joannes-vi-cantacuzenus.historiae kantakouzen3.90
ϟʹ . Βατάτζης δὲ ὁ μέγας στρατοπεδάρχης , ὑπὸ βασιλέως καταλελειμμένος μετὰ στρατιᾶς , ὥστε κατατρέχειν Βυζάντιον καὶ κακοῦν , πρῶτα μὲν ἐποίει κακῶς τὴν χώραν καὶ ἐληΐζετο συχναῖς ἐφόδοις · ἐπιστρατευσάντων δὲ αὐτῷ τῶν Βυζαντίων , ὧν ἐστρατήγει Ἀπλησφάρης , ἐνίκησε συμβαλὼν καὶ ζῶντάς τε ἐκράτησε πολλοὺς καὶ ἀπέκτεινε κατὰ τὴν μάχην , ἑάλω δὲ καὶ ὁ στρατηγός . μετὰ δὲ τὴν Βυζαντίων ἧτταν ὁ Βατάτζης οἰηθεὶς , εἰ προσχωρήσει βασιλίδι , πρῶτος ἔσεσθαι αὐτὸς καὶ πάντων βεβαίως ἄρξειν , τῶν ἄλλων περὶ μάχας καὶ πολέμους οὐδενὸς ἀξίων ὄντων , ἄλλως θ' ὅτι καὶ πατριάρχης κατὰ γένος αὐτῷ προσήκων , τὴν γὰρ ἐκείνου θυγατέρα ὁ Βατάτζη ἔγημεν υἱὸς , πρὸς τὴν ἀρχὴν αὐτῷ μάλιστα συμπράξειε , πέμψας πρὸς βασιλίδα διελέγετο περὶ συμβάσεων , καὶ ἐπηγγέλλετο Καντακουζηνῷ τῷ βασιλεῖ ἀντιτάξεσθαι , αὐτὸς δυνάμενος ἐκ Περσῶν στρατιὰν ἐπ' ἐκεῖνον ἀγαγεῖν . ἦν γὰρ πρός τινας τῶν σατραπῶν φιλίαν ἔχων τῷ τε τὴν φωνὴν αὐτῶν εἰδέναι καὶ διαλέγεσθαι Περσιστὶ , ἄλλως θ' ὅτι καὶ βασιλεὺς παρὰ τὸν τοῦ πολέμου χρόνον διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν τοῖς Πέρσαις ἐκέλευεν ἀεὶ συνεῖναι · ἐξ ὧν ἐγίνετο ἐν συνηθείᾳ πρὸς αὐτούς . ἡ βασιλὶς δὲ ἀσμένως τε ἐδέξατο τὸν λόγον καὶ πάντα προθύμως ἐπηγγέλλετο ποιήσειν , ὅσα ὁ Βατάτζης ᾔτει · περὶ πλείστου γὰρ ἐποιεῖτο τὸ τοὺς ἀνθισταμένους εἶναι βασιλεῖ . ἐξεφόβουν γὰρ κατάκρας πατριάρχης τε καὶ οἱ ἄλλοι τῶν πραγμάτων ἄρχοντες , πολλὰ καταψευδόμενοι βασιλέως , καὶ ἔπειθον ἐκείνην , ὡς , εἰ τρόπῳ δή τινι Βυζάντιον ἐκεῖνος ὑποποιήσαιτο , αὐτὴν αὐτίκα καὶ παῖδας ἀποκτενεῖ τῶν ὕβρεων ἕνεκα καὶ τῶν ἄλλων κακῶν τῶν εἰς ἐκεῖνον καὶ τοὺς συγγενεῖς γεγενημένων ἀμυνόμενος . διὸ πρὸς τὴν εἰρήνην ἤδη καὶ αὐτὴ ὑπὸ δειλίας ἀσυμβάτως εἶχε , καίτοι βασιλέως ἀεὶ δεομένου καὶ γράμματα πατριάρχῃ περὶ τῆς εἰρήνης πέμποντος , ἃ οἱ ἄγοντες παρὰ τὸν τοῦ πατριάρχου θρόνον ἢ ἄλλοθί που , ἔνθα μάλιστα οὐκ ἐνῆν λαθεῖν , λάθρα ἔῤῥιπτον ἐρχόμενοι · ἐδεδίεσαν γὰρ φανερῶς παρέχεσθαι , οὐχ ἡμέρους ἀμοιβὰς δεχόμενοι τῶν πρεσβειῶν , κἂν ἐκεῖνος τἀναντία ἔπραττεν ἀεὶ , τὸν πόλεμον ὡς μάλιστα ἐνῆν ἀνάπτων . Βατάτζης μὲν οὖν ἐλπίδων οὕτω μεγάλων ἕνεκα πολεμεῖν αὖθις ᾑρεῖτο βασιλεῖ , καὶ πρὸς τὸν Λυδίας σατράπην πέμψας , ᾔτει κατὰ συμμαχίαν στρατιάν . βασιλεὺς δὲ ἐπεὶ τὰ κατὰ Βατάτζην οὐκ ἠγνόει , πολλῶν ἀπαγγελλόντων , Καλόθετον τὸν πρωτοσέβαστον πέμψας , κατηγόρει τὴν ἀγνωμοσύνην καὶ τὴν ἀποστασίαν , ἐπεχείρει τε πείθειν , μὴ τοιαῦτα κακουργεῖν , ἀλλὰ τηρεῖν τοὺς ὅρκους τοὺς πρὸς αὐτὸν καὶ τὰς συνθήκας , ἥκειν τε πρὸς αὐτὸν ἐκέλευεν , ὡς πάντα πράξων , ὧν ἂν δέοιτο . Βατάτζης δὲ ἀπηγόρευε τὸ νῦν ἔχον ἥκειν πρὸς αὐτόν · δεδοικέναι γὰρ ἀπερισκέπτως οὕτω καὶ χωρὶς ὅρκων πρὸς αὐτὸν ἐλθεῖν · οὐδὲ γὰρ ἐξηρνεῖτο τὸ τῇ βασιλίδι περὶ τοῦ προσχωρεῖν αὐτῇ διαλεχθῆναι , μετὰ μικρὸν δὲ ἐπηγγέλλετο πρὸς βασιλέα πέμψειν , ὅρκους αἰτήσων ἀμνηστίας περὶ τῆς ἀποστασίας . ταῦτα δὲ σκήψεις καὶ προφάσεις ἦσαν · ἀλλὰ τὴν ἐκ Λυδίας περιμένων στρατιὰν , φενακίζειν ἐπεχείρει , ἄχρις οὗ δύναμιν κτησάμενος βεβαίαν , πολεμήσει πρὸς ἐκεῖνον φανερῶς . βασιλεὺς δὲ ποιούμενος περὶ πλείστου Βατάτζην ἔχειν , ἦν γὰρ λόγου ἄξιος ὁ ἀνὴρ , οὐ συνέσει μόνον , ἀλλὰ καὶ ἐμπειρίᾳ καὶ τόλμῃ τῇ κατὰ τὰς μάχας , καὶ πᾶσαν σπουδὴν ἐπιδείκνυσθαι δεῖν οἰόμενος τοῦ μὴ Βατάτζην πρὸς τοὺς πολεμίους ἀποστῆναι , τοῖς γὰρ ἐν Βυζαντίῳ οὖσιν ἄρχουσι πολλὴν συνῄδει ἀτολμίαν καὶ ἀπειρίαν κατὰ τὰς μάχας , Νικηφόρον ἔπεμπεν αὖθις τὸν Μετοχίτην , ὃς τὴν μεγάλου λογοθέτου ὕστερον τετίμητο ἀξίαν , ὅρκους κομίζοντα ἀμνηστίας , καὶ ἕτερα ἄττα ἐπαγγελλόμενον , ἃ ἐκεῖνος ἔφασκε βούλεσθαι πέμψας αἰτεῖν πρὸς βασιλέα . Μετοχίτης δὲ ἐπεὶ σαφῶς ἔγνω Βατάτζην ἀποστάντα βασιλέως , ἤδη γὰρ καὶ ἡ Περσικὴ στρατιὰ κατὰ τὴν Τηρίστασιν διέβαινεν ἐκ τῆς Ἀσίας , ἣν Βατάτζης ἐπὶ συμμαχίᾳ μετεπέμπετο , τάχιστα ἀναστρέψας , ἀπήγγελλε τὴν ἀποστασίαν βασιλεῖ , καὶ ὡς ἤδη καὶ συμμαχίαν ἔχων Περσικὴν , τοῦ πολέμου ἅψαιτο . βασιλεῖ δὲ ἐδόκει μὲν αὖθις ἀναφαίνεσθαι δεινά · συναπέστησαν γὰρ αὐτίκα Βατάτζῃ καὶ πόλεις οὐκ ὀλίγαι Θρᾳκικαὶ , ὧν οἱ ἐκείνου ἦρχον συγγενεῖς , βασιλέως ἐγκεχειρικότος τὰς ἀρχάς · ὅμως ἀναγκαίως καὶ αὐτὸς παρεσκευάζετο πρὸς μάχην , καὶ πέμψας μετεκαλεῖτο τοὺς στρατιώτας ἐκ τῶν πόλεων , αἷς ἦσαν ἐγκαθιδρυμένοι · αὐτὸς δὲ ἐσκέπτετο , ᾗ χρὴ διαθέσθαι τὰ κατὰ τὸν πρὸς Βατάτζην πόλεμον , καὶ τῷ πεπρεσβευκότι πρὸς ἐκεῖνον διελέγετο Νικηφόρῳ τῷ Μετοχίτῃ ἐπὶ κλίνης ἀνακείμενος · νυστάξας δὲ ἐπὶ μικρὸν , ὕπνῳ κατελήφθη μεταξὺ διαλεγόμενος περὶ Βατάτζη . ἐδόκει δὲ ὁρᾷν κατὰ τοὺς ὕπνους νεανίσκους δύο τινὰς καλλίστους κάλλει , πέπλον φοινικοῦν ἔχειν , ᾧ χρυσοῦς ἐντετύπωτο σταυρὸς ἐπὶ τὰ τέσσαρα διήκων ἄκρα . ἐγέγραπτο δὲ καὶ περὶ τὸν σταυρὸν γράμμασι καὶ αὐτοῖς χρυσοῖς · « Ἰησοῦς Χριστὸς νικᾷ . » ᾧ φέροντες οἱ νεανίσκοι περιεκάλυπτον τὸν βασιλέα . ταῦτα μὲν οὖν ὁ βασιλεὺς ἑώρα κατὰ τοὺς ὕπνους , καὶ ἔξυπνος γενόμενος διηγεῖτο τοῖς παροῦσιν . ἐδόκει δὲ αὐτοῖς τε καὶ βασιλεῖ , ἀγαθοῦ τινος τὸν ὄνειρον εἶναι μηνυτήν · ἐλέγετο δὲ , ὡς τῆς αὐτῆς ὥρας Βατάτζης ἀνῄρητο ὑπὸ Περσῶν . οὕτω γὰρ ἐξετάζοντι ἐμηνύετο ὕστερον τῷ βασιλεῖ . ὁ γὰρ Βατάτζης , ἐπεὶ οἱ Πέρσαι παρῆσαν , ὅτι μὲν πρὸς Καντακουζηνὸν τὸν βασιλέα πόλεμον ἀνῄρητο , οὐκ ἐδήλου · τοῦτο δὲ μόνον ἔφασκεν , ὡς ἡγήσοιτο ἐπὶ λεηλασίᾳ , οἰόμενος , εἰ ἐπαγάγοι ταῖς ὑπὸ βασιλέα πόλεσι καὶ ἐπιδείξοι διεσκεδασμένους ἀνθρώπους καὶ βοσκήματα πολλὰ , ἐπιθυμίᾳ κέρδους αἱρήσεσθαι καὶ τοὺς βαρβάρους τὸν πρὸς βασιλέα πόλεμον . τοῦτο δ' ἐναντίως ἀπέβαινεν ἢ ἐκεῖνος ᾤετο . ὡς γὰρ ἐγένετο ἐπὶ Γαρέλλαν , καὶ ἐπέτρεπε τὴν λείαν πολλὴν ὁρωμένην ἀνθρώπων ὁμοῦ καὶ βοσκημάτων , οἱ Πέρσαι μὲν ἠρώτων , εἰ μὴ ὑπὸ Καντακουζηνὸν τὸν βασιλέα ἡ χώρα εἴη . τοῦ δὲ ἐξειπόντος τὸ ἀπόῤῥητον καὶ παραινοῦντος πολυπραγμονεῖν μηδὲν , ἀλλ' ἐμπίπλασθαι τῶν ἀνδραπόδων , οἱ βάρβαροι ἀγανακτήσαντες πρὸς τὴν ἀπάτην , ὅτι μηδὲν εἰδότας ἐπὶ βασιλέα ἤγαγε , καὶ δυσχεράναντες ὑπὲρ ἐκείνου , Βατάτζην μὲν ἀποκτείνουσιν αὐτίκα , τοὺς ἄλλους δὲ Ρωμαίους , ὅσοι συνῆσαν , ἐξανδραποδίσαντες καὶ τὸν υἱὸν , ἀνεχώρησαν ἐπ' οἴκου , μηδὲν ταῖς ὑπὸ βασιλέα πόλεσι τελούσαις λυμηνάμενοι . Βατάτζης μὲν οὖν τοιαύτην ἔδωκε δίκην τῆς ἀγνωμοσύνης . αἱ δὲ συναποστᾶσαι πρότερον ἐκείνῳ πόλεις καὶ μετὰ τὴν ἐκείνου τελευτὴν οὐ προσεχώρησαν τῷ βασιλεῖ , ἀλλὰ μέχρι πολλοῦ ἐπολέμησαν ἀντέχουσαι . ἐξ ἐκείνων δὲ τῶν πόλεων καὶ ἡ τὸν Ἐμπυρίτην ὄντες κατέχουσα φρουρὰ , τὸν ἄρχοντα συλλαβόντες σφῶν Ἀρχοντίτζην προσαγορευόμενον , αὐτόν τε παρέδοσαν βασιλίδι καὶ τὸ φρούριον . καὶ τυχόντες ἀδείας εἰς τὰς οἰκίας ἐπανῆλθον . Ἰωάννης τε Ἀπόκαυκος ὁ τοῦ μεγάλου δουκὸς ἀδελφὸς νυκτὸς ἐπελθὼν τὸ Ρήγιον εἷλε προδοσίᾳ , καὶ τὴν βασιλέως ἐξήλασε φρουράν . βασιλεὺς δὲ , ἐπεὶ ἡ στρατιὰ διὰ τὸν πρὸς Βατάτζην πόλεμον ἤδη ἠθροισμένη ἦν , ἐδόκει δεῖν Βυζαντίοις ἐπελθεῖν · συνείποντο δὲ αὐτῷ Ἱέραξ τε τὸν ἐκ Τζερνομιάνου λόχον ἄγων , καὶ Παρασπόνδυλος · ᾧ προσέταττεν ὁ βασιλεὺς τοὺς στρατευομένους κατὰ τὴν Ἀδριανοῦ πάντας ἄγειν πλὴν Βράνου καὶ Μουγδουφῆ καὶ Φραγγοπούλου , οἳ τῆς ἐν αὐτῇ στάσεως ἦρξαν πρώτως καὶ πολλοὺς διέφθειραν τῶν προσεχόντων βασιλεῖ . σκοπὸς δὲ ἦν αὐτῷ , ἵνα μὴ δοκοίη διὰ φόβον ἐφέλκεσθαι εἰκῇ καὶ μάτην · πρὸς γὰρ στρατείας παντάπασιν ἀνάσκητοι ἐκεῖνοι ἦσαν καὶ οὐδενὸς ἄμεινον διακείμενοι τῶν οὐδὲ ὅ,τι ποτέ εἰσιν εἰδότων ὅπλα . βασιλεὺς μὲν οὖν τοιαύτην γνώμην ἔχων , ἐκέλευε Παρασπονδύλῳ μηδένα τῶν τριῶν ἐκείνων ἄγειν · ἐκεῖνος δὲ , ὡς ἔλεγεν , ἀγνοῶν ὅθεν εἰς τοῦτο ἐναχθείη , τὸν Φραγγόπουλον , καίτοι νοσοῦντα νόσον δεινὴν , ἐρυσίπελας γὰρ ἦν , ἠνάγκασε συνέπεσθαι · ὃν ἰδὼν ὁ βασιλεὺς ἐνδιατρίβοντα τῷ στρατοπέδῳ Παρασπονδύλου , κατηγόρει πρὸς ὀργὴν οὐκ ἀπείθειαν μόνον , ἀλλὰ καὶ ὠμότητα , ὅτι νοσοῦντα ἄνθρωπον οὕτω δεινῶς ἄγει πρὸς τὸ στρατόπεδον , καίτοι κελευσθεὶς μηδὲν παρενοχλεῖν . ὁ δὲ τήν τε ἀπείθειαν ὡμολόγει καὶ συγγνώμης τυχεῖν ἐδεῖτο · μηδὲ γὰρ εἰδέναι , ὅθεν κινηθείη πρὸς τὸ τοιοῦτον · καίτοι τῆς στρατείας ἀφεθῆναι πολλὰ δεόμενον , ἕπεσθαι καταναγκάζειν . βασιλεὺς δὲ τῆς νόσου τὸν Φραγγόπουλον οἰκτείρας , ἐκέλευε τοῖς συνοῦσιν ἰατροῖς πρόνοιαν αὐτοῦ ποιεῖσθαι , αὐτὸς δὲ παρὰ τὴν τῆς Καμήλου γέφυραν ἐλθὼν , αὖθις ἐστρατοπεδεύετο καὶ διελέγετο κρύφα τοῖς ἐν Βυζαντίῳ φίλοις , εἰ δύναιντο τὴν πόλιν αὐτῷ παραδιδόναι , ἐπηγγέλλοντό τε καὶ αὐτοὶ τὴν τῆς Ξυλοκέρκου λεγομένην πύλην ἐκ πολλῶν ἐτῶν ἀπῳκοδομημένην διορύξαντες εἰσάγειν . οὕτω δὲ τοῦ χρόνου τριβομένου , τινὰ τῶν ἐκ Βυζαντίου γνωρίμων ὁ Φραγγόπουλος ἰδὼν ἐν στρατοπέδῳ διατρίβοντα ἠρώτα τὴν αἰτίαν , καθ' ἣν ἀφίκοιτο , καὶ εἰ πολὺς εἴη χρόνος , ὅσος ἀποσταίη Βυζαντίου . ὁ δὲ τό,τε πρὸς βασιλέα ἔχθος Φραγγοπούλου πρότερον εἰδὼς καὶ τὴν πρὸς αὐτὸν φιλίαν , καὶ νομίσας προθυμότατα συναγωνιεῖσθαι πρὸς τὴν ἐπιχείρησιν αὐτῷ , ἀπεκάλυπτεν αὐτίκα τὸ ἀπόῤῥητον , καὶ παρὰ μὲν τῶν ἐν Βυζαντίῳ ἔλεγεν ἀρχόντων πεπεῖσθαι ἐνθάδε ἥκειν μεγάλα εὖ ποιήσειν ἐπαγγειλαμένων · δηλητήριον δὲ ἔχειν , ἵν' εἰ δύναιτο , ἀνέλοι βασιλέα προσαγαγών . ἕκτον δὲ ἤδη μῆνα ἐπὶ τούτῳ προσταλαιπωροῦντα μηδέποτε καιροῦ ἐπιτυχεῖν . νυνὶ δὲ αὐτὸν ἡ προσεδρία καὶ ἡ καρτερία τοῖς μαγείροις ἐντάξασα τοῦ βασιλέως καιρὸν παρέχειν τὸ σπουδαζόμενον ἀνύειν . διὸ καὶ μάλιστα συνήδεσθαι αὐτῷ , ὅτι οὕτω συντυχὸν συγκατεργάσεται αὐτῷ , ἵνα καὶ τῶν ἴσων εὐεργετημάτων τύχῃ παρὰ τῶν ἀρχόντων . ἔλεγέ τε παρεσκευασμένος εἶναι ὡς τῆς ἑσπέρας ἤδη ταύτης τῷ βασιλέως δείπνῳ τὰ φάρμακα κεράσων . ἅμα δὲ βούλεσθαι καὶ πρὸς Βυζάντιον ἀποδιδράσκειν , παρῄνει τε συνέπεσθαι καὶ αὐτόν . οὕτω μὲν οὖν ἐκεῖνος ἐξεῖπε τὸ ἀπόῤῥητον , ἐχθραίνειν οἰηθεὶς Φραγγόπουλον τῷ βασιλεῖ · ὁ δὲ ἐδόκει πρὸς τὴν πρᾶξιν ἥδεσθαι καὶ βούλεσθαι καὶ συνεργεῖν · ἐδεῖτό τε καὶ αὐτῷ τὰ φάρμακα ἐπιδεικύναι . ὁ δ' ἐπεδείκνυεν αὐτίκα , οὐδὲν περὶ ἐκείνου φαῦλον ὑπωπτευκώς . ἐπεὶ δὲ εἶχεν ἐν χερσὶν ὁ Φραγγόπουλος τὰ φάρμακα , οὐκ ἀπεδίδου ἀπαιτοῦντι · νομίσας δὲ , ὅπερ ἦν , ἐξηπατῆσθαι καὶ δείσας , μὴ ἁλῷ , ἀπεδίδρασκεν αὐτίκα . Φραγγόπουλος δὲ τὰ φάρμακα ἔχων , ἧκε πρὸς βασιλέα καὶ ἐπεδείκνυέ τε καὶ διηγεῖτο , οἷα περὶ τοῦ πράγματος συμβαίη , ἰσχυρίζετό τε , ὡς ἀσχοληθεὶς περὶ τὰ φάρμακα τὸν ἐπιβουλεύοντα ἐῴη διαδρᾶναι . βασιλεὺς δὲ τὴν περὶ αὐτὸν κηδεμονίαν τοῦ θεοῦ θαυμάσας , ὅτι καὶ ἃ ἐδόκει Παρασπόνδυλος δεδρακέναι ἀπειθῶν , ταῦθ' ὑπὸ θεοῦ τῆς εἰς αὐτὸν ἕνεκα προνοίας ᾠκονόμητο , καὶ πολλὰς τῆς σωτηρίας χάριτας ὁμολογήσας , τὰ φάρμακα μὲν ἐκέλευε κατορύττειν , ἵνα μή τις ἀνθρώποις ἢ κτήνεσιν ὑπ' αὐτοῦ βλάβη προστριβείη . Φραγγόπουλον δὲ ἠμείβετο εὐεργετήσας ἀξίως τῆς εὐνοίας .
Lemmas: ϟʹ . Βατάτζης δέ ὁ μέγας στρατοπεδάρχης , ὑπό βασιλεύς καταλείπω μετά στρατιά , ὥστε κατατρέχω Βυζάντιον καί κακόω , πρῶτος μέν ποιέω κακῶς ὁ χώρα καί ληΐζομαι συχνός ἔφοδος · ἐπιστρατεύω δέ αὐτός ὁ Βυζάντιος , ὅς στρατηγέω Ἀπλησφάρης , νικάω συμβάλλω καί ζάω τε κρατέω πολύς καί ἀποκτείνω κατά ὁ μάχη , ἁλίσκομαι δέ καί ὁ στρατηγός . μετά δέ ὁ Βυζάντιος ἧσσα ὁ Βατάτζης οἴομαι , εἰμί προσχωρέω βασιλίδι , πρῶτος εἰμί αὐτός καί πᾶς βεβαίως ἄρχω , ὁ ἄλλος περί μάχη καί πόλεμος οὐδείς ἄξιος εἰμί , ἄλλως ὁ ὅτι καί πατριάρχης κατά γένος αὐτός προσήκω , ὁ γάρ ἐκεῖνος θυγάτηρ ὁ Βατάτζης γαμέω υἱός , πρός ὁ ἀρχή αὐτός μάλιστα συμπράσσω , πέμπω πρός βασιλίς διαλέγω περί σύμβασις , καί ἐπαγγέλλω Καντακουζηνός ὁ βασιλεύς ἀντιτάσσω , αὐτός δύναμαι ἐκ Πέρσης στρατία ἐπί ἐκεῖνος ἄγω . εἰμί γάρ πρός τις ὁ σατράπης φίλιος ἔχω ὁ τε ὁ φωνή αὐτός οἶδα καί διαλέγω περσιστί , ἄλλως ὁ ὅτι καί βασιλεύς παρά ὁ ὁ πόλεμος χρόνος διά οὗτος ὁ αἴτιος ὁ Πέρσης κελεύω ἀεί συνίημι · ἐκ ὅς γίγνομαι ἐν συνήθεια πρός αὐτός . ὁ βασιλίς δέ ἄσμενος τε δέχομαι ὁ λόγος καί πᾶς προθύμως ἐπαγγέλλω ποιέω , ὅσος ὁ Βατάτζης αἰτέω · περί πλεῖστος γάρ ποιέω ὁ ὁ ἀνθίστημι εἰμί βασιλεύς . ἐκφοβέω γάρ κατάκρας πατριάρχης τε καί ὁ ἄλλος ὁ πρᾶγμα ἄρχω , πολύς καταψεύδομαι βασιλεύς , καί πείθω ἐκεῖνος , ὡς , εἰμί τρόπος δή τις Βυζάντιον ἐκεῖνος ὑποποιέω , αὐτός αὐτίκα καί παῖς ἀποκτείνω ὁ ὕβρις ἕνεκα καί ὁ ἄλλος κακός ὁ εἰς ἐκεῖνος καί ὁ συγγενής γίγνομαι ἀμύνω . διό πρός ὁ εἰρήνη ἤδη καί αὐτός ὑπό δειλία ἀσύμβατος ἔχω , καίτοι βασιλεύς ἀεί δήω καί γράμμα πατριάρχης περί ὁ εἰρήνη πέμπω , ὁ ὁ ἄγω παρά ὁ ὁ πατριάρχης θρόνος ἢ ἄλλοθι ποῦ , ἔνθα μάλιστα οὐ ἐν-εἰμί λανθάνω , λάθρῃ ῥίπτω ἐρχόμενος · δείδω γάρ φανερῶς παρέχω , οὐ ἥμερος ἀμοιβή δέχομαι ὁ πρέσβυς , κἀν ἐκεῖνος τἀναντία πράσσω ἀεί , ὁ πόλεμος ὡς μάλιστα ἐν-εἰμί ἀνάπτω . Βατάτζης μέν οὖν ἐλπίς οὗτος μέγας ἕνεκα πολεμέω αὖθις αἱρέω βασιλεύς , καί πρός ὁ Λυδίας σατράπης πέμπω , αἰτέω κατά συμμαχία στρατιά . βασιλεύς δέ ἐπεί ὁ κατά Βατάτζης οὐ ἀγνοέω , πολύς ἀπαγγέλλω , Καλόθετος ὁ πρωτοσεβαστός πέμπω , κατηγορέω ὁ ἀγνωμοσύνη καί ὁ ἀποστασία , ἐπιχειρέω τε πείθω , μή τοιοῦτος κακουργέω , ἀλλά τηρέω ὁ Ὅρκος ὁ πρός αὐτός καί ὁ συνθήκη , ἥκω τε πρός αὐτός κελεύω , ὡς πᾶς πράσσω , ὅς εἄν δήω . Βατάτζης δέ ἀπαγορεύω ὁ νῦν ἔχω ἥκω πρός αὐτός · δείδω γάρ ἀπερισκέπτως οὗτος καί Χωρὶς Ὅρκος πρός αὐτός ἔρχομαι · οὐδέ γάρ ἐξαιρέω ὁ ὁ βασιλίδι περί ὁ προσχωρέω αὐτός διαλέγω , μετά μικρός δέ ἐπαγγέλλω πρός βασιλεύς πέμπω , Ὅρκος αἰτέω ἀμνηστία περί ὁ ἀποστασία . οὗτος δέ σκήπτω καί πρόφασις εἰμί · ἀλλά ὁ ἐκ Λυδίας περιμένω στρατία , φενακίζω ἐπιχειρέω , ἄχρι ὅς δύναμις κτάομαι βέβαιος , πολεμέω πρός ἐκεῖνος φανερῶς . βασιλεύς δέ ποιέω περί πλεῖστος Βατάτζης ἔχω , εἰμί γάρ λόγος ἄξιος ὁ ἀνήρ , οὖον σύνεσις μόνος , ἀλλά καί ἐμπειρία καί τόλμα ὁ κατά ὁ μάχη , καί πᾶς σπουδή ἐπιδείκνυμι δήω οἴομαι ὁ μή Βατάτζης πρός ὁ πολέμιος ἀφίστημι , ὁ γάρ ἐν Βυζάντιον εἰμί ἄρχω πολύς σύνοιδα ἀτολμία καί ἀπειρία κατά ὁ μάχη , Νικηφόρος πέμπω αὖθις ὁ Μετοχίτης , ὅς ὁ μέγας λογοθέτης ὕστερος τιμάω ἄξιος , Ὅρκος κομίζω ἀμνηστία , καί ἕτερος τις ἐπαγγέλλω , ὁ ἐκεῖνος φάσκω βούλομαι πέμπω αἰτέω πρός βασιλεύς . Μετοχίτης δέ ἐπεί σαφῶς γιγνώσκω Βατάτζης ἀφίστημι βασιλεύς , ἤδη γάρ καί ὁ Περσικός στρατία κατά ὁ τηριστασις διαβαίνω ἐκ ὁ Ἀσία , ὅς Βατάτζης ἐπί συμμαχία μεταπέμπω , ταχύς ἀναστρέφω , ἀπαγγέλλω ὁ ἀποστασία βασιλεύς , καί ὡς ἤδη καί συμμαχία ἔχω Περσικός , ὁ πόλεμος ἅπτω . βασιλεύς δέ δοκέω μέν αὖθις ἀναφαίνω δεινός · συναφίστημι γάρ αὐτίκα Βατάτζης καί πόλις οὐ ὀλίγος Θρᾳκικός , ὅς ὁ ἐκεῖνος ἄρχω συγγενής , βασιλεύς ἐγχειρίζω ὁ ἀρχή · ὅμως ἀναγκαῖος καί αὐτός παρασκευάζω πρός μάχη , καί πέμπω μετακαλέω ὁ στρατιώτης ἐκ ὁ πόλις , ὅς εἰμί εγκαθιδρύω · αὐτός δέ σκέπτομαι , ὅς χρή διατίθημι ὁ κατά ὁ πρός Βατάτζης πόλεμος , καί ὁ πρεσβεύω πρός ἐκεῖνος διαλέγω Νικηφόρος ὁ Μετοχίτης ἐπί κλίνη ἀνάκειμαι · νυστάζω δέ ἐπί μικρός , ὕπνος καταλαμβάνω μεταξύ διαλέγω περί Βατάτζης . δοκέω δέ ὁράω κατά ὁ ὕπνος νεανίσκος δύο τις καλός κάλλος , πέπλος Φοινικοῦς ἔχω , ὅς χρύσεος ἐντυπόω σταυρός ἐπί ὁ τέσσαρες διήκω ἄκρος . γράφω δέ καί περί ὁ σταυρός γράμμα καί αὐτός χρυσός · « Ἰησοῦς Χριστός νικάω . » ὅς φέρω ὁ νεανίσκος περικαλύπτω ὁ βασιλεύς . οὗτος μέν οὖν ὁ βασιλεύς ὁράω κατά ὁ ὕπνος , καί ἔξυπνος γίγνομαι διηγέομαι ὁ πάρειμι . δοκέω δέ αὐτός τε καί βασιλεύς , ἀγαθός τις ὁ ὄνειρος εἰμί μηνυτής · λέγω δέ , ὡς ὁ αὐτός ὥρα Βατάτζης ἀναιρέω ὑπό Πέρσης . οὗτος γάρ ἐξετάζω μηνύω ὕστερος ὁ βασιλεύς . ὁ γάρ Βατάτζης , ἐπεί ὁ Πέρσης πάρειμι , ὅτι μέν πρός Καντακουζηνός ὁ βασιλεύς πόλεμος ἀναιρέω , οὐ δηλόω · οὗτος δέ μόνος φάσκω , ὡς ἡγέομαι ἐπί λεηλασία , οἴομαι , εἰμί ἐπάγω ὁ ὑπό βασιλεύς πόλις καί ἐπιδείκνυμι διασκεδάννυμι ἄνθρωπος καί βόσκημα πολύς , ἐπιθυμία κέρδος αἱρέω καί ὁ βάρβαρος ὁ πρός βασιλεύς πόλεμος . οὗτος δέ ἐναντίος ἀποβαίνω ἢ ἐκεῖνος οἴομαι . ὡς γάρ γίγνομαι ἐπί Γαρέλλας , καί ἐπιτρέπω ὁ λεῖος πολύς ὁράω ἄνθρωπος ὁμοῦ καί βόσκημα , ὁ Πέρσης μέν ἐρωτάω , εἰμί μή ὑπό Καντακουζηνός ὁ βασιλεύς ὁ χώρα εἰμί . ὁ δέ ἐκλέγω ὁ ἀπόρρητος καί παραινέω πολυπραγμονέω μηδείς , ἀλλά ἐμπίμπλημι ὁ ἀνδράποδον , ὁ βάρβαρος ἀγανακτέω πρός ὁ ἀπάτη , ὅτι μηδείς οἶδα ἐπί βασιλεύς ἄγω , καί δυσχεραίνω ὑπέρ ἐκεῖνος , Βατάτζης μέν ἀποκτείνω αὐτίκα , ὁ ἄλλος δέ Ῥωμαῖος , ὅσος σύνειμι , ἐξανδραποδίζω καί ὁ υἱός , ἀναχωρέω ἐπί οἶκος , μηδείς ὁ ὑπό βασιλεύς πόλις τελέω λυμαίνομαι . Βατάτζης μέν οὖν τοιοῦτος δίδωμι δίκη ὁ ἀγνωμοσύνη . ὁ δέ συναφίστημι πρότερος ἐκεῖνος πόλις καί μετά ὁ ἐκεῖνος τελευτή οὖον προσχωρέω ὁ βασιλεύς , ἀλλά μέχρι πολύς πολεμέω ἀντέχω . ἐκ ἐκεῖνος δέ ὁ πόλις καί ὁ ὁ εμπυριος εἰμί κατέχω φρουρά , ὁ ἄρχω συλλαμβάνω σφεῖς Ἀρχοντίτζην προσαγορεύω , αὐτός τε παραδίδωμι βασιλίδι καί ὁ φρούριον . καί τυγχάνω ἄδεια εἰς ὁ οἰκίον ἐπανέρχομαι . Ἰωάννης τε Απόκαυκος ὁ ὁ μέγας δούξ ἀδελφός νύξ ἐπέρχομαι ὁ Ῥήγιον αἱρέω προδοσία , καί ὁ βασιλεύς ἐξελαύνω φρουρά . βασιλεύς δέ , ἐπεί ὁ στρατία διά ὁ πρός Βατάτζης πόλεμος ἤδη ἀθροίζω εἰμί , δοκέω δήω Βυζάντιος ἐπέρχομαι · συνέπομαι δέ αὐτός Ἱέραξ τε ὁ ἐκ τζερνομιανω λόχος ἄγω , καί Παρασπόνδυλος · ὅς προστάσσω ὁ βασιλεύς ὁ στρατεύω κατά ὁ Ἀδριανός πᾶς ἄγω πλήν Βράνου καί Μουγδουφῆ καί Φραγγοπούλου , ἕ ὁ ἐν αὐτός στάσις ἄρχω πρῶτος καί πολύς διαφθείρω ὁ προσέχω βασιλεύς . σκοπός δέ εἰμί αὐτός , ἵνα μή δοκέω διά φόβος ἐφέλκω εἰκῇ καί μάτην · πρός γάρ στρατεία παντάπασι ἀνάσκητος ἐκεῖνος εἰμί καί οὐδείς ἀγαθός διάκειμαι ὁ οὐδέ ὅστις ποτός εἰμί οἶδα ὅπλον . βασιλεύς μέν οὖν τοιοῦτος γνώμη ἔχω , κελεύω Παρασπόνδυλος μηδείς ὁ τρεῖς ἐκεῖνος ἄγω · ἐκεῖνος δέ , ὡς λέγω , ἀγνοέω ὅθεν εἰς οὗτος ἐνάγω , ὁ Φραγγόπουλος , καίτοι νοσέω νόσος δεινός , ἐρυσίπελας γάρ εἰμί , ἀναγκάζω συνέπομαι · ὅς εἶδον ὁ βασιλεύς ἐνδιατρίβω ὁ στρατόπεδον παράσπονδυλος , κατηγορέω πρός ὀργή οὐ ἀπείθεια μόνος , ἀλλά καί ὠμότης , ὅτι νοσέω ἄνθρωπος οὗτος δεινῶς ἄγω πρός ὁ στρατόπεδον , καίτοι κελεύω μηδείς παρενοχλέω . ὁ δέ ὁ τε ἀπείθεια ὁμολογέω καί συγγνώμη τυγχάνω δήω · μηδέ γάρ οἶδα , ὅθεν κινέω πρός ὁ τοιοῦτος · καίτοι ὁ στρατεία ἀφίημι πολύς δήω , ἕπω καταναγκάζω . βασιλεύς δέ ὁ νόσος ὁ Φραγγόπουλος οἰκτείρω , κελεύω ὁ σύνειμι1 ἰατρός πρόνοια αὐτός ποιέω , αὐτός δέ παρά ὁ ὁ Καμήλου γέφυρα ἔρχομαι , αὖθις στρατοπεδεύω καί διαλέγω κρύφα ὁ ἐν Βυζάντιον φίλος , εἰμί δύναμαι ὁ πόλις αὐτός παραδίδωμι , ἐπαγγέλλω τε καί αὐτός ὁ ὁ Ξυλόκερκος λέγω πύλη ἐκ πολύς ἔτος ἀποικοδομέω διορύσσω εἰσάγω . οὗτος δέ ὁ χρόνος τρίβω , τις ὁ ἐκ Βυζάντιον γνώριμος ὁ Φραγγόπουλος εἶδον ἐν στρατόπεδον διατρίβω ἐρωτάω ὁ αἴτιος , κατά ὅς ἀφικνέομαι , καί εἰμί πολύς εἰμί χρόνος , ὅσος ἀφίστημι Βυζάντιον . ὁ δέ ἔρχομαι πρός βασιλεύς ἔχθος Φραγγοπούλου πρότερος εἰδοί καί ὁ πρός αὐτός φίλιος , καί νομίζω πρόθυμος συναγωνίζομαι πρός ὁ ἐπιχείρησις αὐτός , ἀποκαλύπτω αὐτίκα ὁ ἀπόρρητος , καί παρά μέν ὁ ἐν Βυζάντιον λέγω ἄρχω πείθω ἐνθάδε ἥκω μέγας εὕω ποιέω ἐπαγγέλλω · δηλητήριος δέ ἔχω , ἵνα εἰμί δύναμαι , ἀναιρέω βασιλεύς προσάγω . ἕκτος δέ ἤδη μείς ἐπί οὗτος προσταλαιπωρέω μηδέποτε καιρός ἐπιτυγχάνω . νυνί δέ αὐτός ὁ προσεδρία καί ὁ καρτερία ὁ μάγειρος ἐντάσσω ὁ βασιλεύς καιρός παρέχω ὁ σπουδάζω ἀνύω . διό καί μάλιστα συνήδομαι αὐτός , ὅτι οὗτος συντυγχάνω συγκατεργάζομαι αὐτός , ἵνα καί ὁ ἴσος εὐεργέτημα τυγχάνω παρά ὁ ἄρχω . λέγω2 τε παρασκευάζω εἰμί ὡς ὁ ἑσπέρα ἤδη οὗτος ὁ βασιλεύς δεῖπνον ὁ φάρμακον κερασός . ἅμα δέ βούλομαι καί πρός Βυζάντιον ἀποδιδράσκω , παραινέω τε συνέπομαι καί αὐτός . οὗτος μέν οὖν ἐκεῖνος ἐξεῖπον ὁ ἀπόρρητος , ἐχθραίνω οἴομαι Φραγγόπουλος ὁ βασιλεύς · ὁ δέ δοκέω πρός ὁ πρᾶξις ἥδομαι καί βούλομαι καί συνεργέω · δέομαι τε καί αὐτός ὁ φάρμακον ἐπιδείκνυμι . ὁ δέ ἐπιδείκνυμι αὐτίκα , οὐδείς περί ἐκεῖνος φαῦλος ὑποπτεύω . ἐπεί δέ ἔχω ἐν χείρ ὁ Φραγγόπουλος ὁ φάρμακον , οὐ ἀποδίδωμι ἀπαιτέω · νομίζω δέ , ὅσπερ εἰμί , ἐξαπατάω καί δείδω , μή ἁλίσκομαι , ἀποδιδράσκω αὐτίκα . Φραγγόπουλος δέ ὁ φάρμακον ἔχω , ἵημι πρός βασιλεύς καί ἐπιδείκνυμι τε καί διηγέομαι , οἷος περί ὁ πρᾶγμα συμβαίνω , ἰσχυρίζομαι τε , ὡς ἀσχολέω περί ὁ φάρμακον ὁ ἐπιβουλεύω ἐάω διαδιδράσκω . βασιλεύς δέ ὁ περί αὐτός κηδεμονία ὁ θεός θαυμάζω , ὅτι καί ὁ δοκέω Παρασπόνδυλος δράω ἀπειθέω , αὐτός ὑπό θεός ὁ εἰς αὐτός ἕνεκα πρόνοια οἰκονομέω , καί πολύς ὁ σωτηρία χάρις ὁμολογέω , ὁ φάρμακον μέν κελεύω κατορύσσω , ἵνα μή τις ἄνθρωπος ἢ κτῆνος ὑπό αὐτός βλάβη προστρίβω . Φραγγόπουλος δέ ἀμείβω εὐεργετέω ἀξίως ὁ εὔνοια .