joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen4.25
κεʹ . Τοιαῦτα μὲν βασιλεὺς ὁ Καντακουζηνὸς ὕστερον , ἐπεὶ εἰς χεῖρας αὐτῷ τὰ Γρηγορᾶ συγγράμματα ἥκει , ἀπελογεῖτο περὶ ἑαυτοῦ , καὶ ψευδῆ καὶ ἀπίθανα συγγεγραφέναι ἀπεδείκνυεν ἐκεῖνον . ἔπειτα καὶ τῶν Ρωμαίων τοὺς ἐν λόγῳ μάλιστα καὶ ἐπιφανεστέρους ἐξεπίτηδες συγκαλεσάμενος , εἰς ἐπήκοον ἀναγινώσκεσθαι παρεῖχε πάντων , καὶ πολλὴν αὐτοῦ πάντες κατεγίνωσκον ψευδολογίαν καὶ ἀναίδειαν καὶ κουφότητα , ὅτι περὶ δημοσίων πραγμάτων , ἃ πολλοὶ , μᾶλλον δ' ἅπαντες συνίσασι , γράφειν προείλετο οὐκ ἀληθῆ , ἐφ' οἷς ἔμελλε ῥᾷστα ἀπελέγχεσθαι ψευδόμενος . πυθόμενος δὲ ὁ Γρηγορᾶς ἃ δράσειε βασιλεὺς τὰ ἐκείνου θριαμβεύσας πλάσματα , οὐ μετρίως ἠνιάθη , ὅθεν καὶ συντυχὼν ὕστερον , ὠνείδιζε τὸν θρίαμβον , ὡς ἐπ' ἐκείνου τῇ αἰσχύνῃ εἰργασμένον . ἔφασκέ τε τὴν μὲν πρὸς τὸν τόμον ἀντιλογίαν ἰδίαν εἶναι , τὰ δὲ κατ' αὐτοῦ συγγεγραμμένα , ὅτου εἴη , ἀγνοεῖν · βούλεσθαι δὲ ἀφανίζειν ἐντυχόντα καὶ αὐτόν · ἃ εἰ καὶ πρότερον ἐπέμφθη πρὸς αὐτὸν , πυρὶ παρεδίδου ἂν πρὶν εἰς ἑτέρας ἥκειν ἀκοάς . βασιλεὺς δ' ἔφασκεν , οὐ συνορᾷν αὐτῷ τοὺς λόγους εἰς ὅ,τι τείνει . εἰ μὲν γὰρ μὴ τὰ συγγεγραμμένα ἤθελεν εἶναι φανερὰ , ἀλλ' ἀφανείᾳ πολλῇ κατέχεσθαι τὸν πάντα χρόνον , ἀνθ' ὅτου συντιθεὶς τοσοῦτον πόνον ἤνεγκεν ; εἰ δ' ὅπερ δίκαιον , μᾶλλον εἶναι φανερὰ ἐβούλετο , καὶ μεγάλας ἂν εἴη χάριτας εἰδέναι δίκαιος , ὅτι ἐπὶ τοσούτων καὶ τῶν ἐπιφανεστέρων μάλιστα καὶ θαυμάζειν λόγων δύναμιν εἰδότων παρέσχετο ἀναγινώσκεσθαι , ἵν' ἐπαινοῖτό τε καὶ τὰς ἐπικαρπίας κομίζοιτο τῶν πόνων ζῶν , μάλιστα καὶ τῶν ἐπαίνων αἰσθανόμενος . νεκροὺς γὰρ οὔτ' ἔπαινος , οὔτε ψόγος ἡδύνειν ἢ ἀλγύνειν οἶδεν . εἰ δὲ διὰ τὸ πεφωρᾶσθαι τὰ ψευδῆ , ἃ ἐξ οὐκ ὄντων αὐτὸς παρ' ἑαυτοῦ πλάττεται , ἀλγεῖ , οὐκ αὐτὸς ἂν εἴη τῆς ἀλγηδόνος αἴτιος αὐτῷ , εἴπερ μηδὲ πέπεικεν αὐτὸς φαῦλον εἶναι καὶ τῆς ἀληθείας καταψεύδεσθαι . δέον μέντοι καὶ πρὸς τοῦτο μὴ πάνυ δάκνεσθαι . ὀλίγῳ γὰρ ὕστερον ἀπολιπὼν τὸν βίον , οὔτε τῶν ἐπαινούντων αἰσθήσεται , ἢ τῶν ὑβριζόντων , ἄν τε δίκαιοι καὶ ἀληθεῖς αἱ μέμψεις ὦσιν , ἄν τε μὴ , ὥσπερ καὶ ὧν αὐτὸς κατηγόρηκε πολλὰ καταψευδόμενος . ἐκεῖνο δὲ μᾶλλον δίκαιον λυπεῖν καὶ οὐκ ὀλίγην ἐμποιεῖν φροντίδα , μὴ ἐν τῷ μέλλοντι δικαστηρίῳ , ὥσπερ καὶ τῶν ἄλλων ἐγκλημάτων τῶν κατὰ τὸν βίον καὶ τοῦ ψεύδους καὶ τῆς συκοφαντίας δίκας δῶμεν , καὶ μάλιστα εἰ μηδεμίαν πρόφασιν ἑτέραν ἔχοι , ἢ ἄδικον ἀπέχθειαν . ταῦτα μὲν οὖν ὕστερον βασιλεῖ τῷ Καντακουζηνῷ ἐπράχθη τε καὶ εἴρητο μετὰ τὸ τῆς ἀρχῆς βασιλεῖ τῷ γαμβρῷ παρακεχωρηκέναι καὶ καθ' ἡσυχίαν βιοτεύειν , ὑποδύντα σχῆμα μοναχῶν . τότε δὲ ἐπεὶ τὰ κατὰ τὴν σύνοδον ἀπήρτιστο πάντα καὶ τέλος εἶχε , καὶ οἱ τὰ Ἀκινδύνου ᾑρημένοι ἠλέγχοντο ἀσεβοῦντες φανερῶς , ἐπὶ τὰς πολιτικὰς ἐτρέπετο πάλιν πράξεις · καὶ παρεσκευάζετο ὡς ἐπιστρατεύσων Τριβαλοῖς . ἐν τούτῳ δὲ τοῖς ἐν Γαλατᾷ Λατίνοις δέκα καὶ τέτταρες ἐκ Βενετίας ἐπέπλευσαν τριήρεις . νυκτός τε ἐπελθόντες ἀπροσδόκητοι , ἀπέβησάν τε οὐ προαισθομένων , καὶ ἐγένοντο ἐντὸς τειχῶν , ἦσαν γὰρ αἱ πύλαι τοῦ φρουρίου νυκτὸς ἀνεῳγμέναι ὑπ' αὐθαδείας καὶ θρασύτητος τῶν ἐνοικούντων , καὶ ἐκάκωσαν οὐκ ὀλίγα . ὡς γὰρ ᾐσθάνοντο οἱ φύλακες τὴν ἅλωσιν , βοῇ τε ἐχρῶντο καὶ συνεκάλουν ἐπὶ τὴν ἄμυναν τοὺς ἐγχωρίους . οἱ δὲ ἐκ τῶν οἰκιῶν ἄοπλοι ἐπὶ τὴν θάλασσαν κατιόντες , βουλόμενοι , ὅ,τι εἴη τὰ δρώμενα μαθεῖν , ἐτιτρώσκοντό τε καὶ ἀπέθνησκον πολλοί . ἔπειτα ὡς ᾔσθοντο ἀναθαρσήσαντες καὶ ὁπλισάμενοι , ἐξήλασαν τοὺς πολεμίους αὖθις , οὐδὲν γενναῖον εἰργασμένους , ἀλλὰ φαυλότατα ἠγωνισμένους · ὅμως διεσώθησαν πάντες ἐπὶ τὰς τριήρεις , οὐδενὸς πεσόντος , τραυματιῶν δὲ ὀλίγων γενομένων , ἀναγόμενοί τε τοῦ λιμένος , καὶ ὁλκάδας εἵλκυσαν κενάς τινας καὶ ἐκυρίευσαν . ἐπεὶ δὲ ἡμέρα ἤδη ἦν , δὶς μὲν καὶ τρὶς ἐπεχείρησαν πῦρ ἐνεῖναι ταῖς ὁλκάσιν οὔσαις πλείσταις ἐπὶ τοῦ λιμένος , ἀπεκρούσθησαν δὲ ὑπ' ἐκείνων , οὐδ' ἐγγὺς γενέσθαι δυνηθέντες . ἔπειτα παραπλέοντες ἐκάκουν , καί τινων ἐκράτησαν ὁλκάδων ἐκ Πόντου καταπλεουσῶν . ἐν ταύταις δὴ ταῖς ὁλκάσι καὶ πρέσβυς ἐκ Βενετίας ἀφῖκτο Δελφὶν ὠνομασμένος πρὸς βασιλέα , καὶ ἐδεῖτο συμμαχεῖν αὐτοῖς πρὸς τὸν κατὰ τῶν ἐκ Γεννούας πόλεμον , μεγάλα τέ τινα ἐπηγγέλλετο τὸν δοῦκαν Βενετίας καὶ τὴν βουλὴν Ρωμαίους ὠφελήσειν , εἰ πείθοιτο αὐτοῖς συμμαχεῖν ὁ βασιλεύς . τὰ ἴσα δὲ καὶ ὁ ῥὴξ Ραουήνας πρὸς βασιλέα διὰ γραμμάτων ἐπρεσβεύετο , καὶ μεγάλα ἐπηγγέλλετο , καὶ ἐδεῖτο βασιλέως τοῖς ἐκ Βενετίας συμμαχεῖν , οἷς καὶ αὐτὸς σύμμαχός ἐστι . βασιλεὺς δὲ ἀπηγόρευεν αὐτοῖς , ὥσπερ καὶ πρότερον , τὴν συμμαχίαν ἐν Θεσσαλονίκῃ . ἔφασκε γὰρ ἀδικεῖν μηδὲν , εἰ πρὸς τῷ μηδὲν αὐτοῖς ἐμποδὼν εἶναι πρὸς τὸν πόλεμον , μηδὲ πρὸς ἐκείνους πολεμοίη . ὡς μὲν γὰρ αἰτίας ἐκεῖνοι πολλὰς παρέσχοντο πολέμου , καὶ οὐδεὶς ἂν αὐτῷ μέμφοιτο δικαίως ἀμυνομένῳ τῶν προτέρων ἕνεκα ἀδικημάτων , οὐδεὶς ἂν ἔχοι ἀντειπεῖν · πρὸς μέντοι τὴν αὐτῶν φιλίαν ἐνστήσεσθαι οὐδὲν , εἰ αὐτὸς ἑκὼν εἶναι τοῖς προσκεκρουκόσι παρέχοιτο συγγνώμην . ὁ μὲν οὖν βασιλεὺς οὕτως εὐφυῶς ἀπεσκευάζετο τὸν πόλεμον . μᾶλλον γὰρ ἐδόκει εἶναι ἄριστον ἑκατέρων ἀποσχόμενον προσέχειν τῇ ἠπείρῳ καὶ τὰς δεδουλωμένας Ρωμαίων πόλεις ἐλευθεροῦν ἀπὸ τῶν πολεμίων . ὁ ἐκ Βενετίας δὲ πρεσβευτὴς καὶ ἄλλοι οὐ μετρίως ἠγανάκτουν , πρὸς τὴν συμμαχίαν αὐτοῖς ἀπαγορεύοντος βασιλέως . οἵ τε ἐκ Γαλατᾶ ὁμοίως εἰδότες , ὡς οἱ πολέμιοι σφίσι δέονται βασιλέως συμμαχεῖν , πρεσβείας καὶ αὐτοὶ συχνὰς ποιούμενοι , ἐδέοντο μὴ σφᾶς περιιδεῖν , ἀλλὰ συγγνώμην τε παρέχειν , εἴ τι πρότερον ἠγνωμονήκασι , καὶ νῦν μὴ συμμαχεῖν τοῖς πολεμίοις . ἐπηγγέλλοντό τε εἰσαῦθις μηδέποτε ἀγνωμονήσειν , ἀλλὰ πάντα ποιήσειν τὰ κατὰ γνώμην βασιλεῖ καὶ δουλεύειν ἀκριβῶς . ἅμα δὲ καὶ χρήματα παρείχοντο οὐκ ὀλίγα . βασιλεὺς δὲ τὸ μὲν μὴ πολεμήσειν ἐπηγγέλλετο , εἰ τὰ ἐπαγγελλόμενα καὶ αὐτοὶ ἀληθῆ ἐπὶ τῶν ἔργων ἀποδείξαιεν , τὰ δὲ χρήματα οὐκ ἐλάμβανεν , οὐκ αὐτῷ πρέπουσαν οἰόμενος εἶναι τὴν μικρολογίαν , οὐδὲ δοκεῖν ἐπὶ χρήμασι τὰ κοινῇ λυσιτελοῦντα προΐεσθαι Ρωμαίοις . οἱ ἐκ Βενετίας δὲ ὡς βασιλεὺς ἀσυμβάτως ἔχει συνορῶντες πρὸς αὐτοὺς , οὐδὲ γὰρ ᾤοντο οὐδὲν λόγου ἄξιον αὐτοὶ δυνήσεσθαι , μὴ βασιλέως συνεφαπτομένου πρὸς τὸν πόλεμον , δεινὰ μὲν ἐποιοῦντο καὶ ἠγανάκτουν · φανερῶς μέντοι κινεῖν πρὸς βασιλέα πόλεμον ὡρμημένοι οὐκ ἐφαίνοντο , ἀλλ' ὑποψίας παρεῖχον μόνον . αἱ γὰρ πρὸς Ρωμαίους αὐτοῖς σπονδαὶ ἐπ' ἐξόδῳ ἔτυχον οὖσαι τότε . ἔχουσι γὰρ πρὸς Ρωμαίους οὐ διηνεκεῖς , ἀλλ' ἐπ' ἔτεσι ῥητοῖς ἀπὸ τῶν Μιχαὴλ τοῦ πρώτου τῶν Παλαιολόγων βασιλέως χρόνων . ἐπειδὰν δὲ ἐν ἐξόδῳ αἱ συμβάσεις γένωνται , ἔξεστιν ὁποτερῳοῦν πόλεμον , εἰ βούλοιτο , κινεῖν · εἰ δ' ἑκατέροις λυσιτελεῖν δοκοίη μᾶλλον ἡ εἰρήνη , αὖθις τὰς σπονδὰς ἀνανεοῦσι καὶ τοὺς ὅρκους . ἐπεκράτησε δὲ παρὰ Ρωμαίοις καὶ τοῖς ἐκ Βενετίας Λατίνοις τὸ τοιοῦτον ἔθος ἐκ τοιαύτης μάλιστα αἰτίας . βασιλεὺς ὁ πρῶτος Μιχαὴλ , ἐπεὶ Βυζάντιον ἀνεσώσατο Ρωμαίοις καὶ Θρᾴκην καὶ Μακεδονίαν καὶ τὴν ἄλλην ἅπασαν ἑσπέραν ἑξήκοντα ὀλίγῳ πλείω ἔτη δουλεύσαντα Λατίνοις , πεζὴν μὲν καὶ ἱππικὴν δύναμιν μεγάλην εἶχε καὶ ἀξιόμαχον πρὸς πάντας πολεμίους , ναυτικὴν δὲ οὔπω τοσαύτην παρεσκευασμένος ἦν , ὅσην ὕστερον · ὅθεν καὶ τοὺς θαλασσοκρατοῦντας ἐδεδίει καὶ ἐθεράπευε , τῷ καιρῷ προσήκοντα ποιῶν · δεῆσαν μέντοι πρὸς ἑκάστους τίθεσθαι σπονδὰς , τοῖς μὲν ἄλλοις , ὅσοι κατ' ἐμπορίαν εἰς Βυζάντιον ἢ ἑτέρας παραλίους πόλεις Ρωμαίοις ὑπηκόους καταπλέουσι , φόρους ἔταττε καὶ ἀργύριον ῥητὸν τῷ δημοσίῳ · καὶ ἐπείθοντο ἀδύνατοι ὄντες ἀντιλέγειν . ἄχρι γὰρ καὶ νῦν παρέχονται τοὺς φόρους . οἱ ἐκ Βενετίας δὲ καὶ Γεννούας μέγα δυνάμενοι καὶ τὸν Ἰώνιον καὶ Αἰγαῖον καὶ τὸν Εὔξεινον στόλοις μεγάλοις παραπλέοντες , ὧν τὰ παράλια πάντα μάλιστα , ἢ τὰ πλείω ὑπήκοα Ρωμαίοις τότε ἦσαν , οὐκ ἐπείθοντο παρέχειν φόρους , ἀλλ' ἠξίουν ἐν πᾶσιν ἐμπορίοις τὴν βασιλέως ἀτέλειαν καρποῦσθαι . βασιλεὺς δὲ τότε πείθειν οὐκ ἔχων , καὶ βιάζεσθαι τοῖς ὅπλοις μὴ δυνάμενος , τοῖς μὲν ἐκ Γεννούας ἔθετο σπονδὰς διηνεκεῖς ἐπὶ τῷ ἐκείνους μὲν εἶναι ἀτελεῖς παντάπασιν ἐν πάσαις πόλεσι καὶ ἐμπορίοις , ἅ εἰσιν ὑπήκοα Ρωμαίων , καταπλέοντας , αὐτοὺς δέ τινα τρόπον ὑπὸ βασιλέα τελεῖν , τριήρεις τε παρέχειν κατὰ συμμαχίαν , εἰ δέοιτο , πεντήκοντα ἐφωπλισμένας , βασιλέως μόνου ναύταις καὶ ὁπλίταις μισθὸν παρέχοντος . εἰ δὲ κενῶν δέοιτο τριηρέων , τὰς ἴσας παρέχειν μετὰ τῶν ὅπλων μόνων καὶ ἀρχόντων , συμμαχεῖν τε βασιλεῖ καθ' ὁποίου ἄν ποτε πολεμῇ , καὶ φίλους εἶναι αὖθις καὶ συμμάχους , οἷς ἂν ἐκεῖνος φίλοις χρῷτο . τοῖς ἐκ Βενετίας δὲ ἀσυμβάτως εἶχε καὶ ἐβούλετο πολεμεῖν . ἑτέρου δὲ πολέμου μείζονος ἐπικειμένου τοῦ ῥηγὸς Καρούλου , προσεδοκᾶτο γὰρ ἐκεῖνος στόλῳ μεγάλῳ ἐπιπλεύσειν Βυζαντίοις , καὶ παρασκευαζομένου βασιλέως πρὸς ναυμαχίαν ἐπ' ἐκεῖνον , ἐδόκει δεῖν ἀνακωχὰς πρὸς τοὺς ἐκ Βενετίας τίθεσθαι , καὶ ἔθετο ἐπ' ἔτεσι ῥητοῖς , ἵν' , εἴ ποτε ἀπαλλαγείη τοῦ πρὸς Κάρουλον πολέμου , ἐξείη πολεμεῖν αὐτοῖς , τῶν σπονδῶν ἐξηκουσῶν . τὸ δὴ τοιοῦτον ἐξ ἐκείνου ἄχρι νῦν ἐπικρατῆσαν ἔθος , τὸν ἴσον τρόπον αἱ πρὸς Ρωμαίους αὐτοῖς γίνονται σπονδαί . ἐπειδὰν δὲ ἥκωσιν εἰς τέλος , ἀνανεοῦνται αὖθις . εἰ δὲ δοκοίη θατέρῳ πολεμεῖν , ἔξεστι μηδὲν ἐγκαλουμένῳ . ἐν ἐξόδῳ τοίνυν τῶν πρὸς τοὺς ἐκ Βενετίας σπονδῶν , ὥσπερ ἔφημεν , οὐσῶν , ἐπεὶ μὴ βασιλέα πείθειν εἶχον συμμαχεῖν αὐτοῖς ἐπὶ τοὺς πολεμίους , φανερῶς μὲν οὐ κατήγγελλον τὸν πόλεμον , τὸν δὲ ἄρχοντα τῶν ἐν Βυζαντίῳ οἰκούντων ὑπηκόων αὐτοῖς ἐν ταῖς τριήρεσιν ἀναλαβόντες , ἀπεχώρουν , δόκησιν δὲ παρεῖχον , ὡς ἀμυνοῦνται βασιλέα τοῦ μὴ συμμαχεῖν , εἴ ποτε λάβοιντο καιροῦ .
Lemmas: κύ . τοιοῦτος μέν βασιλεύς ὁ Καντακουζηνός ὕστερος , ἐπεί εἰς χείρ αὐτός ὁ Γρηγορά σύγγραμμα ἥκω , ἀπολογέομαι περί ἑαυτοῦ , καί ψευδής καί ἀπίθανος συγγράφω ἀποδείκνυμι ἐκεῖνος . ἔπειτα καί ὁ Ῥωμαῖος ὁ ἐν λόγος μάλιστα καί ἐπιφανής ἐξεπίτηδες συγκαλέω , εἰς ἐπήκοος ἀναγιγνώσκω παρέχω πᾶς , καί πολύς αὐτός πᾶς καταγιγνώσκω ψευδολογία καί ἀναίδεια καί κουφότης , ὅτι περί δημόσιος πρᾶγμα , ὁ πολύς , μᾶλλον δέ ἅπας σύνοιδα , γράφω προαιρέω οὐ ἀληθής , ἐπί ὅς μέλλω ῥᾳδίως ἀπελέγχω ψεύδω . πυνθάνομαι δέ ὁ Γρηγοράς ὁ δράω βασιλεύς ὁ ἐκεῖνος θριαμβεύω πλάσμα , οὖον μέτριος ἀνιάω , ὅθεν καί συντυγχάνω ὕστερος , ὀνειδίζω ὁ θρίαμβος , ὡς ἐπί ἐκεῖνος ὁ αἰσχύνη ἐργάζομαι . φάσκω τε ὁ μέν πρός ὁ τόμος ἀντιλογία ἴδιος εἰμί , ὁ δέ κατά αὐτός συγγράφω , ὅστις εἰμί , ἀγνοέω · βούλομαι δέ ἀφανίζω ἐντυγχάνω καί αὐτός · ὁ εἰμί καί πρότερος πέμπω πρός αὐτός , πῦρ παραδίδωμι εἄν πρίν εἰς ἕτερος ἥκω ἀκοή . βασιλεύς δέ φάσκω , οὖον συνοράω αὐτός ὁ λόγος εἰς ὅστις τείνω . εἰμί μέν γάρ μή ὁ συγγράφω ἐθέλω εἰμί φανερός , ἀλλά ἀφάνεια πολύς κατέχω ὁ πᾶς χρόνος , ἀντί ὅστις συντίθημι τοσοῦτος πόνος φέρω ; εἰμί δέ ὅσπερ Δίκαιος , μᾶλλον εἰμί φανερός βούλομαι , καί μέγας εἄν εἰμί χάρις οἶδα δίκαιος , ὅτι ἐπί τοσοῦτος καί ὁ ἐπιφανής μάλιστα καί θαυμάζω λόγος δύναμις οἶδα παρέχω ἀναγιγνώσκω , ἵνα ἐπαινέω τε καί ὁ ἐπικαρπία κομίζω ὁ πόνος ζῶ , μάλιστα καί ὁ ἔπαινος αἰσθάνομαι . νεκρός γάρ οὔτε ἔπαινος , οὔτε ψόγος ἡδύνω ἢ ἀλγύνω οἶδα . εἰμί δέ διά ὁ φωράω ὁ ψευδής , ὁ ἐκ οὐ εἰμί αὐτός παρά ἑαυτοῦ πλάσσω , ἀλγέω , οὐ αὐτός εἄν εἰμί ὁ ἀλγηδών αἴτιος αὐτός , εἴπερ μηδέ πείθω αὐτός φαῦλος εἰμί καί ὁ ἀλήθεια καταψεύδομαι . δήω μέντοι καί πρός οὗτος μή πάνυ δάκνω . ὀλίγος γάρ ὕστερος ἀπολείπω ὁ βίος , οὔτε ὁ ἐπαινέω αἰσθάνομαι , ἢ ὁ ὑβρίζω , ἄν τε Δίκαιος καί ἀληθής ὁ μέμψις εἰμί , ἄν τε μή , ὥσπερ καί ὅς αὐτός κατηγορέω πολύς καταψεύδομαι . ἐκεῖνος δέ μᾶλλον Δίκαιος λυπέω καί οὐ ὀλίγος ἐμποιέω φροντίς , μή ἐν ὁ μέλλω δικαστήριον , ὥσπερ καί ὁ ἄλλος ἔγκλημα ὁ κατά ὁ βίος καί ὁ ψεῦδος καί ὁ συκοφαντία δίκη δήω , καί μάλιστα εἰμί μηδείς πρόφασις ἕτερος ἔχω , ἢ ἄδικος ἀπέχθεια . οὗτος μέν οὖν ὕστερος βασιλεύς ὁ Καντακουζηνός πράσσω τε καί εἴρω μετά ὁ ὁ ἀρχή βασιλεύς ὁ γαμβρός παραχωρέω καί κατά ἡσυχία βιοτεύω , ὑποδύω σχῆμα μοναχός . τότε δέ ἐπεί ὁ κατά ὁ σύνοδος ἀπαρτίζω πᾶς καί τέλος ἔχω , καί ὁ ὁ Ἀκίνδυνος αἱρέω ἐλέγχω ἀσεβέω φανερῶς , ἐπί ὁ πολιτικός τρέπω πάλιν πρᾶξις · καί παρασκευάζω ὡς ἐπιστρατεύω Τριβαλός . ἐν οὗτος δέ ὁ ἐν Γαλατά Λατῖνος δέκα καί τέσσαρες ἐκ Βενετία ἐπιπλέω τριήρης . νύξ τε ἐπέρχομαι ἀπροσδόκητος , ἀποβαίνω τε οὖον προαισθάνομαι , καί γίγνομαι ἐντός τεῖχος , εἰμί γάρ ὁ Πύλαι ὁ φρούριον νύξ ἀνοίγνυμι ὑπό αὐθάδεια καί θρασύτης ὁ ἐνοικέω , καί κακόω οὐ ὀλίγος . ὡς γάρ αἰσθάνομαι ὁ φύλαξ ὁ ἅλωσις , βοή τε χράω καί συγκαλέω ἐπί ὁ ἄμυνα ὁ ἐγχώριος . ὁ δέ ἐκ ὁ οἰκίον ἄοπλος ἐπί ὁ θάλασσα κατέρχομαι , βούλομαι , ὅστις εἰμί ὁ δράω μανθάνω , τιτρώσκω τε καί ἀποθνήσκω πολύς . ἔπειτα ὡς αἰσθάνομαι ἀναθαρσέω καί ὁπλίζω , ἐξελαύνω ὁ πολέμιος αὖθις , οὐδείς γενναῖος ἐργάζομαι , ἀλλά φαῦλος ἀγωνίζομαι · ὅμως διασῴζω πᾶς ἐπί ὁ τριήρης , οὐδείς πίπτω , τραυματίας δέ ὀλίγος γίγνομαι , ἀνάγω τε ὁ λιμήν , καί ὁλκάς ἕλκω κενός τις καί κυριεύω . ἐπεί δέ ἡμέρα ἤδη εἰμί , δίς μέν καί τρίς ἐπιχειρέω πῦρ ἔνειμι ὁ ὁλκάς εἰμί πλεῖστος ἐπί ὁ λιμήν , ἀποκρούω δέ ὑπό ἐκεῖνος , οὐδέ ἐγγύς γίγνομαι δύναμαι . ἔπειτα παραπλέω κακόω , καί τίνω κρατέω ὁλκάς ἐκ Πόντος καταπλέω . ἐν οὗτος δή ὁ ὁλκάς καί πρέσβυς ἐκ Βενετία ἀφικνέομαι Δελφίς ὀνομάζω πρός βασιλεύς , καί δήω συμμαχέω αὐτός πρός ὁ κατά ὁ ἐκ γεννους πόλεμος , μέγας τε τις ἐπαγγέλλω ὁ Δούκας Βενετία καί ὁ βουλή Ῥωμαῖος ὠφελέω , εἰμί πείθω αὐτός συμμαχέω ὁ βασιλεύς . ὁ ἴσος δέ καί ὁ ῥὴξ ραουηνη πρός βασιλεύς διά γράμμα πρεσβεύω , καί μέγας ἐπαγγέλλω , καί δήω βασιλεύς ὁ ἐκ Βενετία συμμαχέω , ὅς καί αὐτός σύμμαχος εἰμί . βασιλεύς δέ ἀπαγορεύω αὐτός , ὥσπερ καί πρότερος , ὁ συμμαχία ἐν Θεσσαλονίκη . φάσκω γάρ ἀδικέω μηδείς , εἰμί πρός ὁ μηδείς αὐτός ἐμποδών εἰμί πρός ὁ πόλεμος , μηδέ πρός ἐκεῖνος πολεμέω . ὡς μέν γάρ αἴτιος ἐκεῖνος πολύς παρέχω πόλεμος , καί οὐδείς εἄν αὐτός μέμφομαι δικαίως ἀμύνω ὁ πρότερος ἕνεκα ἀδίκημα , οὐδείς εἄν ἔχω ἀντιλέγω · πρός μέντοι ὁ αὐτός φίλιος ἐνίστημι οὐδείς , εἰμί αὐτός ἑκών εἰμί ὁ προσκρούω παρέχω συγγνώμη . ὁ μέν οὖν βασιλεύς οὕτως εὐφυής ἀποσκευάζω ὁ πόλεμος . μᾶλλον γάρ δοκέω εἰμί ἀγαθός ἑκάτερος ἀπέχω προσέχω ὁ ἤπειρος καί ὁ δουλόω Ῥωμαῖος πόλις ἐλευθερόω ἀπό ὁ πολέμιος . ὁ ἐκ Βενετία δέ πρεσβευτής καί ἄλλος οὖον μέτριος ἀγανακτέω , πρός ὁ συμμαχία αὐτός ἀπαγορεύω βασιλεύς . ὁ τε ἐκ Γαλατά ὁμοίως οἶδα , ὡς ὁ πολέμιος ὅς δήω βασιλεύς συμμαχέω , πρέσβυς καί αὐτός συχνός ποιέω , δήω μή σφεῖς περιοράω , ἀλλά συγγνώμη τε παρέχω , εἰμί τίς πρότερος ἀγνωμονέω , καί νῦν μή συμμαχέω ὁ πολέμιος . ἐπαγγέλλω τε εἰσαῦθις μηδέποτε ἀγνωμονέω , ἀλλά πᾶς ποιέω ὁ κατά γνώμη βασιλεύς καί δουλεύω ἀκριβῶς . ἅμα δέ καί χρῆμα παρέχω οὐ ὀλίγος . βασιλεύς δέ ὁ μέν μή πολεμέω ἐπαγγέλλω , εἰμί ὁ ἐπαγγέλλω καί αὐτός ἀληθής ἐπί ὁ ἔργον ἀποδείκνυμι , ὁ δέ χρῆμα οὐ λαμβάνω , οὐ αὐτός πρέπω οἴομαι εἰμί ὁ μικρολογία , οὐδέ δοκέω ἐπί χρῆμα ὁ κοινός λυσιτελέω προΐημι Ῥωμαῖος . ὁ ἐκ Βενετία δέ ὡς βασιλεύς ἀσύμβατος ἔχω συνοράω πρός αὐτός , οὐδέ γάρ οἴομαι οὐδείς λόγος ἄξιος αὐτός δύναμαι , μή βασιλεύς συνεφάπτομαι πρός ὁ πόλεμος , δεινός μέν ποιέω καί ἀγανακτέω · φανερῶς μέντοι κινέω πρός βασιλεύς πόλεμος ὁρμάω οὐ φαίνω , ἀλλά ὑποψία παρέχω μόνος . ὁ γάρ πρός Ῥωμαῖος αὐτός σπονδή ἐπί ἔξοδος τυγχάνω εἰμί τότε . ἔχω γάρ πρός Ῥωμαῖος οὖον διηνεκής , ἀλλά ἐπί ἔτος ῥητός ἀπό ὁ Μιχαήλ ὁ πρῶτος ὁ παλαιολογέω βασιλεύς χρόνος . ἐπειδάν δέ ἐν ἔξοδος ὁ σύμβασις γίγνομαι , ἔξεστι ὁποτέσρις πόλεμος , εἰμί βούλομαι , κινέω · εἰμί δέ ἑκάτερος λυσιτελέω δοκέω μᾶλλον ὁ εἰρήνη , αὖθις ὁ σπονδή ἀνανεόομαι καί ὁ Ὅρκος . ἐπικρατέω δέ παρά Ῥωμαῖος καί ὁ ἐκ Βενετία Λατῖνος ὁ τοιοῦτος ἔθος ἐκ τοιοῦτος μάλιστα αἴτιος . βασιλεύς ὁ πρῶτος Μιχαήλ , ἐπεί Βυζάντιον ἀνασῴζω Ῥωμαῖος καί Θρᾴκη καί Μακεδονία καί ὁ ἄλλος ἅπας ἑσπέρα ἑξήκοντα ὀλίγος πλείων ἔτος δουλεύω Λατῖνος , πεζός μέν καί ἱππικός δύναμις μέγας ἔχω καί ἀξιόμαχος πρός πᾶς πολέμιος , ναυτικός δέ οὔπω τοσοῦτος παρασκευάζω εἰμί , ὅσος ὕστερος · ὅθεν καί ὁ θαλασσοκρατέω δείδω καί θεραπεύω , ὁ καιρός προσήκω ποιέω · δήω μέντοι πρός ἕκαστος τίθημι σπονδή , ὁ μέν ἄλλος , ὅσος κατά ἐμπορία εἰς Βυζάντιον ἢ ἕτερος παράλιος πόλις Ῥωμαῖος ὑπήκοος καταπλέω , φόρος τάσσω καί ἀργύριον ῥητός ὁ δημόσιος · καί πείθω ἀδύνατος εἰμί ἀντιλέγω . ἄχρι γάρ καί νῦν παρέχω ὁ φόρος . ὁ ἐκ Βενετία δέ καί γεννους μέγας δύναμαι καί ὁ Ἰώνιος καί Αἰγαῖον καί ὁ Εὔξεινος στόλος μέγας παραπλέω , ὅς ὁ παράλιος πᾶς μάλιστα , ἢ ὁ πλείων ὑπήκοος Ῥωμαῖος τότε εἰμί , οὐ πείθω παρέχω φόρος , ἀλλά ἀξιόω ἐν πᾶς ἐμπόριον ὁ βασιλεύς ἀτέλεια καρπόω . βασιλεύς δέ τότε πείθω οὐ ἔχω , καί βιάζομαι ὁ ὅπλον μή δύναμαι , ὁ μέν ἐκ γεννους τίθημι σπονδή διηνεκής ἐπί ὁ ἐκεῖνος μέν εἰμί ἀτελής παντάπασι ἐν πᾶς πόλις καί ἐμπόριον , ὅς εἰμί ὑπήκοος Ῥωμαῖος , καταπλέω , αὐτός δέ τις τρόπος ὑπό βασιλεύς τελέω , τριήρης τε παρέχω κατά συμμαχία , εἰμί δήω , πεντήκοντα ἐφοπλίζω , βασιλεύς μόνος ναύτης καί ὁπλίτης μισθός παρέχω . εἰμί δέ κενός δήω τριήρης , ὁ ἴσος παρέχω μετά ὁ ὅπλον μόνος καί ἄρχω , συμμαχέω τε βασιλεύς κατά ὁποῖος ἄν ποτός πολεμέω , καί φίλος εἰμί αὖθις καί σύμμαχος , ὅς εἄν ἐκεῖνος φίλος χράω . ὁ ἐκ Βενετία δέ ἀσύμβατος ἔχω καί βούλομαι πολεμέω . ἕτερος δέ πόλεμος μείζων ἐπίκειμαι ὁ ῥῆξ καρουλας , προσδοκάω γάρ ἐκεῖνος στόλος μέγας ἐπιπλέω Βυζάντιος , καί παρασκευάζω βασιλεύς πρός ναυμαχία ἐπί ἐκεῖνος , δοκέω δήω ἀνοκωχή πρός ὁ ἐκ Βενετία τίθημι , καί τίθημι ἐπί ἔτος ῥητός , ἵνα , εἰμί ποτός ἀπαλλάσσω ὁ πρός καροιαλλω πόλεμος , ἔξεστι πολεμέω αὐτός , ὁ σπονδή ἐξακούω . ὁ δή τοιοῦτος ἐκ ἐκεῖνος ἄχρι νῦν ἐπικρατέω ἔθος , ὁ ἴσος τρόπος ὁ πρός Ῥωμαῖος αὐτός γίγνομαι σπονδή . ἐπειδάν δέ ἥκω εἰς τέλος , ἀνανεόομαι αὖθις . εἰμί δέ δοκέω ἕτερος πολεμέω , ἔξεστι μηδείς ἐγκαλέω . ἐν ἔξοδος τοίνυν ὁ πρός ὁ ἐκ Βενετία σπονδή , ὥσπερ φημί , εἰμί , ἐπεί μή βασιλεύς πείθω ἔχω συμμαχέω αὐτός ἐπί ὁ πολέμιος , φανερῶς μέν οὖον καταγγέλλω ὁ πόλεμος , ὁ δέ ἄρχω ὁ ἐν Βυζάντιον οἰκέω ὑπήκοος αὐτός ἐν ὁ τριήρης ἀναλαμβάνω , ἀποχωρέω , δόκησις δέ παρέχω , ὡς ἀμύνω βασιλεύς ὁ μή συμμαχέω , εἰμί ποτός λαμβάνω καιρός .