joannes-scylitzes.synopsis-historiarum skylitzes.105
[ Mich3.15 ] Τῆς μὲν οὖν φιλοσοφίας ἐξηγεῖτο Λέων ἐκεῖνος ὁ μέγας τε καὶ φιλόσοφος , ἀνεψιὸς ὢν Ἰαννῆ τοῦ πατριάρχου , ὃς καὶ τὸν θρόνον ἔλαχε τῆς Θεσσαλονίκης , ἄρτι δὲ τῶν εἰκονομάχων καθαιρεθέντων συγκαθῃρέθη καὶ αὐτός , καὶ σχολάζων εἰς ταύτην προεβιβάζετο τὴν σχολήν . ἐγένετο δὲ πρότερον γνώριμος Θεοφίλῳ τῷ βασιλεῖ τοῦτον τὸν τρόπον . πάσας γὰρ κατορθώσας τὰς ἐπιστήμας , ὡς οὐδὲ μίαν ἕτερος , ἐν εὐτελεῖ τινι καταλύματι διάγων τοὺς βουλομένους ἐμυσταγώγει , ὁποίαν ἕκαστος βούλοιτο . ὡς δ' ἤδη χρόνος παρετείνετο , καὶ πολλοὶ κατὰ τὰς ἐπιστήμας προέκοπτον , συνέβη τινὰ νεανίαν τῆς γεωμετρικῆς ἐπιστήμης εἰς ἄκρον ἐληλακότα ὑπογραφέα γενέσθαι τινὸς στρατηγοῦ . οὗ γενομένου κατά τινα πόλεμον , εἵπετο καὶ αὐτός , καὶ τροπῆς γενομένης ζωγρεῖται καί τινι τῶν ἐπιφανῶν εἰς δουλείαν ἐκδίδοται . ὁ δὲ τοῦδε καιροῦ τῶν Ἰσμαηλιτῶν κατάρχων Μαμοὺμ ἄλλοις τε μαθήμασιν Ἑλληνικοῖς σχολάζων , καὶ δὴ καὶ γεωμετρίας διαφερόντως ἐξεχόμενος ἦν . λόγου δέ ποτε κινηθέντος παρὰ τοῦ τὸν νεανίαν ἔχοντος δεσπότου περὶ τῆς εἰς τὰ μαθήματα σπουδῆς τοῦ ἀμερμουμνῆ καὶ τῆς περὶ τὴν γεωμετρίαν ἐπιμελείας , ‘ἀκοῦσαι τούτου,’ εἶπεν ὁ νεανίας , ‘ἐπιθυμῶ καὶ τῶν αὐτοῦ διδασκάλων , καὶ ἣν ἔχουσι περὶ τὴν γεωμετρίαν κατανοῆσαι σπουδήν.’ ἔμαθε τοῦτο ὁ Μαμούμ , καὶ μετὰ περιχαρείας εἰσκαλεῖται τὸν νέον πολλῆς , καὶ παραγενόμενον ἐπυνθάνετο , εἰ γνῶσιν ἔχει τῆς τοιαύτης δυνάμεως . συγκαταθεμένου δ' ἐκείνου ἠπίστει ὁ βάρβαρος καὶ διετείνετο μηδένα ἕτερον εἶναι , πλὴν τῶν ἐκείνου διδασκάλων τῆς γεωμετρικῆς ἐπιστήμης εἰδήμονα κατὰ τὴν τότε ἡμέραν . ἱμείρεσθαι δὲ φήσαντος τοῦ νεανίσκου τῆς αὐτῶν διδασκαλίας πεῖραν λαβεῖν , θᾶττον ἢ λόγος οὗτοι παρίσταντο , καὶ διεχαράττοντο σχήματα τρίγωνα καὶ τετράγωνα , καὶ κανόνες εἰς μέσον προὐτίθεντο τοῦ στοιχειωτοῦ , τὸ μέν , ὅτι τὸ σχῆμα τόδε τήνδε φέρει τὴν κλῆσιν καὶ τόδε τήνδε , διδάσκοντες , αἰτίαν δὲ καὶ λόγον καὶ τὸ διότι ἀπεδίδοσαν οὐδαμῶς . ὡς οὖν ἑώρα γαυρουμένους αὐτοὺς ὁ νεανίας καὶ μέγα φρονοῦντας ἐπὶ τῇ τῶν σχημάτων καταγραφῇ , ‘ἐπὶ παντὸς λόγου , ὦ οὗτοι,’ ὁ νεανίας ἔφη , ‘καὶ πράγματος τὸ διότι τὸ κράτος ἔχει . ὑμεῖς δὲ τὴν ὕπαρξιν μόνην λέγοντες , τοὺς δὲ λόγους παρατρέχοντες οὐχ ἥκιστά μοι διαμαρτάνειν δοκεῖτε , τὸ καιριώτερον ἀγνοοῦντες.’ τῶν δὲ διαπορησάντων καὶ τὰς αἰτίας τούτων διευκρινεῖν καὶ διδάσκειν παρακαλούντων , ἐπεὶ διερμηνεύοντα καὶ σαφηνίζοντα ταύτας εὕρισκον , ὡς τόδε μὲν διὰ τόδε , τόδε δὲ διὰ τόδε τὴν εἰρημένην ἔχει κλῆσίν τε καὶ γραφήν , καὶ ἅμα ὁ νοῦς αὐτῶν διηνοίγετο καὶ τῶν λεγομένων συνίεσαν , θάμβει λοιπὸν συσχεθέντες , εἰ καὶ ἄλλους ἔχει τοιούτους τὸ Βυζάντιον , ἐπηρώτων . εἰρηκότος δὲ τούτου πλείστους ἐν αὐτῷ εἶναι , καὶ ἑαυτὸν τὸν ἔσχατον εἶναι τῶν μαθητῶν , ἀλλ' οὐ τῶν διδασκόντων , περὶ τοῦ διδασκάλου πάλιν διεπυνθάνοντο , τίς τε εἴη , καὶ εἰ περίεστιν . ὁ δέ , ὅστις τε εἴη ἀπεκρίνατο , καὶ ὡς ἔτι περίεστιν ἀκτήμονα βίον ἄγων καὶ μηδέ τισιν ἄλλοις , ἀλλ' ἢ μόναις ταῖς ἐπιστήμαις προσέχων . γράμματα γοῦν εὐθὺς ὁ Μαμοὺμ πρὸς ἐκεῖνον διαχαράττει τόνδε τὸν νοῦν ἔχοντα · ‘ἐκ τοῦ καρποῦ τὸ δένδρον , καὶ ἐκ τοῦ μαθητοῦ ἔγνωμεν τὸν διδάσκαλον . ἐπεὶ γοῦν τηλικοῦτος ὢν περὶ τὴν τῶν ὄντων ἐπιστήμην ἄγνωστος εἶ τοῖς συμπολίταις , τῆς γνώσεως καὶ σοφίας καρπὸν μὴ δρεπόμενος , μὴ ἀπαξιώσῃς ἐλθεῖν πρὸς ἡμᾶς , καὶ τῆς σῆς μεταδοῦναι σοφίας . ἐρχομένῳ γάρ σοι αὐχένα ὑποκλινεῖ γένος ἅπαν τὸ τῶν Σαρακηνῶν , καὶ πλούτου καὶ δω -
Lemmas: [ Mich3.15 ] ὁ μέν οὖν φιλοσοφία ἐξηγέομαι Λέων ἐκεῖνος ὁ μέγας τε καί φιλόσοφος , ἀνεψιός εἰμί Ἰαννῆς ὁ πατριάρχης , ὅς καί ὁ θρόνος λαγχάνω ὁ Θεσσαλονίκη , ἄρτι δέ ὁ εικονομάχος καθαιρέω συγκαθαίρω καί αὐτός , καί σχολάζω εἰς οὗτος προβιβάζω ὁ σχολή . γίγνομαι δέ πρότερος γνώριμος Θεόφιλος ὁ βασιλεύς οὗτος ὁ τρόπος . πᾶς γάρ κατορθόω ὁ ἐπιστήμη , ὡς οὐδέ εἷς ἕτερος , ἐν εὐτελής τις κατάλυμα Διάγων ὁ βούλομαι μυσταγωγέω , ὁποῖος ἕκαστος βούλομαι . ὡς δέ ἤδη χρόνος παρατείνω , καί πολύς κατά ὁ ἐπιστήμη προκόπτω , συμβαίνω τις νεανίας ὁ γεωμετρικός ἐπιστήμη εἰς ἄκρος ἐλήλακα ὑπογραφεύς γίγνομαι τις στρατηγός . ὅς γίγνομαι κατά τις πόλεμος , ἕπω καί αὐτός , καί τροπή γίγνομαι ζωγρέω καί τις ὁ ἐπιφανής εἰς δουλεία ἐκδίδωμι . ὁ δέ ὅδε καιρός ὁ Ἰσμαηλίτης κατάρχω Μαμοὺμ ἄλλος τε μάθημα Ἑλληνικός σχολάζω , καί δή καί γεωμετρία διαφερόντως ἐξέχω εἰμί . λόγος δέ ποτός κινέω παρά ὁ ὁ νεανίας ἔχω δεσπότης περί ὁ εἰς ὁ μάθημα σπουδή ὁ ἀμερμουμνῆς καί ὁ περί ὁ γεωμετρία ἐπιμέλεια , ἀκούω τοῦτος εἶπον ὁ νεανίας , ἐπιθυμέω καί ὁ αὐτός διδάσκαλος , καί ὅς ἔχω περί ὁ γεωμετρία κατανοέω σπουδή μανθάνω οὗτος ὁ Μαμούμ , καί μετά περιχάρεια εἰσκαλέω ὁ νέος πολύς , καί παραγίγνομαι πυνθάνομαι , εἰμί γνῶσις ἔχω ὁ τοιοῦτος δύναμις . συγκατατίθημι δέ ἐκεῖνος ἀπιστέω ὁ βάρβαρος καί διατείνω μηδείς ἕτερος εἰμί , πλήν ὁ ἐκεῖνος διδάσκαλος ὁ γεωμετρικός ἐπιστήμη ειδήμων κατά ὁ τότε ἡμέρα . ἱμείρω δέ φημί ὁ νεανίσκος ὁ αὐτός διδασκαλία πείρω λαμβάνω , ταχύς ἢ λόγος οὗτος παρίστημι , καί διαχαράσσω σχῆμα τρίγωνος καί τετράγωνος , καί κανών εἰς μέσος προτίθημι ὁ στοιχειωτής , ὁ μέν , ὅτι ὁ σχῆμα ὅδε ὅδε φέρω ὁ κλῆσις καί ὅδε ὅδε , διδάσκω , αἴτιος δέ καί λόγος καί ὁ διότι ἀποδίδωμι οὐδαμῶς . ὡς οὖν ὁράω γαυρόω αὐτός ὁ νεανίας καί μέγας φρονέω ἐπί ὁ ὁ σχῆμα καταγραφή , ἐπί πᾶς λόγος , εἰμί οὗτος ὁ νεανίας φημί , καί πρᾶγμα ὁ διότι ὁ κράτος ἔχω . σύ δέ ὁ ὕπαρξις μόνος λέγω , ὁ δέ λόγος παρατρέχω οὐ ἥκιστος ἐγώ διαμαρτάνω δοκέω , ὁ καίριος ἀγνοέω ὁ δέ διαπορέω καί ὁ αἴτιος οὗτος διευκρινέω καί διδάσκω παρακαλέω , ἐπεί διερμηνεύω καί σαφηνίζω οὗτος εὑρίσκω , ὡς ὅδε μέν διά ὅδε , ὅδε δέ διά ὅδε ὁ εἴρω ἔχω κλῆσις τε καί γραφεύς , καί ἅμα ὁ νόος αὐτός διανοίγω καί ὁ λέγω συνίημι , θάμβος λοιπός συνέχω , εἰμί καί ἄλλος ἔχω τοιοῦτος ὁ Βυζάντιον , ἐπερωτάω . ἐρῶ δέ οὗτος πλεῖστος ἐν αὐτός εἰμί , καί ἑαυτοῦ ὁ ἔσχατος εἰμί ὁ μαθητής , ἀλλά οὖον ὁ διδάσκω , περί ὁ διδάσκαλος πάλιν διαπυνθάνομαι , τίς τε εἰμί , καί εἰμί περίειμι . ὁ δέ , ὅστις τε εἰμί ἀποκρίνω , καί ὡς ἔτι περίειμι ἀκτήμων βίος ἄγω καί μηδέ τις ἄλλος , ἀλλά ἢ μόνος ὁ ἐπιστήμη προσέχω . γράμμα γοῦν εὐθύς ὁ Μαμοὺμ πρός ἐκεῖνος διαχαράσσω ὅδε ὁ νόος ἔχω · ἐκ ὁ καρπός ὁ δένδρον , καί ἐκ ὁ μαθητής γιγνώσκω ὁ διδάσκαλος . ἐπεί γοῦν τηλικόσδε εἰμί περί ὁ ὁ εἰμί ἐπιστήμη ἄγνωστος εἰμί ὁ συμπολίτης , ὁ γνῶσις καί σοφία καρπός μή δρέπω , μή ἀπαξιόω ἔρχομαι πρός ἐγώ , καί ὁ σός μεταδίδωμι σοφία . ἐρχόμενος γάρ σύ αὐχήν ὑποκλινέω γένος ἅπας ὁ ὁ Σαρακηνός , καί πλοῦτος καί δήω -