joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen3.5
εʹ . Τοιαῦτα μὲν ἀπεκρίνατο ἡ βασιλὶς ἐξ ἄγαν ἀλγούσης καὶ ὀδυνωμένης ψυχῆς . ὁ μέγας δὲ δομέστικος ὥσπερ ἐλεγχόμενος αὐτὸς ὑφ' ἑαυτοῦ , ὡς δίκαιά τε ὁμοῦ καὶ προσήκοντα ἐφθέγξατο , καὶ μηδὲν ἀντιλέγειν ἔχων πρὸς οὕτως ἀπόδειξιν ἐναργῆ τῆς ἀληθείας , πρὸς πατριάρχην μὲν ἐφθέγξατο οὐδὲν , παραλαβὼν δὲ αὐτὸν , εἴσεισιν εἰς βασιλίδα . ἡ μὲν οὖν εὐθὺς ὡς εἶδε , λύπῃ κάτοχος γεγενημένη , δάκρυσι περιεῤῥεῖτο καὶ ἐθρήνησεν ἐφ' ἱκανὸν , τῆς ἔνδον ἀλγηδόνος ἐναργῆ τεκμήρια τὰ δάκρυα παρεχομένη . ἐπεὶ δὲ ἐπαύσατο , λόγου πρὸς αὐτὴν ὁ μέγας δομέστικος ἤρχετο τοιοῦδε . « ἔθος ἐστὶ τοῖς ἀγαθοῖς ἀνδράσιν , ἐπειδὰν αὐτοῖς τινες χρήσωνται διαλλακταῖς ἢ πρὸς φίλους καὶ οἰκείους , ἐάν τι πρὸς αὐτοὺς διενεχθῶσιν , ἢ καὶ πρὸς ἄγαν πολεμίους , τὰ μὲν σκληρὰ τῶν ἀποκρίσεων καὶ ὅσα μάλιστα δυνατὰ , τήν τε εἰρήνην διαλύειν καὶ διερεθίζειν τὸν ἀκούοντα πρὸς ὀργὴν , ταῦτα μὲν συγκαλύπτειν καὶ παριέναι σιγῇ · ὅσα δὲ προσηνῆ καὶ ἥμερα καὶ ἱκανὰ πρὸς διαλύσεις , τὰ τοιαῦτα ἀπαγγέλλειν , οὐκ ἐλάττω ἢ ὅσα ἤκουσε προστιθέντα καὶ παρ' ἑαυτοῦ . ὥσπερ αὖ πάλιν οἱ τοὺς τρόπους μοχθηροὶ καὶ συγκρούειν τοὺς ἀνθρώπους πρὸς ἀλλήλους ᾑρημένοι , τὰ πρὸς ὀργὴν μὲν ἀπαγγέλλουσι μετὰ προσθήκης , ὅσα δὲ πρὸς διαλλαγὰς ἐπιτήδεια καὶ συμβάσεις , σιωπῶσι . νυνὶ δὲ δὴ καὶ αὐτὸς τῷ πατριάρχῃ μηνυτῇ χρησάμενος τῶν λόγων τῶν ἐμῶν καὶ πάλιν δι' αὐτοῦ τὴν γεγενημένην ἀπολογίαν παρὰ σοῦ μεμαθηκὼς , ἔδεισα μὴ τὴν ἐμὴν ψυχὴν , οἰδαίνουσαν καὶ φλεγομένην ὑπὸ λύπης , ἀναψύχειν βουλόμενος καὶ καταστέλλειν , τοιαῦτα ἐφθέγξατο ἥμερα καὶ προσηνῆ . πρὸς σὲ δὲ οὔτε τοὺς ἐμοὺς ἀκεραίους διεσώσατο λόγους , μήτ' αὖ πάλιν οἵας ἔτυχεν ἀπολογίας ἀπήγγειλε καὶ πρὸς ἐμέ . ἀλλ' ἀνθ' ἑτέρων ἕτερα εἰπὼν , νῦν μὲν διαλλάξει πρὸς καιρὸν , ὕστερον δὲ ὀλίγῳ μείζω καὶ βαρυτέραν κατασκευάσει γενέσθαι τὴν διαφοράν . οὗ δὴ ἕνεκα καὶ αὐτὸς , εἰ τοιαῦτα ὄντως εἴρηται παρὰ σοῦ , δεῖν ἔγνων ἀκριβῶς μαθεῖν , ὡς ἂν εἰδείην , ᾗ χρὴ καὶ περὶ τῶν ἐπιλοίπων ποιήσασθαι τοὺς λόγους . » καὶ πάντα διεξελθὼν , ὅσα πατριάρχης πρὸς αὐτὸν διαλεχθείη , ἐπυνθάνετο αὐτῆς , εἰ καὶ αὐτῇ τοῦτον εἴρηται τὸν τρόπον . ἐφ' ἅπασι δὲ συντιθεμένης ὡς ὀρθῶς καὶ ἀληθῶς γεγενημένοις , « οὐκοῦν , » εἶπεν « εἰ καὶ πρὸς τὰ ἐπίλοιπα τραχέως δόξω προσφέρεσθαι καὶ ἀπερισκέπτως , μηδεμίαν ἐμοῦ καταγινώσκειν μήτ' ἀπειροκαλίαν , μήτ' αὐθάδειαν καὶ θρασύτητα τῶν τρόπων ἀξιῶ , ἀλλ' εἴ τις προσείη καὶ τοῖς λόγοις ἀταξία , ἐκείνην μὲν προσλογίζεσθαι τῶν πραγμάτων τῇ ἀνάγκῃ , ἐμοὶ δὲ παρέχεσθαι συγγνώμην ὡς ὑπ' αὐτῶν βιαζομένῳ . ἐγὼ νομίζω πάντα ὁντινοῦν , ὅστις μέλλει καλῶς καὶ ἦθος κατασκέπτεσθαι ἀνδρὸς καὶ τὰς τῆς ψυχῆς ὁρμὰς ὁποίας ἔχει , μήτε τοῖς ἔξωθεν περὶ αὐτοῦ προσέχειν λεγομένοις , μήτ' αὐτὸν ἐφ' ἑαυτοῦ σκοπεῖν ἐν οἷς καιροῖς οὐκ ἐπ' ἐκείνῳ ἦν τὸ τὰ βεβουλευμένα δύνασθαι εἰς ἔργα ἀγαγεῖν , ἀλλ' ἡνίκα ἔξεστι μάλιστα χρῆσθαι τῇ δυνάμει . εἰ γὰρ τότε μηδέν τι φαίνεται τοιοῦτον δρῶν , οἷον αὐτὸν ἄν τις οἰηθείη , σχολῇ γ' ἂν εἰσέπειτα μεταβαλεῖν ὁ τοιοῦτος ἕλοιτ' ἄν . τοίνυν καὶ αὐτὸς ἐρῶ μετὰ παῤῥησίας περὶ ἐμαυτοῦ , ὡς οὔτε πρότερον ἐπεθύμησα εἰς βασιλέως σχῆμα μεταμεῖψαι τὸ παρὸν , καίτοι πολλὰ πολλάκις ὑπὸ περιόντος ἔτι τοῦ μακαρίτου βασιλέως ἐκείνου παρακληθεὶς , οὔτε νῦν ἐρῶ . εἰ γὰρ τοιούτοις ἔρωσιν ἀτόποις συνέβαινεν ἁλῶναι , τί τὸ κωλῦον ἦν , ὅτε , βασιλέως τετελευτηκότος , αὐτὸς παραλαβὼν τοὺς παῖδας τοὺς ἐκείνου , τὰ βασίλεια κατέσχον ἐν φρουρᾷ , τῶν τε ἔνδον ἀσφαλῶς κατεχομένων , καὶ τῶν ἔξω πάντων , τῶν μὲν εὐνοϊκῶς ἐμοὶ διακειμένων , τῶν δὲ ὑποπτησσόντων τὴν δύναμιν τὴν ἐμὴν καὶ οὐδὲ τολμώντων ἀντιγρύζειν , τὴν οἰκουροῦσαν ἄγειν εἰς φῶς κακίαν ἢ τὴν ἐπιθυμίαν μᾶλλον κατὰ πολλὴν τοῦ κωλύσοντος τὴν ἐρημίαν ἐκπληροῦν ; νυνὶ δὲ οὐ μόνον οὐδὲν τοιοῦτον δεδρακὼς ἢ βεβουλευμένος φαίνομαι , ἀλλὰ καὶ τοὐναντίον πᾶν . ἐν ἀσφαλείᾳ γὰρ πάσῃ καὶ τοὺς βασιλέως παῖδας καὶ σὲ ἄχρις ἐνάτης ἡμέρας ἐκ τῆς βασιλέως τελευτῆς διατηρήσας , μετ' ἐκείνην τήν τε φρουρὰν ἀπήγαγον τῶν βασιλείων , ἣν αὐτὸς ἐγκαθιδρύσας ἦν , καὶ ἄλλην καταστήσας , ὅσην πρὸς τὸ τῶν ἐπιβουλευσόντων ἴσως ἐπέχειν τὰς ὁρμὰς ἔκρινα αὐτὸς ἀρκεῖν , οἴκαδε ἀνεχώρουν , τῶν πραγμάτων ἐχόμενος ὥσπερ καὶ ζῶντος βασιλέως , πᾶσι παραινῶν , συμβουλεύων , δεδιττόμενος ταῖς ἀπειλαῖς , μηδὲν νεωτερίζειν , ἀλλὰ καθαρὰν καὶ ἄδολον τηρεῖν καὶ τὴν εὔνοιαν καὶ τὴν δουλείαν σοί τε ὁμοίως καὶ παισὶ τοῖς σοῖς , καὶ δῆλος ὢν ὡς δίκας ἐπιθήσων τοῖς νεωτεριοῦσι καὶ τὸν πόλεμον αὐτὸς ἀναδεξόμενος ὑπὲρ ὑμῶν . τί οὖν ἄν τις εἴποι , τότε μὲν μὴ βουληθῆναι δεδυνημένον , νυνὶ δὲ βουλόμενον , μὴ τῆς ἴσης δυνάμεως εὐπορεῖν ; ἀλλ' οὐδὲν ἧττον ὥσπερ καὶ τότε αὐτός τε ἂν δύνασθαι ἰσχυρισαίμην καὶ ὑμεῖς συνομολογήσαιτε ἐμοί · ὥστε οὔτε πρότερον , οὔτε νῦν ἐκ τοῦ μὴ δύνασθαι ἀπεσχόμην τῶν κακῶν , ἀλλ' ἐκ τοῦ μάλιστα μὴ βούλεσθαι καὶ τῶν φαυλοτάτων τὴν τοιαύτην οἴεσθαι μεταβολήν . εἰ οὖν οὔτε πρότερον , οὔτε νῦν , καίτοι ῥᾷστα καταπράξασθαι δυνάμενος , οὐδὲν τοιοῦτον , οἷον ἄν τις ὑποπτεύσειε , βεβουλευμένος ὤφθην , προσῆκον καὶ περὶ τοῦ μέλλοντος ἐμοὶ θαῤῥεῖν καὶ μὴ τοῖς συκοφάνταις προσέχειν καὶ λογοποιοῖς πολλοῖς κατ' ἐμοῦ φυησομένοις . οὐδὲ γὰρ περὶ μικρῶν τινων καὶ εὐκαταφρονήτων διαβαλοῦσιν , ἀλλὰ περὶ τοῦ ζῇν ὑμῖν ἐξαρτήσουσι τὸν φόβον , ἢ τά γε δεύτερα , περὶ τοῦ μὴ καλῶς καὶ ὡς προσῆκον , ἀλλ' αἰσχρῶς καὶ ἀνελευθέρως καὶ δουλεύοντας ἑτέρῳ ζῇν , ὃ καὶ αὐτὸ τοῖς εἰθισμένοις ἄρχειν οὐδενὸς θανάτου δεύτερον εἰς ἀλγηδόνος λόγον . ὅτι δὲ τοιοῦτοι φυήσονται πολλοὶ , οὐ στοχάζεσθαι ἔξεστιν ἡμῖν , ἀλλὰ καὶ σαφέστατα εἰδέναι . βασιλεὺς μὲν γὰρ κύριος αὐτὸς τῶν πραγμάτων ὢν καὶ μηδεμίαν μηδ' ὑφ' ἑνὸς τῶν πραττομένων ὑφορώμενος ἐξέτασιν , τὰ μὲν αὐτὸς ἑκὼν εἶναι , εἴπερ ἐβούλετο , χαρίζεσθαί τισιν ἠδύνατο , τὰ δ' ἴσως ἂν καὶ ἠμελεῖτο . νυνὶ δὲ οὐδὲν τοιοῦτον ἐξέσται οὐδενὶ , ἀλλὰ πάντα σὺν λόγῳ καὶ μετὰ ἀκριβείας πράττειν ἀνάγκην πᾶσιν ἐπιθήσω , οὐ τῆς ὑμετέρας ἕνεκα κηδεμονίας μόνον , ἵνα μὴ ἐλάττω τὴν ἀρχὴν , ἣν παρέλαβον , ἀλλὰ καὶ μείζω καὶ βελτίω , καιροῦ καλοῦντος , ἀποδῶ , ἀλλὰ καὶ φιλοτιμίας καὶ δόξης ἕνεκα ἐμῆς , τὸ δέ γε τούτων πάντων καὶ μεῖζον καὶ φοβερώτερον ἐμοὶ , τῆς ἐκεῖθεν τῶν πραττομένων ἐξετάσεως καὶ τῶν εὐθυνῶν , ἃς αὐτὸς ὑφέξειν ἐπὶ τοῦ φοβεροῦ δικαστηρίου ὑπὲρ τῶν εὖ ἢ κακῶς διῳκημένων μέλλω . τὰ δὲ τοιαῦτα τοῖς εἰθισμένοις ἀμελεῖν καὶ λυμαίνεσθαι τοῖς δημοσίοις καὶ τὰ ἴδια ἐκ τῆς φθορᾶς ἐκείνων αὔξειν , παντί τῳ δῆλον , ὡς οὐκ ἔσται ἀνεκτὰ , ὥστε αὐτοὺς εἰκὸς τὸν τὴν τοιαύτην ἀνάγκην αὐτοῖς ἐπαγαγόντα ἐκ μέσου ποιεῖν τίθεσθαι διὰ σπουδῆς . τοῦτο δὲ ἄλλως αὐτοῖς οὐκ ἂν ἐξέσται , εἰ μὴ πρότερον πολλὰ ψεύδη καὶ συκοφαντίας πλάσαντες , ἐκπολεμώσουσιν ἡμᾶς ἀλλήλοις . εἰς ὅσον δὲ ἀτοπίας ἐξελάσει τὰ πράγματα ἡμῖν , ἂν συμβῇ τοιαῦτα , καὶ αὐτὴ μὲν ἂν συνορῴης οὖσα συνετὴ , σαφέστερον δὲ διδάξω καὶ αὐτός . ἢ γὰρ ἐμὲ παρὰ πάντα δικαίου λόγον ἀνάγκη ἀποθνήσκειν , ἔργον γεγενημένον συκοφαντίας καὶ διαβολῆς , ἄνθρωπον οὐ μόνον εὔνουν βασιλεῖ καὶ τοῖς ἐκείνῳ προσήκουσιν ὑμῖν ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον ἐξητασμένον ἀκριβῶς , ἀλλὰ καὶ τὰ Ρωμαίων πράγματα ἀδόλως καὶ καθαρῶς διῳκηκότα , ὃν εἰ κατὰ δή τινα τύχην παρὰ βαρβάροις δή τισι συνέβαινε διατρίβειν πόῤῥω τῆς Ρωμαίων γῆς , πολλῆς ἂν ᾖτε μέμψεως ἄξιοι δικαίως καὶ κατηγορίας , εἰ μὴ πᾶσαν ἔθεσθε σπουδὴν ἐπανάγειν καὶ ἀνακαλεῖσθαι , χρησόμενοι ᾗ αὐτῷ προσῆκεν . ἢ εἰ μὴ αὐτὸς ἑκὼν αἱρήσομαι τὸν θάνατον , ἀλλ' ἐθελήσω προνοίας ἐμαυτὸν ἀξιοῦν καὶ μὴ καταπροΐεσθαι τοῖς βουλομένοις τὴν σωτηρίαν , ἀνάγκη σοῦ ἀφίστασθαι καὶ σώζειν ἐμαυτόν . τούτου δὲ γενομένου , ὅτι πλείους ἐμοὶ τῶν Ρωμαίων ἕψονται καὶ πόλεμος ἐμφύλιος ἔσται χαλεπὸς καὶ πόλεων ἀναστάσεις καὶ μυρίων φθοραὶ πραγμάτων καὶ συμπάσης , ὡς εἰπεῖν , κατάλυσις τῆς Ρωμαίων ἡγεμονίας , πάντα ὁντινοῦν οἴομαι μὴ ἀγνοεῖν , τὸν καὶ ὁπωσοῦν φρενῶν μετειληχότα . ὧν τὰς δίκας παρ' ἀμφοτέρων λήψεται ἡμῶν ἐπὶ τῆς δίκης ἐκείνης τῆς φοβερᾶς ὁ πάντας μέλλων κρίνειν ζῶντας καὶ νεκροὺς , ὡς τούτων αἰτίους πάντων γενησομένους , μᾶλλον δὲ παρὰ μόνης σοῦ , τῆς μήτε παρ' ἑαυτῆς τὸ δέον συνιείσης , μήτε παρ' ἐμοῦ μαθεῖν διδάσκοντος βουλησομένης . ἐγὼ γὰρ αὐτὸς διϊσχυρίζομαι καὶ τῆς ἄνωθεν χειρὸς συνεφαπτομένης , ὡς οὐδὲν παραβήσομαι τῶν δεόντων , οὐδ' ἔστιν ὅ με πείσει πρόφασιν αὐτὸν τῷ πολέμῳ παρασχέσθαι . εἰ μὲν οὖν οὕτω πέπεικας σαυτὴν , ὥστε μηδὲν μηδέποτε φαῦλον λογίζεσθαι περὶ ἐμοῦ , ἀλλὰ καὶ πάντα ἡγεῖσθαι πράττειν καὶ διανοεῖσθαι ὑπὲρ σοῦ τε καὶ βασιλέως τοῦ σοῦ παιδὸς , τοὺς δὲ διαβάλλοντας ἡγεῖσθαι συκοφάντας καὶ κοινοὺς ἐχθροὺς καὶ μηδέποτε αὐτοῖς ὡς ἀληθεύουσι μὴ μόνον μὴ πιστεύειν , ἀλλ' οὐδὲ τὴν ἀρχὴν αὐτοῖς ὑπέχειν οὖς πρὸς τὰς συκοφαντίας , δίκαιά τε ὁμοῦ καὶ σαυτῇ τε καὶ ἐμοὶ συμφέροντα ἐβουλεύσω καὶ πᾶσι τοῖς Ρωμαίων πράγμασι κοινῇ , καὶ αὐτὸς τῆς διοικήσεως ἔχεσθαι πείθομαι τῶν κοινῶν . εἰ δὲ πρὸς ταῦτα τὴν ψυχὴν ὁρᾷς ἀδυνατοῦσαν καὶ ἀμφιβόλους δόξας ἔχουσαν περὶ ἐμοῦ , τί δεῖ σφίσι τε αὐτοῖς κἀμοὶ πράγματα παρέχειν , ἀλλὰ μὴ πειθομένους ἐμοὶ τὰ βελτίω συμβουλεύοντι , ἐμὲ μὲν ἐᾷν οἴκοι καθῆσθαι τὴν ἀπραγμοσύνην ᾑρημένον , αὐτὴν δ' ἅμα πατριάρχῃ καὶ τοῖς ἄλλοις , πολλοῖς τε καὶ ἀγαθοῖς οὖσι , τὰ κοινῇ συμφέροντα Ρωμαίοις πράττειν ; οὐδὲ γὰρ ἀνόητος , οὐδ' οὕτως ἔξω φρενῶν ἐγὼ , ὥστ' εἰς προὖπτον κίνδυνον ἐμβάλλειν ἐμαυτὸν , καὶ ταῦτα μέλλων , μὴ χρημάτων μόνον τῶν ἰδίων ὑπὲρ τῶν κοινῇ Ρωμαίοις συμφερόντων , ἀλλ' οὐδ' αὐτῆς , εἰ δεήσει , φείδεσθαι ψυχῆς , πάντως δὲ δεήσει καὶ πολλάκις , μηδεμίαν δὲ ἑτέραν τῶν πόνων καὶ τῶν κινδύνων καὶ τῶν τοσούτων ἀναλωμάτων τὴν ἀντιμισθίαν ἀπαιτεῖν , ἢ πρῶτον μὲν τὸ ἀπαθῆ κακῶν διατηρεῖσθαι , δεύτερον δὲ τὴν ἐπὶ τοῖς ἀγαθοῖς ἔργοις εὔκλειαν καὶ εὐδοξίαν , ἧς τὸ μὴ ἡττῆσθαι οὐ τῶν πάνυ λαμπρῶν καὶ περιδόξων , ἀλλὰ τῶν φαύλως καὶ ἀτίμως καὶ οὐδὲν ἄμεινον τῶν πολλῶν βιοῦν προῃρημένων . ἐμοὶ μὲν οὖν σκεψαμένῳ , τοιαῦτα ἔδοξε πρὸς ἐμαυτὸν ἰδίᾳ τε ἡμῶν ἑκάστῳ καὶ πᾶσιν ὁμοῦ συμφέρειν . σὲ δὲ προσήκει καὶ κοινῇ μετὰ τῶν ἄλλων καὶ ἰδίᾳ σκεψαμένην περὶ τῶν αὐτῶν , ἅττα ἂν εἴη λυσιτελέστερα , ἑλέσθαι . δοίη δὲ θεὸς ἑλέσθαι τὰ βελτίω .
Lemmas: εἰ . τοιοῦτος μέν ἀποκρίνω ὁ βασιλίς ἐκ ἄγαν ἀλγέω καί ὀδυνάω Ψυχή . ὁ μέγας δέ δομέστικος ὥσπερ ἐλέγχω αὐτός ὑπό ἑαυτοῦ , ὡς δίκαιος τε ὁμοῦ καί προσήκω φθέγγομαι , καί μηδείς ἀντιλέγω ἔχω πρός οὕτως ἀπόδειξις ἐναργής ὁ ἀλήθεια , πρός πατριάρχης μέν φθέγγομαι οὐδείς , παραλαμβάνω δέ αὐτός , εἴσειμι εἰς βασιλίς . ὁ μέν οὖν εὐθύς ὡς ὁράω , λύπη κάτοχος γίγνομαι , δάκρυ περιλέγω καί θρηνέω ἐπί ἱκανός , ὁ ἔνδον ἀλγηδών ἐναργής τεκμήριον ὁ δάκρυ παρέχω . ἐπεί δέ παύω , λόγος πρός αὐτός ὁ μέγας δομέστικος ἄρχω τοιόσδε . « ἔθος εἰμί ὁ ἀγαθός ἀνήρ , ἐπειδάν αὐτός τις χράω διαλλακτής ἢ πρός φίλος καί οἰκεῖος , ἐάν τίς πρός αὐτός διαφέρω , ἢ καί πρός ἄγαν πολέμιος , ὁ μέν σκληρός ὁ ἀπόκρισις καί ὅσος μάλιστα δυνατός , ὁ τε εἰρήνη διαλύω καί διερεθίζω ὁ ἀκούω πρός ὀργή , οὗτος μέν συγκαλύπτω καί πάρειμι σιγή · ὅσος δέ προσηνής καί ἥμερος καί ἱκανός πρός διαλύω , ὁ τοιοῦτος ἀπαγγέλλω , οὐ μικρός ἢ ὅσος ἀκούω προστίθημι καί παρά ἑαυτοῦ . ὥσπερ αὖος πάλιν ὁ ὁ τρόπος μοχθηρός καί συγκρούω ὁ ἄνθρωπος πρός ἀλλήλων αἱρέω , ὁ πρός ὀργή μέν ἀπαγγέλλω μετά προσθήκη , ὅσος δέ πρός διαλλαγή ἐπιτήδειος καί σύμβασις , σιωπάω . νυνί δέ δή καί αὐτός ὁ πατριάρχης μηνυτής χράω ὁ λόγος ὁ ἐμέω καί πάλιν διά αὐτός ὁ γίγνομαι ἀπολογία παρά σύ μανθάνω , δείδω μή ὁ ἐμός ψυχή , οἰδαίνω καί φλέγω ὑπό λύπη , ἀναψύχω βούλομαι καί καταστέλλω , τοιοῦτος φθέγγομαι ἥμερος καί προσηνής . πρός σύ δέ οὔτε ὁ ἐμός ἀκέραιος διασῴζω λόγος , μήτε αὖος πάλιν οἷος τυγχάνω ἀπολογία ἀπαγγέλλω καί πρός ἐγώ . ἀλλά ἀντί ἕτερος ἕτερος εἶπον , νῦν μέν διάλλαξις πρός καιρός , ὕστερος δέ ὀλίγος μείζων καί βαρύς κατασκευάζω γίγνομαι ὁ διαφορά . ὅς δή ἕνεκα καί αὐτός , εἰμί τοιοῦτος εἰμί εἴρω παρά σύ , δήω γιγνώσκω ἀκριβῶς μανθάνω , ὡς εἄν οἶδα , ὅς χρή καί περί ὁ ἐπίλοιπος ποιέω ὁ λόγος . » καί πᾶς διεξέρχομαι , ὅσος πατριάρχης πρός αὐτός διαλέγω , πυνθάνομαι αὐτός , εἰμί καί αὐτός οὗτος εἴρω ὁ τρόπος . ἐπί ἅπας δέ συντίθημι ὡς ὀρθῶς καί ἀληθής γίγνομαι , « οὐκοῦν , » εἶπον « εἰμί καί πρός ὁ ἐπίλοιπος τραχύς δοκέω προσφέρω καί ἀπερισκέπτως , μηδείς ἐγώ καταγιγνώσκω μήτε ἀπειροκαλία , μήτε αὐθάδεια καί θρασύτης ὁ τρόπος ἀξιόω , ἀλλά εἰμί τις πρόσειμι καί ὁ λόγος ἀταξία , ἐκεῖνος μέν προσλογίζομαι ὁ πρᾶγμα ὁ ἀνάγκη , ἐγώ δέ παρέχω συγγνώμη ὡς ὑπό αὐτός βιάζομαι . ἐγώ νομίζω πᾶς ὅστις , ὅστις μέλλω καλῶς καί ἦθος κατασκέπτομαι ἀνήρ καί ὁ ὁ Ψυχή ὁρμή ὁποῖος ἔχω , μήτε ὁ ἔξωθεν περί αὐτός προσέχω λέγω , μήτε αὐτός ἐπί ἑαυτοῦ σκοπέω ἐν ὅς καιρός οὐ ἐπί ἐκεῖνος εἰμί ὁ ὁ βουλεύω δύναμαι εἰς ἔργον ἄγω , ἀλλά ἡνίκα ἔξεστι μάλιστα χράω ὁ δύναμις . εἰμί γάρ τότε μηδείς τίς φαίνω τοιοῦτος δράω , οἷος αὐτός ἄν τις οἴομαι , σχολή γε εἄν εἰσέπειτα μεταβάλλω ὁ τοιοῦτος αἱρέω ἄν . τοίνυν καί αὐτός εἴρω μετά παρρησία περί ἐμαυτοῦ , ὡς οὔτε πρότερος ἐπιθυμέω εἰς βασιλεύς σχῆμα μεταμείβω ὁ πάρειμι , καίτοι πολύς πολλάκις ὑπό περίειμι ἔτι ὁ μακαρίτης βασιλεύς ἐκεῖνος παρακλάομαι , οὔτε νῦν εἴρω . εἰμί γάρ τοιοῦτος Ἔρως ἄτοπος συμβαίνω ἁλίσκομαι , τίς ὁ κωλύω εἰμί , ὅτε , βασιλεύς τελευτάω , αὐτός παραλαμβάνω ὁ παῖς ὁ ἐκεῖνος , ὁ βασίλεια κατέχω ἐν φρουρά , ὁ τε ἔνδον ἀσφαλῶς κατέχω , καί ὁ ἔξω πᾶς , ὁ μέν εὐνοικός ἐγώ διάκειμαι , ὁ δέ ὑποπτήσσω ὁ δύναμις ὁ ἐμός καί οὐδέ τολμάω ἀντιγρύζω , ὁ οἰκουρέω ἄγω εἰς φάος κακία ἢ ὁ ἐπιθυμία μᾶλλον κατά πολύς ὁ κωλύω ὁ ἐρημία ἐκπληρόω ; νυνί δέ οὖον μόνος οὐδείς τοιοῦτος δράω ἢ βουλεύω φαίνω , ἀλλά καί ἐναντίος πᾶς . ἐν ἀσφάλεια γάρ πᾶς καί ὁ βασιλεύς παῖς καί σύ ἄχρι ἔνατος ἡμέρα ἐκ ὁ βασιλεύς τελευτή διατηρέω , μετά ἐκεῖνος ὁ τε φρουρά ἀπάγω ὁ βασίλειος , ὅς αὐτός ἐγκαθιδρύω εἰμί , καί ἄλλος καθίστημι , ὅσος πρός ὁ ὁ ἐπιβουλεύω ἴσως ἐπέχω ὁ ὁρμή κρίνω αὐτός ἀρκέω , οἴκαδε ἀναχωρέω , ὁ πρᾶγμα ἔχω ὥσπερ καί ζῶ βασιλεύς , πᾶς παραινέω , συμβουλεύω , δειδίσσομαι ὁ ἀπειλή , μηδείς νεωτερίζω , ἀλλά καθαρός καί ἄδολος τηρέω καί ὁ εὔνοια καί ὁ δουλεία σύ τε ὁμοίως καί παῖς ὁ σός , καί δῆλος εἰμί ὡς δίκη ἐπιτίθημι ὁ νεωτερίζω καί ὁ πόλεμος αὐτός ἀναδέχομαι ὑπέρ σύ . τίς οὖν ἄν τις εἶπον , τότε μέν μή βούλομαι δύναμαι , νυνί δέ βούλομαι , μή ὁ ἴσος δύναμις εὐπορέω ; ἀλλά οὐδείς κακός ὥσπερ καί τότε αὐτός τε εἄν δύναμαι ἰσχυρίζομαι καί σύ συνομολογέω ἐγώ · ὥστε οὔτε πρότερος , οὔτε νῦν ἐκ ὁ μή δύναμαι ἀπέχω ὁ κακός , ἀλλά ἐκ ὁ μάλιστα μή βούλομαι καί ὁ φαῦλος ὁ τοιοῦτος οἴομαι μεταβολή . εἰμί οὖν οὔτε πρότερος , οὔτε νῦν , καίτοι ῥᾳδίως καταπράσσω δύναμαι , οὐδείς τοιοῦτος , οἷος ἄν τις ὑποπτεύω , βουλεύω ὁράω , προσήκω καί περί ὁ μέλλω ἐγώ θαρσέω καί μή ὁ συκοφάντης προσέχω καί λογοποιός πολύς κατά ἐγώ φύω . οὐδέ γάρ περί μικρός τίνω καί εὐκαταφρόνητος διαβάλλω , ἀλλά περί ὁ ζάω σύ ἐξαρτάω ὁ φόβος , ἢ ὁ γε δύο , περί ὁ μή καλῶς καί ὡς προσήκω , ἀλλά αἰσχρῶς καί ἀνελεύθερος καί δουλεύω ἕτερος ζάω , ὅς καί αὐτός ὁ ἐθίζω ἄρχω οὐδείς θάνατος δύο εἰς ἀλγηδών λόγος . ὅτι δέ τοιοῦτος φύω πολύς , οὖον στοχάζομαι ἔξεστι ἐγώ , ἀλλά καί σαφής οἶδα . βασιλεύς μέν γάρ κύριος αὐτός ὁ πρᾶγμα εἰμί καί μηδείς μηδέ ὑπό εἷς ὁ πράσσω ὑφοράω ἐξέτασις , ὁ μέν αὐτός ἑκών εἰμί , εἴπερ βούλομαι , χαρίζω τις δύναμαι , ὁ δέ ἴσως εἄν καί ἀμελέω . νυνί δέ οὐδείς τοιοῦτος ἔξεστι οὐδείς , ἀλλά πᾶς σύν λόγος καί μετά ἀκρίβεια πράσσω ἀνάγκη πᾶς ἐπιτίθημι , οὖον ὁ ὑμέτερος ἕνεκα κηδεμονία μόνος , ἵνα μή μικρός ὁ ἀρχή , ὅς παραλαμβάνω , ἀλλά καί μείζων καί ἀγαθός , καιρός καλέω , ἀποδίδωμι , ἀλλά καί φιλοτιμία καί δόξα ἕνεκα ἐμός , ὁ δέ γε οὗτος πᾶς καί μείζων καί φοβερός ἐγώ , ὁ ἐκεῖθεν ὁ πράσσω ἐξέτασις καί ὁ εὔθυνα , ὅς αὐτός ὑπέχω ἐπί ὁ φοβερός δικαστήριον ὑπέρ ὁ εὕω ἢ κακῶς διοικέω μέλλω . ὁ δέ τοιοῦτος ὁ ἐθίζω ἀμελέω καί λυμαίνομαι ὁ δημόσιος καί ὁ ἴδιος ἐκ ὁ φθορά ἐκεῖνος αὐξάνω , πᾶς ὁ δῆλος , ὡς οὐ εἰμί ἀνεκτός , ὥστε αὐτός εἰκός ὁ ὁ τοιοῦτος ἀνάγκη αὐτός ἐπάγω ἐκ μέσος ποιέω τίθημι διά σπουδή . οὗτος δέ ἄλλως αὐτός οὐ εἄν ἔξεστι , εἰμί μή πρότερος πολύς ψεύδω καί συκοφαντία πλάσσω , ἐκπολεμόω ἐγώ ἀλλήλων . εἰς ὅσος δέ ἀτοπία ἐξέλασις ὁ πρᾶγμα ἐγώ , εἄν συμβαίνω τοιοῦτος , καί αὐτός μέν εἄν συνοράω εἰμί συνετός , σαφής δέ διδάσκω καί αὐτός . ἢ γάρ ἐγώ παρά πᾶς Δίκαιος λόγος ἀνάγκη ἀποθνήσκω , ἔργον γίγνομαι συκοφαντία καί διαβολή , ἄνθρωπος οὖον μόνος εὔνους βασιλεύς καί ὁ ἐκεῖνος προσήκω σύ ἐπί τοσοῦτος χρόνος ἐξετάζω ἀκριβῶς , ἀλλά καί ὁ Ῥωμαῖος πρᾶγμα ἄδολος καί καθαρός διοικέω , ὅς εἰμί κατά δή τις Τύχη παρά βάρβαρος δή τις συμβαίνω διατρίβω πόρρω ὁ Ῥωμαῖος γῆ , πολύς εἄν ἔρχομαι μέμψις ἄξιος δικαίως καί κατηγορία , εἰμί μή πᾶς τίθημι σπουδή ἐπανάγω καί ἀνακαλέω , χράω2 ὅς αὐτός προσήκω . ἢ εἰμί μή αὐτός ἑκών αἱρέω ὁ θάνατος , ἀλλά ἐθέλω πρόνοια ἐμαυτοῦ ἀξιόω καί μή κατά-προίημι ὁ βούλομαι ὁ σωτηρία , ἀνάγκη σύ ἀφίστημι καί σῴζω ἐμαυτοῦ . οὗτος δέ γίγνομαι , ὅτι πλείων ἐγώ ὁ Ῥωμαῖος ἕπω καί πόλεμος ἐμφύλιος εἰμί χαλεπός καί πόλις ἀνάστασις καί μυρίος φθορά πρᾶγμα καί σύμπας , ὡς εἶπον , κατάλυσις ὁ Ῥωμαῖος ἡγεμονία , πᾶς ὅστις οἴομαι μή ἀγνοέω , ὁ καί ὁπωσοῦν φρήν μεταλαγχάνω . ὅς ὁ δίκη παρά ἀμφότερος λαμβάνω ἐγώ ἐπί ὁ δίκη ἐκεῖνος ὁ φοβερός ὁ πᾶς μέλλω κρίνω ζῶ καί νεκρός , ὡς οὗτος αἴτιος πᾶς γίγνομαι , μᾶλλον δέ παρά μόνος σύ , ὁ μήτε παρά ἑαυτοῦ ὁ δήω συνίημι , μήτε παρά ἐγώ μανθάνω διδάσκω βούλομαι . ἐγώ γάρ αὐτός διϊσχυρίζομαι καί ὁ ἄνωθεν χείρ συνεφαπτομένη , ὡς οὐδείς παραβαίνω ὁ δήω , οὐδέ εἰμί ὅς ἐγώ πείθω πρόφασις αὐτός ὁ πόλεμος παρέχω . εἰμί μέν οὖν οὗτος πείθω σεαυτοῦ , ὥστε μηδείς μηδέποτε φαῦλος λογίζομαι περί ἐγώ , ἀλλά καί πᾶς ἡγέομαι πράσσω καί διανοέομαι ὑπέρ σύ τε καί βασιλεύς ὁ σύ παῖς , ὁ δέ διαβάλλω ἡγέομαι συκοφάντης καί κοινός ἐχθρός καί μηδέποτε αὐτός ὡς ἀληθεύω μή μόνος μή πιστεύω , ἀλλά οὐδέ ὁ ἀρχή αὐτός ὑπέχω οὖς πρός ὁ συκοφαντία , δίκαιος τε ὁμοῦ καί σεαυτοῦ τε καί ἐγώ συμφέρω βουλεύω καί πᾶς ὁ Ῥωμαῖος πρᾶγμα κοινός , καί αὐτός ὁ διοίκησις ἔχω πείθω ὁ κοινός . εἰμί δέ πρός οὗτος ὁ ψυχή ὁράω ἀδυνατέω καί ἀμφίβολος δόξα ἔχω περί ἐγώ , τίς δεῖ ὅς τε αὐτός ἐγώ πρᾶγμα παρέχω , ἀλλά μή πείθω ἐγώ ὁ ἀγαθός συμβουλεύω , ἐγώ μέν ἐάω οἴκοι κάθημαι ὁ ἀπραγμοσύνη αἱρέω , αὐτός δέ ἅμα πατριάρχης καί ὁ ἄλλος , πολύς τε καί ἀγαθός εἰμί , ὁ κοινός συμφέρω Ῥωμαῖος πράσσω ; οὐδέ γάρ ἀνόητος , οὐδέ οὕτως ἔξω φρήν ἐγώ , ὥστε εἰς πρόοπτος κίνδυνος ἐμβάλλω ἐμαυτοῦ , καί οὗτος μέλλω , μή χρῆμα μόνος ὁ ἴδιος ὑπέρ ὁ κοινός Ῥωμαῖος συμφέρω , ἀλλά οὐδέ αὐτός , εἰμί δήω , φείδομαι Ψυχή , πάντως δέ δήω καί πολλάκις , μηδείς δέ ἕτερος ὁ πόνος καί ὁ κίνδυνος καί ὁ τοσοῦτος ἀνάλωμα ὁ ἀντιμισθία ἀπαιτέω , ἢ πρῶτος μέν ὁ ἀπαθής κακός διατηρέω , δύο δέ ὁ ἐπί ὁ ἀγαθός ἔργον εὔκλεια καί εὐδοξία , ὅς ὁ μή ἡσσάομαι οὖον ὁ πάνυ λαμπρός καί ένδοξος , ἀλλά ὁ φαῦλος καί ἄτιμος καί οὐδείς ἀγαθός ὁ πολύς βιόω προαιρέω . ἐγώ μέν οὖν σκέπτομαι , τοιοῦτος δοκέω πρός ἐμαυτοῦ ἴδιος τε ἐγώ ἕκαστος καί πᾶς ὁμοῦ συμφέρω . σύ δέ προσήκω καί κοινός μετά ὁ ἄλλος καί ἴδιος σκέπτομαι περί ὁ αὐτός , ὅστις εἄν εἰμί λυσιτελής , αἱρέω . δήω δέ θεός αἱρέω ὁ ἀγαθός .