joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen3.59
νθʹ . Ἔξω δὲ τῆς σκηνῆς προσελθών τις ἐκ τῆς κατὰ τὴν περαίαν Ἀξειοῦ κώμης καταντικρὺ οὗ ηὐλίζοντο , ἔνθα καὶ ἡ Τριβαλῶν διενυκτέρευε στρατιὰ , Γαυρόβου προσαγορευομένης , ἐδεῖτο βασιλεῖ συντυχεῖν , ὡς περί τινων ἀναγκαίων διαλεξόμενος . ἐπεὶ δὲ εἰσήγετο πρὸς βασιλέα , πρῶτα μὲν ἀρχαίας τινὸς εὐεργεσίας χάριτας ὀφείλειν ὡμολόγει βασιλεῖ , ἔπειτα ἐμήνυεν , ὡς ἡ στρατιὰ Τριβαλῶν , ἧς ἡγεῖται Μποζίκης τις προσαγορευόμενος καὶ Στέφανος δεύτερος , ἐκ πεζῶν καὶ ἱππέων ἠθροισμένη , πεμφθείη μὲν παρὰ Κράλη ἐπὶ τῷ βλάπτειν βασιλέα , ὅσα δύναιτο . αὐτοὶ δὲ οὕτως εἶναι παρεσκευασμένοι , ὡς , εἰ ἀκατίοις χρῷτο ἡ βασιλέως στρατιὰ πρὸς τὴν διάβασιν , τοῖς πρώτως διαβᾶσιν ἐπιτίθεσθαι καὶ διαφθείρειν · ἔπειτα ἀνείργοντας τοὺς ἄλλους πρὸς τὸν πόρον , αὐτοὺς μὲν διαμένειν ἀπαθεῖς κακῶν · βασιλέα δὲ μετὰ τῶν συνόντων ὑπὸ τῆς ἐκ Θεσσαλονίκης στρατιᾶς διαφθείρεσθαι ῥᾳδίως εὐεπιχείρητον γενόμενον . τὴν μὲν οὖν ἐπιβουλὴν οὕτως ἔφασκεν εἶναι συνεσκευασμένην παρὰ Τριβαλῶν , αὐτὸν δὲ εἰδέναι πόρον ἀγνοούμενον τοῖς πολλοῖς , ᾗ διαβατὸς ὁ ποταμὸς ῥᾳδίως ἔσται · ὃν ἔφασκεν ὑποδείξειν χάριν βασιλεῖ κατατιθέμενος . ἐπαινέσας δὲ ὁ βασιλεὺς τὸν ἄνθρωπον καὶ ἐπαγγειλάμενος εὖ ποιήσειν , ἐπεὶ καὶ ἡ ἡμέρα ἤδη διεφαίνετο , ἄραντες ἐκ τοῦ στρατοπέδου , διῄεσαν τοῦ ποταμοῦ τὴν ὄχθην , οἷ ὁ ἄνθρωπος ἡγεῖτο . ὁμοίως δὲ καὶ οἱ Τριβαλοὶ ἐκ τῆς περαίας ἀντιπαρήρχοντο καὶ αὐτοὶ τὸν ποταμόν . ἐπεὶ δὲ εἰς τὸν πόρον ἦλθον , Τριβαλοὶ μὲν ἐκ τῆς περαίας παρετάσσοντο ὡς κωλύσοντες καὶ βέλεσιν ἐχρῶντο πόῤῥωθεν . βασιλεὺς δὲ μετὰ τῶν ἀρίστων ὁρμῇ χρησάμενοι παραβόλῳ καὶ σωμάτων ἀφειδήσαντες , διέβαινον βαλλόμενοι καὶ κωλυόμενοι , ὡς ἐνῆν , ὑπὸ τῶν Τριβαλῶν . διαβάντας δὲ ὑπέμειναν οὐδ' ἐπὶ μικρὸν , ἀλλ' ἔφευγον τραπόμενοι κατὰ κράτος . βασιλεὺς δὲ οὔτ' ἐπιδιώκειν εἴα , οὔτε ἀποκτείνειν , ἄγνοιαν τῆς ἐπιβουλῆς ὑποκρινάμενος . ἐβούλετο γὰρ μηδεμίαν Κράλῃ πρὸς τὸν πόλεμον πρόφασιν παρέχειν . ἡ δὲ ἄλλη στρατιὰ διέβαινε κατὰ σχολὴν μηδὲν ζημιωθεῖσα . βασιλεὺς δὲ φιλοτίμως ἀμειψάμενος τὸν ἡγησάμενον πρὸς τὸν πόρον , πρὸς Βέῤῥοιαν ἐπανῄει , πολλὰς αὐτοῦ τε καὶ τῆς στρατιᾶς τῆς σωτηρίας θεῷ χάριτας ὁμολογῶν · ἐν χρῷ γὰρ εἴπερ ποτὲ κατέστησαν κινδύνου . τῆς αὐτῆς δὲ ἡμέρας καὶ ἡ ἐκ Θρᾴκης καὶ Μακεδονίας στρατιὰ ἅμα τοῖς ἐκ τῶν τριηρέων ὁπλίταις καὶ ψιλοῖς καὶ Πέρσαις τοῖς συμμάχοις πρὸς Ἀξειὸν ἧκον ἐπὶ βασιλέα . πυθόμενοι δὲ , ὡς διαβὰς πρὸς Βέῤῥοιαν ἐπανέλθοι , ὑπέστρεφον εἰς Θεσσαλονίκην ἀνιώμενοι , ὅτι ὑστερήσειαν . βασιλεύς τε τότε μᾶλλον ἀκριβέστερον συνεώρα τὴν περὶ αὐτὸν πρόνοιαν τοῦ θεοῦ . ἐπεὶ δὲ ἐγένετο ἐν Βεῤῥοίᾳ , Γερμανοὺς τῆς εἰς αὐτὸν εὐνοίας ἀμειψάμενος εὐεργεσίαις , ἀπέπεμπεν εἰς Κράλην καὶ τοὺς περὶ τὴν διάβασιν Ἀξειοῦ κωλύοντας προσήγγελλεν ὡς ἀδικήσαντας καὶ παρὰ τὰς σπονδὰς καὶ τοὺς ὅρκους αὐτῶν τοὺς εἰς ἀλλήλους εἰργασμένους . Κράλης δὲ οὔπω φανερῶς ἐξενηνεγμένος πρὸς τὸν πόλεμον , θέλων βασιλέα θεραπεύειν , ἐπεὶ μὴ διὰ τῆς ἐπιβουλῆς ἐξεγένετο διαφθείρειν , Μποζίκην καὶ Στέφανον τοὺς ἡγουμένους τῆς στρατιᾶς ἔπεμπε πρὸς βασιλέα , ὡς δίκας τῆς ἀγνωμοσύνης δώσοντας , ὅτι βασιλεῖ τῷ φίλῳ , αὐτοῦ μὴ συνειδότος , πολεμοῖεν , καὶ ἐπέτρεπε βασιλεῖ τὴν ψῆφον τὴν κατ' αὐτῶν , ὡς δικαίως πᾶν ὁτιοῦν καταψηφισομένῳ . βασιλεὺς δὲ αὐτοῖς τὴν ἀγνωμοσύνην ὀνειδίσας καὶ ὡς ἄδικά τε ὁμοῦ καὶ ἀνάξια τῆς Κράλη πρὸς αὐτὸν τολμήσαιεν φιλίας , ἔπειτα συγγνώμην τε παρείχετο καὶ ἀπέλυεν , εὖ ποιήσας . Ἀπόκαυκος δὲ ὁ μέγας δοὺξ , ἐπεὶ τῆς μάχης τε ὑστέρει καὶ πρὸς Βέῤῥοιαν ἐλθεῖν ἐπὶ βασιλέα ἦν ἀδύνατος , Κράλην μὲν , πολλὰ τὰ μὲν πέμπων δῶρα , τὰ δὲ ὑπισχνούμενος , ἐκπολεμοῦν ἐκείνῳ ἐπεχείρει , καὶ οἴκοθεν ἤδη πρὸς τοῦτο ὡρμημένον · πρὸς βασιλέα δὲ Συναδηνόν τινα πέμψας ὄνομα , ὅρκοις τοῖς φρικωδεστάτοις διεβεβαιοῦτο , μηδεμίαν ἔχειν πρὸς αὐτὸν ἀπέχθειαν , μηδὲ ὅ,τι φέρει πρὸς αὐτὸν φθορὰν μήτε βούλεσθαι , μήτε ζητεῖν ἐκ τρόπου παντὸς , ἀλλὰ φορᾷ τινι τῶν πραγμάτων καὶ αὐτὸν συνενεχθῆναι πρὸς τὸν πόλεμον . τῶν πραγμάτων δὲ εἰς τοῦτο νῦν ἡκόντων , μαθεῖν ἐθέλειν ὅ,τι βούλοιτο περὶ ἑαυτοῦ , ἢ πρὸς ὅ,τι τρέπεσθαι ἐσκέψατο . βασιλεὺς δὲ αὐτὸν τῆς ἀναιδείας ἐκπλαγεὶς , τοιαύτην ἐποιεῖτο τὴν ἀπολογίαν πρὸς τοὺς λόγους . « τὸ μὲν ὅρκοις , ὦ παρακοιμώμενε , πείθειν περὶ πράγματος ὁτουοῦν , οὐ τοῦ παρόντος καιροῦ . ἦν γάρ ποτε χρόνος , ὅτ' ἐγὼ πολλὴν περὶ σὲ τὴν εὐμένειαν ἐπιδεικνύμενος , καὶ μὴ μόνον τοῖς δι' ὅρκων γινομένοις λόγοις , ἀλλὰ καὶ τοῖς χωρὶς τούτων θαῤῥῶν , ἐλάνθανον ἀκονῶν κατ' ἐμαυτοῦ καὶ ῥοπὴν μεγάλην προστιθεὶς τῷ μέλλοντι τῇ δυνάμει χρῆσθαι κατὰ τοῦ πολλὰ εὐηργετηκότος · καίτοι γε καὶ κατ' ἐκείνους τοὺς καιροὺς οὐχ ἅπαξ , ἀλλὰ καὶ δὶς καὶ τρὶς ἐπιορκῶν ἑάλως καὶ δεινὰ συσκευαζόμενος κατὰ τοῦ καὶ βλέμματι μόνῳ δυναμένου τῆς μοχθηρίας κολάζεσθαι ἀξίως . ἐξ ὅτου δὲ καιροῦ τυχὼν ἐπιτηδείου , καὶ πάντα καὶ θεοῦ φόβον καὶ ἀνθρωπίνην ἀπέῤῥιψας αἰδῶ καὶ πολλὰς πλασάμενος διαβολὰς , τὸν πόλεμον τουτονὶ κεκίνηκας τὸν πολλῶν αἴτιον κακῶν νῦν τε ἄχρι γεγενημένον καὶ ἔτι πλειόνων ἐσόμενον καὶ δεινοτέρων , ὡς ὁρῶ , οὐκ ἔστιν ὅτῳ κέχρησαι μᾶλλον , ἢ ψεύδει καὶ ἐπιορκίαις , αἷς καὶ τῶν συνετωτέρων ἐξηπάτησας πολλοὺς καὶ σοὶ παρέπεισας προσέχειν τῆς ἀληθείας ἀποστάντας , οὓς καλῶς ποιῶν τῆς τε σοὶ προσούσης πονηρίας καὶ τῆς ἐκείνοις ἀβελτηρίας ἀξιώτατα ἠμείψω . ὅτι δὲ οὔτε πρὸς ἀπέχθειαν ἐμοὶ , οὔτε πρὸς τὸ κακῶς παθεῖν ἢ καὶ ἀποθανεῖν , εἰ οἷόντε , πάντα καὶ διανοῇ καὶ πράττεις , οὐκ οἶδα εἴτ' αὐτὸς εἰς τοσοῦτον ἀναισθησίας ἥκεις , ὡς μετὰ τοσαύτας ἐναργεῖς τῶν πραγμάτων ἀποδείξεις , δι' ὧν ἐμοὶ πολεμιώτατος ἐφάνης , οἴεσθαι καὶ μέτριός τις εἶναι καὶ ἐπιεικὴς , εἴτε τοσαύτῃ νομίζεις κεχρῆσθαι πονηρίᾳ καὶ ὀφθαλμῶν ἀπάταις καὶ φενακισμοῖς , ὡς πάντας οἴεσθαι λανθάνειν τοσαῦτα καὶ τηλικαῦτα κακουργῶν . περὶ μὲν δὴ τῶν τοιούτων ἔστι δικαστήριον ἕτερον καὶ κριτὴς ἀδέκαστος καὶ φοβερὸς καὶ μάρτυρες ἄγγελοι , πάντα τὰ πραττόμενα ἀνθρώποις εἰδότες φανερῶς , κἂν μυρίοις τοίχοις ἢ παραπετάσμασιν ἢ ζόφῳ σκοτεινῷ ἢ βαθείᾳ περικαλύπτωνται ὁμίχλῃ , ἐφ' ὧν ὑπὲρ τῶν πρὸς ἀλλήλους δικασόμεθα ἀδικημάτων . ἐκεῖνο δέ μοι τῆς θαυμαστῆς σου στρατηγίας ἔπεισι γελᾷν , ὅτι πάντας καὶ τοὺς πάλαι βεβοημένους ἐπὶ στρατηγίαις παριὼν καινήν τινα καὶ θαυμασίαν καὶ σοὶ προσήκουσαν ἐπίνοιαν ἐξεῦρες , δι' ἧς σοι τῶν πολεμίων ὀλίγα πονήσαντι κρατεῖν ἐξέσται , ἣν εἰ Σκηπίων Ἀφρικανὸς καὶ Πομπήϊος ὁ μάγνος καὶ Σύλλας καὶ εἴ τις ἄλλος ὑμνεῖται στρατηγὸς ᾔδεσαν Ρωμαίων , οὐκ ἂν ἐκόπτοντο τοσαῦτα καὶ πολλοὺς ὑπέμενον πόνους καὶ κινδύνους , ἔθνη μεγάλα καὶ πολυάνθρωπα καταδουλούμενοι . εἰ γὰρ ἐξέσται σοι τὴν διάνοιαν τῶν πολεμίων ἐξ αὐτῶν καταμανθάνειν , αὐτός τε ἀήττητος μέχρι παντὸς διαμενεῖς καὶ τὴν Ρωμαίων βασιλείαν οὐκ ἐν πολλῷ τῷ χρόνῳ μεγάλην τινὰ καὶ θαυμασίαν ἀποδείξεις , ὥσπερ δὴ καὶ ποιεῖς . ἔδει μὲν οὖν πρὸς τοσαύτην ἄνοιαν μηδένα ποιεῖσθαι λόγον . ἐγὼ δέ σοι τὴν ἀρχαίαν τάξιν τηρῶν καὶ χαριζόμενος ἐν πᾶσιν , εἰ μέλλοιμι καὶ αὖθις τῆς εὐεργεσίας ἀμοιβὰς ταῖς πρότερον ὁμοίας δέχεσθαι , τὴν ἐμὴν διάνοιαν ποιήσω φανεράν . ἐγὼ νομίζω οὐδὲν εἶναί σοι σπουδαιότερον καὶ λόγου ἀξιώτερον πολλοῦ , ἢ τοῦ πρὸς ἐμὲ πολέμου . τριῶν δὲ ὄντων , οἷς ἄν τις ἐπιχειρήσειε , τούτων οὐδὲν οἴομαι σοὶ λυσιτελεῖν . ἢ γὰρ εἰς Βυζάντιον ἀνάγκη ἀναστρέφειν , ἢ μένειν ἐν Θεσσαλονίκῃ , ἢ ἥκειν πρὸς ἐμὲ μαχούμενον . τοῦ μὲν οὖν τοσαῦτα χρήματα ἀναλωκότα καὶ πολλὰ φυσήσαντα καὶ νεανιευσάμενον καὶ τὴν Ρωμαίων πᾶσαν ἡγεμονίαν συγκυκήσαντα παρὰ τοσοῦτον ἐγγὺς ἐλθεῖν τῶν πολεμίων , ἔπειτα ὥσπερ ἐπιλαθόμενον τῶν κόμπων τῶν προτέρων , κεναῖς ἐπανέρχεσθαι χερσὶ , μηδὲ θέαν γοῦν τῶν πολεμίων ὑπομείναντα , καὶ ταῦτα στρατιὰν ἄγοντα πολλὴν καὶ ἀγαθὴν καὶ τῶν πολεμίων πολλαπλασίω , οὐδὲν ἂν εἴη καταγελαστότερον , οὐδὲ μᾶλλον ἀδοξίαν οὐ Ρωμαίοις οἶσον , ἐκεῖνοι γὰρ ἀεὶ γενναῖοι πρὸς τὰς μάχας καὶ τόλμης καὶ εὐψυχίας οὐδὲν ἐλλείποντες , ἀλλὰ σοὶ τῷ στρατηγῷ . καὶ πάντες εὐθὺς τὸ Χαβρίου τοῦ τῶν Ἀθηναίων στρατηγοῦ ἐροῦσιν , ὡς φοβερώτερόν ἐστιν ἐλάφων στρατόπεδον ἡγουμένου λέοντος , ἢ λεόντων ἡγουμένου ἐλάφου . εἰ δὲ μένειν ἐν Θεσσαλονίκῃ διανοήσῃ , πρῶτον μὲν τὸ κέρδος οὐχ ὁρῶ τῆς διατριβῆς . ἔπειτα μεγάλων ἀναλωμάτων χρεία πρὸς τοσαύτην στρατιὰν , καὶ ταῦτα ναυτικὴν , ἣν ἐκ τῶν δημοσίων τρέφεσθαι ἀνάγκη . καὶ τῆς ἠπειρώτιδος δὲ στρατιᾶς τοὺς ἐκ Βυζαντίου καὶ τῆς ἄλλης Θρᾴκης τρέφειν δεήσει μισθοφόρους τε οὐκ ὀλίγους ὄντας καὶ τοὺς ἄλλους , ἂν τῶν οἰκιῶν ἔξω χρόνον διατρίβωσι πολύν · ἢ κατεξαναστήσονταί σου , ὡς ἑκοντὶ βουλομένου διαφθείρειν , ἢ τά γε δεύτερα , ἂν μέτρια δοκιμάζωσι ποιεῖν , οἰχήσονται ἀπολιπόντες , βαλάντια κενὰ ἐπιδεικνύντες καὶ τὴν ἀπορίαν προβαλλόμενοι . οὐ μὴν δὲ , ἀλλὰ καὶ οἱ ἐκ Μακεδονίας καὶ Θεσσαλονίκης πάντες χρήματα αἰτήσουσι καὶ ἄλλας δωρεὰς , ἃς δίκαιον παρέχειν τὸν τὴν Ρωμαίων ἄγοντα ἡγεμονίαν . πρὸς τούτοις δὲ καὶ πρὸς Κράλην πολλῶν δεήσει δώρων καὶ χρημάτων , ὥστε πείθειν πόλεμον αἴρεσθαι ἐμοί . οὐ γὰρ ἀρκέσουσιν αἱ πόλεις , ἃς προήσῃ . ἃ πάντα οἴομαι συνορῶντα , εἰ μὴ παντάπασιν ἔξω καθέστηκας φρενῶν , οὐκ ἂν ἑλέσθαι τὴν ἐπιπλεῖον ἐν Θεσσαλονίκῃ διατριβὴν , καὶ ταῦτα μηδὲν μέγα μέλλοντα κατορθοῦν . λείπεται δὴ τὸ τρίτον , παρασκευασάμενον ἥκειν ἐπ' ἐμὲ , ὡς περὶ τῶν ὅλων διακινδυνεύσοντα . τοῦτο δ' εὐχῆς ἔργον εἴη ἂν ἐμοὶ καὶ μάλιστα καθ' ἡδονὴν , εἰ μόνον περὶ Βέῤῥοιαν τρεῖς ἡμέρας διατρίψεις , ἄχρις ἂν παρασκευασάμενος καὶ αὐτὸς ἀπαντήσω πρὸς τὴν μάχην . εἰ γὰρ μετὰ ταύτας τὰς ἡμέρας οὐ μαχέσομαι ἐλθὼν ἐπὶ τὸ στρατόπεδον τὸ σὸν , αἰσχύνης ἄξιος ἂν εἴην , ὃ πάσης ἄλλης ἐμοὶ βαρύτερον ζημίας . μόνον δέομαί σου στρατηγεῖν αὐτὸν ἐπὶ τὸν πόλεμον καὶ μὴ ἄλλους ὠθήσαντα πρὸς τοὺς κινδύνους , αὐτὸν ἔξω καθῆσθαι τῶν ἀγώνων θεατὴν , ὥσπερ οἱ τοὺς γυμνικοὺς ἀγῶνας διατιθέντες . σοὶ μὲν οὖν οὕτω πανταχόθεν περιέστηκε τὰ πράγματα στενὰ καὶ συμβέβηκέ σοι τὸ τοῦ μύθου . ἰξευτῇ γάρ φασί τινι στρουθίου κεκρατηκότι , φωνῇ χρησάμενον τὸ στρουθίον ἀνθρωπίνῃ , προσειπεῖν , ὡς ἄρα πέπρωται αὐτῷ , δήσαντι μὲν καὶ κατέχοντι , τὸν παῖδα ἀποθνήσκειν , ἀπολελυκότι δὲ , τὴν γυναῖκα , ἀβουλίᾳ δὲ τῇ μεγίστῃ χρησαμένῳ καὶ κτείναντι , αὐτὸν αὐτίκα ἀποθνήσκειν . τὸν ἰξευτὴν δὲ τὴν πανταχόθεν ἀπορίαν συνιδόντα , μέγα ἀνοιμῶξαι καὶ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἐπαράσασθαι , ἐν ᾗ τὸ στρουθίον εἷλεν , ὡς μεγάλων αἴτιον αὐτῷ συμφορῶν γεγενημένην . τοῦτο δ' οἶμαι τὸν συντεθεικότα τὸν μῦθον διὰ τούτου βούλεσθαι δηλοῦν , ὡς πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων , ἐκ τοῦ μείζοσιν ἢ καθ' ἑαυτοὺς πράγμασιν ἐπιχειρεῖν , ἀκουσίοις καὶ μεγάλαις περιπίπτουσιν ἀνάγκαις · αἳ καὶ σοὶ μάλιστα συνέβησαν ἐκ τοῦ τοιούτου . ἐμοὶ δὲ τοὐναντίον ἅπαν πάντα εὔπορα καθέστηκεν . ἄν τε γὰρ πρὸς Βυζάντιον ἐπανίῃς , σοῦ κατόπιν καὶ αὐτὸς ἐπ' ἐκεῖνο βαδιοῦμαι · ἄν τε μένῃς ἐν Θεσσαλονίκῃ , οὐδεμία τις ἔμοιγε ἔσεται βλάβη ἡ ἀπορία , τῆς ἐμοὶ συνούσης στρατιᾶς ἐν οἰκίαις διαγούσης καὶ τρεφομένης ἐκ τῶν προσόδων , ἃς ἐτησίους ἔχουσιν . εἰ δὲ καὶ εἰς χεῖρας ἐμοὶ ἰέναι σοὶ φίλον , κἀμοὶ φίλτερον οὐδὲν ἔσται , οὐδὲ μᾶλλον αἱρετὸν , μόνον εἰ αὐτὸς στρατηγοίης πρὸς τὸν πόλεμον . σὺ μὲν οὖν ὅ,τι διανοοῦμαι πράττειν ἤρου περὶ ἐμαυτοῦ · ἐγὼ δέ σοι καὶ ἃ σὲ δίκαιον ποιεῖν προσέθηκα , μᾶλλον δὲ ἀναγκαῖον . τούτων γὰρ χωρὶς οὐδὲν ἕτερον ἐξέσται πράττειν . » τοιαῦτα μὲν ὁ βασιλεὺς πρὸς τὴν ἐρώτησιν ἐκείνου ἀπεκρίνατο .
Lemmas: ἐντί . ἔσσομαι δέ ὁ σκηνή προσέρχομαι τις ἐκ ὁ κατά ὁ περαίας Ἀξειός κώμη καταντικρύ ὅς αὐλίζομαι , ἔνθα καί ὁ Τριβαλός διανυκτερεύω στρατία , γαυροβους προσαγορεύω , δήω βασιλεύς συντυγχάνω , ὡς περί τίνω ἀναγκαῖος διαλέγω . ἐπεί δέ εἰσάγω πρός βασιλεύς , πρῶτος μέν ἀρχαῖος τις εὐεργεσία χάρις ὀφείλω ὁμολογέω βασιλεύς , ἔπειτα μηνύω , ὡς ὁ στρατία Τριβαλός , ὅς ἡγέομαι Μποζίκης τις προσαγορεύω καί Στέφανος δύο , ἐκ πεζός καί ἱππεύς ἀθροίζω , πέμπω μέν παρά Κράλη ἐπί ὁ βλάπτω βασιλεύς , ὅσος δύναμαι . αὐτός δέ οὕτως εἰμί παρασκευάζω , ὡς , εἰμί ἀκάτιον χράω ὁ βασιλεύς στρατία πρός ὁ διάβασις , ὁ πρῶτος διαβαίνω ἐπιτίθημι καί διαφθείρω · ἔπειτα ἀνείργω ὁ ἄλλος πρός ὁ πόρος , αὐτός μέν διαμένω ἀπαθής κακός · βασιλεύς δέ μετά ὁ σύνειμι ὑπό ὁ ἐκ Θεσσαλονίκη στρατιά διαφθείρω ῥᾳδίως εὐεπιχείρητος γίγνομαι . ὁ μέν οὖν ἐπιβουλή οὕτως φάσκω εἰμί συσκευάζω παρά Τριβαλός , αὐτός δέ οἶδα πόρος ἀγνοέω ὁ πολύς , ὅς διαβατός ὁ ποταμός ῥᾳδίως εἰμί · ὅς φάσκω ὑποδείκνυμι χάρις βασιλεύς κατατίθημι . ἐπαινέω δέ ὁ βασιλεύς ὁ ἄνθρωπος καί ἐπαγγέλλω εὕω ποιέω , ἐπεί καί ὁ ἡμέρα ἤδη διαφαίνω , ἀείρω ἐκ ὁ στρατόπεδον , δίειμι ὁ ποταμός ὁ ὄχθη , οἷ ὁ ἄνθρωπος ἡγέομαι . ὁμοίως δέ καί ὁ Τριβαλός ἐκ ὁ περαίας ἀντιπαρέχω καί αὐτός ὁ ποταμός . ἐπεί δέ εἰς ὁ πόρος ἔρχομαι , Τριβαλός μέν ἐκ ὁ περαίας παρατάσσω ὡς κωλύω καί βέλος χράω πόρρωθεν . βασιλεύς δέ μετά ὁ Ἀρίστων ὁρμή χράω παράβολος καί σῶμα ἀφειδέω , διαβαίνω βάλλω καί κωλύω , ὡς ἐν-εἰμί , ὑπό ὁ Τριβαλός . διαβαίνω δέ ὑπομένω οὐδέ ἐπί μικρός , ἀλλά φεύγω τρέπω κατά κράτος . βασιλεύς δέ οὔτε ἐπιδιώκω ἐάω , οὔτε ἀποκτείνω , ἄγνοια ὁ ἐπιβουλή ὑποκρίνομαι . βούλομαι γάρ μηδείς Κράλη πρός ὁ πόλεμος πρόφασις παρέχω . ὁ δέ ἄλλος στρατία διαβαίνω κατά σχολή μηδείς ζημιόω . βασιλεύς δέ φιλότιμος ἀμείβω ὁ ἡγέομαι πρός ὁ πόρος , πρός Βέροια ἐπάνειμι , πολύς αὐτός τε καί ὁ στρατιά ὁ σωτηρία θεός χάρις ὁμολογέω · ἐν χράω γάρ εἴπερ ποτέ καθίστημι κίνδυνος . ὁ αὐτός δέ ἡμέρα καί ὁ ἐκ Θρᾴκη καί Μακεδονία στρατία ἅμα ὁ ἐκ ὁ τριήρης ὁπλίτης καί ψιλός καί Πέρσης ὁ σύμμαχος πρός Ἀξειός ἥκω ἐπί βασιλεύς . πυνθάνομαι δέ , ὡς διαβαίνω πρός Βέροια ἐπανέρχομαι , ὑποστρέφω εἰς Θεσσαλονίκη ἀνιάω , ὅτι ὑστερέω . βασιλεύς τε τότε μᾶλλον ἀκριβής συνοράω ὁ περί αὐτός πρόνοια ὁ θεός . ἐπεί δέ γίγνομαι ἐν Βέροια , Γερμανός ὁ εἰς αὐτός εὔνοια ἀμείβω εὐεργεσία , ἀποπέμπω εἰς Κράλης καί ὁ περί ὁ διάβασις Ἀξειός κωλύω προσαγγέλλω ὡς ἀδικέω καί παρά ὁ σπονδή καί ὁ Ὅρκος αὐτός ὁ εἰς ἀλλήλων ἐργάζομαι . Κράλης δέ οὔπω φανερῶς ἐκφέρω πρός ὁ πόλεμος , ἐθέλω βασιλεύς θεραπεύω , ἐπεί μή διά ὁ ἐπιβουλή ἐκγίγνομαι διαφθείρω , Μποζίκης καί Στέφανος ὁ ἡγέομαι ὁ στρατιά πέμπω πρός βασιλεύς , ὡς δίκη ὁ ἀγνωμοσύνη δίδωμι , ὅτι βασιλεύς ὁ φίλος , αὐτός μή σύνοιδα , πολεμέω , καί ἐπιτρέπω βασιλεύς ὁ ψῆφος ὁ κατά αὐτός , ὡς δικαίως πᾶς ὁστισοῦν καταψηφίζω . βασιλεύς δέ αὐτός ὁ ἀγνωμοσύνη ὀνειδίζω καί ὡς ἄδικος τε ὁμοῦ καί ἀνάξιος ὁ Κράλη πρός αὐτός τολμάω φίλιος , ἔπειτα συγγνώμη τε παρέχω καί ἀπολύω , εὕω ποιέω . Απόκαυκος δέ ὁ μέγας δούξ , ἐπεί ὁ μάχη τε ὑστερέω καί πρός Βέροια ἔρχομαι ἐπί βασιλεύς εἰμί ἀδύνατος , Κράλης μέν , πολύς ὁ μέν πέμπω Δῶρα , ὁ δέ ὑπισχνέομαι , ἐκπολεμόω ἐκεῖνος ἐπιχειρέω , καί οἴκοθεν ἤδη πρός οὗτος ὁρμάω · πρός βασιλεύς δέ Συναδηνός τις πέμπω ὄνομα , Ὅρκος ὁ φρικώδης διαβεβαιόομαι , μηδείς ἔχω πρός αὐτός ἀπέχθεια , μηδέ ὅστις φέρω πρός αὐτός φθορά μήτε βούλομαι , μήτε ζητέω ἐκ τρόπος πᾶς , ἀλλά φορός τις ὁ πρᾶγμα καί αὐτός συμφέρω πρός ὁ πόλεμος . ὁ πρᾶγμα δέ εἰς οὗτος νῦν ἥκω , μανθάνω ἐθέλω ὅστις βούλομαι περί ἑαυτοῦ , ἢ πρός ὅστις τρέπω σκέπτομαι . βασιλεύς δέ αὐτός ὁ ἀναίδεια ἐκπλήσσω , τοιοῦτος ποιέω ὁ ἀπολογία πρός ὁ λόγος . « ὁ μέν Ὅρκος , εἰμί παρακοιμώμενος , πείθω περί πρᾶγμα ὅστις , οὖον ὁ πάρειμι καιρός . εἰμί γάρ ποτός χρόνος , ὅτι ἐγώ πολύς περί σύ ὁ εὐμένεια ἐπιδείκνυμι , καί μή μόνος ὁ διά Ὅρκος γίγνομαι λόγος , ἀλλά καί ὁ Χωρὶς οὗτος θαρσέω , λανθάνω ἀκόνη κατά ἐμαυτοῦ καί ῥοπή μέγας προστίθημι ὁ μέλλω ὁ δύναμις χράω κατά ὁ πολύς εὐεργετέω · καίτοι γε καί κατά ἐκεῖνος ὁ καιρός οὐ ἅπαξ , ἀλλά καί δίς καί τρίς ἐπιορκέω ἁλίσκομαι καί δεινός συσκευάζω κατά ὁ καί βλέμμα μόνος δύναμαι ὁ μοχθηρία κολάζω ἀξίως . ἐκ ὅστις δέ καιρός τυγχάνω ἐπιτήδειος , καί πᾶς καί θεός φόβος καί ἀνθρώπινος ἀπορρίπτω αἰδώς καί πολύς πλάσσω διαβολή , ὁ πόλεμος οὗτος κινέω ὁ πολύς αἴτιος κακός νῦν τε ἄχρι γίγνομαι καί ἔτι πλείων εἰμί καί δεινός , ὡς ὁράω , οὐ εἰμί ὅστις χράομαι μᾶλλον , ἢ ψεύδω καί ἐπιορκία , ὅς καί ὁ συνετός ἐξαπατάω πολύς καί σύ παραπείθω προσέχω ὁ ἀλήθεια ἀφίστημι , ὅς καλῶς ποιέω ὁ τε σύ πρόσειμι πονηρία καί ὁ ἐκεῖνος ἀβελτηρία ἄξιος ἀμείβω . ὅτι δέ οὔτε πρός ἀπέχθεια ἐγώ , οὔτε πρός ὁ κακῶς πάσχω ἢ καί ἀποθνῄσκω , εἰμί οἷόντε , πᾶς καί διανοέομαι καί πράσσω , οὐ οἶδα ἔτι αὐτός εἰς τοσοῦτος ἀναισθησία ἥκω , ὡς μετά τοσοῦτος ἐναργής ὁ πρᾶγμα ἀποδείκνυμι , διά ὅς ἐγώ πολέμιος φαίνω , οἴομαι καί μέτριος τις εἰμί καί ἐπιεικής , εἴτε τοσοῦτος νομίζω χράομαι πονηρία καί ὀφθαλμός ἀπάτη καί φενακισμός , ὡς πᾶς οἴομαι λανθάνω τοσοῦτος καί τηλικόσδε κακουργέω . περί μέν δή ὁ τοιοῦτος εἰμί δικαστήριον ἕτερος καί κριτής ἀδέκαστος καί φοβερός καί μάρτυς ἄγγελος , πᾶς ὁ πράσσω ἄνθρωπος οἶδα φανερῶς , κἀν μυρίος τοῖχος ἢ παραπέτασμα ἢ ζόφος σκοτεινός ἢ βαθύς περικαλύπτω ὁμίχλη , ἐπί ὅς ὑπέρ ὁ πρός ἀλλήλων δικάζω ἀδίκημα . ἐκεῖνος δέ ἐγώ ὁ θαυμαστός σύ στρατηγία ἔπειμι γελάω , ὅτι πᾶς καί ὁ πάλαι βοάω ἐπί στρατηγία πάρειμι1 καινός τις καί θαυμάσιος καί σύ προσήκω ἐπίνοια ἐξευρίσκω , διά ὅς σύ ὁ πολέμιος ὀλίγος πονέω κρατέω ἔξεστι , ὅς εἰμί Σκηπίων Ἀφρικανός καί Πομπήϊος ὁ Μᾶγνος καί Σύλλας καί εἰμί τις ἄλλος ὑμνέω στρατηγός οἶδα Ῥωμαῖος , οὐ εἄν κόπτω τοσοῦτος καί πολύς ὑπομένω πόνος καί κίνδυνος , ἔθνος μέγας καί πολυάνθρωπος καταδουλόω . εἰμί γάρ ἔξεστι σύ ὁ διάνοια ὁ πολέμιος ἐκ αὐτός καταμανθάνω , αὐτός τε ἀήσσητος μέχρι πᾶς διαμένω καί ὁ Ῥωμαῖος βασίλειος οὐ ἐν πολύς ὁ χρόνος μέγας τις καί θαυμάσιος ἀποδείκνυμι , ὥσπερ δή καί ποιέω . ἐσθίω μέν οὖν πρός τοσοῦτος ἄνοια μηδείς ποιέω λόγος . ἐγώ δέ σύ ὁ ἀρχαῖος τάξις τηρέω καί χαρίζομαι ἐν πᾶς , εἰμί μέλλω καί αὖθις ὁ εὐεργεσία ἀμοιβή ὁ πρότερος ὅμοιος δέχομαι , ὁ ἐμός διάνοια ποιέω φανερός . ἐγώ νομίζω οὐδείς εἰμί σύ σπουδαῖος καί λόγος ἄξιος πολύς , ἢ ὁ πρός ἐγώ πόλεμος . τρεῖς δέ εἰμί , ὅς ἄν τις ἐπιχειρέω , οὗτος οὐδείς οἴομαι σύ λυσιτελέω . ἢ γάρ εἰς Βυζάντιον ἀνάγκη ἀναστρέφω , ἢ μένω ἐν Θεσσαλονίκη , ἢ ἥκω πρός ἐγώ μάχομαι . ὁ μέν οὖν τοσοῦτος χρῆμα ἀναλίσκω καί πολύς φυσάω καί νεανιεύομαι καί ὁ Ῥωμαῖος πᾶς ἡγεμονία συγκυκάω παρά τοσοῦτος ἐγγύς ἔρχομαι ὁ πολέμιος , ἔπειτα ὥσπερ ἐπιλανθάνω ὁ κόμπος ὁ πρότερος , κενός ἐπανέρχομαι χείρ , μηδέ θέα γοῦν ὁ πολέμιος ὑπομένω , καί οὗτος στρατία ἄγω πολύς καί ἀγαθός καί ὁ πολέμιος πολλαπλάσιος , οὐδείς εἄν εἰμί καταγέλαστος , οὐδέ μᾶλλον ἀδοξία οὖον Ῥωμαῖος φέρω , ἐκεῖνος γάρ ἀεί γενναῖος πρός ὁ μάχη καί τόλμα καί εὐψυχία οὐδείς ἐλλείπω , ἀλλά σύ ὁ στρατηγός . καί πᾶς εὐθύς ὁ Χαβρίας ὁ ὁ Ἀθηναῖος στρατηγός εἴρω , ὡς φοβερός εἰμί ἔλαφος στρατόπεδον ἡγέομαι λέων , ἢ λέων ἡγέομαι ἔλαφος . εἰμί δέ μένω ἐν Θεσσαλονίκη διανοέομαι , πρῶτος μέν ὁ κέρδος οὐ ὁράω ὁ διατριβή . ἔπειτα μέγας ἀνάλωμα χρεία πρός τοσοῦτος στρατία , καί οὗτος ναυτικός , ὅς ἐκ ὁ δημόσιος τρέφω ἀνάγκη . καί ὁ ἠπειρῶτις δέ στρατιά ὁ ἐκ Βυζάντιον καί ὁ ἄλλος Θρᾴκη τρέφω δήω μισθοφόρος τε οὐ ὀλίγος εἰμί καί ὁ ἄλλος , εἄν ὁ οἰκίον ἔξω χρόνος διατρίβω πολύς · ἢ κατεξανίστημι σύ , ὡς ἑκοντί βούλομαι διαφθείρω , ἢ ὁ γε δύο , εἄν μέτριος δοκιμάζω ποιέω , οἴχομαι ἀπολείπω , βαλλάντιον κενός ἐπιδείκνυμι καί ὁ ἀπορία προβάλλω . οὖον μήv δέ , ἀλλά καί ὁ ἐκ Μακεδονία καί Θεσσαλονίκη πᾶς χρῆμα αἰτέω καί ἄλλος δωρεά , ὅς Δίκαιος παρέχω ὁ ὁ Ῥωμαῖος ἄγω ἡγεμονία . πρός οὗτος δέ καί πρός Κράλης πολύς δήω δῶρον καί χρῆμα , ὥστε πείθω πόλεμος ἀείρω ἐγώ . οὖον γάρ ἀρκέω ὁ πόλις , ὅς προΐημι . ὁ πᾶς οἴομαι συνοράω , εἰμί μή παντάπασι ἔξω καθίστημι φρήν , οὐ εἄν αἱρέω ὁ ἐπιπλέω ἐν Θεσσαλονίκη διατριβή , καί οὗτος μηδείς μέγας μέλλω κατορθόω . λείπω δή ὁ τρίτος , παρασκευάζω ἥκω ἐπί ἐγώ , ὡς περί ὁ ὅλος διακινδυνεύω . οὗτος δέ εὐχή ἔργον εἰμί εἄν ἐγώ καί μάλιστα κατά ἡδονά , εἰμί μόνος περί Βέροια τρεῖς ἡμέρα διατρίβω , ἄχρι εἄν παρασκευάζω καί αὐτός ἀπαντάω πρός ὁ μάχη . εἰμί γάρ μετά οὗτος ὁ ἡμέρα οὖον μάχομαι ἔρχομαι ἐπί ὁ στρατόπεδον ὁ σός , αἰσχύνη ἄξιος εἄν εἰμί , ὅς πᾶς ἄλλος ἐγώ βαρύς ζημία . μόνος δέω2 σύ στρατηγέω αὐτός ἐπί ὁ πόλεμος καί μή ἄλλος ὠθέω πρός ὁ κίνδυνος , αὐτός ἔξω κάθημαι ὁ ἀγών θεατής , ὥσπερ ὁ ὁ γυμνικός ἀγών διατίθημι . σύ μέν οὖν οὗτος πανταχόθεν περιίστημι ὁ πρᾶγμα στενός καί συμβαίνω σύ ὁ ὁ μῦθος . ἰξευτής γάρ φημί τις στρούθιον κρατέω , φωνή χράω ὁ στρουθίον ἀνθρώπινος , προσεῖπον , ὡς ἄρα ἔπορον αὐτός , δήω μέν καί κατέχω , ὁ παῖς ἀποθνήσκω , ἀπολύω δέ , ὁ γυνή , ἀβουλία δέ ὁ μέγας χράω καί κτείνω , αὐτός αὐτίκα ἀποθνήσκω . ὁ ἰξευτής δέ ὁ πανταχόθεν ἀπορία συνοράω , μέγας ἀνοιμώζω καί ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος ἐπαράομαι , ἐν ὅς ὁ στρουθίον αἱρέω , ὡς μέγας αἴτιος αὐτός συμφορά γίγνομαι . οὗτος δέ οἴομαι ὁ συντίθημι ὁ μῦθος διά οὗτος βούλομαι δηλόω , ὡς πολύς ὁ ἄνθρωπος , ἐκ ὁ μείζων ἢ κατά ἑαυτοῦ πρᾶγμα ἐπιχειρέω , ἀεκούσιος καί μέγας περιπίπτω ἀνάγκη · ὅς καί σύ μάλιστα συμβαίνω ἐκ ὁ τοιοῦτος . ἐγώ δέ ἐναντίος ἅπας πᾶς εὔπορος καθίστημι . ἄν τε γάρ πρός Βυζάντιον ἐπανίημι , σύ κατόπιν καί αὐτός ἐπί ἐκεῖνος βαδίζω · ἄν τε μένω ἐν Θεσσαλονίκη , οὐδείς τις ἐγώ εἰμί βλάβη ὁ ἀπορία , ὁ ἐγώ σύνειμι στρατιά ἐν οἰκίον διάγω καί τρέφω ἐκ ὁ πρόσοδος , ὅς ἐτήσιος ἔχω . εἰμί δέ καί εἰς χείρ ἐγώ εἶμι σύ φίλος , ἐγώ φίλος οὐδείς εἰμί , οὐδέ μᾶλλον αἱρετός , μόνος εἰμί αὐτός στρατηγέω πρός ὁ πόλεμος . σύ μέν οὖν ὅστις διανοέομαι πράσσω ἀρόω περί ἐμαυτοῦ · ἐγώ δέ σύ καί ὁ σύ Δίκαιος ποιέω προστίθημι , μᾶλλον δέ ἀναγκαῖος . οὗτος γάρ Χωρὶς οὐδείς ἕτερος ἔξεστι πράσσω . » τοιοῦτος μέν ὁ βασιλεύς πρός ὁ ἐρώτησις ἐκεῖνος ἀποκρίνω .