joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen4.17
ιζʹ . Αὐτὸς δὲ ἐπεὶ ἐπύθετο τὴν Περσικὴν στρατιὰν τὸν Ἑλλήσποντον περαιουμένην , καὶ αἱ τριήρεις παρεσκευασμέναι ἦσαν , ἀπέπλει κατὰ τάχος , καὶ βασιλέα τὸν νέον ἔχων . καὶ γενόμενος ἐν Ἑλλησπόντῳ , βασιλέα μὲν τὸν νέον κατελίμπανεν ἐν ταῖς τριήρεσιν , αὐτὸς δὲ πρὸς τὴν ἤπειρον ἐξελθὼν , συνεμίγνυτο τῆς στρατιᾶς τοῖς ἡγεμόσι , καὶ παρῄνει , ᾗ χρὴ ποιεῖσθαι τὴν ὁδοιπορίαν · πρόνοιάν τε ἐποιεῖτο οὐκ ὀλίγην τοῦ μὴ τὴν Μακεδονίαν διαφθείρειν αὐτῷ ὑπήκοον αὐτίκα ἐσομένην , ἀλλ' ἐπειδὰν εἰς Θεσσαλονίκην ἀφίκωνται , αὐτῷ μελήσειν , ᾗ χρὴ κακοῦν τὴν πολεμίαν . τόν τε Ματθαῖον τὸν υἱὸν ἐκέλευε τὴν Ρωμαίων ἔχοντα στρατιὰν , μετὰ τῶν ἡγεμόνων ἡγεῖσθαι τοῖς βαρβάροις τὴν εἰς Θεσσαλονίκην . σκοπὸς δὲ ἦν αὐτῷ , ὡς ἐκεῖ μὲν βασιλέα τὸν νέον καταλείψοντι ἐν ἀσφαλείᾳ , αὐτὸς δὲ Ρωμαίους , ἅμα καὶ βαρβάρους ἄγων , εἰς τὴν πολεμίαν ἐμβαλεῖν . τὰ μὲν οὖν κατὰ τὴν ἠπειρῶτιν στρατιὰν εὖ διαθέμενος , ὡς ἐδόκει , ἔπειτα ἀνήγετο ἐν ταῖς τριήρεσιν . ὁδοῦ δὲ πάρεργον καὶ τῆς Ἠϊόνος πόλεως παραλίου κατὰ τὴν Θρᾴκην , ἣ νῦν Ἀνακτορόπολις καλεῖται , τῶν τειχῶν ἀπεπειρᾶτο , ἧς ἦρχεν Ἀλέξιός τις ἐκ Βιθυνίας ὡρμημένος ἐκ κώμης τινὸς Βελικώμης προσαγορευομένης · ὃς κατὰ τὸν τοῦ πολέμου χρόνον Ἀποκαύκῳ τῷ μεγάλῳ δουκὶ ἐμισθοφόρησεν οὐκ ὀλίγον χρόνον μονήρους ἄρχων λῃστρικῆς , ὕστερον δὲ μετὰ τὴν ἐκείνου τελευτὴν τοῖς ἄλλοις ὁμοίως καὶ αὐτὸς διὰ τὴν ἀναρχίαν ἐπὶ νεωτερισμοὺς χωρήσας , οὐ τὴν Ἠϊόνα μόνον δὴ ταύτην ἑαυτῷ περιεποίησε κρατήσας , ἀλλὰ καὶ Χριστούπολιν ἐκάκου , ὅσα δυνατὰ , καὶ Θασίοις καὶ Λημνίοις λυπηρὸς ἦν , πάντα ὑφ' ἑαυτῷ βουλόμενος ποιεῖσθαι καὶ τῆς Ρωμαίων ἡγεμονίας ἀποτέμνειν . δι' ἃ ὁ βασιλεὺς καταπλέων ἐπέθετο τῇ Ἠϊόνι , καὶ τειχομαχίας ἐπὶ δύο καὶ τρισὶν ἡμέραις ἐποιήσατο , καὶ τῶν μὲν τειχῶν ἥττων ὤφθη , τῶν περὶ Ἀλέξιον ἀμυνομένων κραταιῶς · πλοῖα μέντοι , ὅσα ἦν , καὶ μονήρεις πειρατικὰς , ἃς αὐτὸς ἐχρῆτο πρὸς λῃστείας , πάντα ἀνάλωσε πυρί . ἔτι δὲ αὐτῷ περὶ ἐκεῖνα διατρίβοντι τὰ μέρη ἠγγέλλετο , ὡς ἡ κατὰ συμμαχίαν ἀφικνουμένη ἀναστρέψειε στρατιὰ Περσῶν . ἐδόκει μὲν οὖν τότε τοῖς πολλοῖς ὑπό τινων Ρωμαίων τοὺς Πέρσας ἀναπεπεῖσθαι ἀναστρέφειν ἔχθει τῷ πρὸς τὸν νέον βασιλέα , ὡς ἂν μὴ ἡ Ρωμαίων αὔξοιτο ἀρχή . τὸ δὲ οὐ τοιοῦτον ἦν , ἀλλὰ παντάπασιν ἡμάρτανον οἱ ὑποπτεύοντες τῆς ἀληθείας . Ὀρχάνης γὰρ μετὰ τὸ τὴν στρατιὰν εἰς τὴν Θρᾴκην περαιωθεῖσαν τῆς εἰς ἑσπέραν ἔχεσθαι ὁδοῦ γράμματα τῷ υἱῷ Σουλιμὰν ἐν ἀποῤῥήτῳ πέμψας , ἐκέλευεν ἀναστρέφειν · ἐπιέναι γὰρ αὐτῷ τῶν ὁμόρων Περσῶν τοὺς δυνατωτάτους , καὶ τὴν στρατιὰν παρεῖναι δέον καὶ ἀμύνεσθαι τοῖς ἐπιοῦσιν . ἐκέλευε μέντοι μὴ κατάδηλον Ρωμαίοις τὴν αἰτίαν τῆς ἀναχωρήσεως ποιεῖν , ἵνα μὴ ὁ βασιλεὺς αὐτῷ ὀργίζοιτο , ἀλλὰ πλασάμενόν τινας αἰτίας ἀναστρέφειν . ἃ Σουλιμὰν ἐποίει ᾗ αὐτῷ ὁ πατὴρ προσέταττε , καί τινα πλασάμενος μὴ ὄντα , ἐκ τοῦ κατὰ τὸν Ἕβρον πόρου πρὸς τὴν Μυσίαν ἐπὶ λεηλασίαν ἀπεχώρει , καὶ πλῆθος ὁμοῦ βοσκημάτων καὶ ἀνθρώπων ἐλάσας αἰχμαλώτων ἐπὶ τὴν Ἀσίαν ἐπεραιοῦτο . Ματθαῖος δὲ ὁ τοῦ βασιλέως υἱὸς ἐπεὶ μὴ τῇ Ρωμαίων μόνῃ στρατιᾷ δυνατὸς ἦν τὴν πρὸς Θεσσαλονίκην ἀπιέναι διὰ πολεμίας , ποταμῶν τε ἀεννάων διιόντων ἐν τῷ μεταξὺ καὶ οὐ ῥᾴδιον τὸν πόρον παρεχομένων , καὶ Τριβαλῶν ἐνεδρευόντων , ὄντων δυνατωτέρων , ἢ καθ' ἣν ἦγεν αὐτὸς Ρωμαίων στρατιὰν , ἀνέστρεφε καὶ αὐτὸς καὶ διέλυε τὸ στράτευμα · βασιλεῖ τε τῷ πατρὶ ἐδήλου τὴν αἰτίαν τῆς κωλύμης . βασιλεὺς δὲ ἠγανάκτει μὲν πρὸς τὰ συμβάντα , πρός τι δὲ λυσιτελέστερον οὐκ ἔχων τρέπεσθαι , ἐχώρει τὴν εἰς Θεσσαλονίκην , ἐκ τῆς Ἠϊόνος ἄρας , καὶ τὴν νύκτα ἐκείνην ὡρμίσατο ἐπ' ἀγκυρῶν Ἀμφιπόλεως ἐγγὺς ὑπὸ Τριβαλῶν κατεχομένης . ἧς ἐπετρόπευε Μπραϊάνης , βασιλεῖ ἐς τὰ μάλιστα φίλος ὢν ἐκ τῆς πρὸς αὐτοὺς διατριβῆς · πρὸς ὃν ἀκατίου ἐπιβὰς νυκτὸς , ἀφίκετο εἰς Ἀμφίπολιν ὁ βασιλεὺς κρύφα καὶ διειλέχθη . ὁ δὲ τά τε πρὸς αὐτὸν εὖ διέθετο βασιλεῖ ἐπαγγειλάμενος πάντα ποιήσειν κατὰ γνώμην , καὶ τοῖς ἄλλοις βασιλέως φίλοις ὑπέσχετο διαλεχθήσεσθαι , ἵν' ἐν καιρῷ προσήκοντι χρήσιμοι ὀφθεῖεν βασιλεῖ , ἀπήγγελλέ τε , ὡς περὶ Στρυμμόνα νῆες ὁρμίζονται δύο καὶ εἴκοσι Περσικαὶ ἐπὶ λεηλασίᾳ ἀφιγμέναι . ὁ μὲν οὖν βασιλεὺς τοιαῦτα ἐπὶ νυκτὸς διαλεχθεὶς , πάλιν εἰς τὰς τριήρεις ἀπεχώρει , πρόνοιαν πολλὴν ποιούμενος τοῦ μὴ φανερὸς εἶναι διειλεγμένος τῷ Τριβαλῷ . ἅμα δὲ ἕῳ ἔπεμπεν ἐπὶ τοὺς Πέρσας καὶ ἐκάλει ἐπὶ συμμαχίαν · οἱ δὲ παρῆσαν οὐδὲν μελλήσαντες . οὓς ἄγων μετὰ τῶν τριηρέων ἀφῖκτο εἰς Θεσσαλονίκην , εὗρε δὲ τὸν δῆμον καὶ τοὺς Ζηλωτὰς πρὸς τοὺς ἀρίστους διαστασιάζοντας , καὶ κοινῇ κακῶς τὴν πόλιν ἔκ τε τῶν ἔξωθεν πολεμίων καὶ τῶν ἔνδον ἐπιβούλων ἔχουσαν . πάντα δὲ εὐθὺς διέλυε τὰ δεινὰ ἐπιφανεὶς , καὶ ἡ πᾶσα πόλις ἐν ἑορταῖς ἦσαν , καὶ μετὰ πολλῆς εὐφημίας ὑπεδέχοντο τοὺς βασιλέας . μικρὸν δὲ μετὰ τὴν ἐπιδημίαν Καντακουζηνὸς ὁ βασιλεὺς ἐκκλησίαν πάνδημον ἐκ τῶν Θεσσαλονικέων συναθροίσας , περί τε τοῦ συμβεβηκότος πρὸς αὐτὸν πολέμου τοῖς Ρωμαίοις διειλέχθη , ὡς οὐκ αὐτοῦ παρασχομένου τὰς αἰτίας , ἀλλὰ τῶν σεσυκοφαντηκότων , καὶ περὶ τῶν ἐν αὐτοῖς Ζηλωτῶν , ὡς οὔτε πρότερον τῆς εἰς βασιλέα τὸν νέον ἕνεκα εὐνοίας τὸν πόλεμον κινοῖεν πρὸς αὐτὸν , ἀλλ' ἐπὶ τῷ διαρπάζειν τὰ τῶν ἐχόντων , ἄποροι ὄντες αὐτοὶ ὡς τὰ πολλά · καὶ νῦν οὐδὲν ἧττον παρὰ Τριβαλῶν χρηματιζόμενοι , οὐ βασιλέα μόνον , ὑπὲρ οὗ ἀγωνίζεσθαι ἰσχυρίζοντο , ἀλλὰ καὶ τὴν πόλιν πᾶσαν προὐδίδοσαν ἰδίας ὠφελείας ἕνεκα , καὶ ἀπεδείκνυεν ἐκ πολλῶν οὐ βασιλεῖ τῷ νέῳ μόνον , ἀλλὰ καὶ πᾶσι Ρωμαίοις καὶ τοῖς πολίταις δύσνους ἐξαρχῆς · καὶ ἐκέλευε συλλαμβάνεσθαι τοὺς μάλιστα ἐν λόγῳ , οὓς καὶ εἰς Βυζάντιον ἤγαγεν ἐπανελθών . τοὺς δ' ἄλλους τῆς πόλεως ἐκέλευεν ἐξωθεῖσθαι · τούς τε Τριβαλοὺς τῶν περὶ τὴν πόλιν φρουρίων ἐξήλαυνε , τοὺς μὲν δραπετεύοντας καὶ πρὸ τῆς συμβολῆς , ἐνίους δὲ καὶ μάχαις , πέμπων στρατιάν · καὶ ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ καθαρὰν ἀπεδείκνυ τὴν χώραν πολεμίων . ἦσαν γὰρ πρὶν βασιλέα ἥκειν πᾶσαν τὴν ἔξω πυλῶν χώραν οἱ Τριβαλοὶ διανενεμημένοι .
Lemmas: ἵζω . αὐτός δέ ἐπεί πυνθάνομαι ὁ Περσικός στρατία ὁ Ἑλλήσποντος περαιόω , καί ὁ τριήρης παρασκευάζω εἰμί , ἀποπλέω κατά τάχος , καί βασιλεύς ὁ νέος ἔχω . καί γίγνομαι ἐν Ἑλλήσποντος , βασιλεύς μέν ὁ νέος καταλείπω ἐν ὁ τριήρης , αὐτός δέ πρός ὁ ἤπειρος ἐξέρχομαι , συμμείγνυμι ὁ στρατιά ὁ ἡγεμών , καί παραινέω , ὅς χρή ποιέω ὁ ὁδοιπορία · πρόνοια τε ποιέω οὐ ὀλίγος ὁ μή ὁ Μακεδονία διαφθείρω αὐτός ὑπήκοος αὐτίκα εἰμί , ἀλλά ἐπειδάν εἰς Θεσσαλονίκη ἀφικνέομαι , αὐτός μέλω , ὅς χρή κακόω ὁ πολέμιος . ὁ τε Ματθαῖος ὁ υἱός κελεύω ὁ Ῥωμαῖος ἔχω στρατία , μετά ὁ ἡγεμών ἡγέομαι ὁ βάρβαρος ὁ εἰς Θεσσαλονίκη . σκοπός δέ εἰμί αὐτός , ὡς ἐκεῖ μέν βασιλεύς ὁ νέος καταλείπω ἐν ἀσφάλεια , αὐτός δέ Ῥωμαῖος , ἅμα καί βάρβαρος ἄγω , εἰς ὁ πολέμιος ἐμβάλλω . ὁ μέν οὖν κατά ὁ ἠπειρῶτις στρατία εὕω διατίθημι , ὡς δοκέω , ἔπειτα ἀνάγω ἐν ὁ τριήρης . ὁδός δέ πάρεργον καί ὁ Ἠϊών πόλις παράλιος κατά ὁ Θρᾴκη , ὅς νῦν Ἀνακτορόπολις καλέω , ὁ τεῖχος ἀποπειράομαι , ὅς ἄρχω Ἀλέξιος τις ἐκ Βιθυνία ὁρμάω ἐκ κώμη τις βελικωμη προσαγορεύω · ὅς κατά ὁ ὁ πόλεμος χρόνος Ἀπόκαυκος ὁ μέγας δούξ μισθοφορέω οὐ ὀλίγος χρόνος μονήρης ἄρχω λῃστρικός , ὕστερος δέ μετά ὁ ἐκεῖνος τελευτή ὁ ἄλλος ὁμοίως καί αὐτός διά ὁ ἀναρχία ἐπί νεωτερισμός χωρέω , οὖον ὁ Ἠϊών μόνος δή οὗτος ἑαυτοῦ περιποιέω κρατέω , ἀλλά καί Χριστόπολις κακόω , ὅσος δυνατός , καί θάσιος καί λήμνιος λυπηρός εἰμί , πᾶς ὑπό ἑαυτοῦ βούλομαι ποιέω καί ὁ Ῥωμαῖος ἡγεμονία ἀποτέμνω . διά ὁ ὁ βασιλεύς καταπλέω ἐπιτίθημι ὁ Ἠϊών , καί τειχομαχία ἐπί δύο καί τρεῖς ἡμέρα ποιέω , καί ὁ μέν τεῖχος κακός ὁράω , ὁ περί Ἀλέξιος ἀμύνω κραταιός · πλοῖον μέντοι , ὅσος εἰμί , καί μονήρης πειρατικός , ὅς αὐτός χράω πρός λῃστεία , πᾶς ἀναλίσκω πῦρ . ἔτι δέ αὐτός περί ἐκεῖνος διατρίβω ὁ μέρος ἀγγέλλω , ὡς ὁ κατά συμμαχία ἀφικνέομαι ἀναστρέφω στρατία Πέρσης . δοκέω μέν οὖν τότε ὁ πολύς ὑπό τίνω Ῥωμαῖος ὁ Πέρσης ἀναπείθω ἀναστρέφω ἔχθω ὁ πρός ὁ νέος βασιλεύς , ὡς εἄν μή ὁ Ῥωμαῖος αὐξάνω ἀρχή . ὁ δέ οὖον τοιοῦτος εἰμί , ἀλλά παντάπασι ἁμαρτάνω ὁ ὑποπτεύω ὁ ἀλήθεια . ὁρκάνη γάρ μετά ὁ ὁ στρατία εἰς ὁ Θρᾴκη περαιόω ὁ εἰς ἑσπέρα ἔχω ὁδός γράμμα ὁ υἱός Σουλιμάν ἐν ἀπόρρητος πέμπω , κελεύω ἀναστρέφω · ἔπειμι γάρ αὐτός ὁ ὅμορος Πέρσης ὁ δυνατός , καί ὁ στρατία πάρειμι δήω καί ἀμύνω ὁ ἔπειμι . κελεύω μέντοι μή κατάδηλος Ῥωμαῖος ὁ αἴτιος ὁ ἀναχώρησις ποιέω , ἵνα μή ὁ βασιλεύς αὐτός ὀργίζω , ἀλλά πλάσσω τις αἴτιος ἀναστρέφω . ὁ Σουλιμάν ποιέω ὅς αὐτός ὁ πατήρ προστάσσω , καί τις πλάσσω μή εἰμί , ἐκ ὁ κατά ὁ Ἕβρος πόρος πρός ὁ Μυσία ἐπί λεηλασία ἀποχωρέω , καί πλῆθος ὁμοῦ βόσκημα καί ἄνθρωπος ἐλαύνω αἰχμάλωτος ἐπί ὁ Ἀσία περαιόω . Ματθαῖος δέ ὁ ὁ βασιλεύς υἱός ἐπεί μή ὁ Ῥωμαῖος μόνος στρατιά δυνατός εἰμί ὁ πρός Θεσσαλονίκη ἀφίημι διά πολέμιος , ποταμός τε ἀέναος δίειμι ἐν ὁ μεταξύ καί οὖον ῥᾴδιος ὁ πόρος παρέχω , καί Τριβαλός ἐνεδρεύω , εἰμί δυνατός , ἢ κατά ὅς ἄγω αὐτός Ῥωμαῖος στρατία , ἀναστρέφω καί αὐτός καί διαλύω ὁ στράτευμα · βασιλεύς τε ὁ πατήρ δηλόω ὁ αἴτιος ὁ κώλυμα . βασιλεύς δέ ἀγανακτέω μέν πρός ὁ συμβαίνω , πρός τίς δέ λυσιτελής οὐ ἔχω τρέπω , χωρέω ὁ εἰς Θεσσαλονίκη , ἐκ ὁ Ἠϊών ἀείρω , καί ὁ νύξ ἐκεῖνος ὁρμίζω ἐπί ἄγκυρα Ἀμφίπολις ἐγγύς ὑπό Τριβαλός κατέχω . ὅς ἐπιτροπεύω Μπραιάνης , βασιλεύς εἰς ὁ μάλιστα φίλος εἰμί ἐκ ὁ πρός αὐτός διατριβή · πρός ὅς ἀκάτιον ἐπιβαίνω νύξ , ἀφικνέομαι εἰς Ἀμφίπολις ὁ βασιλεύς κρύφα καί διαιλέγω . ὁ δέ ὁ τε πρός αὐτός εὕω διατίθημι βασιλεύς ἐπαγγέλλω πᾶς ποιέω κατά γνώμη , καί ὁ ἄλλος βασιλεύς φίλος ὑπισχνέομαι διαλέγω , ἵνα ἐν καιρός προσήκω χρήσιμος ὁράω βασιλεύς , ἀπαγγέλλω τε , ὡς περί Στρυμμόνα ναῦς ὁρμίζω δύο καί εἴκοσι Περσικός ἐπί λεηλασία ἀφικνέομαι . ὁ μέν οὖν βασιλεύς τοιοῦτος ἐπί νύξ διαλέγω , πάλιν εἰς ὁ τριήρης ἀποχωρέω , πρόνοια πολύς ποιέω ὁ μή φανερός εἰμί διαλέγω ὁ Τριβαλός . ἅμα δέ ἠώς πέμπω ἐπί ὁ Πέρσης καί καλέω ἐπί συμμαχία · ὁ δέ πάρειμι οὐδείς μέλλω . ὅς ἄγω μετά ὁ τριήρης ἀφικνέομαι εἰς Θεσσαλονίκη , εὑρίσκω δέ ὁ δῆμος καί ὁ Ζηλωτής πρός ὁ ἀγαθός διαστασιάζω , καί κοινός κακῶς ὁ πόλις ἐκ τε ὁ ἔξωθεν πολέμιος καί ὁ ἔνδον ἐπίβουλος ἔχω . πᾶς δέ εὐθύς διαλύω ὁ δεινός ἐπιφαίνω , καί ὁ πᾶς πόλις ἐν ἑορτή εἰμί , καί μετά πολύς Εὐφημία ὑποδέχομαι ὁ βασιλεύς . μικρός δέ μετά ὁ ἐπιδημία Καντακουζηνός ὁ βασιλεύς ἐκκλησία πάνδημος ἐκ ὁ Θεσσαλονικεύς συναθροίζω , περί τε ὁ συμβεβηκός πρός αὐτός πόλεμος ὁ Ῥωμαῖος διαιλέγω , ὡς οὐ αὐτός παρέχω ὁ αἴτιος , ἀλλά ὁ συκοφαντέω , καί περί ὁ ἐν αὐτός Ζηλωτής , ὡς οὔτε πρότερος ὁ εἰς βασιλεύς ὁ νέος ἕνεκα εὔνοια ὁ πόλεμος κινέω πρός αὐτός , ἀλλά ἐπί ὁ διαρπάζω ὁ ὁ ἔχω , ἄπορος εἰμί αὐτός ὡς ὁ πολύς · καί νῦν οὐδείς κακός παρά Τριβαλός χρηματίζω , οὖον βασιλεύς μόνος , ὑπέρ ὅς ἀγωνίζομαι ἰσχυρίζομαι , ἀλλά καί ὁ πόλις πᾶς προδίδωμι ἴδιος ὠφέλεια ἕνεκα , καί ἀποδείκνυμι ἐκ πολύς οὖον βασιλεύς ὁ νέος μόνος , ἀλλά καί πᾶς Ῥωμαῖος καί ὁ πολίτης δύσνους ἐξαρχῆς · καί κελεύω συλλαμβάνω ὁ μάλιστα ἐν λόγος , ὅς καί εἰς Βυζάντιον ἄγω ἐπανέρχομαι . ὁ δέ ἄλλος ὁ πόλις κελεύω ἐξωθέω · ὁ τε Τριβαλός ὁ περί ὁ πόλις φρούριον ἐξελαύνω , ὁ μέν δραπετεύω καί πρό ὁ συμβολή , ἔνιοι δέ καί μάχη , πέμπω στρατιά · καί ἐν ὀλίγος χρόνος καθαρός ἀποδείκνυμι ὁ χώρα πολέμιος . εἰμί γάρ πρίν βασιλεύς ἥκω πᾶς ὁ ἔξω πύλη χώρα ὁ Τριβαλός διανέμω .