joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen3.12
ιβʹ . Ὑπὸ δὲ τὸν αὐτὸν χρόνον καὶ ὁ τῶν Τριβαλῶν ἄρχων Στέφανος ὁ Κράλης τὰς πρὸς βασιλέα λύσας σπονδὰς , ἐπεὶ ἐπύθετο ἀποθανόντα , τήν τε ἄλλην πᾶσαν κατέδραμε Μακεδονίαν ληϊζόμενος , καὶ Θεσσαλονίκην παρελθὼν , ἄχρι χωρίου ἦλθε τοῦ προσαγορευομένου τῶν Κρητῶν . ἔπειτα ἀνέστρεφεν , οὐ πολλὴν λείαν ἐπαγόμενος διὰ τὸ , μηνυθείσης τῆς ἐφόδου , πρότερον ταῖς πόλεσι καὶ τοῖς φρουρίοις τά τε βοσκήματα καὶ τοὺς ἀνθρώπους ἐγκατακλεισθῆναι . ἐπεὶ δὲ ἠγγέλλετο περὶ τούτων τῷ μεγάλῳ δομεστίκῳ , ἐκκλησίαν συναθροίσας , ἐβουλεύετο μετὰ τῶν ἐν τέλει καὶ τῶν ἡγεμόνων τῆς στρατιᾶς , ὅ , τι δέοι ποιεῖν πρὸς τὴν ἔφοδον τῶν Τριβαλῶν . οἱ μὲν οὖν ὅ,τι ἕκαστος ἐδόκει λυσιτελεῖν ἐβουλεύετο πρὸς τὰ παρόντα . τῷ μεγάλῳ δὲ δομεστίκῳ τὸ πρὸς Κράλην ἀντικαθίστασθαι ταχέως , ἵν' ἢ πείθοιεν αἱρεῖσθαι τὴν εἰρήνην ἢ θρασυνομένῳ πολεμοῖεν , δοκοῦν τῶν ἀναγκαίων , ἔτι πολλῷ μᾶλλον ἀναγκαιότερον καὶ λυσιτελέστερον πρὸς τὴν εἰς Πελοπόννησον στρατείαν ἅμα ἦρι παρεσκευασμένους ἐδόκει εἶναι καὶ μὴ προΐεσθαι τὸν καιρὸν , πράξεων παρεχόμενον μεγάλων ἀφορμάς . « εἰ γὰρ , θεοῦ συναιρουμένου , τοὺς τὴν Πελοπόννησον οἰκοῦντας Λατίνους » ἔφασκε « γένοιτο προσλαβεῖν , ἀνάγκη καὶ τοὺς τὴν Ἀττικὴν καὶ Βοιωτίαν οἰκοῦντας Κατελάνους ἢ ἑκόντας ἡμῖν ἢ βιασθέντας προσχωρῆσαι . τούτου δὲ γεγενημένου καὶ τῆς Ρωμαίων ἡγεμονίας ὥσπερ ἐν τοῖς πάλαι χρόνοις ἐκ Πελοποννήσου μέχρι Βυζαντίου συνεχοῦς γεγενημένης , ἔξεστι συνορᾷν , ὡς οὐδὲν ἔργον ἤδη Τριβαλούς τε καὶ τοὺς ἄλλους περιοίκους τῶν βαρβάρων τῆς ὕβρεως δίκας ἀπαιτεῖν , ἧς ἐξυβρίζουσιν εἰς ἡμᾶς τοσοῦτον ἤδη χρόνον . ὡς οὖν μεγάλων ἐκεῖθεν ἐλπίδων ὑποφαινομένων , οὕτω προσήκει πράττειν ὥστε μὴ τὸν καιρὸν ἡμᾶς διαφυγεῖν . οὗ δὴ ἕνεκα εἰς Βυζάντιον ἡμᾶς ἐπανελθεῖν ἡγοῦμαι νυνὶ προσήκειν . δυνάμεως γὰρ ἡμῖν πρὸς τὴν Πελοπόννησον χρεία ναυτικῆς , ἣν δεῖ τοῦ χειμῶνος παρασκευασθῆναι . ἂν οὖν τούτων ἀμελήσαντες νῦν , τραπώμεθα πρὸς τὴν ἑσπέραν , νομίσαντες ὡς ἐπανήξομεν τἀκεῖ καταστήσαντες ταχέως , δέος μὴ πολέμοις ἐμπλακέντες καί τισιν ἑτέροις ἀναγκαίοις καὶ μὴ δυνηθέντες παρασκευάσασθαι , ἐπανελθόντες ἀπολέσωμεν τὴν πρᾶξιν . ἐὰν δὲ γενώμεθα ἐν Βυζαντίῳ νῦν , πρῶτα μὲν ναυάρχους καταστήσομεν καὶ στρατηγὸν , οἷς μελήσει τάς τε ναῦς ἐπισκευάζειν καὶ ναύτας , οἳ ἐπιβήσονται , καὶ ὁπλίτας καταλέγειν . ἔπειτα δὲ καὶ περὶ χρημάτων σκεψόμεθα , ὅθεν λαμβάνειν αὐτοῖς ἐξέσται πρὸς τοῦ στόλου τὴν παρασκευήν . πρὸς δὲ τούτοις καὶ τοὺς τῶν δημοσίων φόρων διοικητὰς ἀνάγκη καθιστᾷν , ἵνα μὴ , ἀτάκτως φερομένων καὶ ὡς ἔτυχε , λύμη τις γένηται περὶ χρήματα τὰ κοινὰ , ἐπιδεδωκότα οὐ μικρῶς ἐκ προσθήκης μὲν οὐδεμιᾶς τῶν εἰθισμένων φόρων , ἐξ ἑτέρων δέ τινων τρόπων καὶ ἐπινοιῶν . ἐπειδὰν δὲ ταῦτα τῆς προσηκούσης ἐπιμελείας τύχῃ καὶ φροντίδος , πρεσβείαν διανοοῦμαι πέμπειν πρὸς τὸν ἄρχοντα τῶν Τριβαλῶν , ἅμα μὲν κατασκεψομένους τὴν ἐκείνου δύναμιν ὁπόση εἴη , ἅμα δὲ , εἰ καὶ πρὸς διαλλαγὰς ἑτοίμως ἔχει , χωρήσοντας πρὸς διαλύσεις . οὐ γὰρ ἡγοῦμαι νῦν ἡμῖν λυσιτελεῖν , ἐξὸν εἰρήνην μετὰ τῶν ὁμορούντων ἐθνῶν ἄγειν , ἑκοντὶ τὸν πόλεμον αἱρεῖσθαι . αὐτὸς δὲ ὀλίγας ἡμέρας Βυζαντίῳ ἐνδιατρίψας , ἔπειτα τὸ μισθοφορικὸν τῆς στρατιᾶς καὶ τῶν ἐκ χωρίων τὰς προσόδους ἐχόντων τοὺς δυνατωτέρους παραλαβὼν , ὡς καὶ τῆς ἑσπερίου στρατιᾶς συνεσομένης , πρὸς ἑσπέραν τοῦ χειμῶνος βαδιοῦμαι , τοῖς ἄλλοις ἐπιτρέψας οἴκοι διατρίβειν καὶ παρασκευάζεσθαι πρὸς τὴν στρατείαν , ὡς ἅμα ἦρι ἐσομένης . καὶ Ἀλβανοὺς τοὺς περὶ Πογονιανὴν καὶ Λιβίσδαν νεμομένους ληϊσάμενος καὶ δίκας τῆς ἀδικίας ἐπιθεὶς , ἴστε γὰρ δήπου καὶ αὐτοὶ , ὡς καὶ περιόντος βασιλέως καὶ μετὰ τὴν ἐκείνου τελευτὴν πολλὰ τὰς τῆς Ἀκαρνανίας πόλεις καὶ Βαλάγριτα ἐκάκωσαν ὁσημέραι κατατρέχοντες καὶ ληϊζόμενοι , πειράσομαι , εἰ δυναίμην , οἴομαι δὲ , τὴν τῶν Χριστοῦ γενεθλίων ἑορτὴν ἐν Βυζαντίῳ ἀγαγεῖν , οὐ μόνον διὰ τὴν στρατιὰν , ἵνα μὴ ὑπερόριος ἐν χειμῶνι διατρίβῃ , ἀλλ' ἵνα καὶ βασιλέως ἡ νέου στεφηφορία τελεσθῇ . οὕτω γὰρ ἐδέδοκτο ἡμῖν . ἅμα δὲ ἦρι ἀρχομένῳ τῶν τε τριήρεων πρὸς τὸν πλοῦν οὐσῶν παρεσκευασμένων καὶ τῆς στρατιᾶς ἁπάσης , ἐξ ἠπείρου τε ἅμα καὶ θαλάσσης προσβαλοῦμεν τῇ Πελοποννήσῳ . οὐ γὰρ μικρὰ προσθήκη γενήσεται Ρωμαίοις , ἂν ὑπαγαγώμεθα ἐκείνους . ὁδοῦ δὲ πάρεργον καὶ τοὺς τῆς Ἰωνίας διερευνησάμενοι ναυστάθμους καὶ ποταμοὺς , ἐν οἷς οἱ Πέρσαι τὰς σφετέρας αὐτῶν προσορμίζουσι ναῦς , καὶ καταφλέξαντες πυρὶ , οὕτω γὰρ Ἀλησέρῃ τῷ Κοτυαείου σατράπῃ καὶ ἐμοὶ συντέθειται , ἐκ τῆς ἠπείρου παραβοηθοῦντι ἅμα στρατιᾷ πεζῇ τε καὶ ἱππικῇ , καὶ τῆς ἐξ ἐκείνων ἀπαλλαγέντες λύμης καὶ φροντίδος , πρὸς τὸν προκείμενον βαδιούμεθα ἀγῶνα , πάντα τὰ οἴκοι καταστήσαντες καλῶς . » τοιαῦτα τοῦ μεγάλου βουλευσαμένου δομεστίκου , ἐπεὶ καὶ τοῖς ἄλλοις συνεδόκει καὶ ἐπῄνουν τὴν βουλὴν , πρὸς μὲν τὸν τῶν Τριβαλῶν ἄρχοντα πρέσβεις ᾑροῦντο αὐτίκα . οἳ καὶ παραγενόμενοι καὶ διαλεχθέντες περὶ εἰρήνης , ἔπεισάν τε διαλύσασθαι καὶ ἔθεντο σπονδὰς κατὰ τὰς οὔσας πρίν . ὁ μέγας δὲ δομέστικος ἀθροίζεσθαι κελεύσας τὴν στρατιὰν , αὐτὸς ᾔει εἰς Βυζάντιον . ἐπεὶ δὲ ἐγένετο ἐγγὺς , οἱ Βυζαντίῳ παρόντες τῶν συγκλητικῶν εἰς ὑπάντησιν ἐξελθόντες , ἠσπάζοντο τῶν ἵππων ἀποβάντες . ὁ δὲ ἐπέπληττεν αὐτοῖς ὡς οὐ προσήκοντα ποιοῦσιν · ἔπειτα εἰς τὰ βασίλεια ἐλθὼν , ἠσπάζετό τε βασιλίδα καὶ παρεμυθεῖτο λόγοις , οὐκ ἀλγοῦσαν μόνον ὑπὸ τῶν συμφορῶν , ἀλλὰ καὶ τὸ σῶμα νοσηλευομένην . καὶ διηγησάμενος , ὅσα τε πράξειε πρὸς Διδυμότειχον ἐλθὼν , καὶ ὅσα τοῖς ἐκ Πελοποννήσου πρέσβεσιν ἐπαγγείλαιτο , οἷά τε διανοοῖτο περί τε ἐκείνων καὶ περὶ τῶν ἄλλων πράττειν , μεγάλα τε ἐλπίζειν παρῄνει καὶ αὐτῷ θαῤῥεῖν , ὡς ὑπὲρ ὠφελείας αὐτῆς τε καὶ παίδων καὶ τοῦ κοινοῦ Ρωμαίων , οὔτε σώματος , οὔτε χρημάτων φεισομένῳ , ἀλλὰ πᾶσαν ἐπιδειξομένῳ καὶ σπουδὴν καὶ προθυμίαν . νῦν μὲν γὰρ οὐ ῥᾴδιον εἶναι , λόγοις τήν τε στρατιᾶς ἐπίδοσιν καὶ τῶν προσόδων τῶν κοινῶν ἀποδεικνύειν · ἔαρος δὲ γενομένου , εἰ ἐν ζῶσιν εἴη , οὐ λόγων δεήσεσθαι πρὸς τὴν ἀπόδειξιν , ἐξ αὐτῶν τῶν ἔργων φανερᾶς τῆς ὠφελείας γινομένης . ἔπειτα καὶ περὶ ὧν ἥκει κοινωσάμενος , ὡς καὶ αὐτῇ συμφέροντα ἐδόκει καὶ ἐπεψήφιζε τὴν βουλὴν , ἔργου εἴχετο καὶ διῴκει πάντα , ᾗ βεβούλευτο .
Lemmas: ἶβις . ὑπό δέ ὁ αὐτός χρόνος καί ὁ ὁ Τριβαλός ἄρχω Στέφανος ὁ Κράλης ὁ πρός βασιλεύς λύω σπονδή , ἐπεί πυνθάνομαι ἀποθνῄσκω , ὁ τε ἄλλος πᾶς κατατρέχω Μακεδονία ληΐζομαι , καί Θεσσαλονίκη παρέρχομαι , ἄχρι χωρίον ἔρχομαι ὁ προσαγορεύω ὁ Κρής . ἔπειτα ἀναστρέφω , οὖον πολύς λεῖος ἐπάγω διά ὁ , μηνύω ὁ ἔφοδος , πρότερος ὁ πόλις καί ὁ φρούριον ὁ τε βόσκημα καί ὁ ἄνθρωπος ἐγκατακλείω . ἐπεί δέ ἀγγέλλω περί οὗτος ὁ μέγας δομέστικος , ἐκκλησία συναθροίζω , βουλεύω μετά ὁ ἐν τέλος καί ὁ ἡγεμών ὁ στρατιά , ὅς , τίς δήω ποιέω πρός ὁ ἔφοδος ὁ Τριβαλός . ὁ μέν οὖν ὅστις ἕκαστος δοκέω λυσιτελέω βουλεύω πρός ὁ πάρειμι . ὁ μέγας δέ δομέστικος ὁ πρός Κράλης ἀντικαθίστημι ταχέως , ἵνα ἢ πείθω αἱρέω ὁ εἰρήνη ἢ θρασύνω πολεμέω , δοκέω ὁ ἀναγκαῖος , ἔτι πολύς μᾶλλον ἀναγκαῖος καί λυσιτελής πρός ὁ εἰς Πελοπόννησος στρατεία ἅμα ἦρι παρασκευάζω δοκέω εἰμί καί μή προΐημι ὁ καιρός , πρᾶξις παρέχω μέγας ἀφορμή . « εἰμί γάρ , θεός συναιρέω , ὁ ὁ Πελοπόννησος οἰκέω Λατῖνος » φάσκω « γίγνομαι προσλαμβάνω , ἀνάγκη καί ὁ ὁ Ἀττική καί Βοιωτία οἰκέω Κατελάνος ἢ ἑκών ἐγώ ἢ βιάζω προσχωρέω . οὗτος δέ γίγνομαι καί ὁ Ῥωμαῖος ἡγεμονία ὥσπερ ἐν ὁ πάλαι χρόνος ἐκ Πελοπόννησος μέχρι Βυζάντιον συνεχής γίγνομαι , ἔξεστι συνοράω , ὡς οὐδείς ἔργον ἤδη Τριβαλός τε καί ὁ ἄλλος περίοικος ὁ βάρβαρος ὁ ὕβρις δίκη ἀπαιτέω , ὅς ἐξυβρίζω εἰς ἐγώ τοσοῦτος ἤδη χρόνος . ὡς οὖν μέγας ἐκεῖθεν ἐλπίς ὑποφαίνω , οὗτος προσήκω πράσσω ὥστε μή ὁ καιρός ἐγώ διαφεύγω . ὅς δή ἕνεκα εἰς Βυζάντιον ἐγώ ἐπανέρχομαι ἡγέομαι νυνί προσήκω . δύναμις γάρ ἐγώ πρός ὁ Πελοπόννησος χρεία ναυτικός , ὅς δεῖ ὁ χειμών παρασκευάζω . εἄν οὖν οὗτος ἀμελέω νῦν , τρέπω πρός ὁ ἑσπέρα , νομίζω ὡς ἐπανήκω ἐκεῖ καθίστημι ταχέως , δέος μή πόλεμος ἐμπλέκω καί τις ἕτερος ἀναγκαῖος καί μή δύναμαι παρασκευάζω , ἐπανέρχομαι ἀπόλλυμι ὁ πρᾶξις . ἐάν δέ γίγνομαι ἐν Βυζάντιον νῦν , πρῶτος μέν ναύαρχος καθίστημι καί στρατηγός , ὅς μέλω ὁ τε ναῦς ἐπισκευάζω καί ναύτης , ἕ ἐπιβαίνω , καί ὁπλίτης καταλέγω . ἔπειτα δέ καί περί χρῆμα σκέπτομαι , ὅθεν λαμβάνω αὐτός ἔξεστι πρός ὁ στόλος ὁ παρασκευή . πρός δέ οὗτος καί ὁ ὁ δημόσιος φόρος διοικητής ἀνάγκη καθιστάω , ἵνα μή , ἄτακτος φέρω καί ὡς τυγχάνω , λύμη τις γίγνομαι περί χρῆμα ὁ κοινός , ἐπιδίδωμι οὖον μικρός ἐκ προσθήκη μέν οὐδείς ὁ ἐθίζω φόρος , ἐκ ἕτερος δέ τίνω τρόπος καί ἐπίνοια . ἐπειδάν δέ οὗτος ὁ προσήκω ἐπιμέλεια τυγχάνω καί φροντίς , πρεσβεία διανοέομαι πέμπω πρός ὁ ἄρχω ὁ Τριβαλός , ἅμα μέν κατά-σκέπτομαι ὁ ἐκεῖνος δύναμις ὁπόσος εἰμί , ἅμα δέ , εἰμί καί πρός διαλλαγή ἑτοίμως ἔχω , χωρέω πρός διαλύω . οὖον γάρ ἡγέομαι νῦν ἐγώ λυσιτελέω , ἔξεστι εἰρήνη μετά ὁ ὁμορέω ἔθνος ἄγω , ἑκοντί ὁ πόλεμος αἱρέω . αὐτός δέ ὀλίγος ἡμέρα Βυζάντιον ἐνδιατρίβω , ἔπειτα ὁ μισθοφορικός ὁ στρατιά καί ὁ ἐκ χωρίον ὁ πρόσοδος ἔχω ὁ δυνατός παραλαμβάνω , ὡς καί ὁ ἑσπέριος στρατιά συνίημι , πρός ἑσπέρα ὁ χειμών βαδίζω , ὁ ἄλλος ἐπιτρέπω οἴκοι διατρίβω καί παρασκευάζω πρός ὁ στρατεία , ὡς ἅμα ἦρι εἰμί . καί Ἀλβανός ὁ περί πογονιανειμι καί Λιβίσδαν νέμω ληΐζομαι καί δίκη ὁ ἀδικία ἐπιτίθημι , οἶδα γάρ δήπου καί αὐτός , ὡς καί περίειμι βασιλεύς καί μετά ὁ ἐκεῖνος τελευτή πολύς ὁ ὁ Ἀκαρνανία πόλις καί Βαλάγριτα κακόω ὁσημέραι κατατρέχω καί ληΐζομαι , πειράζω , εἰμί δύναμαι , οἴομαι δέ , ὁ ὁ Χριστός γενέθλιος ἑορτή ἐν Βυζάντιον ἄγω , οὖον μόνος διά ὁ στρατία , ἵνα μή ὑπερόριος ἐν χειμών διατρίβω , ἀλλά ἵνα καί βασιλεύς ὁ νέος στεφηφορία τελέω . οὗτος γάρ δοκέω ἐγώ . ἅμα δέ ἦρι ἄρχω ὁ τε τριήρης πρός ὁ πλόος εἰμί παρασκευάζω καί ὁ στρατιά ἅπας , ἐκ ἤπειρος τε ἅμα καί θάλασσα προσβάλλω ὁ Πελοπόννησος . οὖον γάρ μικρός προσθήκη γίγνομαι Ῥωμαῖος , εἄν ὑπάγω ἐκεῖνος . ὁδός δέ πάρεργον καί ὁ ὁ Ἰωνία διερευνάω ναύσταθμος καί ποταμός , ἐν ὅς ὁ Πέρσης ὁ σφέτερος αὐτός προσορμίζω ναῦς , καί καταφλέγω πῦρ , οὗτος γάρ Ἀλησέρῃ ὁ Κοτυαείου σατράπης καί ἐγώ συντίθημι , ἐκ ὁ ἤπειρος παραβοηθέω ἅμα στρατιά πεζός τε καί ἱππικός , καί ὁ ἐκ ἐκεῖνος ἀπαλλάσσω λύμη καί φροντίς , πρός ὁ πρόκειμαι βαδίζω ἀγών , πᾶς ὁ οἴκοι καθίστημι καλῶς . » τοιοῦτος ὁ μέγας βουλεύω δομέστικος , ἐπεί καί ὁ ἄλλος συνδοκέω καί ἐπαινέω ὁ βουλή , πρός μέν ὁ ὁ Τριβαλός ἄρχω πρέσβυς αἱρέω αὐτίκα . ἕ καί παραγίγνομαι καί διαλέγω περί εἰρήνη , πείθω τε διαλύω καί τίθημι σπονδή κατά ὁ εἰμί πρίν . ὁ μέγας δέ δομέστικος ἀθροίζω κελεύω ὁ στρατία , αὐτός ἔρχομαι εἰς Βυζάντιον . ἐπεί δέ γίγνομαι ἐγγύς , ὁ Βυζάντιον πάρειμι ὁ συγκλητικός εἰς ὑπάντησις ἐξέρχομαι , ἀσπάζομαι ὁ ἵππος ἀποβαίνω . ὁ δέ ἐπιπλήσσω αὐτός ὡς οὖον προσήκω ποιέω · ἔπειτα εἰς ὁ βασίλεια ἔρχομαι , ἀσπάζομαι τε βασιλίς καί παραμυθέομαι λόγος , οὐ ἀλγέω μόνος ὑπό ὁ συμφορά , ἀλλά καί ὁ σῶμα νοσηλεύω . καί διηγέομαι , ὅσος τε πράσσω πρός Διδυμότειχο ἔρχομαι , καί ὅσος ὁ ἐκ Πελοπόννησος πρέσβυς ἐπαγγέλλω , οἷος τε διανοέομαι περί τε ἐκεῖνος καί περί ὁ ἄλλος πράσσω , μέγας τε ἐλπίζω παραινέω καί αὐτός θαρσέω , ὡς ὑπέρ ὠφέλεια αὐτός τε καί παῖς καί ὁ κοινός Ῥωμαῖος , οὔτε σῶμα , οὔτε χρῆμα φείδομαι , ἀλλά πᾶς ἐπιδείκνυμι καί σπουδή καί προθυμία . νῦν μέν γάρ οὖον ῥᾴδιος εἰμί , λόγος ὁ τε στρατιά ἐπίδοσις καί ὁ πρόσοδος ὁ κοινός ἀποδείκνυμι · ἔαρ δέ γίγνομαι , εἰμί ἐν ζῶ εἰμί , οὖον λόγος δήω πρός ὁ ἀπόδειξις , ἐκ αὐτός ὁ ἔργον φανερός ὁ ὠφέλεια γίγνομαι . ἔπειτα καί περί ὅς ἥκω κοινόω , ὡς καί αὐτός συμφέρω δοκέω καί ἐπιψηφίζω ὁ βουλή , ἔργον ἔχω καί διοικέω πᾶς , ὅς βουλεύω .