joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 4.19
Tελευτᾷ δὲ καὶ ὁ Ἐπιφανὴς Πτολεμαῖος ὁ τῆς Αἰγύπτου κρατῶν , δύο παῖδας νεωτάτους πάνυ καταλιπών , ὧν ὁ μὲν Φιλομήτωρ ἐκέκλητο , Φύσκων δέ γε ὁ ἕτερος . τούτων καταφρονήσας Ἀντίοχος στρατεί ει ἐπ’ Αἴγυπτον · ἀλλ’ ἀπεκρούσθη ταύτης , τῶν Ρωμαίων ἀπέχεσθαι τῆς χώρας ἐντειλαμένων αὐτῷ . ἐκεῖθεν δ' ἐπανιὼν ἐπὶ τὰ Ἱεροσόλυμα ὥρμησε , καὶ κατέσχε τὴν πόλιν ἀμαχητί , ἀνοιξάντων αὐτῷ τὰς πύλας ὅσοι τῆς ἐκείνου γνώμης ἐτύγχανον . θανόντος γὰρ Ὀνίου τοῦ ἀρχιερέως τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ Ἰησοῦ Ἀντίοχος τὴν τιμὴν παρέσχεν . ὀργισθεὶς δὲ αὐτῶ αὖθις τῷ νεωτέρῳ τὴν ἀρχιερωσύνην ἀπένειμέν ἀδελφῷ Ὀνίᾳ καλουμένῳ . Σίμωνι γὰρ τριῶν γενομένων παίδων , καὶ εἰς τοὺς τρεῖς ἡ ἀρχιερωσύνη περιελήλυθε . καὶ ὁ μὲν Ἰησοῦς Ἰάσωνα μετωνόμασεν ἑαυτόν , ὁ δὲ Ὀνίας Μενέλαον . στασιάσαντος οὖν τοῦ Ἰησοῦ πρὸς τὸν Ὀνίαν τὸν καὶ Μενέλαον καὶ ὁ λαὸς ἐμερίσθη · καὶ οἱ μὲν πλείους τῷ Ἰάσωνι προσετίθεντο , οἱ δ’ ἄλλοι τῷ Μενελάῳ , ὧ καὶ οἱ Τωβίου παῖδες ἤσαν συνεπαρήγοντες . καταπονούμενοι δὲ τοῖς πλείοσιν οὗτοί τε καὶ ὁ Μενέλαος πρὸς Ἀντίοχον ἀνεχώρησαν , καὶ τοὺς πατρίους νόμους λιπόντες ἡλλήνισαν , καὶ τὴν τῶν αἰδοίων περιτομὴν ἐπεκάλυψαν ἐπισπάσαντες . τῶν γοῦν τῆς τούτων μοίρας ἀνοιξάντων τὰς πύλας τῆς πόλεως τῷ Ἐπιφανεῖ Ἀντιόχῳ , ἐγκρατὴς ἐκεῖνος τῆς πόλεως γέγονε , καὶ πολλοὺς μὲν ἀπέκτεινε , χρήματα δὲ πολλὰ συλήσας εἰς Ἀντιόχειαν ἐπανέξευζε . Μετὰ δὲ δύο ἔτη αὖθις εἰς Ἱεροσόλυμα ἀνέβη Ἀντίοχος , καὶ ἀπάτῃ κρατήσας τῆς πόλεως οὐδὲ τῶν εἰσδεξαμένων αὐτὸν ἐφείσατο , ἀλλὰ καὶ τὸν ναὸν συλήσας καὶ τοὺς ἀποκρύφους θησαυροὺς ἀφελόμενος , τάς τε νομίμους θυσίας κωλύσας , καὶ τὴν πόλιν διαρπάσας , καὶ τοὺς μὲν τοῦ λαοῦ κτείνας , τοὺς δ' αἰχμαλώτους ἀπαγαγών , καὶ ἐμπρήσας τὰ τῆς πόλεως κάλλιστα , καὶ σύας θύσας ἐν τῷ ναῷ , τέλος καὶ τὰ τείχη καθεῖλε , καὶ τὴν ἐν τῇ κάτω πόλει ἄκραν οἰκοδομήσας φρουρὰν Μακεδόνων ἐν ταύτῃ κατέστησεν . ἠνάγκαζε δὲ καὶ τὸ πλῆθος τοὺς ὑπ’ αὐτοῦ νομιζομένους θεοὺς σέβεσθαι καὶ τὰ τέκνα μὴ περιτέμνειν , καὶ τοὺς βιαζομένους ταῦτα πράττειν κατέλιπεν . ὅτε καὶ Ἐλεάζαρ ὁ ἱερεὺς καὶ οἱ τούτου φοιτηταὶ οἶ Μακκαβαῖοι δηλαδὴ σὺν τῇ σφετέρᾳ μητρὶ τῆς τῶν θείων νόμων φυλακῆς ὑπερήθλησαν . οἱ μὲν οὖν τῇ βίᾳ νικώμενοι τοῖς ἐπιτεταγμένοις ἐπείθοντο , ὅσοι δὲ τὰς ψυχὰς ἐτύγχανον εὐγενεῖς , μὴ ὑπείκοντες ταῖς παρανόμοις ἐπιταγαῖς , πικρῶς ἐν βασάνοις ἀπέθνησκον ἢ ἔτι μικρὸν ἐμπνέοντες ἀνεσταυροῦντο · τὰς δὲ γυναῖκας αὐτῶν καὶ τοὺς παῖδας , οὓς περιέτεμνον , ἐκ τῶν τραχήλων αὐτῶν ἐξαρτῶντες ἀπῆγχον οἱ τοῦ τυράννου ὑπηρέται . καὶ εἴ που βίβλος εὑρέθη τῆς Ἑβραικῆς γραφῆς , αὐτήν τε ἠφάνιζον καὶ τοὺς ἔχοντας οἰκτρῶς ἀπώλλυον . διὰ ταῦτα οἱ Σαμαρεῖται οὐκέτι ἑαυτοὺς τῶν Ἰουδαίων συγγενεῖς ὡμολόγουν , ἀλλὰ Σιδωνίους ὠνόμαζον ἑαυτούς , καὶ τὸ ἐν τῷ Γαριζὶν παρ’ αὐτοῖς ἱερὸν Ἑλληνίου Δῖός προσηγόρευσαν . Ην δέ τις τότε ἱερεὺς ὀνόματι Ματταθίας , υἱὸς Ἰωάννου τοῦ Συμεὼν τοῦ Ἀσαμωναίου , ᾧ ἦσαν υἱοὶ πέντε , Ἰωάννης ὁ καλούμενος Γαδδής , Σίμων ὁ κληθεὶς Θαθής , Ἰούδας ὁ καλούμενος Μακκαβαῖος , Ελεάζαρ ὁ λεγόμενος Αὔραν , καὶ Ἰωνάθας ὁ κεκλημένος Ἀφφούς . ἐλθόντων οὖν εἰς τὴν κώμην αὐτῶν τῶν βασιλικῶν καὶ θύειν κελευόντων καθ’ Ἕλληνας τὸν Ματταθίαν πρῶτον ὡς τῶν ἄλλων πρωτεύοντα , ἐκεῖνος ἀνένευεν . ὡς δ’ ἕτερος ἔθυσεν , ζήλου πλησθεὶς ὁ Ματταθίας σὺν τοῖς υἱέσι τὸν θύσαντά τε ἀπέκτεινε καὶ τὸν στρατηγὸν Ἀπελλῆν , ὃς θύειν ἠνάγκαζε , καὶ τὸν βωμὸν καθελὼν μετὰ τῶν υἱῶν ἐξώρμησεν εἰς τὴν ἔρημον . πολλοὶ δὲ καὶ ἄλλοι τούτους ζηλώσαντες μετὰ τῶν γυναικῶν καὶ τῶν τέκνων ἔφυγον εἰς τὴν ἔρημον καὶ ἐν σπηλαίοις διῆγον . οἱ τοῦ Ἀντιόχου δὲ στρατηγοὶ δύναμιν ἀθροίσαντες ἐπῆλθον αὐτοῖς , καὶ προσβάλλουσιν ἐν σαββάτῳ , καὶ πολλοὺς ἐν τοῖς σπηλαίοις κατέφλεξαν οὐδὲ ἀμυνομένους διὰ τὸ τῆς ἡμέρας ἀργόν · οἶ δὲ διασωθέντες τῷ Ματταθίᾳ προσέθεντο ὁ δὲ καὶ ἐν σαββάτοις αὐτοὺς παρῄνει μάχεσθαι , ἔνα μὴ ἀπόνως αὐτοὺς διαφθείρωσιν οἱ πολέμιοι ἐπιόντες κατὰ τὰ σάββατα . συναγαγὼν οὖν δύναμιν ὁ Ματταθίας τούς τε βωμοὺς καθεῖλε καὶ τοὺς ἀσεβήσαντας ἔκτεινε καὶ τοὺς μὴ περιτμηθέντας τῶν παίδων ἐκέλευσε περιτέμνεσθαι . ἄρξας δὲ ἐπ’ ἐνιαυτὸν καὶ νοσήσας τοῖς παισὶ τὸν αὐτοῦ ζῆλον μιμεῖσθαι παρῄνεσε καὶ ὑπὲρ τῶν νόμων , εἰ δεήσει , θανεῖν καὶ ἀλλήλοις ὁμονοεῖν . ταῦτα αὐτοῖς ἐντειλάμενος ἐτελεύτησε .
Lemmas: Tελευτᾷ δέ καί ὁ ἐπιφανής Πτολεμαῖος ὁ ὁ Αἴγυπτος κράτος , δύο παῖς νέος πάνυ καταλείπω , ὅς ὁ μέν Φιλομήτωρ καλέω , Φύσκων δέ γε ὁ ἕτερος . οὗτος καταφρονέω Ἀντίοχος στρατώ ει ἐπί Αἴγυπτος · ἀλλά ἀποκρούω οὗτος , ὁ Ῥωμαῖος ἀπέχω ὁ χώρα ἐντέλλω αὐτός . ἐκεῖθεν δέ ἐπανέρχομαι ἐπί ὁ Ἱερουσαλήμ ὁρμάω , καί κατέχω ὁ πόλις ἀμαχητί , ἀνοίγω αὐτός ὁ πύλη ὅσος ὁ ἐκεῖνος γνώμη τυγχάνω . θνῄσκω γάρ Ὀνίας ὁ ἀρχιερεύς ὁ ἀδελφός αὐτός Ἰησοῦς Ἀντίοχος ὁ τιμή παρέχω . ὀργίζω δέ αὐτός αὖθις ὁ νέος ὁ ἀρχιερωσύνη ἀπονέμω ἀδελφός Ὀνίας καλέω . Σίμων γάρ τρεῖς γίγνομαι παῖς , καί εἰς ὁ τρεῖς ὁ ἀρχιερωσύνη περιέρχομαι . καί ὁ μέν Ἰησοῦς Ἰάσων μετονομάζω ἑαυτοῦ , ὁ δέ Ὀνίας Μενέλαος . στασιάζω οὖν ὁ Ἰησοῦς πρός ὁ Ὀνίας ὁ καί Μενέλαος καί ὁ λαός μερίζω · καί ὁ μέν πλείων ὁ Ἰάσων προστίθημι , ὁ δέ ἄλλος ὁ Μενέλαος , ἵημι καί ὁ Τωβίας παῖς ἀσάω συνεπαρήγω . καταπονέω δέ ὁ πλείων οὗτος τε καί ὁ Μενέλαος πρός Ἀντίοχος ἀναχωρέω , καί ὁ πάτριος νόμος λίπος ἑλληνίζω , καί ὁ ὁ αἰδοῖος περιτομή ἐπικαλύπτω ἐπισπάω . ὁ γοῦν ὁ οὗτος μοῖρα ἀνοίγω ὁ πύλη ὁ πόλις ὁ Ἐπιφανεύς Ἀντίοχος , ἐγκρατής ἐκεῖνος ὁ πόλις γίγνομαι , καί πολύς μέν ἀποκτείνω , χρῆμα δέ πολύς συλάω εἰς Ἀντιόχεια ἐπαναζεύγνυμι . μετά δέ δύο ἔτος αὖθις εἰς Ἱερουσαλήμ ἀναβαίνω Ἀντίοχος , καί ἀπάτη κρατέω ὁ πόλις οὐδέ ὁ εἰσδέχομαι αὐτός φείδομαι , ἀλλά καί ὁ ναός συλάω καί ὁ ἀπόκρυφος θησαυρός ἀφαιρέω , ὁ τε νόμιμος θυσία κωλύω , καί ὁ πόλις διαρπάζω , καί ὁ μέν ὁ λαός κτείνω , ὁ δέ αἰχμάλωτος ἀπάγω , καί ἐμπίμπρημι ὁ ὁ πόλις καλῶς , καί σῦς θύω ἐν ὁ ναός , τέλος καί ὁ τεῖχος καθαιρέω , καί ὁ ἐν ὁ κάτω πόλις ἄκρος οἰκοδομέω φρουρά Μακεδών ἐν οὗτος καθίστημι . ἀναγκάζω δέ καί ὁ πλῆθος ὁ ὑπό αὐτός νομίζω θεός σέβομαι καί ὁ τέκνον μή περιτέμνω , καί ὁ βιάζομαι οὗτος πράσσω καταλείπω . ὅτε καί Ἐλεάζαρ ὁ ἱερεύς καί ὁ οὗτος φοιτητής οἶς Μακκαβαῖος δηλαδή σύν ὁ σφέτερος μήτηρ ὁ ὁ θεῖον νόμος φυλακή ὑπερέρχομαι . ὁ μέν οὖν ὁ βία νικάω ὁ ἐπιτάσσω πείθω , ὅσος δέ ὁ ψυχή τυγχάνω εὐγενής , μή ὑπείκω ὁ παράνομος ἐπιταγή , πικρός ἐν βάσανος ἀποθνήσκω ἢ ἔτι μικρός ἐμπνέω ἀνασταυρόω · ὁ δέ γυνή αὐτός καί ὁ παῖς , ὅς περιτέμνω , ἐκ ὁ τράχηλος αὐτός ἐξαρτάω ἀπάγχω ὁ ὁ τύραννος ὑπηρέτης . καί εἰμί ποῦ βίβλος εὑρίσκω ὁ εβραϊκός γραφεύς , αὐτός τε ἀφανίζω καί ὁ ἔχω οἰκτρός ἀπόλλυμι . διά οὗτος ὁ Σαμαρείτης οὐκέτι ἑαυτοῦ ὁ Ἰουδαῖος συγγενής ὁμολογέω , ἀλλά Σιδώνιος ὀνομάζω ἑαυτοῦ , καί ὁ ἐν ὁ Γαριζίν παρά αὐτός ἱερόν Ἑλλήνιος Δῖος προσαγορεύω . ἐάν δέ τις τότε ἱερεύς ὄνομα Ματταθίας , υἱός Ἰωάννης ὁ Συμεών ὁ Ἀσαμωναίος , ὅς εἰμί υἱός πέντε , Ἰωάννης ὁ καλέω Γαδδής , Σίμων ὁ καλέω τίθημι , Ἰούδας ὁ καλέω Μακκαβαῖος , Ελεάζαρ ὁ λέγω Αὔρα , καί Ἰωνάθαν ὁ καλέω Ἀφφοῦς . ἔρχομαι οὖν εἰς ὁ κώμη αὐτός ὁ βασιλικός καί θύω κελεύω κατά Ἕλλην ὁ Ματταθίας πρῶτος ὡς ὁ ἄλλος πρωτεύω , ἐκεῖνος ἀνανεύω . ὡς δέ ἕτερος θύω , ζηλόω πίμπλημι ὁ Ματταθίας σύν ὁ υἱός ὁ θύω τε ἀποκτείνω καί ὁ στρατηγός Ἀπελλῆς , ὅς θύω ἀναγκάζω , καί ὁ βωμός καθαιρέω μετά ὁ υἱός ἐξορμάω εἰς ὁ ἐρῆμος . πολύς δέ καί ἄλλος οὗτος ζηλόω μετά ὁ γυνή καί ὁ τέκνον φεύγω εἰς ὁ ἐρῆμος καί ἐν σπήλαιον διάγω . ὁ ὁ Ἀντίοχος δέ στρατηγός δύναμις ἀθροίζω ἐπέρχομαι αὐτός , καί προσβάλλω ἐν σάββατον , καί πολύς ἐν ὁ σπήλαιον καταφλέγω οὐδέ ἀμύνω διά ὁ ὁ ἡμέρα ἀργός · οἶς δέ διασῴζω ὁ Ματταθίας προστίθημι ὁ δέ καί ἐν σάββατον αὐτός παραινέω μάχομαι , νάω μή ἄπονος αὐτός διαφθείρω ὁ πολέμιος ἔπειμι κατά ὁ σάββατον . συνάγω οὖν δύναμις ὁ Ματταθίας ὁ τε βωμός καθαιρέω καί ὁ ἀσεβέω ἐκτείνω καί ὁ μή περιτέμνω ὁ παῖς κελεύω περιτέμνω . ἄρχω δέ ἐπί ἐνιαυτός καί νοσέω ὁ παῖς ὁ αὐτός ζῆλος μιμέομαι παραινέω καί ὑπέρ ὁ νόμος , εἰμί δήω , θνῄσκω καί ἀλλήλων ὁμονοέω . οὗτος αὐτός ἐντέλλω τελευτάω .