joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 14.27
Ἦν δὲ οὗτος ὁ βασιλεὺς καὶ λόγοις παντοίοις ὡμιληκὼς καὶ πραγμάτων διοικήσεσιν ἐντριβέστατος . οὗτος τὸν πατριάρχην Ἰωάννην τοῦ ἀρχιερατικοῦ κατασπάσας θρόνου , ὡς μὴ ὀρθόδοξον , ἔτη τρία τῆς ἐκκλησίας κρατήσαντα , μετατίθησιν ἐκ Κυζίκου ἐπὶ τὴν ἱερὰν καθέδραν τῆς βασιλίδος τῶν πόλεων Γερμανόν , ὃν ἄνωθέ που ὁ λόγος ἱστόρησε παρὰ Κωνσταντίνου τοῦ Πωγωνάτου τῶν παιδογόνων ἀφαιρεθῆναι μορίων . μαθὼν δὲ ὅτι ἐξ Ἀλεξανδρείας ἐπὶ Φοινίκην πλοῖα προσώρμισαν , ἵνα ξύλα ἐκεῖθεν κομίσωνται ναυπηγήσιμα , στόλον ἑτοιμάσας ἀπέστειλε κατ᾿ αὐτῶν , κελεύσας καὶ τοὺς τῶν θεμάτων στό - λους εἰς τὴν νῆσον κατᾶραι Ῥόδον , κἀκεῖ ἑνωθῆναι , καὶ οὕτως ἐκπλεῦσαι κατὰ τῶν ἐναντίων , προβαλόμενος ἄρχοντα τοῦ στόλου παντὸς Ἰωάννην τῆς τοῦ θεοῦ μεγάλης ἐκκλησίας διάκονον καὶ γενικὸν λογοθέτην . πάντων οὖν εἰς τὴν Ῥόδον συναθροισθέντων ὁ διάκονος Ἰωάννης πρὸς ἔκπλουν ἡτοίμαστο , οἶ δὲ τοῦ στόλου , καὶ μᾶλλον οἱ τοῦ θέματος τοῦ Ὀψικίου , οὐκ ἦσαν πειθήνιοι , οὐ γὰρ καλῶς πρὸς τὸν κρατοῦντα διέκειντο , ἐπεὶ μηδ’ ἐκεῖνος τῇ πλευστικῇ στρατιᾷ κεχρημένος ’ν δεξιῶς . ὡς δὲ πρὸς τὴν ἐκείνων ἀπείθειαν ὁ διάκονος ἀρχικώτερον διετέθη καὶ δριμύτερον αὐτοῖς προσεφέρετο , εἰς στάσιν τούτους ἠρέθισε καὶ τὸν βασιλέα δυσφημήσαντες αὐτὸν ἀνεῖλον εὐθύς . καὶ τοῦ πρόσω χωρεῖν ἀφέμενοι οἱ μὲν ἀπῄεσαν οἴκαδε , οἶ δὲ πρὸς τὸ Βυζάντιον ὥρμησαν · καὶ ἐν τῷ Ἀτραμυτίῳ γενόμενοι Θεοδόσιόν τινα πράκτορα τῶν δημοσίων τελῶν , ἰδιώτην ἄνδρα , ἄκοντα ἄκοντα λαβόντες , ἀνηγόρευσαν αὐτοκράτορα . ταῦτα μαθὼν ὁ Ἀρτέμιος στόλον ἡτοίμασε καὶ τῇ πόλει ἐπέστησε φυλακήν , αὐτὸς δ’ ἐν Νικαίᾳ διῆγε τῇ μητροπόλει τῶν Βιθυνῶν . οἱ δὲ στασιασταὶ διά τε γῆς καὶ θαλάσσης ἀφίκοντο εἰς Χρυσόπολιν , καὶ μέχρι μέν τινος ναυμαχίαι ἐγίνοντο , εἶτα περαιωθεὶς εἰς Θρᾴκην ὁ Θεοδόσιος διὰ τοῦ τείχους τῶν βλαχερνῶν ἐκ προδοσίας εἰς τὴν μεγαλόπολιν εἰσελήλυθε , καὶ τοῦ σὺν αὐτῷ ναυτικοῦ τε καὶ στρατοωτοῦ εἰσρυέντος ἐν ταύτῃ πολλὰ τῶν ἐν ταῖς οἰκίαις χρημάτων ἡρπάγησαν . τοὺς δὲ ὑπὲρ Ἀρτεμίου ἀντεχομένους τῶν ἀρχόντων συλλαβόμενοι καὶ τὸν πατριάρχην Γερμανὸν παραλαβόντες , ἀπῆλθον εἰς Νικαίαν , δεικνύντες τῷ Ἀρτεμίῳ ὅτι ἡ πόλις ἤδη παρελήφθη καὶ τὰ βασίλεια . καὶ ὃς τὸ μοναδικὸν μεταμφιασάμενος σχῆμα , καὶ πίστεις λαβὼν μή τι περαιτέρω παθεῖν , παρέδωκεν αὐτοῖς ἑαυτόν , καὶ ἐν Θεσσαλονίκῃ περιωρίσθη , βασιλεύσας ἕνα ἐνιαυτὸν ἐπὶ μησὶ τρισίν . Ἦν δὲ Θεοδόσιος ἤθους μὲν χρηστοῦ καὶ βίου σεμνοῦ , ἀπράγμων δ’ ἀνὴρ καὶ πρὸς πραγμάτων διοίκησιν καὶ ταῦτα βασιλείας σφόδρα ἀποπεφυκώς . Δέων δὲ ὁ καὶ Κόνων , παρὰ τοῦ Ἀρτεμίου στρατηγὸς τῶν Ἀνατολικῶν προβληθείς , ὑπὲρ τοῦ Ἀρτεμίου δῆθεν φρονῶν , οὐχ ὑπεῖξε Θεοδοσίῳ , σύμπνουν ἔχων καὶ τὸν τῶν Ἀρμενιακῶν στρατηγὸν Ἀρτάβασδον τὸν Ἀρμένιον . ἄρας οὖν ἐκεῖθεν , μετὰ τῶν ὑπ’ αὐτὸν ταγμάτων εἰς Νικομήδειαν ἔρχεται , ἔνθα τὸν τοῦ βασιλέως Θεοδοσίου υἱὸν εὑρηκώς , καὶ αὐτὸν μετὰ τῆς βασιλικῆς ἀποσκευῆς χειρωσάμενος , ἀφίκετο εἰς Χρυσόπολιν . ὁ Θεοδόσιος δὲ ἀπραγμόνως τῆς βασιλείας ἐξέστη αὐτῷ εἰς κληρικὸν καρεὶς μετὰ τοῦ υἱοῦ , καὶ πληροφορίαν λαβὼν μή τι ἕτερον ὑποστῆναι ὁ μὲν ἡσύχως ἐβίω τὸ λοιπὸν τῆς ζωῆς , βασιλεύσας δύο ἐνιαυτούς .
Lemmas: ἦς δέ οὗτος ὁ βασιλεύς καί λόγος παντοῖος ὁμιλέω καί πρᾶγμα διοίκησις ἐντριβής . οὗτος ὁ πατριάρχης Ἰωάννης ὁ ἀρχιερατικός κατασπάω θρόνος , ὡς μή ὀρθόδοξος , ἔτος τρεῖς ὁ ἐκκλησία κρατέω , μετατίθημι ἐκ Κύζικος ἐπί ὁ ἱερά καθέδρα ὁ βασιλίς ὁ πόλις Γερμανός , ὅς ἄνωθεν ποῦ ὁ λόγος ἱστορέω παρά Κωνσταντῖνος ὁ Πωγωνάτου ὁ παιδογόνος ἀφαιρέω μόριον . μανθάνω δέ ὅτι ἐκ Ἀλεξάνδρεια ἐπί Φοινίκη πλοῖον προσορμίζω , ἵνα ξύλον ἐκεῖθεν κομίζω ναυπηγήσιμος , στόλος ἑτοιμάζω ἀποστέλλω κατά αὐτός , κελεύω καί ὁ ὁ θέμα στο̅ - Λοῦς εἰς ὁ νῆσος καταίρω Ῥόδος , ἐκεῖ ἑνόω , καί οὕτως ἐκπλέω κατά ὁ ἐναντίος , προβάλλω ἄρχω ὁ στόλος πᾶς Ἰωάννης ὁ ὁ θεός μέγας ἐκκλησία διάκονος καί γενικός λογοθέτης . πᾶς οὖν εἰς ὁ Ῥόδος συναθροίζω ὁ διάκονος Ἰωάννης πρός ἔκπλοος ἑτοιμάζω , οἶς δέ ὁ στόλος , καί μᾶλλον ὁ ὁ θέμα ὁ Ὀψίκιον , οὐ εἰμί πειθήνιος , οὖον γάρ καλῶς πρός ὁ κράτος διάκειμαι , ἐπεί μηδέ ἐκεῖνος ὁ πλευστικός στρατιά χράομαι ἐν δεξιός . ὡς δέ πρός ὁ ἐκεῖνος ἀπείθεια ὁ διάκονος ἀρχικός διατίθημι καί δριμύς αὐτός προσφέρω , εἰς στάσις οὗτος ἐρεθίζω καί ὁ βασιλεύς δυσφημέω αὐτός ἀναιρέω εὐθύς . καί ὁ πρόσω χωρέω ἀφίημι ὁ μέν ἄπειμι οἴκαδε , οἶς δέ πρός ὁ Βυζάντιον ὁρμάω · καί ἐν ὁ Ἀτραμύττιον γίγνομαι Θεοδόσιος τις πράκτωρ ὁ δημόσιος τέλος , ἰδιώτης ἀνήρ , ἄκων ἄκων λαμβάνω , ἀναγορεύω αὐτοκράτωρ . οὗτος μανθάνω ὁ Ἀρτέμιος στόλος ἑτοιμάζω καί ὁ πόλις ἐφίστημι φυλακή , αὐτός δέ ἐν Νίκαια διάγω ὁ μητρόπολις ὁ Βιθυνός . ὁ δέ στασιαστής διά τε γῆ καί θάλασσα ἀφικνέομαι εἰς Χρυσόπολις , καί μέχρι μέν τις ναυμαχία γίγνομαι , εἶτα περαιόω εἰς Θρᾴκη ὁ Θεοδόσιος διά ὁ τεῖχος ὁ βλαχερνῶν ἐκ προδοσία εἰς ὁ Μεγαλόπολις εἰσέρχομαι , καί ὁ σύν αὐτός ναυτικός τε καί στρατόω εἰσρέω ἐν οὗτος πολύς ὁ ἐν ὁ οἰκίον χρῆμα ἁρπάζω . ὁ δέ ὑπέρ Αρτεμίου ἀντέχω ὁ ἄρχω συλλαμβάνω καί ὁ πατριάρχης Γερμανός παραλαμβάνω , ἀπέρχομαι εἰς νικαῖος , δείκνυμι ὁ Ἀρτέμιος ὅτι ὁ πόλις ἤδη παραλαμβάνω καί ὁ βασίλεια . καί ὅς ὁ μοναδικός μεταμφιάζω σχῆμα , καί πίστις λαμβάνω μή τίς περαιτέρω πάσχω , παραδίδωμι αὐτός ἑαυτοῦ , καί ἐν Θεσσαλονίκη περιορίζω , βασιλεύω εἷς ἐνιαυτός ἐπί μείς τρεῖς . ἦς δέ Θεοδόσιος ἦθος μέν χρηστός καί βίος σεμνός , ἀπράγμων δέ ἀνήρ καί πρός πρᾶγμα διοίκησις καί οὗτος βασίλεια σφόδρα ἀποφύω . Δέων δέ ὁ καί Κόνων , παρά ὁ Αρτεμίου στρατηγός ὁ ἀνατολικός προβάλλω , ὑπέρ ὁ Αρτεμίου δῆθεν φρονέω , οὐ ὑπείκω Θεοδόσιος , σύμπνους ἔχω καί ὁ ὁ Ἀρμενιακός στρατηγός Ἀρτάβασδος ὁ Ἀρμένιος . ἀείρω οὖν ἐκεῖθεν , μετά ὁ ὑπό αὐτός τάγμα εἰς Νικομήδεια ἔρχομαι , ἔνθα ὁ ὁ βασιλεύς Θεοδόσιος υἱός εὑρίσκω , καί αὐτός μετά ὁ βασιλικός ἀποσκευή χειρόομαι , ἀφικνέομαι εἰς Χρυσόπολις . ὁ Θεοδόσιος δέ ἀπράγμων ὁ βασίλεια ἐξίστημι αὐτός εἰς κληρικός κείρω μετά ὁ υἱός , καί πληροφορία λαμβάνω μή τίς ἕτερος ὑφίστημι ὁ μέν ἥσυχος βιόω ὁ λοιπός ὁ ζωή , βασιλεύω δύο ἐνιαυτός .