joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen2.33
λγʹ . Τοιαῦτα μὲν βασίλισσα παρῄνει Ἀκαρνάσιν . ἐπεὶ δὲ πλείους ἦσαν οἱ βουλόμενοι τὰ ἴσα , ὀλίγοι γὰρ ἦσαν οἷς πρὸς βασιλέα πολεμητέα ἐδόκει εἶναι , ἐπεψηφίζετο ἡ βουλὴ , καὶ πρεσβείαν ἀπελέξαντο ἑαυτῶν τοὺς μάλιστα συνετωτάτους , οἷς ἐπετέτραπτο πρὸς βασιλέα ἀπελθοῦσιν ἅττα ἂν μάλιστα συμφέρειν πᾶσι κοινῇ καὶ ᾖ δυνατὰ πράττειν . οἳ καὶ εἰς Βαλάγριτα ἐλθόντες προσεκύνησάν τε βασιλέα καὶ διειλέχθησαν περὶ ὧν ἧκον . βασιλεὺς δὲ τὸ μὲν Νικηφόρῳ τῷ δεσπότου παιδὶ τὴν μεγάλου δομεστίκου θυγατέρα πρὸς γάμον συνάπτειν , καὶ αὐτῷ εἶναι κατὰ γνώμην εἶπε , καὶ τὸν γάμον ἐπιτρέπειν · καὶ περιόντος γὰρ ἔτι δεσπότου τοῦ Νικηφόρου πατρὸς πρεσβείαν τούτου ἕνεκα πεπομφότος πρὸς αὐτὸν ἐπιτετραφέναι . βασιλίσσης τε τῆς ἐκείνου μητρὸς καὶ θυγατέρων πρόνοιαν τὴν προσήκουσαν ποιήσεσθαι , ἀποστάσης τῆς ἀρχῆς , ὥστε διάγειν ὅποι ἂν αὐτῷ βέλτιον δοκῇ . αὐτούς τε εὐεργετήσειν τιμαῖς τε καὶ προσόδοις ἐτησίοις ὧν ἂν ἕκαστος ἄξιος κριθῇ . αὐτονόμους δὲ αὐτοὺς ἔχοντας Ἀκαρνανίας τὴν ἀρχὴν , οὐκ ἂν παρόψεσθαι , ἀλλ' ἐπιχειρήσειν παντὶ τῷ τρόπῳ καταδουλοῦν καὶ ὑπάγειν ἑαυτῷ . καὶ βασιλέας γὰρ τοὺς αὐτοῦ προγόνους πολλὴν φροντίδα πεποιῆσθαι τοῦ Ἀκαρνανίαν ὑφ' ἑαυτοὺς ποιεῖσθαι , ἀδίκως ἀποτετμημένην τῆς Ρωμαίων ἡγεμονίας , τῶν πρώτως αὐτὴν ἀποστησάντων αὐθαδείᾳ καὶ ἀγνωμοσύνῃ τῇ πρὸς βασιλέα εἰς ἰδίαν ἑαυτοῖς ἀρχὴν περιποιησαμένων καὶ κρατυναμένων ἐπὶ χρόνον ἤδη συχνόν τινα διὰ τὸ βασιλέας εἰς ἐθνῶν τινων πολέμους ἑτέρους ἠσχολῆσθαι . νυνὶ δὲ αὐτὸν ἀμελήσαντα τῶν ἄλλων , ἐνθάδε ἥκειν . εἰ μὲν οὖν ἐθέλωσιν ἄνευ πόνων καὶ κινδύνων τὰς πόλεις αὐτῷ παραδιδόναι , αὐτόν τε πραγμάτων ἀπαλλάξειν καὶ σφίσιν αὐτοῖς αἰτίους γενήσεσθαι μεγάλων ἀγαθῶν · ἐὰν δὲ μὴ , ὡς πολεμήσοντας αὐτῷ παρασκευάζεσθαι ἀπελθόντας . βασιλεὺς μὲν οὖν τοιαῦτα εἶπεν · οἱ πρέσβεις δὲ ὁρῶντες , ὡς εἰ μὴ πείθοιντο τοῖς βασιλέως λόγοις , οὐδενὸς ἑτέρου λειπομένου ἢ διαφθειρομένην ὑπὸ τοῦ πολέμου τὴν γῆν αὐτῶν ὁρᾷν , παρεσκευασμένης ἐσβαλεῖν οὔσης τῆς Ρωμαίων στρατιᾶς , σφᾶς τε αὐτοὺς καὶ τὰς πόλεις συνέβησαν παραδιδόναι · καὶ μετ' οὐ πολὺ βασιλέως ἐκεῖ γενομένου , αἵ τε πόλεις πᾶσαι προσεχώρησαν ἑκοῦσαι καὶ ἡ στρατιὰ ἅμα τοῖς δυνατοῖς τῶν Ἀκαρνάνων . βασιλεύς τε ἐπιδεικνύμενος πρὸς αὐτοὺς πολλὴν τὴν πρᾳότητα καὶ φιλοτιμίαν , οὐ μόνον τοὺς τῶν πόλεων δήμους κοιναῖς εὐεργεσίαις ἐθεράπευσεν , ἀλλὰ καὶ τοὺς δυναμένους παρ' αὐταῖς τιμαῖς τε καὶ προσόδοις ἐτησίοις καὶ ἄλλαις ἠμείψατο εὐεργεσίαις . Νικηφόρῳ τε τῷ δεσπότου παιδὶ τὴν μεγάλου δομεστίκου κατηγγύησε θυγατέρα , πάντα τε διαθέμενος ὡς ἂν αὐτῷ ἔχειν ἄριστα ἐδόκει , τὰς πόλεις πάσας τῆς Ἀκαρνανίας περιῄει οὐ μόνον ἱστορίας ἕνεκα , οὔπω πρότερον ἑωρακὼς , ἀλλὰ καὶ προνοίας ἀξιώσων τῆς δεούσης . οἱ μὲν οὖν ἄλλοι πάντες ἠγάπων ὑπὸ βασιλέα τεταγμένοι . οἷς δὲ καὶ πρότερον ἐδόκει μᾶλλον ὁ πόλεμος αἱρετέος , οὐκ ἠνείχοντο εἰ μὴ νεωτερίζοιεν · οἰόμενοι δὲ αὐτοῖς δύναμιν πρὸς τὸν πόλεμον παρέξειν τὸ Νικηφόρον τὸν δεσπότου παῖδα πρότερον ἐκθέσθαι , ὡς ἂν αὐτοί τε ὑπὲρ τοῦ παιδὸς δοκοῖεν πολεμεῖν , καὶ τοὺς ἄλλους πείθοιεν συναίρεσθαι , ὅταν καταστῶσιν εἰς τὸν πόλεμον , τὸν τοῦ παιδὸς ἔπεισαν παιδαγωγὸν Ριτζάρδον ἅμα καί τισιν ἑτέροις , Νικηφόρον τὸν δούκαν ὑπεκθέσθαι , καὶ παραλαβόντες νυκτὸς πλοίου τε τὸν Ἰώνιον περαιουμένου ἐπιβάντες , εἰς τὴν Τάραντος κρατοῦσαν πριγκίπισσαν διαφεύγουσι . πυθόμενος δὲ τὸν δρασμὸν ὁ βασιλεὺς καὶ μήτε τῶν συνεσκευακότων τὴν ἐπιβουλὴν εἰδὼς , ἀνακαλεῖσθαί τε τὸν παῖδα ὢν οὐ δυνατὸς διὰ τὸ πολὺ Ἀκαρνανίας Τάραντα διεστηκέναι , ἐπ' ὀλίγον ταῖς πόλεσιν ἐκείναις ἐνδιατρίψας καὶ πάσαις ἡγεμόνας ἐπιστήσας ἐφ' ἑκάστῃ , τόν τε πρωτοστράτορα Συναδηνὸν ἐπὶ πᾶσιν ἀποδείξας στρατηγὸν καὶ τἄλλα πάντα ὡς ἂν αὐτῷ ἐδόκει διοικησάμενος , ἄρας ἐκεῖθεν ἦλθεν εἰς Θεσσαλονίκην , χαίρων ἅμα καὶ θεῷ τῆς εὐεργεσίας χάριτας ὁμολογῶν , ὅτι ὃ πολλοῖς ἀναλώμασι καὶ πόνοις ἐκ τῶν Ἀλεξίου τοῦ Ἀγγέλου χρόνων τῆς Ρωμαίων ἀποτμηθὲν ἡγεμονίας οἱ τούτου πρόγονοι βασιλεῖς ἀνασώσασθαι οὐκ ἴσχυσαν , τούτῳ νῦν ἄνευ πολέμων καὶ κινδύνων παρέσχε κατορθῶσαι . Μιχαήλ τε γὰρ ὁ πρῶτος ἐκ Παλαιολόγων ἄρξας πολλὴν ἐνεδείξατο σπουδὴν Ἀκαρνανίας ἕνεκα καὶ Θετταλίας , καὶ στρατιὰν ἀπώλεσε πολλήν τε καὶ ἀγαθὴν πολλάκις καὶ θαυμασίους στρατηγοὺς Ἀκαρνάσι καὶ Θετταλοῖς πολεμῶν · καὶ μετ' αὐτὸν Ἀνδρόνικος ὁ υἱός . τούτῳ δὲ ὀλίγα πραγματευσαμένῳ καὶ οὐδὲν ὑποστάντι διὰ τὸν πόλεμον δεινὸν , οὐ μόνον Ἀκαρνανίαν , ἀλλὰ καὶ Θετταλίαν ἐξεγένετο παραστήσασθαι καὶ τῇ λοιπῇ συνάψαι ἡγεμονίᾳ τῇ Ρωμαίων ἐπ' ἔτεσι πολλοῖς ἀποτμηθέντα . ἐκεῖθεν δὲ οὐ πολὺ ὕστερον ἧκεν εἰς Ἀδριανούπολιν . διατρίβοντί τε ἐκεῖ ὁ τῶν Μυσῶν βασιλεὺς Ἀλέξανδρος ἔπεμψε πρεσβείαν ὧν πρὸς αὐτὸν ἐν Ρωσοκάστρῳ περὶ τοῦ κήδους διειλέχθη λόγων ἂν ἀναμιμνήσκων , νυνί τε εἰ κατὰ γνώμην αὐτῷ εἴη τὴν ἐπιγαμίαν ποιεῖσθαι εἰδέναι ἀξιῶν . βασιλεῖ δὲ τοῦτο μὲν οὐκ ἦν καθ' ἡδονήν . μᾶλλον γὰρ ἐβούλετο τὴν θυγατέρα οἴκοι διατρίβειν , ἢ Ἀλεξάνδρου τῷ υἱεῖ εἰς κοινωνίαν ἐκδιδόναι γάμου , τὴν παρὰ τοῖς βαρβάροις διατριβὴν εἰδὼς οὐκ ἐσομένην πρὸς ἡδονὴν τοῖς ἤθεσι καὶ νόμοις Ἑλληνικοῖς ἐντεθραμμένῃ καὶ βασιλικοῖς · τῷ κοινῷ δὲ Ρωμαίων τὸν γάμον οἰόμενος τῆς θυγατρὸς λυσιτελεῖν , ὑπέσχετο ποιήσειν . οἱ μὲν οὖν Ἀλεξάνδρου τοῦ βασιλέως πρέσβεις πρὸς τὴν οἰκείαν ἐπανῆκον χαίροντες , ὅτι βασιλέα πεῖσαι ἠδυνήθησαν περὶ τοῦ κήδους . αὐτὸς δὲ βασιλεὺς ἐκ τῆς Ἀδριανοῦ πρὸς τὸ Βυζάντιον ἧκεν , ὡς τῆς θυγατρὸς ἐξαρτυσόμενος τοὺς γάμους .
Lemmas: λγʹ . τοιοῦτος μέν βασίλισσα παραινέω Ἀκαρνάν . ἐπεί δέ πλείων εἰμί ὁ βούλομαι ὁ ἴσος , ὀλίγος γάρ εἰμί ὅς πρός βασιλεύς πολεμητέος δοκέω εἰμί , ἐπιψηφίζω ὁ βουλή , καί πρεσβεία ἀπολέγω ἑαυτοῦ ὁ μάλιστα συνετός , ὅς ἐπιτρέπω πρός βασιλεύς ἀπέρχομαι ὅστις εἄν μάλιστα συμφέρω πᾶς κοινός καί εἰμί δυνατός πράσσω . ἕ καί εἰς Βαλάγριτα ἔρχομαι προσκυνέω τε βασιλεύς καί διαιλέγω περί ὅς ἥκω . βασιλεύς δέ ὁ μέν Νικηφόρος ὁ δεσπότης παῖς ὁ μέγας δομέστικος θυγάτηρ πρός γάμος συνάπτω , καί αὐτός εἰμί κατά γνώμη εἶπον , καί ὁ γάμος ἐπιτρέπω · καί περίειμι γάρ ἔτι δεσπότης ὁ Νικηφόρου πατήρ πρεσβεία οὗτος ἕνεκα πέμπω πρός αὐτός ἐπιτράβω . βασίλισσα τε ὁ ἐκεῖνος μήτηρ καί θυγάτηρ πρόνοια ὁ προσήκω ποιέω , ἀφίστημι ὁ ἀρχή , ὥστε διάγω ὅποι εἄν αὐτός ἀγαθός δοκέω . αὐτός τε εὐεργετέω τιμή τε καί πρόσοδος ἐτήσιος ὅς εἄν ἕκαστος ἄξιος κρίνω . αὐτόνομος δέ αὐτός ἔχω Ἀκαρνανία ὁ ἀρχή , οὐ εἄν παροράω , ἀλλά ἐπιχειρέω πᾶς ὁ τρόπος καταδουλόω καί ὑπάγω ἑαυτοῦ . καί βασιλεύς γάρ ὁ αὐτός πρόγονος πολύς φροντίς ποιέω ὁ Ἀκαρνανία ὑπό ἑαυτοῦ ποιέω , ἄδικος ἀποτέμνω ὁ Ῥωμαῖος ἡγεμονία , ὁ πρῶτος αὐτός ἀφίστημι αὐθάδεια καί ἀγνωμοσύνη ὁ πρός βασιλεύς εἰς ἴδιος ἑαυτοῦ ἀρχή περιποιέω καί κρατύνω ἐπί χρόνος ἤδη συχνός τις διά ὁ βασιλεύς εἰς ἔθνος τίνω πόλεμος ἕτερος ἀσχολέω . νυνί δέ αὐτός ἀμελέω ὁ ἄλλος , ἐνθάδε ἥκω . εἰμί μέν οὖν ἐθέλω ἄνευ πόνος καί κίνδυνος ὁ πόλις αὐτός παραδίδωμι , αὐτός τε πρᾶγμα ἀπαλλάσσω καί σφεῖς αὐτός αἴτιος γίγνομαι μέγας ἀγαθός · ἐάν δέ μή , ὡς πολεμέω αὐτός παρασκευάζω ἀπέρχομαι . βασιλεύς μέν οὖν τοιοῦτος εἶπον · ὁ πρέσβυς δέ ὁράω , ὡς εἰμί μή πείθω ὁ βασιλεύς λόγος , οὐδείς ἕτερος λείπω ἢ διαφθείρω ὑπό ὁ πόλεμος ὁ γῆ αὐτός ὁράω , παρασκευάζω εἰσβάλλω εἰμί ὁ Ῥωμαῖος στρατιά , σφεῖς τε αὐτός καί ὁ πόλις συμβαίνω παραδίδωμι · καί μετά οὖον πολύς βασιλεύς ἐκεῖ γίγνομαι , ὁ τε πόλις πᾶς προσχωρέω ἑκών καί ὁ στρατία ἅμα ὁ δυνατός ὁ Ἀκαρνάν . βασιλεύς τε ἐπιδείκνυμι πρός αὐτός πολύς ὁ πραότης καί φιλοτιμία , οὖον μόνος ὁ ὁ πόλις δῆμος κοινός εὐεργεσία θεραπεύω , ἀλλά καί ὁ δύναμαι παρά αὐτός τιμή τε καί πρόσοδος ἐτήσιος καί ἄλλος ἀμείβω εὐεργεσία . Νικηφόρος τε ὁ δεσπότης παῖς ὁ μέγας δομέστικος κατεγγυάω θυγάτηρ , πᾶς τε διατίθημι ὡς εἄν αὐτός ἔχω ἀγαθός δοκέω , ὁ πόλις πᾶς ὁ Ἀκαρνανία περίειμι οὖον μόνος ἱστορία ἕνεκα , οὔπω πρότερος ὁράω , ἀλλά καί πρόνοια ἀξιόω ὁ δήω . ὁ μέν οὖν ἄλλος πᾶς ἀγαπάω ὑπό βασιλεύς τάσσω . ὅς δέ καί πρότερος δοκέω μᾶλλον ὁ πόλεμος αἱρετέος , οὐ ἀνέχω εἰμί μή νεωτερίζω · οἴομαι δέ αὐτός δύναμις πρός ὁ πόλεμος παρέχω ὁ Νικηφόρος ὁ δεσπότης παῖς πρότερος ἐκτίθημι , ὡς εἄν αὐτός τε ὑπέρ ὁ παῖς δοκέω πολεμέω , καί ὁ ἄλλος πείθω συναίρω , ὅταν καθίστημι εἰς ὁ πόλεμος , ὁ ὁ παῖς πείθω παιδαγωγός Ριτζάρδον ἅμα καί τις ἕτερος , Νικηφόρος ὁ Δούκας ὑπεκτίθεμαι , καί παραλαμβάνω νύξ πλοῖον τε ὁ Ἰώνιος περαιόω ἐπιβαίνω , εἰς ὁ Τάρας κράτος πριγκίπισσα διαφεύγω . πυνθάνομαι δέ ὁ δρασμός ὁ βασιλεύς καί μήτε ὁ συσκευάζω ὁ ἐπιβουλή εἰδοί , ἀνακαλέω τε ὁ παῖς εἰμί οὖον δυνατός διά ὁ πολύς Ἀκαρνανία Τάρας διΐστημι , ἐπί ὀλίγος ὁ πόλις ἐκεῖνος ἐνδιατρίβω καί πᾶς ἡγεμών ἐφίστημι ἐπί ἕκαστος , ὁ τε πρωτοστράτορας Συναδηνός ἐπί πᾶς ἀποδείκνυμι στρατηγός καί ἄλλος πᾶς ὡς εἄν αὐτός δοκέω διοικέω , ἀείρω ἐκεῖθεν ἔρχομαι εἰς Θεσσαλονίκη , χαίρω ἅμα καί θεός ὁ εὐεργεσία χάρις ὁμολογέω , ὅτι ὅς πολύς ἀνάλωμα καί πόνος ἐκ ὁ Ἀλέξιος ὁ Ἄγγελος χρόνος ὁ Ῥωμαῖος ἀποτέμνω ἡγεμονία ὁ οὗτος πρόγονος βασιλεύς ἀνασῴζω οὐ ἰσχύω , οὗτος νῦν ἄνευ Πολέμων καί κίνδυνος παρέχω κατορθόω . Μιχαήλ τε γάρ ὁ πρῶτος ἐκ παλαιολογέω ἄρχω πολύς ἐνδείκνυμι σπουδή Ἀκαρνανία ἕνεκα καί Θεσσαλία , καί στρατία ἀπόλλυμι πολύς τε καί ἀγαθός πολλάκις καί θαυμάσιος στρατηγός Ἀκαρνάν καί Θεσσαλός πολεμέω · καί μετά αὐτός Ἀνδρόνικος ὁ υἱός . οὗτος δέ ὀλίγος πραγματεύομαι καί οὐδείς ὑφίστημι διά ὁ πόλεμος δεινός , οὖον μόνος Ἀκαρνανία , ἀλλά καί Θεσσαλία ἐκγίγνομαι παρίστημι καί ὁ λοιπός συνάπτω ἡγεμονία ὁ Ῥωμαῖος ἐπί ἔτος πολύς ἀποτέμνω . ἐκεῖθεν δέ οὖον πολύς ὕστερος ἵημι εἰς Ἀδριανούπολις . διατρίβω τε ἐκεῖ ὁ ὁ Μυσός βασιλεύς Ἀλέξανδρος πέμπω πρεσβεία ὅς πρός αὐτός ἐν ρωσοκαστρον περί ὁ κῆδος διαιλέγω λόγος εἄν ἀναμιμνήσκω , νυνί τε εἰμί κατά γνώμη αὐτός εἰμί ὁ ἐπιγαμία ποιέω οἶδα ἄξιος . βασιλεύς δέ οὗτος μέν οὐ εἰμί κατά ἡδονή . μᾶλλον γάρ βούλομαι ὁ θυγάτηρ οἴκοι διατρίβω , ἢ Ἀλέξανδρος ὁ υἱός εἰς κοινωνία ἐκδίδωμι γάμος , ὁ παρά ὁ βάρβαρος διατριβή εἰδοί οὐ εἰμί πρός ἡδονά ὁ ἦθος καί νόμος Ἑλληνικός ἐντρέφω καί βασιλικός · ὁ κοινός δέ Ῥωμαῖος ὁ γάμος οἴομαι ὁ θυγάτηρ λυσιτελέω , ὑπισχνέομαι ποιέω . ὁ μέν οὖν Ἀλέξανδρος ὁ βασιλεύς πρέσβυς πρός ὁ οἰκεῖος ἐπανήκω χαίρω , ὅτι βασιλεύς πείθω δύναμαι περί ὁ κῆδος . αὐτός δέ βασιλεύς ἐκ ὁ Ἀδριανός πρός ὁ Βυζάντιον ἵημι , ὡς ὁ θυγάτηρ ἐξαρτύω ὁ γάμος .