joannes-zonaras.epitome-historiarum-lib-1-12 14.15
Ἡράκλειος δὲ ὑπὸ Σεργίου τοῦ πατριάρχου στεφθεὶς αὐτίκα καὶ τὴν Εὐδοκίαν τὴν μνηστὴν ταινιοῖ , καὶ ἅμα τά τε βασίλεια στέφη καὶ τοὺς γαμηλίους στεφάνους ἐδέξαντο , ὥστε κατὰ τὴν αὐτὴν ἡμέραν καὶ βασιλεῖς ἄμφω χρηματίσαι αὐτοὺς καὶ νυμφίους . οἱ δέ γε Πέρσαι τὴν ἑῴαν κατέτρεχον , καὶ τὰς μὲν τῶν χωρῶν ὑφ᾿ ἑαυτοὺς ἐποιοῦντο , τὰς δὲ ἐληίζοντο , καὶ ἡ Ῥωμαϊκὴ στρατιὰ προσβάλλουσα τούτοις ἥττητο καὶ διώλλυτο βραχέων τινῶν περισωθέντων φυγῇ . καὶ τὴν Εὐρώπην οἱ Ἄβαροι καὶ οἱ Σκύθαι ἠρήμωσαν . διὸ καὶ ἠπόρει ὁ βασιλεὺς Ἡράκλειος ὅ,τι καὶ δράσει . ἐπισκεψάμενος γὰρ τοὺς στρατιωτικοὺς καταλόγους πάνυ τούτους εὗρε βραχεῖς , ἁπάντων σχεδὸν ἐν τοῖς πολέμοις ἀναλωθέν - τῶν . ἐκ γὰρ τῶν ἐπὶ Μαυρικίου τὸν Φωκᾶν ἀναγορευσάντων εἰς πολλὰς χιλιάδας ἀριθμουμένων δύο μόνοι στρατιῶται περιλειφθέντες εὑρέθησαν . στρατολογήσας οὖν Κρίσπον στρατηγὸν Καππαδοκίας προβάλλεται , καὶ στέλλει τοῦτον ἐκεῖ . γίνεται δὲ αὐτῷ ἐκ τῆς Αὐγούστης Εὐδοκίας , ἣν καὶ Φαβίαν ὠνόμασε , θυγάτηρ Ἐπιφανία . εἶτα καὶ υἱὸς ἐτέχθη ὁ μικρὸς Ἡράκλειος καὶ νέος Κωνσταντῖνος κληθείς , καὶ ἄμφω δὲ τὼ παῖδε βασιλικῷ διαδήματι τεταινίωκε . καὶ μετ’ ὀλίγον ἡ γαμετὴ αὐτοῦ ἡ Αὐγούστα Εὐδοκία τὸν βίον ἀπέλιπεν . ἐκφερομένου δὲ τοῦ ταύτης νεκροῦ βασιλικῶς διὰ τῆς ἀγορᾶς κόρη τις προκύπτουσα βάρβαρος τυχαίως ἀπέπτυσε , καὶ τὸ πτύσμα εἰς τὴν κλίνην , δι’ ἧς ἐξεφέρετο ἡ Αὐγούστα , κατήνεκτο , καὶ συλληφθεῖσα ἡ κόρη ἐκαύθη , προσενεχθεῖσα τῇ θανούσῃ λίαν οἰκτρὸν ἐπιτάφιον . ὁ δέ γ’ ἑ Ἡράκλειος ἔγημε Μαρτῖναν τὴν ἀδελφόπαιδα καὶ Αὐγούσταν αὐτὴν ἀνηγόρευσε . τοῦ μέντοι Χοσρόου καὶ τῶν Περσῶν ἀκρατῶς φερομένων καὶ πάντα λεηλατούντων , πρέσβεις ὁ βασιλεὺς πρὸς αὐτὸν ἔστειλε , κόρον λαβεῖν ποτε τῆς τῶν ἀνθρώπων φθορᾶς ἀξιῶν καὶ σπείσασθαι ἐπὶ συνθήκαις ἐτησίων δασμῶν . ὁ δὲ τὴν πρεσβείαν οὐ προσήκατο . πάλιν οὖν ἑτέρα πρεσβεία πρὸς αὐτὸν εἰρήνην ἐξαιτουμένη . ὁ δὲ Πέρσης ὑπερηφάνους καὶ βλασφήμους τὰς ἀποκρίσεις πεποίηκε , λέγων μὴ ἄν ποτε φείσασθαι τῶν χριστιανῶν , εἰ μὴ τὸν ἐσταυρωμένον ἀρνήσαιντο καὶ σεβασθῶσι τὸν ἥλιον . ἀπογνοὺς οὖν τὴν εἰρήνην ὁ βασιλεὺς ἐπιστρατεῦσαι διενοεῖτο κατὰ Περσῶν · διὸ καὶ ἔσπευδε θέσθαι πρὸς τὸν Χαγάνον σπονδάς , μὴ ἀφιστάμενον τοῦ τὴν Θρᾴκην ληίζεσθαι . στείλας τοίνυν πρὸς αὐτὸν εἰρήνην ᾔτει · καὶ ὁ βάρ - βάρος οὐκ ἀνένευσεν . ἡσθεὶς οὖν ὁ βασιλεὺς ἐξῆλθε τῆς πόλεως , καὶ ἔξω τοῦ Μακροῦ τείχους ηὐλίσατο μετὰ τῆς βασιλικῆς πολυτελείας καὶ δορυφορίας καὶ χρημάτων πολλῶν , ἃ τῷ Χαγάνῳ δῶρα ἐκόμιζεν . ὁδὲ βάρβαρος ἀλογήσας τῶν ὅρκων τ᾿ ἑ καὶ τῶν συνθηκῶν θηκῶν ὥρμησε τὸν βασιλέα συσχεῖν . ἀλλὰ τούτου μὲν οὐκ ἐπέτυχεν , ἔφθη γὰρ διαδράς , τὴν μέντοι βασιλικὴν ἀποσκευὴν καὶ τὴν δορυφορίαν , ἀλλὰ μὴν καὶ τὰ χρήματα καὶ δοριαλώτων χιλιάδας πολλὰς κατὰ πᾶσαν ἄδειαν εἰληφώς , ὑπέστρεψεν . αὗθις οὖν ὁ Ἡράκλειος πρεσβείαν ἔθετο πρὸς αὐτόν , ἐπεγκαλῶν αὐτῷ ἀπιστίαν καὶ πρὸς εἰρήνην αὐτὸν ἐφελκόμενος · ὁ δὲ σπένδεται . καὶ ὁ βασιλεὺς τῆς βασιλευούσης ἀπάρας τῶν πόλεων ἀφίκετο εἰς Καισάρειαν , ἔνθα καὶ ὁ Κρίσπος ἦν στρατηγῶν · οὗ νοσοῦντος ἢ τοῦτο προσποιουμένου πρὸς αὐτὸν ἀπῄει ὁ βασιλεύς , ἐπισκεψόμενος καὶ βουλευσόμενος περὶ τῶν πρακτέων . ὁ δὲ αὐτὸν ὀλιγώρως ἐδέχετο , μήτε προσυπαντῶν μήτε μὴν τῆς κλίνης ἐξανιστάμενος κἀν ταῖς ὁμιλίαις ἀλαζονικώτερόν πως διατιθέμενος . μένος . Ἡράκλειος δὲ συνίει μὲν τὸ γινόμενον , καὶ καταφρονού μένος ἤχθετο , ὑπεκρίνετο δὲ μήτ᾿ ἄχθεσθαι μήτε συνιέναι τῆς ὀλιγωρίας τοῦ Κρίσπου τῆς κατ᾿ αὐτοῦ . ἐν τούτῳ ἀγγέλλεται αὐτῷ ἡ Αὐγοῦστα τεκοῦσα ὒ ἰόν . καὶ τὰ μὲν στρατεύματα τῷ Κρίσπῳ καταλελοίπει , αὐτὸς δ᾿ ἐπανῆλθεν εἰς τὸ Βυζάντιον . τοῦ Νικητὰ μέντοι τοῦ υἱοῦ τοῦ πατρικίου Γρηγορᾶ εἰσεληλυθότος εἰς τὴν τῶν πόλεων βασιλεύουσαν , ὁ βασιλεὺς αὐτὸν ἐν τιμῇ μεγάλῃ πεποίητο , ἀδελφὸν αὐτὸν ὀνομάζων . ἐπανέζευξε δὲ καὶ ὁ Κρίσπος ἐκ τῆς στρατείας . συλλόγου τοίνυν τῆς συγκλήτου γενομένου , καὶ τοῦ πατριάρχου παρόντος , ὡς μέλλον - τος βαπτίσαι τὸν τοῦ βασιλέως υἱόν , φησὶ πρὸς τοὺς παρόντας ὁ βασιλεὺς “ ὁ ὑβρίζων τὸν βασιλέα τίνος ἐστὶν ἄξιος ” ; οἱ δὲ ἀπεκρίνατο “ οὐ ζῆν ἐστιν ἄξιος · πάσης γὰρ φιλανθρωπίας ἑαυτὸν ἀνάξιον ἔθετο ” . καὶ ὁ βασιλεὺς τὰ περὶ τοῦ Κρίσπου κἀκείνου παρόντος κατέλεγεν · εἶτα πρὸς ἐκεῖνον ἐπιστραφεὶς ἔφη ‘ὃς γαμβρὸν οὐκ ἐποίησας , οὐδὲ φίλον ἂν ποιήσεις ποτέ ” . ἐκέλευσεν οὖν αὐτὸν κληρικὸν γενέσθαι , ἐκ δὲ Μαρτίνης τῆς ἀνεψιᾶς αὐτοῦ ἔσχε δύο υἱούς , Φάβιον , ὃν καὶ Ἡρακλωνᾶν ὠνόμασε , καὶ Δαβὶδ τὸν λοιπόν . τοῦ δὲ Χοσρόου πάντα ληιζομένου καὶ ἀφανίζοντος , ὑφ’ ἑαυτὸν δὲ καὶ τὴν Παλαιστίνην πεποιηκότος καὶ τὴν Ἱερουσαλὴμ πολιορκίᾳ λέγεται ἄπειρόν τι πλῆθος ἀναιρεθῆναι χριστιανῶν . ἐξωνούμενοι γὰρ αὐτοὺς εὐώνως οἱ Ἰουδαῖοι ἐφόσθαι ὧν περὶ μυριάδας ἐννέα φασὶ συγκορυφοῦσθαι τὸν ἀριθμόν . τὸν δέ γε πατριάρχην τῆς ἁγίας πόλεως Ἱερουσαλὴμ καὶ τὰ τίμια τοῦ σταυροῦ οἱ Πέρσαι λαβόντες εἰς Πέρσιδα ἤγαγον . ἀπορῶν οὖν ὁ βασιλεὺς ἀναλόγου τοῖς ἐναντίοις στρατεύματος , πρὸς δὲ καὶ χρημάτων , ἄργυρον μὲν καὶ χρυσὸν ἐδανείσατο ἔκ τε τῆς μεγάλης ἐκκλησίας καὶ τῶν λοιπῶν εὐαγῶν οἴκων , καὶ διὰ τούτων ἔκοψε νόμισμα . λαὸν δ’ ἐκ τόν θεμάτων συνέλεγε , καὶ τούτους πρὸς πολεμικὴν ἐμπειρίαν ἐγύμναζε , καὶ συμμάχους προσεκαλέσατο . ἐξελθὼν οὖν μετὰ τὴν ἑορτὴν τοῦ πάσχα τῆς πόλεως , καὶ προσβαλὼν Σαρβάρῳ τῷ τοῦ Χοσρόου ἀρχισατράπῃ μετὰ βαρείας δυνάμεως κατὰ Ῥωμαίων σταλέντι , τρέπεται τοῦτον καὶ τὰ στρατεύματα αὐτοῦ συγκόπτει καὶ μαχαίρας ἔργον ποιεῖ .
Lemmas: Ἡράκλειος δέ ὑπό Σέργιος ὁ πατριάρχης στέφω αὐτίκα καί ὁ Εὐδοκία ὁ μνηστός ταινιόω , καί ἅμα ὁ τε βασίλεια στέφω καί ὁ γαμήλιος στέφανος δέχομαι , ὥστε κατά ὁ αὐτός ἡμέρα καί βασιλεύς ἄμφω χρηματίζω αὐτός καί νυμφίος . ὁ δέ γε Πέρσης ὁ ἑῷος κατατρέχω , καί ὁ μέν ὁ χώρα ὑπό ἑαυτοῦ ποιέω , ὁ δέ ληΐζομαι , καί ὁ Ῥωμαῖος στρατία προσβάλλω οὗτος ἡττάω καί διόλλυμι βραχύς τις περισῴζω φυγή . καί ὁ Εὐρώπη ὁ Ἄβαροι καί ὁ Σκύθης ἐρημόω . διό καί ἀπορέω ὁ βασιλεύς Ἡράκλειος ὅστις καί δράω . ἐπισκοπέω γάρ ὁ στρατιωτικός κατάλογος πάνυ οὗτος εὑρίσκω βραχύς , ἅπας σχεδόν ἐν ὁ πόλεμος ἀναλίσκω - ὁ . ἐκ γάρ ὁ ἐπί Μαυρίκιος ὁ Φωκᾶς ἀναγορεύω εἰς πολύς χιλιάς ἀριθμέω δύο μόνος στρατιώτης περιλείπομαι εὑρίσκω . στρατολογέω οὖν Κρίσπος στρατηγός Καππαδοκία προβάλλω , καί στέλλω οὗτος ἐκεῖ . γίγνομαι δέ αὐτός ἐκ ὁ Αυγούστης Εὐδοκία , ὅς καί Φαβιάν ὀνομάζω , θυγάτηρ Ἐπιφανία . εἶτα καί υἱός τίκτω ὁ μικρός Ἡράκλειος καί νέος Κωνσταντῖνος καλέω , καί ἄμφω δέ ὁ παῖς βασιλικός διάδημα ταινιόω . καί μετά ὀλίγος ὁ γαμετή αὐτός ὁ Αὐγούστα Εὐδοκία ὁ βίος ἀπολείπω . ἐκφέρω δέ ὁ οὗτος νεκρός βασιλικός διά ὁ ἀγορά κόρη τις προκύπτω βάρβαρος τυχαῖος ἀποπτύω , καί ὁ πτύσμα εἰς ὁ κλίνη , διά ὅς ἐκφέρω ὁ Αὐγούστα , καταφέρω , καί συλλαμβάνω ὁ κόρη καίω , προσφέρω ὁ θνῄσκω λίαν οἰκτρός ἐπιτάφιος . ὁ δέ γε ὅς Ἡράκλειος γαμέω Μαρτῖνα ὁ ἀδελφόπαις καί Αὐγούστα αὐτός ἀναγορεύω . ὁ μέντοι Χοσρόης καί ὁ Πέρσης ἀκρατής φέρω καί πᾶς λεηλατέω , πρέσβυς ὁ βασιλεύς πρός αὐτός στέλλω , κόρος λαμβάνω ποτός ὁ ὁ ἄνθρωπος φθορά ἄξιος καί σπένδω ἐπί συνθήκη ἐτήσιος δασμός . ὁ δέ ὁ πρεσβεία οὖον προσίημι . πάλιν οὖν ἕτερος πρέσβυς πρός αὐτός εἰρήνη ἐξαιτέω . ὁ δέ Πέρσης ὑπερήφανος καί βλάσφημος ὁ ἀπόκρισις ποιέω , λέγω μή ἄν ποτός φείδομαι ὁ Χριστιανός , εἰμί μή ὁ σταυρόω ἀρνέομαι καί σεβάζομαι ὁ ἥλιος . ἀπογιγνώσκω οὖν ὁ εἰρήνη ὁ βασιλεύς ἐπιστρατεύω διανοέομαι κατά Πέρσης · διό καί σπεύδω τίθημι πρός ὁ χαγᾶνος σπονδή , μή ἀφίστημι ὁ ὁ Θρᾴκη ληΐζομαι . στέλλω τοίνυν πρός αὐτός εἰρήνη αἰτέω · καί ὁ βᾶρ - βάρος οὐ ἀνανεύω . ἥδομαι οὖν ὁ βασιλεύς ἐξέρχομαι ὁ πόλις , καί ἔξω ὁ Μακρός τεῖχος αὐλίζομαι μετά ὁ βασιλικός πολυτέλεια καί δορυφορία καί χρῆμα πολύς , ὁ ὁ χαγᾶνος Δῶρα κομίζω . ὁδός βάρβαρος ἀλογέω ὁ Ὅρκος τε ὅς καί ὁ συνθήκη θήκη ὁρμάω ὁ βασιλεύς συνέχω . ἀλλά οὗτος μέν οὐ ἐπιτυγχάνω , φθάνω γάρ διαδράς , ὁ μέντοι βασιλικός ἀποσκευή καί ὁ δορυφορία , ἀλλά μήv καί ὁ χρῆμα καί δοριάλωτος χιλιάς πολύς κατά πᾶς ἄδεια λαμβάνω , ὑποστρέφω . αὖθις οὖν ὁ Ἡράκλειος πρεσβεία τίθημι πρός αὐτός , ἐπεγκαλέω αὐτός ἀπιστία καί πρός εἰρήνη αὐτός ἐφέλκω · ὁ δέ σπένδω . καί ὁ βασιλεύς ὁ βασιλεύω ἀπαίρω ὁ πόλις ἀφικνέομαι εἰς Καισάρεια , ἔνθα καί ὁ Κρίσπος εἰμί στρατηγός · ὅς νοσέω ἢ οὗτος προσποιέω πρός αὐτός ἄπειμι ὁ βασιλεύς , ἐπισκοπέω καί βουλεύω περί ὁ πρακτέος . ὁ δέ αὐτός ὀλίγωρος δέχομαι , μήτε προσυπαντάω μήτε μήv ὁ κλίνη ἐξανίστημι ἐν ὁ ὁμιλία ἀλαζονικός πως διατίθημι . μένος . Ἡράκλειος δέ συνίημι μέν ὁ γίγνομαι , καί καταφρονέω μένος ἔχθω , ὑποκρίνομαι δέ μήτε ἄχθομαι μήτε συνίημι ὁ ὀλιγωρία ὁ Κρίσπος ὁ κατά αὐτός . ἐν οὗτος ἀγγέλλω αὐτός ὁ Αὐγοῦστα τίκτω ὒ εἶμι . καί ὁ μέν στράτευμα ὁ Κρίσπος καταλείπω , αὐτός δέ ἐπανέρχομαι εἰς ὁ Βυζάντιον . ὁ Νικητής μέντοι ὁ υἱός ὁ πατρίκιος Γρηγορά εἰσέρχομαι εἰς ὁ ὁ πόλις βασιλεύω , ὁ βασιλεύς αὐτός ἐν τιμή μέγας ποιέω , ἀδελφός αὐτός ὀνομάζω . ἐπαναζεύγνυμι δέ καί ὁ Κρίσπος ἐκ ὁ στρατεία . σύλλογος τοίνυν ὁ σύγκλητος γίγνομαι , καί ὁ πατριάρχης πάρειμι , ὡς μέλλω - ὅς βαπτίζω ὁ ὁ βασιλεύς υἱός , φημί πρός ὁ πάρειμι ὁ βασιλεύς “ ὁ ὑβρίζω ὁ βασιλεύς τίς εἰμί ἄξιος ” ; ὁ δέ ἀποκρίνω “ οὖον ζῶ εἰμί ἄξιος · πᾶς γάρ φιλανθρωπία ἑαυτοῦ ἀνάξιος τίθημι ” . καί ὁ βασιλεύς ὁ περί ὁ Κρίσπος ἐκεῖνος πάρειμι καταλέγω · εἶτα πρός ἐκεῖνος ἐπιστρέφω φημί ὅς γαμβρός οὐ ποιέω , οὐδέ φίλος εἄν ποιέω ποτός ” . κελεύω οὖν αὐτός κληρικός γίγνομαι , ἐκ δέ Μαρτίνης ὁ ἀνεψιός αὐτός ἔχω δύο υἱός , Φάβιος , ὅς καί Ἡρακλωνᾶς ὀνομάζω , καί Δαυίδ ὁ λοιπός . ὁ δέ Χοσρόης πᾶς ληΐζομαι καί ἀφανίζω , ὑπό ἑαυτοῦ δέ καί ὁ Παλαιστίνη ποιέω καί ὁ Ἱεροσόλυμα πολιορκία λέγω ἄπειρος2 τίς πλῆθος ἀναιρέω Χριστιανός . ἐξωνέομαι γάρ αὐτός εὔωνος ὁ Ἰουδαῖος ἐφίημι ὅς περί μυριάς ἐννέα φημί συγκορυφόω ὁ ἀριθμός . ὁ δέ γε πατριάρχης ὁ ἅγιος πόλις Ἱεροσόλυμα καί ὁ τίμιος ὁ σταυρός ὁ Πέρσης λαμβάνω εἰς Περσίς ἄγω . ἀπορέω οὖν ὁ βασιλεύς ἀνάλογος ὁ ἐναντίος στράτευμα , πρός δέ καί χρῆμα , ἄργυρος μέν καί χρυσός δανείζω ἐκ τε ὁ μέγας ἐκκλησία καί ὁ λοιπός εὐαγής οἶκος , καί διά οὗτος κόπτω νόμισμα . λαός δέ ἐκ ὁ θέμα συλλέγω , καί οὗτος πρός πολεμικός ἐμπειρία γυμνάζω , καί σύμμαχος προσκαλέω . ἐξέρχομαι οὖν μετά ὁ ἑορτή ὁ πάσχα ὁ πόλις , καί προσβάλλω Σαρβάρῳ ὁ ὁ Χοσρόης ἀρχισατράπης μετά βαρύς δύναμις κατά Ῥωμαῖος στέλλω , τρέπω οὗτος καί ὁ στράτευμα αὐτός συγκόπτω καί μάχαιρα ἔργον ποιέω .