joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen2.37
λζʹ . Ὁ μέγας δὲ δομέστικος στρατιὰν ἀναλαβὼν ἦλθεν εἰς Θωμόκαστρον καὶ πρότερον πολιορκούμενον , ἔνθα καὶ Νικηφόρος ὁ δεσπότου παῖς ἐκ Τάραντος ἐλθὼν μετὰ τῶν ἄλλων τῶν φυγάδων ἔτι νήπιος ὢν ἐπολιορκεῖτο . οὗτοι δὲ ἅτε καὶ ἐν ἀφθόνοις ὄντες διὰ τὸ θαλασσοκρατεῖν , τριήρεων οὐ παρουσῶν βασιλικῶν , καὶ δυσπειθέστεροι τῶν ἄλλων μᾶλλον ἦσαν καὶ οὐδὲ λόγου γοῦν ψιλοῦ ἠξίουν τοὺς πολιορκοῦντας . καὶ γὰρ καὶ τοῦ μεγάλου δομεστίκου ἐν δύο καὶ εἴκοσιν ἡμέραις , αἳ μετὰ τὴν ἄφιξιν αὐτοῦ παρῆλθον , προσπέμποντος ἀεί τινας αὐτοῖς καὶ τὴν αἰτίαν ἐρομένου , δι' ἣν οὕτως ἀσυμβάτως ἔχουσι πρὸς βασιλέα καὶ πάντα μᾶλλον αἳ ὑπομένειν ἢ ὑπ' αὐτὸν τελεῖν , οὐδεμίαν παρέσχον ἀπολογίαν · ἅμα μὲν καὶ διὰ τὸ μὴ ἑκατέρωθεν γῆς πολιορκεῖσθαι καὶ θαλάσσης · ἅμα δὲ καὶ συμμαχίαν ἐκδεχόμενοι ἐκ Ταραντίνων ἥξειν , ἣν ᾤοντο αὐτοῖς λύσειν τὴν πολιορκίαν τοὺς Ρωμαίους ἐκφοβήσαντας . μετὰ δὲ τὴν δευτέραν καὶ εἰκοστὴν ἡμέραν ἧκον ἐκ τοῦ Τάραντος αἱ προσδοκώμεναι δέκα τριήρεις καὶ πεντηκόντοροι τρεῖς · ἃς ἰδόντες οἱ πολιορκούμενοι ἐν Θωμοκάστρῳ , ἡδονῆς τε ἦσαν ἔμπλεῳ καὶ σωτήρια ἑώρταζον καὶ ἐπαιάνιζον ἀπὸ τοῦ τείχους , ὡς ἤδη τῶν κακῶν ἀπηλλαγμένοι . οἱ δὲ ἦσαν οὐδὲν μᾶλλον ἐν ἐλάττοσι κακοῖς . ὁ μέγας μὲν γὰρ δομέστικος καίτοι ἐγγὺς ἐστρατοπεδευμένος τῆς θαλάσσης , οὐδὲν μᾶλλον ἐκινήθη , ἀλλ' ἀτρέμας τῆς πολιορκίας εἴχετο . Ταραντῖνοι δὲ ἐπ' ἀγκυρῶν ἐφώρμουν , τῆς τε γῆς ἀπεχόμενοι ὡς πολεμίας καὶ πρὸς τῇ πόλει οὐδεμίαν ποιούμενοι ἀπόβασιν . εἰς τρίτην δὲ ἡμέραν ὕστερον ὁ μέγας δομέστικος ὑποπτεύσας τοῖς ἐν Θωμοκάστρῳ τὸ φρόνημα ὑπενδοῦναι , ἐπεὶ οὐδὲν ἀπώναντο τῆς βοηθείας Ταραντίνων , προσῆγεν αὐτοῖς τοὺς λόγους προσπέμπων τοὺς διαλεξομένους . ἔφασκέ τε θαυμάζειν μάλιστα αὐτῶν , ὅτι συνετοί τε ὄντες καὶ πράγμασιν εἰδότες χρῆσθαι , ὡς περὶ αὐτῶν ἀκούειν ἔξεστιν , ὀλίγους γὰρ αὐτῶν ἑωρακέναι κατὰ τὴν πρώην τὴν ἔφοδον , νῦν οὐ προσήκοντα ποιοῦσιν ἑαυτοῖς , οὐδ' ἐξ ὧν μάλιστα ἂν ἀπολύοιντο αἰτίας . αὐτοῦ γὰρ δὴ ἐπὶ πέντε καὶ εἴκοσιν ἡμέραις περικαθημένου καὶ τὴν αἰτίαν ἐθέλοντος μαθεῖν , ἧς ἕνεκα αὐτοῖς τὸ ὑπὸ βασιλεῖ τετάχθαι νομίζεται τῶν πάνυ ἀδυνάτων , μήτε παρέχεσθαι ἀπολογίαν μηδεμίαν , μήτε ἐξ ὧν πράττουσιν ὑποψίαν ἐνδιδόναι , ὡς σωφρόνων ἀνθρώπων χρῶνται λογισμοῖς , ὑφ' ὧν ἢ ἡμᾶς κακώσουσι τοὺς πολεμίους ἢ σφίσι αὐτοῖς πορίσονταί τινα ἀπαλλαγὴν τῶν ἀλγεινῶν . ἀλλὰ ταὐτὸν πάσχειν οἷον τοὺς πολύποδάς φασιν , οἳ ἐπειδὰν ἐξέλκωνται τῆς θαλάμης , ἂν συμβαίη τινὸς ἐπιλαβέσθαι , οὐ ῥᾳδίως μεθιᾶσιν , ἄχρις ἂν ἢ ἐπιλείψωσί τι ἑαυτῶν , ἢ παρασπάσωνται τῶν ἡμμένων . τοιοῦτον δή τι συμβαίνειν καὶ περὶ αὐτούς . ἅπαξ γὰρ ὡς οὐ βασιλεῖ προσθήσονται εἰπόντες , τοῖς αὐτοῖς λόγοις χρῶνται διηνεκῶς καὶ οὐδεμίαν ἐπιδέχονται μεταβολήν . καίτοι εἰ μὲν περὶ ἀκινήτων πραγμάτων ἦσαν τοὺς λόγους ἐσκεμμένοι , εἶχεν ἄν τινα λόγον ἐμμένειν τοῖς βεβουλευμένοις ἐξ ἀρχῆς · νῦν δ' ἔξεστι συνορᾷν , ὡς οὐδ' ἐπὶ μιᾷ ἡμέρᾳ τῶν αὐτῶν μενόντων , ἀλλὰ ποικίλας δεχομένων τὰς μεταβολὰς , ποιοῦνται . ὥστε ἐχρῆν αὐτοῖς καὶ τοὺς περὶ ἐκείνων λόγους ὁμοίως τοῖς πράγμασι μεθαρμόζεσθαι πρὸς τὸ λυσιτελοῦν . παρῄνει τε αὐτοῖς τῶν συνετωτέρων παρ' αὐτοῖς τινα πέμψαι πρὸς αὐτὸν , ὥστε ἃ αὐτοῖς οἴεται λυσιτελοῦντα ὑποθέσθαι . κἂν μὲν καὶ αὐτῷ συμφέροντα δοκῇ · εἰ δὲ μὴ , ἀλλ' αὐτοῖς γε ἐξεῖναι πάλιν ἃ ὀνήσειν οἴεται ἑλέσθαι . Τοιούτους μὲν ὥσπερ δι' ἀκροβολισμῶν πρὸς ἐκείνους ἐποιήσατο τοὺς λόγους · ἐκεῖνοι δὲ ἀποκρινάμενοι ὡς εἰ δοκεῖ αὐτοῖς συμβουλευσαμένοις , πέμψουσί τινα εἰς τὴν ὑστεραίαν , πέμπουσι Ριτζάρδον τὸν Νικηφόρου παιδαγωγὸν ἐπιφανέστερόν τε καὶ συνετώτερον τῶν ἄλλων ὄντα . καταστάντων δὲ εἰς λόγους , τοιαῦτα πρὸς αὐτὸν ὁ μέγας δομέστικος διειλέχθη · « οὐδένα οἴομαι τῶν πάντων , εἰ μὴ παντάπασι ἀπεστέρηται φρενῶν , μὴ πρός τι τέλος ἀποβλέποντα ὁτῳδήποτε ἐπιχειρεῖν . διὸ τήν τε ἀποστασίαν πρῶτον καὶ τὴν ἐπὶ τῇ πολιορκίᾳ νῦν δοκοῦσαν μεγαλοψυχίαν οὐκ ἄλλου του ἕνεκα ἑλέσθαι ὑμᾶς νομίζω ἢ ὥστε Νικηφόρῳ τῷ τοῦ δεσπότου παιδὶ εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ ὑμῖν αὐτοῖς εἰς εὐπραγίαν ὠφέλειάν τινα ἐργάσασθαι . σκεψώμεθα δὴ ἐπ' ἀμφοτέρων · κἂν μέν τινα ἐκ τῶν εἰργασμένων ἢ ἐξ ὧν αὐτοὶ ἐλπίζετε δυνώμεθα εὑρεῖν , ταῦτα πράττειν ἐξ ὧν ἂν εἰς πέρας ἔλθοι τὰ βεβουλευμένα · ἂν δ' ἐναντίως ἔχοντα ἢ αὐτοὶ ὑπονοῆτε , μὴ μόνον μὴ ἀφίστασθαι τῶν μὴ ὀρθῶς ἐχόντων , ἀλλὰ καὶ ἐμοὶ πείθεσθαι παραινοῦντι τὰ συνοίσοντα . ὑμεῖς τοίνυν βασιλέως ἀποστάντες οὐδὲν εἰς ὑμᾶς ἀγνωμονήσαντος , προσεχωρήσατε τοῖς Ταραντίνοις οὐχ ἁπλῶς οὐδὲ ἀλόγως , ἀλλ' οἰόμενοι τῇ ἐκείνων συμμαχίᾳ Ἀκαρνανίαν δυνήσεσθαι ὑπάγειν ἑαυτοῖς . τοῦτο δὲ οὐδὲ ὀλίγου δεῖ τοῦ εἶναι δυνατόν . αὐτοὶ γὰρ ἀφ' ἑαυτῶν ἰδίᾳ κινούμενοι πλεονεξίᾳ πολλάκις Ἀκαρνᾶσι στρατῷ μεγάλῳ ἐπεστράτευσαν καὶ τὴν χώραν ἐκάκωσαν ὅσα μάλιστα ἐξῆν · πόλεως δὲ οὐδεμιᾶς ἠδυνήθησαν κύριοι γενέσθαι , οὔτε ὅπλοις βιασάμενοι οὔτε πολιορκίᾳ ἀναγκάσαντες ὁμολογίᾳ παραδοῦναι , ἀλλ' ἀνεχώρησαν ὧν ἦγον ἀποβαλόντες οὐκ ὀλίγους , πλὴν εἰ μὴ ὧν αὐτοῖς ἑκόντες οἱ Ἀκαρνανίας ἄρχοντες παρεχώρησαν , Βοντίτζης καὶ Ναυπάκτου καὶ Βοθρεντοῦ , ὥστε ἔχειν αὐτοὺς συμμάχους πρὸς τὸν πρὸς βασιλέα Ρωμαίων πόλεμον . οἳ οὖν Ἀκαρνᾶσι μόνοις πολεμοῦντες οὐδὲν ἠδυνήθησαν ἀνύσαι πλέον , τίς ἐλπὶς περιγενέσθαι νῦν καὶ βασιλέως παρόντος ἅμα στρατιᾷ , ὃς πρότερόν τε καὶ νῦν ῥᾷον ἐξαρκεῖ Ἀκαρνᾶσιν ὁμοῦ καὶ Ταραντίνοις πολεμεῖν ; οὐ μὴν ἀλλ' οὐδὲ ὑμῖν ἐλπὶς Ἀκαρνάνων τινὰς συναποστῆναι · καὶ οἳ γὰρ πρότερον Ρώγιοι καὶ Ἀρταῖοι συναπέστησαν , καλῶς περὶ σφῶν αὐτῶν βουλευσάμενοι τὰ δέοντα , βασιλεῖ τὰς πόλεις παραδόντες προσεχώρησαν καὶ σφίσι τε αὐτοῖς αἴτιοι ἐγένοντο εὐπραγίας . πολλῶν γὰρ ἐπέτυχον τῶν βασιλέως εὐεργεσιῶν καὶ τοῖς πολίταις τοῖς αὐτῶν . ὡς μὲν οὖν εἰ καὶ ἥξουσι Ταραντῖνοι , ὀλίγα ἢ οὐδὲν λυσιτελήσουσιν ὑμῖν , δέδεικται ἡμῖν · ὅτι δὲ οὐδὲ ἥξουσι τὴν ἀρχὴν , αὐτόθεν ἤδη πειράσομαι κατάδηλον ποιεῖν . πᾶς γὰρ ὁστισοῦν ἰδίων ἕνεκα ἐγκλημάτων ἢ ἑτέροις συμμαχῶν ἁπτόμενος πολέμου , ἐν ἀρχαῖς μὲν μάλιστα καὶ χρήμασι καὶ ὅπλοις ἐῤῥωμένος ἔχεται προθύμως · ἐὰν δὲ ἅπαξ καὶ δὶς ἐπιχειρήσας σφαλῇ , ἀμβλύνεται . πριγκίπισσα τοιγαροῦν , ὡς αὐτοί τε οἴεσθε καὶ ἡμεῖς οὐκ ἂν ἔξαρνοι γενοίμεθα , προθύμως τοῦ ὑπὲρ ὑμῶν πολέμου ἁπτομένη ἐν ἐνιαυτῷ μάλιστα , ᾧ πολεμεῖσθε ὑφ' ἡμῶν , παρασκευαζομένη , νῦν τὰς δέκα ταύτας πέπομφε τριήρεις , οἳ οὐχ ὅτιγε ὑμῖν , ἀλλ' οὐδὲ ἑαυτοῖς ἀμύνειν οἷοί τέ εἰσιν . ἐμοῦ γὰρ παρὰ θάλασσαν ἐστρατοπεδευμένου , οὔτε ἀπέβησαν οὔτε ἀποβῆναι οἷοί τέ εἰσιν , ἀλλ' ὀλίγον ἀπεοίκασιν ἀψύχων . λείπεται δὴ οὖν κεναῖς χερσὶ πρὸς τὴν πέμψασαν ἐπανελθεῖν . ἐκείνη δὲ ὁρῶσα ὡς οὐκ ὀλίγων τινῶν ἀναλωμάτων οὐδὲ φαύλης πραγματείας ὁ πρὸς βασιλέα δεῖται πόλεμος , ἀποσχήσεται ἐπιχειροῦσα ἀδυνάτοις · ὑμῖν δὲ ἐρήμοις τῆς ἐκεῖθεν βοηθείας λειπομένοις οὐδὲν ἄλλο λείπεται ἢ σφᾶς αὐτοὺς ἐν ἀνδραπόδων μοίρᾳ παραδοῦναι ἐνδείᾳ πιεσθέντας καὶ δούλους καὶ ἀναστάτους γενέσθαι , ἢ πολιορκουμένους ἐνταῦθα ἀπολέσθαι πανδημεὶ ἐν φρουρίῳ πνιγηρῷ καὶ πλήρει δυσωδίας κατακεκλεισμένους . ἔξεστιν οὖν συνορᾷν τὴν ὠφέλειαν , ἧς αὐτοί τε καὶ Νικηφόρος ὁ ὑμῶν δεσπότης ἀπολαύσεται ἐκ τῆς ἀποστασίας . εἰ δ' ἄρα καὶ συγχωρήσαιμεν παρασκευῇ μεγάλῃ Ταραντίνους ἐκ τῆς οἰκείας ὁρμηθέντας ἐνθάδε ἥκειν , ἄδηλον μὲν εἰ καὶ οὕτω δυνήσονται ἡμᾶς Ἀκαρνανίας ἐξελάσαι , οἳ οὐδὲ πρὸς μόνους Ἀκαρνᾶνας , καίτοι γε πολλάκις ἐπιχειρήσαντες , ἴσχυσαν χωρὶς ζημίας ἀπαλλάξαι πολεμοῦντες . εἰ δ' ἄρα καὶ τοῦτο δοίημεν , τὸ ἡμῶν αὐτοὺς ὀφθέντας κρείττους παραστήσασθαι τὰς πόλεις , τότε γε ὑμῖν τὰ πράγματα οὐδεμιᾶς βέλτιον ἕξει δυσπραγίας . ἀνάγκη γὰρ ὑμᾶς αὐτοῖς δουλεύειν . οὐ γὰρ δήπου γε ἀνοηταίνουσι τοσοῦτον , ὥστε οὗ πολλάκις ἐπεθύμησαν , μετὰ τοὺς μεγάλους πόνους καὶ κινδύνους εἰ παρέσται , ἀνάγκης οὐδεμιᾶς παρούσης ὑμῖν προέσθαι . ὁποία δὲ ἡ Ταραντίνων καὶ τῶν ἄλλων Λατίνων δουλεία , αὐτοὶ ἴστε πείρᾳ βέλτιον ἡμῶν . ὥστε εἴτε συμμαχήσουσιν ὑμῖν οἱ Ταραντῖνοι , εἴτε μὴ , εἴτε νικήσουσιν ἡμᾶς , εἴτε ἡττηθήσονται αὐτοὶ , οὐδὲν ὑμῖν ἐλλείπει τοῦ μὴ εἰς ἔσχατον κινδύνου ἀφικέσθαι . οὐ μὴ ἀλλ' οὐδὲ ἡμᾶς ὀλιγωρήσαντας διὰ τὸν χρόνον ἀποστήσεσθαι τῆς πολιορκίας οἴεσθαι , νοῦν ἐχόντων ἐστὶν ἀνθρώπων . οὐ γὰρ δὴ αὐτοὶ καθεδούμεθα μέχρι παντὸς ὑμᾶς πολιορκοῦντες . νῦν μὲν γὰρ βασιλεὺς οἰόμενος ἐξ αὐτῶν διδαχθέντας τῶν πραγμάτων , ὡς οὐ λυσιτελοῦντα ἐβουλεύσασθε ὑμῖν αὐτοῖς , μεταγνόντες προσχωρήσετε αὐτῷ , αὐτός τε ἔτι περιμένει καὶ οὐδὲ τὰς κτήσεις ὑμῶν τὰς ἐν ταῖς ἄλλαις πόλεσι παρέσχετο ἑτέροις · ἂν δὲ ἀπογνῶ τὴν μεταμέλειαν ὑμῶν , οὐ μόνον τὰ ὑμέτερα κτήματα , ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων συγγενῶν ὑμῶν τοῖς δυνατωτάτοις Ἀκαρνάνων παραδώσει · οἳ κέρδους ἕνεκα ἰδίου καὶ ὑπὲρ δύναμιν πολεμήσουσιν ὑμῖν ὡς πολεμιωτάτοις καὶ ὀλίγην ἔχοντες ἐκ βασιλέως στρατιὰν , καὶ οὐκ ἀνήσουσι πολιορκοῦντες ἄχρις οὗ παραστησάμενοι αὐτούς τε καὶ γυναῖκας καὶ τέκνα , θήσουσιν ὑπερορίους . βασιλεὺς δὲ καὶ ἡμεῖς οἴκαδε ἀναχωρήσομεν . σκέψασθε οὖν οἷ κακῶν ὁ πρὸς βασιλέα πόλεμος ὑμῖν χωρήσει · ἐὰν δ' ἐμοὶ τὰ βελτίω παραινοῦντι πείθησθε καὶ ἑαυτοὺς βασιλεῖ καὶ τὴν πόλιν παραδῶτε , πρῶτον μὲν , ὅπερ αὐτοὶ διὰ σπουδῆς ποιεῖσθε , τὸ Νικηφόρῳ τῷ ὑμῶν δεσπότῃ ὠφέλειάν τινα ἐξευρεῖν , ἐξέσται . ἐγὼ γὰρ αὐτῷ τὴν ἐμὴν κατεγγυήσω θυγατέρα · ὅπερ ὅτι γε οὐδενὸς δεύτερον εἰς εὐτυχίας λόγον οὐδ' αὐτοὶ ἀγνοεῖτε δήπου . ἐγώ τε γὰρ ὡς υἱὸν ἐκθρέψω , καὶ βασιλεὺς τῆς εἰς ἐμὲ εὐνοίας ἕνεκα τιμαῖς τε καὶ πολλαῖς εὐεργεσίαις περιφανῆ παρὰ Ρωμαίοις θήσει . ἔπειτα καὶ ἑαυτοῖς οὐκ ὀλίγων τινῶν ἀγαθῶν αἴτιοι γενήσεσθε . ἐνταῦθά τε γὰρ ὑμᾶς εὖ ποιήσει βασιλεὺς , οἷς εἴχετε πρότερον καὶ ἕτερα προσθείς · καὶ τῶν Νικηφόρῳ τῷ ὑμῶν δεσπότῃ ἀπονεμηθησομένων ἀπολαύσετε τὸ μέρος . πλείω μὲν οὖν οὐκέτι δεῖν οἴομαι συνείρειν · ἱκανὰ γὰρ παρ' εὖ φρονοῦσι καὶ τὰ εἰρημένα , ὅσων τε κακῶν ὑμῖν ὁ πόλεμος αἴτιος ἔσται καταμαθεῖν καὶ ὅσων ἀγαθῶν τὸ προσχωρῆσαι βασιλεῖ · ὑμῖν δὲ ἐξέσται διασκεψαμένοις , τῶν εἰρημένων προσθέσθαι ὁποτέροις . » Τοιαῦτα διειλεγμένου τοῦ μεγάλου δομεστίκου , ὁ Ριτζάρδος τῶν μὲν Νικηφόρῳ συμπαρόντων ἄλλων ὡμολόγει καὶ αὐτὸς προέχειν · δεῖν δὲ ἔφασκε καὶ ἐκείνους περὶ τῶν εἰρημένων πυθομένους , κοινῇ τῶν πρακτέων τὴν ψῆφον ἐξαγαγεῖν . ἐπαινοῦντος δὲ καὶ τοῦ μεγάλου δομεστίκου , ἀνεχώρησεν εἰς τὴν πόλιν , ἐπαγγειλάμενος εἰς τὴν ὑστεραίαν ἥξειν ὡς λόγον ἀποδώσων . ἐκκλησίαν δὲ συναθροίσας ἐκ τῶν συνόντων , ἐβουλεύετο ἅμα αὐτοῖς εἰ δέοι βασιλεῖ σφᾶς αὐτοὺς καὶ τὴν πόλιν ἐγχειρίζειν . καὶ ἐδόκει αἱρετέα εἶναι ἃ αὐτοῖς ὁ μέγας δομέστικος παρῄνει . ἐπεὶ δὲ ἐδέδοκτο , εἰς τὴν ἐπιοῦσαν ὁ Ριτζάρδος αὖθις τῷ μεγάλῳ δομεστίκῳ προσελθὼν , ἐμαρτύρετο θεὸν , ὡς οὔτ' ἀπεχθῶς διακείμενοι πρὸς βασιλέα , οὔθ' ἑαυτοῖς τινα οἰόμενοι ὠφέλειαν ἐκ τῆς ἀποστασίας προξενήσειν , εἱλόμεθα ἀποστῆναι βασιλέως · οἰόμενοι δὲ , ἂν αὐτοὶ πρῶτοι ἀποστῶμεν , καὶ τοὺς ἄλλους Ἀκαρνᾶνας συνέψεσθαι ἡμῖν καὶ τὴν πατρῴαν ἀρχὴν Νικηφόρῳ ἀποδώσειν , ἑκόντες ὄντες εἰσήχθημεν εἰς τοὺς κινδύνους , εὔκλειάν τε ἑαυτοῖς καὶ ὠφέλειαν τῷ ἡμετέρῳ δεσπότῃ οἰόμενοι προξενήσειν . τῶν πραγμάτων δὲ ἀντεστραμμένων , ἀπέβη τἀναντία ἢ αὐτοὶ προσεδοκῶμεν . νῦν οὖν καὶ ἡμῖν πολλὰ περὶ τῶν παρόντων διασκεψαμένοις λυσιτελέστερον οὐδὲν ἐν τῷ παρόντι οὔθ' ἡμῖν οὔτε Νικηφόρῳ ἢ ὧν συνεβούλευσας αὐτὸς , εὑρέθη . οὗ δὴ ἕνεκα σφᾶς τε αὐτοὺς καὶ τὴν πόλιν διὰ σοῦ παραδιδοῦμεν βασιλεῖ · αὐτὸς δ' ἂν εἰδείης ὅτῳ τρόπῳ βέλτιστα ἡμῖν τὰ πράγματα παρασκευάσεις ἔχειν . Ὁ μὲν οὖν τοιαῦτα εἶπεν · ὁ μέγας δὲ δομέστικος ἐπαινέσας τῆς μεταβολῆς αὐτοὺς καὶ ὧν ἐδέοντο ἐπαγγειλάμενος πράξειν αὐτοῖς παρὰ τῷ βασιλεῖ , ἐκέλευεν ἐλθόντα εἰς τὴν πόλιν καὶ Νικηφόρον καὶ τοὺς ἄλλους παραλαβόντα ἥκειν πρὸς αὐτόν .
Lemmas: λζʹ . ὁ μέγας δέ δομέστικος στρατία ἀναλαμβάνω ἔρχομαι εἰς Θωμόκαστρον καί πρότερος πολιορκέω , ἔνθα καί Νικηφόρος ὁ δεσπότης παῖς ἐκ Τάρας ἔρχομαι μετά ὁ ἄλλος ὁ φυγάς ἔτι νήπιος εἰμί πολιορκέω . οὗτος δέ ἅτε καί ἐν ἄφθονος εἰμί διά ὁ θαλασσοκρατέω , τριήρης οὖον πάρειμι βασιλικός , καί δυσπειθής ὁ ἄλλος μᾶλλον εἰμί καί οὐδέ λόγος γοῦν ψιλός ἀξιόω ὁ πολιορκέω . καί γάρ καί ὁ μέγας δομέστικος ἐν δύο καί εἴκοσι ἡμέρα , ὅς μετά ὁ ἄφιξις αὐτός παρέρχομαι , προσπέμπω ἀεί τις αὐτός καί ὁ αἴτιος ἔρομαι , διά ὅς οὕτως ἀσύμβατος ἔχω πρός βασιλεύς καί πᾶς μᾶλλον ὅς ὑπομένω ἢ ὑπό αὐτός τελέω , οὐδείς παρέχω ἀπολογία · ἅμα μέν καί διά ὁ μή ἑκατέρωθεν γῆ πολιορκέω καί θάλασσα · ἅμα δέ καί συμμαχία ἐκδέχομαι ἐκ Ταράντινος ἥκω , ὅς οἴομαι αὐτός λύω ὁ πολιορκία ὁ Ῥωμαῖος ἐκφοβέω . μετά δέ ὁ δύο καί εἰκοστή ἡμέρα ἥκω ἐκ ὁ Τάρας ὁ προσδοκάω δέκα τριήρης καί πεντηκόντορος τρεῖς · ὅς ὁράω ὁ πολιορκέω ἐν θωμοκαστρον , ἡδονή τε εἰμί ἔμπλεος καί σωτήριος ἑορτάζω καί παιανίζω ἀπό ὁ τεῖχος , ὡς ἤδη ὁ κακός ἀπαλλάσσω . ὁ δέ εἰμί οὐδείς μᾶλλον ἐν μικρός κακός . ὁ μέγας μέν γάρ δομέστικος καίτοι ἐγγύς στρατοπεδεύω ὁ θάλασσα , οὐδείς μᾶλλον κινέω , ἀλλά ἀτρέμας ὁ πολιορκία ἔχω . Ταραντῖνος δέ ἐπί ἄγκυρα ἐφορμέω , ὁ τε γῆ ἀπέχω ὡς πολέμιος καί πρός ὁ πόλις οὐδείς ποιέω ἀπόβασις . εἰς τρίτος δέ ἡμέρα ὕστερος ὁ μέγας δομέστικος ὑποπτάω ὁ ἐν θωμοκαστρον ὁ φρόνημα ὑπενδίδωμι , ἐπεί οὐδείς ἀπονίναμαι ὁ βοήθεια Ταράντινος , προσάγω αὐτός ὁ λόγος προσπέμπω ὁ διαλέγω . φάσκω τε θαυμάζω μάλιστα αὐτός , ὅτι συνετός τε εἰμί καί πρᾶγμα οἶδα χράω , ὡς περί αὐτός ἀκούω ἔξεστι , ὀλίγος γάρ αὐτός ὁράω κατά ὁ πρώην ὁ ἔφοδος , νῦν οὖον προσήκω ποιέω ἑαυτοῦ , οὐδέ ἐκ ὅς μάλιστα εἄν ἀπολύω αἴτιος . αὐτός γάρ δή ἐπί πέντε καί εἴκοσι ἡμέρα περικάθημαι καί ὁ αἴτιος ἐθέλω μανθάνω , ὅς ἕνεκα αὐτός ὁ ὑπό βασιλεύς τάσσω νομίζω ὁ πάνυ ἀδύνατος , μήτε παρέχω ἀπολογία μηδείς , μήτε ἐκ ὅς πράσσω ὑποψία ἐνδίδωμι , ὡς σώφρων ἄνθρωπος χράω λογισμός , ὑπό ὅς ἢ ἐγώ κακόω ὁ πολέμιος ἢ ὅς αὐτός πορίζω τις ἀπαλλαγή ὁ ἀλγεινός . ἀλλά αὐτός πάσχω οἷος ὁ πολύπους φημί , ἕ ἐπειδάν ἐξελκόω ὁ θαλάμη , εἄν συμβαίνω τις ἐπιλαμβάνω , οὖον ῥᾳδίως μεθίημι , ἄχρι εἄν ἢ ἐπιλείπω τίς ἑαυτοῦ , ἢ παρασπάω ὁ ἅπτω . τοιοῦτος δή τίς συμβαίνω καί περί αὐτός . ἅπαξ γάρ ὡς οὖον βασιλεύς προστίθημι εἶπον , ὁ αὐτός λόγος χράω διηνεκής καί οὐδείς ἐπιδέχομαι μεταβολή . καίτοι εἰμί μέν περί ἀκίνητος πρᾶγμα εἰμί ὁ λόγος σκοπέω , ἔχω ἄν τις λόγος ἐμμένω ὁ βουλεύω ἐκ ἀρχή · νῦν δέ ἔξεστι συνοράω , ὡς οὐδέ ἐπί εἷς ἡμέρα ὁ αὐτός μένω , ἀλλά ποικίλος δέχομαι ὁ μεταβολή , ποιέω . ὥστε χρή αὐτός καί ὁ περί ἐκεῖνος λόγος ὁμοίως ὁ πρᾶγμα μεθαρμόζω πρός ὁ λυσιτελέω . παραινέω τε αὐτός ὁ συνετός παρά αὐτός τις πέμπω πρός αὐτός , ὥστε ὁ αὐτός οἴομαι λυσιτελέω ὑποτίθημι . κἀν μέν καί αὐτός συμφέρω δοκέω · εἰμί δέ μή , ἀλλά αὐτός γε ἔξεστι πάλιν ὁ ὀνίνημι οἴομαι αἱρέω . τοιοῦτος μέν ὥσπερ διά ἀκροβολισμός πρός ἐκεῖνος ποιέω ὁ λόγος · ἐκεῖνος δέ ἀποκρίνω ὡς εἰμί δοκέω αὐτός συμβουλεύω , πέμπω τις εἰς ὁ ὑστεραῖος , πέμπω Ριτζάρδον ὁ Νικηφόρου παιδαγωγός ἐπιφανής τε καί συνετός ὁ ἄλλος εἰμί . καθίστημι δέ εἰς λόγος , τοιοῦτος πρός αὐτός ὁ μέγας δομέστικος διαιλέγω · « οὐδείς οἴομαι ὁ πᾶς , εἰμί μή παντάπασι ἀποστερέω φρήν , μή πρός τίς τέλος ἀποβλέπω ὅστις ἐπιχειρέω . διό ὁ τε ἀποστασία πρῶτος καί ὁ ἐπί ὁ πολιορκία νῦν δοκέω μεγαλοψυχία οὐ ἄλλος ὁ ἕνεκα αἱρέω σύ νομίζω ἢ ὥστε Νικηφόρος ὁ ὁ δεσπότης παῖς εἰς ὁ ἀρχή καί σύ αὐτός εἰς εὐπραγία ὠφέλεια τις ἐργάζομαι . σκέπτομαι δή ἐπί ἀμφότερος · κἀν μέν τις ἐκ ὁ ἐργάζομαι ἢ ἐκ ὅς αὐτός ἐλπίζω δύναμαι εὑρίσκω , οὗτος πράσσω ἐκ ὅς εἄν εἰς πέρας ἔρχομαι ὁ βουλεύω · εἄν δέ ἐναντίος ἔχω ἢ αὐτός ὑπονοέω , μή μόνος μή ἀφίστημι ὁ μή ὀρθῶς ἔχω , ἀλλά καί ἐγώ πείθω παρανέω ὁ συμφέρω . σύ τοίνυν βασιλεύς ἀφίστημι οὐδείς εἰς σύ ἀγνωμονέω , προσχωρέω ὁ Ταραντῖνοι οὐ ἁπλόος οὐδέ ἄλογος , ἀλλά οἴομαι ὁ ἐκεῖνος συμμαχία Ἀκαρνανία δύναμαι ὑπάγω ἑαυτοῦ . οὗτος δέ οὐδέ ὀλίγος δεῖ ὁ εἰμί δυνατός . αὐτός γάρ ἀπό ἑαυτοῦ ἴδιος κινέω πλεονεξία πολλάκις Ἀκαρνάν στρατός μέγας ἐπιστρατεύω καί ὁ χώρα κακόω ὅσος μάλιστα ἔξεστι · πόλις δέ οὐδείς δύναμαι κύριος γίγνομαι , οὔτε ὅπλον βιάζομαι οὔτε πολιορκία ἀναγκάζω ὁμολογία παραδίδωμι , ἀλλά ἀναχωρέω ὅς ἄγω ἀποβάλλω οὐ ὀλίγος , πλήν εἰμί μή ὅς αὐτός ἑκών ὁ Ἀκαρνανία ἄρχω παραχωρέω , Βοντίτζης καί Ναύπακτος καί Βοθρεντοῦ , ὥστε ἔχω αὐτός σύμμαχος πρός ὁ πρός βασιλεύς Ῥωμαῖος πόλεμος . ἕ οὖν Ἀκαρνάν μόνος πολεμέω οὐδείς δύναμαι ἀνύω πλέω , τίς Ἐλπὶς περιγίγνομαι νῦν καί βασιλεύς πάρειμι ἅμα στρατιά , ὅς πρότερος τε καί νῦν ῥᾳδίως ἐξαρκέω Ἀκαρνάν ὁμοῦ καί Ταραντῖνοι πολεμέω ; οὖον μήv ἀλλά οὐδέ σύ Ἐλπὶς Ἀκαρνάν τις συναφίστημι · καί ἕ γάρ πρότερος ῥώγιον καί Ἀρταῖοι συναφίστημι , καλῶς περί σφεῖς αὐτός βουλεύω ὁ δήω , βασιλεύς ὁ πόλις παραδίδωμι προσχωρέω καί ὅς τε αὐτός αἴτιος γίγνομαι εὐπραγία . πολύς γάρ ἐπιτυγχάνω ὁ βασιλεύς εὐεργεσία καί ὁ πολίτης ὁ αὐτός . ὡς μέν οὖν εἰμί καί ἥκω Ταραντῖνος , ὀλίγος ἢ οὐδείς λυσιτελέω σύ , δείκνυμι ἐγώ · ὅτι δέ οὐδέ ἥκω ὁ ἀρχή , αὐτόθεν ἤδη πειράζω κατάδηλος ποιέω . πᾶς γάρ ὅστις ἴδιος ἕνεκα ἔγκλημα ἢ ἕτερος συμμαχέω ἅπτω πόλεμος , ἐν ἀρχή μέν μάλιστα καί χρῆμα καί ὅπλον ῥώννυμι ἔχω προθύμως · ἐάν δέ ἅπαξ καί δίς ἐπιχειρέω σφάλλω , ἀμβλύνω . πριγκίπισσα τοιγάρ , ὡς αὐτός τε οἴομαι καί ἐγώ οὐ εἄν ἔξαρνος γίγνομαι , προθύμως ὁ ὑπέρ σύ πόλεμος ἅπτω ἐν ἐνιαυτός μάλιστα , ὅς πολεμάω ὑπό ἐγώ , παρασκευάζω , νῦν ὁ δέκα οὗτος πέμπω τριήρης , ἕ οὐ ὅτι σύ , ἀλλά οὐδέ ἑαυτοῦ ἀμύνω οἷος τε εἰμί . ἐγώ γάρ παρά θάλασσα στρατοπεδευμένος , οὔτε ἀποβαίνω οὔτε ἀποβαίνω οἷος τε εἰμί , ἀλλά ὀλίγος ἀπέοικα ἄψυχος . λείπω δή οὖν κενός χείρ πρός ὁ πέμπω ἐπανέρχομαι . ἐκεῖνος δέ ὁράω ὡς οὐ ὀλίγος τις ἀνάλωμα οὐδέ φαῦλος πραγματεία ὁ πρός βασιλεύς δήω πόλεμος , ἀπέχω ἐπιχειρέω ἀδύνατος · σύ δέ ἐρῆμος ὁ ἐκεῖθεν βοήθεια λείπω οὐδείς ἄλλος λείπω ἢ σφεῖς αὐτός ἐν ἀνδράποδον μοῖρα παραδίδωμι ἔνδεια πιέζω καί δοῦλος καί ἀνάστατος γίγνομαι , ἢ πολιορκέω ἐνταῦθα ἀπόλλυμι πανδημεί ἐν φρούριον πνιγηρός καί πλήρης δυσωδία κατακλείω . ἔξεστι οὖν συνοράω ὁ ὠφέλεια , ὅς αὐτός τε καί Νικηφόρος ὁ σύ δεσπότης ἀπολαύω ἐκ ὁ ἀποστασία . εἰμί δέ ἄρα καί συγχωρέω παρασκευή μέγας Ταραντῖνος ἐκ ὁ οἰκεῖος ὁρμάω ἐνθάδε ἥκω , ἄδηλος μέν εἰμί καί οὗτος δύναμαι ἐγώ Ἀκαρνανία ἐξελαύνω , ἕ οὐδέ πρός μόνος Ἀκαρνάν , καίτοι γε πολλάκις ἐπιχειρέω , ἰσχύω Χωρὶς ζημία ἀπαλλάσσω πολεμέω . εἰμί δέ ἄρα καί οὗτος δήω , ὁ ἐγώ αὐτός ὁράω ἀγαθός παρίστημι ὁ πόλις , τότε γε σύ ὁ πρᾶγμα οὐδείς ἀγαθός ἔχω δυσπραγία . ἀνάγκη γάρ σύ αὐτός δουλεύω . οὖον γάρ δήπου γε ἀνοηταίνω τοσοῦτος , ὥστε ὅς πολλάκις ἐπιθυμέω , μετά ὁ μέγας πόνος καί κίνδυνος εἰμί πάρειμι , ἀνάγκη οὐδείς πάρειμι σύ προΐημι . ὁποῖος δέ ὁ Ταράντινος καί ὁ ἄλλος Λατῖνος δουλεία , αὐτός οἶδα πείρω ἀγαθός ἐγώ . ὥστε εἴτε συμμαχέω σύ ὁ Ταραντῖνος , εἴτε μή , εἴτε νικάω ἐγώ , εἴτε ἡσσάομαι αὐτός , οὐδείς σύ ἐλλείπω ὁ μή εἰς ἔσχατος κίνδυνος ἀφικνέομαι . οὖον μή ἀλλά οὐδέ ἐγώ ὀλιγωρέω διά ὁ χρόνος ἀφίστημι ὁ πολιορκία οἴομαι , νόος ἔχω εἰμί ἄνθρωπος . οὖον γάρ δή αὐτός καθέζομαι μέχρι πᾶς σύ πολιορκέω . νῦν μέν γάρ βασιλεύς οἴομαι ἐκ αὐτός διδάσκω ὁ πρᾶγμα , ὡς οὖον λυσιτελέω βουλεύω σύ αὐτός , μεταγιγνώσκω προσχωρέω αὐτός , αὐτός τε ἔτι περιμένω καί οὐδέ ὁ κτήσεις σύ ὁ ἐν ὁ ἄλλος πόλις παρέχω ἕτερος · εἄν δέ ἀπογιγνώσκω ὁ μεταμέλεια σύ , οὖον μόνος ὁ ὑμέτερος κτῆμα , ἀλλά καί ὁ ἄλλος συγγενής σύ ὁ δυνατός Ἀκαρνάν παραδίδωμι · ἕ κέρδος ἕνεκα ἴδιος καί ὑπέρ δύναμις πολεμέω σύ ὡς πολέμιος καί ὀλίγος ἔχω ἐκ βασιλεύς στρατία , καί οὐ ἀνίημι πολιορκέω ἄχρι ὅς παρίστημι αὐτός τε καί γυνή καί τέκνον , τίθημι ὑπερόριος . βασιλεύς δέ καί ἐγώ οἴκαδε ἀναχωρέω . σκέπτομαι οὖν οἷ κακός ὁ πρός βασιλεύς πόλεμος σύ χωρέω · ἐάν δέ ἐγώ ὁ ἀγαθός παρανέω πείθω καί ἑαυτοῦ βασιλεύς καί ὁ πόλις παραδίδωμι , πρῶτος μέν , ὅσπερ αὐτός διά σπουδή ποιέω , ὁ Νικηφόρος ὁ σύ δεσπότης ὠφέλεια τις ἐξευρίσκω , ἔξεστι . ἐγώ γάρ αὐτός ὁ ἐμός κατεγγυάω θυγάτηρ · ὅσπερ ὅτι γε οὐδείς δύο εἰς εὐτυχία λόγος οὐδέ αὐτός ἀγνοέω δήπου . ἐγώ τε γάρ ὡς υἱός ἐκτρέφω , καί βασιλεύς ὁ εἰς ἐγώ εὔνοια ἕνεκα τιμή τε καί πολύς εὐεργεσία περιφανής παρά Ῥωμαῖος τίθημι . ἔπειτα καί ἑαυτοῦ οὐ ὀλίγος τις ἀγαθός αἴτιος γίγνομαι . ἐνταῦθα τε γάρ σύ εὕω ποιέω βασιλεύς , ὅς ἔχω πρότερος καί ἕτερος προστίθημι · καί ὁ Νικηφόρος ὁ σύ δεσπότης ἀπονέμω ἀπολαύω ὁ μέρος . πλείων μέν οὖν οὐκέτι δήω οἴομαι συνείρω · ἱκανός γάρ παρά εὕω φρονέω καί ὁ εἴρω , ὅσος τε κακός σύ ὁ πόλεμος αἴτιος εἰμί καταμανθάνω καί ὅσος ἀγαθός ὁ προσχωρέω βασιλεύς · σύ δέ ἔξεστι διασκοπέω , ὁ εἴρω προστίθημι ὁπότερος . » τοιοῦτος διαλέγω ὁ μέγας δομέστικος , ὁ Ριτζάρδος ὁ μέν Νικηφόρος συμπάρειμι ἄλλος ὁμολογέω καί αὐτός προέχω · δήω δέ φάσκω καί ἐκεῖνος περί ὁ εἴρω πυνθάνομαι , κοινός ὁ πρακτέος ὁ ψῆφος ἐξάγω . ἐπαινέω δέ καί ὁ μέγας δομέστικος , ἀναχωρέω εἰς ὁ πόλις , ἐπαγγέλλω εἰς ὁ ὑστεραῖος ἥκω ὡς λόγος ἀποδίδωμι . ἐκκλησία δέ συναθροίζω ἐκ ὁ σύνειμι , βουλεύω ἅμα αὐτός εἰμί δήω βασιλεύς σφεῖς αὐτός καί ὁ πόλις ἐγχειρίζω . καί δοκέω αἱρετέος εἰμί ὁ αὐτός ὁ μέγας δομέστικος παραινέω . ἐπεί δέ δοκέω , εἰς ὁ ἔπειμι ὁ Ριτζάρδος αὖθις ὁ μέγας δομέστικος προσέρχομαι , μαρτύρομαι θεός , ὡς οὔτε ἀπεχθῶς διάκειμαι πρός βασιλεύς , οὔτε ἑαυτοῦ τις οἴομαι ὠφέλεια ἐκ ὁ ἀποστασία προξενέω , αἱρέω ἀφίστημι βασιλεύς · οἴομαι δέ , εἄν αὐτός πρῶτος ἀφίστημι , καί ὁ ἄλλος Ἀκαρνάν συνέπομαι ἐγώ καί ὁ πατρῷος ἀρχή Νικηφόρος ἀποδίδωμι , ἑκών εἰμί εἰσάγω εἰς ὁ κίνδυνος , εὔκλεια τε ἑαυτοῦ καί ὠφέλεια ὁ ἡμέτερος δεσπότης οἴομαι προξενέω . ὁ πρᾶγμα δέ ἀντιστρέφω , ἀποβαίνω τἀναντία ἢ αὐτός προσδοκάω . νῦν οὖν καί ἐγώ πολύς περί ὁ πάρειμι διασκοπέω λυσιτελής οὐδείς ἐν ὁ πάρειμι οὔτε ἐγώ οὔτε Νικηφόρος ἢ ὅς συμβουλεύω αὐτός , εὑρίσκω . ὅς δή ἕνεκα σφεῖς τε αὐτός καί ὁ πόλις διά σύ παραδιδέω βασιλεύς · αὐτός δέ εἄν οἶδα ὅστις τρόπος ἀγαθός ἐγώ ὁ πρᾶγμα παρασκευάζω ἔχω . ὁ μέν οὖν τοιοῦτος εἶπον · ὁ μέγας δέ δομέστικος ἐπαινέω ὁ μεταβολεύς αὐτός καί ὅς δήω ἐπαγγέλλω πράσσω αὐτός παρά ὁ βασιλεύς , κελεύω ἔρχομαι εἰς ὁ πόλις καί Νικηφόρος καί ὁ ἄλλος παραλαμβάνω ἥκω πρός αὐτός .