joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen3.52
νβʹ . Ἄννα δὲ ἡ βασιλὶς , ἐπεὶ πύθοιτο Καντακουζηνὸν τὸν βασιλέα πολλῆς εὐνοίας ἀπολαύοντα παρὰ Κράλῃ , παρασκευάζεσθαι αὖθις ὡς εἰς Διδυμότειχον ἐπανήξοντα ἅμα στρατιᾷ , τὸν Λουκᾶν ἀπολεξαμένη Γεώργιον καὶ Μακάριον τὸν μητροπολίτην Θεσσαλονίκης , πρεσβευτὰς ἔπεμπεν εἰς Κράλην καὶ ἐπηγγέλλετο πόλεις παραδώσειν , ὅσας ἂν συμβῶσιν , εἰ μόνον Καντακουζηνὸν πέμψειε δεσμώτην πρὸς αὐτήν . ὁ δὲ ἐμέμψατό τε τὴν πρεσβείαν καὶ ἀπηγόρευε φανερῶς , ὡς οὐκ ὀλίγων μόνον πόλεων ἕνεκα , ἀλλ' οὐδὲ συμπάσης τῆς Ρωμαίων ἀρχῆς τοιοῦτον τολμήσων ἄγος , καὶ ἀπέπεμπεν ἀπράκτους . οἱ δὲ εἰς Βυζάντιον ἐλθόντες , ὀλίγῳ ὕστερον πάλιν ἐπανῆκον . ἔφασκε δὲ ὁ Κράλης , ὡς κατὰ τὴν δευτέραν πρεσβείαν τὰς ἐκ Χριστουπόλεως ἁπάσας ἑσπερίους πόλεις παραδιδοῖεν πλὴν Θεσσαλονίκης , ὡς , εἰ μὴ Καντακουζηνὸν τὸν βασιλέα βούλοιτο παραδιδόναι , ἀλλ' αὐτὸν γοῦν εἵρξαντα κατέχειν ἐν δεσμωτηρίῳ . ὁ δὲ αὖθις ἀπέπεμπεν ἀπράκτους , ἀδύνατα εἰπὼν αἰτεῖν . Ἑλένη δὲ , ἡ τοῦ Κράλη γαμετὴ , καὶ καθήψατο πικρῶς καὶ ἀπέπεμπε πρὸς ὀργὴν , ὡς ἄδικα πρεσβεύοντας καὶ πολλὴν αὐτοῖς τὴν ἀδοξίαν οἴσοντα . ὁμοίως δὲ καὶ οἱ ἐν τέλει πάντες τῶν Τριβαλῶν ἐλοιδοροῦντό τε καὶ πολλὴν αὐτῶν κατεγίνωσκον μωρίαν , εἰ τοιαῦτα πείσειν ἤλπισαν , οὕτω μηδεμίαν ὑπερβολὴν ἐλλείποντα κακίας . πάντες γὰρ ἐφίλουν βασιλέα καὶ οὐδὲν ἠνείχοντο τῶν ἀγόντων βλάβην εἰς ἐκεῖνον , ὥστε καί τις ἐξ αὐτῶν Κοβάτζης ὠνομασμένος φανερῶς ἀντεῖπε καὶ ἠπείλησε θάνατον τοῖς πρέσβεσιν , εἰ μὴ τάχιον ἀπαλλάττοιντο . πολλήν τε αὐτῶν ἀναισθησίαν κατηγόρει , ὅτι τὸν Ρωμαίων ὀφθαλμὸν οἰκείαις αὐτῶν χερσὶν ἐξορύξαντες αὐτοὶ , προσέτι καταπροδιδόασι καὶ πόλεις καὶ τὴν ἀρχὴν Ρωμαίων , ἵνα τελέως κατασβέσωσιν αὐτὸν , ὥσπερ δεδοικότες μὴ ἐπανελθόντος αὖθις ἀναβλέψωσιν . ὁ μὲν οὖν οὕτω πρὸς ὀργὴν ἀπέπεμπε . Μακάριος δὲ ὁ Θεσσαλονίκης ἐπίσκοπος , ἐπεὶ ἀνηνύτοις ᾔσθετο ἐπιχειρῶν , βασιλεῖ τῷ Καντακουζηνῷ προσελθὼν , πρῶτα μὲν ἐμέμφετο τῆς περὶ βασιλέα τὸν φίλον ἀγνωμοσύνης , ὅτι τοσοῦτον φιληθεὶς καὶ οὕτω μεγάλων εὐεργετημάτων ἀπολελαυκὼς , τοῖς ἐναντιωτάτοις ἀμείψαιτο τοὺς παῖδας , τῆς ἀρχῆς ἕνεκα ἐπιβουλεύσας καὶ ἀποκτεῖναι διανοηθείς . ὧν τὴν ἀτοπίαν βδελυξάμενον καὶ θεὸν , μὴ μόνον οὐκ ἐφεῖναι εἰς τέλος τὰ βεβουλευμένα ἀγαγεῖν , ἀλλὰ καὶ τῆς περὶ βασιλέα ἀδικίας δίκας εἰσπραττόμενον , ὑπερόριον ἀποδεῖξαι καὶ πλανήτην περιιόντα , ἐπ' ἄλλοις τὴν ἐλπίδα ἔχοντα τῆς σωτηρίας . ἔπειτα συνεβούλευεν , εἰ μὴ πρότερον , ἀλλὰ νῦν γε τὸ συνοῖσον συνιδόντα , πρεσβείαν ποιήσασθαι πρὸς βασιλίδα καὶ ἱκέτην αὐτῆς τε καὶ πατριάρχου καὶ τῆς συγκλήτου βουλῆς γενέσθαι , ὥστε ἐπὶ τοῖς γεγενημένοις συγγνώμης ἀξιώσαντας , πρόνοιάν τινα ποιήσασθαι αὐτοῦ , μὴ καὶ ὑπερόριος ἀπόληται , οὐδεμιᾶς ἢ φαύλης τινὸς ἐλπίδος ἔτι ὑπολειπομένης . βασιλεὺς δὲ « οὐδὲν θαυμαστὸν » , εἶπεν « εἰ μεθύων τις καὶ παραφερόμενος ὑπ' ἀναισθησίας οἴοιτο ἀστατεῖν τὴν γῆν , βεβαίως ἡδρασμένην · οὐδ' εἰ ὑπὸ μελαγχολίας κατεχόμενος οἴοιτο καὶ τοὺς ἄλλους τὰ ἴσα πάσχειν . καὶ σὺ τοίνυν τῇ κενῇ δόξῃ καὶ φιλαρχίᾳ κατάκρας ἁλοὺς καὶ προδοσίαν τὴν ἐσχάτην εἰργασμένος , οὐδὲν θαυμαστὸν , εἰ τὰ ἴσα καὶ ἐμοῦ καταψηφίζῃ , μηδὲν τοιοῦτον εἰργασμένου . οἶσθα γὰρ , ὡς ἐμοῦ τοῖς ἐν Ἄθῳ ἀρετῆς ἀντιποιουμένοις καὶ τοῦ καλοῦ καὶ ἐρασταῖς καὶ ἐργάταις γεγραφότος καὶ πολλὰ δεηθέντος , πρὸς Βυζάντιον ἐλθεῖν καὶ βασιλίδι καὶ πατριάρχῃ καὶ οἷς αὐτὸς ὀνομάζεις σύγκλητον βουλὴν διαλεχθῆναι περὶ εἰρήνης καὶ πεῖσαι κατατίθεσθαι τὸν πόλεμον , ὃν ἀδίκως κεκινήκασι κατ' ἐμοῦ μηδὲν ἠδικηκότος , συκοφαντίας πλασάμενοι καὶ διαβολὰς , μετὰ τῶν ἄλλων παρειλήφασι καὶ σὲ , ὡς ἀρετῆς ἀντιποιούμενον δῆθεν καὶ ὑπὲρ τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ κοινῇ λυσιτελοῦντος βουλησόμενον διακινδυνεύειν . ἀλλ' ἐκεῖνοι μὲν καλῶς ποιοῦντες , τά τε δέοντα εἰρήκασι μετὰ παῤῥησίας καὶ τῶν εἰς αὐτοὺς ἡκόντων ἐνέλιπον οὐδὲν , καὶ τῶν διαφθείρειν βουλομένων καὶ διαστρέφειν ἀπὸ τῆς ἀληθείας , οὐδὲ ἐπεστράφησαν , πολλὰ ἐπαγγελλομένων εὖ ποιήσειν . ἀλλὰ τοῖς ἐξαρχῆς ἐνέμειναν λογισμοῖς καὶ τῇ περὶ τοῦ καλοῦ καὶ δικαίου κρίσει · δι' ἃ καὶ μέχρι νῦν πολλοῖς προσταλαιπωροῦσιν ἀλγεινοῖς . σὺ δ' ὑπὸ φιλαρχίας καὶ τῆς κατὰ τὴν ἀρχιερωσύνην δόξης ἡττηθεὶς αἰσχρῶς , καὶ τοὺς συμπρεσβευτὰς μετὰ τοῦ δικαίου καὶ τῆς ἀληθείας προὔδωκας · οἷς ἁρμόσει μικρὸν ὑπαλλάξαντας τὸ ὑπὸ Παύλου τοῦ θεσπεσίου εἰρημένον περὶ Δημᾶ , καὶ περὶ σοῦ εἰπεῖν νυνὶ , ὅτι , Μακάριος ἡμᾶς ἐγκατέλιπεν , ἀγαπήσας τὸν νῦν αἰῶνα , καὶ ἐπορεύθη εἰς Θεσσαλονίκην . ἃ ἐχρῆν μεμνημένον , καὶ ὡς νῦν ἀνοσιώτερα καὶ ἀδικώτερα πολλῷ τολμᾷς , τὸν οὐδὲν ἐμὲ ἠδικηκότα αὐτοχειρίᾳ μονονουχὶ πειρώμενος φονεύειν , χάριν ἀξίαν ἐν τούτῳ κατατιθέμενος τοῖς τὴν ἀρχιερωσύνην ἐγχειρίσασιν , αἵμασιν ἀδίκοις μολύνων τὰς χεῖρας , μὴ ἐμοῦ καταψηφίζεσθαι ἀδικίαν καὶ ἀγνωμοσύνην περὶ βασιλέα , οὐδὲν οὔτε πρότερον , οὔτε μέχρι νῦν ἀνάξιον τῆς εἰς ἐκεῖνον φιλίας εἰργασμένου . περὶ μὲν οὖν τῆς εἰς βασιλέα καὶ τοὺς παῖδας ἐμοῦ εὐγνωμοσύνης λόγον οὐδένα πρὸς σὲ ποιήσομαι νυνὶ , καθάπαξ τὰς φρένας διεφθορότα καὶ ἄδικα καὶ παράνομα καὶ λέγοντα καὶ διανοούμενον περὶ ἐμοῦ , ἀλλ' ὕστερον , ἡνίκα ἂν ἐθέλῃ θεός . περὶ δὲ ὧν εἴρηκας , ὡς δεῖ βασιλίδος ἱκέτην καὶ πατριάρχου γενέσθαι , ὡς ἂν συγγνώμην παρασχόμενοι πρόνοιάν τινα ποιήσωνται πρὶν παντάπασιν ἀπολέσθαι , ἐκεῖνο εὔκαιρον εἰπεῖν , ὅτι , μὴ κλαίετε ἐπ' ἐμὲ , θυγατέρες Ἱερουσαλὴμ , ἀλλ' ἐφ' ἑαυτὰς καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ὑμῶν . » πρὸς μὲν οὖν ἐκεῖνον ὁ βασιλεὺς τοιαῦτα ἀπεκρίνατο .
Lemmas: νβʹ . Ἄννα δέ ὁ βασιλίς , ἐπεί πυνθάνομαι Καντακουζηνός ὁ βασιλεύς πολύς εὔνοια ἀπολαύω παρά Κράλη , παρασκευάζω αὖθις ὡς εἰς Διδυμότειχο ἐπανήκω ἅμα στρατιά , ὁ Λουκᾶς ἀπολέγω Γεώργιος καί Μακάριος ὁ μητροπολίτης Θεσσαλονίκη , πρεσβευτής πέμπω εἰς Κράλης καί ἐπαγγέλλω πόλις παραδίδωμι , ὅσος εἄν συμβαίνω , εἰμί μόνος Καντακουζηνός πέμπω δεσμώτης πρός αὐτός . ὁ δέ μέμφομαι τε ὁ πρεσβεία καί ἀπαγορεύω φανερῶς , ὡς οὐ ὀλίγος μόνος πόλις ἕνεκα , ἀλλά οὐδέ σύμπας ὁ Ῥωμαῖος ἀρχή τοιοῦτος τολμάω ἄγος , καί ἀποπέμπω ἄπρακτος . ὁ δέ εἰς Βυζάντιον ἔρχομαι , ὀλίγος ὕστερος πάλιν ἐπανήκω . φάσκω δέ ὁ Κράλης , ὡς κατά ὁ δύο πρεσβεία ὁ ἐκ χριστουπολις ἅπας ἑσπέριος πόλις παραδίδωμι πλήν Θεσσαλονίκη , ὡς , εἰμί μή Καντακουζηνός ὁ βασιλεύς βούλομαι παραδίδωμι , ἀλλά αὐτός γοῦν ἔργω καταχέω ἐν δεσμωτήριον . ὁ δέ αὖθις ἀποπέμπω ἄπρακτος , ἀδύνατος εἶπον αἰτέω . Ἑλένη δέ , ὁ ὁ Κράλη γαμετή , καί καθάπτω πικρός καί ἀποπέμπω πρός ὀργή , ὡς ἄδικος πρεσβεύω καί πολύς αὐτός ὁ ἀδοξία φέρω . ὁμοίως δέ καί ὁ ἐν τέλος πᾶς ὁ Τριβαλός λοιδορέω τε καί πολύς αὐτός καταγιγνώσκω μωρία , εἰμί τοιοῦτος πείθω ἐλπίζω , οὗτος μηδείς ὑπερβολή ἐλλείπω κακία . πᾶς γάρ φιλέω βασιλεύς καί οὐδείς ἀνέχω ὁ ἄγω βλάβη εἰς ἐκεῖνος , ὥστε καί τις ἐκ αὐτός Κοβατζής ὀνομάζω φανερῶς ἀντιλέγω καί ἀπειλέω θάνατος ὁ πρέσβυς , εἰμί μή τάχα ἀπαλλάσσω . πολύς τε αὐτός ἀναισθησία κατηγορέω , ὅτι ὁ Ῥωμαῖος ὀφθαλμός οἰκεῖος αὐτός χείρ ἐξορύσσω αὐτός , προσέτι καταπροδίδωμι καί πόλις καί ὁ ἀρχή Ῥωμαῖος , ἵνα τέλειος κατασβέννυμι αὐτός , ὥσπερ δείδω μή ἐπανέρχομαι αὖθις ἀναβλέπω . ὁ μέν οὖν οὗτος πρός ὀργή ἀποπέμπω . Μακάριος δέ ὁ Θεσσαλονίκη ἐπίσκοπος , ἐπεί ἀνήνυτος αἰσθάνομαι ἐπιχειρέω , βασιλεύς ὁ Καντακουζηνός προσέρχομαι , πρῶτος μέν μέμφομαι ὁ περί βασιλεύς ὁ φίλος ἀγνωμοσύνη , ὅτι τοσοῦτος φιλέω καί οὗτος μέγας εὐεργέτημα ἀπολαύω , ὁ ἐναντίος ἀμείβω ὁ παῖς , ὁ ἀρχή ἕνεκα ἐπιβουλεύω καί ἀποκτείνω διανοέομαι . ὅς ὁ ἀτοπία βδελύσσω καί θεός , μή μόνος οὐ ἐφίημι εἰς τέλος ὁ βουλεύω ἄγω , ἀλλά καί ὁ περί βασιλεύς ἀδικία δίκη εἰσπράσσω , ὑπερόριος ἀποδείκνυμι καί πλανήτης περίειμι , ἐπί ἄλλος ὁ ἐλπίς ἔχω ὁ σωτηρία . ἔπειτα συμβουλεύω , εἰμί μή πρότερος , ἀλλά νῦν γε ὁ συμφέρω συνοράω , πρεσβεία ποιέω πρός βασιλίς καί ἱκέτης αὐτός τε καί πατριάρχης καί ὁ σύγκλητος βουλή γίγνομαι , ὥστε ἐπί ὁ γίγνομαι συγγνώμη ἀξιόω , πρόνοια τις ποιέω αὐτός , μή καί ὑπερόριος ἀπόλλυμι , οὐδείς ἢ φαῦλος τις ἐλπίς ἔτι ὑπολείπω . βασιλεύς δέ « οὐδείς θαυμαστός » , εἶπον « εἰμί μεθύω τις καί παραφέρω ὑπό ἀναισθησία οἴομαι ἀστατέω ὁ γῆ , βεβαίως ἑδράζω · οὐδέ εἰμί ὑπό μελαγχολία κατέχω οἴομαι καί ὁ ἄλλος ὁ ἴσος πάσχω . καί σύ τοίνυν ὁ κενός δόξα καί φιλαρχία κατάκρας ἁλίσκομαι καί προδοσία ὁ ἔσχατος ἐργάζομαι , οὐδείς θαυμαστός , εἰμί ὁ ἴσος καί ἐγώ καταψηφίζω , μηδείς τοιοῦτος ἐργάζομαι . οἶδα γάρ , ὡς ἐγώ ὁ ἐν Ἄθως ἀρετή ἀντιποιέω καί ὁ καλός καί ἐραστής καί ἐργάτης γράφω καί πολύς δήω , πρός Βυζάντιον ἔρχομαι καί βασιλίδι καί πατριάρχης καί ὅς αὐτός ὀνομάζω σύγκλητος βουλή διαλέγω περί εἰρήνη καί πείθω κατατίθημι ὁ πόλεμος , ὅς ἄδικος κινέω κατά ἐγώ μηδείς ἀδικέω , συκοφαντία πλάσσω καί διαβολή , μετά ὁ ἄλλος παραλαμβάνω καί σύ , ὡς ἀρετή ἀντιποιέω δῆθεν καί ὑπέρ ὁ καλός καί ὁ κοινός λυσιτελέω βούλομαι διακινδυνεύω . ἀλλά ἐκεῖνος μέν καλῶς ποιέω , ὁ τε δήω εἴρω μετά παρρησία καί ὁ εἰς αὐτός ἥκω ἐλλείπω οὐδείς , καί ὁ διαφθείρω βούλομαι καί διαστρέφω ἀπό ὁ ἀλήθεια , οὐδέ ἐπιστρέφω , πολύς ἐπαγγέλλω εὕω ποιέω . ἀλλά ὁ ἐξαρχῆς ἐμμένω λογισμός καί ὁ περί ὁ καλός καί Δίκαιος κρίσις · διά ὁ καί μέχρι νῦν πολύς προσταλαιπωρέω ἀλγεινός . σύ δέ ὑπό φιλαρχία καί ὁ κατά ὁ ἀρχιερωσύνη δόξα ἡσσάομαι αἰσχρῶς , καί ὁ συμπρεσβευτής μετά ὁ Δίκαιος καί ὁ ἀλήθεια προδίδωμι · ὅς ἁρμόζω μικρός ὑπαλλάσσω ὁ ὑπό Παῦλος ὁ θεσπέσιος εἴρω περί Δημά , καί περί σύ εἶπον νυνί , ὅτι , Μακάριος ἐγώ ἐγκαταλείπω , ἀγαπάω ὁ νῦν αἰών , καί πορεύω εἰς Θεσσαλονίκη . ὁ χρή μιμνήσκω , καί ὡς νῦν ἀνόσιος καί ἄδικος πολύς τολμάω , ὁ οὐδείς ἐγώ ἀδικέω αὐτοχειρία μονονού πειράω φονεύω , χάρις ἄξιος ἐν οὗτος κατατίθημι ὁ ὁ ἀρχιερωσύνη ἐγχειρίζω , αἷμα ἄδικος μολύνω ὁ χείρ , μή ἐγώ καταψηφίζομαι ἀδικία καί ἀγνωμοσύνη περί βασιλεύς , οὐδείς οὔτε πρότερος , οὔτε μέχρι νῦν ἀνάξιος ὁ εἰς ἐκεῖνος φίλιος ἐργάζομαι . περί μέν οὖν ὁ εἰς βασιλεύς καί ὁ παῖς ἐγώ εὐγνωμοσύνη λόγος οὐδείς πρός σύ ποιέω νυνί , καθάπαξ ὁ φρήν διαφθείρω καί ἄδικος καί παράνομος καί λέγω καί διανοέομαι περί ἐγώ , ἀλλά ὕστερος , ἡνίκα εἄν ἐθέλω θεός . περί δέ ὅς εἴρω , ὡς δεῖ βασιλίς ἱκέτης καί πατριάρχης γίγνομαι , ὡς εἄν συγγνώμη παρέχω πρόνοια τις ποιέω πρίν παντάπασι ἀπόλλυμι , ἐκεῖνος Εὔκαιρον εἶπον , ὅτι , μή καλέω ἐπί ἐγώ , θυγάτηρ Ἱεροσόλυμα , ἀλλά ἐπί ἑαυτοῦ καί ἐπί ὁ τέκνον σύ . » πρός μέν οὖν ἐκεῖνος ὁ βασιλεύς τοιοῦτος ἀποκρίνω .