joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen3.3
γʹ . Μετὰ γοῦν τὸν σύλλογον εἰς τὴν ὑστεραίαν ἐπεὶ καὶ αὐτὸς καὶ πατριάρχης παρῆσαν ἐν βασιλείοις , πρὸς βασιλίδα ἐχρῆτο μηνυτῇ καὶ τοιαῦτα αὐτῇ ἐδήλου δι' αὐτοῦ , ὡς , εἴπερ ἦν αἵρεσις αὐτῷ προτεθῆναι ἐκ θεοῦ , αὐτὸς δ' ἂν εἴη τῶν λεγομένων μάρτυς , ὡς ἀληθῆ , βασιλέα μὲν ἐν ζῶσιν εἶναι , αὐτὸν δ' ἐκείνου τὸν θάνατον ἀνθελέσθαι , ἁπάσαις ψήφοις καὶ πάσῃ σπουδῇ καὶ προθυμίᾳ προείλετο ἂν αὐτὸς ἀποθανεῖν ὑπὲρ τοῦ ἐκεῖνον ζῇν . ἐπεὶ δὲ τῷ μέτρα καὶ ζωῆς καὶ τελευτῆς ἑκάστῳ ταλαντεύοντι τοῦτον ἔδοξε τὸν τρόπον , ἐκείνῳ μὲν ὁμολογεῖν προσῆκον χάριτας τῆς περὶ ἡμᾶς σοφῆς οἰκονομίας , αὐτοὺς δὲ ἕκαστον ὅ,τι ἂν εἴη αὐτῷ τε προσῆκον καὶ λυσιτελὲς σκοπεῖν . ὃ δὴ κἀμοὶ σκεψαμένῳ περὶ ἐμαυτοῦ , ἔδοξε δεῖν τῶν μὲν πραγμάτων ἀποσχέσθαι · συνεῖναι δὲ τὸν ἐπίλοιπον ἀπραγμοσύνῃ βίον , ὅπως ἂν δύνωμαι , διάγοντα κατ' ἐμαυτόν . οὕτω δὴ δόξαν , ἤδη καὶ σοὶ κατάδηλον ποιῶ . » τοῦ πατριάρχου δὲ πυνθανομένου τὴν αἰτίαν , δι' ἣν αὐτῷ τοιαῦτα πρὸς τὴν βασιλίδα παρέστη λέγειν , καὶ πρότερον μὲν ἔφασκε τοὺς τοιούτους στρέφειν λογισμοὺς καὶ ἀναγκαῖον οἴεσθαι ἀφίστασθαι τῶν πραγμάτων . ὃ δέ με τάχιον ἀνέπεισε τὴν βουλὴν ἀνακαλύπτειν , οὐδὲν ἕτερον εἶναι , ἢ ὅτι τῇ προτεραίᾳ κατὰ τὸν σύλλογον ἀκαίρως τοῦ Χούμνου καὶ ἀνοήτως παῤῥησιασαμένου καὶ ἐὰν τῷ ἐσχάτῳ ἀποκαλυφθῇ , σιγάτω ὁ πρῶτος φαμένου , οὔθ' ἡ βασιλὶς οὔτ' αὐτὸς ἠγανακτήσατε πρὸς τὴν ἀναισχυντίαν , οὐδὲ δίκην ἔδωκε τῆς ἀνοήτου γλωσσαλγίας , ἀλλ' ἐφησυχάσατε τοῖς λεγομένοις , ὥσπερ εἰρημένου μηδενὸς καινοῦ . » ὁ πατριάρχης δὲ « εἰ μὲν καί τις ἄλλη πρὸς τοὺς τοιούτους » ἔλεγε « λόγους ἤγαγεν αἰτία , αὐτὸς ἂν εἰδείης . εἰ δ' αὐτοῦ τούτου ἕνεκα μόνου παροξυνθεὶς , ὀργῇ φερόμενος πρὸς ἐμέ τε καὶ τὴν βασιλίδα , ἀφίστασθαι τῆς διοικήσεως ἔγνως τῶν κοινῶν , οὔτε δίκαια ποιεῖς , οὔτε προσήκοντα σαυτῷ . ἐγώ τε γὰρ ἰσχυρίζομαι τουτωνὶ τῶν λόγων μὴ ἀκηκοέναι παντελῶς · καὶ δίκαιος εἶναι ἀξιῶ πιστεύεσθαι παρὰ σοί · οἴομαι δὲ καὶ τὴν βασιλίδα τὰ ἴσα ἐμοὶ ἐρεῖν . οὐδὲ γὰρ ἂν ἤνεγκε σιγῇ , εἰ ἀκοῦσαί τε συνέβαινε τῶν λόγων καὶ πρὸς σὲ εἰρῆσθαι οἰηθῆναι . διό σου καὶ δέομαι τῶν πρὸς τὴν βασιλίδα λόγων ἀποσχέσθαι , οὐ φαύλην τινὰ ἐσομένων ἐπιθήκην τῶν κακῶν . ὁ δ' οὐκ ἀνίη , ἀλλ' ἐκέλευεν ἀπαγγέλλειν , νῦν μὲν , φάσκων , τὸν λόγον μόνον ἐκεῖνον τὸν ποιήσαντα τὴν ταραχὴν , ἴσως δέ τινα καὶ ἄλλα ἔχειν ἀνέκφορα ἐν τῇ ψυχῇ . αὐτίκα μὲν οὖν ὁ πατριάρχης ἐποίει τὰ κεκελευσμένα καὶ τῇ βασιλίδι ἀπήγγειλεν , ὅσα ὁ μέγας δομέστικος πρὸς αὐτὸν διαλεχθείη . ἡ δὲ ἐλπίδος τε ἔξω καὶ πέρα προσδοκίας λόγους ταῖς ἀκοαῖς εἰσδεξαμένη , ἠνιᾶτο μὲν ἐπὶ τοῖς λεγομένοις , ἐξεπέπληκτο δὲ , ὅ,τι τὸ τὸν μέγαν δομέστικον πεῖσαν , τοιαῦτά τε ἐνθυμηθῆναι καὶ πρὸς αὐτὴν εἰπεῖν . ὅμως ἑαυτὴν ἀναλαβοῦσα , ἀντεμήνυεν αὐτῷ , μὴ παντάπασιν αὐτῷ προσήκειν τοὺς τοιούτους λόγους , οὐδὲ τῆς αὐτοῦ διανοίας ἀξίους εἶναι , οὐδὲ τῆς πρὸς βασιλέα φιλίας , ἣν ἐκ παίδων ἄχρι καὶ εἰς τόδε χρόνου ἀλλήλοις διετηρήσατε ἄδολον καὶ καθαράν . διὸ οὐδὲ πείθεσθαι οἷά τε εἰμὶ , ὡς παραφρονοῦντος ἕνεκα ἀνθρώπου προήχθης εἰς τοσοῦτον καὶ ὀργῆς καὶ λύπης . ἐγὼ δὲ μήτ' ἀκηκοέναι τοῦ ἀνθρώπου λέγοντος ὁμολογῶ , μήτ' εἰ καὶ συνέβαινε πυθέσθαι , προὔργου ποιήσασθαι κολάζειν τὸν εἰπόντα . οὐδὲ γὰρ αὐτὸς σὺ ἐλάττω δύναμιν ἔχεις ἢ ἐγὼ , κολάζειν τε τοὺς προσκρούοντας καὶ συγγνώμην παρέχειν , ἂν ἐθέλῃς . εἰ μὲν οὖν ἐκείνων ἕνεκα τῶν λόγων μόνον ἀγανακτεῖς , παρὰ σαυτοῦ μᾶλλον ἢ παρ' ἐμοῦ προσήκει λαμβάνειν δίκας . εἰ δὲ καί τινος ἑτέρου δέῃ , ὅπερ ἄχρι νῦν ἄγνωστον ἐμοὶ , λέγειν θαῤῥοῦντα , ὡς παρ' ἐμοὶ δύσκολον ἐσόμενον μηδὲν , ὅπερ ἄν σοι κατὰ γνώμην ᾖ , εἰ μὴ πάντη τῶν ἀδυνατωτάτων εἴη . » τοιαῦτα μὲν ἡ βασιλὶς πρὸς τοὺς τοῦ μεγάλου δομεστίκου λόγους ἀπεκρίνατο . ὁ δ' ἔφασκεν , αὐτόν τε παντάπασιν ἠγνοηκέναι τὴν δύναμιν τῶν λόγων τῶν αὐτοῦ , καὶ βασιλίδα τὴν διάνοιαν τῶν γινομένων μάλιστα ὡς ποῤῥωτάτω ἔχειν . ἵνα δὲ αὐτός τε εἰδῇς καὶ βασιλίδι φράσῃς , ὡς δίκαια διανοοῦμαι , ὡς ἔχω περὶ τῶν πραγμάτων ἄκουσον . τὴν μὲν ἐμοῦ τε καὶ βασιλέως ἐκείνου πρὸς ἀλλήλους ἐκ παίδων ἀκροτάτην φιλίαν σύ τ' ἂν ἀγνοοίης , ὥσπερ εἰκὸς , καὶ ἡ βασιλὶς πρὸς τὴν οἰκείαν διατρίβουσα . ὅσα μέντοι γε πρὸς βασιλέα τὸν πάππον , πολέμου καὶ ἀρχομένου καὶ τελευτῶντος , ὅτε τῶν ἄλλων ἁπάντων πολλὰς καὶ παντοδαπὰς ὑποστάντων τὰς μεταβολὰς , πάντων ἀντιτεταγμένων , σχεδὸν εἰς ἐσχάτην ἀπορίαν συνηλάθη , αὐτῷ προθύμως συνηγωνισάμην , μήτε σώματος φειδόμενος , μήτε χρημάτων , μήτ' ἄλλου τῶν οἰκείων μηδενὸς , ἀλλ' ἐν τοῖς μάλιστα ἐπείγουσι τῶν καιρῶν καὶ δεομένοις γνησίων φίλων , πάντα ἐγινόμην αὐτῷ καὶ τῶν δεόντων ἐνέλιπον οὐδὲν , καὶ μετὰ τὸ τῶν πραγμάτων ἐγκρατῆ γενέσθαι , ὅσα τε πρὸς τοὺς ἔξωθεν πολεμίους , καὶ Ἕλληνας λέγω καὶ βαρβάρους , καὶ πρὸς τοὺς ἔνδον ἐπιβούλους , ὥσπερ ἄλλος ὢν αὐτὸς , καὶ συγκατειργαζόμην καὶ συνδιέφερον αὐτῷ τοὺς ὑπὲρ ἑαυτοῦ πόνους καὶ κινδύνους , ἐῶ γὰρ λέγειν τὴν διοίκησιν τῶν πραγμάτων , ὡς αὐτὸς πάντα πόνον ὑφιστάμενος , ἄλυπον αὐτῷ καὶ ἄπονον ἐποίουν τὴν ἀρχὴν , πάντες μὲν ἂν εἰδεῖεν Ρωμαῖοι , αὐτῶν σαφέστατα βοώντων τῶν πραγμάτων , καὶ συμμαρτυρήσαιεν ἐμοί · τῶν ἄλλων δὲ πάντων μάλιστα ἡ βασιλὶς , ὅσα μὴ μόνον ὑπὸ τῶν πραγμάτων , ἀλλὰ καὶ βασιλέως αὐτοῦ τὴν πρὸς ἀλλήλους ἡμῶν ὁμόνοιαν , τὴν πάντας , ὡς ἐγᾦμαι , καὶ τοὺς πάλαι καὶ τοὺς νῦν ὑπερελάσασαν ἐπὶ φιλίᾳ ὑμνουμένους , σαφῶς διδασκομένη . ἐφ' οἷς οὐκ ὠφελεῖσθαι μόνον παρ' ἑκατέρων συνέβαινεν ἡμῖν , ἀλλὰ καὶ τὸν ἄχρι νῦν χρόνον εὐκλεέστατα βιβιωκέναι . ἄτοπον οὖν , τὸν μὲν προτοῦ χρόνον ἅπαντα μηδέποτε μηδεμίαν ἀδοξίας πρόφασιν παρεσχηκέναι ἐμαυτῷ , νυνὶ δὲ ἑκοντὶ λοιδορίας ἄξια καὶ μέμψεως ποιεῖν . ἄν τε γὰρ ἀγνοήσας , οἷ κακῶν τὰ πράγματα χωρήσει , ἐμαυτῷ μὲν ἀδοξίας , τοῖς λοιποῖς δὲ Ρωμαίοις φθορᾶς καὶ κινδύνων αἴτιος καταστῶ , οὐδεμίαν παραιτεῖσθαι δίκαιος συγγνώμην αὐτὸς παρ' ἐμαυτῷ κριτῇ . ἄν τε καὶ συνορῶν , ὥσπερ ἤδη καὶ ἐπίσταμαι σαφῶς , ἔπειτα καταμαλακιζοίμην δέει τοῦ μὴ δοκεῖν ἐν καιροῖς ἐπικινδύνοις τὴν ἀρχὴν μεθίεσθαι , οὐ λοιδορίας ἄξιος μόνον , ἀλλὰ καὶ δίκης τῆς ἐσχάτης , ὅτι , καίτοι προειδὼς , ὑπέμεινα ἑκὼν εἶναι κακὸς ὀφθῆναι καὶ μήτε καιροῖς , μήτε πράγμασιν ὡς δέον χρήσασθαι εἰδώς . οὗ δὲ ἕνεκα κινδύνων τε καὶ ἀδοξίας ἔγνων ἀπαλλάττειν ἐμαυτόν . καίτοι γε οὐδὲ βασιλίδι τε καὶ τοῖς βασιλέως παισὶν ἐκ τῆς ἀδοξίας ταυτησὶ καὶ τῶν κινδύνων ὠφέλειάν τινα ἔξεστι πορίζειν . ἦν γὰρ ἂν τοῦτο παραμύθιον οὐ φαῦλον . ὡς ἂν δὲ μὴ δοκῶ τοὺς ὑπὲρ τῶν βασιλέως παίδων πόνους καὶ κινδύνους ἀποδιδράσκειν , νῦν μὲν ἐν τῆς εἰρήνης τοῖς καιροῖς , ὅτε μήτε πόλεμος οὐδεὶς , μήτε κακῶν προσδοκία μηδεμία , πατριάρχης τε καὶ σύγκλητος ἅμα βασιλίδι ἰθυνόντων τὴν ἀρχὴν καὶ τὰ ἐκ ταύτης ἀγαθὰ καὶ τὰς τιμὰς καρπούσθων . ἐὰν δέ ποτε συμβαίη πόλεμόν τινα ἀναφυῆναι , κίνδυνον ἀπειλοῦντα βασιλέως τοῖς παισὶ , τότ' αὐτὸς ἤδη προθύμως τοῖς κινδύνοις ἐμπαρέξω ἐμαυτὸν , καὶ ἢ συνδιασώσω τὴν ἀρχὴν αὐτοῖς ἢ ὑπὲρ αὐτῶν μαχούμενος πεσοῦμαι , ὡς ἂν ἐμοὶ μὲν οἱ πόνοι καὶ τὸ κινδυνεύειν , ὑμῖν δὲ τὸ ἐντρυφᾷν τοῖς πράγμασι καὶ αὐτῶν καταπολαύειν , μηδενὸς παρενοχλοῦντος , περιγίνοιτο . κεφάλαιον δὲ τῶν λόγων τῶν ἐμῶν , ὡς ἔστιν οὐδὲν τὸ πεῖσον , ὥσπερ καὶ πρότερον , ἔχεσθαι τῶν πραγμάτων τῆς ἀρχῆς . ὡς ἂν δὲ καὶ ἔργοις ὃ λέγω κατάδηλον ποιήσω , τῆς συνήθους καθέδρας ἐξαναστὰς , ἐφ' ἑτέραν καθεδοῦμαι , ἵν' εἰδείη τε βασιλίς τε καὶ ὑμεῖς , ὡς οὐδὲν ἤδη τὸ κωλύον , ἕτερόν τινα , ὃν ἂν βούλησθε αὐτοὶ , τοῖς πράγμασιν ἐφιστᾷν . » οὕτως εἰπὼν , ἐφ' ἕτερον μετέβη τόπον , ὥσπερ ἔργῳ παραχωρῶν ἑτέρῳ τῆς ἀρχῆς . ὁ πατριάρχης δὲ τοιαῦτα ὁρῶν τε καὶ ἀκούων , « σκληρός ἐστιν ὁ λόγος » εἶπε « καὶ μάλιστα δυνάμενος τῆς ψυχῆς τῆς βασιλίδος καθικέσθαι . » ὁ δ' « ἀληθῆ λέγεις » ἔφη « καὶ ἔδει γε μηδὲν τοιοῦτον μήτε εἰρῆσθαι , μήτε εἶναι . νυνὶ δὲ εἰς τοσοῦτον ἀνάγκης συνηλάθην , ὥστε καίτοι τῶν ἄλλων μάλιστα ἁπάντων , ὅσα εἰς παραμυθίαν καὶ τῶν πολλῶν ἄνεσιν ἀνιαρῶν , ὅσα βασιλίδι ἐκ τῆς βασιλέως προσεγένετο τελευτῆς , λέγεσθαι βουλόμενος ἐπ' αὐτῆς , ἐναντιώτατα πράττειν ἐμαυτῷ δυοῖν ἕνεκα . ἢ γὰρ ἀπρακτεῖν παντελῶς ἀνάγκη , ἢ φαύλως καὶ οὐχ ᾗ προσῆκεν , ἄρχειν . εἴτε τοίνυν πράττοντος μηδὲν , καὶ ἡ βασιλὶς ἐφησυχάζοι , ὡς χθὲς καὶ πρώην τὴν ἀρχὴν οἰομένη διοικεῖσθαι παρ' ἐμοῦ , ἀνάγκη πάντα ἀπολέσθαι · εἴτε καὶ φαύλως καὶ μὴ κατὰ τὸ δέον ἄρχοντος , τὸν αὐτὸν τρόπον πάλιν φθείρεσθαι συμβαίνει , καὶ προσέτι γε αὐτὸν οὐ τοῖς ἄλλοις μόνον , ἀλλὰ καὶ ἐμαυτῷ τῆς μοχθηρίας ὀφείλειν δίκας · ὥστ' ἀμφοτέρωθεν λυσιτελὲς , γνώριμα ταῦτα γίνεσθαι τῇ βασιλίδι , κἂν εἰ μέλλοι ταραχὴν καὶ λύπην προξενεῖν . βέλτιον γὰρ περὶ τῶν γινομένων ὡς ἔχουσι μαθοῦσαν , ἅμα σοί τε καὶ τοῖς ἄλλοις τὰ δέοντα βουλεύσασθαι περὶ τῆς ἀρχῆς , ἢ ἀγνοήσασαν , ὀλίγῳ ὕστερον μὴ τούτων μόνον , ἀλλὰ καὶ τῆς συμβησομένης βλάβης ἕνεκα ἀγανακτεῖν .
Lemmas: γε . μετά γοῦν ὁ σύλλογος εἰς ὁ ὑστεραῖος ἐπεί καί αὐτός καί πατριάρχης πάρειμι ἐν βασίλειος , πρός βασιλίς χράω μηνυτής καί τοιοῦτος αὐτός δηλόω διά αὐτός , ὡς , εἴπερ εἰμί αἵρεσις αὐτός προτίθημι ἐκ θεός , αὐτός δέ εἄν εἰμί ὁ λέγω μάρτυς , ὡς ἀληθής , βασιλεύς μέν ἐν ζῶ εἰμί , αὐτός δέ ἐκεῖνος ὁ θάνατος ἀνθαιρέομαι , ἅπας ψῆφος καί πᾶς σπουδή καί προθυμία προαιρέω εἄν αὐτός ἀποθνῄσκω ὑπέρ ὁ ἐκεῖνος ζάω . ἐπεί δέ ὁ μέτρον καί ζωή καί τελευτή ἕκαστος ταλαντεύω οὗτος δοκέω ὁ τρόπος , ἐκεῖνος μέν ὁμολογέω προσήκω χάρις ὁ περί ἐγώ σοφός οἰκονομία , αὐτός δέ ἕκαστος ὅστις εἄν εἰμί αὐτός τε προσήκω καί λυσιτελής σκοπέω . ὅς δή ἐγώ σκέπτομαι περί ἐμαυτοῦ , δοκέω δήω ὁ μέν πρᾶγμα ἀπέχω · συνίημι δέ ὁ ἐπίλοιπος ἀπραγμοσύνη βίος , ὅπως εἄν δύναμαι , διάγω κατά ἐμαυτοῦ . οὗτος δή δόξα , ἤδη καί σύ κατάδηλος ποιέω . » ὁ πατριάρχης δέ πυνθάνομαι ὁ αἴτιος , διά ὅς αὐτός τοιοῦτος πρός ὁ βασιλίς παρίστημι λέγω , καί πρότερος μέν φάσκω ὁ τοιοῦτος στρέφω λογισμός καί ἀναγκαῖος οἴομαι ἀφίστημι ὁ πρᾶγμα . ὅς δέ ἐγώ τάχα ἀναπείθω ὁ βουλή ἀνακαλύπτω , οὐδείς ἕτερος εἰμί , ἢ ὅτι ὁ προτεραῖος κατά ὁ σύλλογος ἄκαιρος ὁ Χούμνος καί ἀνόητος παρρησιάζομαι καί ἐάν ὁ ἔσχατος ἀποκαλύπτω , σιγάω ὁ πρῶτος φημί , οὔτε ὁ βασιλίς οὔτε αὐτός ἀγανακτέω πρός ὁ ἀναισχυντία , οὐδέ δίκη δίδωμι ὁ ἀνόητος γλωσσαλγία , ἀλλά εφησυχάζω ὁ λέγω , ὥσπερ εἴρω μηδείς καινός . » ὁ πατριάρχης δέ « εἰμί μέν καί τις ἄλλος πρός ὁ τοιοῦτος » λέγω « λόγος ἄγω αἰτία , αὐτός εἄν οἶδα . εἰμί δέ αὐτός οὗτος ἕνεκα μόνος παροξύνω , ὀργή φέρω πρός ἐγώ τε καί ὁ βασιλίς , ἀφίστημι ὁ διοίκησις γιγνώσκω ὁ κοινός , οὔτε Δίκαιος ποιέω , οὔτε προσήκω σεαυτοῦ . ἐγώ τε γάρ ἰσχυρίζομαι οὗτος ὁ λόγος μή ἀκούω παντελῶς · καί δίκαιος εἰμί ἀξιόω πιστεύω παρά σύ · οἴομαι δέ καί ὁ βασιλίς ὁ ἴσος ἐγώ εἴρω . οὐδέ γάρ εἄν φέρω σιγή , εἰμί ἀκούω τε συμβαίνω ὁ λόγος καί πρός σύ εἴρω οἴομαι . διό σύ καί δήω ὁ πρός ὁ βασιλίς λόγος ἀπέχω , οὖον φαῦλος τις εἰμί ἐπιθήκη ὁ κακός . ὁ δέ οὐ ἀνία , ἀλλά κελεύω ἀπαγγέλλω , νῦν μέν , φάσκω , ὁ λόγος μόνος ἐκεῖνος ὁ ποιέω ὁ ταραχή , ἴσως δέ τις καί ἄλλος ἔχω ἀνέκφορος ἐν ὁ Ψυχή . αὐτίκα μέν οὖν ὁ πατριάρχης ποιέω ὁ κελεύω καί ὁ βασιλίδι ἀπαγγέλλω , ὅσος ὁ μέγας δομέστικος πρός αὐτός διαλέγω . ὁ δέ ἐλπίς τε ἔξω καί πέρα προσδοκία λόγος ὁ ἀκοή εἰσδέχομαι , ἀνιάω μέν ἐπί ὁ λέγω , ἐκπλήσσω δέ , ὅστις ὁ ὁ μέγας δομέστικος πείθω , τοιοῦτος τε ἐνθυμέομαι καί πρός αὐτός εἶπον . ὅμως ἑαυτοῦ ἀναλαμβάνω , ἀντιμηνύω αὐτός , μή παντάπασι αὐτός προσήκω ὁ τοιοῦτος λόγος , οὐδέ ὁ αὐτός διάνοια ἄξιος εἰμί , οὐδέ ὁ πρός βασιλεύς φίλιος , ὅς ἐκ παῖς ἄχρι καί εἰς ὅδε χρόνος ἀλλήλων διατηρέω ἄδολος καί καθαρός . διό οὐδέ πείθω οἷος τε εἰμί , ὡς παραφρονέω ἕνεκα ἄνθρωπος προάγω εἰς τοσοῦτος καί ὀργή καί λύπη . ἐγώ δέ μήτε ἀκούω ὁ ἄνθρωπος λέγω ὁμολογέω , μήτε εἰμί καί συμβαίνω πυνθάνομαι , προὔργου ποιέω κολάζω ὁ εἶπον . οὐδέ γάρ αὐτός σύ μικρός δύναμις ἔχω ἢ ἐγώ , κολάζω τε ὁ προσκρούω καί συγγνώμη παρέχω , εἄν ἐθέλω . εἰμί μέν οὖν ἐκεῖνος ἕνεκα ὁ λόγος μόνος ἀγανακτέω , παρά σεαυτοῦ μᾶλλον ἢ παρά ἐγώ προσήκω λαμβάνω δίκη . εἰμί δέ καί τις ἕτερος δήω , ὅσπερ ἄχρι νῦν ἄγνωστος ἐγώ , λέγω ῥαίνω , ὡς παρά ἐγώ δύσκολος εἰμί μηδείς , ὅσπερ ἄν σύ κατά γνώμη εἰμί , εἰμί μή πάντῃ ὁ ἀδύνατος εἰμί . » τοιοῦτος μέν ὁ βασιλίς πρός ὁ ὁ μέγας δομέστικος λόγος ἀποκρίνω . ὁ δέ φάσκω , αὐτός τε παντάπασι ἀγνοέω ὁ δύναμις ὁ λόγος ὁ αὐτός , καί βασιλίς ὁ διάνοια ὁ γίγνομαι μάλιστα ὡς προσωτέρω ἔχω . ἵνα δέ αὐτός τε οἶδα καί βασιλίδι φράζω , ὡς Δίκαιος διανοέομαι , ὡς ἔχω περί ὁ πρᾶγμα ἀκούω . ὁ μέν ἐγώ τε καί βασιλεύς ἐκεῖνος πρός ἀλλήλων ἐκ παῖς ἄκρος φίλιος σῦς τε εἄν ἀγνοέω , ὥσπερ εἰκός , καί ὁ βασιλίς πρός ὁ οἰκεῖος διατρίβω . ὅσος μέντοι γε πρός βασιλεύς ὁ πάππος , πόλεμος καί ἄρχω καί τελευτή , ὅτε ὁ ἄλλος ἅπας πολύς καί παντοδαπός ὑφίστημι ὁ μεταβολή , πᾶς ἀντιτάσσω , σχεδόν εἰς ἔσχατος ἀπορία συναλάομαι , αὐτός προθύμως συναγωνίζομαι , μήτε σῶμα φείδομαι , μήτε χρῆμα , μήτε ἄλλος ὁ οἰκέω μηδείς , ἀλλά ἐν ὁ μάλιστα ἐπείγω ὁ καιρός καί δήω γνήσιος Φίλων , πᾶς γίγνομαι αὐτός καί ὁ δήω ἐλλείπω οὐδείς , καί μετά ὁ ὁ πρᾶγμα ἐγκρατής γίγνομαι , ὅσος τε πρός ὁ ἔξωθεν πολέμιος , καί Ἕλλην λέγω καί βάρβαρος , καί πρός ὁ ἔνδον ἐπίβουλος , ὥσπερ ἄλλος εἰμί αὐτός , καί συγκατεργάζομαι καί συνδιαφέρω αὐτός ὁ ὑπέρ ἑαυτοῦ πόνος καί κίνδυνος , ἐάω γάρ λέγω ὁ διοίκησις ὁ πρᾶγμα , ὡς αὐτός πᾶς πόνος ὑφίστημι , ἄλυπος αὐτός καί ἄπονος ποιέω ὁ ἀρχή , πᾶς μέν εἄν οἶδα Ρωμαῖος , αὐτός σαφής βοῦς ὁ πρᾶγμα , καί συμμαρτυρέω ἐγώ · ὁ ἄλλος δέ πᾶς μάλιστα ὁ βασιλίς , ὅσος μή μόνος ὑπό ὁ πρᾶγμα , ἀλλά καί βασιλεύς αὐτός ὁ πρός ἀλλήλων ἐγώ ὁμόνοια , ὁ πᾶς , ὡς ἐγώ , καί ὁ πάλαι καί ὁ νῦν ὑπερελαύνω ἐπί φίλιος ὑμνέω , σαφῶς διδάσκω . ἐπί ὅς οὐ ὠφελέω μόνος παρά ἑκάτερος συμβαίνω ἐγώ , ἀλλά καί ὁ ἄχρι νῦν χρόνος εὐκλεής βιβάζω . ἄτοπος οὖν , ὁ μέν προτοῦ χρόνος ἅπας μηδέποτε μηδείς ἀδοξία πρόφασις παρέχω ἐμαυτοῦ , νυνί δέ ἑκοντί λοιδορία ἄξιος καί μέμψις ποιέω . ἄν τε γάρ ἀγνοέω , οἷ κακός ὁ πρᾶγμα χωρέω , ἐμαυτοῦ μέν ἀδοξία , ὁ λοιπός δέ Ῥωμαῖος φθορά καί κίνδυνος αἴτιος καθίστημι , οὐδείς παραιτέομαι δίκαιος συγγνώμη αὐτός παρά ἐμαυτοῦ κριτής . ἄν τε καί σύνορος , ὥσπερ ἤδη καί ἐπίσταμαι σαφῶς , ἔπειτα καταμαλακίζω δήω ὁ μή δοκέω ἐν καιρός ἐπικίνδυνος ὁ ἀρχή μεθίημι , οὖον λοιδορία ἄξιος μόνος , ἀλλά καί δίκη ὁ ἔσχατος , ὅτι , καίτοι πρόοιδα , ὑπομένω ἑκών εἰμί κακός ὁράω καί μήτε καιρός , μήτε πρᾶγμα ὡς δήω χράω οἶδα . ὅς δέ ἕνεκα κίνδυνος τε καί ἀδοξία γιγνώσκω ἀπαλλάσσω ἐμαυτοῦ . καίτοι γε οὐδέ βασιλίδι τε καί ὁ βασιλεύς παῖς ἐκ ὁ ἀδοξία οὗτος καί ὁ κίνδυνος ὠφέλεια τις ἔξεστι πορίζω . εἰμί γάρ εἄν οὗτος παραμύθιον οὖον φαῦλος . ὡς εἄν δέ μή δοκέω ὁ ὑπέρ ὁ βασιλεύς παῖς πόνος καί κίνδυνος ἀποδιδράσκω , νῦν μέν ἐν ὁ εἰρήνη ὁ καιρός , ὅτε μήτε πόλεμος οὐδείς , μήτε κακός προσδοκία μηδείς , πατριάρχης τε καί σύγκλητος ἅμα βασιλίδι εὐθύνω ὁ ἀρχή καί ὁ ἐκ οὗτος ἀγαθός καί ὁ τιμή καρπόω . ἐάν δέ ποτός συμβαίνω πόλεμος τις ἀναφύω , κίνδυνος ἀπειλέω βασιλεύς ὁ παῖς , τότε αὐτός ἤδη προθύμως ὁ κίνδυνος ἐμπαρέχω ἐμαυτοῦ , καί ἢ συνδιασῴζω ὁ ἀρχή αὐτός ἢ ὑπέρ αὐτός μάχομαι πίπτω , ὡς εἄν ἐγώ μέν ὁ πόνος καί ὁ κινδυνεύω , σύ δέ ὁ ἐντρυφάω ὁ πρᾶγμα καί αὐτός καταπολαύω , μηδείς παρενοχλέω , περιγίγνομαι . κεφάλαιος δέ ὁ λόγος ὁ ἐμέω , ὡς εἰμί οὐδείς ὁ πείθω , ὥσπερ καί πρότερος , ἔχω ὁ πρᾶγμα ὁ ἀρχή . ὡς εἄν δέ καί ἔργον ὅς λέγω κατάδηλος ποιέω , ὁ συνήθης καθέδρα ἐξανίστημι , ἐπί ἕτερος καθεδοῦμαι , ἵνα οἶδα τε Βασιλίς τε καί σύ , ὡς οὐδείς ἤδη ὁ κωλύω , ἕτερος τις , ὅς εἄν βούλομαι αὐτός , ὁ πρᾶγμα ἐφιστάω . » οὕτως εἶπον , ἐπί ἕτερος μεταβαίνω τόπος , ὥσπερ ἔργον παραχωρέω ἕτερος ὁ ἀρχή . ὁ πατριάρχης δέ τοιοῦτος ὁράω τε καί ἀκούω , « σκληρός εἰμί ὁ λόγος » εἶπον « καί μάλιστα δύναμαι ὁ Ψυχή ὁ βασιλίς καθικνέομαι . » ὁ δέ « ἀληθής λέγω » φημί « καί ἐσθίω γε μηδείς τοιοῦτος μήτε εἴρω , μήτε εἰμί . νυνί δέ εἰς τοσοῦτος ἀνάγκη συναιρέω , ὥστε καίτοι ὁ ἄλλος μάλιστα ἅπας , ὅσος εἰς παραμυθία καί ὁ πολύς ἄνεσις ἀνιαρός , ὅσος βασιλίδι ἐκ ὁ βασιλεύς προσγίγνομαι τελευτή , λέγω βούλομαι ἐπί αὐτός , ἐναντίος πράσσω ἐμαυτοῦ δύο ἕνεκα . ἢ γάρ ἀπρακτέω παντελῶς ἀνάγκη , ἢ φαῦλος καί οὐ ὅς προσήκω , ἄρχω . εἴτε τοίνυν πράσσω μηδείς , καί ὁ βασιλίς ἐφησυχάζω , ὡς χθές καί πρώην ὁ ἀρχή οἴομαι διοικέω παρά ἐγώ , ἀνάγκη πᾶς ἀπόλλυμι · εἴτε καί φαῦλος καί μή κατά ὁ δήω ἄρχω , ὁ αὐτός τρόπος πάλιν φθείρω συμβαίνω , καί προσέτι γε αὐτός οὖον ὁ ἄλλος μόνος , ἀλλά καί ἐμαυτοῦ ὁ μοχθηρία ὀφείλω δίκη · ὥστε ἀμφοτέρωθεν λυσιτελής , γνώριμος οὗτος γίγνομαι ὁ βασιλίδι , κἀν εἰμί μέλλω ταραχή καί λύπη προξενέω . ἀγαθός γάρ περί ὁ γίγνομαι ὡς ἔχω μανθάνω , ἅμα σύ τε καί ὁ ἄλλος ὁ δήω βουλεύω περί ὁ ἀρχή , ἢ ἀγνοέω , ὀλίγος ὕστερος μή οὗτος μόνος , ἀλλά καί ὁ συμβαίνω βλάβη ἕνεκα ἀγανακτέω .