joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen1.43
λδʹ . Εἰς τάχος τε ἐκέλευε τριήρεις δύο πληροῦν · ἐπεὶ δὲ ἐπεπλήρωντο , σὺν τάχει καὶ προθυμίᾳ πολλῇ τὴν βασιλίδα Ξένην τὴν Ἀνδρονίκου μητέρα τοῦ νέου πέμπει πρὸς τὸν υἱόν · ἅμα μὲν τῆς εἰς αὐτὸν καλοκἀγαθίας καὶ τῆς τιμῆς καὶ εὐπειθείας πρεπούσας ἀποδώσουσαν εὐχαριστίας , ἅμα δὲ καὶ τὴν κυρωθεῖσαν εἰρήνην ἐγγράφοις βεβαιώσουσαν ὅρκοις . ἐλθοῦσαν δὲ εἰς τὸ περὶ Σηλυβρίαν Ἐπιβάτας προσαγορευόμενον χωρίον ἔτι τότε ἀτείχιστον ὂν , βασιλεὺς ὁ υἱὸς αὐτῆς ἐλθὼν προσεκύνησέ τε ὁμοῦ τὴν μητέρα · καὶ ἐθρήνησαν ἐφ' ἱκανὸν , ἡ μὲν τὴν χηρείαν , ὁ δὲ τὴν ὀρφανίαν ὀδυρόμενος τοῦ πατρός · οὔπω γὰρ ἄχρι τότε μετὰ τὴν βασιλέως τελευτὴν εἰς ἓν βασιλεὺς ὁ νέος τῇ μητρὶ καὶ βασιλίδι συνῆλθεν · ἔπειτα ἡ βασιλὶς τῷ βασιλεῖ καὶ υἱῷ τάς τε τοῦ βασιλέως καὶ πάππου ἀπαγγείλασα εὐχαριστίας , καὶ ἕτερ' ἄττα ὁμιλήσασα ὅσα ἦν αὐτῇ βουλομένῃ , τὰ ὀμωμοσμένα παρὰ βασιλέως τοῦ υἱοῦ ἐγγράφως παραλαβοῦσα , ἐπανῆκεν αὖθις ὡς βασιλέα τὸν κηδεστήν . ὀμωμοκότος δὲ καὶ αὐτοῦ τὴν εἰρήνην ἀκατάλυτον καὶ βεβαίαν τηρήσειν ἐπὶ τούτοις γεγενημένην , ὥστε τὴν μὲν ἀρχὴν πᾶσαν καὶ τὴν διοίκησιν τῶν πραγμάτων αὐτῷ προσήκειν , πρὸς δὲ βασιλέα τὸν ἔγγονον τὴν μισθοφορὰν τῆς στρατιᾶς δίδοσθαι μόνον , ὥσπερ ἦν αὐτοῖς ἐν ταῖς συνθήκαις γεγραμμένον , ὡς ἂν παρ' αὐτοῦ χορηγοῖτο τοῖς στρατιώταις · ἔτι δὲ καὶ περὶ τῆς διανεμηθείσης γῆς τοῖς αὐτοῖς τούτοις μισθοφόροις παρὰ τῶν τὰ δημόσια διοικούντων ἐνοχλεῖσθαι μηδὲν , ἀλλ' αὐτοῖς ἀνεπηρέαστον διατηρεῖσθαι · καὶ τῆς ἰδίας οἰκίας ἕνεκα καὶ βασιλίδος τῆς αὐτοῦ γυναικὸς παρὰ τοῦ βασιλικοῦ ταμιείου ἑξακισχιλίους ἐπὶ τρισμυρίοις χορηγεῖσθαι χρυσοῦς . καὶ τῶν τοιούτων ἐγγράφων ὅρκων πρὸς βασιλέα τὸν νέον ἀπεσταλμένων , ἄρας ἐξ οὗπερ ἐστρατοπεδεύετο τόπου , εἰς Βυζάντιον ἧκε τὸν βασιλέα προσκυνήσων . ἐξῆλθε δὲ καὶ ὁ βασιλεὺς εἰς ὑπάντησιν τοῦ ἐγγόνου καὶ βασιλέως . πλησίον δὲ ἀλλήλων γενομένων , βασιλεὺς ὁ νέος ἀπεπήδησε τοῦ ἵππου , ὡς ἀπὸ γῆς οἷα δοῦλος τὸν βασιλέα προσαγορεύσων . ὁ δέ γε πρεσβύτερος τὰς ἡνίας ἀναστρέψας , ἤλαυνεν ὀπίσω · ἐβούλετο δὲ αὐτῷ τὸ τοιοῦτο , μὴ πεζῇ τὸν βασιλέα , ἀλλ' ἔφιππον εἶναι δίκαιον τὴν προσαγόρευσιν ποιεῖσθαι . ἔθος γὰρ ἐπεκράτησεν ἀρχαῖον παρὰ τοῖς Ρωμαίων βασιλεῦσιν , ὅταν μέλλωσιν ἀλλήλοις συντυγχάνειν , τοὺς μὲν ἑπομένους ἑκατέροις τῶν ἵππων καταβάντας ἕπεσθαι πεζῇ , αὐτοὺς δὲ συμμίξαντας ἐφίππους , τὸν μὲν νεώτερον κύψαντα τοῦ πρεσβυτέρου βασιλέως περιπτύσσεσθαι τὴν χεῖρα , τὸν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς πρότερον περιελόμενον πῖλον · ἀνακύψαντα δὲ ἐκεῖθεν , εἰς τὸ πρόσωπον αὐτὸν τὸν πατέρα ἀντιφιλεῖν . τότε δὲ οὐκ ἀγνοῶν τὸ ἔθος ὁ νέος βασιλεὺς κατέβη τοῦ ἵππου , ἀλλ' ὡς ἂν μάλιστα καὶ πλέω τοῦ δικαίου καὶ συνήθους αἰδῶ καὶ εὐπείθειαν τῷ πάππῳ ἀποδῷ . ἑπομένου δὲ αὐτοῦ πεζῇ καὶ μὴ ἐνδιδόντος , ἀναγκασθεὶς περιέμεινεν ὁ βασιλεύς · πλησίον δὲ γενόμενος ὁ νέος , περιεπτύξατο τὸν πόδα τοῦ βασιλέως πάντων ὁρώντων . τούτου δὲ γενομένου , θρῆνος ἐφ' ἱκανὸν ὁμαλῶς ἤρετο διὰ πάσης τῆς στρατιᾶς , ἅμα καὶ χαρὰ , ὅπερ ἐπὶ ταῖς παρ' ἐλπίδα μεγίσταις εὐτυχίαις γίνεσθαι φιλεῖ · ἢ καὶ τὸ ἄτυφον καὶ μέτριον τοῦ νέου βασιλέως ὁρῶντες , ἐπεκάμπτοντο πρὸς οἰμωγάς . ἔπειτα ἐφίππου καὶ τοῦ νέου βασιλέως γενομένου ἦλθον ἄχρι πυλῶν . ἀναστρέφειν δὲ εἰς τὸ στρατόπεδον τοῦ πρεσβυτέρου βασιλέως ἐπιτρέποντος τῷ νέῳ , οὐκ εἶξεν , ἀλλὰ τοῖς ἄλλοις ἔξω τειχῶν περιμένειν σημήνας τῇ χειρὶ , αὐτὸς ἅμα τισὶ τῶν εὐπατριδῶν ἐντὸς γενόμενος τῶν τειχῶν , καὶ συνοδεύσας τῷ πάππῳ καὶ βασιλεῖ μέχρι μέσης ὁδοῦ , συνταξάμενος ἐπανῆλθεν εἰς τὸ στρατόπεδον . εἰς τὴν ὑστεραίαν δὲ εἰσελθὼν , πρῶτα μὲν εἰς τὸ τῆς θεομήτορος τέμενος τῆς Ὁδηγητρίας ἐλθὼν , εὐχαριστίας ἀπεδίδου πολλὰς τῷ χορηγῷ τῆς εἰρήνης θεῷ καὶ τῇ αὐτοῦ πανάγνῳ μητρί . ἐκεῖθεν δὲ ἐπανῆλθεν εἰς τὰ βασίλεια , καὶ συνδιῆγε τῷ πάππῳ καὶ βασιλεῖ . ἐκ μέντοι τῶν πέριξ χωρῶν τε καὶ πόλεων καὶ αὐτοῦ Βυζαντίου εἰς τὰ βασίλεια ἐφοίτων πανδημεὶ , ἅμα μὲν συνεορτάσοντες καὶ αὐτοὶ τὴν εἰρήνην , ἅμα δὲ ὀψόμενοι καὶ βασιλέα τὸν νέον , ὃς αἰτιώτατος ἐδόκει τῆς ἐν τῷ παρόντι εὐτυχίας εἶναι . θαυμάζοντες δὲ αὐτοῦ τήν τε εὐπείθειαν πρὸς βασιλέα καὶ τὸ τοῦ φρονήματος μέτριον καὶ κατεσταλμένον , οἴκαδε χαίροντες ἐπανῄεσαν . βασιλεὺς δὲ ὁ νέος ἅμα τῷ πρεσβυτέρῳ πέντε πρὸς ταῖς δέκα τῷ Βυζαντίῳ ἐνδιατρίψας ἡμέρας , καὶ τὰς ὑπ' αὐτῷ τελούσας ἐπαρχίας τῷ πάππῳ καὶ βασιλεῖ παραδεδωκὼς , αὐτὸς , ἐπιτρέψαντος βασιλέως , εἰς Διδυμότειχον ἐπανῆλθεν , ἔνθα καὶ ἡ σύνευνος αὐτῷ βασιλὶς ἦν , Αὐγούστου μηνὸς ἱσταμένου τῆς αὐτῆς πέμπτης ἰνδικτιῶνος .
Lemmas: λδʹ . εἰς τάχος τε κελεύω τριήρης δύο πληρόω · ἐπεί δέ πληρόω , σύν τάχος καί προθυμία πολύς ὁ βασιλίς ξένος ὁ Ἀνδρόνικος μήτηρ ὁ νέος πέμπω πρός ὁ υἱός · ἅμα μέν ὁ εἰς αὐτός καλοκἀγαθία καί ὁ τιμή καί εὐπείθεια πρέπω ἀποδίδωμι εὐχαριστία , ἅμα δέ καί ὁ κυρόω εἰρήνη ἐγγράφω βεβαιώνω Ὅρκος . ἔρχομαι δέ εἰς ὁ περί Σηλυβρίη Ἐπιβάτης προσαγορεύω χωρίον ἔτι τότε ἀτείχιστος εἰμί , βασιλεύς ὁ υἱός αὐτός ἔρχομαι προσκυνέω τε ὁμοῦ ὁ μήτηρ · καί θρηνέω ἐπί ἱκανός , ὁ μέν ὁ χηρεία , ὁ δέ ὁ ὀρφανία ὀδύρομαι ὁ πατήρ · οὔπω γάρ ἄχρι τότε μετά ὁ βασιλεύς τελευτή εἰς εἷς βασιλεύς ὁ νέος ὁ μήτηρ καί βασιλίδι συνέρχομαι · ἔπειτα ὁ βασιλίς ὁ βασιλεύς καί υἱός ὁ τε ὁ βασιλεύς καί πάππος ἀπαγγέλλω εὐχαριστία , καί ἕτερος τις ὁμιλέω ὅσος εἰμί αὐτός βούλομαι , ὁ ὄμνυμι παρά βασιλεύς ὁ υἱός ἔγγραφος παραλαμβάνω , ἐπανίημι αὖθις ὡς βασιλεύς ὁ κηδεστής . ὄμνυμι δέ καί αὐτός ὁ εἰρήνη ἀκατάλυτος καί βέβαιος τηρέω ἐπί οὗτος γίγνομαι , ὥστε ὁ μέν ἀρχή πᾶς καί ὁ διοίκησις ὁ πρᾶγμα αὐτός προσήκω , πρός δέ βασιλεύς ὁ ἔγγονος ὁ μισθοφορά ὁ στρατιά δίδωμι μόνος , ὥσπερ εἰμί αὐτός ἐν ὁ συνθήκη γράφω , ὡς εἄν παρά αὐτός χορηγέω ὁ στρατιώτης · ἔτι δέ καί περί ὁ διανέμω γῆ ὁ αὐτός οὗτος μισθοφόρος παρά ὁ ὁ δημόσιος διοικέω ἐνοχλέω μηδείς , ἀλλά αὐτός ἀνεπηρέαστος διατηρέω · καί ὁ ἴδιος οἰκίον ἕνεκα καί βασιλίς ὁ αὐτός γυνή παρά ὁ βασιλικός ταμιεῖον ἑξακισχίλιοι ἐπί τρισμύριοι χορηγέω χρύσεος . καί ὁ τοιοῦτος ἐγγράφω Ὅρκος πρός βασιλεύς ὁ νέος ἀποστέλλω , ἀείρω ἐκ ὅσπερ στρατοπεδεύω τόπος , εἰς Βυζάντιον ἵημι ὁ βασιλεύς προσκυνέω . ἐξέρχομαι δέ καί ὁ βασιλεύς εἰς ὑπάντησις ὁ ἔγγονος καί βασιλεύς . πλησίος δέ ἀλλήλων γίγνομαι , βασιλεύς ὁ νέος ἀποπηδάω ὁ ἵππος , ὡς ἀπό γῆ οἷος δοῦλος ὁ βασιλεύς προσαγορεύω . ὁ δέ γε πρέσβυς ὁ ἡνία ἀναστρέφω , ἐλαύνω ὀπίσω · βούλομαι δέ αὐτός ὁ τοιοῦτος , μή πεζός ὁ βασιλεύς , ἀλλά Ἔφιππος εἰμί Δίκαιος ὁ προσαγόρευσις ποιέω . ἔθος γάρ ἐπικρατέω ἀρχαῖος παρά ὁ Ῥωμαῖος βασιλεύς , ὅταν μέλλω ἀλλήλων συντυγχάνω , ὁ μέν ἕπομαι ἑκάτερος ὁ ἵππος καταβαίνω ἕπω πεζός , αὐτός δέ συμμείγνυμι ἔφιππος , ὁ μέν νέος κύπτω ὁ πρέσβυς βασιλεύς περιπτύσσω ὁ χείρ , ὁ ἐπί ὁ κεφαλή πρότερος περιαιρέω πῖλος · ἀνακύπτω δέ ἐκεῖθεν , εἰς ὁ πρόσωπον αὐτός ὁ πατήρ ἀντιφιλέω . τότε δέ οὐ ἀγνοέω ὁ ἔθος ὁ νέος βασιλεύς καταβαίνω ὁ ἵππος , ἀλλά ὡς εἄν μάλιστα καί πλέω ὁ Δίκαιος καί συνήθης αἰδώς καί εὐπείθεια ὁ πάππος πωλέω . ἕπομαι δέ αὐτός πεζός καί μή ἐνδίδωμι , ἀναγκάζω περιμένω ὁ βασιλεύς · πλησίος δέ γίγνομαι ὁ νέος , περιπτύσσω ὁ πούς ὁ βασιλεύς πᾶς ὁράω . οὗτος δέ γίγνομαι , θρῆνος ἐπί ἱκανός ὁμαλός ἔρομαι διά πᾶς ὁ στρατιά , ἅμα καί χαρά , ὅσπερ ἐπί ὁ παρά ἐλπίς μέγας εὐτυχία γίγνομαι φιλέω · ἢ καί ὁ ἄτυφος καί μέτριος ὁ νέος βασιλεύς ὁράω , ἐπικάμπτω πρός οἰμωγή . ἔπειτα Ἔφιππος καί ὁ νέος βασιλεύς γίγνομαι ἔρχομαι ἄχρι πύλη . ἀναστρέφω δέ εἰς ὁ στρατόπεδον ὁ πρέσβυς βασιλεύς ἐπιτρέπω ὁ νέος , οὐ ἔοικα , ἀλλά ὁ ἄλλος ἔξω τεῖχος περιμένω σημαίνω ὁ χείρ , αὐτός ἅμα τις ὁ εὐπατρίδης ἐντός γίγνομαι ὁ τεῖχος , καί συνοδεύω ὁ πάππος καί βασιλεύς μέχρι μέσος ὁδός , συντάσσω ἐπανέρχομαι εἰς ὁ στρατόπεδον . εἰς ὁ ὑστεραῖος δέ εἰσέρχομαι , πρῶτος μέν εἰς ὁ ὁ θεομήτωρ τέμενος ὁ οδηγήτρια ἔρχομαι , εὐχαριστία ἀποδίδωμι πολύς ὁ χορηγός ὁ εἰρήνη θεός καί ὁ αὐτός πάναγνος μήτηρ . ἐκεῖθεν δέ ἐπανέρχομαι εἰς ὁ βασίλεια , καί συνδιάγω ὁ πάππος καί βασιλεύς . ἐκ μέντοι ὁ πέριξ χώρα τε καί πόλις καί αὐτός Βυζάντιον εἰς ὁ βασίλεια φοιτάω πανδημεί , ἅμα μέν συνεορτάζω καί αὐτός ὁ εἰρήνη , ἅμα δέ ὁράω καί βασιλεύς ὁ νέος , ὅς αἴτιος δοκέω ὁ ἐν ὁ πάρειμι εὐτυχία εἰμί . θαυμάζω δέ αὐτός ὁ τε εὐπείθεια πρός βασιλεύς καί ὁ ὁ φρόνημα μέτριος καί καταστέλλω , οἴκαδε χαίρω ἐπάνειμι . βασιλεύς δέ ὁ νέος ἅμα ὁ πρέσβυς πέντε πρός ὁ δέκα ὁ Βυζάντιον ἐνδιατρίβω ἡμέρα , καί ὁ ὑπό αὐτός τελέω ἐπαρχία ὁ πάππος καί βασιλεύς παραδίδωμι , αὐτός , ἐπιτρέπω βασιλεύς , εἰς Διδυμότειχο ἐπανέρχομαι , ἔνθα καί ὁ σύνευνος αὐτός βασιλίς εἰμί , Αὔγουστος μείς ἵστημι ὁ αὐτός πέμπτος ἰνδικτίων .