joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 18.17
Τῷ τρίτῳ δ’ ἔτει τῆς βασιλείας αὐτοῦ τὸ τῶν Χροβάτων ἔθνος , οὓς δὴ καὶ Σέρβους τινὲς καλοῦσι , κεκίνητο , τὴν τῶν Βουλγάρων χώραν ἐπικεχειρηκὸς κατασχεῖν . ἀλλὰ μὴν καί τινα ταύτης κατεσχηκός , πολλαῖς δὲ μάχαις καὶ φθορᾷ πολλῶν ἑκατέρωθεν , τῶν τε κατεσχημένων ἐκπέπτωκε καὶ καταπολεμηθὲν τῶν ῾Ρωμαϊκῶν ὁρίων ἐξώσθη καὶ εἰς τὰ σφέτερα ἤθη μένειν ἠνάγκαστο . δοῦλος δέ τις τοῦ πατρὸς τούτου τοῦ αὐτοκράτορος Νέστωρ ὄνομα , βεστάρχης δὲ τὸ ἀξίωμα , δοὺξ τῶν παριστρίων προχειρισθείς , ἦρεν ὅπλα κατὰ τοῦ βασιλέως . ὁμαιχμίαν γὰρ θέμενος μετά τινος ἀρχηγοῦ Πατζινάκων , ὃς ἐκαλεῖτο Τατούς , εἰς τὴν τῶν πόλεων βασιλεύουσαν παρεγένοντο , καὶ παρενέβαλον πρὸ αὐτῆς . καταθέσθαι δὲ τὰ ὅπλα τοῦ βασιλέως δηλοῦντος αὐτῷ , ἐκεῖνος ἕτοιμος εἶναι ποιῆσαι τοῦτο ἔλεγεν , εἰ αὐτῷ ὁ λογοθέτης Νικηφόρος ἐκδοθείη ἢ τέως ἐκ μέσου γένηται , ὡς κοινὴ συμφορὰ καὶ κακὸν ἐπιδήμιον . τοῦτο δὲ τοῦ βασιλέως μὴ ποιοῦντος , ἀπανίσταται μὲν τῆς πόλεως , τὰ τῶν Θρᾳκῶν δὲ καὶ τὰ Μακεδόνων ληίζεται καὶ ὅσ’ ἁ τούτοις τῆς Βουλγαρίας παράκεινται καὶ εἰς τὴν τῶν Πατζινάκων μεταχωρεῖ . υἱοῦ δὲ τεχθέντος αὐτῷ ἐκ τῆς ἐξ Ἀλανῶν Μάριας , ἣν βασίλισσαν ἔστεψε , Κωνσταντῖνον αὐτὸν ὠνόμασεν ἐπὶ τῷ πατρὶ καὶ βασιλικῶς ἐταινίωσε , καὶ στείλας πρὸς τὸν 30 Λογγιβαρδίας ἡγεμονεύοντα Ῥομπέρτον τὴν ἐκείνου θυγατέρα τῷ υἱῷ ἐμνηστεύσατο , ἣν καὶ ἀχθεῖσαν Ἑλένην μετωνόμασεν . ἐτέχθη δὲ τότε ἐν τῷ Βυζαν - τίῳ παιδίον , ἔνα ἔχον κατὰ τὸ μέτωπον ὀφθαλμὸν καὶ τραγοσκελές . τῶν μέντοι βαρβάρων τὴν ἑῴαν ληιζομένων καὶ οἷς ἐντύχοιεν ἔργον τιθεμένων μαχάιρας , φεύγοντες οἱ Ἀσιανοὶ τῇ Κωνσταντίνου προσῄεσαν . μή τινος δὲ προνοουμένου τῶν κοινῇ συμφερόντων , ὁ γὰρ βασιλεὺς περὶ λόγους ἠσχόλητο καὶ ἰάμβους συντιθέναι πρὸς τοῦ Ψελλοῦ ἐδιδάσκετο , σιτοδεία τοὺς ἐν τῇ πόλει ἐπίεζεν . ἵνα δ’ ἐκφαντικώτερον τὸ πάθος ἐκτραγῳδήσαιμι , λιμὸς ἦν ἄντικρυς τὸ κακόν , τῷ δὲ παρείπετο καὶ λοιμός , κἀκ τούτου συνέβαινον θάνατοι , καὶ οὗτοι συχνοί τε καὶ ἀλλεπάλληλοι , ὥστε ἀδυνατεῖν τοὺς ζῶντας ταφῇ παραδιδόναι τοὺς θνήσκοντας . τοσοῦτοι γὰρ ἦσαν ὡς πολλάκις πολλοὺς έν μιᾷ κλίνῃ ἐκφέρεσθαι , κἀν ταῖς ἀμφόδοις δὲ ἀτάφους κεῖσθαι πολλούς . ἐντεῦθεν πάντα κατηφείας μεμέστωτο διά τε ταῦτα καὶ ὅτι καὶ ἀδίκοις εἰσπράξεσιν ἐπιέζετο τὸ ὑπήκοον . οὕτω δὲ τῶν πραγμάτων ἐχόντων , οἱ τῶν ἑῴων ἀρχόντων προέχοντες συνελθόντες ἀποστασίαν ὠδίνησαν , καὶ τὸν κουροπαλάτην Νικηφόρον τὸν Βοτανειάτην εἰς βασιλέα προείλοντο καὶ ἀνηγόρευσαν αὐτοκράτορα . τοῦτο τὸν βασιλέα θορύβου καὶ δέους ἐνέπλησεν . ᾔδετο γὰρ ὡς ὑπερτερήσει ποτὲ τοῦ Μ στοιχείου τὸ Ν . ἦν δὲ τῶν εὐπατριδῶν ὁ Βοτανειάτης , ἐκ τοῦ Φώκα τὴν τοῦ γένους ἕλκειν σειρὰν νομιζόμενος . διακηρυκεύεται τοίνυν πρός τοὺς Τούρκους ὁ βασιλεύς , ἁδρὰς αὐτοῖς ἐπαγγελλόμενος δωρεάς , εἰ τοὺς ἀποστατήσαντας συσχόντες παραδοῖεν αὐτῷ . ὁ μὲν οὖν Βοτανειάτης ἐξ ἑῴας , ὡς εἴρηται , βασιλείας ἑαυτῷ περιθέμενος σχῆμα καὶ ὄνομα ἐφοίτα πρὸς τὸ Βυζάντιον . ἐξ ἐσπέρας δ’ αὖθις ἑτέρας ἀποστασίας ἐπεκυμάνθη κλυδώνιον . ὁ γὰρ πρόεδρος Νικηφόρος ὁ Βρυέννιος δοὺξ Δυρραχίου τυγχάνων , ἐπεὶ μεμαθήκει ἀφαιρεθεὶς τὴν ἀρχήν , ἀφίσταται καὶ αὐτός , καὶ περιβάλλεται τὰ τῆς βασιλείας παράσημα καὶ τοῖς ἐκεῖ παροῦσι δορυφορούμενος μένος τάγμασιν εἰς τὴν Ἀβρούπολιν ἀπῄει , ἀφ’ ἧσπερ καὶ ὥρμητο , καὶ τῷ ἀδελφῷ Ἰωάννῃ ἐκεῖ ἑνωθεὶς πλῆθός τε στρατιωτῶν ἐκεῖθεν ἐθνικῶν τε καὶ Μακεδόνων πείσας συνάρασθαί οἱ τῆς τυραννίδος ἀπήρξατο . τισὶ δὲ τῶν τοῦ Βρυεννίου ὁ Θεοδωροκᾶνος συμμίξας ἡττᾶταί τε καὶ ἁλίσκεται . προσερρύησαν δὲ τῷ Βρυεννίῳ καὶ οἱ Ῥαιδεστηνοί , ἀλλὰ μέντοι καὶ οἱ οἰκοῦντες τὸ Πάνιον . εἴχετο τοίνυν τῆς ἀποστασίας ὁ Βρυέννιος κραταιῶς , τὸν ἀδελφὸν κουροπαλάτην τιμήσας καὶ στείλας σὺν δυνάμει πρὸς τὸ Βυζάντιον , ὡς αὐτίκα τοῦτο παραληψόμενον . ᾐώρητο γὰρ ἐλπίσιν ὡς ὑπτίαις τὸ τοῦ λόγου χερσὶν οἱ τῆς συγκλήτου βουλῆς αὐτὸν ὑποδέξονται διὰ τὴν πρὸς τὸν λογοθέτην Νικηφόρον ἀπέχθειαν καὶ τὴν τοῦ βασιλέως ἀφέλειαν · ἀλλ’ οὐ κατὰ τὸν σκοπὸν αὐτῷ καὶ τὰ πράγματα ἀπηντή - κάσιν . ἐπελθόντες γὰρ οἱ σταλέντες τῷ τείχει τῶν Βλαχερνῶν ἠκροβολίσαντο μέν , ἤνυσαν δὲ οὐδέν . ὅθεν διὰ τῆς γεφύρας διαβάντες εἰς τὴν ἀντικρὺ τῆς πόλεως ἤπειρον τὰς ἐκεῖ τυγχανούσας οἰκοδομὰς παρέδοσαν τῷ πυρί , κἀκεῖθεν εἰς τὸν Ἀθύραν ὑπέστρεψαν . οὕτω δ’ ὁ βασιλεὺς περιστατούμένος πάντοθεν τὸν Ῥουσἐλιον λύει τε τῶν δεσμῶν καὶ ῥήμασι καὶ χρήμασι τὸν ἄνδρα ἐκμειλιξάμενος ἐπελθεῖν πείθει τῷ τοῦ Βρυεννίου ὁμαίμονι μετὰ τοῦ προέδρου Ἀλεξίου τοῦ Κομνηνοῦ , στραταρχοῦντος τῆς τῷ βασιλεῖ κατὰ τὸ Βυζάντιον προσούσης δυνάμεως . ὃ μαθὼν ὁ τοῦ Βρυεννίου ἀδελφὸς ἴφθη διαδράς . τῶν Μακεδόνων μέντοι καταληφθέντες πολλοὶ οἱ μὲν ἔπεσον , οἱ δ’ ἑάλωσαν .
Lemmas: ὁ τρίτος δέ ἔτος ὁ βασίλεια αὐτός ὁ ὁ χροβατος ἔθνος , ὅς δή καί Σέρβος τις καλέω , κινέω , ὁ ὁ Βουλγάρα χώρα ἐπιχειρέω κατέχω . ἀλλά μήv καί τις οὗτος κατέχω , πολύς δέ μάχη καί φθορά πολύς ἑκατέρωθεν , ὁ τε κατέχω ἐκπίπτω καί καταπολεμέω ὁ Ῥωμαϊκός Ὁρίων ἐξωθέω καί εἰς ὁ σφέτερος ἦθος μένω ἀναγκάζω . δοῦλος δέ τις ὁ πατήρ οὗτος ὁ αὐτοκράτωρ Νέστωρ ὄνομα , βεστάρχης δέ ὁ ἀξίωμα , δούξ ὁ παρίστριος προχειρίζω , ἀείρω ὅπλον κατά ὁ βασιλεύς . ὁμαιχμία γάρ τίθημι μετά τις ἀρχηγός πατζινακη , ὅς καλέω ὅς , εἰς ὁ ὁ πόλις βασιλεύω παραγίγνομαι , καί παρεμβάλλω πρό αὐτός . κατατίθημι δέ ὁ ὅπλον ὁ βασιλεύς δηλόω αὐτός , ἐκεῖνος ἑτοῖμος εἰμί ποιέω οὗτος λέγω , εἰμί αὐτός ὁ λογοθέτης Νικηφόρος ἐκδίδωμι ἢ τέως ἐκ μέσος γίγνομαι , ὡς κοινός συμφορά καί κακός ἐπιδήμιος . οὗτος δέ ὁ βασιλεύς μή ποιέω , ἀπανίστημι μέν ὁ πόλις , ὁ ὁ Θρᾷξ δέ καί ὁ Μακεδών ληΐζομαι καί ὅσος ὅς οὗτος ὁ Βουλγαρία παράκειμαι καί εἰς ὁ ὁ πατζινακη μεταχωρέω . υἱός δέ τίκτω αὐτός ἐκ ὁ ἐκ Ἀλανοί Μάρις , ὅς βασίλισσα στέφω , Κωνσταντῖνος αὐτός ὀνομάζω ἐπί ὁ πατήρ καί βασιλικός ταινιόω , καί στέλλω πρός ὁ 30 Λογγιβαρδίας ἡγεμονεύω Ῥομπέρτος ὁ ἐκεῖνος θυγάτηρ ὁ υἱός μνηστεύω , ὅς καί ἄγω Ἑλένη μετονομάζω . τίκτω δέ τότε ἐν ὁ Βύζας - Τῖον παιδίον , νάω ἔχω κατά ὁ μέτωπον ὀφθαλμός καί τραγοσκελής . ὁ μέντοι βάρβαρος ὁ ἑῷος ληΐζομαι καί ὅς ἐντυγχάνω ἔργον τίθημι μάχαιρα , φεύγω ὁ Ἀσιανός ὁ Κωνσταντῖνος πρόσειμι . μή τις δέ προνοέω ὁ κοινός συμφέρω , ὁ γάρ βασιλεύς περί λόγος ἀσχολέω καί ἴαμβος συντίθημι πρός ὁ Ψελλός διδάσκω , σιτοδεία ὁ ἐν ὁ πόλις πιέζω . ἵνα δέ ἐκφαντικός ὁ πάθος ἐκτραγῳδέω , λιμός εἰμί ἄντικρυς ὁ κακός , ὁ δέ παρεῖπον καί λοιμός , ἐκ οὗτος συμβαίνω θάνατος , καί οὗτος συχνός τε καί αλλεπάλληλος , ὥστε ἀδυνατέω ὁ ζῶ θάπτω παραδίδωμι ὁ θνήσκω . τοσοῦτος γάρ εἰμί ὡς πολλάκις πολύς ἐν εἷς κλίνη ἐκφέρω , ἐν ὁ ἄμφοδον δέ ἄταφος κεῖμαι πολύς . ἐντεῦθεν πᾶς κατήφεια μεστόω διά τε οὗτος καί ὅτι καί ἄδικος εἴσπραξις πιέζω ὁ ὑπήκοος . οὗτος δέ ὁ πρᾶγμα ἔχω , ὁ ὁ ἑῷος ἄρχω προέχω συνέρχομαι ἀποστασία ὀδίενω , καί ὁ κουροπαλάτης Νικηφόρος ὁ Βοτανειάτης εἰς βασιλεύς προαιρέω καί ἀναγορεύω αὐτοκράτωρ . οὗτος ὁ βασιλεύς θόρυβος καί δέος ἐμπίμπλημι . ἀείδω γάρ ὡς υπερτερώ ποτέ ὁ Μ στοιχεῖον ὁ Ν . εἰμί δέ ὁ εὐπατρίδης ὁ Βοτανειάτης , ἐκ ὁ Φώκη ὁ ὁ γένος ἕλκω σειρά νομίζω . διακηρυκεύομαι τοίνυν πρός ὁ Τοῦρκος ὁ βασιλεύς , ἁδρός αὐτός ἐπαγγέλλω δωρεά , εἰμί ὁ ἀποστατέω συνέχω παραδίδωμι αὐτός . ὁ μέν οὖν Βοτανειάτης ἐκ ἑῷος , ὡς εἴρω , βασίλεια ἑαυτοῦ περιτίθημι σχῆμα καί ὄνομα φοιτάω πρός ὁ Βυζάντιον . ἐκ εἰσπεράω δέ αὖθις ἕτερος ἀποστασία ἐπικυμαίνω κλυδώνιον . ὁ γάρ πρόεδρος Νικηφόρος ὁ Βρυέννιος δούξ Δυρράχιον τυγχάνω , ἐπεί μανθάνω ἀφαιρέω ὁ ἀρχή , ἀφίστημι καί αὐτός , καί περιβάλλω ὁ ὁ βασίλεια παράσημος καί ὁ ἐκεῖ πάρειμι δορυφορέω μένος τάγμα εἰς ὁ Ἀβρούπολις ἄπειμι , ἀπό ὅσπερ καί ὁρμέω , καί ὁ ἀδελφός Ἰωάννης ἐκεῖ ἑνόω πλῆθος τε στρατιώτης ἐκεῖθεν ἐθνικός τε καί Μακεδών πείθω συναίρω ὁ ὁ τυραννίς ἀπάρχομαι . τις δέ ὁ ὁ Βρυεννίου ὁ Θεοδωροκάνος συμμίγνυμι ἡσσάομαι τε καί ἁλίσκομαι . προσρέω δέ ὁ Βρυέννιος καί ὁ Ραιδεστινός , ἀλλά μέντοι καί ὁ οἰκέω ὁ Πάνιον . ἔχω τοίνυν ὁ ἀποστασία ὁ Βρυέννιος κραταιός , ὁ ἀδελφός κουροπαλάτης τιμάω καί στέλλω σύν δύναμις πρός ὁ Βυζάντιον , ὡς αὐτίκα οὗτος παραλαμβάνω . αἰωρέω γάρ ἐλπίς ὡς ὕπτιος ὁ ὁ λόγος χείρ ὁ ὁ σύγκλητος βουλή αὐτός ὑποδείκνυμι διά ὁ πρός ὁ λογοθέτης Νικηφόρος ἀπέχθεια καί ὁ ὁ βασιλεύς ἀφέλεια · ἀλλά οὖον κατά ὁ σκοπός αὐτός καί ὁ πρᾶγμα ἀπαντάω - κάσις . ἐπέρχομαι γάρ ὁ στέλλω ὁ τεῖχος ὁ Βλαχερνῶν ἀκροβολίζομαι μέν , ἀνύω δέ οὐδείς . ὅθεν διά ὁ γέφυρα διαβαίνω εἰς ὁ ἀντικρύ ὁ πόλις ἤπειρος ὁ ἐκεῖ τυγχάνω οἰκοδομή παραδίδωμι ὁ πῦρ , ἐκεῖθεν εἰς ὁ Ἀθύραν ὑποστρέφω . οὗτος δέ ὁ βασιλεύς περιστατέω πάντοθεν ὁ Ῥουσἐλιον λύω τε ὁ δεσμός καί ῥῆμα καί χρῆμα ὁ ἀνήρ ἐκμειλίσσω ἐπέρχομαι πείθω ὁ ὁ Βρυεννίου ὅμαιμος μετά ὁ πρόεδρος Ἀλέξιος ὁ Κομνηνός , στραταρχέω ὁ ὁ βασιλεύς κατά ὁ Βυζάντιον πρόσειμι δύναμις . ὅς μανθάνω ὁ ὁ Βρυεννίου ἀδελφός φθίω διαδράς . ὁ Μακεδών μέντοι καταλαμβάνω πολύς ὁ μέν πίπτω , ὁ δέ ἁλίσκομαι .