joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen1.41
λβʹ . Ὡς δ' ἥ τε ἐκ τῆς Περσικῆς συμμαχίας τοῦ πρεσβυτέρου βασιλέως περιῃρέθη ἐλπὶς , τά τε κατὰ τὰς νήσους πονήρως εἶχε , τῆς μὲν Λήμνου ἤδη καὶ φανερῶς ἀφεστηκυίας , τῶν ἄλλων δὲ κλονουμένων καὶ ὅσον οὔπω τὴν ἀποστασίαν καὶ αὐτῶν ἀπειλουσῶν , καὶ αἱ κατὰ τὴν ἤπειρον πρὶν ὑπήκοοι τῷ πρεσβυτέρῳ βασιλεῖ , πλείους τῶν πόλεων ἤδη συναπέστησαν πρὸς τὸν νέον · ἀπορίᾳ πάντοθεν περισχεθεὶς , πρεσβείαν δεῖν ἔγνω πρὸς βασιλέα αὖθις τὸν ἔγγονον πέμπειν . πέμπει δὲ τὸν κατὰ τὸν Ἄθω τοῦ ἱεροῦ ὄρους πρῶτον τὸν Ἰσαὰκ , καὶ ἄλλως μὲν ὄντα συνετὸν , οὐχ ἥκιστα δὲ ἀντιποιούμενον καὶ ἀρετῆς · τοιαῦτα πρὸς βασιλέα τὸν ἔγγονον πρεσβευόμενος δι' αὐτοῦ · « εἰ μὲν ἢ κατ' ἀρχὰς ἀκίνητοι πρὸς τὸ κακὸν οἱ ἄνθρωποι ἐδημιουργοῦντο παρὰ θεοῦ , ἢ ὥσπερ ἦν δέον , αὐτεξούσιοι γεγονότες ἔμειναν ἐν τῷ ἀγαθῷ , οὐδὲν ἂν τῶν μετὰ ταῦτα παραβαθέντων ἐτολμήθη . ἐπεὶ δὲ διὰ τὴν παράβασιν εὐόλισθος πρὸς τὸ χεῖρον ἡ τῶν ἀνθρώπων γεγένηται φύσις , ἐξ ἐκείνου μέχρι καὶ νῦν πάντ' ἄνω καὶ κάτω καὶ τοῦ ἐξ ἀρχῆς ἀντικειμένου γίνεται συνεργοῦντος , ὁποῖον δή τι νῦν συμβέβηκε καὶ ἡμῖν . δέον γὰρ ἐμὲ τὴν πρὸς ἐμέ σου εὔνοιαν καὶ πρὸς πατέρα παιδὶ πρέπουσαν αἰδῶ τε καὶ τιμὴν αὐτοῖς ἔργοις καταμαθόντα , τούς σε διαβάλλειν ἐπιχειροῦντας ὡς κατ' ἐμοῦ συσκευαζόμενον δόλους , ὡς ἐχθραίνοντας ἀπωθεῖσθαι , ἐγὼ δὲ ἀπατηθεὶς , ταῖς μὲν διὰ τῶν σῶν ἔργων ἀποδείξεσιν οὐ προσέσχον , λόγοις δὲ πεπλασμένοις παρὰ τῶν συκοφαντῶν πεισθεὶς , ἤγειρα πόλεμον , οὔσης εἰρήνης . νυνὶ δὲ αὐτοῖς ἔργοις τὴν ἀβουλίαν καταμαθὼν , ἐμαυτὸν μὲν , ὥσπερ δίκαιον , καταμέμφομαι · σοὶ δὲ τούς τε τρόπους ἀγαθῷ ὄντι , καὶ τὴν εἰς ἐμὲ αἰδῶ καὶ εὔνοιαν ἴσην διατηροῦντι , ὅπως εἰς εἰρήνην ἐκ πολέμου πάλιν τὰ πράγματα ἡμῖν ἥξει , μελήσει . » Ὁ μὲν οὖν τοιαῦτα εἶπε . βασιλεὺς δὲ ὁ νέος « χάριτας » εἶπεν « ὁμολογῷ πολλὰς τῷ βασιλεῖ τῶν βασιλευόντων θεῷ , ὅτι τῇ αὐτοῦ χρηστότητι χρησάμενος καὶ περὶ ἐμὲ , οὔτ' αὐτόν τι κατὰ τοῦ ἐμοῦ κυρίου καὶ βασιλέως ἢ βουλεύσασθαι συνεχώρησεν ἢ πρᾶξαι , οὔτε τοὺς συκοφάντας ἀνελέγκτους ἄχρι τέλους διατελεῖν , ἀλλ' αὐτὸν βασιλέα μάρτυρα ἔχειν παρέσχεν , ὡς οὔτ' αὐτὸς ἀδικῶ , οὔθ' οἱ συκοφαντοῦντες ἀδικίας ἐνέλιπον οὐδεμίαν ὑπερβολήν . εἰ δ' ὁ βασιλεὺς αὐτὸς ὑπὸ διεφθαρμένων ἀνθρώπων ἀπατηθεὶς , εἴργασται ἃ μὴ δέον , ἀλλ' ἡμεῖς γε γονέας τε εἰδότες τιμᾷν καὶ ἄν τι καὶ ἀδικώμεθα ἀνέχεσθαι , ὅσον ἂν παράσχοι θεὸς , βουλευσάμενοι δράσομεν περὶ τῶν προκειμένων . » ὁ μὲν οὖν πρέσβις τοιαύτης ἀποκρίσεως παρὰ βασιλέως τυχὼν , ἀπῆλθεν εἰς τὸ στρατόπεδον ὡς ἐκεῖ περιμενῶν , ἄχρις ἂν ὁ βασιλεὺς βουλευσάμενος ἀποκρίνηται περὶ τῆς εἰρήνης . ὁ βασιλεὺς δ' ἅμα τῷ μεγάλῳ δομεστίκῳ , ὅ , τι χρὴ ἐβουλεύοντο πράττειν περὶ τῶν προκειμένων , ὅπως ἡ εἰρήνη γένοιτο τοιαύτη σκοποῦντες , ὡς μηδεμίαν πρόφασιν ἔχειν τοὺς συκοφάντας πρὸς ἀλλήλους διαβάλλειν τοὺς βασιλέας καὶ πόλεμον ἐπὶ λύμῃ τῶν κοινῶν πραγμάτων κινεῖν . ἐδόκει δὴ λυσιτελεῖν αὐτοῖς τε ὁμοῦ καὶ τὴν στρατιὰν καὶ πόλεις πάσας καὶ τὴν διοίκησιν τῶν κοινῶν πραγμάτων τῷ βασιλεῖ ἐπιτρέψαντας , αὐτοὺς ὑπ' ἐκεῖνον ἄγεσθαι , καὶ εἰς ὑπηκόους τελεῖν τὰ προσταττόμενα ἐκπληροῦντας · οὕτω γὰρ τοὺς διαβάλλοντας χώραν οὐδεμίαν ἂν σχεῖν , πάντων ὁμοῦ χρημάτων ὑπὸ τοῦ πρεσβυτέρου βασιλέως διοικουμένων . εἰς τὴν ὑστεραίαν δὲ ὁ νέος βασιλεὺς τοὺς ἐν τέλει πάντας καὶ ἡγεμόνας καὶ τοὺς λογάδας τῆς στρατιᾶς εἰς ἐκκλησίαν συναγαγὼν , εἶπε τοιάδε · « τὰ ἐκ τοῦ πολέμου φυόμενα κακὰ καὶ μάλιστα τοῦ ἐμφυλίου , καὶ πολλαχόθεν μὲν ἄλλοθεν ἔξεστι καταμαθεῖν , μάλιστα δ' ἄν τις αὐτὰ κατίδοι καὶ ἀπὸ τοῦ νυνὶ ἐμοῦ τε μεταξὺ καὶ βασιλέως κινηθέντος πολέμου . ἐν γὰρ ὀλίγῳ χρόνῳ τοσοῦτον αὐτοὶ ὑφ' ἑαυτῶν διεφθείραμεν τῆς δυνάμεως ἡμῶν , ὅσον οὐδ' ὁμοῦ πάντες οἱ πρόσοικοι ἡμῖν βάρβαροι ἐπιστρατεύσαντες ὁμονοοῦσι κατεργάσασθαι ἴσχυσαν ἄν . ὃ δὴ καὶ αὐτοὶ καλῶς συνιδόντες , ἐν ἀρχαῖς μάλιστα τοῦδε τοῦ πολέμου πρεσβείαν ἀποστείλαντες πρὸς βασιλέα , περὶ εἰρήνης ἐδεῖσθε κἀμοῦ συνειδότος · ὡς δ' ἠνύετε ὑμεῖς οὐδὲν , ἐπρεσβευόμην καὶ αὐτὸς περὶ τῶν ἴσων , πολλὰ δεόμενος βασιλέως μὴ περιϊδεῖν ἡμᾶς αὐτοὺς ὑφ' ἑαυτῶν ἐν τῷ πρὸς τοὺς ὁμοφύλους πολέμῳ διαφθαρέντας , καὶ τὴν εἰρήνην ὥσπερ τι μέγιστον τῶν εὐεργετημάτων ᾔτουν . τότε μὲν οὖν ἡμῶν δεομένων , ἐκεῖνος οὐ προσεδέξατο τοὺς περὶ τῆς εἰρήνης λόγους · νυνὶ δὲ εἰς τοῦτο θεὸς περιέστησε τὰ πράγματα , ὥστ' αὐτοὺς τοὺς μὴ προσδεχομένους τότε τὴν εἰρήνην ἥκειν παρ' ἡμᾶς δεομένους περὶ τῶν ὁμοίων . οὗ δὴ ἕνεκα πρῶτον μὲν ἡγοῦμαι προσήκειν ἡμᾶς πολλὰς τῆς εὐεργεσίας χάριτας ὁμολογεῖν θεῷ , κρείττους ἀεὶ τῶν ἀντιτεταγμένων ἀποδεικνύντι · ἔπειτα δὲ ἀσμένως προσδέχεσθαι καὶ τὴν εἰρήνην , καὶ μὴ διὰ τὴν μικρὰν ταύτην εὐτυχίαν αὐθάδεις φαίνεσθαι καὶ θρασεῖς · ἀλλ' ἐκεῖνον εἶναι νομίζοντας τὸν καιρὸν , ἡνίκα βουλευομένοις ἡμῖν ἀναγκαία ἐδόκει ἡ εἰρήνη , οὕτω πάλιν καὶ βουλεύεσθαι καὶ ψηφίζεσθαι περὶ αὐτῆς . » Οὕτω τοῦ βασιλέως εἰρηκότος , ὁ μέγας δομέστικος ἐφεξῆς « οὐδὲν ἐνέλιπεν ὁ βασιλεὺς » ἔφη « τοῦ μὴ διδάξαι τῶν δεόντων ἡμᾶς , ὥσθ' ἕτερόν τινα ἔχειν τοῖς εἰρημένοις προσθεῖναι . τό , τε γὰρ ἐν ταῖς εὐτυχίαις μὴ φυσᾶσθαι , σωφρόνων καὶ ἀνδρείων ἀπέδειξεν ὂν ἀνδρῶν , καὶ τὸ τοὺς γεγεννηκότας αἰδεῖσθαί τε καὶ τιμᾷν καὶ δίκαιον ἅμα καὶ ἀναγκαῖον · καὶ τὸ τῶν ὁμοφύλων κήδεσθαι καὶ περὶ πλείστου τὴν σωτηρίαν αὐτῶν ποιεῖσθαι , καὶ μὴ διὰ φιλονεικίαν φθειρομένους περιορᾷν , ἀλλ' εἰ δεῖ τι καὶ τῶν οἰκείων προΐεσθαι τοῦ σώζεσθαι ἕνεκα αὐτοὺς , οὐ μόνον ἀγαθῶν , ἀλλὰ καὶ συνέσει κεχρημένων ἀνθρώπων εἶναι . οἷς γὰρ ἄν τις τοὺς οἰκείους καὶ ὁμοφύλους φθειρομένους περιορῴη , τοῖς αὐτοῖς τούτοις αὐτόν ἐστι φθείρεσθαι ἀγνοοῦντα · καὶ μόνην τὴν κατὰ τῶν ὁμοφύλων νίκην ἧτταν αἰσχίστην , ἀλλ' οὐ νίκην νομίζειν χρή · κεφάλαιον δὲ ἐπὶ τούτοις , ὡς ὁ πάντα ἐφορῶν θεὸς τῇ παρούσῃ εὐτυχίᾳ ὀρθῶς καὶ ὡς προσῆκε καὶ μετὰ ἀτυφίας ὁρῶν χρωμένους ἡμᾶς , καὶ μὴ ὠμούς τινας καὶ ἀπανθρώπους γεγενημένους καὶ τὴν φύσιν ἀγνοήσαντας , ἑτέρων πολλῶν τοιούτων ἢ καὶ πλειόνων καὶ θαυμασιωτέρων εὐεργετημάτων ἀξιώσειεν ἄν . εἰ οὖν δίκαιά τε ὁμοῦ καὶ ἀναγκαῖα τὰ βεβουλευμένα καὶ πρὸς τὸ εὐδοξεῖν καὶ τὸ σώζεσθαι · λυσιτελοῦντα , οὐδὲν ἔτι λεῖπον ἢ ἐπιψηφίζεσθαι καὶ ὑμᾶς . αὐτὸς γὰρ ὀρθῶς τε οἰόμενος ἔχειν τὰ εἰρημένα καὶ ὁμοίως περὶ τῶν αὐτῶν φρονῶν , γνώμην δίδωμι δέχεσθαι τὴν εἰρήνην , καὶ τὸ ἐμὸν μέρος ἐπικυρῶ . » Τοιαῦτα καὶ τοῦ μεγάλου δομεστίκου εἰρηκότος , ὅ , τε πρωτοστράτωρ ἐπεψηφίζετο δέχεσθαι τὴν εἰρήνη , ὀρθῶς τόν τε βασιλέα εἰρηκέναι τόν τε μέγαν δομέστικον συνειπεῖν αὐτῷ εἰπών · καὶ οἱ λοιποὶ πάντες εὐθὺς ἄκοντες μὲν , ἐπεψηφίζοντο δ' οὖν ὅμως . πάντων δὲ ἐπιψηφισαμένων τὴν εἰρήνην , ἐπυνθάνετο αὖθις ὁ βασιλεὺς , εἰ τοιαύτην δέοι τὴν εἰρήνην γενέσθαι ὥστε βεβαίαν εἶναι ἀεὶ , καὶ μηδεμίαν ὑποψίαν ὕστερον ἢ πρόφασίν τινα πολέμου ἔχειν . ὁ δέ γε μέγας δομέστικος , οἷα δὴ πρότερον ἅμα βασιλεῖ ὁποίαν τινὰ δεῖ εἰρήνην γενέσθαι βεβουλευμένος , τοιούτους ἐποιεῖτο τοὺς λόγους , ὡς δοκεῖν οὐκ ἐξεπίτηδες , ἀλλ' ἀνάγκῃ τινὶ πρὸς τὰς ἐπὶ τοῖς τοιούτοις ὁμολογίας συνωθεῖσθαι . « δέον γὰρ » ἔλεγεν « εἶναι , ὦ βασιλεῦ , μὴ πάλιν ἡμῖν τὰς ἐπὶ τῇ εἰρήνῃ συμβάσεις τοιαύτας γενέσθαι , ὥστε τοὺς συκοφάντας ἐγχωρεῖν προφάσεων εὐπροσώπων εὐποροῦντας ὑμᾶς τοὺς βασιλέας πρὸς ἀλλήλους διαβάλλειν καὶ τὸν πόλεμον κινεῖν , οὐ μόνον ὑμῖν ἀδοξίαν ἅμα καὶ εἰς τὰ καιριώτατα ζημίαν , ἀλλὰ καὶ τῷ ὑπηκόῳ παντὶ παντοίων προξενοῦντα φορὰν κακῶν . παραπλήσιον γὰρ συμβαίνει καὶ ἐφ' ἡμῖν , ὁποῖον ἂν καὶ ἐπὶ δυσὶ τῶν ἐπὶ ῥώμῃ καὶ μεγέθει θαυμαζομένων συμβαίη ζώων · ἐκείνων τε γὰρ ἀλλήλοις ἀντεπιόντων καὶ συῤῥηγνυμένων , τὰ ἐν ποσὶ πάντα συντρίβεσθαι καὶ διαφθείρεσθαι εἰκὸς , ἀδικοῦντα μηδέν · καὶ ὑμῶν ἀπόλλυσθαι τοὺς ὑπηκόους μαχομένων . οὗ δὴ ἕνεκα οὐ μόνον ὅτι εἰρήνην γενέσθαι δεῖ σκοπεῖν , ἀλλ' ὅπως καὶ βεβαία καὶ ἀκατάλυτος μενεῖ · ὡς εἴγε μέλλοιμεν , ὥσπερ καὶ πρότερον , οὐκ εἰρήνην βεβαίαν , ἀλλ' ὥσπερ ἀνακωχὰς τοῦ πολέμου ποιεῖν , βέλτιον μηδὲ γενέσθαι τὴν ἀρχήν . οὐδὲν γὰρ ἕτερον ἢ ἐπιορκίας ἐγκλήμασι τοὺς προτέρους παρασπονδήσαντας ἐνέχεσθαι περιέσται . » Τῶν τοιούτων δὲ λόγων οἵ τε τῆς συγκλήτου καὶ τῆς στρατιᾶς ἀκούσαντες , ὅτι μὲν κατασκευάζων τοιαῦτα ὁ μέγας δομέστικος ἐδημηγόρει , ᾔσθοντο οὐδ' ἐπὶ μικρόν . νομίσαντες δὲ οὐκ ἄλλοθέν ποθεν αὐτὸν αἰνίττεσθαι βεβαίαν ἔσεσθαι τὴν εἰρήνην , ἢ ἀπὸ τοῦ βασιλέα τὸν νέον ἥν τε κατεῖχε πρότερον μοῖραν τῆς ἀρχῆς καὶ ὧν προσείληφεν ἐν τῷ νῦν πολέμῳ τὰ πλείω κατασχόντα ἐς τὰ μάλιστα γενέσθαι δυνατὸν , τὸν δὲ πρεσβύτερον ἠσθενηκότα διὰ τὸ τῆς ἀρχῆς ἀφῃρῆσθαι πολλὰ ἀτολμότερον πρὸς τὸ νεωτερίζειν ἂν γενέσθαι , καὶ δίκαια καὶ συμφέροντα πάντες εἶπον τὸν μέγαν δομέστικον εἰρηκέναι , καὶ τοιαύτην δεῖν ἐθορύβησαν τὴν εἰρήνην εἶναι . ὁ βασιλεὺς δὲ ἤδη τοῖς οἰκείοις λόγοις πάντας προκατειλημμένους συνορῶν , « κἀμοὶ τὰ ἴσα » εἶπε « συνδοκεῖ · τό , τε γὰρ πρὸς ἀλλήλους ἡμᾶς πολεμεῖν , καὶ αὐτοῖς ἡμῖν καὶ τοῖς ὑπηκόοις ἀλυσιτελές · καὶ τὸ παράδειγμα οἰκεῖον μάλιστα , ᾧ προσείκασεν ὁ μέγας δομέστικος τὸν πρὸς ἀλλήλους πόλεμον ἡμῶν . ἀνάγκη γὰρ ὑμᾶς τε τοὺς ὑπ' ἀμφοτέροις στρατευομένους ἐν ταῖς μάχαις ὑπ' ἀλλήλων ἀποθνήσκειν , καὶ τὰς κτήσεις , ἐξ ὧν αἵ τε ἰδιωτικαὶ καὶ αἱ δημόσιοι διαφθείρεσθαι πρόσοδοι . καὶ τὸ μὴ βεβαίαν αὖθις , ἀλλ' ὑφ' ὁτουοῦν διαλυθήσεσθαι προσδοκωμένην γενέσθαι τὴν εἰρήνην , μάλιστα ἀσύμφορον ἡμῖν . διὸ δεῖ σκεψαμένους αὐτοὺς , πᾶσαν πρότερον πολέμου πρόφασιν περιελεῖν · πολέμου δὲ πρόφασις πᾶσιν ἀνθρώποις ἢ οἰόμενον ἀδικεῖσθαι ἀμύνεσθαι ἐθέλειν , ἢ πολέμου ἄρχειν αἱρούμενον ἀδικεῖν · ἐὰν δέ τις ἀγαγὼν ἑαυτὸν ἐγχειρίσῃ τῷ πολεμοῦντι , πᾶσαν πρόφασιν πολέμου περιεῖλεν . εἴτε γὰρ ᾤετο ἀδικεῖσθαι , τὸν ἀδικοῦντα ἔχων ἡσυχάσει , εἴτε προὐθυμεῖτο πλεονεκτεῖν , πλέον ἔχων οὗ προσεδόκησε , καὶ οὕτω παύσεται τοῦ πολεμεῖν . διὸ δεῖ καὶ ἡμᾶς βεβαίας εἰρήνης ἐπιθυμοῦντας , θεῷ τε θαῤῥήσαντας καὶ τῇ σφετέρᾳ αὐτῶν πράξει ὡς ἀγαθῇ , πᾶσαν τὴν ἀρχὴν ἡμῶν τε αὐτῶν καὶ πόλεων καὶ προσόδων ἐγχειρίσαι τῷ βασιλεῖ · οὕτω δὲ πράξαντες , πᾶσαν πρόφασιν τῶν συκοφαντῶν διαβολῆς περιελοῦμεν · ἐκείνων δὲ πεπαυμένων κακουργεῖν , οὐδὲν ἔτι ἐμποδὼν ἔσται βαθείας ἀπολαύειν πάντας εἰρήνης . εἰ δ' αὖθις χωρήσομεν εἰς μερισμοὺς , πρῶτον μὲν αὐτὸ τοῦτο , τὸ δυσὶν ἔτεσι καὶ ἑξήκοντα ὁμοῦ πάντων ἄρχοντα αὐτὸν , νῦν τῆς κατὰ πάντων ἐξουσίας ἀποστερεῖσθαι , ἱκανὸν πρὸς ταραχὴν καὶ δυνατὸν τοῖς συκοφάνταις πεῖσαι προσέχειν ὡς ἐπιβουλεύεται παρ' ἡμῶν καταψευδομένοις . ἔπειτα δὲ καὶ τούτοις αὐτοῖς , ὥστ' ἔχειν ῥάπτειν τὰς διαβολὰς , ὕλην ἂν παράσχοιμεν πολλήν · ἐχόντων δὲ ἐκείνων δύναμιν κακουργεῖν , οὐκ ἐν πολλῷ χρόνῳ ἀναγκασθησόμεθα αὖθις πολεμεῖν . οὐκ ἠρεμήσουσι γὰρ , ἄχρις ἂν ποικίλαις καὶ πολλαῖς διαβολαῖς ἐξορμήσωσι πρὸς πόλεμον τὸν βασιλέα . μὴ θαυμάσητε δὲ , εἰ παρὰ τῶν νεωτεροποιῶν τούτων καὶ φθόρων ἐξαπατήσεσθαι τὸν βασιλέα λέγων , ἐμαυτὸν ἐξαίρω τοῦ λόγου ὡς μὴ τὰ ἴσα δυνάμενον παθεῖν , καίτοι γε οὕτως ἔχω παρασκευῆς καὶ γνώμης , ὡς οὐδ' ἂν εἴ τι γένοιτο , μήτοι γε ἐκ διαβολῆς , ἀλλ' οὐδ' εἰ ἀληθῆ τὰ λεγόμενα εἴη , πρὸς πόλεμον πρότερος αὐτὸς ἐξορμήσων , πρὶν ἂν αὐτοῖς ἔργοις ἀναγκασθῶ ὡς ἐπιόντα ἀπωσόμενος τὸν πόλεμον , τὰ ὅπλα ἀναλαμβάνειν , ἀλλ' ὡς ἐνέχυρα ἱκανὰ πρὸς ἐκεῖνον τῆς διαβολῆς ἐχούσης . ὁ γὰρ ἄρχων μὴ τὴν ἀρχὴν ἀφαιρεθείη δεδοικὼς , κἂν ἐπιβουλεύεσθαι πεισθείη · ὁ δουλεύων δὲ οὐκ ἂν πείθοιτο ῥᾳδίως . τούτων δὴ ἕνεκα ὧν εἶπον , μὴ πάλιν πρὸς μερισμοὺς τῆς ἀρχῆς ἐπιπολὺ σκεψαμένῳ ἔδοξε δεῖν χωρεῖν , ἀλλ' ἡμᾶς τε αὐτοὺς καὶ πάντα χρήματα ἀγαγόντας , ἐγχειρίσαι βασιλεῖ · οὕτω γὰρ ἣν ποθοῦμεν εἰρήνην βεβαία περιέσται . » Τοιαῦτα περὶ τῆς εἰρήνης διειλεγμένου τοῦ βασιλέως , ἐπιπολὺ μὲν τὸ βουλευτήριον σιωπὴ κατέσχε βαθεῖα , πάντων πρὸς τοὺς λόγους ἐκπεπληγμένων . οὐ γὰρ ἂν ἐπὶ τοιούτοις ᾠήθησάν ποτε γενέσθαι τὴν εἰρήνην . ἀποκριναμένων δὲ οὐδὲν , ἐπιστραφεὶς ὁ βασιλεὺς πρὸς τὸν μέγαν δομέστικον « οὐ σιωπᾷν » ἔφη « χρεὼν , ἀλλ' αὐτόν τε ὡς ἔχεις περὶ τῶν εἰρημένων καὶ τοὺς ἄλλους λέγειν . ἐπὶ τούτοις ὁ μέγας δομέστικος εἶπε τοιάδε · « εἰ μὲν πρὸς βαρβάρους , ὦ βασιλεῦ , τοὺς φύσει πολεμίους ὁ πόλεμος ἡμῖν ἦν , οὐδὲν ἕτερον ἔδει σκοπεῖν , ἢ ὅπως , ἢν μὲν περιγενώμεθα τῷ πολέμῳ , ἐπεξιέναι καὶ διαφθείρειν , ἄχρις ἂν ἢ ἐκτρίψαντες ποιήσωμεν ἐκποδὼν , ἢ , τό γε δεύτερον , δουλωσάμενοι ποιήσωμεν ὑποφόρους · εἰ δὲ ἰσόῤῥοπα ἡμῖν τὰ πράγματα ἦν , πρὸς τὴν αὐτῶν χρείαν μεθαρμόζεσθαι καὶ αὐτούς . ἐπειδὴ δέ ἐστιν οὔτε πρὸς φύσει πολεμίους βαρβάρους , οὔτε πρὸς τὴν αὐτὴν μὲν ᾑρημένους θρησκείαν ἡμῖν , ἄλλως δὲ πολεμίους καὶ ὑπὸ ἰδίαν τεταγμένους ἡγεμονίαν , οὓς ἄν τις ἴσως καὶ βιάζεσθαι συγχωρήσειε δυναμένοις · ἀλλὰ πρὸς ὁμοφύλους καὶ οἰκειοτάτους , τίς ἂν νοῦν ἔχων καὶ μικράν τινα ποιούμενος φροντίδα τοῖς ἐν ᾅδου καταδίκοις μὴ συνεῖναι , μᾶλλον ἂν ἀνθέλοιτο τὸν πόλεμον τῆς εἰρήνης ; καίτοι γε οὐδ' οὕτω συμμεμέρισται ὑμῖν τοῖς βασιλεῦσι τὰ τῆς ἀρχῆς , ὡς τὸν μὲν τῆς ἐκ τῆς ἕω στρατιᾶς , τῆς ἑσπερίου δὲ τὸν ἕτερον στρατηγεῖν · ἦν γὰρ οὕτω τι μετριώτερον , Ρωμαίοις μὲν καὶ οὕτω Ρωμαίων συμπιπτόντων καὶ κτεινομένων , ὅμως δ' οὖν τινα παραμυθίαν τὸ μὴ προσήκειν αὐτοῖς καθ' αἷμα τοὺς ἀποσφαττομένους οἰομένων . νυνὶ δ' οὕτως ἡ κοινὴ τῶν Ρωμαίων συνεσκεύασε δυστυχία , ὡς αὐτὰς τὰς οἰκίας πρὸς ἀλλήλας μερισθείσας , μήτοι γε πόλεις , καὶ ἀδελφοὺς ἀλλήλοις , καὶ παῖδας πατράσι , καὶ φίλους γνησιωτάτοις φίλοις οὐ τῷ σφετέρῳ αὐτῶν , ἀλλὰ τῷ τῶν βασιλέων ἔχθει πολεμεῖν . εἰκὸς δὲ καὶ παρ' αὐτὰς τὰς μάχας τὸν πατέρα τὸν οἰκεῖον ἢ τὸν ἀδελφὸν ἀποκτείναντά τινα ἢ τὸν φίλον , ἐν τῷ σκυλεύειν τὴν δυστυχεστάτην ἐπιγνῶναι νίκην , οὗ τί σχετλιώτερον γένοιτ' ἄν ; ὧν δὴ ἕνεκα αὐτός τε ἡγοῦμαι τὴν εἰρήνην λυσιτελεῖν , καὶ οἱ ἄλλοι συνεπιψηφίζονται πάντες . ἐπειδὴ δὲ νῦν καὶ ἐφ' ὁποίοις δή τισι τὴν εἰρήνην γενέσθαι δεῖ πρόκειται σκοπεῖν ὥστε μένειν βεβαίαν καὶ μὴ πάλιν προφάσεων πρὸς πόλεμον εὐπορεῖν , εἰ μὲν ἕτερ' ἄττα ἢ αὐτὸς εἴρηκας , ὦ βασιλεῦ , λυσιτελεῖν ἐλογιζόμην , εἶπον ἂν ἐνδοιάσας μηδέν · ἐπειδὴ δὲ ἅμα τε δίκαια καὶ τῷ κοινῷ συμφέροντα Ρωμαίων καὶ πρὸς εὐδοξίαν οὐδενὸς δεύτερα σαυτῷ τε εἴρηκας καὶ ἡμῖν , θεῷ τῷ τῶν ἀγαθῶν θαῤῥήσαντες ἐφόρῳ , εἰς ἔργα προάξωμεν τοὺς λόγους . » Τοιαῦτα μὲν καὶ ὁ μέγας δομέστικος εἶπεν · ἐπιτραπεὶς δὲ καὶ ὁ πρωτοστράτωρ ἃ δοκεῖ συμφέροντα εἰπεῖν , « τὴν μὲν εἰρήνην ὡς ἀγαθὸν καὶ λυσιτελὲς ἡμῖν τε καὶ τῷ κοινῷ Ρωμαίων παντὶ , οὐδ' ἂν αὐτὸς ἀρνηθείην , μὴ καὶ οἴεσθαι καὶ πεπεῖσθαι » εἶπε « παρ' ὑμῶν . τοιαύτην μέντοι οἵαν αὐτὸς εἴρηκας γενέσθαι , βασιλεῦ , οὐδὲ ὑπονοῆσαί ποτε ὁμολογῶ . ἐλογιζόμην γὰρ ὅτι πρὸς οἷς κατείχομεν πρότερον καὶ ἐκ τῶν νῦν προσχωρησάντων οὐκ ὀλίγα κατασχόντες , τὰς ἐπὶ τῇ εἰρήνῃ ποιήσομεν σπονδάς . διὸ καὶ προθυμίᾳ σὺν πολλῇ τῶν περὶ τῆς εἰρήνης εἰχόμην λόγων · ἐπειδὴ δέ σοι οὕτω βέλτιον δοκεῖ , κἀμοὶ πᾶσα συνδοκεῖν ἀνάγκη . ἐξ ὅτου γάρ σοι φέρων ὑπέταξα ἐμαυτὸν , οὕτω πέπεισμαι ὡς ἅμα σοὶ καὶ ἀποθανούμενος καὶ βιώσων . διόπερ εἰ καὶ αὐτὸς ἑτέρως ἐλογιζόμην ἔσεσθαι τὴν εἰρήνην , ἀλλ' ἐπειδὴ νυνὶ σοὶ τοῦτον τὸν τρόπον δοκεῖ , ὡς ἂν αὐτὸς βέλτιον ἡγῇ τελείσθω . » τοιαῦτα καὶ πρωτοστράτορος εἰπόντος , εὐχαριστήσας ὁ βασιλεὺς ἐπυνθάνετο τῶν ἄλλων . ἐπισχόντες δὲ μικρὸν , « παρὰ σοὶ τὴν ἐξουσίαν , ἔφασαν , εἶναι τοῦ πράττειν · δεσπότης δὲ ὢν , ἃ βούλει πρᾶττε . » τὴν τοι αύτην δὲ ἀπολογίαν οὐ πεισθέντες τοῖς εἰρημένοις , ἀλλ' ἀηδῶς μᾶλλον εἶπον διατεθέντες . ὁ μέντοι βασιλεὺς τὴν ἀπολογίαν ὅ , τι νοεῖ ὑποκρινάμενος ἀγνοεῖν , εὐχαριστήσας καὶ αὐτοῖς , διέλυσε τὴν ἐκκλησίαν . ἐξ ἐκείνης δὲ καὶ εἰς ἑβδόμην ἡμέραν ὁ βασιλεὺς τῷ μεγάλῳ δομεστίκῳ ἅμα καὶ πρωτοστράτορι τούς τε ἐν τέλει καὶ τοὺς λογάδας πείθοντες τῆς στρατιᾶς , καὶ δι' αὐτῶν ἅπαν τὸ πλῆθος , ἴσχυσαν μόλις εὐπαράδεκτον πᾶσι τὴν ἐπὶ τοῖς εἰρημένοις εἰρήνην καταστῆσαι . ἐξῆν μὲν οὖν καὶ βασιλεῖ σὺν ὀλίγοις τῶν ἐπιφανῶν τισι τὴν εἰρήνην κυροῦν , ἐδόκει δὲ βέλτιον γενέσθαι ψήφῳ κοινῇ . καὶ διὰ τοῦτο τὰ τοιαῦτα ᾠκονομεῖτο .
Lemmas: λβʹ . ὡς δέ ὅς τε ἐκ ὁ Περσική συμμαχία ὁ πρέσβυς βασιλεύς περιαιρέω Ἐλπὶς , ὁ τε κατά ὁ νῆσος πονηρός ἔχω , ὁ μέν Λῆμνος ἤδη καί φανερῶς ἀφίστημι , ὁ ἄλλος δέ κλονέω καί ὅσος οὔπω ὁ ἀποστασία καί αὐτός ἀπειλέω , καί ὁ κατά ὁ ἤπειρος πρίν ὑπήκοος ὁ πρέσβυς βασιλεύς , πλείων ὁ πόλις ἤδη συναφίστημι πρός ὁ νέος · ἀπορία πάντοθεν περιέχω , πρεσβεία δήω γιγνώσκω πρός βασιλεύς αὖθις ὁ ἔγγονος πέμπω . πέμπω δέ ὁ κατά ὁ Ἄθως ὁ ἱερός ὄρος πρῶτος ὁ Ἰσαάκ , καί ἄλλως μέν εἰμί συνετός , οὐ ἥκιστος δέ ἀντιποιέω καί ἀρετή · τοιοῦτος πρός βασιλεύς ὁ ἔγγονος πρεσβεύω διά αὐτός · « εἰμί μέν ἢ κατά ἀρχή ἀκίνητος πρός ὁ κακός ὁ ἄνθρωπος δημιουργέω παρά θεός , ἢ ὥσπερ εἰμί δήω , αὐτεξούσιος γίγνομαι μένω ἐν ὁ ἀγαθός , οὐδείς εἄν ὁ μετά οὗτος παραβαίνω τολμάω . ἐπεί δέ διά ὁ παράβασις εὐόλισθος πρός ὁ χείρων ὁ ὁ ἄνθρωπος γίγνομαι φύσις , ἐκ ἐκεῖνος μέχρι καί νῦν πᾶς ἄνω καί κάτω καί ὁ ἐκ ἀρχή ἀντίκειμαι γίγνομαι συνεργέω , ὁποῖος δή τίς νῦν συμβαίνω καί ἐγώ . δήω γάρ ἐγώ ὁ πρός ἐγώ σύ εὔνοια καί πρός πατήρ παῖς πρέπω αἰδώς τε καί τιμή αὐτός ἔργον καταμανθάνω , ὁ σύ διαβάλλω ἐπιχειρέω ὡς κατά ἐγώ συσκευάζω δόλος , ὡς ἐχθραίνω ἀπωθέω , ἐγώ δέ ἀπατάω , ὁ μέν διά ὁ σός ἔργον ἀπόδειξις οὖον προσέχω , λόγος δέ πλάσσω παρά ὁ συκοφάντης πείθω , ἐγείρω πόλεμος , εἰμί εἰρήνη . νυνί δέ αὐτός ἔργον ὁ ἀβουλία καταμανθάνω , ἐμαυτοῦ μέν , ὥσπερ Δίκαιος , καταμέμφομαι · σύ δέ ὁ τε τρόπος ἀγαθός εἰμί , καί ὁ εἰς ἐγώ αἰδώς καί εὔνοια ἴσος διατηρέω , ὅπως εἰς εἰρήνη ἐκ πόλεμος πάλιν ὁ πρᾶγμα ἐγώ ἥκω , μέλω . » ὁ μέν οὖν τοιοῦτος εἶπον . βασιλεύς δέ ὁ νέος « χάρις » εἶπον « ὁμολογέω πολύς ὁ βασιλεύς ὁ βασιλεύω θεός , ὅτι ὁ αὐτός χρηστότης χράω καί περί ἐγώ , οὔτε αὐτός τίς κατά ὁ ἐγώ κύριος καί βασιλεύς ἢ βουλεύω συγχωρέω ἢ πράσσω , οὔτε ὁ συκοφάντης ἀνέλεγκτος ἄχρι τέλος διατελέω , ἀλλά αὐτός βασιλεύς μάρτυς ἔχω παρέχω , ὡς οὔτε αὐτός ἀδικέω , οὔτε ὁ συκοφαντέω ἀδικία ἐλλείπω οὐδείς ὑπερβολή . εἰμί δέ ὁ βασιλεύς αὐτός ὑπό διαφθείρω ἄνθρωπος ἀπατάω , ἐργάζομαι ὁ μή δήω , ἀλλά ἐγώ γε γονεύς τε οἶδα τιμάω καί ἄν τίς καί ἀδικέω ἀνέχω , ὅσος εἄν παρέχω θεός , βουλεύω δράω περί ὁ πρόκειμαι . » ὁ μέν οὖν πρέσβυς τοιοῦτος ἀπόκρισις παρά βασιλεύς τυγχάνω , ἀπέρχομαι εἰς ὁ στρατόπεδον ὡς ἐκεῖ περιμένω , ἄχρι εἄν ὁ βασιλεύς βουλεύω ἀποκρίνω περί ὁ εἰρήνη . ὁ βασιλεύς δέ ἅμα ὁ μέγας δομέστικος , ὅς , τίς χρή βουλεύω πράσσω περί ὁ πρόκειμαι , ὅπως ὁ εἰρήνη γίγνομαι τοιοῦτος σκοπός , ὡς μηδείς πρόφασις ἔχω ὁ συκοφάντης πρός ἀλλήλων διαβάλλω ὁ βασιλεύς καί πόλεμος ἐπί λύμη ὁ κοινός πρᾶγμα κινέω . δοκέω δή λυσιτελέω αὐτός τε ὁμοῦ καί ὁ στρατία καί πόλις πᾶς καί ὁ διοίκησις ὁ κοινός πρᾶγμα ὁ βασιλεύς ἐπιτρέπω , αὐτός ὑπό ἐκεῖνος ἄγω , καί εἰς ὑπήκοος τελέω ὁ προστάσσω ἐκπληρόω · οὗτος γάρ ὁ διαβάλλω χώρα οὐδείς εἄν ἔχω , πᾶς ὁμοῦ χρῆμα ὑπό ὁ πρέσβυς βασιλεύς διοικέω . εἰς ὁ ὑστεραῖος δέ ὁ νέος βασιλεύς ὁ ἐν τέλος πᾶς καί ἡγεμών καί ὁ λογάς ὁ στρατιά εἰς ἐκκλησία συνάγω , εἶπον τοιόσδε · « ὁ ἐκ ὁ πόλεμος φύω κακός καί μάλιστα ὁ ἐμφύλιος , καί πολλαχόθεν μέν ἄλλοθεν ἔξεστι καταμανθάνω , μάλιστα δέ ἄν τις αὐτός καθοράω καί ἀπό ὁ νυνί ἐγώ τε μεταξύ καί βασιλεύς κινέω πόλεμος . ἐν γάρ ὀλίγος χρόνος τοσοῦτος αὐτός ὑπό ἑαυτοῦ διαφθείρω ὁ δύναμις ἐγώ , ὅσος οὐδέ ὁμοῦ πᾶς ὁ πρόσοικος ἐγώ βάρβαρος ἐπιστρατεύω ὁμονοέω κατεργάζομαι ἰσχύω ἄν . ὅς δή καί αὐτός καλῶς συνοράω , ἐν ἀρχή μάλιστα ὅδε ὁ πόλεμος πρεσβεία ἀποστέλλω πρός βασιλεύς , περί εἰρήνη δήω ἐγώ σύνοιδα · ὡς δέ ἀνύω σύ οὐδείς , πρεσβεύω καί αὐτός περί ὁ ἴσος , πολύς δήω βασιλεύς μή περιοράω ἐγώ αὐτός ὑπό ἑαυτοῦ ἐν ὁ πρός ὁ ὁμόφυλος πόλεμος διαφθείρω , καί ὁ εἰρήνη ὥσπερ τίς μέγας ὁ εὐεργέτημα αἰτέω . τότε μέν οὖν ἐγώ δήω , ἐκεῖνος οὖον προσδέχομαι ὁ περί ὁ εἰρήνη λόγος · νυνί δέ εἰς οὗτος θεός περιίστημι ὁ πρᾶγμα , ὥστε αὐτός ὁ μή προσδέχομαι τότε ὁ εἰρήνη ἥκω παρά ἐγώ δήω περί ὁ ὅμοιος . ὅς δή ἕνεκα πρῶτος μέν ἡγέομαι προσήκω ἐγώ πολύς ὁ εὐεργεσία χάρις ὁμολογέω θεός , ἀγαθός ἀεί ὁ ἀντιτάσσω ἀποδείκνυμι · ἔπειτα δέ ἄσμενος προσδέχομαι καί ὁ εἰρήνη , καί μή διά ὁ μικρός οὗτος εὐτυχία αὐθάδης φαίνω καί θρασύς · ἀλλά ἐκεῖνος εἰμί νομίζω ὁ καιρός , ἡνίκα βουλεύω ἐγώ ἀναγκαῖος δοκέω ὁ εἰρήνη , οὗτος πάλιν καί βουλεύω καί ψηφίζω περί αὐτός . » οὕτως ὁ βασιλεύς ἐρῶ , ὁ μέγας δομέστικος ἐφεξῆς « οὐδείς ἐλλείπω ὁ βασιλεύς » φημί « ὁ μή διδάσκω ὁ δήω ἐγώ , ὥστε ἕτερος τις ἔχω ὁ εἴρω προστίθημι . ὁ , τε γάρ ἐν ὁ εὐτυχία μή φυσάω , σώφρων καί ἀνδρεῖος ἀποδείκνυμι εἰμί ἀνήρ , καί ὁ ὁ γεννάω αἰδέομαι τε καί τιμάω καί Δίκαιος ἅμα καί ἀναγκαῖος · καί ὁ ὁ ὁμόφυλος κήδω καί περί πλεῖστος ὁ σωτηρία αὐτός ποιέω , καί μή διά φιλονεικία φθείρω περιοράω , ἀλλά εἰμί δεῖ τίς καί ὁ οἰκέω προΐημι ὁ σῴζω ἕνεκα αὐτός , οὖον μόνος ἀγαθός , ἀλλά καί σύνεσις χράομαι ἄνθρωπος εἰμί . ὅς γάρ ἄν τις ὁ οἰκεῖος καί ὁμόφυλος φθείρω περιοράω , ὁ αὐτός οὗτος αὐτός εἰμί φθείρω ἀγνοέω · καί μόνος ὁ κατά ὁ ὁμόφυλος Νίκη ἧσσα αἰσχρός , ἀλλά οὖον Νίκη νομίζω χρή · κεφάλαιος δέ ἐπί οὗτος , ὡς ὁ πᾶς ἐφοράω θεός ὁ πάρειμι εὐτυχία ὀρθῶς καί ὡς προσήκω καί μετά ἀτυφία ὁράω χράω ἐγώ , καί μή ὠμός τις καί ἀπάνθρωπος γίγνομαι καί ὁ φύσις ἀγνοέω , ἕτερος πολύς τοιοῦτος ἢ καί πλείων καί θαυμάσιος εὐεργέτημα ἀξιόω ἄν . εἰμί οὖν δίκαιος τε ὁμοῦ καί ἀναγκαῖος ὁ βουλεύω καί πρός ὁ εὐδοξέω καί ὁ σῴζω · λυσιτελέω , οὐδείς ἔτι λείπω ἢ ἐπιψηφίζω καί σύ . αὐτός γάρ ὀρθῶς τε οἴομαι ἔχω ὁ εἴρω καί ὁμοίως περί ὁ αὐτός φρονέω , γνώμη δίδωμι δέχομαι ὁ εἰρήνη , καί ὁ ἐμός μέρος ἐπικυρόω . » τοιοῦτος καί ὁ μέγας δομέστικος ἐρῶ , ὅς , τε πρωτοστράτωρ ἐπιψηφίζω δέχομαι ὁ εἰρήνη , ὀρθῶς ὁ τε βασιλεύς εἴρω ὁ τε μέγας δομέστικος συνεῖπον αὐτός εἶπον · καί ὁ λοιπός πᾶς εὐθύς ἄκων μέν , ἐπιψηφίζω δέ οὖν ὅμως . πᾶς δέ ἐπιψηφίζω ὁ εἰρήνη , πυνθάνομαι αὖθις ὁ βασιλεύς , εἰμί τοιοῦτος δήω ὁ εἰρήνη γίγνομαι ὥστε βέβαιος εἰμί ἀεί , καί μηδείς ὑποψία ὕστερος ἢ πρόφασις τις πόλεμος ἔχω . ὁ δέ γε μέγας δομέστικος , οἷος δή πρότερος ἅμα βασιλεύς ὁποῖος τις δεῖ εἰρήνη γίγνομαι βουλεύω , τοιοῦτος ποιέω ὁ λόγος , ὡς δοκέω οὐ ἐξεπίτηδες , ἀλλά ἀνάγκη τις πρός ὁ ἐπί ὁ τοιοῦτος ὁμολογία συνωθέω . « δήω γάρ » λέγω « εἰμί , εἰμί βασιλεύς , μή πάλιν ἐγώ ὁ ἐπί ὁ εἰρήνη σύμβασις τοιοῦτος γίγνομαι , ὥστε ὁ συκοφάντης ἐγχωρέω πρόφασις εὐπρόσωπος εὐπορέω σύ ὁ βασιλεύς πρός ἀλλήλων διαβάλλω καί ὁ πόλεμος κινέω , οὖον μόνος σύ ἀδοξία ἅμα καί εἰς ὁ καίριος ζημία , ἀλλά καί ὁ ὑπήκοος πᾶς παντοῖος προξενέω φορά κακός . παραπλήσιος γάρ συμβαίνω καί ἐπί ἐγώ , ὁποῖος εἄν καί ἐπί δύο ὁ ἐπί ῥώμη καί μέγεθος θαυμάζω συμβαίνω ζῷον · ἐκεῖνος τε γάρ ἀλλήλων ἀντέπειμι καί συρράσσω , ὁ ἐν πούς πᾶς συντρίβω καί διαφθείρω εἰκός , ἀδικέω μηδείς · καί σύ ἀπόλλυμι ὁ ὑπήκοος μάχομαι . ὅς δή ἕνεκα οὖον μόνος ὅτι εἰρήνη γίγνομαι δεῖ σκοπέω , ἀλλά ὅπως καί βέβαιος καί ἀκατάλυτος μένω · ὡς εἰ μέλλω , ὥσπερ καί πρότερος , οὐ εἰρήνη βέβαιος , ἀλλά ὥσπερ ἀνοκωχή ὁ πόλεμος ποιέω , ἀγαθός μηδέ γίγνομαι ὁ ἀρχή . οὐδείς γάρ ἕτερος ἢ ἐπιορκία ἔγκλημα ὁ πρότερος παρασπονδέω ἐνέχω περίειμι . » ὁ τοιοῦτος δέ λόγος ὁ τε ὁ σύγκλητος καί ὁ στρατιά ἀκούω , ὅτι μέν κατασκευάζω τοιοῦτος ὁ μέγας δομέστικος δημηγορέω , αἰσθάνομαι οὐδέ ἐπί μικρός . νομίζω δέ οὐ ἄλλοθεν πόθεν αὐτός αἰνίσσομαι βέβαιος εἰμί ὁ εἰρήνη , ἢ ἀπό ὁ βασιλεύς ὁ νέος ὅς τε κατέχω πρότερος μοῖρα ὁ ἀρχή καί ὅς προσλαμβάνω ἐν ὁ νῦν πόλεμος ὁ πλείων κατέχω εἰς ὁ μάλιστα γίγνομαι δυνατός , ὁ δέ πρέσβυς ἀσθενέω διά ὁ ὁ ἀρχή ἀφαιρέω πολύς ἄτολμος πρός ὁ νεωτερίζω εἄν γίγνομαι , καί Δίκαιος καί συμφέρω πᾶς εἶπον ὁ μέγας δομέστικος εἴρω , καί τοιοῦτος δήω θορυβέω ὁ εἰρήνη εἰμί . ὁ βασιλεύς δέ ἤδη ὁ οἰκέω λόγος πᾶς προκαταλαμβάνω σύνορος , « ἐγώ ὁ ἴσος » εἶπον « συνδοκέω · ὁ , τε γάρ πρός ἀλλήλων ἐγώ πολεμέω , καί αὐτός ἐγώ καί ὁ ὑπήκοος ἀλυσιτελής · καί ὁ παράδειγμα οἰκέω μάλιστα , ὅς προσφέρω ὁ μέγας δομέστικος ὁ πρός ἀλλήλων πόλεμος ἐγώ . ἀνάγκη γάρ σύ τε ὁ ὑπό ἀμφότερος στρατεύω ἐν ὁ μάχη ὑπό ἀλλήλων ἀποθνήσκω , καί ὁ κτήσεις , ἐκ ὅς ὁ τε ἰδιωτικός καί ὁ δημόσιος διαφθείρω πρόσοδος . καί ὁ μή βέβαιος αὖθις , ἀλλά ὑπό ὅστις διαλύω προσδοκάω γίγνομαι ὁ εἰρήνη , μάλιστα ἀσύμφορος ἐγώ . διό δεῖ σκέπτομαι αὐτός , πᾶς πρότερος πόλεμος πρόφασις περιαιρέω · πόλεμος δέ πρόφασις πᾶς ἄνθρωπος ἢ οἴομαι ἀδικέω ἀμύνω ἐθέλω , ἢ πόλεμος ἄρχω αἱρέω ἀδικέω · ἐάν δέ τις ἄγω ἑαυτοῦ ἐγχειρίζω ὁ πολεμέω , πᾶς πρόφασις πόλεμος περιαιρέω . εἴτε γάρ οἴομαι ἀδικέω , ὁ ἀδικέω ἔχω ἡσυχάζω , εἴτε προθυμέομαι πλεονεκτέω , πλέω ἔχω ὅς προσδοκάω , καί οὗτος παύω ὁ πολεμέω . διό δεῖ καί ἐγώ βέβαιος εἰρήνη ἐπιθυμέω , θεός τε θαρσέω καί ὁ σφέτερος αὐτός πρᾶξις ὡς ἀγαθός , πᾶς ὁ ἀρχή ἐγώ τε αὐτός καί πόλις καί πρόσοδος ἐγχειρίζω ὁ βασιλεύς · οὗτος δέ πράσσω , πᾶς πρόφασις ὁ συκοφάντης διαβολή περιαιρέω · ἐκεῖνος δέ παύω κακουργέω , οὐδείς ἔτι ἐμποδών εἰμί βαθύς ἀπολαύω πᾶς εἰρήνη . εἰμί δέ αὖθις χωρέω εἰς μερισμός , πρῶτος μέν αὐτός οὗτος , ὁ δύο ἔτος καί ἑξήκοντα ὁμοῦ πᾶς ἄρχω αὐτός , νῦν ὁ κατά πᾶς ἐξουσία ἀποστερέω , ἱκανός πρός ταραχή καί δυνατός ὁ συκοφάντης πείθω προσέχω ὡς ἐπιβουλεύω παρά ἐγώ καταψεύδομαι . ἔπειτα δέ καί οὗτος αὐτός , ὥστε ἔχω ῥάπτω ὁ διαβολή , ὕλη εἄν παρέχω πολύς · ἔχω δέ ἐκεῖνος δύναμις κακουργέω , οὐ ἐν πολύς χρόνος ἀναγκάζω αὖθις πολεμέω . οὐ ἠρεμέω γάρ , ἄχρι εἄν ποικίλος καί πολύς διαβολή ἐξορμέω πρός πόλεμος ὁ βασιλεύς . μή θαυμάζω δέ , εἰμί παρά ὁ νεωτεροποιός οὗτος καί φθορά ἐξαπατάω ὁ βασιλεύς λέγω , ἐμαυτοῦ ἐξαίρω ὁ λόγος ὡς μή ὁ ἴσος δύναμαι πάσχω , καίτοι γε οὕτως ἔχω παρασκευή καί γνώμη , ὡς οὐδέ εἄν εἰμί τίς γίγνομαι , μήτοι γε ἐκ διαβολή , ἀλλά οὐδέ εἰμί ἀληθής ὁ λέγω εἰμί , πρός πόλεμος πρότερος αὐτός ἐξορμάω , πρίν εἄν αὐτός ἔργον ἀναγκάζω ὡς ἔπειμι ἀπωθέω ὁ πόλεμος , ὁ ὅπλον ἀναλαμβάνω , ἀλλά ὡς ἐνέχυρον ἱκανός πρός ἐκεῖνος ὁ διαβολή ἔχω . ὁ γάρ ἄρχω μή ὁ ἀρχή ἀφαιρέω δείδω , κἀν ἐπιβουλεύω πείθω · ὁ δουλεύω δέ οὐ εἄν πείθω ῥᾳδίως . οὗτος δή ἕνεκα ὅς εἶπον , μή πάλιν πρός μερισμός ὁ ἀρχή ἐπιπολύ σκέπτομαι δοκέω δήω χωρέω , ἀλλά ἐγώ τε αὐτός καί πᾶς χρῆμα ἄγω , ἐγχειρίζω βασιλεύς · οὗτος γάρ ὅς ποθέω εἰρήνη βέβαιος περίειμι . » τοιοῦτος περί ὁ εἰρήνη διαλέγω ὁ βασιλεύς , ἐπιπολύ μέν ὁ βουλευτήριον σιωπή κατέχω βαθύς , πᾶς πρός ὁ λόγος ἐκπλήσσω . οὖον γάρ εἄν ἐπί τοιοῦτος οἴομαι ποτός γίγνομαι ὁ εἰρήνη . ἀποκρίνω δέ οὐδείς , ἐπιστρέφω ὁ βασιλεύς πρός ὁ μέγας δομέστικος « οὖον σιωπάω » φημί « χρεὼν , ἀλλά αὐτός τε ὡς ἔχω περί ὁ εἴρω καί ὁ ἄλλος λέγω . ἐπί οὗτος ὁ μέγας δομέστικος εἶπον τοιόσδε · « εἰμί μέν πρός βάρβαρος , εἰμί βασιλεύς , ὁ φύσις πολέμιος ὁ πόλεμος ἐγώ εἰμί , οὐδείς ἕτερος ἐσθίω σκοπέω , ἢ ὅπως , εἄν μέν περιγίγνομαι ὁ πόλεμος , ἐπέξειμι καί διαφθείρω , ἄχρι εἄν ἢ ἐκτρίβω ποιέω ἐκποδών , ἢ , ὁ γε δύο , δουλόω ποιέω ὑπόφορος · εἰμί δέ ἰσόρροπος ἐγώ ὁ πρᾶγμα εἰμί , πρός ὁ αὐτός χρεία μεθαρμόζω καί αὐτός . ἐπεί δέ εἰμί οὔτε πρός φύσις πολέμιος βάρβαρος , οὔτε πρός ὁ αὐτός μέν αἱρέω θρησκεία ἐγώ , ἄλλως δέ πολέμιος καί ὑπό ἴδιος τάσσω ἡγεμονία , ὅς ἄν τις ἴσως καί βιάζομαι συγχωρέω δύναμαι · ἀλλά πρός ὁμόφυλος καί οἰκεῖος , τίς εἄν νόος ἔχω καί μικρός τις ποιέω φροντίς ὁ ἐν ᾍδης κατάδικος μή συνίημι , μᾶλλον εἄν ἀνατίθημι ὁ πόλεμος ὁ εἰρήνη ; καίτοι γε οὐδέ οὗτος συμμερίζω σύ ὁ βασιλεύς ὁ ὁ ἀρχή , ὡς ὁ μέν ὁ ἐκ ὁ ἠώς στρατιά , ὁ ἑσπέριος δέ ὁ ἕτερος στρατηγέω · εἰμί γάρ οὗτος τίς μέτριος , Ῥωμαῖος μέν καί οὗτος Ῥωμαῖος συμπίπτω καί κτείνω , ὅμως δέ οὖν τις παραμυθία ὁ μή προσήκω αὐτός κατά αἷμα ὁ ἀποσφάζω οἴομαι . νυνί δέ οὕτως ὁ κοινός ὁ Ῥωμαῖος συσκευάζω δυστυχία , ὡς αὐτός ὁ οἰκίον πρός ἀλλήλων μερίζω , μήτοι γε πόλις , καί ἀδελφός ἀλλήλων , καί παῖς πατήρ , καί φίλος γνήσιος φίλος οὖον ὁ σφέτερος αὐτός , ἀλλά ὁ ὁ βασιλεύς ἔχθω πολεμέω . εἰκός δέ καί παρά αὐτός ὁ μάχη ὁ πατήρ ὁ οἰκέω ἢ ὁ ἀδελφός ἀποκτείνω τις ἢ ὁ φίλος , ἐν ὁ σκυλεύω ὁ δυστυχής ἐπιγιγνώσκω Νίκη , ὅς τίς σχέτλιος γίγνομαι ἄν ; ὅς δή ἕνεκα αὐτός τε ἡγέομαι ὁ εἰρήνη λυσιτελέω , καί ὁ ἄλλος συνεπιψηφίζω πᾶς . ἐπεί δέ νῦν καί ἐπί ὁποῖος δή τις ὁ εἰρήνη γίγνομαι δεῖ πρόκειμαι σκοπέω ὥστε μένω βέβαιος καί μή πάλιν πρόφασις πρός πόλεμος εὐπορέω , εἰμί μέν ἕτερος τις ἢ αὐτός εἴρω , εἰμί βασιλεύς , λυσιτελέω λογίζομαι , εἶπον εἄν ἐνδοιάζω μηδείς · ἐπεί δέ ἅμα τε Δίκαιος καί ὁ κοινός συμφέρω Ῥωμαῖος καί πρός εὐδοξία οὐδείς δύο σεαυτοῦ τε εἴρω καί ἐγώ , θεός ὁ ὁ ἀγαθός θαρσέω ἔφορος , εἰς ἔργον προάγω ὁ λόγος . » τοιοῦτος μέν καί ὁ μέγας δομέστικος εἶπον · ἐπιτρέπω δέ καί ὁ πρωτοστράτωρ ὁ δοκέω συμφέρω εἶπον , « ὁ μέν εἰρήνη ὡς ἀγαθός καί λυσιτελής ἐγώ τε καί ὁ κοινός Ῥωμαῖος πᾶς , οὐδέ εἄν αὐτός ἀρνέομαι , μή καί οἴομαι καί πείθω » εἶπον « παρά σύ . τοιοῦτος μέντοι οἷος αὐτός εἴρω γίγνομαι , βασιλεύς , οὐδέ ὑπονοέω ποτός ὁμολογέω . λογίζομαι γάρ ὅτι πρός ὅς κατέχω πρότερος καί ἐκ ὁ νῦν προσχωρέω οὐ ὀλίγος κατέχω , ὁ ἐπί ὁ εἰρήνη ποιέω σπονδή . διό καί προθυμία σύν πολύς ὁ περί ὁ εἰρήνη ἔχω λόγος · ἐπεί δέ σύ οὗτος ἀγαθός δοκέω , ἐγώ πᾶς συνδοκέω ἀνάγκη . ἐκ ὅστις γάρ σύ φέρω ὑποτάσσω ἐμαυτοῦ , οὗτος πείθω ὡς ἅμα σύ καί ἀποθνῄσκω καί βιόω . διόπερ εἰμί καί αὐτός ἑτέρως λογίζομαι εἰμί ὁ εἰρήνη , ἀλλά ἐπεί νυνί σύ οὗτος ὁ τρόπος δοκέω , ὡς εἄν αὐτός ἀγαθός ἡγέομαι τελέω . » τοιοῦτος καί πρωτοστράτωρ εἶπον , εὐχαριστέω ὁ βασιλεύς πυνθάνομαι ὁ ἄλλος . ἐπέχω δέ μικρός , « παρά σύ ὁ ἐξουσία , φημί , εἰμί ὁ πράσσω · δεσπότης δέ εἰμί , ὁ βούλομαι πράσσω . » ὁ ὅς αὐτός δέ ἀπολογία οὖον πείθω ὁ εἴρω , ἀλλά ἀηδής μᾶλλον εἶπον διατίθημι . ὁ μέντοι βασιλεύς ὁ ἀπολογία ὅς , τίς νοέω ὑποκρίνομαι ἀγνοέω , εὐχαριστέω καί αὐτός , διαλύω ὁ ἐκκλησία . ἐκ ἐκεῖνος δέ καί εἰς ἕβδομος ἡμέρα ὁ βασιλεύς ὁ μέγας δομέστικος ἅμα καί πρωτοστράτωρ ὁ τε ἐν τέλος καί ὁ λογάς πείθω ὁ στρατιά , καί διά αὐτός ἅπας ὁ πλῆθος , ἰσχύω μόλις εὐπαράδεκτος πᾶς ὁ ἐπί ὁ εἴρω εἰρήνη καθίστημι . ἔξεστι μέν οὖν καί βασιλεύς σύν ὀλίγος ὁ ἐπιφανής τις ὁ εἰρήνη κυρόω , δοκέω δέ ἀγαθός γίγνομαι ψῆφος κοινός . καί διά οὗτος ὁ τοιοῦτος οἰκονομέω .