joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen2.20
κʹ . Αὖθις δὲ ὁ μέγας δομέστικος τὸν λόγον ἀναλαβὼν « Τὴν μὲν ἐμὴν » εἶπεν « εὔνοιαν πρὸς βασιλέα καὶ σπουδὴν , καὶ ὡς ἐποιούμην περὶ πλείστου μὴ μόνον ἀνήκεστον οὐδὲν εἰς αὐτὸν ἰδεῖν ἐλθὸν , ἀλλὰ καὶ τῆς ἀρχῆς κρατεῖν καὶ παρὰ πᾶσι καὶ θαυμάζεσθαι καὶ ἐπαινεῖσθαι , οὐδένα μοι μᾶλλον ἢ σὲ οἴομαι συνειδέναι . καὶ ὅτε γὰρ τοῦ πρὸς ἀλλήλους ὑμῶν μάλιστα φυομένου πολέμου ἐβουλευόμεθα περὶ τοῦ ᾗ χρὴ τὸν πόλεμον διαθέσθαι , τῶν ἄλλων παραινούντων εἵργειν , ἢ καὶ ἀποκτιννύναι , καὶ ὀλίγῳ χρόνῳ πολλῶν ἀπαλλάττεσθαι πραγμάτων , οἶσθα ὁπόσα φιλάνθρωπα αὐτός τε ἐβουλεύσω περὶ αὐτοῦ , κἀγὼ συνεῖπον προθύμως καὶ τὸ μέρος συγκατειργασάμην . καὶ ἐπειδὴ πρὸς τὸν πόλεμον καταστάντες περιεγενόμεθα αὐτοῦ καὶ ἅπαξ καὶ δὶς , οἶσθα ὅσην ἐπεδειξάμεθα περὶ αὐτὸν καὶ τὴν εὔνοιαν καὶ τὴν αἰδῶ ἐκ μέσων ἐξαρπάσαντες τῶν κινδύνων · καὶ οὐ μόνον ἐν ἀσφαλείᾳ καταστήσαντες , ἀλλὰ καὶ τὴν πρὶν εὐδαιμονίαν , ὅσα γε ἐξῆν , φυλάξαντες αὐτῷ , τῶν ἄλλων ἁπάντων βουλευομένων τἀναντία καὶ δεομένων πείθεσθαι αὐτοῖς . διό με οὐδὲ οἴεσθαι χρή τινα ἀπεχθείᾳ τῇ πρὸς αὐτὸν τοὺς λόγους ποιεῖσθαι τουτουσὶ , ἀλλὰ τῷ κοινῷ προσέχοντα λυσιτελεῖ · ἄλλως τ' οὐδὲ τῷ μάλιστα τοὺς τρόπους συκοφαντικῷ διαβολὰς ἐξέσται ῥάπτειν , ὡς ἐμαυτῷ περιποιούμενος τὴν βασιλείαν κωλύω τοῦ μὴ ἐγχειρίζειν ἐκείνῳ τῶν πραγμάτων τὴν ἀρχήν . πρότερόν τε γὰρ ἐξῆν , εἴπερ ἐβουλόμην , καὶ νῦν ἔτι κεῖται ἐπ' ἐμοὶ , σοῦ παρασχόντος ἂν προθύμως εἰ βουληθείην · ὥστ' οὐδὲ τοῦ ξυνοίσοντος ἰδίᾳ τι ἐμοὶ τοιαῦτα συμβουλεύω . ὅτε τοίνυν ἐξ αὐτῶν ἀποδείκνυται τῶν πραγμάτων , μήτε πρὸς χάριν ἐμαυτῷ μήτε πρὸς ἀπέχθειαν ἐκείνῳ λέγειν , δέον ἤν τι τῶν δεόντων πείθεσθαι φαίνομαι συμβουλεύων . ἔφης τοιγαροῦν δυοῖν ἕνεκα μάλιστα ἐνάγεσθαι πρὸς τοῦτο · τοῦ τε μὴ κακῶς ἀκούειν παρὰ φαύλων ἀνθρώπων καὶ διεφθορότων , καὶ τοῦ μάλιστα βούλεσθαι τῶν πρὸς αἰδῶ καὶ τιμὴν καὶ ἡδονὴν ἐσομένων βασιλεῖ , ὅ,τι ἂν ἐξῇ ποιεῖν · τὸ μὲν οὖν θεραπεύειν βασιλέα , δίκαιόν τε φαίην ἂν καὶ αὐτὸς καὶ σοὶ προσῆκον . ἔξεστι δὲ πολλοῖς τρόποις ἐπιδείκνυσθαι τὴν θεραπείαν . τό , τε γὰρ τιμᾷν ὡς πατέρα ἀναγκαῖον καὶ τὸ πρόνοιαν αὐτοῦ τὴν δυνατὴν ποιεῖσθαι ὥστ' αὐτόν τε καὶ οἰκετικὸν διάγειν ἐν ἀφθόνοις . εἰ δὴ τὰ ἀποτεταγμένα χρήματα αὐτῷ τῆς χρείας δοκεῖ ἐλάσσω εἶναι , φθόνος οὐδεὶς καὶ ἕτερα τοσαῦτα ἢ καὶ διπλασίω προστιθέναι · καὶ ἕτερ' ἄττα ἃ αὐτῷ μὲν ἂν εἴη καθ' ἡδονὴν , βλάβην δὲ ἑτέροις μὴ παρέχῃ . ἄρχοντα δὲ ἀποδεικνύναι τῶν πραγμάτων , οὔτ' ἂν αὐτὸς πεισθείην τῶν κοινῇ λυσιτελούντων εἶναι , οὔθ' ἑτέρῳ συμβουλεύσαιμι . τῶν κακῶν δὲ οὐδένα λόγον οἴομαι ποιεῖσθαι δεῖν . ἢ σχέτλιον ἂν εἴη , εἰ τῶν μὲν ἀγαθῶν οὐδένα ποιησόμεθα λόγον , τοῖς δὲ κακοῖς τοσοῦτον χαριούμεθα , ὥστε καὶ ἃ λυσιτελῆ καὶ δίκαια δοκοῦμεν εἶναι , ταῦθ' ἑκόντες ὄντες προησόμεθα αὐτοῖς . φέρε γὰρ πρὸς θεοῦ , εἴ γε πάντες οἱ τοὺς τρόπους ἀγαθοὶ ἐκκλησίαν συναθροίσαντες , ἡμᾶς ἐπὶ δίκῃ προκαλοῖντο , λέγοντες , ὡς , ἄδικα καὶ βίαια ποιεῖτε , πολέμους ἡμῖν ὁμοφύλοις ἐπεγείροντες . εὐθύς τε γὰρ ἐξ ἀρχῆς , ἅμα τῷ βασιλεῖ καθ' ὑμῶν τὸν πόλεμον κεκινηκέναι , ὁρῶντες ὡς ἄδικα πάσχετε ὑμεῖς , συνηλγήσαμέν τε μάλιστα ὑμῖν καὶ συνηγωνισάμεθα προθύμως . καὶ ἐπειδὴ θεοῦ συναιρομένου , ῥᾷστα κεκρατήκαμεν τῶν πολεμίων , δέον ἀπελαύνειν καὶ κακῶς ποιεῖν τοὺς προτέρους ἄρξαντας τῆς ἀδικίας καὶ ἡμᾶς πραγμάτων ἀπαλλάττειν , οὐκ ἠθελήσατε ὑμεῖς , ἀλλ' ὥσπερ κακῶν ἐπιθυμοῦντες , βασιλέως μέτρια αἰτοῦντος καὶ σώζεσθαι μόνον δεομένου , ὑμεῖς ἐπὶ κακῷ τῶν ὑπηκόων καὶ ὑμῶν αὐτῶν ἄτοπα φιλοτιμούμενοι , τῆς ἀρχῆς ὀλίγου δεῖν ἁπάσης παρεχωρήσατε αὐτῷ , ἡμῶν ἀπαναινομένων καὶ τὴν ἀβουλίαν ἐπιμαρτυρομένων . ὁ δ' οὐ πολλοῦ χρόνου παρεῤῥυηκότος , αὖθις ἐπεχείρησε τοῖς ἴσοις , ὥσπερ ἐπιλελησμένος εἰς ὅσον ἤλασε κινδύνου , καὶ πόλεμον ἀκήρυκτον ἐπήνεγκεν ἡμῖν . ὁρῶντες δὲ ἡμεῖς οἷ κακῶν τὰ πράγματα χωρήσει καὶ ὡς ἄρδην ἀπολεῖται τὸ Ρωμαϊκὸν , πρεσβείαν οὐκ ἰδίᾳ μόνον , ἀλλὰ καὶ κοινὴν ὑμῖν ἐποιησάμεθα πρὸς βασιλέα , δεόμενοι , μὴ περιϊδεῖν ἡμᾶς ὑπὸ τοῦ πρὸς ἀλλήλους πολέμου διαφθαρησομένους · ἀλλ' εἴ τι καὶ ἐγκαλεῖν ὑμῖν ἔχει , δίκῃ διαλύεσθαι . ὁ δ' οὐδ' ἄκροις ἠνέσχετο ὠσὶ τῶν περὶ τὴς εἰρήνης λόγων . πάντοθεν δὲ ἡμεῖς ἀπορίᾳ συσχεθέντες , αὖθις ἐνεβάλλομεν ἑαυτοὺς εἰς τοὺς κινδύνους καὶ πόλεμον ἀράμενοι δεύτερον πρὸς αὐτὸν νενικήκαμεν αὖθις καὶ πρὸς τὴν προτέραν ἢ καὶ μείζω συνηλάσαμεν ἀπορίαν . ὁρῶν δὲ ἐκεῖνος ὡς οὐκ ἄνευ κινδύνων ὁ πόλεμος αὐτῷ τελευτήσει , αὖθις ἐπρεσβεύετο ὑμῖν περὶ εἰρήνης , ὁ μηδὲ ἴχνος πρότερον ἀνεχόμενος αὐτῆς . ὑμεῖς δὲ οὐκ οἶδ' ὅ,τι παθόντες , δέον ἐκ τῶν προτέρων διδαχθέντας σωφρονεῖν , ὑμεῖς δὲ τἀναντία τῶν δεόντων ἐποιεῖτε , καὶ τὴν ἀρχὴν παρεδίδοτε αὐτῷ πᾶσαν καὶ τὴν ἡγεμονίαν τῶν πραγμάτων καὶ προσέτι φέροντες ὑμᾶς αὐτοὺς , ἐῶ γὰρ λέγειν καὶ ἡμᾶς τοὺς ὑπηκόους , πολλὰ δυσανασχετοῦντας καὶ μονονοὺ τὴν ἀδικίαν ὀδυρομένους , ἄδικοι καὶ προδόται σχεδὸν περὶ ἡμᾶς γεγενημένοι , οἰόμενοι κἂν οὕτω πᾶσαν πολέμου πρόφασιν περιαιρήσειν . ὁ δ' ὥσπερ στενὴν αὐτῷ τῆς γῆς τὴν οἴκησιν παρεχούσης εἰ ταύτην οἰκείη μεθ' ὑμῶν , αὖθις ἐπολέμησε , καὶ τρίτον μηδὲν ἔχων ἐγκαλεῖν , οὐκέθ' ὥσπερ πρότερον ἀπαρασκεύως καὶ ἐξ ἐφόδου , ἀλλὰ πολλὰ πρότερον συνεσκευασμένος περὶ τὴν ἑσπέραν , καὶ στρατιὰν ἐπαγαγὼν ἡμῖν πλήθει οὐκ ὀλίγον ὑπερέχουσαν ἡμῶν οὐκ ἐξ Ἑλλήνων μόνον τῶν αὐτόθι κατοικούντων , ἀλλὰ καὶ τῶν προσοίκων βαρβάρων συμμαχίδα . ὁρῶντες δὲ ταῦθ' ὑμεῖς , ἐλθόντες εἰς Βυζάντιον , ἐδεῖσθε βασιλέως περὶ εἰρήνης . ὁ δ' οὐδὲν ἧττον ἢ πρότερον ἦν ἀδύνατος πεισθῆναι , καὶ διὰ τοῦτο ἀναγκαίως πρὸς τὸν πόλεμον καὶ τρίτον ἐχωρήσατε ὑμεῖς . καὶ ἡμεῖς τὴν ὑπερβολὴν βδελυξάμενοι τῆς ἀδικίας , προθύμως συνηράμεθα ὑμῖν καὶ πολλοὺς κινδύνους ὑπεμείναμεν καὶ πόνους . εἶτ' αὖθις μετὰ τὴν μακρὰν ἐκείνην πλάνην καὶ τοὺς περιδρόμους τοὺς πολλοὺς καὶ τὴν ἐκ τῆς χρονίου κακοπάθειαν στρατείας , καὶ τῆς κρείττονος δυνάμεως ἡμῖν τὸν πόλεμον συγκατεργαζομένης , τῶν τε πολεμίων κεκρατήκαμεν ἤδη καθαρῶς καὶ τὴν Ρωμαίων ἡγεμονίαν συγκατεκτησάμεθα ὑμῖν . νυνὶ δ' αὖθις τῶν πολέμων πεπαυμένων καὶ εἰρήνης τὰ Ρωμαίων κατεχούσης πράγματα , ὁρῶντες ὑμᾶς τῶν προτέρων μείζοσι κακοῖς ἐπιχειροῦντας ἡμᾶς ἐμβάλλειν , παραγγέλλομεν ὑμῖν μὴ αὖθις καινὰ διανοεῖσθαι , μηδ' ἀφορμὰς παρέχειν τῷ κάκιστ' ἀπολουμένῳ πολέμῳ πρὸς τοὺς ὁμοφύλους . Εἰ ταῦτ' ἔλεγον καὶ ὥσπερ κορωνίδα προσετίθεσαν , ὅτι , εἰ μὲν δέχεσθε ἐπὶ τούτοις , εἰ δὲ μὴ , σκοπεῖτε μὴ οὐχ ἡμῖν μᾶλλον ἢ ὑμῖν αὐτοῖς αἴτιοι μειζόνων γενήσεσθε κακῶν · Εἰ δὲ δὴ καὶ προσέθηκαν , ἐῶ γὰρ εἰπεῖν , ὅτι , εἰ μὲν βασιλεὺς οὕτως ἔχοι γνώμης ὥστ' ἐφ' ἑκάτερα ῥᾳδίως μεταβάλλεσθαι καὶ μικρᾶς ἕνεκα ἢ καὶ οὐδεμιᾶς αἰτίας πολέμου ἄρχειν , τί δεῖ τῷ τοιούτῳ ἀφορμὰς ταραχῆς καὶ στάσεως ἐπὶ λύμῃ καὶ φθορᾷ τοῦ κοινοῦ παρέχειν . εἰ δ' ἑτέροις πείθεται συκοφάνταις καὶ διεφθορόσι καὶ οὐδὲν ἀμείνοσιν ἀνθρώποις ἀνδραπόδων , οὐδ' οὕτω δίκαιον οὐδὲ λυσιτελὲς τοῖς οὕτως ἔχουσιν , ἐν μοίρᾳ Καρὸς ἡμᾶς ὑποτάττειν ἑαυτούς · Ἀλλ' εἰ προσέθηκαν τοῖς λόγοις ἐκεῖνο μόνον , ὅτι , εἰ νῦν τοιαῦτα περὶ βασιλέως ἐγνώκατε ὑμεῖς , ἀλλ' ἡμῖν οὐ δίκαια οὐδὲ λυσιτελῆ βουλεύεσθαι δοκεῖτε , κἄν τι συμβαίη τῶν ἀδοκήτων , ἡμεῖς ἔξω κινδύνων καὶ πραγμάτων καταστήσαντες ἑαυτοὺς ὥσπερ θεαταὶ καθεδούμεθα τῶν γινομένων . Ἆρ' ἢ πρὸς τὴν ἀξίωσιν ὡς οὐ δικαίᾳ δυνησόμεθα ἀντειπεῖν , ἢ ἐν οὐδενὶ θησόμεθα τοὺς λόγους ὡς ἀκαίρως εἰρημένους ; μὴ γὰρ ὅτι πάσης μὲν προφάσεως πολέμων ἐκ βασιλέως ἐξ ἀρχῆς κεκινημένης , ῥᾳδίου δὲ ὄντος φύσει πρὸς μεταβολὰς , τῆς Ρωμαίων δὲ ἡγεμονίας πολλὰ τοῖς ἐμφυλίοις τετρυχωμένης πολέμοις , ἁπάντων δὲ οὐκ ἂν οἰσόντων ῥᾳδίως τὴν μεταβολὴν , ἀλλ' εἰ πάντων μὲν ἀμφοτέροις μετῆν ἐπίσης , ἐν μηδενὶ δὲ διενήνοχεν ἅτερος ἑτέρου , ἔδει δὲ ἐκ τῶν ὑπαρχόντων σκεψαμένους τὸν προσήκοντα ἑλέσθαι μᾶλλον ἄρχειν , οὐ σοὶ προστίθεσθαι προσῆκον πάντα ὁντινοῦν · οὐ μόνον διὰ τὴν πρᾳότητα καὶ μεγαλοψυχίαν , ἣν παρὰ πάντα ἐπεδείξω τὸν τοῦ πολέμου χρόνον , ἀλλὰ καὶ τὴν εὐψυχίαν καὶ τὴν τόλμαν τὴν ἐν τοῖς πολέμοις , καὶ τὸ μάλιστα δεῖσθαι τὰ Ρωμαίων πράγματα νυνὶ , οὐκ ἐμπείρου καὶ δεινοῦ μόνον στρατηγοῦ , ἀλλὰ καὶ σπουδαίου καὶ τὰ πολέμια ἐξησκημένου ; ἐμοὶ μὲν οὖν πανταχόθεν ἐξετάζοντι , οὐδεμία τις αἰτία φαίνεται ἀρκοῦσα πείθειν ὡς λυσιτελὲς αὐτὸν ἀποστάντα τῆς ἀρχῆς τῷ πάππῳ ἐγχειρίζειν . διὸ καὶ συμβεβούλευκα προθύμως τοῦ κοινῇ λυσιτελοῦντος ἕνεκα . σὲ δὲ εἰ μὴ τὰ λελεγμένα πείθειν ἱκανὰ , ἔξεστι καὶ ἑτέροις ἅμα καὶ συνετωτέροις καὶ ἐμπειροτέροις συμβούλοις χρησαμένῳ , μὴ τοῦ δέοντος ἁμαρτεῖν . » Τοιαῦτα μὲν ὁ μέγας δομέστικος εἶπε · βασιλεὺς δ' ὥσπερ εἴωθε μικρὸν ἐπισχὼν « συνετῶς μὲν εἰρῆσθαι τοὺς λόγους , » εἶπεν « οὐκ ἂν ἔξαρνος γενοίμην · ἔτι δέ μοι δοκεῖ καὶ κατὰ σχολὴν εἶναι βουλευτέον περὶ αὐτῶν , εἴπως τι βέλτιον ὁ μεταξὺ χρόνος ἐξευρήσει . » ἐπαινέσαντος δὲ καὶ τοῦ μεγάλου δομεστίκου , τὸ νῦν μὲν ἔχον διελύθησαν . ἐς τρίτην δὲ ἡμέραν πάλιν συνελθόντες , ἐπυνθάνοντο ἀλλήλων εἴτι πλέον ἐν τῷ μεταξὺ ἐξευρηκότες εἶεν χρόνῳ · μηδὲν δὲ ἀμφοτέρων εἰρηκότων ἐπεψηφίσαντο τὴν βουλὴν , καὶ οὕτω παρ' ὀλίγον ἐλθὸν τὸ βασιλέα τὸν πρεσβύτερον αὖθις ἄρχοντα γενέσθαι τῶν πραγμάτων , ὑπὸ τοῦ μεγάλου δομεστίκου ἐκωλύθη . ὧν ὕστερον εἰς μνήμην ἐλθὼν ὁ βασιλεὺς , ἐπεὶ ἐπύθετο αὐτὸν τὸν μονήρη βίον ἀνῃρημένον ᾐνίττετο τῷ μεγάλῳ δομεστίκῳ , ὡς « εἰ ἃ πρότερον ἐβουλευόμεθα εἰς ἔργον ἧκον , νῦν οὐκ ἂν συνέβαινε τοιαῦτα . » πρὸς ἃ ἐκεῖνος ἀπεκρίνατο , ὡς « τοιαῦτα μὲν οὐκ ἂν συνέβη , ἴσως δ' ἕτερα χείρω καὶ ἀλυσιτελέστερα πολλῷ . » βασιλεὺς δ' ἐπεὶ τῆς νόσου ἤδη ἀπηλλάγη καθαρῶς , ἐκ Διδυμοτείχου εἰς Βυζάντιον ἧκεν ἀποδώσων τὰς εὐχαριστίας τῇ πανάγνῳ μητρὶ τοῦ θεοῦ τῇ ζωοδόχῳ πηγῇ τῇ μᾶλλον ἰάματα ἢ νάματα βρυούσῃ · ἧς τυχὼν ἀπήλλακτο καὶ αὐτὸς τῆς χαλεπῆς ἐκείνης νόσου . Βυζάντιοι δὲ πανδημεὶ πρὸς ὑπάντησιν τοῦ βασιλέως ἐξελθόντες , ἔτι δὲ καὶ οἱ τῶν πέριξ χωρῶν τε καὶ πόλεων κατὰ θέαν βασιλέως πᾶσι γὰρ οὐκ ἐπέραστος μόνον , ἀλλὰ καὶ θαύματος ἀξία ὄψις ἦν , ὥσπερ ἐκ νεκρῶν ἐγηγερμένος , ἄχρι μὲν Ρηγίου προῆκον ὑπ' ἀλλήλων συνωθούμενοι καὶ ἠσπάζοντο βασιλέα προσκυνοῦντες . ἐκεῖθεν δὲ δι' αὐτῶν ἰὼν ὁ βασιλεὺς ἄχρι τοῦ πρὸ τῆς πόλεως τεμένους τῆς ἀεννάου πηγῆς ἦλθε συνωθούμενος ὑπὸ τοῦ πλήθους · ἀποδοὺς δὲ τὰς εὐχαριστίας θεῷ , ἦλθεν εἰς τὰ βασίλεια ἐκεῖθεν καὶ διέτριψεν ἐν Βυζαντίῳ ἐξ ἐκείνης εἰς ἑξηκοστὴν ἡμέραν . αὖθις δὲ ἐξελθὼν , περιῄει τὰς τῆς Θρᾴκης πόλεις .
Lemmas: καί . αὖθις δέ ὁ μέγας δομέστικος ὁ λόγος ἀναλαμβάνω « ὁ μέν ἐμός » εἶπον « εὔνοια πρός βασιλεύς καί σπουδή , καί ὡς ποιέω περί πλεῖστος μή μόνος ἀνήκεστος οὐδείς εἰς αὐτός ὁράω ἔρχομαι , ἀλλά καί ὁ ἀρχή κρατέω καί παρά πᾶς καί θαυμάζω καί ἐπαινέω , οὐδείς ἐγώ μᾶλλον ἢ σύ οἴομαι σύνοιδα . καί ὅτε γάρ ὁ πρός ἀλλήλων σύ μάλιστα φύω πόλεμος βουλεύω περί ὁ ὅς χρή ὁ πόλεμος διατίθημι , ὁ ἄλλος παραινέω ἔργω , ἢ καί ἀποκτείνω , καί ὀλίγος χρόνος πολύς ἀπαλλάσσω πρᾶγμα , οἶδα ὁπόσος φιλάνθρωπον αὐτός τε βουλεύω περί αὐτός , ἐγώ συνεῖπον προθύμως καί ὁ μέρος συγκατεργάζομαι . καί ἐπεί πρός ὁ πόλεμος καθίστημι περιγίγνομαι αὐτός καί ἅπαξ καί δίς , οἶδα ὅσος ἐπιδείκνυμι περί αὐτός καί ὁ εὔνοια καί ὁ αἰδώς ἐκ μέσος ἐξαρπάζω ὁ κίνδυνος · καί οὖον μόνος ἐν ἀσφάλεια καθίστημι , ἀλλά καί ὁ πρίν εὐδαιμονία , ὅσος γε ἔξεστι , φυλάζω αὐτός , ὁ ἄλλος ἅπας βουλεύω τἀναντία καί δήω πείθω αὐτός . διό ἐγώ οὐδέ οἴομαι χρή τις ἀπέχθεια ὁ πρός αὐτός ὁ λόγος ποιέω οὗτος , ἀλλά ὁ κοινός προσέχω λυσιτελής · ἄλλως τε οὐδέ ὁ μάλιστα ὁ τρόπος συκοφαντικός διαβολή ἔξεστι ῥάπτω , ὡς ἐμαυτοῦ περιποιέω ὁ βασίλειος κωλύω ὁ μή ἐγχειρίζω ἐκεῖνος ὁ πρᾶγμα ὁ ἀρχή . πρότερος τε γάρ ἔξεστι , εἴπερ βούλομαι , καί νῦν ἔτι κεῖμαι ἐπί ἐγώ , σύ παρέχω εἄν προθύμως εἰμί βούλομαι · ὥστε οὐδέ ὁ ξυνοίσοντος ἴδιος τίς ἐγώ τοιοῦτος συμβουλεύω . ὅτε τοίνυν ἐκ αὐτός ἀποδείκνυμι ὁ πρᾶγμα , μήτε πρός χάρις ἐμαυτοῦ μήτε πρός ἀπέχθεια ἐκεῖνος λέγω , δήω ἐάν τίς ὁ δήω πείθω φαίνω συμβουλεύω . φημί τοιγάρ δύο ἕνεκα μάλιστα ἐνάγω πρός οὗτος · ὁ τε μή κακῶς ἀκούω παρά φαῦλος ἄνθρωπος καί διαφθείρω , καί ὁ μάλιστα βούλομαι ὁ πρός αἰδώς καί τιμή καί ἡδονά εἰμί βασιλεύς , ὅστις εἄν ἔξεστι ποιέω · ὁ μέν οὖν θεραπεύω βασιλεύς , δίκαιος τε φημί εἄν καί αὐτός καί σύ προσήκω . ἔξεστι δέ πολύς τρόπος ἐπιδείκνυμι ὁ θεραπεία . ὁ , τε γάρ τιμάω ὡς πατήρ ἀναγκαῖος καί ὁ πρόνοια αὐτός ὁ δυνατός ποιέω ὥστε αὐτός τε καί οἰκετικός διάγω ἐν ἄφθονος . εἰμί δή ὁ ἀποτάσσω χρῆμα αὐτός ὁ χρεία δοκέω μικρός εἰμί , φθόνος οὐδείς καί ἕτερος τοσοῦτος ἢ καί διπλάσιος προστίθημι · καί ἕτερος τις ὁ αὐτός μέν εἄν εἰμί κατά ἡδονά , βλάβη δέ ἕτερος μή παρέχω . ἄρχω δέ ἀποδείκνυμι ὁ πρᾶγμα , οὔτε εἄν αὐτός πείθω ὁ κοινός λυσιτελέω εἰμί , οὔτε ἕτερος συμβουλεύω . ὁ κακός δέ οὐδείς λόγος οἴομαι ποιέω δήω . ἢ σχέτλιος εἄν εἰμί , εἰμί ὁ μέν ἀγαθός οὐδείς ποιέω λόγος , ὁ δέ κακός τοσοῦτος χαρίζομαι , ὥστε καί ὁ λυσιτελής καί Δίκαιος δοκέω εἰμί , αὐτός ἑκών εἰμί προΐημι αὐτός . φέρω γάρ πρός θεός , εἰμί γε πᾶς ὁ ὁ τρόπος ἀγαθός ἐκκλησία συναθροίζω , ἐγώ ἐπί δίκη προκαλέω , λέγω , ὡς , ἄδικος καί βίαιος ποιέω , πόλεμος ἐγώ ὁμόφυλος ἐπεγείρω . εὐθύς τε γάρ ἐκ ἀρχή , ἅμα ὁ βασιλεύς κατά σύ ὁ πόλεμος κινέω , ὁράω ὡς ἄδικος πάσχω σύ , συναλγέω τε μάλιστα σύ καί συναγωνίζομαι προθύμως . καί ἐπεί θεός συναίρω , ῥᾳδίως κρατέω ὁ πολέμιος , δήω ἀπελαύνειν καί κακῶς ποιέω ὁ πρότερος ἄρχω ὁ ἀδικία καί ἐγώ πρᾶγμα ἀπαλλάσσω , οὐ ἐθέλω σύ , ἀλλά ὥσπερ κακός ἐπιθυμέω , βασιλεύς μέτριος αἰτέω καί σῴζω μόνος δήω , σύ ἐπί κακός ὁ ὑπήκοος καί σύ αὐτός ἄτοπος φιλοτιμέομαι , ὁ ἀρχή ὀλίγος δήω ἅπας παραχωρέω αὐτός , ἐγώ ἀπαναίνομαι καί ὁ ἀβουλία ἐπιμαρτύρομαι . ὁ δέ οὖον πολύς χρόνος παραλύω , αὖθις ἐπιχειρέω ὁ ἴσος , ὥσπερ ἐπιλανθάνομαι εἰς ὅσος ἐλαύνω κίνδυνος , καί πόλεμος ἀκήρυκτος ἐπιφέρω ἐγώ . ὁράω δέ ἐγώ οἷ κακός ὁ πρᾶγμα χωρέω καί ὡς ἄρδην ἀπόλλυμι ὁ Ρωμαϊκός , πρεσβεία οὐ ἴδιος μόνος , ἀλλά καί κοινός σύ ποιέω πρός βασιλεύς , δήω , μή περιοράω ἐγώ ὑπό ὁ πρός ἀλλήλων πόλεμος διαφθείρω · ἀλλά εἰμί τίς καί ἐγκαλέω σύ ἔχω , δίκη διαλύω . ὁ δέ οὐδέ ἄκρος ἀνέχω οὖς ὁ περί σής εἰρήνη λόγος . πάντοθεν δέ ἐγώ ἀπορία συνέχω , αὖθις ἐμβάλλω ἑαυτοῦ εἰς ὁ κίνδυνος καί πόλεμος ἀείρω δύο πρός αὐτός νικάω αὖθις καί πρός ὁ πρότερος ἢ καί μείζων συναλίζω ἀπορία . ὁράω δέ ἐκεῖνος ὡς οὐ ἄνευ κίνδυνος ὁ πόλεμος αὐτός τελευτάω , αὖθις πρεσβεύω σύ περί εἰρήνη , ὁ μηδέ ἴχνος πρότερος ἀνέχω αὐτός . σύ δέ οὐ οἶδα ὅστις πάθος , δήω ἐκ ὁ πρότερος διδάσκω σωφρονέω , σύ δέ τἀναντία ὁ δήω ποιέω , καί ὁ ἀρχή παραδίδωμι αὐτός πᾶς καί ὁ ἡγεμονία ὁ πρᾶγμα καί προσέτι φέρω σύ αὐτός , ἐάω γάρ λέγω καί ἐγώ ὁ ὑπήκοος , πολύς δυσανασχετέω καί μονονού ὁ ἀδικία ὀδύρομαι , ἄδικος καί προδότης σχεδόν περί ἐγώ γίγνομαι , οἴομαι κἀν οὗτος πᾶς πόλεμος πρόφασις περιαιρέω . ὁ δέ ὥσπερ στενός αὐτός ὁ γῆ ὁ οἴκησις παρέχω εἰμί οὗτος οἰκεῖος μετά σύ , αὖθις πολεμέω , καί τρίτος μηδείς ἔχω ἐγκαλέω , οὐκέτι ὥσπερ πρότερος ἀπαράσκευος καί ἐκ ἔφοδος , ἀλλά πολύς πρότερος συσκευάζω περί ὁ ἑσπέρα , καί στρατία ἐπάγω ἐγώ πλῆθος οὐ ὀλίγος ὑπερέχω ἐγώ οὐ ἐκ Ἕλλην μόνος ὁ αὐτόθι κατοικέω , ἀλλά καί ὁ πρόσοικος βάρβαρος συμμαχίς . ὁράω δέ αὐτός σύ , ἔρχομαι εἰς Βυζάντιον , δήω βασιλεύς περί εἰρήνη . ὁ δέ οὐδείς κακός ἢ πρότερος εἰμί ἀδύνατος πείθω , καί διά οὗτος ἀναγκαῖος πρός ὁ πόλεμος καί τρίτος χωρέω σύ . καί ἐγώ ὁ ὑπερβολή βδελύσσω ὁ ἀδικία , προθύμως συναίρω σύ καί πολύς κίνδυνος ὑπομένω καί πόνος . εἶτα αὖθις μετά ὁ μακράν ἐκεῖνος πλάνη καί ὁ περίδρομος ὁ πολύς καί ὁ ἐκ ὁ χρόνιος κακοπάθεια στρατεία , καί ὁ ἀγαθός δύναμις ἐγώ ὁ πόλεμος συγκατεργάζομαι , ὁ τε πολέμιος κρατέω ἤδη καθαρός καί ὁ Ῥωμαῖος ἡγεμονία συγκατακτάομαι σύ . νυνί δέ αὖθις ὁ Πολέμων παύω καί εἰρήνη ὁ Ῥωμαῖος κατέχω πρᾶγμα , ὁράω σύ ὁ πρότερος μείζων κακός ἐπιχειρέω ἐγώ ἐμβάλλω , παραγγέλλω σύ μή αὖθις καινός διανοέομαι , μηδέ ἀφορμή παρέχω ὁ κακός ἀπόλλυμι πόλεμος πρός ὁ ὁμόφυλος . εἰμί αὐτός λέγω καί ὥσπερ κορωνίς προστίθημι , ὅτι , εἰμί μέν δέχομαι ἐπί οὗτος , εἰμί δέ μή , σκοπέω μή οὐ ἐγώ μᾶλλον ἢ σύ αὐτός αἴτιος μείζων γίγνομαι κακός · εἰμί δέ δή καί προστίθημι , ἐάω γάρ εἶπον , ὅτι , εἰμί μέν βασιλεύς οὕτως ἔχω γνώμη ὥστε ἐπί ἑκάτερος ῥᾳδίως μεταβάλλω καί μικρός ἕνεκα ἢ καί οὐδείς αἴτιος πόλεμος ἄρχω , τίς δεῖ ὁ τοιοῦτος ἀφορμή ταραχή καί στάσις ἐπί λύμη καί φθορά ὁ κοινός παρέχω . εἰμί δέ ἕτερος πείθω συκοφάντης καί διαφθείρω καί οὐδείς ἀγαθός ἄνθρωπος ἀνδράποδον , οὐδέ οὗτος Δίκαιος οὐδέ λυσιτελής ὁ οὕτως ἔχω , ἐν μοῖρα Κάρ ἐγώ ὑποτάσσω ἑαυτοῦ · ἀλλά εἰμί προστίθημι ὁ λόγος ἐκεῖνος μόνος , ὅτι , εἰμί νῦν τοιοῦτος περί βασιλεύς γιγνώσκω σύ , ἀλλά ἐγώ οὖον Δίκαιος οὐδέ λυσιτελής βουλεύω δοκέω , ἄν τίς συμβαίνω ὁ ἀδόκητος , ἐγώ ἔξω κίνδυνος καί πρᾶγμα καθίστημι ἑαυτοῦ ὥσπερ θεατός καθέζομαι ὁ γίγνομαι . ἆρα ἢ πρός ὁ ἀξίωσις ὡς οὖον Δίκαιος δύναμαι ἀντιλέγω , ἢ ἐν οὐδείς τίθημι ὁ λόγος ὡς ἄκαιρος εἴρω ; μή γάρ ὅτι πᾶς μέν πρόφασις Πολέμων ἐκ βασιλεύς ἐκ ἀρχή κινέω , ῥᾴδιος δέ εἰμί φύσις πρός μεταβολή , ὁ Ῥωμαῖος δέ ἡγεμονία πολύς ὁ ἐμφύλιος τρυχόω πόλεμος , ἅπας δέ οὐ εἄν οἰσόντων ῥᾳδίως ὁ μεταβολή , ἀλλά εἰμί πᾶς μέν ἀμφότερος μέτειμι ἐπίσης , ἐν μηδείς δέ διαφέρω ἕτερος ἕτερος , ἐσθίω δέ ἐκ ὁ ὑπάρχω σκέπτομαι ὁ προσήκω αἱρέω μᾶλλον ἄρχω , οὖον σύ προστίθημι προσήκω πᾶς ὅστις · οὖον μόνος διά ὁ πραότης καί μεγαλοψυχία , ὅς παρά πᾶς ἐπιδείκνυμι ὁ ὁ πόλεμος χρόνος , ἀλλά καί ὁ εὐψυχία καί ὁ τόλμα ὁ ἐν ὁ πόλεμος , καί ὁ μάλιστα δήω ὁ Ῥωμαῖος πρᾶγμα νυνί , οὐ ἔμπειρος καί δεινός μόνος στρατηγός , ἀλλά καί σπουδαῖος καί ὁ πολέμιος ἐξασκέω ; ἐγώ μέν οὖν πανταχόθεν ἐξετάζω , οὐδείς τις αἰτία φαίνω ἀρκέω πείθω ὡς λυσιτελής αὐτός ἀφίστημι ὁ ἀρχή ὁ πάππος ἐγχειρίζω . διό καί συμβουλεύω προθύμως ὁ κοινός λυσιτελέω ἕνεκα . σύ δέ εἰμί μή ὁ λέγω πείθω ἱκανός , ἔξεστι καί ἕτερος ἅμα καί συνετός καί ἔμπειρος σύμβουλος χράω , μή ὁ δήω ἁμαρτάνω . » τοιοῦτος μέν ὁ μέγας δομέστικος εἶπον · βασιλεύς δέ ὥσπερ εἴωθα μικρός ἐπέχω « συνετός μέν εἴρω ὁ λόγος , » εἶπον « οὐ εἄν ἔξαρνος γίγνομαι · ἔτι δέ ἐγώ δοκέω καί κατά σχολή εἰμί βουλευτέον περί αὐτός , εἴπως τίς ἀγαθός ὁ μεταξύ χρόνος ἐξευρίσκω . » ἐπαινέω δέ καί ὁ μέγας δομέστικος , ὁ νῦν μέν ἔχω διαλύω . εἰς τρίτος δέ ἡμέρα πάλιν συνέρχομαι , πυνθάνομαι ἀλλήλων ἔτι πλέω ἐν ὁ μεταξύ ἐξευρίσκω ἄγω χρόνος · μηδείς δέ ἀμφότερος λέγω ἐπιψηφίζω ὁ βουλή , καί οὗτος παρά ὀλίγος ἔρχομαι ὁ βασιλεύς ὁ πρέσβυς αὖθις ἄρχω γίγνομαι ὁ πρᾶγμα , ὑπό ὁ μέγας δομέστικος κωλύω . ὅς ὕστερος εἰς μνήμη ἔρχομαι ὁ βασιλεύς , ἐπεί πυνθάνομαι αὐτός ὁ μονήρης βίος ἀναιρέω αἰνίσσομαι ὁ μέγας δομέστικος , ὡς « εἰμί ὁ πρότερος βουλεύω εἰς ἔργον ἥκω , νῦν οὐ εἄν συμβαίνω τοιοῦτος . » πρός ὁ ἐκεῖνος ἀποκρίνω , ὡς « τοιοῦτος μέν οὐ εἄν συμβαίνω , ἴσως δέ ἕτερος χείρων καί ἀλυσιτελής πολύς . » βασιλεύς δέ ἐπεί ὁ νόσος ἤδη ἀπαλλάσσω καθαρός , ἐκ Διδυμότειχο εἰς Βυζάντιον ἵημι ἀποδίδωμι ὁ εὐχαριστία ὁ πάναγνος μήτηρ ὁ θεός ὁ ζωοδόχος πηγή ὁ μᾶλλον ἴαμα ἢ νᾶμα βρύω · ὅς τυγχάνω ἀπαλλαξείω καί αὐτός ὁ χαλεπός ἐκεῖνος νόσος . Βύζαντες δέ πανδημεί πρός ὑπάντησις ὁ βασιλεύς ἐξέρχομαι , ἔτι δέ καί ὁ ὁ πέριξ χώρα τε καί πόλις κατά θέα βασιλεύς πᾶς γάρ οὐ Ἐπέραστος μόνος , ἀλλά καί θαῦμα ἄξιος ὄψις εἰμί , ὥσπερ ἐκ νεκρός ἐγείρω , ἄχρι μέν Ῥήγιον προήκω ὑπό ἀλλήλων συνωθέω καί ἀσπάζομαι βασιλεύς προσκυνέω . ἐκεῖθεν δέ διά αὐτός εἶμι ὁ βασιλεύς ἄχρι ὁ πρό ὁ πόλις τέμενος ὁ ἀέναος πηγή ἔρχομαι συνωθέω ὑπό ὁ πλῆθος · ἀποδίδωμι δέ ὁ εὐχαριστία θεός , ἔρχομαι εἰς ὁ βασίλεια ἐκεῖθεν καί διατρίβω ἐν Βυζάντιον ἐκ ἐκεῖνος εἰς ἑξηκοστός ἡμέρα . αὖθις δέ ἐξέρχομαι , περίειμι ὁ ὁ Θρᾴκη πόλις .