joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen2.1
αʹ . Ἃ μὲν οὖν πολεμοῦσί τε ἀλλήλοις τοῖς βασιλεῦσι καὶ μεταξὺ διαλλαττομένοις ἐπράχθη μετ' ἀλλήλων , τοιαῦτά ἐστι · νῦν δὲ εἶναί μοι δοκεῖ λοιπὸν διηγητέον καὶ ἃ τῷ νέῳ Ἀνδρονίκῳ ἤδη τὴν πᾶσαν ἀρχὴν Ρωμαίων ὑποποιησαμένῳ ἐπράχθη καθ' ἑαυτόν . ἐς γὰρ τὴν ὑστεραίαν μετὰ τὴν τοῦ Βυζαντίου λῆψιν πρὶν ἄλλης τινὸς ἅψασθαι διοικήσεως πραγμάτων , ἐν ὁποίοις τισὶ χρὴ τὸν βασιλέα καὶ πάππον κατέστησε διάγειν . καὶ τὴν μὲν ἀρχὴν καὶ τὴν διοίκησιν τῶν πραγμάτων ἀπένειμεν ἑαυτῷ , τῶν ἄλλων δὲ οὐδὲν ὑφεῖλε βασιλέως . ἀλλὰ τούς τε Ρωμαίους ὅσων ἦρχε προσέταξεν αὐτῷ ὡς βασιλεῖ προσέχειν καὶ τὴν ἴσην ἀποδιδόναι τιμὴν , καὶ ὁπότε βούλοιντο πρὸς αὐτὸν ὡς προσκυνήσοντες ἰέναι , κωλύεσθαι παρ' οὐδενός · καὶ παῖδας καὶ τοὺς ἄλλους συγγενεῖς βασιλέως εἰς τὰ βασίλεια εἰσιόντας αὐτῷ συνδιημερεύειν καὶ συνεῖναι καθόσον βούλοιντο · καὶ τὴν θεραπείαν πᾶσαν ἀκίνητον μένειν ὅση ἦν , καὶ ἐπ' αὐτῷ εἶναι ὅ , τι ἂν κελεύῃ ποιεῖν . καὶ ἀναλωμάτων ἕνεκα αὐτοῦ τε καὶ οἰκετικοῦ ἀπό τε τῶν δημοσίων φόρων τὴν λεγομένην παρέσχετο τοπικὴν , φέρουσαν ἐπ' ἐνιαυτὸν δισχιλίους ἐπὶ μυρίοις χρυσοῦς , καὶ ἕτερα χρήματα ἴσα ἐκ τοῦ βασιλικοῦ ἐκέλευσε χορηγεῖσθαι ταμιείου · καὶ ταῦτα εἶναι ἐπ' ἐκείνῳ ᾗ ἂν ἐθέλοι χρῆσθαι . τῶν τε βασιλείων παρεχώρησεν αὐτῷ · αὐτὸς δὲ εἴποτε ἐπιδημοίη τῇ Κωνσταντίνου , ἕως ὁ πάππος περιῆν , ἐν τοῖς Δημητρίου τοῦ δεσπότου διέτριβεν οἴκοις . καὶ πρὸς βασιλέα ἐρχόμενος συχνῶς , ὡμίλει τε αὐτῷ γνησίως καὶ ἐβουλεύετο περὶ τῶν πραγμάτων καὶ οὐδὲν ἧττον ἢ πρότερον αἰδῶ καὶ τιμὴν παρεῖχε τὴν προσήκουσαν αὐτῷ . οἱ δ' ἄλλοι Ρωμαῖοι , καίτοι παρὰ τοῦ νέου βασιλέως οὐ πρὸς εἰρωνείαν , ἀλλ' ἀληθῶς προστεταγμένον τὸ πάντα τὸν ἐθέλοντα πρὸς βασιλέα ἔρχεσθαι καὶ ἀκωλύτως προσκυνεῖν αὐτὸν , ὅμως οὐ προσῄεσαν , δεδοικότες μή τι διὰ ταῦτα ὑποπτευθῇ νεωτερίζειν . τὸν μέγαν δὲ λογοθέτην ἐκέλευσεν ὁ βασιλεὺς εἰς Διδυμότειχον ἐλθόντα , ἐν ἑνὶ τῶν αὐτόθι φροντιστηρίων διατρίβειν . καὶ ἦν ἄχρι τινός · ἔπειτα συγγνώμης καὶ αὐτὸς τυχὼν , εἰς Βυζάντιον ἐπανελθὼν διέτριβεν οἴκοι . τὴν Βυζαντίου δὲ ἀρχὴν τῷ πρωτοστράτορι παρέσχεν ὁ βασιλεύς . ἐπεὶ δὲ καθ' ὃν ἐπολέμουν ἀλλήλοις χρόνον οἱ βασιλεῖς πολλὰ τῶν προσόντων τοῖς συνοῦσιν ἑκατέρῳ ὑπ' ἀλλήλων διηρπάσθη , ἵνα μὴ διαφοραὶ γίγνοιντο μεταξὺ ἀμφοτέρων τῶν μερῶν τὰ οἰκεῖα ἐπανασώζειν πειρωμένων , προμηθούμενος ὁ βασιλεὺς περὶ μὲν τῶν κινουμένων ἐκέλευσε μηδένα ἐξεῖναι μηδενὶ ὀχλεῖν , ἀλλ' ἐᾷν τοὺς ἔχοντας καρποῦσθαι · τὰ δ' ἀκίνητα ἐπανασώζεσθαι τοῖς ἐξ ἀρχῆς κυρίοις . καὶ τούτου ἐπιμελητὴν τὸν πρωτοστράτορα τοῦ Βυζαντίου ἄρχοντα ἐκέλευσεν εἶναι . μετὰ τοῦτο ἀπῆλθεν εἰς πατριάρχην , ἅμα μὲν εὐχαριστήσων αὐτῷ καὶ οἰκείως καὶ φιλικῶς προσομιλήσων · κατὰ γὰρ τὴν πρώτην συντυχίαν , τοῦ καιροῦ καὶ τῶν πραγμάτων οὐκ ἐώντων , ὅσον ἀφοσιώσασθαι μόνον ἐποιήσαντο τὴν ὁμιλίαν · ἅμα δ' ἵνα καὶ τοῖς ἀρχιερεῦσιν , οἳ αὐτοῦ ἐκβαλλομένου τοῦ πατριαρχείου καὶ εἰς δεσμωτήριον οἱονεὶ ἀπαγομένου , οὐ μόνον ἀντέστησαν οὐδὲν ὑπὲρ αὐτοῦ , ἀλλὰ καὶ συγκατειργάσαντο , τό γε εἰς αὐτοὺς ἧκον , τὴν κάθειρξιν ἐκείνου , δοῦναι συγγνώμην δεηθῇ αὐτοῦ . ἦν γὰρ κατ' αὐτῶν πολὺς φερόμενος ὁ πατριάρχης καὶ δίκας ἀξιῶν λαβεῖν παρ' ἐκείνων τῆς προδοσίας τῆς εἰς αὐτόν . καὶ δεηθεὶς αὐτοῦ πολλὰ περὶ αὐτῶν οὐκ ἠδυνήθη πεῖσαι συγγνώμην παρασχεῖν αὐτοῖς , τὰ ἔσχατα λέγων ἠδικῆσθαι ὑπ' αὐτῶν , καὶ δεῖν αὐτοῖς δίκην λαχεῖν τῆς προδοσίας . ἐπεὶ δὲ ἐπανῆκεν εἰς βασίλεια ὁ βασιλεὺς , τὸν μητροπολίτην μετακαλεσάμενος Φερῶν καὶ χαρτοφύλακα τὸν Κουτάλην καὶ τὸν τῶν μοναστηρίων ἄρχοντα Κυβεριώτην , οἷα δι' αὐτὸν δεσμωτήριον οἰκήσαντας ἐπὶ χρόνον τινὰ , τὰ τἄλλα ηὐχαρίστησε καὶ εὐεργεσίαις ἠμείψατο πολλαῖς , τὸν δὲ χαρτοφύλακα , ἐπεὶ μὴ ἠβούλετο ἀπὸ τῆς τοῦ χαρτοφύλακος ἀξίας εἰς ἑτέραν μείζονα μετενεχθῆναι , αὐτὴν ἑαυτῆς ἐποίησεν ἐντιμοτέραν , μέγαν χαρτοφύλακα προσαγορεύσας · καὶ ἀπ' ἐκείνου εἰς δεῦρο τῷ χαρτοφύλακι διασώζεται τὸ μέγας . Μάρκον δὲ Καβαλλάριον τὸν τοῦ Βάρδα , ὃς ἦν ἀπὸ τῶν τειχῶν πρότερον πρὸς ὕβριν βασιλεῖ διειλεγμένος , ἐκέλευσεν ἀχθῆναι πρὸς αὐτὸν ὁ βασιλεύς . ὁ δὲ καὶ πρὶν ζητηθῆναι , οἷα ἐφθέγξατο εἰδὼς , ἅμα τῷ πυθέσθαι ἐντὸς εἶναι Βυζαντίου βασιλέα , ἐν ὑπονόμοις καὶ ἀδύτοις τισὶ κατέκρυψεν ἑαυτόν . πολλὴν δὲ τὴν περὶ τὴν αὐτοῦ ζήτησιν οἱ προστεταγμένοι εἰσενεγκόντες σπουδὴν , εὑρίσκουσί τε καὶ ἄγουσιν εἰς βασίλεια . φήμης δὲ διαδραμούσης , ὡς ὁ ὑβριστὴς ἐκεῖνος βασιλέως εἰς τὰ βασίλεια ἄγεται κολασθησόμενος , συνέδραμεν ἡ πόλις πανδημεὶ , ὁποίῳ τρόπῳ ὀψόμενοι ἀποθανεῖται . βασιλεὺς δὲ ἐκέλευσεν αὐτὸν ἀχθῆναι · καὶ ἐπειδὴ τῶν τοῦ οἴκου θυρῶν ἐγένετο εἴσω , εἰς βασιλέα ἰδὼν , τρόμῳ τε ἐλήφθη καὶ περιδινηθεὶς κατέπεσεν ἐπὶ τὴν γῆν . ἀναστήσαντες δὲ οἱ ἄγοντες , ἐγγὺς ἤγαγον βασιλέως δακρύων τε ὑπόπλεων καὶ πρὸς τὴν γῆν νενευκότα , καὶ μὴ δυνάμενον ὅλως εἰς βασιλέα ἰδεῖν , ἀλλ' αὐτίκα προσδοκῶντα πείσεσθαι τὰ δεινότατα . σιωπὴ δὲ βαθεῖα κατέσχε τὸ πλῆθος πᾶν , καὶ πάντες ἦσαν μετέωροι πρὸς τὴν ἐπενεχθησομένην τῷ Μάρκῳ καταδίκην . ὁρῶντες δὲ αὐτὸν οὕτως ἱστάμενον ὑπότρομον καὶ περιδεῆ , οἱ μὲν αὐτῶν καὶ ἀπὸ τῆς θέας μόνης περιαλγοῦντες , εἰς δάκρυα κατεφέροντο καὶ οἰμωγάς · ὅσοι δὲ καὶ συνετώτεροι τῶν πολλῶν ἦσαν , τῆς μελλούσης κρίσεως ἣν ἀκούομεν ἐλάμβανον ἀπὸ τῶν γινομένων εἰκόνα , καὶ ἀνεζωγράφουν ἐν ἑαυτοῖς τὴν ἄῤῥητον ἐκείνην τῶν ἁμαρτωλῶν αἰσχύνην ἐπὶ τοῦ φοβεροῦ καὶ ἀδεκάστου δικαστηρίου . εἰ γὰρ ἐπὶ θνητοῦ βασιλέως , ἔνθα καὶ αἱ τιμωρίαι ὀλιγοχρόνιοι , τοσαύτη τὸν κρινόμενον ἔκπληξις εἶχεν , ὥστ' ἤδη καὶ πρὸ τῆς ἀποφάσεως τῷ πλείστῳ μέρει ἀποτεθνηκέναι ὑπὸ δέους , ὅτι μηδεμίαν ἀπολογίαν εἶχεν ἐφ' οἷς κατηγορεῖτο ἐνεγκεῖν , τί οὐκ ἂν πάθωσι τότε οἱ πονηρὰ συνειδότες ἑαυτοῖς ; καὶ βελτίους ἑαυτῶν ἐκ τοῦ παραδείγματος ἐγίνοντο καὶ πρὸς σωφρονέστερον μετεῤῥυθμίζοντο βίον . βασιλεὺς δὲ πρότερόν τε οὐκ ἐπὶ τῷ τιμωρήσασθαι τὸν Μάρκον ζητῶν , καὶ τότε πάντας ὁρῶν τῇ σκηνῇ ταύτῃ σωφρονισθέντας , μικρὸν ἐπισχὼν , « τί παθὼν , ὦ Καβαλλάριε » εἶπε « τοσαῦτα ὕβρικας καὶ πρὸς παρόντα ; ἦν γὰρ ἄν τις πρὸς ἀπόντα γινομένων τῶν ὕβρεων συγγνώμη . » ὁ δὲ ὑπὸ τῆς τοῦ βασιλέως φωνῆς καταπλαγεὶς , εἰς γῆν τε κατέπεσεν εὐθὺς καὶ τῇ γῇ τὴν κεφαλὴν προσαράσσων , προσδόκιμος ἦν καὶ τὴν ψυχὴν ἀφεῖναι ὑπὸ δέους . πάλιν δὲ ὁ βασιλεὺς σιγήσας ἐφ' ἱκανὸν , τὸν Μάρκον ἐκέλευεν ἀναστῆναι . ὁ δὲ εἴτε καὶ τῶν λεγομένων οὐκ αἰσθανόμενος , εἴτε καὶ μὴ δυνάμενος ἀναστῆναι ὑπὸ τοῦ δέους ἐκλυθεὶς , τῇ γῇ προσεκυλινδεῖτο , μήθ' ὁρῶν μήτε φθεγγόμενος μηδέν . βασιλεὺς δ' ἐσήμαινε τῇ χειρὶ τοὺς κατέχοντας ἀνιστᾷν · ἐπειδὴ δὲ ἀνέστη , ἐπανέρχεσθαί τε ἐκέλευεν εἰς ἑαυτὸν καὶ προσέχειν τοῖς λεγομένοις . εἶπέ τε πρὸς αὐτὸν ὁ βασιλεύς · « τὸ μὲν δεδοικέναι καὶ τρέμειν καὶ τὰ δεινότατα πείσεσθαι προσδοκᾷν , δίκαιόν τε ὁμοῦ καὶ σοὶ προσῆκον · ἄξια γὰρ ἐφθέγξω πολλῶν τιμωριῶν . ἐγὼ δὲ ἐμαυτῷ πολλὰ συνειδὼς πρὸς τὸν ἁπάντων κύριον καὶ βασιλέα ἡμαρτημένα , καὶ δεόμενος συγγνώμης ὥσπερ καὶ σὺ νῦν , μᾶλλον δὲ καὶ πλείονος πολλῷ , ὅσῳ καὶ τὰ ἡμαρτημένα χείρω , καὶ οὐ πρὸς σύνδουλον ὥσπερ σὺ , ἀλλ' εἰς τὸν ἐκ μὴ ὄντων παραγαγόντα προσκεκρουκὼς καὶ δεόμενος καὶ αὐτὸς ἐλέου , ἀφίημί τε τὰ ἡμαρτημένα σοι καὶ συγγνώμην παρέχω . δυοῖν δὲ ἕνεκα τὸ σέ τε εὑρεῖν καὶ ἐνθάδε ἀγαγεῖν ἐποιησάμην περὶ πλείστου · ἑνὸς μὲν , ἵν' ἐκ τῶν γινομένων οἱ πολλοὶ σωφρονισθῶσι , μὴ ἀκρατεῖς εἶναι περὶ τὴν γλῶτταν μηδὲ ῥᾳδίως ἐκφέρεσθαι πρὸς ὕβρεις , καὶ ταῦτα , πρὸς ὑπερέχοντας καὶ τιμῆς ἀξίους γινομένας , καὶ τὸ κρεῖσσον ἀπὸ ὕψους ἢ ἀπὸ γλώσσης πεσεῖν , ὑπὸ τῶν σοφῶν τινος καλῶς εἰρημένον , ἔργῳ διδαχθῶσιν , ὁρῶντες εἰς οἷον βάραθρον ἐξ ἀκρασίας περιπέπτωκας αὐτός · δεύτερον δὲ , τοῦ σὲ διὰ βίου φόβων καὶ κινδύνων ἀπαλλαγῆναι . εἰ γὰρ μὴ νῦν ἐνθάδε ἀχθεὶς ἐτύγχανες συγγνώμης , κατ' οὐδὲν ἀνεκτότερον ἂν ἔζης τοῦ Κάϊν βίον , στένων καὶ τρέμων ἐπὶ τῆς γῆς καὶ παρὰ παντὸς τοῦ προστυχόντος οἰόμενος αὐτίκα ἀπολεῖσθαι . νυνὶ δὲ συγγνώμης τυχὼν , ἡδέως βιώσεις καὶ ἀδεῶς , οὐδενὸς ἔτι δυναμένου τῶν εἰς ἐμὲ ἡμαρτημένων εὐθύνας ἀπαιτεῖν . » Τοιαῦτα μὲν ὁ βασιλεὺς πρὸς Μάρκον εἶπεν . οἱ παρόντες δὲ ἀλλόκοτον μέν τινα ὄψεσθαι ἰδέαν θανάτου προσδοκῶντες , ἔπειτα ἐξαίφνης παρὰ δόξαν τὸν εἰς τὸν Μάρκον τοῦ βασιλέως ἔλεον καὶ τὴν σώζουσαν ψῆφον ἰδόντες ἐξενηνεγμένην , ἐθαύμαζόν τε τῆς συμπαθείας τὸν βασιλέα καὶ τῷ Μάρκῳ συνέχαιρον τῆς σωτηρίας , καὶ οἰκείαν ἕκαστος οἰόμενοι τὴν εὐεργεσίαν , σοὶ προσήκειν ἔλεγον , βασιλεῦ , πατέρα τὸν θεὸν ἐπικαλεῖσθαι καὶ μετὰ παῤῥησίας τῶν ἡμαρτημένων τὴν συγγνώμην αἰτεῖν , ὡς ἀφιέντι τῷ προσκεκρουκότι τὰ ὀφειλόμενα . τούτων καί τινων ἑτέρων τοιούτων ὑπὸ τοῦ πλήθους εἰρημένων , σὺν ἐκπλήξει καὶ χαρᾷ ὁ σύλλογος διελύθη .
Lemmas: ὅς . ἁ μέν οὖν πολεμέω τε ἀλλήλων ὁ βασιλεύς καί μεταξύ διαλλάσσω πράσσω μετά ἀλλήλων , τοιοῦτος εἰμί · νῦν δέ εἰμί ἐγώ δοκέω λοιπός διηγητέον καί ὁ ὁ νέος Ἀνδρόνικος ἤδη ὁ πᾶς ἀρχή Ῥωμαῖος ὑποποιέω πράσσω κατά ἑαυτοῦ . εἰς γάρ ὁ ὑστεραῖος μετά ὁ ὁ Βυζάντιον λῆψις πρίν ἄλλος τις ἅπτω διοίκησις πρᾶγμα , ἐν ὁποῖος τις χρή ὁ βασιλεύς καί πάππος καθίστημι διάγω . καί ὁ μέν ἀρχή καί ὁ διοίκησις ὁ πρᾶγμα ἀπονέμω ἑαυτοῦ , ὁ ἄλλος δέ οὐδείς ὑφαιρέω βασιλεύς . ἀλλά ὁ τε Ῥωμαῖος ὅσος ἄρχω προστάσσω αὐτός ὡς βασιλεύς προσέχω καί ὁ ἴσος ἀποδίδωμι τιμή , καί ὁπότε βούλομαι πρός αὐτός ὡς προσκυνέω εἶμι , κωλύω παρά οὐδείς · καί παῖς καί ὁ ἄλλος συγγενής βασιλεύς εἰς ὁ βασίλεια εἰσέρχομαι αὐτός συνδιημερεύω καί συνίημι καθόσον βούλομαι · καί ὁ θεραπεία πᾶς ἀκίνητος μένω ὅσος εἰμί , καί ἐπί αὐτός εἰμί ὅς , τίς εἄν κελεύω ποιέω . καί ἀνάλωμα ἕνεκα αὐτός τε καί οἰκετικός ἀπό τε ὁ δημόσιος φόρος ὁ λέγω παρέχω τοπικός , φέρω ἐπί ἐνιαυτός δισχίλιοι ἐπί μυρίος χρύσεος , καί ἕτερος χρῆμα ἴσος ἐκ ὁ βασιλικός κελεύω χορηγέω ταμιεῖον · καί οὗτος εἰμί ἐπί ἐκεῖνος ὅς εἄν ἐθέλω χράω . ὁ τε βασίλειος παραχωρέω αὐτός · αὐτός δέ εἴποτε ἐπιδημέω ὁ Κωνσταντῖνος , ἠώς ὁ πάππος περίειμι , ἐν ὁ Δημήτριος ὁ δεσπότης διατρίβω οἶκος . καί πρός βασιλεύς ἐρχόμενος συχνός , ὁμιλέω τε αὐτός γνήσιος καί βουλεύω περί ὁ πρᾶγμα καί οὐδείς κακός ἢ πρότερος αἰδώς καί τιμή παρέχω ὁ προσήκω αὐτός . ὁ δέ ἄλλος Ρωμαῖος , καίτοι παρά ὁ νέος βασιλεύς οὖον πρός εἰρωνεία , ἀλλά ἀληθής προστάσσω ὁ πᾶς ὁ ἐθέλω πρός βασιλεύς ἔρχομαι καί ἀκωλύτως προσκυνέω αὐτός , ὅμως οὖον πρόσειμι , δείδω μή τίς διά οὗτος ὑποπτεύω νεωτερίζω . ὁ μέγας δέ λογοθέτης κελεύω ὁ βασιλεύς εἰς Διδυμότειχο ἔρχομαι , ἐν εἷς ὁ αὐτόθι φροντιστήριο διατρίβω . καί εἰμί ἄχρι τις · ἔπειτα συγγνώμη καί αὐτός τυγχάνω , εἰς Βυζάντιον ἐπανέρχομαι διατρίβω οἴκοι . ὁ Βυζάντιον δέ ἀρχή ὁ πρωτοστράτωρ παρέχω ὁ βασιλεύς . ἐπεί δέ κατά ὅς πολεμέω ἀλλήλων χρόνος ὁ βασιλεύς πολύς ὁ πρόσειμι ὁ σύνειμι1 ἑκάτερος ὑπό ἀλλήλων διαρπάζω , ἵνα μή διαφορά γίγνομαι μεταξύ ἀμφότερος ὁ μέρος ὁ οἰκεῖος ἐπανασῴζω πειράω , προμηθέομαι ὁ βασιλεύς περί μέν ὁ κινέω κελεύω μηδείς ἔξεστι μηδείς ὀχλέω , ἀλλά ἐάω ὁ ἔχω καρπόω · ὁ δέ ἀκίνητος ἐπανασῴζω ὁ ἐκ ἀρχή κύριος . καί οὗτος ἐπιμελητής ὁ πρωτοστράτορας ὁ Βυζάντιον ἄρχω κελεύω εἰμί . μετά οὗτος ἀπέρχομαι εἰς πατριάρχης , ἅμα μέν εὐχαριστέω αὐτός καί οἰκεῖος καί φιλικῶς προσομιλέω · κατά γάρ ὁ πρῶτος συντυχία , ὁ καιρός καί ὁ πρᾶγμα οὐ ἐάω , ὅσος ἀφοσιόω μόνος ποιέω ὁ ὁμιλία · ἅμα δέ ἵνα καί ὁ ἀρχιερεύς , ἕ αὐτός ἐκβάλλω ὁ πατριαρχείο καί εἰς δεσμωτήριον οἱονεί ἀπάγω , οὖον μόνος ἀνθίστημι οὐδείς ὑπέρ αὐτός , ἀλλά καί συγκατεργάζομαι , ὁ γε εἰς αὐτός ἥκω , ὁ κάθειρξις ἐκεῖνος , δίδωμι συγγνώμη δήω αὐτός . εἰμί γάρ κατά αὐτός πολύς φέρω ὁ πατριάρχης καί δίκη ἄξιος λαμβάνω παρά ἐκεῖνος ὁ προδοσία ὁ εἰς αὐτός . καί δέω αὐτός πολύς περί αὐτός οὐ δύναμαι πείθω συγγνώμη παρέχω αὐτός , ὁ ἔσχατος λέγω ἀδικέω ὑπό αὐτός , καί δήω αὐτός δίκη λαγχάνω ὁ προδοσία . ἐπεί δέ ἐπανίημι εἰς βασίλεια ὁ βασιλεύς , ὁ μητροπολίτης μετακαλέω Φεραί καί χαρτουλάριος ὁ κουτάλη καί ὁ ὁ μοναστήριον ἄρχω Κυβεριώτης , οἷος διά αὐτός δεσμωτήριον οἰκέω ἐπί χρόνος τις , ὁ ἄλλος εὐχαριστέω καί εὐεργεσία ἀμείβω πολύς , ὁ δέ χαρτουλάριος , ἐπεί μή βούλομαι ἀπό ὁ ὁ χαρτοφύλακος ἄξιος εἰς ἕτερος μείζων μεταφέρω , αὐτός ἑαυτοῦ ποιέω ἔντιμος , μέγας χαρτουλάριος προσαγορεύω · καί ἀπό ἐκεῖνος εἰς δεῦρο ὁ χαρτοφύλαξ διασῴζω ὁ μέγας . Μᾶρκος δέ Καβαλλάριος ὁ ὁ Βάρδα , ὅς εἰμί ἀπό ὁ τεῖχος πρότερος πρός ὕβρις βασιλεύς διαλέγω , κελεύω ἄγω πρός αὐτός ὁ βασιλεύς . ὁ δέ καί πρίν ζητέω , οἷος φθέγγομαι εἰδοί , ἅμα ὁ πυνθάνομαι ἐντός εἰμί Βυζάντιον βασιλεύς , ἐν ὑπόνομος καί ἄδυτος τις κατακρύπτω ἑαυτοῦ . πολύς δέ ὁ περί ὁ αὐτός ζήτησις ὁ προστάσσω εἰσφέρω σπουδή , εὑρίσκω τε καί ἄγω εἰς βασίλεια . φήμη δέ διατρέχω , ὡς ὁ ὑβριστής ἐκεῖνος βασιλεύς εἰς ὁ βασίλεια ἄγω κολάζω , συντρέχω ὁ πόλις πανδημεί , ὁποῖος τρόπος ὁράω ἀποθνῄσκω . βασιλεύς δέ κελεύω αὐτός ἄγω · καί ἐπεί ὁ ὁ οἶκος θύρα γίγνομαι εἴδομαι , εἰς βασιλεύς εἶδον , τρόμος τε λαμβάνω καί περιδινέω καταπίπτω ἐπί ὁ γῆ . ἀνίστημι δέ ὁ ἄγω , ἐγγύς ἄγω βασιλεύς δάκρυ τε ὑπόπλεος καί πρός ὁ γῆ νέω , καί μή δύναμαι ὅλως εἰς βασιλεύς ὁράω , ἀλλά αὐτίκα προσδοκάω πείθω ὁ δεινός . σιωπή δέ βαθύς κατέχω ὁ πλῆθος πᾶς , καί πᾶς εἰμί μετέωρος πρός ὁ ἐπιφέρω ὁ Μᾶρκος δίκη . ὁράω δέ αὐτός οὕτως ἵστημι ὑπότρομος καί περιδεής , ὁ μέν αὐτός καί ἀπό ὁ θέα μόνος περιαλγέω , εἰς δάκρυ καταφέρω καί οἰμωγή · ὅσος δέ καί συνετός ὁ πολύς εἰμί , ὁ μέλλω κρίσις ὅς ἀκούω λαμβάνω ἀπό ὁ γίγνομαι εἰκών , καί ἀναζωγραφέω ἐν ἑαυτοῦ ὁ ἄρρητος ἐκεῖνος ὁ ἁμαρτωλός αἰσχύνη ἐπί ὁ φοβερός καί ἀδέκαστος δικαστήριον . εἰμί γάρ ἐπί θνητός βασιλεύς , ἔνθα καί ὁ τιμωρία ὀλιγοχρόνιος , τοσοῦτος ὁ κρίνω ἔκπληξις ἔχω , ὥστε ἤδη καί πρό ὁ ἀπόφασις ὁ πλεῖστος μέρος ἀποθνῄσκω ὑπό δέος , ὅτι μηδείς ἀπολογία ἔχω ἐπί ὅς κατηγορέω φέρω , τίς οὐ εἄν πάσχω τότε ὁ πονηρός σύνοιδα ἑαυτοῦ ; καί ἀγαθός ἑαυτοῦ ἐκ ὁ παράδειγμα γίγνομαι καί πρός σώφρων μετεῤῥυθμίζοντο βίος . βασιλεύς δέ πρότερος τε οὐ ἐπί ὁ τιμωρέω ὁ Μᾶρκος ζητέω , καί τότε πᾶς ὁράω ὁ σκηνή οὗτος σωφρονίζω , μικρός ἐπέχω , « τίς πάσχω , εἰμί Καβαλλάριος » εἶπον « τοσοῦτος ὑβρίζω καί πρός πάρειμι ; εἰμί γάρ ἄν τις πρός ἄπειμι γίγνομαι ὁ ὕβρις συγγνώμη . » ὁ δέ ὑπό ὁ ὁ βασιλεύς φωνή καταπλάσσω , εἰς γῆ τε καταπίπτω εὐθύς καί ὁ γῆ ὁ κεφαλή προσαράσσω , προσδόκιμος εἰμί καί ὁ ψυχή ἀφίημι ὑπό δέος . πάλιν δέ ὁ βασιλεύς σιγάω ἐπί ἱκανός , ὁ Μᾶρκος κελεύω ἀνίστημι . ὁ δέ εἴτε καί ὁ λέγω οὐ αἰσθάνομαι , εἴτε καί μή δύναμαι ἀνίστημι ὑπό ὁ δέος ἐκλύω , ὁ γῆ προσκυλινδέω , μήτε ὁράω μήτε φθέγγομαι μηδείς . βασιλεύς δέ σημαίνω ὁ χείρ ὁ κατέχω ἀνίστημι · ἐπεί δέ ἀνίστημι , ἐπανέρχομαι τε κελεύω εἰς ἑαυτοῦ καί προσέχω ὁ λέγω . εἶπον τε πρός αὐτός ὁ βασιλεύς · « ὁ μέν δείδω καί τρέμω καί ὁ δεινός πείθω προσδοκάω , δίκαιος τε ὁμοῦ καί σύ προσήκω · ἄξιος γάρ φθέγγομαι πολύς τιμωρία . ἐγώ δέ ἐμαυτοῦ πολύς σύνοιδα πρός ὁ ἅπας κύριος καί βασιλεύς ἁμαρτάνω , καί δήω συγγνώμη ὥσπερ καί σύ νῦν , μᾶλλον δέ καί πλείων πολύς , ὅσος καί ὁ ἁμαρτάνω χείρων , καί οὖον πρός σύνδουλος ὥσπερ σύ , ἀλλά εἰς ὁ ἐκ μή εἰμί παράγω προσκρούω καί δήω καί αὐτός ἔλεος , ἀφίημι τε ὁ ἁμαρτάνω σύ καί συγγνώμη παρέχω . δύο δέ ἕνεκα ὁ σός τε εὑρίσκω καί ἐνθάδε ἄγω ποιέω περί πλεῖστος · εἷς μέν , ἵνα ἐκ ὁ γίγνομαι ὁ πολύς σωφρονίζω , μή ἀκρατής εἰμί περί ὁ γλῶσσα μηδέ ῥᾳδίως ἐκφέρω πρός ὕβρις , καί οὗτος , πρός ὑπερέχω καί τιμή ἄξιος γίγνομαι , καί ὁ κρατύς ἀπό ὕψος ἢ ἀπό γλῶσσα πίπτω , ὑπό ὁ σοφός τις καλῶς εἴρω , ἔργον διδάσκω , ὁράω εἰς οἷος βάραθρον ἐκ ἀκράτεια περιπίπτω αὐτός · δύο δέ , ὁ σύ διά βίος φόβος καί κίνδυνος ἀπαλλάσσω . εἰμί γάρ μή νῦν ἐνθάδε ἄγω τυγχάνω συγγνώμη , κατά οὐδείς ἀνεκτός εἄν ζῶ ὁ Κάϊν βίος , στένω καί τρέμω ἐπί ὁ γῆ καί παρά πᾶς ὁ προστυγχάνω οἴομαι αὐτίκα ἀπόλλυμι . νυνί δέ συγγνώμη τυγχάνω , ἡδύς βίωσις καί ἀδεῶς , οὐδείς ἔτι δύναμαι ὁ εἰς ἐγώ ἁμαρτάνω εὐθύνω ἀπαιτέω . » τοιοῦτος μέν ὁ βασιλεύς πρός Μᾶρκος εἶπον . ὁ πάρειμι δέ ἀλλόκοτος μέν τις ὁράω ἰδέα θάνατος προσδοκάω , ἔπειτα ἐξαπίνης παρά δόξα ὁ εἰς ὁ Μᾶρκος ὁ βασιλεύς ἔλεος καί ὁ σῴζω ψῆφος ὁράω ἐκφέρω , θαυμάζω τε ὁ συμπάθεια ὁ βασιλεύς καί ὁ Μᾶρκος συγχαίρω ὁ σωτηρία , καί οἰκεῖος ἕκαστος οἴομαι ὁ εὐεργεσία , σύ προσήκω λέγω , βασιλεύς , πατήρ ὁ θεός ἐπικαλέω καί μετά παρρησία ὁ ἁμαρτάνω ὁ συγγνώμη αἰτέω , ὡς ἀφίημι ὁ προσκρούω ὁ ὀφείλω . οὗτος καί τίνω ἕτερος τοιοῦτος ὑπό ὁ πλῆθος εἴρω , σύν ἔκπληξις καί χαρά ὁ σύλλογος διαλύω .