joannes-scylitzes.synopsis-historiarum skylitzes.44
[ Mich2.16 ] Καὶ οὕτω μὲν τὰ τῆς ἀποστασίας ἀπέσβη τελέως καὶ ᾤχετο , οὐκ ἔμελλε δὲ ἄχρι τούτων στήσεσθαι ἡ φορὰ τῶν κακῶν , ἀλλὰ τῶν δύο ἠπείρων , Ἀσίας φαμὲν καὶ Εὐρώπης , ἐν θυμῷ κυρίου οἷόν τινος κεφαλῆς καὶ οὐρᾶς , εἰ καὶ μὴ συνίεσαν , παιδευθεισῶν φόνοις , ἐμπρησμοῖς , σεισμοῖς , ἁρπαγαῖς , ἐμφυλίοις καταδρομαῖς , πόλεων ἀνελπίστοις μεταναστάσεσι , σημείοις ἐξ οὐρανοῦ , σημείοις ἐξ ἀέρος , τέλος καὶ ταῖς ταλαιπώροις νήσοις , οἷόν τινα μέσην , ἵν' ὁλόσωμος εἴη ἡ πληγή , ἐπέδραμε τὰ δεινά . ἀλλ' οὐκ ἦν παιδευθῆναι τοὺς τὴν θεάνθρωπον ἐξηρνημένους μορφὴν προσκυνεῖν . ἄρτι γὰρ τοῦ κατὰ τὸν Θωμᾶν ἄρξαντος νεωτερισμοῦ , ἐπεὶ ταῦτα ἠκούετο πανταχοῦ , οἱ τὸν ἑσπέριον κόλπον τῆς Ἰβηρίας οἰκοῦντες Ἀγαρηνοί , πρόσχωροι τῷ Ὠκεανῷ ὄντες ( Ἱσπάνους τούτους κατονομάζουσιν ) , εἰς εὐανδρίαν ἐληλακότες καὶ ἣν ᾤκουν γῆν λυπρὰν οὖσαν καὶ μετρίως εὐδαίμονα ὁρῶντες καὶ διὰ τοῦτο τρέφειν μὴ δυναμένην αὐτούς , προσελθόντες τῷ ἑαυτῶν ἄρχοντι Ἀπόχαψ ( ἀμερμουμνῆν οἶδε τοῦτον ἡ ἐγχώριος γλῶσσα καλεῖν ) ἀποικίαν καὶ γῆς μετανάστασιν ἀπῄτουν γενέσθαι αὐτοῖς , πλήθει τε στενοχωρουμένοις καὶ τῶν ἀναγκαίων σπανίζουσιν . ὁ δὲ ἀσπασίως τὸν λόγον δεξάμενος πλοῖα εὐθέως ἐπισκευάσας μακρὰ καὶ δύναμιν τούτοις ἐξ αὐτῶν ἐμβιβάσας ἐπὶ λῃστείαν , τέως λανθάνουσαν ἔχων τὴν ἔννοιαν , τῶν πρὸς τὴν ἕω κειμένων νήσων καὶ ἡμετέρων ἐτράπετο , ὁμοῦ μὲν τὸ τοῖς ὑπηκόοις ὀρεκτὸν ἐκπληρῶν καὶ ἐκ τῶν ἀλλοτρίων αὐτοὺς κορεννύς , ὁμοῦ δὲ κατασκεψόμενος , εἴ τίς ἐστιν εὔφορος τῶν νήσων καὶ πρὸς μετοικίαν ἐπιτηδεία αὐτοῖς . ποιησάμενος δὲ τὸν ἀπόπλουν ἔαρος ὥρᾳ , καὶ πολλὰς ἐπιὼν τῶν νήσων , οὐδένα εὕρισκε τὸν ἀντιπαραταττόμενον . ἐχήρευον γὰρ πᾶσαι βοηθείας , τοῦ εἰωθότος φυλάττειν στόλου παντὸς συστρατευομένου τῷ Θωμᾷ . διὸ καὶ μεγάλας ὠφελείας ἐκ πασῶν , αἷς καὶ προσώρμιζεν , ἐκαρποῦτο . ἧκε δέ ποτε καὶ εἰς Κρήτην καὶ ταύτην καταδραμὼν καὶ ἀνδραποδισάμενος , ὡς ἐνῆν , καὶ τὴν τῆς νήσου καταμαθὼν ἀρετὴν καὶ χάριν , τοῦτο ἔφη πρὸς τοὺς ὑπηκόους · ‘ἰδοὺ γῆ ἡ ῥέουσα μέλι καὶ γάλα.’ καὶ τότε μὲν ἔφη πλέον οὐδέν , παντοίων δὲ τὸν στόλον ἐμπεπληκὼς ἀγαθῶν τῶν ἐπ' οἴκου νόστων ἐμέμνητο . ὡς δ' ὁ χειμὼν ὑπέληγε καὶ τὸ ἔαρ ὑπέλαμπε , τεσσαράκοντα ναῦς πληρώσας ἀνδρῶν μαχίμων καὶ οὔριον ἄνεμον ἐπιτηρήσας πρὸς Κρήτην ἀπέπλει , τὰς ἄλλας τῶν νήσων παρατρέχων ἐπιεικῶς . καταλαβὼν δὲ τὴν νῆσον τῷ ἀκρωτηρίῳ τῷ καλουμένῳ Χάρακι προσορμίζεται . ὡς δ' οὐδὲν αὐτῷ οὔτε κατὰ τὴν ἀπόβασιν οὔτε κατὰ τὴν καταγωγὴν ἐφάνη πολέμιον , παρεμβολὴν ὀχυρὰν πηξάμενος τοὺς μὲν ἐπιτηδείους εἰς προνομὰς ἐξαπέστειλεν , αὐτὸς δὲ τοὺς λοιποὺς ἔχων , ἄρτι δὴ τοῦ πνεύματος ἐπακμάζοντος κἀκείνων πορρωτέρω σταδίων δέκα ἢ καὶ δεκαπέντε γενομένων , πῦρ ἐμβαλὼν ταῖς ναυσὶ τὰς πάσας κατέφλεξε ) φεισάμενος τὸ παράπαν οὐδεμιᾶς . ὁ δὲ στρατὸς ( καὶ γὰρ ἐπαλινόστουν εὐθέως ἐκδειματωθέντες , τῷ παραδόξῳ τοῦ πράγματος καταπλαγέντες ) τὴν αἰτίαν ἐπυνθάνοντο καὶ εἰς λόγους ἦλθον νεωτερικούς . ἐπεὶ δὲ ἤκουον , ἃ πάλαι ὤδινον , ὡς ‘αὐτοί τε τούτων ὑμεῖς αἴτιοι , ἀποικίαν ζητοῦντες καὶ γῆν ἀγαθήν , ἐμοὶ δὲ ταύτης οὐδετέρα νενόμισται κρείττων , εἰς ταύτην ἦλθον τὴν ὁδὸν τὰ ὑμῖν τε θυμήρη πράττων καὶ ἐμαυτὸν τῆς ἐξ ὑμῶν ἀπαλλάττων ὀχλήσεως.’ ὡς δὲ καὶ γυναικῶν καὶ παίδων ἐμέμνητο , ‘καὶ γυναῖκες’ , ἔφη ὁ Ἀπόχαψ , ‘ὧδε ὑμέτεραι αἱ αἰχμάλωτοι , καὶ παῖδες οὐ μετὰ μικρὸν ἐξ αὐτῶν.’ τούτοις τοῖς λόγοις κατασιγασθέντες καὶ ἀποδοχῆς ἄξια κρίναντες τὰ λεγόμενα , τάφρον μὲν ἤγειραν πρῶτον βαθεῖαν , καὶ χάρακας ἐν ταύτῃ καταπήξαντες , ἔνθα καὶ νῦν λαβὼν τὴν ἐπωνυμίαν ὁ τόπος σῴζει τὴν προσηγορίαν , Χάνδαξ ὀνομαζόμενος , ἐκεῖσε διενυκτέρευον . χρόνος οὐκ ἐρρύη πολύς , καὶ τὰ πραττόμενα ἡ φήμη τὸν βασιλέα ἐδίδασκε . καὶ ὃς τῷ πρωτοσπαθαρίῳ Φωτεινῷ τῶν Ἀνατολικῶν στρατηγοῦντι τὰ τῆς Κρήτης ἅπαντα ἀνατίθησιν . οὗτος ἐκεῖσε παραγενόμενος καὶ τὰ πάντα καταμαθὼν τὸν βασιλέα ἀνεδίδασκε τὰ πραττόμενα , καὶ δύναμιν ἠξίου πέμπειν τὴν ἐκεῖθεν ἀποσοβήσουσαν τοὺς ἐχθρούς . Δαμιανὸν γοῦν τινα κόμητα ὄντα τοῦ βασιλικοῦ ἱπποστασίου καὶ πρωτοσπαθάριον μετὰ πολλῆς δυνάμεως καὶ παρασκευῆς ὁ βασιλεὺς ἀπέστειλεν εἰς βοήθειαν τοῦ στρατηγοῦ Φωτεινοῦ , οἳ καὶ ἑνωθέντες κατὰ τῶν Ἀγαρηνῶν ὡπλίζοντο . εἰς οὐδὲν δὲ χρήσιμον αὐτοῖς τὸ τέλος ἐνεπεράνθη . αὐτός τε γὰρ ὁ Δαμιανὸς κατὰ τὴν πρώτην προσβολὴν καιρίαν πληγεὶς καὶ θανὼν καὶ τοῖς λοιποῖς τροπῆς γέγονεν αἴτιος , καὶ ὁ Φωτεινὸς μόλις ἐν δρόμωνι διασώζεται καὶ τῷ βασιλεῖ τῶν πραχθέντων αὐτάγγελος γίνεται . ἀλλ' οὗτος μέν , ἐπεὶ διὰ τιμῆς ἤγετο τῷ βασιλεῖ πάντοτε , τὴν τῆς Σικελίας στρατηγίδα αὖθις τῆς Κρήτης ἀλλάσσεται . τοῖς δὲ Σαρακηνοῖς , ἐν ταραχῇ καὶ μερίμνῃ διάγουσιν ἔτι , μοναχός τις ἐκ τῶν ὀρέων τῆς νήσου ἐπικαταβὰς ἁμαρτάνειν ἔφησεν , εἰ ἀσφαλῶς οἴονται ἕξει ἱδρυθέντες ἐν τῷδε τῷ τόπῳ καὶ ἅμα λέγων τὸν Χάνδακα τούτοις ὑπέδειξε , δεξιὸν τόπον καὶ εὐφυῆ πρὸς πᾶσαν εὐετηρίαν . ἐν τούτῳ πόλιν ἱδρύσαντες , καὶ οἷόν τινα πάσης ἀκρόπολιν τῆς νήσου , καὶ ἐκ ταύτης ὁρμώμενοι τὴν ὅλην κατέτρεχον νῆσον καὶ τὰς λοιπάς . ἐδουλώσαντο δὲ τοὺς αὐτόχθονας καὶ τὰς ἐν τῇ Κρήτῃ πόλεις πλὴν μιᾶς . τότε δὴ καὶ Κύριλλος ὁ Γορτύνης πρόεδρος στέφει τελειοῦται μαρτυρικῷ , μὴ θελήσας ἀρνήσασθαι τὸν Χριστόν . καὶ Κρήτη μὲν ἑάλω τοῦτον τὸν τρόπον .
Lemmas: [ Mich2.16 ] καί οὗτος μέν ὁ ὁ ἀποστασία ἀποσβέννυμι τέλειος καί οἴχομαι , οὐ μέλλω δέ ἄχρι οὗτος ἵστημι ὁ φορά ὁ κακός , ἀλλά ὁ δύο ἤπειρος , Ἀσία φημί καί Εὐρώπη , ἐν θυμός κύριος οἷος τις κεφαλή καί οὐρά , εἰμί καί μή συνίημι , παιδεύω φόνος , ἐμπρησμός , σεισμός , ἁρπαγή , ἐμφύλιος καταδρομή , πόλις ἀνέλπιστος μετανάστασις , σημεῖον ἐκ οὐρανός , σημεῖον ἐκ ἀήρ , τέλος καί ὁ ταλαίπωρος νῆσος , οἷος τις μέσος , ἵνα ὁλόσωμος εἰμί ὁ πληγή , ἐπιτρέχω ὁ δεινός . ἀλλά οὐ εἰμί παιδεύω ὁ ὁ θεάνθρωπος ἐξαρνέομαι μορφή προσκυνέω . ἄρτι γάρ ὁ κατά ὁ Θωμᾶς ἄρχω νεωτερισμός , ἐπεί οὗτος ἀκούω πανταχοῦ , ὁ ὁ ἑσπέριος κόλπος ὁ Ἰβηρία οἰκέω Ἀγαρηνός , πρόσχωρος ὁ Ὠκεανός εἰμί ( Ἱσπανός οὗτος κατονομάζω ) , εἰς εὐανδρία ἐλαύνω καί ὅς οἰκέω γῆ λυπρός εἰμί καί μέτριος εὐδαίμων ὁράω καί διά οὗτος τρέφω μή δύναμαι αὐτός , προσέρχομαι ὁ ἑαυτοῦ ἄρχω Ἀπόχα ( ἀμερμουμνῆς οἶδα οὗτος ὁ ἐγχώριος γλῶσσα καλέω ) ἀποικία καί γῆ μετανάστασις ἀπαιτέω γίγνομαι αὐτός , πλῆθος τε στενοχωρέω καί ὁ ἀναγκαῖος σπανίζω . ὁ δέ ἀσπασίως ὁ λόγος δέχομαι πλοῖον εὐθύς ἐπισκευάζω μακρός καί δύναμις οὗτος ἐκ αὐτός ἐμβιβάζω ἐπί λῃστεία , τέως λανθάνω ἔχω ὁ ἔννοια , ὁ πρός ὁ ἠώς κεῖμαι νῆσος καί ἡμέτερος τρέπω , ὁμοῦ μέν ὁ ὁ ὑπήκοος ὀρεκτός ἐκπληρόω καί ἐκ ὁ ἀλλότριος αὐτός κορέννυμι , ὁμοῦ δέ κατασκέπτομαι , εἰμί τίς εἰμί εὔφορος ὁ νῆσος καί πρός μετοικία ἐπιτήδειος αὐτός . ποιέω δέ ὁ ἀπόπλοος ἔαρ ὥρα , καί πολύς ἐπέρχομαι ὁ νῆσος , οὐδείς εὑρίσκω ὁ ἀντιπαρατάσσομαι . χηρεύω γάρ πᾶς βοήθεια , ὁ εἴωθα φυλάσσω στόλος πᾶς συστρατεύω ὁ Θωμᾶς . διό καί μέγας ὠφέλεια ἐκ πᾶς , ὅς καί προσορμίζω , καρπόω . ἵημι δέ ποτός καί εἰς Κρήτη καί οὗτος κατατρέχω καί ἀνδραποδίζω , ὡς ἐν-εἰμί , καί ὁ ὁ νῆσος καταμανθάνω ἀρετή καί χάρις , οὗτος φημί πρός ὁ ὑπήκοος · ἰδοῦ γῆ ὁ ῥέω μέλι καί γάλα καί τότε μέν φημί πλέω οὐδείς , παντοῖος δέ ὁ στόλος ἐμπίμπλημι ἀγαθός ὁ ἐπί οἶκος νόστος μιμνήσκω . ὡς δέ ὁ χειμών ὑπολήγω καί ὁ ἔαρ ὑπολάμπω , τεσσαράκοντα ναῦς πληρόω ἀνήρ μάχιμος καί οὔριος ἄνεμος ἐπιτηρέω πρός Κρήτη ἀποπλέω , ὁ ἄλλος ὁ νῆσος παρατρέχω ἐπιεικής . καταλαμβάνω δέ ὁ νῆσος ὁ ἀκρωτήριον ὁ καλέω Χάραξ προσορμίζομαι . ὡς δέ οὐδείς αὐτός οὔτε κατά ὁ ἀπόβασις οὔτε κατά ὁ καταγωγή φαίνω πολέμιος , παρεμβολή ὀχυρός πήγνυμι ὁ μέν ἐπιτήδειος εἰς προνομή ἐξαποστέλλω , αὐτός δέ ὁ λοιπός ἔχω , ἄρτι δή ὁ πνεῦμα ἐπακμάζω ἐκεῖνος πρόσω στάδιος δέκα ἢ καί δεκαπέντε γίγνομαι , πῦρ ἐμβάλλω ὁ ναῦς ὁ πᾶς καταφλέγω ) φείδομαι ὁ παράπαν οὐδείς . ὁ δέ στρατός ( καί γάρ παλινοστέω εὐθύς ἐκδειματόω , ὁ παράδοξος ὁ πρᾶγμα καταπλάσσω ) ὁ αἴτιος πυνθάνομαι καί εἰς λόγος ἔρχομαι νεωτερικός . ἐπεί δέ ἀκούω , ὁ πάλαι ὠδίνω , ὡς αὐτός τε οὗτος σύ αἴτιος , ἀποικία ζητέω καί γῆ ἀγαθός , ἐγώ δέ οὗτος οὐδέτερος νομίζω ἀγαθός , εἰς οὗτος ἔρχομαι ὁ ὁδός ὁ σύ τε θυμαρής πράσσω καί ἐμαυτοῦ ὁ ἐκ σύ ἀπαλλάσσω ὄχλησις ὡς δέ καί γυνή καί παῖς μιμνήσκω , καί γυναῖκες’ , φημί ὁ Ἀπόχα , ὁράω ὑμέτερος ὁ αἰχμάλωτος , καί παῖς οὖον μετά μικρός ἐκ αὐτός οὗτος ὁ λόγος κατασιγάζω καί ἀποδοχή ἄξιος κρίνω ὁ λέγω , τάφρος μέν ἐγείρω πρῶτος βαθύς , καί χάραξ ἐν οὗτος καταπήγνυμι , ἔνθα καί νῦν λαμβάνω ὁ ἐπωνυμία ὁ τόπος σῴζω ὁ προσηγορία , Χάνδαξ ὀνομάζω , ἐκεῖσε διανυκτερεύω . χρόνος οὐ ῥέω πολύς , καί ὁ πράσσω ὁ φήμη ὁ βασιλεύς διδάσκω . καί ὅς ὁ πρωτοσπαθάριος Φωτεινός ὁ ἀνατολικός στρατηγός ὁ ὁ Κρήτη ἅπας ἀνατίθημι . οὗτος ἐκεῖσε παραγίγνομαι καί ὁ πᾶς καταμανθάνω ὁ βασιλεύς ἀναδιδάσκω ὁ πράσσω , καί δύναμις ἀξιόω πέμπω ὁ ἐκεῖθεν ἀποσοβέω ὁ ἐχθρός . Δαμιανός γοῦν τις κόμης εἰμί ὁ βασιλικός ιπποστάσιο καί πρωτοσπαθάριος μετά πολύς δύναμις καί παρασκευή ὁ βασιλεύς ἀποστέλλω εἰς βοήθεια ὁ στρατηγός Φωτεινός , ἕ καί ἑνόω κατά ὁ Ἀγαρηνός ὁπλίζω . εἰς οὐδείς δέ χρήσιμος αὐτός ὁ τέλος ἐμπίμπρημι . αὐτός τε γάρ ὁ Δαμιανός κατά ὁ πρῶτος προσβολή καίριος πλήσσω καί θνήσκω καί ὁ λοιπός τροπή γίγνομαι αἴτιος , καί ὁ Φωτεινός μόλις ἐν δρόμων διασῴζω καί ὁ βασιλεύς ὁ πράσσω αὐτάγγελος γίγνομαι . ἀλλά οὗτος μέν , ἐπεί διά τιμή ἄγω ὁ βασιλεύς πάντοτε , ὁ ὁ Σικελία στρατηγίς αὖθις ὁ Κρήτη ἀλλάσσω . ὁ δέ Σαρακηνός , ἐν ταραχή καί μέριμνα διάγω ἔτι , μοναχός τις ἐκ ὁ ὄρος ὁ νῆσος ἐπικαταβαίνω ἁμαρτάνω φημί , εἰμί ἀσφαλῶς οἴομαι ἔχω ἱδρύω ἐν ὅδε ὁ τόπος καί ἅμα λέγω ὁ Χάνδακας οὗτος ὑποδείκνυμι , δεξιός τόπος καί εὐφυής πρός πᾶς εὐετηρία . ἐν οὗτος πόλις ἱδρύω , καί οἷος τις πᾶς ἀκρόπολις ὁ νῆσος , καί ἐκ οὗτος ὁρμάω ὁ ὅλος κατατρέχω νῆσος καί ὁ λοιπός . δουλόω δέ ὁ αὐτόχθων καί ὁ ἐν ὁ Κρήτη πόλις πλήν εἷς . τότε δή καί Κύριλλος ὁ Γόρτυς πρόεδρος στέφω τελειόω μαρτυρικόν , μή ἐθέλω ἀρνέομαι ὁ Χριστός . καί Κρήτη μέν ἁλίσκομαι οὗτος ὁ τρόπος .