joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen1.49
μʹ . Ὁ βασιλεὺς δὲ ὁ νέος κατὰ τὸ Διδυμότειχον καὶ τὴν Ἀδριανοῦ διέτριβε πόλιν · περὶ δὲ τὴν τοῦ σίτου μάλιστα συγκομιδὴν ἡ αὐτοῦ γαμετὴ νόσῳ κατεσχέθη . διανοούμενος δὲ καὶ αὐτὸς εἰς Βυζάντιον ἀπελθεῖν , προέπεμψεν αὐτὴν , ἅμα καὶ διὰ τὴν νόσον · γενομένη δὲ ἐν Ραιδεστῷ , ἐπεὶ μὴ ἐδύνατο ἀντέχειν , ἐτεθνήκει ἑκκαιδεκάτῃ κατὰ Αὔγουστον μῆνα ἑβδόμης ἰνδικτιῶνος , οὐδένα ἔχουσα ἐκ βασιλέως παῖδα . τὸν μὲν οὖν νεκρὸν αὐτῆς κομίσαντες εἰς Βυζάντιον , ἐν τῇ τοῦ Λιβὸς ἔθαψαν μονῇ μεγαλοπρεπῶς καὶ βασιλικῶς . βασιλεὺς δὲ ὁ ταύτης ἀνὴρ τὴν ἐς Βυζάντιον βαδίζων , ἐνόσησε καὶ αὐτὸς κατὰ τὰς αὐτὰς ἡμέρας , γενόμενος ἐν Βιζύῃ , καὶ προσέμεινεν ἡμέρας τινὰς ἐκεῖ διὰ τὴν νόσον . ἐπεὶ δὲ ἐῤῥάϊσεν , εἴχετο τῆς ὁδοῦ , καὶ γεγονὼς κατὰ τὴν Ἡράκλειαν τῆς Θρᾴκης , συμβὰν οὕτω , τὴν τῆς βασιλίδος ἐπύθετο τελευτὴν , καὶ ἐπένθησεν ἐκεῖ ἐπὶ πεντεκαίδεκα ἡμέραις . ἔπειτα ἧκεν εἰς τὴν Κωνσταντίνου , καὶ συνδιῆγεν αὐτόθι τῷ πρεσβυτέρῳ βασιλεῖ ἄχρι Νοεμβρίου τῆς ὀγδόης ἰνδικτιῶνος . τῷ δὲ πρεσβυτέρῳ βασιλεῖ ἐδόκει δεῖν εἶναι γυναῖκα μνηστεύσασθαι τῷ ἐγγόνῳ , τοῦτο μὲν , ὅτι καὶ κατ' αὐτὸ τὸ τῆς ἡλικίας ἀκμαιότατον ἦν , ἑπτὰ γὰρ ἐπὶ τοῖς εἴκοσι μέχρι τό τε γέγονεν ἔτη , ἄλλως θ' , ὅτι οὐδὲ παιδὸς ἦν πατὴρ , ὃ τοῖς βασιλεῦσι τῶν ἀναγκαιοτάτων ἐπὶ τῷ διάδοχον τῆς ἀρχῆς ἔχειν δοκεῖ . ἐκοινοῦτο δὴ καὶ τῷ νέῳ βασιλεῖ τὴν γνώμην καὶ ἐπεχείρει πείθειν , ἅμα μὲν τὴν ἐπὶ τῇ τετελευτηκυίᾳ λύπην ὑφαιρῶν , ἅμα δὲ καὶ τὰς αἰτίας ὡς ἀναγκαίας τοῦ δευτέρου γάμου προστιθείς . βασιλεὺς δὲ ὁ νέος ἐπὶ πᾶσιν ἐπέτρεπε τὴν κρίσιν τῷ πάππῳ , ὡς ἐφ' οἷς ἂν αὐτῷ δόξῃ λυσιτελεῖν αὐτοῦ πεισθησομένου πάντως . σκοπουμένοις δὲ αὐτοῖς , ὅθεν ἂν ἀγάγοιντο τὴν βασιλίδα , ἐπύθοντο ὡς τοῦ τῆς Σαβωΐας ἄρχοντος , ὃν κόντον ἡ Λατίνων γλῶττα καλεῖ , ἐπὶ υἱῷ τελευτήσαντος καὶ θυγατρὶ , ὁ μὲν υἱὸς αὐτῷ τὴν ἀρχὴν διεδέξατο τοῦ πατρὸς , ἡ θυγάτηρ δὲ ἀμνήστευτος ἔτι θαλαμεύεται παρὰ τῷ ἀδελφῷ . αὐτίκα γοῦν ἐπιλεξάμενοι πρέσβεις , τόν τε παρακοιμώμενον Ἀνδρόνικον τὸν Τορνίκην καὶ τὸν ἐπὶ τοῦ στρατοῦ Τζουϊὰν ντὲ Τζεπλὲτ , Κύπριον μὲν ὄντα τὸ γένος καὶ καθ' αἷμα προσήκοντα τῷ ταύτης ῥηγί . ὑποτεταγμένον δὲ αὐτοῖς ἀπέστειλαν εἰς Σαβωΐαν , εἰ μή τινι ἑτέρῳ ἐμεμνήστευτο ἡ κόρη , εἴγε καὶ τῷ ἀδελφῷ κατὰ γνώμην εἴη , ἄξοντες συνοικήσουσαν τῷ νέῳ βασιλεῖ . ἀφικόμενοι δὲ οἱ πρέσβεις ἐκεῖ , ἔτι μὲν ἀμνήστευτον εὗρον περὶ ἧς ἧκον · ἐκ μέντοι Φράντζας καὶ ἕτεροι μικρὸν πρὸ αὐτῶν τῆς αὐτῆς ἕνεκα ἧκον πρεσβείας ὡς τῷ σφετέρῳ μνηστευσόμενοι ῥηγί . ὁ δὲ τῆς μνηστευομένης ἀδελφὸς Σαβωΐας κόντος μᾶλλον εἵλετο τῷ βασιλεῖ Ρωμαίων κατεγγυῆσαι τὴν ἀδελφὴν , καὶ μετὰ φιλοφροσύνης πολλῆς καὶ τιμῆς προσδεξάμενος τοὺς πρέσβεις Ρωμαίων , συνέθετο τὴν ἀδελφὴν ὡς βασιλέα πέμπειν . ἅμα δὲ τῷ βασιλίδα Ρωμαίων αὐτὴν ὀνομασθῆναι , τήν τε δίαιταν αὐτῆς πᾶσαν πρὸς τὸ μεγαλοπρεπέστερον ἐνήλλαξεν ὁ ἀδελφὸς , καὶ αὐτὸς οὐχ ᾗ καὶ πρότερον αὐτῇ προσεφέρετο ὁμοίως . πρότερον γὰρ τῇ τε ἡλικίᾳ προέχων καὶ τῷ ἄρχων αὐτὸς εἶναι , καὶ τῆς ἀδελφῆς διὰ ταῦτα ᾤετο δεῖν κρατεῖν · ἐπεὶ δὲ κατηγγύηται τῷ βασιλεῖ , κυρίαν ἑαυτοῦ τὴν ἀδελφὴν καὶ ᾤετο καὶ ὠνόμαζε , καὶ πρὸς τοὺς Ρωμαίων πρέσβεις τοιαῦτα φιλοτιμούμενος διεξῄει , ὡς αὐτῷ μὲν καὶ διὰ τὴν ἡλικίαν καὶ τὴν ἄλλην ἀρχὴν προσῆκε τῶν πρωτείων ἀντιποιεῖσθαι · ἐπεὶ δὲ , βουλομένου θεοῦ , καὶ μείζονος δόξης καὶ ἀρχῆς ἐπελάβετο ἡ ἀδελφὴ , δέον εἶναι καὶ αὐτὸν στέργειν τὰ ἐψηφισμένα παρὰ θεοῦ , καὶ κυρίαν ἑαυτοῦ τὴν βασιλίδα Ρωμαίων ἡγεῖσθαι . καὶ γὰρ οὐ βάρβαροι μόνον , ἀλλὰ καὶ Ἰταλοὶ καὶ ὅσοι ἄλλοι ἄρχουσί τινων , τὴν Ρωμαίων βασιλείαν καὶ ἑαυτῶν καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστος καὶ μείζονα καὶ περιφανεστέραν οἴονται .
Lemmas: εἷς . ὁ βασιλεύς δέ ὁ νέος κατά ὁ Διδυμότειχο καί ὁ Ἀδριανός διατρίβω πόλις · περί δέ ὁ ὁ σῖτος μάλιστα συγκομιδή ὁ αὐτός γαμετή νόσος κατέχω . διανοέομαι δέ καί αὐτός εἰς Βυζάντιον ἀπέρχομαι , προπέμπω αὐτός , ἅμα καί διά ὁ νόσος · γίγνομαι δέ ἐν Ραιδεστός , ἐπεί μή δύναμαι ἀντέχω , θνῄσκω ἑκκαιδέκατος κατά Αὔγουστος μείς ἕβδομος ἰνδικτίων , οὐδείς ἔχω ἐκ βασιλεύς παῖς . ὁ μέν οὖν νεκρός αὐτός κομίζω εἰς Βυζάντιον , ἐν ὁ ὁ λίψ θάπτω μονή μεγαλοπρεπής καί βασιλικός . βασιλεύς δέ ὁ οὗτος ἀνήρ ὁ εἰς Βυζάντιον βαδίζω , νοσέω καί αὐτός κατά ὁ αὐτός ἡμέρα , γίγνομαι ἐν Βιζύη , καί προσμένω ἡμέρα τις ἐκεῖ διά ὁ νόσος . ἐπεί δέ ῥαίνω , ἔχω ὁ ὁδός , καί γίγνομαι κατά ὁ Ἡράκλεια ὁ Θρᾴκη , συμβαίνω οὗτος , ὁ ὁ βασιλίς πυνθάνομαι τελευτή , καί πενθέω ἐκεῖ ἐπί πεντεκαίδεκα ἡμέρα . ἔπειτα ἵημι εἰς ὁ Κωνσταντῖνος , καί συνδιάγω αὐτόθι ὁ πρέσβυς βασιλεύς ἄχρι Νοέμβριος ὁ ὄγδοος ἰνδικτίων . ὁ δέ πρέσβυς βασιλεύς δοκέω δήω εἰμί γυνή μνηστεύω ὁ ἔγγονος , οὗτος μέν , ὅτι καί κατά αὐτός ὁ ὁ ἡλικία ἀκμαῖος εἰμί , ἑπτά γάρ ἐπί ὁ εἴκοσι μέχρι ὁ τε γίγνομαι ἔτος , ἄλλως ὁ , ὅτι οὐδέ παῖς εἰμί πατήρ , ὅς ὁ βασιλεύς ὁ ἀναγκαῖος ἐπί ὁ διάδοχος ὁ ἀρχή ἔχω δοκέω . κοινόω δή καί ὁ νέος βασιλεύς ὁ γνώμη καί ἐπιχειρέω πείθω , ἅμα μέν ὁ ἐπί ὁ τελευτάω λύπη ὑφαιρέω , ἅμα δέ καί ὁ αἴτιος ὡς ἀναγκαῖος ὁ δύο γάμος προστίθημι . βασιλεύς δέ ὁ νέος ἐπί πᾶς ἐπιτρέπω ὁ κρίσις ὁ πάππος , ὡς ἐπί ὅς εἄν αὐτός δόξα λυσιτελέω αὐτός πείθω πάντως . σκοπάω δέ αὐτός , ὅθεν εἄν ἄγω ὁ βασιλίς , πυνθάνομαι ὡς ὁ ὁ Σαβωΐας ἄρχω , ὅς κοντός ὁ Λατῖνος γλῶσσα καλέω , ἐπί υἱός τελευτάω καί θυγάτηρ , ὁ μέν υἱός αὐτός ὁ ἀρχή διαδέχομαι ὁ πατήρ , ὁ θυγάτηρ δέ ἀμνήστευτος ἔτι θαλαμεύω παρά ὁ ἀδελφός . αὐτίκα γοῦν ἐπιλέγω πρέσβυς , ὁ τε παρακοιμώμενος Ἀνδρόνικος ὁ Τορνίκης καί ὁ ἐπί ὁ στρατός τζουεις ντε Τζεπλὲτ , Κύπριος μέν εἰμί ὁ γένος καί κατά αἷμα προσήκω ὁ οὗτος ῥῆξ . ὑποτάσσω δέ αὐτός ἀποστέλλω εἰς Σαβωΐαν , εἰμί μή τις ἕτερος μνηστεύω ὁ κόρη , εἰ καί ὁ ἀδελφός κατά γνώμη εἰμί , ἄγω συνοικέω ὁ νέος βασιλεύς . ἀφικνέομαι δέ ὁ πρέσβυς ἐκεῖ , ἔτι μέν ἀμνήστευτος εὑρίσκω περί ὅς ἥκω · ἐκ μέντοι Φράντζας καί ἕτερος μικρός πρό αὐτός ὁ αὐτός ἕνεκα ἥκω πρέσβυς ὡς ὁ σφέτερος μνηστεύω ῥῆξ . ὁ δέ ὁ μνηστεύω ἀδελφός Σαβωΐας Κόντος μᾶλλον αἱρέω ὁ βασιλεύς Ῥωμαῖος κατεγγυάω ὁ ἀδελφή , καί μετά φιλοφροσύνη πολύς καί τιμή προσδέχομαι ὁ πρέσβυς Ῥωμαῖος , συντίθημι ὁ ἀδελφή ὡς βασιλεύς πέμπω . ἅμα δέ ὁ βασιλίς Ῥωμαῖος αὐτός ὀνομάζω , ὁ τε δίαιτα αὐτός πᾶς πρός ὁ μεγαλοπρεπής ἐναλλάσσω ὁ ἀδελφός , καί αὐτός οὐ ὅς καί πρότερος αὐτός προσφέρω ὁμοίως . πρότερος γάρ ὁ τε ἡλικία προέχω καί ὁ ἄρχω αὐτός εἰμί , καί ὁ ἀδελφός διά οὗτος οἴομαι δήω κρατέω · ἐπεί δέ κατηγγυαειδω ὁ βασιλεύς , κύριος ἑαυτοῦ ὁ ἀδελφή καί οἴομαι καί ὀνομάζω , καί πρός ὁ Ῥωμαῖος πρέσβυς τοιοῦτος φιλοτιμέομαι διέξειμι , ὡς αὐτός μέν καί διά ὁ ἡλικία καί ὁ ἄλλος ἀρχή προσήκω ὁ πρωτεῖος ἀντιποιέω · ἐπεί δέ , βούλομαι θεός , καί μείζων δόξα καί ἀρχή ἐπιλαμβάνω ὁ ἀδελφή , δήω εἰμί καί αὐτός στέργω ὁ ψηφίζω παρά θεός , καί κύριος ἑαυτοῦ ὁ βασιλίς Ῥωμαῖος ἡγέομαι . καί γάρ οὖον βάρβαρος μόνος , ἀλλά καί Ἰταλός καί ὅσος ἄλλος ἄρχω τίνω , ὁ Ῥωμαῖος βασίλειος καί ἑαυτοῦ καί ὁ ἄλλος ἕκαστος καί μείζων καί περιφανής οἴομαι .