joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen2.21
καʹ . Ὑπὸ δὲ τοὺς αὐτοὺς χρόνους καὶ στρατιὰ Περσῶν ἱππικὴ τὸν Ἑλλήσποντον περαιωθεῖσα , ἐληΐζετο τὴν Θρᾴκην . πυθόμενος δὲ ὁ βασιλεὺς συνήθροιζε τὴν στρατιὰν ὡς ἀμυνούμενος αὐτούς . ἐν ᾧ δὲ ταῦτα ἐτελεῖτο , οἱ μὲν πολλοὶ τῶν Περσῶν , ἀναστρέψαντες ἐπεραιώθησαν πρὸς ἕω . πεντακόσιοι δὲ αὐτῶν καὶ χίλιοι λογάδες ἔμειναν ἐπὶ τῆς Θρᾴκης · βασιλέως δὲ αὐτοῖς ἐπιστρατεύσαντος , ἔπεσον πάντες μάχῃ νικηθέντες . οὐ πολλαῖς δὲ ὕστερον ἡμέραις ἐκ τῆς ἑσπέρας ἠγγέλθη βασιλεῖ ὡς παρασκευάζοιτο στρατιὰ Τριβαλῶν τῇ Ἀχρίδι ἐπιθέσθαι πόλει ἑσπερίῳ ὑπὸ τὴν Πιερίαν τὸ ὄρος κειμένῃ , καὶ μετὰ μικρὸν οἱ Τριβαλοὶ δῃώσαντες τὰ περὶ αὐτὴν , περικαθήμενοι ἐπολιόρκουν · βασιλεὺς δὲ ἐβοήθει κατὰ τάχος . αἰσθόμενοι δὲ οἱ Τριβαλοὶ , τὴν πολιορκίαν ἐκλιπόντες , ἀνεχώρησαν εἰς τὴν οἰκείαν , καὶ ὁ βασιλεὺς εἰς Ἀχρίδα παρελθὼν πρόνοιάν τε ἐποιήσατο τῆς πόλεως ὅση δυνατὴ καὶ ἐκ τῶν παρακειμένων αὐτῇ φρουρίων τινὰ ὄντων ὑπηκόων Τριβαλοῖς , εἷλεν ἐξ ἐφόδου · τῶν τε ἑσπερίων ἑτέρων πόλεων προνοησάμενος , αὖθις εἰς Διδυμότειχον ἐπανῆκε . Μιχαὴλ δ' ὁ τῶν Μυσῶν βασιλεὺς ἔκ τινων διαφορῶν πρὸς Κράλην τὸν Τριβαλῶν ἄρχοντα ἐκπολεμωθεὶς , παρεσκευάζετο ὡς αὐτῷ ἐπιστρατεύσων . εἰδὼς δὲ καὶ βασιλέα πολέμιον αὐτῷ ὄντα , πέμψας πρεσβείαν πρὸς αὐτὸν , ἐδεῖτο αὐτοῦ ἐπιθέσθαι Κράλῃ , ὡς ὑπ' ἀμφοτέρων ῥᾳδίως ἐκτριβησομένῳ . ἐπεὶ δὲ ἐδόκει καὶ βασιλεῖ καιρὸν εἶναι δίκας παρὰ Τριβαλῶν λαβεῖν ὧν ἠδίκησαν Ρωμαίους , Μιχαὴλ μὲν ὑπέσχετο τὴν ἐκστρατείαν , προσθεὶς ὡς εἰ μὴ παρεκάλει καὶ αὐτὸς , ἀλλ' αὐτὸς διενοεῖτο στρατιᾷ ἐπὶ Τριβαλοὺς ἐλθεῖν ὡς τὰ μέγιστα ἠδικημένος ὑπ' αὐτῶν · αὐτὸς δὲ ἀθροίσας τὴν στρατιὰν καὶ πάντα ἐκπορισάμενος ὧν ἐδεῖτο , διὰ Πελαγονίας ἐσέβαλεν ἐς τὴν γῆν τῶν Τριβαλῶν καὶ ἔτεμέ τινα αὐτῆς . καὶ Βουτζοῦνιν μέν τι φρούριον προσαγορευόμενον εἷλεν ἐξ ἐφόδου , Δεύριτζαν δὲ καὶ Δουβροῦνιν καὶ Καβαλλάριον καὶ Σιδηρόκαστρον , φρούρια καὶ αὐτὰ , παρεστήσατο ὁμολογίᾳ . Μιχαὴλ δὲ καὶ αὐτὸς διὰ Παιονίας πανστρατιᾷ ἐπιστρατεύσας Τριβαλοῖς , ἐστρατοπέδευσεν ἐν τόπῳ Βελμάσδιν ἐγχωρίως προσαγορευομένῳ , περιορώμενος τοὺς πολεμίους , ὡς οὐκ ἂν τολμήσοντας προσβαλεῖν αὐτῷ . Στέφανος δὲ Κράλης ὁ τῶν Τριβαλῶν ἄρχων , ἐπεὶ ἑκατέρωθεν συνεώρα τῷ πολεμίῳ πυρὶ περισχεθεὶς , ἑκατέροις μὲν ἀντιτάξασθαι τοῖς βασιλεῦσι , διελόμενος τὴν στρατιὰν , οὐκ ᾤετο εἶναι δυνατός · εἵλετο δὲ μᾶλλον τὸν Μυσῶν βασιλέα ἀνταγωνιστὴν καὶ πανστρατιᾷ καὶ αὐτὸς ἐλθὼν παρεστρατοπέδευσε μὲν αὐτῷ , ἐν ἐπικαίρῳ δὲ χωρίῳ , στενὴν ἔχοντι τὴν δίοδον καὶ σκληρὰν , ᾗ ἐπέστησε στρατιὰν πεζὴν φρουρεῖν , ὡς μή τις δύναιτο δι' αὐτῆς ἰέναι ἐπ' αὐτόν . ἐπικηρυκευσάμενοι δὲ ἀλλήλοις , ἐπεὶ ἀσυμβάτως εἶχον καὶ ἐδόκει πολεμητέα εἶναι , ἐκεχειρίαν ἄγειν συνέθεντο ἐκείνην τὴν ἡμέραν ὡς μαχούμενοι ἐς τὴν ὑστεραίαν . ἐπιλελοιπότος δὲ ἤδη σίτου τῷ στρατοπέδῳ τῶν Μυσῶν , ὁ βασιλεὺς Μιχαὴλ ἔγνω δεῖν καθ' ἣν τὴν ἐκεχειρίαν ἦγον , στρατιὰν ἀπολεξάμενος , πέμψαι ἐπὶ σῖτον · καὶ διεσκέδαστο τὸ πλεῖον τῆς στρατιᾶς ἐπὶ τὰ παρακείμενα χωρία ἐφ' ἁρπαγήν . ὁρῶν δὲ ὁ Κράλης τὴν Μυσῶν διεσκεδασμένην στρατιὰν καὶ νομίσας καιρὸν εἶναι ἐπιθέσθαι Μιχαὴλ καταστρατηγηθέντι ὑπ' αὐτοῦ , ὡς εἶχε τάχους , ὡπλισμένην τὴν στρατιὰν ἀναλαβὼν καὶ τριακοσίους ἐξ Ἀλαμανῶν ἐπαγόμενος καταφράκτους , ὀλίγα τῶν συνθηκῶν φροντίσας , ἐπὶ Μυσοὺς ἐχώρει . Μιχαὴλ δὲ ὁρῶν τὴν Τριβαλῶν στρατιὰν ἐπαγομένην , ἔγνω μὲν ἠπατημένος , πλὴν ὡς εἶχε τάχους καὶ αὐτὸς τὴν στρατιὰν ὁπλίσας , ἐξῆγεν ὡς ἐς μάχην · καὶ πρὶν εἰς τάξιν καταστῆναι , οἱ Τριβαλοὶ ἐπιπεσόντες , ἐτρέψαντό τε τοὺς Μυσοὺς καὶ ἐνίκων κατὰ κράτος . καὶ τοὺς μὲν ἀπέκτειναν αὐτῶν παρὰ τὴν μάχην , ὅσοι δὲ ἑάλωσαν ζῶντες , γυμνούμενοι τῶν ὅπλων , ἀπελύοντο . οὐ γὰρ ἔξεστιν αὐτοῖς ἀλλήλους ἀνδραποδίζειν ὄντας ὁμοφύλους . βασιλεὺς δὲ ὁ Μιχαὴλ τραυματίας γενόμενος καιρίως ἑάλω μὲν ἔτι ζῶν καὶ ἀπήχθη παρὰ τὸ στρατόπεδον τῶν πολεμίων . ἐτελεύτησε δὲ μικρὸν ἐπιβιούς . τὸ δὲ στρατόπεδον τῶν Μυσῶν ἐπόρθησαν οἱ Τριβαλοί . ἡ δ' ἐπὶ τὸν σῖτον διεσκεδασμένη στρατιὰ , τοῦ σφετέρου βασιλέως πυθόμενοι τὴν ἧτταν , οἱ μὲν αὐτῶν ἄλλοι ἄλλοσε καταλαμβανόμενοι διεφθείροντο , οἱ πλείους δὲ αὐτῶν φυγῇ ἐπορίσαντο τὴν σωτηρίαν . ὁ Κράλης δὲ μετὰ τὴν νίκην βασιλεῖ μὲν οὐκ ἐπεστράτευσε Ρωμαίων ἐπικειμένῳ ὁμοίως καὶ πολιορκοῦντι τὰς ἐν τοῖς μεθορίοις αὐτοῦ τε καὶ τῆς Ρωμαίων ἡγεμονίας πόλεις , ἀλλ' ἔμεινεν ἐστρατοπεδευμένος οὐκ ἐγγύς · εἴτε δὲ μείζονα συναθροίζων στρατιὰν , ὡς τῆς οὔσης οὐκ ἀξιομάχου Ρωμαίοις δοκούσης εἶναι , εἴθ' ἕτερόν τι διανοούμενος , ἔμεινεν ἐν ἀδήλῳ . μετὰ μικρὸν δὲ ἠγγέλλετο τῷ βασιλεῖ , ὡς οἱ δυνατοὶ παρὰ Μυσοῖς , τοῦ σφετέρου βασιλέως Μιχαὴλ ἀποθανόντος , εἴτε Στέφανον θεραπεύοντες τὸν Κράλην , εἴθ' ὅ , τι ἕτερον διανοούμενοι , τὴν μὲν βασιλέως ἀδελφὴν ἀπήλασαν μετὰ τῶν τέκνων , τῇ δὲ ἀδελφῇ Στεφάνου , ἣ πρότερον συνῴκει Μιχαὴλ , ἅμα τέκνοις τά τε βασίλεια παρέδοσαν τῶν Μυσῶν καὶ τὴν ἀρχήν . βασιλεὺς δὲ ἐκκλησίαν συναθροίσας μετὰ τῶν ἐν τέλει , ὅ,τι δέοι ἐβουλεύετο ποιεῖν . καὶ ἐδόκει δεῖν τὰ ἐνταῦθα μὲν καταλιπεῖν , ὡς ὀλίγα ἢ οὐδὲν δυνησομένους ἑαυτοῖς περιποιήσασθαι , τοῦ Κράλη ἤδη τοῦ πρὸς Μυσοὺς πολέμου ἀπηλλαγμένου καὶ δυνηθέντος ἂν ῥᾳδίως ἀμύνεσθαι αὐτοὺς κακοῦντας τὴν αὐτοῦ · πρὸς δὲ τὴν Μυσίαν ἀπαίρειν τὴν ταχίστην , ὡς ἐλπίδων ἐκεῖ μεγάλων ὑποφαινομένων . πρόφασιν δὲ πολέμου εἶναι οὐ μικρὰν , τὸ τὴν βασιλέως ἀδελφὴν ἀπελαθῆναι τῆς ἀρχῆς , δικαιοτέραν οὖσαν ἄρχειν , ἅτε τῆς Κράλη ἀδελφῆς ὑπὸ περιόντος ἔτι ἐκβληθείσης Μιχαήλ . ἐπεὶ δὲ ἐδέδοκτο ἀναχωρεῖν τοῖς τε προσχωρήσασιν ἀρτίως πολιχνίοις φρουρὰς ἐγκαταστησάμενος ὁ βασιλεὺς , τῶν τε λοιπῶν πέρι τὴν ἄκραν πόλεων ὅσης ἐδέοντο πρόνοιαν ποιησάμενος , καὶ στρατιὰν ἅμα στρατηγῷ Συργιάννῃ καὶ τῆς ἄλλης ἑσπέρας ὄντι καταλιπὼν , ὥστε ἀμύνεσθαι ὑπὲρ αὐτῶν ἂν ἐπίωσιν οἱ Τριβαλοὶ , τὴν ἄλλην στρατιὰν ἀναλαβὼν , εἰς Ἀδριανούπολιν ἐπανῆλθεν · οὐ πολλαῖς δὲ ὕστερον ἡμέραις καὶ τὴν ἐπίλοιπον Ρωμαίων στρατιὰν ὅση ἦν συναγαγὼν , ἐσέβαλεν εἰς τὴν Μυσίαν , καὶ τά τε ἄλλα μάλιστα τὴν χώραν δῃώσας καὶ ἐκ τῶν ὑπηκόων πόλεων Μυσοῖς τὴν Ἀγχίαλον καὶ Μεσημβρίαν καὶ Ἀετὸν Κτένιά τε καὶ Ρωσόκαστρον καὶ Διάμπολιν παραστησάμενος ὁμολογίᾳ , εἰς Βυζάντιον ἐπανῆκε . διατρίβοντι δὲ ἐκεῖ , ἐπεὶ καὶ ἡ Βυζαντίων ἐκκλησία χηρεύουσα ἦν ἀρχιερέως , τοῦ πατριάρχου Ἠσαΐου οὐ πολλῷ πρότερον χρόνῳ τετελευτηκότος , ἐδόκει τῶν ἀναγκαίων τοῖς πατριαρχικοῖς θρόνοις τινὰ ἐγκαθιδρύσαι . πολλῆς δὲ ζητήσεως περὶ τούτου γινομένης καὶ ἄλλων ἄλλους προβαλλομένων , ὁ μέγας δομέστικος συνεβούλευε βασιλεῖ , τὸν πρεσβύτερον Ἰωάννην ἀποδεῖξαι πατριάρχην , ὃν τῆς Ἀπρίων μὲν ὄντα πόλεως πολίτην καὶ ἐξ ἀσήμων , περὶ δὲ τὴν ἱερατικὴν λειτουργίαν μάλιστα δοκοῦντα ἔχειν εὐφυῶς , ὁ μέγας δομέστικος ἐνέγραψε τοῖς οἰκείοις καὶ περὶ τὴν ἱερὰν ἐχρῆτο ταύτην λειτουργίαν . ὕστερον δὲ οὐ πολλῷ χρείας γενομένης , τῷ βασιλικῷ ἐνέγραψε κλήρῳ , μηδὲν τῶν παρ' αὐτοῦ χορηγουμένων προσόδων ἀποστερήσας , ἀλλ' ἐκείναις τὰς βασιλικὰς προσθείς . καὶ διετέλεσέ γε κἀκεῖ περὶ τὰ τοιαῦτα μάλιστα εὐδοκιμῶν καὶ διὰ τοῦτ' ἀπέλαυε τῆς βασιλέως εὐμενείας . βασιλεὺς δὲ ἐπῄνει τε τὸν λόγον καὶ ἐπιχειρητέα ἔλεγεν εἶναι , εἴγε ἀνυσθῆναι δυνατόν . ὡς δὲ τοῖς λοιποῖς ἀρχιερεῦσι τὸν περὶ τούτου προσῆγον λόγον , οἱ μὲν εὐθὺς ὥσπερ ἀπὸ συνθήματος πάντες ἀπωθοῦντο καὶ οὐδὲ ἠνείχοντο τῶν περὶ τούτου λόγων · βασιλεὺς δὲ αὐτοὺς οὕτως ἄγαν ὁρῶν ἐνισταμένους , τῷ μεγάλῳ δομεστίκῳ τὴν περὶ τούτου ἐπιχείρησιν ἐπέτρεπεν . ὁ δὲ οὐδὲν μελλήσας ἐκκλησίαν συνήθροιζεν ἐκ τῶν ἀρχιερέων ἐν τῷ τῶν θείων ἀποστόλων Χριστοῦ νεῷ , καὶ καταστὰς εἰς λόγους , ἐπεχείρει πείθειν , ὡς δεῖ τὸν πρεσβύτερον Ἰωάννην ἐπὶ τὸ πατριάρχην δέχεσθαι ψηφίζεσθαι · οἱ δ' ἀντεπεχείρουν , ὡς οὔτε δίκαιον , οὔτε λυσιτελὲς ἂν τῇ ἐκκλησίᾳ εἴη τοῦ θεοῦ . πολλῶν δὲ ἐξ ἑκατέρου μέρους λόγων εἰρημένων , τέλος ἀνέστησαν ἀσύμφωνοι ταῖς γνώμαις , τῶν μὲν οὐδαμῶς οἰομένων εἶναι ἀνεκτὸν , τὸν ἔτι τοῖς τοῦ βίου πράγμασι συνισχημένον καὶ γυναικὶ καὶ τέκνοις συνοικοῦντα , εἰς τὸν ὑψηλότατον τῆς διδασκαλίας ἀνάγειν θρόνον · τοῦ δ' ἀντεπιχειροῦντος , ὡς οὐδὲν ἂν εἴη τοῦτο κώλυμα , καθάπαξ ἀποστησομένου , ἂν τἄλλα ἱκανός τε καὶ ἁρμόζων πρὸς τὸ ἔργον ᾖ . τέλος δὲ ὁ μέγας δομέστικος τὴν ἐκκλησίαν διαλύων , νῦν μὲν ἕκαστον ἐκέλευεν οἴκαδε ἀπελθόντα , ἀναπαύλης τυχεῖν οὐκ ὀλίγον πόνον ὑπομείναντας · αὖθις δὲ συνελθόντας περὶ τῶν αὐτῶν ποιήσεσθαι τοὺς λόγους . οἱ μὲν οὖν ἕκαστος ἐπ' οἴκου διελύοντο , ὁ μέγας δὲ δομέστικος ἀπήγγελλε τῷ βασιλεῖ ἐλθὼν , ὅσα τε λέξαι τοὺς ἀρχιερέας πείθειν ἐπιχειρῶν καὶ ὧν παρ' αὐτῶν ἀκούσειεν ἀντιλεγόντων , καὶ τέλος , ὡς συντεθείη καὶ δευτέραν ἐκκλησίαν συναθροῖσαι τούτου ἕνεκα . μετὰ δεκάτην δὲ ἡμέραν αὖθις ἐκέλευεν ἀθροίζεσθαι ἐν τῷ αὐτῷ ναῷ · καὶ ἐπειδὴ πάντες ἠθροισμένοι ἦσαν , οὐκέτι μὲν ἐκ τῶν ὁμοίων ἐπεχείρει πείθειν , ᾔδει γὰρ οὐ πείσων , ἀλλ' ἐξ ὧν μάλιστα ᾤετο ὑποκλέψειν τὴν πειθὼ αὐτοῖς . ἔφη γὰρ τὸ μὲν περὶ Ἰωάννου τοῦ πρεσβυτέρου πείθειν εἰς τὸν πατριαρχικὸν ἀνάγειν θρόνον , οὐδ' αὐτῷ δοκεῖν εἶναι δεῖν , μάλιστα βουλομένῳ τὰ κατὰ γνώμην αὐτοῖς ποιεῖν καὶ μηδὲν ἀηδὲς μήτ' ἀβούλητον προσαναγκάζειν · ἑτέρας δὲ ἐκκλησίας σκέψασθαι εἴγε δίκαιον προστάτην ἀποδεῖξαι . πάντως δὲ οὐδ' ἂν εἴη τοῦ τοιούτου κώλυμα , ἕως ἂν μηδεὶς αὐτῷ ἔχῃ περὶ τῆς ἱερωσύνης ἔγκλημα ἐπενεγκεῖν . οἱ δὲ μηδὲν τῶν μελλόντων ὑποπτεύσαντες , μηδὲ τοῦτο ἐννοήσαντες , ὡς τοῖς σφετέροις αὐτῶν ἁλώσονται βρόχοις , αὐτοὶ ἡδέως τε ἐδέξαντο τοὺς λόγους οἰόμενοι κεκρατηκέναι καὶ ἐπεψηφίζοντο προθύμως , Θεσσαλονίκης ἱεράρχην ἀποδεῖξαι τὸν Ἰωάννην . ἐπεὶ δὲ εἰς ἓν συνῆλθον ἅπαντες ταῖς γνώμαις , ἐκέλευε γράμμασι τὰ ἐψηφισμένα ἐπιβεβαιοῦν · οἱ δ' ἔγραφον τὸ ψήφισμα αὐτίκα . ἐπεὶ δ' ἐν χερσὶ τοῦτο εἶχεν ὁ μέγας δομέστικος λαβὼν , « τοῦτο μὲν » εἶπε « καλῶς καὶ ᾗ προσῆκεν ἐγεγόνει , καὶ χάριν ἂν ὑμῖν εἰδείην καὶ αὐτὸς τούτου ἕνεκα πολλήν . πυθέσθαι δὲ ὑμῶν βούλομαι ἐκεῖνο · ἂν ἔρηται ὁ βασιλεὺς , ὅτι , εἰ τοῖς ἀρχιερεῦσι πολλὰ σκεψαμένοις καὶ τὰ δίκαια ποιοῦσιν ἔδοξε τὸν πρεσβύτερον Ἰωάννην ψηφίσασθαι ἀρχιερέα καὶ οὐδεμία τις ἐφάνη αἰτία κωλῦσαι δυνατὴ , ἀλλὰ πᾶσιν ἔδοξεν ὁμοῦ ψήφῳ κοινῇ τῆς ἱερᾶς ἄξιος λειτουργίας ταυτησὶν , ἀνθ' ὅτου μὴ καὶ πρὸς τὸν πατριαρχικὸν , ἐμοῦ βουλομένου , ἀναχθείη θρόνον ; ἂν ταῦτα λέγῃ , τί ἐροῦμεν ἢ τίνα εὐπρόσωπον ἀπολογίαν ἀποδῶμεν ἄν ; διδάξατε αὐτοί . » Τῶν δὲ φαμένων , ὅτι « ἐπειδὴ τὸ ψήφισμα ἐπὶ τούτοις ἐποιησάμεθα , ὅτι Θεσσαλονίκης μὲν ἤ τινος ἄλλης ἐκκλησίας ἡγεμόνα δέχεσθαι τὸν Ἰωάννην , πατριάρχην δὲ μή » · « οὐκοῦν ἔδει » εἶπε « καὶ ἀνάγκην τινὰ προσεῖναι τῷ λόγῳ . εἰ μὲν γὰρ ἄλλην τινὰ χάριν ἢ δύναμιν ἄνωθεν ἐκ ταμίου δωρεῶν δέχεται ὁ πατριάρχης , ἣν οὐκ ἔξεστι λαμβάνειν καὶ τοῖς ἄλλοις ἱεράρχαις , ἔχοι ἄν τινα πρόφασιν ὁ λόγος · εἰ δὲ τοῦτο μὲν οὐκ ἔστι , πᾶσι δὲ ἐπίσης καὶ τῆς μείζονος καὶ τῆς ἐλάσσονος πόλεως ἐπισκόποις μέτεστι δωρεᾶς , αἱ τιμαὶ δὲ καὶ αἱ λαμπρότητες τῶν θρόνων κεῖνται παρὰ βασιλεῖ καὶ ἔξεστιν αὐτῷ καὶ τὸν μικρᾶς πόλεως ἐπισκοπεῖν ἄξιον κριθέντα ἐπὶ τὴν μείζονα ἀνάγειν , τί δεῖ ἀπέραντα πονοῦντας , ἀπολογίας οὕτω σαθρὰς καὶ εὐκαταλύτους συναγείρειν καὶ προσκρούειν εἰκῇ δοκεῖν τῷ βασιλεῖ ; ἐφ' ἃ μὴ δέον ἀντιλέγοντας , ἀλλὰ μὴ μικρὸν τῆς φιλονεικίας ὑπενδόντας , ψηφίσασθαι τὰ κατὰ γνώμην βασιλεῖ , καίτοι γε τοῦ δικαίου καὶ εὐλόγου οὐ μακρὰν ἀφεστηκότα . τὸ γὰρ ἡμέτερον ἐῶ , εἰ δή τις χάρις καὶ ἐμοῦ κεῖται παρ' ὑμῖν . » Τοιαῦτα εἰρηκότος πρὸς αὐτοὺς , μόλις μὲν , νοῦν δὲ ὅμως ἔσχον , ὡς τοῖς οἰκείοις ἑάλωσαν πτεροῖς καὶ ἀναλῦσαι οὐκ ἔστι τὰ ἐψηφισμένα . καὶ πρὸς ἀλλήλους μὲν ἑώρων ὡς ἠπατημένοι , ὅμως δὲ καὶ ἄκοντες ἐπεψηφίζοντο τὸν Ἰωάννην πατριάρχην , πολλὰ τοῦ μεγάλου δομεστίκου πρότερον καὶ πρὸς ἕκαστον ἰδίᾳ καὶ πᾶσι κοινῇ διειλεγμένου καὶ πείθοντος , τοὺς μὲν , ὅτι ἦσαν εὖνοι πρότερον αὐτῷ , τοὺς δ' , ὅτι καὶ αὐτοὶ ἐδέοντο αὐτοῦ τοῖς πράγμασιν ἐφεστηκότος τὴν εἰς τὸ μέλλον οἰκείωσιν προμνωμένους αὑτοῖς . οὕτω μὲν δὴ ὁ Ἰωάννης σπουδῇ πολλῇ τοῦ μεγάλου δομεστίκου πατριάρχης ἐψηφίσθη , οὐδενὸς ἂν ἑτέρου πείσαντος , εἰ μὴ αὐτὸς παρῆν , καὶ ἐχειροτονήθη μετὰ μικρόν .
Lemmas: καί . ὑπό δέ ὁ αὐτός χρόνος καί στρατία Πέρσης ἱππικός ὁ Ἑλλήσποντος περαιόω , ληΐζομαι ὁ Θρᾴκη . πυνθάνομαι δέ ὁ βασιλεύς συναθροίζω ὁ στρατία ὡς ἀμύνω αὐτός . ἐν ὅς δέ οὗτος τελέω , ὁ μέν πολύς ὁ Πέρσης , ἀναστρέφω περαιόω πρός ἠώς . πεντακόσιοι δέ αὐτός καί χίλιοι λογάς μένω ἐπί ὁ Θρᾴκη · βασιλεύς δέ αὐτός ἐπιστρατεύω , πίπτω πᾶς μάχομαι νικάω . οὖον πολύς δέ ὕστερος ἡμέρα ἐκ ὁ ἑσπέρα ἀγγέλλω βασιλεύς ὡς παρασκευάζω στρατία Τριβαλός ὁ Ἀχρίς ἐπιτίθημι πόλις ἑσπέριος ὑπό ὁ Πιερία ὁ ὄρος κεῖμαι , καί μετά μικρός ὁ Τριβαλός δηιόω ὁ περί αὐτός , περικάθημαι πολιορκέω · βασιλεύς δέ βοηθέω κατά τάχος . αἰσθάνομαι δέ ὁ Τριβαλός , ὁ πολιορκία ἐκλείπω , ἀναχωρέω εἰς ὁ οἰκεῖος , καί ὁ βασιλεύς εἰς Αχρίδα παρέρχομαι πρόνοια τε ποιέω ὁ πόλις ὅσος δυνατός καί ἐκ ὁ παράκειμαι αὐτός φρούριον τις εἰμί ὑπήκοος Τριβαλός , αἱρέω ἐκ ἔφοδος · ὁ τε ἑσπέριος ἕτερος πόλις προνοέω , αὖθις εἰς Διδυμότειχο ἐπανίημι . Μιχαήλ δέ ὁ ὁ Μυσός βασιλεύς ἐκ τίνω διαφορά πρός Κράλης ὁ Τριβαλός ἄρχω ἐκπολεμόω , παρασκευάζω ὡς αὐτός ἐπιστρατεύω . εἰδοί δέ καί βασιλεύς πολέμιος αὐτός εἰμί , πέμπω πρεσβεία πρός αὐτός , δήω αὐτός ἐπιτίθημι Κράλη , ὡς ὑπό ἀμφότερος ῥᾳδίως ἐκτρίβω . ἐπεί δέ δοκέω καί βασιλεύς καιρός εἰμί δίκη παρά Τριβαλός λαμβάνω ὅς ἀδικέω Ῥωμαῖος , Μιχαήλ μέν ὑπισχνέομαι ὁ ἐκστρατεία , προστίθημι ὡς εἰμί μή παρακαλέω καί αὐτός , ἀλλά αὐτός διανοέομαι στρατιά ἐπί Τριβαλός ἔρχομαι ὡς ὁ μέγας ἀδικέω ὑπό αὐτός · αὐτός δέ ἀθροίζω ὁ στρατία καί πᾶς ἐκπορίζω ὅς δήω , διά Πελαγονία εἰσβάλλω εἰς ὁ γῆ ὁ Τριβαλός καί τέμνω τις αὐτός . καί βουτζουος μέν τίς φρούριον προσαγορεύω αἱρέω ἐκ ἔφοδος , Δεύριτζαν δέ καί δουβρουος καί Καβαλλάριος καί Σιδηρόκαστρο , φρούριον καί αὐτός , παρίστημι ὁμολογία . Μιχαήλ δέ καί αὐτός διά Παιονία πανστρατιᾷ ἐπιστρατεύω Τριβαλός , στρατοπεδεύω ἐν τόπος Βελμάσδιν ἐγχώριος προσαγορεύω , περιοράω ὁ πολέμιος , ὡς οὐ εἄν τολμάω προσβάλλω αὐτός . Στέφανος δέ Κράλης ὁ ὁ Τριβαλός ἄρχω , ἐπεί ἑκατέρωθεν συνοράω ὁ πολέμιος πῦρ περιέχω , ἑκάτερος μέν ἀντιτάσσω ὁ βασιλεύς , διαιρέω ὁ στρατία , οὐ οἴομαι εἰμί δυνατός · αἱρέω δέ μᾶλλον ὁ Μυσός βασιλεύς ἀνταγωνιστής καί πανστρατιᾷ καί αὐτός ἔρχομαι παραστρατοπεδεύω μέν αὐτός , ἐν ἐπίκαιρος δέ χωρίον , στενός ἔχω ὁ δίοδος καί σκληρός , ὅς ἐφίστημι στρατία πεζός φρουρέω , ὡς μή τις δύναμαι διά αὐτός εἶμι ἐπί αὐτός . ἐπικηρυκεύομαι δέ ἀλλήλων , ἐπεί ἀσύμβατος ἔχω καί δοκέω πολεμητέος εἰμί , ἐκεχειρία ἄγω συντίθημι ἐκεῖνος ὁ ἡμέρα ὡς μάχομαι εἰς ὁ ὑστεραῖος . ἐπιλείπω δέ ἤδη σῖτος ὁ στρατόπεδον ὁ Μυσός , ὁ βασιλεύς Μιχαήλ γιγνώσκω δήω κατά ὅς ὁ ἐκεχειρία ἄγω , στρατία ἀπολέγω , πέμπω ἐπί σῖτος · καί διασκεδάννυμι ὁ πλείων ὁ στρατιά ἐπί ὁ παράκειμαι χωρίον ἐπί ἁρπαγή . ὁράω δέ ὁ Κράλης ὁ Μυσός διασκεδάννυμι στρατία καί νομίζω καιρός εἰμί ἐπιτίθημι Μιχαήλ καταστρατηγέω ὑπό αὐτός , ὡς ἔχω τάχος , ὁπλίζω ὁ στρατία ἀναλαμβάνω καί τριακόσιοι ἐκ Ἀλαμανή ἐπάγω κατάφρακτος , ὀλίγος ὁ συνθήκη φροντίζω , ἐπί Μυσός χωρέω . Μιχαήλ δέ ὁράω ὁ Τριβαλός στρατία ἐπάγω , γιγνώσκω μέν ἀπατάω , πλήν ὡς ἔχω τάχος καί αὐτός ὁ στρατία ὁπλίζω , ἐξάγω ὡς εἰς μάχη · καί πρίν εἰς τάξις καθίστημι , ὁ Τριβαλός ἐπιπίπτω , τρέπω τε ὁ Μυσός καί νικάω κατά κράτος . καί ὁ μέν ἀποκτείνω αὐτός παρά ὁ μάχη , ὅσος δέ ἁλίσκομαι ζῶ , γυμνόω ὁ ὅπλον , ἀπολύω . οὖον γάρ ἔξεστι αὐτός ἀλλήλων ἀνδραποδίζω εἰμί ὁμόφυλος . βασιλεύς δέ ὁ Μιχαήλ τραυματίας γίγνομαι καίριος ἁλίσκομαι μέν ἔτι ζῶ καί ἀπάγω παρά ὁ στρατόπεδον ὁ πολέμιος . τελευτάω δέ μικρός ἐπιβιόω . ὁ δέ στρατόπεδον ὁ Μυσός πορθέω ὁ Τριβαλός . ὁ δέ ἐπί ὁ σῖτος διασκεδάννυμι στρατία , ὁ σφέτερος βασιλεύς πυνθάνομαι ὁ ἧσσα , ὁ μέν αὐτός ἄλλος ἄλλοσε καταλαμβάνω διαφθείρω , ὁ πλείων δέ αὐτός φυγή πορίζω ὁ σωτηρία . ὁ Κράλης δέ μετά ὁ Νίκη βασιλεύς μέν οὐ ἐπιστρατεύω Ῥωμαῖος ἐπίκειμαι ὁμοίως καί πολιορκέω ὁ ἐν ὁ μεθόριος αὐτός τε καί ὁ Ῥωμαῖος ἡγεμονία πόλις , ἀλλά μένω στρατοπεδεύω οὐ ἐγγύς · εἴτε δέ μείζων συναθροίζω στρατία , ὡς ὁ εἰμί οὐ ἀξιόμαχος Ῥωμαῖος δοκέω εἰμί , ἔτι ἕτερος τίς διανοέομαι , μένω ἐν ἄδηλος . μετά μικρός δέ ἀγγέλλω ὁ βασιλεύς , ὡς ὁ δυνατός παρά Μυσός , ὁ σφέτερος βασιλεύς Μιχαήλ ἀποθνῄσκω , εἴτε Στέφανος θεραπεύω ὁ Κράλης , ἔτι ὅς , τίς ἕτερος διανοέομαι , ὁ μέν βασιλεύς ἀδελφή ἀπελαύνω μετά ὁ τέκνον , ὁ δέ ἀδελφός Στέφανος , ὅς πρότερος συνοικέω Μιχαήλ , ἅμα τέκνον ὁ τε βασίλεια παραδίδωμι ὁ Μυσός καί ὁ ἀρχή . βασιλεύς δέ ἐκκλησία συναθροίζω μετά ὁ ἐν τέλος , ὅστις δήω βουλεύω ποιέω . καί δοκέω δήω ὁ ἐνταῦθα μέν καταλείπω , ὡς ὀλίγος ἢ οὐδείς δύναμαι ἑαυτοῦ περιποιέω , ὁ Κράλη ἤδη ὁ πρός Μυσός πόλεμος ἀπαλλάσσω καί δύναμαι εἄν ῥᾳδίως ἀμύνω αὐτός κακόω ὁ αὐτός · πρός δέ ὁ Μυσία ἀπαίρω ὁ ταχύς , ὡς ἐλπίς ἐκεῖ μέγας ὑποφαίνω . πρόφασις δέ πόλεμος εἰμί οὖον μικρός , ὁ ὁ βασιλεύς ἀδελφή ἀπελαύνω ὁ ἀρχή , Δίκαιος εἰμί ἄρχω , ἅτε ὁ Κράλη ἀδελφός ὑπό περίειμι ἔτι ἐκβάλλω Μιχαήλ . ἐπεί δέ δοκέω ἀναχωρέω ὁ τε προσχωρέω ἄρτιος πολίχνη φρουρά ἐγκαθίστημι ὁ βασιλεύς , ὁ τε λοιπός περί ὁ ἄκρος πόλις ὅσος δήω πρόνοια ποιέω , καί στρατία ἅμα στρατηγός Συργιάννη καί ὁ ἄλλος ἑσπέρα εἰμί καταλείπω , ὥστε ἀμύνω ὑπέρ αὐτός εἄν ἔπειμι ὁ Τριβαλός , ὁ ἄλλος στρατία ἀναλαμβάνω , εἰς Ἀδριανούπολις ἐπανέρχομαι · οὖον πολύς δέ ὕστερος ἡμέρα καί ὁ ἐπίλοιπος Ῥωμαῖος στρατία ὅσος εἰμί συνάγω , εἰσβάλλω εἰς ὁ Μυσία , καί ὁ τε ἄλλος μάλιστα ὁ χώρα δῃόω καί ἐκ ὁ ὑπήκοος πόλις Μυσός ὁ Ἀγχίαλος καί Μεσημβρία καί Ἀετός κτείς τε καί Ρωσόκαστρον καί διαμπολις παρίστημι ὁμολογία , εἰς Βυζάντιον ἐπανίημι . διατρίβω δέ ἐκεῖ , ἐπεί καί ὁ Βυζάντιος ἐκκλησία χηρεύω εἰμί ἀρχιερεύς , ὁ πατριάρχης Ἠσαΐας οὖον πολύς πρότερος χρόνος τελευτάω , δοκέω ὁ ἀναγκαῖος ὁ πατριαρχικός θρόνος τις ἐγκαθιδρύω . πολύς δέ ζήτησις περί οὗτος γίγνομαι καί ἄλλος ἄλλος προβάλλω , ὁ μέγας δομέστικος συμβουλεύω βασιλεύς , ὁ πρέσβυς Ἰωάννης ἀποδείκνυμι πατριάρχης , ὅς ὁ Ἀπρίων μέν εἰμί πόλις πολίτης καί ἐκ ἄσημος , περί δέ ὁ ἱερατικός λειτουργία μάλιστα δοκέω ἔχω εὐφυής , ὁ μέγας δομέστικος ἐγγράφω ὁ οἰκέω καί περί ὁ ἱερά χράω οὗτος λειτουργία . ὕστερος δέ οὖον πολύς χρεία γίγνομαι , ὁ βασιλικός ἐγγράφω κλῆρος , μηδείς ὁ παρά αὐτός χορηγέω πρόσοδος ἀποστερέω , ἀλλά ἐκεῖνος ὁ βασιλικός προστίθημι . καί διατελέω γε ἐκεῖ περί ὁ τοιοῦτος μάλιστα εὐδοκιμέω καί διά οὗτος ἀπολαύω ὁ βασιλεύς εὐμένεια . βασιλεύς δέ ἐπαινέω τε ὁ λόγος καί ἐπιχειρητέον λέγω εἰμί , εἰ ἀνύω δυνατός . ὡς δέ ὁ λοιπός ἀρχιερεύς ὁ περί οὗτος προσάγω λόγος , ὁ μέν εὐθύς ὥσπερ ἀπό σύνθημα πᾶς ἀποθέω καί οὐδέ ἀνέχω ὁ περί οὗτος λόγος · βασιλεύς δέ αὐτός οὕτως ἄγαν ὁράω ἐνίστημι , ὁ μέγας δομέστικος ὁ περί οὗτος ἐπιχείρησις ἐπιτρέπω . ὁ δέ οὐδείς μέλλω ἐκκλησία συναθροίζω ἐκ ὁ ἀρχιερεύς ἐν ὁ ὁ θεῖον ἀπόστολος Χριστός ναῦς , καί καθίστημι εἰς λόγος , ἐπιχειρέω πείθω , ὡς δεῖ ὁ πρέσβυς Ἰωάννης ἐπί ὁ πατριάρχης δέχομαι ψηφίζω · ὁ δέ ἀντεπιχειρέω , ὡς οὔτε Δίκαιος , οὔτε λυσιτελής εἄν ὁ ἐκκλησία εἰμί ὁ θεός . πολύς δέ ἐκ ἑκάτερος μέρος λόγος εἴρω , τέλος ἀνίστημι ἀσύμφωνος ὁ γνώμη , ὁ μέν οὐδαμῶς οἴομαι εἰμί ἀνεκτός , ὁ ἔτι ὁ ὁ βίος πρᾶγμα συνέχω καί γυνή καί τέκνον συνοικέω , εἰς ὁ ὑψηλός ὁ διδασκαλία ἀνάγω θρόνος · ὁ δέ ἀντεπιχειρέω , ὡς οὐδείς εἄν εἰμί οὗτος κώλυμα , καθάπαξ ἀφίστημι , εἄν ἄλλος ἱκανός τε καί ἁρμόζω πρός ὁ ἔργον εἰμί . τέλος δέ ὁ μέγας δομέστικος ὁ ἐκκλησία διαλύω , νῦν μέν ἕκαστος κελεύω οἴκαδε ἀπέρχομαι , ἀνάπαυλα τυγχάνω οὐ ὀλίγος πόνος ὑπομένω · αὖθις δέ συνέρχομαι περί ὁ αὐτός ποιέω ὁ λόγος . ὁ μέν οὖν ἕκαστος ἐπί οἶκος διαλύω , ὁ μέγας δέ δομέστικος ἀπαγγέλλω ὁ βασιλεύς ἔρχομαι , ὅσος τε λέγω ὁ ἀρχιερεύς πείθω ἐπιχειρέω καί ὅς παρά αὐτός ἀκούω ἀντιλέγω , καί τέλος , ὡς συντίθημι καί δύο ἐκκλησία συναθροίζω οὗτος ἕνεκα . μετά δέκατος δέ ἡμέρα αὖθις κελεύω ἀθροίζω ἐν ὁ αὐτός ναός · καί ἐπεί πᾶς ἀθροίζω εἰμί , οὐκέτι μέν ἐκ ὁ ὅμοιος ἐπιχειρέω πείθω , οἶδα γάρ οὖον πείθω , ἀλλά ἐκ ὅς μάλιστα οἴομαι ὑποκλέπτω ὁ πειθώ αὐτός . φημί γάρ ὁ μέν περί Ἰωάννης ὁ πρέσβυς πείθω εἰς ὁ πατριαρχικός ἀνάγω θρόνος , οὐδέ αὐτός δοκέω εἰμί δήω , μάλιστα βούλομαι ὁ κατά γνώμη αὐτός ποιέω καί μηδείς ἀηδής μήτε ἀβούλητος προσαναγκάζω · ἕτερος δέ ἐκκλησία σκέπτομαι εἰ Δίκαιος προστάτης ἀποδείκνυμι . πάντως δέ οὐδέ εἄν εἰμί ὁ τοιοῦτος κώλυμα , ἠώς εἄν μηδείς αὐτός ἔχω περί ὁ ἱερωσύνη ἔγκλημα ἐπιφέρω . ὁ δέ μηδείς ὁ μέλλω ὑποπτεύω , μηδέ οὗτος ἐννοέω , ὡς ὁ σφέτερος αὐτός ἁλίσκομαι βρόχος , αὐτός ἡδύς τε δέχομαι ὁ λόγος οἴομαι κρατέω καί ἐπιψηφίζω προθύμως , Θεσσαλονίκη ἱεράρχης ἀποδείκνυμι ὁ Ἰωάννης . ἐπεί δέ εἰς εἷς συνέρχομαι ἅπας ὁ γνώμη , κελεύω γράμμα ὁ ψηφίζω ἐπιβεβαιόω · ὁ δέ γράφω ὁ ψήφισμα αὐτίκα . ἐπεί δέ ἐν χείρ οὗτος ἔχω ὁ μέγας δομέστικος λαμβάνω , « οὗτος μέν » εἶπον « καλῶς καί ὅς προσήκω γίγνομαι , καί χάρις εἄν σύ οἶδα καί αὐτός οὗτος ἕνεκα πολύς . πυνθάνομαι δέ σύ βούλομαι ἐκεῖνος · εἄν ἔρομαι ὁ βασιλεύς , ὅτι , εἰμί ὁ ἀρχιερεύς πολύς σκέπτομαι καί ὁ Δίκαιος ποιέω δοκέω ὁ πρέσβυς Ἰωάννης ψηφίζω ἀρχιερεύς καί οὐδείς τις φαίνω αἰτία κωλύω δυνατός , ἀλλά πᾶς δοκέω ὁμοῦ ψῆφος κοινός ὁ ἱερός ἄξιος λειτουργία οὗτος , ἀντί ὅστις μή καί πρός ὁ πατριαρχικός , ἐγώ βούλομαι , ἀνάσσω θρόνος ; εἄν οὗτος λέγω , τίς εἴρω ἢ τίς εὐπρόσωπος ἀπολογία ἀποδίδωμι ἄν ; διδάσκω αὐτός . » ὁ δέ φημί , ὅτι « ἐπεί ὁ ψήφισμα ἐπί οὗτος ποιέω , ὅτι Θεσσαλονίκη μέν ἤ τις ἄλλος ἐκκλησία ἡγεμών δέχομαι ὁ Ἰωάννης , πατριάρχης δέ μή » · « οὐκοῦν ἐσθίω » εἶπον « καί ἀνάγκη τις πρόσειμι ὁ λόγος . εἰμί μέν γάρ ἄλλος τις χάρις ἢ δύναμις ἄνωθεν ἐκ ταμίας δωρεά δέχομαι ὁ πατριάρχης , ὅς οὐ ἔξεστι λαμβάνω καί ὁ ἄλλος ἱεράρχης , ἔχω ἄν τις πρόφασις ὁ λόγος · εἰμί δέ οὗτος μέν οὐ εἰμί , πᾶς δέ ἐπίσης καί ὁ μείζων καί ὁ μικρός πόλις ἐπίσκοπος μέτειμι δωρεά , ὁ τιμή δέ καί ὁ λαμπρότης ὁ θρόνος κεῖμαι παρά βασιλεύς καί ἔξεστι αὐτός καί ὁ μικρός πόλις ἐπισκοπέω ἄξιος κρίνω ἐπί ὁ μείζων ἀνάγω , τίς δεῖ ἀπέραντος πονέω , ἀπολογία οὗτος σαθρός καί εὐκατάλυτος συναγείρω καί προσκρούω εἰκῇ δοκέω ὁ βασιλεύς ; ἐπί ὁ μή δήω ἀντιλέγω , ἀλλά μή μικρός ὁ φιλονεικία ὑπενδίδωμι , ψηφίζω ὁ κατά γνώμη βασιλεύς , καίτοι γε ὁ Δίκαιος καί εὔλογος οὖον μακράν ἀφίστημι . ὁ γάρ ἡμέτερος ἐάω , εἰμί δή τις χάρις καί ἐγώ κεῖμαι παρά σύ . » τοιοῦτος ἐρῶ πρός αὐτός , μόλις μέν , νόος δέ ὅμως ἔχω , ὡς ὁ οἰκέω ἁλίσκομαι πτερόν καί ἀναλύω οὐ εἰμί ὁ ψηφίζω . καί πρός ἀλλήλων μέν ὁράω ὡς ἀπατάω , ὅμως δέ καί ἄκων ἐπιψηφίζω ὁ Ἰωάννης πατριάρχης , πολύς ὁ μέγας δομέστικος πρότερος καί πρός ἕκαστος ἴδιος καί πᾶς κοινός διαλέγω καί πείθω , ὁ μέν , ὅτι εἰμί εὔνους πρότερος αὐτός , ὁ δέ , ὅτι καί αὐτός δήω αὐτός ὁ πρᾶγμα ἐφίστημι ὁ εἰς ὁ μέλλω οἰκέω προμνάομαι ἑαυτοῦ . οὗτος μέν δή ὁ Ἰωάννης σπουδή πολύς ὁ μέγας δομέστικος πατριάρχης ψηφίζω , οὐδείς εἄν ἕτερος πείθω , εἰμί μή αὐτός πάρειμι , καί χειροτονέω μετά μικρός .