joannes-scylitzes.synopsis-historiarum skylitzes.11
[ Leo5.2 ] Ἄρτι δὲ καὶ εἰς μνήμην ἐλθὼν τοῦ κατὰ τὸ Φιλομίλιον μοναχοῦ ἔγνω δώροις καὶ ἀναθήμασιν αὐτὸν τῆς ἐπ' αὐτῷ προφητείας ἀμείψασθαι . ἐξαπέστειλε γοῦν τινα τῶν οἱ πιστοτάτων , ἀναθήματά τε ὡς αὐτὸν κομίζοντα καὶ ἔπιπλα καὶ σκεύη ἀργύρεα καὶ χρύσεα καὶ εἴδη εὐώδη τῶν εἰς ἡμᾶς ἐξ Ἰνδίας κομιζομένων . ἀλλ' ἐκεῖνος μὲν ὁ μοναχὸς ἔτυχε προαποθανών , κατέστη δὲ τῇ κέλλῃ αὐτοῦ διάδοχος μοναχός τις ἄλλος τὴν κλῆσιν Σαββάτιος , τῆς ἀθέου τῶν εἰκονομάχων αἱρέσεως ἀνάπλεως ὤν . ἐς τοῦτον ὁ παρὰ βασιλέως πεμφθεὶς ἀφικόμενος τά τε ἀπεσταλμένα τῷ αὐτοῦ καθηγητῇ παρὰ βασιλέως δῶρα δέξασθαι παρηγγύα καὶ γράμμασι καὶ εὐχαῖς τὸν πέμψαντα ἀνταμείψασθαι . ὁ δὲ τὰ μὲν ἀπεσταλμένα λαβεῖν οὐκ ἠθέλησεν , αὐτὸν δὲ ὀπισθόρμητον ἀπιέναι παρεκελεύετο , ἀνάξιον εἶναι λέγων καὶ τὸν βασιλέα τῆς ἁλουργίδος , ὡς εἰδώλοις προστετηκότα καὶ τοῖς λόγοις ἑπόμενον Εἰρήνης τῆς βασιλίδος καὶ Ταρασίου τοῦ πατριάρχου , ὧν τὴν μὲν παρδὼ καὶ θυάδα τὴν Εἰρήνην , τὸν δὲ τὸν ἐν πατριάρχαις ἀοίδιμον Ταράξιον κατωνόμαζεν ὁ παμμίαρος , ἠπείλει δὲ καὶ ταχεῖαν ἔκπτωσιν τῆς βασιλείας τῷ βασιλεῖ καὶ τοῦ βίου καταστροφήν , εἰ μὴ θᾶττον τοῖς αὐτοῦ λόγοις πεισθεὶς τὰς θείας καταστρέψειε στηλογραφίας . δεξάμενος δὲ τὰ γράμματα ὁ αὐτοκράτωρ καὶ παρὰ τοῦ ἀγγέλου δὲ μαθών , ὅσα τε ὁ μοναχὸς εἶπε , καὶ ὅσα αὐτὸς ἤκουσε , καὶ ταραχῆς ἀνάπλεως γεγονὼς Θεόδοτον μετεπέμψατο τὸν Μελισσηνὸν καὶ περὶ τοῦ σκέμματος ἀνεκοινοῦτο τὰ ποιητέα . ὁ δὲ καὶ πάλαι τῇ τοιαύτῃ αἱρέσει κατισχημένος , καὶ καιρὸν ζητῶν παρρησιάσασθαι τὴν ἀσέβειαν , ὑποτίθησι τῷ βασιλεῖ τοιάνδε τινὰ συμβουλίαν · μοναχόν τινα φήσας εἶναι ἔργων παραδόξων δημιουργὸν τὰς οἰκήσεις ποιούμενον ἀνὰ τὸν Δαγιστέα , ‘τούτῳ δεῖ’ , φησί , ‘προσαναθέσθαι τὴν πρᾶξιν · καὶ ὅπερ ἂν ἐκεῖνος ὑπόθοιτο , τοῦτο δὴ καὶ ποιητέον.’ καὶ ταῦτα μὲν εἶπε πρὸς τὸν βασιλέα , ἐκεῖθεν δὲ ἐξελθὼν ἄπεισι ταχέως πρὸς τὸν μονάζοντα καὶ φησὶ πρὸς αὐτόν , ὡς ‘τῇ ἐπιούσῃ νυκτὶ ἐλεύσεταί σοι ὁ βασιλεὺς ἐν εὐτελεῖ τῇ περιβολῇ ἐρωτήσων περί τε πίστεως καὶ ἄλλων ἀναγκαιοτάτων πραγμάτων . σὺ δὲ ἀλλὰ μέμνησο ταχεῖάν τε τοῦ βίου καταστροφὴν καὶ τῆς βασιλείας ἔκπτωσιν ἀπειλῆσαι αὐτῷ , εἰ μὴ ἑκών γε αἱροῖτο τῷ τοῦ βασιλέως Λέοντος τοῦ ἐξ Ἰσαυρίας προσθεῖναι δόγματι καὶ τὰ εἴδωλα τῶν θείων σηκῶν ἐξορίσαι ( τὰς ἱερὰς εἰκόνας οὕτω καλέσας ) , ἐπαγγείλασθαί τε τοῦ εἰρημένου βίου γενόμενον ζωῆς τε μακρὰν βιοτὴν καὶ τῆς βασιλείας κυβέρνησιν εὐτυχῆ τε καὶ πολυχρόνιον . οὕτω παιδαγωγήσας τὸν μοναχὸν καὶ ἃ μέλλοι λέγειν ὡς βασιλέα παιδεύσας ἐπάνεισι . μετὰ μικρὸν δὲ καὶ τὸν βασιλέα νυκτὸς ἐν ταπεινῷ τῷ σχήματι προσλαβόμενος ἔρχεται πρὸς τὸν μοναχὸν καί , τῆς διαλέξεως ἤδη λαμβανούσης ἀρχήν , ἔγγιστα τὸν βασιλέα παραστησάμενος ὁ μοναχὸς ὡς τάχα προεγνωκὼς ἐκ θείας ἐπιπνοίας τὸ βασιλικὸν ἀξίωμα ’οὐκ εὔλογα‘ ἔφη , ’ποιεῖς , ὦ βασιλεῦ , παραλογιζόμενος ἡμᾶς τῇ ἰδιωτικῇ ἀμπεχόνῃ καὶ τὸν ἔνδον αὐτῆς κρυπτόμενον ἐπικαλύπτων βασιλέα . ἀλλ' εἰ καὶ σὺ μὲν οὕτως , ἀλλ' ἡ τοῦ θείου πνεύματος χάρις ἡμᾶς οὐκ εἴασεν ἐπὶ πλέον οὕτω κατασοφίζεσθαι ὑπὸ σοῦ‘ . τοῦτο ὡς ἤκουσεν ὁ βασιλεύς , καὶ ὡς οὐκ ἔλαθεν ἐν εὐτελεῖ προσχήματι τὸ βασιλικὸν κρύπτων ἀξίωμα , κατεπλάγη τε , ὡς ἦν εἰκὸς τὸν τὸ σκαιώρημα ἀγνοοῦντα , καὶ τόν τε μοναχὸν ὡς θεῖον ἄνδρα ἐγνώρισε καὶ τὰ προσταττόμενα παρ' αὐτοῦ εὐπειθῶς καὶ μετὰ ταχυτῆτος ποιήσειν ἐπήγγελτο καὶ τῶν σεβασμίων εἰκόνων ἐπιψηφίζει καθαίρεσιν . καὶ πρότερον μὲν ἐν τῷ λεληθότι διεσκοπεῖτο , πῶς ἂν αὐτῷ ἐκτελεσθείη τὸ σπούδασμα , καὶ μή τις στάσις ἀνεγερθείη περὶ τὴν ἐκκλησίαν , ἔπειτα καὶ εἰς τοὐμφανὲς τὸ δόγμα ἐξήνεγκε καὶ τῶν ἐν τέλει καὶ τῶν τῆς ἐκκλησίας οἱ μὲν ἑκόντες , οἱ δὲ καὶ ἄκοντες ὑπέκυπτον τῷ προστάγματι . ἠναγκάζετο δὲ καὶ ὁ μέγας ἐν πατριάρχαις ἀοίδιμος Νικηφόρος ἐν τῷ τῆς καθαιρέσεως τῶν ἁγίων εἰκόνων ὑποσημήνασθαι τόμῳ . ὃν μηδαμῶς πειθαρχήσαντα ὑπερόριον ἀνὰ τὴν Προικόννησον τίθησι πάλαι προαισθόμενον τὴν τοῦ Λέοντος σκαιοτροπίαν , καὶ ὡς κυκήσοι οὗτος καὶ συνταράξοι τὰ τῆς ἐκκλησίας . ἔδοξε γὰρ τῷ μακαρίτῃ Νικηφόρῳ , ὁπηνίκα τὸ διάδημα περιετίθει τῇ τοῦ Λέοντος κεφαλῇ , ἀκάνθαις καὶ τριβόλοις τὴν χεῖρα περιπαρῆναι , καὶ τοῦτο σύμβολον καὶ οἰωνὸν ἔθετο τῶν μετὰ ταῦτα συμβεβηκότων κακῶν . ἀπαγομένῳ δὲ τῷ μεγάλῳ πρὸς τὴν ὑπερορίαν ὁ ὁμολογητὴς Θεοφάνης ὁ τῆς τοῦ Ἀγροῦ μονῆς καθηγούμενος , αἰσθόμενος ἐξ ἐπιπνοίας θεϊκῆς τὴν διέλευσιν τούτου κατ' ἀγρόν τινα ἐνδιατρίβων , θυμιάμασι καὶ κηροῖς προὔπεμπεν αὐτὸν μετὰ τῆς νηὸς διϊόντα . αὐτός τε ὁ πατριάρχης προσκυνήσεσιν ἐσχάταις ἐδεξιοῦτο καὶ ἐκτάσει χειρὸς καὶ εὐλογίαις αὐτὸν ἀντησπάζετο , μὴ θεώμενος μὴ θεώμενον , ἀλλὰ τοῖς πνευματικοῖς ὀφθαλμοῖς ἀλλήλους ἰδόντες καὶ τὸ προσῆκον ἕκαστος ἀπονέμοντες σέβας . τῶν συμπλεόντων δέ τινος ἠρωτηκότος τὸν πατριάρχην ’πρὸς τίνα , ὦ δέσποτα , τὰς χεῖρας αἴρων εἰς ὕψος τὸν ἀσπασμὸν ἐποίου;‘ ’πρὸς τὸν ὁσιώτατον‘ , ἔφη , ’καὶ ὁμολογητὴν Θεοφάνην τὸν καθηγητὴν τοῦ Ἀγροῦ λαμπάσι καὶ θυμιάμασιν ἡμᾶς δεξιούμενον.‘ μετ' οὐ πολὺ δὲ καὶ ἡ τοῦ
Lemmas: [ Leo5.2 ] ἄρτι δέ καί εἰς μνήμη ἔρχομαι ὁ κατά ὁ Φιλόμιλος μοναχός γιγνώσκω δῶρον καί ἀνάθημα αὐτός ὁ ἐπί αὐτός προφητεία ἀμείβω . ἐξαποστέλλω γοῦν τις ὁ ὁ πιστός , ἀνάθημα τε ὡς αὐτός κομίζω καί ἔπιπλα καί σκεῦος ἀργύρεος καί χρύσεος καί εἶδος εὐώδης ὁ εἰς ἐγώ ἐκ Ἰνδία κομίζω . ἀλλά ἐκεῖνος μέν ὁ μοναχός τυγχάνω προαποθνησκω , καθίστημι δέ ὁ κέλλω αὐτός διάδοχος μοναχός τις ἄλλος ὁ κλῆσις Σαββάτιος , ὁ ἄθεος ὁ εικονομάχος αἵρεσις ἀνάπλεως εἰμί . εἰς οὗτος ὁ παρά βασιλεύς πέμπω ἀφικνέομαι ὁ τε ἀποστέλλω ὁ αὐτός καθηγητής παρά βασιλεύς Δῶρα δέχομαι παρεγγυάω καί γράμμα καί εὐχή ὁ πέμπω ἀνταμείβομαι . ὁ δέ ὁ μέν ἀποστέλλω λαμβάνω οὐ ἐθέλω , αὐτός δέ ὀπισθορμέω ἀφίημι παρακελεύομαι , ἀνάξιος εἰμί λέγω καί ὁ βασιλεύς ὁ ἁλουργίς , ὡς εἴδωλον προστήκομαι καί ὁ λόγος ἕπω Εἰρήνη ὁ βασιλίς καί Ταρασίου ὁ πατριάρχης , ὅς ὁ μέν πέρδομαι καί θυάδα ὁ Εἰρήνη , ὁ δέ ὁ ἐν πατριάρχης ἀοίδιμος ταραξίας κατονομάζω ὁ παμμίαρος , ἀπειλέω δέ καί ταχύς ἔκπτωσις ὁ βασίλεια ὁ βασιλεύς καί ὁ βίος καταστροφή , εἰμί μή ταχύς ὁ αὐτός λόγος πείθω ὁ θεῖος καταστρέφω στηλογραφία . δέχομαι δέ ὁ γράμμα ὁ αὐτοκράτωρ καί παρά ὁ ἄγγελος δέ μανθάνω , ὅσος τε ὁ μοναχός εἶπον , καί ὅσος αὐτός ἀκούω , καί ταραχή ἀνάπλεως γίγνομαι Θεόδοτος μεταπέμπω ὁ Μελισσηνός καί περί ὁ σκέμμα ἀνακοινόω ὁ ποιητέος . ὁ δέ καί πάλαι ὁ τοιοῦτος αἵρεσις κατισχημένος , καί καιρός ζητέω παρρησιάζομαι ὁ ἀσέβεια , ὑποτίθημι ὁ βασιλεύς τοιόσδε τις συμβουλία · μοναχός τις φημί εἰμί ἔργον παράδοξος δημιουργός ὁ οἰκέω ποιέω ἀνά ὁ Δαγιστέα , τοῦτος δίειμι , φημί , προσανατίθημι ὁ πρᾶξις · καί ὅσπερ εἄν ἐκεῖνος ὑποτίθημι , οὗτος δή καί ποιητέος καί οὗτος μέν εἶπον πρός ὁ βασιλεύς , ἐκεῖθεν δέ ἐξέρχομαι ἄπειμι ταχέως πρός ὁ μονάζω καί φημί πρός αὐτός , ὡς τῆ ἔπειμι νύξ ἔρχομαι σύ ὁ βασιλεύς ἐν εὐτελής ὁ περιβολή ἐρωτάω περί τε πίστις καί ἄλλος ἀναγκαῖος πρᾶγμα . σύ δέ ἀλλά μιμνήσκω ταχύς τε ὁ βίος καταστροφή καί ὁ βασίλεια ἔκπτωσις ἀπειλέω αὐτός , εἰμί μή ἑκών γε αἱρέω ὁ ὁ βασιλεύς Λέων ὁ ἐκ Ἰσαυρία προστίθημι δόγμα καί ὁ εἴδωλον ὁ θεῖον σηκός ἐξορίζω ( ὁ ἱερή εἰκών οὗτος καλέω ) , ἐπαγγέλλω τε ὁ εἴρω βίος γίγνομαι ζωή τε μακράν βιοτή καί ὁ βασίλεια κυβέρνησις εὐτυχής τε καί πολυχρόνιος . οὗτος παιδαγωγέω ὁ μοναχός καί ὁ μέλλω λέγω ὡς βασιλεύς παιδεύω ἐπάνειμι . μετά μικρός δέ καί ὁ βασιλεύς νύξ ἐν ταπεινός ὁ σχῆμα προσλαμβάνω ἔρχομαι πρός ὁ μοναχός καί , ὁ διάλεξις ἤδη λαμβάνω ἀρχή , ἔγγιστος ὁ βασιλεύς παρίστημι ὁ μοναχός ὡς τάχα προγιγνώσκω ἐκ θεῖος ἐπίπνοια ὁ βασιλικός ἀξίωμα οὐ εὔλογος φημί , ποιέω , εἰμί βασιλεύς , παραλογίζομαι ἐγώ ὁ ἰδιωτικός ἀμπεχόνη καί ὁ ἔνδον αὐτός κρύπτω ἐπικαλύπτω βασιλεύς . ἀλλά εἰμί καί σύ μέν οὕτως , ἀλλά ὁ ὁ θεῖον πνεῦμα χάρις ἐγώ οὐ ἐάω ἐπί πλέω οὗτος κατασοφίζομαι ὑπό σός . οὗτος ὡς ἀκούω ὁ βασιλεύς , καί ὡς οὐ λανθάνω ἐν εὐτελής πρόσχημα ὁ βασιλικός κρύπτω ἀξίωμα , καταπλήσσω τε , ὡς εἰμί εἰκός ὁ ὁ σκαιώρημα ἀγνοέω , καί ὁ τε μοναχός ὡς θέω ἀνήρ γνωρίζω καί ὁ προστάσσω παρά αὐτός εὐπειθῶς καί μετά ταχυτής ποιέω ἐπαγγέλλω καί ὁ σεβάσμιος εἰκών ἐπιψηφίζω καθαίρεσις . καί πρότερος μέν ἐν ὁ λανθάνω διασκοπέω , πῶς εἄν αὐτός ἐκτελέω ὁ σπούδασμα , καί μή τις στάσις ἀνεγείρω περί ὁ ἐκκλησία , ἔπειτα καί εἰς ἐμφανής ὁ δόγμα ἐκφέρω καί ὁ ἐν τέλος καί ὁ ὁ ἐκκλησία ὁ μέν ἑκών , ὁ δέ καί ἄκων ὑποκύπτω ὁ πρόσταγμα . ἀναγκάζω δέ καί ὁ μέγας ἐν πατριάρχης ἀοίδιμος Νικηφόρος ἐν ὁ ὁ καθαίρεσις ὁ ἅγιος εἰκών ὑποσημαίνω τόμος . ὅς μηδαμῶς πειθαρχέω ὑπερόριος ἀνά ὁ Προικόννησος τίθημι πάλαι προαισθάνομαι ὁ ὁ Λέων σκαιοτροπία , καί ὡς κυκάω οὗτος καί συνταράσσω ὁ ὁ ἐκκλησία . δοκέω γάρ ὁ μακαρίτης Νικηφόρος , ὁπηνίκα ὁ διάδημα περιτίθημι ὁ ὁ Λέων κεφαλή , ἄκανθα καί τρίβολος ὁ χείρ περιπειρω , καί οὗτος σύμβολον καί οἰωνός τίθημι ὁ μετά οὗτος συμβεβηκός κακός . ἀπάγω δέ ὁ μέγας πρός ὁ ὑπερορία ὁ ὁμολογητής Θεοφάνης ὁ ὁ ὁ ἀγρός μονή καθηγούμενος , αἰσθάνομαι ἐκ ἐπίπνοια θεῖος ὁ διέλευσις οὗτος κατά ἀγρός τις ἐνδιατρίβω , θυμίαμα καί κῆρ προπέμπω αὐτός μετά ὁ ναός δίειμι . αὐτός τε ὁ πατριάρχης προσκύνησις ἔσχατος δεξιόομαι καί ἔκτασις χείρ καί εὐλογία αὐτός ἀντασπάζομαι , μή θεάομαι μή θεάομαι , ἀλλά ὁ πνευματικός ὀφθαλμός ἀλλήλων ὁράω καί ὁ προσήκω ἕκαστος ἀπονέμω σέβας . ὁ συμπλέω δέ τις ἐρωτάω ὁ πατριάρχης πόρος τίς , εἰμί δεσπότης , ὁ χείρ ἀείρω εἰς ὕψος ὁ ἀσπασμός ποιέω πόρος ὁ ὅσιος , φημί , ἀκή ὁμολογητής Θεοφάνης ὁ καθηγητής ὁ ἀγρός λαμπάς καί θυμίαμα ἐγώ δεξιόομαι μετά οὖον πολύς δέ καί ὁ ὁ