joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen3.81
παʹ . Βασιλεὺς δὲ ὁ Καντακουζηνὸς πυθόμενος , ὡς βασιλὶς πρεσβείαν ποιοῖτο πρὸς Ὀρχάνην ἐπὶ συμμαχίᾳ , πέμψας καὶ αὐτὸς ἔπραττεν , ὅπως αὐτῷ μᾶλλον , καὶ μὴ Βυζαντίοις πρόσθοιτο . καὶ εἵλετο Ὀρχάνης τὴν πρὸς Καντακουζηνὸν τὸν βασιλέα μᾶλλον συμμαχίαν , καὶ πέμψας Χατζὴν τὸν εὐνοῦχον , ἐτέλει τὰς σπονδάς . ὄντος δὲ οὐ μακρὰν αὐτοῦ , ἀλλὰ τῆς ἐκ Παφλαγονίας ἄχρι Φρυγίας παραλίου ἄρχοντος , ῥᾳδίως μετεπέμπετο Καντακουζηνὸς ὁ βασιλεὺς τὴν συμμαχίαν ἡνίκα ἔδει · ὃ καὶ μάλιστα ἐκάκωσε τὰ πράγματα Ρωμαίων . ὡς ἐπιπλεῖον γὰρ , καὶ βασιλέως μὴ δεομένου , περαιούμενοι οἱ Πέρσαι τὰς μήπω βασιλεῖ προσχωρησάσας πόλεις ἐκάκουν ὡς πολεμίας . τότε δὲ ἐκ τῆς Ὀρχάνη στρατιᾶς ἔχων συμμαχίαν , ταῖς πρὸς τὸν Πόντον πόλεσιν ἐπεστράτευσε καὶ εἷλε πάσας πλὴν Σωζοπόλεως . εἷλε δὲ καὶ τὴν ἐν τῇ Δέρκῃ τῇ λίμνῃ πόλιν καὶ φρούριόν τι ἕτερον οὐ μακρὰν Βυζαντίου , Ἐμπυρίτην προσαγορευόμενον · εἶτα ἀνέστρεφεν εἰς τὴν οἰκείαν . ὑπὸ δὲ τοὺς αὐτοὺς χρόνους καὶ Μανουὴλ ὁ νεώτερος τῶν βασιλέως υἱῶν Βεῤῥοίᾳ ἐνδιατρίβων , ὄναρ ἔγραφεν ἰδεῖν τοιοῦτον . ἐδόκει ἐπὶ κλίνης αὐτὸς ἑστάναι · βασιλέα δὲ τὸν πατέρα τήβεννον ἔχοντα καὶ χιτῶνα περιπόρφυρα καὶ ἱερατικὸν ἐπιτραχήλιον χρυσοῦν , πρὸς αὐτὸν ἐλθεῖν , δύο δὲ ἑτέρους ἑκατέρωθεν αὐτῷ παρέπεσθαι , ὧν ἅτερος μὲν οὐ γνώριμος ἦν , εἶχε δὲ τὸ προφήτου Ἠσαΐου βιβλίον ἀνεῳγμένον · Λαντζαρέτος δὲ ὁ δεύτερος τὸ βασιλέως ξίφος εἶχεν ἐν χερσί . βασιλέα δὲ κηρὸν αὐτῷ παρεσχημένον καὶ σφραγῖδα , ἄμφω ἐρυθρὰ , « σφράγισον » πρὸς τὸν υἱὸν εἰπεῖν . τοῦ δὲ σφραγίσαντος , ζῶντα λέοντα ἐντυπωθῆναι τῷ κηρῷ , ἄστρον λαμπρότατον τῷ δεξιῷ κατέχοντα ποδὶ καὶ πρὸς τῷ ὤμῳ ἕτερον μικρὸν ἔχοντα ἐγκεκολαμμένον ἄστρον . βασιλέα δὲ εἰπεῖν « ἀνάστησον αὐτόν . » ἀναστήσαντος δὲ τοῦ υἱοῦ , τὸν τὸ βιβλίον Ἠσαΐου κατέχοντα εἰπεῖν , « ὁ θεὸς ὡδήγησεν αὐτὸν ἐξ Αἰγύπτου , ὡς δόξαν μονοκέρωτος αὐτοῦ ἔδεσθαι ἔθνη ἐχθρῶν αὐτοῦ , καὶ ταῖς βολίσιν αὐτῶν κατατοξεύσει καὶ τὰ πάχη αὐτῶν ἐκμυελιεῖ . ἀνακλιθεὶς ἀνεπαύσατο ὡς λέων καὶ ὡς σκύμνος · τίς ἐγερεῖ αὐτόν ; οἱ εὐλογοῦντές σε εὐλογημένοι , καὶ οἱ καταρώμενοί σε κεκατήρανται . » ταῦτα δὲ ἐδόκει τῷ βιβλίῳ ὄντα ἐγγεγραμμένα ἀναγινώσκειν . βασιλεὺς δὲ αὖθις τῷ υἱῷ προσέταττε σφραγῖσαι . σφραγίσαντος δὲ , πάρδαλις ἐξῆλθε ζῶσα , καὶ χάρτην εἶχε θατέρῳ τῶν ποδῶν , ᾧ ἐνεγέγραπτο , ἰδοὺ θηρίον ἕτερον ὡσεὶ πάρδαλις , καὶ ἐξουσία ἐδόθη αὐτῷ . κελεύσαντος δὲ βασιλέως τῷ κατέχοντι τὸ βιβλίον τοῦ θηρίου τὴν προφητείαν λέγειν , τὰ ἴσα εἶπε . βασιλεὺς δὲ καὶ τρίτον ἐκέλευε σφραγῖσαι τῷ υἱῷ · καὶ σφραγίσαντος , ἐξῆλθε γαλῆ ζῶσα καὶ αὐτὴ , τὴν γλῶτταν δὲ τῶν ὀδόντων προβεβλημένη , ἐδόκει λείχειν τὴν γῆν . τοῦ βασιλέως δὲ υἱοῦ εἰς ὕψος αἴροντος , ἡ γλῶσσα τῆς γαλῆς μηκύνεσθαι ἐδόκει καὶ τὴν γῆν ὡσαύτως περιλείχειν . ὁ τὸ βιβλίον δὲ κατέχων , βασιλέως κελεύοντος , τὴν προφητείαν λέγειν · « ἰδοὺ θηρίον » εἰπεῖν « ἕτερον , καὶ εἶπον αὐτῷ · ἀνάβηθι , φάγε σάρκας πολλάς . » μετὰ τοῦτο δὲ ὁ βασιλεὺς σφραγῖδα πράσινον ἑτέραν παρεῖχε τῷ υἱῷ καὶ ἐκέλευε ταύτῃ σφραγίζειν τὸν κηρόν · καὶ σφραγίσαντος , ἐξῆλθε πελαργὸς ζῶν , σκύφον ἔχων ὑέλινον τῷ ποδί · ἐδόκει δὲ ὁ σκύφος ὄξος ἔχειν . ὁ τὸ βιβλίον δὲ κατέχων εἶπεν « ἔδωκαν εἰς τὸ βρῶμά μου χολὴν καὶ εἰς τὴν δίψαν μου ἐπότισάν με ὄξος · ὄψονται εἰς ὃν ἐξεκέντησαν . » αὖθις δὲ ὁ τοῦ βασιλέως υἱὸς ἐσφράγισε κελευσθείς · καὶ ἱπποκένταυρος ἐξῆλθε , τῇ δεξιᾷ χειρὶ δόρυ κατέχων . ὁ δὲ τὰς προφητείας λέγων « ἰδοὺ καὶ ἕτερον θηρίον » εἶπεν « ἔκθαμβον καὶ περισσῶς ἰσχυρόν . » μετὰ τοῦτο δὲ ὁ βασιλεὺς « εὐλογητὸς ὁ θεὸς ἡμῶν » εἶπε « πάντοτε , νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων , ἀμήν . δόξα σοι , ὁ θεὸς , ὅτι ζῶντες εἴδομεν τὰς προφητείας ἀποβάσας . » ἐδόκει δὲ κελεύειν τῷ υἱῷ συγκρύπτειν τὰ ζῶα . τὰ δὲ εὐθὺς ἐδόκουν σφραγῖδες γεγενῆσθαι ἐκ κηροῦ , ἃς ὡς ἐνῆν συγκρύπτων ταῖς χερσὶ , μετὰ βασιλέως ἐξῄει τοῦ πατρὸς , τὸ ἱερατικὸν ἐπιτραχήλιον ἀποθεμένου · ἐν τούτοις δὲ τοῦ ὕπνου ἀποστῆναι . τοιαῦτα μὲν ἡ ὄψις τῷ βασιλέως υἱῷ ἐδήλου · περὶ οὗ δὲ ἦν , οὐδέπω μέχρι νῦν ἐγένετο φανερόν . ταῦτα μὲν οὖν ὁ βασιλέως υἱὸς πρὸς τὸν πατέρα ἔγραφεν ἑωρακέναι κατὰ τοὺς ὕπνους . βασιλεὺς δὲ ὀλίγον Διδυμοτείχῳ ἐνδιατρίψας , σύμπασαν Ρωμαίων , ὅσοι ὑπ' αὐτῷ ἦσαν , στρατιὰν συναγαγὼν καὶ Περσικὴν ὀλίγην ἐπαγόμενος , ἐπεστράτευσεν αὖθις Βυζαντίῳ , καὶ πρὸς τὴν Γυρολίμνης λεγομένην πύλην ἐλθὼν , οὐκ ὀλίγον μέρος τῆς ἡμέρας διετέλεσεν . ἐκ Βυζαντίου δὲ οὐδεὶς ἐξῆλθε τῶν πυλῶν , ἀλλ' ἐπὶ τῶν τειχῶν ἦσαν παρατεταγμένοι , ὡς ἀμυνούμενοι , ἂν ἐπίωσι . δοὺξ δὲ ὁ μέγας μόνος ἅμα ὀλίγοις πρὸ τῶν πυλῶν ἔστη ἐξελθών . γνωρίσας δὲ ὁ βασιλεὺς , ὡς ἐκεῖνος εἴη , ἔπεμπε τοὺς διαλεξομένους . ὁ δ' εἰσῄει πρὸς τὴν πόλιν , αἰσθόμενος ὡς ἐγνωρίσθη , καὶ οἱ πρὸς αὐτὸν ἐρχόμενοι ἀνέστρεφον . βασιλεὺς δὲ , ἐπεὶ περὶ δείλην ἡ ἡμέρα ἤδη ἦν , παρὰ τὴν τῆς Καμήλου καλουμένην γέφυραν ἐστρατοπεδεύσατο ἐλθών · καὶ εἰς τὴν ὑστεραίαν ὀλίγοι μὲν εἰς τὸ στρατόπεδον μετὰ βασιλέως ὑπελείποντο , τὸ πολὺ δὲ τῆς στρατιᾶς καὶ Ρωμαίων καὶ Περσῶν ἐτράποντο ἐπὶ λεηλασίας . καὶ Ρωμαῖοι μὲν βοσκήματα καὶ ἄλλην λείαν ἤλαυνον , τὸ Περσικὸν δὲ ἠνδραπόδιζον καὶ τοὺς ἀνδρώπους . καὶ ἦν οὐ τοῖς πάσχουσι μόνον τὸ κακὸν ἀπαραμύθητον , ἀλλὰ καὶ βασιλεῖ καὶ τοῖς συνοῦσιν ἅπασι Ρωμαίοις ἔλεος δεινὸς εἰσῄει , τοιαῦτα τῶν ὁμοφύλων δυστυχούντων · ἀναγκαίως δὲ τοῦ πολέμου εἴχοντο . πράττειν γὰρ ἑτέρως οὐκ ἐνῆν , τῶν ἐν Βυζαντίῳ τὴν εἰρήνην οὐ παραδεχομένων .
Lemmas: παῖς . Βασιλεύς δέ ὁ Καντακουζηνός πυνθάνομαι , ὡς βασιλίς πρεσβεία ποιέω πρός ὁρκάνη ἐπί συμμαχία , πέμπω καί αὐτός πράσσω , ὅπως αὐτός μᾶλλον , καί μή Βυζάντιος προστίθημι . καί αἱρέω ὁρκάνη ὁ πρός Καντακουζηνός ὁ βασιλεύς μᾶλλον συμμαχία , καί πέμπω Χατζή ὁ εὐνοῦχος , τελέω ὁ σπονδή . εἰμί δέ οὖον μακράν αὐτός , ἀλλά ὁ ἐκ Παφλαγονία ἄχρι Φρυγία παράλιος ἄρχω , ῥᾳδίως μεταπέμπω Καντακουζηνός ὁ βασιλεύς ὁ συμμαχία ἡνίκα ἐσθίω · ὅς καί μάλιστα κακόω ὁ πρᾶγμα Ῥωμαῖος . ὡς ἐπιπλέω γάρ , καί βασιλεύς μή δήω , περαιόω ὁ Πέρσης ὁ μήπω βασιλεύς προσχωρέω πόλις κακόω ὡς πολέμιος . τότε δέ ἐκ ὁ Ὀρχάνη στρατιά ἔχω συμμαχία , ὁ πρός ὁ Πόντος πόλις ἐπιστρατεύω καί αἱρέω πᾶς πλήν Σωζόπολις . αἱρέω δέ καί ὁ ἐν ὁ δέρκομαι ὁ λίμνη πόλις καί φρούριον τίς ἕτερος οὖον μακράν Βυζάντιον , εμπυριος προσαγορεύω · εἶτα ἀναστρέφω εἰς ὁ οἰκεῖος . ὑπό δέ ὁ αὐτός χρόνος καί Μανουήλ ὁ νέος ὁ βασιλεύς υἱός Βέροια ἐνδιατρίβω , ὄναρ γράφω ὁράω τοιοῦτος . δοκέω ἐπί κλίνη αὐτός ἵστημι · βασιλεύς δέ ὁ πατήρ τήβεννος ἔχω καί χιτών περιπόρφυρος καί ἱερατικός ἐπιτραχήλιος χρύσεος , πρός αὐτός ἔρχομαι , δύο δέ ἕτερος ἑκατέρωθεν αὐτός παρέπομαι , ὅς ἕτερος μέν οὖον γνώριμος εἰμί , ἔχω δέ ὁ προφήτης Ἠσαΐας βιβλίον ἀνοίγω · Λαντζαρέτος δέ ὁ δύο ὁ βασιλεύς ξίφος ἔχω ἐν χείρ . βασιλεύς δέ κηρός αὐτός παρέχω καί σφραγίς , ἄμφω ἐρυθρός , « σφραγίζω » πρός ὁ υἱός εἶπον . ὁ δέ σφραγίζω , ζῶ λέων ἐντυπόω ὁ κῆρ , ἄστρον λαμπρός ὁ δεξιός κατέχω πούς καί πρός ὁ ὦμος ἕτερος μικρός ἔχω ἐγκολάπτω ἄστρον . βασιλεύς δέ εἶπον « ἀνίστημι αὐτός . » ἀνίστημι δέ ὁ υἱός , ὁ ὁ βιβλίον Ἠσαΐας κατέχω εἶπον , « ὁ θεός ὁδηγέω αὐτός ἐκ Αἴγυπτος , ὡς δόξα μονόκερως αὐτός ἐσθίω ἔθνος ἐχθρός αὐτός , καί ὁ βολίς αὐτός κατατόξευσις καί ὁ πάχος αὐτός ἐκμυελίζω . ἀνακλίνω ἀναπαύω ὡς λέων καί ὡς σκύμνος · τίς ἐγείρω αὐτός ; ὁ εὐλογέω σύ εὐλογέω , καί ὁ καταράομαι σύ καταράομαι . » οὗτος δέ δοκέω ὁ βιβλίον εἰμί ἐγγράφω ἀναγιγνώσκω . βασιλεύς δέ αὖθις ὁ υἱός προστάσσω σφραγίζω . σφραγίζω δέ , πάρδαλις ἐξέρχομαι ζῶ , καί χάρτης ἔχω ἕτερος ὁ πούς , ὅς ἐγγράφω , ἰδού θηρίον ἕτερος ὡσεί πάρδαλις , καί ἐξουσία δίδωμι αὐτός . κελεύω δέ βασιλεύς ὁ κατέχω ὁ βιβλίον ὁ θηρίον ὁ προφητεία λέγω , ὁ ἴσος εἶπον . βασιλεύς δέ καί τρίτος κελεύω σφραγίζω ὁ υἱός · καί σφραγίζω , ἐξέρχομαι γαλέη ζῶ καί αὐτός , ὁ γλῶσσα δέ ὁ ὀδούς προβάλλω , δοκέω λείχω ὁ γῆ . ὁ βασιλεύς δέ υἱός εἰς ὕψος ἀείρω , ὁ γλῶσσα ὁ γαλέη μηκύνω δοκέω καί ὁ γῆ ὡσαύτως περιλείχω . ὁ ὁ βιβλίον δέ κατέχω , βασιλεύς κελεύω , ὁ προφητεία λέγω · « ἰδού θηρίον » εἶπον « ἕτερος , καί εἶπον αὐτός · ἀναβαίνω , ἐσθίω σάρξ πολύς . » μετά οὗτος δέ ὁ βασιλεύς σφραγίς πράσινος ἕτερος παρέχω ὁ υἱός καί κελεύω οὗτος σφραγίζω ὁ κῆρ · καί σφραγίζω , ἐξέρχομαι πελαργός ζῶ , σκύφος ἔχω ὑάλινος ὁ πούς · δοκέω δέ ὁ σκύφος ὄξος ἔχω . ὁ ὁ βιβλίον δέ κατέχω εἶπον « δίδωμι εἰς ὁ βρῶμα ἐγώ χολή καί εἰς ὁ δίψα ἐγώ ποτίζω ἐγώ ὄξος · ὁράω εἰς ὅς ἐκκεντέω . » αὖθις δέ ὁ ὁ βασιλεύς υἱός σφραγίζω κελεύω · καί ἱπποκένταυρος ἐξέρχομαι , ὁ δεξιός χείρ δόρυ κατέχω . ὁ δέ ὁ προφητεία λέγω « ἰδού καί ἕτερος θηρίον » εἶπον « ἔκθαμβος καί περισσός ἰσχυρός . » μετά οὗτος δέ ὁ βασιλεύς « εὐλογητός ὁ θεός ἐγώ » εἶπον « πάντοτε , νῦν καί ἀεί καί εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών , ἀμήν . δόξα σύ , ὁ θεός , ὅτι ζῶ ὁράω ὁ προφητεία ἀποβαίνω . » δοκέω δέ κελεύω ὁ υἱός συγκρύπτω ὁ ζῷον . ὁ δέ εὐθύς δοκέω σφραγίς γίγνομαι ἐκ κῆρ , ὅς ὡς ἐν-εἰμί συγκρύπτω ὁ χείρ , μετά βασιλεύς ἔξειμι ὁ πατήρ , ὁ ἱερατικός ἐπιτραχήλιος ἀποτίθημι · ἐν οὗτος δέ ὁ ὕπνος ἀφίστημι . τοιοῦτος μέν ὁ ὄψις ὁ βασιλεύς υἱός δηλόω · περί ὅς δέ εἰμί , οὐδέπω μέχρι νῦν γίγνομαι φανερός . οὗτος μέν οὖν ὁ βασιλεύς υἱός πρός ὁ πατήρ γράφω ὁράω κατά ὁ ὕπνος . βασιλεύς δέ ὀλίγος διδυμοτειχεω ἐνδιατρίβω , σύμπας Ῥωμαῖος , ὅσος ὑπό αὐτός εἰμί , στρατία συνάγω καί Περσικός ὀλίγος ἐπάγω , ἐπιστρατεύω αὖθις Βυζάντιον , καί πρός ὁ γυρολιμνη λέγω πύλη ἔρχομαι , οὐ ὀλίγος μέρος ὁ ἡμέρα διατελέω . ἐκ Βυζάντιον δέ οὐδείς ἐξέρχομαι ὁ πύλη , ἀλλά ἐπί ὁ τεῖχος εἰμί παρατάσσω , ὡς ἀμύνω , εἄν ἔπειμι . δούξ δέ ὁ μέγας μόνος ἅμα ὀλίγος πρό ὁ πύλη ἵστημι ἐξέρχομαι . γνωρίζω δέ ὁ βασιλεύς , ὡς ἐκεῖνος εἰμί , πέμπω ὁ διαλέγω . ὁ δέ εἰσέρχομαι πρός ὁ πόλις , αἰσθάνομαι ὡς γνωρίζω , καί ὁ πρός αὐτός ἐρχόμενος ἀναστρέφω . βασιλεύς δέ , ἐπεί περί δείλη ὁ ἡμέρα ἤδη εἰμί , παρά ὁ ὁ Καμήλου καλέω γέφυρα στρατοπεδεύω ἔρχομαι · καί εἰς ὁ ὑστεραῖος ὀλίγος μέν εἰς ὁ στρατόπεδον μετά βασιλεύς ὑπολείπω , ὁ πολύς δέ ὁ στρατιά καί Ῥωμαῖος καί Πέρσης τρέπω ἐπί λεηλασία . καί Ρωμαῖος μέν βόσκημα καί ἄλλος λεῖος ἐλαύνω , ὁ Περσικός δέ ἀνδραποδίζω καί ὁ ἄνδρωπος . καί εἰμί οὖον ὁ πάσχω μόνος ὁ κακός ἀπαραμύθητος , ἀλλά καί βασιλεύς καί ὁ σύνειμι1 ἅπας Ῥωμαῖος ἔλεος δεινός εἰσέρχομαι , τοιοῦτος ὁ ὁμόφυλος δυστυχέω · ἀναγκαῖος δέ ὁ πόλεμος ἔχω . πράσσω γάρ ἑτέρως οὐ ἐν-εἰμί , ὁ ἐν Βυζάντιον ὁ εἰρήνη οὖον παραδέχομαι .