joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen1.67
νηʹ . Βασιλεὺς δὲ ὁ νέος πρὸς Μιχαὴλ τὸν βασιλέα Μυσῶν τὸν Ρουντζέριον Ἰωάννην πέμψας πρεσβευτὴν , ἀκηκοέναι ἔφασκεν , αὐτὸν ἐν ὁρίοις τῆς Ρωμαίων ἡγεμονίας στρατοπεδεύειν · ἀγνοεῖν μέντοι τὴν ἄφιξιν αὐτοῦ ὅ , τι εἴη . εἰ μὲν οὖν λύσας τοὺς ὅρκους καὶ τὰς σπονδὰς τὰς πρὸς αὐτὸν , πόλεμον ἄρασθαι βούλεται , μαθεῖν ἐθέλειν , ὅπως καὶ αὐτὸς παρασκευάζοιτο ἐκ τοῦ ὁμοίου · εἰ δέ του ἑτέρου ἕνεκα ἡ ἐκστρατεία εἴη , μὴ ἀγνοεῖν . ὅμως μέντοι γε τό , τε ἄκλητον ἥκειν τεκμήριον ποιεῖσθαι τοῦ κατ' αὐτοῦ χωρεῖν , καὶ τὸ Βυζαντίοις συμμαχίαν ἅμα Ἰβάνῃ ἐς τρισχιλίους στρατιώτας πέμψαι οὖσι πολεμίοις , φανερῶς αὐτῷ πολεμοῦντος εἶναι . θαυμάζειν δὲ αὐτοῦ , εἰ πυθόμενος περὶ Βυζάντιον διατρίβοντος αὐτοῦ , τοσούτους πέμψειε στρατιώτας συμμαχήσοντας τοῖς πολεμίοις · ἢ ἀγνοεῖν ὡς οὐ στρατεύματι χρήσεται πρὸς αὐτοὺς εἰδόσι πολεμεῖν , ἀλλὰ τοῖς γεωργοῖς κελεύσας , ἀδυνατωτέραν θήσουσι τὴν ἐπάνοδον αὐτοῖς ἢ ἐξ ᾅδου πυλῶν . βασιλεὺς μὲν οὖν τοιαῦτα ἐπρεσβεύετο . Μιχαὴλ δὲ ἐπεὶ τόν τε βασιλέα ἐπύθετο πρὸς τὸ Βυζάντιον ἀφιγμένον καὶ τῆς αὐτοῦ στρατιᾶς οὐ μακρὰν ἐστρατοπεδευμένον , ἐθορυβήθη τε σφοδρῶς τῶν σφετέρων ἕνεκα στρατιωτῶν , καὶ σωτηρίας αὐτοῖς ἐλπίδα οὐδεμίαν συνεώρα , εἰ μὴ τάχιστα πείσειε βασιλέα , ὅτι τε οὐ λύσειε τὰς σπονδὰς τὰς πρὸς αὐτὸν , καὶ τὴν στρατιὰν οὐκ αὐτῷ πολεμησείουσαν , ἀλλ' ἑτέρου του ἕνεκα εἰς Βυζάντιον ἐλθεῖν . αὐτίκα τε ἃ εἶχεν ἐν τοῖς κόλποις ἅγια ἐξενεγκὼν ἐπὶ τοῦ πρεσβευτοῦ , καὶ ὃς ἦν ἐν αὐτοῖς σταυρὸν ἐγχειρίσας , « τοῦτ' « ἔφη « κομίσας πρὸς βασιλέα , ὀμνύειν ἐμὲ εἰς τὸν ἐν αὐτῷ παγέντα σαρκὶ δι' ἡμᾶς εἰπὲ , ὡς οὔτε λέλυκα τὰς σπονδὰς τὰς πρὸς αὐτὸν , οὔτε κατ' αὐτοῦ πέπομφα τὴν στρατιάν . διὸ καὶ δέομαι μὴ κακῶς αὐτοὺς παθεῖν . ὅτι δὲ οὐ τῶν πολυτελῶν ἐγκολπίων , πολλῶν ἐμοὶ παρόντων ὡς ὁρᾷς , ἀλλὰ τουτονὶ τὸν σταυρὸν ἐξ εὐτελοῦς πεποιημένον ὕλης ἦν γὰρ χαλκοῦς πέπομφα , μὴ θαυμάσῃ · ἐπὶ θαύμασι γὰρ παρὰ πᾶσι διαβεβόηται Μυσοῖς , ἃ πολλὰ μὲν καὶ ἐπὶ τοῦ ἐμοῦ περιόντος ἔτι πατρὸς , πολλὰ δὲ καὶ ἐπ' ἐμοῦ παρ' αὐτοῦ τελεῖται νυνί · ὡς οὖν μᾶλλον ἀξιόχρεων εἰς πίστιν ἔπεμψα αὐτόν . κἄν με φωράσῃ ἀπατῶντα ἢ ψευδόμενον , ἐμοὶ τοῦτον λαβὼν ἐπιέτω , ὡς αὐτοῦ συμμαχοῦντος νικήσων καὶ διαφθερῶν . ὅτι δὲ οὐ σκῆψις ταῦτα οὐδὲ πρόφασις εὐπρεπὴς , τὸν ἀπάξοντα τὴν στρατιὰν ἐκ τῆς Ρωμαίων ἐξαυτῆς ἀποστελῶ . » καὶ αὐτίκα τῷ μὲν πρεσβευτῇ παρεῖχεν ἵππους τῶν τρεφομένων ταχυδρόμων παρ' αὐτῷ , κελεύσας ὡς τάχιστα ἀνύειν τὴν ὁδὸν , πρὶν φθάσῃ κακώσας ὁ βασιλεὺς τὴν στρατιάν . καὶ τῶν οἰκετῶν αὐτοῦ συνεξέπεμψεν ἕνα τῷ πρεσβευτῇ γράμματα ἔχοντα , κελεύοντα Ἰβάνῃ ἀπάγειν τὴν στρατιὰν , καὶ πτερὸν πυρὶ περιπεφλεγμένον · τοῦτο γὰρ παρὰ Μυσοῖς ταχυτῆτος σημεῖον . ἐπεὶ δὲ ἀφίκοντο πρὸς βασιλέα τόν τε σταυρὸν φέροντες καὶ ἀπαγγέλλοντες ὅσα ἀπολογήσοιτο ὁ Μιχαὴλ , βασιλεὺς μὲν πρὸς Ἰβάνην καὶ τοὺς Μυσοὺς τὰ τοῦ σφετέρου βασιλέως γράμματα πέπομφε καὶ τὸ πτερόν . οἱ δὲ ἰδόντες ἀνεχώρησαν εὐθὺς ἐπ' οἴκου . ἀλλὰ ταῦτα μὲν εἰς τοῦτο ἐτελεύτα · βασιλεὺς δὲ ἐν αἷς ἡμέραις αἱ πρεσβεῖαι ἐγίνοντο πρὸς τοὺς Μυσοὺς , κλίμακάς τε καὶ ὅσα ἄλλα ἐπιτήδεια ἦν πρὸς τὴν ἐπιχείρησιν παρεσκευάζετο Βυζαντίου . καὶ ἐπειδὴ πάντα ἐπεπόριστο , εἰς Βυζάντιον ὁ Κάμαρις ἐλθὼν , ἀπήγγελλε τοῖς ἑταίροις . καὶ νύκτα τηρήσαντες ἀπὸ συνθήματος , ἐν ᾗ τῶν τειχῶν αὐτοὶ ἔμελλον ἔσεσθαι ἐν φυλακῇ , ἡμέρᾳ πρώτῃ τῆς ἑβδομάδος , καθ' ἣν ἡ τῆς τοῦ ἁγίου πνεύματος καθόδου τελεῖται ἑορτὴ , πρὸς βασιλέα αὖθις ὁ Κάμαρις ἐλθὼν ἐκάλει πρὸς τὸ ἔργον . τελεσθείσης δὲ τῆς θείας μυσταγωγίας , ἔτι δὲ καὶ τῶν ὕμνων τῶν ἑσπερινῶν , ἄραντες ἐκ τοῦ στρατοπέδου τοῦ ἐν Λόγους καὶ τό , τε ἐπίλοιπον βαδίσαντες τῆς ἡμέρας καὶ τὸ πλέον τῆς νυκτὸς , γενόμενοι ἐν χωρίῳ Κλέπτα ἐγχωρίως προσαγορευομένῳ , τό , τε ἐπίλοιπον τῆς νυκτὸς καὶ ἄχρι δήλης ἡμέρας ηὐλίσαντο ἐκεῖ . καὶ μετὰ τοῦτο ἄραντες ἐκεῖθεν , ἕως ἐπεγένετο ἡ νὺξ , ἦλθον εἴς τι χωρίον οὐ πολὺ ἀπέχον Βυζαντίου , τοῦ Ἀμβλυώπου προσαγορευόμενον . καὶ καρτερήσαντες ἐκεῖ , διεκόσμουν τὴν στρατιὰν , καὶ τὰς μὲν κλίμακας οὔσας δύο ἔκ τε κάλων καὶ ξυλίνων βαθμίδων πεποιημένας , ὧν τῆς μὲν ἦρχεν ὁ βασιλεὺς , ὁ μέγας δὲ δομέστικος τῆς ἑτέρας , δυοκαίδεκα στρατιώταις ἐπέθηκαν ἑκατέραν . ὧν ἦσαν ὀκτὼ Ρωμαῖοι , οἱ λοιποὶ δὲ ἐξ Ἀλαμανίας Λατῖνοι . ἀκούσας δὲ ὁ βασιλεὺς , ὅτι καὶ Ἀλαμανοί εἰσιν ἐπὶ τῷ ἔργῳ τεταγμένοι , τὸν μέγαν δομέστικον προσκαλεσάμενος , τούς τε Ἀλαμανοὺς ἐκέλευεν ἀπὸ τῶν ἐν ταῖς κλίμαξι τεταγμένων ἐξαλλάττειν καὶ Ρωμαίους εἰσάγειν ἀντ' αὐτῶν · ἀπό τε τῶν εὐγενῶν μηδένα εἶναι ἐν τοῖς μέλλουσι πρώτως ἀναβήσεσθαι ἐπὶ τὰ τείχη , ὡς ἂν μήτε οὗτοι κατεπαίρωνται τῶν ταπεινοτέρων , μήθ' ἡ εὐδοξία πρὸς Ἀλαμανοὺς διαβαίνῃ , ἀλλὰ μόνων ᾖ Ρωμαίων τὸ ἔργον . ταῦτα μὲν οὖν ᾗ προσετέτακτο ἐτελεῖτο , καὶ Ρωμαίοις τῶν μέσων δυοκαίδεκα ἑκατέρας ἐγχειρισθείσης τῶν κλιμάκων , προσετέτακτο αὐτοῖς , ἐπειδὰν ἐν χρῷ γένοιντο τοῦ τείχους , ὑπὸ τῶν ἔνδοθεν πρασσόντων καλωδίοις τῶν κλιμάκων ἀνελκυσθεισῶν , αὐτοὺς ἀναβαίνειν πρώτους καὶ ἀμύνεσθαι , ἄν τις ἐπίῃ , ὡς ἂν οἱ μετ' αὐτοὺς ἀναβαίνοιεν κατὰ σχολήν . μετ' ἐκείνους δὲ οὐ πολὺ ἀπέχων ἑκατὸν λογάδας ἄγων ἐβάδιζεν ὁ βασιλεὺς πεζῇ , καὶ μετ' αὐτὸν ὅσον μὴ συμμίγνυσθαι ἀλλήλοις , ἑτέρους τοσούτους ὁ μέγας δομέστικος εἶχε . τούς γε μὴν τῶν διακοσίων ἵππους ἕτεροι ἔφιπποι τοσοῦτοι ἄγοντες ἕκαστος ἕνα παρείποντο οὐκ ἐγγύθεν , ὡς ἂν μὴ τοῖς ἀπὸ τοῦ τείχους αἴσθησιν παράσχοιεν τοῦ ψόφου , ἀλλ' , ἤν τι ἀδόκητον συμβῇ , τούς τε ἵππους παράσχοιεν τοῖς διακοσίοις ἐπιδραμόντες καὶ ἐπιβοηθοῖεν αὐτοὶ τὰ δυνατά . ἕτεροί τε πεντακόσιοι ᾔεσαν ἀπέχοντες οὐ πολὺ αὐτῶν , τῆς αὐτῆς καὶ αὐτοὶ ἕνεκα αἰτίας . ἐπὶ δὲ τοῦ Ἀμβλυώπου ὁ πρωτοστράτωρ ἦν , τὴν ἄλλην ἅπασαν ἔχων στρατιὰν ἐν ὅπλοις παρατεταγμένην . οὕτω δὴ διακοσμήσαντες τὴν στρατιὰν , ᾔεσαν ἡσυχῇ , ὅπως μὴ τοῖς φυλάττουσιν αἴσθησιν παράσχοιεν ἀπὸ τῶν τειχῶν .
Lemmas: ναῦς . Βασιλεύς δέ ὁ νέος πρός Μιχαήλ ὁ βασιλεύς Μυσός ὁ Ρουντζέριον Ἰωάννης πέμπω πρεσβευτής , ἀκούω φάσκω , αὐτός ἐν ὅριον ὁ Ῥωμαῖος ἡγεμονία στρατοπεδεύω · ἀγνοέω μέντοι ὁ ἄφιξις αὐτός ὅς , τίς εἰμί . εἰμί μέν οὖν λύω ὁ Ὅρκος καί ὁ σπονδή ὁ πρός αὐτός , πόλεμος ἀείρω βούλομαι , μανθάνω ἐθέλω , ὅπως καί αὐτός παρασκευάζω ἐκ ὁ ὁμοιόω · εἰμί δέ ὁ ἕτερος ἕνεκα ὁ ἐκστρατεία εἰμί , μή ἀγνοέω . ὅμως μέντοι γε ὁ , τε ἄκλητος ἥκω τεκμήριον ποιέω ὁ κατά αὐτός χωρέω , καί ὁ Βυζάντιος συμμαχία ἅμα Ιβάνης εἰς τρισχίλιοι στρατιώτης πέμπω εἰμί πολέμιος , φανερῶς αὐτός πολεμέω εἰμί . θαυμάζω δέ αὐτός , εἰμί πυνθάνομαι περί Βυζάντιον διατρίβω αὐτός , τοσοῦτος πέμπω στρατιώτης συμμαχέω ὁ πολέμιος · ἢ ἀγνοέω ὡς οὖον στράτευμα χράω πρός αὐτός οἶδα πολεμέω , ἀλλά ὁ γεωργός κελεύω , ἀδύνατος τίθημι ὁ ἐπάνοδος αὐτός ἢ ἐκ ᾍδης πύλη . βασιλεύς μέν οὖν τοιοῦτος πρεσβεύω . Μιχαήλ δέ ἐπεί ὁ τε βασιλεύς πυνθάνομαι πρός ὁ Βυζάντιον ἀφικνέομαι καί ὁ αὐτός στρατιά οὖον μακράν στρατοπεδεύω , θορυβέω τε σφοδρός ὁ σφέτερος ἕνεκα στρατιώτης , καί σωτηρία αὐτός ἐλπίς οὐδείς συνοράω , εἰμί μή ταχύς πείθω βασιλεύς , ὅτι τε οὖον λύω ὁ σπονδή ὁ πρός αὐτός , καί ὁ στρατία οὐ αὐτός πολεμέω , ἀλλά ἕτερος ὁ ἕνεκα εἰς Βυζάντιον ἔρχομαι . αὐτίκα τε ὁ ἔχω ἐν ὁ κόλπος ἅγιος ἐκφέρω ἐπί ὁ πρεσβευτής , καί ὅς εἰμί ἐν αὐτός σταυρός ἐγχειρίζω , « οὗτος « φημί « κομίζω πρός βασιλεύς , ὄμνυμι ἐγώ εἰς ὁ ἐν αὐτός πήγνυμι σάρξ διά ἐγώ εἶπον , ὡς οὔτε λύω ὁ σπονδή ὁ πρός αὐτός , οὔτε κατά αὐτός πέμπω ὁ στρατιά . διό καί δήω μή κακῶς αὐτός πάσχω . ὅτι δέ οὖον ὁ πολυτελής εγκόλπιο , πολύς ἐγώ πάρειμι ὡς ὁράω , ἀλλά οὗτος ὁ σταυρός ἐκ εὐτελής ποιέω ὕλη εἰμί γάρ χάλκεος πέμπω , μή θαυμάζω · ἐπί θαῦμα γάρ παρά πᾶς διαβοάω Μυσός , ὁ πολύς μέν καί ἐπί ὁ ἐγώ περίειμι ἔτι πατήρ , πολύς δέ καί ἐπί ἐγώ παρά αὐτός τελέω νυνί · ὡς οὖν μᾶλλον ἀξιόχρεως εἰς πίστις πέμπω αὐτός . ἄν ἐγώ φωράω ἀπατάω ἢ ψεύδω , ἐγώ οὗτος λαμβάνω πίνω , ὡς αὐτός συμμαχέω νικάω καί διαφθείρω . ὅτι δέ οὖον σκῆψις οὗτος οὐδέ πρόφασις εὐπρεπής , ὁ ἀπάγω ὁ στρατία ἐκ ὁ Ῥωμαῖος ἐξαυτῆς ἀποστέλλω . » καί αὐτίκα ὁ μέν πρεσβευτής παρέχω ἵππος ὁ τρέφω ταχυδρόμος παρά αὐτός , κελεύω ὡς ταχύς ἀνύω ὁ ὁδός , πρίν φθάνω κακόω ὁ βασιλεύς ὁ στρατιά . καί ὁ οἰκέτης αὐτός συνεκπέμπω εἷς ὁ πρεσβευτής γράμμα ἔχω , κελεύω Ιβάνης ἀπάγω ὁ στρατία , καί πτερόν πῦρ περιφλέγω · οὗτος γάρ παρά Μυσός ταχυτής σημεῖον . ἐπεί δέ ἀφικνέομαι πρός βασιλεύς ὁ τε σταυρός φέρω καί ἀπαγγέλλω ὅσος ἀπολογέομαι ὁ Μιχαήλ , βασιλεύς μέν πρός ἰβάνη καί ὁ Μυσός ὁ ὁ σφέτερος βασιλεύς γράμμα πέμπω καί ὁ πτερόν . ὁ δέ ὁράω ἀναχωρέω εὐθύς ἐπί οἶκος . ἀλλά οὗτος μέν εἰς οὗτος τελευτάω · βασιλεύς δέ ἐν ὅς ἡμέρα ὁ πρεσβεία γίγνομαι πρός ὁ Μυσός , κλῖμαξ τε καί ὅσος ἄλλος ἐπιτήδειος εἰμί πρός ὁ ἐπιχείρησις παρασκευάζω Βυζάντιον . καί ἐπεί πᾶς πορίζω , εἰς Βυζάντιον ὁ κάμαρος ἔρχομαι , ἀπαγγέλλω ὁ ἑταῖρος . καί νύξ τηρέω ἀπό σύνθημα , ἐν ὅς ὁ τεῖχος αὐτός μέλλω εἰμί ἐν φυλακή , ἡμέρα πρῶτος ὁ ἑβδομάς , κατά ὅς ὁ ὁ ὁ ἅγιος πνεῦμα κάθοδος τελέω ἑορτή , πρός βασιλεύς αὖθις ὁ κάμαρος ἔρχομαι καλέω πρός ὁ ἔργον . τελέω δέ ὁ θεῖος μυσταγωγία , ἔτι δέ καί ὁ ὕμνος ὁ ἑσπερινός , ἀείρω ἐκ ὁ στρατόπεδον ὁ ἐν Λόγος καί ὁ , τε ἐπίλοιπος βαδίζω ὁ ἡμέρα καί ὁ πλέω ὁ νύξ , γίγνομαι ἐν χωρίον κλέπτης ἐγχώριος προσαγορεύω , ὁ , τε ἐπίλοιπος ὁ νύξ καί ἄχρι δῆλος ἡμέρα αὐλίζομαι ἐκεῖ . καί μετά οὗτος ἀείρω ἐκεῖθεν , ἠώς ἐπιγίγνομαι ὁ νύξ , ἔρχομαι εἰς τίς χωρίον οὖον πολύς ἀπέχω Βυζάντιον , ὁ ἀμβλυωπός προσαγορεύω . καί καρτερέω ἐκεῖ , διακοσμέω ὁ στρατία , καί ὁ μέν κλῖμαξ εἰμί δύο ἐκ τε καλός καί ξύλινος βαθμίς ποιέω , ὅς ὁ μέν ἄρχω ὁ βασιλεύς , ὁ μέγας δέ δομέστικος ὁ ἕτερος , δώδεκα στρατιώτης ἐπιτίθημι ἑκάτερος . ὅς εἰμί ὀκτώ Ρωμαῖος , ὁ λοιπός δέ ἐκ Ἀλαμανίας Λατῖνος . ἀκούω δέ ὁ βασιλεύς , ὅτι καί Ἀλαμανής εἰμί ἐπί ὁ ἔργον τάσσω , ὁ μέγας δομέστικος προσκαλέω , ὁ τε Ἀλαμανός κελεύω ἀπό ὁ ἐν ὁ κλῖμαξ τάσσω ἐξαλλάσσω καί Ῥωμαῖος εἰσάγω ἀντί αὐτός · ἀπό τε ὁ εὐγενής μηδείς εἰμί ἐν ὁ μέλλω πρῶτος ἀναβαίνω ἐπί ὁ τεῖχος , ὡς εἄν μήτε οὗτος κατεπαίρω ὁ ταπεινός , μήτε ὁ εὐδοξία πρός Ἀλαμανός διαβαίνω , ἀλλά μόνος εἰμί Ῥωμαῖος ὁ ἔργον . οὗτος μέν οὖν ὅς προστάσσω τελέω , καί Ῥωμαῖος ὁ μέσος δώδεκα ἑκάτερος ἐγχειρίζω ὁ κλῖμαξ , προστάσσω αὐτός , ἐπειδάν ἐν χράω γίγνομαι ὁ τεῖχος , ὑπό ὁ ἔνδοθεν πράσσω καλώδιον ὁ κλῖμαξ ἀνέλκω , αὐτός ἀναβαίνω πρῶτος καί ἀμύνω , ἄν τις ἔπειμι , ὡς εἄν ὁ μετά αὐτός ἀναβαίνω κατά σχολή . μετά ἐκεῖνος δέ οὖον πολύς ἀπέχω ἑκατόν λογάς ἄγω βαδίζω ὁ βασιλεύς πεζός , καί μετά αὐτός ὅσος μή συμμείγνυμι ἀλλήλων , ἕτερος τοσοῦτος ὁ μέγας δομέστικος ἔχω . ὁ γε μήv ὁ διακόσιοι ἵππος ἕτερος ἔφιππος τοσοῦτος ἄγω ἕκαστος εἷς παρεῖπον οὐ ἐγγύθεν , ὡς εἄν μή ὁ ἀπό ὁ τεῖχος αἴσθησις παρέχω ὁ ψόφος , ἀλλά , ἐάν τίς ἀδόκητος συμβαίνω , ὁ τε ἵππος παρέχω ὁ διακόσιοι ἐπιτρέχω καί ἐπιβοηθέω αὐτός ὁ δυνατός . ἕτερος τε πεντακόσιοι ἔρχομαι ἀπέχω οὖον πολύς αὐτός , ὁ αὐτός καί αὐτός ἕνεκα αἴτιος . ἐπί δέ ὁ ἀμβλυωπός ὁ πρωτοστράτωρ εἰμί , ὁ ἄλλος ἅπας ἔχω στρατία ἐν ὅπλον παρατάσσω . οὗτος δή διακοσμέω ὁ στρατία , ἔρχομαι ἡσυχῇ , ὅπως μή ὁ φυλάσσω αἴσθησις παρέχω ἀπό ὁ τεῖχος .