joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen3.41
μαʹ . Ἐπεὶ δὲ καὶ πρωτοστράτωρ ἧκε συνταξόμενος , πρῶτα μὲν ὠνείδιζε τῆς ἀνανδρίας καὶ τῆς εἰς αὐτὸν ἀγνωμοσύνης , ὅτι πρῶτος αὐτὸς πρὸς τὴν ἀποστασίαν χωρήσας , καὶ τοὺς ἄλλους ἐπεσπάσατο , μάλιστα δι' αὐτὸν θορυβηθέντας καὶ σφᾶς τε αὐτοὺς οὐδὲν ἄμεινον ἀνδραπόδων παρέδοσαν τοῖς πολεμίοις , καὶ αὐτῷ , τόγε εἰς αὐτοὺς ἧκον , μεγάλων αἴτιοι κατέστησαν δεινῶν . ἔπειτα δὲ παρείχετο συγγνώμην , ὅτι μὴ πρὸς τὴν φύσιν ἀντιστῆναι δυνηθείη . οὐ γὰρ τῶν πολλῶν καὶ εὐκαταφρονήτων εἶναι τὰ τοιαῦτα , ἀλλὰ τῶν ὀλίγων καὶ μεγάλα δυναμένων , οἳ καὶ διὰ ταῦτα μάλιστα θαυμάζονται , ὡς οὐ μόνον πρὸς πραγμάτων μεταβολὰς καὶ καιροῦ δυσκολίας ἀνθιστάμενοι γενναίως , ἀλλὰ καὶ φύσεως αὐτῆς φαίνεσθαι κρείττους ἀξιοῦντες . παραστησάμενος δὲ καὶ Ἀνδρόνικον Ἀσάνην τὸν γυναικὸς ἀδελφιδοῦν , ἔτι παιδίον ὄντα , ὃν ἔτι τοῦ πατρὸς Ἀσάνη Μανουὴλ ἐν Βήρᾳ φρουρουμένου ὑπὸ κλοιοῖς , παραλαβὼν αὐτὸς ἔτρεφέ τε καὶ παιδείας προσηκούσης ἠξίου τοῖς παισὶν ὁμοίως , « τοῦτον » ἔφη πρωτοστράτορι « τὸν νεανίσκον παραλαβὼν , τῆς σῆς ὄντα παῖδα θυγατρὸς , οὐ γὰρ ἂν δύναιτο διὰ τὴν ἡλικίαν πρὸς πόνους ἀντέχειν καὶ ταλαιπωρίαν τῆς ἐκ τῆς στρατείας , πάσης ἀξίου καὶ παιδείας καὶ προνοίας τῆς προσηκούσης . κἂν μὲν αὐτὸς ταχέως ἐπανέλθω πρὸς ὑμᾶς , οἴομαι δὲ τῇ τε πανάγνῳ τοῦ θεοῦ μητρὶ πεποιθὼς καὶ τῷ μηδὲν ἐμαυτῷ συνειδέναι τῶν ἀτόπων εἰργασμένῳ , δι' ὃ δικαίως ἀπολοίμην ἂν , τάχιστά τε ἐπανήξειν καὶ δύναμιν μεγάλην περιβεβλημένος , πάλιν ἀπολήψομαι τὸ μειράκιον . εἰ δ' ἕτερόν τι δέδοκται θεῷ περὶ ἡμῶν , ἀπόδος τῷ πατρὶ , ἐπεὶ μὴ ἡμῖν γε θεὸς τὰ περὶ αὐτοῦ ἐγνωσμένα ἄγειν ἐπέτρεψεν εἰς τέλος . » ἔπειτα καὶ πρωτοστράτορα προσαγορεύσας , ἀπέπεμπε μετὰ τῶν ἄλλων . αὐτὸς δὲ ὥσπερ ἐνδεικνύμενος τὴν μεγαλοψυχίαν καὶ τὸ μὴ δεῖν καταπίπτειν ἐν ταῖς δυσπραγίαις , ἄριστον ᾑρεῖτο ἐπ' αὐτοῦ τοῦ τόπου καὶ τοὺς ἄλλους τὰ ἴσα ἐκέλευε ποιεῖν . μετὰ δὲ τοῦτο τοὺς ἐν τέλει καὶ τὴν στρατιὰν περιστησάμενος , παρεκελεύετο τοιάδε . « ἄνδρες συστρατιῶται , τὰ μὲν παρόντα πράγματα ὡς πολλῆς δυσκολίας ἐμπέπλησται καὶ ταραχῆς , πᾶσιν ὑμῖν καθέστηκε καταφανές . αἵ τε γὰρ ἐλπίδες , ἃς οἴκοθεν ἔχοντες κεκινήμεθα , ἐξεῤῥυήκεσαν καὶ τῶν συστρατευομένων ἀπεβάλομεν πολλοὺς , οὐ μάχῃ κρατηθέντες , ἀλλ' ὑπ' αὐτῶν ἐκείνων προδοθέντες , οὓς ἠλπίζομεν ἄχρι παντὸς ἡμῖν συναγωνιεῖσθαι . ἐγὼ δὲ καὶ πρότερον μὲν οὐδέποτε δίκαιον εἶναι ἡγησάμην ὅπλοις καὶ ἵπποις καὶ πλήθει στρατιᾶς θαῤῥεῖν , ἀλλὰ τῇ πάντα συνεχούσῃ τοῦ θεοῦ ἀμάχῳ δεξιᾷ , ᾧ ῥᾴδιον καὶ τοὺς ὀλίγα δυναμένους τῶν πολεμίων κρείττους ἀποφαίνειν , καὶ τοὺς μέγα φυσῶντας καταστέλλειν , ἂν τῷ περιόντι τῆς δυνάμεως ἐξάγωνται τοῦ μέτρου · μάλιστα δὲ νυνὶ , ἡνίκα πάσης ἄλλης ἐπινοίας περιαιρεθείσης , μόνη καταλέλειπται ἡμῖν ἡ περὶ τὸν θεὸν ἐλπίς . καίτοι γε φαίη τις ἂν , ὡς οὐδὲ τῶν ἀνθρωπίνων οὐδενὸς ἠμελήσαμεν αὐτοὶ , ἀλλὰ πλήθει τε τῶν πολεμίων ὑπερέχουσαν οἴκοθεν ἔχοντες κεκινήμεθα στρατιὰν καὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασι βελτίω , καὶ φοβεροί τινες ἄχρι νῦν καὶ ἄμαχοι τοῖς πολεμίοις ἐδοκοῦμεν , καὶ οὐδὲν οὐδέπω μέχρι νῦν ἐξ ἀβουλίας ἢ ἀπειρίας ἡμάρτηται ἡμῖν . εἰ δ' ἡμῶν τὰ δέοντα ποιούντων καὶ ὀρθοῖς χρωμένων λογισμοῖς , οἱ συστρατευόμενοι τῇ περὶ τοὺς οἰκείους συμπαθείᾳ καταμαλακισθέντες , ἀγεννῶς καὶ ἀνελευθέρως προσεχώρησαν τοῖς πολεμίοις , οὐ χρὴ τὴν ἐκείνων κακίαν τῇ ἡμῶν εὐψυχίᾳ καὶ τόλμῃ καὶ καρτερίᾳ περὶ τὰ δεινὰ λυμαίνεσθαι . ἐκεῖνοι μὲν γὰρ πρὸς οἷς ὑποστήσονται κακοῖς περιορώμενοι καὶ προπηλακιζόμενοι καὶ πάντα ὑπομένοντες , ὅσα τοὺς ὅπλα παραδεδωκότας δίκαιον , ἔτι καὶ ἡμῖν ὀλίγῳ ὕστερον οὐ φαύλην δώσουσι τὴν δίκην , αἰσχυνόμενοι τῆς προδοσίας ἕνεκα καὶ τῆς φαυλότητος τῶν τρόπων . ὑμεῖς δὲ νῦν τε ἀνδρίας καὶ καρτερίας δόξαν ἠνέγκασθε καὶ παρ' αὐτοῖς τοῖς πολεμίοις , καὶ ὀλίγῳ ὕστερον οὐκ ἐγὼ μόνον ἀμείψομαι ταῖς προσηκούσαις εὐεργεσίαις , ἀλλὰ καὶ πᾶσιν ἔσεσθε περίβλεπτοι καὶ θαυμαστοὶ , ὅτι ἐν καιροῖς μάλιστα δυναμένοις βασανίζειν γνώμας ἀνδρῶν , τὴν προσήκουσαν ἐπεδείξασθε καὶ μεγαλοψυχίαν καὶ ἀνδρίαν . οὐ δὴ διὰ τὴν ἐκείνων ἀβουλίαν καταπίπτειν ὑμᾶς δίκαιον , οὐδ' ὅτι δυσπραγίαις κεχρήμεθα σκοπεῖν , ἀλλ' εἰ μηδὲν αὐτοὶ δι' ἀτολμίαν πρὸς τὸ ἥττους φαίνεσθαι συνεισηνέγκαμεν τῶν πολεμίων . εἰ δ' ὅτι κακῶς νυνὶ πεπράχαμεν προσίσταται ὑμῖν , ἀλλ' ἐκεῖνο χρὴ σκοπεῖν , ὡς οὐδ' οἱ πάλαι Ρωμαῖοι , περὶ ὧν μεγάλα ᾄδεται καὶ θαυμαστὰ , ἀήττητοι παντάπασι διαμεμενήκασιν , ἀλλ' ἐν πολλοῖς πολλάκις σφαλέντες καὶ ὁλόκληρα στρατόπεδα μετὰ τῶν στρατηγῶν ἀποβαλόντες , ἀνδρίᾳ καὶ τλημοσύνῃ τῇ περὶ τὰ ἔργα αὖθις ἀνεμαχέσαντο τὴν ἧτταν , οὐ μᾶλλον καταπτήξαντες , ἢ ὀργῇ τῇ πρὸς τοὺς πολεμίους σφοδρότερον ἁψάμενοι μετὰ ταῦτα τοῦ πολέμου . ὧν ἀπόγονοι καὶ ἡμεῖς ἀξιοῦντες εἶναι , μιμώμεθα τὰς ἀρετὰς καὶ νῦν μὲν ἡγώμεθα τύχαις ἀνθρωπίναις χρησάμενοι δυσπραγεῖν , μικρῷ δὲ ὕστερον πρὸς τὴν προτέραν αὖθις ἀφίξεσθαι εὐδαιμονίαν . καὶ γὰρ καὶ τῶν πρὸ ἡμῶν βασιλέων οὐκ ὀλίγοι , οἱ μὲν βαρβάροις πολεμοῦντες αἰχμάλωτοι γεγόνασι νικηθέντες , οἱ δὲ καὶ ὑπὸ πολέμων ἐμφυλίων ἐπιβουλευθέντες , ἐξεκρούσθησαν τῆς ἀρχῆς . ἀλλ' αὖθις ἑκάτεροι τὴν σωτηρίαν οὐκ ἀπογνόντες , τῆς τε ἀρχῆς ἐπέτυχον καὶ τοὺς πολεμίους πλείω , ἢ αὐτοὶ πεπόνθασι , προσειργάσαντο κακά . εἰ δὲ καὶ πρὸς θειότερά τινα παραδείγματα ἀνάγεσθαι δεήσει , τὸν Ἰωσὴφ ἐννοήσωμεν καὶ τὴν πικρὰν ἐκείνην δουλείαν καὶ τὴν χρόνιον κάθειρξιν καὶ τὸν ἄλλον φορυτὸν τῶν ἀλγεινῶν καὶ ὡς μετὰ ταῦτα πάντα ἀντὶ δούλου καὶ δεσμώτου βασιλεὺς ἀνεδείκνυτο Αἰγύπτου . καὶ Δαβὶδ τὸν βασιλέα μετὰ τὴν πλάνην τὴν μακρὰν καὶ τὸ μυρία ὑπὸ τοῦ εὐεργετηθέντος βασιλέως ὑποστῆναι τὰ δεινὰ , ὕστερον εἰς τὴν οἰκείαν ἀνασωθέντα καὶ βεβαίως βασιλεύσαντα τῶν ὁμοφύλων . ἃ πάντα χρὴ ἐνθυμουμένους μὴ ἀθυμεῖν , ἀλλὰ μᾶλλον τὰ χρηστότερα ἐλπίζειν · βουλεύεσθαι δὲ καὶ ἃ χρὴ πράττοντας νυνὶ , μὴ τοῦ προσήκοντος διαμαρτάνειν . ὁρᾶτε γὰρ , ὡς περὶ γῆν ἀπολελείμμεθα πολεμίαν , ᾗ τό,τε προσεδρεύειν οὐκ ἀσφαλὲς , πολεμίων πάντοθεν ἐπικειμένων , καὶ τὸ εἰς τὴν οἰκείαν ἀναστρέφειν καὶ ἐγκλεισαμένους πολιορκεῖσθαι , οὐκ ἀγεννὲς καὶ ἄτιμον μόνον , ἀλλὰ καὶ κινδύνου ὑποψίαν οὐ παρέχεται μικρὰν , εἰ δεήσει τοσούτους ἐνδείᾳ πιεσθέντας ἀνάξια τῆς προτέρας δόξης ἀναγκασθήσεσθαι ποιεῖν . Μελενίκος γὰρ οὐχ ὅτι γε ἡμᾶς , ἀλλ' οὐδὲ τοὺς οἰκοῦντας τρέφειν δύναται ἀνενδεῶς . οὗ δὴ ἕνεκα αὐτός τε πρότερον ἐμαυτὸν πέπεικα καὶ ὑμῖν συμβουλεύω νῦν , πρὸς τὸν Τριβαλῶν ἄρχοντα ἐλθεῖν , πάλαι τε φιλίως διακείμενον ἐμοὶ καὶ νῦν ὀλίγῳ πρότερον σπονδὰς καὶ συμμαχίαν πεποιημένον . οὗ χρησάμενοι τῇ δυνάμει , πρός τε Διδυμότειχον ἐπανήξομεν ταχέως καὶ πρὸς τὰ ἄλλα τοῦ πολέμου οὐ μέτριά τινα ὠφελοῦσαν ἕξομεν τὴν ἐκείνου συμμαχίαν . ἐμοὶ μὲν οὖν τοιαῦτα ἔδοξε λυσιτελεῖν ἐν τῷ παρόντι . εἰ δέ τινα βελτίω γνώμην ἑτέραν ἔχει τις εἰσενεγκεῖν , αὐτός τε πεισθήσομαι ἡδέως καὶ τοῖς ἄλλοις συμβουλεύσω . » ὁ μὲν οὖν βασιλεὺς τοιαῦτα εἶπεν . ἡ στρατιὰ δὲ ἅμα τοῖς ἡγεμόσι περὶ δισχιλίους ὄντες , « οὔτε παραινέσεων » εἶπον « χρεία πρὸς ἡμᾶς , ὦ βασιλεῦ , οὔτε βουλευμάτων · ἀλλ' ἃ θεῷ τε καὶ σοὶ δοκεῖ πάντα πράττειν καὶ ὑφίστασθαι παρεσκευάσμεθα . ὡς οὖν οὕτω παρεσκευασμένοις , αὐτὸς ὅποι δοκεῖ βέλτιον ἡγοῦ . » πρὸς οὖν τὴν τοιαύτην βραχυλογίαν καὶ ὁ βασιλεὺς ἡσθεὶς , ἐκέλευε τῇ σάλπιγγι τὴν ἀναχώρησιν σημαίνειν καὶ συνταξάμενοι ἐχώρουν . Ἀπόκαυκος δὲ ὁ μέγας δοὺξ ἐν Θεσσαλονίκῃ τὴν ἐσομένην ταραχὴν περὶ τὴν βασιλέως στρατιὰν εἰδὼς , οἱ γὰρ διαλεγόμενοι κρύφα πρὸς τὸ διαλύεσθαι ἐμήνυον , ὥσπερ ἀναθαρσήσας καί τι κατὰ βασιλέως δυνήσεσθαι ἐλπίσας διὰ τὴν προδοσίαν τῶν συνόντων , τοὺς ὁπλίτας ὅσοι ἦσαν καὶ ψιλοὺς τοξότας τῶν τριηρέων ἐξαγαγὼν καὶ ἐκ Θεσσαλονίκης ὅσους μάλιστα ἐνῆν ἱππέας τε καὶ ὁπλίτας καὶ ψιλοὺς , καὶ Συργὴν , ὃς καὶ μετὰ μικρὸν ῥὴξ ἀνεδείκνυτο Ἀρμενίας , καὶ τὸν Μονομάχον ἔπαρχον , ἔχοντας , οὓς αὐτοὶ ἐκ Φερῶν ἧκον ἄγοντες , ἔτι δὲ καὶ τὴν ἐκ Βυζαντίου καὶ Θρᾴκης στρατιὰν ἅμα τοῖς στρατηγοῖς Θωμᾷ καὶ Ἀνδρονίκῳ τοῖς Παλαιολόγοις παραλαβὼν , εὐθὺ Γυναικοκάστρου κατὰ βασιλέως ἐχώρει . οἱ δὲ ἐπεὶ ἦσαν ἐγγὺς , πρωτοστράτορι καὶ τῇ συναποστάσῃ βασιλέως ἄλλῃ στρατιᾷ περιτυχόντες καὶ πολλαπλάσιοι γενόμενοι τῶν συνόντων βασιλεῖ , ἤλαυνον ἐπ' ἐκεῖνον . οὐ μέντοι ἦσαν παρεσκευασμένοι ὡς μαχούμενοι . ᾔδεσαν γὰρ ἐκείνους τόλμῃ καὶ ἀνδρίᾳ καὶ τῇ περὶ τὰ πολέμια ἐμπειρίᾳ μᾶλλον ὑπερέχοντας αὐτῶν , ἢ ὅσον ἐκείνων αὐτοὶ τῷ πλήθει · καὶ διὰ τοῦτο συμπλέκεσθαι μὲν ἐκ παρατάξεως οὐκ ἐδοκίμαζον . πόῤῥωθεν δὲ ἐθορύβουν καὶ βοαῖς ἐχρῶντο καὶ ἀλαλαγμοῖς , οἰόμενοι τὴν τάξιν οὕτω διαλύσειν καὶ τρέψεσθαι πρὸς φυγὴν , τεταραγμένους ὑπὸ διχοστασίας . βασιλεὺς δὲ ὁ Καντακουζηνὸς οὐδ' αὐτὸς μὲν ᾤετο δεῖν συμπλέκεσθαι , εἰ μὴ παρ' ἐκείνων ἀναγκάζοιτο . πρὸς ἔθος δὲ τὴν πᾶσαν στρατιὰν συντάξας καὶ ἡγεμόνα τοῦ παντὸς Ἄγγελον τὸν πιγκέρνην ἐπιστήσας , αὐτὸς τὴν οὐραγίαν ἔχων μετὰ τῶν ἀρίστων , ἐκέλευε βαδίζειν τεταγμένως , μήτε θορυβοῦντας , μήτε πρὸς τοὺς κατόπιν ἐπιόντας ἐπιστρεφομένους , ὡς αὐτοῦ ἀμυνουμένου , ἄν τινες ἐπίωσιν . οἱ δὲ ἐπ' ὀλίγον ἀκολουθήσαντες , ἐπεὶ ἑώρων τεταγμένως ἀπιόντας καὶ δήλους ὄντας , ὡς ἀμυνοῦνται , ἂν ἐπίῃ τις αὐτοῖς , ἀπογνόντες τὴν ἐλπίδα τοῦ περιγενήσεσθαι , ἀνέστρεφον εἰς Θεσσαλονίκην , χαίροντες ὁμοῦ καὶ παιανίζοντες , ἀρκοῦσαν ἡγούμενοι τὴν νίκην , ὅτι τῆς Ρωμαίων γῆς βασιλέα ἐξελάσαι ἠδυνήθησαν . ἐπεὶ δὲ οἱ βασιλέως ἀποστάντες ὤφθησαν Ἀποκαύκῳ τῷ μεγάλῳ δουκὶ , ὀλίγοις μὲν πολλὴν ἐπεδείκνυτο φιλοφροσύνην καὶ ἐν τοῖς μάλιστα τῶν φίλων ἦγε , τῶν δὲ ἄλλων τοὺς μὲν ἄκροις χείλεσι μόνον προσηγόρευε , τοῖς ἄλλοις δὲ προσεφέρετο εἰρωνικῶς · ἔστι δὲ οἷς καὶ ὠνείδιζε τὴν μετὰ Καντακουζηνοῦ τοῦ βασιλέως ἀποστασίαν . δῆλος δὲ ἦν πᾶσιν ἐμπικραινόμενος καὶ κακῶς ποιήσων , ἂν λάβηταί τινος προφάσεως εὐλόγου .
Lemmas: μαί . ἐπεί δέ καί πρωτοστράτωρ ἵημι συντάσσω , πρῶτος μέν ὀνειδίζω ὁ ἀνανδρία καί ὁ εἰς αὐτός ἀγνωμοσύνη , ὅτι πρῶτος αὐτός πρός ὁ ἀποστασία χωρέω , καί ὁ ἄλλος ἐπισπάω , μάλιστα διά αὐτός θορυβέω καί σφεῖς τε αὐτός οὐδείς ἀγαθός ἀνδράποδον παραδίδωμι ὁ πολέμιος , καί αὐτός , τόγε εἰς αὐτός ἥκω , μέγας αἴτιος καθίστημι δεινός . ἔπειτα δέ παρέχω συγγνώμη , ὅτι μή πρός ὁ φύσις ἀνθίστημι δύναμαι . οὖον γάρ ὁ πολύς καί εὐκαταφρόνητος εἰμί ὁ τοιοῦτος , ἀλλά ὁ ὀλίγος καί μέγας δύναμαι , ἕ καί διά οὗτος μάλιστα θαυμάζω , ὡς οὖον μόνος πρός πρᾶγμα μεταβολή καί καιρός δυσκολία ἀνθίστημι γενναῖος , ἀλλά καί φύσις αὐτός φαίνω ἀγαθός ἄξιος . παρίστημι δέ καί Ἀνδρόνικος Ἀσάνης ὁ γυνή ἀδελφιδέος , ἔτι παιδίον εἰμί , ὅς ἔτι ὁ πατήρ Ασάνης Μανουήλ ἐν Βήρα φρουρέω ὑπό κλοιός , παραλαμβάνω αὐτός τρέφω τε καί παιδεία προσήκω ἀξιόω ὁ παῖς ὁμοίως , « οὗτος » φημί πρωτοστράτωρ « ὁ νεανίσκος παραλαμβάνω , ὁ σός εἰμί παῖς θυγάτηρ , οὖον γάρ εἄν δύναμαι διά ὁ ἡλικία πρός πόνος ἀντέχω καί ταλαιπωρία ὁ ἐκ ὁ στρατεία , πᾶς ἄξιος καί παιδεία καί πρόνοια ὁ προσήκω . κἀν μέν αὐτός ταχέως ἐπανέρχομαι πρός σύ , οἴομαι δέ ὁ τε πάναγνος ὁ θεός μήτηρ Πεποιθὼς καί ὁ μηδείς ἐμαυτοῦ σύνοιδα ὁ ἄτοπος ἐργάζομαι , διά ὅς δικαίως ἀπόλλυμι εἄν , τάχιστος τε ἐπανήκω καί δύναμις μέγας περιβεβλημένος , πάλιν ἀπολαμβάνω ὁ μειράκιον . εἰμί δέ ἕτερος τίς δοκέω θεός περί ἐγώ , ἀποδίδωμι ὁ πατήρ , ἐπεί μή ἐγώ γε θεός ὁ περί αὐτός γιγνώσκω ἄγω ἐπιτρέπω εἰς τέλος . » ἔπειτα καί πρωτοστράτορας προσαγορεύω , ἀποπέμπω μετά ὁ ἄλλος . αὐτός δέ ὥσπερ ἐνδείκνυμι ὁ μεγαλοψυχία καί ὁ μή δήω καταπίπτω ἐν ὁ δυσπραγία , ἀγαθός αἱρέω ἐπί αὐτός ὁ τόπος καί ὁ ἄλλος ὁ ἴσος κελεύω ποιέω . μετά δέ οὗτος ὁ ἐν τέλος καί ὁ στρατία περιίστημι , παρακελεύομαι τοιόσδε . « ἀνήρ συστρατιώτης , ὁ μέν πάρειμι πρᾶγμα ὡς πολύς δυσκολία ἐμπίμπλημι καί ταραχή , πᾶς σύ καθίστημι καταφανής . ὁ τε γάρ ἐλπίς , ὅς οἴκοθεν ἔχω κινέω , ῥέζω καί ὁ συστρατεύομαι ἀποβάλλω πολύς , οὖον μάχομαι κρατέω , ἀλλά ὑπό αὐτός ἐκεῖνος προδίδωμι , ὅς ἐλπίζω ἄχρι πᾶς ἐγώ συναγωνίζομαι . ἐγώ δέ καί πρότερος μέν οὐδέποτε Δίκαιος εἰμί ἡγέομαι ὅπλον καί ἵππος καί πλῆθος στρατιά θαρσέω , ἀλλά ὁ πᾶς συνέχω ὁ θεός ἄμαχος δεξιός , ὅς ῥᾴδιος καί ὁ ὀλίγος δύναμαι ὁ πολέμιος ἀγαθός ἀποφαίνω , καί ὁ μέγας φυσάω καταστέλλω , εἄν ὁ περίειμι ὁ δύναμις ἐξάγω ὁ μέτρον · μάλιστα δέ νυνί , ἡνίκα πᾶς ἄλλος ἐπίνοια περιαιρέω , μόνος καταλείπω ἐγώ ὁ περί ὁ θεός ἐλπίς . καίτοι γε φημί τις εἄν , ὡς οὐδέ ὁ ἀνθρώπινος οὐδείς ἀμελέω αὐτός , ἀλλά πλῆθος τε ὁ πολέμιος ὑπερέχω οἴκοθεν ἔχω κινέω στρατία καί ὁ ἄλλος ἅπας ἀγαθός , καί φοβερός τις ἄχρι νῦν καί ἄμαχος ὁ πολέμιος δοκέω , καί οὐδείς οὐδέπω μέχρι νῦν ἐκ ἀβουλία ἢ ἀπειρία ἁμαρτάνω ἐγώ . εἰμί δέ ἐγώ ὁ δήω ποιέω καί ὀρθός χράω λογισμός , ὁ συστρατεύω ὁ περί ὁ οἰκεῖος συμπάθεια καταμαλακίζω , ἀγεννής καί ἀνελεύθερος προσχωρέω ὁ πολέμιος , οὖον χρή ὁ ἐκεῖνος κακία ὁ ἐγώ εὐψυχία καί τόλμα καί καρτερία περί ὁ δεινός λυμαίνομαι . ἐκεῖνος μέν γάρ πρός ὅς ὑφίστημι κακός περιοράω καί προπηλακίζω καί πᾶς ὑπομένω , ὅσος ὁ ὅπλον παραδίδωμι Δίκαιος , ἔτι καί ἐγώ ὀλίγος ὕστερος οὖον φαῦλος δίδωμι ὁ δίκη , αἰσχύνω ὁ προδοσία ἕνεκα καί ὁ φαυλότης ὁ τρόπος . σύ δέ νῦν τε Ἀνδρίας καί καρτερία δόξα φέρω καί παρά αὐτός ὁ πολέμιος , καί ὀλίγος ὕστερος οὐ ἐγώ μόνος ἀμείβω ὁ προσήκω εὐεργεσία , ἀλλά καί πᾶς εἰμί περίβλεπτος καί θαυμαστός , ὅτι ἐν καιρός μάλιστα δύναμαι βασανίζω γνώμη ἀνήρ , ὁ προσήκω ἐπιδείκνυμι καί μεγαλοψυχία καί ἀνδρεία . οὖον δή διά ὁ ἐκεῖνος ἀβουλία καταπίπτω σύ Δίκαιος , οὐδέ ὅτι δυσπραγία χράομαι σκοπέω , ἀλλά εἰμί μηδείς αὐτός διά ἀτολμία πρός ὁ κακός φαίνω συνεισφέρω ὁ πολέμιος . εἰμί δέ ὅτι κακῶς νυνί πράσσω προσίστημι σύ , ἀλλά ἐκεῖνος χρή σκοπέω , ὡς οὐδέ ὁ πάλαι Ρωμαῖος , περί ὅς μέγας ἀείδω καί θαυμαστός , ἀήττητος παντάπασι διαμένω , ἀλλά ἐν πολύς πολλάκις σφάλλω καί ὁλόκληρος στρατόπεδον μετά ὁ στρατηγός ἀποβάλλω , ἀνδρεία καί τλημοσύνη ὁ περί ὁ ἔργον αὖθις ἀναμάχομαι ὁ ἧσσα , οὖον μᾶλλον καταπτήσσω , ἢ ὀργή ὁ πρός ὁ πολέμιος σφοδρός ἅπτω μετά οὗτος ὁ πόλεμος . ὅς ἀπόγονος καί ἐγώ ἄξιος εἰμί , μιμέομαι ὁ ἀρετή καί νῦν μέν ἡγέομαι Τύχη ἀνθρώπινος χράω δυσπραγέω , μικρός δέ ὕστερος πρός ὁ πρότερος αὖθις ἀφικνέομαι εὐδαιμονία . καί γάρ καί ὁ πρό ἐγώ βασιλεύς οὐ ὀλίγος , ὁ μέν βάρβαρος πολεμέω αἰχμάλωτος γίγνομαι νικάω , ὁ δέ καί ὑπό Πολέμων ἐμφύλιος ἐπιβουλεύω , ἐκκρούω ὁ ἀρχή . ἀλλά αὖθις ἑκάτερος ὁ σωτηρία οὐ ἀπογιγνώσκω , ὁ τε ἀρχή ἐπιτυγχάνω καί ὁ πολέμιος πλείων , ἢ αὐτός πάσχω , προσεργάζομαι κακός . εἰμί δέ καί πρός θεῖος τις παράδειγμα ἀνάγω δήω , ὁ Ἰωσήφ ἐννοέω καί ὁ πικρός ἐκεῖνος δουλεία καί ὁ χρόνιος κάθειρξις καί ὁ ἄλλος φορυτός ὁ ἀλγεινός καί ὡς μετά οὗτος πᾶς ἀντί δοῦλος καί δεσμώτης βασιλεύς ἀναδείκνυμι Αἴγυπτος . καί Δαυίδ ὁ βασιλεύς μετά ὁ πλάνη ὁ μακράν καί ὁ μυρίος ὑπό ὁ εὐεργετέω βασιλεύς ὑφίστημι ὁ δεινός , ὕστερος εἰς ὁ οἰκεῖος ἀνασῴζω καί βεβαίως βασιλεύω ὁ ὁμόφυλος . ὁ πᾶς χρή ἐνθυμέομαι μή ἀθυμέω , ἀλλά μᾶλλον ὁ χρηστός ἐλπίζω · βουλεύω δέ καί ὁ χρή πράσσω νυνί , μή ὁ προσήκω διαμαρτάνω . ὁράω γάρ , ὡς περί γῆ ἀπολείπω πολέμιος , ὅς ἔρχομαι προσεδρεύω οὐ ἀσφαλής , πολέμιος πάντοθεν ἐπίκειμαι , καί ὁ εἰς ὁ οἰκεῖος ἀναστρέφω καί ἐγκλείω πολιορκέω , οὐ ἀγεννής καί ἄτιμος μόνος , ἀλλά καί κίνδυνος ὑποψία οὖον παρέχω μικρός , εἰμί δήω τοσοῦτος ἔνδεια πιέζω ἀνάξιος ὁ πρότερος δόξα ἀναγκάζω ποιέω . Μελενίκος γάρ οὐ ὅτι γε ἐγώ , ἀλλά οὐδέ ὁ οἰκέω τρέφω δύναμαι ἀνενδεῶς . ὅς δή ἕνεκα αὐτός τε πρότερος ἐμαυτοῦ πείθω καί σύ συμβουλεύω νῦν , πρός ὁ Τριβαλός ἄρχω ἔρχομαι , πάλαι τε φίλιος διάκειμαι ἐγώ καί νῦν ὀλίγος πρότερος σπονδή καί συμμαχία ποιέω . ὅς χράω ὁ δύναμις , πρός τε Διδυμότειχο ἐπανήκω ταχέως καί πρός ὁ ἄλλος ὁ πόλεμος οὖον μέτριος τις ὠφελέω ἔχω ὁ ἐκεῖνος συμμαχία . ἐγώ μέν οὖν τοιοῦτος δοκέω λυσιτελέω ἐν ὁ πάρειμι . εἰμί δέ τις ἀγαθός γνώμη ἕτερος ἔχω τις εἰσφέρω , αὐτός τε πείθω ἡδύς καί ὁ ἄλλος συμβουλεύω . » ὁ μέν οὖν βασιλεύς τοιοῦτος εἶπον . ὁ στρατία δέ ἅμα ὁ ἡγεμών περί δισχίλιοι εἰμί , « οὔτε παραίνεσις » εἶπον « χρεία πρός ἐγώ , εἰμί βασιλεύς , οὔτε βούλευμα · ἀλλά ὁ θεός τε καί σύ δοκέω πᾶς πράσσω καί ὑφίστημι παρασκευάζω . ὡς οὖν οὗτος παρασκευάζω , αὐτός ὅποι δοκέω ἀγαθός ἡγέομαι . » πρός οὖν ὁ τοιοῦτος βραχυλογία καί ὁ βασιλεύς ἥδομαι , κελεύω ὁ σάλπιγξ ὁ ἀναχώρησις σημαίνω καί συντάσσω χωρέω . Απόκαυκος δέ ὁ μέγας δούξ ἐν Θεσσαλονίκη ὁ εἰμί ταραχή περί ὁ βασιλεύς στρατία εἰδοί , ὁ γάρ διαλέγω κρύφα πρός ὁ διαλύω μηνύω , ὥσπερ ἀναθαρσέω καί τίς κατά βασιλεύς δύναμαι ἐλπίζω διά ὁ προδοσία ὁ σύνειμι , ὁ ὁπλίτης ὅσος εἰμί καί ψιλός τοξότης ὁ τριήρης ἐξάγω καί ἐκ Θεσσαλονίκη ὅσος μάλιστα ἐν-εἰμί ἱππεύς τε καί ὁπλίτης καί ψιλός , καί Συργή , ὅς καί μετά μικρός ῥὴξ ἀναδείκνυμι Ἀρμένιος , καί ὁ Μονομάχος ἔπαρχος , ἔχω , ὅς αὐτός ἐκ Φεραί ἥκω ἄγω , ἔτι δέ καί ὁ ἐκ Βυζάντιον καί Θρᾴκη στρατία ἅμα ὁ στρατηγός Θωμᾶς καί Ἀνδρόνικος ὁ παλαιολογέω παραλαμβάνω , εὐθύς2 γυναικοκαστρον κατά βασιλεύς χωρέω . ὁ δέ ἐπεί εἰμί ἐγγύς , πρωτοστράτωρ καί ὁ συναφίστημι βασιλεύς ἄλλος στρατιά περιτυγχάνω καί πολλαπλάσιος γίγνομαι ὁ σύνειμι βασιλεύς , ἐλαύνω ἐπί ἐκεῖνος . οὖον μέντοι εἰμί παρασκευάζω ὡς μάχομαι . οἶδα γάρ ἐκεῖνος τόλμα καί ἀνδρεία καί ὁ περί ὁ πολέμιος ἐμπειρία μᾶλλον ὑπερέχω αὐτός , ἢ ὅσος ἐκεῖνος αὐτός ὁ πλῆθος · καί διά οὗτος συμπλέκω μέν ἐκ παράταξις οὐ δοκιμάζω . πόρρωθεν δέ θορυβέω καί βοή χράω καί ἀλαλαγμός , οἴομαι ὁ τάξις οὗτος διαλύω καί τρέπω πρός φυγή , ταράσσω ὑπό διχοστασία . βασιλεύς δέ ὁ Καντακουζηνός οὐδέ αὐτός μέν οἴομαι δήω συμπλέκω , εἰμί μή παρά ἐκεῖνος ἀναγκάζω . πρός ἔθος δέ ὁ πᾶς στρατία συντάσσω καί ἡγεμών ὁ πᾶς Ἄγγελος ὁ πιγκέρνης ἐφίστημι , αὐτός ὁ οὐραγία ἔχω μετά ὁ Ἀρίστων , κελεύω βαδίζω τεταγμένως , μήτε θορυβέω , μήτε πρός ὁ κατόπιν ἔπειμι ἐπιστρέφω , ὡς αὐτός ἀμύνω , ἄν τις ἔπειμι . ὁ δέ ἐπί ὀλίγος ἀκολουθέω , ἐπεί ὁράω τεταγμένως ἄπειμι καί δῆλος εἰμί , ὡς ἀμύνω , εἄν ἔπειμι τις αὐτός , ἀπογιγνώσκω ὁ ἐλπίς ὁ περιγίγνομαι , ἀναστρέφω εἰς Θεσσαλονίκη , χαίρω ὁμοῦ καί παιανίζω , ἀρκέω ἡγέομαι ὁ Νίκη , ὅτι ὁ Ῥωμαῖος γῆ βασιλεύς ἐξελαύνω δύναμαι . ἐπεί δέ ὁ βασιλεύς ἀφίστημι ὁράω Ἀπόκαυκος ὁ μέγας δούξ , ὀλίγος μέν πολύς ἐπιδείκνυμι φιλοφροσύνη καί ἐν ὁ μάλιστα ὁ Φίλων ἄγω , ὁ δέ ἄλλος ὁ μέν ἄκρος χεῖλος μόνος προσαγορεύω , ὁ ἄλλος δέ προσφέρω εἰρωνικός · εἰμί δέ ὅς καί ὀνειδίζω ὁ μετά Καντακουζηνός ὁ βασιλεύς ἀποστασία . δῆλος δέ εἰμί πᾶς ἐμπικραίνω καί κακῶς ποιέω , εἄν λαμβάνω τις πρόφασις εὔλογος .