joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen3.83
πγʹ . Μετὰ δὲ τὸ παύσασθαι τῶν περὶ τούτων λόγων , ὁ τῶν μενουρίων ἡγούμενος Ἀρῆγος ὠνομασμένος , δίκαιον , εἶπε , τὸν ὀρθῶς βιοῦν προῃρημένον καὶ ἀληθείας καὶ δικαιοσύνης καὶ ὀλίγον γοῦν πεποιημένον λόγον , μηδέποτε καταψηφίζεσθαι μηδενὸς , πρὶν ἂν αὐτοῦ περὶ τῶν κατηγορουμένων τὴν ἀπολογίαν ἐγγένηται ἀκούειν ποιουμένου . καὶ ὃ τῶν παλαιῶν τις βασιλέων ἔφασκε , τὸ δεῖν τὴν ἑτέραν τῶν ἀκοῶν ἀκεραίαν μάλιστα τῷ κατηγορουμένῳ διασώζειν , τοῦθ' ἡγεῖσθαι εἶναι κοινὸν παράγγελμα ἀνθρώποις τὰ μέγιστα λυσιτελοῦν κατὰ τὸν βίον . ἐγὼ γάρ σου πολλὰ καὶ δεινὰ κατηγορούντων τινῶν ἀκηκοὼς , ὅτι τε τῆς θαυμαστῆς ἐκείνης βασιλέως πρὸς σὲ φιλίας ἀμνημονήσας , ἐπεβούλευσας μηδὲν ἀδικοῦσι τοῖς παισὶ , καὶ τὴν Ρωμαίων ἄγων αὐτὸς ἡγεμονίαν ἐν ἰδιώτου σχήματι , οὐκ ἐνόμισας τὴν δόξαν ἐξαρκεῖν , εἰ μὴ ἐκείνους ἀποκτείνας τὸ κράτος ἅπαν περιστήσεις εἰς σεαυτὸν , καὶ ὡς πατριάρχου καὶ τῶν ἄλλων πρὸς τὴν ἐπιχείρησιν ἐναντίων γενομένων , ἐκμανεὶς πρὸς τὴν ἀποτυχίαν , τόν τε πόλεμον κεκίνηκας τουτονὶ καὶ τοὺς βαρβάρους ἐπήγαγες Ρωμαίοις , καὶ τὴν εἰρήνην οὐδ' ἄκροις καταδέχῃ τοῖς ὠσὶν , ἀλλ' ὅτι μὴ εὐθὺς ἐξαρχῆς ὑπεῖξαν δουλωθέντες , πάντα ἀνατρέπειν καὶ διαφθείρειν ἔγνως , καὶ τῶν φόνων καὶ τῶν ἀνδραποδισμῶν οὐδένα ποιῇ λόγον , οὕτως ἐκπεπολέμωμαι καὶ αὐτὸς καὶ πρὸς τοσοῦτον ἔχθος ἐξηγόμην , ὥσθ' ἡδέως ἂν εἴ τις ἀποσφάττειν ἠδυνήθη , τὴν χεῖρα κατεφίλουν καὶ πολλῶν σωτῆρα καὶ εὐεργέτην ἂν ἐνόμιζον , οὐ μόνον διὰ τὴν γεγενημένην ὑπὸ τοῦ πολέμου φθορὰν ἐν τοσούτῳ χρόνῳ καὶ τὴν μεγάλην κακοπραγίαν τῶν Ρωμαίων , ἧς αἰτιώτατον εἶναι ὑπελάμβανον , ἀλλ' ὅτι καὶ αὐτὸς ἐκ Σαβωΐας ὢν τῆς πατρῴας ἀρχῆς τῇ βασιλίδι , φίλτρον τι τρέφω πρὸς τοὺς ἐκείνης παῖδας διὰ τὴν ἐκ τοῦ γένους κοινωνίαν , καὶ πρὸς τὴν κακοπραγίαν καὶ αὐτὸς συνάχθομαι . καίτοι γε οὐ παρὰ τῶν φίλων μόνον , ἀλλὰ καὶ τῶν μάλιστά σοι πολεμούντων πολλοὺς καὶ θαυμασίους ἐπαίνους ἤκουον διεξιόντων . καὶ τήν τε φύσιν ὡς θαυμασίαν καὶ τὴν ἄσκησιν ἐξαιρόντων τὴν πρὸς τὰ καλὰ , ὡς πολλῷ τῷ μέσῳ τοὺς ἄλλους ὑπερβέβληκε Ρωμαίους , οἷς οὐκ ἐνόμιζον προσέχειν δεῖν , τοῖς μὲν διὰ φιλίαν , τοῖς δὲ δι' ἔχθραν ἀμφοτέροις ψευδομένοις . ἔστι γὰρ ὅτε καὶ αὐτοὶ οἱ πολεμοῦντες αὔξουσι τοῖς ἐγκωμίοις τοὺς ἐχθροὺς , ἵν' ἢ ἡττηθέντες ὑπὸ μεγάλων , ἢ νικήσαντες , μέγιστα δόξωσι κατωρθωκέναι . νυνὶ δέ μοι τοὐναντίον ἅπαν περιέστη . τοῖς τε γὰρ ἐγκωμιάζουσιν ἐκείνοις οὐκ ὀλίγα μέμφομαι , ὡς τὸ πολὺ συγκρύπτουσι τῶν ἀγαθῶν , καὶ ἐμαυτῷ τῆς ἀκρισίας . καὶ δὴ μεταβαλὼν ἀντὶ ἐχθροῦ καὶ κατηγόρου τῶν τε μάλιστα γεγένημαι φιλούντων , καὶ πολλῶν καὶ θαυμασίων τῶν ἐπαίνων κρίνων ἄξιον , οὐ παρὰ Ρωμαίοις διατρίβων , ἀλλὰ καὶ γενόμενος εἰς Ἰταλίαν , ὥσπερ μετ' ὀλίγον οἴομαι , τὴν προσοῦσαν μεγαλοφυΐαν καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην καὶ τὴν ἐπιτηδειότητα πρὸς τὰ καλὰ κηρύξω πᾶσι φανερῶς . περὶ μὲν οὖν τῶν κατὰ τὸν πόλεμον ἁπάντων ὡς εὐθὺς ἐξαρχῆς ἄχρι νῦν οὐδεμίαν πρόφασιν αὐτὸς παρέσχες , ἀλλ' ἄκων ἐπὶ ταῦτα πρὸς τῶν πολεμούντων συνωθῇ , πέπεισμαί τε ἀκριβῶς , καὶ πρὸς ἄλλους ὑπὲρ σοῦ διαλεχθείην ἂν αὐτός . ἐπεὶ δ' αὐτὸς ἐκέλευσας περὶ πάντων , ὧν ἂν θέλοιμεν , πυνθάνεσθαί σου ἀδεῶς , τί περὶ τῆς εἰρήνης νῦν διανοῇ ; ἆρ' ἑτοίμως ἔχεις πρὸς αὐτὴν , εἴ τινος ἐπιεικοῦς ἀπολογίας τύχοις , ἢ πρὸς τὴν ἐκείνων ἀγνωμοσύνην παντάπασιν ἀπέγνως πρὸς τὰς διαλύσεις καὶ αὐτός ; » βασιλεὺς δὲ αὐτὸν τῆς τε παῤῥησίας ἐπαινέσας καὶ τῆς περὶ τὰ πράγματα ἀδόλου διαίτης καὶ δικαίας , καὶ ἀντιφιλεῖν αὐτὸν καὶ αὐτὸς εἰπὼν διὰ τὴν προσοῦσαν σύνεσιν καὶ τὴν εὐφυΐαν τὴν πρὸς τὰ καλὰ , εἶτα ἀπεκρίνατο καὶ περὶ τῆς εἰρήνης , ὡς ἐπ' ἐκείνοις εἴη τοῖς πολεμοῦσι καὶ ἡ τοῦ πολέμου καὶ ἡ τῆς εἰρήνης αἵρεσις . αὐτόν τε γὰρ συνθήσεσθαι ῥᾷστα πρὸς τὰς διαλύσεις , ἂν ἐθέλωσιν ἐκεῖνοι , καὶ πολεμήσειν κατὰ δύναμιν , ἂν ἐκεῖνοι τὰ δίκαια μὴ θέλωσι ποιεῖν . ἐκεῖνοι γὰρ πρότεροι πολέμου ἦρξαν διαβαλόντες καὶ συκοφαντήσαντες , καὶ τήν τε μητέρα ὀλίγου δεῖν ἀπέκτειναν αὐτοχειρίᾳ , ἐν δεσμωτηρίῳ νοσοῦσαν προνοίας ἀξιώσαντες μηδεμιᾶς , καὶ τὸν υἱὸν οὔπω δώδεκα ἔτη γεγονότα καὶ μηδὲν αὐτοὺς ἠδικηκότα , διὰ τὴν πρὸς ἐμὲ ἀπέχθειαν ὑπὸ δεσμοῖς κατέστησαν τοσοῦτον χρόνον , καὶ τοὺς φίλους ἅπαντας διέφθειραν καὶ τοὺς οἰκείους , καὶ οὐδὲν ἀπέλιπον παροινίας , οὐδὲ ὕβρεως . ἐῶ γὰρ λέγειν τὴν τοσούτου πλούτου διαρπαγὴν ἐμοῦ τε καὶ τῶν συγγενῶν , οὓς ἔδει , τοσαύτην κακίαν συνειδότας ἑαυτοῖς καὶ ὡς τῆς ἀμυθήτου φθορᾶς Ρωμαίων αἰτιώτατοι γεγένηνται , ἔλεον τῶν ὁσημέραι διὰ τὴν αὐτῶν κακίαν καὶ μοχθηρίαν λαβόντας κτεινομένων , πρώτους τῇ εἰρήνῃ προσδραμεῖν καὶ τὸν πόλεμον σπουδάζειν καταλύειν . ἐπεὶ δ' ἐκείνοις οὐδενὸς ἑτέρου μέλει , ἢ τοῦ τῶν πραγμάτων μόνον ἄρχειν , ἄν τινα περιλειφθῶσι , τῶν δ' ἀρχομένων οὐδεμίαν πρόνοιαν ποιοῦνται , ὥσπερ ἐξαρχῆς αὐτὸς ὑπὲρ τῆς κοινῆς σωτηρίας πάντα ἐπραγματευόμην , οὕτω καὶ νῦν , ἃ πᾶσι μέλλει κοινῇ συνοίσειν , πάντα ἐρῶ . ἐξέσται δὲ αὐτοῖς , ἢ αἱρεῖσθαι τὰ βελτίω , ἂν πρόνοιάν τινα ποιῶνται τοῦ κοινοῦ , ἢ τὸν πόλεμον ἀσπάζεσθαι , ἂν τῶν ἄλλων πάντων , ἃ νομίζουσιν αὐτοῖς ἰδίᾳ διαφέρειν , προτιμῶσι . φημὶ τοίνυν , ὡς ἐὰν μὲν ἐθελήσωσι βασιλέα δέχεσθαι καὶ τοῖς παισὶ συνάρχοντα βασιλέως , οὐδ' αὐτὸν πολυπραγμονήσειν μηδὲν περὶ τῶν κατὰ τὸν πόλεμον γεγενημένων , ἀλλ' ἀμνηστίαν τε αὐτοῖς παρέξειν τῶν κακῶν , καὶ τῶν ἡρπασμένων μηδενὸς ἀποστερήσειν , ἄν τε τῶν οἰκείων ὦσιν ἢ τῶν φίλων ἢ τῶν συγγενῶν . ἔτι τε οὐδ' ὧν αὐτοῖς ἡ βασιλὶς παρέσχετο κατὰ τὸν τοῦ πολέμου χρόνον , οὔτε τῶν τιμῶν , ἂν δοκῶσι παρ' ἀξίαν , οὔτε τῶν κτήσεων , εἴτε ἐκ τῶν δημοσίων ἦσαν , ἢ τῶν ἐμοὶ προσηκουσῶν · ἀλλὰ πάντα στέργειν καὶ μηδεμίαν αὐτοῖς μηδέποτε βλάβην ἐπάγειν , ἀμυνόμενον τῶν κατὰ τὸν πόλεμον κακῶν . εἰ δὲ τοῦτ' αὐτοῖς μήτε δίκαιον εἶναι φαίνεται , μήτε ἀνεκτὸν , πάντα ἐπιτρέψομεν τῇ δίκῃ . χρήσομαι δὲ οὐχ ἑτέροις δικασταῖς τισιν , ἀλλ' αὐτῇ βασιλίδι καὶ πατριάρχῃ καὶ τῶν τε μοναχῶν καὶ ἐπισκόπων τοῖς λογάσι καὶ τῶν Ρωμαίων , εἴ τινες ἔτι κατελείφθησαν , τοῖς ἀρίστοις , οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τῶν ἑκασταχοῦ πολιτειῶν τοῖς συνετωτέροις . κἂν μὲν αὐτὸς ἀδικῶν καὶ ἐπιορκῶν καὶ βασιλέως τοῖς παισὶ φαίνωμαι ἐπιβουλεύων , ὥσπερ οὗτοι κατηγόρησαν , μηδεμίαν ἄλλην εἶναι τῆς ἀδικίας τιμωρίαν , ἢ θάνατον ἄτιμον καὶ ἀκλεᾶ . εἰ δ' αὐτοὶ τὴν τοιαύτην καταδίκην παραιτοῦνται , ἀπηνὲς εἶναι νομίζοντες ἀνθρώπου θάνατον καταψηφίζεσθαι , ἀλλ' αὐτὸς κατ' ἐμαυτοῦ , καὶ πρὶν γενέσθαι τὴν δίκην , κυρώσω τὴν ψῆφον , ἵν' αὐτοὶ μετὰ τὸ τοῖς ἀδικήμασιν ἁλῶναι μηδεμίαν περὶ τῆς τιμωρίας μέμψιν ἔχωσιν . ἂν δ' αὐτοὶ τἀναντία πάντα φαίνωνται , οὐχ ἁπλῶς , οὐδὲ εἰκῇ , ἀλλὰ τῶν λεγομένων μαρτυρίας ἐναργεῖς ἐμοῦ παράγοντος , οὐ παρὰ τῶν ᾑρημένων τὰ ἡμέτερα , ἵνα μὴ χαρίζεσθαι ἐμοὶ δοκῶσιν , ἀλλ' οἷς αὐτοὶ συνεργσῖς παρὰ πάντα τὸν πόλεμον ἐχρῶντο , μᾶλλον δὲ αὐτῆς βασιλίδος καὶ πατριάρχου τοῖς πλείοσιν ἐμοὶ συμμαρτυρούντων , οὐ γὰρ ἂν δύναιντο ἔξαρνοι γίνεσθαι πρὸς ἃ ἐμοὶ συνίσασι σαφῶς , δίκαιον μὲν τοὺς σεσυκοφαντηκότας καὶ ἐπιβουλεύσαντας ἀδίκως καὶ τοσούτων κακῶν αἰτίους Ρωμαίοις γενομένους , τὰ ἴσα πάσχειν , ἂν ἡττῶνται . ἐγὼ δὲ ὥσπερ ἐν τοῖς ἄλλοις , κἀν τούτοις φιλοτιμίαν τινὰ ἐπιδεικνύμενος , ἐμὲ μὲν ἡττώμενον τιμῶμαι ἀποθνήσκειν , ἂν δ' αὐτοὶ ἁλίσκωνται , μηδὲν ὑπομένειν ἀηδὲς , ἀλλ' αὐτὸ τοῦτο μόνον συκοφάνται ἀποδείκνυσθαι , ἐμὲ δὲ μετὰ τὴν νίκην βασιλέα κοινῇ ἀνακηρύττεσθαι ὑπὸ Ρωμαίων καὶ συνάρχοντα βασιλέως τοῖς παισίν . εἰ δὲ τὸ βασιλικὴν ἐσθῆτα ἔχοντα δεδοίκασι πρὸς τὴν δίκην ἀπαντᾷν , ἢ τὸ στρατιὰν ἔχοντα ὑποπτεύουσιν εἰς Βυζάντιον ἐλθεῖν , ἐγὼ καὶ ταύτας ἰάσομαι τὰς ἀπορίας . οὐ πλείους γὰρ ἔχων εἰσελεύσομαι τῶν δέκα , τά τε βασιλικὰ ἐπίσημα ἀποθέμενος ἰδιωτικὴν μεταμφιάσομαι σκευήν . τοῦ κοινῇ γὰρ ἕνεκα λυσιτελοῦντος καὶ τοῦ Ρωμαίους τῶν ἐκ τοῦ πολέμου δεινῶν ἀπαλλαγῆναι , οὓς ἐγὼ μάλιστα φιλῶ , κἂν οἱ συκοφάνται οὗτοι καὶ πρὸς τοῦτο διαβάλλωσι , μισεῖν φάσκοντες καὶ πολεμεῖν αὐτοῖς καὶ διαφθείρειν , οὐ μόνον τοιαῦτα , καὶ ἐπαχθέστερα δὲ πολλῷ προθύμως ὑπομένειν ἔγνωκα · ἄλλως θ' ὅτι οὐδὲ πρὸς τὴν εὐδοξίαν ἐμοὶ τοῦτο οὐδ' ὀλίγα λυμανεῖται . ἂν μὲν γὰρ ἡττώμενος ἀποθνήσκω , οὐδεμία ὄνησις ἐκ τοῦ βασιλικὴν ἐσθῆτα ἔχειν περιέσται · ἂν δὲ τῶν κατηγορούντων κρείττων φαίνωμαι , οὐδὲν λυπήσει τὸ ἀποθέσθαι πρὸς βραχὺ , μέλλοντα ὀλίγῳ ὕστερον αὖθις ἀναλαμβάνειν μετὰ πλείονος τῆς δόξης καὶ τῆς εὐφημίας καὶ τῆς ψήφου τῆς κοινῆς . οὐδὲ γὰρ οὐδὲ νυκτὸς ἑκάστης ἀποτιθέμενος ἐπὶ τῷ κατακλίνεσθαι , οὔτ' ἀνίας , οὔτε ἀδοξίας αἰσθάνομαί τινος . διόπερ οὐδὲ νῦν περὶ τῆς σκευῆς μακρὸν ποιήσομαι τὸν λόγον , ἀλλ' ὡς ἂν αὐτοῖς ἀρέσκῃ πράττειν ἕτοιμος ἐγώ . εἰ δὲ καθάπαξ ἁλόντες τῷ φθόνῳ καὶ τῷ ἔχθει τῷ πρὸς ἐμὲ , τούτων μὲν οὐδὲν ἡγοῦνται ἐξαρκεῖν , οὐδὲ ἐπ' οὐδεμιᾷ προκλήσει βασιλέα δέχονται , ἀλλὰ καθάπαξ ἀπεγνώκασι πρὸς τοῦτο καὶ πάντων μᾶλλον ἀπώλειαν καταψηφίζεσθαι αἱροῦνται , ἢ ἐμοὶ δουλεύειν ὑπομένειν , ἐκείνων μὲν οὐδένα λόγον ἐχρῆν ποιεῖσθαι οὕτω μαινομένων . τῆς δὲ κοινῆς τῶν ἄλλων σωτηρίας ἕνεκα , ἵνα μὴ δοκῶ καταπροΐεσθαι φιλοψυχῶν αὐτὸς , ἑκοντὶ αἱροῦμαι ἀποθνήσκειν . οὐδὲ γὰρ ἀποδέει τούτου τὸ τὴν ἀρχὴν ἀποθέμενον , ὅσην ἔχω , καὶ τὰς πόλεις παραδόντα καὶ τὴν στρατιὰν , αὐτὸν ἐν ἰδιώτου σχήματι ἀφανείᾳ πολλῇ συζῇν ἐν γωνίᾳ παραβύσαντά τινι . πλὴν οὐχ ἁπλῶς καὶ τοῦτο οὐδὲ λόγου τοῦ προσήκοντος ἐκτὸς , ὡς δοκεῖν τοῖς τε Ρωμαίοις καὶ τοῖς ἄλλοις Ἕλλησι καὶ βαρβάροις , ὅτι ἀδικῶν καὶ ἐπιορκῶν καὶ μὴ δυνάμενος ἀντέχειν πρὸς τὸν πόλεμον , δείσας παρεχώρησα τῆς ἀρχῆς αὐτοῖς , τὸ ζῇν ἀκλεῶς τῆς μετ' εὐκλείας προτιμήσας τελευτῆς · ἀλλὰ πρῶτον μὲν ψήφισμα βούλομαι γενέσθαι καὶ πρόγραμμα κοινὸν τῆς τε ἐκκλησίας καὶ συγκλήτου καὶ συμπάντων κοινῇ Ρωμαίων , ὡς οὐκ ἀδικῶν , οὐδὲ ἐπιορκῶν , οὐδὲ κακὸς περὶ τοὺς βασιλέως τοῦ φίλου παῖδας ἐλεγχθεὶς , ἀλλὰ τοῦ κοινῇ τῆς σωτηρίας ἕνεκα ἀπέστην τῆς ἀρχῆς καὶ τοῦ λελύσθαι τοὺς ἐμφυλίους , ὑφ' ὧν διαφθείρονται , πολέμους . ἔπειτα τοὺς ἐν δεσμωτηρίοις πάντας διὰ τὴν εἰς ἐμὲ κατεχομένους εὔνοιαν ἀφεῖναι τῶν δεσμῶν , καὶ τὴν οὐσίαν ἀποδοῦναι , ὅσης ἀπεστέρησαν , καὶ πρὸς τοὺς παῖδας τῶν ἀποθανόντων ποιεῖν ὁμοίως . ἄτοπον γὰρ τῶν μὲν συμφορῶν καὶ τῶν δυστυχημάτων αἴτιον αὐτοῖς ὀφθῆναι , πρὸς δὲ τὸ πρὸς τὴν ἀρχαίαν μηδὲν φροντίσαι τύχην ἐπανελθεῖν . πρὸς τούτοις δὲ καὶ τοῖς συνοῦσι , καὶ συγκλητικοῖς καὶ στρατιώταις , καὶ τοῖς ἄλλοις τοῖς προσήκουσιν ἐμοὶ καθ' αἷμα , πρῶτον μὲν πίστεις δι' ὅρκων δοῦναι , ὡς οὐδὲν κακώσουσιν , ἀμυνόμενοι τῆς εἰς ἐμὲ εὐνοίας , ἔπειτα δὲ καὶ τούτοις ἀποδοῦναι , ἃ ἀφῄρηνται καὶ χρήματα καὶ κτήσεις . πρὸς τούτοις δὲ καὶ προνοίας ἕκαστον ἀξιῶσαι πρὸς ἀξίαν . εἰ μὲν γὰρ ἔμελλον εἶναι βασιλεὺς αὐτὸς , ἀξίως ἂν τῶν πόνων ἠμειψάμην καὶ οὐκ ἂν ἐκείνων ἐδεήθην προνοεῖν αὐτῶν · ἐπεὶ δ' ἑκὼν εἶναι παραιτοῦμαι , δίκαιον αὐτοὺς ἐν ἀσφαλείᾳ τε ὁμοῦ καὶ εὐπορίᾳ τῶν πρὸς τὸν βίον ἀπολιπεῖν . κἂν ταῦτα γένηται , ὥσπερ ἀξιῶ , τὴν βασιλείαν ἀποθέμενος αὐτὸς καὶ τὴν ἀρχὴν , καὶ τὰς πόλεις παραδοὺς , ἢ πρὸς Ἄθῳ τῷ ἱερῷ ἢ πρὸς ἑτέρῳ μέρει τῆς Ρωμαίων γῆς , οὐ γὰρ αἱροῦμαι ὑπερόριος εἶναι ἐφ' ἑτέρας , ἀφανείᾳ συζήσω τὸν πάντα βίον κατ' ἐμαυτὸν διάγων , ὅπως ἂν οἷός τε ὦ . »
Lemmas: ΠΓΕ . μετά δέ ὁ παύω ὁ περί οὗτος λόγος , ὁ ὁ μενούριος ἡγέομαι ἀρηγός ὀνομάζω , Δίκαιος , εἶπον , ὁ ὀρθῶς βιόω προλέγω καί ἀλήθεια καί δικαιοσύνη καί ὀλίγος γοῦν ποιέω λόγος , μηδέποτε καταψηφίζομαι μηδείς , πρίν εἄν αὐτός περί ὁ κατηγορέω ὁ ἀπολογία ἐγγίγνομαι ἀκούω ποιέω . καί ὅς ὁ παλαιός τις βασιλεύς φάσκω , ὁ δήω ὁ ἕτερος ὁ ἀκοή ἀκέραιος μάλιστα ὁ κατηγορέω διασῴζω , οὗτος ἡγέομαι εἰμί κοινός παράγγελμα ἄνθρωπος ὁ μέγας λυσιτελέω κατά ὁ βίος . ἐγώ γάρ σύ πολύς καί δεινός κατηγορέω τις ἀκούω , ὅτι τε ὁ θαυμαστός ἐκεῖνος βασιλεύς πρός σύ φίλιος ἀμνημονέω , ἐπιβουλεύω μηδείς ἀδικέω ὁ παῖς , καί ὁ Ῥωμαῖος ἄγω αὐτός ἡγεμονία ἐν ἰδιώτης σχῆμα , οὐ νομίζω ὁ δόξα ἐξαρκέω , εἰμί μή ἐκεῖνος ἀποκτείνω ὁ κράτος ἅπας περιίστημι εἰς σαυτοῦ , καί ὡς πατριάρχης καί ὁ ἄλλος πρός ὁ ἐπιχείρησις ἐναντίος γίγνομαι , ἐκμαίνω πρός ὁ ἀποτυχία , ὁ τε πόλεμος κινέω οὗτος καί ὁ βάρβαρος ἐπάγω Ῥωμαῖος , καί ὁ εἰρήνη οὐδέ ἄκρος καταδέχομαι ὁ οὖς , ἀλλά ὅτι μή εὐθύς ἐξαρχῆς ὑπείκω δουλόω , πᾶς ἀνατρέπω καί διαφθείρω γιγνώσκω , καί ὁ φόνος καί ὁ ανδραποδισμός οὐδείς ποιέω λόγος , οὕτως ἐκπολεμόω καί αὐτός καί πρός τοσοῦτος ἔχθος ἐξάγω , ὥστε ἡδύς εἄν εἰμί τις ἀποσφάζω δύναμαι , ὁ χείρ καταφιλέω καί πολύς σωτήρ καί εὐεργέτης εἄν νομίζω , οὖον μόνος διά ὁ γίγνομαι ὑπό ὁ πόλεμος φθορά ἐν τοσοῦτος χρόνος καί ὁ μέγας κακοπραγία ὁ Ῥωμαῖος , ὅς αἴτιος εἰμί ὑπολαμβάνω , ἀλλά ὅτι καί αὐτός ἐκ Σαβωΐας εἰμί ὁ πατρῷος ἀρχή ὁ βασιλίδι , φίλτρον τίς τρέφω πρός ὁ ἐκεῖνος παῖς διά ὁ ἐκ ὁ γένος κοινωνία , καί πρός ὁ κακοπραγία καί αὐτός συνάχθομαι . καίτοι γε οὖον παρά ὁ Φίλων μόνος , ἀλλά καί ὁ μάλα σύ πολεμέω πολύς καί θαυμάσιος ἔπαινος ἀκούω διεξέρχομαι . καί ὁ τε φύσις ὡς θαυμάσιος καί ὁ ἄσκησις ἐξαίρω ὁ πρός ὁ καλός , ὡς πολύς ὁ μέσος ὁ ἄλλος ὑπερβάλλω Ῥωμαῖος , ὅς οὐ νομίζω προσέχω δήω , ὁ μέν διά φίλιος , ὁ δέ διά ἔχθρα ἀμφότερος ψεύδω . εἰμί γάρ ὅτε καί αὐτός ὁ πολεμέω αὐξάνω ὁ ἐγκώμιον ὁ ἐχθρός , ἵνα ἢ ἡσσάομαι ὑπό μέγας , ἢ νικάω , μέγας δοκέω κατορθόω . νυνί δέ ἐγώ ἐναντίος ἅπας περιίστημι . ὁ τε γάρ ἐγκωμιάζω ἐκεῖνος οὐ ὀλίγος μέμφομαι , ὡς ὁ πολύς συγκρύπτω ὁ ἀγαθός , καί ἐμαυτοῦ ὁ ἀκρισία . καί δή μεταβάλλω ἀντί ἐχθρός καί κατήγορος ὁ τε μάλιστα γίγνομαι φιλέω , καί πολύς καί θαυμάσιος ὁ ἔπαινος κρίνω ἄξιος , οὖον παρά Ῥωμαῖος διατρίβω , ἀλλά καί γίγνομαι εἰς Ἰταλία , ὥσπερ μετά ὀλίγος οἴομαι , ὁ πρόσειμι μεγαλοφυΐα καί ὁ εὐγνωμοσύνη καί ὁ ἐπιτηδειότης πρός ὁ καλός κηρύσσω πᾶς φανερῶς . περί μέν οὖν ὁ κατά ὁ πόλεμος ἅπας ὡς εὐθύς ἐξαρχῆς ἄχρι νῦν οὐδείς πρόφασις αὐτός παρέχω , ἀλλά ἄκων ἐπί οὗτος πρός ὁ πολεμέω συνωθέω , πείθω τε ἀκριβῶς , καί πρός ἄλλος ὑπέρ σύ διαλέγω εἄν αὐτός . ἐπεί δέ αὐτός κελεύω περί πᾶς , ὅς εἄν ἐθέλω , πυνθάνομαι σύ ἀδεῶς , τίς περί ὁ εἰρήνη νῦν διανοέομαι ; ἆρα ἑτοίμως ἔχω πρός αὐτός , εἰμί τις ἐπιεικής ἀπολογία τυγχάνω , ἢ πρός ὁ ἐκεῖνος ἀγνωμοσύνη παντάπασι ἀπογιγνώσκω πρός ὁ διαλύω καί αὐτός ; » βασιλεύς δέ αὐτός ὁ τε παρρησία ἐπαινέω καί ὁ περί ὁ πρᾶγμα ἄδολος δίαιτα καί Δίκαιος , καί ἀντιφιλέω αὐτός καί αὐτός εἶπον διά ὁ πρόσειμι σύνεσις καί ὁ εὐφυΐα ὁ πρός ὁ καλός , εἶτα ἀποκρίνω καί περί ὁ εἰρήνη , ὡς ἐπί ἐκεῖνος εἰμί ὁ πολεμέω καί ὁ ὁ πόλεμος καί ὁ ὁ εἰρήνη αἵρεσις . αὐτός τε γάρ συντίθημι ῥᾳδίως πρός ὁ διαλύω , εἄν ἐθέλω ἐκεῖνος , καί πολεμέω κατά δύναμις , εἄν ἐκεῖνος ὁ Δίκαιος μή ἐθέλω ποιέω . ἐκεῖνος γάρ πρότερος πόλεμος ἄρχω διαβάλλω καί συκοφαντέω , καί ὁ τε μήτηρ ὀλίγος δήω ἀποκτείνω αὐτοχειρία , ἐν δεσμωτήριον νοσέω πρόνοια ἀξιόω μηδείς , καί ὁ υἱός οὔπω δώδεκα ἔτος γίγνομαι καί μηδείς αὐτός ἀδικέω , διά ὁ πρός ἐγώ ἀπέχθεια ὑπό δεσμός καθίστημι τοσοῦτος χρόνος , καί ὁ φίλος ἅπας διαφθείρω καί ὁ οἰκεῖος , καί οὐδείς ἀπολείπω παροινία , οὐδέ ὕβρις . ἐάω γάρ λέγω ὁ τοσοῦτος πλοῦτος διαρπαγή ἐγώ τε καί ὁ συγγενής , ὅς ἐσθίω , τοσοῦτος κακία σύνοιδα ἑαυτοῦ καί ὡς ὁ ἀμύθητος φθορά Ῥωμαῖος αἴτιος γίγνομαι , ἔλεος ὁ ὁσημέραι διά ὁ αὐτός κακία καί μοχθηρία λαμβάνω κτείνω , πρῶτος ὁ εἰρήνη προστρέχω καί ὁ πόλεμος σπουδάζω καταλύω . ἐπεί δέ ἐκεῖνος οὐδείς ἕτερος μέλος , ἢ ὁ ὁ πρᾶγμα μόνος ἄρχω , ἄν τις περιλείπομαι , ὁ δέ ἄρχω οὐδείς πρόνοια ποιέω , ὥσπερ ἐξαρχῆς αὐτός ὑπέρ ὁ κοινός σωτηρία πᾶς πραγματεύομαι , οὗτος καί νῦν , ὁ πᾶς μέλλω κοινός συμφέρω , πᾶς εἴρω . ἔξεστι δέ αὐτός , ἢ αἱρέω ὁ ἀγαθός , εἄν πρόνοια τις ποιέω ὁ κοινός , ἢ ὁ πόλεμος ἀσπάζομαι , εἄν ὁ ἄλλος πᾶς , ὁ νομίζω αὐτός ἴδιος διαφέρω , προτιμάω . φημί τοίνυν , ὡς ἐάν μέν ἐθέλω βασιλεύς δέχομαι καί ὁ παῖς συνάρχω βασιλεύς , οὐδέ αὐτός πολυπραγμονέω μηδείς περί ὁ κατά ὁ πόλεμος γίγνομαι , ἀλλά ἀμνηστία τε αὐτός παρέχω ὁ κακός , καί ὁ ἁρπάζω μηδείς ἀποστερέω , ἄν τε ὁ οἰκέω εἰμί ἢ ὁ Φίλων ἢ ὁ συγγενής . ἔτι τε οὐδέ ὅς αὐτός ὁ βασιλίς παρέχω κατά ὁ ὁ πόλεμος χρόνος , οὔτε ὁ τιμή , εἄν δοκέω παρά ἄξιος , οὔτε ὁ κτῆσις , εἴτε ἐκ ὁ δημόσιος εἰμί , ἢ ὁ ἐγώ προσήκω · ἀλλά πᾶς στέργω καί μηδείς αὐτός μηδέποτε βλάβη ἐπάγω , ἀμύνω ὁ κατά ὁ πόλεμος κακός . εἰμί δέ οὗτος αὐτός μήτε Δίκαιος εἰμί φαίνω , μήτε ἀνεκτός , πᾶς ἐπιτρέπω ὁ δίκη . χράω δέ οὐ ἕτερος δικαστής τις , ἀλλά αὐτός βασιλίδι καί πατριάρχης καί ὁ τε μοναχός καί ἐπίσκοπος ὁ λογάς καί ὁ Ῥωμαῖος , εἰμί τις ἔτι καταλείπω , ὁ ἀγαθός , οὖον μήv ἀλλά καί ὁ ἑκασταχοῦ πολιτεία ὁ συνετός . κἀν μέν αὐτός ἀδικέω καί ἐπιορκέω καί βασιλεύς ὁ παῖς φαίνω ἐπιβουλεύω , ὥσπερ οὗτος κατηγορέω , μηδείς ἄλλος εἰμί ὁ ἀδικία τιμωρία , ἢ θάνατος ἄτιμος καί ἀκλεής . εἰμί δέ αὐτός ὁ τοιοῦτος δίκη παραιτέομαι , ἀπηνής εἰμί νομίζω ἄνθρωπος θάνατος καταψηφίζομαι , ἀλλά αὐτός κατά ἐμαυτοῦ , καί πρίν γίγνομαι ὁ δίκη , κυρόω ὁ ψῆφος , ἵνα αὐτός μετά ὁ ὁ ἀδίκημα ἁλίσκομαι μηδείς περί ὁ τιμωρία μέμψις ἔχω . εἄν δέ αὐτός τἀναντία πᾶς φαίνω , οὐ ἁπλόος , οὐδέ εἰκῇ , ἀλλά ὁ λέγω μαρτυρία ἐναργής ἐγώ παράγω , οὖον παρά ὁ αἱρέω ὁ ἡμέτερος , ἵνα μή χαρίζομαι ἐγώ δοκέω , ἀλλά ὅς αὐτός συνεργής παρά πᾶς ὁ πόλεμος χράω , μᾶλλον δέ αὐτός βασιλίς καί πατριάρχης ὁ πλείων ἐγώ συμμαρτυρέω , οὖον γάρ εἄν δύναμαι ἔξαρνος γίγνομαι πρός ὁ ἐγώ σύνοιδα σαφῶς , Δίκαιος μέν ὁ συκοφαντέω καί ἐπιβουλεύω ἄδικος καί τοσοῦτος κακός αἴτιος Ῥωμαῖος γίγνομαι , ὁ ἴσος πάσχω , εἄν ἡσσάομαι . ἐγώ δέ ὥσπερ ἐν ὁ ἄλλος , ἐν οὗτος φιλοτιμία τις ἐπιδείκνυμι , ἐγώ μέν ἡσσάομαι τιμάω ἀποθνήσκω , εἄν δέ αὐτός ἁλίσκομαι , μηδείς ὑπομένω ἀηδής , ἀλλά αὐτός οὗτος μόνος συκοφάντης ἀποδείκνυμι , ἐγώ δέ μετά ὁ Νίκη βασιλεύς κοινός ἀνακηρύσσω ὑπό Ῥωμαῖος καί συνάρχω βασιλεύς ὁ παῖς . εἰμί δέ ὁ βασιλικός ἐσθής ἔχω δείδω πρός ὁ δίκη ἀπαντάω , ἢ ὁ στρατία ἔχω ὑποπτεύω εἰς Βυζάντιον ἔρχομαι , ἐγώ καί οὗτος ἰάομαι ὁ ἀπορία . οὖον πλείων γάρ ἔχω εἰσέρχομαι ὁ δέκα , ὁ τε βασιλικός ἐπίσημος ἀποτίθημι ἰδιωτικός μεταμφιάζω σκευή . ὁ κοινός γάρ ἕνεκα λυσιτελέω καί ὁ Ῥωμαῖος ὁ ἐκ ὁ πόλεμος δεινός ἀπαλλάσσω , ὅς ἐγώ μάλιστα φιλέω , κἀν ὁ συκοφάντης οὗτος καί πρός οὗτος διαβάλλω , μισέω φάσκω καί πολεμέω αὐτός καί διαφθείρω , οὖον μόνος τοιοῦτος , καί ἐπαχθής δέ πολύς προθύμως ὑπομένω γιγνώσκω · ἄλλως ὁ ὅτι οὐδέ πρός ὁ εὐδοξία ἐγώ οὗτος οὐδέ ὀλίγος λυμαίνομαι . εἄν μέν γάρ ἡσσάομαι ἀποθνῄσκω , οὐδείς ὄνησις ἐκ ὁ βασιλικός ἐσθής ἔχω περίειμι · εἄν δέ ὁ κατηγορέω ἀγαθός φαίνω , οὐδείς λυπέω ὁ ἀποτίθημι πρός βραχύς , μέλλω ὀλίγος ὕστερος αὖθις ἀναλαμβάνω μετά πλείων ὁ δόξα καί ὁ Εὐφημία καί ὁ ψῆφος ὁ κοινός . οὐδέ γάρ οὐδέ νύξ ἕκαστος ἀποτίθημι ἐπί ὁ κατακλίνω , οὔτε ἀνία , οὔτε ἀδοξία αἰσθάνομαι τις . διόπερ οὐδέ νῦν περί ὁ σκευή μακρός ποιέω ὁ λόγος , ἀλλά ὡς εἄν αὐτός ἀρέσκω πράσσω ἑτοῖμος ἐγώ . εἰμί δέ καθάπαξ ἁλίσκομαι ὁ φθόνος καί ὁ ἔχθω ὁ πρός ἐγώ , οὗτος μέν οὐδείς ἡγέομαι ἐξαρκέω , οὐδέ ἐπί οὐδείς πρόκλησις βασιλεύς δέχομαι , ἀλλά καθάπαξ ἀπογιγνώσκω πρός οὗτος καί πᾶς μᾶλλον ἀπώλεια καταψηφίζομαι αἱρέω , ἢ ἐγώ δουλεύω ὑπομένω , ἐκεῖνος μέν οὐδείς λόγος χρή ποιέω οὗτος μαίνομαι . ὁ δέ κοινός ὁ ἄλλος σωτηρία ἕνεκα , ἵνα μή δοκέω κατά-προίημι φιλοψυχέω αὐτός , ἑκοντί αἱρέω ἀποθνήσκω . οὐδέ γάρ ἀποδέω οὗτος ὁ ὁ ἀρχή ἀποτίθημι , ὅσος ἔχω , καί ὁ πόλις παραδίδωμι καί ὁ στρατία , αὐτός ἐν ἰδιώτης σχῆμα ἀφάνεια πολύς συζάω ἐν γωνία παραβύω τις . πλήν οὐ ἁπλόος καί οὗτος οὐδέ λόγος ὁ προσήκω ἐκτός , ὡς δοκέω ὁ τε Ῥωμαῖος καί ὁ ἄλλος Ἕλλην καί βάρβαρος , ὅτι ἀδικέω καί ἐπιορκέω καί μή δύναμαι ἀντέχω πρός ὁ πόλεμος , δείδω παραχωρέω ὁ ἀρχή αὐτός , ὁ ζάω ἀκλεής ὁ μετά εὔκλεια προτιμάω τελευτή · ἀλλά πρῶτος μέν ψήφισμα βούλομαι γίγνομαι καί πρόγραμμα κοινός ὁ τε ἐκκλησία καί σύγκλητος καί σύμπας κοινός Ῥωμαῖος , ὡς οὐ ἀδικέω , οὐδέ ἐπιορκέω , οὐδέ κακός περί ὁ βασιλεύς ὁ φίλος παῖς ἐλέγχω , ἀλλά ὁ κοινός ὁ σωτηρία ἕνεκα ἀφίστημι ὁ ἀρχή καί ὁ λύω ὁ ἐμφύλιος , ὑπό ὅς διαφθείρω , πόλεμος . ἔπειτα ὁ ἐν δεσμωτήριον πᾶς διά ὁ εἰς ἐγώ κατέχω εὔνοια ἀφίημι ὁ δεσμός , καί ὁ οὐσία ἀποδίδωμι , ὅσος ἀποστερέω , καί πρός ὁ παῖς ὁ ἀποθνῄσκω ποιέω ὁμοίως . ἄτοπος γάρ ὁ μέν συμφορά καί ὁ δυστύχημα αἴτιος αὐτός ὁράω , πρός δέ ὁ πρός ὁ ἀρχαῖος μηδείς φροντίζω Τύχη ἐπανέρχομαι . πρός οὗτος δέ καί ὁ σύνειμι , καί συγκλητικός καί στρατιώτης , καί ὁ ἄλλος ὁ προσήκω ἐγώ κατά αἷμα , πρῶτος μέν πίστις διά Ὅρκος δίδωμι , ὡς οὐδείς κακόω , ἀμύνω ὁ εἰς ἐγώ εὔνοια , ἔπειτα δέ καί οὗτος ἀποδίδωμι , ὁ ἀφαιρέω καί χρῆμα καί κτήσεις . πρός οὗτος δέ καί πρόνοια ἕκαστος ἀξιόω πρός ἄξιος . εἰμί μέν γάρ μέλλω εἰμί βασιλεύς αὐτός , ἀξίως εἄν ὁ πόνος ἀμείβω καί οὐ εἄν ἐκεῖνος δήω προνοέω αὐτός · ἐπεί δέ ἑκών εἰμί παραιτέομαι , Δίκαιος αὐτός ἐν ἀσφάλεια τε ὁμοῦ καί εὐπορία ὁ πρός ὁ βίος ἀπολείπω . κἀν οὗτος γίγνομαι , ὥσπερ ἀξιόω , ὁ βασίλειος ἀποτίθημι αὐτός καί ὁ ἀρχή , καί ὁ πόλις παραδίδωμι , ἢ πρός Ἄθως ὁ ἱερός ἢ πρός ἕτερος μέρος ὁ Ῥωμαῖος γῆ , οὖον γάρ αἱρέω ὑπερόριος εἰμί ἐπί ἕτερος , ἀφάνεια συζώ ὁ πᾶς βίος κατά ἐμαυτοῦ Διάγων , ὅπως εἄν οἷος τε εἰμί . »