joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen2.12
ιβʹ . Μπενέτον δὲ μετακαλεσάμενος τὸν Μαρτίνου ἀδελφὸν ἀνεμίμνησκέ τε ὧν πρὸς Βυζάντιον ἐλθὼν τοῦ ἀδελφοῦ κατηγόρει , ὡς ἀποστεροίη μὲν τῶν ἑξακισχιλίων χρυσίων , ἃ προσῆκεν αὐτῷ ἀπὸ τῶν δημοσίων προσόδων τῆς Χίου λαμβάνειν , αὐτὸς δὲ τὴν νῆσον σφετεριζόμενος ἀποστεροίη τοῦ πατρῴου κλήρου , καὶ ὡς ἐδεῖτο τῆς δυνατῆς τυχεῖν ἐπικουρίας · ὧν τε αὐτὸς ἐπηγγείλατο , ὡς ὅσον ἤδη γενόμενος ἐν Χίῳ τῆς τε εἰς αὐτὸν καὶ τὸν ἀδελφὸν ἀδικίας εἰσπράξεται Μαρτῖνον δίκας . ὧν δὴ νῦν καλῶς καὶ ὡς προσῆκεν ἀποβάντων καὶ Μαρτίνου Χίου ἐξεληλαμένου , δίκαιον ἡγεῖσθαι εἶναι τάς τε ἐπαγγελίας ἐκπληροῦν τὰς εἰς αὐτὸν , καὶ τῆς εὐνοίας ἀμείβεσθαι ἧς πρὸς ἐλθόντα ἐνεδείξατο , τὸ φρούριον παραδούς . οὗ δὴ ἕνεκα τῆς τε Χίου ἐπιτρέπειν τὴν ἀρχὴν , καὶ τῶν προσόδων αὐτῆς τῶν δημοσίων οὐκ ἔλαττον χρυσίου μυριάδων δυοκαίδεκα οὐσῶν , εἰς μὲν ἐπιμέλειαν τῆς νήσου καὶ φυλακὴν , ἔτι τε λοιπὴν ἀναγκαίων ἀναλωμάτων χρείαν ὅσα ἂν αὐτῷ σκεψαμένῳ βέλτιον δοκοίη ἔχειν ἀναλοῦν · τὰ δὲ ὑπολειφθέντα χρήματα , τὰ ἡμίση μὲν τῷ βασιλικῷ ταμιείῳ εἰσκομίζειν , αὐτὸν δὲ τὰ ἐπίλοιπα καρποῦσθαι . ἄδηλον δὲ ὂν ἀνθρώπῳ παντὶ ὁπότε ἀπροσδόκητον ἥξει τὸ τέλος τῆς ζωῆς , δίκαιον ἅμα καὶ λυσιτελὲς ἡγεῖσθαι εἶναι , τὴν ἀκρόπολιν , ἣ πρὸς Μαρτίνου ᾠκοδομεῖτο , ἐπισκευασθεῖσαν ὧν δέοιτο , φρουρᾷ κατασχεθῆναι παρ' αὐτοῦ , ὡς εἴ τι περὶ αὐτοῦ , οἷα τὰ ἀνθρώπινα , συμβαίη καὶ γένοιτο ἐξ ἀνθρώπων , μὴ τὴν Χίον Ρωμαίους ἀποστερηθῆναι , πολλοὺς ἔχουσαν οὐ πόῤῥωθεν μόνον , ἀλλὰ καὶ ἐγγύθεν ἐπιβούλους καὶ μάλιστα τοὺς ἐκ Δήλου Σπιταλιώτας . Τοιαῦτα πρὸς Μπενέτον διεξιόντος βασιλέως καὶ μικρᾶς εὐνοίας χάριν μεγάλην κατατιθεμένου , οἱ μὲν ἄλλοι πάντες κατεπλήττοντο τὴν περὶ τὰς εὐεργεσίας τοῦ βασιλέως φιλοτιμίαν , ὅτι μικρᾶς ἕνεκα εὐνοίας τοσαύτην ἀντιπαρέσχε χάριν , μήτε ὧν ἀνάλωσε χρημάτων πρὸς τὴν παρασκευὴν τοῦ στόλου καὶ τῆς συνεπομένης ἄλλης στρατιᾶς ὑπολογισάμενος τὸ πλῆθος , μήτε ὧν ἐκ Χίου ἔμελλεν ἐτησίως ὁ Μπενέτος ἀποφέρεσθαι , καὶ ταῦτα , ὀλίγα ἢ οὐδὲν πρὸς τὸν ὑπὲρ τῆς Χίου πόλεμον εἰσενεγκών . Μπενέτῳ δὲ οὐδὲν ἄρα ἤρκει , ἀλλ' ἀδικεῖσθαι ἡγεῖτο καὶ ἀποστερεῖσθαι , μὴ μειζόνων ἀξιούμενος . διὸ καὶ τὴν βασιλέως δωρεὰν ἀπεωθεῖτο μὴ δεῖσθαι φάσκων μήτ' ἐπιτροπεύειν Χίου , μήτ' ἐφ' οἷς ὁ πατὴρ αὐτῷ , μήθ' ὁ ἀδελφὸς Μαρτῖνος καὶ αὐτὸν κατέχειν · ἀλλ' εἰ μὲν αὐτῷ παντάπασι τῆς Χίου βασιλεὺς παραχωροίη , ὥστ' ἰδίαν αὐτῷ ἀρχὴν εἶναι καὶ μηδαμῶς τελεῖν ὑπὸ Ρωμαίους , πολλὴν ἂν εἰδείη τῆς εὐεργεσίας χάριν . εἰ δὲ μὴ τοῦτον βούλοιτο τὸν τρόπον , μηδεμιᾶς ἑτέρας εὐεργεσίας μεμνῆσθαι , ὡς πρὸς ἡδονὴν αὐτῷ οὐκ ἐσομένης , ἀλλ' αὐτὸν ὅ , τι ἂν δοκῇ δεσπότην ὄντα περὶ τῆς νήσου πράττειν . Βασιλεὺς δὲ οὐ δίκαια αἰτεῖν ἔφασκε Μπενέτον , οὐδ' οἷα τυχεῖν . ἐχρῆν μὲν γὰρ εἰ καὶ τοὺς ἑξακισχιλίους ἐλάμβανε χρυσοῦς , ὧν παρὰ Μαρτίνου ἠδικεῖτο , ἀγαπᾷν καὶ πολυπραγμονεῖν μηδέν . εἰ δὲ οὐ τοσαῦτα μόνον , ἀλλὰ καὶ πολλαπλασίω τούτων καὶ προσέτι τὴν ἀρχὴν ἔχειν ἔξεστι τῆς νήσου , πῶς ἂν εἴη δίκαιον ἐνδεᾶ τὴν χάριν τοῦ προσήκοντος νομίζειν ; ἔτι δὲ οὐδὲ ἑαυτῷ τὸ παντάπασιν αὐτῷ παραχωρῆσαι Χίου ἐν καλῷ τοῦ σχήματος ἔφη κείσεσθαι ὁ βασιλεὺς , οὐδὲ φιλοτιμίαν καὶ μεγαλοψυχίαν , ἀλλὰ παραπληξίαν καὶ ἀκρισίαν περιάψειν ἑαυτῷ . εἰ γὰρ ἔδει τοσοῦτον πόνον αὐτόν τε καὶ Ρωμαίους ὑπομείναντα καὶ τοσαῦτα κατὰ τὴν παρασκευὴν τοῦ στόλου χρήματα οὐκ αὐτὸν μόνον ἐκ τῶν βασιλικῶν , ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν ἰδίων τῶν ἐπιφανῶν πολλὰ ἀναλωκότων ὥστε κρατῆσαι Χίου , ἔπειτα αὐτῷ παραχωρῆσαι ἐς τοσοῦτον , ὥστε μήτε νῦν μήθ' ὕστερον μὴ μόνον μὴ μετεῖναι Ρωμαίοις τῆς ὠφελείας τῆς αὐτῆς , ἀλλὰ μηδὲ προσρήματι ψιλῷ κυρίους ὀνομάζεσθαι αὐτῆς , πολλῷ τῷ μέτρῳ βέλτιον καὶ λυσιτελέστερον ἦν , τὴν ἀπραγμοσύνην καὶ τὴν ἡσυχίαν αἱρεῖσθαι , Μαρτῖνόν τε ἐᾷν κατέχειν καὶ μὴ παρενοχλεῖν . ἐκείνως μὲν γὰρ πρὸς τῷ μὴ κόπτεσθαι καὶ ταλαιπωρεῖν ἐν στρατείαις , καὶ ταῦτα διαποντίοις , καὶ τὰ ἀναλωθέντα χρήματα ἐξῆν κερδαίνειν · καὶ προσέτι γε εἰ μὴ νῦν , ἀλλ' ὕστερόν ποτε δύναμιν κτησαμένοις τοῖς Ρωμαίοις τὴν νῆσον ἂν ἐξῆν ἀνακαλεῖσθαι ὡς ἀδικουμένοις , καὶ ἢ αὐτῆς τῶν ἀδικούντων κρατήσασι τυγχάνειν , ἢ ἐλάσσοσι τῶν ἀντιπάλων γενομένοις μὴ ἀδικεῖν νομίζεσθαι , μηδὲ παρασπονδεῖν . εἰ δ' , ὥσπερ νῦν ἀξιοῖς αὐτὸς , σοὶ παραχωρήσομεν τῆς νήσου , οὐ μόνον εἰκῇ καὶ μάτην τόν τε πόνον ἐσόμεθα πεπονηκότες καὶ τὰ χρήματα ἀναλωκότες , ἀλλ' οὐδ' ἐλπίδα ὑπολειψόμεθα Ρωμαίοις τοῦ ἀνασώσασθαι ἄν ποτε τὴν νῆσον · ἢ δοκεῖν ἀδικεῖν καὶ παρασπονδεῖν ἐάν τε κρατήσωσιν , ἐάν τε μή . δι' ἃ δὴ πάντα μήτ' αὐτὸν μήτε δίκαια μήτε δυνατὰ αἰτεῖσθαι , μήτ' αὐτὸν δύνασθαι παρέχεσθαι · ἀλλ' ἃ ὑπ' αὐτοῦ πρότερον ἐκρίθη , δυνατά τε εἶναι καὶ Ρωμαίοις καὶ αὐτῷ λυσιτελῆ . Μπενέτου δὲ πάντων μὲν φάσκοντος ἀκηκοέναι τῶν βασιλέως λόγων καὶ προσεσχηκέναι αὐτοῖς , μηδενὶ δὲ πείθεσθαι αὐτῶν , ἀλλὰ τοῖς ἐξ ἀρχῆς ἐμμένειν δεδογμένοις , καὶ μηδεμίαν ἡγεῖσθαι χάριν προσήκουσαν αὐτῷ ἢ τὴν παντελῆ παραχώρησιν τῆς νήσου , Οὐδὲν , ἔφη , θαυμαστὸν , ὁ βασιλεὺς , εἴ τινι περὶ πράγματός τινος βουλευομένῳ νῦν μὲν τοιάδε τινὰ λογίζεσθαι παρασταίη , μικρὸν δὲ ὕστερον τἀναντία ἢ βελτίω ἢ χείρω σκεπτομένῳ φαίνοιτο ἐκ τῶν πραγμάτων . διόπερ οὐδ' αὐτὸν δίκαιον νῦν πρῶτον τῶν πρὸς αὐτὸν ἀκηκοότα λόγων , ἀπερισκέπτως οὕτως ἀπαγορεύειν , ἀλλὰ δέον εἰς δευτέραν καὶ τρίτην μετὰ τῶν φίλων σκεψάμενον ἡμέραν , οὕτως ἥκειν ἀπαγγέλλοντα ὅσα ἔδοξεν . ἴσως γάρ τι τῶν δεόντων ἡ μετὰ τῶν φίλων καὶ οἰκείων συνδιάσκεψις εὑρήσει . Ἐπιχειροῦντος δὲ αὖθις ἀντιλέγειν τοῦ Μπενέτου , ἐπέσχεν ὁ βασιλεὺς , τῆς καθέδρας τε ἐξαναστὰς καὶ πρὸς αὐτὸν εἰπὼν , ὡς οὐκ ἀκούσεται πρὶν μετὰ τῶν φίλων βουλευσάμενον ἥκειν . Μπενέτος μὲν οὖν οὕτως οἴκαδε ἀπῆλθεν , ἀνάπλεως ταραχῆς · εἰς τρίτην δὲ ἡμέραν μεταπεμψάμενος αὐτὸν ὁ βασιλεὺς , τῶν τε πρότερον ἀνεμίμνησκεν εἰρημένων καὶ ἕτερ' ἄττα προσετίθει , τήν τε εὐμένειαν τὴν πρὸς αὐτὸν ἔνδηλον ποιῶν καὶ ὅσην ἔχει περὶ τὸ εὖ ποιεῖν αὐτὸν τὴν προθυμίαν . συνεβούλευέ τε πείθεσθαι αὐτῷ ὡς λυσιτελοῦντα βουλευομένῳ . ὁ δὲ τῆς τε ἐξ ἀρχῆς εἴχετο γνώμης καὶ βασιλεῖ παρῄνει μὴ εἰκῇ πονεῖν , μήδ' ἄλλο τι πείθειν ἐπιχειρεῖν . ἀλλ' εἰ μὲν αὐτῷ τῆς νήσου πᾶσαν παραδοίη τὴν ἀρχὴν , εἰ δὲ μὴ , ἀλλὰ τόγε δεύτερον , τῶν τριήρεων ὅσων δέοιτο ἐδεῖτο παρασχεῖν , ὡς ἂν εἰς Γαλατᾶν ἀφίκηται , ἐνθέμενος τὰ ὄντα . βασιλεῖ δὲ ἐδόκει δεινὸν , εἰ μήπω πᾶσι φανερᾶς τῆς εἰς αὐτὸν εὐεργεσίας καθεστηκυίας , ἢ τἀληθὲς αὐτὸς ἐθέλων ἀποκρύπτειν , ἢ ἕτεροί τινες τῶν γενομένων πέρι μηδὲν εἰδότες , οἰήσονται τὸν βασιλέα βούλεσθαι μὲν ἀπελαύνειν Μπενέτον Χίου , εὐπροσώπου δὲ προφάσεως οὐκ εὐπορεῖν , καὶ διὰ τοῦτο ἀσμένως λαβόμενον τοῦ λόγου , τάς τε τριήρεις παρέχειν καὶ τὴν ἔξοδον ἐπιτρέπειν . διὸ καὶ αὖθις ἐφ' ἑτέραις τρισὶν ἡμέραις περὶ τοῦ πράγματος ἐκέλευε διασκέψασθαι , δίκαιον δὲ εἶναι μὴ πρὸς τὴν ἐκείνου μικροψυχίαν ἀπιδεῖν , ἀλλὰ τὴν αὐτῷ προσήκουσαν ἐνδείξασθαι μεγαλοψυχίαν καὶ καρτερίαν . ἴσως γὰρ ἐν αὐταῖς τῶν δεόντων τι βουλεύσασθαι δυνήσῃ . Μπενέτος δὲ μηδὲν ἔτι προσθεὶς , θυμοῦ γέμων , οἴκαδε ἀπεχώρει ὡς τὰ ἔσχατα ἠδικημένος . βασιλεὺς δὲ ἐπὶ τοῖς γινομένοις δυσχεραίνων , τῶν παρόντων ἐπυνθάνετο Ρωμαίων , εἰ μὴ τὴν προσήκουσαν εὐεργεσίαν κατατίθεται Μπενέτῳ , μικρὰ ἢ οὐδὲν πρὸς τὸν ὑπὲρ τῆς Χίου πόλεμον συναραμένῳ , ἢ εἰ δικαία ἡ ἀξίωσις αὐτοῦ καὶ σὺν λόγῳ γινομένη . αὐτὸν γὰρ μὴ δύνασθαι συνεῖναι , ὅ , τι ταῦτα αὐτῷ τὰ ῥήματα νοεῖ . οἱ μὲν οὖν ἄλλοι Μπενέτον τε κατῃτιῶντο καὶ πολλὴν κατεγίνωσκον αὐτοῦ ἀβελτηρίαν · ὁ μέγας δὲ δομέστικος « τὴν μὲν ἀλογίαν » εἶπεν « ὦ βασιλεῦ , καὶ τὴν παράνοιαν τῶν Μπενέτου ζητημάτων πάντες τε ἴσασι σαφῶς καὶ τὴν ὁμοίαν ψῆφον φέρουσι περὶ αὐτοῦ . διὸ οὐδὲ πολυπραγμονεῖν ἐξετάζοντας χρὴ , ὅ , τι βουλόμενος ἀνενδότως ἔχει περὶ αὐτά · οἴεσθαι δὲ αὐτὸν τοῖς μαινομένοις προσεοικέναι , οἱ μήτε περὶ ὧν λέγουσι , μήτε πρὸς οὓς ποιοῦνται ἴσασι τοὺς λόγους , ἀλλ' ᾗ ἂν τὸ δαιμόνιον κινοίη , φθέγγονται ἀδιανόητα τοῖς πᾶσιν . ὡς ἂν δὲ μήθ' ὕστερον αὐτός ποτε μήδ' ἕτερός τις τὴν ἀλήθειαν ἐθέλων ἀφανίζειν δύναιτο τῷ ψεύδει χρῆσθαι καὶ τὰ οὐκ ὄντα λογοποιεῖν , κακίαν δῆθεν προστριβόμενος ἡμῖν τινα , ἅ μοι δοκῶ ποιητέα , εἴγε καὶ αὐτῷ σοι συνδόξειεν εἶναι , ἐρῶ . τῇ Χίῳ νυνὶ πολλῶν ἐπιδημούντων , οὐ Ρωμαίων μόνον , ἀλλὰ καὶ ἐκ Γεννούας καὶ Βενετίας κατ' ἐμπορίαν , καὶ Νικολάου Σανούτου τοῦ τῶν Κυκλάδων ἄρχοντος , ὃς ἧκε κατὰ φιλίαν σὲ προσκυνήσων , ἔτι δὲ καὶ ἐκ Λατίνων ἀρχιερέως , ὃς τὴν τῆς Χίου παρὰ τοῦ πάπα ἐπιτέτραπτο ἐπισκοπὴν , καὶ Φρερίων τινῶν καθ' ἱστορίαν , κέλευσον ἐκ πάντων ἐκκλησίαν ἀθροισθῆναι · πάντων δὲ παρόντων γενέσθαι τοὺς λόγους πρὸς Μπενέτον . κἂν δέξηται πεισθεὶς τὴν εὐεργεσίαν , πανταχόθεν ἂν ἔχοι καλῶς · ἐὰν δὲ τῇ προτέρᾳ παρανοίᾳ χρώμενος , τῶν μὲν ἐν χερσὶν ἀπόσχηται ἀγαθῶν , τῶν δὲ μήτε ὄντων μήτε ἐσομένων ἐπιθυμοίη , εἰ μὴ αὐτὸν ὡς ἀδύνατα ἀξιοίη πεῖσαι δυνησόμεθα , ἀλλὰ τούς γε παρόντας οὐ μάρτυρας μόνον ἕξομεν , ἀλλὰ καὶ κήρυκας καὶ τῆς σῆς καλοκαγαθίας καὶ φιλοτιμίας περὶ τὰς εὐεργεσίας , βασιλεῦ , καὶ τῆς ἐκείνου παραπληξίας , καὶ δύο τὰ μέγιστα ἐντεῦθεν κερδανοῦμεν , ἡμᾶς τε αὐτοὺς ἀπαλλάττοντες ἀδοξίας οὐ προσηκούσης καὶ τοὺς ἄλλους τῆς ἐκ τοῦ ψεύδους ἐλευθεροῦντες προσγενησομένης βλάβης . » Τοιαῦτα μὲν ὁ μέγας δομέστικος εἶπε · βασιλεὺς δὲ ἐπείθετό τε εὐθὺς τοῖς εἰρημένοις ὡς καλῶς ἔχουσι , καὶ αὐτῷ ἐπέτρεπε τὴν πρᾶξιν , προσθεὶς , ὡς εἰ μὴ βούλοιτο κατὰ τὰ διατεταγμένα πρότερον ἄρχειν ὁ Μπενέτος Χίου , καὶ δευτέραν αἵρεσιν εὐεργεσίας αὐτῷ προθεῖναι , ἐλάττονος ἢ κατὰ τὴν προτέραν οὐδαμῶς . τακτῇ δὲ ἡμέρᾳ ἐκκλησίαν ὁ μέγας δομέστικος ἔκ τε Ρωμαίων καὶ τῶν ἐπιχωριαζόντων Λατίνων συναγαγὼν , παρόντος καὶ αὐτοῦ Μπενέτου καὶ τῶν Μαρτίνῳ τῷ ἀδελφῷ πρότερον συνόντων οὐκ ὀλίγων , εἰς λόγους τε καθίσταντο καὶ διηγεῖτο ἄνωθεν ἀπ' ἀρχῆς , ὅπως τε εἰς Βυζάντιον ἀφίκοιτο πρὸς βασιλέα ὁ Μπενέτος κατηγορῶν τοῦ ἀδελφοῦ ἐφ' οἷς ἠδικεῖτο παρ' αὐτοῦ , ὅσα τε αὐτῷ λεχθείη πρὸς βασιλέως , καὶ τὴν εὔνοιαν , ἣν ἐνεδείξατο πρὸς αὐτὸν ἀφικόμενον πρὸς Χίον , καὶ ὡς τῆς εἰς αὐτὸν εὐνοίας ἕνεκα ὁ βασιλεὺς ἀμείβεται τοιαύταις εὐεργεσίαις . Μπενέτος δὲ αὖθις τήν τε δωρεὰν ἀπεωθεῖτο τὴν βασιλέως , ἀναξίαν κρίνων ἑαυτοῦ , καὶ εἰ μὴ παντάπασιν αὐτῷ · παραχωρήσει Χίου , τῆς Ρωμαίων ἀφελόμενος ἡγεμονίας , μηδεμιᾶς ἑτέρας εὐεργεσίας φάσκων δεῖσθαι παρ' αὐτοῦ , καὶ μηδὲ τρίβεσθαι εἰκῇ καὶ μάτην ἀδύνατα ἐπιχειροῦντας πείθειν . οἱ μὲν οὖν παρόντες καὶ μάλιστα οἱ ἐκ Λατίνων , πολλὴν ἀκρισίαν κατεγίνωσκον Μπενέτου καὶ ᾐτιῶντο φανερῶς , καὶ τὴν βασιλέως θαυμάζοντες φιλοτιμίαν καὶ τὴν αὐτοῦ κακοβουλίαν , καὶ συνεβούλευον πείθεσθαι βασιλεῖ , ὡς , εἰ μὴ πεισθείη νῦν , πολλὰ πολλάκις ὕστερον μεταμελήσοντος αὐτῷ . ὁ δ' οὐδὲν μᾶλλον ἐπείθετο αὐτοῖς , ἀλλὰ τοῖς προτέροις ἐνέμενε λογισμοῖς . ὁρῶν δὲ αὐτὸν ὁ μέγας δομέστικος οὕτως ἔχοντα ἐφ' οἷς ἠξίου ἀμεταμελήτως « οὐκοῦν » εἶπεν « εἰ μή σοι ταῦτα ἀρεστὰ δοκοίη , ἀλλ' εἰ μὴ τύχοις ὧν αὐτὸς ἀξιοῖς , καὶ τῆς Χίου παντάπασι κέκρικας ἀποστῆναι δεῖν , καὶ δευτέραν αἵρεσίν σοι προθήσομαι εὐεργεσίας , ἣν αὐτὸς ἐκέλευσε βασιλεύς . οἰκίας γάρ σοι λαμπρὰς καὶ πολυτελεῖς χαρίζεται ἐν Βυζαντίῳ , καὶ τῶν συγκλητικῶν Ρωμαίων ἕνα κελεύει εἶναι , καὶ ἀξιώματι τῷ προσήκοντι τιμήσει καὶ ἀρχὴν ἐγχειρίσει τῶν παρὰ Ρωμαίοις νενομισμένων , καὶ τἄλλα ὅσα τοῖς εὐγενεστέροις Ρωμαίων καὶ αὐτῷ προσήκοντα ἔσται · καὶ τούτων πάντων χωρὶς προσόδων ἐτησίων ἕνεκα ἐκ τῶν τῆς Χίου φόρων μυριάδας χρυσίου λαμβάνειν δύο . Τούτων ἀκούσας ὁ Μπενέτος , οὐκέτι οὐδὲ καθεκτὸς ἐδόκει εἶναι , ἀλλ' ὥσπερ τὰ μέγιστα ἀδικούμενος , ἀχθόμενος καὶ δυσανασχετῶν , καὶ ὅρκοις ἑαυτὸν κατελάμβανε καὶ ἀραῖς ταῖς παλαμναιοτάταις , εἴτι παραδέξαιτο τῶν λεγομένων , εἰ μὴ ἅπερ ἐξ ἀρχῆς ᾐτήσατο παράσχοι βασιλεύς . τρεῖς δὲ ᾐτεῖτο τριήρεις ἐκ τῶν βασιλικῶν ὡς πανοικεσίᾳ πλευσούμενος ἐς Γαλατᾶν . ὁ μὲν οὖν τοιούτους παραπληξίας γέμοντας προῄει λόγους · οἱ δ' ἀκροώμενοι τῶν εἰρημένων βασιλέα μὲν ἐθαύμαζον καὶ ἐπῄνουν καὶ τῆς μεγαλοψυχίας καὶ τῆς φιλοτιμίας , Μπενέτου δὲ πολλὴν κατεγίνωσκον ἀγνωμοσύνην . καὶ ὁ σύλλογος διελέλυτο ἐπὶ τούτοις . πυθόμενος δὲ ὁ βασιλεὺς ὅσα τε εἴποι καὶ ὧν ἀκούσειε Μπενέτος , ἐπεὶ μηδὲν ἔτι συνεώρα λειπόμενον τῶν προσηκόντων , ἐκείνῳ μὲν τρεῖς παρέσχετο τριήρεις , ὥσπερ ᾐτεῖτο , αἷς ἐνθέμενος ὅση ἦν αὐτῷ περιουσία , ἦλθεν εἰς Γαλατᾶν .
Lemmas: ἶβις . Μπένετον δέ μετακαλέω ὁ Μαρτῖνος ἀδελφός ἀναμιμνῄσκω τε ὅς πρός Βυζάντιον ἔρχομαι ὁ ἀδελφός κατηγορέω , ὡς ἀποστερέω μέν ὁ ἑξακισχίλιοι χρυσίον , ὁ προσήκω αὐτός ἀπό ὁ δημόσιος πρόσοδος ὁ Χίος λαμβάνω , αὐτός δέ ὁ νῆσος σφετερίζω ἀποστερέω ὁ πατρῷος κλῆρος , καί ὡς δήω ὁ δυνατός τυγχάνω ἐπικουρία · ὅς τε αὐτός ἐπαγγέλλω , ὡς ὅσος ἤδη γίγνομαι ἐν Χίος ὁ τε εἰς αὐτός καί ὁ ἀδελφός ἀδικία εἰσπράσσω Μαρτῖνος δίκη . ὅς δή νῦν καλῶς καί ὡς προσήκω ἀποβαίνω καί Μαρτῖνος Χίος ἐξελαύνω , Δίκαιος ἡγέομαι εἰμί ὁ τε ἐπαγγελία ἐκπληρόω ὁ εἰς αὐτός , καί ὁ εὔνοια ἀμείβω ὅς πρός ἔρχομαι ἐνδείκνυμι , ὁ φρούριον παραδίδωμι . ὅς δή ἕνεκα ὁ τε Χίος ἐπιτρέπω ὁ ἀρχή , καί ὁ πρόσοδος αὐτός ὁ δημόσιος οὐ μικρός χρυσίον μυριάς δώδεκα εἰμί , εἰς μέν ἐπιμέλεια ὁ νῆσος καί φυλακή , ἔτι τε λοιπός ἀναγκαῖος ἀνάλωμα χρεία ὅσος εἄν αὐτός σκέπτομαι ἀγαθός δοκέω ἔχω ἀναλίσκω · ὁ δέ ὑπολείπω χρῆμα , ὁ ἥμισυς μέν ὁ βασιλικός ταμιεῖον εἰσκομίζω , αὐτός δέ ὁ ἐπίλοιπος καρπόω . ἄδηλος δέ εἰμί ἄνθρωπος πᾶς ὁπότε ἀπροσδόκητος ἥκω ὁ τέλος ὁ ζωή , Δίκαιος ἅμα καί λυσιτελής ἡγέομαι εἰμί , ὁ ἀκρόπολις , ὅς πρός Μαρτῖνος οἰκοδομέω , ἐπισκευάζω ὅς δήω , φρουρά κατέχω παρά αὐτός , ὡς εἰμί τίς περί αὐτός , οἷος ὁ ἀνθρώπινος , συμβαίνω καί γίγνομαι ἐκ ἄνθρωπος , μή ὁ Χίος Ῥωμαῖος ἀποστερέω , πολύς ἔχω οὖον πόρρωθεν μόνος , ἀλλά καί ἐγγύθεν ἐπίβουλος καί μάλιστα ὁ ἐκ Δῆλος Σπιταλιώτης . τοιοῦτος πρός Μπένετον διέξειμι βασιλεύς καί μικρός εὔνοια χάρις μέγας κατατίθημι , ὁ μέν ἄλλος πᾶς καταπλήσσω ὁ περί ὁ εὐεργεσία ὁ βασιλεύς φιλοτιμία , ὅτι μικρός ἕνεκα εὔνοια τοσοῦτος ἀντιπαρέχω χάρις , μήτε ὅς ἀναλίσκω χρῆμα πρός ὁ παρασκευή ὁ στόλος καί ὁ συνέπομαι ἄλλος στρατιά ὑπολογίζομαι ὁ πλῆθος , μήτε ὅς ἐκ Χίος μέλλω ετησίως ὁ Μπενέτος ἀποφέρω , καί οὗτος , ὀλίγος ἢ οὐδείς πρός ὁ ὑπέρ ὁ Χίος πόλεμος εἰσφέρω . Μπενέτος δέ οὐδείς ἄρα ἀρκέω , ἀλλά ἀδικέω ἡγέομαι καί ἀποστερέω , μή μείζων ἀξιόω . διό καί ὁ βασιλεύς δωρεά ἀπωθέω μή δήω φάσκω μήτε ἐπιτροπεύω Χίος , μήτε ἐπί ὅς ὁ πατήρ αὐτός , μήτε ὁ ἀδελφός Μαρτῖνος καί αὐτός καταχέω · ἀλλά εἰμί μέν αὐτός παντάπασι ὁ Χίος βασιλεύς παραχωρέω , ὥστε ἴδιος αὐτός ἀρχή εἰμί καί μηδαμῶς τελέω ὑπό Ῥωμαῖος , πολύς εἄν οἶδα ὁ εὐεργεσία χάρις . εἰμί δέ μή οὗτος βούλομαι ὁ τρόπος , μηδείς ἕτερος εὐεργεσία μιμνήσκω , ὡς πρός ἡδονά αὐτός οὐ εἰμί , ἀλλά αὐτός ὅς , τίς εἄν δοκέω δεσπότης εἰμί περί ὁ νῆσος πράσσω . Βασιλεύς δέ οὖον Δίκαιος αἰτέω φάσκω Μπένετον , οὐδέ οἷος τυγχάνω . χρή μέν γάρ εἰμί καί ὁ ἑξακισχίλιοι λαμβάνω χρύσεος , ὅς παρά Μαρτῖνος ἀδικέω , ἀγαπάω καί πολυπραγμονέω μηδείς . εἰμί δέ οὖον τοσοῦτος μόνος , ἀλλά καί πολλαπλάσιος οὗτος καί προσέτι ὁ ἀρχή ἔχω ἔξεστι ὁ νῆσος , πῶς εἄν εἰμί Δίκαιος ἐνδεής ὁ χάρις ὁ προσήκω νομίζω ; ἔτι δέ οὐδέ ἑαυτοῦ ὁ παντάπασι αὐτός παραχωρέω Χίος ἐν καλός ὁ σχῆμα φημί κεῖμαι ὁ βασιλεύς , οὐδέ φιλοτιμία καί μεγαλοψυχία , ἀλλά παραπληξία καί ἀκρισία περιάπτω ἑαυτοῦ . εἰμί γάρ ἐσθίω τοσοῦτος πόνος αὐτός τε καί Ῥωμαῖος ὑπομένω καί τοσοῦτος κατά ὁ παρασκευή ὁ στόλος χρῆμα οὐ αὐτός μόνος ἐκ ὁ βασιλικός , ἀλλά καί ἐκ ὁ ἴδιος ὁ ἐπιφανής πολύς ἀναλίσκω ὥστε κρατέω Χίος , ἔπειτα αὐτός παραχωρέω εἰς τοσοῦτος , ὥστε μήτε νῦν μήτε ὕστερος μή μόνος μή μέτειμι Ῥωμαῖος ὁ ὠφέλεια ὁ αὐτός , ἀλλά μηδέ πρόσρημα ψιλός κύριος ὀνομάζω αὐτός , πολύς ὁ μέτρον ἀγαθός καί λυσιτελής εἰμί , ὁ ἀπραγμοσύνη καί ὁ ἡσυχία αἱρέω , Μαρτῖνος τε ἐάω καταχέω καί μή παρενοχλέω . ἐκείνως μέν γάρ πρός ὁ μή κόπτω καί ταλαιπωρέω ἐν στρατεία , καί οὗτος διαπόντιος , καί ὁ ἀναλίσκω χρῆμα ἔξεστι κερδαίνω · καί προσέτι γε εἰμί μή νῦν , ἀλλά ὕστερον ποτός δύναμις κτάομαι ὁ Ῥωμαῖος ὁ νῆσος εἄν ἔξεστι ἀνακαλέω ὡς ἀδικέω , καί ἢ αὐτός ὁ ἀδικέω κρατέω τυγχάνω , ἢ μικρός ὁ ἀντίπαλος γίγνομαι μή ἀδικέω νομίζω , μηδέ παρασπονδέω . εἰμί δέ , ὥσπερ νῦν ἀξιόω αὐτός , σύ παραχωρέω ὁ νῆσος , οὖον μόνος εἰκῇ καί μάτην ὁ τε πόνος εἰμί πονέω καί ὁ χρῆμα ἀναλίσκω , ἀλλά οὐδέ ἐλπίς ὑπολείπω Ῥωμαῖος ὁ ἀνασῴζω ἄν ποτός ὁ νῆσος · ἢ δοκέω ἀδικέω καί παρασπονδέω ἐάν τε κρατέω , ἐάν τε μή . διά ὁ δή πᾶς μήτε αὐτός μήτε Δίκαιος μήτε δυνατός αἰτέω , μήτε αὐτός δύναμαι παρέχω · ἀλλά ὁ ὑπό αὐτός πρότερος κρίνω , δυνατός τε εἰμί καί Ῥωμαῖος καί αὐτός λυσιτελής . Μπενέτου δέ πᾶς μέν φάσκω ἀκούω ὁ βασιλεύς λόγος καί προσέχω αὐτός , μηδείς δέ πείθω αὐτός , ἀλλά ὁ ἐκ ἀρχή ἐμμένω δοκέω , καί μηδείς ἡγέομαι χάρις προσήκω αὐτός ἢ ὁ παντελής παραχώρησις ὁ νῆσος , οὐδείς , φημί , θαυμαστός , ὁ βασιλεύς , εἰμί τις περί πρᾶγμα τις βουλεύω νῦν μέν τοιόσδε τις λογίζομαι παρίστημι , μικρός δέ ὕστερος τἀναντία ἢ ἀγαθός ἢ χείρων σκέπτομαι φαίνω ἐκ ὁ πρᾶγμα . διόπερ οὐδέ αὐτός Δίκαιος νῦν πρῶτος ὁ πρός αὐτός ἀκούω λόγος , ἀπερισκέπτως οὕτως ἀπαγορεύω , ἀλλά δήω εἰς δύο καί τρίτος μετά ὁ Φίλων σκέπτομαι ἡμέρα , οὕτως ἥκω ἀπαγγέλλω ὅσος δοκέω . ἴσως γάρ τίς ὁ δήω ὁ μετά ὁ Φίλων καί οἰκέω συνδιάσκεψις εὑρίσκω . ἐπιχειρέω δέ αὖθις ἀντιλέγω ὁ Μπενέτου , ἐπέχω ὁ βασιλεύς , ὁ καθέδρα τε ἐξανίστημι καί πρός αὐτός εἶπον , ὡς οὐ ἀκούω πρίν μετά ὁ Φίλων βουλεύω ἥκω . Μπενέτος μέν οὖν οὕτως οἴκαδε ἀπέρχομαι , ἀνάπλεως ταραχή · εἰς τρίτος δέ ἡμέρα μεταπέμπω αὐτός ὁ βασιλεύς , ὁ τε πρότερος ἀναμιμνήσκω εἴρω καί ἕτερος τις προστίθημι , ὁ τε εὐμένεια ὁ πρός αὐτός ἔνδηλος ποιέω καί ὅσος ἔχω περί ὁ εὕω ποιέω αὐτός ὁ προθυμία . συμβουλεύω τε πείθω αὐτός ὡς λυσιτελέω βουλεύω . ὁ δέ ὁ τε ἐκ ἀρχή ἔχω γνώμη καί βασιλεύς παραινέω μή εἰκῇ πονέω , μηδέ ἄλλος τίς πείθω ἐπιχειρέω . ἀλλά εἰμί μέν αὐτός ὁ νῆσος πᾶς παραδίδωμι ὁ ἀρχή , εἰμί δέ μή , ἀλλά τόγε δύο , ὁ τριήρης ὅσος δήω δήω παρέχω , ὡς εἄν εἰς Γαλάτης ἀφικνέομαι , ἐντίθημι ὁ εἰμί . βασιλεύς δέ δοκέω δεινός , εἰμί μήπω πᾶς φανερός ὁ εἰς αὐτός εὐεργεσία καθίστημι , ἢ ἀληθής αὐτός ἐθέλω ἀποκρύπτω , ἢ ἕτερος τις ὁ γίγνομαι περί μηδείς οἶδα , οἴομαι ὁ βασιλεύς βούλομαι μέν ἀπελαύνειν Μπένετον Χίος , εὐπρόσωπος δέ πρόφασις οὐ εὐπορέω , καί διά οὗτος ἄσμενος λαμβάνω ὁ λόγος , ὁ τε τριήρης παρέχω καί ὁ ἔξοδος ἐπιτρέπω . διό καί αὖθις ἐπί ἕτερος τρεῖς ἡμέρα περί ὁ πρᾶγμα κελεύω διασκέπτομαι , Δίκαιος δέ εἰμί μή πρός ὁ ἐκεῖνος μικροψυχία ἀπό-ἰδέω , ἀλλά ὁ αὐτός προσήκω ἐνδείκνυμι μεγαλοψυχία καί καρτερία . ἴσως γάρ ἐν αὐτός ὁ δήω τίς βουλεύω δύναμαι . Μπενέτος δέ μηδείς ἔτι προστίθημι , θυμός γέμω , οἴκαδε ἀποχωρέω ὡς ὁ ἔσχατος ἀδικέω . βασιλεύς δέ ἐπί ὁ γίγνομαι δυσχεραίνω , ὁ πάρειμι πυνθάνομαι Ῥωμαῖος , εἰμί μή ὁ προσήκω εὐεργεσία κατατίθημι Μπενέτος , μικρός ἢ οὐδείς πρός ὁ ὑπέρ ὁ Χίος πόλεμος συναίρω , ἢ εἰμί Δίκαιος ὁ ἀξίωσις αὐτός καί σύν λόγος γίγνομαι . αὐτός γάρ μή δύναμαι συνίημι , ὅς , τίς οὗτος αὐτός ὁ ῥῆμα νοέω . ὁ μέν οὖν ἄλλος Μπένετον τε καταιτιάομαι καί πολύς καταγιγνώσκω αὐτός ἀβελτηρία · ὁ μέγας δέ δομέστικος « ὁ μέν ἀλογία » εἶπον « εἰμί βασιλεύς , καί ὁ παράνοια ὁ Μπενέτου ζήτημα πᾶς τε οἶδα σαφῶς καί ὁ ὅμοιος ψῆφος φέρω περί αὐτός . διό οὐδέ πολυπραγμονέω ἐξετάζω χρή , ὅς , τίς βούλομαι ἀνένδοτος ἔχω περί αὐτός · οἴομαι δέ αὐτός ὁ μαίνομαι προσέοικα , ὁ μήτε περί ὅς λέγω , μήτε πρός ὅς ποιέω οἶδα ὁ λόγος , ἀλλά ὅς εἄν ὁ δαιμόνιον κινέω , φθέγγομαι ἀδιανόητος ὁ πᾶς . ὡς εἄν δέ μήτε ὕστερος αὐτός ποτός μηδέ ἕτερος τις ὁ ἀλήθεια ἐθέλω ἀφανίζω δύναμαι ὁ ψεύδω χράω καί ὁ οὐ εἰμί λογοποιέω , κακία δῆθεν προστρίβω ἐγώ τις , ὅς ἐγώ δοκέω ποιητέος , εἰ καί αὐτός σύ συνδοκέω εἰμί , εἴρω . ὁ Χίος νυνί πολύς ἐπιδημέω , οὖον Ῥωμαῖος μόνος , ἀλλά καί ἐκ γεννους καί Βενετία κατά ἐμπορία , καί Νικόλαος Σανούτος ὁ ὁ Κυκλάς ἄρχω , ὅς ἵημι κατά φίλιος σύ προσκυνέω , ἔτι δέ καί ἐκ Λατῖνος ἀρχιερεύς , ὅς ὁ ὁ Χίος παρά ὁ πάππας ἐπιτρέπω ἐπισκοπή , καί φρέριος τις κατά ἱστορία , κελεύω ἐκ πᾶς ἐκκλησία ἀθροίζω · πᾶς δέ πάρειμι γίγνομαι ὁ λόγος πρός Μπένετον . κἀν δέχομαι πείθω ὁ εὐεργεσία , πανταχόθεν εἄν ἔχω καλῶς · ἐάν δέ ὁ πρότερος παράνοια χράω , ὁ μέν ἐν χείρ ἀπέχω ἀγαθός , ὁ δέ μήτε εἰμί μήτε εἰμί ἐπιθυμέω , εἰμί μή αὐτός ὡς ἀδύνατος ἀξιόω πείθω δύναμαι , ἀλλά ὁ γε πάρειμι οὖον μάρτυς μόνος ἔχω , ἀλλά καί κῆρυξ καί ὁ σός καλοκαγαθία καί φιλοτιμία περί ὁ εὐεργεσία , βασιλεύς , καί ὁ ἐκεῖνος παραπληξία , καί δύο ὁ μέγας ἐντεῦθεν κερδαίνω , ἐγώ τε αὐτός ἀπαλλάσσω ἀδοξία οὖον προσήκω καί ὁ ἄλλος ὁ ἐκ ὁ ψεῦδος ἐλευθερόω προσγίγνομαι βλάβη . » τοιοῦτος μέν ὁ μέγας δομέστικος εἶπον · βασιλεύς δέ πείθω τε εὐθύς ὁ εἴρω ὡς καλῶς ἔχω , καί αὐτός ἐπιτρέπω ὁ πρᾶξις , προστίθημι , ὡς εἰμί μή βούλομαι κατά ὁ διατάσσω πρότερος ἄρχω ὁ Μπενέτος Χίος , καί δύο αἵρεσις εὐεργεσία αὐτός προτίθημι , μικρός ἢ κατά ὁ πρότερος οὐδαμῶς . τακτός δέ ἡμέρα ἐκκλησία ὁ μέγας δομέστικος ἐκ τε Ῥωμαῖος καί ὁ ἐπιχωριάζω Λατῖνος συνάγω , πάρειμι καί αὐτός Μπενέτου καί ὁ Μαρτῖνος ὁ ἀδελφός πρότερος σύνειμι οὐ ὀλίγος , εἰς λόγος τε καθίστημι καί διηγέομαι ἄνωθεν ἀπό ἀρχή , ὅπως τε εἰς Βυζάντιον ἀφικνέομαι πρός βασιλεύς ὁ Μπενέτος κατηγορέω ὁ ἀδελφός ἐπί ὅς ἀδικέω παρά αὐτός , ὅσος τε αὐτός λέγω πρός βασιλεύς , καί ὁ εὔνοια , ὅς ἐνδείκνυμι πρός αὐτός ἀφικνέομαι πρός Χίος , καί ὡς ὁ εἰς αὐτός εὔνοια ἕνεκα ὁ βασιλεύς ἀμείβω τοιοῦτος εὐεργεσία . Μπενέτος δέ αὖθις ὁ τε δωρεά ἀπωθέω ὁ βασιλεύς , ἀναξία κρίνω ἑαυτοῦ , καί εἰμί μή παντάπασι αὐτός · παραχώρησις Χίος , ὁ Ῥωμαῖος ἀφαιρέω ἡγεμονία , μηδείς ἕτερος εὐεργεσία φάσκω δήω παρά αὐτός , καί μηδέ τρίβω εἰκῇ καί μάτην ἀδύνατος ἐπιχειρέω πείθω . ὁ μέν οὖν πάρειμι καί μάλιστα ὁ ἐκ Λατῖνος , πολύς ἀκρισία καταγιγνώσκω Μπενέτου καί αἰτιάομαι φανερῶς , καί ὁ βασιλεύς θαυμάζω φιλοτιμία καί ὁ αὐτός κακοβουλία , καί συμβουλεύω πείθω βασιλεύς , ὡς , εἰμί μή πείθω νῦν , πολύς πολλάκις ὕστερος μεταμέλω αὐτός . ὁ δέ οὐδείς μᾶλλον πείθω αὐτός , ἀλλά ὁ πρότερος ἐμμένω λογισμός . ὁράω δέ αὐτός ὁ μέγας δομέστικος οὕτως ἔχω ἐπί ὅς ἀξιόω ἀμεταμέλητος « οὐκοῦν » εἶπον « εἰμί μή σύ οὗτος ἀρεστός δοκέω , ἀλλά εἰμί μή τυγχάνω ὅς αὐτός ἀξιόω , καί ὁ Χίος παντάπασι κρίνω ἀφίστημι δήω , καί δύο αἵρεσις σύ προτίθημι εὐεργεσία , ὅς αὐτός κελεύω βασιλεύς . οἰκίον γάρ σύ λαμπρός καί πολυτελής χαρίζομαι ἐν Βυζάντιον , καί ὁ συγκλητικός Ῥωμαῖος εἷς κελεύω εἰμί , καί ἀξίωμα ὁ προσήκω τιμάω καί ἀρχή εγχειρίζω ὁ παρά Ῥωμαῖος νομίζω , καί ἄλλος ὅσος ὁ εὐγενής Ῥωμαῖος καί αὐτός προσήκω εἰμί · καί οὗτος πᾶς Χωρὶς πρόσοδος ἐτήσιος ἕνεκα ἐκ ὁ ὁ Χίος φόρος μυριάς χρυσίον λαμβάνω δύο . οὗτος ἀκούω ὁ Μπενέτος , οὐκέτι οὐδέ καθεκτός δοκέω εἰμί , ἀλλά ὥσπερ ὁ μέγας ἀδικέω , ἄχθομαι καί δυσανασχετέω , καί Ὅρκος ἑαυτοῦ καταλαμβάνω καί ἀρή ὁ παλαμναῖος , ἔτι παραδείκνυμι ὁ λέγω , εἰμί μή ὅσπερ ἐκ ἀρχή αἰτέω παρέχω βασιλεύς . τρεῖς δέ αἰτέω τριήρης ἐκ ὁ βασιλικός ὡς πανοικεσίᾳ πλέω εἰς Γαλάτης . ὁ μέν οὖν τοιοῦτος παραπληξία γέμω πρόειμι1 λόγος · ὁ δέ ἀκροάομαι ὁ εἴρω βασιλεύς μέν θαυμάζω καί ἐπαινέω καί ὁ μεγαλοψυχία καί ὁ φιλοτιμία , Μπενέτου δέ πολύς καταγιγνώσκω ἀγνωμοσύνη . καί ὁ σύλλογος διαλύω ἐπί οὗτος . πυνθάνομαι δέ ὁ βασιλεύς ὅσος τε εἶπον καί ὅς ἀκούω Μπενέτος , ἐπεί μηδείς ἔτι συνοράω λείπω ὁ προσήκω , ἐκεῖνος μέν τρεῖς παρέχω τριήρης , ὥσπερ αἰτέω , ὅς ἐντίθημι ὅσος εἰμί αὐτός περιουσία , ἔρχομαι εἰς Γαλάτης .