joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen1.6
τούτων οὕτω συνενεχθέντων , ἀγγέλλεται τῷ βασιλεῖ Ἀνδρονίκῳ τῷ τοῦ τετελευτηκότος πατρὶ ἡ τοῦ βασιλέως καὶ υἱοῦ τελευτὴ , καὶ χρόνον μέν τινα συχνὸν ἐπένθησεν ἐπὶ τῷ βασιλεῖ καὶ παιδί · οὐ γὰρ ἄκρας ἔψαυσεν αὐτοῦ καρδίας ἡ τοῦ καλοῦ παιδὸς τελευτή · εἶτα δαίμονός τινος τῶν ἐξητασμένων ἐπὶ φθορᾷ , βαρὺ καὶ ἄγριον κατὰ τῆς Ρωμαίων πνεύσαντος εὐτυχίας , ἢ τἀληθέστερον μᾶλλον εἰπεῖν , αὐτοῦ τοῦ τὰ πάντα οἰκονομοῦντος θεοῦ πρὸς ἔκτισιν τῶν ἐπὶ πλήθει καὶ μεγέθει τὸ μέτρον ὑπερβαινόντων ἡμετέρων σφαλμάτων τὰ τοιαῦτα παραχωροῦντος , ἐπὶ νοῦν ἔρχεται τῷ βασιλεῖ Ἀνδρονίκῳ , τὸν μὲν καθεστῶτα βασιλέα τὸν ἔγγονον αὐτοῦ τὸν νέον Ἀνδρόνικον ἀποστερῆσαι τῆς βασιλείας καὶ εἰς ἰδιώτου μεταστῆσαι σχῆμα , τὸν υἱὸν δὲ αὐτοῦ τὸν Κωνσταντῖνον δεσπότην ὄντα τῷ διαδήματι τῆς βασιλείας κοσμῆσαι . οὐ μᾶλλον αὐτοῦ τούτου γε ἕνεκα διανοηθεὶς τοῦτο τοῦ Κωνσταντίνου , ἢ ὥστε τὸ τῆς βασιλείας ἀξίωμα καὶ εἰς τὸν ἐκ παλλακῆς αὐτῷ δὴ τῷ Κωνσταντίνῳ προσόντα παῖδα μεταβῆναι τὸν Μιχαὴλ , ὡς πατρόθεν καὶ ἐξ ἁρμονίας αὐτῷ προσῆκον , ὃς δὴ καὶ Καθαρὸς ὠνόμαστο , μητρόθεν λαχὼν τὴν κλῆσιν . οὗτος δὴ ὁ Μιχαὴλ εἷλκε μὲν καὶ τὰς τοῦ γένους πηγὰς ἐκ φαύλης καὶ ἀσήμου μητρὸς , ἦν δὲ καὶ τἆλλα ἄξιος οὐδενός . οὔτε γὰρ φύσεως ἔτυχεν εὐρώστου πρὸς τὸ φρονεῖν , οὔτ' ἐγκυκλίου πεῖραν ἔσχε παιδείας , οὔτε πρὸς στρατείας ἤσκητο τὸ παράπαν , οὔτε πρός τι τῶν ὅσα νέους κοσμεῖ εὐφυῶς εἶχε κἂν ἐπ' ὀλίγον , ἀλλ' οὕτω παντάπασιν ὄντα παντὸς ἐστερημένον καλοῦ , δεινὸς ἔρως εἰσῆλθε τὸν βασιλέα , τῇ λαμπρᾷ ταύτῃ καὶ βαθείας δεομένῃ φρενὸς ἐπιστῆσαι βασιλείᾳ Ρωμαίων . οὕτω δὴ διανοηθεὶς καὶ ἔργου ἥπτετο ἤδη , καὶ τὸν Μιχαὴλ ἐκ τῆς παρὰ μητρὶ διατριβῆς ἀφελὼν , σύνοικον ἀπέδειξεν ἑαυτῷ καὶ συνδιατρίβοντα , αὑτῷ τε ἀεὶ παρακαθήμενον καὶ παριστάμενον , καὶ τὰ πρῶτα τῶν γνησίων ἀποφερόμενον , ὅσα γε εἰς τιμήν · ἔτι τε διὰ σπουδῆς ἐποιεῖτο πάσης , ἔν τε τοῖς πρὸς τοὺς ὁθενδήποθεν πρέσβεις χρηματισμοῖς , κἀν ταῖς πρὸς ἀρχιερέας ἤ τινας τῶν σοφῶν ὁμιλίαις , ἢ καὶ ἄλλοις τισὶ λόγοις τὸν ἀκροατὴν δοκοῦσι συνετώτερον ποιεῖν ἑαυτοῦ , παρεῖναι καὶ ἀκροᾶσθαι τὸν Μιχαήλ · εἰ δέ ποτε συμβεβήκει τὸν Μιχαὴλ μὴ παρεῖναι ταῖς ἀγωνιστικαῖς ὁμιλίαις τοῦ βασιλέως , μετεκαλεῖτο τοῦτον διὰ πολλῶν ὡς δή τι προὔργου ποιῶν . σκοπὸς δ' ἦν αὐτῷ , τὸ ἐμφανὲς μὲν , ὡς ἂν αὐτῷ περιποιήσῃ τιμὴν καὶ Ρωμαίους πείσῃ ὡς ἐγγόνῳ βασιλέως αὐτῷ προσέχειν · τῇ δ' ἀληθείᾳ , πρὸς τὸ μελετώμενον αὐτὸν τῆς ἀρχῆς ἐξασκῆσαι ὕψος , καὶ πρὸς πεῖραν ἀναγαγεῖν διοικήσεως πραγμάτων βασιλικῶν . καίτοι γε αὐτὸς ὁ βασιλεὺς Ἀνδρόνικος μετὰ τὰς συμβάσεις , ἃς ἐποιήσατο πρὸς τὸν ἔγγονον καὶ βασιλέα τὸν νέον Ἀνδρόνικον , ἑαυτὸν ἐξαιτιώμενος περὶ τούτου , οὐκ ἐκ περινοίας τινὸς ἢ κακούργου σκέψεως ἔλεγε τὰ κατὰ τὸν Μιχαὴλ γεγενῆσθαι , ἀλλ' ἀπεριέργως οὕτω καὶ ἁπλῶς ἐκ τοῦ συντυχόντος . καὶ ἦν ἂν τοῖς τοιούτοις λόγοις ἰσχυρὰ πίστις τό τε τοῦ βασιλέως ἀξίωμα καὶ τὸ διὰ βίου παντὸς αὐτὸν τῇ ἀληθείᾳ προσέχειν , εἰ μὴ τὰ τῶν πραγμάτων τέλη τὰς ἀρχὰς ἀπέδειξαν ἑαυτῶν οὐχ ὡς ἔτυχεν , οὐδ' ἐκ τοῦ συμβεβηκότος , ἀλλ' ἐκ περινοίας καὶ σκέψεως οὐ δικαίας γεγενημένας · σκεπτέον δὲ ἐκ τῶν πραγμάτων .
Lemmas: οὗτος οὗτος συμφέρω , ἀγγέλλω ὁ βασιλεύς Ἀνδρόνικος ὁ ὁ τελευτάω πατήρ ὁ ὁ βασιλεύς καί υἱός τελευτή , καί χρόνος μέν τις συχνός πενθέω ἐπί ὁ βασιλεύς καί παῖς · οὖον γάρ ἄκρος ψαύω αὐτός Καρδία ὁ ὁ καλός παῖς τελευτή · εἶτα δαίμων τις ὁ ἐξετάζω ἐπί φθορά , βαρύς καί ἄγριος κατά ὁ Ῥωμαῖος πνέω εὐτυχία , ἢ ἀληθής μᾶλλον εἶπον , αὐτός ὁ ὁ πᾶς οἰκονομέω θεός πρός ἔκτεισις ὁ ἐπί πλῆθος καί μέγεθος ὁ μέτρον ὑπερβαίνω ἡμέτερος σφάλμα ὁ τοιοῦτος παραχωρέω , ἐπί νόος ἔρχομαι ὁ βασιλεύς Ἀνδρόνικος , ὁ μέν καθίστημι βασιλεύς ὁ ἔγγονος αὐτός ὁ νέος Ἀνδρόνικος ἀποστερέω ὁ βασίλεια καί εἰς ἰδιώτης μεθίστημι σχῆμα , ὁ υἱός δέ αὐτός ὁ Κωνσταντῖνος δεσπότης εἰμί ὁ διάδημα ὁ βασίλεια κοσμέω . οὖον μᾶλλον αὐτός οὗτος γε ἕνεκα διανοέομαι οὗτος ὁ Κωνσταντῖνος , ἢ ὥστε ὁ ὁ βασίλεια ἀξίωμα καί εἰς ὁ ἐκ παλλακή αὐτός δή ὁ Κωνσταντῖνος πρόσειμι παῖς μεταβαίνω ὁ Μιχαήλ , ὡς πατρόθεν καί ἐκ ἁρμονία αὐτός προσήκω , ὅς δή καί καθαρός ὀνομάζω , μητρόθεν λαγχάνω ὁ κλῆσις . οὗτος δή ὁ Μιχαήλ ἕλκω μέν καί ὁ ὁ γένος πηγή ἐκ φαῦλος καί ἄσημος μήτηρ , εἰμί δέ καί ἄλλος ἄξιος οὐδείς . οὔτε γάρ φύσις τυγχάνω εὔρωστος πρός ὁ φρονέω , οὔτε ἐγκύκλιος πείρω ἔχω παιδεία , οὔτε πρός στρατεία ἀσκέω ὁ παράπαν , οὔτε πρός τίς ὁ ὅσος νέος κοσμέω εὐφυής ἔχω κἀν ἐπί ὀλίγος , ἀλλά οὗτος παντάπασι εἰμί πᾶς στερέω καλός , δεινός Ἔρως εἰσέρχομαι ὁ βασιλεύς , ὁ λαμπρός οὗτος καί βαθύς δήω φρήν ἐφίστημι βασίλεια Ῥωμαῖος . οὗτος δή διανοέομαι καί ἔργον ἅπτω ἤδη , καί ὁ Μιχαήλ ἐκ ὁ παρά μήτηρ διατριβή ἀφαιρέω , σύνοικος ἀποδείκνυμι ἑαυτοῦ καί συνδιατρίβω , ἑαυτοῦ τε ἀεί παρακάθημαι καί παρίστημι , καί ὁ πρῶτος ὁ γνήσιος ἀποφέρω , ὅσος γε εἰς τιμή · ἔτι τε διά σπουδή ποιέω πᾶς , ἐν τε ὁ πρός ὁ ὁθενδήποθεν πρέσβυς χρηματισμός , ἐν ὁ πρός ἀρχιερεύς ἤ τις ὁ σοφός ὁμιλία , ἢ καί ἄλλος τις λόγος ὁ ἀκροατής δοκέω συνετός ποιέω ἑαυτοῦ , πάρειμι καί ἀκροάομαι ὁ Μιχαήλ · εἰμί δέ ποτός συμβαίνω ὁ Μιχαήλ μή πάρειμι ὁ ἀγωνιστικός ὁμιλία ὁ βασιλεύς , μετακαλέω οὗτος διά πολύς ὡς δή τίς προὔργου ποιέω . σκοπός δέ εἰμί αὐτός , ὁ ἐμφανής μέν , ὡς εἄν αὐτός περιποιέω τιμή καί Ῥωμαῖος πείθω ὡς ἔγγονος βασιλεύς αὐτός προσέχω · ὁ δέ ἀλήθεια , πρός ὁ μελετάω αὐτός ὁ ἀρχή ἐξασκέω ὕψος , καί πρός πείρω ἀνάγω διοίκησις πρᾶγμα βασιλικός . καίτοι γε αὐτός ὁ βασιλεύς Ἀνδρόνικος μετά ὁ σύμβασις , ὅς ποιέω πρός ὁ ἔγγονος καί βασιλεύς ὁ νέος Ἀνδρόνικος , ἑαυτοῦ ἐξαιτιάομαι περί οὗτος , οὐ ἐκ περίνοια τις ἢ κακοῦργος σκέψις λέγω ὁ κατά ὁ Μιχαήλ γίγνομαι , ἀλλά ἀπερίεργος οὗτος καί ἁπλόος ἐκ ὁ συντυγχάνω . καί εἰμί εἄν ὁ τοιοῦτος λόγος ἰσχυρός πίστις ὁ τε ὁ βασιλεύς ἀξίωμα καί ὁ διά βίος πᾶς αὐτός ὁ ἀλήθεια προσέχω , εἰμί μή ὁ ὁ πρᾶγμα τέλος ὁ ἀρχή ἀποδείκνυμι ἑαυτοῦ οὐ ὡς τυγχάνω , οὐδέ ἐκ ὁ συμβεβηκός , ἀλλά ἐκ περίνοια καί σκέψις οὖον Δίκαιος γίγνομαι · σκεπτέος δέ ἐκ ὁ πρᾶγμα .