joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen1.37
κηʹ . Ἀπορῶν δὲ χρημάτων , οἷς ἂν θεραπεύσειε τὸ μισθοφορικὸν ὁ βασιλεὺς · τὰ γὰρ δημόσια οὐκ ἐπράχθησαν , ἅμα μὲν διὰ τὴν ἐκ τοῦ πολέμου ταραχὴν , ἅμα δ' ὅτι καὶ οἱ γεωργοὶ , ἐξ ὧν μάλιστα οἱ φόροι πράττονται , τῶν ἰδίων ἀνέστησαν κωμῶν , τῶν τε παρὰ τοῦ πρεσβυτέρου βασιλέως στρατιωτῶν ληϊζομένων , καὶ τῶν παρὰ τοῦ νέου πρὸς φυλακὴν ἐκπεμπομένων ἀγόντων τὰ αὐτῶν καὶ φερόντων πλεονεξίᾳ στρατιωτικῇ , καὶ οὐδὲν ἄμεινον διατιθέντων τῶν πολεμίων , ἠνιᾶτο καὶ κατετρίβετο φροντίσιν , ὅθεν ἂν εὐπορήσειε χρημάτων σκοπῶν . ὁρῶν δὲ αὐτὸν ὁ μέγας δομέστικος σύννουν , τὴν δὲ αἰτίαν ἀγνοῶν , ἤρετο ἀνθ' ὅτου φροντίζοι . τοῦ δὲ τὴν ἀπορίαν τῶν χρημάτων εἰπόντος διὰ τὸ μὴ τὰ δημόσια εἰσπεπρᾶχθαι , καὶ τὴν εἰς τὴν στρατιὰν ἀπαραίτητον τῶν ἀναλωμάτων χρείαν · « ἀλλ' ἔγωγε » ὁ μέγας δομέστικος εἶπε » τὴν τοιαύτην ἀπορίαν τῶν χρημάτων σαφῶς εἰδὼς , ἅμα τῷ σὲ τὰ γράμματα ἐκπεπομφέναι ἀθροίζεσθαι κελεύοντα τὴν στρατιὰν , καὶ χρήματα ἐκ τῶν ἰδίων συνεπορισάμην ἀρκέσοντα πρὸς τὴν χρείαν . καὶ οὐδέν ἐστιν ἐνδέον ἔτι , ἢ τῶν στρατιωτῶν ἕκαστον τὸν ἀποτεταγμένον ἀριθμὸν τῆς μισθοφορᾶς ἐρχόμενον λαμβάνειν . ὃ δὴ καὶ γενήσεται εἰς δευτέραν ἢ καὶ τρίτην ἡμέραν , καὶ τούτου γε ἕνεκα φρόντιζε μηδέν . » ὁ βασιλεὺς δὲ « τῆς μὲν εἰς ἐμέ σου » εἴρηκεν « ἀγάπης ἕνεκα οὐδὲν χρὴ λέγειν , ὅσα τις ἂν εἴποι πάντων ἐλαττόνων ἐσομένων . δυσχεραίνω δ' οὐ μετρίως καὶ πρὸς τοῦτο , ὅσα τε τῶν ἰδίων ἐξ ὅτου πρὸς Ἀδριανούπολιν ἤλθομεν , εἰς τὰς κοινὰς χρείας ἐξαναλώσας σκοπῶν , καὶ ἃ νῦν ἐξαναλώσεις οὐκ ὀλίγας ἐσόμενα χρυσίου μυριάδας , ὡς καὶ αὐτὸς οἶδα σαφῶς . διὸ καὶ τῆς ἀπορίας οὐχ ἧσσον τῶν χρημάτων τὸ ἐν τοσούτοις σε χρήμασι ζημιοῦσθαι καθικνεῖταί μου τῆς ψυχῆς . » παροῦσα δὲ αὐτοῖς διαλεγομένοις καὶ ἡ τοῦ μεγάλου δομεστίκου μήτηρ ἡ Παλαιολογίνα Θεοδώρα · « ἀλλ' ἔγωγε » εἶπεν « οὐ ζημίαν ἥγημαι τὸ ἀναλίσκειν ἐν τοῖς τοιούτοις , ἀλλὰ πάντων κερδῶν λυσιτελέστατόν τε ἅμα καὶ σωφρονέστατον . εἰ γὰρ λύτρον ψυχῆς ἀνδρὸς ὁ ἴδιος πλοῦτος , ἄν θ' ὑπὲρ τῶν ἰδίων τις ἁμαρτημάτων , ἄν θ' ὑπὲρ τοῦ ζῇν ἀναλώσῃ , οὐ ζημίαν τὴν δαπάνην , ἀλλὰ κέρδος ἡγεῖσθαι χρή · ἄλλως τε καὶ τῶν ἱερῶν διδασκόντων λογίων , ὡς , ὅπου ὁ θησαυρὸς ὑμῶν , ἐκεῖ ἔσται καὶ ἡ καρδία ὑμῶν , παρὰ σοὶ , βασιλεῦ , ἐπειδὴ σὺ θησαυρὸς αὐτοῦ , καὶ ἡ καρδία τοῦ μεγάλου δομεστίκου ἔσται . τούτου δὲ ὄντος ἀληθοῦς , τῶν ἄλλων πάντων χρημάτων ὡς οὐδενῶν καταφρονήσει . καὶ χωρὶς δὲ τουτωνὶ , ἂν φειδόμενοι τῶν χρημάτων κινδυνεύσητε περὶ τὸ ζῇν , οὐκ εὔδηλον , ὅτι , θανόντων ὑμῶν ἀτίμως , παρ' ἄλλοις ἔσται τὰ χρήματα , ἴσως δὲ καὶ πολεμιωτάτοις ; φείδεσθε τοιγαροῦν μήτε σωμάτων μήτε χρημάτων , ἄχρις ἂν τὸν κινηθέντα πόλεμον ᾗ λυσιτελεῖ διάθησθε ὑμῖν .
Lemmas: καίω . ἀπορέω δέ χρῆμα , ὅς εἄν θεραπεύω ὁ μισθοφορικός ὁ βασιλεύς · ὁ γάρ δημόσιος οὐ πράσσω , ἅμα μέν διά ὁ ἐκ ὁ πόλεμος ταραχή , ἅμα δέ ὅτι καί ὁ γεωργός , ἐκ ὅς μάλιστα ὁ φόρος πράσσω , ὁ ἴδιος ἀνίστημι κώμη , ὁ τε παρά ὁ πρέσβυς βασιλεύς στρατιώτης ληΐζομαι , καί ὁ παρά ὁ νέος πρός φυλακή ἐκπέμπω ἄγω ὁ αὐτός καί φέρω πλεονεξία στρατιωτικός , καί οὐδείς ἀγαθός διατίθημι ὁ πολέμιος , ἀνιάω καί κατατρίβω φροντίς , ὅθεν εἄν εὐπορέω χρῆμα σκοπός . ὁράω δέ αὐτός ὁ μέγας δομέστικος σύννους , ὁ δέ αἴτιος ἀγνοέω , ἔρομαι ἀντί ὅστις φροντίζω . ὁ δέ ὁ ἀπορία ὁ χρῆμα εἶπον διά ὁ μή ὁ δημόσιος εἰσπράσσω , καί ὁ εἰς ὁ στρατία ἀπαραίτητος ὁ ἀνάλωμα χρεία · « ἀλλά ἔγωγε » ὁ μέγας δομέστικος εἶπον » ὁ τοιοῦτος ἀπορία ὁ χρῆμα σαφῶς εἰδοί , ἅμα ὁ σύ ὁ γράμμα ἐκπέμπω ἀθροίζω κελεύω ὁ στρατία , καί χρῆμα ἐκ ὁ ἴδιος συμπορίζω ἀρκέω πρός ὁ χρεία . καί οὐδείς εἰμί ἐνδέω ἔτι , ἢ ὁ στρατιώτης ἕκαστος ὁ ἀποτάσσω ἀριθμός ὁ μισθοφορά ἔρχομαι λαμβάνω . ὅς δή καί γίγνομαι εἰς δύο ἢ καί τρίτος ἡμέρα , καί οὗτος γε ἕνεκα φροντίζω μηδείς . » ὁ βασιλεύς δέ « ὁ μέν εἰς ἐγώ σύ » εἴρω « ἀγάπη ἕνεκα οὐδείς χρή λέγω , ὅσος τις εἄν εἶπον πᾶς μικρός εἰμί . δυσχεραίνω δέ οὖον μέτριος καί πρός οὗτος , ὅσος τε ὁ ἴδιος ἐκ ὅστις πρός Ἀδριανούπολις ἔρχομαι , εἰς ὁ κοινός χρεία ἐξαναλίσκω σκοπός , καί ὁ νῦν ἐξανάλωσις οὐ ὀλίγος εἰμί χρυσίον μυριάς , ὡς καί αὐτός οἶδα σαφῶς . διό καί ὁ ἀπορία οὐ κακός ὁ χρῆμα ὁ ἐν τοσοῦτος σύ χρῆμα ζημιόω καθικνέομαι ἐγώ ὁ Ψυχή . » πάρειμι δέ αὐτός διαλέγω καί ὁ ὁ μέγας δομέστικος μήτηρ ὁ Παλαιολόγος Θεοδώρα · « ἀλλά ἔγωγε » εἶπον « οὖον ζημία ἡγέομαι ὁ ἀναλίσκω ἐν ὁ τοιοῦτος , ἀλλά πᾶς κέρδος λυσιτελής τε ἅμα καί σώφρων . εἰμί γάρ λύτρον Ψυχή ἀνήρ ὁ ἴδιος πλοῦτος , ἄν ὁ ὑπέρ ὁ ἴδιος τις ἁμάρτημα , ἄν ὁ ὑπέρ ὁ ζάω ἀναλίσκω , οὖον ζημία ὁ δαπάνη , ἀλλά κέρδος ἡγέομαι χρή · ἄλλως τε καί ὁ ἱερός διδάσκω λόγιος , ὡς , ὅπου ὁ θησαυρός σύ , ἐκεῖ εἰμί καί ὁ καρδία σύ , παρά σύ , βασιλεύς , ἐπεί σύ θησαυρός αὐτός , καί ὁ καρδία ὁ μέγας δομέστικος εἰμί . οὗτος δέ εἰμί ἀληθής , ὁ ἄλλος πᾶς χρῆμα ὡς οὐδείς καταφρονέω . καί Χωρὶς δέ οὗτος , εἄν φείδομαι ὁ χρῆμα κινδυνεύω περί ὁ ζάω , οὐ εὔδηλος , ὅτι , θνῄσκω σύ ἄτιμος , παρά ἄλλος εἰμί ὁ χρῆμα , ἴσως δέ καί πολέμιος ; φείδομαι τοιγάρ μήτε σῶμα μήτε χρῆμα , ἄχρι εἄν ὁ κινέω πόλεμος ὅς λυσιτελής διατίθημι σύ .