joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen2.40
μʹ . Καὶ γίνεται κατὰ τὸν θεῖον τῆς τοῦ θεοῦ Σοφίας νεών . καὶ προκαθημένου βασιλέως καὶ Ἰωάννου τοῦ πατριάρχου , καὶ τῶν λοιπῶν ἀρχιερέων καὶ τῶν ἐν τέλει πολλῶν καὶ συγκλητικῶν συνεδριαζόντων , λέγειν ὁ Βαρλαὰμ ἐπετράπη πρῶτος · ἐκεῖνος γὰρ ἦν ὁ Γρηγόριον καὶ τοὺς μοναχοὺς τὴν διαστροφὴν τῶν δογμάτων ἐγκαλῶν . πολλὰ δὲ πρότερον διεξελθὼν καὶ τὴν αἰτίαν ἀφ' ἧς πρὸς ταῦτα ὥρμητο διηγησάμενος , ἔπειτα καὶ τὸ βιβλίον , ὃ περὶ τούτων ἦν συγγεγραφὼς , παρείχετο ἀναγινώσκεσθαι · ἐπεὶ δὲ ἀνεγνώσθη πᾶν , ἄλλα τε ἐπεῖπεν , ὅσα αὐτῷ ἐδόκει πρὸς τὰ προκείμενα λυσιτελεῖν , καὶ τελευταῖον κατηγόρηκε τῶν μοναχῶν ὡς οὐδὲ τὴν εὐχὴν , ἣν αὐτοί φασιν εὔχεσθαι καθ' ἑαυτοὺς , ἀνελλιπῶς προφέρουσι καὶ προσηκόντως , ἀλλά τινος προσθήκης δεομένην , ἣν ἐκεῖνος προσετίθει , τὸ ἐνδέον , ὡς ἔφασκεν , ἀναπληρῶν . μετὰ τοῦτον δὲ καὶ οἱ μοναχοὶ πρὸς τὰς κατηγορίας ἐπετράπησαν ἀπολογεῖσθαι . ἐπεὶ δ' ἑαυτῶν ἐκεῖνοι Γρηγόριον προεστήσαντο τὸν Παλαμᾶν , ἦν γὰρ δὴ τῶν ἄλλων οὐ λόγοις μόνον , ἀλλὰ καὶ τῷ τὰ τοῖς θεολόγοις περὶ θεοῦ δεδογμένα ἐξηκριβωκέναι διαφέρων , καταστὰς πρὸς τοὺς λόγους καὶ αὐτὸς , σαφεῖς καὶ βεβαίας παρείχετο τὰς ἀποδείξεις τῶν λεγομένων , οὐ συλλογισμοῖς χρώμενος καὶ γεωμετρικαῖς ἀνάγκαις , οὐδὲ γὰρ οἷόν τε ἐκ τῶν καθ' ἡμᾶς ἀποδεικνύναι τὰ ὑπὲρ ἡμᾶς , ἀλλὰ τοῖς λόγοις τῶν ἁγίων καὶ θεολόγων ἀνδρῶν , οὓς τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐχρημάτισε δι' αὐτῶν , ᾧ πάντα ἐρευνᾶται καὶ τὰ βάθη τοῦ θεοῦ . ἀπεδείκνυ τε ἐκ πολλῶν τῶν λεγομένων τὸ κατὰ τὸ Θαβώριον τοὺς μαθητὰς περιαστράψαν φῶς δόξαν ἄναρχον τοῦ θεοῦ καὶ φῶς θεότητος καὶ θεότητα καὶ φυσικὸν καὶ ἀΐδιον τοῦ θεοῦ φῶς καὶ ὅσα τοιαῦτα παρὰ τοῖς θεολόγοις πιστευόμενόν τε καὶ προσαγορευόμενον . εἶτα ἐκ τῶν ῥήσεων τῶν θεολογικῶν συνεπέραινε καὶ αὐτὸς , ὡς τὸ ἀΐδιον καὶ φυσικὸν τοῦ θεοῦ οὐκ ἂν εἴη κτιστὸν , οὐδὲ ἡ ἄναρχος δόξα καὶ ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ , οὐδ' ὅσα πρὸς τῶν θεολόγων τὸ φῶς ἐκεῖνο ὕμνηται . ἐπὶ τούτοις δὲ καὶ τὸν ὑπὸ τῶν κατὰ τὸν Ἄθω ὁσίων ἀνδρῶν συντεθειμένον παρῆγε τόμον , ὃς αὐτῷ μὲν συνηγόρει ὡς τὰ ἴσα τοῖς ἁγίοις φθεγγομένῳ , Βαρλαὰμ δὲ βλασφημίαν καὶ κακοδοξίαν κατηγόρει πολλήν . ἐπεὶ δὲ ἐκ πολλῶν τῶν λεγομένων ἡ νίκη πρὸς Γρηγόριον ἀπέβλεπε καὶ τοὺς μοναχοὺς , πάντων ἤδη πεπεισμένων τοῖς ἁγίοις ἕπεσθαι καὶ θεολόγοις καὶ μὴ τοῖς ἐκ κοιλίας εἰρημένοις Βαρλαὰμ , συνεώρα τε καὶ αὐτὸς ὡς οὐκ ἂν διαδράσειε τῆς γλωσσαλγίας καὶ τῆς βωμολοχίας δοῦναι δίκην , τῷ μεγάλῳ δομεστίκῳ συνεδριάζοντι ἐκεῖ τῷ βασιλεῖ προσελθὼν , σύντομόν τινα ᾐτεῖτο καὶ βοήθειαν καὶ βουλὴν , ἐξ ἧς τὴν προσδοκωμένην διαφυγεῖν ἐξέσται δίκην . ὁ δὲ πρότερόν τε ἔφασκε τὰ δέοντα βεβουλεῦσθαι , αὐτῷ παραινῶν τῆς πολλῆς φιλονεικίας ἀποσχέσθαι καὶ πείθεσθαι τοῖς μοναχοῖς ὡς τὰ τοιαῦτα σοφωτέροις , καὶ νῦν οὐδὲν ἧττον βουλεύσεσθαι καὶ πράξειν τὰ συνοίσοντα ὑπὲρ αὐτοῦ . εἰ γὰρ μήτε ἀντιλέγειν ἔτι πρὸς τὰ προτεινόμενα ἔχει , πέπεικέ τε ἑαυτὸν ὡς βελτίω καὶ δικαιότερα καὶ τοῖς ἁγίοις συνῳδὰ φθέγγονται οἱ μοναχοὶ , τί δεῖ τὴν ψῆφον κατ' αὐτοῦ ἐξαγομένην περιμένειν κατιδεῖν , ἀλλὰ μὴ πρότερον ἐξαναστάντα , τήν τε προτέραν ἄγνοιαν ἐπὶ πάντων ὁμολογεῖν καὶ τὴν νῦν ἐπίγνωσιν τῆς ἀληθείας , καὶ τοῖς τε ἁγίοις πείθεσθαι συνθέσθαι καὶ τὴν ἔχθραν καταλύειν τὴν πρὸς τοὺς μοναχούς ; εἰ γὰρ ταῦτα πειθόμενος αὐτῷ ποιήσει , οὔτε βλάβη τις ἕψεται ἐκ τῶν λόγων οὐδεμία , βασιλεύς τε καὶ οἱ ἄλλοι πάντες ἐπαινέσονται τῆς πρὸς τὰ βελτίω μεταβολῆς . οὐ γὰρ τοσοῦτον τὸ τῆς ἀληθείας ἀποπλανηθῆναι κατηγορίας ἄξιον , ὅσον τὸ πρὸς αὐτὴν ἐπανελθεῖν τοῖς ἁγίοις πειθόμενον καὶ θεολόγοις ἐπαινετόν . καὶ οἱ μοναχοὶ δὲ τοῖς πνευματικοῖς πειθόμενοι νόμοις , μείζονα ἐνδείξονται νυνὶ τὴν φιλίαν πρὸς σὲ καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην , ἢ καθ' ὅσον πρότερον ἐνεδείκνυντο τὴν πικρίαν καὶ τὴν ἔχθραν , ὡς οὐ τῶν εἰς αὐτοὺς ἕνεκα λοιδοριῶν , ἀλλὰ τῆς τῶν δογμάτων ἀμυνόμενοι διαστροφῆς · ὧν καλῶς καὶ ὡς προσῆκεν ἀποδεδειγμένων εἰ καὶ σὺ πεισθείης , οὐδὲν οὐδ' αὐτοὶ ζητήσουσι περαιτέρω , ἀλλ' ἀξίαν ἀμοιβὴν τῶν πολλῶν πόνων καὶ κινδύνων νομιοῦσιν ἔχειν τὴν διόρθωσιν τὴν σήν . Βαρλαὰμ δὲ καὶ αὐτῷ μὲν ἔφασκεν ἀρίστην φαίνεσθαι ταύτην τὴν βουλὴν , δεδοικέναι δὲ μὴ οὐκ ἐξαρκέσουσιν οἱ λόγοι πρὸς τὸ τῶν κινδύνων ἐξαρπάσαι , ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν ὁμολογίαν ἀτιμία τις αὐτοῦ καταψηφισθῇ , οἷα δὴ κατὰ τῶν ὀρθῶν δογμάτων ἐξενηνεγμένου . καὶ τότε ἄτιμον εἶναι συμβήσεται αὐτῷ καὶ μηδ' ἀπολογίαν τινὰ ὕστερον ἔχειν ὡς οὐ δικαίως τοιαῦτα πάθοι , οἷα δὴ καὶ αὐτὸν κατεψηφισμένον ἑαυτοῦ · ὡς εἴγε τοιαῦτα πείσεσθαι μέλλοι , βέλτιον σιωπῇ τὴν δίκην ἐνεγκεῖν , ὥστε καὶ εἰσαῦθις ἠδικῆσθαι λέγειν δύνασθαι καὶ τὴν δίκην ἀνακαλεῖσθαι . ὁ μέγας δὲ δομέστικος παρεθάῤῥυνέ τε καὶ μὴ τοιαῦτα παρῄνει δεδοικέναι , ὡς αὐτοῦ παρόντος , οὐδενὸς γενησομένου τοῦ λυπεῖν αὐτὸν δυνησομένου . ᾧ καὶ πειθόμενος ὁ Βαρλαὰμ , παρελθὼν εἰς μέσους , τήν τε προτέραν ἄγνοιαν ὡμολόγει καὶ συγγνώμην ἐπὶ τοῖς εἰρημένοις ᾐτεῖτο , ὡς οὐ φιλονεικίας ἕνεκα λέγων οὐδὲ τοῦ μὴ πείθεσθαι τοῖς ὑπὸ τῶν θεολόγων εἰρημένοις περὶ θεοῦ εἰς τοὺς τοιούτους τῶν λόγων ἐξενηνέχθαι , ἀλλ' ὑπ' ἀγνοίας οἰόμενος τοὺς ἄλλους ἁμαρτάνειν , ἕνεκα τοῦ διορθώσασθαι πᾶσαν εἰσῆγον σπουδὴν καὶ προθυμίαν . νυνὶ δὲ ἤδη πεπεισμένος ἀκριβῶς , ὡς αὐτοὶ βέλτιον ἐφρόνουν περὶ ὧν ἠμφισβητοῦμεν , περί τε τῶν ἄλλων οὐδενὸς διαφέρομαι πρὸς αὐτοὺς , καὶ τὸ ἐν Θαβωρίῳ τοὺς μαθητὰς περιλάμψαν φῶς ἀΐδιον καὶ πεπίστευκα καὶ εἶναι ὁμολογῶ . Ἐπὶ τούτοις καὶ Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς καὶ ὅσοι σὺν αὐτῷ ἦσαν ἀναστάντες , περιέβαλλόν τε Βαρλαὰμ καὶ συγγνώμην ἐπὶ τοῖς προτέροις ἄσμενοι παρεῖχον · ἐπῄνουν τε τῆς καλῆς μεταβολῆς καὶ τῷ θεῷ τῆς ὁμονοίας ὡμολόγουν χάριτας , φάσκοντες , οὐδ' αὐτοὶ γηΐνων ἕνεκα καὶ φθειρομένων πραγμάτων τοσοῦτον ἐνστήσασθαι ἀγῶνα , ἀλλ' ἵνα μὴ , εἰς πλείους διανεμηθέντος τοῦ κακοῦ , ἢ διεφθαρμένων δογμάτων ἀνάπλεως γένηται ἡ ἐκκλησία , ἢ διαστασιάσῃ πρὸς ἑαυτὴν , τῶν μὲν τούτοις , τῶν δὲ ἐκείνοις προστιθεμένων , καὶ διὰ τοῦτο καὶ τοῦ μετρίου πέρα ὀφθῆναι φιλονείκους , ἅτε δὴ ἐν μὲν τοῖς ἄλλοις ἅπασι πρᾴους εἶναι δεδιδαγμένους καὶ ταπεινούς · ἐν οἷς δὲ θεός ἐστι τὸ κινδυνευόμενον , ὀξεῖς εἶναι καὶ ἀπαραιτήτους , καὶ μήτε πρὸς τὴν ἀδοξίαν δυσχεραίνειν , μήτε πρὸς τὸν παρὰ τῶν ἀνθρώπων ἔπαινον μαλακίζεσθαι . ἐπεὶ δὲ ὁ τῆς εἰρήνης καὶ τῆς ὁμονοίας θεὸς εἰς ἓν συνῆψε τὰ διεστῶτα , αὐτοί τε προθύμως ἀποστήσονται φιλονεικίας , καὶ αὐτῷ πολλὴν εἰδήσουσι τὴν χάριν , μάλιστα αἰτιωτάτῳ τῆς εἰρήνης νυνὶ γεγενημένῳ . Ἐπὶ τούτοις καὶ βασιλεύς τε καὶ πατριάρχης ὅσα ἔδει διαλεχθέντες περὶ εἰρήνης πρὸς ἑκατέρους , διελύσαντο τὴν σύνοδον . Βαρλαὰμ δὲ ὀλίγας Βυζαντίῳ ἐνδιατρίψας ἡμέρας , ἐπεὶ καὶ ὁ βασιλεὺς ἐτελεύτησε μετὰ μικρὸν , καὶ τὰς περὶ τὰ δόγματα ἀμφισβητήσεις οὐδὲν ἧττον ἐχόμενος ἢ πρότερον , τῆς δίκης ὡς ἐκδεδιῃτημένης πολλὰ καταβοῶν , ἀποδρὰς ᾤχετο πρὸς Ἰταλίαν , καὶ συμφρονήσας Λατίνοις ὥσπερ καὶ πρότερον , ἐπίσκοπος ὑπ' αὐτῶν Ἱέρακος ἀνεδείχθη . καὶ οὐ πολλῷ ὕστερον Γρηγόριός τις ἕτερος μοναχὸς Ἀκίνδυνος ἐπικεκλημένος , ὁμιλητὴς Βαρλαὰμ κατὰ τὴν ἔξω σοφίαν γεγενημένος καὶ πολὺν αὐτῷ φοιτήσας χρόνον , τῶν ἐκείνου διαφορῶν ὧν διηνέχθη πρὸς Παλαμᾶν ἀντεποιήθη · συνέβαινε δέ τι γελοῖον περὶ αὐτόν . Βαρλαὰμ μὲν γὰρ ἀπεσείετο τῷ λόγῳ , κἄν τις πρὸς αὐτὸν ὡς τὰ ἐκείνου φρονοίη λέγοι , τὴν κοινωνίαν τε ἀπεωθεῖτο καὶ κατηγόρει Βαρλαὰμ ὡς κακῶς φρονοῦντος καὶ ἀπεναντίως τοῖς ἁγίοις · τῇ δ' ἀληθείᾳ κατάκρας ἐκείνῳ ἠκολούθει καὶ οὐδὲν ἢ μικρὸν ἢ μεῖζον διεφέρετο . αὖθις δὲ στάσεως κατὰ τὴν ἐκκλησίαν ἀναφυομένης , ἐν δεινῷ τιθέμενος ὁ πατριάρχης , εἰ διὰ τήν τινων φιλονεικίαν νοσοίη καὶ ταράττοιτο τὰ τῆς ἐκκλησίας , σύνοδον καὶ αὖθις δευτέραν συναθροίζει κατὰ τὸν αὐτὸν τῆς θεοῦ Σοφίας νεὼν , συνεδριάζοντος αὐτῷ καὶ μεγάλου δομεστίκου καὶ ὅσοι ἐπεδήμουν Βυζαντίῳ τῶν συγκλητικῶν . πολλὰ δὲ πρὸς ἀλλήλους τῶν Γρηγορίων ἀντειπόντων , ἐπεὶ ὁ Ἀκίνδυνος ἐφαίνετο τὰ ἴσα Βαρλαὰμ καὶ λέγων καὶ φρονῶν , ψῆφος μὲν ἐξενήνεκται κοινὴ ἐπισκόπων τε καὶ τῶν συγκλητικῶν κατὰ Ἀκινδύνου καὶ τῶν αὐτῷ φρονούντων ἴσως , ὡς τὰ αἱρετικῶν φρονούντων καὶ λεγόντων . ἀφορίζονται δὲ καὶ τῆς κοινωνίας τῶν ὀρθοδόξων , εἰ μὴ ἐπιστρέφοιεν , ἀλλ' ἐπιμένοιεν τῇ κακίᾳ · οὐ μὴν ἐκεῖνοι μόνοι , ἀλλὰ καὶ εἴ τις ἄλλος ὕστερον τοῖς ἴσοις ἐπιχειρήσοι καὶ Παλαμᾷ καὶ τοῖς λοιποῖς ὡς οὐκ ὀρθῶς φρονοῦσιν αἰτίαν ἐπαγάγοι , ὑπὸ τὴν αὐτὴν ἐπιτιμίαν εἶναι , εἰ μὴ μεταβάλλοι καὶ αὐτός . ἐπὶ τούτοις δὲ καὶ τόμον συνθέντες κατὰ τὸ ἀρχαῖον τῶν συνόδων ἔθος καὶ ὑπογράψαντες αὐτὸν ὅ,τε πατριάρχης Ἰωάννης καὶ ἀρχιερέων ὅσοι τότε παρῆσαν , ὕστερον γὰρ καὶ ἕτεροι πολλοὶ τοῖς προτέροις ὑπογεγράφασι σύμψηφοι γεγενημένοι , Παλαμᾷ καὶ τοῖς αὐτῷ συνοῦσιν ἐγχειρίζουσιν εἰς δικαίωσιν . ἀλλὰ ταῦτα μὲν ὕστερον . τότε δὲ ἡ σύνοδος ἐπεὶ διελέλυτο , τῶν ἄλλων ἑκάστων διεσκεδασμένων , ὁ βασιλεὺς ἐκέλευσεν ἐν τῇ μονῇ τῶν Ὁδηγῶν ἀναπαύλης τινὸς τυχεῖν · καὶ γενόμενος ἐκεῖ , εἰς τὴν ὑστεραίαν ἤρξατο πυρέττειν ὁμαλῶς καὶ ἐδόκει τοῖς τῶν ἰατρῶν παισὶ τὴν κατὰ τὴν σύνοδον ταραχὴν καὶ ἀσιτίαν τοῦ πυρετοῦ αἰτίαν γεγενῆσθαι . δευτέρᾳ δὲ ἡμέρᾳ πρὸς τῇ κεφαλῇ ἐνσκῆψαν τὸ κακὸν πονηρὰς παρεῖχε τὰς ἐλπίδας . ἐφαίνετο γὰρ τῶν ὀξυτάτων εἶναι . τρίτῃ δὲ τῇ μετ' αὐτήν . ἕωθεν μὲν ἐδόκει ἐνδιδόναι καὶ τοῖς ἰατροῖς ὑπέφαινε χρηστὰς ἐλπίδας · ἐπεὶ δὲ ἤδη περὶ μεσημβρίαν ἦν , μεταβαλὸν ἐξαίφνης οὐ μετὰ πολὺ ἀποτεθνήξεσθαι ἐδήλου βασιλέα , καὶ ἰατροῖς οὐδεμία σωτηρίας ὑπελείπετο ἐλπίς . ἐπεὶ δὲ τοιαῦτα διεθρυλλήθη , τῷ μεγάλῳ δομεστίκῳ Ἀπόκαυχος ὁ παρακοιμώμενος προσελθὼν , συνεβούλευεν ἔχεσθαι τῶν πραγμάτων καὶ παρασήμοις κοσμεῖσθαι βασιλικοῖς μετὰ τὴν βασιλέως τελευτήν · βασιλέα γὰρ ἐν ζῶσιν ἔτι μὴ εἶναι προσδοκᾷν . πάντως δὲ οὐδὲν καινὸν ποιήσειν , ἀλλ' ὅπερ αὐτός τε πολλάκις ἠνάγκασεν ὁ βασιλεὺς καὶ Ρωμαίων οὐκ ὀλίγοι ἴσασιν οὐδαμῶς ἐλάττω τιμὴν ἀποδιδόντες βασιλέως . οὐ μὴν οὐδὲ πολλοῦ δεήσεσθαι πόνου καὶ ἀγώνων , ἀλλ' ἀρκεῖ μόνον εἰπεῖν , καὶ πάντας ἔχειν ὑπακούοντας ἑτοίμως . αὐτόν τε πρότερόν τε παρὰ πάντα τὸν βίον καὶ νῦν οὐχ ἧττον ἕτοιμον εἶναι τὰ λυσιτελεῖν αὐτῷ ποιεῖν δοκοῦντα , οὐ μόνον χρημάτων καὶ καμάτων ἀφειδοῦντα , ἀλλὰ καὶ ψυχὴν προθύμως ὑπὲρ τῶν ἰδίᾳ τι αὐτῷ διαφερόντων προϊέμενον , πάντων αὐτῷ μάλιστα ὄντα ὀφειλέτην . πολλῶν γὰρ ἀπολελαυκέναι τῶν εὐεργεσιῶν τῶν παρ' αὐτοῦ , οὐ βασιλεῖ μόνον τὴν ἀρχὴν καὶ προσαγαγόντα καὶ οἰκειώσαντα , ἀλλὰ καὶ ὕστερον βασιλέως ὠργισμένου παραιτησάμενον αὐτὸν καὶ τοῦ δεσμωτηρίου ἀπαλλάξαντα , καὶ μέχρι νῦν εἰς ὅπερ ἐστὶ σχῆμα δι' αὐτοῦ ἠγμένον . Ὁ μὲν οὖν τοιαῦτα εἶπε . μικρὸν δὲ ὁ μέγας δομέστικος ἐπισχὼν , Οὐκ ἄν μοι δοκῶ τοιαῦτα , εἶπε , παραστῆναι περὶ σοῦ ποτε , μηδ' εἰς τοσοῦτον ἥκειν ἐμὲ φαυλότητος ἡγεῖσθαι τρόπων , ὥστε , βασιλέως ἔτι ζῶντος ἢ καὶ μετὰ τελευτὴν , ἢ σοὶ πεισθήσεσθαι ἢ ἑτέρῳ ὁτῳοῦν , τῆς μὲν εἰς ἐμὲ βασιλέως φιλίας ἢ μᾶλλον εἰπεῖν συμπνοίας ἀμνημονῆσαι , τῶν ἰδίᾳ δέ τι ἐμοὶ ζητεῖν διαφερόντων , ἀμελήσαντα τῶν κοινῇ τοῖς βασιλέως παισὶ καὶ βασιλίδι συμφερόντων . διὸ καὶ μάλιστά σου κατεγνωκέναι , εἰ τοιαῦτα παραινῶν ἤλπισας πείσειν . Τοῦ δ' αὖθις ἐπιχειροῦντος ὡς τὰ βελτίω πείθειν συμβουλεύει , « παῦσον » εἶπε « τοιαῦτα λέγειν . ὃς γὰρ , τοῦ φίλου τεθνεῶτος , μὴ τοὺς φιλίας τηρεῖ θεσμοὺς , οὗτος οὐδὲ ζῶντος ἦν φίλος ἀληθής . » πρὸς μὲν οὖν τὸν μέγαν δομέστικον οὐδὲν ἔτι εἶπεν , οὕτως ἐμβριθῶς ἀποκρινάμενον · τῇ μητρὶ δὲ αὐτοῦ προσελθὼν , τὰ ἴσα ἐπεχείρει πείθειν , οἰόμενος , ἂν ταύτην πεῖσαι δυνηθῇ , τὸ σπουδαζόμενον ἠνυκέναι , ὡς οὐκ ἂν ἀντειπόντος τοῦ υἱοῦ ὅ,τι ἂν τῇ μητρὶ δοκοίη καὶ λυσιτελὲς ὁμοῦ καὶ δίκαιον . ὡς δὲ καὶ παρ' ἐκείνης τῆς ἴσης ἔτυχεν ἀπολογίας ἢ καὶ αὐστηροτέρας , μὴ τοιαῦτα κελευούσης συμβουλεύειν , ἃ μὴ συμφέρει πράττειν τὸν υἱὸν , παντελῶς ἀπέσχετο τῆς πείρας . ὁ μέγας δὲ δομέστικος ὁρῶν ἤδη βασιλέα ἐν χρῷ κινδύνου καθεστῶτα , καὶ συνιδὼν ὡς μάλιστα προσῆκον τῶν βασιλέως παίδων πρόνοιαν ποιήσασθαι καὶ τῆς ἀρχῆς , Ἄννῃ τῇ βασιλίδι προσελθὼν θρηνούσῃ καὶ ὀδυρομένῃ , « ὁ μὲν παρὼν » εἶπε « καιρὸς οὐ πένθους οὐδὲ δακρύων εἶναι μοι δοκεῖ . ὕστερον γὰρ ἡμῖν ἐξέσται , εἰ μὴ θεὸς ἀπαλλάξει τῆς προσδοκωμένης συμφορᾶς ἵλεων ἡμῖν ἄνωθεν ἐπιβλέψας , ὀδυρμῶν καὶ δακρύων ἀναπίμπλασθαι κατὰ σχολήν · τὸ δὲ νῦν ἔχον εἶναί μοι δοκεῖ προσῆκον ἀσφάλειαν ποιήσασθαι τῶν βασιλέως παίδων . μάλιστα μὲν γὰρ οὐδένα Ρωμαίων ἐπιβουλεύσειν οἴεσθαι ἡμῖν , μάλιστα ζῶντος ἐμοῦ καὶ παρόντος ἐνθάδε νῦν · εἰ δ' ἄρα καὶ τοιοῦτον συμβαίη τι , βέλτιον περὶ σοῦ μόνην εἶναί μοι τὴν φροντίδα , καὶ μὴ πάντων ὁμοῦ καὶ παίδων καὶ τῆς ἀρχῆς . » ἡ βασιλὶς δὲ θαυμάζειν ἔφασκεν αὐτοῦ , εἰ , τοιαύτης ἀνάγκης περιϊσταμένης , ἐνόμισεν εἶναι τῶν δεόντων καὶ αὐτῆς πυνθάνεσθαι , εἴ τι βούλοιτο τῶν συμφερόντων εἰς τοὺς βασιλέως παῖδας πράττειν καὶ τὴν ἀρχήν . ἐπέτρεπέ τε ἃ ἂν αὐτῷ δοκοίη κοινῇ λυσιτελεῖν μηδενὸς ἀμελεῖν . ὁ δ' εὐθὺς Ἰωάννην τε βασιλέα , τὸν βασιλέως υἱὸν , καὶ τὸν ἀδελφὸν Μιχαὴλ παραλαβὼν , ἤγαγεν εἰς τὰ βασίλεια · θεραπείαν τε αὐτοῖς τὴν γινομένην προστάξας εἶναι καὶ φρουρὰν τοῖς βασιλείοις ἔκ τε τῆς στρατιᾶς οὓς μάλιστα ᾔδει εὐνουστάτους τῷ βασιλεῖ , καὶ τῶν οἰκετῶν τοὺς πιστοτάτους τῶν ἰδίων περὶ πεντακοσίους τὸν ἀριθμὸν καταλιπὼν , καὶ τοὺς τοὺς πελέκυς ἔχοντας βαράγγους ὅσοι ἦσαν , καὶ αὐτὸς διενυκτέρευσεν ἐκεῖ , τῶν βασιλέως παίδων τὴν δυνατὴν ἀσφάλειαν ποιούμενος . εἰς ἑσπέραν δὲ τῆς τετάρτης ἡμέρας , τῇ τοῦ νοσήματος ὀξύτητι κατεργασθεὶς , ἐτελεύτησεν ὁ βασιλεὺς , πεντεκαιδεκάτῃ μηνὸς Ἰουνίου ἱσταμένου , τοῦ ἐννάτου καὶ τεσσαρακοστοῦ ἔτους ἐπὶ τοῖς ὀκτακοσίοις καὶ ἑξακισχιλίοις , ἐννάτης οὔσης ἰνδικτιῶνος .
Lemmas: εἷς . καί γίγνομαι κατά ὁ θέω ὁ ὁ θεός Σοφία νέος . καί προκάθημαι βασιλεύς καί Ἰωάννης ὁ πατριάρχης , καί ὁ λοιπός ἀρχιερεύς καί ὁ ἐν τέλος πολύς καί συγκλητικός συνεδριάζω , λέγω ὁ Βαρλαάμ ἐπιτρέπω πρῶτος · ἐκεῖνος γάρ εἰμί ὁ Γρηγόριος καί ὁ μοναχός ὁ διαστροφή ὁ δόγμα ἐγκαλέω . πολύς δέ πρότερος διεξέρχομαι καί ὁ αἴτιος ἀπό ὅς πρός οὗτος ὁρμέω διηγέομαι , ἔπειτα καί ὁ βιβλίον , ὅς περί οὗτος εἰμί συγγράφω , παρέχω ἀναγιγνώσκω · ἐπεί δέ ἀναγιγνώσκω πᾶς , ἄλλος τε ἐπεῖπον , ὅσος αὐτός δοκέω πρός ὁ πρόκειμαι λυσιτελέω , καί τελευταῖος κατηγορέω ὁ μοναχός ὡς οὐδέ ὁ εὐχή , ὅς αὐτός φημί εὔχομαι κατά ἑαυτοῦ , ἀνελλιπῶς προφέρω καί προσήκω , ἀλλά τις προσθήκη δήω , ὅς ἐκεῖνος προστίθημι , ὁ ἐνδέω , ὡς φάσκω , ἀναπληρόω . μετά οὗτος δέ καί ὁ μοναχός πρός ὁ κατηγορία ἐπιτρέπω ἀπολογέομαι . ἐπεί δέ ἑαυτοῦ ἐκεῖνος Γρηγόριος προίστημι ὁ παλάμη , εἰμί γάρ δή ὁ ἄλλος οὖον λόγος μόνος , ἀλλά καί ὁ ὁ ὁ θεολόγος περί θεός δοκέω ἐξακριβόω διαφέρω , καθίστημι πρός ὁ λόγος καί αὐτός , σαφής καί βέβαιος παρέχω ὁ ἀποδείκνυμι ὁ λέγω , οὖον συλλογισμός χράω καί γεωμετρικός ἀνάγκη , οὐδέ γάρ οἷος τε ἐκ ὁ κατά ἐγώ ἀποδείκνυμι ὁ ὑπέρ ἐγώ , ἀλλά ὁ λόγος ὁ ἅγιος καί θεολόγος ἀνήρ , ὅς ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος χρηματίζω διά αὐτός , ὅς πᾶς ἐρευνάω καί ὁ βάθος ὁ θεός . ἀποδείκνυμι τε ἐκ πολύς ὁ λέγω ὁ κατά ὁ Θαβώριον ὁ μαθητής περιαστράπτω φάος δόξα ἄναρχος ὁ θεός καί φάος θεότης καί θεότης καί φυσικός καί ἀΐδιος ὁ θεός φάος καί ὅσος τοιοῦτος παρά ὁ θεολόγος πιστεύω τε καί προσαγορεύω . εἶτα ἐκ ὁ ῥῆσις ὁ θεολογικός συμπεραίνω καί αὐτός , ὡς ὁ ἀΐδιος καί φυσικός ὁ θεός οὐ εἄν εἰμί κτιστός , οὐδέ ὁ ἄναρχος δόξα καί ὁ βασίλειος ὁ θεός , οὐδέ ὅσος πρός ὁ θεολόγος ὁ φάος ἐκεῖνος ὑμνέω . ἐπί οὗτος δέ καί ὁ ὑπό ὁ κατά ὁ Ἄθως ὅσιος ἀνήρ συντίθημι παράγω τόμος , ὅς αὐτός μέν συνηγορέω ὡς ὁ ἴσος ὁ ἅγιος φθέγγομαι , Βαρλαάμ δέ βλασφημία καί κακοδοξία κατηγορέω πολύς . ἐπεί δέ ἐκ πολύς ὁ λέγω ὁ νίκη πρός Γρηγόριος ἀποβλέπω καί ὁ μοναχός , πᾶς ἤδη πείθω ὁ ἅγιος ἕπω καί θεολόγος καί μή ὁ ἐκ κοιλία εἴρω Βαρλαάμ , συνοράω τε καί αὐτός ὡς οὐ εἄν διαδρέω ὁ γλωσσαλγία καί ὁ βωμολοχία δίδωμι δίκη , ὁ μέγας δομέστικος συνεδριάζω ἐκεῖ ὁ βασιλεύς προσέρχομαι , σύντομος τις αἰτέω καί βοήθεια καί βουλή , ἐκ ὅς ὁ προσδοκάω διαφεύγω ἔξεστι δίκη . ὁ δέ πρότερος τε φάσκω ὁ δήω βουλεύω , αὐτός παραινέω ὁ πολύς φιλονεικία ἀπέχω καί πείθω ὁ μοναχός ὡς ὁ τοιοῦτος σοφός , καί νῦν οὐδείς κακός βουλεύω καί πράσσω ὁ συμφέρω ὑπέρ αὐτός . εἰμί γάρ μήτε ἀντιλέγω ἔτι πρός ὁ προτείνω ἔχω , πείθω τε ἑαυτοῦ ὡς ἀγαθός καί Δίκαιος καί ὁ ἅγιος συνῳδός φθέγγομαι ὁ μοναχός , τίς δεῖ ὁ ψῆφος κατά αὐτός ἐξάγω περιμένω καθοράω , ἀλλά μή πρότερος ἐξανίστημι , ὁ τε πρότερος ἄγνοια ἐπί πᾶς ὁμολογέω καί ὁ νῦν ἐπίγνωσις ὁ ἀλήθεια , καί ὁ τε ἅγιος πείθω συντίθημι καί ὁ ἔχθρα καταλύω ὁ πρός ὁ μοναχός ; εἰμί γάρ οὗτος πείθω αὐτός ποιέω , οὔτε βλάβη τις ἕπω ἐκ ὁ λόγος οὐδείς , βασιλεύς τε καί ὁ ἄλλος πᾶς ἐπαινέω ὁ πρός ὁ ἀγαθός μεταβολεύς . οὖον γάρ τοσοῦτος ὁ ὁ ἀλήθεια ἀποπλανάω κατηγορία ἄξιος , ὅσος ὁ πρός αὐτός ἐπανέρχομαι ὁ ἅγιος πείθω καί θεολόγος ἐπαινετός . καί ὁ μοναχός δέ ὁ πνευματικός πείθω νόμος , μείζων ἐνδείκνυμι νυνί ὁ φίλιος πρός σύ καί ὁ εὐγνωμοσύνη , ἢ κατά ὅσος πρότερος ἐνδείκνυμι ὁ πικρία καί ὁ ἔχθρα , ὡς οὖον ὁ εἰς αὐτός ἕνεκα λοιδορία , ἀλλά ὁ ὁ δόγμα ἀμύνω διαστροφή · ὅς καλῶς καί ὡς προσήκω ἀποδείκνυμι εἰμί καί σύ πείθω , οὐδείς οὐδέ αὐτός ζητέω περαιτέρω , ἀλλά ἄξιος ἀμοιβή ὁ πολύς πόνος καί κίνδυνος νομίζω ἔχω ὁ διόρθωσις ὁ σός . Βαρλαάμ δέ καί αὐτός μέν φάσκω ἀγαθός φαίνω οὗτος ὁ βουλή , δείδω δέ μή οὐ ἐξαρκέω ὁ λόγος πρός ὁ ὁ κίνδυνος ἐξαρπάζω , ἀλλά καί μετά ὁ ὁμολογία ἀτιμία τις αὐτός καταψηφίζομαι , οἷος δή κατά ὁ ὀρθός δόγμα ἐκφέρω . καί τότε ἄτιμος εἰμί συμβαίνω αὐτός καί μηδέ ἀπολογία τις ὕστερος ἔχω ὡς οὖον δικαίως τοιοῦτος πάσχω , οἷος δή καί αὐτός καταψηφίζομαι ἑαυτοῦ · ὡς εἰ τοιοῦτος πείθω μέλλω , ἀγαθός σιωπή ὁ δίκη φέρω , ὥστε καί εἰσαῦθις ἀδικέω λέγω δύναμαι καί ὁ δίκη ἀνακαλέω . ὁ μέγας δέ δομέστικος παραθαρσύνω τε καί μή τοιοῦτος παραινέω δείδω , ὡς αὐτός πάρειμι , οὐδείς γίγνομαι ὁ λυπέω αὐτός δύναμαι . ὅς καί πείθω ὁ Βαρλαάμ , παρέρχομαι εἰς μέσος , ὁ τε πρότερος ἄγνοια ὁμολογέω καί συγγνώμη ἐπί ὁ εἴρω αἰτέω , ὡς οὖον φιλονεικία ἕνεκα λέγω οὐδέ ὁ μή πείθω ὁ ὑπό ὁ θεολόγος εἴρω περί θεός εἰς ὁ τοιοῦτος ὁ λόγος ἐκφέρω , ἀλλά ὑπό ἄγνοια οἴομαι ὁ ἄλλος ἁμαρτάνω , ἕνεκα ὁ διορθόω πᾶς εἰσάγω σπουδή καί προθυμία . νυνί δέ ἤδη πείθω ἀκριβῶς , ὡς αὐτός ἀγαθός φρονέω περί ὅς ἀμφισβητέω , περί τε ὁ ἄλλος οὐδείς διαφέρω πρός αὐτός , καί ὁ ἐν Θαβωρίῳ ὁ μαθητής περιλάμπω φάος ἀΐδιος καί πιστεύω καί εἰμί ὁμολογέω . ἐπί οὗτος καί Γρηγόριος ὁ Παλαμάς καί ὅσος σύν αὐτός εἰμί ἀνίστημι , περιβάλλω τε Βαρλαάμ καί συγγνώμη ἐπί ὁ πρότερος ἄσμενος παρέχω · ἐπαινέω τε ὁ καλός μεταβολεύς καί ὁ θεός ὁ ὁμόνοια ὁμολογέω χάρις , φάσκω , οὐδέ αὐτός γήινος ἕνεκα καί φθείρω πρᾶγμα τοσοῦτος ἐνίστημι ἀγών , ἀλλά ἵνα μή , εἰς πλείων διανέμω ὁ κακός , ἢ διαφθείρω δόγμα ἀνάπλεως γίγνομαι ὁ ἐκκλησία , ἢ διαστασιάζω πρός ἑαυτοῦ , ὁ μέν οὗτος , ὁ δέ ἐκεῖνος προστίθημι , καί διά οὗτος καί ὁ μέτριος πέρα ὁράω φιλόνεικος , ἅτε δή ἐν μέν ὁ ἄλλος ἅπας πρᾶος εἰμί διδάσκω καί ταπεινός · ἐν ὅς δέ θεός εἰμί ὁ κινδυνεύω , ὀξύς εἰμί καί ἀπαραίτητος , καί μήτε πρός ὁ ἀδοξία δυσχεραίνω , μήτε πρός ὁ παρά ὁ ἄνθρωπος ἔπαινος μαλακίζομαι . ἐπεί δέ ὁ ὁ εἰρήνη καί ὁ ὁμόνοια θεός εἰς εἷς συνάπτω ὁ διίστημι , αὐτός τε προθύμως ἀφίστημι φιλονεικία , καί αὐτός πολύς εἶδον ὁ χάρις , μάλιστα αἴτιος ὁ εἰρήνη νυνί γίγνομαι . ἐπί οὗτος καί βασιλεύς τε καί πατριάρχης ὅσος ἐσθίω διαλέγω περί εἰρήνη πρός ἑκάτερος , διαλύω ὁ σύνοδος . Βαρλαάμ δέ ὀλίγος Βυζάντιον ἐνδιατρίβω ἡμέρα , ἐπεί καί ὁ βασιλεύς τελευτάω μετά μικρός , καί ὁ περί ὁ δόγμα ἀμφισβήτησις οὐδείς κακός ἔχω ἢ πρότερος , ὁ δίκη ὡς ἐκδιαιτάω πολύς καταβοάω , ἀποδιδράσκω οἴχομαι πρός Ἰταλία , καί συμφρονέω Λατῖνος ὥσπερ καί πρότερος , ἐπίσκοπος ὑπό αὐτός Ἱέραξ ἀναδείκνυμι . καί οὖον πολύς ὕστερος Γρηγόριος τις ἕτερος μοναχός Ἀκίνδυνος ἐπικαλέω , ὁμιλητής Βαρλαάμ κατά ὁ ἔξω σοφία γίγνομαι καί πολύς αὐτός φοιτάω χρόνος , ὁ ἐκεῖνος διαφορά ὅς διαφέρω πρός παλάμη ἀντιποιέω · συμβαίνω δέ τίς γελοῖος περί αὐτός . Βαρλαάμ μέν γάρ ἀποσείω ὁ λόγος , ἄν τις πρός αὐτός ὡς ὁ ἐκεῖνος φρονέω λέγω , ὁ κοινωνία τε ἀπωθέω καί κατηγορέω Βαρλαάμ ὡς κακῶς φρονέω καί ἀπεναντίως ὁ ἅγιος · ὁ δέ ἀλήθεια κατάκρας ἐκεῖνος ἀκολουθέω καί οὐδείς ἢ μικρός ἢ μείζων διαφέρω . αὖθις δέ στάσις κατά ὁ ἐκκλησία ἀναφύω , ἐν δεινός τίθημι ὁ πατριάρχης , εἰμί διά ὁ τίνω φιλονεικία νοσέω καί ταράσσω ὁ ὁ ἐκκλησία , σύνοδος καί αὖθις δύο συναθροίζω κατά ὁ αὐτός ὁ θεός Σοφία ναός , συνεδριάζω αὐτός καί μέγας δομέστικος καί ὅσος ἐπιδημέω Βυζάντιον ὁ συγκλητικός . πολύς δέ πρός ἀλλήλων ὁ Γρηγόριος ἀντιλέγω , ἐπεί ὁ Ἀκίνδυνος φαίνω ὁ ἴσος Βαρλαάμ καί λέγω καί φρονέω , ψῆφος μέν ἐκφέρω κοινός ἐπίσκοπος τε καί ὁ συγκλητικός κατά Ἀκίνδυνος καί ὁ αὐτός φρονέω ἴσως , ὡς ὁ αἱρετικός φρονέω καί λέγω . ἀφορίζω δέ καί ὁ κοινωνία ὁ ὀρθόδοξος , εἰμί μή ἐπιστρέφω , ἀλλά ἐπιμένω ὁ κακία · οὖον μήv ἐκεῖνος μόνος , ἀλλά καί εἰμί τις ἄλλος ὕστερος ὁ ἴσος ἐπιχειρέω καί Παλαμά καί ὁ λοιπός ὡς οὐ ὀρθῶς φρονέω αἴτιος ἐπάγω , ὑπό ὁ αὐτός ἐπιτιμία εἰμί , εἰμί μή μεταβάλλω καί αὐτός . ἐπί οὗτος δέ καί τόμος συντίθημι κατά ὁ ἀρχαῖος ὁ σύνοδος ἔθος καί ὑπογράφω αὐτός ὁράω πατριάρχης Ἰωάννης καί ἀρχιερεύς ὅσος τότε πάρειμι , ὕστερος γάρ καί ἕτερος πολύς ὁ πρότερος ὑπογράφω σύμψηφος γίγνομαι , Παλαμά καί ὁ αὐτός σύνειμι1 ἐγχειρίζω εἰς δικαίωσις . ἀλλά οὗτος μέν ὕστερος . τότε δέ ὁ σύνοδος ἐπεί διαλύω , ὁ ἄλλος ἕκαστος διασκεδάννυμι , ὁ βασιλεύς κελεύω ἐν ὁ μονή ὁ ὁδηγός ἀνάπαυλα τις τυγχάνω · καί γίγνομαι ἐκεῖ , εἰς ὁ ὑστεραῖος ἄρχω πυρέσσω ὁμαλός καί δοκέω ὁ ὁ ἰατρός παῖς ὁ κατά ὁ σύνοδος ταραχή καί ἀσιτία ὁ πυρετός αἴτιος γίγνομαι . δύο δέ ἡμέρα πρός ὁ κεφαλή ἐνσκήπτω ὁ κακός πονηρός παρέχω ὁ ἐλπίς . φαίνω γάρ ὁ ὀξύς εἰμί . τρίτος δέ ὁ μετά αὐτός . ἕωθεν μέν δοκέω ἐνδίδωμι καί ὁ ἰατρός ὑποφαίνω χρηστός ἐλπίς · ἐπεί δέ ἤδη περί μεσημβρία εἰμί , μεταβάλλω ἐξαπίνης οὖον μετά πολύς ἀποτίθημι δηλόω βασιλεύς , καί ἰατρός οὐδείς σωτηρία ὑπολείπω ἐλπίς . ἐπεί δέ τοιοῦτος διαθρυλέω , ὁ μέγας δομέστικος αποχαλκος ὁ παρακοιμώμενος προσέρχομαι , συμβουλεύω ἔχω ὁ πρᾶγμα καί παράσημον κοσμέω βασιλικός μετά ὁ βασιλεύς τελευτή · βασιλεύς γάρ ἐν ζῶ ἔτι μή εἰμί προσδοκάω . πάντως δέ οὐδείς καινός ποιέω , ἀλλά ὅσπερ αὐτός τε πολλάκις ἀναγκάζω ὁ βασιλεύς καί Ῥωμαῖος οὐ ὀλίγος οἶδα οὐδαμῶς μικρός τιμή ἀποδίδωμι βασιλεύς . οὖον μήv οὐδέ πολύς δήω πόνος καί ἀγών , ἀλλά ἀρκέω μόνος εἶπον , καί πᾶς ἔχω ὑπακούω ἑτοίμως . αὐτός τε πρότερος τε παρά πᾶς ὁ βίος καί νῦν οὐ κακός ἑτοῖμος εἰμί ὁ λυσιτελέω αὐτός ποιέω δοκέω , οὖον μόνος χρῆμα καί κάματος ἀφειδέω , ἀλλά καί ψυχή προθύμως ὑπέρ ὁ ἴδιος τίς αὐτός διαφέρω προΐημι , πᾶς αὐτός μάλιστα εἰμί ὀφειλέτης . πολύς γάρ ἀπολαύω ὁ εὐεργεσία ὁ παρά αὐτός , οὖον βασιλεύς μόνος ὁ ἀρχή καί προσάγω καί οἰκειόω , ἀλλά καί ὕστερος βασιλεύς ὀργίζω παραιτέομαι αὐτός καί ὁ δεσμωτήριον ἀπαλλάσσω , καί μέχρι νῦν εἰς ὅσπερ εἰμί σχῆμα διά αὐτός ἄγω . ὁ μέν οὖν τοιοῦτος εἶπον . μικρός δέ ὁ μέγας δομέστικος ἐπέχω , οὐ ἄν ἐγώ δοκέω τοιοῦτος , εἶπον , παρίστημι περί σύ ποτός , μηδέ εἰς τοσοῦτος ἥκω ἐγώ φαυλότης ἡγέομαι τρόπος , ὥστε , βασιλεύς ἔτι ζῶ ἢ καί μετά τελευτή , ἢ σύ πείθω ἢ ἕτερος ὅστις , ὁ μέν εἰς ἐγώ βασιλεύς φίλιος ἢ μᾶλλον εἶπον σύμπνοια ἀμνημονέω , ὁ ἴδιος δέ τίς ἐγώ ζητέω διαφέρω , ἀμελέω ὁ κοινός ὁ βασιλεύς παῖς καί βασιλίδι συμφέρω . διό καί μάλα σύ καταγιγνώσκω , εἰμί τοιοῦτος παραινέω ἐλπίζω πείθω . ὁ δέ αὖθις ἐπιχειρέω ὡς ὁ ἀγαθός πείθω συμβουλεύω , « παύω » εἶπον « τοιοῦτος λέγω . ὅς γάρ , ὁ φίλος θνῄσκω , μή ὁ φίλιος τηρέω θεσμός , οὗτος οὐδέ ζῶ εἰμί φίλος ἀληθής . » πρός μέν οὖν ὁ μέγας δομέστικος οὐδείς ἔτι εἶπον , οὕτως ἐμβριθῶς ἀποκρίνω · ὁ μήτηρ δέ αὐτός προσέρχομαι , ὁ ἴσος ἐπιχειρέω πείθω , οἴομαι , εἄν οὗτος πείθω δύναμαι , ὁ σπουδάζω ἀνύω , ὡς οὐ εἄν ἀντεῖπον ὁ υἱός ὅστις εἄν ὁ μήτηρ δοκέω καί λυσιτελής ὁμοῦ καί Δίκαιος . ὡς δέ καί παρά ἐκεῖνος ὁ ἴσος τυγχάνω ἀπολογία ἢ καί αὐστηρός , μή τοιοῦτος κελεύω συμβουλεύω , ὁ μή συμφέρω πράσσω ὁ υἱός , παντελῶς ἀπέχω ὁ πείρω . ὁ μέγας δέ δομέστικος ὁράω ἤδη βασιλεύς ἐν χράω κίνδυνος καθίστημι , καί σύν-εἶδον ὡς μάλιστα προσήκω ὁ βασιλεύς παῖς πρόνοια ποιέω καί ὁ ἀρχή , Ἄννα ὁ βασιλίδι προσέρχομαι θρηνέω καί ὀδύρομαι , « ὁ μέν πάρειμι » εἶπον « καιρός οὖον πένθος οὐδέ δάκρυ εἰμί ἐγώ δοκέω . ὕστερος γάρ ἐγώ ἔξεστι , εἰμί μή θεός ἀπαλλάσσω ὁ προσδοκάω συμφορά ἵλαος ἐγώ ἄνωθεν ἐπιβλέπω , ὀδυρμός καί δάκρυ ἀναπίμπλημι κατά σχολή · ὁ δέ νῦν ἔχω εἰμί ἐγώ δοκέω προσήκω ἀσφάλεια ποιέω ὁ βασιλεύς παῖς . μάλιστα μέν γάρ οὐδείς Ῥωμαῖος ἐπιβουλεύω οἴομαι ἐγώ , μάλιστα ζῶ ἐγώ καί πάρειμι ἐνθάδε νῦν · εἰμί δέ ἄρα καί τοιοῦτος συμβαίνω τίς , ἀγαθός περί σύ μόνος εἰμί ἐγώ ὁ φροντίς , καί μή πᾶς ὁμοῦ καί παῖς καί ὁ ἀρχή . » ὁ βασιλίς δέ θαυμάζω φάσκω αὐτός , εἰμί , τοιοῦτος ἀνάγκη περιίστημι , νομίζω εἰμί ὁ δήω καί αὐτός πυνθάνομαι , εἰμί τίς βούλομαι ὁ συμφέρω εἰς ὁ βασιλεύς παῖς πράσσω καί ὁ ἀρχή . ἐπιτρέπω τε ὁ εἄν αὐτός δοκέω κοινός λυσιτελέω μηδείς ἀμελέω . ὁ δέ εὐθύς Ἰωάννης τε βασιλεύς , ὁ βασιλεύς υἱός , καί ὁ ἀδελφός Μιχαήλ παραλαμβάνω , ἄγω εἰς ὁ βασίλεια · θεραπεία τε αὐτός ὁ γίγνομαι προστάσσω εἰμί καί φρουρά ὁ βασίλειος ἐκ τε ὁ στρατιά ὅς μάλιστα οἶδα εὔνους ὁ βασιλεύς , καί ὁ οἰκέτης ὁ πιστός ὁ ἴδιος περί πεντακόσιοι ὁ ἀριθμός καταλείπω , καί ὁ ὁ πέλεκυς ἔχω Βάραγγος ὅσος εἰμί , καί αὐτός διανυκτερεύω ἐκεῖ , ὁ βασιλεύς παῖς ὁ δυνατός ἀσφάλεια ποιέω . εἰς ἑσπέρα δέ ὁ τέταρτος ἡμέρα , ὁ ὁ νόσημα ὀξύτης κατεργάζομαι , τελευτάω ὁ βασιλεύς , πεντεκαιδέκατος μείς Ἰούνιος ἵστημι , ὁ ἔννατος καί τεσσαρακοστός ἔτος ἐπί ὁ ὀκτακόσιοι καί ἑξακισχίλιοι , ἐννάτη εἰμί ἰνδικτίων .