joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen1.42
λγʹ . Ἐπεὶ δ' ἐκεκύρωτο παρὰ πάντων , τὸν τοῦ ἁγίου ὄρους πρῶτον , ὅστις καὶ ἐπρέσβευε τότε , μετακαλεσάμενος ὁ βασιλεὺς , « τὴν μὲν πρὸς τὴν εἰρήνην ἔνστασιν » εἶπε « τῆς στρατιᾶς , τήν τε ἡμετέραν πρὸς τοῦτο σπουδὴν καὶ τοὺς τρόπους καὶ τὰς περινοίας , δι' ὧν αὐτὴν εὐπαράδεκτον πᾶσι πεπείκαμεν γενέσθαι , αὐτὸς ἰδὼν ἀπαγγελεῖς τῷ ἐμῷ κυρίῳ καὶ βασιλεῖ · ἐξ ἐμοῦ δὲ πρὸς αὐτὸν τοιαῦτα ἐρεῖς , ὡς , μάρτυρα τῶν ἐμῶν ποιοῦμαι λόγων τὸν πάντ' ἐφορῶντα ὀφθαλμὸν τοῦ θεοῦ καὶ τὴν ἐκ τοῦ συνειδότος ἀδέκαστον κρίσιν , ὡς οὔτε πρότερον οὔτε νῦν ἐμαυτῷ τι σύνοιδα εἰργασμένῳ οἷον ἄξιον εἶναί σε τὸν ἐμὸν κύριον καὶ πατέρα οὕτως ἐκπολεμωθῆναι ποιῆσαι πρὸς ἐμέ . διόπερ πρότερόν τε ἅμα τε ἐμνήσθης εἰρήνης , καὶ αὐτὸς μηδὲν ἀντειπὼν μηδὲ πολυπραγμονήσας , ἀλλὰ καὶ νομίζων εὐεργετεῖσθαι , τὸ ἐπίταγμα ἐπλήρουν τὸ σόν · καὶ νῦν , καίτοι γε τῆς στρατιᾶς πολλὰ δυσχεραινόντων , ἐφ' οἷς ἐπεχείρουν πείθειν , ὡς ἀκριβῶς παρὰ τοῦ πρέσβεως μαθήσῃ , ὃ προστέταχας , καὶ θεοῦ συναιρομένου , ἤγαγον πρὸς πέρας . ἐν μὲν οὖν ταῖς ἐπὶ τῇ τοῦ προτέρου πολέμου καταθέσει σπονδαῖς τὸ ἀπὸ Χριστουπόλεως ἄχρι Σηλυβρίας εἰς ἰδίαν ἀρχὴν περιεποιησάμην , οὐ δεόμενος αὐτὸς , ἀλλὰ δι' ἃς εἶπον αἰτίας τότε οὔσας ἀναγκαίας . νυνὶ δὲ συνιδὼν , ὡς ἡ ἐπὶ τοῖς τοιούτοις εἰρήνη ἀρχὴ κατέστη δευτέρου πολέμου · οἱ γὰρ συκοφάνται καὶ κοινοὶ πολέμιοι καὶ τῆς Ρωμαίων τύχης ἀφανεῖς λυμεῶνες ὕλης εὐπορήσαντες καὶ πολλὰς αἰτίας πλασάμενοι καὶ διαβολὰς , ἐξώργισαν κατ' ἐμοῦ καὶ πρὸς πόλεμον ἐξώρμησαν ἐξ οὐδεμιᾶς αἰτίας ἐμφανοῦς , δείσας μὴ καὶ αὖθις τὴν προτέραν μοῖραν τῆς ἀρχῆς ἢ καὶ πλεῖόν τι ἰδιοποιησάμενος , ἀφορμὰς πάλιν τοῖς συκοφαντεῖν ἐθέλουσι παράσχω , καὶ πλασάμενοι διαβολὰς , πρὸς τὸν κατ' ἐμοῦ πόλεμόν σε ἐρεθίσωσιν αὖθις , ὅπερ ἐπαχθέστερον ἐμοὶ θανάτου · φέρων ὑπὸ τὴν σὴν ἐξουσίαν παραδίδωμι πάντα , οὐ πόλεις μόνον καὶ χώραν καὶ δημοσίους φόρους , ἀλλὰ καὶ αὐτὸν ἐμὲ μετὰ πάντων ὧν ἄγω , καὶ τὸ ἀπὸ τοῦδε σοὶ περὶ τῆς διοικήσεως πάντων μελήσει ἕκαστα σκεψαμένῳ . τοῦ μέντοι μισθοφορικοῦ τῆς στρατιᾶς τὸν μισθὸν αὐξήσας , παρέσχον καὶ γῆς ἑκάστῳ πλέθρα χρυσίων δέκα . περὶ μὲν οὖν τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ αὐτὸς ἂν εἰδείης ᾗ χρὴ γενέσθαι · τῆς μέντοι γῆς τοὺς στρατιώτας δέομαι μὴ ἀφαιρεθῆναι , τοῦτο μὲν , ὅτι στέρησις οὐδεμία ταῖς δημοσίαις προσόδοις ἀπὸ τῆς διανομῆς γεγένηται ταύτης , τοῦτο δ' , ὅτι καὶ διὰ τὴν ὀλιγότητα οὐδεμίαν ἀσχολίαν παρέχουσα τοῖς στρατιώταις πρὸς τὸ εἰς τὰς ἐκστρατείας εὐκόλους εἶναι ὠφέλειάν τινα δοκεῖ παρέχειν . πρὸς τούτοις καὶ τὸ ἀποτεταγμένον εἰς τὴν αὐτῶν μισθοφορὰν χρυσίον πρὸς ἐμὲ πρότερον ἀποκαθιστάμενον , παρ' ἐμοῦ διανέμεσθαι τοῖς στρατιώταις · οὕτω γὰρ ἐπηγγειλάμην αὐτοῖς , ὅτε τοὺς περὶ τῆς εἰρήνης πρὸς αὐτοὺς ἐποιούμην λόγους οὐ ῥᾳδίως πειθομένοις . περί γε μὴν τῆς οἰκίας τῆς ἐμῆς ὅπως διοικηθήσεται , ὡς ἂν αὐτὸς κρίναις εὖ ἔχειν , ἐμοὶ πείθεσθαι ἀνάγκη . ὁ δέ γε θεῖος ὁ ἐμὸς ὁ δεσπότης νῦν μὲν οὐκ ἀπολυθήσεται τῆς εἱρκτῆς , οὕτως ἐμοῦ λυσιτελεῖν δι' αἰτίας οἰομένου τινάς · μετὰ δὲ χρόνον τινὰ μικρὸν ἀπολυθήσεταί τε καὶ σὺν ἐμοὶ διάξει θεραπευόμενος . διὸ καὶ δέομαι τούτου χάριν τυχεῖν συγγνώμης . » Τοιαῦτα πρὸς τὸν βασιλέα καὶ πάππον ὁ νέος βασιλεὺς τὸν πρεσβεύοντα πρῶτον Ἰσαὰκ κελεύσας εἰπεῖν , ἀπέστειλεν εἰς Βυζάντιον . ἐπεὶ δὲ ἀφῖκτο , τήν τε εἰρήνην ὅτι κεκύρωτο καὶ ἐφ' ὁποίοις τισὶν ἀπήγγειλε , τήν τε ἔνστασιν ἐν τοῖς τοιούτοις τῆς στρατιᾶς καὶ τὴν τοῦ νέου βασιλέως σπουδὴν καὶ τὴν οἰκονομίαν οἷς ἴσχυσε πάντας πεῖσαι τὴν εἰρήνην ἐπιψηφίσασθαι . ἀκούων δὲ ὁ βασιλεὺς , πρῶτον μὲν ἐξεπέπληκτο καὶ ἠπίστει διὰ τὸ μέγεθος τοῖς ἀπαγγελλομένοις . μὴ γὰρ ὅτι τῆς ἁπάσης ἀρχῆς τὸν νέον ᾤετο αὐτῷ ἐκστήσεσθαι βασιλέα , ἀλλ' εἴγε καὶ ἐκ Βεῤῥοίας ἢ καὶ ποῤῥωτέρω ἄχρι Σηλυβρίας αὐτῆς κατασχὼν , παρεχώρησεν αὐτῷ τῶν ἄλλων , ἠγάπησεν ἄν · καὶ αὐτὸ δὲ ὅλως τὸ παραδέξασθαι τὴν εἰρήνην , οὐ τῇ τοῦ πράγματος φύσει , ἀλλὰ τοῖς ἀγαθοῖς τρόποις τοῦ βασιλέως καὶ ἐγγόνου θαῤῥῶν , διεπρεσβεύετο πρὸς αὐτόν · ἀγαπητὸν ἡγούμενος ἂν ὅπως ποτὲ πεισθείη μόνον τὸν πόλεμον καταθέσθαι . ἔπειτα δὲ ἡδονῆς ἦν καὶ θυμηδίας μεστὸς αὐτός τε καὶ οἱ προσέχοντες αὐτῷ τῶν ἐπιφανῶν , καὶ οἱ ἄλλοι Ρωμαῖοι ἑορτὴν ἦγον τὴν χαριεστάτην πασῶν .
Lemmas: λγʹ . ἐπεί δέ κυρόω παρά πᾶς , ὁ ὁ ἅγιος ὄρος πρῶτος , ὅστις καί πρεσβεύω τότε , μετακαλέω ὁ βασιλεύς , « ὁ μέν πρός ὁ εἰρήνη ἔνστασις » εἶπον « ὁ στρατιά , ὁ τε ἡμέτερος πρός οὗτος σπουδή καί ὁ τρόπος καί ὁ περίνοια , διά ὅς αὐτός εὐπαράδεκτος πᾶς πείθω γίγνομαι , αὐτός εἶδον ἀπαγγέλλω ὁ ἐμός κύριος καί βασιλεύς · ἐκ ἐγώ δέ πρός αὐτός τοιοῦτος εἴρω , ὡς , μάρτυς ὁ ἐμέω ποιέω λόγος ὁ πᾶς ἐφοράω ὀφθαλμός ὁ θεός καί ὁ ἐκ ὁ σύνοιδα ἀδέκαστος κρίσις , ὡς οὔτε πρότερος οὔτε νῦν ἐμαυτοῦ τίς σύνοιδα ἐργάζομαι οἷος ἄξιος εἰμί σύ ὁ ἐμός κύριος καί πατήρ οὕτως ἐκπολεμόω ποιέω πρός ἐγώ . διόπερ πρότερος τε ἅμα τε μιμνήσκω εἰρήνη , καί αὐτός μηδείς ἀντεῖπον μηδέ πολυπραγμονέω , ἀλλά καί νομίζω εὐεργετέω , ὁ ἐπίταγμα πληρόω ὁ σός · καί νῦν , καίτοι γε ὁ στρατιά πολύς δυσχεραίνω , ἐπί ὅς ἐπιχειρέω πείθω , ὡς ἀκριβῶς παρά ὁ πρέσβυς μανθάνω , ὅς προστάσσω , καί θεός συναίρω , ἄγω πρός πέρας . ἐν μέν οὖν ὁ ἐπί ὁ ὁ πρότερος πόλεμος κατάθεσις σπονδή ὁ ἀπό χριστουπολις ἄχρι Σηλυβρία εἰς ἴδιος ἀρχή περιποιέω , οὖον δήω αὐτός , ἀλλά διά ὅς εἶπον αἴτιος τότε εἰμί ἀναγκαῖος . νυνί δέ σύν-εἶδον , ὡς ὁ ἐπί ὁ τοιοῦτος εἰρήνη ἀρχή καθίστημι δύο πόλεμος · ὁ γάρ συκοφάντης καί κοινός πολέμιος καί ὁ Ῥωμαῖος τυγχάνω ἀφανής λυμεών ὕλη εὐπορέω καί πολύς αἴτιος πλάσσω καί διαβολή , ἐξοργίζω κατά ἐγώ καί πρός πόλεμος ἐξορμάω ἐκ οὐδείς αἴτιος ἐμφανής , δείδω μή καί αὖθις ὁ πρότερος μοῖρα ὁ ἀρχή ἢ καί πλέω τίς ἰδιοποιέω , ἀφορμή πάλιν ὁ συκοφαντέω ἐθέλω παρέχω , καί πλάσσω διαβολή , πρός ὁ κατά ἐγώ πόλεμος σύ ἐρεθίζω αὖθις , ὅσπερ ἐπαχθής ἐγώ θάνατος · φέρω ὑπό ὁ σός ἐξουσία παραδίδωμι πᾶς , οὖον πόλις μόνος καί χώρα καί δημόσιος φόρος , ἀλλά καί αὐτός ἐγώ μετά πᾶς ὅς ἄγω , καί ὁ ἀπό ὅδε σύ περί ὁ διοίκησις πᾶς μέλω ἕκαστος σκέπτομαι . ὁ μέντοι μισθοφορικός ὁ στρατιά ὁ μισθός αὐξάνω , παρέχω καί γῆ ἕκαστος πλέθρον χρυσίον δέκα . περί μέν οὖν ὁ αὔξησις ὁ μισθός αὐτός εἄν οἶδα ὅς χρή γίγνομαι · ὁ μέντοι γῆ ὁ στρατιώτης δήω μή ἀφαιρέω , οὗτος μέν , ὅτι στέρησις οὐδείς ὁ δημόσιος πρόσοδος ἀπό ὁ διανομεύς γίγνομαι οὗτος , οὗτος δέ , ὅτι καί διά ὁ ὀλιγότης οὐδείς ἀσχολία παρέχω ὁ στρατιώτης πρός ὁ εἰς ὁ ἐκστρατεία εὔκολος εἰμί ὠφέλεια τις δοκέω παρέχω . πρός οὗτος καί ὁ ἀποτάσσω εἰς ὁ αὐτός μισθοφορά χρυσίον πρός ἐγώ πρότερος ἀποκαθίστημι , παρά ἐγώ διανέμω ὁ στρατιώτης · οὗτος γάρ ἐπαγγέλλω αὐτός , ὅτε ὁ περί ὁ εἰρήνη πρός αὐτός ποιέω λόγος οὖον ῥᾳδίως πείθω . περί γε μήv ὁ οἰκίον ὁ ἐμός ὅπως διοικέω , ὡς εἄν αὐτός κρίνω εὕω ἔχω , ἐγώ πείθω ἀνάγκη . ὁ δέ γε θεῖος ὁ ἐμός ὁ δεσπότης νῦν μέν οὐ ἀπολύω ὁ εἱρκτή , οὕτως ἐγώ λυσιτελέω διά αἴτιος οἴομαι τις · μετά δέ χρόνος τις μικρός ἀπολύω τε καί σύν ἐγώ διάγω θεραπεύω . διό καί δήω οὗτος χάρις τυγχάνω συγγνώμη . » τοιοῦτος πρός ὁ βασιλεύς καί πάππος ὁ νέος βασιλεύς ὁ πρεσβεύω πρῶτος Ἰσαάκ κελεύω εἶπον , ἀποστέλλω εἰς Βυζάντιον . ἐπεί δέ ἀφικνέομαι , ὁ τε εἰρήνη ὅτι κυρόω καί ἐπί ὁποῖος τις ἀπαγγέλλω , ὁ τε ἔνστασις ἐν ὁ τοιοῦτος ὁ στρατιά καί ὁ ὁ νέος βασιλεύς σπουδή καί ὁ οἰκονομία ὅς ἰσχύω πᾶς πείθω ὁ εἰρήνη ἐπιψηφίζω . ἀκούω δέ ὁ βασιλεύς , πρῶτος μέν ἐκπλήσσω καί ἀπιστέω διά ὁ μέγεθος ὁ ἀπαγγέλλω . μή γάρ ὅτι ὁ ἅπας ἀρχή ὁ νέος οἴομαι αὐτός ἐξίστημι βασιλεύς , ἀλλά εἰ καί ἐκ Βερροίας ἢ καί πρόσω ἄχρι Σηλυβρία αὐτός κατέχω , παραχωρέω αὐτός ὁ ἄλλος , ἀγαπάω ἄν · καί αὐτός δέ ὅλως ὁ παραδέχομαι ὁ εἰρήνη , οὖον ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις , ἀλλά ὁ ἀγαθός τρόπος ὁ βασιλεύς καί ἔγγονος θαρσέω , διαπρεσβεύομαι πρός αὐτός · ἀγαπητός ἡγέομαι εἄν ὅπως ποτέ πείθω μόνος ὁ πόλεμος κατατίθημι . ἔπειτα δέ ἡδονή εἰμί καί θυμηδία μεστός αὐτός τε καί ὁ προσέχω αὐτός ὁ ἐπιφανής , καί ὁ ἄλλος Ρωμαῖος ἑορτή ἄγω ὁ χαρίεις πᾶς .