joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen1.59
νʹ . Εἰς Βυζάντιον δὲ τῶν πρέσβεων ἀφικομένων , πρότερος ἐλθὼν ὁ Κωκαλᾶς , πάντα κατὰ μέρος διεξῄει πρὸς βασιλέα , ὅσα τε αὐτοὶ ἐγκαλοῦντες εἴποιεν τῷ νέῳ βασιλεῖ , καὶ οἵαις αὐτὸς πρὸς ἕκαστα χρήσαιτο ταῖς ἀπολογίαις , καὶ τελευταῖον ὅσα διαπρεσβεύσαιτο πρὸς αὐτόν . καὶ ἔδοξεν οὐ κατὰ καιρὸν τὴν ἐκεῖσε τῶν ἀρχιερέων καὶ τῶν ἄλλων ἄφιξιν γεγενῆσθαι , ὡς ἀνάγκης ἤδη οὔσης ἢ πρὸς τὴν εἰρήνην χωρεῖν , ἢ ὡρμημένους πολεμεῖν προδήλως ἤδη πᾶσιν ἀδικεῖν δοκεῖν . μετὰ μικρὸν δὲ καὶ οἱ λοιποὶ ἐλθόντες καὶ προσκυνήσαντες τὸν βασιλέα , οὐδὲν ἐπετράπησαν εἰπεῖν τῶν κατὰ τὴν πρεσβείαν , ἀλλ' ἕκαστον οἴκαδε ἀπελθόντας ἠρεμεῖν , ἄχρις ἂν βασιλέως προστάξαντος ἀπαγγείλωσι τὰ τῆς πρεσβείας . τοῦτο δὲ ἦν σκῆψις εὐπρεπής . ἔδοξε γὰρ βασιλεῖ μᾶλλον λυσιτελεῖν σιωπῇ τὸ πρᾶγμα παρελθεῖν , δεδοικότι μὴ , δημοσίᾳ ἀπαγγελλομένης τῆς πρεσβείας , ἢ ἀναγκάζοιτο παρὰ πάντων εἰρηνεύειν πεπεισμένων ἤδη , τὸν νέον βασιλέα καὶ δίκαια καὶ συμφέροντα ἀξιοῦν , ἢ εἰ μὴ πείθοιτο , δοκοίη φανερῶς ἀδικεῖν . ἓξ μὲν οὖν ἡμέραι παρῆλθον , καὶ τῆς πρεσβείας λόγος ἦν οὐδείς . ἀχθόμενος δὲ ὁ πατριάρχης ἐπὶ τῇ τοῦ χρόνου παρατάσει , μεμήνυκε πρὸς βασιλέα , ὡς « ἓξ ἡμερῶν παρελθουσῶν , οὐδὲν παρὰ τῶν πρὸς βασιλέα τὸν ἔγγονον τὸν σὸν ἀπεσταλμένων ἀρχιερέων ἐπύθου · δέον οὖν , ἐπεὶ καὶ ὁ χρόνος πρὸς διάσκεψιν ἱκανὸς , πυθέσθαι αὐτῶν ὅ,τι λέγουσιν . » ὁ δὲ ἐπηγγείλατο ποιήσειν . ὡς δ' ἕτεραι τοσαῦται διεληλύθασιν ἡμέραι καὶ λόγος οὐδεὶς ἐγίνετο αὐτῶν , πάλιν πέμψας ὁ πατριάρχης , ἐδεῖτο τοῦ βασιλέως μὴ οὕτω τρίβεσθαι τὸν καιρὸν , ἀλλὰ τόν τε ἀρχιεπίσκοπον μετακαλεσάμενον καὶ τοὺς ἄλλους ἀρχιερεῖς , ὅ,τι τε ὁ ἔγγονος ἀπολογεῖται ἀκοῦσαι καὶ αὐτὸν σκεψάμενον ἐξ αὐτῶν τὰ λυσιτελοῦντα Ρωμαίοις ποιεῖν . ὁ βασιλεὺς δὲ ἀπεκρίνατο , μηδενὶ αὐτὸν ἐξεῖναι ἀνερευνᾷν , ὅπως τὰ κατ' οἶκον πράγματα διεξάγει · αὐτῷ γὰρ μελήσειν ὁπότε καὶ ὅπως αὐτὰ δέοι οἰκονομεῖν · αὐτὸν δὲ , πατριάρχην ὄντα , τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἐκέλευεν ἔχεσθαι φροντίδων , τῶν κοινῶν δὲ καὶ τῶν βασιλικῶν ἀπέχεσθαι πραγμάτων . τοιαῦτα μὲν ὁ βασιλεὺς εἴρηκεν , οἰόμενος τὸν πατριάρχην καταπτήξαντα τοὺς λόγους , μᾶλλον ἂν ἀσπάσασθαι τὴν σιωπήν . ὁ δὲ εἰς τὴν ὑστεραίαν τοιαῦτα καὶ αὐτὸς μεμήνυκε πρὸς βασιλέα · « κράτιστε βασιλεῦ , τὸ τὰ δέοντα παραινεῖν καὶ συμβουλεύειν καὶ ἔτι προσαναγκάζειν πράττειν , οὔθ' ἑκὼν προήσομαι αὐτὸς , οὔτ' ἄκων δέει ληφθείς . εἰ δ' αὐτὸς τοιαύτῃ συζῇν ἐμὲ ἀπραγμοσύνῃ ἀξιοῖς , ὥστε μὴ φθέγγεσθαι μήτ' ἀκούειν μήτε ὁρᾷν , ἐχρῆν πρὶν τῆς ἐκκλησίας προστάτην προβαλέσθαι εἰπεῖν . κἂν μὲν καὶ αὐτῷ μοι καὶ δίκαια ταὐτὰ καὶ λυσιτελοῦντα ἐδόκει , στέργειν ἦν ἀνάγκη νῦν · ἂν δ' ἕτερα ἐνόμιζον προσήκειν πατριάρχῃ , παρεχώρουν ἂν ἑτέρῳ τῶν θρόνων οὕτω ζῇν προῃρημένῳ . ἐπεὶ δὲ θεοῦ χάριτι οὐ τῶν ὀρθῶν τῆς ἐκκλησίας δογμάτων προβέβλημαι μόνον , ἀλλὰ καὶ τῶν ἀδικουμένων προΐστασθαι καὶ ὑπερμαχεῖν ἀνάγκην ἔχω , τοῖς ἀδικεῖν ἐθέλουσι καὶ πλεονεκτεῖν οὐ παύσομαι διαφερόμενος καὶ ἀντιλέγων , ἄν τε τῶν φαυλοτάτων τινὲς ὦσιν , ἄν τε τῶν ὑπερλάμπρων καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ἀκρότατον ἀφιγμένων τῆς εὐτυχίας · καὶ μᾶλλον πρὸς ἐκείνους , ὅσῳ καὶ τὰ ἀδικήματα μείζω καὶ πρὸς πλείονας ἐξάγοντα τὴν βλάβην . εἰ γὰρ μέλλοιμεν τοῖς μὲν μικροῖς μικρά τινα ἀδικοῦσι μόνον ἐγκαλεῖν καὶ τὴν ἀδικίαν ὀνειδίζειν , πρὸς δὲ τοὺς μεγίστους καὶ τὰ μέγιστα βλάπτοντας ἑκόντες ὄντες διὰ τὸ ἀξίωμα σιωπᾷν καὶ μηδὲ γρύζειν τολμᾷν , οὐδὲν διοίσομεν ἰατρῶν τῶν περὶ τρίχας μὲν καὶ ὄνυχας ἠσχολημένων καὶ τὴν τέχνην ἐν αὐτοῖς ἐπιδεικνυμένων , ἐὰν δέ τι νόσημα παρεμπέσῃ τῷ ζώῳ λυμαινόμενον ὅλῳ , τούτου δὲ μηδεμίαν πρόνοιαν ποιουμένων , ἀλλ' ἡγουμένων ἀρκεῖν , εἴγε καὶ αὐτοὶ καθήμενοι μετὰ τῶν ἄλλων , ἀπολλύμενον ὁρῷεν . ἐγὼ δὲ καὶ πάνυ θαυμάζω μεμνημένος , ὡς ἐκέλευσας ἐμὲ μὲν τὰ τῆς ἐκκλησίας πράττειν καὶ περὶ αὐτὰ ἠσχολῆσθαι μόνα , σὲ δὲ ἐᾷν ὅπως ἂν δοκῇ τὰ τῆς βασιλείας διοικεῖν . παραπλήσιον γάρ ἐστιν ὥσπερ ἂν πρὸς τὴν ψυχὴν εἴποι τὸ σῶμα · οὐ δέομαι τῆς κοινωνίας καὶ τῆς συναφείας τῆς σῆς , οὐδὲ συνεργὸν πρὸς τὰ πραττόμενα βούλομαι ἔχειν , ἀλλ' ἐγὼ μὲν ὡς οἷόν τε ᾖ καὶ βούλωμαι , διοικήσω τἀμὰ , σὺ δὲ φρόντιζε περὶ τῶν ἰδίων . πᾶσι μὲν οὖν ἁμαρτάνουσι ὥσπερ τι κοινὸν φάρμακον τὸ μετανοεῖν ἐπὶ τοῖς πεπλημμελημένοις ἐδόθη , ἄν τε πρὸς θεὸν , ἄν τε πρὸς ἀνθρώπους ἡ πλημμέλεια ᾖ . οὐκ ἂν δὲ μεταγνοίη τις , ἂν μὴ πρότερον ὑπεύθυνον νομίσας ἑαυτὸν , μετριώτερός τε γένηται ἑαυτοῦ καὶ φέρων ἑαυτὸν τῷ παρ' αὐτοῦ δοκοῦντι ἠδικῆσθαι , ὑποχείριον ποιήσῃ . τοῦτο τοίνυν βασιλεὺς ὁ σὸς ἔγγονος πρότερόν τε φαίνεται ποιήσας , καὶ μᾶλλον ἢ προσῆκε καὶ νῦν οὐχ ἥκιστα . καὶ γὰρ τότε δυνάμενος , εἴπερ ἠβούλετο , τῆς Ρωμαίων ἡγεμονίας οὐκ ἔλαττον μέρος παρασπάσας ἔχειν , οὐκ ἠθέλησεν , ἀλλὰ φέρων ἑαυτὸν ὑπέταξέ σοι , καὶ ταῦτα μηδεμίαν αἰτίαν πρὸς τὸν πόλεμον ἐκεῖνον παρασχών · καὶ , τὸ μέγιστον , ὅτι , τῆς εἰρήνης γενομένης , πρός σε ἐλθὼν , οὐκ ἠθέλησεν ἔφιππός σοι προσελθεῖν , ὥσπερ νόμος τοῖς βασιλεῦσιν , ἀλλὰ πεζῇ τε προσεκύνησε καὶ ἠσπάσατό σου τὸν πόδα , ὅπερ δουλείας ἀκριβοῦς τεκμήριον ἦν . καὶ νῦν τοῦ πολέμου κινουμένου τουτουῒ , τοσοῦτον χρόνον καθήμενος , δεῖταί σου μὴ τὴν εἰρήνην καταλῦσαι . ἐλθόντων δὲ καὶ τῶν ἀρχιερέων καὶ συγκλητικῶν , οὓς ἔπεμψας πρὸς αὐτὸν , πρῶτον μὲν ἀπέδειξεν ἑαυτὸν μηδὲν ἀδικοῦντα μετὰ πολλοῦ τοῦ περιόντος , ἀλλ' ἀδικούμενον καὶ συκοφαντούμενον · ἔπειτα δὲ καὶ τοῦ μὴ λυθῆναι τὴν εἰρήνην εἶπέ τε πολλὰ καὶ ἔπραξεν ἄξια λόγου , καὶ πρὸς σὲ μεμήνυκε πολλὰ , ἅπερ αὐτός τε ἀκούσας θεῷ τε εὐχαρίστησα τῷ τοιαύτην αὐτῷ σύνεσιν χαρισαμένῳ καὶ ἐκεῖνον ἐπῄνεσα τῆς καλοκἀγαθίας , καὶ σὲ ἐλογιζόμην ταῦτα πυθόμενον , θεῷ τε χάριν ὁμολογῆσαι καὶ τὸν υἱὸν πέμψαντα διὰ τάχους ἀγαγεῖν πρὸς σεαυτὸν , καὶ τὰ προσδοκώμενα δυσχερῆ λῦσαι καὶ εὐφροσύνης ἅπαντας καὶ θυμηδίας ἐμπλῆσαι τῆς ἐπὶ τῇ εἰρήνῃ τῶν βασιλέων ἡμῶν γενησομένης . σὺ δ' οὐ μόνον οὐκ ἐποίησας τοιοῦτον οὐδὲν , ἀλλὰ καὶ ἐμὲ τὰ δέοντα συμβουλεύοντα ἀπώσω , καὶ σιωπᾷν ἐκέλευσας καὶ μὴ περιεργάζεσθαι τὰ μὴ προσήκοντα . ἐμοὶ δὲ ἀνάγκην ἔχοντι τῶν ἀδικουμένων προΐστασθαι καὶ βοηθεῖν αὐτοῖς ὅση δύναμις , καὶ ὑπὲρ βασιλέως τὸ αὐτὸ ποιήσω , καὶ μᾶλλον ὑπὲρ τούτου , ὅσῳ καὶ τὰ μέγιστα ἀδικεῖται καὶ οὐκ εἰς αὐτὸν μόνον , ἀλλ' εἰς πάντας Ρωμαίους τῆς εἰς αὐτὸν ἀδικίας διαβαινούσης · ὃ δέ με τῶν ἄλλων μᾶλλον οὐκ ἐᾷ σιωπᾷν , ὅτι , σοῦ προστάξαντος , ὀλίγῳ πρότερον αὐτὸς αὐτὸν ἔχρισα βασιλέα . τὸν οὖν οὕτω νομίμως καὶ δικαίως καὶ κατὰ γνώμην σὴν γεγενημένον βασιλέα , νῦν ἀπελαύνεσθαι , καὶ ταῦτα ἐπ' οὐδεμιᾷ προφάσει , ποῦ δίκαιον ; ἢ πῶς οὐκ ἂν νομισθείην ἄξιος πολλῶν κεραυνῶν , ἐπὶ τοιαύτῃ παρανομίᾳ σιωπῶν αὐτός ; διὰ τοῦτό σου καὶ αὖθις δέομαι πρὸς τῆς ἀληθείας αὐτῆς , εἴ τι καὶ παρεσύρης πεισθεὶς ἀνθρώποις διεφθορόσι , ταχεῖαν ποιήσασθαι τὴν διόρθωσιν καὶ μὴ τῷ ψεύδει κατὰ τῆς ἀληθείας ἰσχύσαι δοῦναι ῥοπήν . » Τοιαῦτα μὲν ὁ πατριάρχης μεμήνυκε πρὸς βασιλέα , μηνυταῖς χρησάμενος τῷ τε χαρτοφύλακι Γρηγορίῳ τῷ Κουτάλῃ καὶ τῷ τῶν μοναστηρίων ἄρχοντι τῷ Κυβεριώτῃ . ἀκούσας δὲ ὁ βασιλεὺς , θυμῷ τε ἐλήφθη οὐκέτι ἀνασχετῶς καὶ προσέταξεν εὐθὺς , τοὺς μὲν μηνύσαντας τοὺς λόγους εἰς δεσμωτήριον ἐμβληθῆναι , Μακάριον δὲ τὸν μητροπολίτην Σεῤῥῶν ἐν τοῖς βασιλείοις καὶ αὐτὸν ὑπὸ φρουρᾷ εἶναι · τὸν μέντοι πατριάρχην τοῦ πατριαρχείου ἐκβληθέντα , ἐν τῇ μονῇ τῶν Μαγκάνων ἀπρόϊτον μένειν · τοὺς δὲ πρὸς τὸν νέον βασιλέα παραγενομένους ἀρχιερέας μήτ' αὐτοὺς προϊέναι τῶν οἰκιῶν αὐτῶν , μήθ' ἑτέρους παρ' αὐτοὺς φοιτᾷν . ταῦτα μὲν οὖν ᾗ προσέταξεν ἐγένετο ὁ βασιλεύς . μετὰ δὲ τὴν ἐκ τοῦ νέου βασιλέως τῶν πρέσβεων ἀναχώρησιν πέντε πρὸς τῶν δέκα ἡμερῶν διηνυσμένων , ἐπεὶ μήτε παρὰ βασιλέως τοῦ πρεσβυτέρου , μήτε τοῦ πατριάρχου ἀπολογία τις ἀφίκετο πρὸς αὐτὸν , οὐκ ἐπ' ἀγαθῷ τεκμαιρόμενος εἶναι τὴν σιγὴν , ἅμα τῷ μεγάλῳ δομεστίκῳ καὶ πρωτοστράτορι ἐβουλεύοντο τί δέοι ποιεῖν . εἶπεν οὖν ὁ μέγας δομέστικος · « οὐκέτι δέον , ὦ βασιλεῦ , ἀπράκτους καθῆσθαι , ἀλλ' ἔργου ἔχεσθαι . οὐδὲ γὰρ ἔτι τινὸς ἐνδεῖν , ὃ πράξαντας ἐλπὶς τὸν πόλεμον καταλῦσαι . ὅ , τε γὰρ χρόνος , ὃν ἐνταῦθα καθήμενοι δεόμεθα βασιλέως , τοσοῦτον ὑπερήλασε καὶ τὸ δέον , ὥστ' ἤδη οὐ μεγαλοψυχία καὶ καρτερία ἡ ἐπὶ πλέον παράτασις , ἀλλ' ἔκπληξις πρὸς τὰ δεινὰ καὶ ἀτολμία δόξαι ἄν τισι δικαίως · πρός τε βασιλέα οὐδὲν ὅ,τι παραλέλοιπας τῶν δεόντων , ἀλλὰ πρότερόν τε πολλάκις ἐπρεσβεύσω πρὸς αὐτὸν δεόμενος μὴ καταλῦσαι τὴν εἰρήνην , καὶ νῦν πρὸς τοὺς ἐκεῖθεν ἀφιγμένους πρέσβεις ὅσα ἦν ἐπιθυμοῦντος τὴν εἰρήνην , ἐνταῦθά τε εἶπας καὶ πρὸς ἐκεῖνον διεπρεσβεύσω . ὅ,τε παρελθὼν χρόνος μετὰ τὸ τοὺς πρέσβεις ἐντεῦθεν ἀπελθεῖν ἱκανὸς καὶ περὶ τοῦ πράγματος βασιλέα διασκέψασθαι καὶ ἀπολογίαν δοῦναι , εἴ τι μετριώτερον διενοεῖτο . τὸ δ' ἐν τοσούτῳ χρόνῳ παρὰ βασιλέως τινὰ ἀπολογίαν μὴ ἐλθεῖν , τεκμήριον ἐναργὲς τοῦ μὴ προσδέξασθαι τὴν εἰρήνην , ἀλλὰ πρὸς τὸν πόλεμον ἤδη φανερῶς χωρεῖν · καὶ τοῦτο ἄν τις καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ πράγματος στοχάσαιτο ἀσφαλῶς . ὁ γὰρ ἐν τοσούτῳ χρόνῳ τὰ πρὸς τὸν πόλεμον ἐξαρτυόμενος καὶ τοσούτους ἐς αὐτὸ τοῦτο πρὸς τὴν ἑσπέραν ἐκπέμψας , ὡς ἂν ἔχῃ χρῆσθαι μεγάλῃ παρασκευῇ πρὸς αὐτὸν καταστὰς , οὐκ ἂν ῥᾳδίως τὰς ἐκεῖθεν πρόηται ἐλπίδας . διὸ οὐδὲ ἡμᾶς ἀπράκτους δεῖ καθῆσθαι , ἀλλὰ πανταχόθεν , ἀπεγνωκότας τὴν εἰρήνην , πρὸς τὸ ἀμύνεσθαι παρασκευάζεσθαι τοὺς ἐπιόντας . » Τοιαῦτα τοῦ μεγάλου δομεστίκου εἰπόντος , καὶ ὁ πρωτοστράτωρ ἔργου ἅπτεσθαι παρῄνει . « εἰ μὲν γὰρ ἠγνοοῦμεν » εἶπεν « ὅτι βασιλεὺς ἐκ πολλοῦ κεκίνηται πρὸς τὸ πολεμεῖν ἡμῖν καὶ πανταχόθεν ἑαυτῷ δύναμιν συναθροίζει καθ' ἡμῶν , ἐχρῆν διασκέπτεσθαι ἐπιπολὺ , μὴ , αὐτοῦ τῆς εἰρήνης ἐχομένου , ἡμεῖς δόξωμεν ἐξ ἀβουλίας πολέμου ἦρχθαι . ἐπεὶ δὲ τοῦτο ἐκ πολλῶν ἡμῖν γεγένηται καταφανὲς , καὶ οὐδ' αὐτὸς ἂν ἀρνήσαιτο βασιλεὺς , μὴ οὐκ αὐτὸς αἴτιος γεγενῆσθαι τοῦ νυνὶ πολέμου , ἀναγκαῖον καὶ ἡμᾶς ὅθεν ἄν τις ὠφέλεια ἥξει πράττειν . » βασιλεῖ δὲ καὶ αὐτῷ μὲν οὐκ ἐπιπλέον ἔτι ἐδόκει μέλλειν , ἀλλ' ἀπελθόντας παρασκευάζεσθαι πρὸς τὸν πόλεμον , παρῄνει δὲ μηδὲ τὴν τελευταίαν ἐλπίδα τῆς εἰρήνης ἀπολιπεῖν , ἀλλ' αὐτοὺς πρὸς Βυζάντιον ἐλθόντας , δι' ἑαυτῶν τὴν εἰρήνην αἰτεῖν . κἂν μὲν αἰδεσθέντες καταλύσωσι τὸν πόλεμον , τὸ ζητούμενον ἠνῦσθαι · ἐὰν δὲ μὴ , θεὸν ἐπιμαρτυραμένους καὶ αὐτοὺς Βυζαντίους , ὡς παντὶ τρόπῳ τὴν εἰρήνην αἰτοῦντες ἀπωθοῦνται ὑπ' αὐτῶν , ἀναχωρεῖν . ὁ μέντοι μέγας δομέστικος « πρὸς μὲν Βυζάντιον » εἶπεν « ἐλευσόμεθα , καθάπερ ἐκέλευσας , βασιλεῦ · πάνυ δὲ θαυμάζω , ὅτι τοσαῦτα καὶ τοιαῦτα πρὸς τὸ μὴ καταλυθῆναι τὴν εἰρήνην πραγματευσαμένων ἡμῶν καὶ πλέον ἠνυκότων μηδὲν , τὴν αἰδῶ ἤλπισας μόνην τοῦτο ἄν ποτε δυνηθῆναι . συγγνώμη δ' ὅμως τοῦ λόγου , τοῖς ὑπὸ πυρετοῦ λαύρου κατεχομένοις πάσχοντι ταὐτόν . ἐκεῖνοί τε γὰρ ἀεὶ κρήνας διΐασι καὶ ποταμοὺς τῷ νῷ καὶ πάντα χρήματα ὕδωρ ἀναβλύζειν αὐτοῖς ἀξιοῦσι καὶ δυσχεραίνουσι τούτου μὴ γινομένου , καίτοι γε εἰδότες σαφῶς , ὡς ἀδύνατα ἀξιοῦσι · καὶ σοὶ τῆς εἰρήνης σφόδρα περικαῶς ἐχομένῳ , οὐδὲν θαυμαστὸν καὶ τὰ πάντη ἀνέφικτα ἡγεῖσθαι δυνατὰ , καὶ ἐξ ἀπόρων , τὸ λεγόμενον , πόρους ἐπινοεῖν . ἐγὼ δὲ ἄλλοις τε πολλοῖς ἀπηγόρευκα τὴν εἰρήνην καὶ τῷ ἐπὶ τοσαύταις ἡμέραις μηδὲν τὸν πατριάρχην σοὶ μεμηνυκέναι . ἔστι μὲν γὰρ ὑπονοεῖν διὰ τὸ τὰς τῆς πόλεως πύλας ἀσφαλῶς φρουρεῖσθαι , μηδ' αὐτῷ ἐξεῖναί τινα πέμψαι πρὸς ἡμᾶς · ἐμοὶ δὲ δοκεῖ οὐ διὰ τοῦτο μᾶλλον ἢ διὰ τὸ μὴ κακῶν ἄγγελος γενέσθαι ἀσπάσασθαι τὴν σιωπήν . » οἱ μὲν οὖν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους βουλευόμενοι εἶπον .
Lemmas: ν . εἰς Βυζάντιον δέ ὁ πρέσβυς ἀφικνέομαι , πρότερος ἔρχομαι ὁ Κωκαλᾶς , πᾶς κατά μέρος διέξειμι πρός βασιλεύς , ὅσος τε αὐτός ἐγκαλέω εἶπον ὁ νέος βασιλεύς , καί οἷος αὐτός πρός ἕκαστος χράω ὁ ἀπολογία , καί τελευταῖος ὅσος διαπρεσβεύω πρός αὐτός . καί δοκέω οὖον κατά καιρός ὁ ἐκεῖσε ὁ ἀρχιερεύς καί ὁ ἄλλος ἄφιξις γίγνομαι , ὡς ἀνάγκη ἤδη εἰμί ἢ πρός ὁ εἰρήνη χωρέω , ἢ ὁρμάω πολεμέω πρόδηλος ἤδη πᾶς ἀδικέω δοκέω . μετά μικρός δέ καί ὁ λοιπός ἔρχομαι καί προσκυνέω ὁ βασιλεύς , οὐδείς ἐπιτρέπω εἶπον ὁ κατά ὁ πρεσβεία , ἀλλά ἕκαστος οἴκαδε ἀπέρχομαι ἠρεμέω , ἄχρι εἄν βασιλεύς προστάσσω ἀπαγγέλλω ὁ ὁ πρέσβυς . οὗτος δέ εἰμί σκῆψις εὐπρεπής . δοκέω γάρ βασιλεύς μᾶλλον λυσιτελέω σιωπή ὁ πρᾶγμα παρέρχομαι , δείδω μή , δημόσιος ἀπαγγέλλω ὁ πρέσβυς , ἢ ἀναγκάζω παρά πᾶς εἰρηνεύω πείθω ἤδη , ὁ νέος βασιλεύς καί Δίκαιος καί συμφέρω ἀξιόω , ἢ εἰμί μή πείθω , δοκέω φανερῶς ἀδικέω . ἓξ μέν οὖν ἡμέρα παρέρχομαι , καί ὁ πρέσβυς λόγος εἰμί οὐδείς . ἄχθομαι δέ ὁ πατριάρχης ἐπί ὁ ὁ χρόνος παράτασις , μηνύω πρός βασιλεύς , ὡς « ἓξ ἡμέρα παρέρχομαι , οὐδείς παρά ὁ πρός βασιλεύς ὁ ἔγγονος ὁ σός ἀποστέλλω ἀρχιερεύς πυνθάνομαι · δήω οὖν , ἐπεί καί ὁ χρόνος πρός διάσκεψις ἱκανός , πυνθάνομαι αὐτός ὅστις λέγω . » ὁ δέ ἐπαγγέλλω ποιέω . ὡς δέ ἕτερος τοσοῦτος διέρχομαι ἡμέρα καί λόγος οὐδείς γίγνομαι αὐτός , πάλιν πέμπω ὁ πατριάρχης , δήω ὁ βασιλεύς μή οὗτος τρίβω ὁ καιρός , ἀλλά ὁ τε ἀρχιεπίσκοπος μετακαλέω καί ὁ ἄλλος ἀρχιερεύς , ὅστις τε ὁ ἔγγονος ἀπολογέομαι ἀκούω καί αὐτός σκέπτομαι ἐκ αὐτός ὁ λυσιτελέω Ῥωμαῖος ποιέω . ὁ βασιλεύς δέ ἀποκρίνω , μηδείς αὐτός ἔξεστι ἀνερευνάω , ὅπως ὁ κατά οἶκος πρᾶγμα διεξάγω · αὐτός γάρ μέλω ὁπότε καί ὅπως αὐτός δήω οἰκονομέω · αὐτός δέ , πατριάρχης εἰμί , ὁ ἐκκλησιαστικός κελεύω ἔχω φροντίς , ὁ κοινός δέ καί ὁ βασιλικός ἀπέχω πρᾶγμα . τοιοῦτος μέν ὁ βασιλεύς εἴρω , οἴομαι ὁ πατριάρχης καταπτήσσω ὁ λόγος , μᾶλλον εἄν ἀσπάζομαι ὁ σιωπή . ὁ δέ εἰς ὁ ὑστεραῖος τοιοῦτος καί αὐτός μηνύω πρός βασιλεύς · « ἀγαθός βασιλεύς , ὁ ὁ δήω παραινέω καί συμβουλεύω καί ἔτι προσαναγκάζω πράσσω , οὔτε ἑκών προΐημι αὐτός , οὔτε ἄκων δήω λαμβάνω . εἰμί δέ αὐτός τοιοῦτος συζάω ἐγώ ἀπραγμοσύνη ἀξιόω , ὥστε μή φθέγγομαι μήτε ἀκούω μήτε ὁράω , χρή πρίν ὁ ἐκκλησία προστάτης προβάλλω εἶπον . κἀν μέν καί αὐτός ἐγώ καί Δίκαιος αὐτός καί λυσιτελέω δοκέω , στέργω εἰμί ἀνάγκη νῦν · εἄν δέ ἕτερος νομίζω προσήκω πατριάρχης , παραχωρέω εἄν ἕτερος ὁ θρόνος οὗτος ζάω προλέγω . ἐπεί δέ θεός χάρις οὖον ὁ ὀρθός ὁ ἐκκλησία δόγμα προβάλλω μόνος , ἀλλά καί ὁ ἀδικέω προίστημι καί ὑπερμαχέω ἀνάγκη ἔχω , ὁ ἀδικέω ἐθέλω καί πλεονεκτέω οὖον παύω διαφέρω καί ἀντιλέγω , ἄν τε ὁ φαῦλος τις εἰμί , ἄν τε ὁ υπέρλαμπρος καί εἰς αὐτός ὁ ἄκρος ἀφικνέομαι ὁ εὐτυχία · καί μᾶλλον πρός ἐκεῖνος , ὅσος καί ὁ ἀδίκημα μείζων καί πρός πλείων ἐξάγω ὁ βλάβη . εἰμί γάρ μέλλω ὁ μέν μικρός μικρός τις ἀδικέω μόνος ἐγκαλέω καί ὁ ἀδικία ὀνειδίζω , πρός δέ ὁ μέγας καί ὁ μέγας βλάπτω ἑκών εἰμί διά ὁ ἀξίωμα σιωπάω καί μηδέ γρύζω τολμάω , οὐδείς διαφέρω ἰατρός ὁ περί θρίξ μέν καί ὄνυξ ἀσχολέω καί ὁ τέχνη ἐν αὐτός ἐπιδείκνυμι , ἐάν δέ τίς νόσημα παρεμπίπτω ὁ ζῷον λυμαίνομαι ὅλος , οὗτος δέ μηδείς πρόνοια ποιέω , ἀλλά ἡγέομαι ἀρκέω , εἰ καί αὐτός κάθημαι μετά ὁ ἄλλος , ἀπόλλυμι ὁράω . ἐγώ δέ καί πάνυ θαυμάζω μιμνήσκω , ὡς κελεύω ἐγώ μέν ὁ ὁ ἐκκλησία πράσσω καί περί αὐτός ἀσχολέω μόνος , σύ δέ ἐάω ὅπως εἄν δοκέω ὁ ὁ βασίλεια διοικέω . παραπλήσιος γάρ εἰμί ὥσπερ εἄν πρός ὁ ψυχή εἶπον ὁ σῶμα · οὖον δήω ὁ κοινωνία καί ὁ συνάφεια ὁ σός , οὐδέ συνεργός πρός ὁ πράσσω βούλομαι ἔχω , ἀλλά ἐγώ μέν ὡς οἷος τε εἰμί καί βούλομαι , διοικέω ἐμός , σύ δέ φροντίζω περί ὁ ἴδιος . πᾶς μέν οὖν ἁμαρτάνω ὥσπερ τίς κοινός φάρμακον ὁ μετανοέω ἐπί ὁ πλημμελέω δίδωμι , ἄν τε πρός θεός , ἄν τε πρός ἄνθρωπος ὁ πλημμέλεια εἰμί . οὐ εἄν δέ μεταγιγνώσκω τις , εἄν μή πρότερος ὑπεύθυνος νομίζω ἑαυτοῦ , μέτριος τε γίγνομαι ἑαυτοῦ καί φέρω ἑαυτοῦ ὁ παρά αὐτός δοκέω ἀδικέω , ὑποχείριος ποιέω . οὗτος τοίνυν βασιλεύς ὁ σός ἔγγονος πρότερος τε φαίνω ποιέω , καί μᾶλλον ἢ προσήκω καί νῦν οὐ ἥκιστος . καί γάρ τότε δύναμαι , εἴπερ βούλομαι , ὁ Ῥωμαῖος ἡγεμονία οὐ μικρός μέρος παρασπάω ἔχω , οὐ ἐθέλω , ἀλλά φέρω ἑαυτοῦ υποτάσσω σύ , καί οὗτος μηδείς αἴτιος πρός ὁ πόλεμος ἐκεῖνος παρέχω · καί , ὁ μέγας , ὅτι , ὁ εἰρήνη γίγνομαι , πρός σύ ἔρχομαι , οὐ ἐθέλω Ἔφιππος σύ προσέρχομαι , ὥσπερ νόμος ὁ βασιλεύς , ἀλλά πεζός τε προσκυνέω καί ἀσπάζομαι σύ ὁ πούς , ὅσπερ δουλεία ἀκριβής τεκμήριον εἰμί . καί νῦν ὁ πόλεμος κινέω οὗτος , τοσοῦτος χρόνος κάθημαι , δέω σύ μή ὁ εἰρήνη καταλύω . ἔρχομαι δέ καί ὁ ἀρχιερεύς καί συγκλητικός , ὅς πέμπω πρός αὐτός , πρῶτος μέν ἀποδείκνυμι ἑαυτοῦ μηδείς ἀδικέω μετά πολύς ὁ περίειμι , ἀλλά ἀδικέω καί συκοφαντέω · ἔπειτα δέ καί ὁ μή λύω ὁ εἰρήνη εἶπον τε πολύς καί πράσσω ἄξιος λόγος , καί πρός σύ μηνύω πολύς , ὅσπερ αὐτός τε ἀκούω θεός τε εὐχαριστέω ὁ τοιοῦτος αὐτός σύνεσις χαρίζω καί ἐκεῖνος ἐπαινέω ὁ καλοκἀγαθία , καί σύ λογίζομαι οὗτος πυνθάνομαι , θεός τε χάρις ὁμολογέω καί ὁ υἱός πέμπω διά τάχος ἄγω πρός σαυτοῦ , καί ὁ προσδοκάω δυσχερής λύω καί Εὐφρόσυνος ἅπας καί θυμηδία ἐμπίμπλημι ὁ ἐπί ὁ εἰρήνη ὁ βασιλεύς ἐγώ γίγνομαι . σύ δέ οὖον μόνος οὐ ποιέω τοιοῦτος οὐδείς , ἀλλά καί ἐγώ ὁ δήω συμβουλεύω ἀπωθέω , καί σιωπάω κελεύω καί μή περιεργάζομαι ὁ μή προσήκω . ἐγώ δέ ἀνάγκη ἔχω ὁ ἀδικέω προίστημι καί βοηθέω αὐτός ὅσος δύναμις , καί ὑπέρ βασιλεύς ὁ αὐτός ποιέω , καί μᾶλλον ὑπέρ οὗτος , ὅσος καί ὁ μέγας ἀδικέω καί οὐ εἰς αὐτός μόνος , ἀλλά εἰς πᾶς Ῥωμαῖος ὁ εἰς αὐτός ἀδικία διαβαίνω · ὅς δέ ἐγώ ὁ ἄλλος μᾶλλον οὐ ἐάω σιωπάω , ὅτι , σύ προστάσσω , ὀλίγος πρότερος αὐτός αὐτός χρίω βασιλεύς . ὁ οὖν οὗτος νόμιμος καί δικαίως καί κατά γνώμη σός γίγνομαι βασιλεύς , νῦν ἀπελαύνω , καί οὗτος ἐπί οὐδείς πρόφασις , ποῦ Δίκαιος ; ἢ πῶς οὐ εἄν νομίζω ἄξιος πολύς κεραυνός , ἐπί τοιοῦτος παρανομία σιωπή αὐτός ; διά οὗτος σύ καί αὖθις δήω πρός ὁ ἀλήθεια αὐτός , εἰμί τίς καί παρασύρω πείθω ἄνθρωπος διαφθείρω , ταχύς ποιέω ὁ διόρθωσις καί μή ὁ ψεύδω κατά ὁ ἀλήθεια ἰσχύω δίδωμι ῥοπή . » τοιοῦτος μέν ὁ πατριάρχης μηνύω πρός βασιλεύς , μηνυτής χράω ὁ τε χαρτοφύλαξ Γρηγόριος ὁ κουτάλη καί ὁ ὁ μοναστήριον ἄρχω ὁ Κυβεριώτη . ἀκούω δέ ὁ βασιλεύς , θυμός τε λαμβάνω οὐκέτι ἀνέχω καί προστάσσω εὐθύς , ὁ μέν μηνύω ὁ λόγος εἰς δεσμωτήριον ἐμβάλλω , Μακάριος δέ ὁ μητροπολίτης Σέρρες ἐν ὁ βασίλειος καί αὐτός ὑπό φρουρά εἰμί · ὁ μέντοι πατριάρχης ὁ πατριαρχείο ἐκβάλλω , ἐν ὁ μονή ὁ μαγκάνι ἀπρόϊτος μένω · ὁ δέ πρός ὁ νέος βασιλεύς παραγίγνομαι ἀρχιερεύς μήτε αὐτός προΐημι ὁ οἰκίον αὐτός , μήτε ἕτερος παρά αὐτός φοιτάω . οὗτος μέν οὖν ὅς προστάσσω γίγνομαι ὁ βασιλεύς . μετά δέ ὁ ἐκ ὁ νέος βασιλεύς ὁ πρέσβυς ἀναχώρησις πέντε πρός ὁ δέκα ἡμέρα διανύω , ἐπεί μήτε παρά βασιλεύς ὁ πρέσβυς , μήτε ὁ πατριάρχης ἀπολογία τις ἀφικνέομαι πρός αὐτός , οὐ ἐπί ἀγαθός τεκμαίρομαι εἰμί ὁ σιγή , ἅμα ὁ μέγας δομέστικος καί πρωτοστράτωρ βουλεύω τίς δήω ποιέω . εἶπον οὖν ὁ μέγας δομέστικος · « οὐκέτι δήω , εἰμί βασιλεύς , ἄπρακτος κάθημαι , ἀλλά ἔργον ἔχω . οὐδέ γάρ ἔτι τις ἐνδέω , ὅς πράσσω Ἐλπὶς ὁ πόλεμος καταλύω . ὅς , τε γάρ χρόνος , ὅς ἐνταῦθα κάθημαι δήω βασιλεύς , τοσοῦτος ὑπερελαύνω καί ὁ δήω , ὥστε ἤδη οὖον μεγαλοψυχία καί καρτερία ὁ ἐπί πλέω παράτασις , ἀλλά ἔκπληξις πρός ὁ δεινός καί ἀτολμία δόξα ἄν τις δικαίως · πρός τε βασιλεύς οὐδείς ὅστις παραλείπω ὁ δήω , ἀλλά πρότερος τε πολλάκις πρεσβεύω πρός αὐτός δήω μή καταλύω ὁ εἰρήνη , καί νῦν πρός ὁ ἐκεῖθεν ἀφικνέομαι πρέσβυς ὅσος εἰμί ἐπιθυμέω ὁ εἰρήνη , ἐνταῦθα τε εἶπον καί πρός ἐκεῖνος διαπρεσβεύω . ὁράω παρέρχομαι χρόνος μετά ὁ ὁ πρέσβυς ἐντεῦθεν ἀπέρχομαι ἱκανός καί περί ὁ πρᾶγμα βασιλεύς διασκέπτομαι καί ἀπολογία δίδωμι , εἰμί τίς μέτριος διανοέομαι . ὁ δέ ἐν τοσοῦτος χρόνος παρά βασιλεύς τις ἀπολογία μή ἔρχομαι , τεκμήριον ἐναργής ὁ μή προσδέχομαι ὁ εἰρήνη , ἀλλά πρός ὁ πόλεμος ἤδη φανερῶς χωρέω · καί οὗτος ἄν τις καί ἐκ αὐτός ὁ πρᾶγμα στοχάζομαι ἀσφαλῶς . ὁ γάρ ἐν τοσοῦτος χρόνος ὁ πρός ὁ πόλεμος ἐξαρτύω καί τοσοῦτος εἰς αὐτός οὗτος πρός ὁ ἑσπέρα ἐκπέμπω , ὡς εἄν ἔχω χράω μέγας παρασκευή πρός αὐτός καθίστημι , οὐ εἄν ῥᾳδίως ὁ ἐκεῖθεν προίημι ἐλπίς . διό οὐδέ ἐγώ ἄπρακτος δεῖ κάθημαι , ἀλλά πανταχόθεν , ἀπογιγνώσκω ὁ εἰρήνη , πρός ὁ ἀμύνω παρασκευάζω ὁ ἔπειμι . » τοιοῦτος ὁ μέγας δομέστικος εἶπον , καί ὁ πρωτοστράτωρ ἔργον ἅπτω παραινέω . « εἰμί μέν γάρ ἀγνοέω » εἶπον « ὅτι βασιλεύς ἐκ πολύς κινέω πρός ὁ πολεμέω ἐγώ καί πανταχόθεν ἑαυτοῦ δύναμις συναθροίζω κατά ἐγώ , χρή διασκέπτομαι ἐπιπολύ , μή , αὐτός ὁ εἰρήνη ἔχω , ἐγώ δοκέω ἐκ ἀβουλία πόλεμος ἄρχω . ἐπεί δέ οὗτος ἐκ πολύς ἐγώ γίγνομαι καταφανής , καί οὐδέ αὐτός εἄν ἀρνέομαι βασιλεύς , μή οὐ αὐτός αἴτιος γίγνομαι ὁ νυνί πόλεμος , ἀναγκαῖος καί ἐγώ ὅθεν ἄν τις ὠφέλεια ἥκω πράσσω . » βασιλεύς δέ καί αὐτός μέν οὐ ἐπιπλέω ἔτι δοκέω μέλλω , ἀλλά ἀπέρχομαι παρασκευάζω πρός ὁ πόλεμος , παραινέω δέ μηδέ ὁ τελευταῖος ἐλπίς ὁ εἰρήνη ἀπολείπω , ἀλλά αὐτός πρός Βυζάντιον ἔρχομαι , διά ἑαυτοῦ ὁ εἰρήνη αἰτέω . κἀν μέν αἰδέομαι καταλύω ὁ πόλεμος , ὁ ζητέω ἀνύω · ἐάν δέ μή , θεός ἐπιμαρτύρομαι καί αὐτός Βυζάντιος , ὡς πᾶς τρόπος ὁ εἰρήνη αἰτέω ἀπωθέω ὑπό αὐτός , ἀναχωρέω . ὁ μέντοι μέγας δομέστικος « πρός μέν Βυζάντιον » εἶπον « ἔρχομαι , καθάπερ κελεύω , βασιλεύς · πάνυ δέ θαυμάζω , ὅτι τοσοῦτος καί τοιοῦτος πρός ὁ μή καταλύω ὁ εἰρήνη πραγματεύομαι ἐγώ καί πλέω ἀνύω μηδείς , ὁ αἰδώς ἐλπίζω μόνος οὗτος ἄν ποτός δύναμαι . συγγνώμη δέ ὅμως ὁ λόγος , ὁ ὑπό πυρετός λάβρος κατέχω πάσχω αὐτός . ἐκεῖνος τε γάρ ἀεί κρήνη δίειμι καί ποταμός ὁ νάω καί πᾶς χρῆμα ὕδωρ ἀναβλύζω αὐτός ἀξιόω καί δυσχεραίνω οὗτος μή γίγνομαι , καίτοι γε οἶδα σαφῶς , ὡς ἀδύνατος ἀξιόω · καί σύ ὁ εἰρήνη σφόδρα περικαῶς ἔχω , οὐδείς θαυμαστός καί ὁ πάντῃ ἀνέφικτος ἡγέομαι δυνατός , καί ἐκ ἄπορος , ὁ λέγω , πόρος ἐπινοέω . ἐγώ δέ ἄλλος τε πολύς ἀπαγορεύω ὁ εἰρήνη καί ὁ ἐπί τοσοῦτος ἡμέρα μηδείς ὁ πατριάρχης σύ μηνύω . εἰμί μέν γάρ ὑπονοέω διά ὁ ὁ ὁ πόλις πύλη ἀσφαλῶς φρουρέω , μηδέ αὐτός ἔξεστι τις πέμπω πρός ἐγώ · ἐγώ δέ δοκέω οὖον διά οὗτος μᾶλλον ἢ διά ὁ μή κακός ἄγγελος γίγνομαι ἀσπάζομαι ὁ σιωπή . » ὁ μέν οὖν τοιοῦτος πρός ἀλλήλων βουλεύω εἶπον .