joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen2.25
κεʹ . Ἀσχολουμένου δὲ αὐτοῦ περὶ τοῦ στρατεύματος τὴν συλλογὴν , Σφραντζὴς ὁ Παλαιολόγος τῶν συγκλητικῶν εἷς , οὐ πάνυ δὲ τῶν ἐπ' εὐγενείᾳ λαμπρυνομένων , βασιλεῖ νυκτὸς προσελθὼν , προσκεκρουκέναι τε ὡμολόγει πολλὰ καὶ δίκης ἄξια , συγγνώμης τε καὶ εὐεργεσίας ἀνθ' ὧν ἔδει τυχεῖν τιμωριῶν . ἀνθ' ὧν βούλεσθαι μὲν καὶ αὐτὸν καὶ προθυμεῖσθαι ἄξιον φανῆναι τῆς εὐεργεσίας καὶ εὐγνώμονα περὶ τὸν οὕτως ἀγαθὸν δεσπότην · καιροῦ δὲ μὴ παρασχόντος , ἀτελῆ μέχρι νῦν καταλείπεσθαι τὴν προθυμίαν · νυνὶ δὲ μάλιστα τῶν πραγμάτων ἐνδιδόντων καὶ δεομένων εὔνων οἰκετῶν καὶ πιστῶν , ἥκειν καὶ αὐτὸν πρὸς τὸν κατὰ Συργιάννη πόλεμον διδόντα ὅ,τι βούλοιτο χρῆσθαι βασιλεῖ . ἕτοιμον δὲ εἶναι μὴ μόνον πόνοις πολλοῖς καὶ προθυμίᾳ καὶ σπουδῇ , ἀλλὰ καὶ αἵματι τῷ σφετέρῳ ἀλλαττόμενον , καταπράττεσθαι τὰ κατὰ γνώμην βασιλεῖ . βασιλεὺς δὲ « Τῶν μὲν προτέρων ἕνεκα ἁμαρτημάτων » ἔφη « καίτοι γε μεγάλων ὄντων , μηδεμίαν εἶναι δίκαιον παραίτησιν ποιεῖσθαι νῦν , ἐκ πολλοῦ συνεγνωσμένων · εὐνοίας δὲ ἕνεκεν τῆς πρὸς αὐτὸν πράττειν τῶν δεόντων τι καὶ μάλιστα βούλεσθαι οὐ μόνον ὅτι δίκαιον εὔνουν εἶναι καὶ πρόθυμον περὶ αὐτὸν , ἀλλ' ἵνα καὶ μᾶλλον ἐπισπάσηται τιμάς τε παρέχειν καὶ προσηκούσας τὰς εὐεργεσίας · ἃ δὲ νῦν ἔφης εἰς τὸν κατὰ Συργιάννη πόλεμον χρήσιμος ὀφθήσεσθαι ἡμῖν , βούλεσθαι μαθεῖν ὁποῖ' ἄττα , ὡς ἂν ἐκ τῶν λεγομένων ᾖ διαγινώσκειν , ἄν τε λυσιτελοῦντα τὰ βεβουλευμένα εἴη , ἄν τε μή . » Σφραντζὴς δὲ οὐδὲν μὲν ἥκειν ἔφασκεν οἴκοθεν αὐτὸς βεβουλευμένος πλὴν τοῦ προθυμότατον ἑαυτὸν ἐφ' οἷς ἂν κελευσθείη παρασχέσθαι · ἐπ' αὐτῷ δὲ εἶναι ἐφ' ὅ,τι ἂν δοκοίη λυσιτελεῖν σκεψαμένῳ χρῆσθαι . βασιλεὺς δὲ ἐπῄνει τε αὐτὸν τοῦ βουλεύματος καὶ οἴκαδε ἐκέλευεν ἀναχωρεῖν , ὡς ἐς τὴν ὑστεραίαν ἅττα ἂν δοκοίη βέλτιστα ὑποθησόμενος . τὸν μέγαν δὲ δομέστικον παραλαβὼν , ἐβουλεύοντο ὅπως δέοι τὸν κατὰ τοῦ Συργιάννη πόλεμον διαθέσθαι · ᾤοντο δὲ πρὶν παρασκευασαμένους ἥκειν ἀντιπάλῳ στρατιᾷ οὐ μέμψιν τινὰ δικαίαν εἶναι , εἴγε χωρὶς ὅπλων καὶ κινδύνων ἀπάτῃ τὸν πολέμιον συσχόντες δυνήσονται τὸν πόλεμον πρὶν συστῆναι καταλῦσαι . τὰ γὰρ τοιαῦτα κλέμματα καλλίστην δόξαν ἔχειν , ἃ μάλιστ' ἄν τις τὸν πολέμιον ἐξαπατήσας , ἑαυτόν τε καὶ τοὺς ὑπηκόους ὠφελήσειε . διὰ ταῦτα δὴ ἐδόκει Σφραντζῇ τῶν παρακειμένων τῇ Καστορίᾳ πολιχνίων ἐγχειρίζειν τὴν ἀρχὴν , καὶ ἐπειδὰν γένηται ἐκεῖ , Συργιάννην μὲν οὐκ ἀνέξεσθαι εὐθὺς μὴ προσπέμψαι πρὸς αὐτὸν καὶ παρακαλεῖν αὐτῷ προσθέσθαι ἀποστάντα βασιλέως · τὸν δὲ ὑπακούσαντα προθύμως , φιλίαν θέσθαι πρὸς αὐτὸν καὶ συμμαχίαν · καὶ ἐπειδὰν γένωνται ἐν συνηθείᾳ καὶ φοιτῶσι παρ' ἀλλήλους ἀδεῶς , τότ' ἤδη φυλάξαντα καιρὸν ἐν ᾧ μὴ μεθ' ἑτέρων ἂν εἴη πολλῶν ὁ Συργιάννης , πάντως δὲ τοιούτους πολλοὺς εὑρήσειν , εἰς ἓν τῶν φρουρίων κατασχόντα δῆσαι · φρουρεῖν τε ἀσφαλῶς ἄχρις ἂν ἐλθόντι ἐγχειρίσῃ βασιλεῖ · οἴεσθαι δὲ ἔσεσθαι αὐτοῦ ῥᾳδίαν καὶ τὴν φυλακὴν ἅτε τῆς ἑπομένης στρατιᾶς οὐκ οἰκείας , ἀλλ' ἐξ Ἀλβανῶν καὶ Τριβαλῶν οὔσης συμμαχίδος , οἳ οὐ βουλήσονται ὑπὲρ Συργιάννη διακινδυνεύειν , τὸ φρούριον πολιορκοῦντες , ἀλλὰ διαλυθήσονται ἐπ' οἴκου , ἄσμενοι τῶν ἐκ τῶν πολέμων κακῶν ἀπηλλαγμένοι . τοιαῦτα μὲν ἐδόκει ἀμφοτέροις ἐπιχειρητέα εἶναι · καὶ ἐς τὴν ὑστεραίαν τὸν Σφραντζὴν μεταπεμψάμενος ὁ βασιλεὺς , τὰ βεβουλευμένα τε διηγεῖτο , καὶ ἐπυνθάνετο αὐτοῦ , εἰ καὶ αὐτὸς λυσιτελῆ τε καὶ δυνατὰ ἡγοῖτο · ὁ δ' ἔφασκε τοιαῦτα μὲν αὐτὸς οὐδὲ ἐνθυμηθῆναι τὴν ἀρχὴν , ἀλλ' ἕτερ' ἄττα πολλῷ ἀποδέοντα αὐτῶν · ἃ δὲ ἐβουλεύσαντο αὐτοὶ οὐ λυσιτελοῦντα μόνον , ἀλλὰ καὶ ῥᾷστα καὶ αὐτὸς νομίζειν · διὸ μηδὲ μέλλειν , ἀλλ' ἔργου ἅπτεσθαι ἤδη ἀναγκαῖον . ἐπεὶ τοίνυν ἐκεκύρωτο ἡ βουλὴ , Δρομορᾶν μέν τινα ἐς τὰ μάλιστα φίλον τῷ Σφραντζῇ , αὐτοῦ δεηθέντος , προσέταξεν ὁ βασιλεὺς , ὡς ἐπειδὰν ἐμφανῶς ὁ Σφραντζὴς εἰς Συργιάννην ἀποστῇ , κτήματά τε ὅσα πρόσεστι καὶ βοσκήματα καὶ τὴν ἄλλην περιουσίαν δημοσιώσαντα φυλάττειν , ἵνα μὴ ὑπό τινων ἁρπασθέντα διαφθαρῇ · λόγῳ μὲν ὡς διαφέροντα βασιλεῖ , τῇ δ' ἀληθείᾳ τῷ φίλῳ Σφραντζῇ τὴν χάριν κατατιθέμενον τῆς φυλακῆς · αὐτῷ δὲ γράμματα παρασχόμενος βασιλικὰ , ἃ τῶν φρουρίων Σωσκοῦ τε καὶ Δεύρης καὶ Σταριδόλων καὶ Χλερηνοῦ ἐπέτρεπε τὴν ἀρχὴν , ἐξέπεμπεν ἐκ Διδυμοτείχου κατὰ τάχος · αὐτὸς δὲ περιμείνας οὐ πολλὰς ἡμέρας , ἀλλ' ὅσας ᾤετο Σφραντζῇ ἀνακωχὴν πρὸς τὴν ἐπιχείρησιν παρέξειν , ἄρας καὶ αὐτὸς τὴν πρὸς Θεσσαλονίκην ᾔει σχολῇ βαδίζων . Σφραντζῇ δὲ ἐπεὶ τῆς ἐγκεχειρισμένης ἀρχῆς ἐγκρατὴς ἦν , προσέπεμπεν εὐθὺς τοὺς ἀποστήσοντας ὁ Συργιάννης · ὁ δὲ ὀργῇ τε φέρεσθαι δοκῶν πρὸς βασιλέα καὶ αὐτῷ εὔνους εἶναι ἐκ πολλοῦ συνθήκας θέμενος καὶ ὅρκους πρὸς αὐτὸν , προσεχώρησεν εὐθέως . Συργιάννης δὲ ὑπερήσθη τε τῇ πρὸς αὐτὸν ἀποστασίᾳ τοῦ Σφραντζῆ , καὶ μηδὲν μελλήσας , παραλαβὼν αὐτὸν , ἀφίκετο πρὸς Κράλην , ἅμα μὲν ἐνδεικνύμενος ὡς τὰ πράγματα αὐτῷ ἐπὶ τὸ βέλτιον χωροίη , ὡς καὶ τῶν συγκλητικῶν ἤδη βασιλέως πρὸς αὐτὸν ἀφισταμένων · ἅμα δ' ἵν' ἐφελκύσηται καὶ δι' αὐτοῦ πρὸς τὸ παρεῖναι καὶ αὐτὸν πανστρατιᾷ καὶ συμμαχεῖν . ἐδεδίει γὰρ μὴ , βασιλέως ἐπελθόντος , ἀδύνατος ὢν ἀνθίστασθαι αὐτὸς , διαφθαρῇ καὶ ἀπόληται καταπολεμηθείς · καὶ ἔπεισέ γε ὑποτιθέμενος · ὡς ἂν ἐλθόντες αὐτοὶ στρατοπεδεύσωνται ἐν Θεσσαλονίκῃ , αἱ μήπω προσκεχωρηκυῖαι τῶν ἑσπερίων πόλεων ἀπογνοῦσαι τὴν ἐκ βασιλέως ἐπικουρίαν , ὁρῶσαί τε ἤδη αὐτοὺς τὰ ἔμπροσθεν αὐτῶν πολέμῳ κτωμένους , αὐτοὶ ἐναπειλημμένοι μέσοι προσχωρήσουσιν εὐθέως . καὶ παραλαβόντες αὐτὸν πανστρατιᾷ ἐλθόντες , ἐστρατοπεδεύσαντο παρὰ τὸν Ἄξιον ποταμόν . καὶ ὁ βασιλεὺς διὰ Μακεδονίας μέρος τῆς Ρωμαίων ἐπαγόμενος στρατιᾶς , οἱ πλείους γὰρ ἔτι ἐν παρασκευαῖς ἦσαν διὰ τὸ ταχεῖαν γεγενῆσθαι τὴν στρατείαν , μεταξὺ Θεσσαλονίκης καὶ Ρεντίνης φρουρίου τινὸς , ὃ παρὰ τῇ Βόλβῃ λίμνῃ κεῖται ἐπὶ λόφου ἱδρυμένον , ἐστρατοπέδευσεν ἐν χωρίῳ τινὶ τῶν Κρητῶν προσαγορευομένῳ , ὅτι στρατιὰ ἐκ Κρήτης αὐτὸ κατῴκουν δι' αἰτίαν τινὰ ἐκ τῆς νήσου ἀναστάντες . ἐκεῖσε δὲ ἐστρατοπεδευμένῳ ἠγγέλλετο ὑπό τινος δρόμῳ πρὸς τὴν ἀγγελίαν ὡρμημένου , ὡς περὶ τὴν Σερμυλίων πόλιν , πάλαι μὲν ᾠκισμένην , νυνὶ δὲ ὑπό τινος ὡς ἔοικε πολέμου κατεσκαμμένην , μεταξὺ Παλλήνης καὶ Ἄθω , ἑξήκοντα προσέσχον νῆες Περσικαὶ , καὶ τὰ ἐκεῖσε χωρία πορθοῦσιν ἀποβάντες . τὸν μέγαν δὲ δομέστικον μετακαλεσάμενος ὁ βασιλεὺς , περὶ τῆς στρατιᾶς ἐπυνθάνετο τῆς ἐκεῖ ἐστρατοπεδευμένης , εἰ ἀρκοῦσα πρὸς τὴν τῶν βαρβάρων δοκοίη συμπλοκήν . ὁ δ' ἔφασκεν , ἀκριβῶς μὲν οὐδὲ αὐτὸς τὸν ἀριθμὸν εἰδέναι . διὰ γὰρ τὸ ἐγγὺς Θεσσαλονίκης ἤδη γεγενῆσθαι πολὺ προσεῤῥυηκέναι αὐτῇ στρατιᾶς πορισμοῦ τῶν ἐπιτηδείων ἕνεκα · παρῄνει δὲ εἰ καὶ αὐτῷ βέλτιον δοκοίη , τὴν οὖσαν παραλαβόντα στρατιὰν , τῆς πρὸς Πέρσας φερούσης ἔχεσθαι ὁδοῦ · ὡς αὐτοῦ τάχιστα ἐκ τῶν παρακειμένων χωρίων συλλέξοντος καὶ ἑτέραν ἀρκοῦσαν πρὸς τὸ ἔργον . ἐπείθετο μὲν οὖν ὁ βασιλεὺς εὐθὺς , καὶ τῆς πρὸς Πέρσας εἴχετο ὁδοῦ . ὁ δὲ ὡς μάλιστα ἐνῆν , ὀξέως ἀθροίσας στρατιὰν , συνέμιξε τῷ βασιλεῖ · καὶ μετὰ μέσην ἡμέραν καθ' ἃ οἱ Πέρσαι ἐληΐζοντο ἐγένοντο χωρία . καὶ γενομένης αὐτόθι συμβολῆς , ἐπιπολὺ μὲν ἀντέσχον οἱ Πέρσαι διὰ τὸ δυσπρόσοδα εἶναι τὰ χωρία καὶ ὑλώδη ἐφ' ἃ ἐγεγένητο ἡ μάχη · ὅπερ οὐκ ὀλίγον συνεβάλλετο στρατιᾷ τῇ Περσικῇ οὔσῃ πεζῇ . τέλος δὲ κατὰ κράτος νικηθέντες διεφθάρησαν , οἱ μὲν ἁλόντες ζῶντες , οἱ δὲ πεσόντες παρὰ τὴν μάχην · ὅσοι δὲ εἰς τὴν ὕλην ἠδυνήθησαν διαφυγεῖν , ἐς τὴν ὑστεραίαν γενόμενοι παρὰ τὰς ναῦς τὰς ἑαυτῶν , τὰς μὲν λοιπὰς ἁπάσας ἐνέπρησαν πυρί · δύο δὲ πληρώσαντες μόνοι γὰρ τοσοῦτοι ὑπελείποντο ἀνεχώρησαν ἐπ' οἴκου . Ρωμαίων δὲ κατὰ τὴν μάχην ἔπεσον μὲν ὀλίγοι , τραυματίαι δὲ ἐγένοντο καὶ ἄνθρωποι καὶ ἵπποι πλεῖστοι . ἐκεῖθεν δὲ ὁ βασιλεὺς εἰσελθὼν εἰς Θεσσαλονίκην , ηὐλίσατο ἐκεῖ ἐφ' ἱκαναῖς ἡμέραις . Συργιάννης δὲ ἀπὸ τοῦ στρατοπέδου τῶν οἰκείων ἓξ παραλαβὼν καὶ Σφραντζὴν , τριάκοντα καὶ αὐτὸν ἐπαγόμενον τῶν οἰκετῶν , εἰς ποταμόν τινα οὐ τῶν ἀεννάων Γαλυκὸν ὠνομασμένον οὐ μακρὰν Θεσσαλονίκης ῥέοντα , ῥᾳστώνης ἦλθε χάριν καὶ παραψυχῆς . Σφραντζὴς δὲ αὐτὸν μόνον ἤδη ἀναπειλημμένον , καὶ τὸ μὲν συλλαμβάνειν οὐ μάλιστα ὂν εὐχερὲς , ἐδεδίει γὰρ μὴ αἰσθήσεως γενομένης ἐν τῷ στρατοπέδῳ ἀπόλλωνται διαφθαρέντες ῥᾷστον δὲ τὸ ἀποκτείνειν , τῶν βασιλέως παραινέσεων ἀμνημονήσας , τοῖς τε αὐτῷ συνοῦσι περὶ τοῦ ἀποκτείνειν Συργιάννην κρύφα διαλεχθεὶς καὶ πείσας , πρότερον γὰρ οὐδέπω οὐδενὶ τὴν βουλὴν κατάδηλον ἦν πεποιηκὼς , ἀποκτείνουσί τε αὐτὸν ἀγνοήσαντα τὴν ἐπιβουλὴν , καὶ φεύγοντες ἧκον εἰς Θεσσαλονίκην . βασιλεὺς δὲ ἐμέμψατο μὲν Σφραντζὴν τῆς μικροψυχίας · μᾶλλον γὰρ ἠβούλετο δεσμώτην ἀγαγεῖν ζῶντα Συργιάννην ἢ ἀποκτεῖναι · ἐπεὶ δὲ ἀναλῦσαι τὰ γεγενημένα οὐκ ἐνῆν , τὸν μὲν φόνον ἐλογίζετο τῇ ἀνάγκῃ τῇ ἀπὸ τῶν πραγμάτων , αὐτὸν δὲ ἠμείβετο καὶ τοὺς συνόντας τῆς τε εὐψυχίας ἕνεκα καὶ τόλμης , καὶ τοῦ σφᾶς αὐτοὺς προδήλοις κινδύνοις ἐμβαλεῖν ὑπὲρ αὐτοῦ · καὶ Σφραντζὴν μὲν τῇ τοῦ μεγάλου στρατοπεδάρχου τετίμηκεν ἀξίᾳ · προσόδους τε παρέσχεν ἐτησίους ἐκ χωρίων ἀναλόγως , καὶ τοὺς ἄλλους ἅπαντας ὡς ἕκαστοι . Κράλης δὲ ἐπεὶ ἐπύθετο πεσόντα Συργιάννην , πέμψας μὲν ἤγαγεν αὐτὸν εἰς τὸ στρατόπεδον ἐμπνέοντα ἔτι · ἀποθανόντα δὲ μετὰ μικρὸν ἐθρήνησέ τε ἐφ' ἱκανὸν ὡς ἄνδρα φίλον , καὶ ἔθαψε μεγαλοπρεπῶς . πρεσβείαν δὲ εἰς βασιλέα πέμψας , σπονδὰς ἔθετο πρὸς αὐτὸν εἰρηνικὰς καὶ συμμαχίαν , καὶ ἐς τὴν ὑστεραίαν οὐ μακρὰν Θεσσαλονίκης παρὰ τὸν Γαλυκὸν ποταμὸν συγγενόμενοι τῷ βασιλεῖ , ἀνεχώρησαν εἰς τὴν οἰκείαν . πόλεις δὲ ὅσαι πρότερον ἐγένοντο ὑπὸ Συργιάννην , πεσόντος αὐτοῦ , συγγνώμην παρασχομένου βασιλέως καὶ ἀμνηστίαν τῆς ἀποστασίας , προσεχώρησαν ἑκοῦσαι πάλιν . ὑπὸ δὲ τοὺς αὐτοὺς χρόνους καὶ ὁ τῶν Οὔγκρων ἄρχων , ὃν ῥῆγα καλεῖν οἶδεν ἡ Λατίνων φωνὴ , στρατιᾷ μεγάλῃ ἐστράτευσεν ἐπὶ Κράλην , περὶ γῆς ὅρων πρὸς αὐτὸν διενεχθείς · δείσας δὲ ὁ Κράλης μὴ ἀδύνατος εἴη ἀμύνεσθαι αὐτὸν , πρεσβείαν ὡς βασιλέα πέμψας , ᾐτεῖτο συμμαχίαν . ἡσθεὶς δὲ ὁ βασιλεὺς πρὸς τὴν πρεσβείαν , στρατιὰν ἀπολεξάμενος πολλήν τε καὶ ἀγαθὴν , ἔπεμψεν εἰς Κράλην συμμαχίαν . ὁ ῥὴξ δὲ Οὐγκρίας , ἐπεὶ ἐγένετο ἐν μεθορίοις τῆς αὐτοῦ καὶ Τριβαλῶν ἀρχῆς , πρὶν ἐς τὴν πολεμίαν ἐσβαλεῖν , ἀνεχώρησεν εἰς τὴν οἰκείαν . λόγος δὲ ἦν ὡς πυθόμενος ἐκ βασιλέως ἥκειν συμμαχίαν ἀνεχώρησεν · εἴτε δὲ τούτου ἕνεκα εἴτε καὶ ἑτέρου τινὸς , ἔμεινεν ἐν ἀδήλῳ . καὶ ὁ Κράλης δὲ τῆς αὐτῆς ἕνεκα αἰτίας οἰόμενος ἀνακεχωρηκέναι ῥῆγα , βασιλεῖ τε ὡμολόγει χάριτας πολλὰς , καὶ τοὺς στρατηγοὺς ἅμα καὶ τὴν στρατιὰν δώροις φιλοφρονησάμενος ἀξίως , χαίροντας ἀπέστειλεν εἰς τὴν οἰκείαν . καὶ ὁ βασιλεὺς τὸ ἔτος ἐκεῖνο διεχείμασεν ἐν Θεσσαλονίκῃ .
Lemmas: κύ . ἀσχολέω δέ αὐτός περί ὁ στράτευμα ὁ συλλογή , Σφραντζής ὁ Παλαιολόγος ὁ συγκλητικός εἷς , οὖον πάνυ δέ ὁ ἐπί εὐγένεια λαμπρύνω , βασιλεύς νύξ προσέρχομαι , προσκρούω τε ὁμολογέω πολύς καί δίκη ἄξιος , συγγνώμη τε καί εὐεργεσία ἀντί ὅς ἐσθίω τυγχάνω τιμωρία . ἀντί ὅς βούλομαι μέν καί αὐτός καί προθυμέομαι ἄξιος φαίνω ὁ εὐεργεσία καί εὐγνώμων περί ὁ οὕτως ἀγαθός δεσπότης · καιρός δέ μή παρέχω , ἀτελής μέχρι νῦν καταλείπω ὁ προθυμία · νυνί δέ μάλιστα ὁ πρᾶγμα ἐνδίδωμι καί δήω εὐνάω οἰκέτης καί πιστός , ἥκω καί αὐτός πρός ὁ κατά Συργιάννη πόλεμος δίδωμι ὅστις βούλομαι χράω βασιλεύς . ἑτοῖμος δέ εἰμί μή μόνος πόνος πολύς καί προθυμία καί σπουδή , ἀλλά καί αἷμα ὁ σφέτερος ἀλλάσσω , καταπράσσω ὁ κατά γνώμη βασιλεύς . βασιλεύς δέ « ὁ μέν πρότερος ἕνεκα ἁμάρτημα » φημί « καίτοι γε μέγας εἰμί , μηδείς εἰμί Δίκαιος παραίτησις ποιέω νῦν , ἐκ πολύς συγγιγνώσκω · εὔνοια δέ ἕνεκα ὁ πρός αὐτός πράσσω ὁ δήω τίς καί μάλιστα βούλομαι οὖον μόνος ὅτι Δίκαιος εὔνους εἰμί καί πρόθυμος περί αὐτός , ἀλλά ἵνα καί μᾶλλον ἐπισπάω τιμή τε παρέχω καί προσήκω ὁ εὐεργεσία · ὁ δέ νῦν φημί εἰς ὁ κατά Συργιάννη πόλεμος χρήσιμος ὁράω ἐγώ , βούλομαι μανθάνω ὁποῖος τις , ὡς εἄν ἐκ ὁ λέγω εἰμί διαγιγνώσκω , ἄν τε λυσιτελέω ὁ βουλεύω εἰμί , ἄν τε μή . » Σφραντζής δέ οὐδείς μέν ἥκω φάσκω οἴκοθεν αὐτός βουλεύω πλήν ὁ πρόθυμος ἑαυτοῦ ἐπί ὅς εἄν κελεύω παρέχω · ἐπί αὐτός δέ εἰμί ἐπί ὅστις εἄν δοκέω λυσιτελέω σκέπτομαι χράω . βασιλεύς δέ ἐπαινέω τε αὐτός ὁ βούλευμα καί οἴκαδε κελεύω ἀναχωρέω , ὡς εἰς ὁ ὑστεραῖος ὅστις εἄν δοκέω ἀγαθός ὑποτίθημι . ὁ μέγας δέ δομέστικος παραλαμβάνω , βουλεύω ὅπως δήω ὁ κατά ὁ Συργιάννη πόλεμος διατίθημι · οἴομαι δέ πρίν παρασκευάζω ἥκω ἀντίπαλος στρατιά οὖον μέμψις τις Δίκαιος εἰμί , εἰ Χωρὶς ὅπλον καί κίνδυνος ἀπάτη ὁ πολέμιος συνέχω δύναμαι ὁ πόλεμος πρίν συνίστημι καταλύω . ὁ γάρ τοιοῦτος κλέμμα καλός δόξα ἔχω , ὁ μάλιστα ἄν τις ὁ πολέμιος ἐξαπατάω , ἑαυτοῦ τε καί ὁ ὑπήκοος ὠφελέω . διά οὗτος δή δοκέω Σφραντζή ὁ παράκειμαι ὁ Καστορία πολίχνιον ἐγχειρίζω ὁ ἀρχή , καί ἐπειδάν γίγνομαι ἐκεῖ , Συργιάννης μέν οὐ ἀνέχω εὐθύς μή προσπέμπω πρός αὐτός καί παρακαλέω αὐτός προστίθημι ἀφίστημι βασιλεύς · ὁ δέ ὑπακούω προθύμως , φίλιος τίθημι πρός αὐτός καί συμμαχία · καί ἐπειδάν γίγνομαι ἐν συνήθεια καί φοιτάω παρά ἀλλήλων ἀδεῶς , τότε ἤδη φυλάζω καιρός ἐν ὅς μή μετά ἕτερος εἄν εἰμί πολύς ὁ Συργιάννης , πάντως δέ τοιοῦτος πολύς εὑρίσκω , εἰς εἷς ὁ φρούριον κατέχω δήω · φρουρέω τε ἀσφαλῶς ἄχρι εἄν ἔρχομαι ἐγχειρίζω βασιλεύς · οἴομαι δέ εἰμί αὐτός ῥᾴδιος καί ὁ φυλακή ἅτε ὁ ἕπομαι στρατιά οὐ οἰκεῖος , ἀλλά ἐκ Ἀλβανός καί Τριβαλός εἰμί συμμαχίς , ἕ οὖον βούλομαι ὑπέρ Συργιάννη διακινδυνεύω , ὁ φρούριον πολιορκέω , ἀλλά διαλύω ἐπί οἶκος , ἄσμενος ὁ ἐκ ὁ Πολέμων κακός ἀπαλλάσσω . τοιοῦτος μέν δοκέω ἀμφότερος ἐπιχειρητέον εἰμί · καί εἰς ὁ ὑστεραῖος ὁ Σφραντζής μεταπέμπω ὁ βασιλεύς , ὁ βουλεύω τε διηγέομαι , καί πυνθάνομαι αὐτός , εἰμί καί αὐτός λυσιτελής τε καί δυνατός ἡγέομαι · ὁ δέ φάσκω τοιοῦτος μέν αὐτός οὐδέ ἐνθυμέομαι ὁ ἀρχή , ἀλλά ἕτερος τις πολύς ἀποδέω αὐτός · ὁ δέ βουλεύω αὐτός οὖον λυσιτελέω μόνος , ἀλλά καί ῥᾳδίως καί αὐτός νομίζω · διό μηδέ μέλλω , ἀλλά ἔργον ἅπτω ἤδη ἀναγκαῖος . ἐπεί τοίνυν κυρόω ὁ βουλή , δρομορον μέν τις εἰς ὁ μάλιστα φίλος ὁ Σφραντζή , αὐτός δήω , προστάσσω ὁ βασιλεύς , ὡς ἐπειδάν ἐμφανής ὁ Σφραντζής εἰς Συργιάννης ἀφίστημι , κτῆμα τε ὅσος πρόσειμι καί βόσκημα καί ὁ ἄλλος περιουσία δημοσιόω φυλάσσω , ἵνα μή ὑπό τίνω ἁρπάζω διαφθείρω · λόγος μέν ὡς διαφέρω βασιλεύς , ὁ δέ ἀλήθεια ὁ φίλος Σφραντζή ὁ χάρις κατατίθημι ὁ φυλακή · αὐτός δέ γράμμα παρέχω βασιλικός , ὁ ὁ φρούριον Σώσκου τε καί δευρεω καί σταριδολαω καί Χλερηνοῦ ἐπιτρέπω ὁ ἀρχή , ἐκπέμπω ἐκ Διδυμότειχο κατά τάχος · αὐτός δέ περιμένω οὖον πολύς ἡμέρα , ἀλλά ὅσος οἴομαι Σφραντζή ἀνοκωχή πρός ὁ ἐπιχείρησις παρέχω , ἀείρω καί αὐτός ὁ πρός Θεσσαλονίκη ἔρχομαι σχολή βαδίζω . Σφραντζή δέ ἐπεί ὁ ἐγχειρίζω ἀρχή ἐγκρατής εἰμί , προσπέμπω εὐθύς ὁ ἀφίστημι ὁ Συργιάννης · ὁ δέ ὀργή τε φέρω δοκέω πρός βασιλεύς καί αὐτός Εὔνους εἰμί ἐκ πολύς συνθήκη τίθημι καί Ὅρκος πρός αὐτός , προσχωρέω εὐθύς . Συργιάννης δέ ὑπερήδομαι τε ὁ πρός αὐτός ἀποστασία ὁ Σφραντζή , καί μηδείς μέλλω , παραλαμβάνω αὐτός , ἀφικνέομαι πρός Κράλης , ἅμα μέν ἐνδείκνυμι ὡς ὁ πρᾶγμα αὐτός ἐπί ὁ ἀγαθός χωρέω , ὡς καί ὁ συγκλητικός ἤδη βασιλεύς πρός αὐτός ἀφίστημι · ἅμα δέ ἵνα ἐφέλκω καί διά αὐτός πρός ὁ πάρειμι καί αὐτός πανστρατιᾷ καί συμμαχέω . δείδω γάρ μή , βασιλεύς ἐπέρχομαι , ἀδύνατος εἰμί ἀνθίστημι αὐτός , διαφθείρω καί ἀπόλλυμι καταπολεμέω · καί πείθω γε ὑποτίθημι · ὡς εἄν ἔρχομαι αὐτός στρατοπεδεύω ἐν Θεσσαλονίκη , ὁ μήπω προσχωρέω ὁ ἑσπέριος πόλις ἀπογιγνώσκω ὁ ἐκ βασιλεύς ἐπικουρία , ὁράω τε ἤδη αὐτός ὁ ἔμπροσθεν αὐτός πόλεμος κτάομαι , αὐτός ἐναπολαμβάνω μέσος προσχωρέω εὐθύς . καί παραλαμβάνω αὐτός πανστρατιᾷ ἔρχομαι , στρατοπεδεύω παρά ὁ Ἄξιος ποταμός . καί ὁ βασιλεύς διά Μακεδονία μέρος ὁ Ῥωμαῖος ἐπάγω στρατιά , ὁ πλείων γάρ ἔτι ἐν παρασκευή εἰμί διά ὁ ταχύς γίγνομαι ὁ στρατεία , μεταξύ Θεσσαλονίκη καί Ρεντίνης φρούριον τις , ὅς παρά ὁ Βόλβη λίμνη κεῖμαι ἐπί λόφος ἱδρύω , στρατοπεδεύω ἐν χωρίον τις ὁ Κρής προσαγορεύω , ὅτι στρατία ἐκ Κρήτη αὐτός κατοικέω διά αἴτιος τις ἐκ ὁ νῆσος ἀνίστημι . ἐκεῖσε δέ στρατοπεδεύω ἀγγέλλω ὑπό τις δρόμος πρός ὁ ἀγγελία ὁρμάω , ὡς περί ὁ Σερμυλιεύς πόλις , πάλαι μέν οἰκίζω , νυνί δέ ὑπό τις ὡς ἔοικα πόλεμος κατασκάπτω , μεταξύ Παλλήνη καί Ἄθως , ἑξήκοντα προσέχω ναῦς Περσικός , καί ὁ ἐκεῖσε χωρίον πορθέω ἀποβαίνω . ὁ μέγας δέ δομέστικος μετακαλέω ὁ βασιλεύς , περί ὁ στρατιά πυνθάνομαι ὁ ἐκεῖ στρατοπεδευμένος , εἰμί ἀρκέω πρός ὁ ὁ βάρβαρος δοκέω συμπλοκή . ὁ δέ φάσκω , ἀκριβῶς μέν οὐδέ αὐτός ὁ ἀριθμός οἶδα . διά γάρ ὁ ἐγγύς Θεσσαλονίκη ἤδη γίγνομαι πολύς προσλέγω αὐτός στρατιά πορισμός ὁ ἐπιτήδειος ἕνεκα · παραινέω δέ εἰμί καί αὐτός ἀγαθός δοκέω , ὁ εἰμί παραλαμβάνω στρατία , ὁ πρός Πέρσης φέρω ἔχω ὁδός · ὡς αὐτός ταχύς ἐκ ὁ παράκειμαι χωρίον συλλέγω καί ἕτερος ἀρκέω πρός ὁ ἔργον . πείθω μέν οὖν ὁ βασιλεύς εὐθύς , καί ὁ πρός Πέρσης ἔχω ὁδός . ὁ δέ ὡς μάλιστα ἐν-εἰμί , ὀξύς ἀθροίζω στρατία , συμμείγνυμι ὁ βασιλεύς · καί μετά μέσος ἡμέρα κατά ὁ ὁ Πέρσης ληΐζομαι γίγνομαι χωρίον . καί γίγνομαι αὐτόθι συμβολή , ἐπιπολύ μέν ἀντέχω ὁ Πέρσης διά ὁ δυσπρόσοδος εἰμί ὁ χωρίον καί ὑλώδης ἐπί ὁ γίγνομαι ὁ μάχη · ὅσπερ οὐ ὀλίγος συμβάλλω στρατιά ὁ Περσική εἰμί πεζός . τέλος δέ κατά κράτος νικάω διαφθείρω , ὁ μέν ἁλίσκομαι ζῶ , ὁ δέ πίπτω παρά ὁ μάχη · ὅσος δέ εἰς ὁ ὕλη δύναμαι διαφεύγω , εἰς ὁ ὑστεραῖος γίγνομαι παρά ὁ ναῦς ὁ ἑαυτοῦ , ὁ μέν λοιπάς ἅπας ἐμπίμπρημι πῦρ · δύο δέ πληρόω μόνος γάρ τοσοῦτος ὑπολείπω ἀναχωρέω ἐπί οἶκος . Ῥωμαῖος δέ κατά ὁ μάχη πίπτω μέν ὀλίγος , τραυματίας δέ γίγνομαι καί ἄνθρωπος καί ἵππος πλεῖστος . ἐκεῖθεν δέ ὁ βασιλεύς εἰσέρχομαι εἰς Θεσσαλονίκη , αὐλίζομαι ἐκεῖ ἐπί ἱκανός ἡμέρα . Συργιάννης δέ ἀπό ὁ στρατόπεδον ὁ οἰκέω ἓξ παραλαμβάνω καί Σφραντζής , τριάκοντα καί αὐτός ἐπάγω ὁ οἰκέτης , εἰς ποταμός τις οὖον ὁ ἀέναος Γαλυκὸν ὀνομάζω οὖον μακράν Θεσσαλονίκη ῥέω , ῥᾳστώνη ἔρχομαι χάρις καί παραψυχή . Σφραντζής δέ αὐτός μόνος ἤδη ἀναπειλημμένον , καί ὁ μέν συλλαμβάνω οὖον μάλιστα εἰμί εὐχερής , δείδω γάρ μή αἴσθησις γίγνομαι ἐν ὁ στρατόπεδον ἀπόλλω διαφθείρω ῥᾴδιος δέ ὁ ἀποκτείνω , ὁ βασιλεύς παραίνεσις ἀμνημονέω , ὁ τε αὐτός σύνειμι περί ὁ ἀποκτείνω Συργιάννης κρύφα διαλέγω καί πείθω , πρότερος γάρ οὐδέπω οὐδείς ὁ βουλή κατάδηλος εἰμί ποιέω , ἀποκτείνω τε αὐτός ἀγνοέω ὁ ἐπιβουλή , καί φεύγω ἥκω εἰς Θεσσαλονίκη . βασιλεύς δέ μέμφομαι μέν Σφραντζής ὁ μικροψυχία · μᾶλλον γάρ βούλομαι δεσμώτης ἄγω ζῶ Συργιάννης ἢ ἀποκτείνω · ἐπεί δέ ἀναλύω ὁ γίγνομαι οὐ ἐν-εἰμί , ὁ μέν φόνος λογίζομαι ὁ ἀνάγκη ὁ ἀπό ὁ πρᾶγμα , αὐτός δέ ἀμείβω καί ὁ σύνειμι ὁ τε εὐψυχία ἕνεκα καί τόλμα , καί ὁ σφεῖς αὐτός πρόδηλος κίνδυνος ἐμβάλλω ὑπέρ αὐτός · καί Σφραντζής μέν ὁ ὁ μέγας στρατοπεδάρχης τιμάω ἄξιος · πρόσοδος τε παρέχω ἐτήσιος ἐκ χωρίον ἀνάλογος , καί ὁ ἄλλος ἅπας ὡς ἕκαστος . Κράλης δέ ἐπεί πυνθάνομαι πίπτω Συργιάννης , πέμπω μέν ἄγω αὐτός εἰς ὁ στρατόπεδον ἐμπνέω ἔτι · ἀποθνῄσκω δέ μετά μικρός θρηνώ τε ἐπί ἱκανός ὡς ἀνήρ φίλος , καί θάπτω μεγαλοπρεπής . πρεσβεία δέ εἰς βασιλεύς πέμπω , σπονδή τίθημι πρός αὐτός εἰρηνικός καί συμμαχία , καί εἰς ὁ ὑστεραῖος οὖον μακράν Θεσσαλονίκη παρά ὁ Γαλυκὸν ποταμός συγγίγνομαι ὁ βασιλεύς , ἀναχωρέω εἰς ὁ οἰκεῖος . πόλις δέ ὅσος πρότερος γίγνομαι ὑπό Συργιάννης , πίπτω αὐτός , συγγνώμη παρέχω βασιλεύς καί ἀμνηστία ὁ ἀποστασία , προσχωρέω ἑκών πάλιν . ὑπό δέ ὁ αὐτός χρόνος καί ὁ ὁ Οὔγκρων ἄρχω , ὅς ῥῆξ καλέω οἶδα ὁ Λατῖνος φωνή , στρατιά μέγας στρατεύω ἐπί Κράλης , περί γῆ ὁράω πρός αὐτός διαφέρω · δείδω δέ ὁ Κράλης μή ἀδύνατος εἰμί ἀμύνω αὐτός , πρεσβεία ὡς βασιλεύς πέμπω , αἰτέω συμμαχία . ἥδομαι δέ ὁ βασιλεύς πρός ὁ πρεσβεία , στρατία ἀπολέγω πολύς τε καί ἀγαθός , πέμπω εἰς Κράλης συμμαχία . ὁ ῥὴξ δέ Οὐγκρίας , ἐπεί γίγνομαι ἐν μεθόριος ὁ αὐτός καί Τριβαλός ἀρχή , πρίν εἰς ὁ πολέμιος εἰσβάλλω , ἀναχωρέω εἰς ὁ οἰκεῖος . λόγος δέ εἰμί ὡς πυνθάνομαι ἐκ βασιλεύς ἥκω συμμαχία ἀναχωρέω · εἴτε δέ οὗτος ἕνεκα εἴτε καί ἕτερος τις , μένω ἐν ἄδηλος . καί ὁ Κράλης δέ ὁ αὐτός ἕνεκα αἴτιος οἴομαι ἀναχωρέω ῥῆξ , βασιλεύς τε ὁμολογέω χάρις πολύς , καί ὁ στρατηγός ἅμα καί ὁ στρατία δῶρον φιλοφρονέομαι ἀξίως , χαίρω ἀποστέλλω εἰς ὁ οἰκεῖος . καί ὁ βασιλεύς ὁ ἔτος ἐκεῖνος διαχειμάζω ἐν Θεσσαλονίκη .