joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen1.64
νεʹ . Εἰς τὴν ὑστεραίαν δὲ ἀπάρας ἐξ Ἐδέσσης , ἦλθεν εἰς Καστορίαν · καὶ εἰσεδέξατο αὐτὸν ὁ ταύτης ἐπιτροπεύων Ἄγγελος χαίρων , καὶ παρέδωκε τὴν πόλιν . ἦν γὰρ δὴ καὶ πρότερον τὴν ἄφιξιν προσδεχόμενος αὐτοῦ , ἐξ ὅτου πρὸς αὐτὸν ἐκ Θεσσαλονίκης προστάγματά τε ἐκείνου καὶ τοῦ μεγάλου δομεστίκου γράμματα ἐπέμφθη , καὶ τὴν πόλιν εἶχεν ἐν φυλακῇ ἕνεκα αὐτοῦ . μεταξὺ δὲ τὴν πρὸς Καστορίαν ὁδεύων ὁδὸν , τόν τε Βοησίλαν τῶν Μυσῶν δεσπότην καὶ Βρυέννιον τὸν μέγαν δρουγγάριον καὶ Ἐξώτροχον τὸν μέγαν ἑταιρειάρχην ἅμα δισχιλίοις ἱππεῦσι στρατιώταις ἀπολεξάμενος , τὴν πρὸς Ἀχρίδα ἐκέλευσεν ἰέναι , εἴ πως δυνηθεῖεν τὸν πρωτοβεστιάριον φθάσαντες παρελθεῖν εἰς αὐτήν . καὶ βαδίσαντας συντόνως , ἐπεὶ προτεραίᾳ ἦλθον , εἰσεδέξαντο αὐτοὺς οἱ Ἀχριδηνοὶ ἀνοίξαντες τὰς πύλας · ἤδη γὰρ ἅπαντα ἀφίσταντο πρὸς βασιλέα τὸν νέον , καὶ ἀναγκάζοντος μηδενός · πρωτοβεστιάριος δὲ ἐπεὶ ὑστέρησε , πυθόμενος ἑαλωκυῖαν τὴν Ἀχρίδα , τὰς σωζούσας ἐλπίδας ἀπογνοὺς , ηὐτομόλησε μετὰ τῶν ἄλλων εἰς Κράλην . καὶ ἐπεχείρουν πείθειν αὐτὸν , πόλεμον ἄρασθαι πρὸς βασιλέα , εἴ πως δι' αὐτοῦ δυνηθεῖεν ἀναμαχέσασθαι τὴν ἧτταν . καὶ πεισθεὶς αὐτοῖς , ἦλθεν ἄχρι μεθορίων τῆς αὐτοῦ καὶ Ρωμαίων γῆς , στρατὸν ἐπαγόμενος πολύν . βασιλεὺς δὲ ἡμέραν μίαν αὐλισάμενος ἐν Καστορίᾳ , ἄρας ἐκεῖθεν , ἦλθεν εἰς Ἀχρίδα . καὶ ἐκέλευσε τὴν πρωτοβεστιαρίου γαμετὴν ὅσα ἔχει χρήματα λαβοῦσαν , εἰς Θεσσαλονίκην ἐλθεῖν , ὡς ἅμα ταῖς ἄλλαις ἀφιξομένην εἰς Διδυμότειχον . ἡ δὲ ὑποπτεύσασα , μὴ οὐκ ἀληθῆ τὰ λεγόμενα ᾖ , καὶ δείσασα περὶ τοῖς χρήμασι , τοῖς φίλοις παρακατέθετο φυλάττειν · αὐτὴ δὲ ἰσχυρίζετο μηδὲν ἔχειν . ἐκείνη μὲν οὖν ὡς εἶχεν ἅμα καὶ ἑτέραις γυναιξὶν ἤχθη εἰς Θεσσαλονίκην . καὶ μετὰ μικρὸν εὕρηνται αὐτῆς παρά τινι κεκρυμμένα κόσμοι τε γυναικεῖοι καὶ ἕτερ' ἄττα , χρυσίων δισμυρίων ἄξια τιμῆς · ὀλίγαις δὲ ὕστερον ἡμέραις προσελθών τις τῷ μεγάλῳ δομεστίκῳ καὶ ἀναμνήσας παλαιᾶς τινος εὐεργεσίας , ἣν ὑπ' αὐτοῦ ἦν πεπονθὼς , ἔλεγε δίκαιον εἶναι καὶ αὐτὸν ὅ , τι ἂν δύναιτο ἀντευποιεῖν , καὶ ἐμήνυεν αὐτῷ , ὡς εἰδείη τοῦ πρωτοβεστιαρίου χρήματα ὅπου κρύπτοιτο πολλά . πέμψας δὲ ὁ μέγας δομέστικος τῶν πιστοτάτων οἰκετῶν τινα , ὑφηγουμένου τοῦ μεμηνυκότος , τὰ χρήματα ἤχθη πρὸς αὐτὸν ἐν δυσὶ κιβωτίοις , ἐν οἷς ἦν ἀγγεῖόν τι ἐκ χαλκοῦ πεποιημένον , δισχιλίους καὶ μυρίους ἔχον χρυσοῦς , καὶ ζῶναι καὶ ἐκπώματα ἐκ χρυσοῦ πεποιημένα καὶ ἄργυρος ἄσημος καὶ γυναικεῖοι κόσμοι καὶ ἕτερ' ἄττα τετρακισμυρίων ἄξια χρυσίων . τῷ μὲν οὖν τὰ χρήματα μεμηνυκότι λόγοις τε ὁ μέγας δομέστικος ὡμολόγει χάριτας καὶ ἔργοις ἐποίει εὖ · βασιλεῖ δὲ προσελθὼν , τά τε χρήματα ἐμήνυεν ὡς εὕρηνται , καὶ ἐδήλου καὶ τὸν ἀριθμόν . βασιλέως δὲ « οὐκοῦν » εἰπόντος « σὲ τὸν εὑρηκότα δίκαιον ἔχειν · » « ἀλλ' οὔτε πρότερον » εἶπεν αὐτὸς « ἐν τοῖς τοῦ πολέμου καιροῖς οὔτε πλείω οὔτ' ἐλάττω χρήματα ἀφειλόμην τινὸς , ὥσπερ οἶσθα καὶ αὐτός · οὔτε τούτων ἂν ὀφθείην ἥττων νῦν . » « ἀλλ' οὐδὲν » ἔφη « θαυμαστὸν » ὁ βασιλεὺς « εἰ πολλὰ ὑπ' αὐτῶν ἀφῃρημένος καὶ μάλιστα πρωτοβεστιαρίου τουτουῒ , ὀλίγα ἄττα ἐκ τῶν αὐτοῦ ὠφεληθήσῃ . » « αὐτὸ μὲν οὖν τοῦτο μᾶλλον » εἶπε « θαυμαστὸν , εἰ πολλὰ ὑπ' αὐτῶν καὶ μάλιστα κατὰ τὸν δεύτερον πόλεμον ζημιωθεὶς , καιροῦ παρασχόντος , οὐκ ἠθέλησα ἀμύνασθαι τοῖς ἴσοις , νυνὶ δὲ ὀλίγων ἕνεκα χρημάτων τό , τε ἐξ ἀρχῆς ἦθος διαφθερῶ καὶ ἥττων ἀδίκου λήμματος καὶ κέρδους ἂν φανῶ · ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὰ στρατιώταις καὶ ἄλλοις οἷς ἂν ἐθέλῃς κέλευσον διανεμηθῆναι . » βασιλεὺς μὲν οὖν ἐπείθετο εἰπόντι , καὶ τὸν χρυσὸν ὅσος ἦν ἐκέλευσε διανεμηθῆναι τῇ στρατιᾷ · ὅσα δὲ ἦν ἔπιπλα καί τινα ἐκ τῶν σκευῶν τῶν εὐπατριδῶν διεδόθη τισὶ , καὶ τὰ λειπόμενα τῷ βασιλικῷ προσήχθη ταμιείῳ . ὀκτὼ δὲ ἡμέραις τῇ Ἀχρίδι ἐνδιατρίψαντα βασιλέα οἵ τε τὰς Δεαβόλεις νεμόμενοι Ἀλβανοὶ νομάδες καὶ οἱ τὰς Κολωνείας , ἔτι δὲ καὶ οἱ Ἀχρίδος ἐγγὺς , προσεκύνησαν ἐλθόντες καὶ δουλεύειν ἐπηγγείλαντο προθύμως . τοὺς δὲ πόῤῥω κατῳκισμένους πρὸς ἐσχατιαῖς τῆς Ρωμαίων ἡγεμονίας γράμματα ἐκάλει βασιλικὰ πρὸς Θεσσαλονίκην ἐλθεῖν , ὡς προσκυνήσοντας ἐκεῖ · καὶ οὐ πολλῷ ὕστερον ἦλθον . ὁ μέντοι Κράλης ἅμα στρατῷ παντὶ τῷ ὑπ' αὐτὸν ἐν μεθορίοις τῆς αὐτοῦ καὶ Ρωμαίων ἡγεμονίας ὢν , ὑπὸ μὲν τῶν φυγάδων Ρωμαίων ὁσημέραι παρεκαλεῖτο κατὰ βασιλέως ἐλθεῖν καὶ μάχην συνάπτειν , ὑπήκουε δὲ οὐδαμῶς , δεδιὼς μὴ οὐ κατὰ γνώμην αὐτῷ τὰ πράγματα χωρήσῃ . περιέμενε δὲ τὸν Χρέλην , ὃς ἦν ἐν Φεραῖς , Ρωμαίοις κατὰ τοῦ νέου βασιλέως συμμαχῶν , ἔτι γὰρ ἀπῆν , παρ' αὐτοῦ περὶ βασιλέως καὶ τῆς ὑπ' αὐτὸν στρατιᾶς βουλόμενος πυθέσθαι , εἰ ἐπιχειρητέα εἴη ἢ μή . ἐπεὶ δὲ ἀφῖκτο , ἐπυνθάνετο αὐτοῦ ὁ Κράλης , εἰ πρὸς βασιλέα πολεμητέον εἴη · ὁ δὲ συνεβούλευεν , εἰρήνην μᾶλλον ἄγειν καὶ μὴ τὸν οὐκ ὄντα πόλεμον ἑαυτῷ καὶ ὑπηκόοις ἐπάγειν . βασιλέα γὰρ αὐτὸς ἔλεγεν ἐν Φεραῖς ἑωρακέναι ἄγοντα μὲν στρατὸν οὐ πάνυ πολὺν , τοσοῦτον δὲ τὰ πολέμια ἐξησκημένον καὶ ἵπποις τε καὶ ὅπλοις διακεκοσμημένον ἐκπρεπῶς , ὡς ἔκπληξιν καὶ ἀπὸ μόνης ὄψεως παρέχειν · οὕτω δὲ ἀθορύβως καὶ εὐτάκτως ἑπόμενον τοῖς ἡγεμόσιν , ὡς δοκεῖν οὐ πολλοὺς , ἀλλ' ἕνα ὄντα τῶν τε παραγγελμάτων ἀκούειν καὶ σπουδῇ τὰ κελευόμενα ποιεῖν . « ἀνδρίας δὲ τοσοῦτον αὐτοῖς περίεστι καὶ τόλμης , ὡς , καίτοι τῶν ἀντιτεταγμένων ὄντες ἐλάσσους πολλῷ , καὶ ἐπιόντες αὐτοῖς παρὰ πόλιν οἰκείαν στρατοπεδευομένοις , οὔτε ἔδεισαν οὔτε ἐθορυβήθησαν οὐδαμῶς · ἀλλὰ ἐγγὺς γενόμενοι Φερῶν ὅσον συναναμίγνυσθαι αὐτοῖς , ἔστησαν ἀνάπλεῳ ὁρμῆς διὰ πάσης τῆς ἡμέρας προκαλούμενοι ἐς μάχην . ἐπεὶ δὲ οὐδεὶς αὐτοῖς ἀντεπεξῄει , μικρὸν ἐκκλίναντες , ηὐλίσαντο τὴν νύκτα , καὶ ἐς τὴν ὑστεραίαν πάλιν φραξάμενοι ἅμα ἕῳ , ὡς ἐς μάχην ἔστησαν παρατεταγμένοι , καὶ πέμψαντες ἡμᾶς προὐκαλοῦντο ἐς τὴν μάχην · ἡμῶν δὲ οὐδὲ ἀντιβλέπειν ὑπομενόντων καὶ φανερῶς τὴν συμπλοκὴν ἀπειπαμένων , ἀναστρέψαντες μεθ' ὅσης ἂν εἴποις τῆς εὐταξίας , ἐστρατοπεδεύσαντο ἐν Ζίχνα . τῇ δὴ οὕτω πανταχόθεν συγκεκροτημένῃ στρατιᾷ , καὶ ὑπὸ στρατηγοῖς ἀγομένῃ πολλοῖς τε καὶ ἀγαθοῖς , ἀνάγκης χωρὶς οὐκ ἂν συγχωρήσαιμι συμπλέκεσθαι ἐγώ . νυνὶ δὲ καὶ τῆς ἑσπερίου στρατιᾶς ἁπάσης , πολλῆς τε καὶ αὐτῆς καὶ ἀγαθῆς οὔσης , προσκεχωρηκυίας βασιλεῖ , ἔτι μᾶλλον ἀπορώτερα τὰ πρὸς τὸν πόλεμον αὐτῶν καθέστηκε . » Τοιαῦτα εἰπόντος τοῦ Χρέλη , ὅ,τε Κράλης ἐπείθετο καὶ οἱ ἄλλοι ἡγεμόνες τῆς στρατιᾶς , καὶ ἤδη ἀπέσχοντο ταῖς γνώμαις τοῦ πρὸς βασιλέα πολεμεῖν · ἔμενον δὲ ὅμως ἐπὶ τῆς αὐτῆς στρατοπεδείας . βασιλεὺς δὲ ἐκ τῆς Ἀχρίδος μετὰ ὀγδόην ἡμέραν ἄρας , ἦλθεν εἰς Πελαγονίαν , τὴν εἰς Καστορίαν ἐκλιπὼν ὁδὸν , ἅμα μὲν , ἵνα καὶ τὰ ἐκεῖ περιποιήσηται πολίχνια καὶ τὴν ἄλλην χώραν , ἅμα δ' , ἐπεὶ καὶ τὸν Κράλην ἐν ὁρίοις πύθοιτο τῆς σφετέρας ἀρχῆς εἶναι , ἵνα μὴ δοκοίη φόβῳ τῷ πρὸς αὐτὸν ἀποσχέσθαι τῆς ὁδοῦ . οἱ μέντοι Ρωμαίων φυγάδες ὡς ἐπύθοντο διὰ Πελαγονίας ἰέναι βασιλέα , τῷ Κράλῃ προσιόντες , ἠνάγκαζον συμπλέκεσθαι βασιλεῖ , ἤδη οὐ πολὺ ἀπέχοντι αὐτῶν . ὁ Κράλης δὲ ἀπεκρίνατο , μήτε νῦν μήτε εἰσαῦθις ἑκὼν πολεμήσειν βασιλεῖ , ἐὰν μὴ αὐτὸς ἐπίῃ · αὐτοῖς δὲ τὴν δυνατὴν βοήθειαν εἰσενηνέχθαι , δυοκαίδεκα τάγματα ἅμα στρατηγοῖς παρασχόμενος ἐν Φεραῖς αὐτοῖς ἐπικουρεῖν . νυνὶ δὲ αὐτῷ καὶ τούτου ἕνεκα μεταμέλειν , ὅτι πρὸς οὐδὲν ἠδικηκότα πόλεμον ἤρατο ἐξ αἰτίας οὐδεμιᾶς . βασιλέας δὲ Ρωμαίων πρὸς ἀλλήλους διαφερομένους , αὐτοὺς ἂν εἰδέναι , ὅπως τε πολεμήσουσιν ἀλλήλοις καὶ καθότι ξυμβήσονται , ἐμὲ δὲ μηδὲν ὑπ' οὐδενὸς ἠδικημένον , οὐδ' αὐτὸν πολεμήσειν οὐδενὶ , ἕως ἂν μὴ ἀδικῶμαι . οἱ μὲν οὖν τοιαύτης τυχόντες τῆς ἀπολογίας , καὶ τῆς μόνης ὑπολειπομένης ἐλπίδος σβεννυμένης , ἐθορυβοῦντο σφοδρῶς . οὐ μὴν ἀπέσχοντο τοῦ μὴ σφόδρα μετὰ σπουδῆς πολλῆς πρὸς τὸν κατὰ βασιλέως πόλεμον τὸν Κράλην ἐξορμᾷν . πείθειν δὲ ἐπιχειροῦσι καὶ δεομένοις μὴ ἐᾷν αὐτοὺς ἀτιμωρήτους , ἐπεὶ καὶ τῶν Τριβαλῶν παρῆσαν οἱ ἐν τέλει , « οὐ δέον , » εἶπον « ὦ οὗτοι , αὐτούς τε εἰκῆ καὶ μάτην κατατρίβεσθαι ἐπιχειροῦντας ἀνηνύτοις , καὶ ἡμᾶς ἀποκναίειν ἃ μὴ προσήκει δεομένους . πρότερον γὰρ ἐχρῆν , τοῦ πρὸς βασιλέας τοὺς ὑμῶν δεσπότας πολέμου κινουμένου , αὐτοὺς πᾶσαν πρόφασιν σκανδάλου περιαιρεῖν καὶ τὴν εἰρήνην ἐκ παντὸς τρόπου ἑαυτοῖς τε καὶ τοῖς ἄλλοις ἐκπορίζειν , εἰδότας , ὡς τοῦτο αὐτὸ βασιλεῦσί τε καὶ ὑμῖν καὶ τῷ κοινῷ λυσιτελεῖ Ρωμαίων . ὑμεῖς δὲ τοὐναντίον ἅπαν αὐτοί τε ἐφαίνεσθε ποιοῦντες καὶ τοῖς ἄλλοις παραινοῦντες . τὰς γὰρ πόλεις ἁπάσας περιϊόντες , τοὺς μὲν τῷ πρεσβυτέρῳ βασιλεῖ τὸν πρὸς βασιλέα τὸν νέον πόλεμον συναιρομένους ἐπῃνεῖτέ τε καὶ ἐπηγγέλλεσθε θαυμάσι' ἄττα , τοὺς δὲ τὴν εἰρήνην ἄγειν αἱρουμένους καὶ τοὺς ἄλλους πείθοντας , ὡς τὰ τοῦ νέου βασιλέως πράττοντας ἐπίσης ἐχρῆσθε πολεμίοις , καὶ τὸν πόλεμον ἐγείρειν ἐσπουδάζετε τρόπῳ παντί . ἃ οὖν ἐσπουδάζετε τότε , στέργοιτ' ἂν παρόντα νῦν δικαίως . ἡμεῖς δὲ Κράλῃ τῷ ἡμετέρῳ παραγγέλλομεν δεσπότῃ , μὴ πρὸς βασιλέα πόλεμον κινεῖν , μηδὲ ἀδικεῖν ἐθέλειν προεπιχειροῦντα , λογιζόμενον , ὡς καὶ παρὰ θεῷ τίσις ἐστὶ τοῖς ἀδίκως πραττομένοις τοῖς ἀνθρώποις · ἐὰν δὲ αὐτὸς ἐπίῃ , ἀμύνεσθαι παντὶ σθένει . εἰ μὲν οὖν πείθοιτο ἡμῖν βουλευομένοις , καλῶς ἂν ἔχοι · εἰ δ' οὖν , ἀλλ' αὐτὸς ἀπελθὼν διαφερέτω τὸν πόλεμον μόνος , συμπαραλαβὼν ὑμᾶς · ἡμῶν γὰρ ἀφίξεται οὐδείς . » Τοιαῦτα εἰπόντων τῶν Τριβαλῶν , ὁ Κράλης τε ἐπείθετο καὶ πρὸς τοὺς Ρωμαίους φυγάδας εἶπε · « τὴν μὲν διάνοιαν τῶν παρ' ἐμοὶ δυνατῶν ὁρᾶτε οἵαν ἔχουσι περὶ τοῦ πολέμου . ἐγὼ δὲ καὶ εἰ διὰ σπουδῆς τὸν πόλεμον ἦγον ἰδίων τινῶν ἕνεκα πρὸς βασιλέα διαφορῶν , ἀπεσχόμην ἂν , ὁρῶν αὐτοὺς οὕτως , ὥσπερ νῦν , διακειμένους · νυνὶ δὲ καὶ αὐτὸς οὐδὲν ἧττον αὐτῶν τὴν ἴσην ἔχω γνώμην περὶ τῶν πραγμάτων . διὸ οὐδὲ ἑλοίμην ἂν , ἐξὸν ἔξω τε κινδύνων εἶναι καὶ βεβαίως ἄρχειν τῆς σφετέρας , ἀδικεῖν τε δοκεῖν καὶ ἐν ἀδήλῳ καθίστασθαι κινδύνῳ , ἄλλως τε οὐδὲ τοῦ στρατεύματος ἐμοὶ παντὸς συνηθροισμένου . ὑμῖν δὲ πρὸς τὴν σωτηρίαν βοήθειαν εἰσενέγκοιμι ἂν ὅση . δυνατὴ , καὶ , εἴγε βούλεσθε , πρὸς βασιλέα πρεσβείαν πέμψας , παραιτήσομαι ὑπὲρ ὑμῶν αὐτοῦ τὴν ὀργὴν ἐγώ . πρᾷος δὲ ὢν , ὡς ἀκούω , καὶ τοῖς προσκεκρουκόσιν ἕτοιμος πρὸς διαλλαγὰς , συγγνώμην τε ἂν παράσχοι καὶ τὰς συμφορὰς οὐ μετρίως κουφιεῖ . εἰ δὲ τοῦτο ὑμῖν οὐκ ἀνεκτὸν , ἀλλ' ἐγὼ πρὸς Μιχαὴλ τὸν βασιλέα Μυσῶν κηδεστὴν ὄντα ἐμὸν ὑμᾶς πέμψω , ὡς ἂν δι' αὐτοῦ πρὸς Βυζάντιον διασωθῆτε . καὶ τούτου δὲ ὑμῖν οὐ κατὰ γνώμην ὄντος , καὶ ἑτέραν ἔξεστι τραπέσθαι . εἰς Βενετίαν γὰρ ἀφιγμένοις , ῥᾳδίως ἐξέσται τριήρεσιν ἢ ὁλκάσιν ἐπανόδου πρὸς Βυζάντιον τυχεῖν . καὶ ἑτέραν δὲ ἐπὶ τούτοις ὑποθήσομαι ὑμῖν ἐλπίδα σωτηρίας . ἐπεὶ γὰρ Πρόσεκόν τε καὶ Πρίλλαπον καὶ Στρίμβιτζαν κατέχετε φρουραῖς , διανειμάμενοι τὰς πόλεις ταύτας , δυσαλώτους οὔσας διὰ καρτερότητα τειχῶν , καρτερεῖτε ἐν αὐταῖς , ἄχρις ἂν ὁ πρὸς ἀλλήλους τῶν βασιλέων εἴς τι πέρας πόλεμος ἀφίκηται . » ἐπὶ τούτοις ἀμηχανία τε εἶχε τοὺς φυγάδας , καὶ ἀπαλλαγὴ κακῶν ἐφαίνετο ἐκ τῶν πραγμάτων οὐδεμία . ὅμως δὲ σκεψάμενοι ἐκ τῶν παρόντων εἵλοντο μᾶλλον ταῖς προειρημέναις ἐγκατακλεισθῆναι πόλεσι καὶ τὴν πολιορκίαν ὑπομένειν . καὶ πρωτοβεστιάριος μὲν ἅμα τισὶ τὸν Πρίλλαπον κατέσχε , τὸν δὲ Πρόσεκον Ἀσάνης ὁ Μιχαὴλ , οἱ δὲ λοιποὶ Στριμβίτζης ἐκράτουν . καὶ Βασιλικὸς ὁ Νικηφόρος Μελενίκου ἐπιτροπεύων , ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς χρόνους ἑαυτῷ περιεποίησεν εἰς ἀρχὴν , φάσκων , οὐδενὶ προσθήσεσθαι τῶν βασιλέων , ἄχρις ἂν ὁ πόλεμος καταλυθῇ .
Lemmas: ναῦς . εἰς ὁ ὑστεραῖος δέ ἀπαίρω ἐκ Ἔδεσσα , ἔρχομαι εἰς Καστορία · καί εἰσδέχομαι αὐτός ὁ οὗτος ἐπιτροπεύω Ἄγγελος χαίρω , καί παραδίδωμι ὁ πόλις . εἰμί γάρ δή καί πρότερος ὁ ἄφιξις προσδέχομαι αὐτός , ἐκ ὅστις πρός αὐτός ἐκ Θεσσαλονίκη πρόσταγμα τε ἐκεῖνος καί ὁ μέγας δομέστικος γράμμα πέμπω , καί ὁ πόλις ἔχω ἐν φυλακή ἕνεκα αὐτός . μεταξύ δέ ὁ πρός Καστορία ὁδεύω ὁδός , ὁ τε βοησιλαω ὁ Μυσός δεσπότης καί Βρυέννιος ὁ μέγας δρουγγάριος καί Ἐξώτροχον ὁ μέγας ἑταιρειάρχης ἅμα δισχίλιοι ἱππεύς στρατιώτης ἀπολέγω , ὁ πρός Αχρίδα κελεύω εἶμι , εἰμί πως δύναμαι ὁ πρωτοβεστιάριος φθάνω παρέρχομαι εἰς αὐτός . καί βαδίζω σύντονος , ἐπεί προτεραῖος ἔρχομαι , εἰσδέχομαι αὐτός ὁ Ἀχριδηνός ἀνοίγνυμι ὁ πύλη · ἤδη γάρ ἅπας ἀφίστημι πρός βασιλεύς ὁ νέος , καί ἀναγκάζω μηδείς · πρωτοβεστιάριος δέ ἐπεί ὑστερέω , πυνθάνομαι ἁλίσκομαι ὁ Αχρίδα , ὁ σῴζω ἐλπίς ἀπογιγνώσκω , αὐτομολέω μετά ὁ ἄλλος εἰς Κράλης . καί ἐπιχειρέω πείθω αὐτός , πόλεμος ἀείρω πρός βασιλεύς , εἰμί πως διά αὐτός δύναμαι ἀναμάχομαι ὁ ἧσσα . καί πείθω αὐτός , ἔρχομαι ἄχρι μεθόριος ὁ αὐτός καί Ῥωμαῖος γῆ , στρατός ἐπάγω πολύς . βασιλεύς δέ ἡμέρα εἷς αὐλίζομαι ἐν Καστορία , ἀείρω ἐκεῖθεν , ἔρχομαι εἰς Αχρίδα . καί κελεύω ὁ πρωτοβεστιάριος γαμετή ὅσος ἔχω χρῆμα λαμβάνω , εἰς Θεσσαλονίκη ἔρχομαι , ὡς ἅμα ὁ ἄλλος ἀφικνέομαι εἰς Διδυμότειχο . ὁ δέ ὑποπτεύω , μή οὐ ἀληθής ὁ λέγω εἰμί , καί δείδω περί ὁ χρῆμα , ὁ φίλος παρακατατίθεμαι φυλάσσω · αὐτός δέ ἰσχυρίζομαι μηδείς ἔχω . ἐκεῖνος μέν οὖν ὡς ἔχω ἅμα καί ἕτερος γυνή ἄγω εἰς Θεσσαλονίκη . καί μετά μικρός εὑρίσκω αὐτός παρά τις κρύπτω κόσμος τε γυναικεῖος καί ἕτερος τις , χρυσίον δισμύριοι ἄξιος τιμή · ὀλίγος δέ ὕστερος ἡμέρα προσέρχομαι τις ὁ μέγας δομέστικος καί ἀναμιμνήσκω παλαιός τις εὐεργεσία , ὅς ὑπό αὐτός εἰμί πάσχω , λέγω Δίκαιος εἰμί καί αὐτός ὅς , τίς εἄν δύναμαι ἀντευποιέω , καί μηνύω αὐτός , ὡς οἶδα ὁ πρωτοβεστιάριος χρῆμα ὅπου κρύπτω πολύς . πέμπω δέ ὁ μέγας δομέστικος ὁ πιστός οἰκέτης τις , ὑφηγέομαι ὁ μηνύω , ὁ χρῆμα ἄγω πρός αὐτός ἐν δύο κιβώτιον , ἐν ὅς εἰμί ἀγγεῖον τίς ἐκ χαλκός ποιέω , δισχίλιοι καί μυρίος ἔχω χρύσεος , καί ζώνη καί ἔκπωμα ἐκ χρυσός ποιέω καί ἄργυρος ἄσημος καί γυναικεῖος κόσμος καί ἕτερος τις τετρακισμύριοι ἄξιος χρυσίον . ὁ μέν οὖν ὁ χρῆμα μηνύω λόγος τε ὁ μέγας δομέστικος ὁμολογέω χάρις καί ἔργον ποιέω εὕω · βασιλεύς δέ προσέρχομαι , ὁ τε χρῆμα μηνύω ὡς εὑρίσκω , καί δηλόω καί ὁ ἀριθμός . βασιλεύς δέ « οὐκοῦν » εἶπον « σύ ὁ εὑρίσκω Δίκαιος ἔχω · » « ἀλλά οὔτε πρότερος » εἶπον αὐτός « ἐν ὁ ὁ πόλεμος καιρός οὔτε πλείων οὔτε μικρός χρῆμα ἀφαιρέω τις , ὥσπερ οἶδα καί αὐτός · οὔτε οὗτος εἄν ὁράω κακός νῦν . » « ἀλλά οὐδείς » φημί « θαυμαστός » ὁ βασιλεύς « εἰμί πολύς ὑπό αὐτός ἀφαιρέω καί μάλιστα πρωτοβεστιάριος οὗτος , ὀλίγος τις ἐκ ὁ αὐτός ὠφελέω . » « αὐτός μέν οὖν οὗτος μᾶλλον » εἶπον « θαυμαστός , εἰμί πολύς ὑπό αὐτός καί μάλιστα κατά ὁ δύο πόλεμος ζημιόω , καιρός παρέχω , οὐ ἐθέλω ἀμύνω ὁ ἴσος , νυνί δέ ὀλίγος ἕνεκα χρῆμα ὁ , τε ἐκ ἀρχή ἦθος διαφθείρω καί κακός ἄδικος λῆμμα καί κέρδος εἄν φαίνω · ἀλλά μᾶλλον αὐτός στρατιώτης καί ἄλλος ὅς εἄν ἐθέλω κελεύω διανέμω . » βασιλεύς μέν οὖν πείθω εἶπον , καί ὁ χρυσός ὅσος εἰμί κελεύω διανέμω ὁ στρατιά · ὅσος δέ εἰμί ἔπιπλα καί τις ἐκ ὁ σκεῦος ὁ εὐπατρίδης διαδίδωμι τις , καί ὁ λείπω ὁ βασιλικός προσάγω ταμιεῖον . ὀκτώ δέ ἡμέρα ὁ Ἀχρίς ἐνδιατρίβω βασιλεύς ὁ τε ὁ δεαβολις νέμω Ἀλβανός Νομάς καί ὁ ὁ κολωνεία , ἔτι δέ καί ὁ Αχρίδος ἐγγύς , προσκυνέω ἔρχομαι καί δουλεύω ἐπαγγέλλω προθύμως . ὁ δέ πόρρω κατοικίζω πρός ἐσχατιά ὁ Ῥωμαῖος ἡγεμονία γράμμα καλέω βασιλικός πρός Θεσσαλονίκη ἔρχομαι , ὡς προσκυνέω ἐκεῖ · καί οὖον πολύς ὕστερος ἔρχομαι . ὁ μέντοι Κράλης ἅμα στρατός πᾶς ὁ ὑπό αὐτός ἐν μεθόριος ὁ αὐτός καί Ῥωμαῖος ἡγεμονία εἰμί , ὑπό μέν ὁ φυγάς Ῥωμαῖος ὁσημέραι παρακαλέω κατά βασιλεύς ἔρχομαι καί μάχη συνάπτω , ὑπακούω δέ οὐδαμῶς , δείδω μή οὖον κατά γνώμη αὐτός ὁ πρᾶγμα χωρέω . περιμένω δέ ὁ Χρέλην , ὅς εἰμί ἐν Φεραί , Ῥωμαῖος κατά ὁ νέος βασιλεύς συμμαχέω , ἔτι γάρ ἄπειμι1 , παρά αὐτός περί βασιλεύς καί ὁ ὑπό αὐτός στρατιά βούλομαι πυνθάνομαι , εἰμί ἐπιχειρητέον εἰμί ἢ μή . ἐπεί δέ ἀφικνέομαι , πυνθάνομαι αὐτός ὁ Κράλης , εἰμί πρός βασιλεύς πολεμητέος εἰμί · ὁ δέ συμβουλεύω , εἰρήνη μᾶλλον ἄγω καί μή ὁ οὐ εἰμί πόλεμος ἑαυτοῦ καί ὑπήκοος ἐπάγω . βασιλεύς γάρ αὐτός λέγω ἐν Φεραί ὁράω ἄγω μέν στρατός οὖον πάνυ πολύς , τοσοῦτος δέ ὁ πολέμιος ἐξασκέω καί ἵππος τε καί ὅπλον διακοσμέω ἐκπρεπῶς , ὡς ἔκπληξις καί ἀπό μόνος ὄψις παρέχω · οὗτος δέ ἀθόρυβος καί εὔτακτος ἕπω ὁ ἡγεμών , ὡς δοκέω οὖον πολύς , ἀλλά εἷς εἰμί ὁ τε παράγγελμα ἀκούω καί σπουδή ὁ κελεύω ποιέω . « Ἀνδρίας δέ τοσοῦτος αὐτός περίειμι καί τόλμα , ὡς , καίτοι ὁ ἀντιτάσσω εἰμί μικρός πολύς , καί ἔπειμι αὐτός παρά πόλις οἰκεῖος στρατοπεδεύω , οὔτε δείδω οὔτε θορυβέω οὐδαμῶς · ἀλλά ἐγγύς γίγνομαι Φεραί ὅσος συναναμείγνυμι αὐτός , ἵστημι ἀνάπλεος ὁρμή διά πᾶς ὁ ἡμέρα προκαλέω εἰς μάχη . ἐπεί δέ οὐδείς αὐτός ἀντεπεξέρχομαι , μικρός ἐκκλίνω , αὐλίζομαι ὁ νύξ , καί εἰς ὁ ὑστεραῖος πάλιν φράσσω ἅμα ἠώς , ὡς εἰς μάχη ἵστημι παρατάσσω , καί πέμπω ἐγώ προκαλέω εἰς ὁ μάχη · ἐγώ δέ οὐδέ ἀντιβλέπω ὑπομένω καί φανερῶς ὁ συμπλοκή ἀπολέγω , ἀναστρέφω μετά ὅσος εἄν εἶπον ὁ εὐταξία , στρατοπεδεύω ἐν Ζίχνα . ὁ δή οὗτος πανταχόθεν συγκροτέω στρατιά , καί ὑπό στρατηγός ἄγω πολύς τε καί ἀγαθός , ἀνάγκη Χωρὶς οὐ εἄν συγχωρέω συμπλέκω ἐγώ . νυνί δέ καί ὁ ἑσπέριος στρατιά ἅπας , πολύς τε καί αὐτός καί ἀγαθός εἰμί , προσχωρέω βασιλεύς , ἔτι μᾶλλον ἄπορος ὁ πρός ὁ πόλεμος αὐτός καθίστημι . » τοιοῦτος εἶπον ὁ Χρέλη , ὁράω Κράλης πείθω καί ὁ ἄλλος ἡγεμών ὁ στρατιά , καί ἤδη ἀπέχω ὁ γνώμη ὁ πρός βασιλεύς πολεμέω · μένω δέ ὅμως ἐπί ὁ αὐτός στρατοπεδεία . βασιλεύς δέ ἐκ ὁ Αχρίδος μετά ὄγδοος ἡμέρα ἀείρω , ἔρχομαι εἰς Πελαγονία , ὁ εἰς Καστορία ἐκλείπω ὁδός , ἅμα μέν , ἵνα καί ὁ ἐκεῖ περιποιέω πολίχνιον καί ὁ ἄλλος χώρα , ἅμα δέ , ἐπεί καί ὁ Κράλης ἐν ὅριον πυνθάνομαι ὁ σφέτερος ἀρχή εἰμί , ἵνα μή δοκέω φόβος ὁ πρός αὐτός ἀπέχω ὁ ὁδός . ὁ μέντοι Ῥωμαῖος φυγάς ὡς πυνθάνομαι διά Πελαγονία εἶμι βασιλεύς , ὁ Κράλη πρόσειμι , ἀναγκάζω συμπλέκω βασιλεύς , ἤδη οὖον πολύς ἀπέχω αὐτός . ὁ Κράλης δέ ἀποκρίνω , μήτε νῦν μήτε εἰσαῦθις ἑκών πολεμέω βασιλεύς , ἐάν μή αὐτός ἔπειμι · αὐτός δέ ὁ δυνατός βοήθεια εἰσφέρω , δώδεκα τάγμα ἅμα στρατηγός παρέχω ἐν Φεραί αὐτός ἐπικουρέω . νυνί δέ αὐτός καί οὗτος ἕνεκα μεταμέλομαι , ὅτι πρός οὐδείς ἀδικέω πόλεμος ἔραμαι ἐκ αἴτιος οὐδείς . βασιλεύς δέ Ῥωμαῖος πρός ἀλλήλων διαφέρω , αὐτός εἄν οἶδα , ὅπως τε πολεμέω ἀλλήλων καί καθότι συμβαίνω , ἐγώ δέ μηδείς ὑπό οὐδείς ἀδικέω , οὐδέ αὐτός πολεμέω οὐδείς , ἠώς εἄν μή ἀδικέω . ὁ μέν οὖν τοιοῦτος τυγχάνω ὁ ἀπολογία , καί ὁ μόνος ὑπολείπω ἐλπίς σβέννυμι , θορυβέω σφοδρός . οὖον μήv ἀπέχω ὁ μή σφόδρα μετά σπουδή πολύς πρός ὁ κατά βασιλεύς πόλεμος ὁ Κράλης ἐξορμάω . πείθω δέ ἐπιχειρέω καί δήω μή ἐάω αὐτός ἀτιμώρητος , ἐπεί καί ὁ Τριβαλός πάρειμι ὁ ἐν τέλος , « οὖον δήω , » εἶπον « εἰμί οὗτος , αὐτός τε εἰκῇ καί μάτην κατατρίβω ἐπιχειρέω ἀνήνυτος , καί ἐγώ ἀποκναίω ὁ μή προσήκω δήω . πρότερος γάρ χρή , ὁ πρός βασιλεύς ὁ σύ δεσπότης πόλεμος κινέω , αὐτός πᾶς πρόφασις σκάνδαλον περιαιρέω καί ὁ εἰρήνη ἐκ πᾶς τρόπος ἑαυτοῦ τε καί ὁ ἄλλος ἐκπορίζω , οἶδα , ὡς οὗτος αὐτός βασιλεύς τε καί σύ καί ὁ κοινός λυσιτελής Ῥωμαῖος . σύ δέ ἐναντίος ἅπας αὐτός τε φαίνω ποιέω καί ὁ ἄλλος παραινέω . ὁ γάρ πόλις ἅπας περίειμι1 , ὁ μέν ὁ πρέσβυς βασιλεύς ὁ πρός βασιλεύς ὁ νέος πόλεμος συναίρω ἐπαινέω τε καί ἐπαγγέλλω θαυμάσιος τις , ὁ δέ ὁ εἰρήνη ἄγω αἱρέω καί ὁ ἄλλος πείθω , ὡς ὁ ὁ νέος βασιλεύς πράσσω ἐπίσης χράω πολέμιος , καί ὁ πόλεμος ἐγείρω σπουδάζω τρόπος πᾶς . ὁ οὖν σπουδάζω τότε , στέργω εἄν πάρειμι νῦν δικαίως . ἐγώ δέ Κράλη ὁ ἡμέτερος παραγγέλλω δεσπότης , μή πρός βασιλεύς πόλεμος κινέω , μηδέ ἀδικέω ἐθέλω προεπιχειρέω , λογίζομαι , ὡς καί παρά θεός τίσις εἰμί ὁ ἄδικος πράσσω ὁ ἄνθρωπος · ἐάν δέ αὐτός ἔπειμι , ἀμύνω πᾶς σθένος . εἰμί μέν οὖν πείθω ἐγώ βουλεύω , καλῶς εἄν ἔχω · εἰμί δέ οὖν , ἀλλά αὐτός ἀπέρχομαι διαφέρω ὁ πόλεμος μόνος , συμπαραλαμβάνω σύ · ἐγώ γάρ ἀφικνέομαι οὐδείς . » τοιοῦτος εἶπον ὁ Τριβαλός , ὁ Κράλης τε πείθω καί πρός ὁ Ῥωμαῖος φυγάς εἶπον · « ὁ μέν διάνοια ὁ παρά ἐγώ δυνατός ὁράω οἷος ἔχω περί ὁ πόλεμος . ἐγώ δέ καί εἰμί διά σπουδή ὁ πόλεμος ἄγω ἴδιος τις ἕνεκα πρός βασιλεύς διαφορά , ἀπέχω εἄν , ὁράω αὐτός οὕτως , ὥσπερ νῦν , διάκειμαι · νυνί δέ καί αὐτός οὐδείς κακός αὐτός ὁ ἴσος ἔχω γνώμη περί ὁ πρᾶγμα . διό οὐδέ αἱρέω εἄν , ἔξεστι ἔξω τε κίνδυνος εἰμί καί βεβαίως ἄρχω ὁ σφέτερος , ἀδικέω τε δοκέω καί ἐν ἄδηλος καθίστημι κίνδυνος , ἄλλως τε οὐδέ ὁ στράτευμα ἐγώ πᾶς συναθροίζω . σύ δέ πρός ὁ σωτηρία βοήθεια εἰσφέρω εἄν ὅσος . δυνατός , καί , εἰ βούλομαι , πρός βασιλεύς πρεσβεία πέμπω , παραιτέομαι ὑπέρ σύ αὐτός ὁ ὀργή ἐγώ . πρᾶος δέ εἰμί , ὡς ἀκούω , καί ὁ προσκρούω ἑτοῖμος πρός διαλλαγή , συγγνώμη τε εἄν παρέχω καί ὁ συμφορά οὖον μέτριος κουφίζω . εἰμί δέ οὗτος σύ οὐ ἀνεκτός , ἀλλά ἐγώ πρός Μιχαήλ ὁ βασιλεύς Μυσός κηδεστής εἰμί ἐμός σύ πέμπω , ὡς εἄν διά αὐτός πρός Βυζάντιον διασῴζω . καί οὗτος δέ σύ οὖον κατά γνώμη εἰμί , καί ἕτερος ἔξεστι τρέπω . εἰς Βενετία γάρ ἀφικνέομαι , ῥᾳδίως ἔξεστι τριήρης ἢ ὁλκάς ἐπάνοδος πρός Βυζάντιον τυγχάνω . καί ἕτερος δέ ἐπί οὗτος ὑποτίθημι σύ ἐλπίς σωτηρία . ἐπεί γάρ προσέχω τε καί Πρίλλαπον καί Στρίμβιτζαν κατέχω φρουρά , διανέμω ὁ πόλις οὗτος , δυσάλωτος εἰμί διά καρτερότης τεῖχος , καρτερέω ἐν αὐτός , ἄχρι εἄν ὁ πρός ἀλλήλων ὁ βασιλεύς εἰς τίς πέρας πόλεμος ἀφικνέομαι . » ἐπί οὗτος ἀμηχανία τε ἔχω ὁ φυγάς , καί ἀπαλλαγή κακός φαίνω ἐκ ὁ πρᾶγμα οὐδείς . ὅμως δέ σκέπτομαι ἐκ ὁ πάρειμι αἱρέω μᾶλλον ὁ προερέω ἐγκατακλείω πόλις καί ὁ πολιορκία ὑπομένω . καί πρωτοβεστιάριος μέν ἅμα τις ὁ Πρίλλαπον κατέχω , ὁ δέ προσέχω Ἀσάνης ὁ Μιχαήλ , ὁ δέ λοιπός Στριμβίτζης κρατέω . καί Βασιλικός ὁ Νικηφόρος Μελενίκου ἐπιτροπεύω , ὑπό ὁ αὐτός χρόνος ἑαυτοῦ περιποιέω εἰς ἀρχή , φάσκω , οὐδείς προστίθημι ὁ βασιλεύς , ἄχρι εἄν ὁ πόλεμος καταλύω .