joannes-scylitzes.synopsis-historiarum skylitzes.87
[ Mich3.2 ] Ἐγκρατοῦς δὲ τῆς βασιλείας σὺν τῷ υἱῷ γενομένης τῆς Θεοδώρας , εὐθὺς καὶ ἐκ προοιμίων ὑποθήκαις ἀνδρῶν εὐσεβῶν τὰ τῆς αἱρέσεως ἀνεσκοπεῖτο τῶν εἰκονομάχων , ἀπὸ τῆς βασιλείας Λέοντος τοῦ ἐξ Ἀρμενίων καὶ μέχρι τῆς τελευτῆς Θεοφίλου τὴν ὑπὸ Ῥωμαίους διανεμομένης . συνεπετίθετο δὲ τῇ καθαιρέσει ταύτης καὶ ὁ Θεόκτιστος . ὁ δὲ Μανουὴλ ἐπί τινα καιρὸν ὀκλάζων ἦν , οὐδεὶς δὲ παρρησιάσασθαι ἐτόλμα καὶ εἰς τοὐμφανὲς ἐνεγκεῖν λόγον περὶ τῆς ταύτης καταστροφῆς , τοῦ πλείστου μέρους τῆς συγκλήτου καὶ τῆς συνόδου καὶ αὐτοῦ τοῦ πατριάρχου τῇ αἱρέσει κατισχημένων . μόνος δὲ τοῦτο ἐτόλμησε κινηθεὶς ἐκ θείας ἐνεργείας ὁ Μανουήλ . πρότερον μὲν γάρ , ὡς εἴρηται , ἐνδοιάζων ἦν περὶ τὴν τῶν πανσέπτων εἰκόνων προσκύνησιν , ὕστερον δὲ ταύτην ἠσπάσατο ἐκ τοιαύτης αἰτίας . νόσῳ κατεσχέθη χαλεπωτάτῃ καὶ ἀπέγνωστο αὐτῷ ἡ ζωή , πάσης ἰατρικῆς τέχνης ἀποκαμούσης . ἦλθον οὖν τινες πρὸς αὐτὸν ἀκηκοότες τοῦτον τεθνάναι εὐλαβεῖς μοναχοὶ ἀπὸ τῆς τοῦ Στουδίου μονῆς . προσεγγίσαντες δὲ τῇ κλίνῃ καὶ γνόντες αὐτὸν ἔτι ζῆν τε καὶ ἐμπνεῖν , εὐηγγελίζοντο ζωὴν αὐτῷ καὶ ἀνάρρωσιν καὶ πρὸς τὴν ἔμπροσθεν ὑγείαν ἀποκατάστασιν . ὁ δὲ πρότερον μὲν διηπίστει . ὅμως ἐνισταμένων τῶν θείων ἀνδρῶν καὶ μὴ ἐνδοιάζειν λεγόντων πρὸς τὴν δύναμιν τοῦ θεοῦ τὴν ἀποκαλυφθεῖσαν αὐτοῖς , μικρὸν ἀνενεγκὼν τῆς νόσου οὗτός φησι πρὸς αὐτοὺς λεπτῷ καὶ ἀδρανεῖ τῷ ἄσθματι · ‘καὶ πῶς ἔσται μοι τοῦτο , ὦ θεῖοι πατέρες ; αἱ ψυχικαὶ δυνάμεις ἀπολελοίπασι , τὸ σῶμα τέλεον ἐξησθένησε καὶ κατέσκληκεν . ἐγὼ δὲ κεῖμαι τεταριχευμένος καὶ σκελετός , ἐν οὐδενὶ διαφέρων ἑτέρῳ τῶν τεθνηκότων , ἢ μόνῳ τῷ ἀναπνεῖν . τίς οὖν ἐλπὶς ἢ ποῖος λόγος ἔσεται ὁ πείσων με ἀναρρωσθήσεσθαι καὶ εἰς τὴν προτέραν εὐεξίαν ἐλθεῖν;’ ὑπολαβόντες οὖν οἱ ὅσιοι ἔφησαν πρὸς αὐτόν · ‘πάντα δυνατὰ καὶ οὐδὲν ἀδυνατεῖ τῷ θεῷ . εἰ οὖν σπουδάσεις ἀναρρωσθεὶς τὴν τῶν εἰκονομάχων ἀποσβέσαι πυρκαϊὰν καὶ τὰς ἱερὰς εἰκόνας κατὰ τοὺς παλαιοὺς καὶ πατρικοὺς θεσμοὺς ἀναστηλῶσαι , εὐαγγελιζόμεθά σοι τὴν ζωήν.’ εἶπον , καὶ ὑπεχώρησαν . τῷ δὲ Μανουὴλ παραδόξως καὶ ὑπὲρ πᾶσαν προσδοκίαν ἥ τε νόσος ἐρράϊσε καὶ αἱ φυσικαὶ ἐνέργειαι ἀκωλύτως ἐπετελοῦντο καὶ ἐν βραχεῖ τῷ χρόνῳ τελέαν τοῦ ἀρρωστήματος ἐσχήκει ἀπαλλαγήν . ῥᾴων δὲ τῆς νόσου γενόμενος ἐξιππασάμενος εὐθὺς ἄπεισι πρὸς τὸ παλάτιον καὶ εἴσεισι πρὸς τὴν βασιλίδα καὶ πάντα τρόπον αὐτὴν παρεκίνει τὰς θείας ἀναστηλῶσαι εἰκόνας , πάλαι καὶ αὐτὴν ἀφορμῆς δράξασθαι γλιχομένην , διὰ παντὸς ἐρεθιζομένην παρὰ τῆς οἰκείας μητρὸς εἰς τοῦτο καὶ τῶν μητραδέλφων τῶν πατρικίων . ὅμως δὲ ἀντέπιπτεν ἡ Θεοδώρα τοῖς λόγοις τοῦ Μανουήλ , εἴτε τοὺς πρὸς τὸν ἄνδρα ὅρκους εὐλαβουμένη , εἴτε , ὡς ἔφαμεν , καὶ τὸ πλῆθος δεδοικυῖα τῶν τῇ αἱρέσει κατειλημμένων . ἐγκειμένου δὲ τοῦ Μανουὴλ ἔφησεν ἡ Θεοδώρα , ὡς ‘ὁ ἐμός , ὦ μάγιστρε , ἀνήρ τε καὶ βασιλεὺς ἀκριβείας ἦν ἐραστὴς καὶ οὐδὲν ἀπερισκέπτως ἔπραξε πώποτε , καὶ τόδε τὸ δόγμα , εἰ μὴ ἀπηγορευμένον ἦν τοῖς ἱεροῖς νόμοις καὶ ταῖς ἁγίαις γραφαῖς , οὐκ ἂν ἐξῶσε τοῦτο τῆς ἐκκλησίας.’ ταῦτα δὲ ἐκείνης εἰπούσης ταχεῖαν ἠπείλησεν αὐτῇ καταστροφὴν τῆς ζωῆς καὶ τῆς βασιλείας ἔκπτωσιν , καὶ οὐκ αὐτῇ μόνον , ἀλλὰ καὶ τῷ ταύτης υἱῷ , εἰ μὴ τὸν θεῖον κόσμον τῶν ἱερῶν εἰκόνων ἀποδοίη ταῖς ἐκκλησίαις . τούτου τοῖς λόγοις εἴτ' ἐκδειματωθεῖσα , εἴτε καὶ ἄλλως ἀρεσκομένη , ὡς εἴπομεν , ἡ βασιλὶς ὅλη τοῦ ἔργου γίνεται . καὶ εὐθὺς ἀγείρεσθαι ἐν τοῖς σκηνώμασι τοῦ Θεοκτίστου προσέταττε πάντας τοὺς ἐπὶ συνέσει καὶ λόγῳ κεκοσμημένους ἔκ τε τῆς συγκλήτου καὶ τῆς συνόδου καὶ λόγους κινεῖν καὶ προβάλλεσθαι περὶ ὀρθοδοξίας . πάντων δέ , ὡς ἔπος εἰπεῖν , συναθροισθέντων καὶ λόγων πολλῶν ῥυέντων , καὶ μαρτυριῶν ἀπὸ τῆς θείας γραφῆς παραχθεισῶν οὐκ ὀλίγων , τὸ εὐσεβὲς ὑπερίσχυσε μέρος καὶ δόγμα γέγονε τὰς θείας παραχρῆμα ἀναστηλοῦσθαι εἰκόνας , τῶν ἀρχιερέων καὶ μοναχῶν καὶ συγκλητικῶν , ὅσοι τῷ πάθει κατείχοντο πρότερον , τῶν πλειόνων τὸ κρεῖττον μεταμαθόντων καὶ μεταστοιχειωθέντων πρὸς τὴν ἀλήθειαν , ὅσοις δὲ δευσοποιὰ καθίκετο ἡ τῆς ἀσεβείας βαφὴ καὶ ἀμεταθέτως εἶχον , ἀπεληλαμένων τῆς πόλεως καὶ ὑπερορίαις παραπεμφθέντων , καθαιρεθέντος καὶ τοῦ δυσσεβοῦς πατριάρχου καὶ τοῦ ἀρχιερατικοῦ θρόνου ἀπορριφέντος δι' ἀποστολῆς ἀξιολόγων ἀνδρῶν τῶν εἰς φυλακὴν τεταγμένων τοῦ παλατίου . οἷς πρότερον μὲν κατελθεῖν οὐκ ἐπείθετο , οὐδ' ἑκών γε αὐτῆς τῆς ἐκκλησίας ἐκστῆναι διεβεβαίου . ὡς δ' οὗτοι ὑποστρέψαντες πρὸς τὴν πέμψασαν βασιλίδα γνώριμα τεθείκασι τὰ τῆς ἀπειθείας , ὁ πατρίκιος θᾶττον ἐκπέμπεται Βάρδας , ὁ τῆς δεσποίνης ἀδελφός , τοῦ χάριν πευσόμενος μὴ τῇ ὀρθοδόξῳ πίστει τοῦ πατριαρχείου οὐκ ἀπανίσταται . ὁ δ' Ἰαννὴς πανοῦργος ὢν καὶ γράψαι καὶ συκοφαντίας ῥάψαι εἴπερ τις εἰδὼς μολίβδῳ καταστίξας τὴν ἑαυτοῦ γαστέρα καὶ τὰ νῶτα καὶ τοὺς γλουτούς , ὡς δοκεῖν μαστιχθῆναι παρά τινων , καὶ παρὰ τῶν πεμφθέντων ταῦτα παθεῖν κεκραγὼς βαρβαρικῶς ἐπιθεμένων αὐτῷ , καὶ μᾶλλον παρὰ Κωνσταντίνου τοῦ δρουγγαρίου τῆς βίγλας , ἠντιβόλει συγχωρηθῆναι πρὸς μικρόν , ἔστ' ἂν ἀφανισθεῖεν αὐτοῦ τὰ στίγματα . καὶ ὁ μὲν Ἰαννὴς ταῦτα , ὁ δὲ Βάρδας τοῦ σκαιωρήματος ἀπελεγχθέντος εἰς θυμὸν κινηθεὶς καὶ ἄκοντα τοῦτον τοῦ πατριαρχείου κατάγει . οὗ κατενεχθέντος ἡ δέσποινα ἀντεισήγαγε τῇ ἐκκλησίᾳ πατριάρχην τὸν ἱερὸν καὶ θεῖον Μεθόδιον , ἔτι τῆς ὁμολογίας καὶ τοῦ μαρτυρίου ἐν τῇ σαρκὶ τὰ στίγματα περιφέροντα , πάντων τῶν εὐσεβῶν ἱερέων , λαϊκῶν τε καὶ μοναχῶν , ἀλλὰ καὶ τῶν ἐν τοῖς ὄρεσιν ἀσκουμένων μετὰ πολλῆς τῆς περιχαρείας ἀποδεξαμένων τὴν προβολὴν καὶ ἀθρόον τὴν βασιλίδα καταλαβόντων καὶ ὁμοφώνως αἰωνίῳ ἀναθέματι παραδεδωκότων τὴν αἵρεσιν . ταῦτα μὲν καὶ ἐν προοιμίοις τῇ ἀοιδίμῳ Θεοδώρᾳ καὶ τῷ ταύτης υἱῷ κατεπράχθη τὰ κατορθώματα .
Lemmas: [ Mich3.2 ] ἐγκρατής δέ ὁ βασίλεια σύν ὁ υἱός γίγνομαι ὁ Θεοδώρα , εὐθύς καί ἐκ προοίμιον ὑποθήκη ἀνήρ εὐσεβής ὁ ὁ αἵρεσις ἀνασκοπέω ὁ εικονομάχος , ἀπό ὁ βασίλεια Λέων ὁ ἐκ Ἀρμένιος καί μέχρι ὁ τελευτή Θεόφιλος ὁ ὑπό Ῥωμαῖος διανέμω . συνεπιτίθημι δέ ὁ καθαίρεσις οὗτος καί ὁ Θεόκτιστος . ὁ δέ Μανουήλ ἐπί τις καιρός ὀκλάζω εἰμί , οὐδείς δέ παρρησιάζομαι τολμάω καί εἰς ἐμφανής φέρω λόγος περί ὁ οὗτος καταστροφή , ὁ πλεῖστος μέρος ὁ σύγκλητος καί ὁ σύνοδος καί αὐτός ὁ πατριάρχης ὁ αἵρεσις κατισχημένων . μόνος δέ οὗτος τολμάω κινέω ἐκ θεῖος ἐνέργεια ὁ Μανουήλ . πρότερος μέν γάρ , ὡς εἴρω , ἐνδοιάζω εἰμί περί ὁ ὁ πάνσεπτος εἰκών προσκύνησις , ὕστερος δέ οὗτος ἀσπάζομαι ἐκ τοιοῦτος αἴτιος . νόσος κατέχω χαλεπός καί ἀπογιγνώσκω αὐτός ὁ ζωή , πᾶς ἰατρικός τέχνη ἀποκάμνω . ἔρχομαι οὖν τις πρός αὐτός ἀκούω οὗτος θνήσκω εὐλαβής μοναχός ἀπό ὁ ὁ στουδιον μονή . προσεγγίζω δέ ὁ κλίνη καί γιγνώσκω αὐτός ἔτι ζῶ τε καί ἐμπνέω , εὐαγγελίζω ζωή αὐτός καί ἀνάρρωσις καί πρός ὁ ἔμπροσθεν ὑγεία ἀποκατάστασις . ὁ δέ πρότερος μέν διαπιστέω . ὅμως ἐνίστημι ὁ θεῖον ἀνήρ καί μή ἐνδοιάζω λέγω πρός ὁ δύναμις ὁ θεός ὁ ἀποκαλύπτω αὐτός , μικρός ἀναφέρω ὁ νόσος οὗτος φημί πρός αὐτός λεπτός καί ἀδρανής ὁ ἆσθμα · καί πῶς εἰμί ἐγώ οὗτος , εἰμί θεῖος πατήρ ; ὁ ψυχικός δύναμις ἀπολείπω , ὁ σῶμα τελέω ἐξασθενέω καί κατασκλῆναι . ἐγώ δέ κεῖμαι ταριχεύω καί σκελετός , ἐν οὐδείς διαφέρω ἕτερος ὁ θνῄσκω , ἢ μόνος ὁ ἀναπνέω . τίς οὖν Ἐλπὶς ἢ ποῖος λόγος εἰμί ὁ πείθω ἐγώ ἀναρρώννυμι καί εἰς ὁ πρότερος εὐεξία ἔρχομαι ὑπολαμβάνω οὖν ὁ ὅσιος φημί πρός αὐτός · πάντης δυνατός καί οὐδείς ἀδυνατέω ὁ θεός . εἰμί οὖν σπουδάζω ἀναρρώννυμι ὁ ὁ εικονομάχος ἀποσβέννυμι πυρκαιά καί ὁ ἱερή εἰκών κατά ὁ παλαιός καί πατρικός θεσμός ἀναστηλόω , εὐαγγελίζω σύ ὁ ἵζω εἶπον , καί ὑποχωρέω . ὁ δέ Μανουήλ παράδοξος καί ὑπέρ πᾶς προσδοκία ὅς τε νόσος ῥαίνω καί ὁ φυσικός ἐνέργεια ἀκωλύτως ἐπιτελέω καί ἐν βραχύς ὁ χρόνος τέλειος ὁ ἀρρώστημα ἔχω ἀπαλλαγή . ῥᾴδιος δέ ὁ νόσος γίγνομαι ἐξιππάζομαι εὐθύς ἄπειμι πρός ὁ Παλάτιον καί εἴσειμι πρός ὁ βασιλίς καί πᾶς τρόπος αὐτός παρακινέω ὁ θεῖος ἀναστηλόω εἰκών , πάλαι καί αὐτός ἀφορμή δράσσομαι γλίχομαι , διά πᾶς ἐρεθίζω παρά ὁ οἰκεῖος μήτηρ εἰς οὗτος καί ὁ μητράδελφος ὁ πατρίκιος . ὅμως δέ ἀντιπίπτω ὁ Θεοδώρα ὁ λόγος ὁ Μανουήλ , εἴτε ὁ πρός ὁ ἀνήρ Ὅρκος εὐλαβέομαι , εἴτε , ὡς φημί , καί ὁ πλῆθος δείδω ὁ ὁ αἵρεσις καταλαμβάνω . ἔγκειμαι δέ ὁ Μανουήλ φημί ὁ Θεοδώρα , ὡς ὅς ἐμός , εἰμί μάγιστρος , ἀνήρ τε καί βασιλεύς ἀκρίβεια εἰμί ἐραστής καί οὐδείς ἀπερισκέπτως πράσσω πώποτε , καί ὅδε ὁ δόγμα , εἰμί μή ἀπαγορεύω εἰμί ὁ ἱερός νόμος καί ὁ ἅγιος γραφεύς , οὐ εἄν ἐξωθέω οὗτος ὁ ἐκκλησία οὗτος δέ ἐκεῖνος εἶπον ταχύς ἀπειλέω αὐτός καταστροφή ὁ ζωή καί ὁ βασίλεια ἔκπτωσις , καί οὐ αὐτός μόνος , ἀλλά καί ὁ οὗτος υἱός , εἰμί μή ὁ θέω κόσμος ὁ ἱερός εἰκών ἀποδίδωμι ὁ ἐκκλησία . οὗτος ὁ λόγος ἔτι ἐκδειματόω , εἴτε καί ἄλλως ἀρέσκω , ὡς εἶπον , ὁ βασιλίς ὅλος ὁ ἔργον γίγνομαι . καί εὐθύς ἀγείρω ἐν ὁ σκήνωμα ὁ θεόκτιστος προστάσσω πᾶς ὁ ἐπί σύνεσις καί λόγος κοσμέω ἐκ τε ὁ σύγκλητος καί ὁ σύνοδος καί λόγος κινέω καί προβάλλω περί ὀρθοδοξία . πᾶς δέ , ὡς ἔπος εἶπον , συναθροίζω καί λόγος πολύς ῥέω , καί μαρτυρία ἀπό ὁ θεῖος γραφεύς παράγω οὐ ὀλίγος , ὁ εὐσεβής ὑπερισχύω μέρος καί δόγμα γίγνομαι ὁ θεῖος παραχρῆμα ἀναστηλόω εἰκών , ὁ ἀρχιερεύς καί μοναχός καί συγκλητικός , ὅσος ὁ πάθος κατέχω πρότερος , ὁ πλείων ὁ ἀγαθός μεταμανθάνω καί μεταστοιχειόω πρός ὁ ἀλήθεια , ὅσος δέ δευσοποιός καθικνέομαι ὁ ὁ ἀσέβεια βαφή καί ἀμετάθετος ἔχω , ἀπελαύνω ὁ πόλις καί ὑπερορία παραπέμπω , καθαιρέω καί ὁ δυσσεβής πατριάρχης καί ὁ ἀρχιερατικός θρόνος ἀπορρίπτω διά ἀποστολή ἀξιόλογος ἀνήρ ὁ εἰς φυλακή τάσσω ὁ Παλάτιον . ὅς πρότερος μέν κατέρχομαι οὐ πείθω , οὐδέ ἑκών γε αὐτός ὁ ἐκκλησία ἐξίστημι διαβαίνω . ὡς δέ οὗτος ὑποστρέφω πρός ὁ πέμπω βασιλίς γνώριμος τίθημι ὁ ὁ ἀπείθεια , ὁ πατρίκιος ταχύς ἐκπέμπω Βάρδας , ὁ ὁ δέσποινα ἀδελφός , ὁ χάρις πυνθάνομαι μή ὁ ὀρθόδοξος πίστις ὁ πατριαρχείο οὐ ἀπανίστημι . ὁ δέ Ιαννής πανοῦργος εἰμί καί γράφω καί συκοφαντία ῥάπτω εἴπερ τις εἰδοί μόλυβδος καταστίζω ὁ ἑαυτοῦ γαστήρ καί ὁ νῶτον καί ὁ γλουτός , ὡς δοκέω μαστίζω παρά τίνω , καί παρά ὁ πέμπω οὗτος πάσχω κράζω βαρβαρικός ἐπιτίθημι αὐτός , καί μᾶλλον παρά Κωνσταντῖνος ὁ δρουγγάριος ὁ Βίγλας , ἀντιβολέω συγχωρέω πρός μικρός , ἔστω εἄν ἀφανίζω αὐτός ὁ στίγμα . καί ὁ μέν Ιαννής οὗτος , ὁ δέ Βάρδας ὁ σκαιώρημα ἀπολέγω εἰς θυμός κινέω καί ἄκων οὗτος ὁ πατριαρχείο κατάγω . ὅς κατένειμι ὁ δέσποινα ἀντεισάγω ὁ ἐκκλησία πατριάρχης ὁ ἱερόν καί θέω Μεθόδιος , ἔτι ὁ ὁμολογία καί ὁ μαρτύριον ἐν ὁ σάρξ ὁ στίγμα περιφέρω , πᾶς ὁ εὐσεβής ἱερός , λαϊκός τε καί μοναχός , ἀλλά καί ὁ ἐν ὁ ὄρος ἀσκέω μετά πολύς ὁ περιχάρεια ἀποδέχομαι ὁ προβολή καί ἀθρόος ὁ βασιλίς καταλαμβάνω καί ὁμόφωνος αἰώνιος ἀνάθεμα παραδίδωμι ὁ αἵρεσις . οὗτος μέν καί ἐν προοίμιον ὁ ἀοίδιμος Θεοδώρα καί ὁ οὗτος υἱός καταπράσσω ὁ κατόρθωμα .