῖθεν Ἀγρίππας . ὁ δέ εἰς ἔσχατος περιίστημι ἀπορία εἰς Ἰταλία ἐκπλέω βούλομαι , καί ἀξιόω Μαρσύας αὐτός ἀπελεύθερος χρῆμα ὁ πορίζω ποθεν δανείζω . ἐκεῖνος δέ Πέτρος πρόσειμι ἀπελεύθερος Βερνίκη ὁ Ἀγρίππας μήτηρ , καί ὁ Πέτρος συμβόλαιον λέγω ποιέω δύο μυριάς Ἀτθίς λαμβάνω ὁ μυριάς πεντακόσιοι καί δισχίλιοι ἐλασσόω . καί ὁ Ἀγρίππας συντίθημι , καί λαμβάνω ὁ δάνεισμα ἀποπλέω μέλλω . Ἑρρένιος δέ Καπίτων Ἰάμνεία ἐπίτροπος τριάκοντα μυριάς ἀργύριον ὀφείλω ὁ Καῖσαρ πράσσω ἀπό αὐτός , καί διά οὗτος μένω κελεύω . Ἀγρίππας δέ προσποιέω πείθω , νύξ οἴχομαι . καί καταπλέω ΕΕΣ Ἀλεξάνδρεια Ἀλέξανδρος δήω ὁ ἀλάβαρχος μυριάς εἴκοσι δάνειον αὐτός παρέχω . ὁ δέ ἐκεῖνος μέν οὐ εἄν φημί παρέχω , Κύπρος δέ ὁ αὐτός γυνή παρέχω διά τε ὁ φιλανδρία αὐτός καί ὁ λοιπός ἀρετή . δέχομαι δέ ἐκεῖνος ὁ δάνειον ὁ μέν Ἀγρίππας εἰς Ἰταλία ἀποπλέω , Κύπρος δέ μετά ὁ τέκνον εἰς Ἰουδαῖος ἀναζεύγνυμι . καί Καῖσαρ Τιβέριος προσέρχομαι φιλάνθρωπος δέχομαι . γραφεύς δέ Καπίτων Ἐρρενίου κομίζω ὁ Καῖσαρ ὡς ἀποδιδράσκω Ἀγρίππας τριάκοντα μυριάς πράσσω δάνειον , ὀργίζω , καί μή συγχωρέω αὐτός ὁ πρός αὐτός κελεύω εἴσοδος ἄχρι δή ὁ χρέος καταβάλλω . ὁ δέ δανείζω πωλέω ὁ ὀφείλημα , καί αὖθις εἰσέρχομαι πρός ὁ Τιβέριος . καί ὁ Καῖσαρ κελεύω ὁ υἱωνός αὐτός παρατυγχάνω καί θεραπεύω αὐτός . Ἀγρίππας δέ πρός Γάιος μᾶλλον ἀπονεύω , Ἀντωνία τυγχάνω υἱωνός ὁ Γερμανικός μήτηρ καί Κλαύδιος ὁ μετά Γάιος μοναρχέω . οὗτος θεραπεύω φιλέω ὑπό αὐτός . καί ποτός συμπροειμι ἄμφω περί Τιβέριος λόγος γίγνομαι . καί ὁ Ἀγρίππας θεοκλυτέω τάχος ὑπεξίσταμαι Τιβέριος ὁ ἀρχή Γαῖον ἐπεύχομαι . Εὔτυχος δέ ἀπελεύθερος Ἀγρίππας ὁ λόγος ἀκροάομαι Καῖσαρ πρόσειμι ὡς δή τίς λέγω αὐτός σωτήριος . ὁ δέ βραδύς εἰς πᾶς γίγνομαι , καί ὁ ὑπέρ αὐτός τίς προσαγγέλλω καταφρονέω . οὔτε γάρ πρέσβυς ταχύς χρηματίζω , λέγω , ἵνα μή ἐπανέρχομαι σύντομος πρόσειμι ἵημι - ῥόος καί ὄχλος αὐτός γίγνομαι , οὔτε μήv ἡγεμών καί ἐπίτροπος παρά αὐτός στέλλω διάδοχος ἀντικαθιστάω , εἰμί μή φθάνω τελευτάω . οὗτος δέ ποιέω φάσκω προμήθεια ὁ ὑπήκοος , ἵνα αὐτάρκης ὁ χρόνος ἔχω κέρδος ἀμβλύς πρός ἀδίκημα . ἄγω . παράδειγμα τε τραυματίας ποιέω ὅς μυῖα περικάθημαι ὁ πληγάς , καί τις οἰκτείρω αὐτός ἀποδιώκω αὐτός ἐπιχειρέω , ἀποτρέπω δέ ἐκεῖνος ἔρομαι ὁ αἴτιος ὁ διώκω ὁ μυῖα πειράω , ὁ δέ γε τραυματίας εὕω μένω ἀποκρίνω “ ὁ αἷμα ἐμπίμπλημι οὖον πάνυ ἐγώ διά ὄχλος εἰμί , εἰμί δέ ἀποσοβέω οὗτος , ἥκω νεαλής καί λιμώσσω μάλα ἐγώ ὀδυνάω . ” ὁ δέ πρός οὗτος βραδυτής ὁ Τιβέριος καί ὅδε μαρτύριον ὅτι δύο καί εἴκοσι ἐπί ὁ αὐταρχία ἀνύω ἐνιαυτός δύο ὁ Ἰουδαῖος ἐκπέμπω ἄρχω ὁ ἔθνος αὐτός , Γρᾶτος τε καί Πιλᾶτος . τοιοῦτος ἐν τυγχάνω ἐν ἅπας οὐδέ ὁ Εὔτυχος ἀξιόω ἀκρόασις .