joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen4.24
κδʹ . Γρηγορᾶς δὲ ὁ Νικηφόρος οὔτε πρότερον , οὔθ' ὕστερον ἐπέπαυτο , ἀλλὰ πρῶτα μὲν Τραπεζουντίοις ἔγραφε τοῖς ἐπιτηδείοις καὶ τῆς Βυζαντίων ἐκκλησίας παρατροπὴν τῶν ὀρθῶν δογμάτων κατηγόρει , ἐδίδασκέ τε ἀδεῶς , ὡς χρὴ ταύτης ἀποτέμνεσθαι νενοσηκυίας · ἔπειτα δὲ καὶ τοῖς ἐν Κύπρῳ φίλοις , τῶν ἄλλων δὲ μάλιστα Λαπίθῃ Γεωργίῳ τινὶ , πρὸς ὃν οὐ κοινῇ τῆς ἐκκλησίας μόνον κατηγόρει , ἀλλὰ καὶ ἰδίᾳ τῶν προεστηκότων . ἔγραφε δέ ποτε πρὸς οὐδένα ὑγιὲς οὐδὲν , ἀλλ' ἐξεπίτηδες ψεύδη πλάττων καὶ συκοφαντίας , τὰ μήτε ὄντα , μήτε λαληθέντα περὶ τῶν δογμάτων κατηγόρει . ἐπεὶ δὲ τὰ τοιαῦτα τολμώμενα λανθάνειν οὐκ ἐνῆν , βασιλεῖ τε ὁμοίως καὶ πατριάρχῃ δεινὸν ἐδόκει τὸ μὴ μόνον αὐτὸν ἑαυτῷ , ἀλλὰ καὶ πολλοῖς ἑτέροις τῆς ἴσης ἀπωλείας αἴτιον εἶναι , τοῖς ἐν τῇ μονῇ τῆς ἀχωρήτου χώρας τοῦ σωτῆρος Χριστοῦ προσαγορευομένης προσέταττον μοναχοῖς , ἐπεὶ καὶ Γρηγορᾶς αὐτοῖς χρόνον συχνὸν συνῆν , μηδένα πρὸς αὐτὸν φοιτᾷν ἐᾷν , κωλύειν τε ὁπόση δύναμις , μὴ τοῖς ἔξω γράμματα πέμπειν καὶ διαφθείρειν τοὺς πολλοὺς ἐξαπατῶντα . ἐπεὶ δὲ ἐκωλύετο τὰ κατὰ γνώμην πράττειν , οὐχ ἧττον κατὰ βασιλέως , ἢ τῆς ἐκκλησίας ἐκμανεὶς , ἔγραφε κατ' ἀμφοτέρων . καὶ τῆς μὲν κατὰ τῆς ἐκκλησίας ὕβρεως τὴν τοῦ γενομένου κατὰ τὴν τρίτην σύνοδον τόμου περὶ τῆς Ἀκινδύνου καὶ Παλαμᾶ διαφορᾶς προεστήσατο κατηγορίαν , μεγάλα μὲν ἀεὶ ἐπαγγελλόμενος καὶ δεινὰ ἀπελέγξειν καταψευδόμενον καὶ τοῖς θεολόγοις ἐναντία περιέχοντα , οὐδέποτε δὲ οὐδὲν τῶν ἐπηγγελμένων ἐκπληρῶσαι δυνηθείς . ὅταν γὰρ ἐπ' αὐτὴν μάλιστα τὴν ἀκμὴν τῶν ἀποδείξεων τοῦ ζητουμένου καταστῇ , ὥσπερ ἐκλαθόμενος τῶν ἐν χερσὶν , ἐφ' ἕτερά τινα μὴ προσήκοντα ἐξάγεται , ἤ τινων ὕβρεις καὶ συκοφαντίας , ταῦτα γὰρ μάλιστα αὐτῷ φίλα κατὰ πᾶσαν συγγραφὴν , ἢ διηγήματά τινα μηδὲν προσήκοντα , καὶ παραπαίει εἰκῇ καὶ μάτην λογομαχῶν καὶ μηδὲν καίριον φθεγγόμενος . βασιλέως δὲ ἐπεὶ μὴ αὐτοπροσώπως εἶχε καταφέρεσθαι , τῶν τε Παλαιολόγων βασιλέων πρὸς ἀλλήλους πόλεμον ἐνστησάμενος ὑπόθεσιν τοῦ λόγου , καὶ τὰ μὲν ἀγνοίᾳ τῶν πραγμάτων , τὰ δ' εὐνοίᾳ τὴν ἀλήθειαν παραφθείρας , καὶ κατὰ πᾶσαν ἐξουσίαν ὥσπερ ἐν πλάσματι καταψευσάμενος , ἔπειτα καὶ καθ' εἱρμὸν ἐπὶ τὸν ἐφ' ἡμῶν πρὸς Καντακουζηνὸν τὸν βασιλέα πόλεμον κεκινημένον προϊὼν , πολλὰ μὲν αὐτοῦ καὶ ἄλλα κατηγορεῖ , ἀνδραποδισμοὺς καὶ φόνους καὶ σφαγὰς καὶ λεηλασίας καὶ ὅσα δυσχερῆ ἐν τῷ τοῦ πολέμου χρόνῳ συμπέπτωκε Ρωμαίοις , αὐτῷ προσάπτων , καὶ διὰ φιλαρχίαν καὶ τιμῆς βασιλικῆς ἐπιθυμίαν τῶν δεινῶν ἐκείνων οὐδένα λέγων πεποιῆσθαι λόγον . ὃ δὲ μάλιστα αὐτοῦ καθάπτεται καὶ ὡς ἐπιπλεῖστον διατρίβει , ἐκεῖνό ἐστιν , ὅτι , περιόντος τε ἔτι βασιλέως Ἀνδρονίκου , τῆς Ρωμαίων βασιλείας ἐρῶν ὑπερφυῶς καὶ μὴ δυνάμενος τυχεῖν , ἐπὶ τοὺς ἐν Ἄθῳ μοναχοὺς δοκοῦντας ἀρετῆς ἀντιποιεῖσθαι καὶ μυστήρια θεοῦ εἰδέναι ἐφοίτησε , πευσόμενος περὶ τῶν μελλόντων , καὶ εἰ πρὸς αὐτὸν ἡ βασιλεία Ρωμαίων ἥξει . ἔπειτα ἐπὶ τοὺς μοναχοὺς τραπόμενος , πολλὰ καὶ δεινὰ κατηγορεῖ , οὐ μόνον Μασσαλιανοὺς καὶ περὶ τὰ ὀρθὰ δόγματα διεφθαρμένους λέγων , ἀλλὰ καὶ περὶ πότους καὶ οἰνοφλυγίας ἀκρατεῖς · « ἐσθίουσι γάρ » φησιν « ὑπὲρ χοίρους , καὶ πίνουσιν ὑπὲρ ἐλέφαντας . ἐπειδὰν δὲ ἀνανήψωσι τῆς πολλῆς μέθης , μυστήρια θεοῦ εἰδέναι διατείνονται καὶ περὶ μελλόντων προφητεύουσι . » καὶ ἕτερ' ἄττα κατηγόρηκεν ἐκείνων , ὧν πᾶς τις ἂν ἀπέσχετο πλὴν αὐτοῦ . ἔπειτα διηγησάμενος τὰ κατὰ τὸν πόλεμον μάλιστα φιλοψευδῶς , καὶ γενόμενος ἐν ᾧ τὰ κατὰ τῆς ἐκκλησίας τὴν διαφορὰν διηγεῖσθαι ἔμελλε , κακοδοξίαν βασιλέως κατηγορεῖ καὶ τῶν πατρίων ἀθέτησιν δογμάτων . δι' ἃ οὐδὲ τὴν δίκην οἴεται δεῖν στέργειν τὴν παρ' ἐκείνου δικασθεῖσαν , ὡς ἐκδεδιῃτημένην διὰ τὸ ἐκεῖνον Παλαμᾷ προσκεῖσθαι καὶ τὴν ἴσην ἐν τοῖς δόγμασι διαστροφὴν ᾑρῆσθαι . ἃ ἐπεὶ ἀνέγνω βασιλεὺς , ἧκε γὰρ αὐτῷ εἰς χεῖρας , περὶ μὲν τοῦ τόμου τῆς κατηγορίας οὐδένα ποιήσεσθαι λόγον εἶπεν , ὑπὲρ ἑαυτοῦ ἀπολογεῖσθαι δυναμένου μάλιστα . εἰ γὰρ ἐκείνου τῆς ὀρθότητος καὶ τῆς ἀληθείας σαφὴς ἀπόδειξις τὸ τοῖς ἁγίοις σύμφωνα λέγειν θεολόγοις καὶ τοῖς ὑπὸ τῶν θείων πρότερον συνόδων περὶ τῆς ὀρθῆς πίστεως κεκυρωμένοις , τοῦτο δ' ἐκείνῳ σπουδάζεται διαπαντὸς καὶ πολλὴν τούτου τοῦ μέρους πρόνοιαν ποιεῖται , ἑτέρας ἀποδείξεως οὐκ ἂν δεηθείη περὶ ἑαυτοῦ , τῆς προσούσης ἐξαρκούσης . ἀξιόχρεως δ' ἂν εἴη καὶ ὁ κατηγορῶν αὐτὸς , ἐν ἄλλοις αὐτοῦ συγγράμμασι τὰ Βαρλαὰμ διεφθορότα δόγματα κακίζων καὶ ὅλην γλῶτταν ἐπαφιεὶς , ἡνίκα βασιλέα τὸν νέον Ἀνδρόνικον τετελευτηκότα μονῳδῶν , πρὸς τοῖς ἄλλοις ἐγκωμίοις καὶ τοῦτο τέθεικεν · « οἱ τῆς ἐκκλησίας ἱεροὶ προστάται , ζητήσατε τὸν διάπυρον σπουδαστὴν καὶ συλλήπτορα τῶν δογμάτων , οἱ ἐν ὄρεσι καὶ σπηλαίοις , τὸν πρόβολον καὶ προασπιστὴν τῆς ὑμετέρας εὐκλείας καὶ δόξης , οἱ τῶν θείων ἀσκητηρίων ἡγήτορες , τὴν τῆς ὑμετέρας ἰσχύος ἀκρόπολιν . μνήσθητε τοὺς ὑπὲρ ὑμῶν τελευταίους ἀγῶνας αὐτοῦ , πῶς , πεπονηκότος ἤδη καθάπαξ τοῦ σώματος ἔκ τε τῶν πολεμικῶν τραυμάτων , ἔκ τε τῶν ἰατρικῶν καυτήρων , καὶ πρὸς θάνατον ἐντεῦθεν ἐλαυνόμενος , κατεφρόνησέ τε τοῦ σώματος , καὶ τῆς ἑαυτοῦ ζωῆς ἀφειδήσας , προθύμως ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ τοὺς ἱεροφάντας ἧκε , καὶ οὐ πρότερον ἐκεῖθεν ἀπήλλαξε , πρὶν τοὺς ὑμῶν ὑβριστὰς καὶ τὰ ἐκείνων διεφθορότα δόγματα καὶ παρέγγραπτα τῆς ἐκκλησίας ναυάγια συντρίψαι τε καὶ ὅλοις δοῦναι φθορᾶς καὶ ἀπωλείας βυθοῖς τε καὶ κύμασι . » τοιαύτας καὶ αὐτὸς πρὶν διαφθαρῆναι τὰς δόξας εἶχε περὶ τῶν δογμάτων . οὐ γὰρ ἔστιν εἰπεῖν , ὡς ἕτερα μὲν ἦσαν , ὧν κατέγνω βασιλεὺς δικάζων καὶ διαφθορὰν κατεψηφίσατο καὶ παρατροπὴν τῆς ἀληθείας , ἕτερα δ' ὁ ἐπ' ἐμοῦ γεγενημένος τόμος ἐξήλασε τῆς ἐκκλησίας , καθ' οὗ τὴν θαυμαστὴν ἐπεδείξατο σπουδὴν , ἀλλὰ ταὐτὰ παντάπασιν . ὡσαύτως δὲ καὶ περὶ τῶν ἐν Ἄθῳ ἁγίων , ὧν μέθας καὶ ἀδδηφαγίας καταψεύδεται , τοῦ βίου λαμπρότερον παντὸς φωτὸς τὴν ἐκείνων ἀρετὴν καὶ οἰκειότητα πρὸς θεὸν ποιοῦντος ἐναργῆ . τοσοῦτον γὰρ ἀπέσχοντο μέθης καὶ κραιπάλης διὰ βίου , ὅσον ἀληθείας ὁ κατηγορῶν . Ἕλληνες μὲν οὖν φασιν ἐν μύθοις , Ἄτλαντά τινα , τῶν μετὰ Κρόνου θεῶν καθῃρημένων , ταύτην ὑπὸ τῶν ἀρξάντων τὴν δίκην κατεψηφίσθαι τοὺς τῆς γῆς ἀνέχειν κίονας , ὡς ἂν πιέζοιτο τοσούτῳ βάρει . ἐγὼ δὲ τούτους φαίην ἂν , καὶ τῆς ἀληθείας ἐμοὶ συμμαρτυρούσης , ταύτην τὴν τιμὴν λαχεῖν τοῦ βίου τῆς πολλῆς φιλοσοφίας ἕνεκα παρὰ θεοῦ τὸ τὴν γῆν ἀνέχειν , εὐχαῖς ἱλεουμένους αὐτῇ τὸ θεῖον . ὅτι δ' αὐτὸς ἐν αὐτοῖς γενόμενος , ἔτι βασιλέως περιόντος , περὶ τῆς Ρωμαίων βασιλείας προφητεύειν ἐδεόμην , εἰ ἥξει πρὸς ἐμὲ , ψεύδεται σαφῶς . καὶ τούτου γε ἀπόδειξις ἐναργεστάτη , οὐχ ἧττον μὲν καὶ τοῦτ' αὐτὸ τὸ ἐκεῖνον τοιαῦτα λέγειν ψευδόμενον , ὡς τὰ πολλὰ καὶ περὶ τἄλλα , ὥσπερ δὴ καὶ περὶ τοῦτο . μάλιστα δὲ καὶ Ἄννα ἡ βασιλὶς τἀληθῆ συμμαρτυρήσειε πάντων μάλιστα ἐμοὶ τὰ τοιαῦτα συνειδυῖα . οὐχ ἧττον γὰρ ἢ βασιλεὺς καὶ αὐτὴ τότε τοῦ τὰ βεβουλευμένα ὑπερθέσθαι μοι ἐγένετο αἰτιωτάτη . οὐ γὰρ ὥσπερ ἐκεῖνος κατεψεύσατο , ἐπὶ προφητείας ἧκον ἐγὼ τότε καὶ μελλόντων ἀποβάσεις ἐπὶ τοὺς ἐν Ἄθῳ μοναχοὺς , ἀλλὰ μάλιστα μὲν δεησόμενος ἐκείνων ὑπὲρ τῆς βασιλέως ὑγιείας , ἧς οὐδὲν ἐμοὶ βέλτιον , οὔτε τιμιώτερον ἐν βίῳ ἦν , ἔπειτα καὶ τὸ θεῖον ἵλεων εὐχαῖς ἐμοὶ ποιεῖν πολλὰ προσκεκρουκότι ἐν τῷ βίῳ καὶ τὴν ἐκεῖσε τῶν ἐνθάδε βεβιωμένων εὐθύνην δεδοικότι . πρὸς τούτοις δὲ ἐπεὶ ἐδόκει καὶ τῶν τοῦ βίου θορύβων ἀναχωρεῖν , εἰς κόρον ἀπολαύσαντι καὶ δόξης ἀνθρωπίνης καὶ εὐημερίας καὶ τρυφῆς , ἐσκεπτόμην , ἐν τίνι τῶν φροντιστηρίων βέλτιον οἰκεῖν καὶ τὸν ἐπίλοιπον βίον ἐν ἀταραξίᾳ διανύειν , τῶν τοῦ βίου ματαίων ἀποστάντα θορύβων καὶ ταραχῶν . καὶ ἐδόκει τὸ Βατοπεδίου αἱρετώτερον , αὐτίκα τε τοῖς ἐκεῖσε μοναχοῖς ἐκέλευον , ἀναλώματα παρέχων , οἰκήσεις ἐμοὶ ποιεῖν , αἳ καὶ εἰς δεῦρο διασώζονται ἀπόδειξις ἐναργὴς τῆς παρ' ἐμοὶ πρεσβευομένης ἀληθείας . τοῦ δὲ μὴ τότε αἴτιον ἐκεῖ καταλειφθῆναι καὶ σχῆμα μοναχῶν ἀναλαβεῖν , ἀλλ' αὖθις πρὸς βασιλέα καὶ τὸν θόρυβον τῶν πραγμάτων ἐπανήκειν , οὔθ' ἡ φιλοκοσμία ἦν , οὔθ' ἡ ῥᾳθυμία περὶ τὰ καλὰ , ἀλλὰ βασιλεὺς αὐτὸς ἀτόπως ἐξεχόμενος καὶ οὐδὲ βιωτὸν ἡγούμενος αὐτῷ τὸν βίον ἐμοῦ διεστηκότος . ὡς γὰρ ἐπυνθάνετο τὴν αἰτίαν , ἥ με ἄγει πρὸς τὸν Ἄθω , καὶ τῆς ἐν βίῳ φιλοσοφίας ἤκουεν ἐπιθυμίαν καὶ θορύβων καὶ πραγμάτων ἀπαλλαγῆς , πολλὴν ἀφιλίαν κατηγόρει , ὅτι τὰ δοκοῦντα λυσιτελεῖν ζητῶν ἰδίᾳ , τῶν κοινῶν καταμελῶ , καὶ μόνον καταλείπων ἐπὶ τοσοῦτον πραγμάτων ὄχλον , αὐτὸς βούλομαι ἀναχωρεῖν καὶ ἀπολαύειν τῆς γαλήνης . ἠγανάκτει τε καὶ ἀδικίαν τὸ πρᾶγμα ἀπεκάλει καὶ τῆς πρὸς αὐτὸν ἀθέτησιν φιλίας . ἐμοῦ δὲ τὸ περὶ ψυχῆς τὸν λόγον πεποιῆσθαι ἰσχυριζομένου , καὶ μηδὲν ἀξιοῦντος ἡγεῖσθαι προτιμότερον , καὶ μᾶλλον ἐκεῖνον ἀποδεικνύντος ἀδικεῖν , εἰ βουλομένῳ ταύτης πρόνοιαν ποιεῖσθαι καί τινα εὐπρόσωπον ἀπολογίαν ἐπὶ τοῦ φοβεροῦ ἐκείνου βήματος , ἐφ' οἷς προσκέκρουκα θεῷ , πορίζειν ἐμαυτῷ αὐτὸς φαίνοιτο κωλύων , ἐπεὶ μὴ πείθειν ἐκεῖνος εἶχεν , ἀλλ' ἰσχυρῶς ἐχόμενον ἑώρα τῶν προτέρων λογισμῶν , καὶ βασιλίδι τῇ γυναικὶ χρησάμενος συμμάχῳ , ἔπεισαν ἄμφω πολλοῖς χρησάμενοι λόγοις καὶ παραινέσεσι , μὴ τὸ νῦν ἔχον πράττειν τὰ κατὰ γνώμην . φίλον δὲ τἀληθὲς , οὐδ' αὐτὸν δυνάμενον διαστῆναι βασιλέως ὑπὸ τῆς ἄκρας συνηθείας , καίτοι μάλιστα βουλόμενον , οὐ μὴν παντάπασι τῶν λογισμῶν ἐκείνων ἀπεσχόμην , ἀλλὰ τότε μὲν αὖθις ἀναστρέφειν ἐπηγγελλόμην , ὥσπερ ἐκεῖνοί γε ἠξίουν . καὶ ἀνέστρεφον εἰς Θεσσαλονίκην πρὸς ἐκείνους μετὰ τὸ τοὺς ἁγίους ἐκείνους προσειπεῖν , καὶ τὴν δεξομένην ἐν ὑστέρῳ οἴκησιν οἰκοδομεῖσθαι ἐν Βατοπεδίῳ παρασκευάσαι . γνώμην δὲ εἶχον , ὡς , εὖ διαθέμενος τὰ κατ' ἐμὲ , αὖθις ἐπανήξων καὶ συνεσόμενος τοῖς ἐκεῖσε μοναχοῖς , τὸν ἴσον βίον ἑλόμενος αὐτοῖς . ὀλίγῳ δὲ ὕστερον τετελευτηκότος βασιλέως , ἐπεὶ πράττειν ἑτέρως οὐκ ἐξῆν , τῆς ὅλης διοικήσεως τῶν πραγμάτων ἐπ' ἐμὲ καταλειφθείσης , καὶ ἄκων κατεσχόμην , τῶν συκοφαντῶν δὲ ἐκείνων τὸν πόλεμον κεκινηκότων καὶ τὸν περὶ τοῦ ζῇν κίνδυνον ἐμοί τε καὶ τοῖς συνοῦσιν οὕτως ἀθρόον ἐπενεγκόντων , οὐ τῆς ἐμαυτοῦ μᾶλλον ἢ τῶν ὅλων σωτηρίας ἕνεκα τὸ βασιλεὺς Ρωμαίων εἱλόμην εἶναι , καὶ τοσοῦτον ὑπέμεινα κακῶν ἐσμὸν , ἀνημέρως οὕτω πολεμηθεὶς ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον . δι' ἃ μάλιστα ψεύδεται Γρηγορᾶς οὐκ ἀνεξέλεγκτα , ἀλλὰ πάντων μάλιστα εὐελεγκτότατα . ὅτι δέ μέ φησι τῇ Παλαμᾶ προσκείμενον μερίδι ἄδικον ψῆφον ἐπενεγκεῖν , καὶ διὰ τοῦτο μηδ' αὐτὸν πείθεσθαι ἐθέλειν , ὡς τὸν αὐτὸν ὄντα καὶ δικαστὴν καὶ ἀντικαθιστάμενον πρὸς τὴν δίκην τοῖς κρινομένοις , εὐχερέστατα ψευδόμενον ἀπελέγξω . τοὐναντίον γὰρ μᾶλλον Βαρλαὰμ , ὃς τῆς τοιαύτης ἦρξε διαφορᾶς , προσεκείμην ἐξαρχῆς αὐτός . αὐτόν τε γὰρ εἶχον ἐπὶ τῆς ἐμῆς οἰκίας διατρίβοντα καὶ τοὺς ἀδελφοὺς , καὶ πολλῆς ἠξίουν τῆς προνοίας , καὶ ἐν τοῖς μάλιστα τῶν φίλων ἦγον , καὶ μᾶλλον ἐπ' ἐκείνου χώραν εἶχε τὸ ἐμὲ προκατειλῆφθαι . ἐκεῖνος γὰρ ἀεὶ συνῆν καὶ τὰ παρ' ἑαυτοῦ ἐξετίθει ἀκριβέστατα καὶ ὑφηγεῖτο συνεχῶς . ὅθεν οὐδ' ἔστι σκήψασθαί τινα , ὡς ἃ μὲν Παλαμᾶς περὶ ὧν πρεσβεύει καὶ διαβεβαιοῦται , ᾔδειν , τὰ τῶν ἀντιλεγόντων δὲ ἠγνόουν . ἀλλ' εἰ δεῖ τἀληθὲς εἰπεῖν , ἐκείνοις μᾶλλον ἐνέτυχον προτέροις , καὶ μετὰ τοῦ πολέμου τὴν κατάλυσιν , ἐπεὶ τῶν Ρωμαίων ὑπ' ἐμοὶ πᾶσα ἡ ἡγεμονία ἦν , τοσοῦτον ἀπέσχον τοῦ μᾶλλον προσκεῖσθαι τοῖς ἑτέροις ὑπ' ἀκρισίας , ὥστε πατριάρχην τὸν Ἰωάννην οὐχ ἅπαξ , ἀλλὰ καὶ πολλάκις ἐπὶ τὴν δίκην προὐκαλούμην μέλλοντα ἐν τοῖς αὐτοῖς τούτοις ἐξετάζεσθαι . τὰ ἴσα γὰρ ἐνεκαλεῖτο . καὶ μετ' ἐκεῖνον αὖθις τὸν Ἀκίνδυνον , ἐπεὶ κρυπτόμενος αὐτὸς ἑτέρους προσέπεμπε καὶ παρέπειθε θορυβεῖν , ὡς ἀδίκως ὑπὸ τῆς ἐκκλησίας διαστροφὴν τῶν δογμάτων ἐγκαλοῖντο , αὐτοὶ μᾶλλον κακῶς περὶ αὐτῶν φρονοῦντες , οὐ περιεῖδον , ἀλλ' ἐπὶ τὴν ἐξέτασιν ἐκέλευον χωρεῖν καὶ τυγχάνειν τῶν δικαίων , καὶ πίστεις παρεῖχον ἐπὶ τῷ πείσεσθαι προσδοκᾷν μηδὲν δεινόν . δεδοικέναι γὰρ ἔλεγε , μὴ εἱρχθῇ . αὐτὸς δὲ οὐδὲν ἧττον καὶ μετὰ τὰς πίστεις ἀπεκρύπτετο καὶ ἠγνοήθη μέχρι τελευτῆς . χρόνῳ δὲ ὕστερον ἐπεὶ αὐτός τε Γρηγορᾶς καὶ ἄλλοι ἀνεφύησαν τῆς Βαρλαὰμ καὶ Ἀκινδύνου αἱρέσεως διάδοχοι καὶ τὴν ἐκκλησίαν ἐθορύβουν καὶ τὸ δικαστήριον ἐπεβοῶντο , οὐ περιεῖδον αὖθις , ἀλλὰ σύνοδόν τε ἐκ πολλῶν ἀρχιερέων συνεκρότουν , καὶ τὸν Θεσσαλονίκης Γρηγόριον τὸν Παλαμᾶν μετεπεμπόμην λόγον , περὶ ὧν ἐνεκαλεῖτο , δώσοντα , καίτοι δίκαιος ὢν τὰ δὶς ἐψηφισμένα στέργειν πρότερον . βασιλεύς τε γὰρ Ἀνδρόνικος ὁ ἀοίδιμος μετὰ τῆς συνόδου κατεδίκασεν ἁπάσαις ψήφοις οὐ Βαρλαὰμ τότε μόνον , ἀλλὰ καὶ εἴ τις ὕστερον φαίνοιτο φρονῶν τὰ ἴσα , καὶ μετὰ ταῦτα , ἐμοῦ ἀπόντος , Ἄννα ἡ βασιλὶς μετὰ τῶν ἀρχιερέων , ἡνίκα πατριάρχην τε καθεῖλον τὸν Ἰωάννην διὰ τὴν κακοδοξίαν καὶ τοὺς φρονοῦντας τὰ ἴσα αὖθις ἢ φρονήσοντας , ὅτε καὶ τῶν ὕστερον ἀντιλεγόντων οἱ πλείους ἦσαν σύμψηφοι , ἢ προστάται τῶν γινομένων μᾶλλον . δίκαιος οὖν , ὥσπερ ἔφην , τὰ ἐψηφισμένα στέργειν ὢν , οὐχ ὑπέμεινα , μὴ καὶ ἐπ' ἐμαυτοῦ τὴν ἐξέτασιν ποιήσασθαι τῶν λεγομένων , καὶ τὸν τοῦ δικαίου λόγον οὐ παρεῖδον , ἀλλ' ἐξήνεγκα τὴν ψῆφον ἀληθῆ καὶ δικαίαν , οὔτε φιλίαν , οὔτε ἔχθραν , οὔτε τῶν ὄντων οὐδὲν ἕτερον τῆς ἀληθείας προτιμήσας . ὃς γὰρ οὐδ' ἐπὶ μικροῖς τισι καὶ εὐκαταφρονήτοις τινῶν διαφερομένων τὸ δίκαιον παρεῖδον , ἀλλ' ἀληθῶς καὶ δικαίως ἐδίκασα πᾶσι , σχολῇ γ' ἂν περὶ δογμάτων τῆς δίκης οὔσης , ἔνθα τὸ κινδυνευόμενον θεὸς , τῆς ἀληθείας ἕτερόν τι προειλόμην · ἀλλ' ὡς ἐπ' αὐτοῦ θεοῦ τὴν ἐξέτασιν τῶν δογμάτων σαφῆ καὶ καθαρὰν πεποιημένος , Παλαμᾶν μὲν εὕρισκον καὶ τοὺς τὰ ἴσα ᾑρημένους τοῖς ἁγίοις καὶ θεολόγοις ἄκρως συμφωνοῦντας , καὶ κατ' ἴχνος ἑπομένους φανερῶς , Γρηγορᾶν δὲ καὶ τοὺς ἄλλους , οἳ ἀντικαθίσταντο , τὰ Βαρλαὰμ καὶ Ἀκινδύνου δοξάζοντας ἀπαραποιήτως , ἃ ὅτι τῆς ἀληθείας ἔκφυλα καὶ τῆς περὶ τῆς εὐσεβοῦς ὑπὸ τῶν ἁγίων πατέρων παραδοθείσης πίστεως ἐναντία , ἐξῆν μὲν καὶ τοῖς προτέροις τόμοις χρήσασθαι διδασκάλοις . οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ τοῖς ὑπὸ τῶν διδασκάλων τῆς ἐκκλησίας παραδοθεῖσιν , ὥσπερ κανόσι , παραθέντες , τὴν διαστροφὴν εὕρομεν σαφῆ καὶ καθαράν . οὗ ἕνεκα καὶ αὐτὸς , καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων ἀρχιερέων συνεπιψηφιζομένων , ἐκείνους μὲν ὡς ὀρθῶς φρονοῦντας ἐδικαίωσα , τούτων δὲ κατεψηφισάμην · τὸ δὲ ἑξῆς , ὥσπερ ἦν δίκαιον , τοῖς μὲν νενικηκόσι πάντα τρόπον ἐπεκούρησα , τοῖς ἡττημένοις δὲ ἀναισχυντοῦσι καὶ μήτ' ἐπιστρέφειν πρὸς τὴν ἀλήθειαν βεβουλημένοις , μήτε ἡσυχίαν ἄγειν , τῇ σφετέρᾳ μόνον ἀγαπῶσιν ἀπωλείᾳ , ἀλλὰ πρὸς τὸ ἴσον βάραθρον καὶ ἄλλους ἐκκαλουμένοις , καὶ πρὸς ὕβρεις χωροῦσιν ἀνερυθριάστως καὶ πᾶσαν ὑπερβολὴν ἀναισχυντίας ἐπιδεικνυμένοις , ὥσπερ ἔθος ἐξαρχῆς τοῖς ἐχθροῖς τῆς ἀληθείας καὶ τῆς ἐκκλησίας πολεμίοις , καὶ δίκην τὴν προσήκουσαν ἐπέθηκα , μᾶλλον δὲ καὶ τῆς ἀξίας ἀποδέουσαν πολύ . οὐδὲ γὰρ τοῦ κακῶς ἐκείνους πάσχειν πρόνοιαν ἐποιησάμην , ἀλλὰ τοῦ μὴ δύνασθαι κακῶς ποιεῖν . ἔστι δὲ , οἶμαι , νόμος καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τῶν βιωτικῶν , καὶ δημοσίων καὶ ἰδίων , ἐγκλημάτων , τὸν δικαστὴν πρὶν μὲν εἰς λόγους ἀντικαταστῆναι τοὺς ἀλλήλοις διαφερομένους , μηδενὸς καταψηφίζεσθαι ἐρήμην , εἰ μὴ βούλοιτο ἐκδιαιτᾷν · ἐπειδὰν δὲ ἥκοιεν εἰς λόγους , καὶ ἡ νίκη χωρήσοι πρὸς τὸν ἕτερον , πᾶσα γὰρ ἀνάγκη , καὶ αὐτὸν τῷ τὸ πλέον ἔχοντι προστίθεσθαι καὶ καταναγκάζειν τὸν ἀδικοῦντα τὰ δίκαια ποιεῖν . οὐ δὴ διὰ τοῦτο πᾶς τις ἀδικῶν παραγράψεται τὸν δικαστὴν καὶ ἀδικίαν ἐπικαλέσει , ὅτι τῷ ἠδικημένῳ προσετέθη . ἃ Γρηγορᾶς νυνὶ ποιῶν , οὐ μᾶλλον ψευδολογίας , ἢ ἀνοίας καὶ μοχθηρίας δόξαν ἀποφέρεται . ὅτι δ' αὐτὸς τὴν διαστροφὴν παθὼν τῆς ἀληθείας καὶ τὴν πάτριον εὐσέβειαν ἐξομοσάμενος καὶ συναπαχθεὶς τοῖς αἱρετικοῖς Ἀκινδύνῳ καὶ Βαρλαὰμ ὑπὸ μοχθηρίας τρόπων καὶ ἀποτυχίας , ὧνπερ ἤλπισεν , ἀφειδήσας καὶ ψυχῆς αὐτῆς , ἵνα μόνον ἀμύνηται τοὺς δόξαντας λελυπηκέναι , ἐμοὶ τὰ ἴσα ἐγκαλεῖ , θαυμαστὸν οὐδέν . ὃς γὰρ οὐκ ἐφείσατο θεοῦ , ἀλλὰ διὰ τὴν πρός τινας ἀπέχθειαν ἐκείνου ψευδῆ πολλὰ κατεῖπε , σχολῇ γ' ἂν ἀπέσχετο βασιλέως , καὶ ταῦτα δόξαντος λελυπηκέναι . ὅτι δ' εὐσεβὴς ἐγὼ καὶ τῆς ὀρθῆς καὶ πατρίου δόξης ἐξεχόμενος ἀκριβῶς , καὶ πᾶσα μὲν ἡ τῶν ὀρθοδόξων ἐκκλησία συμμαρτυρήσειε , χάριτι θεοῦ βεβαίως ἡδρασμένη περὶ τὴν ἀλήθειαν καὶ τῶν ἀποστολικῶν παραδόσεων ἐχομένη ἀκριβῶς · οὐχ ἧττον δὲ καὶ Γρηγορᾶς αὐτὸς ὁ νυνὶ τοιαῦτα ἐγκαλῶν , παρὰ πάντα τὸν τοῦ πολέμου χρόνον οὐ μόνον ἐγκώμια πολλὰ διεξιὼν ἐμοῦ , ἀλλὰ καὶ τὰ ἔσχατα ὑπομένειν ὑπὲρ τῆς εἰς ἐμὲ εὐνοίας ᾑρημένος , ὅτε τὰ αὐτὰ ἐφρόνουν οἷα καὶ νυνί . τῇ γὰρ ὑπὸ βασιλέως ἐξενηνεγμένῃ καταδίκῃ Βαρλαὰμ καὶ αὐτὸς συνεπεψηφισάμην , καὶ μετὰ τὴν ἐκείνου τελευτὴν αὖθις Ἀκίνδυνον κατεδίκασα , Ἰωάννου τότε πατριάρχου τὴν σύνοδον συγκροτοῦντος καὶ οὐ μέτρια ἀγανακτοῦντος , ἐφ' οἷς Ἀκίνδυνος Παλαμᾶ καὶ τῶν ἄλλων μοναχῶν ἀδίκως κατηγόρει , Βαρλαὰμ συνηγορῶν .
Lemmas: κδέʹ . Γρηγοράς δέ ὁ Νικηφόρος οὔτε πρότερος , οὔτε ὕστερος παύω , ἀλλά πρῶτος μέν Τραπεζούντιος γράφω ὁ ἐπιτήδειος καί ὁ Βυζάντιος ἐκκλησία παρατροπή ὁ ὀρθός δόγμα κατηγορέω , διδάσκω τε ἀδεῶς , ὡς χρή οὗτος ἀποτέμνω νοσέω · ἔπειτα δέ καί ὁ ἐν Κύπρος φίλος , ὁ ἄλλος δέ μάλιστα Λαπίθης Γεώργιος τις , πρός ὅς οὖον κοινός ὁ ἐκκλησία μόνος κατηγορέω , ἀλλά καί ἴδιος ὁ προΐστημι . γράφω δέ ποτός πρός οὐδείς ὑγιής οὐδείς , ἀλλά ἐξεπίτηδες ψεύδω πλάσσω καί συκοφαντία , ὁ μήτε εἰμί , μήτε λαλέω περί ὁ δόγμα κατηγορέω . ἐπεί δέ ὁ τοιοῦτος τολμάω λανθάνω οὐ ἐν-εἰμί , βασιλεύς τε ὁμοίως καί πατριάρχης δεινός δοκέω ὁ μή μόνος αὐτός ἑαυτοῦ , ἀλλά καί πολύς ἕτερος ὁ ἴσος ἀπώλεια αἴτιος εἰμί , ὁ ἐν ὁ μονή ὁ αχώρητος χώρα ὁ σωτήρ Χριστός προσαγορεύω προστάσσω μοναχός , ἐπεί καί Γρηγοράς αὐτός χρόνος συχνός σύνειμι , μηδείς πρός αὐτός φοιτάω ἐάω , κωλύω τε ὁπόσος δύναμις , μή ὁ ἔξω γράμμα πέμπω καί διαφθείρω ὁ πολύς ἐξαπατάω . ἐπεί δέ κωλύω ὁ κατά γνώμη πράσσω , οὐ κακός κατά βασιλεύς , ἢ ὁ ἐκκλησία ἐκμαίνω , γράφω κατά ἀμφότερος . καί ὁ μέν κατά ὁ ἐκκλησία ὕβρις ὁ ὁ γίγνομαι κατά ὁ τρίτος σύνοδος τόμος περί ὁ Ἀκίνδυνος καί Παλαμά διαφορά προΐστημι κατηγορία , μέγας μέν ἀεί ἐπαγγέλλω καί δεινός ἀπολέγω καταψεύδομαι καί ὁ θεολόγος ἐναντίος περιέχω , οὐδέποτε δέ οὐδείς ὁ ἐπαγγέλλω ἐκπληρόω δύναμαι . ὅταν γάρ ἐπί αὐτός μάλιστα ὁ ἀκμή ὁ ἀπόδειξις ὁ ζητέω καθίστημι , ὥσπερ ἐκλανθάνω ὁ ἐν χείρ , ἐπί ἕτερος τις μή προσήκω ἐξάγω , ἤ τίνω ὕβρις καί συκοφαντία , οὗτος γάρ μάλιστα αὐτός φίλος κατά πᾶς συγγραφή , ἢ διήγημα τις μηδείς προσήκω , καί παραπαίω εἰκῇ καί μάτην λογομαχέω καί μηδείς καίριος φθέγγομαι . βασιλεύς δέ ἐπεί μή αὐτοπρόσωπος ἔχω καταφέρω , ὁ τε παλαιολογέω βασιλεύς πρός ἀλλήλων πόλεμος ἐνίστημι ὑπόθεσις ὁ λόγος , καί ὁ μέν ἄγνοια ὁ πρᾶγμα , ὁ δέ εὔνοια ὁ ἀλήθεια παραφθείρω , καί κατά πᾶς ἐξουσία ὥσπερ ἐν πλάσμα καταψεύδομαι , ἔπειτα καί κατά εἱρμός ἐπί ὁ ἐπί ἐγώ πρός Καντακουζηνός ὁ βασιλεύς πόλεμος κινέω προέρχομαι , πολύς μέν αὐτός καί ἄλλος κατηγορέω , ἀνδραποδισμός καί φόνος καί σφαγή καί λεηλασία καί ὅσος δυσχερής ἐν ὁ ὁ πόλεμος χρόνος συμπίπτω Ῥωμαῖος , αὐτός προσάπτω , καί διά φιλαρχία καί τιμή βασιλικός ἐπιθυμία ὁ δεινός ἐκεῖνος οὐδείς λέγω ποιέω λόγος . ὅς δέ μάλιστα αὐτός καθάπτω καί ὡς ἐπιπλεῖστον διατρίβω , ἐκεῖνος εἰμί , ὅτι , περίειμι τε ἔτι βασιλεύς Ἀνδρόνικος , ὁ Ῥωμαῖος βασίλεια ἐράω ὑπερφυῶς καί μή δύναμαι τυγχάνω , ἐπί ὁ ἐν Ἄθως μοναχός δοκέω ἀρετή ἀντιποιέω καί μυστήριον θεός οἶδα φοιτάω , πυνθάνομαι περί ὁ μέλλω , καί εἰμί πρός αὐτός ὁ βασίλειος Ῥωμαῖος ἥκω . ἔπειτα ἐπί ὁ μοναχός τρέπω , πολύς καί δεινός κατηγορέω , οὖον μόνος Μασσαλιανός καί περί ὁ ὀρθός δόγμα διαφθείρω λέγω , ἀλλά καί περί πότος καί οἰνοφλυγία ἀκρατής · « ἐσθίω γάρ » φημί « ὑπέρ χοῖρος , καί πίνω ὑπέρ ἐλέφας . ἐπειδάν δέ ἀνανήφω ὁ πολύς μέθη , μυστήριον θεός οἶδα διατείνω καί περί μέλλω προφητεύω . » καί ἕτερος τις κατηγορέω ἐκεῖνος , ὅς πᾶς τις εἄν ἀπέχω πλήν αὐτός . ἔπειτα διηγέομαι ὁ κατά ὁ πόλεμος μάλιστα φιλοψευδής , καί γίγνομαι ἐν ὅς ὁ κατά ὁ ἐκκλησία ὁ διαφορά διηγέομαι μέλλω , κακοδοξία βασιλεύς κατηγορέω καί ὁ πάτριος ἀθέτησις δόγμα . διά ὁ οὐδέ ὁ δίκη οἴομαι δήω στέργω ὁ παρά ἐκεῖνος δικάζω , ὡς ἐκδιαιτάω διά ὁ ἐκεῖνος Παλαμά πρόσκειμαι καί ὁ ἴσος ἐν ὁ δόγμα διαστροφή αἱρέω . ὁ ἐπεί ἀναγιγνώσκω βασιλεύς , ἵημι γάρ αὐτός εἰς χείρ , περί μέν ὁ τόμος ὁ κατηγορία οὐδείς ποιέω λόγος εἶπον , ὑπέρ ἑαυτοῦ ἀπολογέομαι δύναμαι μάλιστα . εἰμί γάρ ἐκεῖνος ὁ ὀρθότης καί ὁ ἀλήθεια σαφής ἀπόδειξις ὁ ὁ ἅγιος σύμφωνος λέγω θεολόγος καί ὁ ὑπό ὁ θεῖον πρότερος σύνοδος περί ὁ ὀρθός πίστις κυρόω , οὗτος δέ ἐκεῖνος σπουδάζω διαπαντός καί πολύς οὗτος ὁ μέρος πρόνοια ποιέω , ἕτερος ἀπόδειξις οὐ εἄν δήω περί ἑαυτοῦ , ὁ πρόσειμι ἐξαρκέω . ἀξιόχρεως δέ εἄν εἰμί καί ὁ κατηγορέω αὐτός , ἐν ἄλλος αὐτός σύγγραμμα ὁ Βαρλαάμ διαφθείρω δόγμα κακίζω καί ὅλος γλῶσσα ἐπαφίημι , ἡνίκα βασιλεύς ὁ νέος Ἀνδρόνικος τελευτάω μονωδός , πρός ὁ ἄλλος ἐγκώμιον καί οὗτος τίθημι · « ὁ ὁ ἐκκλησία ἱερός προστάτης , ζητέω ὁ διάπυρος σπουδαστής καί συλλήπτωρ ὁ δόγμα , ὁ ἐν ὄρος καί σπήλαιον , ὁ πρόβολος καί προασπιστής ὁ ὑμέτερος εὔκλεια καί δόξα , ὁ ὁ θεῖον ασκητήριο ἡγεμών , ὁ ὁ ὑμέτερος ἰσχύς ἀκρόπολις . μιμνήσκω ὁ ὑπέρ σύ τελευταῖος ἀγών αὐτός , πῶς , πονέω ἤδη καθάπαξ ὁ σῶμα ἐκ τε ὁ πολεμικός τραῦμα , ἐκ τε ὁ ἰατρικός καυτήρ , καί πρός θάνατος ἐντεῦθεν ἐλαύνω , καταφρονέω τε ὁ σῶμα , καί ὁ ἑαυτοῦ ζωή ἀφειδέω , προθύμως ἐπί ὁ βῆμα καί ὁ ἱεροφάντης ἵημι , καί οὖον πρότερος ἐκεῖθεν ἀπαλλάσσω , πρίν ὁ σύ ὑβριστής καί ὁ ἐκεῖνος διαφθείρω δόγμα καί παρέγγραπτος ὁ ἐκκλησία ναυάγιον συντρίβω τε καί ὅλος δίδωμι φθορά καί ἀπώλεια βυθός τε καί κῦμα . » τοιοῦτος καί αὐτός πρίν διαφθείρω ὁ δόξα ἔχω περί ὁ δόγμα . οὖον γάρ εἰμί εἶπον , ὡς ἕτερος μέν εἰμί , ὅς καταγιγνώσκω βασιλεύς δικάζω καί διαφθορά καταψηφίζομαι καί παρατροπή ὁ ἀλήθεια , ἕτερος δέ ὁ ἐπί ἐγώ γίγνομαι τόμος ἐξελαύνω ὁ ἐκκλησία , κατά ὅς ὁ θαυμαστός ἐπιδείκνυμι σπουδή , ἀλλά αὐτός παντάπασι . ὡσαύτως δέ καί περί ὁ ἐν Ἄθως ἅγιος , ὅς μέθη καί ἀδδηφαγία καταψεύδομαι , ὁ βίος λαμπρός πᾶς φάος ὁ ἐκεῖνος ἀρετή καί οἰκειότης πρός θεός ποιέω ἐναργής . τοσοῦτος γάρ ἀπέχω μέθη καί κραιπάλη διά βίος , ὅσος ἀλήθεια ὁ κατηγορέω . Ἕλλην μέν οὖν φημί ἐν μῦθος , Ἄτλας τις , ὁ μετά Κρόνος θεός καθαιρέω , οὗτος ὑπό ὁ ἄρχω ὁ δίκη καταψηφίζομαι ὁ ὁ γῆ ἀνέχω κίων , ὡς εἄν πιέζω τοσοῦτος βάρος . ἐγώ δέ οὗτος φημί εἄν , καί ὁ ἀλήθεια ἐγώ συμμαρτυρέω , οὗτος ὁ τιμή λαγχάνω ὁ βίος ὁ πολύς φιλοσοφία ἕνεκα παρά θεός ὁ ὁ γῆ ἀνέχω , εὐχή ἱλέομαι αὐτός ὁ θέω . ὅτι δέ αὐτός ἐν αὐτός γίγνομαι , ἔτι βασιλεύς περίειμι , περί ὁ Ῥωμαῖος βασίλεια προφητεύω δήω , εἰμί ἥκω πρός ἐγώ , ψεύδω σαφῶς . καί οὗτος γε ἀπόδειξις ἐναργής , οὐ κακός μέν καί οὗτος αὐτός ὁ ἐκεῖνος τοιοῦτος λέγω ψεύδω , ὡς ὁ πολύς καί περί ἄλλος , ὥσπερ δή καί περί οὗτος . μάλιστα δέ καί Ἄννα ὁ βασιλίς τἀληθῆ συμμαρτυρέω πᾶς μάλιστα ἐγώ ὁ τοιοῦτος σύνοιδα . οὐ κακός γάρ ἢ βασιλεύς καί αὐτός τότε ὁ ὁ βουλεύω ὑπερτίθημι ἐγώ γίγνομαι αἴτιος . οὖον γάρ ὥσπερ ἐκεῖνος καταψεύδομαι , ἐπί προφητεία ἥκω ἐγώ τότε καί μέλλω ἀπόβασις ἐπί ὁ ἐν Ἄθως μοναχός , ἀλλά μάλιστα μέν δήω ἐκεῖνος ὑπέρ ὁ βασιλεύς ὑγίεια , ὅς οὐδείς ἐγώ ἀγαθός , οὔτε τίμιος ἐν βίος εἰμί , ἔπειτα καί ὁ θέω ἵλαος εὐχή ἐγώ ποιέω πολύς προσκρούω ἐν ὁ βίος καί ὁ ἐκεῖσε ὁ ἐνθάδε βιόω εὔθυνα δείδω . πρός οὗτος δέ ἐπεί δοκέω καί ὁ ὁ βίος θόρυβος ἀναχωρέω , εἰς κόρος ἀπολαύω καί δόξα ἀνθρώπινος καί εὐημερία καί τρυφή , σκέπτομαι , ἐν τίς ὁ φροντιστήριο ἀγαθός οἰκέω καί ὁ ἐπίλοιπος βίος ἐν ἀταραξία διανύω , ὁ ὁ βίος μάταιος ἀφίστημι θόρυβος καί ταραχή . καί δοκέω ὁ Βατοπέδι αἱρετός , αὐτίκα τε ὁ ἐκεῖσε μοναχός κελεύω , ἀνάλωμα παρέχω , οἰκέω ἐγώ ποιέω , ὅς καί εἰς δεῦρο διασῴζω ἀπόδειξις ἐναργής ὁ παρά ἐγώ πρεσβεύω ἀλήθεια . ὁ δέ μή τότε αἴτιος ἐκεῖ καταλείπω καί σχῆμα μοναχός ἀναλαμβάνω , ἀλλά αὖθις πρός βασιλεύς καί ὁ θόρυβος ὁ πρᾶγμα ἐπανήκω , οὔτε ὁ φιλοκοσμία εἰμί , οὔτε ὁ ῥᾳθυμία περί ὁ καλός , ἀλλά βασιλεύς αὐτός ἄτοπος ἐξέχω καί οὐδέ βιωτός ἡγέομαι αὐτός ὁ βίος ἐγώ διίστημι . ὡς γάρ πυνθάνομαι ὁ αἴτιος , ὅς ἐγώ ἄγω πρός ὁ Ἄθως , καί ὁ ἐν βίος φιλοσοφία ἀκούω ἐπιθυμία καί θόρυβος καί πρᾶγμα ἀπαλλαγή , πολύς ἀφιλία κατηγορέω , ὅτι ὁ δοκέω λυσιτελέω ζητέω ἴδιος , ὁ κοινός καταμελέω , καί μόνος καταλείπω ἐπί τοσοῦτος πρᾶγμα ὄχλος , αὐτός βούλομαι ἀναχωρέω καί ἀπολαύω ὁ γαλήνη . ἀγανακτέω τε καί ἀδικία ὁ πρᾶγμα ἀποκαλέω καί ὁ πρός αὐτός ἀθέτησις φίλιος . ἐγώ δέ ὁ περί Ψυχή ὁ λόγος ποιέω ἰσχυρίζομαι , καί μηδείς ἄξιος ἡγέομαι πρότιμος , καί μᾶλλον ἐκεῖνος ἀποδείκνυμι ἀδικέω , εἰμί βούλομαι οὗτος πρόνοια ποιέω καί τις εὐπρόσωπος ἀπολογία ἐπί ὁ φοβερός ἐκεῖνος βῆμα , ἐπί ὅς προσκρούω θεός , πορίζω ἐμαυτοῦ αὐτός φαίνω κωλύω , ἐπεί μή πείθω ἐκεῖνος ἔχω , ἀλλά ἰσχυρῶς ἔχω ὁράω ὁ πρότερος λογισμός , καί βασιλίδι ὁ γυνή χράω σύμμαχος , πείθω ἄμφω πολύς χράω λόγος καί παραίνεσις , μή ὁ νῦν ἔχω πράσσω ὁ κατά γνώμη . φίλος δέ ἀληθής , οὐδέ αὐτός δύναμαι διΐστημι βασιλεύς ὑπό ὁ ἄκρος συνήθεια , καίτοι μάλιστα βούλομαι , οὖον μήv παντάπασι ὁ λογισμός ἐκεῖνος ἀπέχω , ἀλλά τότε μέν αὖθις ἀναστρέφω ἐπαγγέλλω , ὥσπερ ἐκεῖνος γε ἀξιόω . καί ἀναστρέφω εἰς Θεσσαλονίκη πρός ἐκεῖνος μετά ὁ ὁ ἅγιος ἐκεῖνος προσεῖπον , καί ὁ δείκνυμι ἐν ὕστερος οἴκησις οἰκοδομέω ἐν βατοπεδιον παρασκευάζω . γνώμη δέ ἔχω , ὡς , εὕω διατίθημι ὁ κατά ἐγώ , αὖθις ἐπανήκω καί σύνειμι ὁ ἐκεῖσε μοναχός , ὁ ἴσος βίος αἱρέω αὐτός . ὀλίγος δέ ὕστερος τελευτάω βασιλεύς , ἐπεί πράσσω ἑτέρως οὐ ἔξεστι , ὁ ὅλος διοίκησις ὁ πρᾶγμα ἐπί ἐγώ καταλείπω , καί ἄκων κατέχω , ὁ συκοφάντης δέ ἐκεῖνος ὁ πόλεμος κινέω καί ὁ περί ὁ ζάω κίνδυνος ἐγώ τε καί ὁ σύνειμι1 οὕτως ἀθρόος ἐπιφέρω , οὖον ὁ ἐμαυτοῦ μᾶλλον ἢ ὁ ὅλος σωτηρία ἕνεκα ὁ βασιλεύς Ῥωμαῖος αἱρέω εἰμί , καί τοσοῦτος ὑπομένω κακός ἑσμός , ἀνήμερος οὗτος πολεμέω ἐπί τοσοῦτος χρόνος . διά ὁ μάλιστα ψεύδω Γρηγοράς οὐ ἀνεξέλεγκτος , ἀλλά πᾶς μάλιστα εὐέλεγκτος . ὅτι δέ ἐγώ φημί ὁ Παλαμά πρόσκειμαι μερίς ἄδικος ψῆφος ἐπιφέρω , καί διά οὗτος μηδέ αὐτός πείθω ἐθέλω , ὡς ὁ αὐτός εἰμί καί δικαστής καί ἀντικαθίστημι πρός ὁ δίκη ὁ κρίνω , εὐχερής ψεύδω ἀπολέγω . ἐναντίος γάρ μᾶλλον Βαρλαάμ , ὅς ὁ τοιοῦτος ἄρχω διαφορά , πρόσκειμαι ἐξαρχῆς αὐτός . αὐτός τε γάρ ἔχω ἐπί ὁ ἐμός οἰκίον διατρίβω καί ὁ ἀδελφός , καί πολύς ἀξιόω ὁ πρόνοια , καί ἐν ὁ μάλιστα ὁ Φίλων ἄγω , καί μᾶλλον ἐπί ἐκεῖνος χώρα ἔχω ὁ ἐγώ προκαταλαμβάνω . ἐκεῖνος γάρ ἀεί σύνειμι καί ὁ παρά ἑαυτοῦ ἐκτίθημι ἀκριβής καί ὑφηγέομαι συνεχῶς . ὅθεν οὐδέ εἰμί σκήπτω τις , ὡς ὁ μέν Παλαμάς περί ὅς πρεσβεύω καί διαβεβαιόω , οἶδα , ὁ ὁ ἀντιλέγω δέ ἀγνοέω . ἀλλά εἰμί δεῖ ἀληθής εἶπον , ἐκεῖνος μᾶλλον ἐντυγχάνω πρότερος , καί μετά ὁ πόλεμος ὁ κατάλυσις , ἐπεί ὁ Ῥωμαῖος ὑπό ἐγώ πᾶς ὁ ἡγεμονία εἰμί , τοσοῦτος ἀπέχω ὁ μᾶλλον πρόσκειμαι ὁ ἕτερος ὑπό ἀκρισία , ὥστε πατριάρχης ὁ Ἰωάννης οὐ ἅπαξ , ἀλλά καί πολλάκις ἐπί ὁ δίκη προκαλέω μέλλω ἐν ὁ αὐτός οὗτος ἐξετάζω . ὁ ἴσος γάρ ἐγκαλέω . καί μετά ἐκεῖνος αὖθις ὁ Ἀκίνδυνος , ἐπεί κρύπτω αὐτός ἕτερος προσπέμπω καί παραπείθω θορυβέω , ὡς ἄδικος ὑπό ὁ ἐκκλησία διαστροφή ὁ δόγμα ἐγκαλέω , αὐτός μᾶλλον κακῶς περί αὐτός φρονέω , οὖον περιοράω , ἀλλά ἐπί ὁ ἐξέτασις κελεύω χωρέω καί τυγχάνω ὁ Δίκαιος , καί πίστις παρέχω ἐπί ὁ πείθω προσδοκάω μηδείς δεινός . δείδω γάρ λέγω , μή εἴργω . αὐτός δέ οὐδείς κακός καί μετά ὁ πίστις ἀποκρύπτω καί ἀγνοέω μέχρι τελευτή . χρόνος δέ ὕστερος ἐπεί αὐτός τε Γρηγοράς καί ἄλλος ἀναφύω ὁ Βαρλαάμ καί Ἀκίνδυνος αἵρεσις διάδοχος καί ὁ ἐκκλησία θορυβέω καί ὁ δικαστήριον ἐπιβοάω , οὖον περιοράω αὖθις , ἀλλά σύνοδος τε ἐκ πολύς ἀρχιερεύς συγκροτέω , καί ὁ Θεσσαλονίκη Γρηγόριος ὁ παλάμη μεταπέμπω λόγος , περί ὅς ἐγκαλέω , δίδωμι , καίτοι δίκαιος εἰμί ὁ δίς ψηφίζω στέργω πρότερος . βασιλεύς τε γάρ Ἀνδρόνικος ὁ ἀοίδιμος μετά ὁ σύνοδος καταδικάζω ἅπας ψῆφος οὖον Βαρλαάμ τότε μόνος , ἀλλά καί εἰμί τις ὕστερος φαίνω φρονέω ὁ ἴσος , καί μετά οὗτος , ἐγώ ἄπειμι , Ἄννα ὁ βασιλίς μετά ὁ ἀρχιερεύς , ἡνίκα πατριάρχης τε καθαιρέω ὁ Ἰωάννης διά ὁ κακοδοξία καί ὁ φρονέω ὁ ἴσος αὖθις ἢ φρονέω , ὅτε καί ὁ ὕστερος ἀντιλέγω ὁ πλείων εἰμί σύμψηφος , ἢ προστάτης ὁ γίγνομαι μᾶλλον . δίκαιος οὖν , ὥσπερ φημί , ὁ ψηφίζω στέργω εἰμί , οὐ ὑπομένω , μή καί ἐπί ἐμαυτοῦ ὁ ἐξέτασις ποιέω ὁ λέγω , καί ὁ ὁ Δίκαιος λόγος οὖον παρεῖδον , ἀλλά ἐξήνεγκα ὁ ψῆφος ἀληθής καί Δίκαιος , οὔτε φίλιος , οὔτε ἔχθρα , οὔτε ὁ εἰμί οὐδείς ἕτερος ὁ ἀλήθεια προτιμάω . ὅς γάρ οὐδέ ἐπί μικρός τις καί εὐκαταφρόνητος τις διαφέρω ὁ Δίκαιος παρεῖδον , ἀλλά ἀληθής καί δικαίως δικάζω πᾶς , σχολή γε εἄν περί δόγμα ὁ δίκη εἰμί , ἔνθα ὁ κινδυνεύω θεός , ὁ ἀλήθεια ἕτερος τίς προαιρέω · ἀλλά ὡς ἐπί αὐτός θεός ὁ ἐξέτασις ὁ δόγμα σαφής καί καθαρός ποιέω , παλάμη μέν εὑρίσκω καί ὁ ὁ ἴσος αἱρέω ὁ ἅγιος καί θεολόγος ἄκρως συμφωνέω , καί κατά ἴχνος ἕπομαι φανερῶς , Γρηγορᾶς δέ καί ὁ ἄλλος , ἕ ἀντικαθίστημι , ὁ Βαρλαάμ καί Ἀκίνδυνος δοξάζω ἀπαραποιήτως , ὁ ὅτι ὁ ἀλήθεια ἔκφυλος καί ὁ περί ὁ εὐσεβής ὑπό ὁ ἅγιος πατήρ παραδίδωμι πίστις ἐναντίος , ἔξεστι μέν καί ὁ πρότερος τόμος χράω διδάσκαλος . οὖον μήv ἀλλά καί αὐτός ὁ ὑπό ὁ διδάσκαλος ὁ ἐκκλησία παραδίδωμι , ὥσπερ κανών , παρατίθημι , ὁ διαστροφή εὑρίσκω σαφής καί καθαρός . ὅς ἕνεκα καί αὐτός , καί ὁ ἄλλος ἅπας ἀρχιερεύς συνεπιψηφίζω , ἐκεῖνος μέν ὡς ὀρθῶς φρονέω δικαιόω , οὗτος δέ καταψηφίζομαι · ὁ δέ ἑξῆς , ὥσπερ εἰμί Δίκαιος , ὁ μέν νικάω πᾶς τρόπος ἐπικουρέω , ὁ ἡσσάομαι δέ ἀναισχυντέω καί μήτε ἐπιστρέφω πρός ὁ ἀλήθεια βούλομαι , μήτε ἡσυχία ἄγω , ὁ σφέτερος μόνος ἀγαπάω ἀπώλεια , ἀλλά πρός ὁ ἴσος βάραθρον καί ἄλλος ἐκκαλέω , καί πρός ὕβρις χωρέω ἀνερυθρίαστος καί πᾶς ὑπερβολή ἀναισχυντία ἐπιδείκνυμι , ὥσπερ ἔθος ἐξαρχῆς ὁ ἐχθρός ὁ ἀλήθεια καί ὁ ἐκκλησία πολέμιος , καί δίκη ὁ προσήκω ἐπιτίθημι , μᾶλλον δέ καί ὁ ἄξιος ἀποδέω πολύς . οὐδέ γάρ ὁ κακῶς ἐκεῖνος πάσχω πρόνοια ποιέω , ἀλλά ὁ μή δύναμαι κακῶς ποιέω . εἰμί δέ , οἴομαι , νόμος καί ἐπί ὁ ἄλλος ὁ βιωτικός , καί δημόσιος καί ἴδιος , ἔγκλημα , ὁ δικαστής πρίν μέν εἰς λόγος ἀντικαθίστημι ὁ ἀλλήλων διαφέρω , μηδείς καταψηφίζομαι ἐρῆμος , εἰμί μή βούλομαι ἐκδιαιτάω · ἐπειδάν δέ ἥκω εἰς λόγος , καί ὁ νίκη χωρέω πρός ὁ ἕτερος , πᾶς γάρ ἀνάγκη , καί αὐτός ὁ ὁ πλέω ἔχω προστίθημι καί καταναγκάζω ὁ ἀδικέω ὁ Δίκαιος ποιέω . οὖον δή διά οὗτος πᾶς τις ἀδικέω παραγράφω ὁ δικαστής καί ἀδικία ἐπικαλέω , ὅτι ὁ ἀδικέω προστίθημι . ὁ Γρηγοράς νυνί ποιέω , οὖον μᾶλλον ψευδολογία , ἢ ἄνοια καί μοχθηρία δόξα ἀποφέρω . ὅτι δέ αὐτός ὁ διαστροφή πάσχω ὁ ἀλήθεια καί ὁ πάτριος εὐσέβεια ἐξόμνυμι καί συναπάγω ὁ αἱρετικός Ἀκίνδυνος καί Βαρλαάμ ὑπό μοχθηρία τρόπος καί ἀποτυχία , ὅσπερ ἐλπίζω , ἀφειδέω καί Ψυχή αὐτός , ἵνα μόνος ἀμύνω ὁ δόξα λυπέω , ἐγώ ὁ ἴσος ἐγκαλέω , θαυμαστός οὐδείς . ὅς γάρ οὐ φείδομαι θεός , ἀλλά διά ὁ πρός τις ἀπέχθεια ἐκεῖνος ψευδής πολύς κατεῖπον , σχολή γε εἄν ἀπέχω βασιλεύς , καί οὗτος δόξα λυπέω . ὅτι δέ εὐσεβής ἐγώ καί ὁ ὀρθός καί πάτριος δόξα ἐξέχω ἀκριβῶς , καί πᾶς μέν ὁ ὁ ὀρθόδοξος ἐκκλησία συμμαρτυρέω , χάρις θεός βεβαίως ἑδράζω περί ὁ ἀλήθεια καί ὁ ἀποστολικός παράδοσις ἔχω ἀκριβῶς · οὐ κακός δέ καί Γρηγοράς αὐτός ὁ νυνί τοιοῦτος ἐγκαλέω , παρά πᾶς ὁ ὁ πόλεμος χρόνος οὖον μόνος ἐγκώμιον πολύς διέξειμι ἐγώ , ἀλλά καί ὁ ἔσχατος ὑπομένω ὑπέρ ὁ εἰς ἐγώ εὔνοια αἱρέω , ὅτε ὁ αὐτός φρονέω οἷος καί νυνί . ὁ γάρ ὑπό βασιλεύς ἐκφέρω καταδίκη Βαρλαάμ καί αὐτός συνεπιψηφίζω , καί μετά ὁ ἐκεῖνος τελευτή αὖθις Ἀκίνδυνος καταδικάζω , Ἰωάννης τότε πατριάρχης ὁ σύνοδος συγκροτέω καί οὖον μέτριος ἀγανακτέω , ἐπί ὅς Ἀκίνδυνος Παλαμά καί ὁ ἄλλος μοναχός ἄδικος κατηγορέω , Βαρλαάμ συνηγορέω .