joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen2.38
ληʹ . Ἐπεὶ δὲ εἰς τὴν ὑστεραίαν ἅμα καὶ Νικηφόρον ἄγοντες τὸν δούκαν εἰς τὸ στρατόπεδον παρῆσαν , καὶ τῶν Ταραντίνων ἔτι παρόντων ταῖς ναυσὶ καὶ ὁρώντων τὰ πραττόμενα , Θωμοκάστρῳ μὲν ἐγκατέλιπε φρουρὰν τοῦ μὴ παρὰ τῶν Ταραντίνων τι ἀδικηθῆναι , τῆς στρατιᾶς ἀναχωρούσης · αὐτὸς δὲ Νικηφόρον τὸν δούκαν ἅμα τοῖς ἄλλοις παραλαβὼν , ἐπανέζευξεν εἰς βασιλέα . βασιλεὺς δὲ ἀσμένως ἐδέξατο αὐτοὺς καὶ πολλαῖς ἠμείψατο εὐεργεσίαις · Νικηφόρον δὲ τὸν δούκαν τῷ τε τοῦ πανυπερσεβάστου τετίμηκεν ἀξιώματι καὶ πολλῆς ἠξίωσεν εὐμενείας καὶ οἰκειότητος τῆς πρὸς αὐτόν . διατρίψας δὲ ἐν Ἀκαρνανίᾳ ἐξ ἐκείνου ὑπὲρ εἴκοσιν ἡμέρας , καὶ ὅσα μάλιστα ἔδει πρὸς ἀσφάλειαν ταῖς πόλεσι καταστήσας , ἐπανέζευξεν εἰς Θεσσαλονίκην , χειμῶνος ἤδη ἀρχομένου , Νοεμβρίου μηνὸς ἐνισταμένου , καὶ διεχείμασεν ἐκεῖ . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν χειμῶνα καὶ οἱ Ματθαίου τοῦ Καντακουζηνοῦ , τοῦ μεγάλου δομεστίκου πρώτου υἱοῦ , ἐτελοῦντο γάμοι ἐν Θεσσαλονίκῃ . ἔγημε γὰρ τὴν Δημητρίου τοῦ δεσπότου θυγατέρα , ὃς ἦν βασιλέως Ἀνδρονίκου τοῦ πρώτου τῶν Παλαιολόγων παῖς . τελεσθέντων δὲ τῶν γάμων πολυτελῶν τε καὶ περιφανεστάτων , ἐπεὶ καὶ ὁ χειμὼν ἤδη περὶ ἐκβολὰς ἦν , παρεσκευάζετο βασιλεὺς ὡς εἰς Βυζάντιον ἐπανήξων . μεταξὺ δὲ παρασκευαζομένῳ καὶ ὁ παρακοιμώμενος Ἀπόκαυχος ἐκ Βυζαντίου ἧκεν . οὐ πολλαῖς δὲ ὕστερον ἡμέραις τῷ μεγάλῳ δομεστίκῳ προσελθὼν , ἀνεμίμνησκέ τε παλαιῶν εὐεργεσιῶν ὧν ὑπῆρξεν εἰς αὐτὸν καὶ νῦν ἐδεῖτο , τῶν μὲν ἐτησίων προσόδων , ἃς αὐτὸς καρποῦται , βασιλέως παρασχόντος , κληρονόμους εἶναι παῖδας τοὺς αὐτοῦ · αὐτὸν δὲ ἀδείας τυχόντα ἐκ βασιλέως , φροντιστηρίῳ προσελθεῖν , πᾶσι τοῖς τοῦ βίου χαίρειν εἰπόντα , μίαν δὲ ποιούμενον φροντίδα τὸ τὴν ψυχὴν ἐκ τῶν πολλῶν κηλίδων , ἃς αὐτῇ προσετρίψατο ἐκ τῶν πραγμάτων , ἐκκαθᾶραι . εἰς τοῦτο γὰρ ἐκ Βυζαντίου ἥκειν , οὐδεμίαν ἑτέραν τῆς ἐπιδημίας ἔχοντα αἰτίαν . ὁ μέγας μὲν οὖν δομέστικος οἰόμενος τὰ εἰρημένα εἶναι ἀληθῆ , αὐτός τε ἔφασκεν οὐκ ἂν ἐνδώσειν , μήτε βασιλεῖ περὶ τούτου διαλέξεσθαι . ὁ δὲ αὖθις καὶ πολλάκις προσελθὼν , ἐδεῖτο περὶ τῶν αὐτῶν καὶ ὅρκους προσετίθει ὡς οὐ πλάττεται τὴν αἴτησιν , ἀλλὰ προὔργου παντὸς αὐτῷ ἡ ἀναχώρησις τοῦ κόσμου καὶ ὡς οὐδ' ἂν εἴ τι γένοιτο μεταβάλοι τῆς προθέσεως . διὸ καὶ ταύτην ἱκέτευε τελευταίαν εὐεργεσίαν καταθεῖναι ἐπὶ πολλαῖς ταῖς πρότερον γεγενημέναις . ὁ μὲν οὖν τοιαῦτα μετὰ σπουδῆς ἐδεῖτο ὡς ἐδόκει . ὁ μέγας δὲ δομέστικος ἀλγῶν μὲν καὶ τὴν ψυχὴν δακνόμενος ἐπὶ τῇ τούτου ἀναχωρήσει , ὅμως δὲ ἀναγκαίαν τὴν αἴτησιν ὁρῶν , ἀπήγγελλε βασιλεῖ ὅσα ὁ παρακοιμώμενος ἐδεῖτο . βασιλεὺς δὲ ὑποπτεύσας , ὅπερ ἦν , ὡς οὐκ ἀληθῆ τὰ εἰρημένα , ἀλλά τινος ἕνεκα αἰτίας πλάττεται ἑτέρας , θαυμάζειν ἔλεγε τῷ μεγάλῳ δομεστίκῳ , εἰ ταῦτα ὄντως οἴεται εἶναι ἀληθῆ . τοῦ δὲ διϊσχυριζομένου , μὴ ἂν ἄλλως ἔχειν , « οὐκοῦν » αὐτῷ ἔφασκε « πείρας ἕνεκα φράσον ὡς βασιλεῖ μὲν οὐκ ἂν εἴη κατὰ γνώμην , ἀλλὰ καὶ ἄχθοιτο μᾶλλον , τοῦ βίου σοῦ ἀναχωροῦντος . ὡς ἂν δὲ μὴ πράγματος οὕτω καλοῦ καὶ θεοφιλοῦς κώλυμα αὐτὸς ὀφθεὶς δοκῇ βασκαίνειν τοῖς καλοῖς , ἐνδίδωσιν . » ὁ μέγας δὲ δομέστικος μὴ πείρας ἕνεκα τοιαῦτα λέγειν ἔφασκε δέον , ὡς οὐκ ἂν φθάνοι τὴν ἀπολογίαν εἰληφὼς , καὶ συνταξάμενος ἀναχωρήσει · ἀλλὰ μᾶλλον εἴ τι δέοιτο αὐτοῦ , κωλύειν . βασιλεὺς δὲ καὶ αὖθις ἔφασκε τὰ προειρημένα λέγειν πρὸς αὐτόν · καὶ γὰρ ἀκούσεταί τε τῶν λόγων καὶ μενεῖ ἐπὶ τοῖς πρότερον . ὁ μὲν οὖν ἐπείθετό τε βασιλεῖ καὶ παρακοιμωμένῳ ἐξήγγελλε τοὺς βασιλέως . ὁ δὲ μηδὲ ὅλους σχεδὸν ἀκοῦσαι ἀναμείνας , οἴεσθαι ἔφασκε μάλιστα κατὰ γνώμην εἶναι βασιλεῖ τὴν ἐκείνου ἀναχώρησιν καὶ ὅλῃ προθέσει ἐπιτρέπειν · ἐπεὶ δὲ οὐ φίλον αὐτῷ , οὐδ' αὐτὸν ποιήσειν . ὁ μὲν οὖν ὡς ἐπὶ τοῖς πρότερον λεγομένοις ἐξηπατᾶτο συνιεὶς , βασιλεῖ μετὰ παιδιᾶς προσελθὼν ἀπήγγελλεν ὅσα ὁ παρακοιμώμενος ἀποκριθείη . βασιλεῖ δὲ διατριβήν τε οὐ μετρίαν παρέσχοντο οἱ λόγοι καὶ τῷ μεγάλῳ δομεστίκῳ παίζων ἔλεγεν , ὡς νῦν γοῦν ἂν πεισθείη , ὀξύτερόν τε νοεῖν ὄντα αὐτοῦ καὶ μᾶλλον ἐκ τῶν λόγων εἰδότα καταστοχάζεσθαι γνώμας ἀνδρῶν . ὁ δ' ἔφασκε , πάλαι τε πεπεῖσθαι οὐδὲ τοσοῦτον ὅσον λανθάνειν διαφέροντα , καὶ νῦν μάλιστα ὁμολογεῖν ὡς ἁπάσαις ψήφοις αὐτοῦ κρατεῖ πρὸς τὸ φρονεῖν . οἱ μὲν οὖν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους διειλέχθησαν ἐν παιδιᾷ . Ἀπόκαυχος δὲ οὐ μετὰ πολλὰς ἡμέρας αὖθις τῷ μεγάλῳ δομεστίκῳ προσελθὼν , « τὸ μὲν ἀποστῆναι » ἔφασκε « παντάπασι τοῦ κόσμου , καίτοι μάλιστα κατὰ γνώμην ὂν , οὐκ ἐξεγένετο . δεύτερον δὲ , ὅ φασιν , ἐπῆλθέ μοι πλοῦν , τὴν οὐσίαν τοῖς παισὶ διελομένῳ , τὴν διαφέρουσαν ἐμοὶ τοῦ πλούτου μοῖραν εἰς τὸν κατὰ τῶν Περσῶν πόλεμον ἐξαναλῶσαι . οἶσθα γὰρ ὡς ἤδη καὶ αὐτοὶ στόλοις ὅλοις χρώμενοι , νήσους τε ἤδη ἐξηνδραποδίσαντο σχεδὸν , καὶ πρὸς Θρᾴκην περαιούμενοι καὶ τὴν ἄλλην Μακεδονίαν , οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ Ἑλλάδα καὶ Πελοπόννησον κακῶς ποιοῦσιν . εἰ οὖν σοὶ πρῶτον , ἔπειτα καὶ βασιλεῖ πυθομένῳ δόξειε λυσιτελεῖν καὶ παράσχοισθε Βυζαντίου τε καὶ τῶν νήσων τὴν ἀρχὴν καὶ χρήματα ἐκ τῶν κοινῶν ὅσα ἂν ὑμῖν βουλομένοις ᾖ , στόλον ἐξαρτύσομαι αὐτὸς , καὶ ἐκ τῶν ἰδίων προσαναλώσας , καὶ πάσῃ σπουδῇ καὶ προθυμίᾳ πολεμήσω τοῖς βαρβάροις . οἴομαι δὲ Ρωμαίοις τε ὠφέλειαν οὐ τὴν τυχοῦσαν τὴν ναυτικὴν ταύτην προξενήσειν δύναμιν θαλασσοκρατοῦσαν καὶ ἀπείργουσαν τοὺς βαρβάρους τοῦ μὴ τὰς νήσους καὶ τὴν ἤπειρον κακουργεῖν · καὶ πρὸς τὴν σωτηρίαν τῆς ἐμῆς ψυχῆς τὰ μέγιστα συμβαλέσθαι , ἂν οἱονεὶ λύτρα τὰ χρήματα παρεχομένῳ ὑπὲρ τῶν μελλόντων ὑπὸ τῶν βαρβάρων ἀποκτίννυσθαι καὶ ἐξανδραποδίζεσθαι . ὡς οὖν εἴς τε τὸ κοινὸν Ρωμαίων τῆς ἐκεῖθεν ὠφελείας διαβαινούσης καὶ ἰδίᾳ ἐμοὶ οὐκ ὀλίγης ἐσομένης εἰς τὴν σωτηρίαν τῆς ψυχῆς , δέομαι βασιλέως τε καὶ σοῦ , τὴν χάριν ταύτην παρασχεῖν . » Ὁ μέγας δὲ δομέστικος ἑαυτῷ τε καὶ τῷ κοινῷ λυσιτελοῦντα οἰόμενος παρακοιμώμενον αἰτεῖν , αὐτός τε ἐπείθετο καὶ ἐπηγγείλατο ποιήσειν , καὶ βασιλεῖ ἀπήγγελλε προσελθὼν , ἅμα καὶ ἐνάγων πρὸς τὸ δεῖν τὴν ἀξίωσιν αὐτοῦ λυσιτελοῦσαν πράττειν τῷ κοινῷ . βασιλεὺς δὲ εἰ σπουδάζων ταῦτα καὶ μὴ εἰρωνευόμενος λέγει ἐπυνθάνετο · ὡς δ' ἤκουεν , οὐκ ἐν παρέργῳ , ἀλλὰ μετὰ σπουδῆς λέγειν , θαυμάζειν ἔφασκεν αὐτοῦ πολλὰ , εἰ πρὸς τοιαύτην ἐπιχείρησιν ἀξιόχρεων ᾠήθη ἔσεσθαι Ἀπόκαυχον . εἰ μὲν γὰρ οἰόμενος σοὶ φίλον εἶναι ταύτην ἐβουλεύσω αὐτῷ τὴν χάριν καταθεῖναι , ἴσθι σεαυτὸν ἐξαπατῶν · οὐδὲν γὰρ ἧττον ἐγώ σοι πολέμιος , ἢ ἐκεῖνος φίλος · εἰ δὲ ὡς τῷ κοινῷ λυσιτελήσοντα τὸν κατὰ Περσῶν πόλεμον ἐγχειρίζειν παραινεῖς , ἔτι μᾶλλον θαυμάζειν , ὅθεν ὁρμώμενος αὐτός τε ἐπείσθης καὶ ἐμοὶ προείλου τὰ ἴσα συμβουλεύειν . οὐδὲ γὰρ οὐδὲ παρὰ πάντα τὸν βίον οὔτε κατεπράξατό τι στρατιώτῃ πρέπον , οὔτε ἐμέλλησεν , ἀλλὰ φόρων τε εἰσπράξεις δημοσίων καὶ χρημάτων καὶ προσόδων διοικήσεις φίλαι , αἷς ἐγγεγηρακὼς , εἰκότως ἐν τοῖς τοι ούτοις ἐμπειρίαν ἐκτήσατο πολλήν . τὰς δὲ τοιαύτας πράξεις καὶ τὰς ναυμαχίας ἀνδρὸς δεῖσθαι μάλιστα τοῖς ὅπλοις ἐντραφέντος καὶ σαφεῖς τὰς ἀποδείξεις ἐν πολλοῖς παρεσχημένου τῆς τε τόλμης καὶ τῆς ἐμπειρίας τῆς κατὰ τὰς μάχας . Ὁ δ' ἔφασκε τὰ ἴσα μὲν καὶ αὐτὸς εἰδέναι περὶ παρακοιμωμένου . οὔτε γὰρ ἑαυτὸν ἤσκει παρὰ τὸν βίον ἐν τοῖς προσήκουσιν ἔργοις στρατιώτῃ , οὔτε ἀπόδειξίν τινα παρέσχετο οὐδεμίαν οὔτε τόλμης οὔτε ἐμπειρίας · ὅθεν οὐδὲ οἷα ἀξιόχρεων πρὸς στρατηγίας τὸν κατὰ Περσῶν πόλεμον αὐτῷ ἐγχειρίζειν παραινεῖν . ἀλλ' εἰδὼς μάλιστα τοὺς Πέρσας πεζομαχίας μὲν καὶ ἱππομαχίας ἐμπειροτάτους καὶ δεινοῦ δεομένους τοῦ ἀντιστησομένου στρατηγοῦ , ἐν ναυμαχίαις δὲ ἀτολμοτάτους δι' ἀπειρίαν καὶ ῥᾳδίους τῷ προστυχόντι παντὶ ἡττᾶσθαι , ἄλλως τε καὶ τριήρεσι ταῖς ἡμετέραις πολλοὺς παρεσομένους ἐμπειροτάτους καὶ ναυμαχιῶν καὶ πεζομαχιῶν , οἷς χρήσεται παρακοιμώμενος διδασκάλοις πρὸς τὸν πόλεμον , αὐτός τε ᾠήθην μὴ δεῖν ἀμβλύνειν τὴν προθυμίαν αὐτοῦ τὴν περὶ τὰ καλὰ καὶ σοῦ ἥκω δεησόμενος τὴν στρατηγίαν ἐπιτρέπειν . ἴσως γὰρ ἡ προθυμία τῇ ἀτολμίᾳ καὶ ἀπειρίᾳ ἀντίῤῥοπος ὀφθεῖσα , χρήσιμον πρός τι τῶν δεόντων ἀποδείξει . πρὸς ταῦτα ὁ βασιλεὺς « ὁρῶ μέν σε » εἶπε « μάλιστα προθυμούμενον Ἀποκαύχῳ τῶν τριήρεων ἐγχειρίζειν τὴν ἀρχὴν , καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ πολὺν περὶ αὐτοῦ βούλομαι ποιεῖσθαι λόγον , ἀλλ' ὃ προείλου πρᾶττε . εὔχομαι δὲ μὴ κἀν τοῖς τοιούτοις αὐτὸς φανεῖσθαι ἀληθεύων . » Τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους αὐτῶν διειλεγμένων , ἐπεὶ ἐδέδοκτο παρακοιμωμένῳ Βυζαντίου καὶ τῶν νήσων ἐπιτρέπειν τὴν ἀρχὴν ἅμα τοῖς ἐκ τούτων ἐτησίοις φόροις , γράμματα ἐγράφετο βασιλικὰ , ἄρχοντα ἀποδεικνύντα παρακοιμώμενον τοῦ στόλου τοῦ κατὰ Περσῶν , καὶ ἀπὸ τῶν δημοσίων κελεύοντα λαμβάνειν χρυσίου μυριάδας δέκα ὥστε ἔχειν ἔκ τε τούτων καὶ ἀπὸ τῶν ἰδίων , ὡς ὑπέσχετο , τριήρεις τε παρασκευάζειν καὶ τὸ μισθοφορικὸν τρέφειν τὸ ἐν ταύταις . ἐπεὶ δὲ τά τε γράμματα εἰλήφει καὶ τὴν ἀρχὴν ἐνεχειρίσθη , πρὸς Βυζάντιον ἐλθὼν , τὰ μὲν βασιλικὰ γράμματα οὐ παρέσχετο ἀναγινώσκεσθαι ἐπ' ἐκκλησίας , ὡς ἂν εἰδεῖεν πάντες ὡς τῆς περὶ αὐτοὺς εὐνοίας εἴη καὶ κηδεμονίας βασιλέως ὁ στόλος ἔργον ἔκ τε τῶν βασιλικῶν χρημάτων ἡ δαπάνη , ἵνα καὶ ἡ εὐφημία τῶν πολλῶν καὶ ὁ ἔπαινος πρὸς βασιλέα ᾖ . ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἀφανείᾳ παρεδίδου · αὐτὸς δὲ τὰ μὲν βασιλικὰ χρήματα παρὰ τῶν τὰ δημόσια πραττόντων λαμβάνων κρύφα , οἴκοθεν δὲ ἀναφανδὸν μεταπεμπόμενος , ἐπλήρου τὰς τριήρεις . ἐξ ὧν αὐτὸς μὲν ἐθηρᾶτο τὴν δόξαν τὴν παρὰ τοῦ πλήθους , καὶ πολὺς ἦν ᾀδόμενος παρὰ πᾶσιν ὡς τῶν οἰκείων οὐ φειδόμενος οὔτε χρημάτων οὔτε πόνων ὑπὲρ τῶν κοινῇ λυσιτελούντων . βασιλεῖ δὲ , ὥσπερ εἰκὸς , προσετρίβετο τὴν μέμψιν καὶ τὸν γογγυσμὸν τὸν παρὰ τῶν πολλῶν ὡς τῶν λυσιτελούντων ὑπηκόοις μηδεμίαν ποιουμένῳ πρόνοιαν . ὅμως δὲ πληρώσας τὰς τριήρεις περιέπλευσε τὰς νήσους μέχρι Χίου , καὶ ἐννέα ναυσὶ Περσικαῖς περιτυχὼν ἐκράτησεν αὐτάνδρων καὶ πάλιν ἀπέπλευσεν εἰς Βυζάντιον . πυθόμενος δὲ ὁ βασιλεὺς ὅσα αὐτῷ περὶ τὰ βασιλικὰ γράμματα κακουργηθείη , καὶ ὡς λόγους διαδοίη , μὴ βασιλέως , ἀλλ' ἐκ τῶν ἰδίων εἶναι τὴν δαπάνην τῶν τριήρεων , ὀργῇ τε ἐφέρετο πρὸς αὐτὸν καὶ πρὸς τὸν μέγαν δομέστικον , ὡς ὑπὲρ ἐκείνου πράττοντα ἀεί . « ὁρᾷς » ἔφη « οἷα Ἀπόκαυχος τυρεύει ; ἐγὼ δὲ καίτοι πολλάκις ὁρμηθεὶς τὰ δέοντα ποιεῖν , σοῦ κωλύοντος , ἀπεσχόμην . νυνὶ δέ μοι δοκῶ μηδὲν ἐμποδὼν ἔσεσθαι ἃ αὐτὸς οἴομαι λυσιτελεῖν ποιεῖν . » βασιλεὺς μὲν οὖν τοιαῦτα εἶπεν ὀργιζόμενος . ὁ δ' ἑαυτῷ συνειδὼς μάλιστα αἰτίῳ τῶν παρόντων ὄντι , αὐτὸς γὰρ παρέσχετο Ἀποκαύχῳ τὴν ἀρχὴν , βασιλέως ἀντιλέγοντος , σιωπῇ παρῆλθε μηδὲν ἀποκριθείς . βασιλεὺς δὲ ἄχρι ἦρος ἀρχομένου διατρίψας ἐν Θεσσαλονίκῃ , ἄρας ἐκεῖθεν ἦλθεν εἰς Διδυμότειχον καὶ μετὰ μικρὸν ἐγένετο ἐν Βυζαντίῳ . ἐνδιατρίψας δὲ καὶ Βυζαντίοις χρόνον τινὰ οὐχὶ συχνὸν , ἔμελλεν αὖθις εἰς Θρᾴκην ἐξελθὼν πόλιν παλαιὰν κατεσκαμμένην , ἧς φασιν Ἀρκάδιον εἶναι οἰκιστὴν τὸν Θεοδοσίου τοῦ μεγάλου , ἐξ οὗ καὶ τὴν προσηγορίαν ἔλαχεν , Ἀρκαδίου προσαγορευομένη πόλις , αὖθις ἀνοικοδομεῖν , ἔστιν οὗ καὶ ἄχρι νῦν περισωζομένων τῶν τειχῶν , ἀγασθεὶς τοῦ τόπου τὴν εὐφυΐαν . ἦν γὰρ καὶ περὶ τὰς οἰκοδομὰς φιλότιμος ὁ βασιλεὺς , οὐ μόνον χρείας ἕνεκα , ἀλλὰ καὶ ψυχαγωγίας ὢν ἕτοιμος ἀναλοῦν . περὶ μὲν γὰρ Θεσσαλονίκην οὔπω πρότερον ὂν τὸ Γυναικόκαστρον προσαγορευόμενον ἐτείχισε , καὶ πύργον ἐπιστήσας μεγέθει τε μέγιστον καὶ καρτερώτατον ἀντισχεῖν πρὸς πολεμίων μηχανάς · ὅθεν ἔλαχε καὶ τὴν προσηγορίαν , ὡς καὶ γυναικείας οὔσης φρουρᾶς , κρείττων ἐσόμενος παντοίας πολεμίων προσβολῆς . καὶ περὶ Φερὰς ἕτερον Σιδηρόκαστρον , καὶ αὐτὸ διὰ τῶν τειχῶν τὸ εὐπαγὲς καὶ λίαν ὀχυρὸν ὠνομασμένον . Ἀμφίπολιν δὲ τὴν ἐν Στρυμόνι πόλιν Ἑλληνίδα παλαιὰν , ἐκ πολλῶν ἐτῶν κατεσκαμμένην αὖθις ἐτείχισεν ὁ βασιλεὺς καὶ συνῴκισεν ἐκ τῶν πέριξ πόλεων πέμψας ἀποικίας . οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ περὶ Θρᾴκην παράλιον ἑτέραν πόλιν κατεσκαμμένην καὶ αὐτὴν , ἧς φασιν Ἀναστάσιον βασιλέα Ρωμαίων οἰκιστὴν καὶ ἐξ ἐκείνου προσαγορευομένην , ἀνέστησεν αὖθις οὐ πᾶσαν , ἀλλ' ὅσον μάλιστα ἐνῆν ἀπολαβὼν , καὶ Περιθεώριον προσηγόρευσεν . ἕτερον δὲ φρούριον ἐδείματο , οὐ πολὺ ἀφεστηκὸς θαλάσσης , Διπόταμον προσαγορευθέν . ἃ δὴ πάντα οὐ μᾶλλον φιλοτιμίας ἢ ἀσφαλείας τῶν χωρίων ἕνεκα , ἐν οἷς ἐκτίσθησαν , ἐτείχισεν ὁ βασιλεύς . Ἀρκαδιούπολιν δὲ διὰ τὰς ἐκ τῶν Σκυθῶν ἐφόδους ἀναγκαίαν οὖσαν , ἀνοικοδομῆσαι ἠβουλήθη πολυτελῶς καὶ οἰκήτορας ἐκ τῶν ἐπιφανῶν ἐγκαθιδρύσαι , εὐδαίμονά τε καὶ ὀλβίαν ἀποδεῖξαι καὶ τῶν κατὰ τὴν Θρᾴκην ἄλλων πόλεων ὑπερέχουσαν πολλῷ μετὰ τὴν μεγάλην πόλιν .
Lemmas: λαός . ἐπεί δέ εἰς ὁ ὑστεραῖος ἅμα καί Νικηφόρος ἄγω ὁ Δούκας εἰς ὁ στρατόπεδον πάρειμι , καί ὁ Ταράντινος ἔτι πάρειμι ὁ ναῦς καί ὁράω ὁ πράσσω , θωμοκαστρον μέν ἐγκαταλείπω φρουρά ὁ μή παρά ὁ Ταράντινος τίς ἀδικέω , ὁ στρατιά ἀναχωρέω · αὐτός δέ Νικηφόρος ὁ Δούκας ἅμα ὁ ἄλλος παραλαμβάνω , ἐπαναζεύγνυμι εἰς βασιλεύς . βασιλεύς δέ ἄσμενος δέχομαι αὐτός καί πολύς ἀμείβω εὐεργεσία · Νικηφόρος δέ ὁ Δούκας ὁ τε ὁ πανυπερσεβάστου τιμάω ἀξίωμα καί πολύς ἀξιόω εὐμένεια καί οἰκειότης ὁ πρός αὐτός . διατρίβω δέ ἐν Ἀκαρνανία ἐκ ἐκεῖνος ὑπέρ εἴκοσι ἡμέρα , καί ὅσος μάλιστα ἐσθίω πρός ἀσφάλεια ὁ πόλις καθίστημι , ἐπαναζεύγνυμι εἰς Θεσσαλονίκη , χειμών ἤδη ἄρχω , Νοέμβριος μείς ἐνίστημι , καί διαχειμάζω ἐκεῖ . κατά δέ ὁ αὐτός χειμών καί ὁ Ματθαῖος ὁ Καντακουζηνός , ὁ μέγας δομέστικος πρῶτος υἱός , τελέω γάμος ἐν Θεσσαλονίκη . γαμέω γάρ ὁ Δημήτριος ὁ δεσπότης θυγάτηρ , ὅς εἰμί βασιλεύς Ἀνδρόνικος ὁ πρῶτος ὁ παλαιολογέω παῖς . τελέω δέ ὁ γάμος πολυτελής τε καί περιφανής , ἐπεί καί ὁ χειμών ἤδη περί ἐκβολή εἰμί , παρασκευάζω βασιλεύς ὡς εἰς Βυζάντιον ἐπανήκω . μεταξύ δέ παρασκευάζω καί ὁ παρακοιμώμενος αποχαλκος ἐκ Βυζάντιον ἵημι . οὖον πολύς δέ ὕστερος ἡμέρα ὁ μέγας δομέστικος προσέρχομαι , ἀναμιμνῄσκω τε παλαιός εὐεργεσία ὅς ὑπάρχω εἰς αὐτός καί νῦν δήω , ὁ μέν ἐτήσιος πρόσοδος , ὅς αὐτός καρπόω , βασιλεύς παρέχω , κληρονόμος εἰμί παῖς ὁ αὐτός · αὐτός δέ ἄδεια τυγχάνω ἐκ βασιλεύς , φροντιστήριον προσέρχομαι , πᾶς ὁ ὁ βίος χαίρω εἶπον , εἷς δέ ποιέω φροντίς ὁ ὁ ψυχή ἐκ ὁ πολύς κηλίς , ὅς αὐτός προστρίβω ἐκ ὁ πρᾶγμα , ἐκκαθαίρω . εἰς οὗτος γάρ ἐκ Βυζάντιον ἥκω , οὐδείς ἕτερος ὁ ἐπιδημία ἔχω αἴτιος . ὁ μέγας μέν οὖν δομέστικος οἴομαι ὁ εἴρω εἰμί ἀληθής , αὐτός τε φάσκω οὐ εἄν ἐνδίδωμι , μήτε βασιλεύς περί οὗτος διαλέγω . ὁ δέ αὖθις καί πολλάκις προσέρχομαι , δήω περί ὁ αὐτός καί Ὅρκος προστίθημι ὡς οὖον πλάσσω ὁ αἴτησις , ἀλλά προὔργου πᾶς αὐτός ὁ ἀναχώρησις ὁ κόσμος καί ὡς οὐδέ εἄν εἰμί τίς γίγνομαι μεταβάλλω ὁ πρόθεσις . διό καί οὗτος ἱκετεύω τελευταῖος εὐεργεσία κατατίθημι ἐπί πολύς ὁ πρότερος γίγνομαι . ὁ μέν οὖν τοιοῦτος μετά σπουδή δήω ὡς δοκέω . ὁ μέγας δέ δομέστικος ἄλγος μέν καί ὁ ψυχή δάκνω ἐπί ὁ οὗτος ἀναχωρέω , ὅμως δέ ἀναγκαῖος ὁ αἴτησις ὁράω , ἀπαγγέλλω βασιλεύς ὅσος ὁ παρακοιμώμενος δήω . βασιλεύς δέ ὑποπτάω , ὅσπερ εἰμί , ὡς οὐ ἀληθής ὁ εἴρω , ἀλλά τις ἕνεκα αἴτιος πλάσσω ἕτερος , θαυμάζω λέγω ὁ μέγας δομέστικος , εἰμί οὗτος εἰμί οἴομαι εἰμί ἀληθής . ὁ δέ διισχυρίζομαι , μή εἄν ἄλλως ἔχω , « οὐκοῦν » αὐτός φάσκω « πείρω ἕνεκα φράζω ὡς βασιλεύς μέν οὐ εἄν εἰμί κατά γνώμη , ἀλλά καί ἄχθομαι μᾶλλον , ὁ βίος σύ ἀναχωρέω . ὡς εἄν δέ μή πρᾶγμα οὗτος καλός καί θεοφιλής κώλυμα αὐτός ὁράω δοκέω βασκαίνω ὁ καλός , ἐνδίδωμι . » ὁ μέγας δέ δομέστικος μή πείρω ἕνεκα τοιοῦτος λέγω φάσκω δήω , ὡς οὐ εἄν φθάνω ὁ ἀπολογία λαμβάνω , καί συντάσσω ἀναχωρέω · ἀλλά μᾶλλον εἰμί τίς δήω αὐτός , κωλύω . βασιλεύς δέ καί αὖθις φάσκω ὁ προερέω λέγω πρός αὐτός · καί γάρ ἀκούω τε ὁ λόγος καί μένω ἐπί ὁ πρότερος . ὁ μέν οὖν πείθω τε βασιλεύς καί παρακοιμώμενος ἐξαγγέλλω ὁ βασιλεύς . ὁ δέ μηδέ ὅλος σχεδόν ἀκούω ἀναμένω , οἴομαι φάσκω μάλιστα κατά γνώμη εἰμί βασιλεύς ὁ ἐκεῖνος ἀναχώρησις καί ὅλος πρόθεσις ἐπιτρέπω · ἐπεί δέ οὖον φίλος αὐτός , οὐδέ αὐτός ποιέω . ὁ μέν οὖν ὡς ἐπί ὁ πρότερος λέγω ἐξαπατάω συνίημι , βασιλεύς μετά παιδιά προσέρχομαι ἀπαγγέλλω ὅσος ὁ παρακοιμώμενος ἀποκρίνω . βασιλεύς δέ διατριβή τε οὖον μέτριος παρέχω ὁ λόγος καί ὁ μέγας δομέστικος παίζω λέγω , ὡς νῦν γοῦν εἄν πείθω , ὀξύς τε νοέω εἰμί αὐτός καί μᾶλλον ἐκ ὁ λόγος οἶδα καταστοχάζομαι γνώμη ἀνήρ . ὁ δέ φάσκω , πάλαι τε πείθω οὐδέ τοσοῦτος ὅσος λανθάνω διαφέρω , καί νῦν μάλιστα ὁμολογέω ὡς ἅπας ψῆφος αὐτός κρατέω πρός ὁ φρονέω . ὁ μέν οὖν τοιοῦτος πρός ἀλλήλων διαιλέγω ἐν παιδιά . αποχαλκος δέ οὖον μετά πολύς ἡμέρα αὖθις ὁ μέγας δομέστικος προσέρχομαι , « ὁ μέν ἀφίστημι » φάσκω « παντάπασι ὁ κόσμος , καίτοι μάλιστα κατά γνώμη εἰμί , οὐ ἐκγίγνομαι . δύο δέ , ὅς φημί , ἐπέρχομαι ἐγώ πλόος , ὁ οὐσία ὁ παῖς διαιρέω , ὁ διαφέρω ἐγώ ὁ πλοῦτος μοῖρα εἰς ὁ κατά ὁ Πέρσης πόλεμος ἐξαναλίσκω . οἶδα γάρ ὡς ἤδη καί αὐτός στόλος ὅλος χράω , νῆσος τε ἤδη ἐξανδραποδίζω σχεδόν , καί πρός Θρᾴκη περαιόω καί ὁ ἄλλος Μακεδονία , οὖον μήv ἀλλά καί Ἑλλάς καί Πελοπόννησος κακῶς ποιέω . εἰμί οὖν σύ πρῶτος , ἔπειτα καί βασιλεύς πυνθάνομαι δοκέω λυσιτελέω καί παρέχω Βυζάντιον τε καί ὁ νῆσος ὁ ἀρχή καί χρῆμα ἐκ ὁ κοινός ὅσος εἄν σύ βούλομαι εἰμί , στόλος ἐξαρτύω αὐτός , καί ἐκ ὁ ἴδιος προσαναλίσκω , καί πᾶς σπουδή καί προθυμία πολεμέω ὁ βάρβαρος . οἴομαι δέ Ῥωμαῖος τε ὠφέλεια οὖον ὁ τυγχάνω ὁ ναυτικός οὗτος προξενέω δύναμις θαλασσοκρατέω καί ἀπείργω ὁ βάρβαρος ὁ μή ὁ νῆσος καί ὁ ἤπειρος κακουργέω · καί πρός ὁ σωτηρία ὁ ἐμός Ψυχή ὁ μέγας συμβάλλω , εἄν οἱονεί λύτρον ὁ χρῆμα παρέχω ὑπέρ ὁ μέλλω ὑπό ὁ βάρβαρος ἀποκτίννυμαι καί ἐξανδραποδίζω . ὡς οὖν εἰς τε ὁ κοινός Ῥωμαῖος ὁ ἐκεῖθεν ὠφέλεια διαβαίνω καί ἴδιος ἐγώ οὐ ὀλίγος εἰμί εἰς ὁ σωτηρία ὁ Ψυχή , δήω βασιλεύς τε καί σύ , ὁ χάρις οὗτος παρέχω . » ὁ μέγας δέ δομέστικος ἑαυτοῦ τε καί ὁ κοινός λυσιτελέω οἴομαι παρακοιμώμενος αἰτέω , αὐτός τε πείθω καί ἐπαγγέλλω ποιέω , καί βασιλεύς ἀπαγγέλλω προσέρχομαι , ἅμα καί ἐνάγω πρός ὁ δήω ὁ ἀξίωσις αὐτός λυσιτελέω πράσσω ὁ κοινός . βασιλεύς δέ εἰμί σπουδάζω οὗτος καί μή εἰρωνεύομαι λέγω πυνθάνομαι · ὡς δέ ἀκούω , οὐ ἐν πάρεργον , ἀλλά μετά σπουδή λέγω , θαυμάζω φάσκω αὐτός πολύς , εἰμί πρός τοιοῦτος ἐπιχείρησις ἀξιόχρεως οἴομαι εἰμί Ἀπόκαυχον . εἰμί μέν γάρ οἴομαι σύ φίλος εἰμί οὗτος βουλεύω αὐτός ὁ χάρις κατατίθημι , εἰμί σαυτοῦ ἐξαπατάω · οὐδείς γάρ κακός ἐγώ σύ πολέμιος , ἢ ἐκεῖνος φίλος · εἰμί δέ ὡς ὁ κοινός λυσιτελέω ὁ κατά Πέρσης πόλεμος ἐγχειρίζω παραινέω , ἔτι μᾶλλον θαυμάζω , ὅθεν ὁρμάω αὐτός τε πείθω καί ἐγώ προαιρέω ὁ ἴσος συμβουλεύω . οὐδέ γάρ οὐδέ παρά πᾶς ὁ βίος οὔτε καταπράσσω τίς στρατιώτης πρέπω , οὔτε μέλλω , ἀλλά φόρος τε εἴσπραξις δημόσιος καί χρῆμα καί πρόσοδος διοίκησις Φίλαι , ὅς ἐγγηράσκω , εἰκότως ἐν ὁ ὅς οὗτος ἐμπειρία κτάομαι πολύς . ὁ δέ τοιοῦτος πρᾶξις καί ὁ ναυμαχία ἀνήρ δήω μάλιστα ὁ ὅπλον ἐντρέφω καί σαφής ὁ ἀποδείκνυμι ἐν πολύς παρέχω ὁ τε τόλμα καί ὁ ἐμπειρία ὁ κατά ὁ μάχη . ὁ δέ φάσκω ὁ ἴσος μέν καί αὐτός οἶδα περί παρακοιμώμενος . οὔτε γάρ ἑαυτοῦ ἀσκέω παρά ὁ βίος ἐν ὁ προσήκω ἔργον στρατιώτης , οὔτε ἀπόδειξις τις παρέχω οὐδείς οὔτε τόλμα οὔτε ἐμπειρία · ὅθεν οὐδέ οἷος ἀξιόχρεως πρός στρατηγία ὁ κατά Πέρσης πόλεμος αὐτός ἐγχειρίζω παραινέω . ἀλλά εἰδοί μάλιστα ὁ Πέρσης πεζομαχία μέν καί ἱππομαχία ἔμπειρος καί δεινός δήω ὁ ἀνθίστημι στρατηγός , ἐν ναυμαχία δέ ἄτολμος διά ἀπειρία καί ῥᾴδιος ὁ προστυγχάνω πᾶς ἡσσάομαι , ἄλλως τε καί τριήρης ὁ ἡμέτερος πολύς πάρειμι ἔμπειρος καί ναυμαχία καί πεζομαχία , ὅς χράω παρακοιμώμενος διδάσκαλος πρός ὁ πόλεμος , αὐτός τε οἴομαι μή δήω ἀμβλύνω ὁ προθυμία αὐτός ὁ περί ὁ καλός καί σύ ἥκω δήω ὁ στρατηγία ἐπιτρέπω . ἴσως γάρ ὁ προθυμία ὁ ἀτολμία καί ἀπειρία αντίρροπος ὁράω , χρήσιμος πρός τίς ὁ δήω ἀποδείκνυμι . πρός οὗτος ὁ βασιλεύς « ὁράω μέν σύ » εἶπον « μάλιστα προθυμέομαι Ἀποκαύχῳ ὁ τριήρης ἐγχειρίζω ὁ ἀρχή , καί διά οὗτος οὐδέ πολύς περί αὐτός βούλομαι ποιέω λόγος , ἀλλά ὅς προαιρέω πράσσω . εὔχομαι δέ μή ἐν ὁ τοιοῦτος αὐτός φαίνω ἀληθεύω . » τοιοῦτος πρός ἀλλήλων αὐτός διαλέγω , ἐπεί δοκέω παρακοιμώμενος Βυζάντιον καί ὁ νῆσος ἐπιτρέπω ὁ ἀρχή ἅμα ὁ ἐκ οὗτος ἐτήσιος φόρος , γράμμα γράφω βασιλικός , ἄρχω ἀποδείκνυμι παρακοιμώμενος ὁ στόλος ὁ κατά Πέρσης , καί ἀπό ὁ δημόσιος κελεύω λαμβάνω χρυσίον μυριάς δέκα ὥστε ἔχω ἐκ τε οὗτος καί ἀπό ὁ ἴδιος , ὡς ὑπισχνέομαι , τριήρης τε παρασκευάζω καί ὁ μισθοφορικός τρέφω ὁ ἐν οὗτος . ἐπεί δέ ὁ τε γράμμα λαμβάνω καί ὁ ἀρχή ἐγχειρίζω , πρός Βυζάντιον ἔρχομαι , ὁ μέν βασιλικός γράμμα οὖον παρέχω ἀναγιγνώσκω ἐπί ἐκκλησία , ὡς εἄν οἶδα πᾶς ὡς ὁ περί αὐτός εὔνοια εἰμί καί κηδεμονία βασιλεύς ὁ στόλος ἔργον ἐκ τε ὁ βασιλικός χρῆμα ὁ δαπάνη , ἵνα καί ὁ Εὐφημία ὁ πολύς καί ὁ ἔπαινος πρός βασιλεύς εἰμί . ἀλλά οὗτος μέν ἀφάνεια παραδίδωμι · αὐτός δέ ὁ μέν βασιλικός χρῆμα παρά ὁ ὁ δημόσιος πράσσω λαμβάνω κρύφα , οἴκοθεν δέ ἀναφανδά μεταπέμπω , πληρόω ὁ τριήρης . ἐκ ὅς αὐτός μέν θηράω ὁ δόξα ὁ παρά ὁ πλῆθος , καί πολύς εἰμί ἀείδω παρά πᾶς ὡς ὁ οἰκέω οὖον φείδομαι οὔτε χρῆμα οὔτε πόνος ὑπέρ ὁ κοινός λυσιτελέω . βασιλεύς δέ , ὥσπερ εἰκός , προστρίβω ὁ μέμψις καί ὁ γογγυσμός ὁ παρά ὁ πολύς ὡς ὁ λυσιτελέω ὑπήκοος μηδείς ποιέω πρόνοια . ὅμως δέ πληρόω ὁ τριήρης περιπλέω ὁ νῆσος μέχρι Χίος , καί ἐννέα ναῦς Περσικός περιτυγχάνω κρατέω αὔτανδρος καί πάλιν ἀποπλέω εἰς Βυζάντιον . πυνθάνομαι δέ ὁ βασιλεύς ὅσος αὐτός περί ὁ βασιλικός γράμμα κακουργέω , καί ὡς λόγος διαδέω , μή βασιλεύς , ἀλλά ἐκ ὁ ἴδιος εἰμί ὁ δαπάνη ὁ τριήρης , ὀργή τε φέρω πρός αὐτός καί πρός ὁ μέγας δομέστικος , ὡς ὑπέρ ἐκεῖνος πράσσω ἀεί . « ὁράω » φημί « οἷος αποχαλκος τυρεύω ; ἐγώ δέ καίτοι πολλάκις ὁρμάω ὁ δήω ποιέω , σύ κωλύω , ἀπέχω . νυνί δέ ἐγώ δοκέω μηδείς ἐμποδών εἰμί ὁ αὐτός οἴομαι λυσιτελέω ποιέω . » βασιλεύς μέν οὖν τοιοῦτος εἶπον ὀργίζω . ὁ δέ ἑαυτοῦ σύνοιδα μάλιστα αἴτιος ὁ πάρειμι εἰμί , αὐτός γάρ παρέχω Ἀποκαύχῳ ὁ ἀρχή , βασιλεύς ἀντιλέγω , σιωπή παρέρχομαι μηδείς ἀποκρίνω . βασιλεύς δέ ἄχρι ἔαρ ἄρχω διατρίβω ἐν Θεσσαλονίκη , ἀείρω ἐκεῖθεν ἔρχομαι εἰς Διδυμότειχο καί μετά μικρός γίγνομαι ἐν Βυζάντιον . ἐνδιατρίβω δέ καί Βυζάντιος χρόνος τις οὐ συχνός , μέλλω αὖθις εἰς Θρᾴκη ἐξέρχομαι πόλις παλαιός κατασκάπτω , ὅς φημί Ἀρκάδιος εἰμί οἰκιστής ὁ Θεοδόσιος ὁ μέγας , ἐκ ὅς καί ὁ προσηγορία λαγχάνω , Ἀρκάδιος προσαγορεύω πόλις , αὖθις ἀνοικοδομέω , εἰμί ὅς καί ἄχρι νῦν περισῴζω ὁ τεῖχος , ἄγαμαι ὁ τόπος ὁ εὐφυΐα . εἰμί γάρ καί περί ὁ οἰκοδομή φιλότιμος ὁ βασιλεύς , οὖον μόνος χρεία ἕνεκα , ἀλλά καί ψυχαγωγία εἰμί ἑτοῖμος ἀναλίσκω . περί μέν γάρ Θεσσαλονίκη οὔπω πρότερος εἰμί ὁ Γυναικόκαστρον προσαγορεύω τειχίζω , καί πύργος ἐφίστημι μέγεθος τε μέγας καί καρτερός ἀντέχω πρός πολέμιος μηχανή · ὅθεν λαγχάνω καί ὁ προσηγορία , ὡς καί γυναικεῖος εἰμί φρουρά , ἀγαθός εἰμί παντοῖος πολέμιος προσβολή . καί περί Φεραί ἕτερος Σιδηρόκαστρο , καί αὐτός διά ὁ τεῖχος ὁ εὐπαγής καί λίαν ὀχυρός ὀνομάζω . Ἀμφίπολις δέ ὁ ἐν Στρυμών πόλις Ἑλληνίς παλαιός , ἐκ πολύς ἔτος κατασκάπτω αὖθις τειχίζω ὁ βασιλεύς καί συνοικίζω ἐκ ὁ πέριξ πόλις πέμπω ἀποικία . οὖον μήv ἀλλά καί περί Θρᾴκη παράλιος ἕτερος πόλις κατασκάπτω καί αὐτός , ὅς φημί Ἀναστάσιος βασιλεύς Ῥωμαῖος οἰκιστής καί ἐκ ἐκεῖνος προσαγορεύω , ἀνίστημι αὖθις οὖον πᾶς , ἀλλά ὅσος μάλιστα ἐν-εἰμί ἀπολαμβάνω , καί Περιθεώριον προσαγορεύω . ἕτερος δέ φρούριον δέμω , οὖον πολύς ἀφίστημι θάλασσα , διπόταμος προσαγορεύω . ὁ δή πᾶς οὖον μᾶλλον φιλοτιμία ἢ ἀσφάλεια ὁ χωρίον ἕνεκα , ἐν ὅς κτίζω , τειχίζω ὁ βασιλεύς . αρκαδιουπολις δέ διά ὁ ἐκ ὁ Σκύθης ἔφοδος ἀναγκαῖος εἰμί , ἀνοικοδομέω βούλομαι πολυτελής καί οἰκήτωρ ἐκ ὁ ἐπιφανής ἐγκαθιδρύω , εὐδαίμων τε καί Ὀλβία ἀποδείκνυμι καί ὁ κατά ὁ Θρᾴκη ἄλλος πόλις ὑπερέχω πολύς μετά ὁ μέγας πόλις .