joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen4.36
λϛʹ . Αὐτὸς δ' αὐτίκα ἵππου ἐπιβὰς καὶ πρὸς τῷ τεμένει τῆς θεομήτορος γενόμενος τῆς Ὁδηγητρίας καὶ τὴν προσκύνησιν ἀποδοὺς , ἔπειτα ἐκεῖθεν ἀναστρέφων , πατριάρχῃ τε τῷ Καλλίστῳ συνεγένετο , ἐπὶ τὴν οἰκίαν τὴν ἐκείνου αὐτὸς ἐλθὼν , καὶ διηγεῖτο , ὅσα οἱ ἐν τέλει περὶ βασιλέως τε τοῦ γαμβροῦ καὶ τοῦ υἱοῦ διεξῆλθον πρὸς αὐτόν · ἐδεῖτό τε ὑποθέσθαι , ὁποίοις τισὶ λόγοις χρήσαιτο πρὸς ἐκείνους , ἂν ἀπαιτῶσι τὴν ἀπολογίαν , ὥσπερ ἐπηγγείλατο . πατριάρχης δὲ τὸ μὲν νῦν ἔχον · ἔφασκε καὶ αὐτὸς ἀπολογίας ἀπορεῖν · εἰς τρίτην μέντοι σκεψάμενος ἡμέραν , ἃ ἂν οἴηται δίκαιά τε εἶναι καὶ προσήκοντα τοῖς τοιαῦτα ἀξιοῦσιν , ἐν βασιλείοις γενόμενος ἐρεῖν . ὁ μὲν οὖν βασιλεὺς ἐκεῖθεν ἐπανῆκεν εἰς τὰ βασίλεια , τοῖς πατριάρχου λόγοις ἀρκεσθεὶς καὶ προθύμως παρασχόμενος τὴν προθεσμίαν . ὁ πατριάρχης δὲ εἰς τρίτην ἡμέραν , ὥσπερ ἐπηγγείλατο , οὔτ' ἐγένετο ἐν βασιλείοις , οὔτε συνεβούλευεν οὐδὲν περὶ τῶν προκειμένων . ἑβδόμῃ δὲ ἡμέρᾳ τὰ πατριαρχεῖα καταλιπὼν , εἰς τὴν Μάμαντος τοῦ μάρτυρος ἐλθὼν , μονὴν οὖσαν κατεξαίρετον αὐτῷ ἰδίαν , ἐμήνυε πέμψας βασιλεῖ , ὡς οὔτ' ἐν βασιλείοις γένοιτ' ἂν , οὔτ' ἐν πατριαρχείοις , εἰ μὴ ὅρκους αὐτῷ παράσχοιτο , ὡς οὐκ ἄν ποτε Ματθαῖον τὸν υἱὸν ἀποδείξοι βασιλέα . ὁ μὲν οὖν βασιλεὺς ἤχθετο ἐπὶ τοῖς λόγοις καὶ πολλὴν ἐκείνου κατεγίνωσκεν ἀπραγμοσύνην , ἀντεμήνυέ τε πέμψας καὶ αὐτὸς , ὡς οὐδεμίαν τὰ εἰρημένα τὴν ἀκολουθίαν ἔχειν παρ' εὐφρονοῦσιν ἂν νομίζοιτο κριταῖς . εἰ μὲν γὰρ τὴν ἀνάῤῥησιν τῷ υἱῷ συγκατεργασόμενον ἐκάλει , λόγον ἂν εἶχεν ὅρκους ἀπαιτεῖν , μὴ τοιαῦτα καταναγκάζειν πράττειν , εἰ μὴ λυσιτελεῖν ἐδόκει , μηδὲ κατὰ γνώμην ἦν αὐτῷ · εἰ δὲ τοιοῦτον μὲν οὐδὲν οὐδέπω ἐπεψηφίσθη , ἔτι δὲ τοῦ πράγματος ἐξεταζομένου , εἰ δίκαιον εἶναι καὶ λυσιτελοῦν νομίζοιτο ἢ μὴ , καλοῖτο καὶ αὐτὸς τὴν δοκοῦσαν εἰσοίσων ψῆφον , τί δεῖ περὶ τοῦ πράγματος ὅρκους ἀπαιτεῖν μήπω πέρας εἰληφότος ; ὁμοίως γὰρ ἐνδέχεται , εἰ πάντες ἐν ταὐτῷ συνέλθοιεν , καὶ ἐπιψηφισθῆναι καὶ κωλυθῆναι . αὖθίς τε ἐδεῖτο καὶ παρῄνει ἥκειν πρὸς αὐτὸν , ὡς ὅ,τι ἂν δέοι πράττειν διασκεψομένους . ὁ δ' ἀπηγόρευε παντάπασι καὶ πολλάκις παρὰ βασιλέως οὐχ ὑπήκουε κληθείς · οἱ μέντοι τὸν υἱὸν ἀποδεικνύειν ἀξιοῦντες βασιλέα , καὶ αὖθις γενόμενοι ἐν βασιλείοις , λόγον ᾔτουν περὶ ὧν ἠξίουν βασιλέα . ὁ δ' ὑπερετίθετο καὶ αὖθις , ὡς διασκεψόμενος . ὀλίγαις δὲ ἡμέραις ὕστερον μετὰ τῶν συγκλητικῶν καὶ τῶν εὐγενεστέρων καὶ ὅσοι τοῦ στρατιωτικοῦ καταλόγου ἦσαν συνελθόντες , ἐδέοντο βασιλέως γλώσσῃ μιᾷ Ματθαῖον τὸν υἱὸν ἀποδεικνύειν βασιλέα . βασιλεὺς δ' ἐπεὶ μὴ τὴν διάσκεψιν εἶχεν ἔτι ἀναβάλλεσθαι , ἐξήρκει γὰρ ὁ χρόνος τῆς ἀναβολῆς , καὶ τὴν στάσιν αὐξανομένην καὶ προσθήκην ἀεὶ λαμβάνουσαν ἑώρα , καταστὰς εἰς μέσους , ἔλεξε τοιάδε · « τὸ περὶ τῶν αὐτῶν ἀεὶ διεξιέναι καὶ ἀποκναίειν τοὺς ἀκούοντας , τῷ καινολογεῖν παντάπασιν ἐναντίον ὂν , ὁμοίως ἔχει μέμψιν , ἄλλως θ' ὅταν οἱ ἀκούοντες οὐ λόγοις ὦσι μόνον πολλάκις περὶ τῶν αὐτῶν δεδιδαγμένοι , ἀλλὰ καὶ τοῖς πράγμασιν αὐτοῖς παρηκολουθηκότες , ἐξ ὧν ἐσχήκασι σαφῆ καὶ φανερὰν τὴν ἀπόδειξιν τῶν λεγομένων . ὡς μὲν οὖν ἀδίκως πεπολέμημαι μετὰ τὴν βασιλέως τελευτὴν καὶ πολλὰς καὶ παντοδαπὰς ὑπέμεινα τὰς δυσχερείας καὶ τὰς ἐπιβουλὰς καὶ τοὺς κινδύνους , καὶ ὡς μετὰ τὴν τοσαύτην τῶν δεινῶν ἐπιφορὰν καὶ , τοῦ κρείττονος συναιρομένου , τοὺς ἀντιτεταγμένους σύμπαντας κεκρατηκὼς , οὐ τοῖς ἴσοις ἠμειψάμην , ἀλλ' ἐφιλονείκησα πᾶσαν ὑπερβολὴν προσθεῖναι τῇ μεγαλοψυχίᾳ , καὶ ὡς οὐ πάντα τἄλλα προεῖμαι μόνον εὐχερῶς , ἀλλὰ καὶ αὐτὴν , ὑπὲρ ἧς ἐδόκουν τὰ δεινὰ ὑπομενενηκέναι , βασιλείαν , ἴστε γὰρ δήπου σύμπαντες , ὡς τήν τε παῖδα τὴν ἐμὴν συνῴκισα τῷ νέῳ βασιλεῖ καὶ τῆς ἀρχῆς μετέδωκα εὐθὺς , καὶ βασιλίδα τὴν μητέρα τῆς προτέρας δόξης καὶ τοῦ εἶναι καὶ ὀνομάζεσθαι Ρωμαίων δεσπότιν ἀπεστέρησα οὐδὲν , παρήσειν μοι δοκῶ , πάντων ὑμῶν σαφέστατα εἰδότων καὶ οὐδεμιᾶς δεομένων περὶ ταῦτα ἀποδείξεως . ὅτι δὲ μετὰ τοὺς ὅρκους καὶ τὰς συμβάσεις οὐδενὸς ἠμέλησα τῶν καθηκόντων πρὸς αὐτοὺς , ἀλλὰ πᾶσαν ἐπεδειξάμην καὶ σπουδὴν καὶ εὔνοιαν , καὶ οὐδεμίαν ἐν οὐδενί ποτε πρόφασιν αὐτοῖς πολέμου παρεσχόμην , νῦν ἐναργῆ πειράσομαι τὴν ἀπόδειξιν τὴν ἐκ τῶν λόγων παρασχέσθαι . εὐθύς τε γὰρ μετὰ τοῦ πολέμου τὴν κατάλυσίν τινων τῶν παρ' ὑμῖν μάλιστα ἐπιφανῶν δυσανασχετούντων καὶ ἀναινομένων ὅρκους ἐπὶ δουλείᾳ παρέχεσθαι τῷ νέῳ βασιλεῖ , καὶ βαρὺ καὶ ἐπαχθὲς λογιζομένων , ᾧ πάσῃ δυνάμει πεπολεμήκασιν ἄχρι τότε , τούτῳ μετὰ τὸ δοκεῖν κεκρατηκέναι αὖθις ἑαυτοὺς ὑπάγειν καὶ καταδουλοῦν , καὶ μὴ ταύτην ἐπιτιθέναι τὴν ἀνάγκην , ἀλλ' ἐμοὶ μόνῳ τὴν δουλείαν ὀφείλειν δεομένων , οὐκ ἠθέλησα αὐτὸς , ἀλλ' αὐτοῦ τε ἕνεκα τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ δικαίου καὶ τῆς εἰς βασιλέα τὸν γαμβρὸν εὐνοίας τοὺς πολλοὺς ὑπὲρ ἐμοῦ πόνους καὶ κινδύνους ἐκείνων ὑπεριδὼν καὶ τῆς ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον ἀμυθήτου κακοπραγίας , ἀπειπάμην φανερῶς καὶ τῆς Ρωμαίων ἀρχῆς ἐκέλευον ἀναχωρεῖν , εἰ μὴ βούλοιντο καὶ βασιλεῖ τῷ νέῳ παρέχεσθαι τοὺς ὅρκους καὶ δουλεύειν ἀκριβῶς , ὥσπερ οἴονται κἀμοὶ προσήκειν · ἐκείνῳ δὲ καὶ μᾶλλον , ὅσον ἐμοὶ μὲν οὐκ εἰς τοὺς παῖδας ἔγνωσται διαβιβάζειν τὴν ἀρχὴν , ἀλλ' ἐκεῖνον καταλείπειν κληρονόμον , ἐκείνῳ δὲ εἰς παῖδας καὶ παῖδας παίδων διαβήσεται . ἃ καὶ ἔπραττον , ᾗ ἐκέλευον αὐτὸς , καὶ παρείχοντο τοὺς ὅρκους ὑπ' ἀνάγκης . αὖθις δὲ τῶν βασιλίδι προσεχόντων τραπομένων τινῶν εἰς νεωτερισμοὺς καὶ συνθεμένων , ἀπάτῃ συναρπάσαντας τὸν νέον βασιλέα , διαβαίνειν ἐπὶ Γαλατᾶν καὶ πόλεμον ἐγείρειν ἐπ' ἐμὲ , δύναμιν συμποριζομένους , ὅθεν ἂν ἐξῇ , οἱ μὲν φωραθέντες ἔδοσαν τῆς κακουργίας δίκην , ἐκεῖνοι δὲ οἱ βαρέως φέροντες τὴν ὑπὸ βασιλεῖ δουλείαν , ὥσπερ εὐλόγου προφάσεως εὐπορήσαντες , αὖθις ἠξίουν μὴ ἐνέχεσθαι τοῖς ὅρκοις , ἀλλ' ἀπολελύσθαι τῆς ἀνάγκης καὶ πράττειν , ὅ,τι ἂν δοκῇ συμφέρειν σφίσιν . ἐγὼ δὲ οὐδ' ἄκροις ὠσὶ τὸν λόγον ἠνεσχόμην , ἀλλὰ βασιλέα μὲν καὶ τὴν μητέρα ἠξίουν ἐνέχεσθαι μηδεμιᾷ γραφῇ , ἅτε συνειδότας τοῖς νεωτερίσασι μηδὲν , ἐκείνους δὲ ἐκέλευον ἠρεμεῖν καὶ μὴ πρόφασιν ζητεῖν , ἐξ ἧς αὖθις τὴν Ρωμαίων ἐμπλήσουσι πολλῶν κακῶν . ἐκείνων δὲ οὐδ' οὕτω πεπεισμένων , ἀλλὰ Ματθαῖον ἐξηπατηκότων τὸν ἐμὸν υἱὸν καὶ πεπεικότων ἰδίαν συστήσασθαι ἀρχὴν , πόλεις κατασχόντα τινὰς καὶ χώραν ἀποτεμόμενον τῆς ὅλης ἡγεμονίας , οὔτ' ἐνέδωκα διὰ τὸ πρὸς τὸν παῖδα φίλτρον , οὔτ' ἀμελῶς καὶ ῥᾳθύμως εἶχον περὶ τὰ τοιαῦτα , ὡς μικρᾶς καὶ τῆς τυχούσης ἄξια φροντίδος , ἀλλὰ πᾶσαν πρόνοιαν ἐποιούμην ἀπάγειν τῶν ἀτόπων τὸν υἱόν . καὶ πέμψας βασιλίδα τὴν αὐτοῦ μητέρα , μὴ τοιαῦτα ἔπειθον νεωτερίζειν , ἀλλ' ἀσφαλῶς ἐμοί τε καὶ βασιλεῖ δουλεύειν τῷ γαμβρῷ . καὶ πολλὰ τοιαῦτα ἄν τις ἐξετάζων εὕροι διὰ παντὸς ἐμοὶ τοῦ χρόνου πεπραγμένα . ἐξ ὧν ἐστι μάλιστα ἐναργεστάτην ἀπόδειξιν λαβεῖν τοῦ μηδὲν ἐμὲ μήτε πεπραχέναι , μήτε διανενοῆσθαι , ἐξ ὧν ἄν τις οἰηθείη τὴν Ρωμαίων ἡγεμονίαν ἐκεῖνον βούλεσθαι ἀποστερεῖν · τοὐναντίον μὲν οὖν ἅπαν πάντα πράττειν , ἐξ ὧν βεβαίως ἔχειν περιέσται . ἀλλ' οὐχ ὁμοίως ὤφθη κἀκεῖνος ἐμοὶ τὴν ἴσην εὔνοιαν διασώζων , ἀλλ' ἐπὶ Θεσσαλονίκην ὑπ' ἐμοῦ καταλειφθεὶς , ὡς τὰ ἐκεῖσε πράγματα διαφυλάξων ἄχρις ἐπανήξω παρασκευασάμενος , οὐκ ἐφύλαξεν , ὥσπερ ἔδει . πειθόμενος γὰρ ἀνθρώποις φαύλοις καὶ διεθφθορόσι καὶ κέρδους ἕνεκα μικροῦ οὐ σύμπασαν μόνον τὴν Ρωμαίων ἡγεμονίαν . ἀλλὰ καὶ αὐτὸν , ὑπὲρ οὗ ταῦτα πράττειν ἐδόκουν , προϊεμένων , ἐμοὶ μὲν πόλεμον ἤρατο φανερῶς , ὃς πάντα ἔπραττον , ὅπως αὐτῷ βελτίω καὶ μείζω ποιήσω τὴν ἀρχὴν , πρὸς Κράλην δὲ ἐτίθετο σπονδὰς καὶ συμμαχίαν , καὶ τῶν ὄντων ἀφιστάμενος , ὥστε μόνον λυπηρὸς ἐμοὶ τῷ πάνυ μάλιστα φιλοῦντι φαίνεσθαι . ἐγὼ δὲ οὐκ εὐθὺς πρὸς ἄμυναν ἐτρεπόμην , οὐδὲ τοῦ περὶ αὐτὸν φίλτρου τὸ παράπαν οὐδὲν ὑφῄρουν , ἀλλὰ τοὺς μὲν ἐνάγοντας πρὸς τὰ τοιαῦτα μάλιστα εἶχον ἐν αἰτίαις , ἐκείνῳ δὲ πολλὴν ᾠόμην δεῖν παρέχεσθαι συγγνώμην , οὐ διὰ τὴν ἡλικίαν μόνον , ῥᾳδίαν οὖσαν ὑπὸ πονηρῶν παράγεσθαι ἀνθρώπων , ἀλλ' , εἰ δεῖ τι καὶ τἀληθὲς εἰπεῖν , νικώμενος ὑπὸ τοῦ φίλτρου . καὶ βασιλίδα τὴν μητέρα πέμψας , πάντα ἔπραττον , ἐξ ὧν ἐνόμιζον ἀποστήσειν τῶν οὐ καλῶν ἐκείνων ἐπιχειρήσεων καὶ πρὸς τὴν προτέραν ἐπανήξειν εὔνοιαν ἐμοί . ἃ καλῶς ποιοῦσα πάντα ἔπραττεν ἐκείνη καὶ μετὰ τοῦ προσήκοντος αὐτῇ φρονήματος . δεηθέντος δὲ πόλεις αὐτῷ παρασχέσθαι , ὅσας ἤθελεν , ὥστε ἄρχειν αὐτὸν ἰδίᾳ καὶ μηδὲν εὐθύνεσθαι παρ' ἐμοῦ πρὸς τὴν ἀρχὴν , μικρολογεῖν μὲν αὐτὸν ᾠόμην καὶ μὴ ἑαυτῷ προσήκοντα ποιεῖν , μέλλοντα ὀλίγῳ ὕστερον συμπάντων εἶναι κύριον , ὀλίγων ἄρχειν δεῖσθαι πρὸ καιροῦ · προθύμως δὲ ὅμως παρεσχόμην , δεῖν χαρίζεσθαι νομίζων τοῦ νέου τῇ ἐπιθυμίᾳ , καὶ Διδυμότειχον προσετίθουν εἰς φιλοτιμίαν , ἀντίῤῥοπον οὖσαν πόλιν τῶν ἄλλων , ὧν αὐτὸς ᾐτεῖτο , ὥσπερ δήπου καὶ αὐτοὶ ἐπίστασθε σαφῶς . γενομένῳ δὲ ἐν Βυζαντίῳ πάντα τὰ δέοντα παρῄνουν καὶ συνεβούλευον ἐξέχεσθαι ἐμοῦ παντὸς μᾶλλον φιλοῦντος , καὶ πολέμιον ἡγεῖσθαι φανερῶς ἐκεῖνον , ὃς ἂν ἐπιχειροίη πείθειν , ὡς κακὸς ἐγὼ περὶ αὐτὸν , τὴν ἐκ τῶν ἔργων ἔχοντι ἀπόδειξιν λόγου παντὸς ἰσχυροτέραν . ἔπειτα ἐξέπεμπον χαίροντα χαίρων ἐπὶ τὴν ἀρχὴν , καὶ βασιλίδα τὴν γυναῖκα συνέπεσθαι κελεύσας · οὕτως οὐδὲν ὑπώπτευον δεινὸν περὶ αὐτοῦ . εἰδὼς δὲ αὐτὸν οὐ καλὰς περὶ τὸν γυναικὸς ἀδελφὸν ἔχοντα ἐννοίας , ἀλλ' οἰόμενον ἐφεδρεύειν αὐτῷ πρὸς τὴν ἀρχὴν καὶ τρόπῳ δή τινι μετάγειν ἐφ' ἑαυτὸν πειρᾶσθαι , ἀναγκαῖον μὲν ἐνόμιζον πρὸς Θρᾴκην καὶ αὐτὸς ἐλθὼν διαλύειν τὴν μικροψυχίαν καὶ πείθειν ἀλλήλοις εὐνοεῖν · κατεχόμενος δὲ ὑπὸ τοῦ πρὸς Λατίνους πολέμου τότε καὶ Βυζαντίου μὴ δυνάμενος ἀφίστασθαι , ἔπεμπον τὴν βασιλίδα , ὡς πάντα πράξουσαν , ὅσα περ ἂν ἐγὼ , καὶ διαλλάξουσαν ἀλλήλοις τοὺς υἱούς . τὸ δ' ἐναντίως ἀπέβαινεν , ἢ αὐτὸς ᾠόμην . οὐ μόνον γὰρ οὐδὲν ἔπραττε τῶν δεόντων ὁ νέος βασιλεὺς , ἀλλὰ καὶ μετὰ τὸ βασιλίδα τὴν γυναικὸς μητέρα ἄπρακτον ἀποπέμψαι πρὸς πόλεμον ἐχώρησεν εὐθὺς καὶ ἄλλας τε πόλεις ὑπηγάγετο , ἃς αὐτὸς οὐ παρεσχόμην , καὶ τῷ γυναικὸς ἐπεστράτευσεν ἀδελφῷ , οὐδὲν ἠδικηκότι πρότερον . καὶ κατακλείσας πρὸς τὴν ἄκραν Ἀδριανοῦ τῆς πόλεως ἐπολιόρκει , οὐ Ρωμαίους μόνον ἄγων , ἀλλὰ καὶ βαρβάρους κατὰ συμμαχίαν . ἐγὼ δ' ἐπεὶ μέλλειν οὐκ ἐνῆν , ᾗ τάχιστα εἶχον , ἐν Ἀδριανοῦ γενόμενος , τὸν μὲν υἱὸν ἀπήλλαττον τοῦ κινδύνου , βασιλέα δὲ τὸν νέον οὐδὲν ἠνώχλουν πρότερον εἰς Διδυμότειχον ἀπηρκότα , ἀλλὰ καὶ πρέσβεις πέμψας , ἐδεόμην κατατίθεσθαι τὸν πόλεμον . ὁ δ' ὑπὸ τῶν ἀγόντων πεπεισμένος καὶ τὴν ἐμὴν παραίνεσιν ἐν ὀλίγῳ θέμενος , οὐδὲν ἧττον ἢ πρότερον ἐπολέμει , καὶ ἄλλα τε ἔπραττεν , ὅσα πολέμιον εἰκὸς , καὶ συμμαχίαν ἐκ Τριβαλῶν καὶ Μυσῶν μετεκαλεῖτο . ἐπεὶ δ' ὑπὸ τῶν βαρβάρων ἐκεῖνοι διεφθάρησαν , οὓς αὐτὸς μετεπεμψάμην ἐξ Ἀσίας , πρεσβείαν καὶ αὐτὸς πρὸς Σουλιμὰν τὸν τῆς Περσικῆς ἡγούμενον ποιούμενος στρατιᾶς , ἐδόκει γὰρ αὐτῷ λυσιτελεῖν πείθειν ἐκεῖνον εἶναι μὴ πολέμιον αὐτῷ , ἔπεμπε καὶ γράμματα , ἐν οἷς ἐπιμνησθεὶς ἐμοῦ , οὐ βασιλέα προσηγόρευεν , ἀλλὰ Καντακουζηνὸν ἁπλῶς · ὃ μέγιστα ἐλύπησεν , ἀπόδειξιν ἐναργεστάτην οἰηθέντα τοῦ μέχρι καὶ τοῦ δυνατοῦ τὸν πόλεμον τὸν πρὸς ἐμὲ τηρεῖν ἀκατάλυτον πεπεῖσθαι . ἤδη δὲ τὰ τελευταῖα ταῦτα νῦν , ἐπεὶ μὴ μένειν πρὸς τὰς τῆς Θρᾴκης πόλεις ἠδυνήθη , οὐχ οἷός τε ὢν ἀντέχειν ἔτι πρὸς τὸν πόλεμον , πρὸς Τένεδον ἐπεραιώθη , καὶ συμπορισάμενος δύναμίν τινα ὀλίγην ναυτικὴν , ἐν τοῖς καιριωτάτοις ἐπεβούλευσεν . οὐ γὰρ ἴσον , πόλεις καὶ νήσους τὰς ὑπ' ἐμοὶ τελούσας ἴσως καταδουλοῦσθαι , καὶ αὐτῇ ἑστίᾳ ἐπελθεῖν . τούτου δὲ ὄντος οὕτω δεινοῦ , ἕτερον αὐτῷ πολλῷ δεινότερον καὶ μεῖζον εἰς ἀπεχθείας λόγον ἐτολμήθη . τοῖς γὰρ ἑπομένοις ναύταις καὶ μάλιστα τοῖς ἐκ τῆς τριήρεως , ἧς ἐπέβαινεν αὐτὸς , ἀδεῶς ἐφῆκεν ὑβρίζειν εἰς ἐμέ · ὃ οὐκ ἂν ἐτόλμησεν , ἐδόκουν , εἰ μὴ πεπεικὼς ἦν μάλιστα ἑαυτὸν ἀσύμβατον μέχρι παντὸς τὸν πόλεμον τηρήσειν . ὡς μὲν οὖν ἄχρι τέλους ἀπ' ἀρχῆς ἴσον ἑαυτῷ καὶ ὅμοιον ἐν πᾶσιν ἐμαυτὸν τετήρηκα ἐγὼ καὶ πρόφασιν οὐδεμίαν ἐκείνῳ πολέμου παρεσχόμην , πάντας οἴομαι πεπεῖσθαι ἐκ τῶν εἰρημένων . ἐκείνου δὲ οὐδενὸς τῶν ὅσα ᾤετο λυπεῖν ἀποσχομένου , οὐδένα τῶν νοῦν ἐχόντων οἴομαι ἐμοὶ δικαίως ἐγκαλέσειν , εἴ τι παρὰ τὰ δεδογμένα πρότερον πράξω νῦν μεταβαλών . οὐ γὰρ εὐκολίᾳ τρόπων ἐπὶ τοῦτο ἤχθην , οὐδ' εἰκῇ καὶ μάτην ἐκεῖνον βουλόμενος λυπεῖν , ἀλλ' ἠναγκασμένος ὑπ' ἐκείνου . τίνα γὰρ ἔχει λόγον , ἐκεῖνον μὲν ὑβρίζειν εἰς ἐμὲ καὶ πάντα τρόπον πειρᾶσθαι κατάδηλον ποιεῖν , ὡς ἀσυμβάτως ἕξει , ἐμὲ δὲ ὥσπερ πρὸς τὰ πραττόμενα ἀναισθητοῦντα , μηδὲν τῶν γινομένων οἴεσθαι δεινόν ; τὸ μὲν οὖν τὴν ἀεὶ μελετωμένην ἀεὶ διαδοχὴν τῆς βασιλείας , τό γε εἰς ἐμὲ ἧκον , αὐτὸν ἀποστερεῖν ἐμὸν ἂν εἴη , εἰ μὴ μεταβάλοιτο καὶ τῆς προτέρας κακίας ἀντίῤῥοπον ἐνδείξαιτο εὐγνωμοσύνην . τὸ δὲ Ματθαῖον τὸν ἐμὸν υἱὸν ἀποδεικνύειν βασιλέα οὐκέτ' ἂν εἴη μόνον ἐμοῦ · οὐδὲ γὰρ οὐδέπω πρότερον ἄχρι νῦν τῶν πάντων οὐδὲν εἰς τοῦτο ἠδυνήθη ἀγαγεῖν , καίτοι πολλάκις ὑμῶν πολλὰ παρὰ τὸν τοῦ πολέμου χρόνον , ὅτε καὶ μάλιστα ἡ πρᾶξις ἂν ἐδόκει τὸ εὔλογον διασώζειν , δεηθέντων περὶ τούτου · ἀλλὰ μάλιστα μὲν ὑμῶν τῶν δεομένων καὶ πολλὴν ὑπὲρ τούτου τὴν προθυμίαν εἰσενηνεγμένων καὶ σπουδὴν , οὐχ ἧττον δὲ κἀμοῦ δίκαιά τε ὁμοῦ καὶ σφίσι τε αὐτοῖς καὶ τοῖς ὅλοις πράγμασι συμφέροντα κρίναντος ὑμᾶς αἰτεῖν . πράξω μὲν οὖν ἐγὼ κατὰ τὴν ἀξίωσιν ὑμῶν . ὑμέτερον δ' ἂν εἴη στέργειν τὰ ἐψηφισμένα , καὶ μὴ νῦν μὲν οὕτω προθυμεῖσθαι περὶ ταῦτα , ὀλίγῳ δὲ ὕστερον , εἴ τι προσπίπτοι δυσχερὲς , ῥᾳδίως μεταβάλλεσθαι . » τοιαῦτα μὲν βασιλεὺς ὁ Καντακουζηνὸς περὶ βασιλέως τοῦ νέου διειλέχθη , καὶ τοιαῦτα ἐγκλήματα ἐπῆγεν , ἐξ ὧν ᾤετο δίκαια ποιεῖν . βασιλεὺς δὲ ὁ νέος ὕστερον μετὰ τοῦ πολέμου τὴν κατάλυσιν τὰ ἴσα ἐγκαλούμενος ὑπὸ τοῦ κηδεστοῦ , ὥσπερ ἀπολογουμένου , ὅτου ἕνεκα αὐτὸν μὲν ἀποχειροτονήσοι , τὸν δὲ υἱὸν Ματθαῖον ἀποδείξοι βασιλέα , περὶ μὲν τῶν ἄλλων οὐδὲν εἶχεν ἀντιλέγειν , τοῦ μέντοι ἐν τοῖς πρὸς Σουλιμὰν τὸν Πέρσην γράμμασι μὴ προσηγορευκέναι βασιλέα , οὐκ αὐτὸν , ἀλλὰ τὸν γεγραφότα ἔλεγε γεγενῆσθαι αἴτιον · αὐτὸν δὲ ὑπὸ πολλῶν φροντίδων συνισχημένον καὶ μυρίοις πράγμασι περιελκόμενον τὸν νοῦν , οὐκ ἐπιστῆσαι τοῖς γεγραμμένοις , ἀλλ' ἀπερισκέπτως τοῖς ἐρυθροῖς ὑποσημήνασθαι . ὁμοίως δὲ καὶ τῶν γεγενημένων ὕβρεων ὑπὸ τῶν τριηριτῶν οὐδὲν αὐτὸν εἰδέναι , μήτε βούλεσθαι , ἀλλ' ἐν τῇ κοίλῃ νηῒ κατ' ἐκεῖνο χρόνου διατρίβοντα , μηδενὸς ᾐσθῆσθαι τῶν τετολμημένων ἔξω . ταῦτα μὲν οὖν ὕστερον .
Lemmas: λϛʹ . αὐτός δέ αὐτίκα ἵππος ἐπιβαίνω καί πρός ὁ τέμενος ὁ θεομήτωρ γίγνομαι ὁ οδηγήτρια καί ὁ προσκύνησις ἀποδίδωμι , ἔπειτα ἐκεῖθεν ἀναστρέφω , πατριάρχης τε ὁ Κάλλιστος συγγίγνομαι , ἐπί ὁ οἰκίον ὁ ἐκεῖνος αὐτός ἔρχομαι , καί διηγέομαι , ὅσος ὁ ἐν τέλος περί βασιλεύς τε ὁ γαμβρός καί ὁ υἱός διεξέρχομαι πρός αὐτός · δέομαι τε ὑποτίθημι , ὁποῖος τις λόγος χράω πρός ἐκεῖνος , εἄν ἀπαιτέω ὁ ἀπολογία , ὥσπερ ἐπαγγέλλω . πατριάρχης δέ ὁ μέν νῦν ἔχω · φάσκω καί αὐτός ἀπολογία ἀπορέω · εἰς τρίτος μέντοι σκέπτομαι ἡμέρα , ὁ εἄν οἴομαι δίκαιος τε εἰμί καί προσήκω ὁ τοιοῦτος ἀξιόω , ἐν βασίλειος γίγνομαι εἴρω . ὁ μέν οὖν βασιλεύς ἐκεῖθεν ἐπανίημι εἰς ὁ βασίλεια , ὁ πατριάρχης λόγος ἀρκέω καί προθύμως παρέχω ὁ προθεσμία . ὁ πατριάρχης δέ εἰς τρίτος ἡμέρα , ὥσπερ ἐπαγγέλλω , οὔτε γίγνομαι ἐν βασίλειος , οὔτε συμβουλεύω οὐδείς περί ὁ πρόκειμαι . ἕβδομος δέ ἡμέρα ὁ πατριαρχείο καταλείπω , εἰς ὁ Μάμαντος ὁ μάρτυς ἔρχομαι , μονή εἰμί κατεξαίρομαι αὐτός ἴδιος , μηνύω πέμπω βασιλεύς , ὡς οὔτε ἐν βασίλειος γίγνομαι εἄν , οὔτε ἐν πατριαρχεῖον , εἰμί μή Ὅρκος αὐτός παρέχω , ὡς οὐ ἄν ποτός Ματθαῖος ὁ υἱός ἀποδείκνυμι βασιλεύς . ὁ μέν οὖν βασιλεύς ἔχθω ἐπί ὁ λόγος καί πολύς ἐκεῖνος καταγιγνώσκω ἀπραγμοσύνη , ἀντιμηνύω τε πέμπω καί αὐτός , ὡς οὐδείς ὁ εἴρω ὁ ἀκολουθία ἔχω παρά εὐφρονέω εἄν νομίζω κριτής . εἰμί μέν γάρ ὁ ἀνάρρησις ὁ υἱός συγκατεργάζομαι καλέω , λόγος εἄν ἔχω Ὅρκος ἀπαιτέω , μή τοιοῦτος καταναγκάζω πράσσω , εἰμί μή λυσιτελέω δοκέω , μηδέ κατά γνώμη εἰμί αὐτός · εἰμί δέ τοιοῦτος μέν οὐδείς οὐδέπω ἐπιψηφίζω , ἔτι δέ ὁ πρᾶγμα ἐξετάζω , εἰμί Δίκαιος εἰμί καί λυσιτελέω νομίζω ἢ μή , καλέω καί αὐτός ὁ δοκέω εἰσφέρω ψῆφος , τίς δεῖ περί ὁ πρᾶγμα Ὅρκος ἀπαιτέω μήπω πέρας λαμβάνω ; ὁμοίως γάρ ἐνδέχομαι , εἰμί πᾶς ἐν αὐτός συνέρχομαι , καί ἐπιψηφίζω καί κωλύω . αὖθις τε δήω καί παραινέω ἥκω πρός αὐτός , ὡς ὅστις εἄν δήω πράσσω διασκέπτομαι . ὁ δέ ἀπαγορεύω παντάπασι καί πολλάκις παρά βασιλεύς οὐ ὑπακούω καλέω · ὁ μέντοι ὁ υἱός ἀποδείκνυμι ἄξιος βασιλεύς , καί αὖθις γίγνομαι ἐν βασίλειος , λόγος αἰτέω περί ὅς ἀξιόω βασιλεύς . ὁ δέ ὑπερτίθημι καί αὖθις , ὡς διασκέπτομαι . ὀλίγος δέ ἡμέρα ὕστερος μετά ὁ συγκλητικός καί ὁ εὐγενής καί ὅσος ὁ στρατιωτικός κατάλογος εἰμί συνέρχομαι , δήω βασιλεύς γλῶσσα εἷς Ματθαῖος ὁ υἱός ἀποδείκνυμι βασιλεύς . βασιλεύς δέ ἐπεί μή ὁ διάσκεψις ἔχω ἔτι ἀναβάλλω , ἐξαρκέω γάρ ὁ χρόνος ὁ ἀναβολή , καί ὁ στάσις αὐξάνω καί προσθήκη ἀεί λαμβάνω ὁράω , καθίστημι εἰς μέσος , λέγω τοιόσδε · « ὁ περί ὁ αὐτός ἀεί διεξιέναι καί ἀποκναίω ὁ ἀκούω , ὁ καινολογέω παντάπασι ἐναντίος εἰμί , ὁμοίως ἔχω μέμψις , ἄλλως ὁ ὅταν ὁ ἀκούω οὖον λόγος εἰμί μόνος πολλάκις περί ὁ αὐτός διδάσκω , ἀλλά καί ὁ πρᾶγμα αὐτός παρακολουθέω , ἐκ ὅς ἔχω σαφής καί φανερός ὁ ἀπόδειξις ὁ λέγω . ὡς μέν οὖν ἄδικος πολεμέω μετά ὁ βασιλεύς τελευτή καί πολύς καί παντοδαπός ὑπομένω ὁ δυσχέρεια καί ὁ ἐπιβουλή καί ὁ κίνδυνος , καί ὡς μετά ὁ τοσοῦτος ὁ δεινός ἐπιφορά καί , ὁ ἀγαθός συναίρω , ὁ ἀντιτάσσω σύμπας κρατέω , οὖον ὁ ἴσος ἀμείβω , ἀλλά φιλονεικέω πᾶς ὑπερβολή προστίθημι ὁ μεγαλοψυχία , καί ὡς οὖον πᾶς ἄλλος προΐημι μόνος εὐχερής , ἀλλά καί αὐτός , ὑπέρ ὅς δοκέω ὁ δεινός ὑπομένω , βασίλειος , οἶδα γάρ δήπου σύμπας , ὡς ὁ τε παῖς ὁ ἐμός συνοικίζω ὁ νέος βασιλεύς καί ὁ ἀρχή μεταδίδωμι εὐθύς , καί βασιλίς ὁ μήτηρ ὁ πρότερος δόξα καί ὁ εἰμί καί ὀνομάζω Ῥωμαῖος δεσπότις ἀποστερέω οὐδείς , παρίημι ἐγώ δοκέω , πᾶς σύ σαφής οἶδα καί οὐδείς δήω περί οὗτος ἀπόδειξις . ὅτι δέ μετά ὁ Ὅρκος καί ὁ σύμβασις οὐδείς ἀμελέω ὁ καθήκω πρός αὐτός , ἀλλά πᾶς ἐπιδείκνυμι καί σπουδή καί εὔνοια , καί οὐδείς ἐν οὐδείς ποτός πρόφασις αὐτός πόλεμος παρέχω , νῦν ἐναργής πειράζω ὁ ἀπόδειξις ὁ ἐκ ὁ λόγος παρέχω . εὐθύς τε γάρ μετά ὁ πόλεμος ὁ κατάλυσις τίνω ὁ παρά σύ μάλιστα ἐπιφανής δυσανασχετέω καί ἀναίνομαι Ὅρκος ἐπί δουλεία παρέχω ὁ νέος βασιλεύς , καί βαρύς καί ἐπαχθής λογίζομαι , ὅς πᾶς δύναμις πολεμέω ἄχρι τότε , οὗτος μετά ὁ δοκέω κρατέω αὖθις ἑαυτοῦ ὑπάγω καί καταδουλόω , καί μή οὗτος ἐπιτίθημι ὁ ἀνάγκη , ἀλλά ἐγώ μόνος ὁ δουλεία ὀφείλω δήω , οὐ ἐθέλω αὐτός , ἀλλά αὐτός τε ἕνεκα ὁ καλός καί ὁ Δίκαιος καί ὁ εἰς βασιλεύς ὁ γαμβρός εὔνοια ὁ πολύς ὑπέρ ἐγώ πόνος καί κίνδυνος ἐκεῖνος ὑπέρ-εἶδον καί ὁ ἐπί τοσοῦτος χρόνος ἀμύθητος κακοπραγία , ἀπεῖπον φανερῶς καί ὁ Ῥωμαῖος ἀρχή κελεύω ἀναχωρέω , εἰμί μή βούλομαι καί βασιλεύς ὁ νέος παρέχω ὁ Ὅρκος καί δουλεύω ἀκριβῶς , ὥσπερ οἴομαι ἐγώ προσήκω · ἐκεῖνος δέ καί μᾶλλον , ὅσος ἐγώ μέν οὐ εἰς ὁ παῖς γιγνώσκω διαβιβάζω ὁ ἀρχή , ἀλλά ἐκεῖνος καταλείπω κληρονόμος , ἐκεῖνος δέ εἰς παῖς καί παῖς παῖς διαβαίνω . ὁ καί πράσσω , ὅς κελεύω αὐτός , καί παρέχω ὁ Ὅρκος ὑπό ἀνάγκη . αὖθις δέ ὁ βασιλίδι προσέχω τρέπω τις εἰς νεωτερισμός καί συντίθημι , ἀπάτη συναρπάζω ὁ νέος βασιλεύς , διαβαίνω ἐπί Γαλάτης καί πόλεμος ἐγείρω ἐπί ἐγώ , δύναμις συμπορίζω , ὅθεν εἄν ἔξεστι , ὁ μέν φωράω δίδωμι ὁ κακουργία δίκη , ἐκεῖνος δέ ὁ βαρύς φέρω ὁ ὑπό βασιλεύς δουλεία , ὥσπερ εὔλογος πρόφασις εὐπορέω , αὖθις ἀξιόω μή ἐνέχω ὁ Ὅρκος , ἀλλά ἀπολύω ὁ ἀνάγκη καί πράσσω , ὅστις εἄν δοκέω συμφέρω σφεῖς . ἐγώ δέ οὐδέ ἄκρος οὖς ὁ λόγος ἀνέχω , ἀλλά βασιλεύς μέν καί ὁ μήτηρ ἀξιόω ἐνέχω μηδείς γράφω , ἅτε σύνοιδα ὁ νεωτερίζω μηδείς , ἐκεῖνος δέ κελεύω ἠρεμέω καί μή πρόφασις ζητέω , ἐκ ὅς αὖθις ὁ Ῥωμαῖος ἐμπίμπλημι πολύς κακός . ἐκεῖνος δέ οὐδέ οὗτος πείθω , ἀλλά Ματθαῖος ἐξαπατάω ὁ ἐμός υἱός καί πείθω ἴδιος συνίστημι ἀρχή , πόλις κατέχω τις καί χώρα ἀποτέμνω ὁ ὅλος ἡγεμονία , οὔτε ἐνδίδωμι διά ὁ πρός ὁ παῖς φίλτρον , οὔτε ἀμελής καί ῥᾴθυμος ἔχω περί ὁ τοιοῦτος , ὡς μικρός καί ὁ τυγχάνω ἄξιος φροντίς , ἀλλά πᾶς πρόνοια ποιέω ἀπάγω ὁ ἄτοπος ὁ υἱός . καί πέμπω βασιλίς ὁ αὐτός μήτηρ , μή τοιοῦτος πείθω νεωτερίζω , ἀλλά ἀσφαλῶς ἐγώ τε καί βασιλεύς δουλεύω ὁ γαμβρός . καί πολύς τοιοῦτος ἄν τις ἐξετάζω εὑρίσκω διά πᾶς ἐγώ ὁ χρόνος πράσσω . ἐκ ὅς εἰμί μάλιστα ἐναργής ἀπόδειξις λαμβάνω ὁ μηδείς ἐγώ μήτε πράσσω , μήτε διανοέομαι , ἐκ ὅς ἄν τις οἴομαι ὁ Ῥωμαῖος ἡγεμονία ἐκεῖνος βούλομαι ἀποστερέω · ἐναντίος μέν οὖν ἅπας πᾶς πράσσω , ἐκ ὅς βεβαίως ἔχω περίειμι . ἀλλά οὐ ὁμοίως ὁράω ἐκεῖνος ἐγώ ὁ ἴσος εὔνοια διασῴζω , ἀλλά ἐπί Θεσσαλονίκη ὑπό ἐγώ καταλείπω , ὡς ὁ ἐκεῖσε πρᾶγμα διαφυλάσσω ἄχρι ἐπανήκω παρασκευάζω , οὐ φυλάσσω , ὥσπερ ἐσθίω . πείθω γάρ ἄνθρωπος φαῦλος καί διαφθείρω καί κέρδος ἕνεκα μικρός οὖον σύμπας μόνος ὁ Ῥωμαῖος ἡγεμονία . ἀλλά καί αὐτός , ὑπέρ ὅς οὗτος πράσσω δοκέω , προίημι , ἐγώ μέν πόλεμος ἔραμαι φανερῶς , ὅς πᾶς πράσσω , ὅπως αὐτός ἀγαθός καί μείζων ποιέω ὁ ἀρχή , πρός Κράλης δέ τίθημι σπονδή καί συμμαχία , καί ὁ εἰμί ἀφίστημι , ὥστε μόνος λυπηρός ἐγώ ὁ πάνυ μάλιστα φιλέω φαίνω . ἐγώ δέ οὐ εὐθύς πρός ἄμυνα τρέπω , οὐδέ ὁ περί αὐτός φίλτρον ὁ παράπαν οὐδείς ὑφαιρέω , ἀλλά ὁ μέν ἐνάγω πρός ὁ τοιοῦτος μάλιστα ἔχω ἐν αἴτιος , ἐκεῖνος δέ πολύς οἴομαι δήω παρέχω συγγνώμη , οὖον διά ὁ ἡλικία μόνος , ῥᾴδιος εἰμί ὑπό πονηρός παράγω ἄνθρωπος , ἀλλά , εἰμί δεῖ τίς καί ἀληθής εἶπον , νικάω ὑπό ὁ φίλτρον . καί βασιλίς ὁ μήτηρ πέμπω , πᾶς πράσσω , ἐκ ὅς νομίζω ἀφίστημι ὁ οὖον καλός ἐκεῖνος ἐπιχείρησις καί πρός ὁ πρότερος ἐπανήκω εὔνοια ἐγώ . ὁ καλῶς ποιέω πᾶς πράσσω ἐκεῖνος καί μετά ὁ προσήκω αὐτός φρόνημα . δήω δέ πόλις αὐτός παρέχω , ὅσος ἐθέλω , ὥστε ἄρχω αὐτός ἴδιος καί μηδείς εὐθύνω παρά ἐγώ πρός ὁ ἀρχή , μικρολογέομαι μέν αὐτός οἴομαι καί μή ἑαυτοῦ προσήκω ποιέω , μέλλω ὀλίγος ὕστερος σύμπας εἰμί κύριος , ὀλίγος ἄρχω δήω πρό καιρός · προθύμως δέ ὅμως παρέχω , δήω χαρίζομαι νομίζω ὁ νέος ὁ ἐπιθυμία , καί Διδυμότειχο προστίθημι εἰς φιλοτιμία , αντιρροπως εἰμί πόλις ὁ ἄλλος , ὅς αὐτός αἰτέω , ὥσπερ δήπου καί αὐτός ἐφίστημι σαφῶς . γίγνομαι δέ ἐν Βυζάντιον πᾶς ὁ δήω παραινέω καί συμβουλεύω ἐξέχω ἐγώ πᾶς μᾶλλον φιλέω , καί πολέμιος ἡγέομαι φανερῶς ἐκεῖνος , ὅς εἄν ἐπιχειρέω πείθω , ὡς κακός ἐγώ περί αὐτός , ὁ ἐκ ὁ ἔργον ἔχω ἀπόδειξις λόγος πᾶς ἰσχυρός . ἔπειτα ἐκπέμπω χαίρω χαίρω ἐπί ὁ ἀρχή , καί βασιλίς ὁ γυνή συνέπομαι κελεύω · οὕτως οὐδείς ὑποπτεύω δεινός περί αὐτός . εἰδοί δέ αὐτός οὖον κάλως περί ὁ γυνή ἀδελφός ἔχω ἔννοια , ἀλλά οἴομαι ἐφεδρεύω αὐτός πρός ὁ ἀρχή καί τρόπος δή τις μετάγω ἐπί ἑαυτοῦ πειράω , ἀναγκαῖος μέν νομίζω πρός Θρᾴκη καί αὐτός ἔρχομαι διαλύω ὁ μικροψυχία καί πείθω ἀλλήλων εὐνοέω · κατέχω δέ ὑπό ὁ πρός Λατῖνος πόλεμος τότε καί Βυζάντιον μή δύναμαι ἀφίστημι , πέμπω ὁ βασιλίς , ὡς πᾶς πράσσω , ὅσος περ εἄν ἐγώ , καί διαλλάσσω ἀλλήλων ὁ υἱός . ὁ δέ ἐναντίος ἀποβαίνω , ἢ αὐτός οἴομαι . οὖον μόνος γάρ οὐδείς πράσσω ὁ δήω ὁ νέος βασιλεύς , ἀλλά καί μετά ὁ βασιλίς ὁ γυνή μήτηρ ἄπρακτος ἀποπέμπω πρός πόλεμος χωρέω εὐθύς καί ἄλλος τε πόλις ὑπάγω , ὅς αὐτός οὖον παρέχω , καί ὁ γυνή ἐπιστρατεύω ἀδελφός , οὐδείς ἀδικέω πρότερος . καί κατακλείω πρός ὁ ἄκρος Ἀδριανός ὁ πόλις πολιορκέω , οὖον Ῥωμαῖος μόνος ἄγω , ἀλλά καί βάρβαρος κατά συμμαχία . ἐγώ δέ ἐπεί μέλλω οὐ ἐν-εἰμί , ὅς ταχύς ἔχω , ἐν Ἀδριανός γίγνομαι , ὁ μέν υἱός ἀπαλλαξείω ὁ κίνδυνος , βασιλεύς δέ ὁ νέος οὐδείς ἠνώχλουν πρότερος εἰς Διδυμότειχο ἀπαίρω , ἀλλά καί πρέσβυς πέμπω , δήω κατατίθημι ὁ πόλεμος . ὁ δέ ὑπό ὁ ἄγω πείθω καί ὁ ἐμός παραίνεσις ἐν ὀλίγος τίθημι , οὐδείς κακός ἢ πρότερος πολεμέω , καί ἄλλος τε πράσσω , ὅσος πολέμιος εἰκός , καί συμμαχία ἐκ Τριβαλός καί Μυσός μετακαλέω . ἐπεί δέ ὑπό ὁ βάρβαρος ἐκεῖνος διαφθείρω , ὅς αὐτός μεταπέμπω ἐκ Ἀσία , πρεσβεία καί αὐτός πρός Σουλιμάν ὁ ὁ Περσική ἡγέομαι ποιέω στρατιά , δοκέω γάρ αὐτός λυσιτελέω πείθω ἐκεῖνος εἰμί μή πολέμιος αὐτός , πέμπω καί γράμμα , ἐν ὅς ἐπιμιμνήσκομαι ἐγώ , οὖον βασιλεύς προσαγορεύω , ἀλλά Καντακουζηνός ἁπλόος · ὅς μέγας λυπέω , ἀπόδειξις ἐναργής οἴομαι ὁ μέχρι καί ὁ δυνατός ὁ πόλεμος ὁ πρός ἐγώ τηρέω ἀκατάλυτος πείθω . ἤδη δέ ὁ τελευταῖος οὗτος νῦν , ἐπεί μή μένω πρός ὁ ὁ Θρᾴκη πόλις δύναμαι , οὐ οἷος τε εἰμί ἀντέχω ἔτι πρός ὁ πόλεμος , πρός Τένεδος περαιόω , καί συμπορίζω δύναμις τις ὀλίγος ναυτικός , ἐν ὁ καίριος ἐπιβουλεύω . οὖον γάρ ἴσος , πόλις καί νῆσος ὁ ὑπό ἐγώ τελέω ἴσως καταδουλόω , καί αὐτός ἑστία ἐπέρχομαι . οὗτος δέ εἰμί οὗτος δεινός , ἕτερος αὐτός πολύς δεινός καί μείζων εἰς ἀπέχθεια λόγος τολμάω . ὁ γάρ ἕπομαι ναύτης καί μάλιστα ὁ ἐκ ὁ τριήρης , ὅς ἐπιβαίνω αὐτός , ἀδεῶς ἐφίημι ὑβρίζω εἰς ἐγώ · ὅς οὐ εἄν τολμάω , δοκέω , εἰμί μή πείθω εἰμί μάλιστα ἑαυτοῦ ἀσύμβατος μέχρι πᾶς ὁ πόλεμος τηρέω . ὡς μέν οὖν ἄχρι τέλος ἀπό ἀρχή ἴσος ἑαυτοῦ καί ὅμοιος ἐν πᾶς ἐμαυτοῦ τηρέω ἐγώ καί πρόφασις οὐδείς ἐκεῖνος πόλεμος παρέχω , πᾶς οἴομαι πείθω ἐκ ὁ εἴρω . ἐκεῖνος δέ οὐδείς ὁ ὅσος οἴομαι λυπέω ἀπέχω , οὐδείς ὁ νόος ἔχω οἴομαι ἐγώ δικαίως ἐγκαλέω , εἰμί τίς παρά ὁ δοκέω πρότερος πράσσω νῦν μεταβάλλω . οὖον γάρ εὐκολία τρόπος ἐπί οὗτος ἄγω , οὐδέ εἰκῇ καί μάτην ἐκεῖνος βούλομαι λυπέω , ἀλλά ἀναγκάζω ὑπό ἐκεῖνος . τίς γάρ ἔχω λόγος , ἐκεῖνος μέν ὑβρίζω εἰς ἐγώ καί πᾶς τρόπος πειράω κατάδηλος ποιέω , ὡς ἀσύμβατος ἔχω , ἐγώ δέ ὥσπερ πρός ὁ πράσσω ἀναισθητέω , μηδείς ὁ γίγνομαι οἴομαι δεινός ; ὁ μέν οὖν ὁ ἀεί μελετάω ἀεί διαδοχή ὁ βασίλεια , ὁ γε εἰς ἐγώ ἥκω , αὐτός ἀποστερέω ἐμός εἄν εἰμί , εἰμί μή μεταβάλλω καί ὁ πρότερος κακία αντιρροπως ἐνδείκνυμι εὐγνωμοσύνη . ὁ δέ Ματθαῖος ὁ ἐμός υἱός ἀποδείκνυμι βασιλεύς οὐκέτι εἄν εἰμί μόνος ἐγώ · οὐδέ γάρ οὐδέπω πρότερος ἄχρι νῦν ὁ πᾶς οὐδείς εἰς οὗτος δύναμαι ἄγω , καίτοι πολλάκις σύ πολύς παρά ὁ ὁ πόλεμος χρόνος , ὅτε καί μάλιστα ὁ πρᾶξις εἄν δοκέω ὁ εὔλογος διασῴζω , δήω περί οὗτος · ἀλλά μάλιστα μέν σύ ὁ δήω καί πολύς ὑπέρ οὗτος ὁ προθυμία εἰσφέρω καί σπουδή , οὐ κακός δέ ἐγώ δίκαιος τε ὁμοῦ καί ὅς τε αὐτός καί ὁ ὅλος πρᾶγμα συμφέρω κρίνω σύ αἰτέω . πράσσω μέν οὖν ἐγώ κατά ὁ ἀξίωσις σύ . ὑμέτερος δέ εἄν εἰμί στέργω ὁ ψηφίζω , καί μή νῦν μέν οὗτος προθυμέομαι περί οὗτος , ὀλίγος δέ ὕστερος , εἰμί τίς προσπίπτω δυσχερής , ῥᾳδίως μεταβάλλω . » τοιοῦτος μέν βασιλεύς ὁ Καντακουζηνός περί βασιλεύς ὁ νέος διαιλέγω , καί τοιοῦτος ἔγκλημα ἐπάγω , ἐκ ὅς οἴομαι Δίκαιος ποιέω . βασιλεύς δέ ὁ νέος ὕστερος μετά ὁ πόλεμος ὁ κατάλυσις ὁ ἴσος ἐγκαλέω ὑπό ὁ κηδεστής , ὥσπερ ἀπολογέομαι , ὅστις ἕνεκα αὐτός μέν ἀποχειροτονέω , ὁ δέ υἱός Ματθαῖος ἀποδείκνυμι βασιλεύς , περί μέν ὁ ἄλλος οὐδείς ἔχω ἀντιλέγω , ὁ μέντοι ἐν ὁ πρός Σουλιμάν ὁ Πέρσης γράμμα μή προσαγορεύω βασιλεύς , οὐ αὐτός , ἀλλά ὁ γράφω λέγω γίγνομαι αἴτιος · αὐτός δέ ὑπό πολύς φροντίς συνέχω καί μυρίος πρᾶγμα περιέλκω ὁ νόος , οὐ ἐφίστημι ὁ γράφω , ἀλλά ἀπερισκέπτως ὁ ἐρυθρός ὑποσημαίνω . ὁμοίως δέ καί ὁ γίγνομαι ὕβρις ὑπό ὁ τριηρίτης οὐδείς αὐτός οἶδα , μήτε βούλομαι , ἀλλά ἐν ὁ κοῖλος ναῦς κατά ἐκεῖνος χρόνος διατρίβω , μηδείς αἰσθάνομαι ὁ τολμάω ἔξω . οὗτος μέν οὖν ὕστερος .