joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen2.6
ϛ΄ . Βασιλεὺς δὲ ἐν δεινῷ τιθέμενος τὸ Πέρσας μὲν ἀεὶ Ρωμαίοις ἐπιστρατεύειν , αὐτοὺς δὲ ἐκείνοις μηδαμῶς , ἔγνω δεῖν πρὸς τὴν ἕω περαιωθεὶς , τοῖς κατὰ Βιθυνίαν βαρβάροις ἐπιθέσθαι · ἔτι γὰρ ἐσκήνουν ἐν τοῖς πεδίοις , ἔαρος ἤδη μεσοῦντος κατὰ μῆνα Μάϊον · καὶ μετακαλεσάμενος τὸν τῆς Μεσοθηνίας ἄρχοντα τὸν πρωτοκυνηγὸν Κοντοφρὲ , ἐβουλεύετο περὶ τῆς κατὰ τῶν βαρβάρων εἰσβολῆς . ἦν γὰρ δὴ ὁ Κοντοφρὲ οὐ διὰ τὸ Μεσοθηνίας ἐπιτροπεύειν μόνον πεῖραν ἔχων τῶν κατὰ τοὺς βαρβάρους πραγμάτων , ἀλλὰ καὶ ἄλλως ἀνὴρ ἀγαθὸς καὶ πολλῶν πολέμων ἔμπειρος καὶ μάλιστα τῶν Περσικῶν , οἷα δὴ ἐκ πρώτης ἡλικίας τοῖς ἤθεσί τε καὶ ταῖς διατριβαῖς αὐτῶν ἐντραφείς . Κοντοφρὲ δὲ ἐπέῤῥωσέ τε τὸν βασιλέα πρὸς τὸν κατὰ τῶν βαρβάρων πόλεμον , καὶ ἡδέως ἔλεγεν ἐκείνην τὴν ἡμέραν ἂν ἰδεῖν , ἐν ᾗ ἀπὸ τῶν βαρβάρων ἐξέσται Ρωμαίοις , ὧν εἰς αὐτοὺς ὑπῆρξαν , πολλῶν ἀδικιῶν δίκας λαβεῖν . ὑπετίθει τε μὴ μέλλειν , ὡς ὅσον οὔπω τῶν βαρβάρων ἀπὸ τῶν πεδινῶν ἐπὶ τὰ ὀρεινότερα ἀναχωρησόντων , τὴν ἀλέαν ἐκκλινόντων τὴν ἀπὸ τοῦ θέρους · οὕτω γὰρ εἶναι αὐτοῖς ἔθος οὖσι νομάσιν . ἐπεὶ δὲ ἐδέδοκτο ἐπιστρατεύειν τοῖς βαρβάροις καὶ μὴ μέλλειν , τὴν ἐκ Βυζαντίου καὶ Διδυμοτείχου καὶ Ἀδριανουπόλεως καὶ Θρᾴκης συναθροίσας στρατιὰν , οὐ γὰρ ἐξῆν τήν τε ἐκ Μακεδονίας καὶ τῆς ἄλλης ἑσπέρας μετακαλεῖσθαι · κατήπειγε γὰρ ὁ καιρὸς καὶ ὁ Κοντοφρὲ πάλιν ἐκ Μεσοθηνίας ἐλθὼν καὶ φάσκων νῦν εἶναι καιρὸν ἐπιθέσθαι τοῖς βαρβάροις , ὡς ὅσον οὔπω πρὸς τὰς δυσχωρίας ἀποχωρήσουσι τῆς ὀρεινῆς , τὴν ἠθροισμένην στρατιὰν λαβὼν ὁ βασιλεὺς , ἐπεραιώθη πρὸς τὴν ἕω , λήγοντος ἤδη ἔαρος , κατὰ τὸ Σκουτάριον προσαγορευόμενον . ἐπεὶ δὲ ἠγγέλθη τοῖς βαρβάροις ἡ τοῦ βασιλέως ἔφοδος , ὅσοι μὲν ἦσαν νομάδες κατὰ τὴν Βιθυνίαν διεσκεδασμένοι σκηνάς τε ἀναλαβόντες καὶ βοσκήματα καὶ τὴν ἄλλην ἀποσκευὴν , ἐπὶ τὰ ὑψηλότερα ἀνῆλθον τῶν ὀρῶν , καὶ ποῤῥωτέρω ἢ ἐξ ἔθους ἦν αὐτοῖς . Ὀρχάνης δὲ ὁ τῶν αὐτόθι Περσῶν σατράπης , ὅση ἦν αὐτῷ πεζὴ καὶ ἱππικὴ δύναμις ἀναλαβὼν , ἐπεὶ ἐπύθετο , τὸν βασιλέα διὰ Μεσοθηνίας μέλλοντα ἰέναι , πολλὰς ἐχούσης δυσχωρίας καὶ ὀχυρότητας αὐτοφυεῖς , οὐ τῇ σφετέρᾳ δυνάμει μᾶλλον ἢ τῇ θέσει θαῤῥήσας τοῦ τόπου , εἰς Μεσοθηνίαν ἐλθὼν , ὑψηλοῖς χωρίοις καὶ δυσπροσόδοις ἐγκαθίδρυσε τὴν στρατιάν . βασιλεὺς δὲ ἀπὸ Σκουταρίου δυεῖν ἡμερῶν ὁδὸν ἀνύσας , τῇ τρίτῃ ἅμα ἕῳ , ἐπεὶ πάλιν τῆς αὐτῆς εἴχοντο ὁδοῦ , καὶ ἡ Περσικὴ στρατιὰ ἐφάνη ἄπωθεν ἐν χωρίοις ὑψηλοῖς ἐγκαθιδρυμένη . ὀλίγον δὲ προελθὼν ὁ βασιλεὺς , ἐστρατοπέδευσε καὶ αὐτὸς ἐν χωρίῳ Πελεκάνῳ προσαγορευομένῳ , καὶ τοὺς ἐν τέλει συναγαγὼν , ἐβουλεύοντο ὅ , τι δέοι ποιεῖν . ἐδόκει δὴ περαιτέρω μὴ προβαίνειν , ἅμα μὲν καὶ διὰ τὸ τοὺς νομάδας Πέρσας οἷς ἐπῄεσαν ὡς ἐξανδραποδισόμενοι , τὴν ἔφοδον αἰσθομένους διαδρᾶναι , ἅμα δ' ὅτι , τῶν τε χωρίων δυσβάτων καὶ στενῶν ὄντων , δι' ὧν ἔμελλον διϊέναι , καὶ στρατιᾶς ἀντιστρατοπεδευομένης πεζῆς τε καὶ ἱππικῆς , οὐκ ἀναγκαῖον διακινδυνεύειν ἐπὶ κέρδει οὐδενί . ἵνα δὲ μὴ δοκοῖεν τῷ δέει τῶν βαρβάρων ἀναστρέφειν , εἰς τὴν ὑστεραίαν ἅμα ἕῳ ὁπλισαμένους ἐπὶ τοῦ πεδίου κατέναντι τῶν βαρβάρων παρατάξασθαι ὡς εἰς μάχην . κἂν μὲν αὐτοὶ τῆς δυσχωρίας ἀποστάντες , ἐπὶ τοῦ ὁμαλοῦ θελήσωσι διαγωνίσασθαι αὐτοῖς , καὶ αὐτοὶ ἐπιδείξεσθαι τὴν οἰκείαν ἀρετήν · ἐὰν δὲ μὴ αὐτοὶ τῆς δυσχωρίας ἀφιστῶνται , τῆς εἰς Βυζάντιον ἔχεσθαι φερούσης τεταγμένως , ἔργῳ δείξαντας , ὡς οὐ διὰ δειλίαν , ἀλλὰ τὸ μὴ ἔχειν οἷστισι συμβαλοῦσιν , ἀνέζευξαν εἰς τὴν οἰκίαν . οὕτω μὲν δὴ ἐδέδοκτο · καὶ ηὐλίσαντο τὴν νύκτα ἐκείνην κατὰ τὸν Πελεκάνον , ἅμα δὲ ἕῳ μετὰ τοὺς εἰωθότας ὕμνους πρὸς θεὸν τῇ σάλπιγγι ἐκέλευεν ὁ βασιλεὺς τῇ στρατιᾷ τὴν ἐφόπλισιν σημαίνειν . ἐπεὶ δὲ ὡπλίσαντο , κατέναντι τῶν βαρβάρων ἦλθον , παρατεταγμένοι ὡς ἐς μάχην , ᾗ ἐδέδοκτο τῇ προτεραίᾳ . Ὀρχάνης δὲ καὶ αὐτὸς ἰδὼν τὸν βασιλέα ἐπιόντα , ἀντιπαρέταττε καὶ αὐτὸς τὴν στρατιάν . καὶ μέρος μέν τι κατέκρυψεν ἐν λόχοις , ὡς ἂν , εἰ οἱ Ρωμαῖοι ὑπερσχόντες ἐπίωσιν αὐτοῖς , οἱ ἐν ταῖς ἐνέδραις ἐκ τοῦ αἰφνιδίου ἐπελθόντες , ἐκπλήξωσί τε διὰ τὸ ἀπροσδόκητον καὶ τρέψωνται αὐτούς · τὴν δ' ἄλλην ἅπασαν δύναμιν ἀναλαβὼν , ἔστη ἐπὶ μετεώρου . τριακοσίους δὲ ἀπολεξάμενος τοὺς παρ' αὐτῷ μαχιμωτάτους ἱπποτοξότας , ἵππους ἔχοντας τῶν μάλιστα θέειν ἀγαθῶν , ἐκέλευσεν αὐτοῖς οὐ κατὰ συστάδην , ἀλλ' ἐξ ἐφόδων συμπλέκεσθαι τῇ βασιλέως στρατιᾷ , καὶ ἐπιόντας μὲν μὴ ὑπομένειν , ἀλλὰ φεύγοντας τοξείαις χρῆσθαι , ἀναχωροῦσι δὲ αὖθις ἐπιτίθεσθαι . συμβέβηκε δὲ τὸ μεταξὺ τῶν στρατευμάτων ἀμφοτέρων ὅσον μὲν ἦν κατὰ τοὺς Ρωμαίους ὁμαλόν τε εἶναι καὶ ῥᾴδιον πρὸς τὰς ἱππηλασίας , τὸ δὲ κατὰ τοὺς Πέρσας οὐ μόνον ἄναντες καὶ δυσπρόσοδον , ἀλλὰ καὶ τάφροις αὐτοφυέσι πανταχόσε διατετμημένον · ᾧ καὶ μᾶλλον οἱ βάρβαροι πεποιθότες ἐπῄεσαν Ρωμαίοις . τούτοις μὲν οὖν τοῖς τριακοσίοις προσετέτακτο τὸν τρόπον τοῦτον συμπλέκεσθαι Ρωμαίοις . ἑτέρους δὲ χιλίους ὄπισθεν αὐτῶν ἐπέστησε κατὰ τὰς τάφρους καὶ τὰς δυσχωρίας , ὡς ἂν , εἰ διώκοιντο οἱ τριακόσιοι πρὸς τῶν Ρωμαίων , αὐτοὶ πρὸς τὰ στενὰ ἑστῶτες ἀμύνωσιν αὐτοῖς · ἑκατέρωθέν τε αὐτῶν χιλίους ἐφ' ἑκάστῳ μέρει τῆς αὐτῆς ἕνεκα αἰτίας . βασιλεὺς δὲ ἐπεὶ ἑώρα τοὺς Πέρσας ἀπὸ τοῦ λόφου κατιόντας , τριακοσίους καὶ αὐτὸς ἐπιλεξάμενος ἐκ τῶν ἰδίων καὶ περιστησάμενος ἑαυτῷ , τοιαύτην τινὰ παραίνεσιν ἐποιήσατο πρὸς αὐτούς · « ἄνδρες στρατιῶται , τὴν μὲν εὔκλειαν τῶν Ρωμαίων καὶ τὴν δόξαν , ἣν ἀπὸ τοῦ φοβεροὶ τοῖς πολεμίοις εἶναι ἐκτήσαντο ἐξ ἀρχῆς , οὐδ' αὐτοὶ ἀγνοεῖτε · οὗτοι γάρ εἰσιν οἱ μικροῦ δεῖν πᾶσαν παραστησάμενοι τὴν οἰκουμένην , καὶ πάντα γένη καὶ Εὐρωπαῖα καὶ τὰ ἐπὶ τῆς Ἀσίας ἀναγκάσαντες αὐτοῖς δουλεύειν . ὅτι δὲ ἡμᾶς οὐκ ἐπὶ πολύν τινα χρόνον οὐκ ὀλίγα τινὰ τῶν βαρβάρων συμβέβηκεν ἐλαττωθῆναι , οὐ χρὴ διὰ ταῦτα καὶ πρὸς τὰ ὑπόλοιπα ἀπαγορεύειν . οὐδὲ γὰρ κατὰ τὴν ἡμετέραν κακίαν τὸ ἡσσῆσθαι προσεγένετο , ἀλλὰ τοῦ θεοῦ πρὸς ἔκτισιν ὧν προσκεκρούκαμεν αὐτῷ , διὰ τῶν βαρβάρων τιμωρουμένου . οὐ δὴ δίκαιον τοὺς τὴν γνώμην μὴ κατὰ κράτος νικηθέντας , ἔχοντας δέ τινα αὖθις κρείττονα ἐλπίδα τῆς συμφορᾶς τῇ ἀποβάσει ἀμβλύνεσθαι · νομίσαι δὲ ἐν μὲν ταῖς πράξεσιν ἐνδέχεσθαι σφάλλεσθαι τοὺς ἀνθρώπους , ταῖς δὲ γνώμαις ἀεὶ τοὺς αὐτοὺς ἀνδρείους ὀρθῶς εἶναι , καὶ μὴ διὰ τὴν προτέραν ἧτταν , τοῦ ἀνδρείου παρόντος , εἰκότως ἂν ἔν τινι κακοὺς ὀφθῆναι . ὑμεῖς δὲ οὔτε ἐμπειρίᾳ τῇ πρὸς τὰς μάχας λείπεσθε τῶν βαρβάρων , ἀλλὰ καὶ τῇ τόλμῃ πολὺ προέχετε αὐτῶν . ὁρᾶτε γὰρ αὐτοὺς κατεπτηχότας καὶ καταδυομένους πρὸς τὰ κοῖλα τῶν ὀρῶν καὶ μηδαμοῦ τῆς δυσχωρίας ἀποστῆναι βουλομένους , μηδὲ ἐκ τοῦ ἴσου διαγωνίσασθαι ἡμῖν τολμῶντας . γίνεσθε δὴ ἄνδρες ἀγαθοὶ καὶ τὴν καταπεσοῦσαν ἤδη δόξαν τῶν προγόνων ἀνορθώσατε αὐτοὶ , καὶ μὴ νομίσητε ὑπὲρ μηδὲν προσηκούσης γῆς ὑμῖν διαγωνίζεσθαι πρὸς τοὺς βαρβάρους , ἀλλ' ὑπὲρ ἐλευθερίας μάλιστα καὶ τῆς οἰκείας ἕκαστος πατρίδος . ἐὰν γὰρ ἐνταῦθα ἀξίως ἑαυτῶν ἀγωνιζόμενοι νικήσωμεν αὐτοὺς , πρὸς οἷς ἀφῃρήμεθα πρότερον ὑπ' αὐτῶν καὶ τὴν οὖσαν καρπωσόμεθα ἀδεῶς . πρὸς τούτοις δὲ εἰ μὲν καὶ αὐτὸς συνηγωνιζόμην ὑμῖν ἐν τῷ παρόντι , πρόφασις ἂν ἦν τινι κακῷ γενέσθαι λήσειν οἰομένῳ · ἐπεὶ δὲ αὐτὸς ἔξω ἕστηκα τῶν ἄλλων βραβευτὴς , ἔξεστι σκοπεῖν ἑκάστῳ ὡς , εἰ μὲν κακὸς ὀφθείη , κολασθήσεται τῇ πρεπούσῃ ζημίᾳ · οἱ δὲ ἀγαθοὶ τιμηθήσονται τοῖς προσήκουσιν ἄθλοις τῆς ἀρετῆς . τὴν δὲ συμπλοκὴν ὁποίαν τινὰ χρὴ ποιεῖσθαι πρὸς τοὺς βαρβάρους , καὶ αὐτοὶ μὲν ἴστε ἐκ παιδὸς πολεμίοις ἔργοις ἐντεθραμμένοι · παραινέσω δὲ καὶ αὐτός . εἰ μὲν γὰρ τεταγμένοι κατὰ φάλαγγας ἐκ τοῦ ὁμοίου καὶ αὐτοὶ ἐμάχοντο ἡμῖν , ἦν ἀναγκαῖον καὶ ἡμᾶς τὴν τάξιν φυλάττοντας αὐτοῖς ἐπιέναι · ἐπεὶ δὲ , ὅσον ἀπὸ τῶν γινομένων ἐστὶν εἰκάζειν , οὐκ εἰς χεῖρας ὑμῖν ἰέναι διανοοῦνται , ἀλλ' ἄπωθέν τε βάλλειν καὶ ἐπιόντας οὐχ ὑφίστασθαι , ἀλλ' ὑπαναχωρεῖν πρὸς τὰς δυσχωρίας καὶ τοὺς τεταγμένους ἐν αὐταῖς , δέον καὶ ὑμᾶς μέχρι μὲν τοῦ ἐν ἐφικτῷ τῶν τοξευμάτων γίνεσθαι σχολῇ βαδίζειν καὶ τεταγμένως , ἐπειδὰν δὲ γένησθε ἐγγὺς , ὀξύτητι πάσῃ χρῆσθαι καὶ εὐψυχίᾳ , ἅμα μὲν τὸ μεταίχμιον συναιροῦντας ὡς ἂν μὴ κατὰ σχολὴν βάλλησθε τοῖς βέλεσι συχνοῖς , ἅμα δ' , ἵνα καὶ τὴν ἀναχώρησιν τῶν βαρβάρων φθάνοντες αὐτοὺς κακῶς ποιῆτε · τὴν δίωξιν δὲ μὴ ἐπιπολὺ ποιεῖσθαι , μηδὲ θρασύτητι ἐπαιρομένους , ἑαυτοὺς εἰς τοὺς κινδύνους εἰσωθεῖν · ἀλλ' ἐπειδὰν ἐν τοῖς ἐπιτάκτοις γένησθε ἐκείνοις , πάλιν ὑπαναχωρεῖν πρὸς τὸ πεδίον , τὴν τάξιν τε φυλάττειν καὶ ἐπιόντας ἀμύνεσθαι τοὺς βαρβάρους . » Τοιαῦτα μὲν ὁ βασιλεὺς παρεκελεύσατο τοῖς στρατιώταις , ἅμα καὶ βοήθειαν τὴν ἐκ τοῦ κρείττονος καὶ νίκην ἐπευξάμενος αὐτοῖς . οἱ δὲ προσκυνήσαντές τε βασιλέα καὶ ἢ καλῶς νικήσειν ἢ εὐκλεῶς τεθνήξεσθαι εἰπόντες , σταυρῷ τε καθοπλίσαντες ἑαυτοὺς , ἐχώρουν κατὰ τῶν βαρβάρων τεταγμένως καὶ κατὰ σχολήν . ἐστρατήγει δὲ αὐτῶν Ἐξώτροχος ὁ μέγας ἑταιρειάρχης . ἀντεπῄεσαν δὲ καὶ οἱ βάρβαροι αὐτοῖς ὁμοίως . ἐπειδὴ δὲ ἦσαν ἐγγὺς ἀλλήλων ὅσον ἐφικνεῖσθαι τοῖς τοξεύμασιν , οἱ Ρωμαῖοι μὲν , ᾗ αὐτοῖς προσετέτακτο πρὸς βασιλέως , ὅλους ἀνέντες χαλινοὺς , ὅσον ἐνῆν ὀξέως ἐπεφέροντο τοῖς Πέρσαις · οἱ βάρβαροι δὲ καρτερήσαντες μὲν ἐπὶ μικρὸν καὶ βέλη κατὰ τῶν Ρωμαίων ἀφέντες , οἰόμενοι οὕτως ἂν ἀποτρέψαι τῆς ὁρμῆς , ἐπεὶ ἑώρων αὐτοὺς ἀτρέπτως ἐπιόντας καὶ οὐδὲ ὀλίγα φροντίζοντας τῶν οἰστῶν , εἰς φυγὴν ἐτράποντο εὐθύς . ἐν δὲ τῇ φυγῇ ἀπέθανον περὶ τεσσαράκοντα αὐτῶν , οἱ λοιποὶ δὲ διεσώθησαν πρὸς τὰς δυσχωρίας καὶ τοὺς τεταγμένους ὄπισθεν καταφυγόντες . Ρωμαίων δὲ ἀπέθανεν οὐδεὶς οὔτε ἐτρώθη · ἵπποι δὲ ἐγένοντο ὀλίγοι τραυματίαι . ἀναχωρήσαντες δὲ ἀπὸ τῆς διώξεως , ἔστησαν ἐπὶ τοῦ πεδινοῦ πάλιν ὡς ἐπὶ βαλβίδος , τὴν ἔφοδον τῶν βαρβάρων περιμένοντες · οἱ Πέρσαι δὲ μικρὸν ἐνδιατρίψαντες τοῖς οἰκείοις καὶ πλείους τῶν πεσόντων προσλαβόμενοι ἑτέρους , ᾔεσαν ἐπὶ τοὺς Ρωμαίους . καὶ ἐπεὶ πάλιν ὥσπερ καὶ πρότερον ἐγένοντο ἐγγὺς , τῇ ἴσῃ καὶ ὀξύτητι καὶ προθυμίᾳ τῶν Ρωμαίων χρησαμένων , ἐτράπησάν τε αὖθις εἰς φυγὴν οἱ βάρβαροι καὶ περὶ τριάκοντα αὐτῶν ἀπέθανον ἐν τῇ διώξει · Ρωμαίων δὲ οὐδεὶς , οὔτε ἐτρώθη , εἰ μὴ ἔνιοι τῶν ἵππων . Ὀρχάνης δὲ ὁρῶν ἀπὸ τοῦ λόφου τοὺς ἰδίους ἤδη ἡσσημένους δὶς , παρεθάῤῥυνέ τε τοὺς βαρβάρους καὶ ἐπεβοήθει πέμψας στρατιάν . βασιλεὺς δὲ ἐπῄνει τε τοὺς ἰδίους καὶ αὐτὸς τῆς εὐψυχίας ἕνεκα καὶ τῆς ἀνδρίας καὶ παρεκάλει μὴ ὑφίεσθαι τῆς τόλμης , ὡς ἀεὶ κρείττους τῶν βαρβάρων ἐσομένους , ἔπεμπέ τε καὶ στρατιὰν ἀξιόμαχον πρὸς τοὺς βαρβάρους . καὶ γενομένων ἐγγὺς τῶν στρατευμάτων , πάλιν ἀντέσχον μὲν οἱ Πέρσαι ἐπὶ πλέον · ἐκβιασθέντες δ' ὅμως ὑπὸ τῶν Ρωμαίων , ἐτράπησαν εἰς φυγὴν πρὸς τοὺς οἰκείους καὶ ἔπεσον ὀλίγοι ἐξ αὐτῶν . τοιαύτας μὲν δὴ τὰς συμπλοκὰς καὶ τὰς ἀναχωρήσεις οἱ Πέρσαι πρὸς τοὺς Ρωμαίους ἐποιοῦντο ἄχρι δείλης τῆς ἡμέρας ἐν ἀρχαῖς μάλιστα τοῦ θέρους , Ἰουνίου μηνὸς ἐνισταμένου . καὶ κατὰ πάσας μὲν τὰς συμβολὰς ἐνίκων οἱ Ρωμαῖοι · κατὰ κράτος δὲ αὐτῶν περιγενέσθαι οὐκ ἠδύναντο , ἅμα μὲν διὰ τὸ φάραγγας βαθείας περιβεβλῆσθαι τὴν Περσῶν στρατιὰν καὶ μηδεμίαν κύκλωσιν παρέχειν τοῖς Ρωμαίοις , ἅμα δ' , ὅτι καὶ τὸ πεδίον , ἐν ᾧ κατιόντες διηγωνίζοντο οἱ Πέρσαι , τάφροις αὐτοφυέσι καὶ αὐτὸ διατετμημένον ἦν πανταχοῦ , ἐν οἷς τοξόται ἱστάμενοι πολλοὶ τὴν τελείαν νίκην ἀφῃροῦντο Ρωμαίους , βάλλοντες ἐκ τῶν ὀχυρωμάτων · τήν τε στρατιὰν αὐτοῖς πᾶσαν βασιλέα οὐκ ἐξῆν ἐπαγαγεῖν διὰ τοῦ τόπου τὴν ἀνωμαλίαν . ἐξ ἐκείνου δὲ ὁ Ὀρχάνης νομίσας καιρὸν εἶναι καὶ σφοδροτέρας προσβολῆς , χιλίους ἑτέρους ἀπολεξάμενος τῶν Περσῶν , ἐκέλευσεν εἰς τὸ πεδίον καταβάντας ἅμα τοῖς τριακοσίοις προσβαλεῖν Ρωμαίοις . βασιλεύς τε ἐπεὶ ἐκείνους ἑώρα κατιόντας , τοῖς τε πρότερον μαχομένοις στρατιώταις τῆς ἀνδρίας ἕνεκα εὐχαριστήσας τὰ εἰκότα καὶ τὸν στρατηγὸν αὐτῶν Ἐξώτροχον ἐπαινέσας καὶ τῆς ἐμπειρίας καὶ τῆς τόλμης , ἔπεμπε καὶ στρατιὰν ἑτέραν , ἧς ἦρχε Τάγαρις Μανουὴλ ὁ μέγας στρατοπεδάρχης , ὡς σὺν αὐτοῖς ἀντιστησομένην τοῖς βαρβάροις . καὶ γενομένης ἐπιπολὺ μάχης ἰσχυρᾶς ἐξ ἑκατέρων τῶν μερῶν , τῶν μὲν Ρωμαίων ἵππων ἐτρώθησαν πολλοὶ , στρατιῶται δὲ ἐγένοντο ὀλίγοι τραυματίαι , τέθνηκε δὲ εἷς · Περσῶν δὲ ἔπεσον πεντήκοντα παρὰ τὴν μάχην . Ὀρχάνης δὲ ἐν ᾧ ἡ μάχη συνεκροτεῖτο , τὴν στρατιὰν , ἣν εἶχε , πᾶσαν ἔστησεν ἐπὶ μετώπου , πρότερον γὰρ μέρος τι αὐτῆς πολὺ ἐν ταῖς ἐνέδραις κεκρυμμένον ἦν , ὡς εἶναι καταφανῆ καὶ Ρωμαίοις καὶ βαρβάροις , οἰόμενος ἐκείνοις τε προθυμίαν καὶ Ρωμαίοις ἔκπληξιν τὸ τοιοῦτον ἐμποιήσειν . ὡς δὲ ἑώρα τῆς ἐπινοίας ἀπονάμενος οὐδὲν , οἱ Ρωμαῖοι γὰρ οὐδὲν ἧττον ἐμάχοντο εὐψύχως καὶ ἤδη περιεγίνοντο τῶν πολεμίων , Παζαρλοῦν τὸν ἀδελφὸν πανστρατιᾷ ἐκέλευσε τοῖς Ρωμαίοις συμβαλεῖν · μικρὸν δὲ καὶ αὐτὸς ἀπὸ τοῦ λόφου καταβὰς , πάλιν ἔστη μετ' ὀλίγων ὅ , τι ἂν ἀποβαίη σκοπῶν . βασιλεὺς δ' ἐπεὶ ἑώρα πανστρατιᾷ πρὸς τὴν μάχην τοὺς βαρβάρους ὡρμημένους , τὰς μὲν ἄλλας ἐκέλευε τάξεις μένειν πάσας ἀτρεμούσας , αὐτὸς δὲ τρία τέλη ἀναλαβὼν , ἐχώρει πρὸς τὴν μάχην . ἐτέτακτο δὲ ἐπὶ μὲν τοῦ δεξιοῦ κέρως ὁ μέγας δομέστικος , τὸ ἀριστερὸν δὲ εἶχεν ὁ Ἄγγελος Ἰωάννης ἐξάδελφος αὐτῷ , βασιλεὺς δὲ ἐπεῖχε τὸ μέσον . καὶ συμβαλόντες τοῖς βαρβάροις , ἐτρέψαντό τε κατὰ κράτος , μηδὲ ἀντισχεῖν τὴν πρώτην δυνηθέντας ὁρμὴν καὶ τὰς δυσχωρίας πάσας ὑπερβάντες , ἄχρι τῶν ἄκρων κατεδίωξαν τοῦ λόφου , ἔνθα καὶ Ὀρχάνης ἦν ἑστώς . ἔπεσον δὲ παρὰ τὴν μάχην Περσῶν μὲν πεντήκοντα καὶ ἑκατὸν , Ρωμαίων δὲ οὐδεὶς , ἀλλ' οὔτε ἐτρώθη , οὔτε στρατιώτης οὔτε ἵππος . βασιλεὺς δὲ ἀνεχώρησεν ἐκεῖθεν , τὸ βιάζεσθαι πρὸς τὸν λόφον οὐχ ἡγούμενος λυσιτελεῖν , καὶ πρὸς τὸ πεδίον ἐλθὼν , ἐκέλευεν ἕκαστον τὴν ἣν εἶχεν ἐξ ἀρχῆς τάξιν φυλάττειν . οἱ βάρβαροί τε ἐπὶ τοὺς πρόποδας ἔστησαν τοῦ ὄρους , τὸ περαιτέρω προβαίνειν οὐχ ἡγούμενοι λυσιτελεῖν .
Lemmas: ΣΤ΄ . Βασιλεύς δέ ἐν δεινός τίθημι ὁ Πέρσης μέν ἀεί Ῥωμαῖος ἐπιστρατεύω , αὐτός δέ ἐκεῖνος μηδαμῶς , γιγνώσκω δήω πρός ὁ ἠώς περαιόω , ὁ κατά Βιθυνία βάρβαρος ἐπιτίθημι · ἔτι γάρ σκηνόω ἐν ὁ πεδίον , ἔαρ ἤδη μέσος κατά μείς Μάϊος · καί μετακαλέω ὁ ὁ Μεσοθηνίας ἄρχω ὁ πρωτοκυνηγός Κοντοφρὲ , βουλεύω περί ὁ κατά ὁ βάρβαρος εἰσβολή . εἰμί γάρ δή ὁ Κοντοφρὲ οὖον διά ὁ Μεσοθηνίας ἐπιτροπεύω μόνος πείρω ἔχω ὁ κατά ὁ βάρβαρος πρᾶγμα , ἀλλά καί ἄλλως ἀνήρ ἀγαθός καί πολύς Πολέμων ἔμπειρος καί μάλιστα ὁ Περσικός , οἷος δή ἐκ πρῶτος ἡλικία ὁ ἦθος τε καί ὁ διατριβή αὐτός ἐντρέφω . Κοντοφρὲ δέ ῥέω τε ὁ βασιλεύς πρός ὁ κατά ὁ βάρβαρος πόλεμος , καί ἡδύς λέγω ἐκεῖνος ὁ ἡμέρα εἄν ὁράω , ἐν ὅς ἀπό ὁ βάρβαρος ἔξεστι Ῥωμαῖος , ὅς εἰς αὐτός ὑπάρχω , πολύς ἀδικία δίκη λαμβάνω . ὑποτίθημι τε μή μέλλω , ὡς ὅσος οὔπω ὁ βάρβαρος ἀπό ὁ πεδινός ἐπί ὁ ὀρεινός ἀναχωρέω , ὁ ἀλέω ἐκκλίνω ὁ ἀπό ὁ θέρος · οὗτος γάρ εἰμί αὐτός ἔθος εἰμί Νομάς . ἐπεί δέ δοκέω ἐπιστρατεύω ὁ βάρβαρος καί μή μέλλω , ὁ ἐκ Βυζάντιον καί Διδυμότειχο καί Ἁδριανούπολις καί Θρᾴκη συναθροίζω στρατία , οὖον γάρ ἔξεστι ὁ τε ἐκ Μακεδονία καί ὁ ἄλλος ἑσπέρα μετακαλέω · κατεπείγω γάρ ὁ καιρός καί ὁ Κοντοφρὲ πάλιν ἐκ Μεσοθηνίας ἔρχομαι καί φάσκω νῦν εἰμί καιρός ἐπιτίθημι ὁ βάρβαρος , ὡς ὅσος οὔπω πρός ὁ δυσχωρία ἀποχωρέω ὁ ὀρεινός , ὁ ἀθροίζω στρατία λαμβάνω ὁ βασιλεύς , περαιόω πρός ὁ ἠώς , λήγω ἤδη ἔαρ , κατά ὁ σκουτάριον προσαγορεύω . ἐπεί δέ ἀγγέλλω ὁ βάρβαρος ὁ ὁ βασιλεύς ἔφοδος , ὅσος μέν εἰμί Νομάς κατά ὁ Βιθυνία διασκεδάννυμι σκηνή τε ἀναλαμβάνω καί βόσκημα καί ὁ ἄλλος ἀποσκευή , ἐπί ὁ ὑψηλός ἀνέρχομαι ὁ ὄρος , καί πρόσω ἢ ἐκ ἔθος εἰμί αὐτός . ὁρκάνη δέ ὁ ὁ αὐτόθι Πέρσης σατράπης , ὅσος εἰμί αὐτός πεζός καί ἱππικός δύναμις ἀναλαμβάνω , ἐπεί πυνθάνομαι , ὁ βασιλεύς διά Μεσοθηνίας μέλλω εἶμι , πολύς ἔχω δυσχωρία καί ὀχυρότης αὐτοφυής , οὖον ὁ σφέτερος δύναμις μᾶλλον ἢ ὁ θέσις θαρσέω ὁ τόπος , εἰς Μεσοθηνίαν ἔρχομαι , ὑψηλός χωρίον καί δυσπρόσοδος εγκαθιδρύω ὁ στρατιά . βασιλεύς δέ ἀπό σκουτάριος δύο ἡμέρα ὁδός ἀνύω , ὁ τρίτος ἅμα ἠώς , ἐπεί πάλιν ὁ αὐτός ἔχω ὁδός , καί ὁ Περσικός στρατία φαίνω ἄπωθεν ἐν χωρίον ὑψηλός εγκαθιδρύω . ὀλίγος δέ προέρχομαι ὁ βασιλεύς , στρατοπεδεύω καί αὐτός ἐν χωρίον πελεκᾶνος προσαγορεύω , καί ὁ ἐν τέλος συνάγω , βουλεύω ὅς , τίς δήω ποιέω . δοκέω δή περαιτέρω μή προβαίνω , ἅμα μέν καί διά ὁ ὁ Νομάς Πέρσης ὅς ἔπειμι ὡς ἐξανδραποδίζω , ὁ ἔφοδος αἰσθάνομαι διαδιδράσκω , ἅμα δέ ὅτι , ὁ τε χωρίον δύσβατος καί στενός εἰμί , διά ὅς μέλλω δίειμι , καί στρατιά ἀντιστρατοπεδεύω πεζός τε καί ἱππικός , οὐ ἀναγκαῖος διακινδυνεύω ἐπί κέρδος οὐδείς . ἵνα δέ μή δοκέω ὁ δήω ὁ βάρβαρος ἀναστρέφω , εἰς ὁ ὑστεραῖος ἅμα ἠώς ὁπλίζω ἐπί ὁ πεδίον κατεναντίον ὁ βάρβαρος παρατάσσω ὡς εἰς μάχη . κἀν μέν αὐτός ὁ δυσχωρία ἀφίστημι , ἐπί ὁ ὁμαλός ἐθέλω διαγωνίζομαι αὐτός , καί αὐτός ἐπιδείκνυμι ὁ οἰκεῖος ἀρετή · ἐάν δέ μή αὐτός ὁ δυσχωρία ἀφίστημι , ὁ εἰς Βυζάντιον ἔχω φέρω τεταγμένως , ἔργον δείκνυμι , ὡς οὖον διά δειλία , ἀλλά ὁ μή ἔχω ὅστις συμβάλλω , ἀναζεύγνυμι εἰς ὁ οἰκίον . οὗτος μέν δή δοκέω · καί αὐλίζομαι ὁ νύξ ἐκεῖνος κατά ὁ πελεκᾶνος , ἅμα δέ ἠώς μετά ὁ εἴωθα ὕμνος πρός θεός ὁ σάλπιγξ κελεύω ὁ βασιλεύς ὁ στρατιά ὁ ἐφόπλισις σημαίνω . ἐπεί δέ ὁπλίζω , κατεναντίον ὁ βάρβαρος ἔρχομαι , παρατάσσω ὡς εἰς μάχη , ὅς δοκέω ὁ προτεραῖος . ὁρκάνη δέ καί αὐτός εἶδον ὁ βασιλεύς ἔπειμι , ἀντιπαρατάσσομαι καί αὐτός ὁ στρατιά . καί μέρος μέν τίς κατακρύπτω ἐν λόχος , ὡς εἄν , εἰμί ὁ Ρωμαῖος ὑπερέχω ἔπειμι αὐτός , ὁ ἐν ὁ ἐνέδρα ἐκ ὁ αἰφνίδιος ἐπέρχομαι , ἐκπλήσσω τε διά ὁ ἀπροσδόκητος καί τρέπω αὐτός · ὁ δέ ἄλλος ἅπας δύναμις ἀναλαμβάνω , ἵστημι ἐπί μετέωρος . τριακόσιοι δέ ἀπολέγω ὁ παρά αὐτός μάχιμος ἱπποτοξότης , ἵππος ἔχω ὁ μάλιστα θέω ἀγαθός , κελεύω αὐτός οὖον κατά συστάδην , ἀλλά ἐκ ἔφοδος συμπλέκω ὁ βασιλεύς στρατιά , καί ἔπειμι μέν μή ὑπομένω , ἀλλά φεύγω τοξεία χράω , ἀναχωρέω δέ αὖθις ἐπιτίθημι . συμβαίνω δέ ὁ μεταξύ ὁ στράτευμα ἀμφότερος ὅσος μέν εἰμί κατά ὁ Ῥωμαῖος ὁμαλός τε εἰμί καί ῥᾴδιος πρός ὁ ἱππηλασία , ὁ δέ κατά ὁ Πέρσης οὖον μόνος ἀνάντης καί δυσπρόσοδος , ἀλλά καί τάφρος αὐτοφυής πανταχόσε διατέμνω · ὅς καί μᾶλλον ὁ βάρβαρος πείθω ἔπειμι Ῥωμαῖος . οὗτος μέν οὖν ὁ τριακόσιοι προστάσσω ὁ τρόπος οὗτος συμπλέκω Ῥωμαῖος . ἕτερος δέ χίλιοι ὄπισθεν αὐτός ἐφίστημι κατά ὁ τάφρος καί ὁ δυσχωρία , ὡς εἄν , εἰμί διώκω ὁ τριακόσιοι πρός ὁ Ῥωμαῖος , αὐτός πρός ὁ στενός ἵστημι ἀμύνω αὐτός · ἑκατέρωθεν τε αὐτός χίλιοι ἐπί ἕκαστος μέρος ὁ αὐτός ἕνεκα αἴτιος . βασιλεύς δέ ἐπεί ὁράω ὁ Πέρσης ἀπό ὁ λόφος κατέρχομαι , τριακόσιοι καί αὐτός ἐπιλέγω ἐκ ὁ ἴδιος καί περιίστημι ἑαυτοῦ , τοιοῦτος τις παραίνεσις ποιέω πρός αὐτός · « ἀνήρ στρατιώτης , ὁ μέν εὔκλεια ὁ Ῥωμαῖος καί ὁ δόξα , ὅς ἀπό ὁ φοβερός ὁ πολέμιος εἰμί κτάομαι ἐκ ἀρχή , οὐδέ αὐτός ἀγνοέω · οὗτος γάρ εἰμί ὁ μικρός δήω πᾶς παρίστημι ὁ οἰκέω , καί πᾶς γένος καί Εὐρωπαῖος καί ὁ ἐπί ὁ Ἀσία ἀναγκάζω αὐτός δουλεύω . ὅτι δέ ἐγώ οὐ ἐπί πολύς τις χρόνος οὐ ὀλίγος τις ὁ βάρβαρος συμβαίνω ἐλασσόω , οὖον χρή διά οὗτος καί πρός ὁ ὑπόλοιπος ἀπαγορεύω . οὐδέ γάρ κατά ὁ ἡμέτερος κακία ὁ ἡσσάομαι προσγίγνομαι , ἀλλά ὁ θεός πρός ἔκτεισις ὅς προσκρούω αὐτός , διά ὁ βάρβαρος τιμωρέω . οὖον δή Δίκαιος ὁ ὁ γνώμη μή κατά κράτος νικάω , ἔχω δέ τις αὖθις ἀγαθός ἐλπίς ὁ συμφορά ὁ ἀπόβασις ἀμβλύνω · νομίζω δέ ἐν μέν ὁ πρᾶξις ἐνδέχομαι σφάλλω ὁ ἄνθρωπος , ὁ δέ γνώμη ἀεί ὁ αὐτός ἀνδρεῖος ὀρθῶς εἰμί , καί μή διά ὁ πρότερος ἧσσα , ὁ ἀνδρεῖος πάρειμι , εἰκότως εἄν ἐν τις κακός ὁράω . σύ δέ οὔτε ἐμπειρία ὁ πρός ὁ μάχη λείπω ὁ βάρβαρος , ἀλλά καί ὁ τόλμα πολύς προέχω αὐτός . ὁράω γάρ αὐτός καταπτήσσω καί καταδύω πρός ὁ κοῖλος ὁ ὄρος καί μηδαμοῦ ὁ δυσχωρία ἀφίστημι βούλομαι , μηδέ ἐκ ὁ ἴσος διαγωνίζομαι ἐγώ τολμάω . γίγνομαι δή ἀνήρ ἀγαθός καί ὁ καταπίπτω ἤδη δόξα ὁ πρόγονος ἀνορθόω αὐτός , καί μή νομίζω ὑπέρ μηδείς προσήκω γῆ σύ διαγωνίζομαι πρός ὁ βάρβαρος , ἀλλά ὑπέρ ἐλευθερία μάλιστα καί ὁ οἰκεῖος ἕκαστος πατρίς . ἐάν γάρ ἐνταῦθα ἀξίως ἑαυτοῦ ἀγωνίζομαι νικάω αὐτός , πρός ὅς ἀφαιρέω πρότερος ὑπό αὐτός καί ὁ εἰμί καρπόω ἀδεῶς . πρός οὗτος δέ εἰμί μέν καί αὐτός συναγωνίζομαι σύ ἐν ὁ πάρειμι , πρόφασις εἄν εἰμί τις κακός γίγνομαι λανθάνω οἴομαι · ἐπεί δέ αὐτός ἔξω ἵστημι ὁ ἄλλος βραβεύς , ἔξεστι σκοπέω ἕκαστος ὡς , εἰμί μέν κακός ὁράω , κολάζω ὁ πρέπω ζημία · ὁ δέ ἀγαθός τιμάω ὁ προσήκω ἆθλος ὁ ἀρετή . ὁ δέ συμπλοκή ὁποῖος τις χρή ποιέω πρός ὁ βάρβαρος , καί αὐτός μέν οἶδα ἐκ παῖς πολέμιος ἔργον ἐντρέφω · παραινέω δέ καί αὐτός . εἰμί μέν γάρ τάσσω κατά φάλαγξ ἐκ ὁ ὁμοιόω καί αὐτός μάχομαι ἐγώ , εἰμί ἀναγκαῖος καί ἐγώ ὁ τάξις φυλάσσω αὐτός ἔπειμι · ἐπεί δέ , ὅσος ἀπό ὁ γίγνομαι εἰμί εἰκάζω , οὐ εἰς χείρ σύ εἶμι διανοέομαι , ἀλλά ἄπωθεν τε βάλλω καί ἔπειμι οὐ ὑφίστημι , ἀλλά ὑπαναχωρέω πρός ὁ δυσχωρία καί ὁ τάσσω ἐν αὐτός , δήω καί σύ μέχρι μέν ὁ ἐν ἐφικτός ὁ τόξευμα γίγνομαι σχολή βαδίζω καί τεταγμένως , ἐπειδάν δέ γίγνομαι ἐγγύς , ὀξύτης πᾶς χράω καί εὐψυχία , ἅμα μέν ὁ μεταίχμιος συναιρέω ὡς εἄν μή κατά σχολή βάλλω ὁ βέλος συχνός , ἅμα δέ , ἵνα καί ὁ ἀναχώρησις ὁ βάρβαρος φθάνω αὐτός κακῶς ποιέω · ὁ δίωξις δέ μή ἐπιπολύ ποιέω , μηδέ θρασύτης ἐπαίρω , ἑαυτοῦ εἰς ὁ κίνδυνος εἰσωθέω · ἀλλά ἐπειδάν ἐν ὁ ἐπίτακτος γίγνομαι ἐκεῖνος , πάλιν ὑπαναχωρέω πρός ὁ πεδίον , ὁ τάξις τε φυλάσσω καί ἔπειμι ἀμύνω ὁ βάρβαρος . » τοιοῦτος μέν ὁ βασιλεύς παρακελεύομαι ὁ στρατιώτης , ἅμα καί βοήθεια ὁ ἐκ ὁ ἀγαθός καί Νίκη ἐπεύχομαι αὐτός . ὁ δέ προσκυνέω τε βασιλεύς καί ἢ καλῶς νικάω ἢ εὐκλεής θνῄσκω εἶπον , σταυρός τε καθοπλίζω ἑαυτοῦ , χωρέω κατά ὁ βάρβαρος τεταγμένως καί κατά σχολή . στρατηγέω δέ αὐτός Ἐξώτροχος ὁ μέγας ἑταιρειάρχης . ἀντέπειμι δέ καί ὁ βάρβαρος αὐτός ὁμοίως . ἐπεί δέ εἰμί ἐγγύς ἀλλήλων ὅσος ἐφικνέομαι ὁ τόξευμα , ὁ Ρωμαῖος μέν , ὅς αὐτός προστάσσω πρός βασιλεύς , ὅλος ἀνίημι χαλινός , ὅσος ἐν-εἰμί ὀξύς ἐπιφέρω ὁ Πέρσης · ὁ βάρβαρος δέ καρτερέω μέν ἐπί μικρός καί βέλος κατά ὁ Ῥωμαῖος ἀφίημι , οἴομαι οὕτως εἄν ἀποτρέπω ὁ ὁρμή , ἐπεί ὁράω αὐτός ἄτρεπτος ἔπειμι καί οὐδέ ὀλίγος φροντίζω ὁ ὀιστός , εἰς φυγή τρέπω εὐθύς . ἐν δέ ὁ φυγή ἀποθνῄσκω περί τεσσαράκοντα αὐτός , ὁ λοιπός δέ διασῴζω πρός ὁ δυσχωρία καί ὁ τάσσω ὄπισθεν καταφεύγω . Ῥωμαῖος δέ ἀποθνῄσκω οὐδείς οὔτε τιτρώσκω · ἵππος δέ γίγνομαι ὀλίγος τραυματίας . ἀναχωρέω δέ ἀπό ὁ δίωξις , ἵστημι ἐπί ὁ πεδινός πάλιν ὡς ἐπί βαλβίς , ὁ ἔφοδος ὁ βάρβαρος περιμένω · ὁ Πέρσης δέ μικρός ἐνδιατρίβω ὁ οἰκέω καί πλείων ὁ πίπτω προσλαμβάνω ἕτερος , ἔρχομαι ἐπί ὁ Ῥωμαῖος . καί ἐπεί πάλιν ὥσπερ καί πρότερος γίγνομαι ἐγγύς , ὁ ἴσος καί ὀξύτης καί προθυμία ὁ Ῥωμαῖος χράω , τρέπω τε αὖθις εἰς φυγή ὁ βάρβαρος καί περί τριάκοντα αὐτός ἀποθνῄσκω ἐν ὁ διώκω · Ῥωμαῖος δέ οὐδείς , οὔτε τιτρώσκω , εἰμί μή ἔνιοι ὁ ἵππος . ὁρκάνη δέ ὁράω ἀπό ὁ λόφος ὁ ἴδιος ἤδη ἡσσάομαι δίς , παραθαρσύνω τε ὁ βάρβαρος καί ἐπιβοηθέω πέμπω στρατιά . βασιλεύς δέ ἐπαινέω τε ὁ ἴδιος καί αὐτός ὁ εὐψυχία ἕνεκα καί ὁ Ἀνδρίας καί παρακαλέω μή ὑφίημι ὁ τόλμα , ὡς ἀεί ἀγαθός ὁ βάρβαρος εἰμί , πέμπω τε καί στρατία ἀξιόμαχος πρός ὁ βάρβαρος . καί γίγνομαι ἐγγύς ὁ στράτευμα , πάλιν ἀντέχω μέν ὁ Πέρσης ἐπί πλέω · ἐκβιάζω δέ ὅμως ὑπό ὁ Ῥωμαῖος , τρέπω εἰς φυγή πρός ὁ οἰκεῖος καί πίπτω ὀλίγος ἐκ αὐτός . τοιοῦτος μέν δή ὁ συμπλοκή καί ὁ ἀναχωρέω ὁ Πέρσης πρός ὁ Ῥωμαῖος ποιέω ἄχρι δείλη ὁ ἡμέρα ἐν ἀρχή μάλιστα ὁ θέρος , Ἰούνιος μείς ἐνίστημι . καί κατά πᾶς μέν ὁ συμβολή νικάω ὁ Ρωμαῖος · κατά κράτος δέ αὐτός περιγίγνομαι οὐ δύναμαι , ἅμα μέν διά ὁ φάραγξ βαθύς περιβάλλω ὁ Πέρσης στρατία καί μηδείς κύκλωσις παρέχω ὁ Ῥωμαῖος , ἅμα δέ , ὅτι καί ὁ πεδίον , ἐν ὅς κατέρχομαι διαγωνίζομαι ὁ Πέρσης , τάφρος αὐτοφυής καί αὐτός διατέμνω εἰμί πανταχοῦ , ἐν ὅς τοξότης ἵστημι πολύς ὁ τέλειος Νίκη ἀφαιρέω Ῥωμαῖος , βάλλω ἐκ ὁ ὀχύρωμα · ὁ τε στρατία αὐτός πᾶς βασιλεύς οὐ ἔξεστι ἐπάγω διά ὁ τόπος ὁ ἀνωμαλία . ἐκ ἐκεῖνος δέ ὁ ὁρκάνη νομίζω καιρός εἰμί καί σφοδρός προσβολή , χίλιοι ἕτερος ἀπολέγω ὁ Πέρσης , κελεύω εἰς ὁ πεδίον καταβαίνω ἅμα ὁ τριακόσιοι προσβάλλω Ῥωμαῖος . βασιλεύς τε ἐπεί ἐκεῖνος ὁράω κατέρχομαι , ὁ τε πρότερος μάχομαι στρατιώτης ὁ Ἀνδρίας ἕνεκα εὐχαριστέω ὁ εἰκός καί ὁ στρατηγός αὐτός Ἐξώτροχον ἐπαινέω καί ὁ ἐμπειρία καί ὁ τόλμα , πέμπω καί στρατία ἕτερος , ὅς ἄρχω Τάγαρις Μανουήλ ὁ μέγας στρατοπεδάρχης , ὡς σύν αὐτός ἀνθίστημι ὁ βάρβαρος . καί γίγνομαι ἐπιπολύ μάχη ἰσχυρός ἐκ ἑκάτερος ὁ μέρος , ὁ μέν Ῥωμαῖος ἵππος τιτρώσκω πολύς , στρατιώτης δέ γίγνομαι ὀλίγος τραυματίας , θνῄσκω δέ εἷς · Πέρσης δέ πίπτω πεντήκοντα παρά ὁ μάχη . ὁρκάνη δέ ἐν ὅς ὁ μάχη συγκροτέω , ὁ στρατία , ὅς ἔχω , πᾶς ἵστημι ἐπί μέτωπον , πρότερος γάρ μέρος τίς αὐτός πολύς ἐν ὁ ἐνέδρα κρύπτω εἰμί , ὡς εἰμί καταφανής καί Ῥωμαῖος καί βάρβαρος , οἴομαι ἐκεῖνος τε προθυμία καί Ῥωμαῖος ἔκπληξις ὁ τοιοῦτος ἐμποιέω . ὡς δέ ὁράω ὁ ἐπίνοια ἀπονέμω οὐδείς , ὁ Ρωμαῖος γάρ οὐδείς κακός μάχομαι εὔψυχος καί ἤδη περιγίγνομαι ὁ πολέμιος , Παζαρλοῦν ὁ ἀδελφός πανστρατιᾷ κελεύω ὁ Ῥωμαῖος συμβάλλω · μικρός δέ καί αὐτός ἀπό ὁ λόφος καταβαίνω , πάλιν ἵστημι μετά ὀλίγος ὅς , τίς εἄν ἀποβαίνω σκοπός . βασιλεύς δέ ἐπεί ὁράω πανστρατιᾷ πρός ὁ μάχη ὁ βάρβαρος ὁρμάω , ὁ μέν ἄλλος κελεύω τάξις μένω πᾶς ἀτρεμέω , αὐτός δέ τρεῖς τέλος ἀναλαμβάνω , χωρέω πρός ὁ μάχη . τάσσω δέ ἐπί μέν ὁ δεξιός κέρας ὁ μέγας δομέστικος , ὁ ἀριστερός δέ ἔχω ὁ Ἄγγελος Ἰωάννης ἐξάδελφος αὐτός , βασιλεύς δέ ἐπέχω ὁ μέσος . καί συμβάλλω ὁ βάρβαρος , τρέπω τε κατά κράτος , μηδέ ἀντέχω ὁ πρῶτος δύναμαι ὁρμή καί ὁ δυσχωρία πᾶς ὑπερβαίνω , ἄχρι ὁ ἄκρος καταδιώκω ὁ λόφος , ἔνθα καί ὁρκάνη εἰμί ἵστημι . πίπτω δέ παρά ὁ μάχη Πέρσης μέν πεντήκοντα καί ἑκατόν , Ῥωμαῖος δέ οὐδείς , ἀλλά οὔτε τιτρώσκω , οὔτε στρατιώτης οὔτε ἵππος . βασιλεύς δέ ἀναχωρέω ἐκεῖθεν , ὁ βιάζομαι πρός ὁ λόφος οὐ ἡγέομαι λυσιτελέω , καί πρός ὁ πεδίον ἔρχομαι , κελεύω ἕκαστος ὁ ὅς ἔχω ἐκ ἀρχή τάξις φυλάσσω . ὁ βάρβαρος τε ἐπί ὁ πρόπους ἵστημι ὁ ὄρος , ὁ περαιτέρω προβαίνω οὐ ἡγέομαι λυσιτελέω .