joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 8.14
Οἱ δ’ ἐν τῇ Ρώμῃ ἤλγουν μὲν διὰ τὸ συμβάν , καὶ πλέον ὅτι τοὺς Καρχηδονίους ἐπὶ τὴν Ρώμην αὐτὴν προσεδόκων πλευσεῖσθαι . διὰ ταῦτα τήν τε Ἰταλίαν ἐν φυλακῇ ἐποιήσαντο καὶ ἐπὶ τοὺς ἐν Σικελίᾳ τῇ τε Λιβύῃ ὄντας Ῥωμαίους σπουδῇ τοὺς ὑπάτους ἔπεμψαν , Μάρκον Αἰμίλιον καὶ Φούλβιον Πλαίτινον . οἱ ἐς Σικελίαν πλεύσαντες , καὶ φρουρήσαντες τὰ ἐκεῖ , πρὸς Λιβύην ὡρμήκεσαν · καὶ χειμῶνι λη - φθέντες κατηνέχθησαν ἐς Κόρσουραν . πορθήσαντες δὲ τὴν νῆσον καὶ φρουρᾷ παραδόντες ἔπλεον αὖθις . κἀν τούτῳ ἰσχυρὰ ναυμαχία πρὸς Καρχηδονίους ἐγένετο . ἠγωνίζοντο γὰρ οἱ μὲν παντελῶς τοὺς Ῥωμαίους ἐκ τῆς οἰκείας ἐκβαλεῖν , Ῥωμαῖοι δὲ τοὺς ἐγκαταλειφθέντας σφῶν ἐν τῇ πολεμίᾳ ἀνασώσασθαι . ἀγχωμάλως δὲ μαχομένων οἱ ἐν τῇ Ἀσπίδι ὄντες Ῥωμαῖοι κατὰ νώτου τοῖς Καρχηδονίοις ἐξαίφνης ἐπέπλευσαν , καὶ ἀμφιβόλους αὐτοὺς καταλαβόντες ἐνίκησαν . καὶ μετὰ τοῦτο καὶ τῷ πεζῷ οἱ Ρωμαῖοι ἐκράτησαν , καὶ εἷλον πολλούς . οὑς διὰ τὸν Ῥηγοῦλον καὶ τοὺς μετ’ αὐτοῦ ἁλόντας περιεσώσαντο . ἁρπαγὰς δέ τινας ποιησάμενοι ἐς Σικελίαν ἔπλεον . χειμῶνι δὲ περιπεσόντες καὶ πολλοὺς ἀποβαλόντες , οἴκοι ταῖς ναυσὶ ταῖς περισωθείσαις ἀπέπλευσαν . Οἱ δὲ Καρχηδόνιοι καὶ τὴν όρσουραν ἔλαβον καὶ ἐς Σικελίαν ἐπεραιώθησαν . καὶ εἰ μὴ τὸν Κολλατῖνον καὶ Γναῖον Κορνήλιον ἔμαθον πολλῷ προσπλέοντας ναυτικῷ , πᾶσαν ἄν αὐτὴν ἐχειρώσαντο . οἱ γὰρ Ρωμαῖοι ναυτικόν τε ἄριστον ταχέως ἐξήρτυσαν καὶ καταλόγους βελτίστους ἐπεποιήκεσαν , καὶ οὕτως ἐρρώσθησαν ὥστε τρίτῳ μηνὶ ἐς τὴν Σικελίαν ἐπανελθεῖν . πεντακοσιοστὸν δ’ ἦν ἔτος ἀφ’ οὗπερ ἡ Ρώμη συνέστη . καὶ τὴν μὲν κάτω τοῦ Πανόρμου πόλιν οὐ χαλεπῶς εἷλον , τῇ δὲ ἄκρᾳ προσεδρεύοντες ἐκακοπάθησαν , μέχρις οὗ τοὺς ἐν αὐτῇ ἐπέλιπεν ἡ τροφή . τότε γὰρ προσεχώρησαν τοῖς ὑπάτοις . οἱ δὲ Καρχηδόνιοι τὰς ναῦς αὐτῶν οἴκαδε πλεούσας τηρήσαντες εἷλον συχνὰς χρημάτων μεστάς . Εἶτα Σερουίλιός τε Καιπίων καὶ Γάιος Σεμπρώνιος ὕπατοι τοῦ μὲν Λιλυβαίου πειράσαντες ἀπεκρούσθησαν , ἐς δὲ τὴν Λιβύην ἐπεραιώθησαν , καὶ τὴν παραλίαν ἐπόρθουν . ὡς δ' ἐκομίζοντο οἴκαδε , χειμῶνι ἐνέτυχον καὶ ἐβλάβησαν . διὸ νομίσας ὁ δῆμος ἐξ ἀπειρίας τῶν ναυτικῶν βλάπτεσθαι , τῆς μὲν ἄλλης θαλάσσης ἀπέχεσθαι ἐψηφίσαντο , ναυσὶ δ’ ὀλίγαις τὴν Ίταλίαν φρουρεῖν . Τῷ δ' ἐπιγενομένῳ ἔτει Πούπλιος Γάιος καὶ Αὐρήλιος Σερουίλιος ἐς τὴν Σικελίαν ἦλθον , καὶ ἄλλα τέ τινα κατεστρέψαντο καὶ Ἱμέραν ’ οὐ μέντοι τινὰ συνέσχον τῶν ἐν αὐτῇ · νυκτὸς γὰρ αὐτοὺς οἱ Καρχηδόνιοι ἐξεκόμισαν . μετὰ δὲ τοῦτο Αὐρήλιος ναῦς τε παρὰ Ἱέρωνος εἰληφὼς καὶ ὅσοι τῶν Ῥωμαίων ἦσαν ἐκεῖ συμπαραλαβὼν ἔπλευσεν εἰς Διπάραν , καὶ ἐν αὐτῇ χιλίαρχον Κύιντον Κάσσιον καταλιπὼν προσεδρεύσοντα μάχης ἄνευ , ἀπῆρεν οἴκαδε . Κύιντος δὲ μὴ φροντίσας τῆς ἐντολῆς προσέμιξε τῇ πόλει καὶ πολλοὺς ἀπέβαλεν . ὁ μέντοι Αύρήλιος μετὰ ταῦτα ἐκείνους ἐλῶν πάντας ἀπέκτεινε καὶ τὸν Κάσσιον τῆς ἀρχῆς ἔπαυσε . Καρχηδόνιοι δὲ τὰ δόξαντα τοῖς Ῥωμαίοις περὶ τοῦ ναυτικοῦ μαθόντες , ἔπεμψαν εἰς Σικελίαν , πᾶσαν ὑποτάξαι τότε ἐλπίσαντες . καὶ ἕως μὲν ἄμφω παρῆσαν ’σαν οἱ ὕπατοι Καικίλιος Μέτελλος καὶ Γάιος Φούριος , ἠρέμουν ὧς δὲ πρὸς τὴν Ῥώμην ἀπῆρεν ὁ Φούριος , κατεφρόνησαν τοῦ Μετέλλου καὶ πρὸς τὸ Πάνορμον ἦλθον . ὁ δὲ Μέτελλος κατασκόπους ἐλθεῖν μαθὼν ἐκ τῶν πολεμίων , ἤθροισε τοὺς ἐν τῇ πόλει πάντας , καὶ διαλεχθεὶς αὐτοῖς ἀλλήλων λαβέσθαι σφίσιν ἐκέλευσε ’ καὶ οὕτως ἕκαστον ἀνακρίνων ὅστις τε εἴη καὶ ὅ,τι πράττοι , κατεφώρασε τοὺς πολεμίους . Καρχηδόνιοι δὲ παρετάξαντο ὡς μαχούμενοι , καὶ Μέτελλος δεδιέναι προσεποιεῖτο . τούτου δ' ἐπὶ πλείΠούλιος οὑς ἡμέρας γινομένου οἱ Καρχηδόνιοι ἐφρονηματίσθησαν καὶ προσέβαλλον θρασύτερον . καὶ τότε ὁ Μέτελλος σημεῖον τοῖς Ῥωμαίοις ἦρε · κἀκ τούτου ἐξαπιναίως ἐκεῖνοι κατὰ πάσας τὰς πύλας ἐπεκδραμόντες ῥᾳδίως ἐκράτησαν , καὶ ἐς στενὸν αὐτοὺς κατέκλεισαν , ὥστε μηκέτ’ ἀναχωρῆσαι δι’ αὐτοῦ δυνηθῆναι . στενοχωρούμενοι γάρ , ἅτε καὶ αὐτοὶ πολλοὶ ὄντες καὶ πολλοὺς ἐλέφαντας ἔχοντες , ἐταράττοντο . κἀν τούτῳ τὸ ναυτικὸν τὸ Λιβυκὸν προσπλεῦσαν αὐτοῖς ἐγένετο φθορᾶς αἰτιώτατον . ἰδόντες γὰρ τὰς ναῦς ὥρμησαν εἰς αὐτὰς καὶ ἐμβαίνειν ἐξεβιάζοντο , καὶ οἱ μὲν εἰς τὴν θάλασσαν ἐνέπιπτον καὶ ἐφθείροντο , οἶ δὲ ὑπὸ τῶν ἐλεφάντων ἐμπελαζομένων ἀλλήλοις τε καὶ τοῖς ἀνθρώποις ἀπώλλυντο , οἱ δὲ ὑπὸ τῶν Ρωμαίων ἐκτείνοντο , πολλοὶ δὲ καὶ ζῶντες ἑάλωσαν ἄνδρες τε καὶ ἐλέφαντες . ἐπειδὴ γὰρ ἄνευ τῶν συνήθων σφίσιν ἀνδρῶν ὄντες ἠγριαίνοντο , κήρυγμα τοῖς αἰχμαλώτοις ὁ Μέτελλος ἐποιήσατο σωτηρίαν καὶ ἄδειαν τοῖς συλλαβοῦσιν αὐτοὺς διδοῦν . καὶ οὕτως προσελθόντες τινὲς τοῖς σφῶν πρᾳοτάτοις ἐκείνους τε διὰ τὴν συνήθειαν ἐχειρώσαντο καὶ τοὺς ἄλλους προσεπεσπάσαντο . οὓς καὶ εἰς τὴν Ῥώμην ἐκόμισαν ἑκατὸν ὄντας καὶ εἴκοσιν , οὕτως αὐτοὺς τὸν πορθμὸν περαιώσαντες . πίθους πολλοὺς συνδήσαντες ἀλλήλοις καὶ ξύλοις διαλαβόντες σφᾶς , ὥστε μήτ’ ἀπαρτᾶσθαι σφᾶς μήτε συμπίπτειν , δοκοὺς ἐπ’ αὐτῶν ἐπέτειναν καὶ ὕλην καὶ γῆν ἐπεφόρησαν , φράξαντές τε πέριξ τὸ χωρίον , ὡς αὐλῇ τινι ἐοικέναι , εἰς τοῦτο αὐτοὺς ἐπεβίβασαν , καὶ διεπόρθμευσαν οὐδ’ αἰσθανομένους ὅτι πλέοιεν . ὁ μὲν οὖν Μέτελλος οὕτως ἐνίκησεν , ὁ δ’ Ἀσδρούβας ὁ τῶν Καρχηδονίων στρατηγὸς σωθεὶς τότε ὕστερον ὑπὸ τῶν οἴκοι Καρχηδονίων ἐκλήθη καὶ ἀνεσκολοπίσθη .
Lemmas: ὁ δέ ἐν ὁ ρώμη ἀλγέω μέν διά ὁ συμβαίνω , καί πλέω ὅτι ὁ Καρχηδόνιος ἐπί ὁ Ῥώμη αὐτός προσδοκάω πλέω . διά οὗτος ὁ τε Ἰταλία ἐν φυλακή ποιέω καί ἐπί ὁ ἐν Σικελία ὁ τε Λιβύη εἰμί Ῥωμαῖος σπουδή ὁ ὕπατος πέμπω , Μᾶρκος Αἰμίλιος καί Φούλβιος πλαιτινω . ὁ εἰς Σικελία πλέω , καί φρουρέω ὁ ἐκεῖ , πρός Λιβύη ὁρμέω · καί χειμών λα - φθίω καταφέρω εἰς Κόρσος . πορθέω δέ ὁ νῆσος καί φρουρά παραδίδωμι πλέω αὖθις . ἐν οὗτος ἰσχυρός ναυμαχία πρός Καρχηδόνιος γίγνομαι . ἀγωνίζομαι γάρ ὁ μέν παντελῶς ὁ Ῥωμαῖος ἐκ ὁ οἰκεῖος ἐκβάλλω , Ῥωμαῖος δέ ὁ ἐγκαταλείπω σφεῖς ἐν ὁ πολέμιος ἀνασῴζω . ἀγχώμαλος δέ μάχομαι ὁ ἐν ὁ Ἀσπίς εἰμί Ῥωμαῖος κατά νῶτον ὁ Καρχηδόνιος ἐξαπίνης ἐπιπλέω , καί ἀμφίβολος αὐτός καταλαμβάνω νικάω . καί μετά οὗτος καί ὁ πεζός ὁ Ρωμαῖος κρατέω , καί αἱρέω πολύς . οὖς διά ὁ Ῥηγοῦλος καί ὁ μετά αὐτός ἁλίσκομαι περισῴζω . ἁρπαγή δέ τις ποιέω εἰς Σικελία πλέω . χειμών δέ περιπίπτω καί πολύς ἀποβάλλω , οἴκοι ὁ ναῦς ὁ περισῴζω ἀποπλέω . ὁ δέ Καρχηδόνιος καί ὁ ὄρνυμι λαμβάνω καί εἰς Σικελία περαιόω . καί εἰμί μή ὁ Κολλατῖνος καί Γναῖος Κορνήλιος μανθάνω πολύς προσπλέω ναυτικός , πᾶς ἄν αὐτός χειρόομαι . ὁ γάρ Ρωμαῖος ναυτικός τε ἀγαθός ταχέως ἐξαρτύω καί κατάλογος ἀγαθός ποιέω , καί οὕτως ῥώννυμι ὥστε τρίτος μείς εἰς ὁ Σικελία ἐπανέρχομαι . πεντακοσιοστός δέ εἰμί ἔτος ἀπό ὅσπερ ὁ Ρώμη συνίστημι . καί ὁ μέν κάτω ὁ Πάνορμος πόλις οὖον χαλεπῶς αἱρέω , ὁ δέ ἄκρος προσεδρεύω κακοπαθέω , μέχρι ὅς ὁ ἐν αὐτός ἐπιλίπτομαι ὁ τροφή . τότε γάρ προσχωρέω ὁ ὕπατος . ὁ δέ Καρχηδόνιος ὁ ναῦς αὐτός οἴκαδε πλέω τηρέω αἱρέω συχνός χρῆμα μεστός . εἶτα Σερουίλιος τε Καιπίων καί Γάιος Σεμπρώνιος ὕπατος ὁ μέν Λιλύβαιον πειράζω ἀποκρούω , εἰς δέ ὁ Λιβύη περαιόω , καί ὁ παράλιος πορθέω . ὡς δέ κομίζω οἴκαδε , χειμών ἐντυγχάνω καί βλάπτω . διό νομίζω ὁ δῆμος ἐκ ἀπειρία ὁ ναυτικός βλάπτω , ὁ μέν ἄλλος θάλασσα ἀπέχω ψηφίζω , ναῦς δέ ὀλίγος ὁ Ἰταλία φρουρέω . ὁ δέ ἐπιγίγνομαι ἔτος Πούπλιος Γάιος καί Αὐρήλιος Σερουίλιος εἰς ὁ Σικελία ἔρχομαι , καί ἄλλος τε τις καταστρέφω καί Ἱμέρα ’ οὖον μέντοι τις συνέχω ὁ ἐν αὐτός · νύξ γάρ αὐτός ὁ Καρχηδόνιος ἐκκομίζω . μετά δέ οὗτος Αὐρήλιος ναῦς τε παρά Ἱέρων λαμβάνω καί ὅσος ὁ Ῥωμαῖος εἰμί ἐκεῖ συμπαραλαμβάνω πλέω εἰς Διπάραν , καί ἐν αὐτός χιλίαρχος Κύιντος Κάσσιος καταλείπω προσεδρεύω μάχη ἄνευ , ἀπαίρω οἴκαδε . Κύιντος δέ μή φροντίζω ὁ ἐντολή προσμείγνυμι ὁ πόλις καί πολύς ἀποβάλλω . ὁ μέντοι Αὐρήλιος μετά οὗτος ἐκεῖνος ἐλαύνω πᾶς ἀποκτείνω καί ὁ Κάσσιος ὁ ἀρχή παύω . Καρχηδόνιος δέ ὁ δόξα ὁ Ῥωμαῖος περί ὁ ναυτικός μανθάνω , πέμπω εἰς Σικελία , πᾶς ὑποτάσσω τότε ἐλπίζω . καί ἠώς μέν ἄμφω πάρειμι σῴζω ὁ ὕπατος Καικίλιος Μέτελλος καί Γάιος Φούριος , ἠρεμέω ὅς δέ πρός ὁ Ῥώμη ἀπαίρω ὁ Φούριος , καταφρονέω ὁ Μέτελλος καί πρός ὁ Πάνορμος ἔρχομαι . ὁ δέ Μέτελλος κατάσκοπος ἔρχομαι μανθάνω ἐκ ὁ πολέμιος , ἀθροίζω ὁ ἐν ὁ πόλις πᾶς , καί διαλέγω αὐτός ἀλλήλων λαμβάνω σφεῖς κελεύω ’ καί οὕτως ἕκαστος ἀνακρίνω ὅστις τε εἰμί καί ὅστις πράσσω , καταφωράω ὁ πολέμιος . Καρχηδόνιος δέ παρατάσσω ὡς μάχομαι , καί Μέτελλος δείδω προσποιέω . οὗτος δέ ἐπί Πλεῖος οὖς ἡμέρα γίγνομαι ὁ Καρχηδόνιος φρονηματίζω καί προσβάλλω θρασύς . καί τότε ὁ Μέτελλος σημεῖον ὁ Ῥωμαῖος ἀείρω · ἐκ οὗτος ἐξαπίναιος ἐκεῖνος κατά πᾶς ὁ πύλη ἐπεκτρέχω ῥᾳδίως κρατέω , καί εἰς στενός αὐτός κατακλείω , ὥστε μηκέτι ἀναχωρέω διά αὐτός δύναμαι . στενοχωρέω γάρ , ἅτε καί αὐτός πολύς εἰμί καί πολύς ἐλέφας ἔχω , ταράσσω . ἐν οὗτος ὁ ναυτικόν ὁ Λιβυκός προσπλέω αὐτός γίγνομαι φθορά αἴτιος . ὁράω γάρ ὁ ναῦς ὁρμάω εἰς αὐτός καί ἐμβαίνω ἐκβιάζω , καί ὁ μέν εἰς ὁ θάλασσα ἐμπίπτω καί φθείρω , οἶς δέ ὑπό ὁ ἐλέφας ἐμπελάζω ἀλλήλων τε καί ὁ ἄνθρωπος ἀπόλλυμι , ὁ δέ ὑπό ὁ Ῥωμαῖος κτείνω , πολύς δέ καί ζῶ ἁλίσκομαι ἀνήρ τε καί ἐλέφας . ἐπεί γάρ ἄνευ ὁ συνήθης σφεῖς ἀνήρ εἰμί ἀγριαίνω , κήρυγμα ὁ αἰχμάλωτος ὁ Μέτελλος ποιέω σωτηρία καί ἄδεια ὁ συλλαμβάνω αὐτός Διδώ . καί οὕτως προσέρχομαι τις ὁ σφεῖς πρᾶος ἐκεῖνος τε διά ὁ συνήθεια χειρόομαι καί ὁ ἄλλος προσπίπτω . ὅς καί εἰς ὁ Ῥώμη κομίζω ἑκατόν εἰμί καί εἴκοσι , οὕτως αὐτός ὁ πορθμός περαιόω . πίθος πολύς συνδέω ἀλλήλων καί ξύλον διαλαμβάνω σφεῖς , ὥστε μήτε ἀπαρτάω σφεῖς μήτε συμπίπτω , δοκός ἐπί αὐτός ἐπιτείνω καί ὕλη καί γῆ ἐπιφορέω , φράσσω τε πέριξ ὁ χωρίον , ὡς αὐλή τις ἔοικα , εἰς οὗτος αὐτός ἐπιβιβάζω , καί διαπορθμεύω οὐδέ αἰσθάνομαι ὅτι πλέω . ὁ μέν οὖν Μέτελλος οὕτως νικάω , ὁ δέ Ἀσδρούβας ὁ ὁ Καρχηδόνιος στρατηγός σώζω τότε ὕστερος ὑπό ὁ οἴκοι Καρχηδόνιος καλέω καί ἀνασκολοπίζω .