joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen2.31
λαʹ . Τοιαῦτα τοῦ μεγάλου δομεστίκου εἰρηκότος , Ντζιουὰν ἐπιπολὺ μὲν ἦν σιωπῶν , ἐκπεπληγμένος ὅτι δὴ σαφέστατα περὶ τῶν κατ' αὐτοὺς πραγμάτων διειλέχθη . συνεώρα τε ἤδη καὶ αὐτὸς τὸν κίνδυνον ὡς ἐν χρῷ . ἔπειτα ἀνενεγκὼν « ὡς μὲν ἀδικοῦμεν πολέμου ἄρχοντες » ἔφη « οὐδὲ αὐτοὶ δυνάμεθα ἀντειπεῖν . πλὴν ἐλπίδι ἐπαρθέντες τοῦ τε ἐγκρατεῖς γενήσεσθαι τῆς Λέσβου τοῦ τε ἀμυνεῖσθαι βασιλέα ἂν ἐπίῃ , οὐ γὰρ τοσαύτην γε ᾠόμεθα δύναμιν ἀθροίσειν ναυτικὴν , ἠράμεθα · νυνὶ δὲ ἤδη τά τε χρήματα ἀνάλωται ἡμῖν καὶ αὐτοὶ πολιορκούμεθα , οὐκ ἀγαθὰς ἔχοντες ἐλπίδας περὶ τῶν μελλόντων . ἐπεὶ δὲ ὡς ὁρῶ , τοῦ θεοῦ κεκινηκότος , εἰς τοὺς περὶ τούτων προήχθης λόγους , δέομαι ἃ λυσιτελῆ δοκεῖ καὶ δέοντα βουλεύσασθαι περὶ τοῦ μέλλοντος . τὰ γὰρ παρελθόντα οὐκ ἔστιν ἄλλως διαθέσθαι ἢ ὡς ἔτυχε γεγενημένα . » ὁ μέγας δὲ δομέστικος « εἰ μὲν καθ' ἑαυτοὺς αὐτοὶ περὶ τῶν ὑμετέρων » ἔφη « ἐβουλεύεσθε πραγμάτων , οὐδὲν ἂν ἐκώλυεν εἰρήνην ἢ τὸν πόλεμον ἑλέσθαι . ἐπεὶ δὲ ἐμοὶ περὶ τῶν ὑμετέρων ἐπιτρέπετε βουλεύεσθαι πραγμάτων , ἅ μοι δοκῶ ὑμῖν συμφέροντα ἐρῶ . ὑμῖν δὲ ἐξέσται ἢ αἱρεῖσθαι τὰ βεβουλευμένα ἢ διωθεῖσθαι . οἶμαι δὲ οὐδὲ πολλῶν δεήσεσθαι λόγων περὶ τῶν ὑμῖν πείθοντα δοκούντων λυσιτελεῖν . ἃ γὰρ διειλέχθην πρότερον , πολλῶν κακῶν ὑμῖν τὸν πόλεμον αἰτιώτατον γεγενημένον ἀποφαίνων καὶ ἔτι μέλλοντα , τούτοις ἔξεστι κατασκευάζειν ὡς αἱρετέα ἡ εἰρήνη . τὸν τρόπον δὲ ὃν ἂν ὑμῖν μάλιστα λυσιτελήσειεν ὑφηγήσομαι ἐγώ . πρὶν εἰς τοσοῦτον κινδύνου ἥκειν ὥστε δοκεῖν καὶ ἄκοντας προσιέναι βασιλεῖ , ἐνδείξασθε εὔνοιάν τινα ἀντίῤῥοπον πρὸς τὴν προτέραν ἀδικίαν , καὶ πρεσβείαν πέμψαντες πρὸς βασιλέα , συγγνώμην αἰτήσατε ἐφ' οἷς προσκεκρούκατε κατὰ τὸν πόλεμον . φύσει δὲ ὢν ἐκεῖνος πρᾶος καὶ τοῖς ἀδικοῦσιν ἕτοιμος παρέχειν συγγνώμην , ἂν παραιτῶνται τὴν ὀργὴν , καὶ ὑμῖν συγγνώσεται ῥᾳδίως , καὶ ἐμοῦ πρὸς τοῦτο μάλιστα ἐνάγοντος . ἐπειδὰν δὲ τὴν βασιλέως ἐκμειλίξησθε ὀργὴν , τὸν παῖδα Σαρχάνη καὶ τῶν ἄλλων Περσῶν , οἳ ἐν ὁμήρων προσχήματι φρουροῦνται παρ' ὑμῖν , λαβόντες ὥσπερ δῶρα προσκομίσατε τῷ βασιλεῖ καὶ Μιτυλήνην καὶ Φώκαιαν παράδοτε . κἀκεῖνος ἀμειβόμενος ὑμᾶς τῆς εὐνοίας ἕνεκα τῆς πρὸς αὐτὸν , μετὰ τῆς συγγνώμης , ἣν παρέξεται , καὶ τά τε ἀναλωθέντα χρήματα εἰς τὸν πόλεμον τὸν καθ' ὑμῶν καὶ ἃ ἐζημιώσατε Λεσβίους , ἃ τὸ κοινὸν Γεννούας ἐκ τῶν ὑμετέρων κτημάτων κατὰ τὰς συνθήκας ὀφείλει ἀποτίνειν , χαριεῖται . οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ πολεμίους ἀναγεγραμμένους τῷ κοινῷ καὶ δίκας ὀφείλοντας τῆς ἀπιστίας , ἀπάθειαν κακῶν καταπράξεται ὑμῖν , τῇ βουλῇ συγγνώμην κελεύσας παρασχεῖν , ὥστε ἀδεῶς πάλιν ἐμπολιτεύεσθαι αὐτοῖς ἀποστερηθέντας τῶν οἰκείων μηδενός . πρὸς τούτοις δὲ καὶ Φωκαίας ὥσπερ πρότερον καὶ αὖθις ἄρχειν ἐπιτρέψει , ὡς ὑπηκόου μὲν Ρωμαίοις οὔσης , ὑμῖν δὲ παρέχοντος βασιλέως τὴν ἀρχὴν , ἄχρις ἂν αὐτὸς ἐθέλῃ . καὶ σπονδὰς ὑμῖν πρὸς Σαρχάνην θήσει , ὥστε καὶ αὖθις τὰς προσόδους , ἃς καὶ πρότερον εἴχετε , ἐκ τῆς χώρας τῆς αὐτοῦ καρποῦσθαι . καὶ κατὰ πάσας νήσους καὶ τὰς πόλεις , αἳ ὑπήκοοί εἰσι Ρωμαίοις , ἀκώλυτον ὑμῖν τὴν ἐμπορίαν κελεύσει εἶναι . σκοπεῖτε οὖν ὁπόσα μὲν ὑμῖν ὁ πόλεμος ἐπήνεγκε κακὰ , ἴσως δὲ καὶ χείρονα ἐπάξει · ὁπόσων δὲ ἀγαθῶν ἡ εἰρήνη γενήσεται ἀξία , ἂν πείθησθε ἐμοί . ταῦτα δὲ ὑμῖν ἢ σήμερον πράττειν ἢ εἰς τὴν ὑστεραίαν ἐξέσται . ἐὰν γὰρ οὐκ ἀναγκαῖα λογιζόμενοι ὑπέρθησθε , οὐκέθ' ὁμοίως εὑρήσετε βασιλέα ῥᾴδιον πρὸς τὰς καταλλαγάς . ἐὰν γὰρ τὰ χρήματα διαδοθῇ τοῖς τριηρίταις καὶ τοῖς ἄλλοις μισθοφόροις , οἳ μέλλουσι τοῦ χειμῶνος ὑμᾶς πολιορκεῖν , ἃ νυνὶ βασιλεὺς μὲν ἐκέλευσε διαδιδόναι τοῖς ταμίαις , ἐγὼ δὲ ἐκώλυσα τουτωνὶ τῶν λόγων ἕνεκα , δέδοικα μὴ οὐ προσδέξηται τὴν πρεσβείαν μετὰ ταῦτα , λογιζόμενος ὥσπερ εἰκὸς , ὡς παραστήσεται ὑμᾶς ἐν ἀνδραπόδων μοίρᾳ , ἄχρις ἂν ὁ χρόνος τῆς μισθοφορᾶς ἀναλωθῇ , καὶ τὰ χρήματα ἀπολήψεται πρὸς τοῖς νῦν καὶ τὰ πρότερον ἀναλωμένα . ὡς οὖν ἀναγκαίων πέρι ἐσομένης τῆς βουλῆς καὶ τριβὴν τοῦ χρόνου οὐκ ἐνδεχομένου , ταχέως τε αὐτοὶ βουλεύεσθε καὶ ἡμῖν τὰ βεβουλευμένα γνώριμα ποιεῖτε . » Τοιαῦτα μὲν Λατίνοις ὁ μέγας δομέστικος ὑπετίθετο ποιεῖν . Ντζιωὰν δὲ ὡς ἤκουσε περὶ τοῦ παρελθόντος ἠνιᾶτο χρόνου , ὅτι μὴ πρότερον μεγάλῳ δομεστίκῳ συνεγένετο · ἦ γὰρ ἂν αὐτός τε πολλῶν ἀπήλλακτο κακῶν καὶ τοῖς ἄλλοις αἴτιος κατέστη . ὅμως μέντοι ἔφασκε , τὰ μὲν γεγενημένα ἀναλῦσαι οὐκ εἶναι δυνατόν . δεῖν δὲ οἴεσθαι εἰς Φώκαιαν ἐλθόντα καὶ τοῖς ἄλλοις δήλην τὴν βουλὴν ποιεῖν , καὶ ἐς τὴν ὑστεραίαν ἐλθόντα , ἃ πᾶσιν ἂν κοινῇ δόξειεν ἀπαγγέλλειν . καὶ ἐπεὶ ἐπετέτραπτο , εἰς Φώκαιαν ἐλθὼν , Ντεάρδῳ τε καὶ τοῖς λοιποῖς ὅσα ὑπόθοιτο ὁ μέγας δομέστικος ἀπαγγείλας , ἐπειδὴ κἀκείνοις ἄριστα καὶ λυσιτελοῦντα ἑαυτοῖς ἐδόκει τὰ βεβουλευμένα καὶ ἕτοιμοι ἦσαν πράττειν , αὖθις πρὸς τὸν μέγαν δομέστικον ἐλθὼν , Ντεάρδῳ μὲν καὶ τοῖς λοιποῖς ὅσοι κατὰ Φώκαιαν πολιορκοῦνται , ἀρέσκειν ἔφασκε τὰ βεβουλευμένα καὶ μάλιστα ἐθέλειν ὡς βασιλέα ἐλθόντας , ὑπὲρ τῶν ἡμαρτημένων δεῖσθαι συγγνώμην παρασχεῖν . δεῖν δὲ καὶ Δομενίκῳ τῷ κατὰ τὴν Μιτυλήνην πολιορκουμένῳ τὰ πρῶτα μάλιστα φερομένῳ παρ' αὐτοῖς , κοινὴν ποιήσασθαι τὴν γνώμην . μηδὲ γὰρ ἂν δύνασθαι πράττειν μηδὲν , ἐκείνου μὴ συνεπιψηφιζομένου . καὶ παρασχεθείσης αὐτῷ νεὼς , εἰς Μιτυλήνην ἦλθε · συγγενόμενός τε Δομενίκῳ καὶ περὶ τῆς εἰρήνης διαλεχθεὶς , ἐπεὶ κἀκείνῳ ἀσμένως ἐγίνοντο οἱ λόγοι καὶ πολλὰς χάριτας ὡμολόγει βασιλεῖ τῆς ἀνεξικακίας , ἀναστρέψας ἐκεῖθεν , εἰς Φώκαιαν ἐπεραιώθη , ἄγων καὶ ἕτερόν τινα , ὃς ἔμελλεν ἐκ προσώπου Δομενίκου βασιλέα προσκυνήσειν . ὅσοι δὲ τῶν ἐπιφανεστέρων ἦσαν ἐν Φωκαίᾳ πολιορκούμενοι , καὶ τὸν υἱὸν Σαρχάνη καὶ τοὺς ἄλλους , ὅσοι ἦσαν σὺν αὐτῷ , ὥσπερ δῶρον ἐπαγόμενοι , ἥκουσιν εἰς βασιλέα . προσκυνήσαντάς τε καὶ περὶ ὧν κατὰ τὸν πόλεμον ἐξήμαρτον τυχεῖν συγγνώμης δεηθέντας βασιλεὺς μὲν ἡμέρως προσεδέξατο καὶ προσηνῶς , συγγνώμην τε παρέσχετο εὐθὺς καὶ ὅσα πρότερον ἐπηγγείλατο αὐτοῖς ὁ μέγας δομέστικος ἔργῳ ἐπληροῦτο , καὶ αὐτῶν Μιτυλήνην παραδόντων βασιλεῖ , ἐκβληθέντων τῶν φρουρῶν · Σαρχάνῃ τε ὁ βασιλεὺς τὸν παῖδα ἀποδοὺς καὶ τοῖς ἄλλοις Πέρσαις , χάριτας αὐτῷ πολλὰς τῆς ἐλευθερίας τῶν παίδων ἕνεκα ὁμολογοῦσιν , αὐτὸς εἰς Βυζάντιον ἀπέπλευσε , Λέσβον ὑπὸ Λατίνοις ἤδη γεγενημένην Ρωμαίοις ἀνασώσας .
Lemmas: λαός . τοιοῦτος ὁ μέγας δομέστικος ἐρῶ , Ντζιουὰν ἐπιπολύ μέν εἰμί σιωπή , ἐκπλήσσω ὅτι δή σαφής περί ὁ κατά αὐτός πρᾶγμα διαιλέγω . συνοράω τε ἤδη καί αὐτός ὁ κίνδυνος ὡς ἐν χράω . ἔπειτα ἀναφέρω « ὡς μέν ἀδικέω πόλεμος ἄρχω » φημί « οὐδέ αὐτός δύναμαι ἀντιλέγω . πλήν ἐλπίς ἐπαίρω ὁ τε ἐγκρατής γίγνομαι ὁ Λέσβος ὁ τε ἀμύνω βασιλεύς εἄν ἔπειμι , οὖον γάρ τοσοῦτος γε οἴομαι δύναμις ἀθροίζω ναυτικός , ἔραμαι · νυνί δέ ἤδη ὁ τε χρῆμα ἀναλίσκω ἐγώ καί αὐτός πολιορκέω , οὐ ἀγαθός ἔχω ἐλπίς περί ὁ μέλλω . ἐπεί δέ ὡς ὁράω , ὁ θεός κινέω , εἰς ὁ περί οὗτος προάγω λόγος , δήω ὁ λυσιτελής δοκέω καί δήω βουλεύω περί ὁ μέλλω . ὁ γάρ παρέρχομαι οὐ εἰμί ἄλλως διατίθημι ἢ ὡς τυγχάνω γίγνομαι . » ὁ μέγας δέ δομέστικος « εἰμί μέν κατά ἑαυτοῦ αὐτός περί ὁ ὑμέτερος » φημί « βουλεύω πρᾶγμα , οὐδείς εἄν κωλύω εἰρήνη ἢ ὁ πόλεμος αἱρέω . ἐπεί δέ ἐγώ περί ὁ ὑμέτερος ἐπιτρέπω βουλεύω πρᾶγμα , ὅς ἐγώ δοκέω σύ συμφέρω εἴρω . σύ δέ ἔξεστι ἢ αἱρέω ὁ βουλεύω ἢ διωθέω . οἴομαι δέ οὐδέ πολύς δήω λόγος περί ὁ σύ πείθω δοκέω λυσιτελέω . ὁ γάρ διαλέγω πρότερος , πολύς κακός σύ ὁ πόλεμος αἴτιος γίγνομαι ἀποφαίνω καί ἔτι μέλλω , οὗτος ἔξεστι κατασκευάζω ὡς αἱρετέος ὁ εἰρήνη . ὁ τρόπος δέ ὅς εἄν σύ μάλιστα λυσιτελέω ὑφηγέομαι ἐγώ . πρίν εἰς τοσοῦτος κίνδυνος ἥκω ὥστε δοκέω καί ἄκων πρόσειμι βασιλεύς , ἐνδείκνυμι εὔνοια τις αντιρροπως πρός ὁ πρότερος ἀδικία , καί πρεσβεία πέμπω πρός βασιλεύς , συγγνώμη αἰτέω ἐπί ὅς προσκρούω κατά ὁ πόλεμος . φύσις δέ εἰμί ἐκεῖνος πρᾶος καί ὁ ἀδικέω ἑτοῖμος παρέχω συγγνώμη , εἄν παραιτέομαι ὁ ὀργή , καί σύ συγγιγνώσκω ῥᾳδίως , καί ἐγώ πρός οὗτος μάλιστα ἐνάγω . ἐπειδάν δέ ὁ βασιλεύς ἐκμειλίσσω ὀργή , ὁ παῖς Σαρχάνη καί ὁ ἄλλος Πέρσης , ἕ ἐν ὅμηρος πρόσχημα φρουρέω παρά σύ , λαμβάνω ὥσπερ Δῶρα προσκομίζω ὁ βασιλεύς καί Μιτυλήνη καί Φώκαια παραδίδωμι . ἐκεῖνος ἀμείβω σύ ὁ εὔνοια ἕνεκα ὁ πρός αὐτός , μετά ὁ συγγνώμη , ὅς παρέχω , καί ὁ τε ἀναλίσκω χρῆμα εἰς ὁ πόλεμος ὁ κατά σύ καί ὁ ζημιόω Λέσβιος , ὁ ὁ κοινός γεννους ἐκ ὁ ὑμέτερος κτῆμα κατά ὁ συνθήκη ὀφείλω ἀποτίνω , χαρίζομαι . οὖον μήv ἀλλά καί πολέμιος ἀναγράφω ὁ κοινός καί δίκη ὀφείλω ὁ ἀπιστία , ἀπάθεια κακός καταπράσσω σύ , ὁ βουλή συγγνώμη κελεύω παρέχω , ὥστε ἀδεῶς πάλιν ἐμπολιτεύω αὐτός ἀποστερέω ὁ οἰκέω μηδείς . πρός οὗτος δέ καί Φώκαια ὥσπερ πρότερος καί αὖθις ἄρχω ἐπιτρέπω , ὡς ὑπήκοος μέν Ῥωμαῖος εἰμί , σύ δέ παρέχω βασιλεύς ὁ ἀρχή , ἄχρι εἄν αὐτός ἐθέλω . καί σπονδή σύ πρός Σαρχάνης τίθημι , ὥστε καί αὖθις ὁ πρόσοδος , ὅς καί πρότερος ἔχω , ἐκ ὁ χώρα ὁ αὐτός καρπόω . καί κατά πᾶς νῆσος καί ὁ πόλις , ὅς ὑπήκοος εἰμί Ῥωμαῖος , ἀκώλυτος σύ ὁ ἐμπορία κελεύω εἰμί . σκοπέω οὖν ὁπόσος μέν σύ ὁ πόλεμος ἐπιφέρω κακός , ἴσως δέ καί χείρων ἐπάγω · ὁπόσος δέ ἀγαθός ὁ εἰρήνη γίγνομαι ἄξιος , εἄν πείθω ἐγώ . οὗτος δέ σύ ἢ σήμερον πράσσω ἢ εἰς ὁ ὑστεραῖος ἔξεστι . ἐάν γάρ οὐ ἀναγκαῖος λογίζομαι ὑπερθέω , οὐκέτι ὁμοίως εὑρίσκω βασιλεύς ῥᾴδιος πρός ὁ καταλλαγή . ἐάν γάρ ὁ χρῆμα διαδίδωμι ὁ τριηρίτης καί ὁ ἄλλος μισθοφόρος , ἕ μέλλω ὁ χειμών σύ πολιορκέω , ὁ νυνί βασιλεύς μέν κελεύω διαδίδωμι ὁ ταμίας , ἐγώ δέ κωλύω οὗτος ὁ λόγος ἕνεκα , δείδω μή οὖον προσδέχομαι ὁ πρεσβεία μετά οὗτος , λογίζομαι ὥσπερ εἰκός , ὡς παρίστημι σύ ἐν ἀνδράποδον μοῖρα , ἄχρι εἄν ὁ χρόνος ὁ μισθοφορά ἀναλίσκω , καί ὁ χρῆμα ἀπολαμβάνω πρός ὁ νῦν καί ὁ πρότερος ἀναλίσκω . ὡς οὖν ἀναγκαῖος περί εἰμί ὁ βουλή καί τριβή ὁ χρόνος οὐ ἐνδέχομαι , ταχέως τε αὐτός βουλεύω καί ἐγώ ὁ βουλεύω γνώριμος ποιέω . » τοιοῦτος μέν Λατῖνος ὁ μέγας δομέστικος ὑποτίθημι ποιέω . ντζιωα δέ ὡς ἀκούω περί ὁ παρέρχομαι ἀνιάω χρόνος , ὅτι μή πρότερος μέγας δομέστικος συγγίγνομαι · εἰμί γάρ εἄν αὐτός τε πολύς ἀπαλλαξείω κακός καί ὁ ἄλλος αἴτιος καθίστημι . ὅμως μέντοι φάσκω , ὁ μέν γίγνομαι ἀναλύω οὐ εἰμί δυνατός . δήω δέ οἴομαι εἰς Φώκαια ἔρχομαι καί ὁ ἄλλος δῆλος ὁ βουλή ποιέω , καί εἰς ὁ ὑστεραῖος ἔρχομαι , ὁ πᾶς εἄν κοινός δοκέω ἀπαγγέλλω . καί ἐπεί ἐπιτρέπω , εἰς Φώκαια ἔρχομαι , Ντεάρδῳ τε καί ὁ λοιπός ὅσος ὑποτίθημι ὁ μέγας δομέστικος ἀπαγγέλλω , ἐπεί ἐκεῖνος ἀγαθός καί λυσιτελέω ἑαυτοῦ δοκέω ὁ βουλεύω καί ἑτοῖμος εἰμί πράσσω , αὖθις πρός ὁ μέγας δομέστικος ἔρχομαι , Ντεάρδῳ μέν καί ὁ λοιπός ὅσος κατά Φώκαια πολιορκέω , ἀρέσκω φάσκω ὁ βουλεύω καί μάλιστα ἐθέλω ὡς βασιλεύς ἔρχομαι , ὑπέρ ὁ ἁμαρτάνω δήω συγγνώμη παρέχω . δήω δέ καί Δομένικος ὁ κατά ὁ Μιτυλήνη πολιορκέω ὁ πρῶτος μάλιστα φέρω παρά αὐτός , κοινός ποιέω ὁ γνώμη . μηδέ γάρ εἄν δύναμαι πράσσω μηδείς , ἐκεῖνος μή συνεπιψηφίζω . καί παρέχω αὐτός ναός , εἰς Μιτυλήνη ἔρχομαι · συγγίγνομαι τε Δομένικος καί περί ὁ εἰρήνη διαλέγω , ἐπεί ἐκεῖνος ἄσμενος γίγνομαι ὁ λόγος καί πολύς χάρις ὁμολογέω βασιλεύς ὁ ἀνεξικακία , ἀναστρέφω ἐκεῖθεν , εἰς Φώκαια περαιόω , ἄγω καί ἕτερος τις , ὅς μέλλω ἐκ πρόσωπον Δομενίκου βασιλεύς προσκυνέω . ὅσος δέ ὁ ἐπιφανής εἰμί ἐν Φώκαια πολιορκέω , καί ὁ υἱός Σαρχάνη καί ὁ ἄλλος , ὅσος εἰμί σύν αὐτός , ὥσπερ δῶρον ἐπάγω , ἥκω εἰς βασιλεύς . προσκυνέω τε καί περί ὅς κατά ὁ πόλεμος ἐξαμαρτάνω τυγχάνω συγγνώμη δήω βασιλεύς μέν ἥμερος προσδέχομαι καί προσηνῶς , συγγνώμη τε παρέχω εὐθύς καί ὅσος πρότερος ἐπαγγέλλω αὐτός ὁ μέγας δομέστικος ἔργον πληρόω , καί αὐτός Μιτυλήνη παραδίδωμι βασιλεύς , ἐκβάλλω ὁ φρουρά · Σαρχάνη τε ὁ βασιλεύς ὁ παῖς ἀποδίδωμι καί ὁ ἄλλος Πέρσης , χάρις αὐτός πολύς ὁ ἐλευθερία ὁ παῖς ἕνεκα ὁμολογέω , αὐτός εἰς Βυζάντιον ἀποπλέω , Λέσβος ὑπό Λατῖνος ἤδη γίγνομαι Ῥωμαῖος ἀνασῴζω .