joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen1.11
δʹ . Οὕτω τοῦ μεγάλου δομεστίκου διαλεχθέντος , πάντα μὲν ἔφησεν ὁ Συργιάννης πρὸς γνώμης αὑτῷ εἰρῆσθαι καὶ πᾶσιν ὡς καλῶς ἔχουσι συμφωνεῖν , πλὴν ὀλίγου τινὸς ἐνδεῖν ἔτι τοῖς λόγοις ἐλθεῖν πρὸς πέρας · δεῖν γὰρ ἐξευρεῖν , ὅπως ποτὲ καὶ ἥτις ἔσται ἡ τοῦ βασιλέως ἀσφάλεια . κοινῇ δὲ συνδιασκεψαμένοις περὶ τούτου , ἔδοξεν ἀμφοτέροις αἵρεσιν προθεῖναι τῷ νέῳ βασιλεῖ τῶν δύο τουτωνὶ ἑτέρου , ἢ πρὸς τὴν Ἀδριανοῦ μεταβῆναι πόλιν , ἅτε μεγάλην οὖσαν καὶ πολυάνθρωπον καὶ στρατιὰν οὐκ εὐκαταφρόνητον ἔχουσαν ἱδρυμένην ἐν ἑαυτῇ , ἄλλως θ' ὅτι καὶ τοῦ βασιλέως Μιχαὴλ τοῦ πατρὸς αὐτῷ χρόνον ἐκεῖ διατρίψαντος μάλα συχνὸν , πολλοὶ προσεγένοντο αὐτῷ οἰκεῖοι καὶ φίλοι καὶ βουλησόμενοι μάλα προθύμως ὑπὲρ τοῦ παιδὸς αὐτοῦ διακινδυνεύειν · ἢ , εἰ μὴ τοῦτο βούλοιτο , δεδιὼς ὡς , εἰ μὴ πρὸς συμβάσεις ὁ βασιλεὺς καὶ πάππος αὐτῷ , ἀλλὰ πρὸς πόλεμον μᾶλλον ὑπὲρ τὸ δέον χωρήσει παροξυνθεὶς , ῥᾳδίως σχήσων στρατιὰς συχνὰς ἐκπέμπειν πρὸς μάχην , οἷα δὴ πλησίον οὔσης τῆς Κωνσταντίνου , πρὸς τὸ τῆς Χριστοῦ πόλεως φρούριον ἀφικέσθαι , ἅμα μὲν ὡς ὂν καρτερὸν ἔκ τε τῆς φύσεως τῆς κατασκευῆς , τοῦτό που καὶ τῶν τειχῶν , ἅμα δ' ὅτι καὶ ὡσπερεί τι κλεῖθρον κεῖται τῶν κλιμάτων ἑκατέρων μέσον , τὴν δυτικὴν στρατιὰν πολλήν τινα οὖσαν καὶ πρὸς μάχας ἐξησκημένην τῆς ἐκ τῆς ἕω καὶ τῆς Θρᾴκης διεῖργον · καὶ τρίτον , ὅτι παράλιον ὂν καὶ τὴν ἐκ θαλάττης ὁθενδήποθεν εὐκαίρως ἂν παράσχοιτο συμμαχίαν . Τοῦτο πέρας ἐπιθέμενοι τῇ βουλῇ , ἀλλήλοις τε συνταξάμενοι , ὁ μὲν ἔμεινεν ἐν Θρᾴκῃ , ταύτης ἐπιτροπεύων , Καντακουζηνὸς δ' ὁ μέγας δομέστικος τῆς πρὸς τὴν Κωνσταντινοῦ φερούσης εἴχετο , τὴν σύνευνον αὐτῷ καταλιπὼν ἐν τῇ Καλλίου πόλει · ἐν ταύτῃ γὰρ διέτριβε τὸ πλεῖστον τοῦ χρόνου , τοῦτο μὲν ὡς ἐπικαίρως ἔχοντος τοῦ χωρίου πρὸς τὰς ἐφόδους ἀνθίστασθαι τῶν βαρβάρων , τοῦτο δ' ὅτι καὶ τοῦ ναυτικοῦ παντὸς ἐν ταύτῃ κατῳκισμένου , πολλῶν ὄντων τριήρεων πληρωμάτων , τοὺς ἐγχωρίους συνέβαινεν ἁρπαγὰς ὑπομένειν καὶ βίας , τοῦ φοβοῦντος οὐκ ὄντος καὶ τὰς ὁρμὰς ἐπέχοντος · ναυτικὴ γὰρ ἀναρχία κρείσσων , τὶς ἔφη , πυρός . κατέλιπε δ' ἐκεῖ τὴν γυναῖκα , τῷ δοκεῖν μὲν , ὡς οὐ ῥᾳδίως ἔχων ἐπισύρεσθαι τὴν γυναικωνῖτιν , τῇ δ' ἀληθείᾳ , ὅπως αὑτῷ πρόφασιν εὐπρόσωπον ὑπολίπηται , εἰ δέοι τῷ Συργιάννῃ συγγενέσθαι πάλιν καὶ εἰς λόγους ἐλθεῖν . ἐλθὼν δὲ εἰς τὴν Κωνσταντίνου καὶ τῷ νέῳ βασιλεῖ προσελθὼν καὶ τὰ τῆς βουλῆς ἀπαγγείλας , ἔτι δὲ καὶ τὸν Ἀπόκαυχον , ἄνδρα γένους μὲν ἀφανοῦς ὄντα καὶ ταῖς τῶν δημοσίων πράξεσιν ἠσχολημένον , τῶν δημοσίων γὰρ ἁλῶν τότε τὴν διάθεσιν ἐποιεῖτο , ἄλλως δὲ βαθείας ὄντα φρενὸς καὶ δυνάμενον καιροῖς καὶ πράγμασι χρῆσθαι , προσοικειώσας τῷ βασιλεῖ , χάριν ἐν τούτῳ πλείστην τινὰ τῷ Συργιάννῃ κατατιθέμενος , ἦν γὰρ αὐτὸς τὸν μέγαν δομέστικον περὶ τούτου πολλὰ παρακεκληκὼς , ἐν πᾶσιν εἶχεν ἐπινεύοντα καὶ συνευδοκοῦντα τὸν βασιλέα · τοῖς βεβουλευμένοις δὲ καὶ τοῦτο προσέθηκεν ὁ βασιλεὺς , ὅτι « τὸ μὲν ἡμῖν αὐτοῖς τὴν ἀσφάλειαν προετοιμάσαι , ὥστ' ἔχειν ἀποφυγὴν τῶν δεινῶν ἐπιόντων , καὶ τῶν πάνυ συμφερόντων εἶναί μοι δοκεῖ καὶ τῶν ἀναγκαίων . διὸ καὶ τοῦτο χρὴ σπουδάσαι προὔργου παντὸς εἰς πέρας ἰδεῖν ἐλθόν · μεγαλοψυχίας δὲ καὶ κρατερίας οὐδὲν ἐλλιπέσθαι , ἀλλ' ἄχρι καὶ αὐτῆς διακαρτερῆσαι τῆς ἀκμῆς τῶν κινδύνων μένοντας ἐπὶ τῶν προτέρων . κἂν μέν τινα σχῶμεν τῆς καρτερίας καρπὸν , τοῦ βασιλέως ἴσως μεταβαλόντος καὶ τῶν μελετωμένων καθ' ἡμῶν παυσαμένου , πάντοθεν ἂν ἔχοι καλῶς · εἰ δ' οὖν , ἀλλὰ τοῦτό γε ἡμῖν περιέσται πάντως , τὸ μὴ δοκεῖν αὐθαδείᾳ καὶ θρασύτητι τρόπων , μηδὲ πλεονεξίᾳ γνώμης καὶ φιλαρχίᾳ , τοῦ βασιλέως καὶ πάππου κατεξανίστασθαι , ἀλλ' ἀδικουμένους καὶ τὰ ἔσχατα ὑπομένοντας τὸν προὖπτον κίνδυνον ἀποδιδράσκειν . » καὶ ταῦτα μὲν βασιλεὺς ὁ νέος .
Lemmas: δέ . οὕτως ὁ μέγας δομέστικος διαλέγω , πᾶς μέν φημί ὁ Συργιάννης πρός γνώμη ἑαυτοῦ εἴρω καί πᾶς ὡς καλῶς ἔχω συμφωνέω , πλήν ὀλίγος τις ἐνδέω ἔτι ὁ λόγος ἔρχομαι πρός πέρας · δήω γάρ ἐξευρίσκω , ὅπως ποτέ καί ὅστις εἰμί ὁ ὁ βασιλεύς ἀσφάλεια . κοινός δέ συνδιασκέπτομαι περί οὗτος , δοκέω ἀμφότερος αἵρεσις προτίθημι ὁ νέος βασιλεύς ὁ δύο οὗτος ἕτερος , ἢ πρός ὁ Ἀδριανός μεταβαίνω πόλις , ἅτε μέγας εἰμί καί πολυάνθρωπος καί στρατία οὐ εὐκαταφρόνητος ἔχω ἱδρύω ἐν ἑαυτοῦ , ἄλλως ὁ ὅτι καί ὁ βασιλεύς Μιχαήλ ὁ πατήρ αὐτός χρόνος ἐκεῖ διατρίβω μάλα συχνός , πολύς προσγίγνομαι αὐτός οἰκεῖος καί φίλος καί βουλέω μάλα προθύμως ὑπέρ ὁ παῖς αὐτός διακινδυνεύω · ἢ , εἰμί μή οὗτος βούλομαι , δείδω ὡς , εἰμί μή πρός σύμβασις ὁ βασιλεύς καί πάππος αὐτός , ἀλλά πρός πόλεμος μᾶλλον ὑπέρ ὁ δήω χωρέω παροξύνω , ῥᾳδίως ἔχω στρατιά συχνός ἐκπέμπω πρός μάχη , οἷος δή πλησίος εἰμί ὁ Κωνσταντῖνος , πρός ὁ ὁ Χριστός πόλις φρούριον ἀφικνέομαι , ἅμα μέν ὡς εἰμί καρτερός ἐκ τε ὁ φύσις ὁ κατασκευή , οὗτος ποῦ καί ὁ τεῖχος , ἅμα δέ ὅτι καί ὥσπερ τίς κλεῖθρον κεῖμαι ὁ κλίμα ἑκάτερος μέσος , ὁ δυτικός στρατία πολύς τις εἰμί καί πρός μάχη ἐξασκέω ὁ ἐκ ὁ ἠώς καί ὁ Θρᾴκη διείργω · καί τρίτος , ὅτι παράλιος εἰμί καί ὁ ἐκ θάλασσα ὁθενδήποθεν εὔκαιρος εἄν παρέχω συμμαχία . οὗτος πέρας ἐπιτίθημι ὁ βουλή , ἀλλήλων τε συντάσσω , ὁ μέν μένω ἐν Θρᾴκη , οὗτος ἐπιτροπεύω , Καντακουζηνός δέ ὁ μέγας δομέστικος ὁ πρός ὁ Κωνσταντινού φέρω ἔχω , ὁ σύνευνος αὐτός καταλείπω ἐν ὁ Καλλίας πόλις · ἐν οὗτος γάρ διατρίβω ὁ πλεῖστος ὁ χρόνος , οὗτος μέν ὡς ἐπίκαιρος ἔχω ὁ χωρίον πρός ὁ ἔφοδος ἀνθίστημι ὁ βάρβαρος , οὗτος δέ ὅτι καί ὁ ναυτικός πᾶς ἐν οὗτος κατοικίζω , πολύς εἰμί τριήρης πλήρωμα , ὁ ἐγχώριος συμβαίνω ἁρπαγή ὑπομένω καί Βίας , ὁ φοβέω οὐ εἰμί καί ὁ ὁρμή ἐπέχω · ναυτικός γάρ ἀναρχία κρατύς , τις φημί , πῦρ . καταλείπω δέ ἐκεῖ ὁ γυνή , ὁ δοκέω μέν , ὡς οὖον ῥᾳδίως ἔχω ἐπισύρω ὁ γυναικωνῖτις , ὁ δέ ἀλήθεια , ὅπως ἑαυτοῦ πρόφασις εὐπρόσωπος ὑπολείπω , εἰμί δήω ὁ Συργιάννη συγγίγνομαι πάλιν καί εἰς λόγος ἔρχομαι . ἔρχομαι δέ εἰς ὁ Κωνσταντῖνος καί ὁ νέος βασιλεύς προσέρχομαι καί ὁ ὁ βουλή ἀπαγγέλλω , ἔτι δέ καί ὁ Ἀπόκαυχον , ἀνήρ γένος μέν ἀφανής εἰμί καί ὁ ὁ δημόσιος πρᾶξις ἀσχολέω , ὁ δημόσιος γάρ ἅλς τότε ὁ διάθεσις ποιέω , ἄλλως δέ βαθύς εἰμί φρήν καί δύναμαι καιρός καί πρᾶγμα χράω , προσοικειόω ὁ βασιλεύς , χάρις ἐν οὗτος πλεῖστος τις ὁ Συργιάννη κατατίθημι , εἰμί γάρ αὐτός ὁ μέγας δομέστικος περί οὗτος πολύς παρακαλέω , ἐν πᾶς ἔχω ἐπινεύω καί συνευδοκέω ὁ βασιλεύς · ὁ βουλεύω δέ καί οὗτος προστίθημι ὁ βασιλεύς , ὅτι « ὁ μέν ἐγώ αὐτός ὁ ἀσφάλεια προετοιμάζω , ὥστε ἔχω ἀποφυγή ὁ δεινός ἔπειμι , καί ὁ πάνυ συμφέρω εἰμί ἐγώ δοκέω καί ὁ ἀναγκαῖος . διό καί οὗτος χρή σπουδάζω προὔργου πᾶς εἰς πέρας ὁράω ἔρχομαι · μεγαλοψυχία δέ καί κρατερίας οὐδείς ἐλλείπω , ἀλλά ἄχρι καί αὐτός διακαρτερέω ὁ ἀκμή ὁ κίνδυνος μένω ἐπί ὁ πρότερος . κἀν μέν τις ἔχω ὁ καρτερία καρπός , ὁ βασιλεύς ἴσως μεταβάλλω καί ὁ μελετάω κατά ἐγώ παύω , πάντοθεν εἄν ἔχω καλῶς · εἰμί δέ οὖν , ἀλλά οὗτος γε ἐγώ περίειμι πάντως , ὁ μή δοκέω αὐθάδεια καί θρασύτης τρόπος , μηδέ πλεονεξία γνώμη καί φιλαρχία , ὁ βασιλεύς καί πάππος κατεξανίσταμαι , ἀλλά ἀδικέω καί ὁ ἔσχατος ὑπομένω ὁ πρόοπτος κίνδυνος ἀποδιδράσκω . » καί οὗτος μέν βασιλεύς ὁ νέος .