joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen2.13
ιγʹ . Αὐτὸς δὲ ὅσα ἐξῆν πρὸς φυλακὴν ἐξαρτυσάμενος τῆς νήσου , ἄρας ἐκεῖθεν ταῖς λοιπαῖς ναυσὶν , ἦλθεν εἰς Φώκαιαν τὴν παλαιὰν , οὖσαν ὑπήκοον Ρωμαίοις · καὶ ἀπόβασιν ποιησάμενος ἐφ' ἡμέρας τινὰς συνεγένετο Σαρχάνῃ , τῶν κατὰ τὴν Ἰωνίαν ἄρχοντι Περσῶν ἐκεῖσε γενομένῳ καὶ μετὰ τῆς προσηκούσης αὐτῷ προσελθόντι μετριότητος καὶ , οἷον εἰπεῖν , δουλείας . ὃν καὶ δώροις φιλοφρονησάμενος ὁ βασιλεὺς μεγαλοπρεπῶς , ἀπέστειλεν ἔνσπονδον Ρωμαίοις . Αἰτίνης δὲ καὶ αὐτὸς Καρίας ὢν σατράπης , πρὸς βασιλέα μὲν οὐ παρεγένετο ὑπὸ νόσου χρονίου κωλυθείς · τῶν ὑπ' αὐτὸν δὲ Περσῶν οὐκ ὀλίγους πέμψας ἅμα δώροις πρὸς βασιλέα , τὴν νόσον , ὡς ὑπ' αὐτῆς κεκωλυμένος , ᾐτιᾶτο , προσκυνῆσαι βασιλέα . βασιλεὺς δὲ λόγοις τε εὐχαριστήσας καὶ δώροις ἀμειψάμενος αὐτὸν , ἀπέστειλε τοὺς ἐλθόντας . ἐκεῖθεν δὲ ἐξελθὼν , εἰς Φώκαιαν τὴν νέαν ἦλθεν . αὕτη δὲ Ρωμαίους μὲν οἰκοῦντας εἶχεν · ἐξ αἰτίας δέ τινος ὥσπερ Ζαχαρίας Χίου , οὕτω δὴ καὶ αὐτῆς Ἀνδρέας Κατανίας ἐκ Γεννούας κρατήσας , ἀκρόπολίν τε οἰκοδομησάμενος καὶ κατασχὼν φρουρᾷ , τῆς ἄλλης πόλεως ἦρχεν ἀσφαλῶς . τότε μὲν οὖν Ἀνδρέας οὐ παρῆν , ἀλλ' εἰς Γέννουαν κατά τινα χρείαν ἀπεδήμει . Ἀρῆγος δὲ Ταρταρὼ , ὃς ἦν Ἀνδρέου θεῖος , Φωκαίας ἦρχεν ἀντ' αὐτοῦ · ὃς ἰδὼν τὸν βασιλέα προσιόντα , Φωκαίας τε ἐπέσπευδεν εἰς ὑπάντησιν βασιλέως ἐξελθεῖν , ἀνοίξας τὰς πύλας , καὶ αὐτὸς ἅμα σὺν αὐτοῖς ἐξῆλθε καὶ προσεκύνει βασιλέα . ἐπεὶ δὲ γένοιτο ἐντὸς τειχῶν , τοὺς τὴν ἀκρόπολιν φρουροῦντας ἦσαν δὲ ἐκ Γεννούας Λατῖνοι , ἐξελθόντας ἐκέλευε βασιλεῖ παραδιδόναι . οἱ δὲ ἐξήρχοντό τε προσκυνοῦντες , καὶ παρεδίδοσαν τὴν ἄκραν . βασιλεὺς δ' ἐν αὐτῇ δύο αὐλισάμενος ἡμέρας , εἰς τὴν τρίτην ἅμα ἕῳ τὸν Ἀρῆγον μεταπεμψάμενος , καὶ τὰ κλεῖθρα τῆς πόλεως τοὺς τοὺς πελέκυς ἔχοντας βαράγκους κελεύσας ἀγαγεῖν τούτους γὰρ ἔθος τὰ κλεῖθρα τῶν πόλεων ἔνθα ἂν ἐπιδημοίη βασιλεὺς , κατέχειν , Ἀρήγῳ ἐκέλευε παραδιδόναι , πρὸς αὐτὸν εἰπὼν , ὡς « νῦν μὲν εἰς Φώκαιαν ἐμοὶ ὑπήκοον οὖσαν ἐλθὼν , ἔμεινα ἐφ' ὅσον ἠβουλόμην . αὖθις δὲ ἐξερχόμενος , τὴν πόλιν παραδίδωμί σοι , καὶ διὰ σοῦ τῷ Ἀνδρέᾳ , ὥστε ἄρχειν αὐτῆς ὥσπερ καὶ πρότερον ἐπιτροπεύοντα καθ' ὅσον ἂν χρόνον ἐμοὶ βουλομένῳ ᾖ . » δώροις τε αὐτὸν καὶ τοὺς τὴν ἄκραν φρουροῦντας φιλοφρονησάμενος , καταλιπὼν ἐκεῖ πολλὰς αὐτῷ τῆς εὐεργεσίας χάριτας ὁμολογοῦντας , ἄρας σὺν ἅμα παντὶ τῷ στόλῳ ἦλθεν εἰς Βυζάντιον καὶ διέλυσε τὴν στρατιάν . ὀλίγον δὲ ἐνδιατρίψας Βυζαντίῳ χρόνον , ἐξελθὼν ἐκεῖθεν , ἦλθεν εἰς Διδυμότειχον . ἔνθα διατρίβοντι ἠγγέλθη ὡς ἐκ τῆς ἕω στρατιὰ Περσῶν πεζὴ περαιωθεῖσα ἑβδομήκοντα ναυσὶ , τὰ περὶ Τραϊανούπολιν ληΐζεται καὶ Βήραν . συμβέβηκε δὲ διὰ τὸν εἰς Χίον ἀπόπλουν πάντων οἴκαδε διαλυθέντων ἀναπαύλης χάριν , βασιλέα ἅμα δομεστίκῳ τῷ μεγάλῳ σὺν ὀλίγοις τισὶν εἶναι στρατιώταις · ὅσους δὲ ἐνῆν ὡς τάχιστα συναγαγόντες ἐκ τῶν πέριξ πόλεων , ἀπροσδοκήτως ἐπέθεντο τοῖς Πέρσαις , καὶ μάχῃ κρατήσαντες παρὰ πολὺ , τοὺς μὲν ἀπέκτειναν αὐτῶν , τοὺς δὲ καὶ εἷλον ζῶντας . ὅσοι δὲ ἠδυνήθησαν διαφυγεῖν , ἐμβάντες εἰς τὰς ναῦς , ἐπεὶ τοτηνικάδε ναυτικὴ δύναμις οὐκ ἦν Ρωμαίοις παρεσκευασμένη ἐπεραιώθησαν πρὸς ἕω · καὶ ὁ βασιλεὺς μετὰ τὴν νίκην εἰς Ἀδριανούπολιν ἐπανῆλθεν . Μπενέτος δὲ ὁ Μαρτίνου ἀδελφὸς ἐκ Χίου κατασχὼν εἰς Γαλατᾶν , γνώμην ἔχων ὡς ἢν δύνηται ἀμυνούμενος βασιλέα , τριήρεις ἐκ Γεννούας εὑρὼν ἐφορμούσας ὀκτὼ , τὰ ὄντα πάντα διαθέμενος , πείθει μισθῷ τοὺς τριηράρχας , αὐτῷ κατὰ Χίου συνεκπλεῦσαι , ἐλπίσας αἱρήσειν ῥᾳδίως , ὡς βασιλέως οὐ ταχέως βοηθήσοντος , τῆς ναυτικῆς αὐτῷ δυνάμεως διεσκεδασμένης . ἐπεὶ δὲ προσέσχον τῇ Χίῳ , ἀπέβαινόν τε τῶν νεῶν καὶ ὁπλισάμενοι ἐχώρουν πρὸς τὴν πόλιν ὡς τῶν τειχῶν ἀποπειράσοντες . Χῖοι δὲ ἐξελθόντες πανδημεὶ ἐκράτησάν τε μάχῃ τῶν Λατίνων , καὶ φεύγοντας αἰσχρῶς ἐνέβαλον εἰς τὰς ναῦς · ἀπέκτειναν δὲ αὐτῶν ὀλίγῳ πλείους τριακοσίων . οἱ δὲ λοιποὶ ἀναχθέντες , ὡρμίσαντο ἐπ' ἀγκυρῶν , καὶ ἐς τὴν ὑστεραίαν , οὐκέτι ἀγαθὰς ἔχοντες τὰς ἐλπίδας περὶ Χίου , ἐπ' οἴκου ἀνεχώρουν . Μπενέτῳ δὲ ὡς πᾶσα ἐλπὶς περιῃρεῖτο , ἐπιληψίᾳ κατεσχέθη καὶ πρὶν ἑβδόμην ἥκειν ἐτελεύτησεν .
Lemmas: πνίξ . αὐτός δέ ὅσος ἔξεστι πρός φυλακή ἐξαρτύω ὁ νῆσος , ἀείρω ἐκεῖθεν ὁ λοιπός ναῦς , ἔρχομαι εἰς Φώκαια ὁ παλαιός , εἰμί ὑπήκοος Ῥωμαῖος · καί ἀπόβασις ποιέω ἐπί ἡμέρα τις συγγίγνομαι Σαρχάνη , ὁ κατά ὁ Ἰωνία ἄρχω Πέρσης ἐκεῖσε γίγνομαι καί μετά ὁ προσήκω αὐτός προσέρχομαι μετριότης καί , οἷος εἶπον , δουλεία . ὅς καί δῶρον φιλοφρονέομαι ὁ βασιλεύς μεγαλοπρεπής , ἀποστέλλω ἔνσπονδος Ῥωμαῖος . Αϊτινός δέ καί αὐτός Καρία εἰμί σατράπης , πρός βασιλεύς μέν οὖον παραγίγνομαι ὑπό νόσος χρόνιος κωλύω · ὁ ὑπό αὐτός δέ Πέρσης οὐ ὀλίγος πέμπω ἅμα δῶρον πρός βασιλεύς , ὁ νόσος , ὡς ὑπό αὐτός κωλύω , αἰτιάομαι , προσκυνέω βασιλεύς . βασιλεύς δέ λόγος τε εὐχαριστέω καί δῶρον ἀμείβω αὐτός , ἀποστέλλω ὁ ἔρχομαι . ἐκεῖθεν δέ ἐξέρχομαι , εἰς Φώκαια ὁ νέος ἔρχομαι . οὗτος δέ Ῥωμαῖος μέν οἰκέω ἔχω · ἐκ αἴτιος δέ τις ὥσπερ Ζαχαρίας Χίος , οὗτος δή καί αὐτός Ἀνδρέας κατανιάω ἐκ γεννους κρατέω , ἀκρόπολις τε οἰκοδομέω καί κατέχω φρουρά , ὁ ἄλλος πόλις ἄρχω ἀσφαλῶς . τότε μέν οὖν Ἀνδρέας οὖον πάρειμι , ἀλλά εἰς Γένουα κατά τις χρεία ἀποδημέω . ἀρηγός δέ ταρταρῶ , ὅς εἰμί Ἀνδρέας θεῖος , Φώκαια ἄρχω ἀντί αὐτός · ὅς εἶδον ὁ βασιλεύς πρόσειμι , Φώκαια τε ἐπισπεύδω εἰς ὑπάντησις βασιλεύς ἐξέρχομαι , ἀνοίγω ὁ πύλη , καί αὐτός ἅμα σύν αὐτός ἐξέρχομαι καί προσκυνέω βασιλεύς . ἐπεί δέ γίγνομαι ἐντός τεῖχος , ὁ ὁ ἀκρόπολις φρουρά εἰμί δέ ἐκ γεννους Λατῖνος , ἐξέρχομαι κελεύω βασιλεύς παραδίδωμι . ὁ δέ ἐξέρχομαι τε προσκυνέω , καί παραδίδωμι ὁ ἄκρος . βασιλεύς δέ ἐν αὐτός δύο αὐλίζομαι ἡμέρα , εἰς ὁ τρίτος ἅμα ἠώς ὁ ἀρήγω μεταπέμπω , καί ὁ κλεῖθρον ὁ πόλις ὁ ὁ πέλεκυς ἔχω βάραγχος κελεύω ἄγω οὗτος γάρ ἔθος ὁ κλεῖθρον ὁ πόλις ἔνθα εἄν ἐπιδημέω βασιλεύς , καταχέω , ἀρήγω κελεύω παραδίδωμι , πρός αὐτός εἶπον , ὡς « νῦν μέν εἰς Φώκαια ἐγώ ὑπήκοος εἰμί ἔρχομαι , μένω ἐπί ὅσος βούλομαι . αὖθις δέ ἐξέρχομαι , ὁ πόλις παραδίδωμι σύ , καί διά σύ ὁ Ἀνδρέας , ὥστε ἄρχω αὐτός ὥσπερ καί πρότερος ἐπιτροπεύω κατά ὅσος εἄν χρόνος ἐγώ βούλομαι εἰμί . » δῶρον τε αὐτός καί ὁ ὁ ἄκρος φρουρά φιλοφρονέομαι , καταλείπω ἐκεῖ πολύς αὐτός ὁ εὐεργεσία χάρις ὁμολογέω , ἀείρω σύν ἅμα πᾶς ὁ στόλος ἔρχομαι εἰς Βυζάντιον καί διαλύω ὁ στρατιά . ὀλίγος δέ ἐνδιατρίβω Βυζάντιον χρόνος , ἐξέρχομαι ἐκεῖθεν , ἔρχομαι εἰς Διδυμότειχο . ἔνθα διατρίβω ἀγγέλλω ὡς ἐκ ὁ ἠώς στρατία Πέρσης πεζός περαιόω ἑβδομήκοντα ναῦς , ὁ περί Τραϊανούπολις ληΐζομαι καί Βήρας . συμβαίνω δέ διά ὁ εἰς Χίος ἀπόπλοος πᾶς οἴκαδε διαλύω ἀνάπαυλα χάρις , βασιλεύς ἅμα Δομέστικος ὁ μέγας σύν ὀλίγος τις εἰμί στρατιώτης · ὅσος δέ ἐν-εἰμί ὡς ταχύς συνάγω ἐκ ὁ πέριξ πόλις , ἀπροσδόκητος ἐπιτίθημι ὁ Πέρσης , καί μάχομαι κρατέω παρά πολύς , ὁ μέν ἀποκτείνω αὐτός , ὁ δέ καί αἱρέω ζῶ . ὅσος δέ δύναμαι διαφεύγω , ἐμβαίνω εἰς ὁ ναῦς , ἐπεί τοτηνικαδος ναυτικός δύναμις οὐ εἰμί Ῥωμαῖος παρασκευάζω περαιόω πρός ἠώς · καί ὁ βασιλεύς μετά ὁ Νίκη εἰς Ἀδριανούπολις ἐπανέρχομαι . Μπενέτος δέ ὁ Μαρτῖνος ἀδελφός ἐκ Χίος κατέχω εἰς Γαλάτης , γνώμη ἔχω ὡς εἄν δύναμαι ἀμύνω βασιλεύς , τριήρης ἐκ γεννους εὑρίσκω ἐφορμέω ὀκτώ , ὁ εἰμί πᾶς διατίθημι , πείθω μισθός ὁ τριηράρχης , αὐτός κατά Χίος συνεκπλέω , ἐλπίζω αἱρέω ῥᾳδίως , ὡς βασιλεύς οὖον ταχέως βοηθέω , ὁ ναυτικός αὐτός δύναμις διασκεδάννυμι . ἐπεί δέ προσέχω ὁ Χίος , ἀποβαίνω τε ὁ νέος καί ὁπλίζω χωρέω πρός ὁ πόλις ὡς ὁ τεῖχος ἀποπειράομαι . Χῖος δέ ἐξέρχομαι πανδημεί κρατέω τε μάχομαι ὁ Λατῖνος , καί φεύγω αἰσχρῶς ἐμβάλλω εἰς ὁ ναῦς · ἀποκτείνω δέ αὐτός ὀλίγος πλείων τριακόσιοι . ὁ δέ λοιπός ἀνάγω , ὁρμίζω ἐπί ἄγκυρα , καί εἰς ὁ ὑστεραῖος , οὐκέτι ἀγαθός ἔχω ὁ ἐλπίς περί Χίος , ἐπί οἶκος ἀναχωρέω . Μπενέτος δέ ὡς πᾶς Ἐλπὶς περιαιρέω , ἐπίληψις κατέχω καί πρίν ἕβδομος ἥκω τελευτάω .