joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen4.14
ιδʹ . Βασιλεὺς δὲ καὶ πρὸς τὸν Αἰγύπτου καὶ Συρίας καὶ Ἰουδαίας Σουλτὰν ὑπὲρ τῶν ἐκείνῃ Χριστιανῶν πρεσβείαν ἐποιεῖτο . πρεσβευταὶ δὲ ἦσαν ἔκ τε τῶν Βυζαντίου πολιτῶν ὁ Σεργόπουλος Μανουὴλ καὶ ὁ τῶν Ἱεροσολύμων πατριάρχης Λάζαρος , ὃν ἔδει προστάγματι Σουλτὰν εἰς τὸν θρόνον ἀποκαταστῆναι . ἄλλως γὰρ οὐκ ἔξεστιν οὐδένα τῶν κατὰ τὰς πόλεις ἐπισκόπων , αἳ δουλεύουσι τούτοις τοῖς βαρβάροις , οὕτω συγκεχωρηκότος τοῦ θεοῦ διὰ τὸ πολλὰ ἡμᾶς τοὺς καλουμένους ἀπὸ Χριστοῦ αὐτῷ προσκεκρουκέναι καὶ προσκρούειν ἄχρι νῦν . οὗτος γὰρ δὴ ὁ πατριάρχης , ἔτι βασιλέως Ἀνδρονίκου περιόντος , ὑπὸ τῶν συνεπισκόπων ἐν τῇ ἁγίᾳ πόλει κεχειροτονημένος , ὥσπερ ἔθος , εἰς Βυζάντιον ἔπειτα ἀφῖκτο προβληθησόμενος καὶ παρὰ βασιλέως . Γερασίμου δέ τινος μοναχοῦ ἐκεῖθεν ὡρμημένου καὶ ἄλλων τινῶν πρὸς τὸ τόλμημα συναιρομένων , τοῦ πατριάρχου πρὸς συκοφαντίαν τινὰ αἰτιωμένου , δι' ἃ ἐδόκει δίκαιος ἀποχειροτονεῖσθαι , οὔθ' οὕτως ἔσχεν ὁ βασιλεὺς , ὥστε αὐτίκα διὰ τὸ αἰτιᾶσθαι Γεράσιμον ἀποχειροτονεῖν , οὔτε παντάπασιν ἠπίστει , ἀλλ' ἐν Βυζαντίῳ κελεύσας μένειν ἄχρις ἂν τὰ κατ' αὐτὸν ἐξετασθείη , πρεσβείαν ἐποιεῖτο πρὸς Σουλτὰν , ἅμα μὲν καί τινων πέρι ἀναγκαίων ἄλλων καὶ τῶν ἐν Αἰγύπτῳ Χριστιανῶν , οὐχ ἧττον δὲ καὶ τούτου ἕνεκα τοῦ πατριάρχου · καὶ ἐκέλευε τοῖς πρέσβεσιν ἐν Παλαιστίνῃ γενομένοις , ἐξετάζειν τὰ κατ' αὐτὸν μετὰ τῶν ἐπισκόπων . τοῦ βασιλέως δὲ ἐν τῷ μεταξὺ χρόνῳ τετελευτηκότος , καὶ τοῦ πρὸς βασιλέα τὸν Καντακουζηνὸν πολέμου κεκινημένου , καὶ ὁ πατριάρχης Λάζαρος ὑποπτευθεὶς ᾑρῆσθαι τὰ ἐκείνου , ὑπὸ πατριάρχου τοῦ Ἰωάννου ἐρήμην κατεψηφίσθη , οὔτ' ἐλέγχων , οὔτε συνόδου , οὔτε τινὸς ἑτέρου τῶν νομίμων δεηθέντος · ἀντ' ἐκείνου δὲ ὁ κατηγορῶν Γεράσιμος ἐπίσκοπος τῆς ἁγίας παρανόμως ἐχειροτονεῖτο πόλεως . Λάζαρος δὲ ὁ πατριάρχης οὕτως ἰδὼν ἑαυτὸν ἀτιμωθέντα ἐπ' οὐδεμιᾷ τὸ εὔλογον αἰτίᾳ κεκτημένῃ , ἀλλὰ διὰ τὸ πρὸς βασιλέα μόνον ἔχθος , ἄλλως θ' ὅτι καὶ τῶν ἐπιτηδείων ἐχορήγουν οὐδὲν ὡς ἀπεῤῥιμμένον , καὶ γλίσχρως διέζη καὶ τῶν πρὸς τὴν χρείαν ἐνδεῶς , ἐσκέπτετο πρὸς Καντακουζηνὸν τὸν βασιλέα διαδιδράσκειν μετὰ τὴν ἐπάνοδον εἰς Διδυμότειχον ἐκ τῆς ἑσπέρας . οὕτω δὲ δόξαν , πρὸς Γαλατᾶν τὸ Λατίνων φρούριον διαβὰς , τρόπον ἐπεζήτει , καθ' ὃν ἀφίξεται εἰς βασιλέα . οἱ δὲ ἐν Βυζαντίῳ ἄρχοντες φωράσαντες τὸν δρασμὸν , καὶ πατριάρχης ὁ Ἰωάννης , πέμψαντες εἰς Γαλατᾶν , ἐκέλευον Λατίνους πατριάρχην αὐτοῖς τὸν Ἱεροσολύμων ἐκδιδόναι . οἱ δ' αἵρεσιν αὐτῷ προὐτίθεσαν , ἢ κοινωνεῖν αὐτοῖς πρὸς τῶν δογμάτων τὴν διαφορὰν καὶ τὸν ἐπίλοιπον συνεῖναι χρόνον , ὡς νῦν τε αὐτῶν πολλὴν φιλοτιμίαν περὶ τῆς εἰς αὐτὸν εὐποιίας ἐπιδειξομένων , καὶ τοῦ Ρώμης ἐπισκόπου ὕστερον εὐεργετήσοντος μεγάλα καὶ τοῖς ὑπ' αὐτὸν συναριθμήσοντος ἐπισκόποις , ἢ ἠπείλουν ἐκδιδόναι τοῖς αἰτοῦσιν , ὑφ' ὧν πείσεται ἀνήκεστα . ὁ δὲ οὐ τοσοῦτον ἔδεισε τὰς ἀπειλὰς , ὅσον τῆς ἐκείνων ἀνοίας κατεγέλα , εἰ μικρῶν ἕνεκα καὶ εὐκαταφρονήτων τῆς πατρίου δόξης ἤλπισαν ἀποστήσειν , ἀντηπείλησέ τε καὶ αὐτὸς , ὡς ῥᾷον ἂν αὐτὸς αὐτοὺς τῶν κακῶς μεταστήσειε δεδογμένων , ἢ αὐτὸς συναπαχθείη , ἢ μεγάλαις ἀγαθῶν ἐπαγγελίαις , ἢ τῶν πάνυ φοβερωτάτων ἀπειλαῖς . ἐπεὶ δὲ αὐτὸν ἀμεταθέτως εἶδον ἔχοντα , δεσμώτην ἐξεδίδουν τοῖς αἰτοῦσιν . οἱ δὲ ἤγαγον πρὸς πατριάρχην , προσδόκιμον ὄντα ἀφιλανθρώπως χρήσεσθαι αὐτῷ . ὁ δὲ τὴν ἀρετὴν τοῦ ἀνδρὸς αἰδεσθεὶς , οὐδὲ γὰρ ἠγνόησεν ὅσα ἀντεῖπε τοῖς Λατίνοις ἐπὶ τὴν κοινωνίαν προκαλουμένοις , οὐδ' ὡς μᾶλλον εἵλετο ἀποθανεῖν , ἢ τῆς πατρίου δόξης ἀποστῆναι , προσιόντι τε ὑπανέστη , καὶ προσαγορεύσας ἡμέρως καὶ προσηνῶς , παρεκάθισέ τε καὶ ὁμιλίας ἠξίωσε πρεπούσης φίλῳ , ὁμολογητὴν ἐν ταῖς διαλέξεσιν ἀποκαλῶν . ἔπειτα ἀπέπεμπεν εἰς τὴν οἰκίαν , οὐδὲ ἴχνος ἐπιδεδειγμένος δυσμενείας , προνοίας δὲ ἠξίωσεν οὐδεμιᾶς . διὸ καὶ μετὰ μικρὸν , ἐπεὶ ὑπ' ἐνδείας οὐ μετρίως ἐπιέζετο , ᾤχετο ἀποδρὰς πρὸς βασιλέα , καὶ τόν τε ἐπίλοιπον τοῦ πολέμου χρόνον συνῆν φροντίδος ἀξιούμενος , καὶ μετὰ τὸ πάντων κύριον καταστῆναι εἰς Βυζάντιον ἐπανελθὼν , πολλῆς παρὰ βασιλέως ἀπήλαυε προνοίας . τοῦτον δὴ τὸν πατριάρχην μετὰ Σεργοπούλου ὕστερον πρὸς τὸν Σουλτὰν Αἰγύπτου πέμψας πρεσβευτὴν , ἄλλα τε ἠξίου τὸν Σουλτὰν ποιεῖν , ἃ ἐλυσιτέλει τοῖς ἐκεῖ Χριστιανοῖς , καὶ τὸν πατριάρχην εἰς τὸν θρόνον ἀποκαταστῆσαι , τὸν παρανόμως ἐπισκοποῦντα ἀπελάσαντα Γεράσιμον . Σουλτὰν δὲ τά τε ἄλλα φιλοτίμως πρὸς τὴν βασιλέως πρεσβείαν διετέθη , καὶ πάντα ἐξεπλήρου , ὧν ἐδέοντο οἱ πρεσβευταὶ , πολλὴν χάριν ὁμολογῶν περὶ τῆς εἰς αὐτὸν πρεσβείας . ἦν γὰρ θαυμάσιά τινα περὶ βασιλέως πεπυσμένος , καὶ τοῦ παντὸς ἐτιμᾶτο τὴν πρὸς αὐτὸν φιλίαν , καὶ τὸν πατριάρχην πρὸς τὴν ἁγίαν πόλιν πέμψας , ἐκέλευε τοῖς ἐκεῖσε τῶν βαρβάρων ἄρχουσι τὸν μὲν Γεράσιμον ἀπελαύνειν , Λάζαρον δὲ τὸν πατριάρχην ἄγειν διὰ τιμῆς , καὶ μηδὲν αὐτῷ παρενοχλεῖν τοῖς ἐν Παλαιστίνῃ Χριστιανοῖς ἐπισκοποῦντι . ἔπεμπε δὲ καὶ πρὸς βασιλέα γράμματα οὕτως ἔχοντα ἐν λέξει · « εἰς τὸ ὄνομα τοῦ θεοῦ τοῦ ἐλεοῦντος καὶ ἐλεήμονος . μακροημερεύσοι ὁ θεὸς ὁ ὕψιστος πάντοτε τὰς ἡμέρας τῆς βασιλείας τοῦ μεγάλου , τοῦ εὐεργετικοῦ , τοῦ φρονίμου , τοῦ λέοντος , τοῦ ἀνδρείου , τοῦ ἐν πολέμοις ὁρμητικοῦ , εἰς ὃν οὐ δύναταί τις σταθῆναι ἔμπροσθεν αὐτοῦ , τοῦ σοφωτάτου εἰς τὸ δόγμα αὐτοῦ , τοῦ δικαιοτάτου εἰς τὸν τόπον καὶ τὴν χώραν αὐτοῦ , τοῦ θεμελίου τῆς πίστεως καὶ τοῦ δόγματος τῶν Χριστιανῶν , τοῦ κίονος τοῦ ἀσείστου ἁπάντων τῶν βεβαπτισμένων , τοῦ βοηθοῦ τῶν δογμάτων τοῦ Χριστοῦ , τῆς σπάθης τῶν Μακεδόνων , τοῦ Σαμψὼν , τοῦ βασιλέως τῶν Ἑλλήνων , τοῦ βασιλέως τῶν Βουλγάρων , τῶν Ἀσανίων , τῶν Βλάχων , τῶν Ρώσων καὶ τῶν Ἀλανῶν , τῆς τιμῆς τοῦ δόγματος τῶν Ἰβήρων καὶ τῶν Σύρων , τοῦ κληρονόμου τῆς βασιλείας τῆς γῆς αὐτοῦ , τοῦ αὐθέντου τῶν θαλασσῶν καὶ τῶν ποταμῶν τῶν μεγάλων καὶ τῶν νήσων , Ἀγγέλου Κομνηνοῦ Παλαιολόγου τοῦ Καντακουζηνοῦ . πάντοτε ἡ βασιλεία σου τὸ θέλημα αὐτῆς νὰ τὸ ζητῇ ἀπὸ τὴν Σουλτανικὴν ἐξουσίαν μου , καὶ ἀπὸ τὸ ὀσπήτιόν μας τὸ ἡγιασμένον καὶ πεφωτισμένον , καὶ ὡς ἔχομεν πᾶσαν δύναμιν νὰ πληρῶμεν τὴν ἀγάπην τῆς βασιλείας σου , καὶ καθὼς εὑρίσκετο τῶν προγόνων τῆς βασιλείας σου μετὰ τῶν προγόνων τῆς Σουλτανικῆς ἐξουσίας μου , καὶ καθὼς ἐπληροῦτο ἡ ὄρεξις τῶν βασιλέων τῶν προγόνων τῆς βασιλείας σου ἀπὸ τῆς αὐθεντίας μας , καὶ ηὐχαρίστουν μας πάντοτε ἐκεῖνοι , καὶ ἔπεμπαν εἰς τὴν ἡγιασμένην αὐλήν μας , καὶ συνετύγχαινάν μας , οὕτως πάλιν νὰ εὐεργετῆται ἡ ἀγάπη τῆς βασιλείας σου , καὶ νὰ πληροῦται ἡ ὄρεξις αὐτῆς ἀπὸ τῆς αὐθεντίας μας . καὶ διότι ἀπεκόπη καὶ ἐμάκρυνεν ἡ συνήθεια ἐκείνη , ἀπεστάλη ἡ γραφὴ αὕτη ἀπ' ἐμᾶς νὰ ἀναγνωσθῇ ἔμπροσθεν εἰς τὸν μέγαν βασιλέα , εἰς ἔπαινον τῆς προτέρας φιλίας καὶ εἰς παρακίνησιν τῶν ζητημάτων , ὅτι πάντοτε μετὰ χαρᾶς νὰ ἔναι πεπληρωμένα , καὶ περισσότερα νὰ γίνωνται , καὶ τὸ ἦλθεν ἀπ' ἐσᾶς εἰς τὸν πλατυσμὸν τῆς καλοσύνης μας τὸν γλυκύτατον , νὰ τὸ δεχώμεθά με τὴν καλογνωμίαν , καθὼς τὰ ἐδεξάμεθα , καὶ τῶρα καλὰ ἀπὸ τὰ χέρια τοῦ ἀποκρισιαρίου τῆς βασιλείας σου τοῦ ἄρχοντος τοῦ Μανουὴλ , καὶ παρελάβομεν αὐτὰ μετὰ εἰρήνης , καὶ ἐγνωρίσαμεν τὸ ἔγραφεν ἀπέσω . ἐκεῖνο τὸ ἐζήτει , ὅτι νὰ ἔναι ἀγάπη καὶ φιλία τὸ ἦτον μέσον εἰς τὸν πατέρα μου τὸν Σουλτάνον τὸν μέγαν , ὁ θεὸς ὁ ὑψηλὸς νὰ ἁγιάσῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ , καὶ εἰς τὸν βασιλέα τῶν Ρωμαίων τὸν ἀδελφὸν τῆς βασιλείας σου , ὡς εἶχον συνήθειαν , καθὼς λέγεις , νὰ ἔναι τὰ δύο ὀσπήτια ἓν , καὶ ἤρχοντο ἀπ' αὐτοῦ ἐδὼ ἀποκρισιάριοι , καὶ ἀπ' ἐδὼ πάλιν αὐτοῦ , καὶ τὸ θέλεις νὰ γίνεται . καὶ νὰ ὑπαγαίνουν , καὶ νὰ ἔρχωνται κατὰ τὴν πρώτην συνήθειαν . πάλιν ἐζήτησε διὰ τὰς ἐκκλησίας τῶν Ρωμαίων ἐκείνας ὅπου ἔναι εἰς τὰ Ἱεροσόλυμα τὰ ἅγια , καὶ ἐγνωρίσαμεν καὶ αὐτό . καὶ ὡρίσαμεν νὰ προσέξουν τὰς ἐκκλησίας , δι' ἃς ἐμηνύσατε , καὶ ἐκεῖνο τὸ ἐζητήσατε νὰ ἀκούσωμεν τὸν λόγον τοῦ ἄρχοντος τοῦ ἀποκρισιαρίου τοῦ Μανουὴλ , καὶ νὰ τὸν ἀπολογηθῶμεν , καὶ νὰ πληρώσωμεν τὰς δουλείας του , ἐπληρώσαμεν τὸ ἤθελεν αὐτοῦ , καὶ ὡρίσαμεν ἵνα ἀκουσθῇ ὁ λόγος του . πάλιν ἐζήτησεν ὁ ἀποκρισιάριος , ὅτι χάλασμα ἦν παλαιᾶς ἐκκλησίας εἰς τὴν γειτονίαν τῶν Ρωμαίων ὁ ἅγιος Γεώργιος , νὰ ὁρίσωμεν νὰ κτισθῇ , καὶ ἠκούσαμεν τὸν λόγον του , καὶ ἐπληρώσαμέν τον . πάλιν ἐζήτησεν οὗτος τὸν ὁρισμόν μας τὸν ἅγιον νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν ἁγίαν ἀνάστασιν , νὰ προσκυνήσῃ καὶ ἐκεῖνος , καὶ οἱ εὑρισκόμενοι μετ' ἐκείνου ἀπὸ τῆς βασιλείας σου , καὶ ἠγαπήσαμεν εἴ τι ἐζήτησες , καὶ ἐπληρώσαμέν το , καὶ ἐγράφη ὁρισμὸς εἴ τί μας παρεκάλεσεν ὁ ἀποκρισιάριος νὰ πληρωθῇ εἰς τὴν ἁγίαν ἀνάστασιν . καὶ ὡς ἐζήτησεν νὰ ὑπάγῃ , ἐδώκαμεν ἄρχοντα μετ' αὐτοῦ , καὶ ἀπέσωσέν τον ἐκεῖ , καὶ προσεκύνησεν ὡς ἤθελε , καὶ ἐγύρισε μετ' εὐχαριστίας . πάλιν ἐζήτησεν ὁ ἀποκρισιάριος νὰ γένηται ὁρισμός μας ὑψηλὸς , νὰ φυλάσσωνται οἱ εὑρισκόμενοι Χριστιανοὶ εἰς τὸν ἁγιώτατον τόπον τῶν Ἱεροσολύμων , καὶ τὰ μοναστήρια , καὶ αἱ ἐκκλησίαι , καὶ νὰ ἔχωσιν ἀγάπην , καὶ δεφένδευσιν ἀπὸ τὸν ἀμηρᾶν τὸν εὑρισκόμενον ἐκεῖ , καὶ οὐ μόνον οἱ τοπικοὶ , ἀλλὰ καὶ οἱ κατὰ καιροὺς ἐρχόμενοι εἰς τὴν προσκύνησιν τῆς ἁγίας ἀναστάσεως , καὶ οἱ κατὰ καιροὺς εὑρισκόμενοι δουλευταὶ Μουσουλμάνοι εἰς τὴν ἁγίαν ἀνάστασιν , νὰ μηδὲν ἀφήνουν , νὰ καταφρονοῦν , καὶ νὰ δέρνουν , καὶ νὰ ὀχλῶσι τοὺς κατὰ καιρὸν ἐρχομένους εἰς τὸ αὐτὸ ἅγιον προσκύνημα , ἢ εἰς τοὺς τοπικούς · ἀλλὰ μᾶλλον νὰ τιμῶσι , καὶ νὰ ἀναδέχωνται , καὶ νὰ κυβερνῶσιν αὐτούς . καὶ ὡρίσαμεν καὶ ἐπληρώθη ὑψηλότατος ὁρισμὸς διὰ τὰ ζητήματα αὐτὰ εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον . πάλιν εἰς τὸ ἐνεθύμιζεν ἡ βασιλεία σου ἡ μεγάλη διὰ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ πατριάρχου τοῦ Λαζάρου ὅτι εἶχεν ἀποστείλειν αὐτὸν ὁ ἡγιασμένος Σουλτὰν ὁ Μελὴκ Νάσαρ . ὁ θεὸς συγχωρήσοι τὰ κρίματά του εἰς τὰς ἡμέρας τὰς ἁγίας αὐτοῦ . ὁ ἀποκρισιάριος νὰ δείξῃ , καὶ νὰ πληροφορήσῃ τὴν μεγάλην βασιλείαν σου διὰ τὴν τοιαύτην ὑπόθεσιν ὅπως ἐγένετο , καὶ ἀπεπληρώθη ἕνεκεν τοῦ τοιούτου πατριάρχου , ἀπελύθη γοῦν ὁρισμὸς ὑψηλὸς εἰς τὰ ἅγια Ἱεροσόλυμα , νὰ στέργωσι τὸν πατριάρχην τὸν Λάζαρον , καὶ νὰ τὸν φυλάσσωσι καλὰ , καθὼς καὶ τοὺς πρώην πατριάρχας . καὶ ὡρίσαμεν καὶ ἐγένετο ἡ κατάστασις τοῦ τοιούτου πατριάρχου , καὶ ἀπεστάλη καὶ αὐτὸς εἰς τὰ ἅγια Ἱεροσόλυμα μετὰ τοῦ ἀποκρισιαρίου . πάλιν ἐζήτησεν ὁ ἀποκρισιάριος διὰ τοὺς αἰχμαλώτους , οἵτινες εὑρίσκονται ἀπὸ τὴν χώραν τῆς Ρωμανίας , ἵνα ἐλευθερώσωμεν αὐτούς . καὶ ἡμεῖς νὰ γνωρίσῃ ἡ βασιλεία σου , ὅτι τοιαύτην συνήθειαν ἀρχαίαν εἴχομεν διὰ τὰ αἰχμάλωτα , ὅτι νὰ γίνεται ἀνταλλαγὴ , καὶ νὰ ἀπολύωμεν ἡμεῖς ἐξ ὧν ἔχομεν , καὶ ἡ βασιλεία σου πάλιν ἐξ ὧν ἔχει ἀφ' ἡμῶν σκλάβων νὰ πέμπῃ πρὸς ἡμᾶς . ὅμως ὡρίσαμεν καὶ ἐπληρώθη καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο , καὶ ἠλευθερώσαμεν ὅσους ἐζήτησεν ὁ ἀποκρισιάριος , καὶ παρέλαβεν αὐτούς . πάλιν ἐζήτησεν ὁ ἀποκρισιάριος νὰ ἔναι ἀσφάλεια , εἰς τοὺς ἐρχομένους ἐδὼ ἀπ' αὐτοῦ πραγματευτὰς , καὶ ἐγροικίσαμέν το , καὶ ἐγένετο ὁρισμὸς , ἵνα ἀναδέχωνται τοὺς τοιούτους πραγματευτὰς , καὶ φυλάσσωσιν αὐτοὺς , καθὼς ἐζήτησεν ὁ ἀποκρισιάριος . καὶ μὲ τὸν ὑψηλότατον ὁρισμὸν , καὶ μὲ τὴν ἀπολογίαν ἐγυρίσαμεν τὸν ἀποκρισιάριον , καὶ ἃς γινώσκῃ τοῦτο ἀληθινὰ ἡ βασιλεία σου . καὶ ὅταν ἔχῃ θέλημα ἄς μας φθάνῃ μανδάτον , νὰ πληρώσωμεν τὸ θέλημα τῆς βασιλείας σου . ἡμεῖς πρότερον ἐγνωρίσαμεν ὅπως ὡς εἰσῆλθεν ἡ βασιλεία σου μὲ τὸν ὁρισμὸν τοῦ θεοῦ , καὶ μετὰ ἰσχύος μεγάλης εἰς τὴν πόλιν , οὐδὲν ἐμνήσθης κακῶν , ἀλλὰ ἐφύλαξες τὸν υἱὸν τοῦ βασιλέως , καὶ ἐσυνεπάθησες τοὺς ἐχθρούς σου , καὶ ἐχάρημεν εἰς τοῦτο πολλὰ , καὶ ἐπαινέσαμεν τὴν βασιλείαν σου . τῶρα πάλιν ἐμάθαμεν τοῦτο πλατύτερα καὶ καθαρώτερα καὶ ἀπὸ τὸν πατριάρχην τὸν Λάζαρον καὶ ἀπὸ τὸν ἄρχοντα τὸν ἀποκρισιάριον τὸν Μανουὴλ , καὶ τὸ πῶς τὸν ἔδωκες τὴν θυγατέρα σου , καὶ ἐποίησες αὐτὸν υἱόν σου καὶ γαμβρόν σου , καὶ εἰς αὐτὸ πλεώτερον ἐχάρημεν , καὶ ὁ θεὸς τὴν καρδίαν σου νὰ τὴν πλατύνῃ , καὶ τὴν χώραν σου εἰς τὸ ἓν ἑκατὸν νὰ τὴν ποιήσῃ , καὶ τὸ σπαθίν σου εἰς τοὺς ἐχθρούς σου φοβερὸν νὰ τὸ ποιήσῃ . ὁ θεὸς ὁ ὕψιστος νά σε διακρατῇ , καὶ νὰ εὐτυχῇς ἀπὸ τοῦ ἐλέους του καὶ ἀπὸ τῆς εὐεργεσίας του . ναὶ ἄμποτε θεὲ ὑψηλέ . ἐγράφη εἰς τὰς δεκαπέντε τοῦ Σααπὰν , τῷ ἑπτακοσιοστῷ πεντηκοστῷ ἔτει τοῦ Μαχούμετ . ἐγράφη κατὰ τὸν ὁρισμὸν τὸν ὑψηλόν . δόξα τῇ μεγάλῃ δόξῃ τοῦ μόνου θεοῦ . εὐχαὶ καὶ προσκυνήματα εἰς τὸν αὐθέντην ἐκεῖνον τὸν Μαχούμετ , μετὰ τῶν μαθητῶν του τὸ ἐντιμότερον πλάσμα τοῦ θεοῦ . εὐχαριστῶ τὸν θεὸν παντοκράτορα ὁποῦ ἐλπίζω εἰς ἐκεῖνον . » καὶ ταῦτα μὲν τὰ τοῦ Σουλτάν .
Lemmas: ἴδη . Βασιλεύς δέ καί πρός ὁ Αἴγυπτος καί Συρία καί Ἰουδαῖος Σουλτάν ὑπέρ ὁ ἐκεῖνος Χριστιανός πρεσβεία ποιέω . πρεσβευτής δέ εἰμί ἐκ τε ὁ Βυζάντιον πολίτης ὁ Σεργόπουλος Μανουήλ καί ὁ ὁ Ἱερουσαλήμ πατριάρχης Λάζαρος , ὅς ἐσθίω πρόσταγμα Σουλτάν εἰς ὁ θρόνος ἀποκαθίστημι . ἄλλως γάρ οὐ ἔξεστι οὐδείς ὁ κατά ὁ πόλις ἐπίσκοπος , ὅς δουλεύω οὗτος ὁ βάρβαρος , οὗτος συγχωρέω ὁ θεός διά ὁ πολύς ἐγώ ὁ καλέω ἀπό Χριστός αὐτός προσκρούω καί προσκρούω ἄχρι νῦν . οὗτος γάρ δή ὁ πατριάρχης , ἔτι βασιλεύς Ἀνδρόνικος περίειμι , ὑπό ὁ συνεπισκοπέω ἐν ὁ ἅγιος πόλις χειροτονέω , ὥσπερ ἔθος , εἰς Βυζάντιον ἔπειτα ἀφικνέομαι προβάλλω καί παρά βασιλεύς . Γεράσιμος δέ τις μοναχός ἐκεῖθεν ὁρμάω καί ἄλλος τις πρός ὁ τόλμημα συναίρω , ὁ πατριάρχης πρός συκοφαντία τις αἰτιάομαι , διά ὁ δοκέω δίκαιος ἀποχειροτονέω , οὔτε οὕτως ἔχω ὁ βασιλεύς , ὥστε αὐτίκα διά ὁ αἰτιάομαι Γεράσιμος ἀποχειροτονέω , οὔτε παντάπασι ἀπιστέω , ἀλλά ἐν Βυζάντιον κελεύω μένω ἄχρι εἄν ὁ κατά αὐτός ἐξετάζω , πρεσβεία ποιέω πρός Σουλτάν , ἅμα μέν καί τίνω περί ἀναγκαῖος ἄλλος καί ὁ ἐν Αἴγυπτος Χριστιανός , οὐ κακός δέ καί οὗτος ἕνεκα ὁ πατριάρχης · καί κελεύω ὁ πρέσβυς ἐν Παλαιστίνη γίγνομαι , ἐξετάζω ὁ κατά αὐτός μετά ὁ ἐπίσκοπος . ὁ βασιλεύς δέ ἐν ὁ μεταξύ χρόνος τελευτάω , καί ὁ πρός βασιλεύς ὁ Καντακουζηνός πόλεμος κινέω , καί ὁ πατριάρχης Λάζαρος ὑποπτεύω αἱρέω ὁ ἐκεῖνος , ὑπό πατριάρχης ὁ Ἰωάννης ἐρῆμος καταψηφίζομαι , οὔτε ἐλέγχω , οὔτε σύνοδος , οὔτε τις ἕτερος ὁ νόμιμος δήω · ἀντί ἐκεῖνος δέ ὁ κατηγορέω Γεράσιμος ἐπίσκοπος ὁ ἅγιος παρανόμως χειροτονέω πόλις . Λάζαρος δέ ὁ πατριάρχης οὕτως εἶδον ἑαυτοῦ ἀτιμόω ἐπί οὐδείς ὁ εὔλογος αἴτιος κτάομαι , ἀλλά διά ὁ πρός βασιλεύς μόνος ἔχθος , ἄλλως ὁ ὅτι καί ὁ ἐπιτήδειος χορηγέω οὐδείς ὡς ἀπορρίπτω , καί γλίσχρος διαζάω καί ὁ πρός ὁ χρεία ἐνδεής , σκέπτομαι πρός Καντακουζηνός ὁ βασιλεύς διαδιδράσκω μετά ὁ ἐπάνοδος εἰς Διδυμότειχο ἐκ ὁ ἑσπέρα . οὗτος δέ δόξα , πρός Γαλάτης ὁ Λατῖνος φρούριον διαβαίνω , τρόπος ἐπιζητέω , κατά ὅς ἀφικνέομαι εἰς βασιλεύς . ὁ δέ ἐν Βυζάντιον ἄρχω φωράω ὁ δρασμός , καί πατριάρχης ὁ Ἰωάννης , πέμπω εἰς Γαλάτης , κελεύω Λατῖνος πατριάρχης αὐτός ὁ Ἱερουσαλήμ ἐκδίδωμι . ὁ δέ αἵρεσις αὐτός προτίθημι , ἢ κοινωνέω αὐτός πρός ὁ δόγμα ὁ διαφορά καί ὁ ἐπίλοιπος συνίημι χρόνος , ὡς νῦν τε αὐτός πολύς φιλοτιμία περί ὁ εἰς αὐτός εὐποιία ἐπιδείκνυμι , καί ὁ Ῥώμη ἐπίσκοπος ὕστερος εὐεργετέω μέγας καί ὁ ὑπό αὐτός συναριθμέω ἐπίσκοπος , ἢ ἀπειλέω ἐκδίδωμι ὁ αἰτέω , ὑπό ὅς πείθω ἀνήκεστος . ὁ δέ οὖον τοσοῦτος δείδω ὁ ἀπειλή , ὅσος ὁ ἐκεῖνος ἄνοια καταγελάω , εἰμί μικρός ἕνεκα καί εὐκαταφρόνητος ὁ πάτριος δόξα ἐλπίζω ἀφίστημι , ἀνταπειλέω τε καί αὐτός , ὡς ῥᾳδίως εἄν αὐτός αὐτός ὁ κακῶς μεθίστημι δοκέω , ἢ αὐτός συναπάγω , ἢ μέγας ἀγαθός ἐπαγγελία , ἢ ὁ πάνυ φοβερός ἀπειλή . ἐπεί δέ αὐτός ἀμετάθετος εἶδον ἔχω , δεσμώτης ἐκδίδωμι ὁ αἰτέω . ὁ δέ ἄγω πρός πατριάρχης , προσδόκιμος εἰμί ἀφιλάνθρωπος χράω αὐτός . ὁ δέ ὁ ἀρετή ὁ ἀνήρ αἰδέομαι , οὐδέ γάρ ἀγνοέω ὅσος ἀντιλέγω ὁ Λατῖνος ἐπί ὁ κοινωνία προκαλέω , οὐδέ ὡς μᾶλλον αἱρέω ἀποθνῄσκω , ἢ ὁ πάτριος δόξα ἀφίστημι , πρόσειμι τε ὑπανίσταμαι , καί προσαγορεύω ἥμερος καί προσηνῶς , παρακαθίζω τε καί ὁμιλία ἀξιόω πρέπω φίλος , ὁμολογητής ἐν ὁ διάλεξις ἀποκαλέω . ἔπειτα ἀποπέμπω εἰς ὁ οἰκίον , οὐδέ ἴχνος ἐπιδείκνυμι δυσμένεια , πρόνοια δέ ἀξιόω οὐδείς . διό καί μετά μικρός , ἐπεί ὑπό ἔνδεια οὖον μέτριος πιέζω , οἴχομαι ἀποδιδράσκω πρός βασιλεύς , καί ὁ τε ἐπίλοιπος ὁ πόλεμος χρόνος σύνειμι φροντίς ἀξιόω , καί μετά ὁ πᾶς κύριος καθίστημι εἰς Βυζάντιον ἐπανέρχομαι , πολύς παρά βασιλεύς ἀπελαύνω πρόνοια . οὗτος δή ὁ πατριάρχης μετά Σεργοπούλου ὕστερος πρός ὁ Σουλτάν Αἴγυπτος πέμπω πρεσβευτής , ἄλλος τε ἀξιόω ὁ Σουλτάν ποιέω , ὁ λυσιτελέω ὁ ἐκεῖ Χριστιανός , καί ὁ πατριάρχης εἰς ὁ θρόνος ἀποκαθίστημι , ὁ παρανόμως ἐπισκοπέω ἀπελαύνω Γεράσιμος . Σουλτάν δέ ὁ τε ἄλλος φιλότιμος πρός ὁ βασιλεύς πρεσβεία διατίθημι , καί πᾶς ἐκπληρόω , ὅς δήω ὁ πρεσβευτής , πολύς χάρις ὁμολογέω περί ὁ εἰς αὐτός πρέσβυς . εἰμί γάρ θαυμάσιος τις περί βασιλεύς πυνθάνομαι , καί ὁ πᾶς τιμάω ὁ πρός αὐτός φίλιος , καί ὁ πατριάρχης πρός ὁ ἅγιος πόλις πέμπω , κελεύω ὁ ἐκεῖσε ὁ βάρβαρος ἄρχω ὁ μέν Γεράσιμος ἀπελαύνειν , Λάζαρος δέ ὁ πατριάρχης ἄγω διά τιμή , καί μηδείς αὐτός παρενοχλέω ὁ ἐν Παλαιστίνη Χριστιανός ἐπισκοπέω . πέμπω δέ καί πρός βασιλεύς γράμμα οὕτως ἔχω ἐν λέγω · « εἰς ὁ ὄνομα ὁ θεός ὁ ἐλεέω καί ἐλεήμων . μακροημερεύω ὁ θεός ὁ ὕψιστος πάντοτε ὁ ἡμέρα ὁ βασίλεια ὁ μέγας , ὁ ευεργετικός , ὁ φρόνιμος , ὁ λέων , ὁ ἀνδρεῖος , ὁ ἐν πόλεμος ὁρμητικός , εἰς ὅς οὖον δύναμαι τις ἵστημι ἔμπροσθεν αὐτός , ὁ σοφός εἰς ὁ δόγμα αὐτός , ὁ Δίκαιος εἰς ὁ τόπος καί ὁ χώρα αὐτός , ὁ θεμέλιος ὁ πίστις καί ὁ δόγμα ὁ Χριστιανός , ὁ κίων ὁ άσειστος ἅπας ὁ βαπτίζω , ὁ βοηθός ὁ δόγμα ὁ Χριστός , ὁ σπάθη ὁ Μακεδών , ὁ Σαμψών , ὁ βασιλεύς ὁ Ἕλλην , ὁ βασιλεύς ὁ Βουλγάρα , ὁ Ἀσανίων , ὁ Βλάχος , ὁ Ρώσος καί ὁ Ἀλανοί , ὁ τιμή ὁ δόγμα ὁ Ἴβηρ καί ὁ Σύρος , ὁ κληρονόμος ὁ βασίλεια ὁ γῆ αὐτός , ὁ αὐθέντης ὁ θάλασσα καί ὁ ποταμός ὁ μέγας καί ὁ νῆσος , Ἄγγελος Κομνηνός Παλαιολόγος ὁ Καντακουζηνός . πάντοτε ὁ βασίλειος σύ ὁ θέλημα αὐτός νή ὁ ζητέω ἀπό ὁ Σουλτανικός ἐξουσία ἐγώ , καί ἀπό ὁ ὁσπίτιον μάω ὁ ἁγίζω καί πεφωτισμένος , καί ὡς ἔχω πᾶς δύναμις νή πληρόω ὁ ἀγάπη ὁ βασίλεια σύ , καί καθώς εὑρίσκω ὁ πρόγονος ὁ βασίλεια σύ μετά ὁ πρόγονος ὁ σουλτανικός ἐξουσία ἐγώ , καί καθώς πληρόω ὁ ὄρεξις ὁ βασιλεύς ὁ πρόγονος ὁ βασίλεια σύ ἀπό ὁ αὐθεντία μάω , καί εὐχαριστέω μάω πάντοτε ἐκεῖνος , καί πέμπω εἰς ὁ ἁγίζω αὐλή μάω , καί συνετυγχαιναω μάω , οὕτως πάλιν νή εὐεργετέω ὁ ἀγάπη ὁ βασίλεια σύ , καί νή πληρόω ὁ ὄρεξις αὐτός ἀπό ὁ αὐθεντία μάω . καί διότι ἀποκόπτω καί μακρύνω ὁ συνήθεια ἐκεῖνος , ἀποστέλλω ὁ γραφή οὗτος ἀπό ἐμός νή ἀναγιγνώσκω ἔμπροσθεν εἰς ὁ μέγας βασιλεύς , εἰς ἔπαινος ὁ πρότερος φίλιος καί εἰς παρακίνησις ὁ ζήτημα , ὅτι πάντοτε μετά χαρά νή ἔναι πληρόω , καί περισσός νή γίγνομαι , καί ὁ ἔρχομαι ἀπό εσύ εἰς ὁ πλατυσμός ὁ καλοσύνη μάω ὁ γλυκύς , νή ὁ δέχομαι ἐγώ ὁ καλογνωμία , καθώς ὁ δέχομαι , καί τώρα καλός ἀπό ὁ χέρι ὁ ἀποκρισιάριος ὁ βασίλεια σύ ὁ ἄρχω ὁ Μανουήλ , καί παραλαμβάνω αὐτός μετά εἰρήνη , καί γνωρίζω ὁ γράφω ἀπέσω . ἐκεῖνος ὁ ζητέω , ὅτι νή ἔναι ἀγάπη καί φίλιος ὁ εἰμί μέσος εἰς ὁ πατήρ ἐγώ ὁ Σουλτάνος ὁ μέγας , ὁ θεός ὁ ὑψηλός νή ἁγίζω ὁ ψυχή αὐτός , καί εἰς ὁ βασιλεύς ὁ Ῥωμαῖος ὁ ἀδελφός ὁ βασίλεια σύ , ὡς ἔχω συνήθεια , καθώς λέγω , νή ἔναι ὁ δύο ὀσπήτια εἷς , καί ἄρχω ἀπό αὐτός ἐδώ ἀποκρισιάριος , καί ἀπό ἐδώ πάλιν αὐτός , καί ὁ ἐθέλω νή γίγνομαι . καί νή ὑπαγαίνω , καί νή ἔρχομαι κατά ὁ πρῶτος συνήθεια . πάλιν ζητέω διά ὁ ἐκκλησία ὁ Ῥωμαῖος ἐκεῖνος ὅπου ἔναι εἰς ὁ Ἱερουσαλήμ ὁ ἅγιος , καί γνωρίζω καί αὐτός . καί ὁρίζω νή προσέχω ὁ ἐκκλησία , διά ὅς μηνύω , καί ἐκεῖνος ὁ ζητέω νή ἀκούω ὁ λόγος ὁ ἄρχω ὁ ἀποκρισιάριος ὁ Μανουήλ , καί νή ὁ ἀπολογέομαι , καί νή πληρόω ὁ δουλεία ὁ , πληρόω ὁ ἐθέλω αὐτός , καί ὁρίζω ἵνα ἀκούω ὁ λόγος ὁ . πάλιν ζητέω ὁ ἀποκρισιάριος , ὅτι χάλασμα εἰμί παλαιός ἐκκλησία εἰς ὁ γειτονία ὁ Ῥωμαῖος ὁ ἅγιος Γεώργιος , νή ὁρίζω νή κτίζω , καί ἀκούω ὁ λόγος ὁ , καί πληρόω ὁ . πάλιν ζητέω οὗτος ὁ ὁρισμός μάω ὁ ἅγιος νή ὑπάγω εἰς ὁ ἅγιος ἀνάστασις , νή προσκυνέω καί ἐκεῖνος , καί ὁ εὑρίσκω μετά ἐκεῖνος ἀπό ὁ βασίλεια σύ , καί ἀγαπάω εἰμί τίς ζητῶ , καί πληρόω ὁ , καί γράφω ὁρισμός εἰμί τίς μάω παρακαλέω ὁ ἀποκρισιάριος νή πληρόω εἰς ὁ ἅγιος ἀνάστασις . καί ὡς ζητέω νή ὑπάγω , δίδωμι ἄρχω μετά αὐτός , καί ἀποσῴζω ὁ ἐκεῖ , καί προσκυνέω ὡς ἐθέλω , καί γυρίζω μετά εὐχαριστία . πάλιν ζητέω ὁ ἀποκρισιάριος νή γίγνομαι ὁρισμός μάω ὑψηλός , νή φυλάσσω ὁ εὑρίσκω Χριστιανός εἰς ὁ ἅγιος τόπος ὁ Ἱερουσαλήμ , καί ὁ μοναστήριον , καί ὁ ἐκκλησία , καί νή ἔχω ἀγάπη , καί δεφένδευσις ἀπό ὁ ἀμηρᾶς ὁ εὑρίσκω ἐκεῖ , καί οὖον μόνος ὁ τοπικός , ἀλλά καί ὁ κατά καιρός ἐρχόμενος εἰς ὁ προσκύνησις ὁ ἅγιος ἀνάστασις , καί ὁ κατά καιρός εὑρίσκω δουλευτής Μουσουλμάνος εἰς ὁ ἅγιος ἀνάστασις , νή μηδείς αφήνω , νή καταφρονέω , καί νή δέρνω , καί νή ὀχλέω ὁ κατά καιρός ἐρχόμενος εἰς ὁ αὐτός ἅγιος προσκύνημα , ἢ εἰς ὁ τοπικός · ἀλλά μᾶλλον νή τιμάω , καί νή ἀναδέχομαι , καί νή κυβερνάω αὐτός . καί ὁρίζω καί πληρόω ὑψηλός ὁρισμός διά ὁ ζήτημα αὐτός εἰς ὁ τόπος ἐκεῖνος . πάλιν εἰς ὁ ἐνθυμίζω ὁ βασίλειος σύ ὁ μέγας διά ὁ ὑπόθεσις ὁ πατριάρχης ὁ Λάζαρος ὅτι ἔχω αποστέλλω αὐτός ὁ ἁγίζω Σουλτάν ὁ Μελκή Νάσαρ . ὁ θεός συγχωρέω ὁ κρίμα ὁ εἰς ὁ ἡμέρα ὁ ἅγιος αὐτός . ὁ ἀποκρισιάριος νή δείκνυμι , καί νή πληροφορέω ὁ μέγας βασίλειος σύ διά ὁ τοιοῦτος ὑπόθεσις ὅπως γίγνομαι , καί ἀποπληρόω ἕνεκα ὁ τοιοῦτος πατριάρχης , ἀπολύω γοῦν ὁρισμός ὑψηλός εἰς ὁ ἅγιος Ἱερουσαλήμ , νή στέργω ὁ πατριάρχης ὁ Λάζαρος , καί νή ὁ φυλάσσω καλός , καθώς καί ὁ πρώην πατριάρχης . καί ὁρίζω καί γίγνομαι ὁ κατάστασις ὁ τοιοῦτος πατριάρχης , καί ἀποστέλλω καί αὐτός εἰς ὁ ἅγιος Ἱερουσαλήμ μετά ὁ ἀποκρισιάριος . πάλιν ζητέω ὁ ἀποκρισιάριος διά ὁ αἰχμάλωτος , ὅστις εὑρίσκω ἀπό ὁ χώρα ὁ Ῥωμανία , ἵνα ἐλευθερόω αὐτός . καί ἐγώ νή γνωρίζω ὁ βασίλειος σύ , ὅτι τοιοῦτος συνήθεια ἀρχαῖος ἔχω διά ὁ αἰχμάλωτος , ὅτι νή γίγνομαι ἀνταλλαγή , καί νή ἀπολύω ἐγώ ἐκ ὅς ἔχω , καί ὁ βασίλειος σύ πάλιν ἐκ ὅς ἔχω ἀπό ἐγώ Σκλάβος νή πέμπω πρός ἐγώ . ὅμως ὁρίζω καί πληρόω καί ὁ ζήτημα οὗτος , καί ἐλευθερόω ὅσος ζητέω ὁ ἀποκρισιάριος , καί παραλαμβάνω αὐτός . πάλιν ζητέω ὁ ἀποκρισιάριος νή ἔναι ἀσφάλεια , εἰς ὁ ἐρχόμενος ἐδώ ἀπό αὐτός πραγματευτής , καί γροικίζω ὁ , καί γίγνομαι ὁρισμός , ἵνα ἀναδέχομαι ὁ τοιοῦτος πραγματευτής , καί φυλάσσω αὐτός , καθώς ζητέω ὁ ἀποκρισιάριος . καί ἐγώ ὁ ὑψηλός ὁρισμός , καί ἐγώ ὁ ἀπολογία γυρίζω ὁ ἀποκρισιάριος , καί ὅς γιγνώσκω οὗτος ἀληθινός ὁ βασίλειος σύ . καί ὅταν ἔχω θέλημα ἄς μάω φθάνω μανδάτον , νή πληρόω ὁ θέλημα ὁ βασίλεια σύ . ἐγώ πρότερος γνωρίζω ὅπως ὡς εἰσέρχομαι ὁ βασίλειος σύ ἐγώ ὁ ὁρισμός ὁ θεός , καί μετά ἰσχύς μέγας εἰς ὁ πόλις , οὐδείς μιμνήσκω κακός , ἀλλά φυλάω ὁ υἱός ὁ βασιλεύς , καί συμπαθέω ὁ ἐχθρός σύ , καί χαίρω εἰς οὗτος πολύς , καί επαινώ ὁ βασίλειος σύ . τώρα πάλιν μανθάνω οὗτος πλατύς καί καθαρός καί ἀπό ὁ πατριάρχης ὁ Λάζαρος καί ἀπό ὁ ἄρχω ὁ ἀποκρισιάριος ὁ Μανουήλ , καί ὁ πῶς ὁ δίδωμι ὁ θυγάτηρ σύ , καί ποιώ αὐτός υἱός σύ καί γαμβρός σύ , καί εἰς αὐτός πλεώτερον χαίρω , καί ὁ θεός ὁ Καρδία σύ νή ὁ πλατύνω , καί ὁ χώρα σύ εἰς ὁ εἷς ἑκατόν νή ὁ ποιέω , καί ὁ σπαθίν σύ εἰς ὁ ἐχθρός σύ φοβερός νή ὁ ποιέω . ὁ θεός ὁ ὕψιστος νάω σύ διακρατέω , καί νή εὐτυχέω ἀπό ὁ ἔλεος ὁ καί ἀπό ὁ εὐεργεσία ὁ . ναί ἄμποτε θεός ὑψηλός . γράφω εἰς ὁ δεκαπέντε ὁ Σαπάν , ὁ ἑπτακοσιοστός πεντηκοστός ἔτος ὁ μαχουμετα . γράφω κατά ὁ ὁρισμός ὁ ὑψηλός . δόξα ὁ μέγας δόξα ὁ μόνος θεός . εὐχή καί προσκύνημα εἰς ὁ αὐθέντης ἐκεῖνος ὁ μαχουμετα , μετά ὁ μαθητής ὁ ὁ ἔντιμος πλάσμα ὁ θεός . εὐχαριστέω ὁ θεός παντοκράτωρ ὄψ ἐλπίζω εἰς ἐκεῖνος . » καί οὗτος μέν ὁ ὁ Σουλτάν .