joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen4.45
μεʹ . Βασιλεὺς δὲ ἄγων τὴν στρατιὰν , ἐστρατοπέδευσεν ἐπὶ Πάνακα τὸν ποταμὸν , ὡς αὐτόθι διανυκτερεύσων , ἅμα δὲ ἕῳ , καὶ τῆς ἐπὶ τὴν λείαν διεσκεδασμένης στρατιᾶς ἐπανελθούσης , ἀσφαλῶς τὸ ἐπίλοιπον ἀνύσων τῆς ὁδοῦ . κλινούσης δὲ ἡμέρας ἤδη , ἡ διασκεδασμένη στρατιὰ ἐπαναζεύξασα ἐκ τῆς λεηλασίας , οὖσα οὐκ ὀλίγη καὶ βοσκημάτων πλῆθος ἐπαγομένη αἰχμαλώτων καὶ ἀνδραπόδων , ἐπὶ τὸ στρατόπεδον ἐβάδιζε τῶν ὁμοφύλων , ἀγνοοῦσα τὴν μετὰ τῶν Τριβαλῶν γεγενημένην συμπλοκήν . οἱ δὲ ἐν τῷ στρατοπέδῳ ὑποπτεύσαντες μὴ εἶναι τοὺς σφετέρους , ἀλλὰ τοὺς Τριβαλοὺς συστάντας ἐπιέναι σφίσιν , ἐπεὶ οὐκ ἀξιόμαχοι ἐδόκουν εἶναι πρὸς αὐτοὺς , οὐ διὰ τὸ πλῆθος μόνον , ἀλλὰ καὶ τὴν κατὰ τὰς προγεγενημένας μάχας τόλμαν , ἀναστάντες ἔφευγον κατακράτος ποῤῥωτάτω τῆς στρατιᾶς ἔτι ἐπιφαινομένης , δείσαντες , μὴ ἐγκαταλειφθέντες διαφθαρῶσι , καὶ τὴν ἐν Φιλίππου δίοδον ἐσπούδαζον ἕκαστος διαβαίνειν φθάνοντες τοὺς ἄλλους . ὑπώπτευον γὰρ , εἰ ἐπιγένοιτο ἡ νὺξ καὶ τῆς τροπῆς αἴσθοιντο οἱ Φιλιππήσιοι , οὐδὲν εἶναι κώλυμα παντάπασι διαφθαρήσεσθαι , τῶν μὲν Φιλιππησίων κατασχόντων τὰ στενὰ καὶ οὐκ ἐώντων διαβαίνειν ἐπὶ Θρᾴκην , τῆς στρατιᾶς δὲ ἐπικειμένης καὶ διαφθειρούσης . ἐπί τινος γὰρ ὑπωρείας τῆς Φιλιππησίων πόλεως κειμένης , τὸ μὲν ὑπὲρ τὴν πόλιν ἀβατόν ἐστι διὰ σκληρότητα , φάραγξι βαθείαις καὶ κρημνοῖς καὶ πέτραις περιειλημμένον , τὸ δ' ὑπὸ τὴν πόλιν λεῖον ὂν , τέναγός ἐστι καὶ τέλμα βαθὺ ἑλῶδες καὶ ὕδασι πολλοῖς κατάῤῥυτον . στενὴ δέ τις δίοδός ἐστι μεταξὺ τῆς πόλεως καὶ τοῦ τενάγους , ἣν προὔργου παντὸς ἐποιοῦντο διελθεῖν , πρὶν αἰσθέσθαι τούτους τοὺς Φιλιππησίους ἡττημένους . συναπήχθησαν δὲ τοῖς βαρβάροις καὶ οἱ Ρωμαῖοι πρὸς τὴν φυγήν . βασιλεὺς δὲ ἀχθόμενος πρὸς τὴν τροπὴν , οὕτω παρὰ λόγον γεγενημένην , παρακατέχειν μέν τινας ἐπειρᾶτο καὶ μάχεσθαι τοῖς ἐπιοῦσιν , ἦσαν γάρ τινες ἐκ Τριβαλῶν ὀλίγοι ἐκ τῶν πέριξ κωμῶν συνειλεγμένοι , οἳ ἐπέκειντο αὐτίκα τοῖς βαρβάροις φεύγουσιν · ἡ γὰρ ἐν Φεραῖς στρατιὰ καὶ Βοΐχνας παντάπασιν ἠγνόουν τὸ συμβάν · πράττειν δὲ οὐδὲν ἠδυνήθη τῶν δεόντων , πάντων πρὸς ἓν ὁρώντων , ὅπως τῇ φυγῇ σωθῶσιν . ἀναγκαίως δὲ αὐτὸς καὶ μόνος συνεπλέκετο τοῖς ἐπιοῦσι καὶ ἀνεῖργε τοῦ μὴ τοὺς φεύγοντας διαφθείρειν ἐπιπλέον . ὅμως διεφθάρησαν καὶ Ρωμαίων καὶ βαρβάρων οὐκ ὀλίγοι , μάλιστα δὲ κατὰ τὴν δίοδον τὴν ἐν Φιλίππου . ἤδη γὰρ καὶ Φιλιππήσιοι τῶν βαρβάρων τῆς τροπῆς αἰσθόμενοι , ἐπέκειντο καὶ διέφθειρον ἁπανταχοῦ . βασιλεὺς δὲ ἀμυνόμενος καὶ περισώζων ἑαυτὸν , ᾔει καὶ αὐτὸς τὴν εἰς Φιλίππου . ἀπειρηκότος δὲ αὐτῷ τοῦ ἵππου ταῖς συχναῖς ἐφόδοις καὶ ἐπεκδρομαῖς , καὶ ἐν ἀμηχανίᾳ ἤδη ὄντι , Κυπαρισσιώτης , εἷς τῶν οἰκετῶν περὶ στρατείας μὲν καὶ μάχας οὐ μάλιστα ἠσχολημένος , λόγοις δὲ ἐσχολακὼς , διέσωζε τό γε ἧκον εἰς αὐτόν . ἀποβὰς γὰρ αὐτὸς τοῦ ἵππου , παρείχετο τῷ βασιλεῖ , εἰς προὖπτον κίνδυνον ἑαυτὸν ἑκοντὶ καταπροέμενος . αὐτίκα γὰρ ὑπὸ τῶν ἐπιόντων Τριβαλῶν συνελαμβάνετο · καὶ δεσμωτήριον οἰκήσας ἐπὶ χρόνον , αὖθις ἐλέλυτο ὑπὸ τῶν κατασχόντων διὰ τὴν περὶ τὴν πίστιν κοινωνίαν . βασιλεὺς δὲ γενόμενος ἄχρι τῆς Φιλίππου μόνος , ἐπεὶ τήν τε δίοδον ἑώρα ἐχομένην καὶ οὔτε βιάζεσθαι ἐνῆν τοσούτους ὄντας , οὔτ' ἐφ' ἕτερόν τι βέλτιον τραπέσθαι , ἐπὶ τὸ ἕλος ἐχώρει καλάμοις ὂν συνηρεφὲς , λήσειν οἰόμενος , ἄχρις ἂν ἐπιγένηται ἡ νύξ . τοῦ τέλματος δὲ τὸν ἵππον οὐ δυναμένου στέγειν , ἀλλ' ὑποχωροῦντος ταῖς ὁπλαῖς καὶ κατέχοντος ἐμπηγνυμένας , ἀπέβαινεν ὁ βασιλεὺς καὶ συνεκρύπτετο ὑπὸ τὸ ἕλος . Φιλιππήσιοι δὲ ἐπιδραμόντες , οὐ γὰρ ἠγνόουν , ὅστις εἴη , Γαυρᾶ τινος τῶν βασιλέως οἰκετῶν κειμένου τραυματίου παρ' αὐτοῖς καὶ ὅσον οὐδέπω ἀπολείποντος πόῤῥωθεν γνωρίσαντος καὶ εἰπόντος πρὸς αὐτοὺς ἀπεριέργως , ὡς εἴη βασιλεὺς ὁ προσιὼν , καὶ διερευνησάμενοι τὴν ὕλην ἀκριβῶς ὑπὸ κυσὶ , συνελάμβανόν τε καὶ ἦγον εἰς τὴν πόλιν . ὁ μὲν οὖν βασιλεὺς Ματθαῖος εἰς τοῦτο ἦλθε κακοπραγίας καὶ τοιαύταις συμφοραῖς ἐχρήσατο , τοῖς πώποτε περὶ πολέμους ἀτυχήσασι τὰ μέγιστα ἁμιλληθείς . Βοΐχνας δὲ ὁ Καῖσαρ , ἐπεὶ ἐπύθετο φρουρούμενον βασιλέα ἐν Φιλίππου , εἰς τὴν ὑστεραίαν ἐκεῖθεν ἀναλαβὼν , ἤγαγεν εἰς τὴν οἰκίαν ἐπὶ Δράμαν καὶ πολλῆς ἠξίωσε προνοίας καὶ τιμῆς . φρουροὺς δὲ ἐπέστησεν ἀγρύπνους καὶ πᾶσαν ἐπεδείκνυτο σπουδὴν περὶ τὴν φυλακήν · ἐπηγγέλλετό τε , εἰ γένοιτο ἐπ' αὐτὸν , ἐκπέμψειν εἰς τὴν οἰκίαν . ὑπώπτευε γὰρ Κράλαιναν ἐναντιώσεσθαι , αὐτῇ προσήκειν ἀξιοῦσαν ὥσπερ τι τοῦ πολέμου λάφυρον ἔχειν βασιλέα . διὸ δὴ ἐδόκει ἥκειν ἐπ' ἐκείνην τάχιστα ἐξαιτησόμενον , ἅμα μὲν καὶ χρήματα ἐλπίζων παρ' ἐκείνου λήψεσθαι , ἅμα δὲ καὶ φίλον ἔχειν βέβαιον , ὥστ' , εἰ δέοι αὖθις τοῖς προτέροις ἐπιχειρεῖν , μεγάλην ἔχειν παρ' ἐκείνῳ δύναμιν . ὁ μὲν οὖν τοιαύτην ἔχων γνώμην , ἠπείγετο ἐπὶ Φεράς . νόσῳ δέ τινι ὁδεύων μεταξὺ κατασχεθεὶς , ἐν πέντε καὶ εἴκοσιν ἡμέραις ἐκωλύθη εἰς Φερὰς ἐλθεῖν , ἀδυνάτως ἔχων χρῆσθαι ἑαυτῷ . Παλαιολόγος δὲ ὁ βασιλεὺς ἐν ταύταις ταῖς ἡμέραις τοῦ Ὀρχάνη ἕνεκα παιδὸς περὶ Τένεδον τριήρεσι διατρίβων , ἐπεὶ πύθοιτο τὰ κατὰ Ματθαῖον τὸν βασιλέα , ἄρας , ὡς εἶχε τάχους , ἧκεν εἰς Περιθεώριον κἀκεῖθεν εἰς Κουμουτζηνὰ προσχωρήσαντα ἑτοίμως . ἔπειτα καὶ τὴν Γρατιανοῦ πόλιν εἷλεν ἐλθὼν , οὐδενὸς ἀνθισταμένου · πάντες γὰρ ἐδέχοντο προθύμως ἐκ συνθήματος , οὐδεμιᾶς ἐλπίδος ἔτι ὑπολειπομένης ἐκ Ματθαίου βασιλέως . ἐν ᾗ καὶ βασιλίδος τῆς Εἰρήνης ἅμα δυσὶν υἱέσι καὶ τοσαύταις θυγατράσι κύριος γενόμενος Θεοδώρα γὰρ ἡ πρεσβυτέρα τῶν Ματθαίου τοῦ βασιλέως θυγατέρων παρὰ τῇ μάμμῃ Εὐγενίᾳ τῇ βασιλίδι ἐτρέφετο ἐν Βυζαντίῳ , καὶ χρησάμενος φιλανθρώπως , οὐδὲν γὰρ ἠδίκησεν , οὐδὲ ἀφείλετο οὐδὲν τῶν ὄντων , οὔτ' ἐκείνην , οὔτε τοὺς περὶ αὐτὴν , εἰς Τένεδον ἐξέπεμψε τὴν νῆσον . αὐτὸς δὲ τῇ πόλει ἐπιστήσας ἄρχοντα καὶ τἄλλα εὖ διοικησάμενος , εἰς Περιθεώριον ἐπανελθὼν , πρεσβείαν πρὸς Βοΐχναν ἐποιεῖτο αὖθις ἐπανήκοντα ἤδη ἐκ Φερῶν καὶ ἀδείας τυχόντα , ὥστε χρῆσθαι , ὅ,τι βούλοιτο , τῷ βασιλεῖ Ματθαίῳ , χρήματά τε ἐπηγγέλλετο πολλὰ παρέξειν , εἰ τὸν γυναικὸς ἀδελφὸν δεδεμένον παραδοίη . Βοΐχνας δὲ πρότερον μὲν αὐτός τε ὥρμητο , ὥσπερ ὅρκοις διεβεβαιοῦτο , τὸν βασιλέα Ματθαῖον ἐκπέμπειν εἰς τὴν οἰκίαν , καὶ βασιλέως τοῦ Παλαιολόγου πρεσβευσαμένου πρὸς αὐτὸν ἐπὶ τῷ προδιδόναι , οὐδ' ἄκροις ὠσὶν ἠνέσχετο τῶν λόγων · τότε δὲ ἤδη πεπυσμένος , ὡς πόλεις τε αἱ ὑπ' ἐκεῖνον καὶ παῖδες καὶ γυνὴ ἑάλωσαν , ἐλπίς τε οὐδεμία ἔτι ὑπελείπετο , ὥστε παρ' ἐκείνου χρήματα λαβεῖν , ἢ πρὸς τὴν τῶν μελετωμένων ἐπιχείρησιν χρήσιμος ἔσεσθαι αὐτοῖς , ἄπολις ὢν ἤδη καὶ ἀνέστιος , μεταβαλὼν ἐτράπετο ἐπὶ συμβάσεις πρὸς Παλαιολόγον βασιλέα , ὥστε παραδοῦναι ἐπὶ χρήμασιν . ἐπεὶ δὲ τέλος εἶχον αἱ συμβάσεις , καὶ τὰ χρήματα ἐδέχετο , ὑποπτεύσας μὴ τυχών τινος φιλανθρωπίας παρὰ βασιλέως Ἰωάννου ἀμύναιτό ποτε ὕστερον Ματθαῖος ὁ βασιλεὺς τῆς προδοσίας ἕνεκα αὐτὸν , ἐσκέψατο ἀποστερεῖν τῶν ὄψεων , ἅμα οἰόμενος ἔσεσθαι καὶ βασιλεῖ τῷ Ἰωάννῃ κατὰ γνώμην , εἰ ὑφ' ἑτέρων , ἀλλὰ μὴ αὐτοῦ , ὁ πολέμιος ἐκτυφλωθείη . καὶ πέμψας πρὸς βασιλέα , ἠξίου πράττειν , ἃ ἐσκέψατο . ὁ δ' οὐκ ἠνέσχετο τῶν λόγων , ἀλλ' εἰ μὴ σῶον παντάπασιν ἀποδοίη , ἠξίου μὴ ἀπολαμβάνειν · καὶ πᾶσαν ἐπεδείξατο σπουδὴν , ὥστε πείθειν τὸν Τριβαλὸν μηδὲν ἐκεῖνον ἀδικεῖν , ἐπέμπετό τε πρὸς αὐτὸν μηδὲν τὸ σῶμα διαλωβηθείς . ἐπεὶ δὲ ἦν ἐν ταῖς βασιλικαῖς τριήρεσιν , ἅμιλλα πολλὴ Ρωμαίων πρὸς ἀλλήλους ἀνεφύετο , πάντων παραινούντων βασιλεῖ τὸν γυναικὸς ἀδελφὸν τῶν ὄψεων ἀποστερεῖν , ὡς οὕτω πολλῶν πραγμάτων ἀπαλλαξομένῳ καὶ μὴ αὖθις ἑαυτῷ μὲν ἀγώνων καὶ κινδύνων , τοῖς δ' ἄλλοις πᾶσι Ρωμαίοις πρόφασιν πολέμου ἐμφυλίου καταλείπειν . εἶχον δὲ οὐ πάντες τὴν ἴσην γνώμην ἐν τοῖς λεγομένοις , ἀλλ' οἱ μὲν ὑπὸ τῆς ἄκρας ἀπεχθείας εἰς ἐκεῖνον τοιαῦτα συνεβούλευον , ἡγούμενοι οὐκ ἀνεκτὸν , εἰ μὴ πρὸς ταῖς ἄλλαις κακοπραγίαις καὶ τὸ βλέπειν ἀφαιροῖτο , ὡς ἅμα τε ἐλπίδα εὐπραγίας μηδεμίαν ἔχοι καὶ πολλὴν τὴν ἐκ τῶν περισχόντων δυσχερῶν ἀνίαν ὑπομένοι · οἱ δ' οὐδὲν τοιοῦτον ἐνενόουν , ἀλλ' ἁπλῶς οὕτω τοῖς ἄλλοις συμφερόμενοι , ἠφείδουν καὶ τῶν ἀναγκαιοτάτων , καὶ τύφλωσιν κατεψηφίζοντο ἐκείνου , οἰόμενοι ἐκ τούτου εὖνοι νομισθήσεσθαι Παλαιολόγῳ βασιλεῖ καὶ τῆς εὐνοίας ταύτης οὐ φαύλας τινὰς , οὐδ' εὐκαταφρονήτους σχήσειν τὰς ἐπικαρπίας . ἔνιοι δὲ αὐτῶν καὶ σφόδρα ἀλγοῦντες καὶ δακνόμενοι ταῖς ἐκείνου συμφοραῖς καὶ πρὸς μόνην ἀκοὴν τῶν λεγομένων ἀνιώμενοι καὶ ἀγωνιῶντες οὐδὲν ἧττον ἢ εἰ καὶ κατ' αὐτῶν ἐμελετᾶτο τὰ δεινὰ , ὅμως δέει τοῦ μὴ δοκεῖν πολέμιοι βασιλεῖ τῷ Ἰωάννῃ εἶναι , τοῖς μάλιστα δοκοῦσιν εὔνοις ἐναντία συμβουλεύοντες , παρῄνουν καὶ αὐτοὶ τὰ ἴσα . ἐνταῦθα δὴ Παλαιολόγος ὁ βασιλεὺς οὐ φιλανθρωπίας μόνον καὶ ἐπιεικείας δείγματα ἐξήνεγκε σαφέστατα , ἀλλὰ καὶ μεγαλοψυχίας καὶ ἀνδρίας καὶ φρονήσεως . τὸ μὲν γὰρ ἐπὶ τοσοῦτον προηγμένου τοῦ πολέμου καὶ τοσαύτης μεταξὺ ἀλλήλων τῆς διαφορᾶς κεκινημένης , ὥστε ἀκηρύκτως ἔχειν καὶ ἡδέως ἂν ἑκάτερον οὐ τῆς ἀρχῆς μόνον , ἀλλὰ καὶ τῆς ζωῆς , εἰ οἷόντε , τὸν ἕτερον ἰδεῖν ἐκπίπτοντα , καὶ πᾶσαν σπουδὴν ἐπιδεικνύμενον ὑπὲρ τοῦ διαφθείρειν , ἔπειτα περιγεγενημένον καὶ δυνάμενον χρῆσθαι ὅ,τι ἂν ἐθέλοι , μὴ πρὸς τὰ ὑπηργμένα ἀπιδεῖν , μηδ' ὅπως κακώσει σκοπεῖν τὸν δόξαντα ἠδικηκέναι , ἀλλὰ τοῦτο μὲν βαρβάροις τισὶν ἡγήσασθαι προσήκειν , θηρίων οὐδὲ ἄμεινον διακειμένοις τὴν ὠμότητα καὶ ἀλογίαν , αὐτὸν δὲ χρησάμενον ἔμφροσι καὶ δικαίοις λογισμοῖς καὶ τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν κατοικτείραντα , ὅτι τοσούτοις πάθεσιν ὑπόκειται καὶ μεταβολαῖς , ἀρκεῖν ἡγήσασθαι πρὸς ἀσφάλειαν τοῦ βίου τὸ τῶν πολεμίων περιγεγενῆσθαι καὶ περαιτέρω μηδὲν ζητεῖν , ἔργῳ δείξαντα , ὡς τοῖς μὲν βαρβάροις ἄχρι τοῦ δυνατοῦ προσῆκον πολεμεῖν , τοῖς δ' ὁμοφύλοις ἄχρι τοῦ κρείττονος , ποίαν ἀπολείπει μεγαλοψυχίας φανερὰν ἀπόδειξιν ; τὸ δ' αὖ πάλιν τὴν μόνην πρόφασιν οὖσαν μεγίστης ἑαυτῷ φιλοτιμίας μὴ προανελεῖν , ἀλλὰ διατηρήσαντα χρῆσθαι ἐπικαίρως καὶ δόξης ἐν τοῖς ὕστερον ἐσομένοις ἀείμνηστα μνημεῖα καταλείπειν ἑαυτῷ , φρονήσεως καὶ εὐβουλίας δικαίως ἀντιθείη τις . ἀλλὰ μὴν τὸ τὰ ἴσα πάντων παραινούντων καὶ μηδὲν παραλειπόντων τό γε ἧκον πρὸς αὐτοὺς τὸ σπουδαζόμενον εἰς ἔργον ἀγαγεῖν αὐτὸν , μήτε πρὸς τὴν ἀξίωσιν , ὡς λυσιτελὴς καὶ δικαία τὸ δοκεῖν ἰδεῖν , μήτε πρὸς τὸ πλῆθος καὶ τὴν συμφωνίαν , ἀλλὰ πάντα παριδόντα τοῖς δεδογμένοις καλῶς ἐγκαρτερεῖν , καὶ μηδὲν καταπλαγέντα πράττειν παρὰ τὰ ἐψηφισμένα , οὐδὲν ἕτερον , εἰ μὴ ψυχῆς ἀνδρία καὶ τῶν λογισμῶν στεῤῥότης παρεσκεύαζε . δι' ἃ δὴ πάντα πάντων τῶν ἄλλων ἀμελήσας , εἰς Τένεδον ἤγαγε τὸν γυναικὸς ἀδελφὸν , οὐδὲν ἠδικηκὼς , ὥσπερ παρῄνουν οἱ πολλοὶ , καὶ γυναικὶ καὶ τέκνοις ἐφῆκε συνδιάγειν χρόνον τινὰ βραχὺν , ἔπειτα ἐκέλευε τέκνα μὲν ἐκείνου καὶ γυναῖκα εἶναι ἐν Τενέδῳ , αὐτὸν δὲ εἰς Λέσβον ἀπαχθέντα , φρουρεῖσθαι ἐν δεσμοῖς · καὶ ἐπράττετο πάντα , ᾗ προσέταττεν ὁ βασιλεύς . αὐτὸς δὲ ἄρας ἐκ Τενέδου , ἦλθεν εἰς Βυζάντιον , καὶ γενόμενος ἐν τῇ Μαγκάνων μονῇ πρὸς βασιλέα τὸν κηδεστὴν , ὅσα τε συμβαίη , διηγεῖτο , καὶ ἐπηγγέλλετο ὡς ὕστερον ὀλίγῳ τὸν γυναικὸς ἀδελφὸν ἀνήσων τῶν δεσμῶν . κράτιστον μὲν γὰρ εἶναι μηδὲ κεκινῆσθαι , ἔφασκε , τὴν ἀρχὴν τὴν πρὸς ἀλλήλους διαφορὰν , μηδὲ ἐπὶ τοσοῦτον τὴν φύσιν ἠγνοηκέναι , ὥστε τοὺς ὑπὲρ ἀλλήλων ἀποθνήσκειν ὄντας δικαίους πολεμίους καθεστάναι καὶ πᾶσαν ἐξευρίσκειν μηχανὴν , ἐξ ὧν ἀλλήλους διαφθεροῦμεν · ἐπεὶ δ' οὕτω συνηνέχθη , καὶ τύχαις ἐκεῖνος χρησάμενος δυσκόλοις , ὑπὸ Τριβαλῶν ἁλοὺς , ἤχθη δεσμώτης . εἰς ἐμὲ , ἐγὼ μὲν εὐθὺς καὶ πρὸς μόνην ἐδυσχέρανα τὴν ὄψιν , καὶ τὴν προτέραν ἅπασαν δυσμένειαν ἐκβαλὼν , ἡττήθην πρὸς τὴν φύσιν . καὶ τό,τε νῦν ἔχον ἐσκεψάμην φιλανθρώπως χρῆσθαι καὶ μικρὸν ὕστερον ἀπολύειν τῶν δεσμῶν . ἀφῆκα δ' ἂν καὶ νῦν , εἰ μὴ τὴν ἐπὶ τὸ χρῆσθαι τοῖς πράγμασιν ἀπερισκέπτως παρὰ τῶν πολλῶν ὑπώπτευον γραφήν . μικρὸν δὲ ὕστερον , ὡς ἂν μετ' εὐβουλίας καὶ φροντίδος δοκῶμεν πάντα πράττειν , ἀνήσω τῶν δεσμῶν . τοιαῦτα μὲν Παλαιολόγος ὁ βασιλεὺς πρὸς βασιλέα τὸν κηδεστὴν ἐπηγγείλατο ἐπὶ τὸ ἀπολύειν τὸν υἱόν .
Lemmas: μου . Βασιλεύς δέ ἄγω ὁ στρατία , στρατοπεδεύω ἐπί πάναξ ὁ ποταμός , ὡς αὐτόθι διανυκτερεύω , ἅμα δέ ἠώς , καί ὁ ἐπί ὁ λεῖος διασκεδάννυμι στρατιά ἐπανέρχομαι , ἀσφαλῶς ὁ ἐπίλοιπος ἀνύω ὁ ὁδός . κλίνω δέ ἡμέρα ἤδη , ὁ διασκεδασμένος στρατία ἐπαναζεύγνυμι ἐκ ὁ λεηλασία , εἰμί οὐ ὀλίγος καί βόσκημα πλῆθος ἐπάγω αἰχμάλωτος καί ἀνδράποδον , ἐπί ὁ στρατόπεδον βαδίζω ὁ ὁμόφυλος , ἀγνοέω ὁ μετά ὁ Τριβαλός γίγνομαι συμπλοκή . ὁ δέ ἐν ὁ στρατόπεδον ὑποπτεύω μή εἰμί ὁ σφέτερος , ἀλλά ὁ Τριβαλός συνίστημι ἔπειμι σφεῖς , ἐπεί οὐ ἀξιόμαχος δοκέω εἰμί πρός αὐτός , οὖον διά ὁ πλῆθος μόνος , ἀλλά καί ὁ κατά ὁ προγίγνομαι μάχη τόλμα , ἀνίστημι φεύγω κατακράτος προσωτέρω ὁ στρατιά ἔτι ἐπιφαίνω , δείδω , μή ἐγκαταλείπω διαφθείρω , καί ὁ ἐν Φίλιππος δίοδος σπουδάζω ἕκαστος διαβαίνω φθάνω ὁ ἄλλος . ὑποπτεύω γάρ , εἰμί ἐπιγίγνομαι ὁ νύξ καί ὁ τροπή αἰσθάνομαι ὁ Φιλιππήσιος , οὐδείς εἰμί κώλυμα παντάπασι διαφθείρω , ὁ μέν Φιλιππήσιος κατέχω ὁ στενός καί οὐ ἐάω διαβαίνω ἐπί Θρᾴκη , ὁ στρατιά δέ ἐπίκειμαι καί διαφθείρω . ἐπί τις γάρ ὑπώρεια ὁ Φιλιππήσιος πόλις κεῖμαι , ὁ μέν ὑπέρ ὁ πόλις ἄβατος εἰμί διά σκληρότης , φάραγξ βαθύς καί κρημνός καί πέτρα περιλαμβάνω , ὁ δέ ὑπό ὁ πόλις λεῖος εἰμί , τέναγος εἰμί καί τέλμα βαθύς ἑλώδης καί ὕδωρ πολύς κατάρρυτος . στενός δέ τις δίοδος εἰμί μεταξύ ὁ πόλις καί ὁ τέναγος , ὅς προὔργου πᾶς ποιέω διέρχομαι , πρίν αἰσθάνομαι οὗτος ὁ Φιλιππήσιος ἡττάω . συναπάγω δέ ὁ βάρβαρος καί ὁ Ρωμαῖος πρός ὁ φυγή . βασιλεύς δέ ἄχθομαι πρός ὁ τροπή , οὗτος παρά λόγος γίγνομαι , παρακατέχω μέν τις πειράω καί μάχομαι ὁ ἔπειμι , εἰμί γάρ τις ἐκ Τριβαλός ὀλίγος ἐκ ὁ πέριξ κώμη συλλέγω , ἕ ἐπίκειμαι αὐτίκα ὁ βάρβαρος φεύγω · ὁ γάρ ἐν Φεραί στρατία καί βοιχναι παντάπασι ἀγνοέω ὁ συμβαίνω · πράσσω δέ οὐδείς δύναμαι ὁ δήω , πᾶς πρός εἷς ὁράω , ὅπως ὁ φυγή σῴζω . ἀναγκαῖος δέ αὐτός καί μόνος συμπλέκω ὁ ἔπειμι καί ἀνείργω ὁ μή ὁ φεύγω διαφθείρω ἐπιπλέω . ὅμως διαφθείρω καί Ῥωμαῖος καί βάρβαρος οὐ ὀλίγος , μάλιστα δέ κατά ὁ δίοδος ὁ ἐν Φίλιππος . ἤδη γάρ καί Φιλιππήσιος ὁ βάρβαρος ὁ τροπή αἰσθάνομαι , ἐπίκειμαι καί διαφθείρω ἁπανταχοῦ . βασιλεύς δέ ἀμύνω καί περισῴζω ἑαυτοῦ , ἔρχομαι καί αὐτός ὁ εἰς Φίλιππος . ἀπολέγω δέ αὐτός ὁ ἵππος ὁ συχνός ἔφοδος καί ἐπεκδρομή , καί ἐν ἀμηχανία ἤδη εἰμί , Κυπαρισσιώτης , εἷς ὁ οἰκέτης περί στρατεία μέν καί μάχη οὖον μάλιστα ἀσχολέω , λόγος δέ σχολάζω , διασῴζω ὁ γε ἥκω εἰς αὐτός . ἀποβαίνω γάρ αὐτός ὁ ἵππος , παρέχω ὁ βασιλεύς , εἰς πρόοπτος κίνδυνος ἑαυτοῦ ἑκοντί καταπροιημι . αὐτίκα γάρ ὑπό ὁ ἔπειμι Τριβαλός συλλαμβάνω · καί δεσμωτήριον οἰκέω ἐπί χρόνος , αὖθις λύω ὑπό ὁ κατέχω διά ὁ περί ὁ πίστις κοινωνία . βασιλεύς δέ γίγνομαι ἄχρι ὁ Φίλιππος μόνος , ἐπεί ὁ τε δίοδος ὁράω ἔχω καί οὔτε βιάζομαι ἐν-εἰμί τοσοῦτος εἰμί , οὔτε ἐπί ἕτερος τίς ἀγαθός τρέπω , ἐπί ὁ ἕλος χωρέω κάλαμος εἰμί συνηρεφής , λανθάνω οἴομαι , ἄχρι εἄν ἐπιγίγνομαι ὁ νύξ . ὁ τέλμα δέ ὁ ἵππος οὖον δύναμαι στέγω , ἀλλά ὑποχωρέω ὁ ὁπλή καί κατέχω ἐμπήγνυμι , ἀποβαίνω ὁ βασιλεύς καί συγκρύπτω ὑπό ὁ ἕλος . Φιλιππήσιος δέ ἐπιτρέχω , οὖον γάρ ἀγνοέω , ὅστις εἰμί , Γαυράς τις ὁ βασιλεύς οἰκέτης κεῖμαι τραυματίας παρά αὐτός καί ὅσος οὐδέπω ἀπολείπω πόρρωθεν γνωρίζω καί εἶπον πρός αὐτός ἀπερίεργος , ὡς εἰμί βασιλεύς ὁ προσέρχομαι , καί διερευνάω ὁ ὕλη ἀκριβῶς ὑπό κύων , συλλαμβάνω τε καί ἄγω εἰς ὁ πόλις . ὁ μέν οὖν βασιλεύς Ματθαῖος εἰς οὗτος ἔρχομαι κακοπραγία καί τοιοῦτος συμφορά χράω , ὁ πώποτε περί πόλεμος ἀτυχέω ὁ μέγας ἁμιλλάομαι . βοιχναι δέ ὁ Καῖσαρ , ἐπεί πυνθάνομαι φρουρέω βασιλεύς ἐν Φίλιππος , εἰς ὁ ὑστεραῖος ἐκεῖθεν ἀναλαμβάνω , ἄγω εἰς ὁ οἰκίον ἐπί Δράμα καί πολύς ἀξιόω πρόνοια καί τιμή . φρουρός δέ ἐφίστημι ἄγρυπνος καί πᾶς ἐπιδείκνυμι σπουδή περί ὁ φυλακή · ἐπαγγέλλω τε , εἰμί γίγνομαι ἐπί αὐτός , ἐκπέμπω εἰς ὁ οἰκίον . ὑποπτεύω γάρ κράλαινα ἐναντιόομαι , αὐτός προσήκω ἄξιος ὥσπερ τίς ὁ πόλεμος λάφυρα ἔχω βασιλεύς . διό δή δοκέω ἥκω ἐπί ἐκεῖνος ταχύς ἐξαιτέω , ἅμα μέν καί χρῆμα ἐλπίζω παρά ἐκεῖνος λαμβάνω , ἅμα δέ καί φίλος ἔχω βέβαιος , ὥστε , εἰμί δήω αὖθις ὁ πρότερος ἐπιχειρέω , μέγας ἔχω παρά ἐκεῖνος δύναμις . ὁ μέν οὖν τοιοῦτος ἔχω γνώμη , ἐπείγω ἐπί Φεραί . νόσος δέ τις ὁδεύω μεταξύ κατέχω , ἐν πέντε καί εἴκοσι ἡμέρα κωλύω εἰς Φεραί ἔρχομαι , ἀδύνατος ἔχω χράω ἑαυτοῦ . Παλαιολόγος δέ ὁ βασιλεύς ἐν οὗτος ὁ ἡμέρα ὁ Ὀρχάνη ἕνεκα παῖς περί Τένεδος τριήρης διατρίβω , ἐπεί πυνθάνομαι ὁ κατά Ματθαῖος ὁ βασιλεύς , ἀείρω , ὡς ἔχω τάχος , ἵημι εἰς Περιθεώριον ἐκεῖθεν εἰς Κουμουτζηνὰ προσχωρέω ἑτοίμως . ἔπειτα καί ὁ Γρατιανός πόλις αἱρέω ἔρχομαι , οὐδείς ἀνθίστημι · πᾶς γάρ δέχομαι προθύμως ἐκ σύνθημα , οὐδείς ἐλπίς ἔτι ὑπολείπω ἐκ Ματθαῖος βασιλεύς . ἐν ὅς καί βασιλίς ὁ Εἰρήνη ἅμα δύο υἱός καί τοσοῦτος θυγάτηρ κύριος γίγνομαι Θεοδώρα γάρ ὁ πρέσβυς ὁ Ματθαῖος ὁ βασιλεύς θυγάτηρ παρά ὁ μάμμη Εὐγενία ὁ βασιλίδι τρέφω ἐν Βυζάντιον , καί χράω φιλάνθρωπος , οὐδείς γάρ ἀδικέω , οὐδέ ἀφαιρέω οὐδείς ὁ εἰμί , οὔτε ἐκεῖνος , οὔτε ὁ περί αὐτός , εἰς Τένεδος ἐκπέμπω ὁ νῆσος . αὐτός δέ ὁ πόλις ἐφίστημι ἄρχω καί ἄλλος εὕω διοικέω , εἰς Περιθεώριον ἐπανέρχομαι , πρεσβεία πρός βοιχναω ποιέω αὖθις ἐπανήκω ἤδη ἐκ Φεραί καί ἄδεια τυγχάνω , ὥστε χράω , ὅστις βούλομαι , ὁ βασιλεύς Ματθαῖος , χρῆμα τε ἐπαγγέλλω πολύς παρέχω , εἰμί ὁ γυνή ἀδελφός δήω παραδίδωμι . βοιχναι δέ πρότερος μέν αὐτός τε ὁρμέω , ὥσπερ Ὅρκος διαβεβαιόομαι , ὁ βασιλεύς Ματθαῖος ἐκπέμπω εἰς ὁ οἰκίον , καί βασιλεύς ὁ Παλαιολόγος πρεσβεύω πρός αὐτός ἐπί ὁ προδίδωμι , οὐδέ ἄκρος οὖς ἀνέχω ὁ λόγος · τότε δέ ἤδη πυνθάνομαι , ὡς πόλις τε ὁ ὑπό ἐκεῖνος καί παῖς καί γυνή ἁλίσκομαι , ἐλπίς τε οὐδείς ἔτι ὑπολείπω , ὥστε παρά ἐκεῖνος χρῆμα λαμβάνω , ἢ πρός ὁ ὁ μελετάω ἐπιχείρησις χρήσιμος εἰμί αὐτός , ἄπολις εἰμί ἤδη καί ἀνέστιος , μεταβάλλω τρέπω ἐπί σύμβασις πρός Παλαιολόγος βασιλεύς , ὥστε παραδίδωμι ἐπί χρῆμα . ἐπεί δέ τέλος ἔχω ὁ σύμβασις , καί ὁ χρῆμα δέχομαι , ὑποπτάω μή τυγχάνω τις φιλανθρωπία παρά βασιλεύς Ἰωάννης ἀμύνω ποτός ὕστερος Ματθαῖος ὁ βασιλεύς ὁ προδοσία ἕνεκα αὐτός , σκέπτομαι ἀποστερέω ὁ ὄψις , ἅμα οἴομαι εἰμί καί βασιλεύς ὁ Ἰωάννης κατά γνώμη , εἰμί ὑπό ἕτερος , ἀλλά μή αὐτός , ὁ πολέμιος ἐκτυφλόω . καί πέμπω πρός βασιλεύς , ἀξιόω πράσσω , ὁ σκέπτομαι . ὁ δέ οὐ ἀνέχω ὁ λόγος , ἀλλά εἰμί μή σῶς παντάπασι ἀποδίδωμι , ἀξιόω μή ἀπολαμβάνω · καί πᾶς ἐπιδείκνυμι σπουδή , ὥστε πείθω ὁ Τριβαλός μηδείς ἐκεῖνος ἀδικέω , πέμπω τε πρός αὐτός μηδείς ὁ σῶμα διαλωβάομαι . ἐπεί δέ εἰμί ἐν ὁ βασιλικός τριήρης , ἅμιλλα πολύς Ῥωμαῖος πρός ἀλλήλων ἀναφύω , πᾶς παραινέω βασιλεύς ὁ γυνή ἀδελφός ὁ ὄψις ἀποστερέω , ὡς οὗτος πολύς πρᾶγμα ἀπαλλάσσω καί μή αὖθις ἑαυτοῦ μέν ἀγών καί κίνδυνος , ὁ δέ ἄλλος πᾶς Ῥωμαῖος πρόφασις πόλεμος ἐμφύλιος καταλείπω . ἔχω δέ οὖον πᾶς ὁ ἴσος γνώμη ἐν ὁ λέγω , ἀλλά ὁ μέν ὑπό ὁ ἄκρος ἀπέχθεια εἰς ἐκεῖνος τοιοῦτος συμβουλεύω , ἡγέομαι οὐ ἀνεκτός , εἰμί μή πρός ὁ ἄλλος κακοπραγία καί ὁ βλέπω ἀφαιρέω , ὡς ἅμα τε ἐλπίς εὐπραγία μηδείς ἔχω καί πολύς ὁ ἐκ ὁ περιέχω δυσχερής ἀνία ὑπομένω · ὁ δέ οὐδείς τοιοῦτος ἐννοέω , ἀλλά ἁπλόος οὗτος ὁ ἄλλος συμφέρω , ἀφειδέω καί ὁ ἀναγκαῖος , καί τύφλωσις καταψηφίζομαι ἐκεῖνος , οἴομαι ἐκ οὗτος εὔνους νομίζω Παλαιολόγος βασιλεύς καί ὁ εὔνοια οὗτος οὖον φαῦλος τις , οὐδέ εὐκαταφρόνητος ἔχω ὁ ἐπικαρπία . ἔνιοι δέ αὐτός καί σφόδρα ἀλγέω καί δάκνω ὁ ἐκεῖνος συμφορά καί πρός μόνος ἀκοή ὁ λέγω ἀνιάω καί ἀγωνιάω οὐδείς κακός ἢ εἰμί καί κατά αὐτός μελετάω ὁ δεινός , ὅμως δήω ὁ μή δοκέω πολέμιος βασιλεύς ὁ Ἰωάννης εἰμί , ὁ μάλιστα δοκέω εὔνους ἐναντίος συμβουλεύω , παραινέω καί αὐτός ὁ ἴσος . ἐνταῦθα δή Παλαιολόγος ὁ βασιλεύς οὖον φιλανθρωπία μόνος καί ἐπιείκεια δεῖγμα ἐκφέρω σαφής , ἀλλά καί μεγαλοψυχία καί Ἀνδρίας καί φρόνησις . ὁ μέν γάρ ἐπί τοσοῦτος πρόειμι ὁ πόλεμος καί τοσοῦτος μεταξύ ἀλλήλων ὁ διαφορά κινέω , ὥστε ἀκήρυκτος ἔχω καί ἡδύς εἄν ἑκάτερος οὖον ὁ ἀρχή μόνος , ἀλλά καί ὁ ζωή , εἰμί οἷόντε , ὁ ἕτερος ὁράω ἐκπίπτω , καί πᾶς σπουδή ἐπιδείκνυμι ὑπέρ ὁ διαφθείρω , ἔπειτα περιγίγνομαι καί δύναμαι χράω ὅστις εἄν ἐθέλω , μή πρός ὁ ὑπάρχω ἀπό-ἰδέω , μηδέ ὅπως κακόω σκοπέω ὁ δόξα ἀδικέω , ἀλλά οὗτος μέν βάρβαρος τις ἡγέομαι προσήκω , θηρίον οὐδέ ἀγαθός διάκειμαι ὁ ὠμότης καί ἀλογία , αὐτός δέ χράω ἔμφρων καί Δίκαιος λογισμός καί ὁ ἀνθρώπινος φύσις κατοικτείρω , ὅτι τοσοῦτος πάθος ὑπόκειμαι καί μεταβολή , ἀρκέω ἡγέομαι πρός ἀσφάλεια ὁ βίος ὁ ὁ πολέμιος περιγίγνομαι καί περαιτέρω μηδείς ζητέω , ἔργον δείκνυμι , ὡς ὁ μέν βάρβαρος ἄχρι ὁ δυνατός προσήκω πολεμέω , ὁ δέ ὁμόφυλος ἄχρι ὁ ἀγαθός , ποῖος ἀπολείπω μεγαλοψυχία φανερός ἀπόδειξις ; ὁ δέ αὖος πάλιν ὁ μόνος πρόφασις εἰμί μέγας ἑαυτοῦ φιλοτιμία μή προαναιρέω , ἀλλά διατηρέω χράω ἐπίκαιρος καί δόξα ἐν ὁ ὕστερος εἰμί ἀείμνηστος μνημεῖον καταλείπω ἑαυτοῦ , φρόνησις καί εὐβουλία δικαίως ἀνατίθημι τις . ἀλλά μήv ὁ ὁ ἴσος πᾶς παραινέω καί μηδείς παραλείπω ὁ γε ἥκω πρός αὐτός ὁ σπουδάζω εἰς ἔργον ἄγω αὐτός , μήτε πρός ὁ ἀξίωσις , ὡς λυσιτελής καί Δίκαιος ὁ δοκέω ὁράω , μήτε πρός ὁ πλῆθος καί ὁ συμφωνία , ἀλλά πᾶς παροράω ὁ δοκέω καλῶς ἐγκαρτερέω , καί μηδείς καταπλήσσω πράσσω παρά ὁ ψηφίζω , οὐδείς ἕτερος , εἰμί μή Ψυχή Ἀνδρία καί ὁ λογισμός στερρότης παρασκευάζω . διά ὁ δή πᾶς πᾶς ὁ ἄλλος ἀμελέω , εἰς Τένεδος ἄγω ὁ γυνή ἀδελφός , οὐδείς ἀδικέω , ὥσπερ παραινέω ὁ πολύς , καί γυνή καί τέκνον ἐφίημι συνδιάγω χρόνος τις βραχύς , ἔπειτα κελεύω τέκνον μέν ἐκεῖνος καί γυνή εἰμί ἐν Τένεδος , αὐτός δέ εἰς Λέσβος ἀπάγω , φρουρέω ἐν δεσμός · καί πράσσω πᾶς , ὅς προστάσσω ὁ βασιλεύς . αὐτός δέ ἀείρω ἐκ Τένεδος , ἔρχομαι εἰς Βυζάντιον , καί γίγνομαι ἐν ὁ μαγκάνι μονή πρός βασιλεύς ὁ κηδεστής , ὅσος τε συμβαίνω , διηγέομαι , καί ἐπαγγέλλω ὡς ὕστερος ὀλίγος ὁ γυνή ἀδελφός ἀνίημι ὁ δεσμός . ἀγαθός μέν γάρ εἰμί μηδέ κινέω , φάσκω , ὁ ἀρχή ὁ πρός ἀλλήλων διαφορά , μηδέ ἐπί τοσοῦτος ὁ φύσις ἀγνοέω , ὥστε ὁ ὑπέρ ἀλλήλων ἀποθνήσκω εἰμί Δίκαιος πολέμιος καθίστημι καί πᾶς ἐξευρίσκω μηχανή , ἐκ ὅς ἀλλήλων διαφθείρω · ἐπεί δέ οὗτος συμφέρω , καί Τύχη ἐκεῖνος χράω δύσκολος , ὑπό Τριβαλός ἁλίσκομαι , ἄγω δεσμώτης . εἰς ἐγώ , ἐγώ μέν εὐθύς καί πρός μόνος δυσχεραίνω ὁ ὄψις , καί ὁ πρότερος ἅπας δυσμένεια ἐκβάλλω , ἡσσάομαι πρός ὁ φύσις . καί ἔρχομαι νῦν ἔχω σκέπτομαι φιλάνθρωπος χράω καί μικρός ὕστερος ἀπολύω ὁ δεσμός . ἀφίημι δέ εἄν καί νῦν , εἰμί μή ὁ ἐπί ὁ χράω ὁ πρᾶγμα ἀπερισκέπτως παρά ὁ πολύς ὑποπτεύω γραφεύς . μικρός δέ ὕστερος , ὡς εἄν μετά εὐβουλία καί φροντίς δοκέω πᾶς πράσσω , ἀνίημι ὁ δεσμός . τοιοῦτος μέν Παλαιολόγος ὁ βασιλεύς πρός βασιλεύς ὁ κηδεστής ἐπαγγέλλω ἐπί ὁ ἀπολύω ὁ υἱός .