joannes-philoponus.in-aristotelis-physicorum-libros-commentaria 3
p . 200b12 ἐπεὶ δέη φύσις μέν ἐστιν ἀρχὴ κινήσεως καὶ μεταβολῆς . Πέντε τινῶν ὄντων τῶν παρακολουθούντων τοῖς φυσικοῖς πράγμασι , περὶ ὧν ἔφαμεν <ἐν> β τῷ βιβλίῳ τούτῳ εἶναι τῷ Ἀριστοτέλει τὸν ὕλης εἴδους κινήσεως τόπου χρόνου , περὶ μὲν ὕλης καὶ εἴδους διελέχθη ἐν τοῖς πρὸ τούτου βιβλίοις ἀλλὰ μᾶλλον μὲν περὶ ὅλης ἐν τῷ προτέρῳ , μᾶλλον δὲ περὶ εἴδους ἐν τῷ δευτέρῳ ) , λείπεται οὖν αὐτῷ περὶ τῶν λοιπῶν τριῶν διαλεχθῆναι . καὶ τέως περὶ κινήσεως προτίθεται διαλαβεῖν , καὶ συλλογίζεται ὅτι ἀναγκαῖος τῷ φυσικῷ ὁ περὶ κινήσεως λόγος , τοῦτον τὸν τρόπον · ἐπειδή , φησίν , ὡρισάμεθα τὴν φύσιν ἀρχὴν εἶναι κινήσεως , ἀνάγκη πᾶσα τὸν μέλλοντα εἰδέναι τί ἐστιν ἡ φύσις καὶ τὸν ὁρισμὸν τὸν ταύτης , πολλῷ πρότερον εἰδέναι καὶ τί ἐστι κίνησις δεῖ γὰρ δῆλα εἶναι τὰ πρὸς ὁρισμόν τινος παραλαμβανόμενα ) · ὁ γὰρ ἀγνοῶν τί ἐστι κίνησις , οὐδὲ τὸν ὁρισμὸν τῆς φύσεως εἴσεται ἐν τῷ ὁρισμῷ γὰρ τῆς φύσεως ἔστιν ἡ κίνησις ) · ἀναγκαῖος ἄρα τῷ φυσικῷ ὁ περὶ κινήσεως λόγος . ἄλλως τε ἐπειδὴ πᾶσα κίνησις συνεχής , ὡς δείκνυται ἐν τοῖς τελευταίοις βιβλίοις ταύτης τῆς πραγματείας πᾶσα γὰρ κίνησις ἐν μεγέθει , πᾶν δὲ μέγεθος συνεχές , καὶ πᾶσα ἄρα κίνησις συνεχής ) , ἐν δὲ τῷ τοῦ συνεχοῦς λόγῳ ἔστιν ὅτε ἐμπεριέχεται τὸ ἄπειρον ὁριζόμενοι γὰρ τὸ συνεχὲς ἄπειρον οὕτως ὁρίζονται , ὅτι συνεχές ἐστι τὸ ἐπ’ ἄπειρον διαιρετόν ) , ἀνάγκη ἄρα τὸν γνωσόμενον τί ἐστι κίνησις εἰδέναι καὶ τὸ ἄπειρον τί ἐστιν · ἀναγκαῖος ἄρα τῷ φυσικῷ καὶ ὁ περὶ ἀπείρου λόγος . πάλιν ἐπειδὴ πᾶσα κίνησις ἐν τόπῳ ἢ καὶ ἐν χρόνῳ · τὸ γὰρ κινούμενον πᾶν σῶμα , ἅπαν δὲ σῶμα ἐν τόπῳ , καὶ ἡ κινησις ἄρα ἐν τόπῳ · δείκνυται δ’ ἐν τοῖς τελευταίοις ὅτι καὶ ἐν χρόνῳ πᾶσα κίνησις οὐδὲν γὰρ ἀχρόνως κινεῖται ) · ἀναγκαῖος ἄρα καὶ ὁ περὶ τόπου καὶ χρόνου · λόγος . ἀλλ’ ἐπειδὴ τῶν φυσικῶν τινες ᾤοντο διὰ κενοῦ τὴν κίνησιν γίνεσθαι μὴ γὰρ ἂν δύνασθαι διὰ πλήρους κινεῖσθαί τι · οὕτως γὰρ ἄν δύο ἐν τῷ αὐτῷ σώματα τόπῳ εἶναι ) , διὰ τοῦτο ἀναγκαῖος τῷ φυσικῷ καὶ ὁ περὶ κενοῦ λόγος · εἴτε γὰρ διὰ κενοῦ ἡ κίνησις , ἀναγκαῖος ὁ περὶ κενοῦ λόγος , εἴτε μὴ διὰ κενοῦ , καὶ οὕτως πρὸς ἔλεγχον ἀναγκαῖος ὁ περὶ αὐτοῦ λόγος · καὶ ἄλλως ἐπειδὴ τὸν τόπον ὁρίζονται κενὸν εἶναι καὶ ἔρημον σώματος . Ἔστιν οὖν ὁ σκοπὸς τούτου τε τοῦ βιβλίου καὶ τοῦ ἐφεξῆς διαλαβεῖν περὶ κινήσεως ἀπείρου τόπου χρόνου κενοῦ , καὶ διαλέγεται ἐν μὲν τούτῳ τῷ βιβλίῳ περὶ κινήσεως καὶ ἀπείρου , ἐν δὲ τῷ ἐφεξῆς περὶ τόπου χρόνου κενοῦ . οὐ μόνον δὲ ὡς συντελούντων εἰς τὸν περὶ κινήσεως λόγον διαλέγεται περὶ αὐτῶν , ἀλλὰ καὶ ὡς παρακολουθούντων πᾶσι τοῖς φυσικοῖς πράγμασι · τοῦτο δὲ ἐξ ἀρχῆς ἦν τὸ προκείμενον , περὶ τῶν κοινῶς πᾶσι τοῖς φυσικοῖς πράγμασι παρακολουθούντων εἰπεῖν . πρῶτον δὲ περὶ κινήσεως διαλέγεται , καὶ ζητεῖ τί ποιέ ἐστιν ἡ κίνησις , ἔπειτα ἐν τίσιν ἔστιν ἡ κίνησις , καὶ τρίτον πόσα εἴδη κινήσεως . πρὸ τούτων δὲ τέσσαρά τινα ἀξιώματα προλαμβάνει συμβαλλόμενα αὐτῷ εἰς τὴν τούτων δεῖξιν , καὶ πρῶιον ὅτι τῶν ὄντων τὰ μέν ἐστι μόνως ἐνεργείᾳ , τὰ δὲ καὶ δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ μόνως δὲ δυνάμει εἶναί τι ἀδύνατον ἐν ὑποστάσει ὄν · οὐδέποτε γὰρ γυμνὴ εἴδους ἡ ὕλη γίνεται ) . ἐνεργείᾳ μὲν οὖν μόνως ἐστὶ τὰ θεῖα καὶ ἀσώματα , περὶ ὧν καὶ ἐν τῷ Περὶ ἑρμηνείας εἶπεν ὅτι “ ἄνευ δυνάμεως ἐνέργειαί εἰσι ” , δυνάμει δὲ καὶ ἐνεργείᾳ πάντα τὰ φυσικά · ἐντελεχείᾳ μὲν γάρ ἐστιν ὅτι ἔχει τινὰ μορφήν ἡ ἐνέργεια ] , δυνάμει δὲ ὅτι οἷά τέ ἐστι δέξασθαι καὶ ἑτέραν . ἀλλὰ τοῦτο μὲν ἐπὶ τῶν ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ , τὸ δὲ αἰθέριον σῶμα κατὰ μὲν τὴν οὐσίαν ἐντελεχείᾳ μόνον ἐστίν ( οὐ γὰρ ἄν μεταβάλλοι ποτὲ κατ’ οὐσίαν ) , μετέχει δέ πως καὶ τοῦ δυνάμει διὰ τὴν κίνησιν τὴν τοπικήν · οὐ γὰρ πανταχοῦ ἅμα ἐστί . τάχα δὲ οὐδὲ κατ’ οὐσίαν ἀπήλλακται τοῦ δυνάμει . εἰ γὰρ ἐξ ὕλης ἐστὶ καὶ εἴδους , ἡ δὲ ὕλη ἐστὶν ἡ τὸ δυνάμει ἔχουσα , δῆλον ὅτι οὐδὲ κατὰ τὴν οὐσίαν ὢ ἀπήλλακται πάντῃ τὰ οὐράνια τοῦ δυνάμει · εἰ γὰρ καὶ μὴ δυνάμει ἔχει ἡ ὕλη αὐτῶν τὸ εἶδος , ἀλλ’ οὖν ἐπειδὴ ὅλως ἡ ὕλη κατὰ τὸν αὑτῆς λόγον δυνάμει ἐστί , διὰ τοῦτο οὐ παντάπασίν ἐστι τοῦ δυνάμει ἀπηλλαγμένα ὥσπερ τὰ ἄυλα , ἃ οὐδαμῇ οὐδαμῶς ἔχει τὸ δυνάμει . διὰ τοῦτο γοῦν καὶ ὁ Πλατῶν ἐκεῖνα μὲν ὄντως ὄντα καλεῖ , τὰ δὲ αἰσθητὰ πάντα οὐκ ὄντα , ἀλλ’ ἀεὶ γινόμενα . Πρῶτον μὲν οὖν τοῦτο προλαμβάνει , ὅτι τῶν ὄντων τὰ μέν ἐστι μόνως ἐνεργεία τὰ δὲ δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ , δεύτερον δὲ ὅτι τῶν πρός τι τὰ μέν ἐστι καθ’ ὑπεροχὴν καὶ ἔλλειψιν τὰ δὲ κατὰ τὸ κινοῦν καὶ κινούμενον . οἷον καθ’ ὑπεροχὴν καὶ ἔλλειψιν τὸ μεῖζον καὶ τὸ μικρότερον · τὸ γὰρ μεῖζον μικροτέρου ἐστὶ μεῖζον , ὧν τὸ μὲν μεῖζον ὑπεροχή , θάτερον δὲ ἔλλειψις . καὶ τὸ κινοῦν δὲ κι|νούμενον κινεῖ , καὶ τὸ κινούμενον ὑπὸ κινοῦντος κινεῖται . τὰ λοιπὰ δὲ εἴδη τοῦ πρός τι οὐ τίθησιν , οἷον τὸ κατ’ ἰσότητα τὸ καθ’ ὁμοιότητα τὸ κατὰ τὸ αἴτιον καὶ αἰτιατόν , ἐπειδὴ τούτων μόνον δεῖται , τοῦ μὲν κατὰ τὴν ὑπεροχὴν καὶ ἔλλειψιν , ὅτι τινὲς ἐδόξασαν ἐν τούτοις εἶναι τὴν κίνησιν , ἵνα ἐλέγξῃ ὅτι οὐ δυνατὸν ἐν τούτοις εἶναι κίνησιν , τὸ δὲ κατὰ τὸ κινοῦν καὶ κινούμενον , ἵνα δείξῃ ὅτι ἡ κίνησις ἐν τούτοις μόνον . Tρίτον λῆμμα ὅτι οὐκ ἔστι τις κίνησις αὐτὴ καθ’ αὑτὴν χωρὶς τῶν κινουμένων , τὰ δὲ κινούμενα ἢ οὐσίαι εἰσὶν ἢ ποσὰ ἢ ἄλλο τι τῶν κατὰ τὰς ἄλλας κατηγορίας , καὶ οὐκ ἔστιν αὐτό τι καθ’ αὑτὸ κινούμενον , ὃ μήτε οὐσία ἐστὶ μήτε ποσὸν μήτε τῶν ἄλλων κατηγορημάτων μηδέν . καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ κίνησις ἔστιν ἑτέρα παρὰ ταῦτα , ἀλλὰ πᾶσα κίνησις ἢ κὰτ οὐσίαν ἐστὶν ἢ κατὰ ποσὸν ἢ κατὰ ποιὸν ἢ κατὰ τόπον , διότι καθ’ ἕκαστον τούτων κινουμένων , οἷον κατ’ οὐσίαν κατὰ ποσὸν καὶ τὰ λοιπά , διττή τις θεωρεῖται οὖσα ἡ κίνησις , ἡ μὲν ἀπὸ τοῦ χείρονος ἐπὶ τὸ κρεῖττον ἡ δὲ ἀπὸ τοῦ κρείττονος ἐπὶ τὸ χεῖρον · οἷον ἐπὶ τῆς οὐσίας ἢ ἀπὸ του μὴ ὄντος εἰς τὸ ὂν ἡ ἀπὸ του ὄντος εἰς τὸ μὴ ὄν , ἐπὶ δὲ του πόσου ἢ ἀπὸ τοῦ τελείου ἐπὶ τὸ ἀτελὲς καὶ ἁπλῶς ἀπὸ τοῦ μείζονος ἐπὶ τὸ ἔλατ - τὸν ἢ ἔμπαλιν , ἐπὶ δὲ τοῦ ποιοῦ ἢ ἀπὸ τοῦ λευκοῦ ἐπὶ τὸ μέλαν ἢ ἀπὸ τοῦ μέλανος ἐπὶ τὸ λευκόν , καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἐναντίων ὡσαύτως , ἐπὶ δὲ τοῦ τόπου ἢ ἀπὸ τοῦ κάτω ἐπὶ τὸ ἄνω ἢ ἔμπαλιν . ἔστι δ’ ἐν τοῖς ἐναντίοις ἅπασι τὸ μὲν κρεῖττον τὸ δὲ χεῖρον · τοὐ γὰρ μὴ ὄντος τὸ ὂν κρεῖττον καὶ τοῦ ἀτελοῦς τὸ τέλειον καὶ τοῦ μέλανος τὸ λευκὸν καὶ τοῦ κάτω τὸ ἄνω , καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν . συμβάλλεται δ’ αὐτῷ ταῦτα οὐ μόνον εἰς τὸ ἀποδοῦναι τὸν ὁρισμὸν τῆς κινήσεως , ἀλλὰ καὶ τρὸς τὸ δεῖξαι τίνα τῶν κινούντων καὶ ἀντικινεῖται , καὶ τίνα κινεῖ μὴ κινούμενα · διαλέξεται γὰρ καὶ περὶ τούτων ἐφεξῆς . Ταῦτα οὖν προλαβών , ἐφεξῆς ἀποδίδωσι τί ἐστι κίνησις , ὁριζόμενος αὐτὸς οὕτως ‘κίνησίς ἐστιν ἡ τοῦ δυνάμει ἐντελέχεια , ᾗ τοιοῦτόν ἐστιν’ . τὸ μὲν οὖν τῆς ἐντελεχείας ὄνομα σημαίνει παρὰ τῷ Ἀριστοτέλει τὴν ἐνέργειαν καὶ τὴν τελειότητα · σύγκειται γὰρ παρὰ τὸ ῾ἕν’ καὶ τὸ ῾τέλειον’ καὶ τὸ ῾ἔχειν’ . ὅταν οὖν ἕκαστον ἔχῃ τὴν ἑαυτοῦ τελειότητα , ἐντελεχείᾳ λέγεται εἶναι . προσέθηκε δὲ τὸ ᾗ τοιοῦτόν ἐστιν ἀντὶ τοῦ ᾗ δυνάμει τόδε τί ἐστιν , ἵνα ἡ ἐντελέχεια γίνηται μενούσης ἔτι καὶ σῳζομένης τῆς δυνάμεως , ἧσπερ ἦν ἡ ἐντελέχεια · διττὴ γὰρ ἐφ’ ἑκάστο·υ ἡ ἐντελέχεια , ἡ μὲν ἤδη τετελειωμένου τοῦ πράγματος καὶ ἅπαν τὸ δυνάμει ἀποβαλόντος , ἡ δὲ κινηθέντος ἐκ τῆς δυνάμεως καὶ κατὰ ταύτην ἀλλοιουμένου τε καὶ ἐπὶ τὸ εἶδος ἀγομένου . οἷον ἐπὶ τοῦ χαλκοῦ τοῦ δυνάμει ἀνδριάντος · ἐντελέχεια . γὰρ αὐτοῦ ἔστι καὶ ὅταν γίνηται ἀνδριὰς ὑπὸ τοῦ ἀνδριαντοποιοῦ τοιώσδε σχηματιζόμενος , καὶ ὅταν ἤδη γεγενημένος εἴη ἀνδριὰς καὶ ἀπειληφὼς τὸ τέλειον τοὺ ἀνδριάντος εἷδος . ἀλλ’ αὕτη μὲν ἡ ἐντελέχεια οὐκέτι σῳζομένης ἐστὶ τῆς δυνάμεως , καθ’ ἣν ἠδύνατο γενέσθαι ἀνδριάς · ἤδη γάρ ἐστιν ἀνδριὰς καὶ οὐκέτι ἔχει τὸ δυνάμει , διὸ καὶ τελειότης αὕτη οὐ τῆς δυνάμεως πῶς γὰρ ἣν φθείρει ; ) , ἀλλὰ τοῦ πράγματος ἐν ᾧ ἡ δύναμις ἦν · ἡ δὲ πρότερον ῥηθεῖσα ἐντελέχεια , καθ’ ἣν ἐγίνετο ἀνδριάς , ἔτι τὸ δυνάμει διαφυλάττει . τὴν οὖν τοιαύτην ἐντελέχειαν κίνησιν λέγει καὶ τελειότητα τῆς δυνάμεως · πᾶσα γὰρ τελειότης σῴζει τοῦτο ὃ τελειοῖ · ἕως μὲν γὰρ ἡ δύναμις σῴζεται , καὶ ἡ κίνησις ἡ τελειωτικὴ τῆς δυνάμεως , παυσαμένης δὲ τῆς δυνάμεως παύεται καὶ ἡ κίνησις , παύεται δὲ ἡ δύναμις ἡνίκα ἂν τὸ εἶδος ἐπιγένηται καὶ ἡ μορφή . τοῦτο οὖν ἐστιν ἡ κίνησις , ἡ τοῦ δυνάμει ὄντος τελειότης καθὸ δυνάμει ἐστίν . ὅτι δὲ τοῦτό ἐστιν ἡ κίνησις , δείκνυσι καὶ διά τινος παραδείγματος . τὸ γὰρ οἰκοδομητόν , φησίν , ὅταν ἐνεργείᾳ ᾖ τοιοῦτον , λέγω δὴ ὅταν οἰκοδομῆται , τότε κινεῖται ἄγεται γὰρ ἐπὶ τὸ τῆς οἰκίας εἶδος , καὶ ἔστι τὸ τοιοῦτον οἰκοδόμησις ) , τὸ δὲ οἰκοδομούμενον ἔτι ἔχει τὸ δυνάμει ἔστι γὰρ ἔτι οἰκοδομητόν ) , ὡς ὅταν γε οἰκοδομηθῇ παντελῶς οὔτε τὸ δυνάμει σῴζει λοιπὸν οὔτε κινεῖται · εἰ τοίνυν ἡ οἰκοδόμησις κίνησις , ἡ δὲ οἰκοδόμησις ἔτι . ἐν δυνάμει ἐστί , καλῶς ἄρα εἴρηται ὅτι ἡ τοῦ δυνάμει ὄντος ἐντελέχεια καθὸ δυνάμει ἐστὶ κίνησίς ἐστιν , ὅτι ἡ πρώτη ἐντελέχεια κίνησις καὶ τελειότης ἐστὶ τῆς δυνάμεως . συνεβάλλετο δὲ αὐτῷ εἰς τὴν ἀπόδοσιν τοῦ ὁρισμοῦ τῆς κινήσεως τὸ πρῶτον λῆμμα , τὸ λέγον ὅτι τῶν ὄντων τὰ μὲν μόνως ἐνεργείᾳ ἐστὶ τὰ δὲ δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ · ἐντεῦθεν γὰρ εὑρίσκει ὅτι ἡ κίνησις ἔστιν ἐν τοῖς δυνάμει οὖσι , καὶ οὐκ ἐν τοῖς ἐνεργείᾳ . τὸ δὲ δεύτερον ἀξίωμα , τὸ · λέγον ὅτι τῶν πρός τι τὰ μὲν καθ’ ὑπεροχήν ἐστι καὶ ἔλλειψιν τὰ δὲ κατὰ τὸ κινοῦν καὶ τὸ κινούμενον , συμβάλλεται αὐτῷ εἰς τὸ ἐλέγξαι ὅτι οὐκ ἔστιν ἐν τοῖς καθ’ ὑπεροχὴν καὶ ἔλλειψιν ἡ κίνησις , ὡς ἐδόκει τισίν , ἀλλὰ κατὰ τὸ κινοῦν καὶ τὸ κινούμενον , τὴν μὲν ἀρχὴν ἔχουσα ἐκ τοῦ κινοῦντος τὸ δὲ εἶναι ἐν τῷ κινουμένῳ · δείξει γὰρ αὐτὸ τοῦτο ἐν τοῖς ἑξῆς , ὅτι οὐκ ἔστιν ἐν τῷ κινοῦντι ἡ κίνησις , ἀλλ’ ἐν τῷ κινουμένῳ . τὸ δὲ τρίτον ἀξίωμα , τὸ λέγον ὅτι οὐκ ἔστι κίνησις παρὰ τὰ πράγματα , ἀλλὰ πᾶσα κίνησις ἢ ἐν οὐσίᾳ ἔστιν ἢ ἐν ποσῷ ἢ ἐν ποιῷ ἢ ἐν τῇ ποῦ , συμβάλλεται αὐτῷ εἰς τὸ δεῖξαι πόσα ἐστὶν εἴδη κινήσεως , καὶ ἔτι μᾶλλον εἰς τὸ δεῖξαι ὅτι οὐκ ἔστι τι κοινὸν γένος κινήσεως , ἀλλ’ εἰσὶν ὁμώνυμοι αἱ κινήσεις κατὰ τὰ ἀφ’ ἑνὸς καὶ πρὸς ἕν · δείξει γὰρ ὅτι πρώτη μέν ἐστιν ἡ κατὰ τόπον κίνησις ὕστεραι δὲ αἱ λοιπαί , καὶ ὅτι ἀναιρουμένη μὲν συναναιρεῖ τὰς λοιπάς , ἀναιρουμένων δὲ ἐκείνων αὕτη οὐ συναναιρεῖται , ὥστε πρώτη τῇ φύσει · ἐν οἷς γὰρ τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον , τούτων καὶ τὸ κοινῶς κατηγορούμενον οὐκ ἔστι γένος . ὥστε οὐδὲ κυρίως ὁρισμὸν ἀποδώσει τῆς κινήσεως , ἀλλ’ · ὑπογραφικὸν λόγον ἁρμόζοντα ἐξ ἀναλογίας πάσῃ κινήσει , ὥσπερ καὶ ἐπὶ ψυχῆς ἐποίησε · καίτοι δείξας ὅτι οὐκ ἔστιν ἓν κοινὸν γένος ψυχῶν τῷ καὶ ἐν αὐταῖς εἶναι τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον , ὅμως φησὶν ἀποδῶμεν κοινόν τι|να λόγον ψυχῆς “ εἰ δή τι κοινὸν ἔστιν ἐπὶ ψυχῆς λέγειν ” . οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ κινήσεως ἐποίησε . τὸ δὲ λοιπὸν συμβάλλεται εἰς τὸ δεῖξαι ὅτι ἡ κίνησις καθ’ ἕκαστον τῶν κινουμένων διπλῆ τίς ἐστιν . ἐπεὶ δ’ ἡ φύσις μέν ἐστιν ἀρχὴ κινήσεως κα·ὶ μεταβολῆς . ἀρχὴ μὲν κινήσεως καὶ ἠρεμίας ἡ φύσις , νῦν δὲ ἐπειδὴ μόνης κινήσεως αὐτῷ χρεία , ταύτης ἐμνήσθη . p . 200b16 τὸν αὐτὸν ἐπελθεῖν τρόπον περὶ τῶν ἐφεξῆς . Τῶν ἐφεξῆς , ἀπείρου τόπου χρόνου κενοῦ . ἐφεξῆς δὲ εἶπεν , ἤτοι ὅσα ἐφεξῆς ὄντα τῷ τῆς κινήσεως ἐμφαίνεται λόγῳ ἐπεὶ γὰρ περὶ κινήσεως ὁ λόγος , ἕπεται δὲ τῷ τῆς κινήσεως λόγῳ τὸ ἄπειρον ὁ τόπος ὁ χρόνος τὸ κενόν , δεῖ καὶ περὶ τούτων εἰπεῖν ) , ἢ περὶ τῶν ἐφεξῆς τῇ κινήσει κοινῶς ἑπομένων πᾶσι τοῖς φυσικοῖς πράγμασι . τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον ἀντὶ τοῦ τῇ αὐτῇ μεθόδῳ ζητοῦντες τί ἐστιν ἕκαστον , καὶ εἴτε ἔστιν ὅλως εἴτε καὶ μή , καὶ πῶς ἔστιν ἢ οὐκ ἔστι . p . 200b16 Δοκεῖ δέη κίνησις εἶναι τῶν συνεχῶν . Τὸ δοκεῖ , ἤτοι τοῖς πολλοῖς δοκεῖ , ἢ δοκεῖ καθόλου πᾶσι καὶ αὐτῷ , ἀντὶ τοὐ φαίνεται . δόξει γάρ τῳ μὴ ἀνάγειν ὁ Ἀριστοτέλης ὑπὸ τὸ συνεχὲς τὴν κίνησιν , διότι μηδὲ ὑπὸ τὴν τοῦ ποσοῦ κατηγορίαν , μηδὲ ὅλως ὑπό τινα τῶν κατηγοριῶν · ὥστε εἰ δύο μὲν εἴδη τοῦ ποσοῦ τὸ συνεχὲς καὶ τὸ διωρισμένον , μὴ ἀνάγεται δὲ ὑπὸ τὸ ποσὸν ἡ κίνησις , πολλῷ γε δήπου οὐδὲ ὑπὸ τὸ συνεχές · ἐλέγοντο γὰρ αἱ κατηγορίαι τῶν τελείων εἰδῶν καὶ εἰδοπεποιημένων πραγμάτων , ἡ δὲ κίνησις ἀτελής ἐστιν ἐνέργεια . ὥστε ὅσον ἐκ τῶν ἐν Κατηγορίαις εἰρημένων , τὸ δοκεῖ δὲ ἡ κίνησις εἶναι τῶν συνεχῶν ὡς πρὸς τοὺς πολλοὺς ἐκληπτέον , ἀλλ’ ἐπεὶ ἐνταῦθα πολύς ἐστιν ὁ Ἀριστοτέλης κατασκευάζων ὅτι ἡ κίνησις συνεχής ἐστι , δῆλον ὅτι τὸ δοκεῖ δὲ ἡ κίνησις ἀντὶ τοῦ φαίνεται καὶ ἀρέσκει ἐκληψόμεθα · ἐν γὰρ ταῖς Κατηγορίαις , εἰ καὶ μὴ ἀνήγαγεν ὑπὸ τὰ εἴδη τοῦ συνεχοῦς τὴν κίνησιν , οὐ παρὰ τὸ μὴ εἶναι συνεχῆ , ἀλλ’ , ὡς εἶπον , διὰ τὸ ἀτελῆ εἶναι αὐτὴν ἐνέργειαν , ἐκεῖ δὲ περὶ τῶν τελείων εἰδῶν εἶναι τ.ὸν λόγον . p . 200b17 Τὸ δὲ ἄπειρον ἐμφαίνεται πρῶτον ἐν τῇ συνεχείᾳ . Τὸ πρῶτον , ἤτοι ἀντὶ τοῦ καθ’ αὑτὸ εἶπε , κατὰ τὸ πρῶτον σημαινόμενον τοῦ καθ’ αὑτό τοῦτο δὲ ἦν ὅπερ ἐν τῷ τοῦ ὑποκειμένου λόγῳ παραλαμβάνεται , ὥσπερ καὶ τὸ ἄπειρον · παραλαμβάνεται γὰρ ἐν τῷ ὁρισμῳ του συνεχοῦς , ὅπερ ἐστὶν αὐτῷ ὑποκείμενον · λέγομεν γὰρ συνεχὲς εἶναι τὸ ἐπ’ ἄπειρον διαιρετόν ) , ἢ τὸ πρῶτον ἀντὶ τοῦ προηγουμένως καὶ κατὰ πρῶτον λόγον · ἔστι μὲν γὰρ καὶ ἐν τῷ διωρισμένῳ τὸ ἄπειρον , οἷον ἐν τῷ ἀριθμῷ αὔξεται γὰρ ἐπ’ ἄπειρον ὁ ἀριθμός ) , ἀλλὰ πρώτως μὲν ἐν τῷ συνεχεῖ , διὰ τὸ συνεχὲς δὲ καὶ ἐν τῷ διωρισμένῳ . τῷ γὰρ ἐπ’ ἄπειρον δύνασθαι τὸ συνεχὲς διαιρεῖσθαι , ταύτῃ καὶ ὁ ἀριθμὸς ἐπ’ ἄπειρον αὔξεται · ἡ γὰρ τοῦ συνεχοῦς ἐπ’ ἄπειρον διαίρεσις γεννᾷ τοῦ ἀριθμοῦ τὴν ἐπ’ ἄπειρον αὔξησιν . ὥστε πρώτως ἐν τῷ συνεχεῖ τὸ ἄπειρον , διὰ τὸ συνεχὲς δὲ καὶ ἐν τῶ διωρισμένω . p . 200b18 Διὸ καὶ τοῖς ὁριζομένοις τὸ συνεχὲς ἀνάγκη προσχρήσασθαι πολλάκις τῷ λόγῳ τοῦ ἀπείρου . Καλῶς εἶπε πολλάκις · οὐ γὰρ ἀεὶ τὸ συνεχὲς ὁριζόμενοι τὸ ἄπειρον ἐν τῷ ὁρισμῷ τοῦ συνεχοῦς παραλαμβάνομεν . πλείονας γὰρ ἀποδοῦναι τοῦ αὐτοῦ δυνατὸν ὁρισμούς · αὐτὸς γοῦν ἐν Κατηγορίαις ὁρίζεται τὸ συνεχὲς λέγων ὅτι ῾συνεχές ἐστιν οὗ τὰ μόρια πρός τινα κοινὸν ὅρον συνάπτει’ , καὶ οὐ προσχρῆται ἐν τῷ ὁρισμῷ τούτῳ τῷ ἀπείρῳ . p . 200b20 Πρὸς δὲ τούτοις ἄνευ τόπου καὶ κενοῦ καὶ χρόνου κίνησιν ἀδύνατον εἶναι . Ανευ μὲν τόπου καὶ χρόνου μὴ εἶναι κίνησιν καὶ αὐτῷ δοκεῖ καὶ τῇ ἀληθείᾳ · εἰ γὰρ ἡ κίνησις κινουμένου ἐστὶ κίνησις , κινεῖται δὲ μόνως τὸ σῶμα , πᾶν δὲ σῶμα ἐν τόπῳ , ἄνευ τόπου ἄρα κίνησις οὐκ ἄν εἴη . καὶ ὅτι μὲν ἡ κατὰ τόπον κίνησις ἄνευ τόπου οὐκ ἄν εἴη , αὐτόθεν δῆλον αὐτὸ γὰρ τοῦτο κατὰ τόπον κίνησις λέγεται ) , δείκνυσι δὲ ἐφεξῆς ὅτι οὐδεμίαν ἄλλην κίνησιν δυνατὸν γενέσθαι ἄνευ τῆς κατὰ τόπον , διότι πρωτίστην εἶναι πασῶν τὴν κατὰ τόπον κίνησιν δείκνυσιν . ἀλλ’ οὐδὲ ἄνευ χρόνου κίνησις ἄν γένοιτο , ὡς ἐν τοῖς τελευταίοις βιβλίοις δείκνυται · πᾶσα γὰρ ἔχει τὸ πόθεν ποῖ . οὐχ ὡς αὐτῷ δὲ δοκοῦν τὸ μηδὲ ἄνευ κενοῦ κίνησιν εἶναι οὕτως εἶπεν , ἀλλ’ ὡς δοκοῦν τοῖς φυσικοῖς . p . 200b21 Δῆλον οὖν ὡς διά τε ταῦτα , καὶ διὰ τὸ πάντων εἶναι κοινὰ καὶ καθόλου ταῦτα πᾶσι , σκεπτέον προχειρισαμένους περὶ ἑκάστου τούτων . Διὰ δύο , φησίν , αἰτίας ἀναγκαῖος ὁ περὶ τούτων λόγος , πρῶτον μὲν διότι ἀναγκαῖος τῷ φυσικῷ ὁ περὶ κινήσεως λόγος ἡ γὰρ φύσις ἀρχὴ κινήσεως , ταῦτα δὲ τῇ κινήσει συνεμφαίνεται ) , ἔπειτα καὶ διότι τὸ προκείμενον βιβλίον ] ἡμῖν ἐστι διαλαβεῖν περὶ τῶν κοινῇ πᾶσι τοῖς φυσικοῖς πράγμασι παρακολουθούντων · τοῦτο γὰρ ἐξ ἀρχῆς ἐπηγγειλάμεθα . καὶ τοῦτο εὐλόγως · ἀεὶ γὰρ τῆς τῶν ἰδίων θεωρίας προηγεῖται ἡ περὶ τῶν κοινῶν . ἀδύνατον γὰρ μαθεῖν τίς ἐστιν ὁ ἀποδεικτικὸς συλλογισμὸς τὸν μὴ πρότερον μεμαθηκότα τί ἐστιν ἁπλῶς συλλογισμός · οὕτως οὖν καὶ φύσιν ζώων ἢ φύσιν φυτῶν ἀδύνατον μαθεῖν τὸν μὴ εἰδότα τί ποτέ ἐστιν ἁπλῶς φύσις . ἢ οὖν οὕτως ἀκουσόμεθα τὸ ὑστέρα γὰρ ἡ περὶ τῶν ἰδίων θεωρία τῆς περὶ τῶν | xs κοινῶν ; συμφώνως τῷ προοιμίῳ τῆς προκειμένης πραγματείας καὶ γὰρ ἀρχόμενος ἔλεγε δεῖν ἐκ τῶν σαφεστέρων ἄρξασθαι , σαφέστερα δὲ εἶναι “ τὰ συγκεχυμένα μᾶλλον ” , ταῦτα δὲ εἶναι τὰ ὁλικώτερα · οὕτως οὖν καὶ νῦν πρότερον δεῖ εἰπεῖν τί ἐστιν ἁπλῶς κίνησις , ἔπειτα διαρθρῶσαι τίς ἐστιν ἡ κατὰ τόπον καὶ αἱ λοιπαὶ ) , ἢ οὖν οὕτως , ὅπερ εἶπον , τὸ ἡ περὶ τῶν κοινῶν θεωρία , ἤ , ὅπερ μᾶλλον , κοινὰ νῦν λέγει οὐ τὰ συγκεχυμένα καὶ πλείοσιν ἐφαρμόττοντα , ἀλλὰ τὰ πλείοσι παρακολουθοῦντα . δεῖ οὖν πρώτως , φησί , περὶ τῶν κοινῶς πᾶσι τοῖς φυσικοῖς παρακολουθούντων εἰπεῖν , ἔπειτα περὶ τῶν ἰδίᾳ τισί . καὶ ὅτι τοῦτο λέγει , δῆλον ἐξ αὐτῶν τῶν ῥητῶν · εἰπὼν γὰρ ὅτι δῆλον οὖν ὡς διά τε ταῦτα , καὶ διὰ τὸ πάντων εἶναι κοινὰ καὶ καθόλου ταῦτα πᾶσι κοινὰ δηλονότι λέγων τὰ πᾶσι παρακολουθοῦντα ) , τὴν δὲ αἰτίαν προστιθεὶς τοῦ νῦν περὶ αὐτῶν διαλέγεσθαι , ἐπήγαγε τὸ ὑστέρα γὰρ ἡ περὶ τῶν ἰδίων θεωρία τῆς περὶ τῶν κοινῶν . καὶ ἄλλως ὅτι περὶ μερικοῦ χρόνου ἢ τόπου διαλέγεταί που . τὸ δὲ κοινὰ κα ] καὶ ταῦτα πᾶσιν ἀντὶ τοῦ κοινά ἐστι ταῦτα καὶ καθόλου πᾶσι τοῖς φυσικοῖς παρακολουθεῖ · πᾶν γὰρ σῶμα συνεχές τέ ἐστι καὶ ἐν τόπῳ πάντως καὶ ἐν χρόνῳ . ἀλλὰ καὶ τὸ κενὸν κατὰ τὴν τῶν φυσικῶν ὑπόληψιν πᾶσι παρακολουθεῖ , ἐπειδὴ καὶ τὸ κενὸν οὐδὲν ἄλλο οἴονται εἶναι ἢ τόπον ἐστερημενον σώματος . p . 200b26 Ἔστι δὴ τὸ μὲν ἐντελεχεία μόνον , τὸ δὲ δυνάμει ἐντελεχείᾳ . Ἐντεῦθεν τὰ ἀξιώματα προλαμβάνει , καὶ πρῶτόν γε ὅτι τῶν ὄντων τὰ μὲν μόνως ἐνεργείᾳ ἐστὶ τὰ δὲ δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ , καὶ τοῦτο οὐ μόνον ἐπὶ τῆς οὐσίας , ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων κατηγοριῶν . ἀλλὰ τὸ μὲν μόνως ἐνεργείᾳ εἶναι ἐν μόνῃ τῇ οὐσίᾳ · ὡς γὰρ ἔμπροσθεν εἴπομεν , οὐδὲν ἄλλο πάντῃ τοῦ δυνάμει ἀπήλλακται πλὴν τῶν ἀύλων καὶ θείων οὐσιῶν · πᾶν γὰρ σῶμα πάντῃ τε καὶ πάντως ἕξει κατά τινα τῶν εἰρημένων ἡμῖν τρόπων τὸ δυνάμει . εἰ δέ τις ἀξιώσει τὴν οὐσίαν τῶν οὐρανίων μόνως ἐνεργείᾳ εἶναι λέγειν , διότι μὴ πέφυκεν εἰς ἄλλο τι μεταβάλλειν , οὐ μόνον ἐν τῇ οὐσίᾳ ἀποθήσεται τὰ μόνως ἐνεργείᾳ ὄντα κατά γε τοῦτον τὸν τρόπον , ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ ποσῷ καὶ ἐν ταῖς λοιπαῖς · καὶ γὰρ ὁ ἀριθμὸς ὁ τῶν οὐρανίων καὶ αἱ συμφυεῖς αὐτῶν ποιότητες μόνως ἐνεργείᾳ εἰσίν , οὐδεμίαν κατ’ αὐτὸ τοῦτο μεταβολὴν ἐπιδεχόμενα . p . 200b28 Τοῦ δὲ πρός τι τὸ μὲν καθ’ ὑπεροχὴν λέγεται καὶ ἔλλειψιν . Τὸ δεύτερον ἀξίωμα . p . 200b31 Τὸ γὰρ κινητικὸν κινητικὸν τοῦ κινητοῦ . ἐπειδὴ εἶπε τοῦ πρός τι εἶναι τὸ κινητικὸν καὶ τὸ κινητόν , τοῦτο αὐτὸ κατασκευάσαι διὰ τούτων ἠθέλησε · τὸ γὰρ κινητικόν , φησί , τοῦ κινητοῦ ἐστι κινητικόν . , καἲ ἔμπαλιν τὸ κινητὸν κινητόν ἐστιν ὑπὸ τοῦ κινητικου . ὥστε πρός τι ταύτα . p . 200b32 οὐκ ἔστι δέ τις κίνησις παρὰ τὰ πράγματα . Τὸ τρίτον ἀξίωμα , ὅτι ἡ κίνησις ἐν τοῖς κινοῦσι καὶ κινουμένοις ἐστί , καὶ οὐ καθ’ αὑτό τι ὂν οὐδὲ χωριστόν . ὥστε ὁσαχῶς ἄν εἴη τὰ κινούμενα , τοσαυταχῶς καὶ ἡ κίνησις · κινεῖται δὲ τὰ κινούμενα τετραχῶς , κατ’ οὐσίαν κατὰ ποσὸν κατὰ ποιὸν κατὰ τόπον · ἐν τούτοις ἄρα καὶ ἡ κίνησις . p . 200b34 Κοινὸν δὲ ἐπὶ τούτων οὐδὲν ἔστιν ὄν , ὡς ἔφαμεν . λαβεῖν , ὃ οὔτε τόδε οὔτε ποσὸν σὔτε ποιόν . Ὅτι οὐκ ἔστι κίνησις παρὰ τὰ πράγματα κατασκευάζει . εἰ γὰρ ἐν ταύταις ταῖς κατηγορίαις μόνον ἡ κίνησις , οὐκ ἔστι δέ τι ὂν ὑφεστηκὸς πρᾶγμα κοινὸν τῶν κατηγοριῶν ἕτερον ὂν παρ’ αὐτὰς καὶ οἷον γένος αὐτῶν ὥσπερ τῶν κατὰ μέρος ζῴων τὸ ἁπλῶς ζῷον , ὅπερ ἐστὶν οὐσία ἔμψυχος αἰσθητικὴ ἕτερον ὂν παρ’ ἕκαστον τῶν κατὰ μέρος ζῴων καὶ ἐν · ἑκάστῳ θεωρούμενον · τὸ γὰρ ὂν ὁμωνύμως τῶν κατηγοριῶν κατηγορεῖται ) , δῆλον ὅτι οὐδὲ κίνησις ἄν εἴη παρὰ ταύτας τἀς κατηγορίας . ἐντεῦθεν δὲ λαβόντες οἱ ἐξηγηταὶ ἀφορμάς φασι μὴ εἶναι τὴν κίνησιν γένος , ἀλλ’ ὁμώνυμον φωνήν · εἰ γὰρ οὐκ ἔστι κίνησις παρὰ τὰς κατηγορίας , τῶν δὲ κατηγοριῶν κοινὸν γένος οὐκ ἔστι , δῆλον δήπου ὅτι οὐδὲ κινήσεως γένος ἄν εἴη . εἰ γὰρ ἦν τῶν κατηγοριῶν ἐν αἷς ἡ κίνησις κοινὸν γένος , ἐν ἐκείνῳ ἄν ἦν πρῶιον τῷ γένει ἐξ ἀνάγκης ἡ κίνησις , καὶ οὐκ ἄν ἐλέγετο πολλαχῶς , ἀλλ’ ὥσπερ ἐκεῖνο γένος ὑπῆρχε τῶν κατηγοριῶν ἐν αἷς ἡ κίνησις , οὕτω καὶ ἡ ἐν ἐκείνῳ κίνησις γένος ἂν ἦν τῶν κινήσεων τῶν ἐν ταῖς ὑπ’ ἐκεῖνο τὸ γένος κατηγορίαις · νῦν δὲ ὡσαύτως ἔχει ἡ κίνησις , ὥσπερ ἔχει τὰ πράγματα ἐν οἷς ἔστι · ἐπεὶ οὖν διαφέροντες οἱ λόγοι τῶν προειρημένων γενῶν , δῆλον ὅτι καὶ τῶν ἐν αὐταῖς κινήσεων · ὥστε κἀν ἕνα ὁρισμὸν ἀποδῷ τῆς κινήσεως , ὁμώνυμος ἔσται καὶ οὗτος καὶ τῶν πολλαχῶς λεγομένων . καὶ πολύς ἐστιν ὁ Ἀλέξανδρος αὐτὸ τοῦτο κατασκευάζων , ὅτι ἡ κίνησις οὐκ ἔστι γένος , ἀλλ’ ὁμώνυμος φωνή . μήποτε οὖν ἔστιν εἰπεῖν , ὅτι οὐ τὸ μὴ εἶναι | κίνησιν παρὰ τὰ πράγματα . τοῦτο ἐλέγχει τὴν κίνησιν i 6v μὴ οὖσαν γένος ἀλλ’ ὥσπερ τὸ ἐπιστητὸν καθὸ μὲν ἐπιστητὸν τελεῖ ὑπὸ γένος τὸ ποιόν , ἔστι μέντοι οὐ μόνον ἐν τῷ ποιῷ ἀλλὰ καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις κατηγορίαις καὶ γὰρ ἡ οὐσία ἐπιστητὸν καὶ ἑκάστη τῶν ἄλλων ) , οὕτω φημὶ καὶ ἐπὶ κινήσεως · τελεῖ μὲν γὰρ καὶ αὐτὴ ὑπὸ τὸ ποσόν ἔστι γὰρ συνεχής , καὶ πανταχοῦ τοῦτο κατασκευάζει ὁ Ἀριστοτέλης ὅτι τῶν συνεχῶν ἡ κίνησις ) , ἐμφαίνεται δὲ καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις κατηγορίαις . ὥστε εἰ ὑπὸ τὸ ποσὸν ἡ κίνησις ἀνάγεται , γένος δὲ τὸ ποσόν , καὶ αὐτὴ ἂν εἴη γένος ὑπάλληλον . καὶ εὐλόγως γε τοῦτο συμβέβηκε , λέγω δὴ τὸ μὴ ἐν μιᾷ κατηγορίᾳ εἶναι τὴν κίνησιν , ὥσπερ οὐδὲ τὸ ἐπιστητόν , ἐπεὶ μηδὲ διακεκριμέναι εἰσὶν ἀπ’ ἀλλήλων αἱ κατηγορίαι , ἀλλὰ πᾶσαί εἰσι συμπεπλεγμέναι · εἰ μὲν γὰρ κεχωρισμέναι ἦσαν ἀπ’ ἀλλήλων , οὐκ ἦν δυνατὸν εὑρεῖν τὴν κίνησιν εἰ μὴ ἐν ποσῷ μόνον , ἐπειδὴ δὲ συμπεπλεγμέναι εἰσίν , εἰκότως τὸ ἐν πλείοσι κατηγορίαις τὴν αὐτὴν εὑρεῖν οὐκ ἔστιν ἔξω λόγου . ἀπορήσειε δ’ ἄν τις ὅτι , εἰ τῶν συνεχῶν ἡ κίνησις καὶ διὰ τοῦτο ὑπὸ τὸ ποσὸν ἀνάγεται , τί δήποτε ἐν Κατηγορίαις μὴ ἀνήγαγεν αὐτὴν ὁ Ἀριστοτέλης ὑπὸ τὰ τοὐ συνεχοῦς εἴδη ; φαμὲν οὖν ὅτι αἱ κατηγορίαι εἰδῶν εἰσι τελείων καὶ εἰδοπεποιημένων πραγμάτων , εἴρηται δὲ ὅτι ἡ κίνησις ἀτελής ἐστιν ἐνέργεια καὶ ὁδὸς ἀπὸ δυνάμεως εἰς ἐνέργειαν · διὰ τοῦτο οὖν οὐκ ἠδύνατο συναριθμηθῆναι τοῖς εἴδεσι τοῦ συνεχοῦς . p.201a3 Ἕκαστον δὲ διχῶς ὑπάρχει πᾶσιν , οἷον τὸ τόδε · τὸ μὲν γὰρ μορφή , τὸ δὲ στέρησις . Τὸ τέταρτον λῆμμα , ὅτι ἐν ἑκάστῃ κατηγορίᾳ ἐν αἷς ἔστιν ἡ κίνησις , οὐκ ἔστιν ἁπλῆ τις ἀλλὰ διττή · ἐν ἑκάστῃ γάρ , φησί , κατηγορίᾳ θεωρεῖἐν τᾶι τὸ μὲν εἶδός τι τὸ δὲ στέρησις , καὶ γίνεται ἡ ὁδὸς ἤτοι ἀπὸ τοῦ εἴδους ἐπὶ τὴν στέρησιν ἢ ἀπὸ τῆς στερήσεως ἐπὶ τὸ · εἶδος . εἴρηται δὲ ὅτι στέρησιν καλεῖ τὸ χεῖρον τῶν ἀντικειμένων , εἶδος δὲ τὸ κρεῖττον . p . 201a9 Διῃρημένου δὲ καθ’ ἕκαστον γένος τοῦ μὲν ἐντελεχείᾳ του δὲ δυνάμει . Ἐκθέμενος τὰ εἰρημένα ἀξιώματα , βούλεται λοιπὸν τὸν ὁρισμὸν τῆς κινήσεως ἀποδοῦναι . καὶ ἐπειδὴ εἰς τὴν ἀπόδοσιν τοῦ ὁρισμοῦ συμβάλλεται αὐτῷ τὸ πρῶτον τῶν λημμάτων , ἀναλαμβάνει πάλιν τοῦτο , ὅτι ἕκαστον τῶν τοῦ ὄντος γενῶν διήρηται κατὰ τὸ δυνάμει καὶ τὸ ἐνεργείᾳ · έστιν οὖν , φησίν , ἡ κίνησις ἡ τοῦ δυνάμει ὄντος ἐντελέχεια , ᾗ τοιοῦτόν ἐστι , τουτέστι καθὸ ἕκαστον ἔχει τὸ δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ , ἔτι σῳζομένου τοῦ δονάμει . p . 201a11 Τοῦ μὲν ἀλλοιωτοῦ , ᾗ ἀλλοιωτόν , ἀλλοίωσις . Ὁρισάμενος καθόλου τὴν κίνησιν , ἐφαρμόζει τὸν λόγον ἐπὶ τῶν κατὰ μέρος κινήσεων . καλῶς οὖν φησι τὴν κατὰ ποιὸν κίνησιν ἀλλοίωσιν · ἔστι γὰρ τελειότης τοῦ ἀλλοιωτοῦ , καθὸ ἀλλοιωτόν . τὸ γὰρ ἀλλοιωτὸν πρὶν ἄρξηται ἀλλοιοῦσθαι , οἷον λευκαίνεσθαι ἢ μελαίνεσθαι , ἀτελῆ τὴν δύναμιν ἔχει , τότε δὲ τελειοῦται τὸ ἀλλοιωτόν , ὅταν τὴν κατὰ δύναμιν κίνησιν λάβῃ . p . 201a12 Τοῦ δὲ αὐξητοῦ καὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτῷ φθιτοῦ οὐθὲν γὰρ ὄνομα κοινὸν ἐπ’ ἀμφοῖν ) αὔξησις καὶ φθίσις . Οὐχ ὥσπερ , φησίν , ἐπὶ τῆς λευκάνσεως καὶ μελάνσεως , καὶ ψύξεως καὶ θερμάνσεως , καὶ πάσης τῆς κατὰ τὰς ἐναντίας ποιότητας μεταβολῆς ἔχομεν κοινὸν ὄνομα τὴν ἀλλοίωσιν , οὕτως καὶ ἐπὶ αὐξήσεως καὶ φθίσεως , τοῦτο δέ ἐστι τῆς κατὰ τὸ ποσὸν μεταβολῆς , ἀλλ’ ἰδίοις ὀνόμασιν αἱ κατὰ τὰ ἐναντία μεταβολαὶ ὠνομάσθησαν , ἡ μὲν αὔξησις ἡ δὲ φθίσις , κοινὸν μηδὲν ἔχουσαι ὄνομα . p.201a16 Ὅταν γὰρ τὸ οἰκοδομητόν , ᾗ τοιοῦτον αὐτὸ λέγομεν εἶναι , ἐντελεχείᾳ ᾖ , οἰκοδομεῖται , καὶ ἔστι τοῦτο οἰκοδόμησις . Παραδείγματι πιστοῦται , ὅτι καλῶς ἀποδέδοται ὁ τῆς κινήσεως ὁρισμός . οἱ λίθοι δυνάμει εἰσὶν οἰκοδομητοί · ὅταν οὖν οἰκοδομῶνται , τότε τελειότητα ἔχουσι τὴν κατὰ τὴν δύναμιν ἐνεργείᾳ ὄντες οἰκοδομητοί , καὶ καλεῖται ἡ τοιαύτη αὐτῶν ἐνέργεια οἰκοδόμησις , ἡ δὲ οἰκοδόμησις κίνησις · ὥστε καὶ ἡ τοῦ αὐξητοῦ ᾗ αὐξητὸν ἐνέργεια κίνησις ἂν εἴη αὔξησις καλουμένη , καὶ ἡ τοῦ φορητοῦ ᾗ φορητόν , καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὡσαύτως . ἀποδίδωσι δὲ τὴν κίνησιν ὁ Θεμίστιος ὀλίγον μεταβαλών , ὅτι ἔστιν ἡ τοῦ δυνάμει ὄντος πρώτη ἐντελέχεια , ᾗ τοιοῦτόν ἐστιν · ὑστάτην μὲν γὰρ εἶναι ἐντελέχειαν τὴν εἰς τὸ εἶδος μεταβολὴν ἐν ᾧ ἠρεμεῖ λοιπόν , πρώτην δὲ τὴν ἐπ’ ἐκεῖνο πορείαν ἥτις ἐστὶ κίνησις . καὶ ἡ μὲν προτέρα ἐντελέχεια ἀτελής ἐστιν ἐνέργεια ὁδεύει γὰρ ἐπὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν κυρίως τε καὶ ἁπλῶς ἐντελέχειαν ) , ἡ δὲ ὑστέρα τελεία · ἠρεμεῖ γὰρ ἐν αὐτῇ γενόμενον τὸ κινούμενον καὶ τοῦ δυνάμει παντελῶς ἀπαλλάττεται . p . 201a19 Ἐπεὶ δὲ ἔνια τούτων καὶ δυνάμει καὶ Εἰπὼν τί ποιέ ἐστιν ἡ κίνησις , βούλεται νῦν δεῖξαι ὅτι ἔστι τινὰ ἃ πρὸς τῷ κινεῖσθαι καὶ κινεῖ . ἅμα δὲ καὶ ἀπορίαν τινὰ ἐπιλύεται ἐκ τούτων φερομένην εἰς τὸν περὶ κινήσεως λόγον · εἰ γάρ ἐστι τὰ κινοῦντα ἅμ καὶ κινούμενα , τὸ δὲ κινοῦν καθὸ κινεῖ ἐνεργείᾳ ἐστί , τινὰ ἄρα τῶν κινουμένων ἐνεργείᾳ ἀλλ’ ἀλλ’ ἐλέγετο ἡ κίνησις ἐντελέχεια εἶναι τοῦ δυνάμει , ᾗ τοιοῦτόν ἐστιν · ὥστε ἢ ὁ ὁρισμὸς ἰῆς κινήσεως ψευδής , ἢ τὸ εἶναί τινα τὰ πρός τῷ κινεῖσθαι καὶ κινοῦντα · ἀλλὰ μὴν τοῦτο ἀληθές · ὁ τῆς κινήσεως ἄρα ὁρισμὸς οὐκ ἀληθής . ἡ μὲν οὖν ἀπορία τοιαύτη , ἐπιλύεται δὲ αὐτὴν ἐκ τῶν ἐνταῦθα εἰρημένων · δείκνυσι γὰρ ὅπως τινὰ τῶν κινούντων καὶ ἀντικινεῖται , καὶ πρότερόν γε ὅτι ἔστι τινὰ κινοῦντά τε ἅμα καὶ κινούμενα . δείκνυσι δὲ τοῦτο ἀξιώματι χρησάμενος τῷ προειλημμένῳ , προεί - ληπταὶ δὲ ὅτι τῶν ὄντων τὰ μὲν μόνως ἐστὶν ἐνεργεία τὰ δὲ δυ.νάμει καὶ ἐνεργεία . πάντα δὲ τὰ τοιαῦτα ἐξ ἀνάγκης κινοῦντα καὶ κινηθήσεται , ἀλλ’ οὐ κατὰ ταὐτὸν καὶ κινεῖ καὶ κινεῖται , ἀλλὰ κινεῖται μὲν καθό ἐστι δυνάμει , κινεῖ δὲ καθό ἐστιν ἐνεργείᾳ · οἷον τὸ πῦρ ἐνεργείᾳ μὲν θερμόν , δυνάμει δὲ ψυχρόν , δι διὸ καὶ κινεῖ μὲν καθό ἐστιν ἐνεργείᾳ θερμαῖνον τὸ ἀντιπάσχει δὲ καθὸ δυνάμει ἐστὶ ψυχρὸν ἀποσβεννύμενον καὶ μεταβάλλον ἢ εἰς γῆν ἢ εἰς ἀέρα · καὶ τὸ ὕδωρ ὡσαύτως ψύχει μὲν καθὸ ἐνεργείᾳ ἐστὶ ψυχρόν , θερμαίνεται δὲ καθὸ δυνάμει ἐστὶ θερμόν . ὥστε ἐκ τούτων καὶ ἡ ἀπορία ἐπιλέλυται , ἦν δὲ ἡ ἀπορία , ὅτι εἰ τὸ κινούμενον καὶ κινεῖ , πᾶι δὲ τὸ κινοῦν ἐνεργείᾳ ἐστί , τὸ κινούμενον ἄρα ἐνεργείᾳ ἐστίν · ἐλέγομεν δὲ τὸ κινούμενον ἔτι ἐν τῷ δυνάμει εἶναι · αὕτη οὗν ἡ ἀπορία ἐπιλέλυται ἐκ τῶν εἰρημένων , ὅτι εἰ καὶ τὸ κινούμενον πάντως καὶ κινεῖ , ἀλλ’ οὐ καθὸ κινεῖται κατὰ τοῦτο καὶ κινεῖ , ἀλλὰ κινεῖται μὲν καθὸ δυνάμει ἐστί , λέγω δὴ κατὰ τὴν ὕλην , κινεῖ δὲ καθὸ ἐνεργείᾳ ἐστί , λέγω δὴ κατὰ τὸ εἶδος . οὐκ ἄρα εἰ τὸ κινούμενον καὶ κινεῖ , ἤδη γε τὸ κινούμενον ἐνεργείᾳ ἔσται · οὐ γὰρ καθὸ κινεῖται , κατὰ τοῦτο καὶ κινεῖ . Ταῦτα εἰπὼν ἀναλαμβάνει τὸν περὶ τῆς κινήσεως ὁρισμὸν σαφέστερον αὐτὸν ἐξηγήσασθαι βουλόμενος , ἐπὶ τέλει δὲ καὶ διαρθρῶσαι μᾶλλον , ἅμ δὲ δείκνυσι πάλιν ὅτι οὐκ ἔστι ταὐτὸν τῷ ὑποκειμένῳ ἡ δύναμις , ἀλλὰ ἄλλο μὲν τί ἐστιν ἑκάστῳ καθὸ τόδε τι λέγεται , ἄλλο δὲ καθὸ δυνάμει τόδε · οἷον οὐ ταὐτὸν τῷ χαλκῷ τὸ χαλκῷ εἶναι καὶ δυνάμει ἀνδριάντι . ὅτι οὖν ἑτέρα ἡ δύναμις παρὰ τὸ ὑποκείμενον , δείκνυσι μὲν καὶ πολλοῖς ἄλλοις παραδείγμασιν · οἷον οὐ ταὐτόν , φησί , τῷ χρώματι τὸ χρώματι εἶναι καὶ δυνάμι . ὁρατῷ , ἀλλ’ ἔστι μὲν χρῶμα ἐνεργείᾳ κἄν μὴ ὁρᾶται , οἷον ἐν τῇ νυκτί , ὁρατὸν δὲ οὐκ ἔστιν εἰ μὴ δυνάμει · καὶ τὸ μὲν χρῶμα , κἄν τε ὁρᾶται κἄν τε μή , ἐνεργείᾳ ἐστί , τὸ δὲ ὁρατὸν οὐκ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχει ὡς τὸ χρῶμα . ὥστε οὐ ταὐτὸν τῷ ὑποκειμένῳ ἡ δύναμις , ἐπεὶ ὁμοίως ἄν εἶχον ἀεί . καὶ ὁ χαλκὸς ἀεὶ μέν ἐστι χαλκὸς ἐνεργείᾳ , ἀνδριὰς δὲ οὐκ ἀεί , ἀλλὰ ποτὲ μὲν δυνάμει ποιὲ δὲ ἐνεργείᾳ . μάλιστα δὲ ἐκ τῶν ἐναντίων δυνάμεων δείκνυσιν , ὅτι ἑτέρα ἐστὶν ἡ δύναμις τοῦ ὑποκειμένου · ἐπεὶ γὰρ τὸ ζῷον δύναται νοσεῖν , καὶ οὐ μόνον ἀλλὰ καὶ ὑγιαίνειν , εἴ γε ἦν ἡ δύναμις ταὐτὸν τῷ ὑποκειμένῳ , οὐ μία δήπου δύναμις ταὐτὸν ἦν τῷ ὑποκειμένῳ , ἀλλὰ πᾶσαι . ὥστε εἰ ἡ τοῦ νοσεῖν δύναμις ταὐτὸν τῷ ὑποκειμένῳ , δῆλον δήπου ὅτι καὶ ἡ οὐ ὑγιαίνειν . εἰ δὲ ἄμφω τῷ ὑποκειμένῳ αἱ αὐταί , καὶ ἀλλήλαις δήπου · τὰ γὰρ τῷ αὐτῷ τ.αὐτὰ καὶ ἀλλήλοις ταὐτά . εἰ δὲ ἡ τοῦ νοσεῖν δύναμις τῇ τοῦ ὑγιαίνειν ταὐτόν , καὶ τὸ νοσεῖν δήπου τῷ ὑγιαίνειν ταὐτὸν ἄν εἴη · ὥστε τὰ ἐναντία ταὐτὰ ἄν εἶεν . οὐκ ἄρα ταὐτὸν ἡ δύναμις τῷ ὑποκειμένῳ . εἰ δὲ οὐ ταὐτὸν ἡ δύναμις τῷ ὑποκειμένῳ , καλῶς ἄρα ἡμῖν ὁ τῆς κινήσεως ὁρισμὸς ἀπεδόθη , ὅτι “ ἡ τοῦ δυνάμει ὄντος ἐντελέχεια , ᾗ τοιοῦτόν ἐστι ” . τοῦτο οὖν κίνησις ἀκριβῶς , προσθέντων ἡμῶν τὸ ἰὴ τοιοῦτόν ἐστι’’ . δεῖ γὰρ τὸ κινούμενον κατ’ ἄλλο μὲν εἶναι ἐνεργείᾳ , κατ’ ἄλλο δὲ δυνάμει · οὐδὲν γὰρ κινεῖται μόνως δυνάμει ὄν , διότι μηδέν ἐστί τι μόνως δυνάμει ὄν , διόπερ ἡ ὕλη οὐδὲ κινεῖται καθ’ αὑτήν , διότι μηδὲ ἔστι καθ’ αὑτήν . δεῖ λοῦν τὸ κινούμενον καὶ ἐνεργείᾳ εἶναι καὶ δυνάμει , ἀλλὰ κινεῖσθαι οὐ καθό ἐστιν ἐνεργείᾳ , ἀλλὰ καθό ἐστι δυνάμει · οἷον ὁ χαλκὸς ἐστὶ μὲν καὶ ἐνεργείᾳ αὐτὸ τοῦτο χαλκός , ἐστὶ δὲ καὶ δυνάμει ἀνδριάς · ὅταν οὖν τὸ δυνάμει τοῦτο εἰς ἐνέργειαν ἄγηται ὑπὸ τοῦ ἀνδριαντοποιοῦ , τότε φαμὲν κινεῖσθαι τὸν χαλκόν . ἀλλὰ κινεῖται οὐ καθό ἐστιν ἐνεργείᾳ , τοῦτο δέ ἐστιν οὐ καθὸ χαλκός ἀκίνητος γὰρ κατὰ τοῦτο · οὐ γὰρ μεταβάλλει τὴν τοῦ χαλκοῦ οὐσίαν ἐν τῷ γίνεσθαι ἀνδριάς ) , ἀλλὰ καθό ἐστι δυνάμει , τοῦ δυνάμει τούτου τὴν ἐνέργειαν τὴν ἑαυτοῦ παραλαμβάνοντος καὶ ἀγομένου εἰς τὴν τελείαν ἐνέργειαν , ἔνθα γενόμενον ἀφανίζεται λοιπὸν τὸ δυνάμει . ἡ κίνησις ἄρα ἐνέργειά ἐστι τῆς δυνάμεως ἔτι σῳζομένης . οὕτω τὸν ὁρισμὸν τῆς κινήσεως ἐξηγησάμενος καὶ ἀποδείξας , ἐφεξῆς διὰ πλειόνων κατασκευάζει ὅτι οὐδὲ δυνατὸν ἄλλως ἀποδοῦναι τὸν πεοὶ κινήσεως λόγον · καὶ πρῶτόν γε ἐκ τῆς τοῦ χρόνου διαφορᾶς τοῦ πράγματος , περὶ ὃ θεωρεῖται ἡ κίνησις . ὁ γὰρ χαλκὸς ὁ δυνάμει ὢν ἀνδριὰς διῄρηται τριχῇ τῷ χρόνῳ · ποτὲ μὲν γὰρ μόνως ἐστὶ δυνάμει ἀνδριάς , ὅταν μήπω σχηματίζηται ὑπὸ τοῦ τεχνίτου , ποιὲ δὲ μόνως ἐνεργείᾳ οὐδαμῶς δὲ δυνάμει , ὅταν ἤδη τὸ εἶδος τοῦ ἀνδριάντος ἀπολάβῃ , ποτὲ δέ ἐστιν ἐν τῷ μεταξὺ χρόνῳ , ὅταν ἐκ τοῦ δυνάμει ἄγηται ἐπὶ τὸ εἶδος ἔτι τῆς δυνάμεως ἐνούσης . τριττῆς οὖν οὔσης τῆς τοιαύτης διαφορᾶς τῶν χρόνων , ἐν ποίῳ θετέον τὴν κίνησιν ; οὔτε γὰρ ὅτε μόνως ἐστὶ δυνάμει κινεῖται , μήπω τῆς διαπλαστικῆς τέχνης δρασάσης τι εἰς τὸν χαλκόν , οὔτε μὴν ὅταν ἀπειληφὼς εἴη τὸ τοῦ ἀνδριάντος εἶδος · οὐκέτι γὰρ ἐνεργεῖ εἰς αὐτὸν ἡ διαπλαστικὴ τέχνη ἀπειληφότα γε ἅπαξ τὸ εἶδος . λείπεται οὖν ἐν τῷ μέσῳ χρόνῳ εἶναι τὴν κίνησιν , ἔνθα ἐκί|νει τὸν χαλκὸν ἡ διαπλαστικὴ τέχνη καὶ ἦγεν ἐκ τῆς δυνάμεως ἐπὶ τὸ εἶδος , ἔτι τοῦ δυνάμει ἐν τῷ χαλκῷ σῳζομένου . ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ δυνάμει οἴκίας κινεῖσθαί φαμεν τὴν οἰκίαν οὔτε ὅτε μόνως τὸ δυνάμει ἔχει τὸ οἰκοδομητόν οἷον ὅτε ἔκειντο οἱ λίθοι καὶ τὰ ξύλα μηδὲν τοῦ οἰκοδόμου εἰς αὐτὰ ποιοῦντος ) , οὔτε ὅτε ἐγένετο τελείως ἡ οἰκία καὶ ἀπείληφε τὸ αὑτῆς εἶδος · οὐ γὰρ οἰκοδομεῖται τότε , ἀλλ’ ᾠκοδόμηται ἤδη · ἡ γὰρ οἰκοδόμησίς ἐστι σῳζομένου ἔτι τοῦ οἰκοδομητοῦ . ὥστε μόνως κατὰ τὸν μέσον χρόνον ἄν εἴη ἡ κίνησις , ὅτε καὶ ἡ οἰδοδόμησις · οὐ γὰρ ἄλλο ἐστὶν ἡ οἰκοδόμησις ἢ κίνησις ἐκ τῆς πρώτης δυνάμεως εἰς τὴν τελείαν ἐνέργειαν , ἀλλ’ ἔστ’ ἄν ᾖ ἡ οἰκοδόμησις , οὔπω ἀπήλλακται τοῦ δυνάμει τὸ οἰκοδομητόν , ἐπεὶ οὐδ’ ἂν ἔτι ἐκινεῖτο . Ἐπεὶ δ’ ἔνια ταὐτὰ καὶ δυνάμει καὶ ἐντελεχείᾳ ἐστίν . ἔχομεν τοῦτο εἰλημμένον ἐκ τῶν πρότερον ἐκτεθέντων ἀξιωμάτων . τοιαῦτα δέ ἐστι πάντα τὰ ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ · ἄλλο μὲν γάρ εἰσιν ἐνεργείᾳ ἄλλο δὲ δυνάμει , ἐπειδὴ πέφυκε πᾶν εἰς πᾶν μεταβάλλειν . οὐχ ἅμα δὲ ἢ οὐ κατὰ ταὐτόν . εἰ μὲν ἅμα ᾖ τι δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ , οὐχ οἷόν τε κατὰ τὸ αὐτὸ εἶδος εἶναι δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ ἐν γὰρ τῷ αὐτῷ χρόνῳ τὸ αὐτὸ καὶ δυνάμει εἶναι καὶ ἐνεργείᾳ ἀδύνατον , οἷον θερμὸν καὶ δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ , ἀλλ’ ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ θερμὸν μὲν ἔσται δυνάμει ψυχρὸν δὲ ἐνεργείᾳ ) , εἰ δὲ καθ’ ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ἡ τι δυνάμει καὶ ἐνεργεία , ἀδύνατον κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἄμφω εἶναι , ἀλλ’ ἔσται ἄλλοτε μὲν δυνάμει θερμὸν ἢ ψυχρόν , ἄλλοτε δὲ τὸ αὐτὸ ἐνεργείᾳ . p . 201a23 Ἅπαν γὰρ ἔσται ποιητικὸν καὶ παθητικόν . Ἅπαν , φησίν , ὅπερ ἔχει καὶ τὸ δυνάμει καὶ τὸ ἐνεργείᾳ , ποιητικὸν ἔσται καὶ παθητικόν , ποιητικὸν μὲν κατὰ τὸ ἐνεργείᾳ ποιοῦσι γὰρ τὰ εἴδη ) , παθητικὸν δὲ κατὰ τὸ δυνάμει · ἡ γὰρ ὕλη παθητικόν , τὸ δὲ δυνάμει ἡ ὕλη . p . 201a23 Ὥστε καὶ τὸ κινοῦν φυσικῶς κινητόν . Τὸ φυσικῶς οὐ πρὸς τὸ κινούμενον ἀκουστέον , ὅτι τὸ κινούμενον ὑπὸ τοῦ κινοῦντος φυσικῶς ὑπ’ αὐτοῦ κινεῖται καὶ οὐ βία · οὐ γὰρ ἀνάγκη πᾶν τὸ οὕτως κινοῦν καὶ αὐτὸ κινεῖσθαι . καὶ ἡ ψυχὴ γάρ , ἡ λογικὴ λέγω , κινεῖ τὰ σώματα οὐ βίᾳ ἀλλὰ φυσικῶς , ἀλλ’ ὅμως αὐτὴ οὐ κινεῖται . ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῆς τὰ οὐράνια κινούσης δυνάμεως , καθάπερ καὶ αὐτὸς ἐν τοῖς ἔμπροσθεν εἶπεν ὅτι “ δύο αἱ ἀρχαὶ <αἱ κινοῦσαι # x003E ; φυσικῶς , ὧν ἡ ἑτέρα οὐ φυσική ” . ἀλλὰ τὸ φυσικῶς πρὸς τὸ κινοῦν ἀκουστέον , ὅτι τὸ οὕτως κινοῦν , ὥσπερ τὰ φυσικὰ πράγματα κινεῖν πέφυκε , πάντως καὶ αὐτὸ κινητὸν ἔσται · οὐδὲν γὰρ τῶν φυσικῶς κινούντων ἀκίνητον . · καὶ αὐτὴ γὰρ ἡ φύσις κινοῦσα τὰ σώματα καὶ αὐτὴ συγκινεῖται ἀλλοιουμένη καὶ ἀμυδροτέρα γινομένη , καὶ ἡ αὐξητικὴ δύναμις καὶ ἡ ἀλλοιωτικὴ καὶ ἡ γεννητικὴ καὶ πᾶσαι αἱ ἄλλαι ἐξασθενοῦσιν . εἰ μὲν οὖν περὶ τῶν ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ φησι μόνων ὅτι τὸ κινοῦν φυσικῶς κινητόν ἐστι , τὸ κινητὸν ἀντὶ τοῦ ἀντικίνητον ἀκουσόμεθα , ὅτι πᾶν τὸ κινοῦν καὶ ἀντικινεῖται · εἰ δὲ ἐπὶ πάντων ἀπλῶς τῶν φυσικῶν καὶ ἐπὶ τῶν οὐρανίων , τὸ κινητὸν μόνως τὸ κινούμενον ἀκουσόμεθα . καὶ γὰρ τὰ οὐράνια οὐκ ἀκίνητα ὄντα κινεῖ , ἀλλὰ κινούμενα καὶ αὐτά , οὐ μέντοι ἀντικινούμενα · κινούμενα γὰρ τὰ οὐράνια κινεῖ τὰ τῇδε , ὑπὸ μέντοι τούτων οὐκ ἀντιπάσχει . p . 201a25 Δοκεῖ μὲν οὖν τισιν ἅπαν κινεῖσθαι τὸ κινοῦν , οὐ μὴν ἀλλὰ περὶ τούτων μὲν ἐξάλλων ἔσται δῆλον ὅπως ἔχει . ἐπειδὴ ἔδειξεν ὅτι ἔστι τινὰ κινούμενά τε καὶ κινοῦντα , φησὶν ὅτι τινὲς ὑπέλαβον ὅτι πᾶν τὸ κινοῦν πάντως καὶ αὐτὸ κινεῖται . ὅτι δὲ οὐχ οὕτως ἔχει , φησί , δῆλον ἔσται ἐν ἄλλοις , καὶ ὑπερτίθεται τὸν λόγον τοῦτον ἐν τῷ ὀγδόῳ ταύτης τῆς πραγματείας , ἐν ᾧ δείκνυσιν ὅτι οὐ πᾶν τὸ κινοῦν καὶ κινεῖται . καὶ τέως τὸ ὀρεκτὸν κινεῖ αὐτὸ μὴ κινούμενον , ἡ εἰκὼν κινεῖ τὸν ἐρῶντα αὐτὴ μὴ κινουμένη , καὶ ὁ ἄρτος κινεῖ τὸν πεινῶντα αὐτὸς μὴ κινούμενος , καὶ ὁ χόρτος τὸν ὄνον . p . 201a27 Ἡ δὲ τοῦ δυνάμει ὄντος , ὅταν ἐντελεχείᾳ ὂν ἐνεργῇ <ἢ> ες αὐτὸ ἢ ἄλλο , ῄ κινητόν , κινητόν , τὸν ὁρισμὸν τῆς κινήσεως ἀναλαμβάνει . διττὴ δὲ φέρεται ἡ γραφή , μία μὲν αὕτη ἡ δὲ τοῦ δυνάμει ὄντος , ὅταν ἐντελεχείᾳ ὂν ἐνεργῆ , οὐχ ᾗ αὐτὸ ἀλλ’ ᾗ ἄλλο , κίνησίς ἐστι , τουτέστιν ἡ δὲ ἐνέργεια τοῦ δυνάμει ὄντος , ὅταν τοῦτο τὸ δυνάμει ἐντελεχείᾳ ἄλλο τι ὑπάρχον ἐνεργῇ , οὐχ ᾗ ἐστιν ἐντελεχείᾳ ἀλλ’ ᾗ δυνάμει , τοῦτό ἐστιν ἡ κίνησις . γράφει δὲ καὶ ἑτέραν γραφὴν ὁ Ἀλέξανδρος φερομένην ἐν τοῖς παλαιοτέροις τῶν ἀντιγράφων · ἡ δὲ τοῦ δυνάμει ὄντος , ὅταν ἐντελεχείᾳ ὂν ἐνεργῇ αὐτοὸ ἢ ἄλλο , ᾗ κιν·ητόν , κίνησίς ἐστι . ὑπερβατῶς δὲ ἀναγνωστέον ῾ἡ δὲ τοῦ δυνάμει ὄντος ἐνέργεια , ὅταν ἄλλο τι ὂν ἐντελεχείᾳ ἐνεργῇ , ᾗ κινητόν ἐστι , τοῦτό ἐστι κίνησις’ . τὸ δὲ ἢ αὐτὸ ἢ ἄλλο , ἐπειδὴ τῶν κινούντων τὰ μὲν ἐν ἑαυτοῖς ἔχει τὴν ἀρχὴν τῆς κινήσεως ὡς τὰ φυσικά οἷον τὰ αὐξόμενα ἢ ἀλλοιούμενα ) , τὰ δὲ ἔξωθεν ὡς τὰ τεχνητά , διὰ τοῦτο προσέθηκε τὸ ἢ αὐτὸ ἢ ἄλλο , ὡς ἂν εἰ ἔλεγεν ‘ἐνεργείᾳ δὲ λέγω τὴν δύναμιν , εἴτε αὐτὸ ἐνεργεῖ , τουτέστιν εἴτε ἐν ἑαυτῷ ἔχει τὴν κινητικὴν δύναμιν , εἴτε ἀλλαχόθεν , τουτέστιν ἔξωθεν’ . p . 201a29 Λέγω δὲ τὸ ᾗ ὡδί . Ἐξηγεῖται τὸν ὁρισμόν , διὰ τί προσέθηκε τὸ “ ᾗ κινητόν ” , τουτέστι καθὸ κινητόν · ἔστι γάρ , φησίν , ὁ χαλκὸς δυνάμει ἀνδριάς , ἀλλὰ καὶ χαλκὸς ἐνεργείᾳ . λέγω οὖν κίνησιν εἶναι οὐ τὴν τοῦ χαλκοῦ ᾗ χαλκὸς ἐνέργειαν , ἀλλὰ τὴν τῆς δυνάμεως καθ’ ἣν δυνάμει ἐστὶν ἀνδριὰς ἐνέργειαν , ταύτην κίνησιν λέγω . εἶτα ἵνα μή τις ὑπολάβῃ ὅτι ῾τί διαφέρει χαλκῷ εἶναι ἢ δυνάμει ἀνδριάντι ; ἓν γὰρ καὶ ταὐτὸν τὸ χαλκῷ εἶναι καὶ τὸ δυνάμει ἀνδριάντι’ , εἰκότως ἐφεξῆς αὐτὸ τοῦτο δείκνυσιν , ὅτι ἄλλο ἐστὶν ἑκάστῳ τὸ τόδε τι εἶναι καὶ ἄλλο τὸ δυνάμει κινητόν . p . 201a32 ἐπεὶ εἰ ταὐ.τὸν ἁπλῶς ἦν καὶ κατὰ τὸν λόγον , ἡ τοῦ χαλκοῦ , ἡ χαλκός , ἐντελέχεια κίνησις ἄν ἦν . ὃ δέ φησι τοῦτό ἐστιν · εἰ ἦν ταὐτὸν τὸ χαλκῷ εἶναι καὶ δυνάμει κινητῷ , ἐπειδὴ τὸ χαλκὸς εἶναι ἐντελεχεία ἔχει , καὶ τὸ εἶναι κινητὸν ἐντελεχείᾳ ἂν εἶχε , τὸ δὲ ἐντελεχεία κινητὸν κινεῖται , ὁ χαλκὸς ἄρ , ᾗ χαλκός , κινοῖτο ἄν . ὥστε ταὐτὸν ἦν εἰπεῖν ἐντελεχείᾳ χαλκὸν καὶ κίνησιν , ὅπερ ἐστὶ προφανῶς ψεῦδος · ὁ γὰρ τρίπους ὁ ἑστηκὼς ἐνεργείᾳ μέν ἐστι χαλκός , κίνησις δὲ οὐκ ἔστιν ἐνεργείᾳ , ἀλλ’ οὐδὲ ὅλως κινεῖται , ἀλλ’ ἕστηκε καὶ ἠρεμεῖ . τὸ δὲ ἀπλῶς καὶ κατὰ τὸν λόγον , τουτέστιν ε εἰ ταὐτὸν εἴη οὕτως , ὥστε μὴ μόνον κατὰ τὸ ὑποκείμενον εἶναι ταὐτὸν ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸν λόγον . τῷ μὲν γὰρ ὑποκειμένῳ ταὐτὸν ὁ χαλκὸς καὶ τὸ δυνάμει κινητόν , τῷ δὲ λόγῳ οὐκ ἔστι ταὐτόν · ἄλλος γὰρ ὁ ἑκατέρου ὁρισμός . δείκνυσι δὲ ἐφεξῆς ἐπὶ τῶν ἐναντίων δυνάμεων , τοῦ νοσεῖν φημι καὶ ὑγιαίνειν , ἢ θερμαίνεσθαι καὶ ψύχεσθαι , ὅτι ἀδύνατον ταὐτὸν εἶναι τῷ ὑποκειμένῳ τὴν δύναμιν , ἐπεὶ καὶ τὰ ἐναντία τὰ αὐτὰ ἄν εἶεν ἀλλήλοις · τὰ γὰρ τῷ αὐτῷ ταὐτὰ καὶ ἀλλήλοις ταὐτά . p . 201b1 Καὶ γὰρ ἄν τὸ κάμνειν καὶ τὸ ὑγιαίνειν ταὐτὸν ἦν . Εἰ αἱ δυνάμεις , φησί , τῶν ἐναντίων αἱ αὐταί εἰσι , καὶ αἱ ἐνέργειαι δήπου τῶν δυνάμεων αἱ αὐταὶ ἄν εἶεν · νῦν δ’ οὐ μόνον ταὐτὸν οὐκ ἔστι τὸ νοσεῖν τῷ ὑγιαίνειν , ἀλλὰ καὶ ἐναντίον . p . 201b2 Τὸ δὲ ὑποκείμενον καὶ τὸ ὑγιαῖνον καὶ τὸ νοσοῦν , εἴτε ὑγρότης εἴτε αἷμα , ταὐτὸν καὶ ἕν . Τὸ ὑποκείμενον , φησίν , ὅπερ ἀνὰ μέρος ὑγιαῖνόν τε καὶ νοσοῦν ἐστιν , ἕν ἐστι καὶ ταὐτόν · ὥστε εἰ αἱ μὲν δυνάμεις , τοῦ νοσεῖν φημι καὶ τοῦ ὑγιαίνειν , οὐχ ἓν ἀλλὰ καὶ ἐναντίον , τὸ δὲ ταύταις ὑποκείμενον ἓν καὶ ταὐτόν , οὐκ ἄρα αἱ δυνάμεις τῷ ὑποκειμένῳ ταὐτόν . p.201b3 ἐπεὶ δὲ οὐ ταὐτόν , ὥσπερ οὐδ.ὲ χρῶμα ταὐτὸν καὶ ὁρᾶτον . Ἑτέρῳ παραδείγματι κέχρηται . τὸ γὰρ χρῶμα οὐ κατὰ ταὐτὸν χρῶμά τέ ἐστι καὶ ὁρατόν · τῷ μὲν γὰρ ὑποκειμένῳ τὰ αὐτά , ὁ δὲ λόγος ἑκατέρου ἕτερος . τὸ μὲν γὰρ χρῶμά ἐστι τὸ κινητικὸν τοῦ κατ’ ἐνέργειαν δια - φανοῦς , τὸ δὲ ὁρατὸν συμβέβηκεν αὐτῷ · τὸ γὰρ χρῶμα οὐ τῶν πρός τι ποιότης γάρ ) , τὸ δὲ ὁρατὸν τῶν πρός τι τὸ γὰρ ὁρατὸν ὁρῶντί ἐστιν ὁρατόν ) , καὶ χρῶμα μέν ἐστι , κἄν μὴ ὁρᾶται , ὁρατὸν δὲ οὔ , ἄν μὴ ὁρᾶται · εἰ τοίνυν δέδεικται ὅτι ἕτεραι αἱ δυνάμεις , καλῶς τὸν ὁρισμὸν ἀποδεδώκαμεν τῆς κινήσεως , ὅτι ἰὴ ἐντελέχεια τοῦ δυνάμει ὄντος ᾗ δυνάμει ἐστίν , οὐχ ᾗ ἐνεργείᾳ’ . p . 201b5 Ὅτι μὲν οὖν ἐστὶ τοῦτο · Τουτέστιν ὅτι ἡ κίνησις τοῦτό ἐστιν ὅπερ ἡμεῖς εἰρήκαμεν , ἐντελέχεια τοῦ δυνάμει ᾗ τοιοῦτόν ἐστι . καὶ ὅτι συμβαίνει τότε κινεῖσθαι , ὅταν ἡ ἐντελέχεἰα ᾖ αὕτη , τουτέστιν ὅτι τότε μόνον ἡ κίνησις γίνεται , ὅταν τὸ δυνάμει , καθὸ δυνάμει ἐστίν , ἀπολάβοι τὴν ἑαυτοῦ ἐνέργειαν , καὶ οὔτε πρὶν ἀπολαβεῖν ὅταν μόνως ἐστὶ δυνάμει , οὔτε μετὰ τὸ ἀπολαβεῖν ὅταν μόνως ἐστὶν ἡ ἐνέργεια . p . 201b7 ἐνδέχεται γὰρ ἕκαστον ὁτὲ μὲν ἐνεργεῖν ὁτὲ δὲ μή · Ἐπειδὴ εἶπεν ὅτι μόνως ἡ τοιαύτη ἐντελέχειά ἐστι κίνησις , λέγω δὴ ἡ τοῦ δυνάμει ᾗ τοιοῦτόν ἐστι , καὶ οὔτε πρὸ ταύτης οὔτε μετὰ ταύτην , τοῦτο θέλει κατασκευάσαι , ὅτι οὔτε τὴν πρὸ ταύτης διάθεσιν ἐνδέχεται κίνησιν εἶναι , οὔτε τὴν μετὰ ταύτην . τὸ γὰρ δυνάμει , φησίν , ἐνδέχεται ποτὲ μὲν ἐνεργεῖν ποτὲ δὲ μή · λίθοι γὰρ καὶ ξύλα οἰκοδομητὰ ὄντα ποτὲ μὲν οὐκ ἔχει τὴν ἐνέργειαν ταύτην , ὡς ὅταν κεῖνται καθ’ αὑτὰ μηδὲν τοῦ οἰκοδόμου εἰς αὐτὰ δρῶντος , ποτὲ δὲ ἔχει , ἡνίκα καὶ ἡ οἰκοδόμησις λέγεται εἶναι . ὅτι μὲν οὖν πρὶν σχῇ τὴν ἐνέργειαν οὐ κινεῖται , πρόδηλον · ἡ γὰρ κίνησις ἐνέργειά τίς ἐστι · λείπεται οὖν τὴν κίνησιν ἢ ὅτε οἰκοδομεῖται εἶναι , ἢ μετὰ τὸ οἰκοδομηθῆναι · ἀλλὰ μετὰ τὸ οἰκοδομηθῆναι ἠρεμεῖ , κινεῖται δὲ τὸ οἰκοδομούμενον ἐν ᾧ καὶ τὸ οἰκοδομητὸν ἔτι ἐστίν · ὥστε ἐν τούτῳ τῷ χρόνῳ ἡ κίνησις μόνον ἐν ᾧ οἰκοδόμησις , ἔτι του οικοοομητοῦ φυλαττομένου · ἐλέγομεν γὰρ τὴν κίνησιν ἐντελέχειαν τοῦ δυνάμει , ᾗ τοιοῦτόν ἐστιν . ὅπερ δέ , φησίν , ἐπὶ τοῦ οἰκοδομητοῦ εἴπομεν , τοῦτο καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων κινήσεων ἐροῦμεν , οἷον ἐπὶ λευκάνσεως καὶ θερμάνσεως καὶ τῶν λοιπῶν . p . 201a16 Ὅτι δὲ καλῶς εἴρηται , δῆλον ἐξ ὦν οἱ ἄλλοι περὶ αὐτῆς λέγουσι , καὶ ἐκ τοῦ μὴ ῥᾴδιον εἶναι διορίσαι ἄλλως αὐτήν . Τεκμήριον ποιεῖται τοὐ καλῶς ἀποδοῦναι τὸν τῆς κινήσεως ὁρισμὸν τὸ πάντας τοὺς περὶ αὐτῆς εἰρηκό|τας μὴ καλῶς εἰπεῖν , καὶ τὸ μηδὲ ἄν i 8v ἄλλως δυνηθῆναι τὸν ὁρισμὸν αὐτῆς ἀποδοῦναι · εἴπομεν δὲ καὶ ἔμπροσθεν ὅτι οὐ μόνον ἠρκέσθη κατασκευάσαι τὸν ὁρισμὸν τῆς κινήσεως , ἀλλὰ δείκνυσιν ὅτι οὐδ’ ἄλλως ἀποδοῦναι τὸν λόγον αὐτῆς δυνατόν . καὶ νῦν οὖν φησιν ὅτι οὐδὲ οἱ ἄλλως περὶ αὐτῆς εἰρηκότες κατορθοῦσιν , οὔτε ἐνδέχεται ἄλλως εἰπεῖν περὶ αὐτῆς . ἔλεγον δὲ οἱ Πυθαγόρειοι τὴν κίνησιν εἶναι ἑτερότητα καὶ ἀνισότητα καὶ τὸ μὴ ὄν . φησὶν οὖν ὁ Ἀριστοτέλης ὅτι τὴν κίνησιν ἑτερότητα καὶ ἀνισότητα καὶ τὸ μὴ ὂν λέγοντες , ἤτοι ταῦτά φασιν εἶναι τὴν κίνησιν , ἵνα ταὐτὸν λέγοιμεν κίνησιν καὶ ἑτερότητα καὶ ἀνισότητα ἢ τὸ μὴ ὄν , ἢ ὅτι ἐκ τούτων ἡ κίνησις , οἷον ὅτι πᾶν τὸ κινούμενον ἢ ἐκ μὴ ὄντος κινεῖται ἢ ἐξ ἀνισότητος ἢ ἐξ ἑτερότητος . ὅτι μὲν οὖν οὐκ ἔστι ταὐτὸν κίνησιν εἰπεῖν καὶ ἀνισότητα ἢ ἑτερότητα ἢ τὸ μὴ ὄν , δῆλον · ἐν πολλοῖς γὰρ ἑτερότης μὲν ἔστι ; κίνησις δὲ οὐκ ἔστιν . ἐν πᾶσι γὰρ σχεδὸν τοῖς οὖσιν ἔστιν ἑτερότης , ἀλλ’ οὖν οὐ πάντα τὰ ὄνια κι - νεῖται · ἑτερότης γοῦν ἐστι τῇ γῇ πρὸς τὰ ἄλλα στοιχεῖα , καὶ οὐκ ἤδη γε ἡ γῆ διὰ τοῦτο κινεῖται , καὶ Σωκράτει γε ἑτερότης ἐστὶ πρὸς τὸν ἵππον , καὶ οὐ διὰ τοῦτό γε κινεῖται Σωκράτης , ὅτι ἕτερόν ἐστι τοὐ ἵππου . ἀλλὰ καὶ ἀνισότης ἐστὶ τοῖς ἑ πρὸς τὰ ι΄ καὶ τῇ πλευρᾷ πρὸς τὴν διά - μετρον , ἀλλ’ ὅμως οὐκ ἀνάγκη ταῦτα κινεῖσθαι τὰ · τὴν ἀνισότητα ἔχοντι καὶ τὰ μόρια δὲ τῶν ζῴων ἕτερα ἀλλήλων , καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν δακτύλων ἄνισός ἐστι πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν τριχῶν , ἀλλ’ οὖν οὐ τὰ μόρια τῷ ἕτερα εἶναι εὐθὺς καὶ κινεῖται , οὔτε ὁ ἀριθμὸς διὰ τὸ ἄνισος εἶναι κινεῖται . ὁμοίως δὲ οὐδὲ τὸ μὴ ὂν κίνησις . εἰ μὲν γὰρ τὸ τὶ μὴ ὂν τοῦτο φαίη τις εἶναι τὴν κίνησιν , ἐν πᾶσι μὲν τὸ τὶ μὴ ὄν ἐστι κίνησις δὲ οὐκ ἐν πᾶσι , εἰ δὲ τὸ ἁπλῶς μὴ ὂν κίνησις , ἔτι πλέον ψευδὴς ὁ λόγος · ἡ μὲν γὰρ κίνησις τῶν ὄντων , τὸ δὲ ἁπλῶς μὴ ὂν οὐδαμῇ οὐδαμῶς ὄν . ἀλλ’ οὐδὲ ἐκ τούτων , οὐδ’ εἰς ταῦτα τὴν κίνησιν εἶναι δυνατόν . οὐ μόνον γὰρ τὰ κινούμενα ἐξ ἑτερότητος καὶ ἀνισότητος κινεῖται , ἀλλὰ καὶ ἐκ ταὐτότητος · οὐ γὰρ μόνον τὰ ἕτερα ἐκ τοῦ ἕτερα εἶναι κινεῖται καὶ ἐκ τοῦ ἄνισα εἷναι , ἀλλὰ καὶ τὰ αὐτὰ καὶ τὰ ἴσα οὐδέ γε ἧττον ἐκ <τῆς> ε ταὐτότητος καὶ τῆς ἰσότητος κινεῖται . ὥστε οὐδὲν ἧττον ἡ ἀνισότης καὶ ἡ ἑτερότης καὶ τὸ μὴ ὂν κίνησις , ἢ τὸ ὂν καὶ ἡ ἰσότης καὶ ἡ ταὐτότης · καὶ γὰρ καὶ ἐκ ταύτης καὶ ἐκ τούτων ἡ κίνησις . Ταῦτα εἰπών , ἐφεξῆς λέγει ἐκ ποίας ἐννοίας οἱ Πυθαγόρειοι τὴν κίνησιν ταῦτα εἶναι ἔλεγον . καί φησι , διότι ἀόριστος ἡ κίνησις , τὸ δὲ ἀόριστον στέρησις · εἰ γὰρ τὸ εἶδος ὥρισταί τε καὶ ὅρος ἐστί , δῆλον δήπου ὅτι τὸ ἀόριστον στέρησις . ἐπεὶ οὖν ἡ κίνησις στέρησίς ἐστιν ὅταν γὰρ ὁρισθῇ καὶ εἰς εἶδος ἔλθῃ , οὐκέτι κινεῖται ) , ἀόριστα δὲ καὶ στερητικὰ τὰ εἰρημένα ἅπαντα , διότι καὶ αἱ ἄλλαι ἀρχαὶ αἱ τῆς αὐτῆς συστοιχίας , εἰκότως ταῦτα εἷναι τὴν κίνησιν ἔλεγον . ἰστέον γὰρ ὅτι εἰς δύο συστοιχίας τὰς ἀρχὰς τῶν ὄντων διῄρουν οἱ Πυθαγόρειοι , δέκα τισὶν ἀρχαῖς ἑκάστην συστοιχίαν συστοιχίαν περιορίζοντες , ὧν τὴν μὲν τῶν ἀγαθῶν συστοιχίαν τὴν δὲ τῶν κακῶν ἔλεγον . ἐκκείσθωσαν δὲ ἱστορίας χάριν αἱ συστοιχίαι , ὡς αὐτὸς ἀλλαχοῦ ἱστορεῖ · ἀγαθὸν κακόν , πέρας ἄπειρον , περιττὸν ἄρτιον , ἓν πλῆθος , δεξιὸν ἀριστερόν , φῶς σκότος , ἄρρεν θῆλυ , ἠρεμοῦν κινούμενον , εὐθὺ καμπύλον , τετράγωνον ἑτερόμηκες . τὰς μὲν οὖν ἀρχὰς τῶν ὄντων τοῦτον τὸν τρόπον εἰς δύο συστοιχίας διῄρουν οἱ Πυθαγόρει·οι , τὴν μὲν εἰς τὰ κρείττονα τῶν ἐναντίων διαιροῦντες τὴν δὲ εἰς τὰ χείρονα , ὑφ’ ἃς ἀνῆγον πάντα τὰ ὄντα . φησὶν οὖν ὁ Ἀριστοτέλης ὅτι διὰ τὸ στερητικὴν εἶναι τὴν τῶν χειρόνων συστοιτὴν χίαν , στερητικὴν δὲ οὖσαν ἀόριστον εἶναι , διὰ τοῦτο τὴν κίνησιν , ὡς ἀόριστον , ὑπὸ ταύτην ἀνήγαγον . οὐχ ὡς τῶν Πυθαγορείων δὲ εἰς εἰδικὰς καὶ στερητικὰς ἀρχὰς διαιρούντων τὰς δύο συστοιχίας οὕτως εἶπεν ὁ Ἀριστοτέλης στερητικὰς εἶναι τὰς τῆς ἑτέρας συστοιχίας ἀρχάς αὐτοῦ γάρ ἐστιν ἡ εἰς εἶδος καὶ στέρησιν τῶν ἀρχῶν διαίρεσις ) , ἀλλ’ ἐπεὶ εἴωθεν ὁ Ἀριστοτέλης τὰ μὲν κρείττονα τῶν ἐναντίων εἴδη καλεῖν τὰ δὲ χείρονα στερήσεις , διὰ τοῦτο τὴν τῶν χειρόνων συστοιχίαν στερητικὴν εἷπε . πόθεν μὲν οὖν τὴν κίνησιν ὑπενόησαν ἑτερότητα εἶναι καὶ ἀνισότητα καὶ τὸ μὴ ὄν , εἴρηκε · διότι , φησίν , ἡ κίνησις ἀόριστόν τι δοκεῖ εἶναι . ἀλλὰ καὶ αἱ τῆς ἑτέρας συστοιχίας ἀρχαὶ στερητικαί εἰσι , καὶ διὰ τοῦτο ἀόριστοι . εἰκότως οὖν ὑπὸ τὰς ἀορίστους ἀρχὰς καὶ τὴν κίνησιν ἀνήγαγον · τὸ γὰρ μὴ ὂν καὶ ἡ ἀνισότης καὶ ἡ ἑτερότης ὑπὸ τὴν τῶν χειρόνων συστοιχίαν , τηλικαῦται δὲ κατ’ αὐτοὺς ἀρχαὶ τῆς κινήσεως . ὅτι δὲ ἀόριστος ἡ κίνησις , ὢ δείκνυσιν ἐφεξῆς · τοῦ γὰρ συλλογισμοῦ ὄντος ὅτι ἡ κίνησις ἀόριστος , τὸ ἀόριστον στέρησις , ἡ κίνησις ἄρα στέρησις , τὴν μὲν ἑτέραν πρότασιν , λέγω δὴ τὴν μείζονα , κατεσκευάσαμεν τῇ σὺν ἀντιθέσει ἀντιστροφῇ χρησάμενοι εἰ γὰρ τὸ εἶδος ὥρισται , τὸ ἀόριστον στέρησις ἂν εἴη ) , τὴν δὲ ἐλάττονα αὐτὸς κατασκευάζει , λέγω δὴ ὅτι ἡ κίνησις ἀόριστος . τῶν γὰρ ὄντων τῶν μὲν ὄντων δυνάμει τῶν δὲ ἐνεργείᾳ , εἰς οὐδέτερον ἀνάγεται ἡ κίνησις · οὔτε γὰρ τὰ μόνως δυνάμει ὄντα κινεῖται οὔτε τὰ μόνως ἐνεργείᾳ , ἀλλ’ ἔστιν ἡ κίνησις εἰλικρινῶς μὲν οὐδετέρα τούτων , μετέχουσα δὲ ἀμφοτέρων , καὶ διὰ τοῦτο ἀόριστον , ὅτι ἐν οὐδενὶ τῶν ὄντων ὡρισμένως ἔστιν ἀποθεῖναι . εἰπὼν οὖν τὴν αἰτίαν ἐξ ἧς εἰς τὰς στερητικὰς ἀρχὰς ἀνήγαγον τὴν κίνησιν , κατασκευάζει ἐφεξῆς , ὅτι οὐδὲ ἐνδέχεται ἄλλως ὁρίσασθαι αὐτήν . κἄν γάρ , φησί , συγχωρήσωμεν διαιρεῖσθαι τὰ ὄντα μὴ μόνον εἰς τὰ κατὰ δύναμιν ὄντα καὶ εἰς τὰ κατ’ ἐνέργειαν , ἀλλὰ καὶ εἰς στέρησιν , εἰς οὐδὲν τούτων δυνατὸν ἀναγαγεῖν τὴν κίνησιν . καὶ ὅτι μὲν οὔτε εἰς δύναμιν οὔτε εἰς ἐνέργειαν , εἴρηται , ὅτι δὲ οὐδὲ εἰς τὴν στέρησιν δυνατόν , δῆλον · οὐ γὰρ δὴ τὸ στερήσεως μετέχον ἤδη κατ’ αὐτὸ τοῦτο καὶ κινήσεως μεθέξει , ἀλλὰ δυνατὸν ἐστερῆσθαι μὲν τοῦ εἴδους μὴ κινεῖσθαι δέ , ἀλλ’ ἠρεμεῖν . καὶ ἄλλως εἰ καλῶς εἴπομεν ὅτι ἡ κίνησις ἐντελέχεια τῆς δυνάμεως , ἡ δὲ στέρησις οὐκ ἔστιν ἐνέργεια , οὐκ ἄρα ἡ κίνησις στέρησις . ὥστε εἰ ἐν μηδενὶ τούτων δυνατὸν θεῖναι τὴν κίνησιν , λείπεται ὁ εἰρημένος τρόπος εἶναι ἀληθὴς μόνος , ἔστι δὲ οὗτος ἐνέργειαν μὲν αὐτὴν εἶναι , ἐνέργειν δὲ οὐ τὴν τελείαν τὴν τὸ | εἶδος ἀπειληφυῖαν , ἀλλὰ τὴν ἔτι τὸ δυνάμει φυλάττουσαν , καὶ διὰ τοῦτο ἀτελῆ μὲν ὡς ἔτι ἔχουσαν τὸ δυναμει , ἐντελέχειαν δὲ διότι ὅλως κεκίνηται ἐκ τοῦ δυνάμει ἐπὶ τὴν τελείαν . Ταῦτα εἰπών , πρὶν τέλος ἐπιθῇ τῷ περὶ κινήσεως λόγῳ ἐπιθήσει δὲ δείξας ἐπὶ τέλει ὅτι ἡ κίνησις οὐκ ἔστιν ἐν τῷ κινοῦντι . ἀλλ’ ἐν τῷ κινουμένῳ ) , ἀναλαμβάνει τὸν περὶ τῶν κινούντων καὶ κινουμένων λόγον , καὶ ζητεῖ ποῖά ἐστι τῶν κινούντων ἃ κινοῦντα καὶ ἀντικινεῖται . καὶ ζητεῖ μὲν τούτων τελειότερον καὶ ἐν τῇ Περὶ γενέσεως πραγματείᾳ καὶ ἐν τῇ Περὶ ψυχῆς , καὶ ἐνταῦθα δέ φησιν ὅτι ταῦτά ἐστι τὰ κινοῦντα καὶ ἀντικινούμενα , ἃ πρὸς τῷ κινητικὰ εἶναι καὶ κινητά ἐστι . τίνα δέ ἐστι , φησί , ταῦτα ; ὧν ἡ ἀκινησία , φησίν , ἠρεμία ἐστίν . οἷς γὰρ ἡ κίνησις ὑπάρχει , ταῦτα ὅταν μὴ κινῆται ἠρεμεῖν λέγεται · ἃ γὰρ μὴ πέφυκε κινεῖσθαι , τούτων ἡ ἀκινησία οὐ λέγεται ἠρεμία , ἀλλ’ αὐτὸ τοῦτο ἀκινησία καὶ στάσις . εἰκότως δὴ τὰ τοιαῦτα καὶ κινεῖ καὶ κινεῖται · ἔχει γὰρ τὸ δυνάμει · δεῖ γὰρ αὐτὰ ἐξ ἠρεμίας ἐνεργῆσαί ποτε καὶ κινηθῆναι . τίνι δὲ τρόπῳ τὰ τοιαῦτα καὶ κινεῖ καὶ κινεῖται ; καί φησιν ὅτι δεῖ τὸ κινοῦν καὶ κινούμενον θιγεῖν ἀλλήλων , θιγγάνοντα δέ , καθὸ μὲν ἐνεργείᾳ ἑκάτερόν ἐστι , ποιήσει εἰς τὸ ἕτερον , καθὸ δὲ δυνάμει , πείσεται . καὶ τὰ οὐράνια μὲν οὖν θίξει κινεῖ τὰ τῇδε , ἀλλ’ οὐκ ἀντιπάσχει ὑπ’ αὐτῶν , διότι μὴ ἔστι δυνάμει κινητά , ἀλλ’ ἐνεργείᾳ καὶ κινητὰ καὶ κινητικά , καὶ τοῦτο τὴν κατὰ τόπον κίνησιν , κατὰ δὲ τὰς ἄλλας κινήσεις οὔτε δυνάμει οὔτε ἐνεργείᾳ κινητά ἐστι τὰ οὐράνια . καὶ συντόμως εἰπεῖν , ὡς αὐτὸς ἐν τῇ Περὶ γενέσεως εἶπε , ταῦτά ἐστι τὰ ἐν τῷ κινεῖν ἀντιπάσχοντα , ὅσα ὁμόυλά ἐστι · τῷ γὰρ τὴν κοινὴν τῶν ἐν γενέσει ὕλην πάντα εἶναι δυνάμει , συμβαίνει τὸ ποιο·ῦν ἁπτόμενον τοῦ πάσχοντος δρᾶν μὲν κατὰ τὸ ἐνεργείᾳ τὸ ἐν ἑαυτῷ δυνάμει δὲ τὸ ἐν ἐκείνῳ , πάσχειν δὲ καὶ αὐτὸ ὑπ’ ἐκείνου κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον . οἷον τὸ θερμὸν ψυχρῷ παρακείμενον θερμαίνει μὲν ἐκεῖνο καθὸ ἐνεργείᾳ ἐστὶ θερμὸν ἐκείνου δυνάμει ὄντος θερμοῦ , ἀντιπάσχει δὲ ὑπ’ αὐτοῦ καθὸ αὐτὸ μὲν δυνάμει ἐστὶ ψυχρὸν ἐκεῖνο δὲ ἐνεργείᾳ . μετὰ ταῦτα ὁρίζεται τὴν κίνησιν τελειότερον , ὅτι ἐστὶν ἡ κίνησις ἐντέλεχεια τοῦ κινητοῦ ᾗ κινητόν · ὁ μὲν γὰρ πρότερος ὁρισμός , ὁ λέγων ὅτι ἐστὶν ‘ ἐντελέχεια τοῦ δυνάμει , ᾗ τοιοῦτόν ἐστι’ , περιλαμβάνοι ἄν καὶ τὴν τελείαν ἐνέργειαν . καὶ γὰρ δύναμις καὶ ἡ προτέρα λέγεται , ἡ κατὰ τὴν ἐπιτηδειότητα , καὶ ἡ δευτέρα , ἡ κατὰ τὴν τάξιν , ἧς ἡ ἐνέργεια οὐ κίνησίς ἐστιν ἀλλὰ τελεία τοῦ εἴδους ἀπόληψις , κίνησις δὲ ἡ ἐκ τοῦ προτέρου δυνάμει εἰς τὸ πρότερον ἐνεργείᾳ μεταβολή . ὥστε κυριώτερος ὁ νῦν ἀποδοθεὶς τῆς κινήσεως ὁρισμός , ὅτι ἐστὶν ἐντελέχεια τοῦ κινητοῦ ᾗ κινητόν · οὐκέτι γὰρ περιλαμβάνει οὗτος ὁ ὁρισμὸς τὴν δευτέραν δύναμιν . p . 201b18 Οὔτε γὰρ τὴν κίνησιν καὶ τὴν μεταβολὴν ἐν ἄλλῳ γένει θεῖναι δύναιτο ἄν τις . ἐπειδὴ εἰς γένος τὴν ἐντελέχειαν ἀνήγαγε τὴν κίνησιν , φησὶν ὅτι οὐ δυνατὸν ὑπὸ ἄλλο τι γένος ἀναγαγεῖν τὴν κίνησιν , ἢ ὑφ’ ὃ ἡμεῖς ἀνηγάγομεν . p . 201b19 Δῆλον δὲ σκοποῦσιν ὡς τιθέασιν αὐτὴν ἔνιοι , ἑτερότητα καὶ ἀνισότητα καὶ τὸ μὴ ὂν φάσκοντες εἶναι τὴν κί - νῆσιν . Ἐλλιπῶς εἴρηται · δύο γὰρ προβλήματα θείς , τό τε τοὺς ἄλλους μὴ καλῶς περὶ κινήσεως εἰρηκέναι , καὶ τὸ μὴ ἂν ἄλλως ἀποδοῦναι δυνατὸν τὸν περὶ αὐτῆς λόγον , ἐν τῇ εἰσβολῇ τῆς κατασκευῆς ἀνταποδιδοὺς πρὸς τὸ πρότερον πρόβλημα , καὶ εἰπὼν “ οὔτε γὰρ τὴν κίνησιν καὶ τὴν μεταβολὴν ἐν ἄλλῳ γένει θεῖναι δύναιτο ἄν τις’’ , μὴ ἀνταποδιδοὺς δὲ πρὸς τὸ δεύτερον , ἐπήγαγε τὴν κατασκευὴν ὡς ἀνταποδεδωκώς · δῆλον δέ , φησί , σκοποῦσιν ὡς τιθέασιν αὐτὴν ἔνιοι , ἑτερότητα καὶ ἀνισότητα καὶ τὸ μὴ ὂν φάσκοντες εἶναι τὴν κίνησιν . διὸ δεῖ προσθεῖναί τι ἔξωθεν , ἵνα ἀνελλιπῆ τὸν λόγον ποιήσωμεν · μετὰ γὰρ τὸ “ οὔτε γὰρ τὴν κίνησιν καὶ τὴν μεταβολὴν ἐν ἄλλῳ γένει θεῖναι δύναιτο ἄν τις’’ προσθετέον οὔτε οἱ ἄλλως εἰρηκότες περὶ κινήσεως κατορθοῦσιν’ , εἶτα συναπτέον τούτου τὴν κατασκευὴν δῆλον δὲ σκοποῦσιν ὡς τιθέασιν αὐτὴν ἔνιοι καὶ τὰ ἑξῆς . p . 201b21 Ὧν οὐδὲν ἀναγκαῖον κινεῖσθαι , οὐδ’ ἂν ἕτερα εἴη οὐδ’ <ἂν> ἄνισα οὐδ᾿ ἂν οὐκ ὄντα . τὴν προτέραν ὑπόθεσιν ἐν τούτοις τίθησι καὶ ἐλέγχει , τὴν ὑποτιθεμένην ταὐτὸν εἶναι κίνησιν τῇ ἑτερότητι καὶ ταὐτότητι καὶ τῷ μὴ ὄντι . p . 201b22 Ἀλλ’ οὐδὲ μεταβολὴ οὔτ’ ἄν εἰς ταῦτα οὔτ’ ἄν ἐκ τούτων . Αἱ λοιπαὶ δύο ὑποθέσεις , ὅτι οὔτε ἡ κίνησις ἐκ τούτων οὐδὲν γὰρ μᾶλλον ἢ ἐκ τῶν ἐναντίων ) , οὔτε εἰς ταῦτα μᾶλλον ἢ εἰς τὰ ἐναντία . ἔστι δὲ ὑπὲρ τῶν ἀνδρῶν τοῦτο ἀπολογούμενον λέγειν , ὅτι οὐχ οὕτως ἔλεγον τὴν κίνησιν ἑτερότητα εἶναι καὶ ἀνισότητα καὶ τὸ μὴ ὅν , ὥσπερ νῦν ἐξείληφεν ὁ Ἀριστοτέλης , ὅτι ἢ ταῦτα ἢ ἐκ τούτων ἢ εἰς ταῦτα εὐέλεγκτον γὰρ τοῦτο , καὶ οὐκ ἦν εἰκὸς ἔμφρονας ἄνδρας τοῦτο ὑποθέσθαι ) , ἀλλ’ ἐπειδὴ πᾶσα κίνησις ἔκστασίς ἐστι τοῦ ἀφ’ οὗ κινεῖται . δῆλον ὅτι τὸ κινούενον ἐξιστάμενόν πως ἑαυτοῦ τῷ ἐξίστασθαι τοῦ προτέρου εἴδους ὃ εἶχεν αὐτὸ πρὸς ἑαυτὸ ἑτεροιοῦται ἢ κατὰ · ποιότητα ἢ κατὰ τόπον μεταβάλλον , καὶ ἀνισοῦται πρὸς ἑαυτὸ κατὰ ποσὸν μεταβάλλον , ἀλλὰ καὶ μὴ ὄν πως γίνεται , διότι τὸ πρότερον εἶδος , ὅπερ εἶχεν , οὐκ ἔστιν . ἀνισότης οὖν καὶ ἑτερότης ἡ κίνησις οὐ πρὸς ἄλλο ἀνίσου ὄντος ἢ ἑτέρου τοῦ κινουμένου , ἀλλὰ πρὸς ἑαυτό · οὕτω δὲ καὶ μὴ ὄν , ὅτι πᾶν τὸ κινούμενον οὐκ ἔστιν ὅπερ πρότερον ἦν , καθὸ κεκινῆσθαι λέγεται . p . 201b24 Αἴτιον δὲ τοῦ εἰς ταῦτα θεῖναι , διότι ἀόριστον δοκεῖ εἶναι κίνησις . Ἐντεῦθεν τὴν ἔννοιαν αὐτῶν λέγει , ἐξ ἧς κινούμενοι ταῦτα εἶναι εἶπον τὴν κίνησιν . καί φησι , διότι ἡ κίνησις ἀόριστόν τί ἐστιν , ἡ δὲ ἑτέρα συστοιχία ὑφ’ ἣν ἡ ἑτερότης καὶ ἀνισότης καὶ τὸ μὴ ὂν ἀνάγεται , ὑφ’ ἃς τὴν κίνησιν ἀνῆγον , καὶ αὐτὴ διὰ τὸ στερητικὴ εἶναι ἀόριστος . εἰκότως οὖν διὰ τὸ ἀόριστον εἶναι τὴν κίνησιν ὑπὸ τὴν ἀόριστον συζυγίαν ἀνήγαγον αὐτήν . δυνατὸν δὲ τὸ μὴ ὂν λέγοντας εἶναι τὴν κίνησιν μᾶλλον ἄν αὐτῆς ἅπτεσθαι , εἰ μὴ ὂν αὐτὴν οὕτως λέγοιεν , οὐχ ὡς μηδαμῇ μηδαμῶς ὄν , ἀλλ’ ὡς τοῦ κινουμένου μηδέπω τούτου κατ’ ἐνέργειαν ὄντος ἐφ’ ὃ κινεῖται , ἀλλ’ ἀτελοῦς ἔτι · τοιοῦτον γὰρ καὶ ἡμεῖς τὸ δυνάμει λέγομεν . p . 201b26 Οὔτε γὰρ ες γὰρ τόδε οὔτε τοσόνδε . Ζητοῦσιν ἐνταῦθα οἱ ἐξηγηταὶ πῶς φησιν ὁ Ἀριστοτέλης τὴν στέρησιν ἀόριστον εἶναι διὰ τὸ ὑπὸ μηδεμίαν τῶν κατηγοριῶν ἀνάγεσθαι , καίτοι τῶν ἐναντίων τὰ αὐτά εἰσι γένη . καί φασιν ὅτι ἡ μὲν ἑκάστου στέρησις τῷ ὄντι ἡ προσεχῶς ἀντικειμένη αὐτῷ , ἐξ ἧς καὶ ἡ εἰς τὴν ἕξιν γίνεται μεταβολή , ὑπὸ τὸ αὐτὸ γένος ἀνάγεται ὑφ’ ἣν καὶ ἡ ἕξις , ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ οὐκ ἄνθρωπος καὶ τὸ οὐχ ἵππος καὶ πάντα τὰ στερητικά νῦν γὰρ τὴν ἀπόφασιν ἀντὶ τῆς στερήσεως λαμβάνω · οὐ γὰρ ἔστιν ἐπὶ τούτων στερητικῶς ὀνομάσαι τὸ ἀντικείμενον τῷ εἴδει ) ἓν μὲν ἀναιροῦσιν εἶδος , οὐδὲν δὲ ὡρισμένον εἰσφέρουσιν οὐ μόνον εἶδος ἀλλ’ οὐδὲ στέρησιν , διὰ τοῦτό φησιν ὅτι οὐκ ἔστιν ὑπ’ οὐδεμίαν τῶν κατηγοριῶν ἀναγαγεῖν τὴν στέρησιν , οὐχ ὅτι οὐκ ἀνάγεται , ἀλλ’ ὅτι εἰς ὡρισμένον οὐκ ἔστιν ἀναγαγεῖν · τὸ γὰρ οὐκ ἄνθρωπος δύναται εἶναι καὶ οὐσία ἄλλη παρὰ τὸν ἄνθρωπον καὶ ποσὸν καὶ ποιὸν καὶ ἑκάστη τῶν ἄλλων . φησὶν οὗν ὅτι ὑπ’ οὐδεμίαν δυνατὸν ὡρισμένως ἀναγαγεῖν . τοῦ δὲ δοκεῖν ἀόριστον εἶναι τὴν κίνησιν αἴτιον . λαβὼν ὅτι ἀόριστος ἡ κίνησις , καὶ τὴν αἰτίαν τῆς πλάνης τοῖς Πυθαγορείοις τοῦ περὶ κινήσεως λόγου ἐντεῦθεν εἰρηκὼς εἶναι , νῦν αὐτὸ τοῦτο κατασκευάζει , ὅτι ἀόριστος ἡ κίνησις , ἐκ τοῦ διαιρεῖν τὰ ὄντα εἰς τὰ δυνάμει καὶ τὰ ἐνεργείᾳ , καὶ δείξας ὅτι ὑπ’ οὐδέτερον κυρίως ἡ κίνησις ἀναχθήσεται . οὔτε γὰρ τὸ ἐνεργείᾳ ὂν οὐσία ἢ ποσὸν ἢ τῶν ἄλλων τι εὐθὺς καὶ κινεῖται , οὔτε μὴν τὸ δυνάμει · οὐδὲ γὰρ τὸ δυνάμει λευκὸν ἀνάγκη εὐθὺς καὶ κινεῖσθαι . τούτων μὲν οὖν οὐδὲν ἡ κίνησις οὔτε ἐνέργεια ἀπλῶς οὔτε δύναμις , ἀλλὰ μέσον τι τούτων , ἐνέργεια μέν τις , ἀτελὴς δὲ καὶ οὐκ ἀπηλλαγμένη τοῦ δυνάμει . διὰ τοῦτο οὗν ἀόριστον , ἐπεὶ εἰς οὐδὲν τῶν ὄντων , τῶν τε δυνάμει φημὶ ὄντων καὶ τῶν ἐνεργείᾳ εἰς ταῦτα γὰρ τὰ ὄντα διῄρηται ) , δυνατὸν αὐτὴν ἀναγαγεῖν εἰλικρινῶς . p . 201b33 Καὶ διὰ τοῦτο δὴ χαλεπὸν λαβεῖν αὐτὴν ἐστιν · ἡ γὰρ εἰς στέρησιν ἀναγκαῖον θεῖναι ἢ εἰς δύναμιν ἢ εἰς ἐνέργειαν ἁπλῆν . Δείξας ὅτι οὐχ ὑγιῶς τὸν περὶ κινήσεως οἱ παλαιοὶ λόγον ἀποδεδώ - κασι , καὶ ἐκ ποίας ἐννοίας εἰς τοῦτο ἦλθον , νῦν τὸ λοιπὸν τῶν προβλημάτων κατασκευάζει , ὅτι μηδὲ ἄλλως αὐτὴν δυνατὸν ὁρίσαι · εἰ γὰρ συγχωρήσειέ τις εἰς δύναμιν καὶ ἐνέργειαν καὶ στέρησιν τὰ ὄντα διαιρεθῆναι , εἰς οὐδὲν τούτων δυνατὸν θεῖναι τὴν κίνησιν . καὶ ὅτι μὲν οὔτε εἰς δύναμιν οὔτε εἰς ἐνέργειαν , δῆλον , ὅτι δὲ οὐδὲ εἰς στέρησιν , τῷ αὐτῷ τρόπῳ δῆλον ἂν εἴη · πολλὰ γάρ ἐστι στερήσεως μὲν μετέχοντα , κινήσεως δὲ οὔ . p . 202a1 ἐνέργειαν μέν τινα εἶναι , τοιαύτην δὲ ἐνέργειν οἵαν εἴπομεν . Ἀνελὼν τὰς ἤτοι νομισθείσας δόξας περὶ κινήσεως ἤτοι νομισθῆναι δυναμένας , τῇ ἀναιρέσει πασῶν ἣν αὐτὸς εἶπεν ὡς ἀληθῆ οὖσαν καταλιμπάνει . διττῆς δὲ οὔσης τῆς ἐνεργείας , τῆς μὲν κατὰ τὴν ἀπόληψιν τοῦ τελείου εἴδους οἷον ἡ ὁρατικὴ τοῦ ὀφθαλμοῦ ἐνέργεια , καθ’ ἣν ἤδη τὸ ὁρᾶν καὶ ἐνεργεῖν ἀπείληφε ) , τῆς δὲ τοῦ δυνάμει ἐν τῷ πράγματι σῳζούσης αὐτοῦ τὸ δυνάμει οἷον ἡ ἐπὶ τὸ ἄνω τοῦ πυρὸς κίνησις · καὶ γὰρ ὅταν φέρηται , ἔτι ἔχει τὴν δύναμιν τῆς ἐπὶ τὸ ἄνω φορᾶς ) , τὴν μὲν προτέραν οὔ φημι κίνησιν στάσει γὰρ καὶ ἠρεμίᾳ μᾶλλον ἀναλογεῖ ) , τὴν δευτέραν δὲ ἐνέργειαν μὲν οὖσαν διότι ὅλως ἐκβέβηκε τὸ δυνάμει , ἀτελῆ δὲ διότι οὐκ ἀπήλλακται πάντῃ τοῦ δυνάμει , ἀλλ’ ἔτι συνεφέλκεται αὐτό · τὸ γὰρ κινούμενον ἐπὶ τὸ ἄνω ἔχον ἔτι τὴν δύναμιν τοῦ ἐπὶ τὸ ἄνω κινεῖαθαι οὕτω κινεῖται . p . 202a3 Κινεῖται δὲ καὶ κινοῦν , ὥσπερ εἴρηται , πᾶν τὸ νάμει ἂν κινητόν , καὶ οὗ ἡ ἀκινησία ἠρεμία ἐστίν . Ἐντεῦθεν τὸν περὶ τῶν κινούντων καὶ κινουμένων ἀναλαμβάνει λόγον , καί φησιν ὅτι πᾶν τὸ κινοῦν ὅπερ πρὸς τῷ κινεῖν καὶ δυνάμει ἐστὶ κινητόν , τοῦτο πάντως κινοῦν καὶ αὐτὸ κινεῖται . ταῦτα δέ φημι τῶν κινούντων τὰ δυνάμει κινητά , ὧν ἡ ἀκινησία ἠρεμία ἐστίν · ὅσα γὰρ δυνάμενα κινεῖσθαι μήπω κινεῖται , τούτων ἡ ἀκινησία ἠρεμία ἐστίν . δεικνύει δὲ ταῦτα ἐν τοῖς ὑστέροις τῆς πραγματείας ταύτης . p . 202a5 Τὸ γὰρ πρὸς ἐνεργεῖν , ᾗ αὐτὸ τὸ κινεῖν ἐστι · τοῦτο δὲ ποιεῖ θίξει , ὥστε ἅμα καὶ πάσχει . Εἰπὼν ποῖά ἐστι τὰ κινοῦντα καὶ κινούμενα , ὅτι τὰ πρὸς τῷ κινητικὰ εἶναι καὶ κινητὰ ὄντα , τοιαῦτα δέ εἰσιν ὧν ἡ ἀκινησία ἠρεμία , τίνι τρόπῳ τὰ τοιαῦτα κινοῦντα καὶ ἀντικινεῖται διδάσκει . πρῶτον δέ φησι τί ἐστι τὸ κινεῖν , ὅτι τὸ πρὸς τοῦτο ἐνεργεῖν . ᾗ τοιοῦτόν ἐστι , τοῦτ’ b ἐστίν , οἷον τὸ ἐνεργεῖν περὶ τὸ θερμαντὸν καθὸ θερμαντόν , τοῦτο δ’ ἐστὶ τὸ θερμαίνειν τὸ δὲ πρὸς τοῦτο ἐνεργεῖν οὐκ ἄλλως ἢ θίξει γίνεται τοῦ τε ἐνεργοῦντος καὶ τοῦ πάσχοντος . ἐπεὶ οὖν ἐστι τὸ ἐνεργοῦν οὐ μόνον ἐνεργείᾳ τόδε τι ἀλλὰ καὶ δυνάμει ἄλλο , ἀνάγκη τὸ δυνάμει τὸ ἐν τῷ κινοῦντι θιγγανόντων ἀλλήλοις παθεῖν ὑπὸ τοὐ ἐνεργείᾳ τοῦ ἐν τῷ κινουμένῳ · τοῦτο δ’ ἐστὶν ἡ κίνησις · ὥστε πάντως ἀντικινηθήσεται , ἀντικινεῖται δὲ ὑπὸ τοῦ πάσχοντος , ἐπειδὴ ἕκαστον τῶν ἐναντίων δρᾷ μὲν οὐκ εἰς ἄλλο τι ἢ εἰς τὸ ἐναντίον , ἔστι δὲ πάντως δυνάμει ὅπερ τὸ ἐναντίον . ἐπεὶ οὖν τὸ θερμὸν δυνάμει ἐστὶ ψυχρόν , ποιεῖ δὲ τὸ θερμὸν εἰς τὸ ψυχρὸν θιγγάνον αὐτοῦ , τὸ δὲ δυνάμει προσπελάσαν τῷ ἐνεργείᾳ ἄγεται εἰς ἐνέργειαν , ἀνάγκη πᾶσα παθεῖν ὑπὸ τοῦ ψυχροῦ τὸ δυνάμει ψυχρόν · ὥστε ἀνάγκη τὸ θερμὸν ποιοῦν καὶ ἀντιπάσχειν . p . 202a7 Διὸ ἡ κίνησις ἐντελέχεια τοῦ κινητοῦ , ᾗ κινητόν . Ὡς εἶπον , ἀκριβέστερον ἐκ τῶν εἰρημένων τὸν ὁρισμὸν τῆς κινήσεως ἀποδίδωσιν , οὐ τοῦ δυνάμει ἁπλῶς ἐντελέχειαν εἶναι λέγων , ἀλλὰ τοῦ κιεἴρηταί νητοῦ . φαίη γὰρ ἄν τις πρὸς τὸν πρότερον ὁρισμὸν ἐνιστάμενος , ὅτι τὸ δυνάμει δεξιόν , ὅταν γένηται δεξιὸν ἐνεργείᾳ μεταστάντος ἐμοῦ φέρε πρὸς τὰ εὐώνυμα , μεταβάλλει μὲν εἰς ἐντελέχειαν ἐκ τοῦ δυνάμει , οὐ κινεῖται δέ . λέγεται μὲν οὖν καὶ τοῦτο καλῶς πρὸς τοὺς τοῦτο ἀποροῦντας , ὅτι τὸ δυνάμει εὐώνυμον ἐκινήθη μόνον καὶ οὐ τὸ δυνάμει δεξιόν , ἔτι ὅτι μία ἐστὶ τῶν πρός τι ἡ δύναμις · αὕτη γὰρ ἡ σχέσις αὐτῶν ἡ πρὸς ἄλληλα ἢ δύναμίς ἐστιν ἢ ἐνέργεια , ἐνέργεια μὲν αὐτῆς τῆς παρούσης σχέσεως δύναμις δὲ τῆς ἀντικειμένης , ἐφ’ ὧν γε ὅλως τὴν ἀντιστροφὴν δυνατὸν γενέσθαι . ἐκ μὲν οὗν πατρὸς καὶ υἱοῦ , ἐπεὶ μὴ δυνατὸν τὸν υἱὸν πατέρα τοῦ πατρὸς γενέσθαι , οὐδὲ δυνάμει ἡ ἀντικειμένη σχέσις ἐστὶ τῶν αὐτῶν , ἐπὶ δὲ τοῦ δεξιοῦ καὶ ἀριστεροῦ καὶ τῶν ὁμοίων ἡ μία σχέσις ἐνέργεια μὲν τῆς παρούσης ἐστὶ · θέσεως , δύναμις δὲ τῆς ἀντικειμένης . εἰ τοίνυν μία ἐστὶ τῶν πρός τι ἡ σχέσις , ἐν ᾗ καὶ τὸ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερὸν καὶ τὸ ἔμπροσθεν καὶ τὸ ὄπισθεν προσάλληλά τέ ἐστι καὶ λέγεται , ἀνάγκη που πάντως , εἰ τὸ ἕτερον κινηθείη , καὶ τὸ λοιπὸν κινηθῆναι · τὸ γὰρ δεξιὸν καὶ ἀριστερὸν ἐν τῇ τοιᾷδε σχήσει τὸ εἶναι ἔχει · τῆς σχέσεως οὖν κινηθείσης , καὶ ἄμφω τὰ κατὰ ταύτην τὸ εἶναι ἔχοντα κεκινημένα ἂν εἶεν . ὅλως δέ φησιν ὁ Θεμίστιος τὴν κατὰ τὸ πρός τι ἐνέργειαν μὴ διασῴζειν τὸ δυνάμει , ὥσπερ ἡ κατὰ τὴν ἀλλοίωσιν ἐνέργεια διασῴζει τὸ δυνάμει ἐν τῇ μεταβολῇ τῇ ἐκ τῆς δυνάμεως εἰς τὴν τελείαν ἐνέργειαν , ἀλλ’ ἀθρόαν γίνεσθαι τὴν μεταβολὴν τὴν ἐκ τῆς δυνάμεως εἰς τὴν ἐντελέχειαν . μία γοῦν ἐπ’ αὐτῶν ἐνέργεια θεωρεῖται ἡ κυρίως τε καὶ ἁπλῶς , ἡ δὲ ἀτελὴς οὐκέτι · οὐ γὰρ κατ’ ὀλίγον δεξιὸν γίνεται τὸ ἀριστερὸν με τακινούμενον πρὸς τὰ εὐώνυμα , ἀλλ’ ἀχρόνως , κἀγὼ δὲ ἐπὶ τὰ ἀριστερὰ μεθιστάμενος κινοῦμαι μὲν κατὰ τόπον , οὐ κινοῦμαι δὲ κατὰ τὸ πρός τι · πρῶτον οὖν ἐπὶ τῶν τοιούτων δεῖ τὴν ἐνέργειαν τὴν ἀτελῆ δεικνύναι , εἶτα τως τὸν ὁρισμὸν ἐλέγχειν , ὅτι ἄγεται ἐκ δυνάμεως εἰς ἐνέργειαν οὐ διὰ κινήσεως . Ἀλλ’ αὕτη μὲν ἡ ἀπορία οὕτω διῃτήσθω , ἐπειδὴ δὲ τὸ μὲν δυνάμει ἐν πάσαις ταῖς κατηγορίαις ἐστίν . ἡ δὲ κίνησις οὐκ ἐν πάσαις , εἰκότως μεθαρμόζει τὸν ὁρισμὸν ὁ Ἀριστοτέλης , καὶ ὅτι , ὅπερ ἤδη εἶπον , τὸ ἐκ τοῦ δυνάμει εἰς ἐνέργειαν ἄγεσθαι οὐ μόνον ἐπὶ τῆς ἀτελοῦς ἐνεργείας λέγεται , λέγω δὴ τῆς ἐκ τοῦ προτέρου δυνάμει εἰς τὸ πρότερον ἐνεργείᾳ , ὠὰ καὶ ἐπὶ τῆς τελείας τῆς ἐκ τοὐ δευτέρου δυνάμει εἰς τὸ δεύτερον ἐνεργείᾳ . καὶ μή τις ἐπιλάβηται τούτου τοῦ ὁρισμοῦ , διότι τὴν κίνησιν ἐκ τοῦ κινητοῦ πειρᾶται δεικνύναι · οὐ γὰρ διὰ τῶν αὐτῶν τὰ αὐτὰ δείκνυσι . μάλιστα μὲν γάρ , ἐπειδὴ ἡ κίνησις τῶν πρός τι ἔχομεν γὰρ καὶ τοῦτο ὡμολογημένον ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ) , καὶ ἔστι πρὸς τὸ κινητόν ἡ γὰρ κίνησις τοῦ κινητοῦ ἐστι κίνησις ) , ἀδύνατον αὐτὴν ἄλλως ὁρίσασθαι μὴ παραλαβόντας τὸ πρὸς ὅ ἐστιν , ὥσπερ οὐδὲ πατέρα χωρὶς υἱοῦ , οὐδὲ διπλάσιον χωρὶς ἡμίσεος · ἔπειτα καὶ γνωριμώτερον τὸ κινητὸν τῆς κινήσεως · οὐ γὰρ ταὐτὸν εἰδέναι ὅτι ἔστι κίνησις καὶ τί ἐστι · τὸ μὲν γὰρ ὅτι ἔστιν ἅπασι γνώριμον , τὸ δὲ τί ἐστι καὶ ἡμεῖς νῦν ζητοῦμεν . ἀλλὰ μὴν ὅτι ἔστι κίνησις , ἀπὸ τῶν κινουμένων γνώριμον , ταῦτα δέ ἐστι τὰ κινητά , ὥστε ὁ τῷ κινητῷ πρὸς τὸν ὁρισμὸν τῆς κινήσεως χρώμενος τῷ γνωριμωτέρῳ πρὸς τὸ ἀγνωστότερον κέχρηται . p . 202a9 εἶδος δὲ ἀεὶ οἴσεται τὸ κινοῦν . Τὸ κινοῦν , φησί , πάντως εἶδός τι ἕξει ἓν τῶν δέκα κατηγοριῶν · τοῦτο γάρ ἐστιν αἴτιον καὶ ἀρχὴ τῆς κινήσεως · ἡ μὲν γὰρ ὕλη παθητικόν , ποιητικὸν δὲ τὸ εἶδος · ἀνάγκη ἄρα τὸ κινοῦν εἶδός τι ἔχειν , ὅπερ καὶ αἴτιον αὐτῶ τοῦ κινεῖν ἐστι . p . 202a13 Καὶ τὸ ἀπο·ρούμενον δὲ φανερόν , ὅτι ἐστὶν ἡ κίνησις ὲν τῳ κινητῷ . Τὸ προκείμενόν ἐστιν ἐν τούτοις ζητῆσαι , ὅτι ὄντος τοῦ κινοῦντος καὶ τοῦ κινουμένου καὶ τῆς κινήσεως , πότερον ἡ κίνησις ἐν τῷ κινοῦντί ἐστιν ἢ ἐν τῷ κινουμένῳ . * * * καὶ κατασκευάζει τοῦτο ἐκ τοῦ ὁρισμοῦ τῆς κινήσεως . ἐστι γάρ , φησίν . ἡ κίνησις ἐντελέχεια τοῦ κινητοῦ ὑπὸ τοῦ κινητικοῦ · εἰ τοίνυν ἡ κίνησις ἐντελέχειά ἐστι τοῦ κινητοῦ , ἡ δὲ ἐντελέχεια ἑκάστου ἐν ἐκείνῳ ἐστὶν οὗ καὶ ἔστιν ἐντελέχεια , ἡ κίνησις ἄρα ἐν τῷ κινητῷ ἐστι · κινεῖται δὲ τὸ κινητόν , ἡ κίνησις ἄρα ἐν τῷ κινουμένῳ ἐστί , καὶ ὅλως ἐν τούτῳ ἐστὶ τὸ δυνάμει οὗ ἡ κίνησις ἐνέργειά ἐστιν . εἰ δὲ ἔστι καὶ τοῦ κινοῦντος ἐνέργειά τις , φησίν , ἀλλ’ οὐχ ἑτέρα ἐστὶν αὕτη παρὰ τὴν τοῦ κινουμένου ἐνέργειαν οὐδ’ ἀποτετμημένη αὐτοῦ , ἀλλ’ ἐν αὐτῷ τὸ εἶναι ἔχουσα , γινομένη μὲν ὑπὸ τοῦ κινοῦντος ὑπάρχουσα δὲ ἐν τῷ κινουμένῳ · οὐ γὰρ ἄλλη μὲν γίνεται ὑπὸ τοῦ κινοῦντος ἄλλη δὲ ἔστιν ἐν τῷ κινουμένῳ , ἀλλὰ μία οὖσα ἅμα τε τὸ κινητικὸν κινοῦν ποιεῖ καὶ τὸ κινητὸν κινούμενον . μία μὲν οὖν ἡ ἀμφοῖν ἐνέργεια , μία δὲ τῷ ὑποκειμένῳ οὐ τῷ λόγῳ , ἀλλ’ ὥσπερ τὸ ἄναντες καὶ τὸ κάταντες ἓν μέν | ἐστι καὶ τὸ αὐτὸ διάστημα , ἀλλ’ ἔνθεν μὲν ἀρχομένοις ἄναντες ἔνθεν δὲ κάταντες , οὕτω καὶ ἐπὶ κινήσεως μία μὲν τῷ ὑποκειμένῳ ἀλλὰ τῇ σχέσει οὐ μία , ἀλλ’ ἀπὸ μὲν τοῦ κινοῦντος ἀρχομένη ποίησις καλεῖται , ἀπὸ δὲ τοῦ πάσχοντος πάθησις . ἀλλ’ εἴτε ποίησις λέγοιτο , ἐν τῷ πάσχοντι δηλονότι θεωρεῖται τὸ γὰρ ποιοῦν εἰς πάσχον ποιεῖ ) , εἴτε πάθησις , ἔτι μᾶλλον . Ταῦτα εἰπὼν ἐπαπορεῖ τῷ λόγῳ , καί φησιν ὅτι μήποτε οὐδὲ μία ἐστὶν ἡ ἀμφοῖν ἐνέργεια , ἀλλὰ δύο · ἄλλη γὰρ ἡ τοῦ ποιητικοῦ ἐνέργεια καὶ ἄλλη ἡ τοῦ παθητικοῦ . καὶ τοῦτο δῆλον καὶ ἐκ τῶν ὀνομάτων καὶ ἐκ τῶν τελῶν · ἡ μὲν γὰρ τοῦ ποιητικοῦ ἐνέργεια λέγεται ποίησις , ἡ δὲ τοῦ παθητικοῦ πάθησις , ἔργον δὲ καὶ τέλος τῆς μὲν ποιήσεως τὸ ποίημα , τῆς δὲ παθήσεως τὸ πάθος · · ὧν δὲ τὰ τέλη διάφορα , καὶ αἱ ἀρχαὶ διάφοροι · ὥστε δύο αἱ ἐνέργειαι καὶ δύο αἱ κινήσεις . εἰ οὖν δύο , ἢ ἡ μὲν ἐν τῷ κινοῦντι ἔσται ἡ δὲ ἐν τῷ κινουμένῳ , ἢ ἄμφω ἐν τῷ κινουμένῳ . τὸ δὲ ἕτερον τμῆμα τῆς διαιρέσεως οὐχ ὑποτίθεται , λέγω δὴ τὸ ἄμφω εἶναι ἐν τῷ κινοῦντι , διὰ τὸ προφανὲς εἶναι τὸ ἄτοπον ταύτης τῆς ὑποθέσεως · εἰ γὰρ ἄμφω ἐν τῷ κινοῦντι εἶεν , συμβήσεται τὸ μὲν κινοῦν δύο ἔχειν κινήσεις , τὸ δὲ κινούμενον μὴ ἔχειν κίνησιν , ὅπερ ἄλογον . εἰ μὲν οὖν θατέρα ἐν θατέρῳ ἔσται , οἷον ἡ μὲν ποίησις ἐν τῷ ποιοῦντι ἡ δὲ πάθησις ἐν τῷ πάσχοντι ἀνάπαλιν γὰρ οὐκ ἐνδέχεται , λέγω δὲ τὴν μὲν πάθησιν ἐν τῷ ποιοῦντι τὴν δὲ ποίησιν ἐν τῷ πάσχοντι · ἔσται γὰρ οὕτω τὸ μὲν πάσχον οὐ πάσχον ἀλλὰ ποιοῦν , τὸ δὲ ποιοῦν οὐ ποιοῦν ἀλλὰ πάσχον ) , εἰ τοίνυν ἡ μὲν ποίησις ἐν τῷ ποιοῦντι ἡ δὲ πάθησις ἐν τῷ πάσχοντι , ἀνάγκη πᾶσα , ὥσπερ τὸ πάσχον <ἔχον> ε τὴν ἰδίαν ἐνέργειαν ἔχει κίνησιν ἐν ἑαυτῷ , οὕτω καὶ τὸ ἔχον τὴν ἰδίαν ἐνέργειαν ἔχειν κίνησιν ἐν ἑαυτῷ . εἰ τοίνυν τὸ κινοῦν ἔχει κίνησιν ἐν ἑαυτῷ , ἢ κινηθήσεται ἢ οὐ κινηθήσεται · εἰ μὲν οὗν ειναι σεται , συμβήσεται πᾶν τὸ κινοῦν καὶ κινεῖσθαι · πᾶν γὰρ ἕξει τὴν ἑαυτοῦ ἐνέργειαν ἐν ἑαυτῷ τοῦτο δὲ ἐναργῶς ψεῦδος · κινεῖ γὰρ καὶ ἡ εἰκὼν τὸν ἐραστὴν καὶ ὁ ἄρτος τὸν πεινῶντα καὶ ὁ χόρτος τὸν ὄνον , αὐτὰ ἀκίνητα ὄντα ) , εἰ δὲ μὴ κινηθήσεται , ἔσται τι κίνησιν ἔχον μὴ κινούμενον , ὅπερ ἄλογον . εἰ δὲ ἄμφω αἱ ἐνέργειαι ἐν τῷ κινουμένῳ εἶεν καὶ πάσχοντι , πρῶτον μὲν ἄτοπον τὸ τὴν ἄλλου ἐνέργειαν ἐν ἄλλῳ εἶναι , ἔπειτα , φησί , συμβήσεται δύο κινήσεις διαφερούσας κατ’ εἶδος εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ τέλος ἄγειν , ὅπερ ἀδύνατον · δύο μὲν γὰρ κινήσεις κινεῖσθαι ἑτέρας τῷ εἴδει ἐπὶ διάφορα ἀγούσας εἴδη οὐδὲν ἀδύνατον τὸ γὰρ αὐτὸ δυνατὸν κατὰ τόπον κινεῖσθαι καὶ ἀλλοιοῦσθαι ἡ αὔξεσθαι ἢ μανθάνειν ) , δύο μέντοι κινήσεις διαφερούσας κατ’ εἶδος ἐπὶ ἓν καὶ τὸ αὐτὸ εἶδος ἄγειν ἀδύνατον . ἢ γὰρ ἐκ διαφόρων ἀρχῶν αἱ δύο κινήσεις εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πέρας ἄξουσιν , ἢ ἐκ τῆς αὐτῆς εἰς τὸ αὐτό · εἰ μὲν οὖν ἐκ διαφόρων , ἐπειδὴ ἐξ ἐναντίων πάντως πᾶσα γὰρ μεταβολὴ ἐξ ἐναντίου εἰς ἐναντίον ) , συμβήσεται δύο τῷ αὐτῷ ἐναντία εἶναι , ὅπερ ἄτοπον ἀεὶ γὰρ ἓν ἑνὶ ἐναντίον ) ; εἰ δὲ ἐκ τοῦ αὐτοῦ , ἀεὶ αἱ ἐκ τοῦ αὐτοῦ εἰς τὸ αὐτὸ μεταβολαὶ διὰ τῶν αὐτῶν μέσων γίνονται οἷον ἡ ἐκ μελάνσεως εἰς λευκὸν μεταβολὴ ἀεὶ διὰ τοῦ φαιοῦ μέσου , καὶ ἡ τοὐ ὕδατος εἰς ἀέρα μεταβολὴ διὰ μέσης τῆς ἀτμίδος , καὶ ἐπὶ πάντων ὡσαύτως ) , ὥστε ἀδύνατον δύο κινήσεις διαφόρους ἐκ τοῦ αὐτοῦ εἰς τὸ αὐτὸ ἀγαγεῖν . ἀδύνατον ἄρα δύο ὑποτίθεσθαι τὰς ἐνεργείας , οὔτε θατέραν ἐν θατέρῳ τὴν δὲ ἑτέραν ἐν τῷ λοιπῷ , οὔτε ἀμφοτέρας ἐν ἑνί . Μήποτε οὖν , φησί , μία τις ἐξ ἀμφοτέρων ἐνέργεια γίνεται , ἐκ τοῦ κινοῦντός φημι καὶ κινουμένου . ἀλλὰ καὶ ταύτῃ τῇ ὑποθέσει ἕψεταί τινα ἄτοπα · πρῶτον μὲν γάρ , φησίν , αὐτὸ τοῦτο ἄτοπον τὸ δύο πράγματα διαφέροντα κατ’ εἶδος μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἔχειν ἐνέργειαν ὥσπερ γὰρ τοῦ λευκαινομένου καὶ θερμαινομένου οὐκ ἔσται μία τις καὶ ἡ αὐτὴ ἐνέργεια οὕτως εὔλογον μηδὲ τοῦ ποιοῦντος καὶ πάσχοντος τὴν αὐτὴν εἶναι ἐνέργειαν ) , ἔπειτα , φησίν , εἰ ἀμφοτέρων μία ἔσται ἡ ἐνέργεια , ἔσται καὶ ἡ δίδαξις τῇ μαθήσει τὸ αὐτὸ καὶ ἔτι καθολικώτερον ἡ ποίησις τῇ παθήσει · ἐνέργειαι γὰρ καὶ αὗται · εἰ δὲ τοῦτο , καὶ τὸ ποιεῖν τῷ πάσχειν , ὅπερ ἐστὶν αὐτὸ τὸ ἐνεργεῖν κατὰ τὴν ἐνέργειαν ὅταν μὲν γὰρ εἴπω λεύκανσιν ἢ δίδαξιν , αὐτὴν εἶπον τὴν ἐνέργειαν , ὅταν δὲ λευκαίνειν ἢ διδάσκειν , αὐτὸ τὸ κινεῖτὸν σθαι καὶ ἐνεργεῖν κατὰ τὴν ἐνέργειαν ἢ κίνησιν ) , τῆς οὖν ἐνεργείας μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς οὔσης , καὶ τὸ κατ’ αὐτὴν ἐνεργεῖν ἓν ἔσται καὶ τὸ αὐτό · εἰ δὲ τοῦτο , καὶ ὁ ἐνεργῶν εἷς ἔσται καὶ ὁ αὐτός · οὐκοῦν καὶ ὁ διδάσκων τῷ μανθάνοντι καὶ ὁ ποιῶν τῷ πάσχοντί ὁ αὐτὸς ἔσται · συμβήσεται οὖν τὸν διδάσκοντα καθὸ διδάσκει μανθάνειν , καὶ τὸν ποιοῦντα πάσχειν , ὅπερ ἄτοπον . καὶ ἄλλως , ὅπερ αὐτὸς μὲν ἐν τῇ ἀπορίᾳ οὐ προστίθησιν , ὡς ἤδη ἐν τῇ προτέρα ὑποθέσει τῇ λεγούσῃ δύο ἐνεργείας εἶναι θεὶς αὐτό , ἐν μέντοι τῇ λύσει , ὡς καὶ τοῦτο θεὶς τὸ ἄτοπον , ἐπιλύεται αὐτό · ἡ γὰρ μία αὕτη ἐνέργεια ἐν τίνι ἔσται ; ἢ γὰρ ἐν τῷ κινοῦντι , ἢ ἐν · τῷ κινουμένῳ · ἀλλ’ ἐν μὲν τῷ κινοῦντι ἄλογον ἔσται γὰρ τὸ κινούμενον μὴ ἔχον κίνησιν · καὶ πῶς κινηθήσεταί τι μὴ ἔχον κίνησιν ; ) , εἰ δὲ ἐν τῷ κινουμένῳ , ἄτοπον πάλιν τὴν ἄλλου ἐνέργειαν ἐν ἄλλῳ εἶναι καὶ μὴ ἐν ἑκάστῳ τὴν ἰδίαν ἑκάστου ἐνέργειαν εἶναι . οὕτως ἀπορήσας πρὸς τὸν λόγον ἐπιλύεται ἐφεξῆς τὰς ἀπορίας , καὶ πρὸς μὲν τὴν ὑπόθεσιν τὴν ὑποτιθεμένην δύο εἶναι τὰς ἐνεργείας καὶ τὰ ἑπόμενα ταύτῃ ἄτοπα οὐδέν φησι , διότι μηδὲ ἀληθὴς ἡ ὑπόθεσις καὶ τὰ ἑπόμενα αὐτῇ ἄτοπα ἔλεγχός ἐστι καὶ οὐκ ἀπορία , τὰ δὲ ἑπόμενα ἄτοπα τῇ ἑτέρᾳ ὑποθέσει , τῇ λεγούσῃ μίαν εἶναι τὴν ἐνέργειαν ἀμφοῖν , ἐπιλύεται , ἐπειδὴ καὶ ἀληθὴς αὐτῷ δοκεῖ εἷναι αὕτη ἡ ὑπόθεσις . καὶ πρῶτόν γε τὸν λόγον τὸν λέγοντα ὅτι ἡ ἄλλου ἐνέργεια ἐν ἄλλῳ ἔσται ἐπιλύεται , ὃν ἐν μὲν τῇ ἀπορίᾳ ὡς ἑπόμενον τῇ προτέρᾳ ὑποθέσει , τῇ λεγούσῃ δύο εἶναι τὰς ἐνεργείας , καὶ ταύτας ἐν τῷ κινουμένῳ , ἔθηκεν , ἐν δὲ τῇ λύσει ὡς ἑπόμενον καὶ τῷ λέγειν μίαν εἶναι ἐνέργειαν , καὶ ταύτην ἐν τῷ κινουμένῳ , ἐπιλύεται · ὡς γὰρ εἶπον . | οὐδὲ λέγει τι πρὸς τὸν λόγον τὸν ἐλέγχοντα τὴν ὑπόθεσιν τὴν λέγουσαν δύο εἶναι τὰς ἐνεργείας , ἐπειδὴ μηδὲ δοκεῖ αὐτῷ ἀληθὴς ἡ ὑπόθεσις . φησὶν οὗν μηδὲν εἶναι ἄτοπον τὸ τὴν ἄλλου ἐνέργειαν ἐν ἄλλῳ εἶναι , ἀλλὰ καὶ ἀναγκαῖον ἐπὶ τῶν πρός τι τοῦτο εἶναι · ἔχομεν δὲ ἐξ ἀρχῆς κείμενον ὅτι τὸ κινοῦν καὶ τὸ κινούμενον τῶν πρός τί ἐστιν . ἤγουν ἡ ἐνέργεια ἡ τοῦ πατρὸς οὐκ ἐν ἄλλῳ τινί ἐστιν ἢ ἐν τῷ υἱῷ · οὐ γὰρ ἀποτέτμηται τοῦ υἱοῦ ἡ τοῦ πατρὸς ἐνέργεια , ἀλλ’ ἐν τῷ υἱῷ τὸ εἶναι ἔχει , ἀρχομένη μὲν ἐκ τοῦ πατρός , συνισταμένη δὲ ἐν τῷ υἱῷ . οὕτω καὶ τοῦ λευκαίνοντος ἡ ἐνέργεια οὐκ ἐν ἄλλῳ τινὶ ἔσται ἢ ἐν τῷ λευκαινομένῳ , καὶ τοῦ διδάσκοντος ἐν τῷ μανθάνοντι , καὶ καθόλου τοῦ ποιοῦντος ἐν τῷ πάσχοντι · οὐδὲν γὰρ ἄλλο πάσχει τὸ πάσχον ἢ ὅπερ ποιεῖ τὸ . ποιοῦν · ἐνεργοῦντος γὰρ τοῦ ποιοῦντος ἅμα πάσχει τὸ πάσχον . εἰ τοίνυν ὃ ποιεῖ τὸ ποιοῦν τοῦτο πάσχει τὸ πάσχον , ὃ δὲ πάσχει τὸ πάσχον τοῦτο ἐν τῷ πάσχοντί ἐστιν ἐν τῷ πάσχοντι γὰρ τὸ πάθος ) , ὃ ποιεῖ ἄρα τὸ ποιοῦν , τοῦτο ἐν τῷ πάσχοντί ἐστιν . ἐν πρώτῳ σχήματι ὁ συλλογισμός . ὥστε εἰ ἡ ποίησις ἐνέργεια τοῦ ποιοῦντος , αὐτὴ δὲ ἐν τῷ πάσχοντί ἐστιν , ἀνάγκη ἄρα ἐπὶ τῶν πρός τι τὴν ἑκατέρου ἐνέργειαν ἐν θατέρῳ εἶναι . Πρὸς δὲ τὸ δεύτερον ἄτοπον , τὸ λέγον ὅτι συμβήσεται δύο ἑτέρων τῷ εἴδει μίαν εἶναι ἐνέργειαν , φησὶν ὅτι ἐπί τινων οὐδὲ τοῦτο ἄτοπον , λέγω δὴ ἐπὶ τῶν πρός τι , ὅταν τὸ μὲν δυνάμει ᾖ τὸ δὲ ἐνεργείᾳ κατὰ τὴν δύναμιν ταύτην , ἀλλὰ μία ἡ τούτων ἐνέργεια τῷ ὑποκειμένῳ οὐ τ·ῷ λόγῳ · μία γὰρ ἡ λεύκανσις ἣν λευκαίνει τὸ λευκαῖνον καὶ λευκαίνεται τὸ λευκαινόμενον , καὶ τὸ θεώρημα ἓν ὃ διδάσκει ὁ διδάσκων καὶ μανθάνει ὁ μανθάνων . καὶ ἡ δίδαξις οὖν τοῦ θεωρήματος μία ἣν διδάσκει τὸ διδάσκον καὶ διδάσκεται τὸ διδασκόμενον · οὐ γὰρ ἄλλο τί ἐστιν ἡ δίδαξις , ἢ τὸ ἐκ τοῦ διδασκάλου μανθάνειν . ὁμοίως δὲ καὶ ἡ μάθησις . ἀλλὰ τῷ μὲν ὑποκειμένῳ τὰ αὐτά , τῷ δὲ λόγῳ οὐ τὰ αὐτά , ὥσπερ ἡ ἀνάβασις καὶ ἡ κατάβασις , καὶ ἡ ὁδὸς ἡ Θήβηθεν Ἀθήναζε καὶ ἡ Ἀθήνηθεν Θήβαζε . μία γὰρ καὶ ἐπὶ τούτων ἡ διάστασις , ἡ κάτωθεν ἄνω καὶ ἡ ἄνωθεν κάτω ἀλλ’ ὁ λόγος ἕτερος · ἔνθεν μὲν γὰρ ἀρχομένῳ ἀνάβασις , ἔνθεν δὲ κατάβασις . οὕτως οὗν καὶ ἐπὶ τοῦ ποιοῦντος καὶ πάσχοντος μία μὲν ἡ ἐνέργεια ἀμφοῖν , ἀλλ’ ἐκ μὲν τοῦδε ἀρχομένων ποίησις λέγεται , ἐκ δὲ τοῦδε πάθησις , καὶ ἐκ τοῦδε μὲν μάθησις , ἐκ τοῦδε δὲ δίδαξις . καὶ τοῦτο εἰκότως συνέβη , ἐπειδὴ οὐδὲν ἕτερον ποιεῖ τὸ ποιοῦν , ἢ ὅπερ ἐστὶ δυνάμει τὸ πάσχον . ἡ ἄρα ἐνέργεια τοῦ ποιοῦντος , αὕτη ἐστὶν ἐνέργεια τῆς τοῦ πάσχοντος δυνάμεως · μία ἄρα ἡ ἀμφοῖν ἐνέργεια κατὰ τὸ ὑποκείμενον τῇ σχέσει μόνῃ τὸ διάφορον ἔχουσα . Πρὸς δὲ τὸ τελευταῖον ἄπορον , τὸ λέγον ὅτι εἰ μία ἀμφοῖν ἐνέργεια έσται , καὶ ἡ δίδαξις τῇ μαθήσει ταὐτόν , καὶ εἰ τοῦτο , καὶ ὁ διδάσκων τῷ μανθάνοντι ὁ αὐτός , πρὸς τοῦτο οὖν ἀπαντῶν φησιν ὅτι οὐκ ἀνάγκη , εἰ ἡ μάθησις τῇ διδάξει ταὐτὸν εἴη , ἤδη καὶ τὸ διδάσκειν τῷ μανθάνειν ταὐτὸν εἶναι καὶ τὸν διδάσκοντα τῷ μανθάνοντι . εἰ μὲν γὰρ κατὰ πάντα ταὐτὸν ἦν ἡ δίδαξις καὶ ἡ μάθησις , ὥσπερ καὶ τὸ λώπιον καὶ ἱμάτιον , ἀνάγκη τῷ ὄντι ἕπεσθαι τὰ εἰρημένα , ἐπειδὴ δὲ οὐ κατὰ πάντα τὰ αὐτά ἐστιν , ἀλλὰ τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ταὐτὸν τῷ δὲ λόγῳ διάφορα , οὐκ ἀνάγκη τὸν αὐτὸν εἶναι τὸν διδάσκοντα τῷ μανθάνοντι , οὐδὲ τὴν δίδαξιν τῇ μαθήσει . ἐπεὶ καὶ τῆς ἀναβάσεως καὶ τῆς καταβάσεως οὕσης μιᾶς κατὰ τὸ ὑποκείμενον , οὔτε τὸ ἀναβαίνειν τῷ καταβαίνειν ταὐτόν ἐστιν οὔτε ὁ ἀναβαίνων τῷ καταβαίνοντι , οὐδὲ ἐπειδὴ μία ἡ διάστασις ἡ ἐξ Ἀθηνῶν εἰς Θήβας καὶ <ἡ> ε ἐκ Θηβῶν εἰς Ἀθήνας , ἤδη που καὶ τὸ εἰς Θήβας ἰέναι ἐξ Ἀθηνῶν ἐστι τῷ ἐκ Θηβῶν εἰς Ἀθήνας , ἢ ὁ ἐκ Θηβῶν εἰς Ἀθήνας ἐρχόμενος ὁ αὐτός ἐστι τῷ ἐξ Ἀθηνῶν εἰς Θήβας ἀπιόντι . οὕτως οὖν κἂν εἰ ἡ δίδαξις τῇ μαθήσει ἡ αὐτὴ εἴη , οὔτε τὸ μανθάνειν ἀνάγκη τῷ διδάσκειν ταὐτὸν εἶναι , οὔτε τὸν διδάσκοντα τῷ μανθάνοντι · ὅλως γὰρ οὐδὲ ταὐτὸν κυρίως καὶ κατὰ · πάντα ἡ δίδαξις τῇ μαθήσει , ἀλλὰ μόνον κατὰ τὸ ὑποκείμενον · ὥστε εἰ μὴ κατὰ πάντα ταὐτὸν ἡ δίδαξις τῇ μαθήσει , οὐδὲ τὸ διδάσκειν τῷ μανθάνειν , οὐδὲ ὁ διδάσκων τῷ μανθάνοντι . πρότερον μὲν γὰρ συνεχώρησε τὴν δίδαξιν τῇ μαθήσει τὴν αὐτὴν εἶναι , εἶτα τὴν ἀκολουθίαν ἤλεγξεν ὡς ψευδῆ , λέγω δὴ ὅτι καὶ τὸ διδάσκειν τῷ μανθάνειν ταὐτὸν καὶ ὁ διδάσκων τῷ μανθάνοντι , ὕστερον δὲ οὐδὲ τῇ ἀρχῇ συνεχώρησε , λέγων ὅτι οὐδὲ ἡ δίδαξις τῇ μαθήσει ἡ αὐτή · οὐδὲ γὰρ τῷ ὁρισμῷ ταὐτά , ἀλλὰ τῷ ὑποκειμένῳ . ὥστε οὐδὲν ἄτοπον μίαν εἶναι ἐνέργειαν ἀμφοῖν , προϊοῦσαν μὲν ἐκ τοῦ ποιοῦντος ὑφισταμένην δὲ ἐν τῷ πάσχοντι · ὥστε εἰ ἡ ἐνέργεια τοῦ κινητοῦ κίνησίς ἐστι μία καὶ ἡ αὐτὴ οὖσα καὶ τοῦ κινητικοῦ , αὐτὴ δὲ ἐν τῷ κινητῷ ἐστι γινομένη ὑπὸ τοῦ κινητικοῦ , τὸ δὲ κινητόν ἐστι τὸ κινούμενον , ἐν τῷ κινουμένῳ ἄρα ἡ κίνησις καὶ οὐκ ἐν τῷ κινοῦντι . Καὶ τὸ ἀπορούμενον δὲ φανερόν . ἀπορεῖται γὰρ πότερον ἡ κίνησις ἐν τῷ κινοῦντί ἐστιν ἢ ἐν τῷ κινουμένῳ ἢ ἐν ἀμφοῖν . p . 202a14 Ἐντελέχεια γάρ ἐστι τούτου ὑπὸ τοῦ κινητικοῦ . Ὅτι ἐκ τοῦ ὁρισμοῦ τῆς κινήσεως δείκνυται ὅτι ἐν τῷ κινουμένῳ ἐστὶν ἡ κίνησις οὐκ ἐν τῷ κινοῦντι · ἔστι γάρ , φησίν , ἡ κίνησις ἐντελέχεια τοῦ κινητοῦ ὑπὸ τοῦ κινητικοῦ . καὶ τελειότερον νῦν ἀποδίδωσι τὸν τῆς κινήσεως ὁρισμόν · συμπαραλαμβάνει γὰρ καὶ τὸ αἴτιον τῆς ἐνεργείας · ἐντελέχεια γάρ , φησίν , ἐστὶ τοῦ κινητοῦ ὑπὸ τοῦ κινητικοῦ . ὁ μὲν γὰρ πρότερος ὁρισμός , ὁ λέγων ὅτι ἐστὶν “ ἐντελέχεια τοῦ κινητοῦ , ᾗ κινητόν ” , οὔ φησιν ὑπὸ τίνος ἡ ἐντελέχεια γίνεται , ὁ δὲ προκείμενος καὶ τοῦτο ἐμφαίνει · καὶ ἡ τοῦ κινητικοῦ ἐνέργεια οὐκ ἄλλη ἐστίν . εἰ γὰρ ἡ κίνησις ἐντελέχειά ἐστι τοῦ κινητοῦ ὑπὸ τοῦ κινητικοῦ , οὐκ ἄρα ἑτέρα ἐστὶν ἡ τοῦ κινητικοῦ ἐνέργεια παρὰ τὴν τοῦ κινητοῦ , ἀλλὰ μία καὶ ἡ αὐτή , τελειοῦσα μὲν τὸ ὑποκείμενον , λέγω δὴ τὸ κινούμενον , γινομένη δὲ ὑπὸ του κινοῦντος · ἀυτὴ γάρ ἐστιν ἡ τοῦ κινητικοῦ ἐνέργεια , τὸ κινεῖν τὸ κινητόν , τὸ δὲ κινεῖν τὸ κινητὸν τοῦτό ἐστι , τὸ κινεῖσθαι τὸ κινούμενον . p . 202 a 15 Δεῖ μὲν γὰρ εἶναι ἐντελέχειαν ἀμφοῖν . Ἑπειδὴ εἶπεν ὅτι οὐκ ἄλλη ἐστὶν ἡ τοῦ κινητικοῦ ἐνέργεια᾿ , διὰ τοῦτο εἶπεν ὅτι οὐ τοῦτό φημι , ὅτι οὐκ ἔχει ἑκάτερον αὐτῶν ἐνέργειάν τινα · δεῖ γὰρ ἔχειν . καὶ ὅτι μὲν τὸ κινούμενον ἔχει , πρόδηλον , ὅτι δὲ καὶ τὸ κινοῦν ἔχει τινὰ ἐνέργειαν , κατασκευάζει · κινητικὸν μὲν γάρ ἐστι , φησί , τῷ δύνασθαι , κινοῦν δὲ τῷ ἐνεργεῖν . εἰ τὸ κινοῦν , φησί , ποτὲ μὲν τὴν κινητικὴν μόνον δύναμιν ἔχει , ποτὲ δὲ ἐνεργεῖ κατ’ αὐτήν , δῆλον ὅτι ἔχει τινὰ καὶ τὸ κινοῦν ἐνέργειαν , καθ’ ἣν ἐκ τοῦ κινητικὸν εἶναι γίνεται ἐνεγρείᾳ κινοῦν . ἀλλ’ ἔστιν ἐνεργητικὸν τοῦ κινητοῦ , ὥστε ὁμοίως μία ἡ ἀμφοῖν ἐνέργεια . εἰ καὶ ἐνεργεῖ , φησί , τὸ κινοῦν , ἀλλ’ ἐνεργεῖ οὐδαμῶς ἄλλως , ἀλλ’ ἢ ἐν αὐτῷ τῷ κινητῷ , καθὸ καὶ τὸ κινητὸν ἐνεργείᾳ κινεῖται · ὥστε εἰ ἐν τῷ κινητῷ ἐνεργεῖ , καὶ ἡ ἐνέργεια τοῦ κινητικοῦ τοῦτό ἐστιν ἡ τοῦ κινητοῦ κίνησις , μία ἄρα ἡ ἀμφοῖν ἐνέργεια . καὶ ὅτι οὐ θαυμαστὸν μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἐνέργειαν δύο εἶναι πραγμάτων τῇ σχέσει μόνον διαφέρουσαν , τοῖς παραδείγμασι πιστοῦται . ὥσπερ , φησί , τὸ αὐτὸ διάστημα ἓν πρὸς δύο καὶ δύο πρὸς ἕν · ἓν γὰρ τοῦτο καὶ ταὐτὸν κατὰ τὸ ὑποκείμενον . τί γὰρ διαφέρει ἐκ τῶν δύο πρὸς τὸ ἓν κινηθῆναι , καὶ ἐκ τοῦ ἑνὸς πρὸς τὰ δύρ ; οἷον τὸ λέγειν ὅτι ὃν λόγον ἔχει τὰ δύο πρὸς τὸ ἓν , οὐδὲν διαφέρει τοῦ εἰπεῖν ὃν λόγον ἔχει τὸ ἓν πρὸς τὰ δύο , εἰ μὴ μόνον τῇ σχέσει , τῷ ὑποκειμένῳ δὲ ταὐτὸν καὶ ἓν . ἀλλ’ εἰ καὶ μία ἡ διάστασις , ἀλλ’ οὖν αἱ σχέσεις διάφοροι · τὰ μὲν γὰρ δύο πρὸς τὸ ἓν διπλασίονα λόγον ἔχει , τὸ δὲ ἓν πρὸς τὰ δύο τὸν ἥμισυν . ὁμοίως δὲ καὶ τὸ ἄναντες καὶ τὸ κάταντες σχέσεις μὲν διάφοροι , διάστασις δὲ μία . p . 202a21 ἔχει δὲ ἀπορίαν λογικήν . Λογικὴν ἀντὶ τοῦ ἀξίαν τινὰ λόγου , οἱονεὶ πιθανὴν καὶ ἀξίαν οὖσαν λόγου τυχεῖν καὶ ἐπιλύσεως . τίς οὖν ἡ ἀπορία ; ὅτι μήποτε οὐ καλῶς εἴρηται τὸ μίαν εἶναι ἀμφοῖν τὴν ἐνέργειαν , ἀλλὰ δεῖ ἑκατέρου ἰδίαν τινὰ ἐνέργειαν εἶναι , ἑτέραν οὖσαν παρὰ τὴν θατέρου ἐνέργειαν , ὡς δηλοῖ τά τε ὀνόματα διάφορα ὄντα ἐπὶ τῆς ἑκάστου ἐνεργείας τεταγμένα ἡ μὲν γὰρ ποίησις , ἡ δὲ πάθησις ) , διάφορα δὲ καὶ τὰ ἀποτελέσματα · τῆς μὲν γὰρ ποιήσεως τὸ τέλος ποίημα , τῆς δὲ παθήσεως πάθος . εἰ τοίνυν καὶ τὰ ὀνόματα τῶν ἐνεργειῶν καὶ τὰ τέλη διάφορα , καὶ αὗται δήπου ἕτεραι ἄν εἶεν ἀλλήλων . p . 202a25 Εἰ οὖν ἄμφω κινήσεις , εἰ μὲν ἕτεραι , ἐν τίνι ; Εἰ δύο εἰσὶν αἱ ἐνέργειαι , φησίν , ἢ ἀμφότεραι κινήσεις εἰσὶν ἢ μία ἐξ ἀμφοῖν γίνεται κίνησις , εἰ δὲ ἀμφότεραι κινήσεις εἰσίν , ἢ ἡ μέν ἐστιν ἐν τῷ κινοῦντι ἡ δὲ ἐν τῷ κινουμένῳ , ἢ ἀμφότεραι ἐν τῷ κινουμένῳ · τὸ γὰρ ἀμφοτέρας εἶναι ἐν τῷ κινοῦντι , ὡς εἶπον , οὐδὲ ὑποτίθεται . δυνατὸν δὲ ἦν τὴν διαίρεσιν οὕτως ποιήσασθαι , ὅτι εἰ δύο εἰσὶν ἐνέργειαι , ἢ ἀμφότεραι κινήσεις εἰσὶ διαφέρουσι δ’ ἀλλήλων , ἢ μία ἐξ ἀμφοῖν γίνεται κίνησις , ἢ ἡ μὲν μία ἐνέργεια κίνησίς ἐστιν ἡ δὲ ἑτέρα οὐκ ἔστι κίνησις · ἀλλὰ τὸ τρίτον οὐδὲ ὑποτίθεται , λέγω δὴ τὸ τὴν μὲν εἶναι κίνησιν τὴν δὲ μὴ εἶναι . φημὶ οὖν ὅτι οὐδ’ ὅλως τὰς ἐνεργείας ὡς ἑτέρας εἶναι παρὰ τὰς κινήσεις τίθεται ἡ ἀπορία , ἀλλὰ ταὐτὸν ἐνέργειαν εἶναί φησι καὶ κίνησιν ἵνα οὕτω τὸ πιθανὸν ἔχῃ ἡ ἀπορία . πρόεισιν οὖν αὐτῷ ἡ διαίρεσις τοῦτον τὸν τρόπον · ὄντος τοῦ μὲν κινοῦντος τοῦ δὲ κινουμένου , ἢ δύο εἰσὶν αἱ ἐνέργειαι τούτων καὶ αἱ κινήσεις ταὐτὸν γὰρ ἐνέργεια καὶ κίνησις ) , ἢ μία ἀμφοῖν ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ κίνησις . ὅτι δὲ εἰς ταὐτὸν ἄγει τὴν ἐνέργειαν καὶ τὴν κίνησιν ἡ ἀπορία , δῆλον ἐξ οὖν ἄμφω κινήσεις , σεῖς , ἐν τῷ λοιπῷ μορίῳ τῆς διαιρέσεως φησιν “ ἀλλὰ μία ἔσται ἡ ἐνέρ - p . 202a27 Εἰ δὲ δεῖ καὶ ταύτην ποίησιν καλεῖν , ὁμώνυμος ἂν εἴη . ἐπειδὴ ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν ὀνομάτων κατεσκεύασε δύο εἶναι τὰς ἐνεργείας , τῷ τὴν μὲν ποίησιν τὴν δὲ πάθησιν λέγεσθαι , ἵνα μή τις εἴποι ὅτι ἰού καλῶ διαφόροις ὀνόμασι τὴν τοῦ ποιοῦντος καὶ τοῦ πάσχοντος ἐνέργειν , ἵνα καὶ ἐκ τούτου δύο αὐτὰς ὀνομάζειν ἀναγκασθῶ · οὐδὲν γάρ μοι διαφέρει καὶ τὴν τοῦ πάσχοντος ἐνέργειαν ποίησιν καλεῖν μίαν οὖσαν καὶ τὴν αὐτὴν τῇ τοῦ ποιοῦντος ἐνεργείᾳ᾿ , καὶ ὅτι οὐδὲ εὕρηται ὅλως ἐν τῇ τῶν Ἑλλήνων χρήσει τὸ τῆς παθήσεως ὄνομα , φησὶν οὖν πρὸς τοῦτο ὅτι κἀν τοῖς αὐτοῖς ὀνόμασι τὰς ἀμφοτέρων ἐνεργείας καλέσῃ τις , οὐ συνώνυμοι ἔσονται δηλονότι ἀλλ’ ὁμώνυμοι · οὐ γὰρ δὴ τὸν ὁρισμὸν τῆς τοῦ ποιοῦντος ἐνεργείας ἐπιδέξαιτο ἄν ἡ τοῦ πάσχοντος ἐνέργεια , ἐπεὶ ἔσται καὶ τὸ ποιοῦν πάσχον καὶ τὸ πάσχον ποιοῦν . ὥστε τούτοις συνδιαιροῦνται καὶ αἱ φύσεις τῶν ἐνεργειῶν , κἂν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ ὀνόματι καλέσῃς τὰς ἀμφοτέρων ἐνεργείας . p . 202a28 Ἀλλὰ μὴν εἰ τοῦτο , ἡ κίνησις ἐν τῷ κινοῦντι ἔσται . Εἰ δύο , φησίν , οὐσῶν τῶν κινήσεων ἡ μὲν ἔσται ἐν τῷ κινοῦντι ἡ δὲ ἐν τῷ κινουμένῳ , ὥσπερ ἐν τῷ κινουμένῳ ἐστὶν ἡ κίνησις , οὕτω καὶ ἐν τῷ κινοῦντι ἔσται κίνησις . ὥσπερ γὰρ τὸ κινούμενον ἔχει κίνησιν ἐν ἑαυτῷ τὴν ἰδίαν ἐνέργειαν , οὕτω καὶ τὸ κινοῦν ἕξει κίνησιν ἐν ἑαυτῷ τὴν ἰδίαν ἐνέργειαν · ὁ γὰρ αὐτὸς λόγος ἐπ’ ἀμ|φοῖν . εἰ δὲ ἐν τῷ κινοῦντι κίνησίς ἐστιν , ἢ κινηθήσεται ἢ οὐ κινηθήσεται · εἰ μὲν οὖν κινηθήσεται , ἀνάγκη πᾶν τὸ κινοῦν εὐθὺς κινεῖσθαι , ὅπερ ἐστὶ ψεῦδος οὔτε γὰρ τὸ ὀρεκτὸν κινοῦν κινεῖται , οὕτε τὸ πρώτως κινοῦν κινεῖται , ὡς δείξει ἐν τῷ ὀγδόῳ ) , εἰ δὲ μὴ κινηθήσεται , ἄτοπον ἔχον τι κίνησιν μὴ κινεῖσθαι . p . 202a31 εἶδέ ἄμφω ἐν τῷ κινουμένῳ καὶ πάσχοντι . Ὑποθέμενος τὴν μὲν ἐν τῷ κινοῦντι τὴν δὲ ἐν τῷ κινουμένῳ , νῦν ἀμφοτέρας τὰς κινήσεις ἐν τῷ κινουμένῳ ὑποτίθεται . συμβήσεται οὖν , φησί , τὴν δίδαξιν καὶ τὴν μάθησιν , καὶ τὴν ποίησιν καὶ τὴν πάθησιν ἐν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ εἶναι τῷ κινουμένῳ · εἰ δὲ τοῦτο , πρῶτον μὲν ἄτοπον ἄλλου ἐνέργειαν ἐν ἄλλῳ εἶναι , ἔπειτα συμβήσεται δύο κινήσεις διαφερούσας τῷ εἴδει εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ τέλος ἄγειν , ὅπερ ἀδύνατον . οὐδέποτε γὰρ δύο ἀλλοιώσεις εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ εἶδος ἄγειν δύναιντο ἄν , οἷον λεύκανσις καὶ θέρμανσις εἰς λευκότητα · εἴτε γὰρ ἐκ διαφόρων εἰς τὸ αὐτὸ ἄγοιεν αἱ διάφοροι κινήσεις , ἄτοπον δύο τῷ ἑνὶ ἀντιστῆναι ἀεὶ γὰρ ἡ μεταβολὴ οὐκ ἐκ τοῦ τυχόντος , ἀλλ’ ἐκ τοῦ ἐναντίου ) , ἔκ τε τοῦ αὐτοῦ εἰς τὸ αὐτὸ ἀεὶ διὰ τῶν αὐτῶν ἡ κίνησις · ἀεὶ γὰρ ἐκ Θηβῶν εἰς Ἀθήνας διὰ τῶν αὐτῶν μέσων ἡ κίνησις , οἷον ὀρῶν πανδοκείων καὶ τῶν λοιπῶν . Ἀπορήσειε δ’ ἄν τις πρὸς τὸν λόγον · ἔκ τε γὰρ τοῦ αὐτοῦ εἰς τὸ αὐτὸ μὴ διὰ τῶν αὐτῶν κινηθείη ἄν τις , καὶ ἐκ διαφόρων εἰς τὸ · αὐτὸ κινηθῆναι οὐδὲν ἀδύνατον . δύο γὰρ ὄντων περάτων τῆς διαμέτρου τοῦ κύκλου κινηθείη ἄν τις ἐξ ἑκατέρου πέρατος εἰς θάτερον καὶ διὰ τῆς διαμέτρου καὶ διὰ τοῦ ἡμικυκλίου · ὥστε διὰ διαφόρων κινήσεων , τῆς κατὰ κύκλον φημὶ καὶ τῆς κατ’ εὐθεῖαν , ἐκ τοῦ αὐτοῦ ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἐκινήθη · κινηθείη δ’ ἄν τις καὶ ἐν τῷ μέσῳ τοῦ ἀέρος καὶ τὸ αὐτὸ καταλήψεται τοῦ ἀέρος σημεῖον καὶ ἐκ τῆς γῆς καὶ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ . πρὸς μὲν οὖν τὴν πρώτην ἀπορίαν φημί ὅτι πρῶτον μὲν περὶ τῶν φυσικῶν κινήσεων νῦν ὁ λόγος , οὐ περὶ τῶν ἀπὸ ψυχῆς γινομένων , ἀδύνατον δέ ἐστιν ἐπὶ τῶν φυσικῶν κινήσεων τὸ κατ’ εὐθεῖαν κινούμενον τὴν κύκλῳ κινηθῆναι · κἄν γὰρ κινῆται τὸ ὑπέκκαυμα καὶ ὁ συνεχὴς ἀὴρ μετὰ τοῦ παντός , ἀλλ’ οὐ κατὰ φύσιν ἀλλ’ ὑπερφυῶς , ὥσπερ καὶ τὰ σώματα τῶν ζῴων βαρέα ὄντα κατὰ φύσιν τὴν ἐπὶ τὰ πλάγια κίνησιν οὐχ ὑπὸ φύσεως , ἀλλ’ ὑπὸ ψυχῆς κινοῦνται . ἀδύνατον οὖν ἓν καὶ τὸ αὐτὸ φυσικῶς κινούμενον εὐθεῖαν καὶ περιφέρειαν κινηθῆναι · τὸ γὰρ πῦρ ἀδύνατον ἄλλως τὸν ἄνω τόπον καταλαβεῖν , εἰ μὴ δι’ εὐθείας μόνης , καὶ ταύτης πρὸς ὀρθὰς ἤτοι πρὸς ἴσας ἀγομένης τὸ ἐξ οὗ καὶ εἰς ὅ . εἰ δὲ μύρμηκα δυνατὸν ἐκ τοῦ αὐτοῦ εἰς τὸ αὐτὸ κινηθῆναι καὶ διὰ τῆς διαμέτρου καὶ διὰ τῆς περιφερείας , οὐκ ἄν εἴη τοῦτο ἕτερον καὶ ἕτερον κινήσεως εἶδος , ἀλλ’ ἡ ὁδὸς μόνον πλείων · καὶ ἐλάττων . ὥσπερ ἂν εἰ κινηθείη τις ἐκ τοῦ μέλανος εἰς τὸ λευκόν , νότε μὲν ἐν πλείονι ποτὲ δὲ ἐν ἐλάττονι χρόνῳ τῆς ἀλλοιώσεως ἢ κατὰ μέρος καὶ βραδυτέρας ἢ ταχυτέρας καὶ ἀθροωτέρας γενομένης , οὕτω καὶ ἐνταῦθά φημι , εἰ γραφείη ἐν ἐπιπέδῳ κύκλος , καὶ ὁ μέν τις κινηθείη διὰ τῆς διαμέτρου ὁ δὲ διὰ τῆς περιφερείας ἐπὶ τὸ αὐτό , οὐχ ἕτερον καὶ ἕτερον εἶδος κινήσεως ἐκινήθησαν , ἀλλ’ ἀμφότεροι τὴν ἐπὶ τὰ πλάγια κίνησιν . ὥσπερ γε καὶ εἴ τις κινηθείη τὴν περίμετρον τῆς γῆς , οὐκ ἄν λέγοιτο κυκλοφορικῶς κινεῖσθαι · οὕτω γὰρ πάντα τὰ ζῷα κυκλοφορικῶς κινεῖσθαι ἄν ἐλέγοντο ἐπὶ περιφεροῦς γὰρ τῆς ἐπιφανείας τῆς γῆς κινοῦνται ) , καὶ οὐκέτι ἂν ἡ ψυχὴ τὴν ἐπὶ τὰ πλάγια κίνησιν κινεῖν ἐλέγετο . καὶ τί διέφερον κατὰ τοῦτο τῶν κύκλῳ κινουμένων ; οὐκ οὖν ἕτερα εἴδη ἡ ταῦτα κινήσεως · ὑπὸ μιᾶς γὰρ ἄμφω δυνάμεως γίνεται , διαφέρουσι δὲ τῷ μήκει τῆς διαστάσεως μόνον . ἀλλ’ οὐδὲ τὸ ἐπὶ τῶν συλλογισμῶν συμβαῖνον ἐλέγχει τὸν λόγον , λέγω δὴ τὸ τὸ αὐτὸ συμπέρασμα δι’ ἄλλων καὶ ἄλλων κατασκευῶν δείκνυσθαι καὶ ἐπ’ εὐθείας γὰρ τὸ αὐτὸ καὶ δι’ ἀδυνάτου δείκνυται , καὶ ἐπ’ εὐθείας δι’ ἄλλων καὶ ἄλλων ὢ προτάσεων καὶ ἀληθῶν δὲ καὶ ψευδῶν τὸ αὐτὸ συνάξεις , ὡς καὶ αὐτὸς ἐν τοῖς ἔμπροσθεν εἶπεν ) , ἀλλὰ δῆλον ὅτι οὐ φυσικαὶ κινήσεις οἱ συλλογισμοί , ἀλλὰ λογικαὶ μέθοδοι , περὶ φυσικῶν δὲ κινήσεων ὁ λόγος . πρὸς μὲν οὖν τὴν πρώτην ἀπορίαν ταῦτα , πρὸς δὲ τὴν δευτέραν φημὶ ὅτι τῷ ὄντι ἀδύνατον εἴς τι φυσικὸν πέρας ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ἐκ διαφόρων ἀρχῶν ἐλθεῖν · ὁ γὰρ μεταξὺ τῆς γῆς καὶ τοῦ οὐρανοῦ τόπος οὔτε τῶν κούφων οὔτε τῶν βαρέων ἐστὶ πέρας , ἀλλ’ ὁδός ἐστι τῶν κούφων καὶ βαρέων , ἐπεὶ καὶ ἐκ τῶν ἐναντίων εἰς τὰ ἐναντία αἱ ὁδοὶ διὰ τῶν αὐτῶν μέσων , οἷον ἡ ἐκ τοῦ λευκοῦ ἐπὶ τὸ μέλαν μεταβολὴ καὶ ἡ ἐκ τοῦ μέλανος εἰς τὸ λευκὸν διὰ τῶν αὐτῶν μέσων , οἷον διὰ τοῦ φαιοῦ καὶ τῶν μεταξὺ χρωμάτων . p . 202a36 Ἀλλὰ μία ἔσται ἡ ἐνέργεια , ἀλλ᾿ ἄλογον δύο ἑτέρων τῷ εἴδει τὴν αὐτὴν ἐνέργειαν εἶναι . ἐπὶ τὴν ἑτέραν ὑπόθεσιν μεταβαίνει , τὴν λέγουσαν μίαν εἶναι καὶ τὴν αὐτὴν ἐνέργειαν τοῦ κινοῦντος καὶ τοῦ κινουμένου . ἆρα οὗν , φησί , μὴ δεῖ ὑποθέσθαι ἀμφοτέρων μίαν εἶναι τὴν ἐνέργειαν τοῦ τε ποιοῦντος καὶ τοῦ πάσχοντος ; ἀλλὰ τοῦτο , φησίν , ἄλογόν ἐστι , δύο πραγμάτων διαφερόντων κατ’ εἶδος μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ὑποτίθεσθαι ἐνέργειν . p . 202b2 Καὶ ἔσται , εἴπερ ἡ μάθησις καὶ ἡ δίδαξις τὸ αὐτὸ καὶ ἡ ποίησις καὶ ἡ πάθησις , καὶ τὸ διδάσκειν καὶ τὸ μανθάνειν . τέσσαρα ταῦτα ἐφεξῆς ἐστιν , ὁ διδάσκων ἡ δίδαξις τὸ διδάσκειν τὸ δίδαγμα , καὶ ἔστι τὸ μὲν δίδαγμα τὸ τέλος εἰς ὃ ἄγει ἡ διδασκαλία οἶον τὸ οἰκοδόμημα , τοῦτο δέ ἐστιν ἡ οἰκία , οὕτως καὶ τὸ δίδαγμα αὐτὸ τὸ θεώρημα τὸ ἐγγινόμενον ἐν τῇ ψυχῇ ) , τὸ δὲ διδάσκειν καὶ ἡ δίδαξις δοκεῖ μὲν τὰ αὐτὰ εἶναι , οὐκ ἔστι δὲ κυρίως τὰ αὐτά , ἀλλὰ διενηνόχασιν ἀλλήλων · ἡ μὲν γὰρ δίδαξις αὐτὴν τὴν κίνησιν ἐμφαίνει καὶ τὴν ἐνέργειαν καθ’ αὑτήν , τὸ δὲ διδάσκειν τὴν σχέσιν τῆς ἐνεργείας τοῦ διδασκάλου πρὸς τὸν μαθητήν . ὥσπερ οὖν ἡ κίνησις καὶ τὸ κινεῖν , οὕτω καὶ τὸ διδάσκειν καὶ ἡ δίδαξις καὶ ἁπλῶς ἡ ποίησις καὶ τὸ ποιεῖν . φησὶν οὖν ὅτι εἰ τῶν δύο , φημὶ δὴ τοῦ διδάσκοντος καὶ τοῦ διδασκομένου καὶ ἀπλῶς τοῦ ποιοῦντος καὶ τοῦ πάσχοντος , μία εἴη ἡ ἐνέργεια , ταὐτὸν ἄν εἴη δηλονότι ἡ δίδαξις τῇ μαθήσει καὶ κοινότερον ἡ ποίησις τῇ παθήσει · ἀλλ’ εἰ ταὐτὰ ταῦτά εἰσιν ἀλλήλοις , καὶ τὰ τούτων ἐφεξῆς δηλονότι , λέγω δὴ τὸ διδάσκειν τῷ μανθάνειν , καὶ συμβήσεται τὸν διδάσκοντα καθὸ διδάσκει κατὰ τοῦτο μανθάνειν , καὶ τὸν ποιοῦντα καθὸ ποιεῖ κατὰ τοῦτο πάσχειν , ὅπερ ἄτοπον . ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ μία ἐνέργεια εἰ μὲν ἐν τῷ κινοῦντι εἴη , συμβήσεται τὸ κινούμενον μὴ ἔχειν κίνησιν , εἰ δὲ ἐν τῷ κινουμένῳ , ἄλλου ἐνέργεια ἐν ἄλλῳ ἔσται . p . 202b5 Ἤ οὔτε τὸ τὴν ἄλλου ἐνέργειαν ἐν ἑτέρῳ εἶναι ἄτοπον . Ἐντεῦθεν ἐπιλύεται τὰς ἀπορίας , καὶ τέως τὴν πρώτην , τὴν λέγουσαν ὅτι ἡ ἄλλου ἐνέργεια ἐν ἄλλῳ ἔσται , καί φησιν ὅτι τοῦτο οὐδὲν ἄτοπον , ἐπί τινων τὴν ἄλλου ἐνέργειαν ἐν ἄλλῳ εἶναι · οὕτω γὰρ ἔχει ἐπὶ πάντων τῶν πρός τι . καὶ δόξει μὲν ταύτην τὴν ἐπίλυσιν ὡς πρὸς τὴν προτέραν ὁπόθεσιν θεῖναι , λέγω δὴ δὴ τὴν ὑποτιθεμένην δύο εἶναι τὰς ἐνεργείας , ἀμφοτέρας δὲ ἐν τῷ κινουμένῳ ἕπεσθαι γὰρ ἔλεγε ταύτῃ τῇ ὑποθέσει τὸ τὴν ἄλλου ἐνέργειαν ἐν ἄλλῳ εἶναι ) , εὐλογώτερον δέ , ὡς εἴπομεν , ὡς ἑπόμενον αὐτῷ καὶ τῇ ὑποθέσει τῇ μίαν μὲν λεγούσῃ τὴν ἐνέργειαν , ταύτην δὲ ἐν τῷ κινουμένῳ εἶναι · οὐδὲ γὰρ ὅλως ἀληθῆ νομίζει τὴν ὑπόθεσιν τὴν ὑποτιθεμένην δύο εἶναι τὰς ἐνεργείας , ἵνα καὶ τὰς πρὸς αὐτὴν φερομένας ἀπορίας ἐπιλύσηται . p . 202b7 ἔν τινι μέντοι , καὶ οὐκ ἀποτετμημένη , ἀλλὰ τοῦ δε ἐν τῶδε . Ἡ γὰρ τοῦ διδασκάλου ἐνέργεια οὐκ ἀποτέτμηται τοῦ μαθητοῦ , ἀλλ’ ἐξ αὐτοῦ μὲν πρόεισιν γίνεται δὲ ἐν τῷ μαθητῇ . δεῖ δὲ τὴν ἐνέργειαν τοῦ διδασκάλου μὴ ἀπλῶς τὴν προσβολὴν τῶν θεωρημάτων νομίζειν καὶ μὴ διδάσκων γὰρ ἀλλὰ καθ’ αὑτὸν ὢν προχειρίζεται τὰ θεωρήματα ) , ἀλλὰ τὴν κίνησιν τὴν γινομένην ἐν τῇ ψυχῇ τοῦ μαθητοῦ ἐκ τῶν θεωρημάτων · ὡς εἴ γε καὶ παρόντος τοῦ μαθητοῦ εἴπῃ μὲν ὁ διδάσκαλος μὴ δράσῃ δὲ εἰς τὸν μαθητήν , οὐ λέγεται διδάξαι , οὕτως ἄρα ἡ δίδαξίς ἐστιν οὐχ ἀπλῶς ἡ προσβολὴ τῶν θεωρημάτων , ἀλλ’ ἡ πειθὼ ἡ ἐγγινομένη ὑπὸ τῶν λόγων τοῦ διδασκάλου τῷ μαθητῇ , ἥτις ἡ αὐτὴ κατ’ ἄλλην σχέσιν μάθησις λέγεται , ὅταν ἀρξάμενοι ἀπὸ τοῦ μαθητοῦ ἐπὶ τὸν διδάσκαλον χωρήσωμεν , καὶ ἀπλῶς ὅταν μὲν ἀπὸ τοῦ αἰτιατοῦ εἰς τὸ αἴτιον . ἀνέλθωμεν , πάθησις , ὅταν δὲ ἔμπαλιν , ποίησις . p . 202b8 οὔτε μίαν δυοῖν τὴν αὐτὴν εἶναι κωλύει οὐδέν . Τὸ δεύτερον ἄτοπον ἐπιλύεται . οὐδὲν κωλύει , φησί , δύο ἑτέρων τῷ εἴδει μίαν ἐνέργειαν εἶναι , ἀλλὰ μίαν τῷ ὑποκειμένῳ , οὐ τῷ ὁρισμῷ . p . 202b9 Ἀλλ᾿ ὡς ὑπάρχει τὸ δυνάμει ὂν πρὸς ἐνεργοῦν . Ἤτοι τοῦτό φησιν , ὅτι οὕτω λέγω μίαν δύο διαφερόντων κατ᾿ εῑδος ἐνέργειαν εἶναι μηδὲν κωλύειν , οὐ κατὰ πάντα μίαν , ἀλλ’ ὥσπερ ἕν ἐστι τὸ δυνάμει καὶ τὸ ἐνεργείᾳ ὁ γὰρ δυνάμει γραμματικὸς εἶτα γενόμενος ἐνεργείᾳ γραμματικός , οὗτος εἷς μὲν καὶ ὁ αὐτός ἐστι τῷ ὑποκειμένῳ , τῷ μέντοι λόγῳ καὶ τῷ ὁρισμῷ οὐχ εἷς · ἄλλως γὰρ ὁρίζομαι αὐτὸν δυνάμει ὄντα γραμματικόν , καὶ ἄλλως ἐνεργεία . οὕτως οὖν φημι δυνατὸν εἷναι μίαν δυοῖν ἐνέργειαν ) , ἢ οὖν τοῦτό φησιν , ἤ , ὡς ἤδη εἴπομεν , ὅτι τούτων φημὶ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἐνέργειαν δυνατὸν εἶναι τῶν διαφερόντων κατ’ εἶδος , οἷά ἐστι τὰ δυνάμει ὄντα καὶ τὰ ἐνεργείᾳ τὰ κατὰ τὴν δύναμιν ταύτην καὶ ἄγοντα αὐτὴν εἰς ἐνέργειαν · τοιαῦτα δέ ἐστι καθόλου τὰ ποιοῦντα καὶ πάσχοντα . p . 202b10 οὔτε ἀνάγκη τὸν διδάσκοντα μανθάνειν , οὐδὲ εἰ τὸ ποιεῖν καὶ πάσχειν ταὐτόν . Ἐπὶ τὸ ἕτερον ἄτοπον μετέβη . ἔλεγε γὰρ οὕτω · εἰ τῶν δύο μία ἡ ἐνέργεια , ἐπειδὴ τοῦ μὲν ἡ ἐνέργεια δίδαξις λέγεται τοῦ δὲ μάθησις , ἔσται ἡ δίδαξις τῇ μαθήσει ταὐτόν · εἰ δὲ τοῦτο , καὶ τὰ ἑπόμενα τούτοις ταὐτά , τὸ διδάσκειν καὶ τὸ μανθάνειν · εἰ δὲ τοῦτο , συμβήσεται τὸν διδάσκοντα πάντα μανθάνειν . καὶ αὐτὸς οὖν τῇ ἐπιλύσει κατ’ ἀνάλυσιν κέχρηται , ἐκ τῶν ὑστέρων ἀρχόμενος καὶ ἐπὶ τὰ πρότερα ἀνακάμπτων ’ οὐ γὰρ ἀνάγκη , φησίν , εἰ τὸ διδάσκειν τῷ μανθάνειν ταὐτὸν εἴη , καὶ τὸν διδάσκοντα μανθάνειν κατ’ αὐτὸ τὸ δι|δάσκειν , εἰ μὴ οὕτως εἴη τὸ διδάσκειν τῷ μανθάνειν ταὐτόν , ὥστε καὶ τῷ ὑποκειμένῳ καὶ τῷ λόγῳ ταὐτὸν εἶναι . εἰ δὲ μὴ οὕτως ὑπάρχει ταὐτόν , ἀλλ’ ὡς ἡ ὁδὸς ἡ ἐξ Ἀθηνῶν εἰς Θήβας καὶ ἡ ἐκ Θηβῶν εἰς Ἀθήνας , οὐκ ἀνάγκη . p . 202b14 οὐ γὰρ ταὐτὰ πάντα ὑπάγχει τοῖς ὁπωσοῦν τοῖς αὐτοῖς . ἀλλὰ μόνον οἷς τὸ εἶναι ταύτόν . Οὐκ ἀνάγκη , φησίν , εἰ κατά τι λέγοιντό τινα ταὐτὰ εἶναι , ἤδη καὶ πάντα τὰ ὑπάρχοντα τούτοις ἢ ἑπόμενα αὐτοῖς τὰ αὐτὰ εἶναι , ἀλλ’ ἐκεῖνά ἐστι κατὰ πάντα ταὐτά , οἷς ὁ ὁρισμὸς ὁ αὐτός ἐστιν , ἡμεῖς δὲ νῦν ταὐτὰ λέγομεν εἶναι τὸ διδάσκειν τῷ μανθάνειν οὐ κατὰ τὸν ὁρισμόν ( κατὰ τοῦτο γὰρ ἕτερα ) , ἀλλὰ κατὰ τὸ ὑποκείμενον . ὥστε οὐκ ἀνάγκη , εἰ οὕτως εἶεν τὰ αὐτά , καὶ τὸν διδάσκοντα ἤδη καὶ μανθάνειν . p . 202b16 Ἀλλ᾿ οὐδὲ εἰ ἡ δίδαξις τῇ μαθήσει ταὐτόν , καὶ τὸ μανθάνειν τῷ διδάσκειν . Κατὰ ἀναποδισμόν , ὥσπερ εἶπον , ὁδεύων πρότερον μὲν ἔδειξεν ὅτι οὐκ ἀνάγκη , εἰ τὸ διδάσκειν τῷ μανθάνειν ταὐτόν , τὸν διδάσκοντα εὐθὺς καὶ μανθάνειν , ἐπειδὴ δὲ συνήγαγεν ἡ ἀπορία τὸ διδάσκειν τῷ μανθάνειν ταὐτὸν εἶναι ἐκ τοῦ λαμβάνειν ὅτι ἡ δίδαξις τῇ μαθήσει ταὐτόν ἐστι , νῦν φησιν ὅτι οὐδὲ τοῦτο ἐξ ἀνάγκης ἕπεται · ἰδοὺ γὰρ καὶ ἡ διάστασις μὲν ἐκ Θηβῶν εἰς Ἀθήνας καὶ ἐξ Ἀθηνῶν εἰς Θήβας μία ἐστὶ καὶ ἡ αὐτή , τὸ μέντοι διίστασθαι ἐντεῦθεν ἐκεῖ ἢ ἐκεῖθεν δεῦρο οὐ τὸ αὐτό . οὕτως οὖν οὐδὲ ἐπεὶ ἡ δίδαξις τῇ μαθήσει ἡ αὐτὴ εἴη , ἀνάγκη ἤδη καὶ τὸ μανθάνειν τῶ διδάσκειν ταὐτὸν εἶναι . p . 202b19 Ὅλως δὲ εἰπεῖν οὐδὲ ἡ δίδαξις τῇ μάθήσει καὶ ἡ ποίησις παθήσει ταὐτὸν κυρίως , ἀλλ’ ᾧ ὑπάρχει ταῦτα , ἡ κίνησις . Ἐπειδὴ ἐκ τοῦ ὑποτίθεσθαι τὴν δίδαξιν τῇ μαθήσει ταὐτὸν εἶναι τὰ ἑξῆς συνήγετο , πρότερον μὲν συνεχώρησε τὴν δίδαξιν τῇ μαθήσει ταὐτὸν εἶναι , καὶ ἔδειξεν ὅτι οὐκ ἀνάγκη τὸ διδάσκειν τῷ μανθάνειν ταὐτὸν εἶναι , ἀλλ᾿ οὐδὲ εἰ ταῦτα ταὐτά , καὶ τὸν διδάσκοντα ἀ.νάγκη κατὰ τοῦτο εὐθὺς καὶ μανθάνειν · νῦν δέ φησιν ὅτι οὐδὲ ὅλως ταὐτὸν ἡ δίδαξις τῇ μαθήσει , ἀλλ’ ἐκεῖνό ἐστι τὸ ταὐτόν , ᾧτινι ὡς ὑποκειμένῳ ὑπάρχει ἡ δίδαξις καὶ ἡ μάθησις . ὥσπερ οὐδὲ ἡ ἀνάβασις καὶ · ἡ κατάβασις ταὐτόν , ἀλλ’ ἡ κλῖμαξ ᾗ ταῦτα ὑπῆρξεν , ἤγουν αὐτὴ ἡ κίνησις , λέγω δὴ αὐτὴ ἡ βάδισις καὶ ἡ μεταφορὰ τῶν ποδῶν αὐτὴ γὰρ κυρίως ἡ αὐτή ἐστιν · ἕνα γὰρ καὶ τὸν αὐτὸν ὁρισμὸν ἐπιδέχεται ) , ἡ μέντοι ἀνάβασις καὶ ἡ κατάβασις , ἥτις ὡς ἐν ὑποκειμένῳ ὑπάρχει τῇ τοιαύτῃ κινήσει , οὐ κυρίως αἱ αὐταί · διάφοροι γὰρ οἱ τούτων ὁρισμοί . ἀλλ’ ᾧ ὑπάρχει ταῦτα , ἡ κίνησις . κίνησίν φησιν αὐτὴν τὴν μεταβολὴν τὴν γινομένην ὑπὸ τῆς διδασκαλίας τῷ μαθητῇ · αὐτὴ γὰρ μία ἐστὶ καὶ ἡ αὐτή , καὶ ἀναφερομένη μὲν ὡς πρὸς τὸν διδάσκαλον καλεῖται δίδαξις , πρὸς τὸν μαθητὴν δὲ μάθησις . p . 202b21 Τὸ γὰρ τοῦδε τῷδε καὶ τὸ τοῦδε ὑπὸ τοῦδε ἐνέργειαν εἶναι , ἕτερον τῷ λόγῳ . Ὅτι ἑτέρα ἡ μάθησις τῇ διδάξει κτὰ τὸν ὁρισμὸν δείκνυσιν . ἄλλως γάρ , φησίν , ὁριούμεθα τὴν τοῦδε ἐν τῷ δε ἐνέργειαν , τουτέστι τὴν τοῦ ποιοῦντος ἐν τῷ πάσχοντι , καὶ τὴν τοῦδε ὑπὸ τοῦδε , τουτέστι καὶ τὴν τοῦ πάσχοντος ἐνέργειαν ὑπὸ τοῦ ποιοῦντος ἐγγινομένην · τὴν μὲν γὰρ τυχὸν ὁριούμεθα , ὅτι ἐστὶν ῾ ἐντελέχεια τοῦ κινητικοῦ τελειωτικὴ τοῦ κινητοῦ᾿ , τὴν δὲ ὡσαύτως ῾ἐντελέχεια τοῦ κινητοῦ ὑπὸ τοῦ κινητικοῦ᾿ . Τὰ μὲν οὗν παρὰ Ἀριστοτέλους ταῦτα , ζητήσει δέ τις ἴσως εἰ ἐπὶ παντὸς κινοῦντος καὶ κινουμένου ἀληθὴς ὁ λόγος ὁ λέγων τὴν κίνησιν ἐν τῷ κινουμένῳ μόνον εἶναι , οὐδαμῶς δὲ ἐν τῷ κινοῦντι . καὶ ἐπὶ μὲν ἀλλοιώσεως ἢ αὐξήσεως τῷ ὄντι κινεῖται οὐ τὸ ποιοῦν ἀλλὰ τὸ πάσχον ( λευκαίνεται γὰρ οὐ τὸ λευκαῖνον ἀλλὰ τὸ λευκαινόμενον , καὶ αὔξεται οὐ τὸ αὖξον ἀλλὰ τὸ αὐξανόμενον , τουτέστιν οὐ τὸ ποιοῦν ἀλλὰ τὸ πάσχον ) , ἐπὶ μέντοι τῆς κατὰ τόπον κινήσεως , ἐφ’ ἧς τινα τῶν κινούντων τῷ κινεῖσθαι οὕτω κινεῖ , οὐκέτι δόξει ἁρμόζειν ὁ λόγος · εἰ γὰρ τῷ κινεῖσθαι ὁ οὐρανὸς οὕτω κινεῖ τὸ ὑπέκκαυμα , πῶς οὐ φήσαιμι τὸ κινοῦν καθὸ κινεῖ κατ᾿ αὐτὸ τοῦτο κινεῖσθαι , καὶ δύο δὲ εἶναι καὶ τὰς κινήσεις , τὴν μὲν τοῦ κινοῦντος τὴν δὲ τοῦ κινουμένου ; καὶ ἄλλη μὲν κίνησις ἡ τοῦ οὐρανοῦ , ἄλλη δὲ καθ’ ἣν κινεῖται τὰ ἐνταῦθα τοίως ἢ τοίως ὑπὸ τῆς ἐκείνου κινήσεως ἀλλοιούμενα · ὥστε δύο καὶ αἱ ἐνέργειαι καὶ αἱ κινήσεις , οὐ μόνον τῷ ὁρισμῷ ἀλλὰ καὶ τῷ ὑποκειμένῳ . καὶ τὸ μὲν ὑπέκκαυμα τὴν αὐτὴν τῷ κινοῦντι κινεῖται κίνησιν ὥσπερ καὶ τὸ ἱμάτιον κινουμένῳ μοι τὴν αὐτὴν συγκινεῖται κίνησιν ) , κινεῖται δὲ οὐ μόνον ταύτην τὴν κίνησιν κινουμένων τῶν οὐρανίων τὰ προσεχῆ , ἀλλὰ κοινῶς πάντα τὴν ἀλλοιωτικήν · ἡ γὰρ κατὰ τόπον τοῦ ἡλίου κίνησις κατ’ αὐτὸ τοῦτο καθ’ ὃ κατὰ τόπον κινεῖται , τοίως ἢ τοίως ἀλλοιοῖ τὰ ἐνταῦθα . πρὸς δὲ τὴν ἀπορίαν ταύτην συντόμως φημί , ὅτι οὐ τοῦτό φησιν ὁ Ἀριστοτέλης , ὅτι οὐδέν ἐστι τῶν κινούντων ὃ τῷ κινεῖσθαι οὕτω κινεῖ σαφῶς γοῦν εἶπεν ὅτι πάντα τὰ φυσικὰ τοιαῦτά ἐστι , ὥστε μὴ ἄλλως δύνασθαι κινεῖν ἢ τῷ κινεῖσθαι καὶ αὐτά ) , ἀλλ᾿ ὅτι ἡ κινητικὴ δύναμις ἡ ἐνδιδομένη ὑπὸ τοῦ κινοῦντος τῷ κινουμένῳ , λέγω δὴ ἡ ἰσχὺς αὕτη καὶ ἡ ἐνέργεια καθ’ ἣν καὶ κινεῖται , δυνάμει κινητὸν ὂν τελειούμενον ὑπὸ τῆς τοιαύτης ἐνεργείας , μία τις οὖσα καὶ ἡ αὐτὴ τὴν μὲν ἀρχὴν ἔχει τῆς προόδου ἀπὸ τοῦ κινοῦντος , τὸ δὲ τέλος καὶ τὴν ἀποτελεύτησιν καὶ οἷον μονὴν ἐν τῷ κινουμένῳ · οὐ γὰρ ἐγγενομένη ἐν τῷ δυνάμει ἀφίησιν αὐτό , ἀλλ’ οἷον μένουσα τελειοῖ , τελείωσις δὲ ἡ τῆς δυνάμεως προαγωγή , τοῦτο δέ ἐστιν ἡ κίνησις . προβάλλεται μὲν γὰρ | τὸ θεώρημα ὁ ἐπιστήμων καὶ μηδενὸς ὄντος τοῦ μανθάνοντος , ἀλλ᾿ ὅταν ἡ προβολὴ αὕτη γινομένη ἐν τῷ μαθητῇ δράσῃ εἰς αὐτόν , τὴν δραστήριον ταύτην δύναμιν καθ’ ἣν πέπονθε , ταύτην φημὶ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν εἶναι , ἀρξαμένην μὲν ἀπὸ τοῦ διδασκάλου , γενομένην δὲ ἐν τῷ μαθητῇ καὶ κινήσασαν αὐτὸν καὶ τὸ ἐν αὐτῷ δυνάμει τελειώσασαν , ἥτις δηλονότι ἐν τῷ κινουμένῳ ἐστὶ καὶ οὐκ ἐν τῷ κινοῦντι · οὐ μετέβαλλε γὰρ κατ᾿ αὐτὴν τὸ κινοῦν . p . 202b23 Τί μὲν οὖν ἐστι κίνησις εἴρηται καὶ καθόλου καὶ κατὰ μέρος . Πρῶτον μὲν γὰρ ὡρίσατο τὴν κίνησιν ῾ἐντελέχειαν τοῦ δυνάμει ᾗ τοιοῦτόν ἐστιν᾿ , εἶτα ἐπειδὴ τὸ δυνάμει καὶ ἐπὶ τῆς ἕξεως ἐλαμβάνετο , ἀκριβέστερον ὁριζόμενος εἶπε τὴν κίνησιν εἶναι ῾ἐντελέχειαν τοῦ κινητοῦ ᾗ κινητόν᾿ . καθόλου μὲν οὖν , φησί , τῆς κινήσεως ὁρισμὸς οὗτος , ἐκ τούτου δὲ δῆλον πῶς καὶ ἕκαστον τῶν τῆς κινήσεως εἰδῶν ὁρισθήσεται · φήσομεν γὰρ ἀλλοίωσιν εἶναι τὴν τοῦ ἀλλοιωτοῦ ᾗ ἀλλοιωτὸν ἐντελέχειαν , καὶ αὔξησιν τὴν τοῦ αὐξητοῦ ᾗ αὐξητόν , καὶ φορὰν τὴν τοῦ φορητοῦ ᾗ φορητόν . εἰπὼν πὼν δὲ ὅτι ῾εἴπομεν τί ἐστι κίνησις καὶ καθόλου καὶ κατὰ μέρος᾿ , ἐπειδὴ οὐδαμῶς εἶπε τοὺς ὅρους τῶν κατὰ μέρος κινήσεων , ἀλλ’ οὕτως εἶπεν ὡς δυναμένων ἡμῶν τὸ καθόλου τοῖς κατὰ μέρος ἁρμόσαι , διὰ τοῦτο ἐπήγαγεν οὐ γὰρ ἄδηλον πῶς ὁρισθήσεται τῶν εἰδῶν ἕκαστον αὐτῆς · ὁ σύνδεσμος γὰρ ὁ γάρ’ αἰτίας ἐστὶν ἀπόδοσις . διὰ τοῦτο , φησίν , εἶπον καὶ κατὰ μέρος , διότι ἐκ τοῦ ἀποδεδομένου καθόλου περὶ κινήσεως ὁρισμοῦ σαφὲς ἡμῖν ἔσται πῶς καὶ ἕκαστον τῶν τῆς κινήσεως εἰδῶν ὁρισθήσεται . p . 202b26 Ἔτι δὲ γνωριμώτερον , ἡ τοῦ δυνάμει ποιητικοῦ καὶ παθητικοῦ , ᾗ τοιοῦτον , ἀπλῶς τε καὶ πάλιν καθ’ ἕκαστον . Ἔτι , φησί , τὸν περὶ κινήσεως λόγον ἐκ τῶν εἰρημένων σαφέστερον καὶ γνωριμώτερον ἀποδοῦναι δυνατόν , ὅτι ἐστὶν ἐντελέχεια τοῦ δυνάμει ποιητικοῦ πρὸς τὸ παθητικόν ἡ γὰρ τοῦ ποιητικοῦ πρὸς τὸ παθητικὸν ἐντελέχεια , αὕτη ἐστὶν ἡ κίνησις ) , ἤ , ὡς εἶπε μικρὸν ἔμπροσθεν , ἡ ἐντελέχεια τοῦ κινητοῦ ὑπὸ τοῦ κινητικοῦ . ἁρμόσει δέ , φησίν , ὁ τοιοῦτος ὁρισμὸς · καὶ ἐπὶ τῶν καθ’ ἕκαστα κινήσεων , οὐ μόνον ἐπὶ τῶν κατ’ εἶδος · φησὶ γὰρ οἰκοδόμησιν εἶναι ἐντελέχειαν τοῦ οἰκοδομητικοῦ καὶ οἰκοδομητοῦ , ᾗ τοιοῦτόν ἐστι . καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὡσαύτως . οὗτος δὲ ὁ ὁρισμὸς ἅμα συνεμφαίνει καὶ τὸ μίαν εἶναι τὴν ἐνέργειαν τοῦ κινοῦντος καὶ τοῦ κινουμένου · διὰ τοῦτο γὰρ καὶ οὕτως αὐτὴν ὡρίσατο . εἰ γάρ ἐστιν ἐντελέχεια τοῦ δυνάμει ποιητικοῦ καὶ παθητικοῦ , τῶν δύο ἄρα μία ἡ ἐνέργεια . p . 202b30 ἐπεὶ δέ ἐστιν ἡ περὶ φύσεως ἐπιστήμη περὶ μεγέθη καὶ κίνησιν καὶ χρόνον . Εἴπομεν ἐξ ἀρχῆς τοῦ βιβλίου τούτου , ὅτι δύο ἐστὶ περὶ ὧν ἐν τούτῳ τῷ βιβλίῳ τὸν λόγον ποιεῖται ὁ φιλόσοφος , περὶ κινήσεως καὶ ἀπείρου , ὥσπερ ἐν τῷ ἐφεξῆς περὶ χρόνου τόπου κενοῦ . ἀπαρτίσας οὖν τὸν περὶ κινήσεως λόγον καὶ εἰπὼν τί τέ ἐστιν ἡ κίνησις καὶ ἐν τίσι θεωρεῖται καὶ πόσα εἴδη κινήσεως , προτίθεται λοιπὸν ἐντεῦθεν περὶ τοῦ ἀπείρου διαλεχθῆναι . καὶ ὥσπερ εἴωθε σχεδὸν ἐν πᾶσι τοῖς προβλήμασι , οὕτω καὶ ἐνταῦθα ποιεῖ · πρότερον δείκνυσιν ὅτι ἀναγκαῖος τῷ σκοπῷ τῆς πραγματείας ὁ περὶ τοῦ προκειμένου προβλήματος λόγος . καὶ ἐνταῦθα μέλλων διαλεχθῆναι περὶ τοῦ ἀπείρου εἴτε ἔστιν εἴτε μή , καὶ εἰ ἔστι , πότερον οὐσία ἐστὶν ἢ συμβεβηκὸς καὶ ἐν τίσι θεωρεῖται καὶ ἐν τίσι τὸ εἶναι ἔχει , πρότερον δείκνυσιν ὅτι ἀναγκαῖος τῷ φυσικῷ ὁ περὶ τοῦ ἀπείρου λόγος , ἵνα συντονωτέρους ποιήσῃ πρὸς τὴν ἀντίληψιν τοὺς ἐφιεμένους τῆς φυσικῆς ἐν ἕξει γενέσθαι θεωρίας . ὅτι οὖν ἀναγκαῖος τῷ φυσικῷ ὁ περὶ τοῦ ἀπείρου λόγος δείκνυσι διχόθεν , πρῶτον μὲν ἐκ τοῦ τὰ ὑποβεβλημένα ἅπαντα τῷ φυσικῷ πράγματα διαιρεῖσθαι ἢ εἰς τὸ ἄπειρον ἢ εἰς τὸ πεπερασμένον , καὶ ἐκ τοῦ πάντας τοὺς ὁπωσοῦν διαλάμψαντας · ἐν φιλοσοφίᾳ μὴ μόνον διαλαβεῖν περὶ ἀπείρου , ἀλλὰ καὶ ἀρχὴν αὐτὸ τῶν ὄντων εἶναι ὑποθέσθαι . τίνα οὖν τὰ ὑποβεβλημένα τῷ φυσικῷ πράγματα περὶ ὧν ποιεῖται τὸν λόγον ; μεγέθη , φησί , καὶ κίνησις καὶ χρόνος · περὶ τούτων γὰρ πάντες οἱ φυσικοὶ διαλέγονται . ταῦτα δὲ πάντα ἀνάγκη πᾶσα ἢ πεπερασμένα εἶναι ἢ ἄπειρα , τά τε μεγέθη ὁμοίως καὶ ἡ κίνησις καὶ ὁ χρόνος · ἐπὶ ἑκάστου γὰρ τούτων τοῦτο ζητεῖσθαι εἴωθεν . ὥστε εἰ ταῦτα γνῶναι βούλεται ὁ φυσικός , ταῦτα δὲ τὴν εἰς τὸ ἄπειρον ἢ πεπερασμένον διαίρεσιν ἐπιδέχεται , ἀδύνατον ἄρα ταῦτα ἀκριβῶς γνῶναι τὸν μὴ ἐγνωκότα τί ποτε ὅλως ἐστὶ τὸ ἄπειρον , καὶ πρότερόν γε , εἰ ὅλως ἔστιν ἢ μή . τεκμήριον δὲ τοῦ καλῶς ἐν τῇ περὶ φύσεως πραγματείᾳ ζητεῖν ἡμάς τὸν περὶ τοῦ ἀπείρου λόγον , ὅτι πάντες ὅσοι ἀξίως λόγου τινὸς ἥψαντο τῆς φυσικῆς θεωρίας οὐ μόνον εἶναι τὸ ἄπειρον λέγουσιν , ἀλλὰ καὶ ἀρχὴν αὐτὸ εἶναι τῶν ὄντων ὑποτίθενται . Πλείστη δὲ τούτων ἡ πρὸς ἀλλήλους διαφορὰ περὶ τῆς τοῦ ἀπείρου δόξης κοινῇ τε καὶ ἰδίᾳ . οἱ μὲν γὰρ φυσικοὶ πάντες ἀρχὴν καὶ αὐτοὶ εἶναι τίθενται τὸ ἄπειρον , ἀλλ’ οὐ καθ’ αὑτὸ ἀρχὴν ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός · ἄλλο μὲν γάρ τι εἶναί φασι τὴν καθ’ αὑτὸ ἀρχήν , οἷον ἀέρα ἢ πῦρ ἢ τῶν ἄλλων τι ἢ πάντα ταῦτα ἢ τινὰ ἢ τὸ μεταξὺ τούτων , τούτῳ μέντοι συμβεβηκέναι τὸ εἶναι ἀπείρῳ · ὥστε καθ’ αὑτὸ μὲν ἀρχὴ τὸ ὕδωρ τυχὸν ἢ ὁ ἀὴρ ἢ τὸ μεταξύ , | διότι δὲ συνέβη τὸν ἀέρα ἢ τὸ ὕδωρ ἄπειρον εἶναι τῷ μεγέθει , διὰ τοῦτο κατὰ συμβεβηκὸς ἀρχῆς λόγον ἐπέχει τὸ ἄπειρον . Πλατῶν δὲ καὶ οἱ Πυθαγόρειοι , φησί , καὶ καθ’ αὑτὸ ἀρχὴν ὑποτίθενται εἶναι τὸ ἄπειρον , οὐ γῆν τινα ἄπειρον λέγοντες ἢ ἀέρα ἢ πῦρ ἢ ἄλλο τι σῶμα , ἀλλ’ αὐτοουσίαν τινὰ εἶναι ἀπείρου ἐν τούτῳ οὐσιωμένην ἐν τῷ ἄπειρον εἶναι , καὶ ταύτην εἶναι ἀρχὴν καὶ αἰτίαν τῶν ὄντων . διαφέρονται δὲ πρὸς ἀλλήλους ὅ τε Πλατῶν καὶ οἱ Πυθαγόρειοι · οἱ μὲν γὰρ Πυθαγόρειοι ἀριθμὸν λέγουσιν εἶναι τὸ ἄπειρον , ἀριθμὸν δὲ οὐ Χωριστόν τινα οὐδὲ ἀσώματον , ἀλλ’ αἰσθητόν τινα καὶ στοιχεῖον ὄντα καὶ ἀρχὴν πάντων τῶν αἰσθητῶν πάντα γὰρ ἐκ τῶν ἀριθμῶν ὡς ἐξ ἀρχῶν παράγουσι τὰ αἰσθητά , κἀντεῦθέν φασι “ τῷ ἀριθμῷ δὲ πάντ’ ἐπέοικε ” , καὶ τὴν πηγὴν τῆς φύσεως τετρακτύν φησιν εἶναι ) , εἶναι δὲ μὴ μόνον ἐν τοῖς αἰσθητοῖς τὸ ἄπειρον , ἀλλὰ καὶ τὸ ἔξω τοῦ οὐρανοῦ ἄπειρον εἶναι , οὔτε ὁποῖόν ἐστι τοῦτο οὔτε εἰς ὅ τι χρήσιμον διορίζοντες · πλάτων δὲ εἶναι μὲν καὶ αὐτὸς ἐν τοῖς αἰσθητοῖς τὸ ἄπειρον . καὶ ἀρχὴν εἶναι τῶν αἰσθητῶν ἁπάντων , ἔξω δὲ τοῦ οὐρανοῦ οὐδὲν εἶναι παντάπασιν οὔτε σῶμα οὔτε ἀσώματον , τὸ μέντοι ἄπειρον μὴ μόνον ἐν τοῖς αἰσθητοῖς εἶναι ἀλλὰ καὶ ἐν ταῖς ἰδέαις , τὰς δὲ ἰδέας μήτε ἐντὸς εἶναι τοῦ οὐρανοῦ μήτε ἐκτός · μηδὲ γὰρ ὅλως σῶμα εἶναι . καὶ οἱ μὲν Πυθαγόρειοι τὸ ἄπειρον τὸ ἄρτιόν φασι , Πλάτων δὲ τὸ ἄπειρον δύο φησίν , ὅπερ καλεῖ μέγα καὶ μικρόν . διαφέρουσιν οὖν πρὸς τοὺς φυσικοὺς ὁ Πλάτων καὶ οἱ Πυθαγόρειοι τῷ τοὺς μὲν οὐσίαν ὑποτίθεσθαι τὸ ἄπειρον , τοὺς δὲ φυσικοὺς συμβεβηκός τι τῇ οὐσίᾳ , καὶ διὰ τοῦτο οἱ μὲν καθ’ αὑτὸ ἀρχὴν ὑποτίθενται τὸ ἄπειρον , οἱ δὲ φυσικοὶ κατὰ συμβεβηκός . καὶ συμβαίνει τοῖς μὲν Πυθαγορείοις καὶ τῷ Πλάτωνι καὶ τὸ μέρος τοῦ ἀπείρου ἄπειρον λέγειν , ἐπειδὴ αὐτοουσίαν εἶναί φασι τὸ ἄπειρον ὥσπερ οὖν τὸ μέρος τῆς οὐσίας οὐσία , οὕτως τὸ μέρος τοῦ ἀπείρου ἄπειρον ) , τοῖς δὲ φυσικοῖς οὐκέτι τὸ μέρος τοῦ ἀπείρου ἄπειρον · τῷ γὰρ ὅλῳ ἤτοι ἀέρι ἢ ὕδατι τὸ ἄπειρον ἐπισυμβέβηκεν , οὐ τῷ μέρει . καὶ οἱ φυσικοὶ δὲ πλεῖστον ὅσον διαφέρουσιν ἀλλήλων · κοινὸν μὲν γὰρ πάντων τῶν φυσικῶν τὸ μεγέθει τὸ ἄπειρον ὑποτίθεσθαι ἢ πλήθει , καὶ εἰς δύο ταῦτα πάντες διῄρηνται οἱ μὲν γὰρ τῷ μεγέθει , οἱ δὲ τῷ πλήθει τὸ ἄπειρον ὑποτίθενται ) , τίς δὲ ἡ διαφορὰ αὐτῶν πρὸς ἀλλήλους , τὴν λέξιν ἐπιόντες ὀψόμεθα . Ἰστέον δὲ ὅτι ὥσπερ εἰώθεσαν οἱ Πυθαγόρειοι συμβολικῶς τὰς διδασκαλίας ἐκ τῶν ἀριθμῶν ποιεῖσθαι , οὕτω καὶ τὸ ἄπειρον συμβολικῶς ἐν ταῖς ἀρχαῖς ἀπετίθεντο . καὶ ὅτι τοῦτό ἐστι , καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν ῥητῶν τοῦ Ἀριστοτέλους ἔστιν ἑλεῖν · τὸ γὰρ ἄπειρον , φησί , τὸ ἄρτιον ἔλεγον , ὥσπερ οὗν καὶ πέρας τὸ περιττόν · συγκεῖσθαι οὖν πάντα ἐκ πέρατος καὶ ἀπειρίας . ὥσπερ οὖν τοὺς μέχρι δεκάδος ἀριθμοὺς ἄλλον ἄλλων σύμβολα εἶναι ἔλεγον ἐκάλουν γὰρ τὸν μὲν ἑ δίκην διὰ τὸ τοὺς μέχρι δεκάδος ἀριθμοὺς δίχα διαιρεῖν , τὸν δὲ ς΄ γάμον διότι ἐκ τοῦ πρώτου ἀρτίου τοῦ β΄ καὶ τοῦ πρώτου περιττοῦ τοῦ γ΄ πολλαπλασιαζομένων ἐφ’ ἑαυτοὺς ἀποτελεῖται , ἀναλογεῖ δὲ τὸ μὲν ἄρτιον τῷ θήλει , τὸ δὲ περιττὸν τῷ ἄρρενι · ἐπεὶ οὗν ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ τούτου γεννᾶται ὁ ς΄ , γάμον αὐτὸν ἐκάλουν . καὶ ἄλλον ἄλλων τινῶν πραγμάτων σύμβολον ἐποιοῦντο ) , ὥσπερ οὖν τοὺς ἀριθμοὺς σύμβολα ἄλλων ἐποιοῦντο , οὕτω δὲ καὶ τὰ αὐτῶν , καὶ τὸ μὲν ἄρτιον σύμβολον ἐποιοῦντο τῆς ὕλης , τὸ δὲ περιττὸν τοῦ εἴδους , ἐξ ὧν συνδυαζομένων τὰ πράγματα γεννᾶσθαι . ἀπείκαζον δὲ τῇ μὲν ὕλῃ τὸ ἄρτιον , διότι ὥσπερ τὸ ἄρτιον πρὸς τῆς διαιρέσεως ἐστι , τὸ δὲ περιττὸν πρὸς τοῦ ἀδιαιρέτου , οὕτω καὶ ἡ μὲν ὕλη διαιρέσεως ἐστι καὶ ἀοριστίας αἰτία , πέρατος δὲ καὶ ὅρου τὸ εἶδος . διὰ τοῦτο μὲν οὖν ἄπειρον τὸ ἄρτιον ἔλεγον , διότι τῆς ἐπ’ ἄπειρον τομῆς τὸ ἄρτιον αἴτιον · ἡ γὰρ διχοτομία τὴν ἐπ’ ἄπειρον ποιεῖ τῶν μεγεθῶν τομήν . ἄπειρον δὲ καὶ ἡ ὕλη , διότι τοῖς μεγέθεσι καὶ πᾶσι τοῖς φυσικοῖς τῆς διαστάσεως καὶ ἀοριστίας καὶ τῆς ἐπ’ ἄπειρον τομῆς καὶ πλήθους αὕτη ἐστὶν αἰτία . ὅτι δὲ καὶ ὁ Πλατῶν Πυθαγόρειος ὢν τὸ ἄπειρον τὴν ὕλην ἔλεγεν , αὐτῇ λέξει φησὶν ὁ Ἀριστοτέλης · Πλατῶν γάρ φησι δύο τὰ ἄπειρα λέγει , τὸ μέγα καὶ τὸ μικρόν . ὅτι δὲ τὴν ὕλην τὸ μέγα καὶ τὸ μικρὸν ἔλεγεν ὁ Πλατῶν , σαφῶς εἶπεν ὁ Ἀριστοτέλης καὶ ἐν ἄλλοις πολλοῖς , καὶ ἐν τῷ πρώτῳ βιβλίῳ ταύτης τῆς πραγματείας , τὴν δὲ μονάδα τὸ εἶδος . p . 202b32 Εἰ καὶ μὴ πᾶν ἐστιν ἢ ἄπειρον ἢ πεπερασμένον . Ἐπειδὴ τὰ ὑποβεβλημένα τῷ φυσικῷ διεῖλεν εἰς τὸ πεπερασμένον καὶ τὸ ἄπειρον , οὐκ ἔστι δὲ καθολικὴ ἡ διαίρεσις ἡ κατὰ στέρησιν καὶ ἕξιν ( μόνη γὰρ ἡ κατὰ ἀντίφασιν διαίρεσις ἐπὶ πάντων ἁρμόζει τῶν ὄντων καὶ μὴ ὄντων ) , διὰ τοῦτό φησιν ῾ ὅτι πάντα τὰ ὑποβεβλημένα τῷ φυσικῷ διαιροῦνται εἰς τὸ ἄπειρον καὶ τὸ πεπερασμένον , εἰ καὶ μὴ πάντα τὰ ὄντα ἢ ἄπειρά ἐστιν ἢ πεπερασμένα · ἐν οἷς γὰρ ἀνάγκη πάντως . ἢ τὴν ἕξιν ὑπάρχειν ἢ τὴν στέρησιν , ἐν τούτοις ἡ καθ’ ἕξιν καὶ στέρησιν διαίρεσις ἰσοδυναμεῖ τῇ κατ’ ἀντίφασιν διαιρέσει . ὥσπερ εἴ τις εἶπεν ὅτι τῶν ἀνθρώπων οἱ μὲν ὄψιν ἔχουσιν οἱ δὲ τυφλοί εἰσι , περιελάμβανε πάντας τοὺς ἀνθρώπους , διότι πέφυκεν ὁ ἄνθρωπος εὐθὺς ἢ ὄψιν ἔχειν ἢ τυφλότητα καὶ ἰσοδυναμεῖ ἐπὶ τούτων ἡ κατὰ ἕξιν καὶ στέρησιν διαίρεσις τῇ κατὰ ἀντίφασιν , εἰ μέντοι εἶπεν ὅτι τῶν κυνῶν οἱ μὲν ὄψιν ἔχουσιν οἱ δὲ τυφλοί εἰσιν , οὐκέτι περιελάμβανε πάντας τοὺς κύνας ἡ διαίρεσις διὰ τὰ σκυλάκια · οὕτω , φημί , ἐπειδὴ πάντα τὰ ὑποβεβλημένα τῷ φυσικῷ πεφύκασιν εὐθὺς ἢ ἄπειρα ἢ πεπερασμένα εἶναι , διὰ τοῦτο εἶπεν ὅτι ἀνάγκη τὰ ὑποβεβλημένα τῷ φυσικῷ ἢ ἄπειρα ἢ πεπερασμένα | εἶναι , εἰ καὶ μὴ πάντα τὰ ὄντα περιλαμβάνει ἡ διαίρεσις αὕτη . p . 202b33 ἷον πάθος ἢ στιγμή · τῶν γὰρ τοιούτων ἴσως οὐδὲν ἀναγκαῖον ἐν θατέρῳ τούτων εἶναι . Πάθος φησὶ λευκότητα ἢ μελανίαν καὶ ἁπλῶς ποιότητα . ταῦτα οὗν οὔτε ἄπειρά ἐστιν οὔτε πεπερασμένα , ἐπειδὴ μηδὲ μεγέθη ὅλως . προσέθηκε δὲ τὸ ἴσως , διότι λέγεταί ποτε πολλὴ καὶ ἡ λευκότης εἶναι καὶ ὀλίγη , ὡς εἴρηται καὶ ἐν Κατηγορίαις , οὐ καθ’ αὑτὸ ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός , τῷ ἐν πολλῇ εἶναι ἐπιφανείᾳ . οὕτως οὖν λέγοιτ’ ἄν καὶ ἄπειρος εἷναι ποιότης ἢ πεπερασμένη , τῷ τὴν ἐπιφάνειαν ἐν ᾗ ὑπάρχει ἢ ἄπειρον εἶναι ἢ πεπερασμένην . λεχθείη δ’ ἄν καὶ τὸ σημεῖον ἄπειρον οὐ τῷ ἀδιεξίτητον εἶναι , ἀλλὰ τῷ πέρας μὴ ἔχειν αὐτὸ γὰρ πέρας ἐστίν ) , ὥσπερ καὶ τὸν κύκλον ἄπειρόν φαμεν τῷ μὴ ἔχειν πέρατα , καὶ ῾χιτῶνα ἄπειρόν φασι τὸν μὴ ἔχοντα διαίρεσιν , ἢ πόσιν ἀπείρῳ περιβαλοῦσ’ ὑφάσματι . ἐν θατέρῳ δὲ τούτων φησὶν ἐν τῷ ἀπείρῳ ἢ τῷ πεπερασμένῳ . p . 202b36 Σημεῖον δὲ ὃτι τῆς ἐπιστήμης ταὐτης οἰδεία ἡ θεωρία . Τῆς φυσικῆς δηλονότι ἐπιστήμης . δείξας δὲ ἐξ αὐτῶν τῶν πραγμάτων , ὅτι οἰκεῖος τῷ φυσικῷ ὁ περὶ τοῦ ἀπείρου λόγος , νῦν δείκνυσι καὶ ἐκ τῆς τῶν παλαιῶν καὶ ἐπισήμων φιλοσόφων χρήσεως . p . 203a6 Οὐ γὰρ χωριστὸν εἶναι λέγουσι ἀριθμόν . Οὑ τὸν ἀριθμὸν ἁπλῶς ἔλεγον εἶναι ἄπειρον , ἀλλὰ τὸν ἄρτιον ἀριθμόν . τοῦτον οὖν τὸν ἀριθμὸν οὐ χωριστὸν ποιοῦσι , τουτέστιν οὐκ ἀσώματον οὐδὲ κεχωρισμένον παντελῶς τῶν αἰσθητῶν , ἀλλ’ ἐν αὐτοῖς οἷον στοιχεῖον αὐτῶν ὄνια . καὶ εἶναι δὲ ἔξω τοῦ οὐρανοῦ ἄπειρον . ὡς δὴ ἄπειρόν τι ποιούντων ἔξω τοῦ οὐρανοῦ ἤτοι κενὸν ἢ μᾶλλον ἴσως σῶμα , ὅπερ καί φασιν ἀναπνέοντας ἡμᾶς ζῆν , ὡς καὶ αὐτὸς ἐρεῖ ὁ Ἀριστοτέλης . ᾧ καὶ δῆλον πάλιν συμβολικῶς ταῦτα παρ’ ἐκείνων λέγεσθαι · οὐ γὰρ δὴ τετρῆσθαι τὸν οὐρανὸν ὑπενόουν , καὶ οὕτως ἔξωθεν εἰς τὸν κόσμον εἰσκρίνεσθαι τὸ ἄπειρον , ὅπερ ἀναπνέοντας ἡμάς ζῆν , ἀλλὰ τὴν ἄπειρον ἴσως τοῦ δημιουργοῦ ᾐνίττοντο δύναμιν , ἐξ ἧς τὸ εἶναι καὶ τὸ διαμένειν πᾶσιν ὑπάρχει . ἔξω δὲ τοῦ οὐρανοῦ ταύτην εἶναι οὐ τοπικῶς ἀκουστέον , ἀλλ’ οὐσιωδῶς , τουτέστιν ἐξῃρημένην πάσης τῆς σωματικῆς οὐσίας . καὶ ὁ Πλατῶν δὲ ἐν ταῖς ἰδέαις ἀποτιθέμενος τὸ ἄπειρον , τὸ κατὰ τὴν δύναμιν δήπου ἄπειρον ἂν λέγοι , τῷ ἔχειν ἐπ’ ἄπειρον δύναμιν προακτικὴν τῶν τῇδε . p . 203a10 Καὶ οἱ μὲν τὸ ἄπειρον εἶναι τὸ ἄρτιον · τοῦτο γὰρ ἐναπολαμβανόμενον καὶ ὑπὸ τοῦ περιττοῦ περαινόμενον παρέχειν τοῖς οὖσι τὴν ἀπειρίαν . Οἱ Πυθαγόρειοι , φησί , τὸ ἄπειρον τὸ ἄρτιον ἔλεγον · τοῦτο γὰρ αἴτιον ἔλεγον εἶναι τῆς ἀπειρίας τοῖς οὖσι · τὸ μὲν γὰρ περιττὸν περατωτικὸν καὶ ὁριστικὸν τῶν πραγμάτων οὐ γὰρ δέχεται τὴν διαίρεσιν ) , τὸ δὲ ἄρτιον ἄπειρον . τὸ οὖν ἄρτιόν φησιν ἐναπολαμβανόμενον ὑπὸ τοῦ περιττοῦ αἴτιον εἶναι τοῖς οὖσι τῆς εἰς ἄπειρον τομῆς τῶν τε εἰδῶν καὶ τῶν ἀτόμων , καὶ τῆς ἐπ’ ἄπειρον διαιρέσεως τῶν πραγμάτων · τὸ μὲν γὰρ περιττὸν περατοῖ καὶ ὁρίζει , τὸ δὲ ἄρτιον τῆς ἐπ’ ἄπειρον τομῆς αἴτιόν ἐστιν ἀεὶ τὴν διχοτομίαν δεχόμενον . ἔστιν οὖν καὶ ἐκ τούτων σαφὲς ὡς ᾐνίττοντο διὰ μὲν τοῦ ἀρτίου τὴν ὕλην , διὰ δὲ τοῦ περιττοῦ τὸ εἶδος . ὄντος οὖν ἑκάστου εἴδους καθ’ αὑτὸ ἀμεροῦς τε καὶ ἀδιαιρέτου ὅταν μὲν <ἐν> τῇ ὕλῃ τοῦτο γένηται καὶ οἷον ἐναπολάβῃ ὁρίσαν αὐτήν , συμβαίνει εἰς πολλὰ ἄτομα κατα - μερισθῆναι , οὐ δι’ ἑαυτόν ἁπλοῦς γάρ ἐστι καὶ μονοειδὴς καὶ ἀδιάστατος ὁ τοῦ ἀνθρώπου λόγος τῆς οὐσίας ) , ἀλλὰ διὰ τὴν ὕλην ἐν ᾗ γέγονεν · αὕτη γὰρ αἰτία τῆς ἐπ’ ἄπειρον αὐξήσεως τοῦ πλήθους τῶν ἀτόμων τοῦ εἴδους ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ ὄντος , ὥσπερ εἰ δακτύλιος εἰς κηροὺς ἄλλοτε ἄλλους σφραγίζει . ἴν οὖν κἀνταῦθα <αἴτιον> τῆς ἀπειρίας οὐχὶ τὸ εἶδος ἐν τῷ δακτυλίῳ ( ἓν γὰρ τοῦτο καὶ τὸ αὐτό ) , ἀλλ’ ἡ ὕλη τουτεστν ὁ κηρός , ὃς ἀεὶ ὑπ’ αὐτοῦ ἐναπολαμβανόμενος ὁρίζεται καθ’ αὑτὸν ἀόριστος ὢν . p . 203al2 Σημεῖον δὲ εἶναι τούτου τὸ συμβαῖνον ἐπὶ τῶν ἀριθμῶν · περιτιθεμένων γὰρ τῶν γνωμόνων περὶ τὸ ἓν καὶ χωρίς ὁτὲ μὲν ἄλλο γίνεται τὸ εἶδος , ὁτὲ δὲ ἕν . Κἀνταῦθα ἐπισημειωτέον ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ Ἀριστοτέλης οἶδεν αὐτοὺς συμβολικῶς ταῦτα λέγοντας · ὡς γὰρ δὴ τὸ ἄρτιον , ὅπερ ἔφη ὑπὸ τοῦ περιττοῦ περαίνεσθαι , μὴ ἐπὶ τοῦ κατὰ τοὺς ἀριθμοὺς ἀρτίου καὶ περιττοῦ λεγόντων , ἀλλὰ ἄλλα τινὰ διὰ τούτων σημαινόντων , ἐπήγαγεν ὅτι σημεῖον τῶν εἰρημένων ποιοῦνται τὸ συμβὰν ἐνὶ τῶν ἀριθμῶν , ὡς δὴ ἐκείνων , ὧν τοὺς ἀριθμοὺς σύμβολα εἶναί φασι , μὴ ὄντων ἀριθμῶν , καίτοι γε τὸ περιττὸν ἦν καὶ τὸ ἄρτιον , ὧν τὸ μὲν ἔλεγον πέρας τὸ δὲ ἄπειρον · ἄλλα τινὰ ἄρα διὰ τούτων ᾐνίττοντο . τοῦτο μὲν οὖν εἰς τοσοῦτον , ἵνα δὲ μάθωμεν τὸ λεγόμενον , εἴπωμεν πρότερον τί καλοῦσι γνώμονα οἱ ἀριθμητικοὶ καὶ οἱ γεωμέτραι . ἐὰν λαβὼν τετράγωνον χωρίον διέλῃ τοῦτο εἰς ἴσα τέσσαρα τετράγωνα , τὰ τρία τετράγωνα σχῆμα ποιοῦντα ἐοικὸς τῷ Γ στοιχείῳ γνώμων ὑπὸ τῶν γεωμετρῶν καλεῖται , ὅστις γνώμων περι| τιθέμενος τῷ λοιπῷ τετραγώνῳ αὔξει μὲν αὐτό , ὡς ἐν Κατηγορίαις εἴρηται , ἀλλοιότερον δὲ οὐ ποιεῖ · διὰ τοῦτο γὰρ καὶ γνώμων προσηγορεύθη , ὅτι περιτι - θέμενος τοῖς τετραγώνοις φυλάττει τὸ αὐτὸ εἶδος . οὐ μόνον δὲ ἐπὶ τετραγώνων ὁ γνώμων τὸ αὐτὸ φυλάττει εἶδος , ἀλλὰ καὶ ἐπὶ παντὸς παραλληλογράμμου · ἔστι γὰρ γνώμων , ὡς ὁ γεωμέτρης ὁρίζεται , παντὸς παραλληλογράμμου τῶν περὶ τὴν διάμετρον παραλληλοράμμων ἓν ὁποιονοῦν σὺν τοῖς δύο παραπληρώμασιν , ὅσπερ περὶ τὸ αὐτὸ εἶδος περιτιθέμενος ἀεὶ τὸ αὐτὸ φυλάττει . καὶ οἱ ἀριθμητικοὶ δὲ γνώμονας καλοῦσι πάντας τοὺς περιττοὺς ἀριθμοὺς διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν . ἐὰν γὰρ συνθῇς ἀπὸ μονάδος ἐφεξῆς πάντας τοὺς περιττοὺς ἀριθμούς , οἷον ἁ γ΄ ἑ ζ΄ θ΄ ία ιγ΄ , καὶ τοῦτο ἐπ’ ἄπειρον , εἶτα ἀρξάμενος συνθῇς τὸν γ΄ τῇ μονάδι , ποιεῖς τετράγωνον ἀριθμὸν τὸν δ΄ ( τετράγωνος δὲ καὶ ἡ μονάς · ἅπαξ γὰρ ἡ μία μίν ποιεῖ ) , εἶτα τῷ δ΄ ἐπισυνθεὶς τὸν ἑ ποιεῖς τὸν θ΄ πάλιν τετράγωνον , καὶ τούτῳ τὸν ζ΄ ποιεῖς τὸν ις΄ , καὶ τούτῳ τὸν θ΄ ποιεῖς · τὸν κε΄ , καὶ τούτῳ τὸν ία ποιεῖς τὸν λς΄ , καὶ οὕτως ἐπ’ ἄπειρον τοὺς ἐφεξῆς περιττοὺς τοῖς γινομένοις συντιθεὶς τὸ αὐτὸ εἶδος φυλάττεις τῶν τετραγώνων . καὶ ἄλλην δὲ γένεσιν τῶν τετραγώνων παραδιδόασιν , εἰ καὶ τοῦ προδειμένου μικρὸν παρεκβαίνομεν , τὴν λεγομένην κατὰ δίαυλον , οὐ μόνον τὴν γενεσιν τὴν τῶν τετραγώνων ἀριθμῶν ἡμᾶς . διδάσκουσαν , ἀλλὰ καὶ τὴν πλευρὰν ἀφ’ ἧς ἕκαστος ἀναγράφεται . ἐκθοῦ γὰρ τὸ χύμα τῶν ἀριθμῶν ἀπὸ μονάδος καὶ ἐπ’ ἄπειρον , εἶτα ἀρξάμενος ἀπὸ μονάδος καὶ συντιθεὶς τοῖς ἐφεξῆς ἀναπόδιζε μέχρι τῆς μονάδος , καὶ πάντας τοὺς γινομένους τετραγςωνους εὑρήσεις , οἷον ἁ β΄ γ΄ δ΄ ἑ ς΄ ζ΄ ἡ θ΄ ι΄ ία ιβ΄ καὶ ἐπ’ ἄπειρον · σύνθες τὴν μονάδα τῇ δυάδι , καὶ ἀνακάμψας ἐπισύνθες τὴν μονάδα , καὶ ποιεῖς τὸν δ΄ τετράγωνον · πάλιν ἀρξάμενος μέχρι τοῦ γ΄ καὶ ἀνάκαμψον πάλιν μέχρι τῆς μονάδος , καὶ ποιεῖς τὸν θ΄ . καὶ τὸν ἀριθμὸν μέχρις οὗ ποιεῖς τὴν σύνθεσιν , τοῦτον εὑρήσεις πλευρὰν τοῦ γενομένου τετραγώνου · ὁ γὰρ β΄ τοῦ δ΄ πλευρά , ὁμοίως τοῦ θ΄ ὁ γ΄ ἕως γὰρ τοῦ γ΄ συνθέντες ἀνεποδίσαμεν ) , καὶ οὕτως ἐπ᾿ ἄπειρον . τοῦτο μὲν οὖν ἔξω τοῦ προκειμένου , ὃ δέ φησιν ἐνταῦθα , τοῦτό ἐστιν · ὅτι , φησί , τὸ μὲν ἄρτιον ἄπειρον ὃταν , ὅταν συμπλακῇ τῷ περιττῷ , ἀπειρίας αἴτιον γίνεται καὶ τοῖς ἐξ αὐτῶν γινομένοις , τὸ δὲ περιττὸν διὰ τὸ περατωτικὸν εἶναι καὶ πέρας ὁρισμοῦ καὶ ταὐτότητος αἴτιον γίνεται τοῖς ἐξ αὐτοῦ , σημεῖον τὸ ἐπὶ τῶν ἀριθμῶν τούτων τῶν δακτυλικῶν συμβαῖνον . ἐὰν γὰρ ἀπὸ μονάδος καὶ ἐφεξῆς πάντας τοὺς περιττοὺς ἐπισυνθῇς ἀλλήλοις , οὓς καὶ γνώμονας καλεῖ , ἀεὶ τοὺς γινομένους τετραγώνους εὑρήσεις οὕτως ὁρισμοῦ τινος καὶ ἑνότητος τὸ περιττὸν αἴτιον , ὅθεν καὶ πέρας αὐτὸ ἐκάλουν ) , ἐὰν δὲ τοὺς ἀρτίους ἐπισυνθῇς τῇ τε μονάδι καὶ ἐφεξῆς πᾶσιν εἴτε ἀρτίοις εἴτε περιττοῖς , οὐδέποτε τὸ αὐτὸ εἶδος ποιήσεις , ἀλλ’ ὁδεύσεις ἐπ’ ἄπειρον τῇ ἐξαλλαγῇ τῶν . γινομένων ἀριθμῶν · σύνθες γὰρ τὴν μονάδα τῇ δυάδι καὶ ποιήσεις τὸνγ΄ ] τρίγωνον , καὶ τούτῳ τὸν δ΄ καὶ ποιήσεις ἑπτάγωνον , τούτῳ τὸν ς΄ καὶ πάλιν ἕτερον εἶδος . οὐ μόνον δὲ ἑαυτοῖς ἐπισυντιθέμενοι οἱ ἄρτιοι ἀόριστα γεννῶσι καὶ ἄπειρα , ἀλλὰ καὶ τοῖς περιττοῖς . οὕτως ἄρα τὸ ἄρτιον πρὸς τῆς ἀπειρίας ἐστὶ καὶ τοῦ ἀορίστου , τὸ δὲ περιττὸν πρὸς τοῦ ὅρου καὶ τοῦ πέρατος · καλῶς οὖν ἄπειρον τὸ ἄρτιον ἐκάλουν . ἔχει δὲ ἡ λέξις ἀσάφειάν τινα διὰ τὴν συντομίαν . Περιτιθεμένων γάρ , φησί , τῶν γνωμόνων περὶ τὸ ἓν καὶ χωρὶς ὁτὲ μὲν ἀεὶ ἄλλο γίνεσθαι τὸ εἶδος , ὁτὲ δὲ ἕν . τῶν γνωμόνω , φησίν , ἢ περὶ τὸ ἓν συντιθεμένων ἀεί , κατὰ τὸν εἰρημένον τρόπον ἀεὶ ἀλλήλοις ἐπισυντιθεμένων , ἓν ἀεὶ καὶ τὸ αὐτὸ γίνεται εἶδος . εἰ δὲ χωρὶς συντεθῶσι , τουτέστι μὴ ἑαυτοῖς ἐπισυντεθῶσιν ἀλλὰ τοῖς ἀρτίοις , οὐδέποτε τὸ αὐτὸ εἶδος γενήσεται , ὡς εἴπομεν . τὸν β΄ σύνθες τῇ μονάδι , εἶτα τῷ γ΄ , εἶτα τῷ ε΄ , ἤγουν ἕνα τῶν γνωμόνων ἀεὶ τοῖς ἐφεξῆς ἀρτίοις οἷον τὸ γ΄ τῷ β΄ καὶ ὁ καὶ ς΄ · κατ’ οὐδένα γὰρ τρόπον ὡρισμένον τι εἶδος γίνεται , ἀλλ’ ἐπ’ ἄπειρον ἡ ἐξαλλαγὴ ὁδεύει . καλῶς ἄρα εἴπομεν ὅτι τὸ ἄρτιον ἐναπολαμβανόμενον ὑπὸ τοῦ περιττοῦ καὶ περαινόμενον παρέχει τοῖς οὖσι τὴν ἀπειρίαν · δεῖ μὲν γὰρ διὰ τὴν εἰδοποιίαν τῆς συμπλοκῆς , τῆς δὲ ἀπειρίας μόνως τὸ ἄρτιον αἴτιον , ὡς οεοεικται . p . 203a15 Πλατῶν δὲ δύο τὰ ἄπειρα , τὸ μέγα καὶ τὸ μικρόν . Διὰ τοῦτο δύο τὰ ἄπειρα , τὸ μέγα καὶ τὸ μικρόν , διότι ἐν τῇ τῶν μεγεθῶν διχοτομίᾳ τὸ μὲν τῶν μορίων ἐπ’ ἄπειρον αὔξεται , τὸ δὲ ἕτερον ἐπ’ ἄπειρον μειοῦται . τούτου δὲ τοῖς μεγέθεσι τὴν ὕλην αἰτίαν εἶναι ἔλεγεν , ἣν καὶ μέγα καὶ μικρὸν ἐκάλει δι’ αὐτὸ τοῦτο , διὰ τὸ τούτων αἰτίαν εἶναι · πρώτως γὰρ ἐν αὐτῇ τὸ εἶδος γενόμενον εὐθὺς τὴν κατὰ τὸ μικρὸν καὶ μέγα ἴσχει διαφοράν . p . 203a16 οἱ δὲ περὶ φύσεως πάντες ὑποτιθέασιν ἑτέραν τινὰ φύσιν τῷ ἀπείρῳ τῶν λεγομένων στοιχείων . Ἀντιδιαστέλλει τοὺς φυσικοὺς τοῖς Πυθαγορείοις καὶ Πλάτωνι μᾶλλον περὶ θεολογίαν ἐσχολακόσι . πάντες οὖν οἱ φυσικοί , φησίν , οὐκ οὐσίαν εἶναι τὸ ἄπειρον ὑποτίθενται , ἀλλὰ συμβεβηκὸς μὲν εἶναι τὸ ἄπειρον ἑτέραν δὲ οὐσίαν ὑποκεῖσθαι τούτῳ , ἄλλος δὲ ἄλλην ὑπετίθετο , ἣν καὶ ἀρχὴν τῶν ὄντων ὑπενόει . κοινὸν οὖν αὐτοῖς τό τε συμβεβηκὸς καὶ μὴ οὐσίαν εἶναι λέγειν τὸ ἄπειρον , καὶ διὰ τοῦτο μὴ καθ᾿ αὑτὸ ἀρχὴν λέγειν αὐτὸ ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός · ἀρχὴ γὰρ ἑκάστῳ καθ’ αὑτὸ ἄλλη , ἤτοι ὁ ἀὴρ ἢ τὸ ὕδωρ ἢ ἕτερόν τι , τῇ δὲ ἀρχῇ συμβεβηκέναι τὸ ἄπειρον ὑπέθεντο διὰ τὴν ἀειγενεσίαν . ἡ μὲν οὖν κοινὴ τῶν φυσικῶν δόξα περὶ τοῦ ἀπείρου αὕτη , τίς δὲ ἡ πρὸς ἀλλήλους αὐτῶν διαφορά , ἐφεξῆς δεῖ κνυ|σι , καὶ τέως ἄλλος ἄλλην ὑπέθετο ὑποκειμένην τῷ ἀπείρῳ οὐσίαν . p . 203a18 Τῶν δὲ πεπερασμένα ποιούντων τὰ στοιχεῖα οὐδεὶς απειρα ποιει . Οὐδείς , φησί , τῶν ὑποθεμένων πλείονα εἶναι τὰ στοιχεῖα πεπερασμένα δὲ κατὰ ἀριθμόν , οἷον Ἐμπεδοκλῆς τὰ τέσσαρα στοιχεῖα , ἄπειρα κατὰ μέγεθος ποιεῖ οὕτε ἓν οὔτε πλείονα · εὔηθες γὰρ τοῦτο καὶ ἀδύνατον . εἴτε γὰρ ἓν εἴη ἄπειρον , τὸν πάντα καθέξει τόπον καὶ τοῖς ἄλλοις οὐ δώσει χώραν εἰς τὸ εἶναι , εἴτε πλείω εἴη ἄπειρα , ἔτι ἀτοπωτέρα ἡ ὑπόθεσις · εἰ γὰρ ἓν οὐ δυνατὸν ἄπειρον εἶναι πλείονων ὄντων τῶν στοιχείων , πολλῷ δήπου πλείονα εἶναι ἄπειρα ἀδύνατον . p . 203a19 Ὅσοι δὲ ἄπειρα ποιοῦσι τὰ στοιχεῖα , καθάπερ Ἀναξαγορας . Οἱ ἀριθμῷ , φησίν , ἄπειρα ποιοῦντες τὰ στοιχεῖα οὗτοι δὲ ἦσαν Ἀναξαγόρας τε καὶ οἱ περὶ τὸν Δημόκριτον , ὁ μὲν ἀπείρους εἶναι λέγων τὰς ὁμοιομερείας οἱ δὲ τὰς ἀτόμους ) διαφέρουσι τῶν ἓν μὲν ὑποτιθεμένων τὸ στοιχεῖον ἄπειρον δὲ τῷ μεγέθει οὗτοι δὲ ἦσαν οἱ εἴτε τὸ ὕδωρ ἢ τὸν ἀέρα ἢ τὸ μεταξὺ ὑποτιθέμενοι ) , τῷ τοὺς μὲν συνεχὲς ποιεῖν τὸ ἄπειρον , ἐπεὶ καὶ ἕν τι σῶμα , τοὺς δὲ τῇ ἁφῇ τὸ ἄπειρον ποιεῖν · ἀπείρων γὰρ οὐσῶν τῶν ὁμοιομερειῶν κατὰ ἀριθμὸν συμβαίνει ἁπτομένων αὐτῶν ἕν τι κατὰ τὴν ἔκτασιν καὶ ἄπειρον γενέσθαι σῶμα . πανσπερμίαν δὲ τῶν σχημάτων φησίν , ὅτι τὰς ἀτόμους οἱ περὶ Δημόκριτον οὐ μόνον κατὰ τὸν ἀριθμὸν εἶναι ἔλεγον , ἀλλὰ καὶ τοῖς σχήμασιν ἀπείρους . p . 203a23 Καὶ οἱ μὲν ὁτιοῦν μόριον εἶναι μῖγμα ὁμοίως τῷ παντὶ διὰ τὸ ὁρᾶν ἐξ ὁτουοῦν γινόμενον . Δημόκριτος καὶ Ἀναξαγόρας διαφέροντες τῶν ἄλλων φυσικῶν τῷ ἐκείνους μὲν συνεχὲς εἶναι λέγειν τὸ ἄπειρον , τούτους δ’ ἐξ ἁπτομένων ἀπείρων κατὰ ἀριθμὸν συγκεῖσθαι , ὡς συμβαίνειν αὐτοῖς ἄρχεσθαι μὲν ἐκ τοῦ κατ’ ἀριθμὸν ἀπείρου , τελευτᾶν δὲ εἰς τὸ κατὰ μέγεθος ἄπειρον , κοινωνοῦντες οὖν κατὰ τοῦτο , διαφέρουσι τῷ τὸν μὲν Ἀναξαγόραν ἐξ ἀλλήλων γεννᾶν τῇ ἐκκρίσει τὰς ὁμοιομερείας , Δημόκριτον δὲ μὴ ἐξ ἀλλήλων γεννᾶν τὰς ἀτόμους . καὶ οἱ μὲν ὁτιοῦν μόριον εἶναι μῖγμα ὁμοίως τῷ παντὶ διὰ τὸ ὅραν ὁτιοῦν ἐξ ὁτουοῦν γινόμενον . ὁ δὲ Ἀναξαγόρας , φησίν , ὥσπερ ἐν τῷ ὅλῳ κατὰ ἀρχὰς πάντα μεμῖχθαι ἔλεγε , καὶ εἶναι οἷον μίαν ὁμοιομέρειαν μεγάλην ἔχουσαν πάντα ἐν ἑαυτῇ , οὕτω καὶ ἐν ἑκάστῳ τῶν κατὰ μέρος πάντα ἐνυπάρχειν ἔλεγεν . εἰς ταύτην δέ , φησί , τὴν δόξαν ἠνέχθη διὰ τὸ ὁρᾶν πάντα ἐκ πάντων γινόμενα , γίνεσθαι δὲ μηδὲν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος , μήτε ἐξ ὄντος μὲν ἑτεροειδοῦς δέ , ἀλλὰ τὸ ὅμοιον ἐκ τοῦ ὁμοίου · ὥστε ἐνυπῆρχεν ἐν τῇδε τῇ σαρκὶ πάντα κατ’ ἐνέργειαν , καὶ ἐκκρίνεται ἐξ αὐτῆς ὅπερ ἂν τύχῃ πρότερον ἐπιτηδείως ἔχον πρὸς τὴν ἔκκρισιν . ἔνθεν γάρ , φησίν , ἔοικε καὶ ὁμοῦ πάντα ἐν πᾶσιν εἶναί ποτε ἀποφήνασθαι . εἰ γὰρ ἥδε ἡ σάρξ , φησί , καὶ τόδε τὸ ὀστοῦν ἐκ πάντων ἄν γένοιτο καὶ ἐξ αὐτῆς πάντα , καὶ ὁτιοῦν ἐξ ὁτουοῦν γένοιτ’ ἄν . ὥστε πάντα ἐκ πάντων . εἰ δὲ πάντα ἐκ πάντων , ἔστι δὲ οὐ μόνον ἀρχὴ τῆς διακρίσεως τοῦδε τοῦ ὀστοῦ καὶ τῆσδε τῆς σαρκός , ἀλλὰ καὶ πάντων τῆς διακρίσεως ἔστιν ἀρχή , ἔοικεν ἄρα πάντα ἐν πᾶσιν εἶναι πρὶν ἄρξασθαι διακρίνεσθαι . εἰ γὰρ πάντων τῆς · διακρίσεως ἔστιν ἀρχή , πᾶν δὲ ἐκ παντὸς διακρίνεσθαι πέφυκε , πρὶν ἄρα ἀρχὴν λαβεῖν τῆς διακρίσεως τὰ πράγματα , ὁμοῦ πάντα ἦν · πᾶσα γὰρ διάκρισις ἀπό τινος χρόνου ἤρξατο . ὅτι δὲ καὶ πάσης διακρίσεως ἔστιν ἀρχή , ἐφεξῆς κατασκευάζει ὡς ἐκ προσώπου Ἀναξαγόρου , τὰ μὲν λαμβάνων ὁμολογούμενα ἐκ τῆς αὐτοῦ δόξης , τὰ δὲ κατὰ τὸ ἀκόλουθον ἐκ τῶν εἰλημμένων συλλογιζόμενος . δόξειε δὲ ἐναντίον τι λέγειν ἐνταῦθα ὁ Ἀριστοτέλης τοῖς ἐν τῷ πρώτῳ λόγῳ εἰρημένοις περὶ Ἀναξαγόρου · ἐκεῖ μὲν γὰρ ἔλεγε βούλεσθαι μὲν τὸν νοῦν διακρῖναι τὰς ὁμοιομερείας , μὴ δύνασθαι δέ , διὸ καὶ ἀνόητον ἔλεγεν εἶναι τὸν νοῦν τοῖς ἀδυνάτοις ἐπιχειροῦντα , ἐνταῦθα δέ φησιν . ἐξ ἀρχῆς τινος ἄρξασθαι τὸν νοῦν διακρίνειν τὰς ὁμοιομερείας . λέγομεν οὖν ὅτι οὐκ εἰσὶ ταῦτα ἐναντία · ἐκεῖ μὲν γὰρ περὶ ἑκάστης τῶν κατὰ μέρος ὁμοιομερειῶν ἔλεγεν ὅτι οὐ δύναται εἰλικρινῶς ἑκάστην διακρῖναι ὁμοιομέρειαν , οἷον σαρκός , μηδὲν ἔχουσαν ἐν αὑτῇ ἑτέρας οὐσίας , ἐνταῦθα δέ φησιν ὅτι τὴν μίαν καὶ ἄπειρον τῷ μεγέθει ὁμοιομέρειαν , ἐν ᾗ πάντα ἦν τὰ ὄντα , δι’ ἣν καὶ ἔλεγε τὸ ῾ἦν ὁμοῦ πάντα χρήματα᾿ , διακρίνει εἰς μερικὰς ὁμοιομερείας , οὐκ εἰλικρινεῖς , ἀλλὰ πάντα καὶ αὐτὰς ἐχούσας , φαινομένην δὲ καὶ ὀνομαζομένην ἀπὸ τοῦ ἐπικρατοῦντος . p . 203a28 ἐπεὶ γὰρ τὸ γινόμενον ἐκ τοῦ τοιούτου γίνεται σώματος , πάντων δέ ἐστι γένεσις . Βούλεται κατασκευάσαι ὅτι καὶ ἀρχὴ τῆς διακρίσεως ἔστι πάντων , καὶ πρὶν διακριθῇ , πάντα ἦν ἐν πᾶσι . · λαμβάνει οὖν ὅτι πᾶν τὸ γινόμενον ἐκ τοῦ ὁμοίου γίνεται τοῦτο γάρ ἐστι τὸ ἐκ τοῦ τοιούτου ) καὶ ὅτι πάντων | ἐστὶ γένεσις , οὐχ ἅμα δέ , ἀλλὰ τοῦδε πρὸ τοῦδε , ὅπερ ἂν ἐπιτηδειότερον ἦν πρὸς ἔκκρισιν . δεῖ δέ , φησί , καὶ ἀρχήν τινα τῆς γενέσεως ποιητικὴν εἶναι , αὕτη δέ ἐστι κατ’ Ἀναξαγόραν ὁ νοῦς · εἰ οὖν μηδέν ἐστιν ἀγένητον , τὸ δὲ τῆς γενέσεως αἴτιον ὁ νοῦς ἀπό τινος ἀρχῆς ἤρξατο διακρίνειν τὰ πράγματα , ἀρχὴ ἄρα ἔστι τῆς διακρίσεως ἁπάντων . ἀλλὰ μὴν καὶ πᾶν ἐκ παντὸς γίνεται , ἀδύνατον δὲ τὸ γινόμενον μὴ ἐκ τοῦ ὁμοίου γενέσθαι , ἀνάγκη ἄρα πᾶν ἐν παντὶ εἶναι , ἵνα οὕτως τὸ πᾶν ἐκ παντὸς ἐκκρίνηται . πρὶν δὲ ὁ νοῦς ἄρξηται διακρίνειν , οὐδὲν ἦν διακεριμένον · οὐδὲν γὰρ ἄλλο τι διακρίσεως αἴτιον ἢ ὁ νοῦς · ἀνάγκη ἄρα ὁμοῦ πάνα εἶναι . εἰ γὰρ ὁ νοῦς μὲν τῆς διακρίσεως τῶν πραγμάτων αἴτιος , μὴ πᾶν δὲ ἐκ παντὸς ἐπεφύκει γίνεσθαι , οὐκ ἦν ποτε ὁμοῦ πάντα , εἴτε ἐπεφύκει μὲν πᾶν ἐκ παντὸς γίνεσθαι , μὴ ὁ νοῦς δὲ μόνος αἴτιος ἦν τῆς διακρίσεως , οὐδὲ οὕτως ἦν ἀνάγκη πάντα ἐν πᾶσιν εἶναι , δυνατὸν δὲ καὶ ἄλλως κατὰ μικρὰς ὁμοιομερείας διῃρῆσθαι τὸ πᾶν , ὥσπερ καὶ νῦν . p . 203a34 Ἀλλ᾿ ὅμως γε αὐτῷ τὸ κοινὸν σῶμα ἓν πάντων ἐστὶν κατὰ τὰ μόρια σχήματι διαφέρον . Ὁ Δημόκριτος , φησί , τὰ πρῶτα σώματα λέγω δὴ τὰς ἀτόμους ἀγενήτους φησίν οὐδὲν γὰρ ἐκ τοῦ ἑτέρου γίνεται , οἷον ἡ σφαιρικὴ ἐκ τῆς πυραμοειδοῦς ) , μίαν μέντοι κοινὴν φύσιν σώματος ὑποτίθησι τοῖς σχήμασι πᾶσι , τούτου δὲ μόρια εἶναι τὰς ἀτόμους μεγέθει καὶ σχήματι διαφερούσας ἀλλήλων · οὐ μόνον γὰρ ἄλλο καὶ ἄλλο σχῆμα ἔχουσιν , ἀλλ’ εἰσὶν αὐτῶν καὶ αἱ μὲν μείζους αἰ δὲ ἐλάττους . p . 203b4 Εὐλόγως δὲ καὶ ἀρχὴν αὐτὸ τιθέασι πάντες . Δείξας ὅτι ἀναγκαῖος τῷ φυσικῷ ὁ περὶ τοῦ ἀπείρου λόγος , ἔκ τε τοῦ τὰ ὑποβεβλημένα τῷ φυσικῷ πράγματα διαιρεῖσθαι εἰς τὸ ἄπειρον καὶ τὸ πεπερασμένον , καὶ ἐκ τοῦ πάντας τοὺς παλαιοτέρους μὴ μόνον ὑποθέσθαι εἶναι τὸ ἄπειρον , ἀλλὰ καὶ ἀρχὴν αὐτὸ εἶναι τῶν ὄντων , νῦν βούλεται δεῖξαι ὅτι εὐλόγως , ὑποθέμενοι εἶναι τὸ ἄπειρον , ἀρχὴν αὐτὸ ὑπέθεντο εἶναι · εἰ γὰρ ὅλως ἔστιν , ἀδύνατον μὴ ἀρχὴν αὐτὸ εἶναι . ἀνάγκη γὰρ εἰ ἔστιν , ἢ μάτην εἶναι ἢ ἕνεκά του . μάτην μὲν οὖν οὐκ ἔστι · τὰ γὰρ μάτην σπάνια , τὸ δὲ ἄπειρον τῶν ἀεὶ ὡσαύτως ἐχόντων καὶ γὰρ ἄφθαρτον καὶ ἀγένητον ) · οὐκ ἄρα μάτην , ἀλλ᾿ ἕνεκά του . ἀλλ᾿ εἰ ἕνεκά του , ἢ ἀρχὴ ἔσται ἢ ἐξ ἀρχῆς · ἕκαστον γὰρ τῶν ὄντων ἢ ἀρχὴ ἢ ἐξ ἀρχῆς . ἐὰν οὗν δείξω ὅτι ἀδύνατον αὐτὸ ἐξ ἀρχῆς εἶναι , λείπεται ἀρχὴν αὐτὸ ὑποτίθεσθαι . ἡ δὲ ἀρχὴ λέγεται πολλαχῶς · λέγεται γὰρ καὶ κατὰ μέγεθος ἀρχή , οἷον ἀρχὴ τοῦ πλοίου ἡ πρύμνα ἢ ἡ τρόπις , καὶ τῆς οἰκίας οἱ θεμέλιοι , λέγεται δὲ καὶ κατὰ χρόνον ἀρχή , οἷον ἀρχὴ τοῦ πολέμου ἥδε ἡ ἡμέρα , λέγεται δὲ καὶ πραγματικὴ ἀρχή , αἵ τε στοιχειώδεις , ἡ ὕλη φημὶ καὶ τὸ εἶδος , καὶ αἰ λοιπαὶ δύο , τὸ ποιητικὸν καὶ τὸ τελικόν . φημὶ οὖν κατ’ οὐδὲν τῶν τῆς ἀρχῆς σημαινομένων δύνασθαι ἀρχὴν ἔχειν τὸ ἄπειρον . καὶ ἴδωμέν . γε πρῶιον ἐπὶ τῆς κατὰ μέγεθος ἀρχῆς . εἰ γὰρ ἔχοι τὴν κατὰ μέγεθος ἀρχὴν τὸ ἄπειρον , εὐθὺς ἕξει καὶ πέρας ἡ γὰρ ἀρχὴ καὶ πέρας ἐστίν ) ὥστε οὐκέτι ἄν εἴη ἄπειρον · ἄπειρον γάρ φαμεν τὸ ἐστερημένον πέρατος · κατὰ στέρησιν γὰρ τοῦ πέρατος λέγεται . δῆλον δέ που πάντως , ὅτι οὐ ταὐτὸν πέρας εἰπεῖν καὶ ἀρχὴν εἰπεῖν ἢ τέλος · ἡ μὲν γὰρ ἀρχὴ πρὸς τέλος , τὸ δὲ πέρας οὐ πρὸς ἀρχὴν οὐδὲ πρὸς τέλος , ἀλλὰ πρὸς τὸ περατούμενον . ἐπιφανείας γὰρ πέρατα γραμμαί , καὶ γραμμῆς πέρατα σημεῖα , καὶ τὰ μὲν πέρατα φύσει ἐστίν , ἀρχὴ δὲ καὶ τέλος οὐ πάντως φύσει , ἀλλὰ θέσει · τὴν γὰρ τῆς εὐθείας ἀρχὴν ἐξόν μοι ἀφ’ οἵου θέλω πέρατος ποιήσασθαι , καὶ πέρας μὲν ὁμοίως καὶ ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ τέλος , οὐ μέντοι τὸ πέρας πάντως ἀρχὴ ἢ τέλος . ὅτι μὲν οὖν τὴν κατὰ μέγεθος ἀρχὴν οὐχ ἕξει τὸ ἄπειρον , πρόδηλον · δειχθήσεται δὲ ὅτι οὐδὲ τὴν κατὰ χρόνον , διότι μηδὲ τὴν πραγματειώδη . ἵνα οὖν τοῦτο δείξωμεν , προσλάβωμεν ἐκεῖνο · ῾πᾶν ὃ κατ’ οὐσίαν ἐστὶ γενητόν , εἰ τὴν χρονικὴν ἀρχὴν ἔχοι , ἀνάγκη πᾶσα καὶ τὴν πραγματειώδη ἀρχὴν ἔχειν.᾿ ὥστε τῇ σὺν ἀντιθέσει ἀντιστροφῇ · · ῾πᾶν ὃ μὴ ἔχει τὴν πραγματειώδη ἀρχὴν ἐξ ἀνάγκης οὐδὲ τὴν χρονικὴν ἕξει.’ ἐὰν οὖν δείξωμεν , ὅτι οὐ δύναται ἔχειν τὸ ἄπειρον τὴν πραγματειώδη ἀρχήν , οὐδὲ τὴν χρονικὴν ἕξει δηλονότι · δέδεικται δὲ ὅτι οὐδὲ τὴν κατὰ μέγεθος ἔχειν δυνατόν · οὐδαμῶς ἄρα ἀρχὴν ἕξει τὸ ἄπειρον . ἀνάγκη δὲ ἦν αὐτὸ ἢ ἀρχὴν ἢ ἐξ ἀρχῆς εἶναι · μόνως ἄρα ἀρχὴ τὸ ἄπειρον . εἶπον δὲ τὸ κατ’ οὐσίαν , διότι τὰ μὴ ὡς οὐσία γινόμενα , ἀλλὰ ἀλλοιούμενα , οὐ πάντως ἔχει τὴν πραγματικὴν ἀρχήν , εἴ γε ἔστι καὶ ἀθρόα μεταβολή , τὰ μέντοι κατ’ οὐσίαν γινόμενα , εἰ χρονικὴν ἕξει τὴν ἀρχήν , πάντως καὶ τὴν πραγματειώδη ἔχει · οὐδεμία γὰρ οὐσία ἀθρόαν ἔχει τὴν γένεσιν , ἀλλὰ ἄλλο πάντως πρὸ ἄλλου γίνεται ἐν ταῖς κατ’ οὐσίαν γενέσεσι . πρότερον γὰρ γίνεται τὸ σπέρμα , ὅπερ τοὐ ὅλου ζῴου ὕλη ἐστίν , εἶτα ἐκ τούτου σὰρξ καὶ ἐφεξῆς ἄλλο πρὸ ἄλλου · καὶ δεῖ γε κατεργασθῆναι τὴν ὕλην πρότερον καὶ εὐεργὸν καὶ ἐπιτηδείαν γενέσθαι . ὥστε καλῶς εἴρηται τὰ κατ’ οὐσίαν γινόμενα , εἰ κατὰ χρόνον γίνοιντο , πάντως ἔχειν καὶ τὴν πραγματειώδη ἄρχην , οὔτε δὲ εἰ τὴν πραγματειώδη ἔχει , ἕπεται τὸ καὶ τὴν κατὰ χρόνον ἔχειν , ὡς δηλοῖ τὰ οὐράνια , εἴ γέ ἐστιν ἀίδια · οὕτως εἰ μὴ ἔχοι τὴν κατὰ χρόνον , τὸ μηδὲ τὴν πραγματειώδη ἔχειν ἀκολουθεῖ . πόθεν οὖν ὅτι οὐκ ἔχει τὴν πραγματειώδη ἀρχὴν τὸ ἄπειρον ; τούτου γὰρ δεδειγμένου ἔχομεν ὅτι οὐδὲ τὴν χρονικὴν ἔχει’ τεσσάρων γὰρ οὐσῶν ἀρχῶν , ἐὰν δείξω ὅτι ἀδύνατον τὴν ὑλικὴν καὶ τὴν εἰδικὴν ἀρχὴν ἔχειν τὸ ἄπειρον , | ἔχομεν συναποδεδειγμένον ὅτι οὐδὲ τὴν τελικὴν οὐδὲ τὴν ποιητικήν . ὃτι μὲν οὖν οὐκ ἔχει τὴν ὑλικὴν ἀρχὴν τὸ ἄπειρον , δείξωμεν οὕτως . εἰ ἕξει ὕλην τὸ ἄπειρον , ἢ πεπερασμένη ἐξ ἀνάγκης ἔσται ἢ ἄπειρος · εἰ μὲν οὖν πεπερασμένη , καὶ τὰ ἐξ αὐτῆς συγκείμενα πεπερασμένα ἔσται οὐδὲν γὰρ πεπερασμένην ἔχον ὕλην ἄπειρόν ἐστιν ) , εἰ δὲ ἄπειρος ἡ ὕλη , ἔχομεν ὅτι ἀρχὴ τὸ ἄπειρον καὶ ἐξ αὐτοῦ τὰ ἄλλα , οὐκ αὐτὸ ἐκ τῶν ἄλλων . κἄν ἔχοι δέ τι τὸ ἄπειρον , οὐ δι’ αὑτὸ ἕξει , ἀλλὰ τῷ τὴν ἀρχὴν αὐτοῦ ἐξ ἧς συνέστηκεν ἄπειρον εἶναι . οὐκ ἄρα δυνατὸν ὑλικὴν ἔχειν ἀρχὴν τὸ ἄπειρον · εἴτε γὰρ ἄπειρος εἴη , τὸ ζητούμενον ἔχομεν ὅτι ἀρχὴ τὸ ἄπειρον , εἴτε πεπερασμένη , καὶ τὸ ἐξ αὐτῆς πεπερασμένον ἔσται . ἀλλ’ οὐδὲ εἰδικὴν ἀρχὴν ἔχειν δύναται · πρῶτον γὰρ ἀεὶ τὸ εἶδος περατωτικὸν καὶ ὁριστικὸν τῶν πραγμάτων ἀόριστον δὲ τὸ ἄπειρον , ἔπειτα τὸ εἶδος ἢ ἄπειρον ἔσται ἢ πεπερασμένον , καὶ πάλιν τὰ αὐτὰ ἕψεται . οὐκ ἄρα οὐδὲ εἰδικὴν ἀρχὴν ἔχειν δύναται τὸ ἄπειρον . εἰ δὲ ταύτας οὐχ ἕξει , οὐδὲ τὴν ποιητικὴν καὶ τελικήν · τὸ γὰρ ποιητικὸν εἴ τι ποιεῖ , εἰς ὕλην καὶ εἶδός τι ποιεῖ · εἰ τοίνυν οὐκ ἔχει εἰδος οὐδὲ ὅλην , οὐδὲ ποιητικὸν ἕξει αἴτιον νῦν δὲ δῆλον ὅτι ἐπὶ φυσικῶν τὸν λόγον σκοποῦμεν , ἃ πάντως ἐξ ὕλης ἐστί ) , δι’ . αὐτὸ δὲ τοῦτο οὐδὲ τελικὸν ἕξει , διότι τὸ εἶδος πρὸς τὸ τέλος ἐστὶ καὶ ταὐτὸν τῷ εἴδει τὸ τέλος κατὰ τὸ ὑποκείμενον , ὡς εἴρηται ἔμπροσθεν . ὥστε εἰ ἀδύνατον ἔχειν τὸ ἄπειρον τὴν πραγματειώδη ἀρχήν , οὐδὲ τὴν χρονικὴν ἕξει · ὅλως ἄρα ἀρχὴν οὐχ ἕξει . λείπεται οὗν αὐτὸ ἀρχὴν εἶναι . Τὰ μὲν οὖν δεικνύντα ὅτι ἀρχὴ τὸ ἄπειρον καὶ ὅτι οὐ δυνατὸν ἀρχὴν αὐτὸ ἔχειν , ταῦτα . ἔχει δὲ ἀπορίαν ὁ λόγος · πρῶτον μὲν πῶς ἔφη τὴν ὕλην τοῦ ἀπείρου ἐξ ἀνάγκης ἢ πεπερασμένην εἶναι · ἢ ἄπειρον ; εἰ γὰρ δεῖ τὴν ὕλην παντελῶς ἀνείδεον εἶναι ἀμεγέθη τε καὶ ἄποσον , οὔτε πεπερασμένη δηλονότι ἔσται οὔτε ἄπειρος , ἀλλ’ ἐκφεύξεται τὴν διαίρεσιν , ὥσπερ οὐδὲ τὸ σημεῖον ἀνάγκη ἢ πεπερασμένον εἶναι ἢ ἄπειρον · οὐ γὰρ κατὰ ἀντίφασιν ἡ διαίρεσις . πῶς δὲ εἰ ὅλως καὶ πεπερασμένη ἡ ὕλη , καὶ τὸ ἐξ αὐτῆς πεπερασμένον ἔσται ; οὐδὲ γὰρ ἐπειδὴ καὶ ἡ ὕλη ἀσώματος καὶ ἀμεγέθης καὶ τὰ εἴδη καθ’ αὑτὰ ἀσώματα καὶ ἀμεγέθη , ἤδη καὶ τὸ ἐξ αὐτῶν συγκείμενον ἀσώματον ἔστι καὶ ἀμέγεθες . καὶ ὥσπερ εἰ γένοιτο τοῦτο τὸ αἰσθητὸν σῶμα , ἐξ ο,ὐ σώματος γενήσεται , ἐπειδὴ καὶ πᾶν τὸ γινόμενον ἐκ τῆς στερήσεως ἑαυτοῦ γίνεται ἐξ οὐ τοιοῦδε γάρ ) , οὕτω δὲ δηλονότι καὶ εἰ τὸ ἄπειρον γενητόν ἐστι , εἴτε κατὰ χρόνον εἴτε κατ’ αἰτίαν , ἐξ οὐ τοιοῦδε γενήσεται · ὥστε ἐξ οὐκ ἀπείρου γενήσεται . γίνεται δὲ ἐκ τῆς ὕλης καὶ τοῦ εἴδους , ἐπειδὴ καὶ πάντα τὰ ἄλλα . οὐκ ἄρα ἀνάγκη ταῦτα ἄπειρα εἶναι . ἀλλ’ οὐδὲ πεπερασμένα διὰ τὴν εἰρημένην αιτιαν . Ἐπιλύουσι δὲ τὴν ἀπορίαν τούτῳ τῷ τρόπῳ . οὐδέν , φασίν , ἐστὶν ἐν τοῖς συνθέτοις ὃ μὴ ὑπάρχει τοῖς ἁπλοῖς · εἰ γὰρ καὶ ἡ ὕλη μέγεθος οὐκ ἔστιν , ἀλλ’ οὖν τὸ εἶδος τοὐ σώματος , ὃ ἀχρόνως ἐπιγίνεται τῇ ὕλῃ , τοιοῦτόν ἐστιν ἐξ οὗ τῷ συνθέτῳ ὑπάρχει τὸ μεγέθει εἶναι , καὶ οὐ τοῦτό φημι ὅτι μέγεθός ἐστιν αἰσθητὸν τὸ εἶδος τοῦ σώματος , ἀλλ’ ὅτι τῷ οἰκείω λόγῳ χωριστὸν ὕλης ἐστὶ μέγεθος , ὅσπερ λόγος ἐγγενόμενος τῇ ὕλῃ τὸ αἰσθητὸν ποιεῖ μέγεθος . οὕτως καὶ εἰ ἔστι τι ἄπειρον ἐξ ὕλης καὶ εἴδους , δεῖ τὸ ἄπειρον τοῦτο ἐν ταῖς ἀρχαῖς εἶναι · μὴ γὰρ ἐχουσῶν τῶν ἀρχῶν τοῦτο , οὐδ’ ἄν τὸ ἐξ αὐτῶν ἔχοι · ὥστε · εἰ καὶ μὴ ἐν ὓλῃ ὕλῃ δυνατὸν ὑποθέσθαι τὸ ἄπειρον καὶ τὸ πεπερασμένον , ἀλλ᾿ οὖν ἐν τῷ εἴδει γε ἀνάγκη . Πρὸς τοῦτο δὲ πάλιν ἐρεῖ τις ὅτι εἰ πάντα τὰ ἐν τῷ συνθέτῳ ἀνάγκη καὶ ἐν τοῖς ἁπλοῖς εἶναι , ἔστι δὲ τὸ σῶμα ἐπ’ ἄπειρον διαιρετόν , ἕξει καὶ ἤτοι ἡ ὕλη ἢ τὸ εἶδος τὸ εἰς ἄπειρον διαιρετόν . ἀλλ᾿ οὔτε τὸ εἶδος διαιρετόν ἐστι λέγομεν γοῦν ἀμερὲς εἶναι τὸ εἶδος τῷ οἰκείῳ λόγῳ , μερίζεσθαι δὲ καὶ διίστασθαι ἐν τῇ ὕλῃ γενόμενον ) , ἀλλὰ καὶ αὐτὴν πάλιν τὴν ὕλην φαμὲν ἀμεγέθη εἶναι καὶ ἀδιάστατον · οὐκ ἄρα ἐν τοῖς ἁπλοῖς τὸ διαιρετόν , εἰ μὴ ἄρα δυνάμει . ἀλλὰ τοῦτο οὐδὲν πρὸς τὸν λόγον . περὶ γὰρ τοῦ κατ᾿ ἐνέργειαν ἀπείρου νῦν ἡμῖν ὁ λόγος . πάλιν ἐστὶ τὸ λευκόν , ἐν σώματί φημι , διακριτικὸν ὄψεως , καὶ ὅμως αὐτὸ καθ’ αὑτὸ τὸ εἶδος τοῦ λευκοῦ οὔτε τὸ στοιχειῶδες , μήπω δὲ συμπλακὲν τῇ ὕλῃ , οὔτε τὸ ἐν τῷ δημιουργῷ τοιοῦτόν ἐστι . πάλιν ἐστὶν ὁ ἄνθρωπος ζῷον λογικὸν θνητόν , ἀλλ᾿ ὅμως οὔτε ἡ ἰδέα αὕτη τοῦ ἀνθρώπου θνητή ἐστιν , οὔτε δὲ ἡ ὕλη . ὅλως δὲ τὰ ἐν τῷ δημιουργῷ εἴδη οὐ τοιαῦτά φαμεν , οἿον τὸ τοῦ σώματος εἶδος οὐ τριχῇ διαστατόν , οὐδὲ τὸ τοῦ ποσοῦ εἶδος συνεχὲς ἢ διωρισμένον , ἢ ζῷον λογικὸν θνητὸν τὸ τοῦ ἀνθρώπου , ἀλλὰ λόγους τούτων καὶ αἰτίας . Πρὸς ταῦτά φασιν ὅτι πάντων μέν ἐστί τις ὁμοιότης κατ’ οὐσίαν ἔν τε τοῖς εἴδεσι τοῖς ἐν τῷ δημιουργῷ καὶ ἐν τοῖς ἐξ αὐτῶν προϊοῦσι μέχρι τῆς ὕλης οὐδὲ γὰρ ἀπλῶς ὁμωνύμως ἄνθρωπος τοῦτο κἀκεῖνο , ἀλλ᾿ ὡς ἀφ’ ἑνὸς καὶ πρὸς ἕν ) , ἐν οἷς ἔστι καὶ οὐσιώδης τις κοινωνία πρὸς τὰ ἀφ’ ὧν ἐστι καὶ διαφορά , ὥσπερ ἀπὸ τῆς ὑγιείας τὸ ὑγιεινὸν σιτίον . εἰ γὰρ πρὸς ἐκεῖνο ἀφορῶν ὁ δημιουργὸς ποιεῖ τὰ ἐνταῦθα , δεῖ δέ που πολλὴν τὴν κατ᾿ οὐσίαν κοινωνίαν εἶναι οὐ γὰρ δὴ ὡς ζωγράφος ἀφορῶν εἰς τὸν ἄνθρωπον , ἄνθρωπον μὲν τῷ ὄντι οὐ ποιεῖ , ἀπομιμεῖται . δὲ τὰ κατὰ συμβεβηκὸς τῷ σώματι ὑπάρχοντα , οἷον χρώματα καὶ σχήματα , οὕτω καὶ ὁ δημιουργὸς μιμήματα μόνον ἁπλῶς καὶ μηδεμίαν κοινωνίαν ἔχοντα πρὸς τὰ ἐκεῖ εἴδη ποιεῖ τὰ ἐνταῦθα , ἀλλ’ οὐσιωδῶς ἐκεῖνα ἐν τούτοις ἀπομάττονται , ὥσπερ καὶ ἡ σφενδόνη ἐν τῷ κηρῷ τὸν ἐν αὐτῇ χαρακτῆρα ) , οὔσης οὖν ἐν αὐτοῖς τῆς κατ’ οὐσίαν ὁμοιότητος , εἴ τι μὲν τοῖς συνθέτοις ὑπάρχει συμπληρωτικὸν τῆς οὐσίας καὶ οἱονεὶ στοιχεῖον καὶ πλήρωμα τοῦ ὅλου συγκρίματος , πάντως ἐκ τῶν ἁπλῶν ὑπάρχει , τῶν δὲ εἰδῶν προϊόντων ἐκεῖθεν μέχρι τῆς ὕλης , ἐπειδὴ ἀνάγκη πάντως ὕφεσίν τινα τοῦ παράγοντος καὶ τοῦ παραγομένου εἶναι , ἐπισυμβαίνει τινὰ τοῖς · προιοῦσιν ἅπερ μὴ ὑπάρχει τῷ παράγοντι . οἷόν τι λέγω · τὸ φῶς τὸ ἐν τῷ ἀέρι πρόεισιν ἐκ τοῦ ἡλίου , καὶ δῆλον ὅτι ἐστί τις πολλὴ ὁμοιότης καὶ ἡ οὐσίαν κοινωνία τούτου πρὸς τὸ ἐν τῷ ἡλίῳ οὐ γὰρ δὴ ὁμώνυμά ἐστι μόνα τὰ φῶτα ταῦτα ) , ἀλλὰ ἐν τῇ προόδῳ . ἐπισυμβαίνει τινὰ πάθη τῷ προιόντι φωτί , ἅπερ οὐκ ἔστιν ἐν τῷ ἡλίῳ , οἷον τὸ συσχηματίζεσθαι τοῖς τόποις οὓς φωτίζει , τὸ ἔχειν ἀντιτεταγμένον τὸν σκότον , καὶ ἄλλα μυρία . ὥσπερ οὖν ἐνταῦθα τῷ ἀπὸ τοῦ ἡλίου φωτὶ προϊόντι ἐπισυμβαίνει μὲν ἐξ ἀνάγκης τινά , οὐ μέντοι διὰ τοῦτο τὰ συμπληρωτικὰ τῆς οὐσίας αὑτοῦ οὐκ ἐκεῖθεν ἐκ τοῦ ἡλίου ἔχει , οὕτω φημὶ καὶ ἐπὶ τῶν εἰδῶν τῶν ἐν τῇ ὕλῃ · εἴ τι μὲν συμπληρωτικὸν ἔχει τῆς οὐσίας τὰ σύνθετα , ἐκ τῶν ἁπλῶν ἔχει , ἐπισυμβαίνειν δὲ · τῇ προόδῳ αὐτῶν τῇ ἐν τῇ ὕλῃ τινὰ ἃ μὴ ἐν τοῖς πρωτοτύποις ὑπάρχει , οἷον τὸ διαιρετὸν τὸ φθαρτὸν καὶ ὅσα τοιαῦτα , οὐδὲν ἀδύνατον . εἰ τοίνυν τὸ ἄπειρον , ᾗ ἄπειρόν ἐστι , γίνεται ἐξ ἀρχῶν τινων , οἷον τῆς ὑλικῆς τε καὶ εἰδικῆς , ἀνάγκη πᾶσα τὰ κατ’ οὐσίαν αὐτῷ ὑπάρχοντα ἔν τινι τῶν ἁπλῶν εἶναι , ἢ ἐν τῇ ὕλῃ ἢ ἐν τῷ εἴδει . ὥστε κἄν ἐκ τῆς ὕλης μὴ ἔχῃ τὸ ἄπειρον αὐτὸ τοῦτο τὸ ἄπειρον εἶναι , ἀνάγκη πᾶσα ἐκ τοῦ εἴδους αὐτὸ ἔχειν · οὐ γάρ ἐστιν αὐτοῦ ἁπλῶς πάθος τι , ἀλλ’ ἐν τούτῳ τὸ εἶναι ἔχει . ὅταν δὲ λέγωμεν ὅτι τὸ γινόμενον ἐξ οὐ τοιοῦδε γίνεται καὶ ὅτι πᾶν ἐκ τῆς στερήσεως αὑτοῦ γίνεται , ἐπειδὴ τὸ γινόμενον ἡ ὕλη ἐστίν ; ὃ δὲ γίνεται τὸ εἶδος , διὰ τοῦτο οὕτως φαμέν · ἐπεί τοί γε εἰ πρὸς τὸ χωριστὸν τὸ χωριστὸν ἀποβλέψομεν καὶ τὴν τούτου πρόοδον καὶ ἔλλαμψιν τὴν ἐν τῇ ὕλῃ γινομένην , ἀνάγκη πᾶσα τὸ ὅμοιον ἐκ τοῦ ὁμοίου γίνεσθαι . ἀλλ’ ἐπεί , ὡς εἶπον , τὸ γινόμενον ἀλλοιοῦται ἀλλοίωσις γάρ τις καὶ μεταβολὴ ἡ γένησις ) , ἀλλοιοῦται δὲ οὐ τὸ εἶδος ἀλλ’ ἡ ὕλη ἐπιτηδεία γινομένη εἰς τὴν τοῦ εἴδους ὑποδοχήν , ἡ δὲ ὕλη ἀεὶ ἐν στερήσει , διὰ τοῦτο ἀληθὲς τὸ πᾶν τὸ γινόμενον ἐξ οὐ τοιοῦδε τοιόνδε γίνεσθαι . ἀλλὰ πάλιν τῷ λόγῳ τὰ παραδείγματα μάχεται · ὅτι μὲν γὰρ ἐκ τῶν τεσσάρων στοιχείων τὰ σύνθετα πάντα κιρναμένων ἀλλήλοις , κοινὸν ὁμολόγημα , τὰς μέντοι φυσικὰς ἰδιότητας τὰς ἐν τοῖς συνθέτοις ἐνυπαρχούσας ἀδύνατον λόγῳ ταῖς δυνάμεσι τῶν ἁπλῶν ἀποδοῦναι . οἷον κατὰ ποίαν δύναμιν τῶν ἁπλῶν ἢ ὁ μαγνήτης λίθος ἕλκει τὸν σίδηρον , ἢ ὁ τούτῳ ἀντιπαθὴς λεγόμενος ἐκφυσᾷ καὶ ἀπωθεῖ ; καὶ πολλάκις ἀμφότερα ἐν μιᾷ καὶ τῇ αὐτῇ βώλῳ καθ’ ἕτερον καὶ ἕτερον μόριον καὶ τῶν βοτανῶν καὶ λίθων αἱ ἄπειροι δυνάμεις , ἔτι τε καὶ τῶν μορίων τῶν ζῴων , καὶ ἐπὶ πάντων καθόλου τῶν ἀντιπαθείᾳ τινὶ τῇ ἁφῇ μόνον δρώντων . ἀλλὰ πάλιν πρὸς τοῦτο τις τῶν ἐκ φιλοσοφίας ἐρεῖ μή , ὡς τοῖς ἰατροῖς δοκεῖ , τὰς δυνάμεις πάσας τοῖς συνθέτοις ἐκ τῶν ἁπλῶν εἶναι , ἀλλ’ ὕλης λόγον ἐπέχειν τὴν τῶν ἁπλῶν κρᾶσιν , ταύτῃ δὲ τῇ ὕλῃ τοίως ἢ τοίως κραθείσῃ ἐπιγίνεται ἐκ τῆς ὃλης δημιουργίας τὰ εἴδη . Ταῦτα μὲν οὖν πέρα τοῦ μέτρου τῶν προκειμένων ἐξέβημεν , διόπερ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν συνέχειαν τῶν προκειμένων . δείξας ὁ Ἀριστοτέλης ὅτι ἀναγκαίως ὑποτιθέμενοι τὸ ἄπειρον καὶ ἀρχὴν αὐτὸ ὑπέθεντο , εἶναί φησι καὶ ἀγένητον καὶ ἄφθαρτον . καὶ τοῦτο εἰκότως · εἴτε γὰρ γένοιτο , πάντως ἀπό τινος ἀρχῆς ἄρχεται γίνεσθαι οἷον πρότερον εἰ τύχοι τῶν ὁμοιομερῶν ἡ σὰρξ καὶ τῶν ὀργανικῶν ἡ καρδία , καὶ ἐπὶ τῶν φυτῶν αἱ ῥίζαι ) , τ·οῦ δὲ ἀπείρου ἀρχ·ὴ οὐκ ἔστι πέρας γάρ , ὡς ἤδη εἴρηται , ἡ ἀρχή ) , εἴτε φθείροιτο , πάντως εἴς τι τελευταῖον φθαρήσεται · τὰ γὰρ φθειρόμενα πάντα οὕτως φθείρεται , πρότερον μὲν τῶν εὐπαθεστέρων φθειρομένων εἶτα τῶν ἧττον εὐπαθεστέρων καὶ τελευταῖον τῶν δυσπαθεστέρων , καὶ οὕτως μέχρις οὗ εἴς τι ἔσχατον καταντήσῃ τὸ φθειρόμενον . ὥστε καὶ ἀγένητον ἀνάγκη εἶναι τὸ ἄπειρον καὶ ἄφθαρτον . ταῦτα εἰπών , ἐφεξῆς τὰς αἰτίας λέγει δι’ ἃς ἠναγκάσθησαν ἐν τοῖς οὖσιν ὑποθέσθαι τὸ ἄπειρον , εἰσὶ δὲ αὗται πέντε . πρώτη μὲν ὁ χρόνος ἐπ’ ἄπειρον αὐξόμενος . · δευτέρα ἐκ τῆς ἐπ’ ἄπειρον τομῆς τῶν μεγεθῶν · δέδεικται γὰρ τοῖς γεωμέτραις πᾶσαν δὴ τὴν δοθεῖσαν εὐθεῖαν δίχα τεμεῖν , εἰ δὲ τοῦτο , δυνατὸν ἐπ’ ἄπειρον τῇ διχοτομίᾳ χρήσασθαι . δείκνυται δὲ ὅτι ἐπ’ ἄπειρον ἡ τομὴ τῶν μεγεθῶν καὶ ἐκ τοῦ τὸ τρίγωνον τὰς δύο πλευρὰς τῆς λοιπῆς μείζονας ἔχειν · εἰ γὰρ ἀφέλοις ἐκ τῶν δύο πλευρῶν ἴσην τῇ μιᾷ καὶ ἀγάγοις ἐκ τοὐ σημείου , καθ’ ὃ ἔτεμες τὴν ἴσην τῇ ἐλάττονι , παράλληλον εὐθεῖαν τῇ ἐλάττονι , ἧς τὴν ἴσην ἐκ τῶν δ.ύο ἀφεῖλες , ποιεῖς ἔλαττον τρίγωνον . πάλιν ἐπειδὴ τούτου αἱ δύο πλευραὶ τῆς λοιπῆς μείζονες , τὸ αὐτὸ ποιήσας ποιήσεις πάλιν ἔλαττον τρίγωνον . καὶ τοῦτο ἐπ’ ἄπειρον . ὥστε ἡ τομὴ τῶν μεγεθῶν ἐπ’ ἄπειρον . δεῖ δὲ ὀρθογώνιον τὸ τρίγωνον ποιῆσαι δηλονότι , μήποτε ἐπὶ τῶν ἄλλων ἡ ἀφαίρεσις ποιήσῃ ἰσόπλευρον τρίγωνον , καὶ οὐκέτι ἔστιν ἀφελεῖν ἀπὸ τῆς ἑτέρας τὴν ἑτέραν ·· οὐκέτι γὰρ πίπτει ἐντὸς τοῦ τριγώνου ἡ τομή , μὴ πιπτούσης δὲ οὐκ ἔστιν ἀεὶ γράφειν ἐντὸς τρίγωνον . εἰ δὲ λάβωμεν ὀρθογώνιον τρίγωνον καὶ τὴν ἀφαίρεσιν ἐκ τῆς ὑποτεινούσης τὴν ὀρθὴν γωνίαν ποιησώμεθα , ἀεί τε ἡ διαίρεσις ἐντὸς τοῦ τριγώνου πεσεῖται μείζων γάρ ἐστιν ἀεὶ ἡ ὑποτείνουσα τὴν ὀρθὴν γωνίαν ἑκατέρας τῶν λοιπῶν ) , καὶ οὕτως ἀεὶ τοῦ γινομένου ὀρθογωνίου ὄντος ἀεὶ ἔστι λαμβάνειν ἐκ τῆς ὑποτεινούσης ἴσην τῇ ἐλάττονι , καὶ οὕτως ἐπ᾿ ἄπειρον ἐντὸς καταγράφειν τρίγωνα . ἐὰν δὲ ἐκ τῶν δύο ἀφέλῃς ἅμα , καὶ ἐπὶ παντὸς τριγώνου ὑγιὴς ἔσται ὁ λόγος . τρίτη αἰτία τοῦ νομίσαι αὐτοὺς εἶναι τὸ ἄπειρον τὸ δεῖν εἶναι τὴν ἀειγενεσίαν εἰ μὴ γὰρ εἴη ἄπειρόν τι ἐξ οὗ ἀφαιρεῖται τὰ γινόμενα , ἐπιλείψει ἡ γένεσις ) , διὰ τὸ μὴ ἐπιστῆσαι ὅτι οὐδὲν εἰς τὸ μηδαμῇ μηδαμῶς ὂν φθείρεται , ἀλλ’ ἡ ἄλλου φθορὰ ἄλλου ἐστὶ γένεσις καὶ εἰς ἄλληλα ἡ τῶν στοιχείων ἀνάλυσις . τετάρτη , φησί , τὸ νομίζειν ὅτι πᾶν τὸ πεπερασμένον ἀεὶ πρός τι περαίνει , τουτέστιν ὅτι πᾶν τὸ πεπερασμένον ὑπό τινος περατοῦται , ὥστε · τὸ περαῖνον καὶ αὐτὸ πεπέρανται | ἢ ἄπειρόν ἐστιν . εἰ μὲν οὖν ἄπειρον , αὐτόθεν ἔστι τὸ ἄπειρον , εἰ δὲ πεπερασμένον , ὑπό τινος περανθήσεται , καὶ τοῦτο ἐπ’ ἄπειρον · εἰ γὰρ τὸ λαμβανόμενον ὑπό τινος ἄλλου περατοῦται , ἀνάγκη μηδὲν εἶναι πέρας τῶν λαμβανομένων , εἰ ἀεὶ τὸ λαμβανόμενον πεπέρανται . ὥστε ἀνάγκη ἑκατέρωθεν τὸ ἄπειρον εἰσάγεσθαι . πέμπτη , ὃ καὶ κυριώτατόν ἐστιν αἴτιον ὅπερ καὶ μάλιστα τοῖς εἰρημένοις παρέχει τὴν πιθανότητα , τὸ τὴν νόησιν , φησί , μὴ ἐπιλείπειν , τουτέστι μὴ προσίεσθαι πέρας καὶ τέλος , μηδὲ ὑπολιμπάνειν τῷ ἀεὶ τοῦ ληφθέντος ἔξω τι ἄλλο φαντάζεσθαι . διὰ γὰρ τοῦτο καὶ τὸν ἀριθμὸν ἄπειρον ὑπολαμβάνομεν καὶ τὴν τῶν σωμάτων τομὴν ἐπ’ ἄπειρον καὶ τὸ ἔξω τοῦ οὐρανοῦ · οὐ γὰρ ἔχει στάσιν ἡ φαντασία , ἀλλ’ ὅταν ὑπερβῇ τὸν οὐρανόν , ζητεῖ κενὸν ἔξωθεν ἄπειρον ἢ σῶμα , καὶ εἰ μὲν σῶμα ἄπειρον ἐπινοήσεις , αὐτόθεν τὸ ἄπειρον εἶναι μέγεθος ὑπέθετο , εἰ δὲ κενὸν ἄπειρον ἐπινοήσεις , εὐθὺς καὶ σῶμα ἄπειρον ἀνάγκη συνάγεσθαι . ἔνθεν γὰρ καὶ ὁ Δημόκριτος ἀπείρους εἶναι κόσμους ὑπετίθετο , ὑποτιθέμενος κενὸν εἶναι ἄπειρον · τίς γὰρ ἡ ἀποκλήρωσις τόδε μὲν τὸ τοῦ κενοῦ μέρος ὑπὸ κόσμου πληρωθῆναι , ἄλλα δὲ μή ; ὥστε εἰ ἔν τινι μέρει τοῦ κενοῦ κόσμος ἐστί , καὶ ἐν παντὶ ἄρα τῷ κενῷ . ἀπείρου οὖν ὄντος τοῦ κενοῦ , ἄπειροι ἔσονται καὶ οἱ κόσμοι . οὐ μόνον δὲ τὸ ἄλογον τῆς ἀποκληρώσεως ἐλέγχει τὸ εἶναι τὸ ἄπειρον , ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ λόγου · τὸ γὰρ κενὸν οὐδὲν ἕτερόν φασιν ἢ τόπον ἐστερημένον σώματος , εἰ δὲ τοῦτο , πᾶς δὲ τόπος δεκτικός ἐστι σώματος , καὶ τὸ κενὸν ἄρα πᾶν πέφυκε δέχεσθαι · εἰ δὲ πέφυκεν , ἀνάγκη πᾶσα ἢ δεδέχθαι ἤδη ἢ δέξασθαι · ἀπείρου οὖν ὄντος τοῦ κενοῦ ἄπειρον ἔσται καὶ τὸ ἐν αὐτῷ σῶμα . ἐπὶ γὰρ τῶν ἀιδίων , φησίν , οὐδὲν διαφέρει τὸ δυνάμει τοῦ ἐνεργείᾳ · ἐπὶ μὲν γὰρ‘ τῶν γινομένων καὶ φθειρομένων δυνατὸν μὴ ἀχθῆναι τὸ δυνάμει εἰς τὴν ἐνέργειαν , φθάσαντος φθαρῆναι τοῦ πράγματος πρὶν τελειωθῇ ἡ ἐν αὐτῷ δύναμις ἀχθεῖσα εἰς τὴν ἐνέργειαν , ἐπὶ δὲ τῶν ἀιδίων , εἴ τί ἐστιν ὅλως δυνάμει , ἀνάγκη πᾶσα καὶ ἐνεργείᾳ αὐτὸ γενέσθαι · ματαίαν γὰρ ἄν ἕξει τὴν δύναμιν , εἰ μηδέποτε ἀχθείη εἰς ἐνέργειαν . ὥστε εἴ τι τῶν ἀιδίων δυνάμει ἐστί , πάντως ἔσται ποτὲ καὶ ἐνεργείᾳ , ὡς εἰ μηδέποτε γένοιτο , οὐδ’ ἄν ἐνεδέχετο γενέσθαι . ὥστ.ε οὐδὲ δυνάμει ἦν · τὸ γὰρ δυνάμει τοῦτό ἐστιν , ὃ ἐνδέχεται γενέσθαι ἐνεργείᾳ , διόπερ οὐδὲ κυρίως ἐπὶ τῶν ἀιδίων τὸ ἐνδεχόμενον · οὐ γὰρ ἔχει τὴν ἐπ’ ἄμφω ῥοπήν , ἀλλὰ ἐξ ἀνάγκης ἔστιν ἀεί . τὸ γὰρ ἐνδέχεσθαι ἐπὶ τούτων τοῦ εἶναι οὐδὲν διαφέρει · . οὐδὲ γὰρ ἔχει τὸ ἄλλοτε ἄλλως . ὥστε εἰ ἄπειρόν ἐστι κενόν , καὶ σῶμα ἄπειρον ἐξ ἀνάγκης ἔσται . οὕτω γοῦν καὶ . λέγουσιν ὁ μὲν κόσμους , οἱ δὲ ἀέρα ἄπειρον ἢ ὕδωρ . ἢ τὸ μεταξύ . Ταῦτα εἰπών , ἐφεξῆς φησιν ὅτι δὴ ἀπορίας πολλὰς ἔχει ὁ περὶ τοῦ ἀπείρου λόγος , εἴτε θείημεν εἶναι τὸ κενὸν ] ἢ καὶ μή · εἴτε γὰρ μὴ ἔστιν ἄπειρον ] , ἀναιρήσομεν τὴν ἐπ’ ἄπειρον τοῦ χρόνου πρόοδον καὶ τοῦ ἀριθμοῦ τὴν αὔξησιν καὶ τὴν ἐπ’ ἄπειρον τῶν μεγεθῶν τομήν , εἴτε ἔστι , ζητήσεως ἄξιον πότερον οὐσία ἐστὶν ἢ συμβεβηκός , καὶ εἰ συμβεβηκός , καθ’ αὑτὸ συμβεβηκὸς ἢ οὐ καθ’ αὑτὸ ἀλλὰ ἀπλῶς συμβεβηκός . ἀφορίζεται δὲ καὶ περὶ ποίου ἀπείρου ποιεῖται τὸν λόγον , ὅτι τοῦ κατὰ μέγεθος ἀπείρου · τοῦτο γάρ ἐστι μάλιστα φυσικοῦ ζητῆσαι , εἴτε ἐστὶ σῶμα ἄπειρον κατὰ τὴν ἔκτασιν εἴτε μὴ . p . 203b6 Ἅπαν γὰρ ἢ ἀρχὴ ἢ ἐξ ἀρχῆς . Ἅπαντα τὰ ὄντα , ὅσα μὴ μάτην ὑπέστη καὶ κατὰ συμβεβηκός , ἢ ἀρχῆς λόγον ἐπέχουσιν ἢ ἐξ ἀρχῆς εἰσι τά γὰρ μάτην ὄντα δύναται μηδὲ δέτερόν τι τούτων εἶναι δι’ αὐτὸ τοῦτο τὸ μάτην εἶναι ) , τὸ δὲ ἄπειρον οὐ μάτην ἀίδιον γάρ ) , ὥστε ἢ ἀρχὴ ἢ ἐξ ἀρχῆς . p . 203b8 Τὸ τε γὰρ γενόμενον ἀνάγκη τέλος λαβεῖν , καὶ τελευτὴ πάσης ἐστὶ φθορᾶς . Εἰ τὸ γενόμενον ἀνάγκη φθαρῆναι , τὰ δὲ φθειρόμενα πέρας ἔχει τι κατὰ μέγεθος , εἰς ὃ ἡ φθορὰ ἀπολήγει , ἀεὶ τῶν εὐφθαρτοτέρων προφθειρομένων , οὐδὲν ἄρα γενητὸν ἄπειρον . καὶ ὅτι οὐδὲν κατ’ οὐσίαν γινόμενον ἀθρόαν ἔχει τὴν προαγωγήν , ὥσπερ τινὰ τῶν ἀλλοιουμένων , ἀλλὰ κατὰ μόριον . ὥστε εἰ ἔστι τὸ ἄπειρον , ἀνάγκη καὶ ἀγένητον αὐτὸ εἶναι καὶ ἄφθαρτον . p . 203b11 Καὶ περιέχειν ἅπαντα καὶ πάντα κυβερνᾶν , ὥς φασιν οἳ μὴ ποιοῦσι παρὰ τὸ ἄπειρον ἄλλας αἰτίας , οἷον νοῦν ἢ φιλίαν . Ὅσοι , φησί , τῶν πάλαι φυσιολόγων μὴ ἀπέβλεψαν εἰς τὸ ποιητικὸν αἴτιον , ὥσπερ Ἀναξαγόρας μὲν εἰς τὸν νοῦν , ὃν ποιητικὸν εἶναι αἴτιον ἔλεγεν , Ἐμπεδοκλῆς δὲ τὸ νεῖκος καὶ τὴν φιλίαν , οὗτοι ἣν ὑπέθεντο ὕλην εἶναι τῶν πάντων , ἄπειρόν τε αὐτὴν ὑπέθεντο τῷ μεγέθει καὶ ἀγένητον καὶ ἄφθαρτον , καὶ ταύτην εἶναι τὸ θεῖον , ὅπερ καὶ διακυβερνᾶν πάντα καὶ ἐπιστατεῖν τῇ τῶν ὅλων συστάσει , ἀθάνατόν γε καὶ ἀνώλεθρον , ὅπερ Ἀναξιμένης μὲν τὸν ἀέρα εἶναι ἔλεγε , Θαλῆς δὲ τὸ ὕδωρ , Ἀναξίμανδρος δὲ τὸ μεταξύ , καὶ ἄλλος ἄλλο . καὶ οὐδέν γε θαυμαστόν , φησίν , ἐν τῇ καθ’ ἡμᾶς περιόδῳ τοὺς πρώτους μὴ ἐπιστήσαντας τῇ ἐφεστηκυίᾳ τοῖς ὅλοις δυνάμει ἓν τῶν στοιχείων , ὅπερ ἄν ὑπώπτευσεν ἕκαστος αἴτιον τοῖς ἄλλοις τοὺ εἶναι , τοῦτο εὐθὺς καὶ θεὸν ὑπονοῆσαι . ὥσπερ οὖν αὐτοὶ εἰς τὸ ὑλικὸν · μόνον ἀποβλέψαντες , τοῦτο | πρώτην αἰτίαν | τῶν ὄντων πάντων εἶναι ὑπώπτευσαν , οὕτως δηλαδὴ καὶ Ἀναξαγόρας μὲν τὸν νοῦν ἀρχὴν τῶν ὄντων πάντων ὑπετίθετο , Ἐμπεδοκλῆς δὲ τὸ νεῖκος καὶ τὴν φιλίαν . p . 203b17 Χρῶνται γὰρ καὶ οἱ μαθηματικοὶ τῷ ἀπείρῳ . Τουτέστι τῇ ἐπ’ ἄπειρον τῶν μεγεθῶν τομῇ · ἔχουσι γὰρ πᾶσαν τὴν δοθεῖσαν εὐθεῖαν δίχα τεμεῖν , καὶ ἀπὸ τῆς δοθείσης εὐθείας ἐλάττονα ἀφελεῖν · ἐπεὶ οὖν τοῦ τριγώνου τῶν δύο πλευρῶν ἐλάττων ἡ λοιπή , ἀεὶ ἔστιν ἀφαιροῦντα ἀπὸ τῆς μείζονος τὴν ἐλάττω ἄγειν ἐκ τῆς τομῆς τῇ ἐλάττονι παράλληλον εὐθεῖαν καὶ ποιεῖν τρίγωνον , καὶ τοῦτο ἐπ’ ἄπειρον . p . 203b27 ᾖστε εἴπερ μοναχοῦ , καὶ πανταχοῦ εἶναι τὸν ὄγκον . Τίς ἡ ἀποκλήρωσις ἐν ἑνὶ μὲν μέρει τοῦ κενοῦ εἶναι σῶμα , μὴ καὶ πανταχοῦ δὲ εἶναι , εἴπερ τὸ κενὸν τόπος ἐστὶν ἐστερημένος σώματος ; p . 203b28 Ἅμα δὲ καὶ εἰ ἔστι κενὸν καὶ τόπος ἄπειρος , καὶ σῶμα ἀναγκαῖον εἶναι . Ἐπειδὴ πρότερον τῷ ἀποκληρωτικὸν μόνον εἶναι τὸν λόγον ἤλεγχε , νῦν καὶ κατασκευάζει αὐτὸ τοῦτο , ὅτι ἀνάγκη εἶναι ἄπειρον κενοῦ ἀπείρου ὑποκειμένου , οὐδὲν γὰρ ἄλλο φασὶν εἶναι τὸ κενὸν ἢ τόπον ἐστερημένον σώματος · πᾶς δὲ τόπος σώματός ἐστι δεκτικός . εἰ δὲ ἀίδιος οὗτος , οὐδὲν μᾶλλον δυνάμει ἐστὶ σώματος δεκτικὸς ἢ ἐνεργείᾳ . p . 203b34 Ἀλλ᾿οὐδὲν ἧττόν ἐστιν ἄπειρον καὶ ἄπειρα τῷ πλήθει . Οὐκ ἀναιρεῖ , φησί , τὸ ἄπειρον τὸ ὑποτίθεσθαι αὐτὸ ἢ οὐσίαν , ἢ συμβεβηκὸς καθ’ αὑτὸ ἢ ἁπλῶς · ὅπως γὰρ ἄν αὐτὸ ὑποθώμεθα , οὐδὲν κωλύει εἶναι τὸ κατὰ τὴν ἔκτασιν ἄπειρον , ὅπερ διαιρούμενον ποιεῖ τὸ κατὰ πλῆθος ἄπειρον . p . 204a1 Μάλιστα δὲ φυσικοῦ ἐστὶ σκέψασθαι , ἔστι μέγεθος αἰσθητὸν ἄπειρον . Ἔχεις ἐνταῦθα τὸν σκοπὸν τῶν ἐφεξῆς , περὶ ποίου ἀπείρου διαλέγεται , ὅτι αἰσθητοῦ , τουτέστι φυσικοῦ τοῦ κατὰ τὰς φυσικὰς ποιότητας πεποιωμένου . εἴτε γὰρ ἔστι τι ἔξω τοῦ οὐρανοῦ ἕτερόν τι οὐ φυσικὸν σῶμα ἄποιον ἤ τι τοιοῦτον , ἐν τῇ Περὶ οὐρανοῦ ζητήσει καὶ δείξει ὅτι ἀδύνατον ὅλως ἔξω τοῦ οὐρανοῦ σῶμα εἶναι , νῦν δὲ ζητεῖ εἰ δυνατὸν φυσικόν τι σῶμα ἐπ’ ἄπειρον ἐκτετάσθαι . περὶ δὲ τοῦ κατὰ πλῆθος ἀπείρου , ὅτι οὐ δυνατὸν εἶναι , ἔδειξε καὶ ἐν τῷ πρώτῳ βιβλίῳ ἐν τοῖς πρὸς Ἀναξαγόραν καὶ Δημόκριτον λόγοις , δείξει δὲ ἀκριβέστερον καὶ ἐν τῇ Περὶ γενέσεως καὶ φθορᾶς . p . 204a2 Πρῶτον οὖν διοριστέον ποσαχῶς λέγεται τὸ ἄπειρον . Δείξας ὅτι ἀναγκαῖος τῷ φυσικῷ ὁ περὶ ἀπείρου λόγος , καὶ ὅτι εἰκότως οἱ θέμενοι τὸ ἄπειρον ἀρχὴν αὐτὸ εἶναι ὑπέθεντο τῶν ὄντων , ἐντεῦθεν λοιπὸν εἰσβάλλει εἰς τὴν περὶ αὐτοῦ σκέψιν . ἐπειδὴ δὲ πολλαχῶς τὸ ἄπειρον λέγεται , πρότερον ἐκτίθεται τὰ σημαινόμενα τοῦ ἀπείρου , εἶθ’ οὕτως δείκνυσι ποῖα μὲν τοῦ ἀπείρου σημαινόμενά ἐστι , ποῖον δὲ οὐκ ἔστιν · ἐπιστήμονος γὰρ τὸ τὰ σημαινόμενα τῶν ὁμωνύμων φωνῶν διορίζεσθαι καὶ λέγειν ποίῳ μὲν συγχωρεῖν , ποίῳ δὲ οὔ . λέγεται , φησί , τὸ ἄπειρον πενταχῶς . καθ’ ἕνα μὲν τρόπον ἄπειρον λέγεται τὸ μηδὲ πεφυκὸς ὅλως ἔχειν πέρας , ἀλλ’ οἷον ἀπόρευτον ὂν καὶ ἀδιεξίτητον τῷ μηδὲ ὅλως ἔχειν πορείαν διὰ τὸ μηδὲ ποσὸν ὅλως εἶναι , ὥσπερ καὶ τὴν φωνὴν ἀόρατον λέγομεν τῷ μηδὲ ὅλως πεφυκέναι ὑποπίπτειν τῇ ὄψει . τοιοῦτον δέ ἐστι τὸ σημεῖον καὶ αἱ ποιότητες · ἄπειρα γὰρ ταῦτα , τὸ μὲν σημεῖον ὅτι πέρας ὂν αὐτὸ πέρας οὐκ ἔχει , τῷ παντελῶς ἀμέγεθες εἶναι ( οὐ γὰρ δὴ τῷ μὴ καταλαμβάνεσθαι αὐτοῦ τὰ πέρατα διὰ τὴν ἐπ’ ἄπειρον ἔκτασιν ) , ὁμοίως δὲ καὶ τὸ λευκὸν καὶ καθόλου ἡ ποιότης τῷ μηδ’ ὅλως πόρον ἔχειν . δεύτερον δὲ ἄπειρον λέγεται τὸ διέξοδον ἔχον ἀτελεύτητον , οὗπερ οὐκ ἔστι ποτὲ πέρας εὑρεῖν , οὐ τῷ μὴ δύνασθαι ἡμάς αὐτὸ διεξελθεῖν , ἀλλὰ τῷ αὐτὸ μηδέποτε ἀπολήγειν κατὰ τὴν ἔκτασιν μηδὲ περατοῦσθαι τὸ μέγεθος , περὶ οὗ καὶ πρόκειται ἐπισκέψασθαι , εἰ ἔστι τοιοῦτόν τι μέγεθος ἐν τοῖς οὖσιν ἢ μή . τρίτον δὲ λέγομεν ἄπειρον , ὃ πέρας μὲν ἔχει , ἡμῖν δὲ διὰ δυσχέρειαν οὐ κατείληπται . τοῦτο δὲ συμβαίνει διχῶς , ἢ διὰ τὸ ποσὸν ἢ διὰ τὸ ποιόν · ἄν τε γὰρ ᾖ τραχεῖα ἡ ὁδὸς καὶ δύσβατος καὶ σκολιότητα ἔχουσα , λέγομεν τὴν τοιαύτην ὁδὸν ἄπειρον , τῷ μὴ δύνασθαι ἡμᾶς πορείαν ἐπ’ αὐτῆς ποιεῖσθαι οὕτως οὖν ἄπειρον λέγομεν τὸν λαβύρινθον , οὐ τ·ῷ μὴ ἔχειν πέρας τι τῆς ὁδοῦ , ἀλλὰ τῷ σκολιὸν εἶναι καὶ διὰ τοῦτο δυσέκβατον ) , λέγομεν καὶ διὰ τὸ πολλὴν εἶναι τὴν ἔκτασιν ἄπειρον τὴν ὁδόν , ὥσπερ φαμὲν τὸν ὠκεανὸν ἄπειρον εἶναι διὰ τὸ μὴ δύνασθαι ἡμάς διὰ τὸ πολλὴν εἷναι τὴν ἔκτασιν | διεξελθεῖν αὐτόν , αὐτοῦ γε πάντως ἀποπερατουμένου καὶ ὑπὸ γῆς πανταχοῦ περιεχομένου . ὁμοίως καὶ ἡ Ἐρυθρὰ θάλασσα ἄπειρος διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν . λέγομεν γοῦν καὶ ἡμεῖς , ὁπηνίκα μακρὰν ὁδὸν ὁδεύομεν , ἀπειρηκότες , ὡς ἄπειρος εἴη ἡ ὁδός . λέγεται δὲ κατὰ τέταρτον τρόπον ἄπειρον , ὃ πέφυκε μὲν ἔχειν πέρας , οὐκ ἔχει δέ . τοιοῦτον δ’ ἐστὶν ὁ κύκλος · δυνατὸν μὲν γὰρ λαβεῖν κατ’ ἐνέργειαν σημεῖον ἐν αὐτῷ , κἀκεῖθεν τὴν ἀρχὴν ποιήσασθαι , ἀλλ’ αὐτὸς οὐκ ἔχει ὡρισμένον τι σημεῖον κατ’ ἐνέργειαν · ὅθεν γὰρ ἄν βουληθῶ λαμβάνω τὴν ἀρχήν , ἐπεὶ καὶ ὁ γράφων τὸν κύκλον κέντρῳ καὶ διαστήματι οὐκ ἐξ ὡρισμένου σημείου τὴν ἀρχὴν ποιεῖται , ἀλλ’ ὅθεν ἂν βουληθῇ , καὶ ὁ κινούμενος δὲ ἐπὶ κύκλου δύναται ὅθεν ἄν βούληται ἄρξασθαι τῆς κινήσεως . οὕτως οὖν ὁ κύκλος ἄπειρος μὴ ἔχων μὲν οἴκοθεν πέρας , καὶ διὰ τοῦτο λεγόμενος ἄπειρος , δυνάμενος δὲ ἐν τῇ πρὸς ἄλλον σχέσει λαβεῖν . πέμπτον ἐστὶ τοῦ . ἀπείρου σημαινόμενον τὸ κατὰ πρόσθεσιν , φησίν , ἢ διαίρεσιν , ἢ ἀμφότερα · κατὰ πρόσθεσιν μὲν ὡς ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ καὶ τοῦ χρόνου λέγομεν γὰρ ἄπειρον εἶναι τὸν ἀριθμὸν τῷ ἐπ’ ἄπειρον αὔξεσθαι δύνασθαι · ἔστι γὰρ παντὸς τοῦ ληφθέντος ἀριθμοῦ μείζονα λαβεῖν · δι’ αὐτὸ δὲ τοῦτο καὶ τὸν χρόνον αὐξῆσαι δυνατόν ) , κατὰ διαίρεσιν δὲ διὰ τὴν . ἐπ᾿ ἄπειρον τῶν μεγεθῶν διχοτομίαν , ἀμφοτέρως δὲ ὡς εἰ νοήσαις μίαν εὐθεῖαν , εἶτα ταύτην διχοτομουμένην , καὶ πάλιν τὸ ἕτερον μέρος διχοτομούμενον , μούμενον , καὶ τὸ μέρος τῷ μέρει προστιθέμενον τοῦ δὲ οὕτω γὰρ ἐπ’ ἄπειρον τὸ μὲν αὔξεται τὸ δὲ μειοῦται . Τοσαυταχῶς οὖν τοῦ ἀπείρου λεγομένου , ζητεῖ νῦν ὁ λόγος περὶ τοῦ δευτέρου τέρου σημαινομένου τοῦ κατὰ τὴν ἔκτασιν ἀπείρου , εἰ ἔστιν ἢ μὴ τοιοῦτόν ἄπειρον ἐν τοῖς οὖσιν , οἷον καὶ οἱ φυσικοὶ εἶναι ὑποτίθενται . εἰ γάρ τις κατὰ τὰ λοιπὰ σημαινόμενα λέγοι εἶναι τὸ ἄπειρον , οὐ διοισόμεθα ( διδόαμεν καὶ ἡμεῖς τὰ τοιαῦτα εἶναι τοῦ ἀπείρου σημαινόμενα ) , ὅτι δὲ τὸ κτὰ τὴν ἔκτασιν ἄπειρον οὐκ ἔστι , πρόκειται διελέγξαι . καὶ πρότερον τοὺς οὐσίαν αὐτὸ λέγοντας εἶναι τὸ ἄπειρον διελέγχει ( μὴ ἄλλο τι ὂν εἶτα ἄπειρον , ἀλλ᾿ αὐτοάπειρον ) , καὶ οὐσίαν εἶναι τοιαύτην ὥσπερ ἀέρος καὶ πυρὸς οὕτω δὲ καὶ ἀπείρου . τοῦτο οὖν , φησίν , ἢ διαιρετὸν ἔσται ἢ ἀδιαίρετον . εἰ μὲν οὖν διαιρετόν , ἢ κατὰ μέγεθος ἔσται διαιρετὸν ἢ κατὰ πλῆθος πᾶν γὰρ τὸ διαιρούμενον κατὰ ἓν τούτων τῶν εἰδῶν διαιρεῖται ) , εἰ δὲ τοῦτο , ποσὸν ἔσΤαι , οὐκ οὐσία τοῦ γὰρ ποσοῦ ἄμφω ταῦτα εἴδη , τὸ συνεχὲς καὶ τὸ διωρισμένον ) , ὥστε οὐκ οὐσία ἔσται καθ’ αὑτὴν τὸ ἄπειρον . εἰ δὲ ἀδιαίρετον , οὐκ ἄν εἴη ἄπειρον , οἷον ἡμεῖς ζητοῦμεν καὶ οἷον οἱ φυσικοὶ πάντες ὑποτίθενται εἶναι τὸ κατὰ τὴν ἔκτασιν ἄπειρον , ὅπερ διαιρετὸν πάντως ἐστὶ μέγεθός τι ὄν , εἰ μὴ ἄρα ὡς τὴν στιγμὴν καὶ τὴν ποιότητα ἄπειρον εἷναί φαμεν . ἀλλ’ ἡμῖν περὶ τοῦ τοιούτου οὐδὲ εἷς λόγος , ἀλλ’ εἰ ὡς ἀδιεξίτητον καὶ ἀτελεύτητον κατὰ τὴν ἔκτασιν εἶναι ἄπειρον · οὔκουν δυνατὸν τοιοῦτον ἄπειρον οὐσίαν εἶναι . Ταῦτα εἰπὼν μεταβαίνει ἐν μέσῳ πρὸς τοὺς συμβεβηκὸς ἄλλῳ εἶναι λέγοντας τὸ ἄπειρον , εἶτα εὐθὺς ἀνατρέχει πρὸς τὸ προκείμενον . εἰ γὰρ συμβεβηκός , φησίν , εἴη τὸ ἄπειρον ἄλλῳ , οὐκ ἂν εἴη τῶν ὄντων ἀρχὴ τὸ ἄπειρον , ἀλλ’ ἐκεῖνο ᾧ τὸ ἄπειρον συμβέβηκεν . ὥσπερ γὰρ λέγομεν τὴν φωνὴν στοιχεῖον μὲν εἶναι τῆς διαλέκτου , λέγομεν δὲ τὴν φωνὴν εἷναί ἀόρατον , καὶ οὐκέτι ἀναγκαζόμεθα λέγειν καὶ τὸ ἀόρατον στοιχεῖον εἶναι τῆς διαλέκτου , διότι μὴ καθ’ αὑτὸ ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκὸς ὑπάρχει τῇ φωνῇ τὸ ἀόρατον , οὓτω φημὶ καὶ ἐπὶ τοῦ ἀπείρου · οὐκ ἐπειδὴ συθμβέβηκεν ἄλλῳ , οἷον ἀέρι ὕδατι ὅπερ καθ’ αὑτό ἐστιν ἀρχὴ τῶν πραγμάτων , διὰ τοῦτο φήσαιμι ἂν καὶ τὸ ἄπειρον τῶν ὄντων ἀρχὴν εἶναι . εἰ γὰρ καὶ κατὰ συμβεβηκὸς αὐτό τις εἴποι εἶναι ἀρχήν , οὐδὲν μᾶλλον ἀρχὴν αὐτὸ δείκνυσι · τὰ γὰρ κατὰ συμβεβηκός τινος αἴτια , οὐδ’ ὅλως εἰσὶν αἴτια . ὥσπερ λέγεται καὶ τὸ φαλακρὸν αἴτιον εἶναι τῆς οἰκίας , οὐδαμῶς ὂν αἴτιον · οὐ γὰρ ᾗ φαλακρὸς ὁ οἰκοδόμος ᾠκοδόμησεν . ὅθεν κἂν μὴ φαλακρὸς ἦν , οὐδὲν ἧττον ᾠκοδόμησεν ἄν . οὐκ ἄρα οὐδὲ τὸ ἄπειρον ἀρχή . ἀλλὰ μὴν δέδεικται ὅτι εἴ γε ἔστιν , ἀδύνατον αὐτὸ μὴ ἀρχὴν εἶναι , οὐδ’ ἄρα οὐδὲ κατὰ συμβεβηκὸς δυνατὸν εἶναι τὸ ἄπειρον . ἀλλὰ τοῦτο μὲν πρϊὼν δείξει ἐντελέστερον , ἐπανέρχεται δὲ εἰς τὸ προκείμενον , ὅτι ἀδύνατον αὐτὸ καθ’ αὑτὸ τὸ ἄπειρον οὐσίαν εἶναι , ἡ δὲ ἐπιχείρησις ἐκ τοῦ μᾶλλον . τὸ ἄπειρον , φησί , τῷ μεγέθει ὑπάρχει καὶ τῷ ἀριθμῷ * * * ( εἰ τοίνυν τὰ μᾶλλον ὀφείλοντα καθ’ αὑτὰ ὑπάρχειν , ὁ ἀριθμὸς καὶ τὸ μέγεθος , ὡς ὑποκείμενα τῷ ἀπείρῳ , ὅμως καὶ αὐτὰ ἄλλοις ὑπάρχουσιν ἄλλοις γὰρ ἐπισυμβέβηκε τὸ μέγεθος καὶ ὁ ἀριθμός · τῇ οὐσίᾳ γὰρ ) αὐτὰ καθ’ αὑτὰ ὑποστῆναι μὴ δυνάμενα , πολλῷ γε δήπου τὸ ἄπειρον οὐκ ἄν ὑπάρξειε καθ’ αὑτό · συμβέβηκε γὰρ τὸ ἄπειρον τῷ μεγέθει καὶ τῷ ἀριθμῷ , ἅπερ καὶ αὐτὰ συμβέβηκε τῇ οὐσία , . ἔστιν οὖν ὑποθετικὸς ὁ συλλογισμός · εἰ τὸ ἄπειρον καθ’ αὑτὸ ὑπάρχει οὐσία ὄν , πολλῷ μᾶλλον ὁ ἀριθμὸς καὶ τὸ μέγεθος · εἰ τοίνυν τὸ μᾶλλον καθ’ αὑτὸ ὁφεῖλον ὑπάρχειν , ὁ ἀριθμὸς καὶ τὸ μέγεθος , ὅμως οὐχ ὑπάρχει , πολλῷ γε δήπου τὸ ἄπειρον . ἔτι , φησίν , εἰ τὸ ἄπειρον ἐνεργείᾳ ὂν οὐσία ἐστίν , ἢ διαιρετὸν πάλιν ἔσται ἡ ἀδιαίρετον . ἀλλ’ εἰ μὲν διαιρετόν , διαιρεθήσεται πάντως , ὥσπερ καὶ τὰ ὁμοιομερῆ . ὥσπερ οὖν ὁ ἀὴρ εἰς ἀέρας διαιρεῖται καὶ τὸ ὕδωρ εἰς ὕδατα . οὕτω καὶ τὸ ἄπειρον ἐν τούτῳ οὐσιωμένον , ἐν τῷ ἄπειρον εἶναι , εἰς ἄπειρα διαιρεθήσεται , ὥστε συμβήσεται ἕκαστον αὐτοῦ μέρος ἄπειρον εἶναι . ἔσται οὖν τὸ αὐτὸ πολλὰ ἄπειρα , μᾶλλον ἄπειρα εἴ γε καὶ τῶν μορίων ἕκαστον διαιρετόν ) , ὅπερ ἀδύνατον . εἰ δὲ διαιρούμενον μὴ εἰς ἄπειρα διαιρεθείη , ἀνομοιομερὲς ἔσται τὸ ἄπειρον . εἰ δὲ τοῦτο , οὐκ ἔσται οὐδὲ ἁπλοῦν οὐδὲ ἀρχή ἀρχὴ γὰρ αὐτοῦ τὰ ἀνομοιομερῆ ) , ἁπλοῦν δὲ δεῖ εἶναι τὸ ἄπειρον , ἐπειδὴ καὶ ἀρχή , ἡ δὲ ἀρχὴ ἁπλῆ · εἰ γὰρ σύνθετος , οὐκ αὐτὴ ἀρχή , ἀλλ’ ἐκεῖνα ἐξ ὧν συνέστηκεν . ἀλλ’ οἱ τὸ ἄπειρον ὑποτιθέμενοι ἀρχὴν αὐτό φασιν * * * οὐδὲ ἄπειρον ἔσται . τὸ γὰρ ἄπειρον περὶ οὗ νῦν ποιούμεθα τὴν ζήτησιν , ἢ τὸ κατὰ μέγεθός ἐστιν ἢ τὸ κατὰ πλῆ|θος , ἀδιαίρετον δὲ ὂν οὐδὲν τούτων ἔσται . ἕκαστον γὰρ τούτων διαιρετόν . ἀδύνατον ἄρ τὸ οὕτως ὂν ἄπειρον , ἀδιαίρετον εἶναι . εἰ τοίνυν μήτε διαιρετὸν μήτε ἀδιαίρετον δυνατὸν εἶναι τὸ ἄπειρον οὐσίαν γε ὄν , ἔοικε μηδ’ ὅλως εἶναι οὐσία τὸ ἄπειρον · εἰ δὲ μὴ ἔστιν οὐσία , συμβεβηκὸς ἔσται · εἰ δὲ συμβεβηκός , τὸ ἄπειρον οὐκ ἂν εἴη ἀρχὴ ὡς οἱ Πυθαγόρειοι ὑπετίθεντο . ἀλλ’ αὕτη μέν , φησίν , ἡ ζήτησις ἔοικε κοινοτάτη εἶναι καὶ οὐ τῆς προκειμένης πραγματείας , εἰ ἔστι τις κοινὴ τοῦ ἀπείρου φύσις ἥ τε ἐν τοῖς μαθήμασιν ὑπάρχουσα καὶ ἡ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς καὶ ἐν τοῖς χωριστοῖς ἀσωμάτοις , καὶ αὐτὴ πότερον οὐσία τίς ἐστι νοητὴ ἤ τί ποτε ἄλλο · διὸ ταύτην μὲν ὑπερθώμεθα τὴν ζήτησιν , εἰς δὲ τὴν προκειμένην καὶ μᾶλλον ἁρμόζουσαν ἡμῖν ἐπιστρέψωμεν , εἰ ἔστι σῶμα αἰσθητὸν ἄπειρον κατὰ μέγεθος καὶ ἀδιεξίτητον · τοιοῦτον γὰρ καὶ οἱ φυσικοὶ ὑπετίθεντο εἶναι . p . 204a5 Ἤ μόλις . Τὸ τρίτον σημαινόμενον . ἢ ὃ πεφυκὸς ἔχειν μὴ ἔχει διέξοδον ἢ πέρας . τὸ τέταρτον σημαινόμενον , λέγω δὴ τὸ ἐπὶ τοῦ κύκλου . τὸ δὲ πεφυκὸς ἔχειν διέξοδον ἡ καὶ πέρας ἀντὶ τοῦ δυνατὸν διεξελθεῖν τὸν ὅλον κύκλον ἢ καὶ ἀποπερατῶσαι , ἀλλ’ ἐπειδὴ μὴ ἔχει κατ’ ἐνέργειάν τι σημεῖον εἰλημμένον , διὰ τοῦτο συμβαίνει ἀδιεξίτητον εἶναι τὸν κύκλον , ἤτοι τὸ ἐπ’ αὐτοῦ κινούμενον μὴ ἔχον πέρας ποῖ στῇ . p . 204a8 Χωριστὸν μὲν οὖν εἶναι τὸ ἄπειρον τῶν αἰσθητῶν , αὐτό τι ον απειρον , ουχ οιον τε . Τὸ ἄπειρον δηλονότι περὶ οὗ καὶ ὁ λόγος , τὸ τῇ ἐκτάσει ἄπειρον . τοῦτο οὖν αὐτὸ καθ’ αὑτὸ εἶναι οὐσίαν ὂν ἀδύνατον · πάντως γὰρ τὸ τοιοῦτον ἄπειρον οὐχ ἕτερόν ἐστι παρὰ τὰ αἰσθητά , ἀλλ’ ἢ ὕδωρ ἐστὶν ἢ ἀὴρ ἤ τι τῶν τοιούτων , ὥσπερ καὶ ὑπετίθεντο αὐτὸ οἱ φυσικοὶ εἶναι . p . 204a9 Εἰ γὰρ μήτε μέγεθός ἐστι μήτε πλῆθος . Τὸ πρῶιον ἐπιχείρημα ὅτι οὐκ ἔστι τὸ ἄπειρον οὐσία . εἰ γάρ , φησί , μὴ · εἴη μέγεθος μήτε πλῆθος τὸ ἄπειρον , ἅπερ τοῦ ποσοῦ ἐστιν εἴδη , ἀλλ’ οὐσία ἐστὶ καθ’ αὑτό , οὐχ ἕξει διαίρεσιν ἡ γὰρ διαίρεσις τοῦ ποσοῦ ) , ὥστε ἀδιαίρετον . ἀλλ’ εἰ ἀδιαίρετον , οὐδὲ ἄπειρον οἷον ἡμεῖς ζητοῦμεν ἄπειρον καὶ περὶ οὗ οἱ φυσικοὶ διελέγοντο , εἰ μὴ οὕτως ὡς ἡ στιγμὴ ἄπειρον ἢ τὸ ποιόν , τῷ μηδὲ πεφυκέναι διάστασιν ἔχειν . p . 204a14 Εἰ δέκατά συμβεβηκός ἐστι τὸ ἄπειρον , οὐκ ἂν εἴη στοιχεῖον τῶν ὄντων , ἡ ἄπειρον . Ἐπειδὴ ἔδειξεν ὅτι οὐ δυνατὸν οὐσίαν εἶναι τὸ ἄπειρον , διὰ τοῦτο μεταξὺ παρεμβάλλει ἔλεγχόν τινα τῆς ἑτέρας ὑποθέσεως , τῆς λεγούσης συμβεβηκὸς εἶναι τὸ ἄπειρον . εἰ γὰρ · ἔστι μὲν τὸ ἄπειρον , οὐσία δὲ οὐκ ἔστι , λείπεται συμβεβηκὸς αὐτὸ εἶναι · ἀλλ’ εἰ συμβεβηκός , οὐκ ἄν . εἴη στοιχεῖον τὸ ἄπειρον , ἀλλ’ ἐκεῖνο ᾧ τοῦτο συμβέβηκεν , ὥσπερ οὐδὲ τὸ ἀόρατον στοιχεῖον τῆς διαλέκτου , ἀλλ’ ἡ φωνὴ ᾗ τοῦτο συμβέβηκεν . p . 204a17 ἔτι πῶς ἐνδέχεται εἶναί τι αὐτὸ ἄπειρον , εἴπερ · μηδὲ ἀριθμὸν καὶ μέγεθος . Μεταβαίνει εἰς τὸ δεῖξαι πάλιν ὅτι οὐκ οὐσία τὸ ἄπειρον . καὶ ἡ έπιχείρησις ἐκ τοῦ μᾶλλον · εἰ τὸ ὑποκείμενόν τινι μᾶλλον ὑφέστηκε καθ’ αὑτὸ ἢ τὸ συμβεβηκὸς ἐκείνῳ , ὁ δὲ ἀριθμὸς ὑποκείμενος τῷ ἀπείρῳ οὐχ ὑφέστηκε καθ’ αὑτόν , πολλῷ γε δήπου τὸ ἄπειρον , ὃ τῷ ἀριθμῷ συμβέβηκεν , οὐκ ἄν ὑποσταίη καθ’ αὑτό · εἰ δὲ μὴ ἔστι τῶν · καθ’ αὑτὸ ὑφεστηκότων , οὐδ’ ἄν οὐσία εἴη . p . 204a20 Φανερὸν δὲ ὃτι οὐκ ἐνδέχεται οὐσίαν εἶναι τὸ ἄπειρον ὡς ἐντελεχείᾳ ὂν καὶ ὡς οὐσίαν καὶ ἀρχήν . Ἕτερον ἐπιχείρημα ὃτι ἀδύνατον τὸ ἄπειρον οὐσίαν τε εἶναι καὶ ἀρχὴν τῶν ὄντων . ἀνάγκη γὰρ πᾶσα , εἰ ἀρχή ἐστι τὸ ἄπειρον , ἁπλοῦν τι εἶναι αὐτὸ καὶ μηδὲν ἔχον ὑποκείμενον . εἰ γὰρ εἴη σύνθετον ἢ ὅλως ὑποκείμενόν τι ἔχοι , οὐκέτι ἂν εἴη ἀρχή , ἀλλ’ ἡ τὸ ὑποκείμενον ἢ ἐκεῖνα ἐξ ὧν συνέστηκεν · ἁπλοῦν γάρ τι ἡ ἀρχή . εἰ οὖν τοιοῦτόν ἐστι τὸ ἄπειρον , ἁπλοῦν τι καὶ μηδὲν ἔχον ὑποκείμενον , ἀλλ’ οἷον ἡ ψυχὴ ἢ ὁ νοῦς , ταὐτὸν ἔσται ἐπ’ αὐτοῦ τὸ ἄπειρον καὶ τὸ ἀπείρῳ εἶναι · ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν συνθέτων ἄλλο ἐστὶν ἑκάστῳ τὸ τόδε εἶναι καὶ ἄλλο τὸ τῷδε , ὡς εἴρηται καὶ ἐν Κατηγορίαις τὸ μὲν γὰρ τόδε εἶναι τὸ σύνθετον σημαίνει , ὡς ὅταν εἴπω τὸ ζῷον , τὸ δὲ ζῴῳ εἶναι τὸ εἶδος δηλοῖ καθὸ καὶ ἔστι τῷ τὸ εἶναι ) , ἐπὶ δὲ τῶν ἁπλῶν ταὐτόν ἐστιν εἰπεῖν ψυχὴν καὶ ψυχῇ εἶναι ( οὐδὲ γὰρ τῷ λόγῳ διῄρηται εἰς πλείονα ) , καὶ νοῦν καὶ νῷ εἶναι . εἰ τοίνυν τοιαύτη ἐστὶν ἡ τοῦ ἀπείρου φύσις ὡς ταὐτὸν εἶναι αὐτῇ τὸ ἄπειρον καὶ ἀπείρῳ εἶναι , ἅπαν ἄν αὐτῆς μέρος ἄπειρον ἔσται . εἰ μὲν γὰρ τὸν αὐτὸν δέξεται λόγον τῷ ὅλῳ τὸ μέρος , καὶ τὸ μέρος δήπουθεν ἄπειρον ἔσται , εἰ δὲ ἕτερον , οὐκ ἂν εἴη ἁπλοῦν ἐξ ἀνίσων , μᾶλλον δὲ ἀνομοίων , συγκείμενον , ὥσπερ οὐδὲ ὁ ἄνθρωπος ἁπλοῦν ἐκ ζῴου καὶ λογικοῦ καὶ θνητοῦ συγκείμενος . εἰ μὲν οὖν τις ἀριθμὸν ἢ μέγεθος ποιεῖ ἄπειρον , οὐκ ἀκολουθήσει τούτῳ τὸ καὶ τὰ μέρη τοῦ ἀπείρου ἄπειρα ποιεῖν . ὑποτίθησι γὰρ τῷ ἀπείρῳ ἑτέραν φύσιν , οἷον τὸν ἀριθμὸν ἢ τὸ μέγεθος , καὶ οὐδέν γε κωλύει τὸ μέρος τοῦ ἀριθμοῦ ἀριθμὸν μὲν εἶναι ἄπειρον δὲ μή . οὐ γὰρ ταὐτὸν ἀριθμῷ τε εἶναι καὶ ἀπείρῳ εἶναι · ἀριθμὸς μὲν γὰρ τὸ ἐκ μονάδων συγκείμενον πλῆθος , ἄπειρον δὲ ποσὸν ἀδιεξίτητον , ὁμοίως καὶ ἐπὶ τοῦ μεγέθους . ὅστις δὲ οὕτως οὐσίαν τὸ ἄπειρον λέγει , ὡς ἐν τῷ λόγῳ τοῦ ἀπείρου τὸ εἶναι ἔχουσαν , τούτῳ πῶς οὐκ ἄν εἴη καὶ τῶν μερῶν ἕκαστον ἄπειρον ; ὡς γὰρ τὸ μέρος τοῦ ὕδατος ὕδωρ ἐστίν , ἐπειδὴ τὸν αὐτὸν ἔχει λόγον , οὕτω καὶ τοῦ ἀπείρου τὸ μέρος ἄπειρον · ὁ γὰρ αὐτὸς λόγος ὅλου τε καὶ μέρους , ὡς προειρήκαμεν . πολλὰ οὖν ἔσται ἄπειρα τὸ ἓν ἄπειρον , ἐπεὶ καὶ πολλὰ τὰ μέρη , μᾶλλον δὲ ἐπειδὴ καὶ τῶν μερῶν ἓκαστον διαιρετόν , ἀνάγκη εἶναι ἀπειράκις τὸ αὐτὸ ἄπειρα , ὅπερ ἄτοπον . p . 204a23 εἴπερ οὐσία τὸ ἄπειρον καὶ μὴ καθ’ ὑποκειμένου . Τὸ καθ᾿ ὑποκειuένου ἀντὶ τοῦ ἐν ὑποκειμένω , τουτέστιν εἶπερ οὐσία ἐστὶ καὶ μὴ συμβεβηκός . p . 204a26 Ὥσπερ γὰρ ἀέρος ἀὴρ μέρος , οὓτω καὶ ἀπείρου ἄπειρον . Τοῦτο συνεχὲς τῷ ἀνωτέρω ῥητῷ . ἔστιν οὖν ἡ ὅλη τοῦ ῥητοῦ σύνταξις αὕτη · μετὰ τὸ “ εἴπερ οὐσία τὸ ἄπειρον καὶ μὴ καθ’ ὑποκειμένου ” σύναψον ἐφεξῆς ὥσπερ γὰρ ἀέρος ἀὴρ μέρος , οὕτω καὶ ἄπειρον ἀπείρου , εἴ γε ἔστιν οὐσία τις καὶ ἀρχή , εἶτα σύναψον “ ὣστε ἢ ἀδιαίρετον ἢ εἰς ἄπειρα διαιρετόν , πολλὰ δὲ ἄπειρα τὸ αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον ” , εἶτα πάλιν σύναψον ἀμέριστον ἄρα καὶ ἀδιαίρετον . p . 204a33 Ἅμα γὰρ οὐσίαν ποιοῦσι τὸ ἄπειρον καὶ μερίζουσιν . Κακῶς , φησίν , οἱ ἀποφαινόμενοι αὐτοουσίαν εἶναι τὸ ἄπειρον . συμβαίνει γὰρ αὐτοῖς τὸ αὐτὸ μεριστόν τε καὶ ἀμέριστον ποιεῖν , καὶ οὐσίαν καὶ συμβεβηκός . οὐσίαν μὲν γὰρ αὐτὸ λέγουσιν εἶναι , λέγοντες δὲ αὐτὸ ἄπειρον εὐθὺς καὶ ποσὸν ποιοῦσιν , ἐπειδὴ τὸ ἄπειρον διαιρετόν . ἀλλὰ μὴν εἴ γε οὐσία ἐστὶ τὸ ἄπειρον , δέδεικται ὅτι ἀδιαίρετον ἔσται . ὥστε τὸ ἀδιαιίρετον διαιρετὸν ποιοῦσι , καὶ τὴν οὐσίαν συμβεβηκός . p . 204a34 Ἀλλ᾿ ἴσως αὕτη μὲν ἂν εἴη καθόλου ἡ ζήτησις μᾶλλον . Ἐπειδὴ ἔδειξεν ὅτι οὐ δυνατὸν τὸ ἄπειρον οὐσίαν εἶναι , ἄπειρον λέγων τὸ κατὰ τὸν ἔκτασιν , οὐ τοιοῦτον δ’ ἄπειρον ἐκεῖνοι ἐν τῖς ἰδέαις ἀπετίθεντο , τὸ περὶ τούτου , φησί , ζητεῖν εἰ ἔστιν οὐσία τις ἀπείρου καὶ αὕτη εἴτε ἐν τοῖς μαθήμασίν ἐστιν εἴτε ἐν τοῖς εἴδεσι , κοινοτέρας ἄν εἴη πραγματείας ζητῆσαι τῆς σκοπούσης περὶ τῶν ἀρχῶν πάντων τῶν ὄντων ᾗ ὄντα ἐστί , τῆς δὲ προκειμένης μεθόδου ἴδιον φυσικῆς οὔσης τὸ ζητῆσαι εἰ ἔστι σῶμα ἄπειρον κατὰ τὸν ἔκτασιν , μήτε ἀρχὴν ἔχον κατὰ μέγεθος μήτε πέρας . ὅτι οὖν οὐκ ἔστι τοιοῦτόν τι σῶμα , οἷον καὶ οἱ φυσικοὶ ὑπετίθεντο , ἐφεξῆς προτίθεται δεῖξαι . p . 204b4 Λογικῶς μενοῦν ἑκτῶν τοιούτων σκοπουμένοις δόξειεν αν ουκ εἶναι . Δείξας ὅτι οὐκ ἔστι τὸ ἄπειρον οὕτως ὡς οὐσία αὐτὸ καθ’ αὑτὸ ἐν τούτῳ οὐσιωμένον , ἐν τῷ ἄπειρον εἶναι , ὥσπερ οἱ Πυθαγόρειοι ἔλεγον , λοιπὸν προτίθεται νῦν δεῖξαι ὅτι οὐδ’ οὕτως ἐστὶ τὸ ἄπειρον , ὥσπερ οἱ φυσικοὶ ἔλεγον , οὐκ οὐσιῶσθαι μέν τι ἐν τῷ ἀπείρῳ , ἀλλ’ εἶναι μὲν τὴν οὐσίαν ἕτερόν τι , οἷον ὕδωρ ἢ ἀέρα ἢ τὸ μεταξύ , τοῦτο δὲ κατὰ τὸ μέγεθος ἄπειρον εἶναι . ὅτι οὖν οὐκ ἔστιν οὐδ’ οὕτως τὸ ἄπειρον , πρότερον μέν , ὥς φησι , λογικῶς δείκνυσι τουτέστι πιθανῶς καὶ ἐξ ἐνδόξων · ἢ λογικῶς φησιν ἀντὶ τοῦ κοινότερον · ἐφαρμόσει γὰρ ἡ δεῖξις αὕτη · οὐ μόνον ἐπὶ τῶν φυσικῶν σωμάτων , ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν μαθηματικῶν . διὰ τοῦτο οὖν λογικῶς φησιν ) , ἔπειτα καὶ ἀναγκαστικώτερον ἐξ αὐτῆς τῆς τῶν πραγ - μάτων φύσεως . ἔστιν οὗν ἡ λογικὴ ἐπιχείρησις τοιαύτη · οἱ γεωμέτραι ὁρίζονται τὸ σῶμα λέγοντες ὅτι σῶμά ἐστι τὸ ἐπιπέδῳ ὡρισμένον · εἰ τοίνυν τοῦτό ἐστι σῶμα τὸ ἐπιπέδῳ ὡρισμένον , τὸ δὲ ἄπειρον οὐχ ὥρισται ἐπιπέδῳ , σῶμα ἄρα ἄπειρον οὐκ ἔστι . τὸ δὲ σχῆμα δεύτερον . οὐ μόνον δέ , φησί , σῶμα ἄπειρον οὐκ ἔστιν , ἀλλ’ οὐδὲ ἀριθμὸν ἐνδέχεται εἶναι ἄπειρον · οὐ.δεὶς γὰρ ἀριθμός , φησί , χωριστός ἐστι καθ’ αὑτόν , ἀλλὰ πᾶς ἀριθμὸς ἐν τοῖς ἀριθμητοῖς ἐστι , τὸ δὲ ἀριθμητὸν ἐνδέχεται διεξελθεῖν , τὸ δὲ ἄπειρον οὐκ ἐνδέχεται διεξελθεῖν , οὐδεὶς ἄρα ἀριθμὸς ἄπειρος . δύο δὲ ἐν τούτῳ συλλογισμῶν ὄντων , ὁ μὲν πρῶτος ἐν πρώτῳ ἐστὶ σχήματι , ὁ δὲ δεύτερος ἐν δευτέρῳ · ὁ ἀριθμὸς ἐν τοῖς ἀριθμητοῖς , τὰ ἀριθμητὰ ἐνδέχεται διεξελθεῖν , καὶ τὸν ἀριθμὸν ἄρα ἐνδέχεται διεξελθεῖν · * * * ὃ ὁ · τὸ δὲ ] ἄπειρον οὐκ ἐνδέχεται διεξελθεῖν , ὁ ἀριθμὸς ἄρα οὐκ ἔστιν ἄπειρος . τὰ μὲν οὖν λογικὰ ἐπιχειρήματα τοιαῦτα , λογικὰ δὲ αὐτὰ εἶπε , διότι , ὡς εἶπον , οὐκ ἔστιν ἀναγκαστικὰ ἀλλ’ ἐξ ἐνδόξων . οὐδὲ γὰρ ἄν δοῖεν οἱ τὸ ἄπειρον εἶναι τιθέμενοι ὁρισμὸν εἶναι σώματος καθόλου τὸ ἐπιπέδῳ ὡρισμένον , ὥσπερ εἰ τύχοι οὐδὲ τὸ μῆκος ἔχον καὶ πλάτος καὶ βάθος , οὐδὲ τὸ ὄψει ἀντιληπτόν . οὐ γὰρ πᾶν περιλαμβάνει σῶμα οὗτος ὁ ὁρισμός . οὕτως οὖν οὐδὲ τὸ ἐπιπέδῳ ὡρισμένον · εἶναι γὰρ καὶ τὸ ἄπειρον σῶμα ὃ μὴ ἐπιπέδῳ ὥρισται , οἷον τὸ οὐράνιον · οὐ γὰρ ἡ ἐκτὸς ὥρισται ἐπιφάνεια . ἀλλ’ οὐδ’ ἄν δοῖεν πάλιν πάντα ἀριθμὸν ἀριθμητὸν εἶναι · εἶναι γὰρ καὶ ἄπειρον ἀριθμόν . Ἐντεῦθεν μεταβαίνει ἐπὶ τὰ φυσικώτερά τε καὶ ἀναγκαστικώτερα τῶν ἐπιχειρημάτων . δείκνυσι δὲ ὅτι οὐκ ἐνδέχεται ἄπειρον σῶμα εἶναι ἔκ τε τῶν φυσικῶν δυνάμεων , τῶν παθητικῶν φημι καὶ ποιητικῶν , θερμοῦ καὶ ψυχροῦ , καὶ · ξηροῦ καὶ ὑγροῦ , καὶ | δεύτερον ἐκ τῶν τόπων τῶν σωμάτων , τοῦ ἄνω τοῦ κάτω , καὶ προσέτι ἐκ τῶν ῥοπῶν , βαρέος λέγω καὶ κούφου , καὶ τελευταῖον καὶ ἐξ ἄλλων τινῶν ἐννοιῶν . πρῶτον οὗν ἐκ τῶν φυσικῶν δυνάμεων ἐλέγχει τὸ ἄπειρον , προάγει δὲ κατὰ διαίρεσιν τὸν λόγον . εἰ γὰρ ἔστι σῶμα ἄπειρον , ἀνάγκη πᾶσα ἢ ἀπλοῦν εἶναι τοῦτο ἢ σύνθετον , ἀλλ᾿ εἴτε ἁπλοῦν εἴη εἴτε σύνθετον , ἀδύνατον αὐτὸ ἄπειρον εἶναι , ὅλως ἄρα ἄπειρον σῶμα οὐκ ἔστι . πρότερον δὲ δείκνυσιν , ὅτι σύνθετον σῶμα οὐκ ἐνδέχεται ἄπειρον εἶναι . εἰ γὰρ σύνθετον εἴη , ἢ ἐξ ἀπείρων ἔσται συγκείμενον στοιχείων , ἢ ἐκ πεπερασμένων . ἐξ ἀπείρων μὲν οὖν ἀδύνατον · ἔν τε γὰρ τῷ πρώτῳ λόγῳ δέδεικται , ὅτι ἀδύνατον ἄπειρα εἶναι τὰ στοιχεῖα , δείξει δὲ καὶ ἐν τῇ Περὶ οὐρανοῦ καὶ μάλιστα ἐν τῇ Περὶ γενέσεως καὶ φθορᾶς . εἰ γὰρ ἄπειρα , φησί , τὰ στοιχεῖα , ἀνάγκη πᾶσα καὶ τὰς ἐναντιώσεις ἀπείρους εἶναι εἰ γὰρ μὴ ἄπειροι εἶεν αἱ ἐναντιώσεις αἱ γεννῶσαι τὰ στοιχεῖα , ἀλλὰ πεπερασμέναι , πᾶσα ἀνάγκη καὶ τὰ ἐξ αὐτῶν συγκείμενα πεπερασμένα εἶναι · αἱ γὰρ συμπλοκαὶ πεπερασμέναι γίνονται ) , εἰ δὲ ἄπειροι ἔσονται αἱ ἐναντιώσεις , ἐπειδὴ ἐκαστη ἐναντίωσις δύο περιέχει ποιότητας τὰ γὰρ ἐναντία τοὐλάχιστον δύο εἰσί ) , συμβαίνει διπλασιασθῆναι τὸ ἄπειρον , ὅπερ ἄτοπον . ἀδύνατον ἄρα ἄπειρα εἶναι τὰ στοιχεῖα . ὥστε οὐ δυνατὸν ἐξ ἀπείρων εἶναι . εἰ δὲ ἐκ πεπερασμένων κατὰ πλῆθος , ἢ ἕν τι ἐξ αὐτῶν ἐστι κατὰ μέγεθος ἄπειρον , ἢ πλείονα , ἢ πάντα , ἡ οὐδέν . εἰ μὲν οὗν μηδὲν αὐτῶν εἴη ἄπειρον , ἀλλὰ πάντα πεπερασμένα , καὶ τὸ ἐξ αὐτῶν συγκείμενον πεπερασμένον ἔσται · ὥστε ἀνάγκη ἢ ἓν ἢ πλείονα ἢ πάντα ἄπειρα εἶναι . καὶ πρῶτόν γε δείκνυσιν ὅτι ἀδύνατον ἕν τι αὐτῶν εἶναι ἄπειρον , καὶ τούτου μὲν δειχθέντος συναποδεδειγμένον ἔσται ὅτι οὐδὲ πλείονα δυνατὸν εἶναι ἄπειρα εἰ δὲ πλείονα , πολλῷ μᾶλλον πάντα ) , ὅμως δείξει ἰδία ὅτι οὐδὲ πλείονα δυνατὸν εἶναι . Ὅτι οὖν οὐκ ἐνδέχεται ἕν τι εἶναι ἄπειρον τῶν στοιχείων ἐξ ὧν τὸ ἄπειρον σύγκειται , δείκνυσιν οὕτως . ἅπαν σῶμα φυσικόν , περὶ ὧν καὶ ποιούμεθα τὸν λόγον , δύναμίν τινα σύμφυτον ἔχει ἐν ἑαυτῷ ἢ θερμότητα ἢ ξηρότητα ἢ ψυχρότητα ἢ ὑγρότητα . ἀνάγκη οὗν πᾶσα , εἴ τι ἔστι σῶμα σύνθετον , ἰσάζειν κατὰ τὰς δυνάμεις τὰ συντιθέντα αὐτό , ἵνα οὓτως ὅν τι κρᾶμα ἐξ αὐτῶν γένηται μηδενὸς ἐπικρατεστέρου γενομένου , ἀλλὰ τῆς ἑκάστου ἀμετρίας ὑπὸ τῆς θατέρου ἐναντίας δυνάμεως κεκολασμένης · εἰ γὰρ ἐπικρατέστερον ᾖ ἕν τι ἐξ αὐτῶν , φθείρει τὰ λοιπὰ καὶ μεταβάλλει εἰς ἑαυτό . ἐὰν τοίνυν τὸ ἄπειρον σύνθετον ὂν ἕν τι ἔχῃ τῶν συντιθέντων ἄπειρον , ἐπειδὴ πᾶσα ἀνάγκη τὸ ἄπειρον τῷ ὄγκῳ σῶμα ἄπειρον ἔχειν καὶ τὴν δύναμιν , ἀπείρου οὔσης ἐν τῷ ἀπείρῳ τῆς δυνάμεως , καταδαπανήσει αὕτη τὰ λοιπὰ καὶ μεταβαλεῖ εἰς ἑαυτήν , καὶ οὕτω πάλιν τὸ ὅλον ἁπλοῦν ἔσται καὶ οὐ σύνθετον · κἂν γὰρ τὸ ἄπειρον ἐν ἴσῳ ὄγκῳ ἀσθενεστέραν ἔχῃ τὴν δύναμιν , καὶ μὴ οὕτως σφοδρὰν ὡς τὸ πεπερασμένον , ἀλλ’ οὖν ἐπειδή ἐν μεγέθει ἐστὶν ἀπείρῳ , ὑπερβαλεῖ ταύτῃ πᾶν τὸ πεπερασμένον καὶ φθερεῖ τὴν ἐν τῷ πεπερασμένῳ δύναμιν , κἂν σφοδροτέρα ᾖ . ὑποκείσθω γὰρ ἐν τῷ ἀπείρῳ ἕν τι τῶν συντιθέντων αὐτό , οἷον τὸ ὕδωρ , ἄπειρον ὂν κατὰ μέγεθος , ἕτερον δέ , τὸ πῦρ , πεπερασμένον κατὰ μέγεθος · καὶ ἔστω ἡ μὲν ἐν τῷ ὕδατι δύναμις , οἷον ἡ ψυχρά , πολλῷ ἀσθενεστέρα οὖσα τῆς ἐν τῷ πυρί , λέγω δὴ τῆς θέρμης , ἐν τῷ ἴσῳ ὄγκῳ . ἐὰν μὲν οὗν λάβω δύο ἰσόογκα σώματα ἐξ ἀμφοῖν , οἷον ξέστην ἀφ’ ἑκάστου , ἐπειδὴ ἡ ἐν τῷ ξέστῃ τοῦ πυρὸς θερμότης σφοδροτέρα ἐστὶν ἤπερ ἡ ἐν τῷ ξέστῃ τοῦ ὓδατος ψῦξις ψυχρά , καταδαπανήσει δηλονότι ἡ θερμότης τὴν ψῦξιν · δύο γὰρ οὐσῶν ἐναντίων δυνάμεων νικᾶται ἡ ἐλάττων ὑπὸ τῆς μείζονος . καὶ ἔστω ἡ ἐν τῷ ἰσοόγκῳ σώματι τοῦ πυρὸς θερμότης δεκαπλασίως θερμοτέρα οὖσα ἤπερ ἡ ἐν τῷ ἴσῳ ὕδατι ψῦξις ψυχρά . ἀλλ’ εἰ καὶ δραστικωτέρα ἐστὶ τοσούτοις μέτροις ἡ ἐν τῷ ἰσοόγκῳ πυρὶ θερμότης , ἐὰν δεκαπλασιάσω τὸν ὄγκον τοῦ ὕδατος καὶ λάβω δέκα ξέστας ὕδατος , ἐξισωθήσεται ἡ ἐν τοῖς δέκα ξέσταις τοῦ ὕδατος ψῦξις τῇ θερμότητι τῇ ἐν τῷ ξέστῃ τοὐ πυρός . ἐπεὶ οὖν τὸ πῦρ σφοδροτέραν ἔχον δύναμιν ὑπόκειται τῷ ὄγκῳ πεπερασμένον εἶναι , παντὸς δὲ πεπερασμένου πρὸς πεπερασμένον ἐστί τις λόγος , ἕξει δηλονότι καὶ ἡ ὁλότης τοῦ πυρὸς πρὸς τὸ μόριον αὐτῆς τὸ ληφθὲν λόγον τινά · ἔστω οὖν μυριοπλασίων . ἐπεὶ οὖν ὁ ξέστης τοῦ πυρὸς ἴσην δύναμιν εἶχε τοῖς δέκα ξέσταις τοῦ ὕδατος , δυνατὸν δήπου καὶ τῇ ὁλότητι τοῦ πυρὸς ἀνάλογον τῷ μέρει ἐκ τοῦ ἀπείρου ὕδατος λαβεῖν · ἐὰν λάβω δέκα μυριάδας ξεστῶν ὕδατος , ἐξισωθήσεται ἡ ψῦξις ἡ ἐν τούτοις τῇ θερμότητι τῇ ἐν τοῖς μυρίοις ξέσταις τοῦ πυρός . ἐπεὶ οὖν ἄπειρον ὑπόκειται τὸ ὕδωρ , τοῦ δὲ ἀπείρου πρὸς τὸ πεπερασμένον οὐδείς ἐστι λόγος , ἀπειροπλασίων δηλονότι ἔσται ἡ ἐν τῷ ὅλῳ ὕδατι ψῦξις τῆς ἐν τῷ ληφθέντι αὐτοῦ μέρει ψύξεως , ἥτις καὶ ἰσάζουσα ἦν τῇ θερμότητι τῇ ἐν τῇ ὁλότητι τοῦ πυρός · εἰ δὲ τοῦτο , ἡ ἐν τῷ ὅλῳ ἄρα ὕδατι ψῦξις ἀπειροπλασίων ἔσται τῇ δυνάμει τῆς ἐν τῷ ὅλῳ πυρὶ θερμότητος · καταδαπανήσει ἄρα αὐτὴν καὶ μεταβαλεῖ , καὶ οὕτως ἔσται ἁπλοῦν τὸ ὅλον καὶ οὐ σύνθετον . ἀδύνατον 707 ἕν τι αὐτῶν εἶναι ἄπειρον . καὶ τοῦτο καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς ἐναργείας δῆλον . μικρὸν μὲν οὖν ὕδωρ ἐπιβληθὲν λαμπάδι μεγάλῃ φθείρεται καὶ εἰς τὴν τοῦ πυρὸς οὐσίαν μεταβάλλει , εἰ δὲ ἡ λαμπὰς ἐκείνη εἰς δεξαμενὴν ὕδατος ἐμβληθῇ , τοὐναντίον πάσχει φθείρεται γὰρ καὶ μεταβάλλει ) , καίτοι σφοδροτέρα γε ἡ τοῦ πυρὸς θερμότης τῆς τοὐ ὕδατος ψύξεως , εἴπερ τοῦ μὲν ὕδατος ἡ ψῦξις στοιχειώδης , τοῦ δὲ διακονικοῦ πυρὸς ἡ θερμότης ὑπερβολή ἐστι τῆς στοιχειώδους θερμότητος , ὥσπερ καὶ ἡ τοῦ κρυστάλλου ψῦξις ὑπερβολή ἐστι τῆς στοιχειώδους ψύξεως . ἀλλ’ ὅμως καίτοι σφοδροτέρας οὔσης τῆς δυνάμεως τῆς τοῦ πυρός , διὰ τὸ πολὺ εἶναι τὸ ποσὸν τοῦ ὕδατος , καίτοι τῆς ποιότητης τῆς ἐν τῷ ὕδατι ἠρεμαιοτέρας οὔσης , ὅμως περιγίνεται τῆς τοῦ πυρὸς θερμότητος ἡ ἐν τῷ ὕδατι ψῦξις διὰ τὸ | πλῆθος τοῦ ποσοῦ · δυναμικώτεραι γὰρ γίνονται αἱ ποιότητες , ὅταν ἀθρόαι ὦσιν αἱ ὁμοειδεῖς . καὶ τοῦτο δῆλον καὶ ἐπὶ τῶν ῥοπῶν ἔστιν ἰδεῖν σαφέστερον . ἐὰν γὰρ δύο λιτριαῖα βάρη συνάψῃς ἂμα , τὸ ἐξ ἀμφοῖν συγκείμενον βαρύτερον ἀμφοτέρων ἔσται · οὐ γὰρ μόνον διλιτριαῖον ἕξει βάρος , ἀλλὰ πλεῖον . ὡσαύτως κἀν διλιτριαῖον μέγεθος μερίσῃς εἰς δύο ἴσα , οὐχ ἕξει ἑκάτερον τῶν μερῶν λίτρας βάρος , ἀλλ’ ἧττον . οὕτως ἄρα συνιόντα μὲν τὰ ὁμοειδῆ δυναμικώτερα γίνεται , διαιρούμενα δὲ ἀσθενέστερα . ὁμοίως καὶ ἐν ταῖς κινήσεσιν , ὅσῳ ἄν πλείω ἐπισυνθῇς βάρη , θᾶττον κινεῖται , καὶ διῃρημένα μὲν πέντε τυχὸν λιτριαῖα σώματα , κἀν ἅπτηται ἀλλήλων , οὐ ταχεῖαν οὕτω τὴν κίνησιν ποιήσεται , συναχθέντα δὲ καὶ εἰς ἓν ἀχθέντα θᾶττον πάνυ κινηθήσεται . ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῶν κούφων . ὥσπερ οὖν ἐπὶ τούτων , οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ θερμοῦ ἕξει καὶ ψυχροῦ καὶ τῶν λοιπῶν ἐναντιώσεων . ἐὰν γοῦν τὸ αὐτὸ ξύλον ἐν μικρᾷ τε καὶ μεγάλῃ φλογὶ ἐμβάλῃς , θᾶττον ἐν τῇ μεγάλῃ ἐμβληθὲν καταδαπανηθήσεται ἢ ἐν τῇ μικρᾷ . ὥστε κἄν ᾖ ἔλαττον τῇ ποιότητι τὸ ἄπειρον , ἀλλ’ οὖν τῷ μεγέθει καὶ τῇ ἐπ’ ἄπειρον ἐπισυνθέσει τῶν ὁμοιομερῶν ἐπ’ ἄπειρον καὶ τὸ ποιὸν αὐξηθήσεται · εἰ γὰρ ὅλως ἐπισυντιθέμενα τὰ μόρια ῥώννυσι τὴν ποιότητα καὶ αὔξει , ἐπ’ ἄπειρον δήπου συντιθέμενα ἐπ’ ἄπειρον αὐξήσει . ὥστε ἄπειρος ἔσται ἐξ ἀνάγκης ἡ ἐν τῷ ἀπείρῳ δύναμις , ἄπειρος δὲ οὖσα φθείρει τὰ λοιπὰ ἐξ ἀνάγκης . οὐκ ἄρα δυνατὸν ὅν τι εἶναι ἄπειρον . Φέρεται δὲ πρὸς τοῦτον τὸν λόγον ἔνστασις τοιαύτη , ὅτι οὐκ ἀνάγκη συναύξεσθαι τῷ ποσῷ τὸ ποιόν . οὐδὲ γὰρ εἰ λάβω λιτριαῖον σῶμα ψιμμυθίου μυθίου ἔχον τοσόνδε μέτρον λευκότητος , εἶτα τοῦτο πολυπλασιάσω ἐπισυνθεὶς πολλὰ ἴσα μεγέθη , ἤδη τὸ ὅλον λευκότερον ποιῶ . ἀλλ’ οὐδὲ εἰ μεγάλην βῶλον εἰς μόρια κατατέμω , ἀμυδροτέρα γίνεται ἡ ἐν τοῖς μορίοις λευκότης τῆς ἐν τῷ ὃλῳ λευκότητος . ἀλλ’ οὐδὲ εἰ εἰς δεξαμενὴν πλείονα ὑδάτια ὁμοειδῆ ἐπιχέω , τὸ ὅλον ἑκάστου τῶν μερῶν ψυχρότερον γίνεται . τὸ ὅλον θερμότερον γίνεται . εἰ δὲ φαίνεται τὸ αὐτὸ ξύλον ὑπ’ ἐλάττονος μὲν φλογὸς ἐν πλείονι χρόνῳ καιόμενον , ὑπὸ πλείονος δὲ ἐν ἐλάττονι , οὐχ ὡς τῆς καυστικῆς ποιότητος σφοδροτέρας γινομένης τοῦτο συμβαίνει , ἀλλ’ ἐπειδὴ πᾶν τὸ πάσχον ὑπό τινος ἐπὶ τῶν ὁμοΰλων πάντως καὶ ἀντιδρᾷ εἰς τὸ ποιοῦν , τὸ δὲ μικρότερον μᾶλλον πάσχει ὑπὸ τοῦ μείζονος ἢ ποιεῖ εἰς αὐτό , οὐ διὰ τὸ σφοδροτέραν εἶναι τὴν τοῦ πλείονος ποιότητα , ἀλλ’ ὅτι δυσπαθέστερόν ἐστι συνηγμένον ἕκαστον ἢ διεσπασμένον τῆς ὁλότητος · ὥσπερ οὖν εὐπαθέστερον γίνεται διεσπασμένον , οὕτω δυσπαθέστερον ἀθρόον ὑφεστηκός . καὶ τοῦτο εὐλόγως συμβαίνει . ἐπεὶ γάρ ἐστιν ἐν τῷ πολλῷ μεγέθει πολλὰ μόρια ὁμοειδῆ , ἕκαστον δὲ δηλονότι δραστήριον ἔχει δύναμιν , ὅταν τὸ παρατεθὲν ἐναντίον μικρὸν ὂν δράσῃ τι εἴς τι μόριον , εὐθὺς τὰ παρακείμενα ὁμοειδῆ τοῦ παθόντος μόρ·ια ἁπτόμενα αὐτοῦ τοὐ παθόντος δρᾷ καὶ αὐτὰ εἰς αὐτὸ καὶ οὐκ ἐᾷ μεταβληθῆναι , ἀλλ’ ἅμα τοῦ εἰς τὴν ἀρχαίαν ἀποκαθίστησι φύσιν · καὶ ταύτῃ συμβαίνει πάσχοντος μὲν τοῦ παρατεθέντος ἐναντίου , μὴ ἰσχύοντος δὲ εἰς τὰ ποιοῦντα μόρια ἀντιδρᾶσαι ἐξ οὗ συνέβαινεν ἀσθενεστέραν τὴν δραστήριον αὐτῶν γενέσθαι δύναμιν ) , θάττονα γίνεσθαι τὴν μεταβολήν . οἷόν τι λέγω · ὑποκείσθω πυρκαιὰ μεγάλη ἐπέχουσα βάθος δέκα πήχεων · ὅταν οὖν εἰς ταύτην ἐμβληθῇ μικρὸν ξύλον , δρᾷ μὲν πάντως καὶ τὸ ξύλον εἴς τινα μόρια τῆς πυρκαιᾶς οἷς παρετέθη , οἷον εἰς πῆχυν ἕνα , ἀλλ’ ἐπειδὴ τοῦ παθόντος τούτου πήχεος τοῦ πυρός εἰσι συμφυεῖς ἕτεροι ὁμοειδεῖς μηδὲν πεπονθότες , ἔχοντες καὶ αὐτοὶ δηλονότι τὴν δραστήριον δύναμιν , εὐθὺς δρῶσιν εἰς τὸ ἀρξάμενον πάσχειν καὶ ἀποκαθιστᾶσιν εἰς τὴν αὐτοῦ φύσιν , καὶ τὸ μὲν ἀγόμενον τοῦ ξύλου πῦρ βοηθούμενον ὑπὸ τῶν παρακειμένων ὁμοειδῶν οὐ πάσχει τι ὑπὸ τοῦ ξύλου , τὸ μέντοι ξύλον μικρὸν ὂν καὶ πανταχόθεν πάσχον μὲν ὑπὸ τοῦ πυρὸς ἀντιδρᾶσαι δὲ μὴ δυνάμενον , θάττονα ποιεῖται τὴν μεταβολήν . εἰ δέ γε ἐν μικρᾷ πυρκαϊᾷ μέγα ξύλον ἐμβληθῇ , διὰ τὸ μᾶλλον ποιεῖν ἢ πάσχειν χρονιωτέραν ποιεῖται τὴν μεταβολήν · τὸ γὰρ πάσχον τοῦ πυρὸς οὐκ ἔχει τὸ παρακείμενον ὁμοειδὲς καὶ βοηθοῦν καὶ ἐπανάγον τὴν πεπονθυῖαν δύναμιν . διὰ ταύτην οὖν τὴν αἰτίαν αὐξόμενον τὸ ποσὸν δραστικώτερον δοκεῖ εἶναι , οὐ διότι τὸ ποιὸν τῷ ποσῷ συναύξεται . καὶ γὰρ ἄλλως ἄλογόν ἐστι καὶ αἴτημα παντελῶς τὸ τῷ ποσῷ δεῖν λέγειν συναύξεσθαι καὶ τὸ ποιόν · οὕτω γὰρ ἔδει πάντως ἐπὶ τῶν ὁμοειδῶν τὸ τὸν μείζονα ὄγκον ἔχον σφοδροτέραν ἔχειν τὴν δύναμιν , νῦν δὲ οὐκ ἀνάγκη · τὸ πέπερι γοῦν πλείονα ἔχει κατὰ τὴν θερμὴν ποιότητα δύναμιν τῆς μεγάλης ῥεφανίδος . καὶ μή τις εἴποι ὅτι ἄλλο καὶ ἄλλο εἶδος θερμότητος , αὐτὸ γοῦν τοῦτο πρόκειται δεῖξαι , ὅτι τοῦ θερμοῦ , ᾗ θερμόν ἐστι , μηδὲν διαφέροντος ἐπιτείνεσθαι συμβαίνει αὐτὸ καὶ ἀνίεσθαι οὐ πρὸς τὸ μέγεθος τῶν ὄγκων , ἀλλὰ πρὸς τὴν ἐπιτηδειότητα τῶν δεχομένων . οὐκ ἄρα τῷ ποσῷ τὸ ποιὸν πέφυκε συναύξεσθαι . εἰ δὲ μὴ τῷ ποσῷ τὸ ποιὸν συναύξεται , οὐκ ἀνάγκη , εἰ τὸ ἓν τῶν συμπληρούντων τὸ ἄπειρον στοιχείων ἄπειρον μὲν εἴη κατὰ τὸ μέγεθος , τῷ δὲ ποιῷ ὑφειμένον εἴη τῶν ἄλλων κατὰ τὸ δραστήριον , συναύξεσθαι τὸ ποιὸν τῇ ἀπειρίᾳ τοῦ μεγέθους , ἀλλ’ ὥσπερ δυνατὸν ἐπὶ πολὺ τοῦ ὄγκου αὐξομένου μὴ συναύξεσθαι τὴν δύναμιν , οὕτω δήπου κἄν ἐπ’ ἄπειρον αὐξηθῇ , οὐδὲν πλέον ἐπιταθήσεται . καὶ τούτου καὶ ἐκ τῆς ἐναργείας ἡ πίστις . · ὑποκείσθω γὰρ ὁ περὶ τὴν πόλιν πᾶσαν ἀὴρ κατεψυγμένος ἄγαν , ἁπτέσθω δὲ λυχνιαία φλόξ . καίτοι εἰ τῷ ποσῷ τὸ ποιὸν συναύξεται , ἔδει κατασβεσθῆναι τὴν λυχνιαίαν φλόγα ὑπὸ τοῦ ἀέρος · οὐ γὰρ δήπου | τοσαύτη ἐστὶν ἡ ὑπεροχὴ τοῦ ποιοῦ πρὸς τὸ ποιόν , ὅση ἡ τοῦ ποσοῦ πρὸς τὸ ποσὸν , ἀλλὰ πολὺ ἐλάττων ἡ τοῦ ποιοῦ ὑπεροχή . ἀλλ’ ὅμως ἐπειδὴ μὴ συναύξεται τῷ ποσῷ τὸ ποιόν , δρᾷ μᾶλλον ἡ λυχνιαία φλὸξ εἰς τὸν ἀέρα σφοδροτέρα οὖσα ἢ πάσχει ὑπ’ αὐτοῦ . ἀλλὰ κἄν τὸν ψυχρὸν ἀέρα μὴ περικλείσω μέχρι τῆς πόλεως , ἀλλ’ ἐπεκτείνω ἐπὶ πάντα τὸν κόσμον ὥστε τὸν ἐν παντὶ τῷ κόσμῳ ἀέρα ὁμοίως κατεψῦχθαι , οὐδὲν πλέον πείσεται ἡ λυχνιαία φλόξ , εἴ γε καὶ νῦν τῆς καθ’ ἡμᾶς πάσης οἰκουμένης κατεψυγμένης οὐδὲν ἡ περιεχομένη λυχνιαία φλόξ πάσχει . ὥστε κἂν ἐπ’ ἄπειρον αὐξήσω τὸν ψυρὸν ἀέρα , τὸ αὐτὸ συμβήσεται . εἰλήφθω δὲ μὴ τοσοῦτον κατεψυγμένος καὶ πεπαχυσμένος ὁ ἀήρ , ὡς ἤδη ψεκάδας εἶναι καὶ ὕδωρ , ἐπεὶ οὐκ ἀσθενέστερον τὸ ψυχρὸν λαμβάνομεν , ἀλλ’ ἐξισάζον ἢ οὐ πολὺ διαφέρον , ὅθεν καὶ μᾶλλον ποιεῖ ἢ πάσχει κατὰ τὸν εἰρημένον τρόπον τῇ τοῦ ὁμοειδοῦς πολλοῦ ὄντος βοηθείᾳ · ὡς εἰ καὶ ἀσθενέστερον ᾖ , οὐδὲν πείσεται κἄν ἄπειρον ᾖ . ἐπεὶ καὶ τῇ γῇ παρακειμένη λυχνιαία φλὸξ δρᾷ μὲν εἰς αὐτήν , πάσχει δὲ οὐδέν . καίτοι γε εἰ σφοδρότερον ἐγίνετο τῇ τοῦ ποσοῦ αὐξήσει τὸ ποιόν , ἐπεὶ τὸ μηδέν ἐστιν ἡ λυχνιαία φλὸξ πρὸς ὅλην τὴν γῆν , ἔδει πολλαπλασίονα εἶναι τὴν ὅλης τῆς γῆς ψῦξιν τῆς λυχνιαίας θερμότητος , ὅπερ οὐχ ὁρῶμεν γινόμενον . καὶ τοῦτο εἰκότως · οὕτε γὰρ ὁ ἀὴρ οὔτε ἡ γῆ καθ’ ὅλα . ἑαυτὰ δρῶσιν εἰς τὰ παρακείμενα , ἀλλὰ καθ’ ἃ μόνα μόρια ἅπτονται τῶν παρακειμένων , ὅθεν ἀσθενεστέρας οὔσης τῆς ποιότητος πάσχει μᾶλλον ὑπὸ τῆς παρακειμένης φλο - γὸς ἢ ποιεῖ εἰς αὐτήν . τί οὖν ἄτοπον καὶ εἰ ἕν τι τῶν συντιθέντων τ·ὸ ἄπειρον στοιχείων ἄπειρον μὲν ᾖ κατὰ μέγεθος , σφοδρότητι δὲ ποιότητος ἐλλεῖπον τῶν ἄλλων , πάσχειν μᾶλλον ὑπὸ τοῦ πεπερασμένου σφοδροτέραν ἐχοντος τὴν δύναμιν ἢ ποιεῖν εἰς αὐτό ; οὐ γὰρ καθ’ ὅλον αὑτὸ τὸ ἄπειρον βᾷ εἰς τὸ πεπερασμένον , ἀλλὰ κατὰ τὸ παρακείμενον αὐτῷ μόριον , ὥσπερ οὐδὲ ὁ ἀὴρ ὁ περιέχων τὴν λυχνιαίαν φλόγα καθ’ ὅλον ἑαυτὸν δρᾷ εἰς αὐτήν , ἐπεὶ τῷ ὄντι ἔσβεσε τῷ πλήθει καὶ τῇ συνεχείᾳ τοῦ πάθους · πλειόνων γὰρ εἰς τὸ αὐτὸ συνεχῶς δρώντων συμβαίνει ἀκμάζουσαν ἆν ἀεὶ τὴν ἐν τῷ ποιοῦντι δύναμιν ὑπάρχουσαν , κἄν ἀμυδρὰ ᾖ , κεκμηκυῖαν δὲ τὴν ἐν τῷ πάσχοντι , κἂν σφοδροτέρα ᾖ , μᾶλλον πάσχειν ἢ ποιεῖν τὴν σφοδροτέραν ὑπὸ τῆς ἀμυδροτέρας . ἐν γοῦν λυχνιαίᾳ φλογὶ ῥανὶς ἐλαίου συνεχῶς ἐπιχεομένη σβέσειεν ἄν τὴν φλόγα . εἰ τοίνυν μὴ καθ’ ὅλον δρᾷ τὸ ἄπειρον , ἀλλὰ κατὰ τὸ παρακείμενον τῷ πεπερασμένῳ μόριον , ἔστι δὲ ἀμυδροτέρα ἡ ἐν αὐτῷ δύναμις , οὐδὲν μὲν δράσει εἰς τὸ πεπερασμένον , τοὐναντίον δὲ πείσεται ὑπ’ αὐτοῦ , καὶ ἀεὶ μὲν αὐξηθήσεται τὸ πεπερασμένον , οὔτε δὲ τὸ ἄπειρον ἐλλείψει οὔτε τὸ πεπερασμένον ἄπειρον γενήσεται . Ἡ μὲν οὖν πρὸς τὸν λόγον ἔνστασις ἐπὶ τοσοῦτον , ἐπιχειροῦσι δὲ λύειν αὐτὴν τοιούτῳ τρόπῳ . πρῶτον γάρ φασι ψεῦδος τὸ τὰς φυσικὰς δυνάμεις μὴ καθ’ ὅλας ἑαυτὰς δρᾶν , κἂν ἐν πολλῷ . ὦσιν ὑποκειμένῳ · αἱ γοῦν ῥοπαί , φασί , προφανῶς τοιαῦται . ἐὰν οὖν δεκαλιτριαῖον ἐπιτεθῇ τινι βάρος , ἂπτεται μὲν ὁ ὄγκος οὐ καθ’ ὅλον ἑαυτὸν 10 ἄν ἐπιτεθῇ , ἀλλὰ κατὰ μόριον , μᾶλλον δὲ κατὰ τὴν ἐπιφάνειαν , δρᾷ δὲ καθ’ ὅλην τὴν δύναμιν τὴν ἐν τῷ παντὶ ὄγκῳ · τὴν γὰρ πίλησιν καθ’ ὅλην τὴν ῥοπὴν ποιεῖται . ἐὰν γοῦν ἀποτέμῃς κατὰ τὸ μέρος τὸ μὴ ἁπτόμενον τοῦ βαστάζοντος μόριόν τι τοῦ ὄγκου , οἷον λιτρῶν δύο , καίτοι τῆς αὐτῆς πάλιν ἐπιφανείας ἁπτομένης τοῦ βαστάζοντος ἡ πίλησις οὐχ ὁμοία γίνεται , ὡς δὴ καὶ τῆς ῥοπῆς τῆς ἐν τῷ ἀνακοπέντι μέρει , εἰ καὶ μὴ ἥπτετο τὸ μέρος ἐκεῖνο τοῦ βαστάζοντος , δρώσης τι μετὰ τοῦ παντός . οὕτως ἄρα ὅλη ὡς ὅλη ἡ ἐν τῷ σώματι δύναμις ποιεῖν πέφυκε , κἂν μὴ καθ’ ὅλον αὑτὸ ἅπτηται τὸ ποιοῦν τοῦ πάσχοντος . ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῶν ὠθούντων ἢ ἑλκόντων ἅπτεται μὲν τοῦ ἑλκομένου ἢ ὠθουμένου μόριόν τι τοῦ ὠθοῦντος ἢ ἕλκοντος , οἷον ἡ χείρ , ἕλκει δὲ οὐχ ἡ ἐν τῇ χειρὶ μόνον δύναμις , ἀλλ’ ἡ ὅλη ὡς ὅλου τοῦ ζῴου . δρῶσι γὰρ πολλὰ καὶ πάσχει κατὰ τὰ ὅλα τοῖς μέρεσι · τοῖς γὰρ ποσὶ βαδίζομεν ὅλοι κ·ινούμενοι , καὶ οἰκοδομοῦμεν ταῖς χερσὶ καθ’ ὅλους αὑτοὺς ἐνεργοῦντες , καὶ ἐπὶ πολλῶν ἄλλων ὡσαύτως . εἰ τοίνυν ταῦτα οὕτως ἔχει , καὶ τὰ θερμαίνοντα ἄρα καὶ · ψύχοντα καὶ ὑγραίνοντα καὶ ξηραίνοντα καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων παθητικῶν ποιοτήτων , κἄν κατὰ μέρη ἅπτηται τὰ ποιοῦντα , ἀλλ’ οὖν καθ’ ὅλην τὴν ἐν αὐτοῖς δύναμιν ἐνεργεῖ . καθ’ ὅλην δὲ ἐνεργοῦντα , ἀπείρου ὄντος τοῦ ὑποκειμένου , συναύξεσθαι ἀνάγκη καὶ τὴν δραστήριον δύναμιν · εἴπομεν γὰρ ὡς ὅταν τι πλείοσι μορίοις εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ δρᾷ ἔλαττον ὂν πολὺ κατὰ μέγεθος , κἂν ὑφεῖται τῇ δυνάμει τὸ ποιοῦν , ἀλλ’ οὖν περιέσται τῷ πλήθει τῶν δρώντων μορίων πολλῶν ὄντων , εἰ δὲ ταύτῃ , ἀεὶ τὸ μεῖζον πλεῖον δράσει . τὸ ἄπειρον ἄρα ἄπειρον ἕξει τὴν δραστηριον ουναμιν . Ἀλλὰ πρὸς ταῦτα πάλιν ἐρεῖ τις , ὅτι οὐχ ὅπερ ἐπὶ τῶν ῥοπῶν συμβαίνει , βαίνει , τοῦτο ἀνάγκη καὶ ἐπὶ τῶν παθητικῶν ποιοτήτων συμβαίνειν . οὐδὲ γὰρ τὸ αὐτὸ εἶδος ποιότητος θερμότης καὶ βαρύτης ἡ μὲν γὰρ θερμότης καὶ ψυχρότης καὶ αἱ ὅμοιαι δραστικαί εἰσι καὶ ἀλλοιωτικαὶ ποιότητες , κουφότης δὲ καὶ βαρύτης κατὰ τόπον κινητικαί ) , οὐκ ἀνάγκη δὲ ταῖς διαφόροις κατ’ εἶδος δυνάμεσι τὰ αὐτὰ ὑπάρχειν . ἰδοῦ γοῦν καὶ τὸ σχῆμα ποιότης μέν , οὐδαμῶς δὲ παθητική . ἐναργῶς γοῦν ὁρῶμεν μὴ καθ’ ὅλον ἑαυτὸν τὸν ἀέρα δρῶντα εἰς ἡμᾶς , ἀλλὰ κατὰ μόνον τὸν προσεχῶς περιέχοντα , ἐπεὶ τὰ αὐτὰ πάσχειν ἔδει ἀλλήλοις πάθη τοὺς ἐν Σκυθίᾳ καὶ τοὺς ἐν τῇ Αἰθιοπία . καὶ τί λέγω τοὺς πλεῖστον ἀλλήλων διεστῶτας ; τοὺς γοῦν ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ ὄντας διάφορα πάσχοντας ὁρῶμεν , ὅταν οἱ μὲν ὑπὸ τὴν ὅλην τοὐ ἡλίου ἑστῶσιν οἱ δὲ ὑπὸ σκιάν , γραμμῆς πολλάκις μόνον διοριζούσης αὐτοὺς ἀπ’ | ἀλλήλων . καίτοι εἰ ὅλος ὡς ὅλος δρᾷ ὁ ἀήρ , τὰ αὐτὰ ἄν ἔδει πάθη πάντας πάσχειν μιᾶς οὔσης τῆς τοῦ ἀέρος ὁλότητος , ὅπερ ἐναργῶς μὴ συμβαῖνον ὁρῶμεν . Ὅτι μὲν οὖν ἐλάττονος ὑποτεθείσης τῆς ἐν τῷ ἀπείρῳ δυνάμεως οὐ πάντως ἀνάγκη φθεῖραι αὐτὸ τὰ λοιπά , μάλιστα εἴ γε πολὺ ὑφειμένη εἴη , διὰ τὸ μηδὲ συναυξάνεσθαι τῷ ποσῷ τὸ ποιόν , μετρίως ὡς πρὸς τὴν πα - ροῦσαν χρείαν εἴρηται , ὅτι δὲ τῷ ὄντι ἀδύνατον εἶναί τι σύνθετον σῶμα ἔχον ἐν τι τῶν συντιθέντων στοιχείων ἄπειρον ὂν κατὰ τὴν ἔκτασιν , δείξεις οὕτως . προλάβωμεν δὲ ἐκεῖνο , ὅτι τῶν ποιούντων καὶ πασχόντων εἰ μὲν ἰσάζοιεν αἱ δυνάμεις ἴσων μὲν ὄντων τῶν μεγεθῶν , ἢ οὐδὲν δράσουσιν εἰς ἄλληλα ἢ ἴσως ὑπ’ ἀλλήλων πείσονται , εἰ δὲ μὴ ἰσαζούσης τῆς δυνάμεως τὸ μὲν μεῖζον ᾖ κατὰ μέγεθος τὸ δὲ ἔλαττον , πείσεται τὸ ἔλαττον μέγεθος ὑπὸ τοῦ μείζονος διὰ τὴν εἰρημένην ἡμῖν αἰτίαν · εἰ γὰρ καὶ τὸ τῷ μεγέθει ἔλαττον δρᾷ τι , ἄλλα πλεῖον πείσεται ἢ ποιήσει . τούτου οὖν οὕτως ἔχοντος , φημὶ μὴ δυνατὸν σῶμά τι φυσικὸν ἄπειρον ὂν κατὰ μέγεθος σύνθετον εἶναι . ἀνάγκη γὰρ πᾶσα τὰ συντιθέντα αὐτὸ στοιχεῖα ἰσάζειν πως κατὰ τὰς δυνάμεις · εἰ γὰρ μὴ ἰσάζοιεν , κρᾶσις ἐξ αὐτῶν οὐκ ἔσται , ἀλλὰ μετα - βαλεῖ τὸ ἐπικρατοῦν τὰ λοιπὰ εἰς ἑαυτό . καὶ τοῦτο ἐναργὲς ἀπὸ τῶν φυσικῶν πάντων σωμάτων , καὶ μάλιστα τῶν ζῴων . ὥστε καὶ τὰ συντιθέντα τὸ ἄπειρον ἀνάγκη ἐξισάζειν ταῖς δυνάμεσιν . εἰ μὲν οὖν ἐκ πεπερασμένων τῷ μεγέθει σύγκειται , καὶ τὸ ὅλον πεπερασμένον ἔσται , εἰ δὲ ἕν τι τῶν συντιθέντων ἄπειρόν ἐστι τῷ μεγέθει , ἐπειδὴ ἡ σύνθεσις ἐπὶ τῶν φυσικῶν κατὰ κρᾶσίν ἐστι καὶ οὐ κατὰ παράθεσιν τεχνητὰ γὰρ τὰ κατὰ παράθεσιν συντιθέμενα ) , ἐπὶ δὲ τῶν κατὰ κρᾶσιν συντιθεμένων ὅλα δι’ ὅλων χωρεῖ τὰ στοιχεῖα ταύτῃ γὰρ καὶ διαφέρει μέρος στοιχείου τῷ τὸ μὲν στοιχεῖον δι᾿ ὅλου χωρεῖν οὗ ἄν ᾖ στοιχεῖον , τὸ δὲ μέρος οὔ ) , ἀνάγκη ἄρα καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου οὕτως ἔχειν . ἀλλὰ συνεκταθῆναι τῷ ἀπείρῳ τὰ πεπερασμένα ἀδύνατον · φθάνει γὰρ ἐξίτηλα γενέσθαι καὶ φθαρῆναι . ὥσπερ ἂν εἰ ξεστιαῖον ἀέρα ἡ πῦρ συνεπεκτεῖναι θελήσεις ἑκατὸν ξέσταις ὕδατος , ἢ χοῦν οἴνου τῇ θαλάττῃ πάσῃ · φθάνει γὰρ τὸ ὅλον φθαρῆναι πρίν τινα κρᾶσιν γενέσθαι . καὶ τί λέγω εἰ ἐξισάζοιεν αἱ δυνάμεις ; κἄν γὰρ πολὺ ὑπερέχῃ ἡ τοῦ πεπερασμένου , ἐπειδὴ οὐδένα λόγον ἔχει πρὸς τὸ ἄπειρον τὸ πεπερασμένον , ἀνάγκη πᾶσα συνεπεκτεινόμενον τῷ ἀπείρῳ θᾶττον φθαρῆναι πρὶν κραθῇ · [ ἐπ῾ ] ἄπειρον γὰρ ἂν εἴη καὶ αὐτὸ εἰ συνεπεκτείνοιτο τῷ ἀπείρῳ · ἀδύνατον ἄρα φυσικὸν σῶμα σύνθετον εἶναι ἑνὸς τῶν συντιθέντων ἀπείρου ὄντος κατὰ μέγεθος . εἰ δέ τις εἴποι κατὰ παράθεσιν εἶναι τὴν σύνθεσιν , μάλιστα μὲν οὐ φυλάττει τὴν ὑπόθεσιν περὶ γὰρ φυσικοῦ σώματος ὁ λογος ) , ἔπειτα ἐδείξαμεν ὅτι ἐὰν ἰσοσθενὲς κατὰ τὴν δύναμιν παρατεθῇ μείζονί τινι κατὰ μέγεθος , φθείρεται πάντως · καὶ τὸν λόγον ἀποδεδώκαμεν , ἐπεὶ καὶ κρύσταλλος εῖς μεγάλην πυρκαιὰν ἐμβληθεὶς φθάνει φθαρῆναι πρὶν δρᾶσαί τι αἰσθητῶς εἰς τὸ πῦρ . Ὅτι μὲν οὖν ἓν ἄπειρον εἶναι τῶν στοιχείων τῶν συντιθέντων τὸ ἄπειρον σῶμα ἀδύνατον , ἱκανῶς δέδεικται , ὅτι δὲ οὐδὲ πλείονα οὐδὲ πάντα , δείκνυσιν οὕτως . εἰ τοῦτό ἐστι , φησί , σῶμα τὸ πάντῃ διεστηκός πάντῃ δέ φησι κατὰ τὰς τρεῖς διαστάσεις · ἄλλην γὰρ εἶναι διάστασιν ἀδύνατον ) , καὶ ἄπειρον ἂν εἴη σῶμα τὸ ἀπείρως πάντῃ διεστηκός , τουτέστι τὸ κατὰ πᾶσαν διάστασιν ἐπ’ ἄπειρον ἐκτεινόμενον · εἰ δὲ πάσας τὰς διαστάσεις κατείληφεν , οὐ δώσει χώραν ἄλλῳ εἶναι . ὥστε ἀδύνατον δύο ἢ πλείω ἄπειρα εἶναι . τοῦτο δὲ αὐτὸ ἥρμοζε καὶ ἐπὶ τῆς π·ροτέρας ὑποθέσεως λέγειν · εἰ γὰρ ὅλως έν τί ἐστιν ἄπειρον , τὸ δὲ ἄπειρον τὸν πάντα κατείληφεν τόπον , ἀδύνατον ἄλλο τι εἶναι , κἄν βραχύτατον ᾖ . δυνατὸν δέ ἐστι καὶ τοῖς ἐκεῖ ἐλέγχοις χρήσασθαι καὶ ἐπὶ τούτων , λέγω δὴ εἰ μὴ πάν·τα τὰ συντιθέντα εἴη ἄπειρα ἀλλά τινα , ἀδύνατον ἄρα ἄπειρον σῶμα φυσικὸν εἶναι . καὶ τοῦτο εὐλόγως τάς προαποδεδειγμένοις ἠκολούθηκεν · εἰ γὰρ δέδεικται ὅτι εἴπερ ἔστι τὸ ἄπειρον , πάντως ἀρχή ἐστιν οὐκ ἐξ ἀρχῆς , οὐδεμία δὲ ἀρχὴ κυρίως καὶ πρώτη σύνθετός ἐστιν , εἰκότως οὐδὲ τὸ ἄπειρον σύνθετον εἷναι ἐνδέχεται . μήποτε οὖν ἁπλοῦν ἐστιν . ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἀδύνατον · εἰ γὰρ ἁπλοῦν ἐστι τὸ ἄπειρον , ἢ ἕν τι τούτων ἐστὶ τῶν σιοιχείων ( οὖον ἀὴρ ἢ ὕδωρ ἢ τῶν ἄλλων τι ) , ἢ ἕτερόν τι παρὰ ταῦτα , οἷον ἔλεγε τὸ μεταξὺ εἶναι Ἀναξίμανδρος . ὅτι μὲν οὗν οὔτε ἕν τι τῶν στοιχείων οὔτε ἕτερόν τι παρὰ ταῦτα σῶμα ἄπειρον εἶναι δυνατόν , κοινῷ τινι λόγῳ ἐλέγχει , ὅτι δὲ ὅλως ἀδύνατον σῶμά τι εἶναι ἕτερον τῶν στοιχείων μεταξὺ αὐτῶν ὂν καὶ ἀρχὴν τῶν ἄλλων , πρῶτον δείκνυσι . εἰ γὰρ ἦν τι , φησί , μεταξὺ τῶν στοιχείων σῶμα , εἴτε ἄπειρον εἴτε πεπερασμένον , ἐξ οὗ τὰ ἄλλα τὴν γένεσιν εἶχεν , ἐπειδὴ πᾶν ἐξ οὗ γίνεται εἰς τοῦτο καὶ διαλύεται , ἔδει καὶ τὰ στοιχεῖα φθειρόμενα εἰς αὐτὸ ἀναλύεσθαι , εἰ δὲ εἰς αὐτὸ ἀνελύετο , καὶ ἐσαίνετο ἂν τοῦτο ὅ τι ποτὲ ἦν · ὥσπερ γὰρ ὁ ἀὴρ ἐκ πυρὸς ἢ ὕδατος γινόμενος πάντως εἰς ταῦτα καὶ ἀναλύεται καὶ φαίνονται ἐναργῶς , οὕτω κἀκεῖνο ἔδει φαίνεσθαι . ἀλλ’ οὐ φαίνεται ἕτερόν τι στοιχεῖον παρὰ τὰ τέσσαρα . οὐδ’ ἄρα ἔστιν . * * * ἡ μὲν γὰρ ὕλη δυνάμει ἐστί , καὶ τὰ ἐξ ὕλης γινόμενα ὡς ἐξ ὕλης δυνάμει οὔσης γίνεται οὐ γάρ ἐστιν ἐνεργείᾳ ἡ ὕλη , ἀλλ’ ἀεὶ εἰδοπεποιημένη ἐστί ) , καὶ διὰ τοῦτο καὶ τὰ ἀναλυόμενα εἰς αὐτήν , δυνάμει εἰς τὴν ὕλην ἀναλύεται , καὶ εἰκότως οὐ φαίνεται , ἅτε μὴ οὖσα ἐνεργείᾳ · οὐδέποτε γάρ ἐστιν κεχωρισμένη τῶν εἰδῶν . οὗτοι δὲ ἐνεργείᾳ φασὶν εἶναι τὸ μεταξυ , ὥστε καὶ ἔδει αὐτὸ φαίνεσθαι . ταύτα δέ φησιν οὐχ ὡς οὐκ οὔσης μεταξύ τινος οὐσίας τῶν ἐναντίων · ἀνάγκη γὰρ πᾶσα τὴν μεταβολὴν τὴν εἰς τὰ ἐναντία διά τινων μεσοτήτων γίνεσθαι οὐ γὰρ ἄμεσος ἡ εἰς τὰ ἐναντία μεταβολή ) , ἀλλ’ οὐκ ἔστιν ὡρισμένον τι τοῦτο τὸ μεταξύ , οὐδὲ στοιχεῖον τῶν ἄλλων . ἀλλ᾿ ὁδός τις ἐπὶ τὸ ἐναντίον . ὅτι δὲ οὐδὲ ὅλως ἐγχωρεῖ ἕν τι εἶναι στοιχεῖον ἁπλοῦν ; εἴτε πῦρ εἴτε ἀὴρ ᾖ , εἴτε ὁτιοῦν ἄλλο , καὶ τοῦτο κἂν τε πεπερασμένον ᾖ κἄν τε | ἄπειρον , κοινῶς δείκνυσιν · εἰ γὰρ ἕν ἐστι τὸ στοιχεῖον , οὐχ · ἕξει τὰς ἐναντίας δυνάμεις ἐπεὶ τὰ ἐναντία ἄν ἐν τῷ αὐτῷ εἴη , ἀδύνατον δὲ ἐν τῷ αὐτῷ τὰ ἐναντία εἶναι ) , εἴτε μὴ ἔχοι τὰς ἐναντίας δυνάμεις , ἀναιρεθήσεται γένεσις καὶ φθορὰ καὶ καθόλου πᾶσα μεταβολή · ἐξ ἐναντίου γὰρ εἰς ἐναντίον πᾶσα μεταβολή , οἷον ἡ ἐκ θερμοῦ εἰς ψυχρὸν καὶ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ ὄν . ὥστε εἰ μὴ δυνατὸν ὅλως έν τι καὶ ἁπλοῦν στοιχεῖον εἶναι ὡς ἀρχήν , εὔδηλον ὅτι οὐδὲ ἄπειρον τοῦτο εἶναι δυνατόν · ὁ αὐτὸς γὰρ λόγος ἐπί τε ἀπείρῳ ὁμοίως καὶ ἐπὶ πεπερασμενῳ . p . 204b7 Ἀλλὰ μὴν οὐδὲ ἀριθμὸς οὕτως ὡς κεχωρισμένος καὶ ἄπειρος · ἀριθμητὸν γὰρ ἀριθμὸς ἢ τὸ ἔχον ἀριθμόν . Ἤ τοῦτό φησιν ὅτι ὁ ἀριθμός , ὅ τε ἐπὶ τῶν δακτύλων , αὐτός φημι ὁ ἀριθμῶν , ὅ τε ἐπὶ τῶν πραγμάτων αὐτῶν λαμβανόμενος , λέγω δὲ τῶν ἀριθμητῶν , πεπέρανται πάντως , διότι ἀριθμητὸν ἑκάτερος , τὸ δὲ ἀριθμητὸν ἐνδέχεται διεξελθεῖν · καὶ ἀριθμὸν ἄρα πάντως ἐνδέχεται διεξελ - θεῖν . τὸ δὲ ἄπειρον οὐκ ἐνδέχεται διεξελθεῖν · οὐδεὶς ἄρα ἀριθμὸς ἄπειρος πρὸς δὲ ταύτην τὴν ἐξήγησιν τὸ ἢ τὸ ἔχον ἀριθμὸν ἀντὶ τοῦ καὶ τὸ ἔχον ἀριθμόν ) , ἢ οὖν τοῦτό φησιν , ἤ , ὅπερ καὶ μᾶλλον , ὅτι οὐδεὶς ἀριθμὸς χωριστὸς τῶν ἀριθμητῶν , ἀλλὰ πᾶς ἀριθμὸς ἐν τοῖς ἀριθμητοῖς ἔχει τὸ εἶναι · τὰ δὲ ἀριθμητὰ ἐνδέχεται διεξελθεῖν · καὶ τὸν ἀριθμὸν ἄρα ἐνδέχεται διεξελθεῖν · ὥστε οὐκ ἄπειρος . εἰ δὲ τοῦτο οὕτως ἔχει , νατον ἄρα τὸν χρόνον μὴ ἀπό τινος ἀρχῆς ἦρχθαι , ἢ ὅλως τὸν κόσμον ἀίδιον εἶναι · εἰ γὰρ ἀίδιος ὁ κόσμος , δῆλον ὅτι ὁ γενόμενος τῶν ἀνθρώπων ἀριθμὸς ἄπειρος ἔσται , καὶ ἄπειρος ἐνεργείᾳ πάντες γὰρ δηλονότι ἐνεργείᾳ γεγόνασιν ) , ὥστε ἐνδέχεται εἶναι ἀριθμὸν ἄπειρον . οὐ μόνον δέ , ἀλλὰ καὶ διεξιτητὸν ἔσται τὸ κατ᾿ ἐνέργειαν ἄπειρον · εἰ γὰρ πᾶσαι μὲν αἱ τῶν ἀνθρώπων μονάδες ἐνεργεία γεγόνασι μέχρι νῦν , καὶ ἐσμὲν ἡμεῖς οἷον πέρας τῶν πρὸ ἡμῶν ἐνεργείᾳ ἀπείρων γενομένων , δῆλον ὅτι ἐνεργείᾳ διεξιτητὸν τὸ ἄπειρον γέγονεν . οὐ μόνον δὲ τοῦτο ἕψεται τὸ ἄτοπον τῇ ὑποθέσει ταύτῃ , ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀπείρου ἔσται τι μεῖζον , μᾶλλον δὲ τὸ κατ’ ἐνέργειαν ἄπειρον ἐπ’ ἄπειρον αὐξηθήσεται , εἴ γε τοὺς ὄπισθεν καθ’ ἑκάστην γένους σειρὰν προγόνους λαμβάνων ἀεὶ μὲν τοὺς πρὸ αὐτῶν γενομένους ἀπείρους ὄντας κατ’ ἐνέργειαν εὑρίσκω . τούτοις δὲ ἀεὶ οἱ ἐφεξῆς προστιθέμενοι πλείονα ποιοῦσι τὸν ἀριθμόν · ἡ δὲ πρόσθεσις ἐπ’ ἄπειρον γίνεται , εἴ γε ἄφθαρτος ὁ κόσμος · ἐπ’ ἄπειρον ἄρα αὐξηθήσεται τὸ ἄπειρον . πρὸς δὲ τούτοις συμβήσεται καὶ ἀπειράκις εἶναι τὸ ἄπειρον · ἕκ·αστον γὰρ γένος ἀνθρώπων ἀπείρους ἕξει τοὺς προγεγενημένους ἀνθρώπους , οἷον φέρε τὸ ἐμόν . τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ πάντων ἀνθρώπων . τούτοις εἰ προσθείημεν καὶ τῶν ἵππων τὸ πλῆθος καὶ τῶν ἄλλων ζῴων καὶ φυτῶν καὶ τὰς κινήσεις ἑκάστης σφαίρας , συμβήσεταί που πάντως ἀπειράκις ἢ πολλάκις εἶναι τὸ ἄπειρον ἐνεργείᾳ · πάντα γὰρ ὅσα κατηριθμήσαμεν ἐνεργείᾳ γέγονεν . ὥστε εἰ ταῦτα ἀδύνατα , λέγω δὴ τὸ ἐνεργείᾳ τὸ ἄπειρον ἐκβεβηκέναι , τὸ τοῦ ἀπείρου εἶναί τι μεῖζον καὶ ἀπειρότερον , καὶ μὴ ἐπιλιπεῖν τοῦτο αὐξόμενον καὶ αὐτὸ αὑτοῦ μεῖζον ἀεὶ γινόμενον , μένον , ἀδύνατον ἄρα τὸν χρόνον ἢ ὅλως τὸν κόσμον ἀίδιον εἶναι . Πρὸς ταῦτα δὲ πάνυ ἀνοήτως τις ἀπαντῶν ἔλεγεν , ὡς οὐδὲν κωλύει τὸ ἐπὶ θάτερα εἶναι ἄπειρον , ἐκεῖνο μὴ συνεωρακὼς ὡς οὐκ ἔστιν ἐπὶ ἀριθμοῦ λέγειν τὸ ἐπὶ θάτερα ἄπειρον , ἀλλ’ ἐπὶ μόνου τοῦ συνεχοῦς τοῦτο ὑποτιθέμεθα ἐν ταῖς γεωμετρικαῖς μεθόδοις · τὸ γὰρ ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ ἄπειρον οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἢ μονάδων ἀπειρία . ὅλως δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ συνε - χοῦς εἰ διεξιτητὸν τὸ ἐπὶ θάτερα ἄπειρον , πάντως που καὶ ἐπὶ τὸ λοιπὸν διεξιτητὸν ἔσται · τίς γὰρ ἡ ἀποκλήρωσις τὸ μὲν τῶν μερῶν αὐτοῦ διεξιτητὸν εἶναι , τὸ δὲ μή ; ἔλεγε δὲ καὶ τὸ ἄπειρον μὴ δύνασθαι ἀθρόον ἅμα κατὰ τὸν αὐτὸν ὑφεστηκέναι χρόνον , κατὰ μέρος δὲ μὴ εἶναι ἀδύνατον εἰς ἐνέργειαν ἐκβῆναι . καίτοι γε οὐ τὸ οὕτως ἄπειρον ὡς ἀθρόον ἐπιστάμενος Ἀριστοτέλης ἐλέγχει , ἀλλ’ ἁπλῶς τὸ ἐνεργεία ἄπειρον . τί δὲ διαφέρει , εἴπερ ὅλως κατὰ φύσιν ἀδιεξίτητόν ἐστι τὸ ἄπειρον , ἢ ὡς ἀθρόον γενόμενον ἀδύνατον εἶναι ἢ ὡς κατὰ μέρος γινόμενον ; ἐγὼ δὲ φημι μᾶλλον ἐνδέχεσθαι ὡς ἐνεστηκὸς εἶναι τὸ κατὰ πλῆθος ἄπειρον ἢ ὡς παρεληλυθός ὅτι τὸ μὲν ἐνεστηκὸς οὐ πάντως διεξιτητὸν ἀνάγκη εἶναι , τὸ δὲ παρεληλυθὸς ἐξ ἀνάγκης διεξιτητόν ἐστιν , ὅπερ ἀδύνατον · καὶ τὸ ἐνεστηκὸς μὲν οὔτε αὐξάνεσθαι οὔτε ἀπειράκις ἄπειρον εἶναι ἀνάγκη , τῷ δὲ παρεληλυθότι τὸ αὐτὸ συμβαίνει , ὥσπερ εἴπομεν . τὸν δὲ περὶ τούτων ἐντελέστερον λόγον ἰδία ἐπισκεψώμεθα . p . 204 b 11 Σύνθετον μὲν οὖν οὐκ ἔστι τὸ ἄπειρον σῶμα , εἰ πεπερασμένα τῷ πλήθει τὰ στοιχεῖα εἴη · ἀνάγκη γὰρ πλείω εἶναι καὶ ἰσάζειν ἀεὶ τὰ ἐναντία , καὶ μὴ εἶναι ἓν αὐτῶν ἄπειρον . Εἰ σύνθετόν ἐστι , φησί , τὸ ἄπειρον , ἢ ἐκ πεπερασμένων ἐστὶ τῷ πλήθει ἢ ἐξ ἀπείρων . ἐξ ἀπείρων μὲν οὖν ἀδύνατον εἶναι · δέδεικται γὰρ ὅτι ἄπειρα εἶναι τὰ στοιχεῖα ἀδύνατον . ἀλλ’ οὐδὲ ἐκ πεπερασμένων κατὰ πλῆ - θος δυνατὸν εἶναι τὸ ἄπειρον · ἀνάγκη μὲν γὰρ ἐναντία εἶναι τὰ συντιθέντα αὐτό , δεῖ δὲ ἐν τῇ συνθέσει ἰσάζειν πως τὰ ἐναντία , εἴ γε μὴ μέλλοι ὑπὸ τοῦ ἐπικρατοῦντος φθείρεσθαι . εἰ τοίνυν ἐκ πεπερασμένων κατὰ πλῆθος συγκέοιτο τὸ ἄπειρον , εἰ μὲν καὶ κατὰ μέγεθος πάντα πεπέρανται , καὶ τὸ ἐξ αὐτῶν συγκείμενον πεπερασμένον ἂν εἴη . ἀνάγκη οὖν ἢ ἓν ἢ πλείω ἄπειρα εἶναι κατὰ μέγεθος . εἰ μὲν οὖν ἓν εἴη ἄπειρον , ἐπειδὴ τὸ ἄπειρον ἄπειρον ἔχει καὶ τὴν δύναμιν , φθείρει δήπου τὰ λοιπά , δεῖ δὲ τὰ συντι|θέντα ἰσάζειν πως , ἵνα καὶ σῴζηται · ἀδύνατον ἄρα ἕν τι αὐτῶν εἶναι ἄπειρον . p . 204b14 Εἰ γὰρ ὁπωσοῦν λείπεται ἦέν ἑνὶ σώματι δύναμις θατέρου , οἷον εἷτό πῦρ πεπέρανται , ὁ δὲ ἀὴρ ἄπειρός ἐστιν . Ἀδιάρθρωτος ἡ λέξις , ἔστι δὲ ὁ νοῦς οὗτος . εἰ γάρ , φησί , τὸ μὲν εἴη ἄ·πειρον , οἷον ὁ ἀήρ , τὸ δὲ πεπερασμένον , οἷον τὸ πῦρ , κἄν πάνυ ἐλάττων εἴη ἡ ἐν τῷ ἀπείρῳ δύναμις τῆς ἐν τῷ ἑτέρῳ [ θατέρου ] , ἐὰν δύο δὲ ἐξ αὐτῶν ἴσα λάβω μόρια κατὰ μέγεθος , τὸ μὲν τοῦ ἀέρος τὸ δὲ τοὐ πυρός , κἄν πάνυ σφοδρότερον ᾖ τὸ τοῦ πυρὸς μόριον κατὰ τὴν δύναμιν τῆς ἐν τῷ ληφθέντι μορίῳ τοῦ ἀέρος δυνάμεως , ἀλλ’ οὖν ἐπειδὴ παντὸς πεπερασμένου πρὸς πεπερασμένον ἐστὶ λόγος τις , ἕξει πάντως λόγον τινὰ ἡ σφοδρότης τῆς δυνάμεως τοῦ ληφθέντος μορίου τοῦ πυρὸς πρὸς τὸ τοῦ ἀέρος , οἷον δεκαπλασίονα ἢ ἑκατονταπλασίονα . εἰ τοίνυν ἐν τῷ ἴσῳ ὄγκῳ εὕρωμεν ἑκατονταπλασίονα τυχὸν τὴν τοῦ πυρὸς δύναμιν , ἐὰν λάβω ἑκατονταπλασίονα τοῦ ἀέρος ὄγκον , ἐξισάζω τὰς δυνάμεις . ἐπεὶ οὖν ὑπόκειται ὁ μὲν ἀὴρ ἄπειρος τὸ δὲ πῦρ πεπερασμένον , οὐκ ἔστι δὲ λόγος τις τοῦ ἀπείρου πρὸς τὸ πεπερασμένον . οὐδ’ ἡ ἐν τῷ ἀπείρῳ δύναμις ἕξει λόγον τινὰ πρὸς τὴν ἐν τῷ πεπερασμένῳ . ὡς γὰρ ἔχουσιν οἱ ὄγκοι πρὸς ἀλλήλους , οὕτως ἔχουσι καὶ αἰ δυνάμεις · εἰ οὖν μηδένα λόγον ἔχουσι πρὸς ἀλλήλους οἱ ὄγκοι , οὐδ’ ἄρα αἱ δυνάμεις λόγον τινὰ ἕξουσι πρὸς ἀλλήλας . οὐκ ἄρα ἕξει λόγον τινὰ ἡ ἐν τῷ ἀπείρῳ δύναμις πρὸς τὴν ἐν τῷ πεπερασμένῳ , ἀλλ’ ὑπερβαλεῖ πάντα , ὑπερβάλλουσα δὲ φθείρει τὰ λοιπά . p . 204b19 Ἕκαστον δὲ ἄπειρον εἶναι ἀδύνατον . Ἐπὶ τὴν ἑτέραν μετέβη ὑπόθεσιν , ὅτι οὐδὲ πάντα ἄπειρα δυνατὸν εἶναι τὰ συντιθέντα τὸ ἄπειρον . εἰ γὰρ σῶμα , φησίν , ἐστὶ τὸ πάντῃ διεστηκός , τουτέστι τὸ πάσας ἔχον τὰς διαστάσεις , καὶ ἄπειρον ἄν εἴη σῶμα τὸ πάντῃ ἀπεράντως διεστηκός · ὥστε ἄλλῳ εἶναι οὐ δώσει χώραν σώματι τὸν ὅλον κατειληφὸς τόπον , οὐ λέγω ἀπείρῳ , ἀλλ’ οὐδὲ πεπερασμένῳ , κἄν βραχύτατον ᾖ . καὶ τί κωλύει μὴ κατὰ πᾶσαν διάστασιν ἄπειρον εἶναι τὸ ἄπειρον , ἀλλὰ τὴν κατὰ μῆκος μόνον , ἵνα καὶ ἄλλοις δῷ χώραν ; ἀλλὰ τοῦτο πλασματῶδες · διὰ τί γὰρ εἴ γέ ἐστιν ἄπειρον , μὴ πάντῃ ἐστὶν ἄπειρον ; καὶ ἄλλως οὐδεὶς τοιοῦτον ὑπέθετο εἶναι τὸ ἄπειρον , ἀλλὰ πάντες τὸ πάντῃ ἄπειρον · εἰ γὰρ ὅλως πέφυκεν εἶναι τὸ ἄπειρον , οὐ μᾶλλον τῇδε ἢ τῇδε πέφυκεν εἶναι , ἀλλὰ πάντῃ . p . 204b22 Ἀλλὰ μὴν οὐδὲ ἓν καὶ ἀπλοῦν εἶναι τὸ ἄπειρον σῶμα ενοεχεται . Δείξας ὅτι ἀδύνατον σύνθετον εἶναι τὸ ἄπειρον , νῦν ὅτι οὐδὲ ἀπλοῦν εἶναι ἐνδέχεται δείκνυσι τοῦτο γὰρ ἦν ὑπόλοιπον τῆς ὅλης διαιρέσεως ) , οὔτε ἕν τι τῶν στοιχείων οὔτε τὸ μεταξὺ τούτων , ὥσπερ Ἀναξίμανδρος ἔλεγεν . p . 204b24 Εἰσὶ γάρ τομες οἳ τοιοῦτον ποιοῦσι τὸ ἄπειρον , ἀλλ’ οὐκ ἀέρα ἢ ὕδωρ , ὅπως μὴ τὰ ἄλλα φθείρηται ὑπὸ τοῦ ἀπείρου αὐτῶν . Ὁ Ἀναξίμανδρος δεῖν μὲν οἰόμενος ἄπειρον εἶναι τὴν ἀρχὴν διὰ τὴν ἀειγενεσίαν , ἵνα μὴ ἐπιλείπῃ , μήπως ἐπιστήσας τῇ ἀνακάμψει τῶν πραγμάτων , ὅτι ἐξ οὗ τι γίνεται εἰς τοῦτο καὶ διαλύεται , συνεωρακὼς δὲ ὅτι ἐν τοῖς τέτρασι στοιχείοις οὔσης τινὸς ἐναντιώσεως πρὸς τὰ λοιπά , εἰ ὑπόθοιτο ἓν αὐτῶν εἶναι τὴν ἀρχήν , ἐπειδὴ ἀνάγκη ταύτην ἄπειρον εἶναι , ἄπειρος δὲ οὖσα φθείρει τὰ λοιπὰ ἀπείρου οὔσης τῆς ἐν αὐτῇ δυνάμεως , οὐδὲν μὲν τούτων ὑπέθετο εἶναι τὴν ἀρχήν , ἕτερον δὲ εἶναι παρὰ ταῦτα τὴν ἀρχὴν ἐξ οὗ καὶ τὰ στοιχεῖα καὶ τὰ λοιπὰ τὴν γένεσιν ἔχει . τοῦτο ὢ δὲ τὸ μεταξύ πως εἶναι αὐτῶν ὑπέθετο , ἵνα τῇ πρὸς τὰ ἐναντία κοινωνίᾳ σῴζηται μᾶλλον τὰ λοιπὰ ἢ φθείρηται ὑπὸ τῆς ἐν αὐτῷ ἀπείρου δυνάμεως . διὰ τοῦτο καὶ τῶν ἄλλων ὅσοι μὲν ἢ τὸν ἀέρα ὑπέθεντο ἢ τὸ ὕδωρ ἄπει - ρον εἶναι , τοῦτο ὑπέθεντο διὰ τὸ ὁρᾶν ἀμυδροτέραν οὖσαν τὴν ἐν αὐτῷ Ἡράκλειτος μέντοι τὸ πῦρ ὑποθέμενος ἀρχήν , διὰ τὸ σφοδροτάτην εἶναι τὴν ἐν αὐτῷ δύναμιν οὐχ ὑπέθετο τοῦτο ἄπειρον εἶναι τῷ μεγέθει ( μὴ γὰρ ἄν ὑποστῆναί τι τῶν ἄλλων τὸν τυχόντα χρόνον ) , ὁπότε καὶ πεπερασμένον ὑποθέμενός φησι πάντα ποτὲ ἐκπυρωθήσεσθαι ἀναλυθέντα εἰς πῦρ . p . 204b 27 οἷον ὁ μὲν ἀὴρ ψυχρός . Ὡς ἐν ὑποθέσει ψυχρὸν εἶπε τὸν ἀέρα · δείκνυσι γὰρ αὐτὸς ἐν τῇ Περὶ γενέσεως ὅτι θερμός ἐστιν . p . 204b 29 Ἀδύνατον δὲ εἶναι τοιοῦτον , οὐχ ὅτι ἄπειρον . περὶ τούτου μὲν γὰρ κοινόν τι λεκτέον καὶ ἐπὶ παντὸς ὁμοίως . Διττῆς οὔσης τῆς προκειμένης θεωρίας , μιᾶς μὲν εἰ ἐνδέχεται εἶναι σῶμά τι ἕτερον παρὰ τὰ τέσσαρα , ἑτέρας δὲ εἰ ὅλως ἐστί τι τῶν ἁπλῶν ἄπειρον ὁποιονδήποτε ᾖ , ὅτι μὲν οὐκ ἐνδέχεται ἕν τι τῶν ἁπλῶν | σωμάτων , μάτων , εἴτε τῶν συνεγνωσμένων ἡμῖν εἴτε ὁτιδήποτε ἄλλο , ἄπειρον εἶναι , κοινῷ , φησί , λόγῳ δείξομεν , ὅτι δὲ οὐδὲ ἄλλο τι σῶμα ἔστιν αἰσθητόν , περὶ οὗ καὶ ποιούμεθα τὸν λόγον , ἕτερον ὂν τῶν στοιχείων καὶ ἀρχὴ αὐτῶν καὶ ὑποκείμενον αὐτοῖς , ἰδίᾳ καὶ πρότερον δείξομεν . καὶ δείκνυσιν ὅτι οὐδεν τοιοῦτον οἶδεν ἡ αἴσθησις , ἢ τῶν γινομένων ὑποκείμενον ἢ τῶν φθειρομενων ἔσχατον . p . 204b 35 Οὐδὲ δὴ πῦρ οὐδὲ ἄλλο τι τῶν στοιχείων οὐθὲν ἄπειρον ἐνδέχεται εἶναι . Δείξας ὅτι οὐκ ἐνδέχεται εἶναι τὸ μεταξύ , μέτεισιν ἐπὶ τὸ δεῖξαι ὅτι οὐδὲ ὅλως ἄλλο τι σῶμα ἀπλοῦν ὂν ἀρχὴν καὶ ἄπειρον εἶναι δυνατόν , εἶτα τοῦτο προθέμενος ἐπί τι καθολικώτερον ἀνάγει τὸν λόγον · τί γὰρ λέγω , φησίν , ἄπειρον εἶναι ἕν τι τῶν ἁπλῶν ; ὅλως γὰρ ὅτι ἀδύνατον ὅν τι εἶναι καὶ ἀπλοῦν τὴν ἀρχὴν τῶν ὄντων , εἴτε ἄπειρον εἴη τοῦτο εἴτε πεπερασμένον , δείξομεν , ἐκ πολλοῦ δεικνὺς τοῦ περιόντος ὅτι ἓν εἷναι καὶ ἀπλοῦν τὸ ἄπειρον ἀδύνατον , εἴ γε μηδὲ ὅλως ἓν εἶναι τὸ στοιχεῖον οἷόν τε , εἴτε ἄπειρον εἴη εἴτε πεπερασμένον · εἰ γὰρ ἕν τι εἴη τὸ στοιχεῖον , ἀναιρεθήσεται καθόλου γένεσις καὶ πᾶσα μεταβολή , εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον , οὐκ ἄρα ἐνδέχεται ἓν εἶναι τὸ στοιχεῖον . εἰ μὲν γὰρ ὅν τι τῶν τεσσάρων εἴη , οἷον τὸ πῦρ κατὰ Ἡράκλειτον ἢ εἴ τι ἄλλο , ἕξει μὲν ἐν ἑαυτῷ ἐναντιότητός τι μόριον . οἷον τὸ θερμόν , καὶ οὕτω γε οὐδὲν ἴσως αὐτὸ κωλύσει μεταβάλλειν εἰς τοὐναντίον , ἐπειδὴ καὶ πᾶσα μεταβολὴ ἐξ ἐναντίου εἰς ἐναντίον · ἀλλ’ ἤτοι φυλάξει τὴν ἐναντίωσιν ἐν τῇ μεταβολῇ καθ’ ἣν ἔστιν ( οἶον πῦρ εἴη , διατηρήσει τὴν θερμότητα ἐν τῇ εἰς ἀέρα μεταβολῇ ψυχρὸν ὄντα καὶ εἴη ἂν ἅμα ἐν τοῖς ἐναντίοις , ὅπερ ἀδύνατον ) , ἢ τὴν θερμότητα ἀπο - λιπὸν δέχεται τὴν ψυχρότητα , οὕτω δὲ οὐκέτ’ ἄν σῴζοιτο πῦρ . δεῖ δὲ σῴζεσθαι τὴν πρώτην ἀρχὴν καὶ ἀμετάβλητον εἶναι . καὶ τί δήποτε μὴ ὁ ἀὴρ μᾶλλον στοιχεῖον ἢ τὸ πῦρ ; οὐδὲν γὰρ μᾶλλον τὸ πῦρ εἰς τὸν ἀέρα μεταβάλλει ἢ ὁ ἀὴρ εἰς τὸ πῦρ . ἀδύνατον ἄρα ἕν τι τῶν ἁπλῶν εἶναι στοιχεῖον . πολλῷ ἄρα μᾶλλον ἄπειρον ἀδύνατον εἶναι ἕν τι τῶν ἁπλῶν , ἐπειδὴ τὸ ἄπειρον , εἰ ἔστιν , πάντως ἀρχή ἐστι καὶ πρῶτον στοιχεῖον . ὅτι μὲν οὖν ἕν τι τῶν τεσσάρων στοιχεῖον εἶναι τῶν ἄλλων ἀδύνατον , δέδεικται , ὅτι δὲ οὐδὲ τὸ μεταξύ , ὥσπερ Ἀναξίμανδρος ἔλεγεν , ἤδη μὲν δέδεικται , τῇ αὐτῇ δὲ τοῖς λοιποῖς μεθόδῳ καὶ νῦν δειχθήσεται . εἰ γὰρ πρὸς οὐδὲν τῶν τεσσάρων ἐναντίωσιν ἔχει ἐκεῖνο τὸ μεταξύ , οὐδ’ ἄν εἰς τούτων τι μεταβάλλοι , οὕτω δὲ οὐδ’ ἄν ἐξ αὐτοῦ τι γίνοιτο · μάταιον οὖν ἔσται · οὐδὲν δὲ μάταιον τῶν ἀιδίων . τάχα οὖν τις εἴποι , ὅτι καὶ ἡμεῖς τοῖς Ἀναξιμάνδρου περιπίπτομεν ἀτόποις , τὴν ὕλην ἄνευ τινὸς ἐναντιώσεως ποιοῦντες · ἢ πολὺ τὸ διάφορον αὐτό τι μεταβάλλειν καὶ ἐν αὐτῷ γίνεσθαι τὰς μεταβολάς ; αὐτὸ μὲν οὗν τι μεταβάλλειν οὐχ οἷόν τε , εἰ μή τινα ἔχοι καὶ ἐναντίωσιν , ἐν αὐτῷ δὲ γίνεσθαι τὰς μεταβολὰς τῶν ἐναντίων εἰς τὰ ἐναντία τίς κωδύσει λύσει λόγος ; οὕτω δὲ ἡμῖν καὶ μία οὖσα ἡ ὕλη ἐνυπάρχει παντὶ ὅπερ τοῖς ἓν τὸ στοιχεῖον ὑποτιθεμένοις οὐ σῴζεται . καὶ ἡμεῖς μὲν αὐτὴν οὔ φαμεν · καθ’ αὑτὴν ὑφίστασθαι δίχα πάσης ποιότητος , ἀεὶ δὲ πάντως ὑπό τινος εἴδους κατειλῆφθαι ( καὶ διὰ τοῦτο , ἐπειδὴ ἔχει τινὰ ποιότητα , ταύτης ὑπὸ τῆς ἐναντίας πασχούσης γίνεσθαί φαμεν τὰ πράγματα καὶ μεταβάλλειν ) , Ἀναξίμανδρος μέντοι ἐνεργείᾳ ὑφίστασθαι λέγων καθ’ αὑτὸ τὸ ἄποιον σῶμα , ἀνάγκη πᾶσα μηδὲ πάσχειν τι αὐτὸ ὑπό τινος ὑποτίθεσθαι ( εἰ γὰρ τὸ πάσχον ὑπὸ τοῦ ἐναντίου πάσχει , μηδὲν δέ ἐστιν ἐκείνῳ ἐναντίον διὰ τὸ μηδὲ ὅλως πεποιῶσθαι αὐτὸ κατά τινα ἐναντίωσιν , ἀνάγκη δήπου μηδὲ πάσχειν τι αὐτὸ ὑπό τινος ) , ὥστε οὐδὲ γενήσεταί τι ἐξ αὐτοῦ . p . 205 a 6 Πάν γὰρ μεταβάλλει ἐξ ἐναντίου εἰς ἐναντίον . Τοῦτο κατασκευή ἐστι τοῦ μὴ δύνασθαί τι τῶν ἁπλῶν στοιχεῖον εἶναι ἄπειρον , μήτε ἕν τι τῶν τεσσάρων μήτε τὸ μεταξύ · εἰ γὰρ εἴη ἕν τι στοιχεῖον , πῶς ἄν ἢ γένεσις εἴη ἢ φθορὰ πάσης μεταβολῆς ἐξ ἐναντίου εἰς ἐναντίον οὔσης ; πῶς δὲ ἀδύνατον , ἐδείξαμεν . p . 205a7 Δεῖ δὲ περὶ παντὸς καὶ ἐκ τῶνδε σκοπεῖν , εἰ ἐνδέχεται ἢ οὐκ ἐνδέχεται . Ἐπειδὴ ὡς ἐπὶ πυρὸς καὶ τοῦ μεταξὺ ἐποιήσατο τὸν λόγον ἐμνήσθη γὰρ Ἡρακλείτου τὸ πῦρ ἀρχὴν τιθεμένου καὶ λέγοντος διὰ τοῦτο καὶ πάντα ποτὲ εἰς αὐτὸ ἀναλυθήσεσθαι · ἐκπυρωθήσεσθαι γάρ ποτε τὸ πᾶν ) , διὰ τοῦτο προσέθηκεν . ὅτι τοῖς αὐτοῖς δείξεις ὅτι οὐδὲ τῶν ἄλλων οὐδὲν δυνατὸν εἶναι ἀρχήν . p . 205a8 Ὅτι δὲ ὅλως ἀδύνατον εἶναί τι σῶμα ἄπειρον αἰσθητόν , ἐκ τῶνδε δῆλον . Δείξας ἐκ τῶν φυσικῶν δυνάμεων ὅτι ἀδύνατον εἶναί τι σῶμα ἄπειρον , νὺν βούλεται καὶ ἐκ τῶν φυσικῶν τόπων κατασκευάσαι τὸ αὐτὸ τοῦτο . κέχρηται δὲ πάλιν τῇ αὐ·τῇ διαιρέσει , ὅτι τὸ ἄπειρον ἤτοι ἁπλοῦν ἐστιν ἢ σύνθετον , καὶ πρότερον δείκνυσιν ὅτι οὐ δυνατὸν ἁπλοῦν εἶναι . πρότερον δὲ δύο τινὰ προλαμβάνει ἀξιώματα , πρῶτον μὲν ὅτι πᾶν τὸ αἰσθητὸν σῶμα , ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν τὸ φυσικόν , ἐν τόπῳ ἐστίν ἕκαστον γὰρ τῶν τεσσάρων στοιχείων ἀφωρισμένον τινὰ κατείληφε τόπον ) , δεύτερον <δὲ> ὅτι ὃς ἄν τοῦ τόπος ᾖ , ὁ αὐτὸς οὗτος καὶ τοῦ μορίου ἐστὶ τόπος · ἔνθα γὰρ ἡ πᾶσα γῆ πέφυκεν εἶναι , ἐκεῖ δήπου καὶ | ἡ βῶλος καὶ ἔστι καὶ πέφυκεν , ὁμοίως καὶ ἔνθα ἄν πέφυκεν ἡ ὁλότης εἶναι τοῦ πυρός , ἐκεῖ πέφυκεν καὶ ὁ σπινθὴρ εἶναι . τούτων οὖν προειλημμένων δείκνυσιν ὅτι ἀδύνατον ἀπλοῦν τι φυσικὸν σῶμα εἶναι τὸ ἄπειρον · περὶ γὰρ τούτου ἡ ζήτησις ἐν τῷ παρόντι , ὡς πολλάκις εἶπον , εἰ ἔστιν ἐν τοῖς φυσικοῖς σώμασιν ἄπειρόν τι κατὰ τὴν ἔκτασιν . περὶ γὰρ τοῦ ἔξω τοῦ οὐρανοῦ ὅτι οὐδέν ἐστιν ἔξω αὐτοῦ οὔτε σῶμα οὔτε κενὸν οὔτε ἕτερόν τι , ἐν τῇ Περὶ οὐρανοῦ δείξει πραγματεία . ὅτι οὗν φυσικὸν σῶμα ἁπλοῦν οὐκ ἐνδέχεται ἄπειρον εἶναι κατὰ τὴν ἔκτασιν , τοῦτον τὸν τρόπον . εἰ γὰρ εἴη ἄπειρον σῶμα , δῆλον ὅτι τὸν πάντα καθέξει τόπον , εἰ δὲ τὸν πάντα καθέξει , ὁ πᾶς ἄν εἴη αὐτοῦ οἰκεῖος τόπος . εἰ γὰρ δὴ μὴ οἰκεῖος εἴη , ἐν τῷ παρὰ φύσιν ἔστι ἀεί , οὐδὲν δέ ἐστι τῶν ὄντων ἀεὶ ἐν τῷ παρὰ φύσιν · μᾶλλον γὰρ οὐκ ἔσται τι ἢ ἀεὶ ἐν τῷ παρὰ φύσιν ἔσται . ὥστε ὁ ὅλος ἄν εἴη τόπος οἰκεῖος τοῦ ἀπείρου . ἀλλ᾿ εἰ ὁ πᾶς τόπος τοῦ ὅλου ἀπείρου οἰκεῖός ἐστι . δῆλον ὅτι καὶ τοῦ μέρους ὁ αὐτὸς ἄν εἴη τόπος οἰκεῖος . τὸ μὲν οὖν ὅλον ὅτι ἀκίνητον ἔσται , πρόδηλον οὐ γὰρ ἕξει που κινηθῆναι ἄπειρον ὂν καὶ τὸν πάντα κατειληφὸς τόπον · δεήσει γὰρ αὐτῷ ἄλλου ἀπείρου τόπου , εἰ μέλλοι κινεῖσθαι ) , περὶ δὲ τοῦ μέρους ἐρήσομαι , εἰ λάβω μόριόν τι τοῦ ἀπείρου , πότερον κινηθήσεται ἢ οὔ ; εἰ μὲν οὗν μὴ κινήσεται , οὐδ’ ἄν εἴη φυσικόν τι σῶμα τὸ ἄπειρον οὐδὲν γάρ ἐστι τῶν φυσικῶν , ὃ καὶ κατὰ τὸ ὅλον καὶ κατὰ τὰ μέρη ἀκίνητόν ἐστι ) , εἰ δὲ κινήσεται , ποῦ οἰσθήσεται ; ἢ πανταχοῦ , ἐπειδὴ καὶ ὁ πᾶς αὐτῷ οἰκεῖός ἐστι τόπος ; οὐδὲν οὖν μᾶλλον κάτω ἢ ἄνω κινήσεται , εἴ γε ὁμοίως ἔχει τὴν ῥοπὴν ἐπί τε τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω , ἵνα ὅλως καὶ συγχωρήσωμεν ἐν τῷ ἀπείρῳ εἶναι τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω . ἐφεξῆς γὰρ καὶ τοῦτο ἐπισκεψόμεθα . ἀνάγκῃ οὖν ἤτοι ἅμα πανταχοῦ ἔσται τὸ μόριον καὶ κατὰ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν κίνησιν ἐν παντὶ γενήσεται τόπῳ εἰ γὰρ ἔχει τὴν ἐπὶ πάντα ῥοπήν , ὥσπερ ἡ βαρύτης φέρε εἰπεῖν ἐπὶ τὸ κάτω κινεῖ , οὕτως ἅμα καὶ ἡ κουφότης ἐπὶ τὸ ἄνω ) , ἢ οὖν ἅμα τὸν πάντα καταλήψεται τόπον τὸ μόριον , ὅπερ ἀδύνατον , ἢ στήσεται ἀνθελκόμενον ἐπὶ τοὺς ἐναντίους τόπους , ἢ διασπασθήσεται . καὶ πάλιν περὶ τῶν διασπασθέντων μορίων ἡ αὐτὴ ζήτησις · ἔχομεν γὰρ ἐκ τῆς ἐναργείας ὅτι τοῦ ὅλου καὶ τοῦ μορίου ὁ αὐτὸς τόπος . ἄλλως τε εἰ κινήσεται , μέχρι ποῦ οἰσθήσεται ; κινεῖται μὲν γὰρ τῶν φυσικῶν τε καὶ ἐν γενέσει ἕκαστον , ὅταν ἐκστῇ τοῦ κατὰ φύσιν τόπου , καὶ μέχρι τοσούτου κινεῖται μέχρις ἄν ἐπιλάβηται τοῦ κατὰ φύσιν , εἰς ὃν γενόμενον ἵσταται . εἰ τοίνυν ὅλως κινεῖται τὸ μόριον τοῦ ἀπείρου , κινεῖται δὲ ἐν τῷ κατὰ φύσιν τόπῳ , ὁ δὲ πᾶς τόπος οἰκεῖος καὶ κατὰ φύσιν αὐτῷ , ἐπειδὴ καὶ τῷ ὅλῳ , μέχρι ποῦ οἰσθήσεται ; οὐ γὰρ μᾶλλον ὧδε ἢ ὧδε στήσεται , παντὸς ὁμοίως κατὰ φύσιν αὐτῷ ὄντος , ὥστε ἀεὶ οἰσθήσεται . οὐ γὰρ ὅταν ἐνεχθῇ εἰς τὸν κτὰ φύσιν , τότε ἠρεμήσει · πᾶς γὰρ ὁμοίως κατὰ φύσιν αὐτῷ . ἢ τοίνυν πανταχοῦ πέ - φυκε μένειν , ἐπειδὴ πᾶν ἐν τῷ κατὰ φύσιν ὂν τόπῳ μένει , καὶ οὕτως οὐδαμοῦ κινηθήσεται ἀλλ’ ἀκίνητον ἔσται , ἢ πανταχοῦ πέφυκε φέρεσθαι , καὶ οὐδαμοῦ στήσεται . ἑκάτερον δὲ ἀδύνατον · οὔτε γὰρ κίνησις οὐδεμία ἀίδιος πλὴν τῆς κύκλῳ , ἀλλὰ πᾶσα κίνησις ἕνεκά τού ἐστιν ( ἕνεκα γὰρ τοῦ τὸν οἰκεῖον καταλαβεῖν τόπον τὸ κινούμενον ) , κύκλῳ δὲ κινεῖσθαι τὸ ἄπειρον οὐ δυνατόν . ἅμα γὰρ κύκλον εἰπεῖν πεπερασμένον εἶπον · πᾶν γὰρ τὸ ἐσχηματισμένον πεπεράτωται , καὶ διὰ τοῦτο οὐ δυνατὸν τὸ ἄπειρόν τι τῆς κυκλοφορουμένης εἶναι οὐσίας . ἄτοπον οὖν καὶ τὸ ἀεὶ κινεῖσθαι τὸ μόριον · διὰ τί γὰρ μὴ καὶ πάντα ἀεὶ κινεῖται ; εἰ δὲ πάντα , καὶ τὸ ἐκ πάντων . ἀδύνατον δὲ κινηθῆναι τὸ ἄπειρον καλῶς γοῦν καὶ ὁ Μέλισσος ἀπέγνω τοῦ ἀπείρου τὴν κίνησιν ) , τό τε μηδὲν τοῦ ἀπείρου κινεῖσθαι μόριον ἀδύνατον οὔτε γὰρ φυσικὸν ἔσται σῶμα ) , τό τε τὴν κίνησιν ἀναιρεῖν ἐκ τοῦ παντὸς πρᾶγμα οὕτως ἐναργὲς καὶ ὑπὸ τῆς αἰσθήσεως μαρτυρούμενον ) ἄλογον καὶ οὐδενὸς ἐλέγχου δεόμενον . εἴτε οὖν μὴ κινεῖται φυσικὸν ὂν σῶμα , ἄτοπον , εἴτε κινεῖται , τὰ εἰρημένα ἀκολουθήσει ἄτοπα . Ἀδύνατον ἄρα ἁπλοῦν τι σῶμα εἷναι τὸ ἄπειρον . ἀλλ’ εἰ σύνθετον εἴη τὸ ἄπειρον , ἐξ ἐναντίων δηλονότι σύγκειται ( τοιοῦτον γὰρ πᾶν τὸ φυσικὸν σῶμα ) , ὥστε καὶ οἱ τόποι τῶν συντιθέντων διάφοροί τε καὶ ἐναντίοι . ἐπεὶ οὖν πᾶν σῶμα φυσικὸν σύνθετον ὂν κατὰ κρᾶσιν συντίθεται , συμβήσεται ἐν τῷ παρὰ ὢ Φύσιν εἶναι τόπῳ τὰ συντιθέντα , ὡς ἔχει καὶ ἐπὶ τῶν ἡμετέρων σωμάτων καὶ πάντων τῶν λοιπῶν · τὸ γὰρ ἐν ἡμῖν πῦρ καὶ ὁ ἀὴρ βίᾳ καὶ ἐν τῷ παρὰ φύσιν μένει τόπῳ . συμβήσεται οὖν καὶ τὰ πολλὰ τῶν συντιθέντων τὸ ἄπειρον ἀεὶ ἐν τῷ παρὰ φύσιν εἶναι τόπῳ · ἀίδιον γὰρ τὸ ἄπειρον . ἀλλ’ ἀδύ - νατον ἀεί τι ἐν τῷ παρὰ φύσιν εἶναι · μᾶλλον γὰρ οὐκ ἔσται τι ἢ ἀεί τι ἐν τῷ παρὰ φύσιν ἔσται εἰ τοίνυν διακριθήσεταί ποτε καὶ οἰσθήσεται ἕκαστον ἐν τῷ κατὰ φύσιν τόπῳ , συμβήσεται ἐξ ἁπτομένων εἶναι τὸ ἄπειρον , οὐδὲν δὲ φυσικὸν σῶμα σύνθετον ἐξ ἁπτομένων ἐστίν . οὕτω δὲ οὐδὲ ἕν τί ἐστι καὶ συνεχὲς σῶμα τὸ ἄπειρον , πᾶν δὲ φυσικὸν σῶμα συνεχές . καὶ ἄλλως εἰ σύνθετόν ἐστι τὸ ἄπειρον , ἤτοι ἐξ ἀπείρων εἰδῶν καὶ ἐξ ἀπείρων ἀτόμων σύγκειται , ἢ ἐκ πεπερασμένων μὲν εἰδῶν ἀπείρων δὲ ἀτόμων . εἰ μὲν οὖν ἐκ πεπερασμένων μὲν εἰδῶν ἀπείρων δὲ ἀτόμων , ἀνάγκη τὰ ὑπὸ ἓν εἶδος ἄτομα ἄπειρα εἶναι · οὐ γὰρ ἄν ἄλλως πεπερασμένων τῶν εἰδῶν ἄπειρον εἴη τὸ ἐξ αὐτῶν . ἀλλ’ εἰ ἄπειρα , τῶν δὲ ἀπείρων ἄπειρος καὶ ἡ δύναμις , ὡς ἔναγχος εἴρηται , καταναλώσει τὰ λοιπὰ δηλονότι , καὶ οὕτω πάλιν ἁπλοῦν ἔσται τὸ ὅλον καὶ οὐ σύνθετον . εἶτα ἐπειδὴ ᾔσθετο ἐκ τῶν δυνάμεων πάλιν ἐπιχειρήσας , προκείμενον δὲ ἦν ἐκ τῷν τόπων δεῖξαι ὅτι οὐ δυνατὸν εἶναι τὸ ἄπειρον , διὰ τοῦτο ἐκ τῆς κατὰ τοὺς τόπους διαφορᾶς βουλόμενος τὴν ὑπόθεσιν ἀνελεῖν , μάρτυρας αὐτοὺς τοὺς θεμένους τὸ ἄπειρον τῶν ἑαυτοῦ λόγων ἐπικαλεῖται , δυνάμει ταῦτα λέγων · ἕκαστον τῶν φυσι|κῶν σωμάτων ὡρισμένον τινὰ κατείληφε τόπον , τὰ μὲν βαρέα τὸν 18r κάτω τὰ δὲ κοῦφα τὸν ἄνω , εἰ δὲ τοῦτο οὕτως ἔχει , ἀδύνατον ἕν τι τῶν στοιχείων τῶν συντιθέντων τὸ ἄπειρον αὐτὸ ἄπειρον εἶναι κατὰ μέγεθος , οἷον πῦρ ἢ γῆν · εἰ γὰρ ἄπειρον εἴη , οὐχ ἕξει ὡρισμένον τινὰ τόπον , ἑκάστου δὲ τῶν φυσικῶν σωμάτων ὡρισμένος ὁ τόπος . οὐκ ἄρα δυνατὸν ἕν τι τῶν συντιθέντων τὸ ἄπειρον αὐτὸ κατὰ μέγεθος ἄπειρον εἶναι · οὐχ ἕξει γὰρ ὡρισμένον τόπον τὸ ἄπειρον . διὰ τοῦτο γοῦν , φησί , καὶ οἱ φυσικοὶ ὅσοι ἄπειρον εἶναι σῶμα ὑπέθεντο , οὔτε πῦρ οὔτε γῆν ὑπέθεντο εἶναι τὴν ἀρχὴν ἣν καὶ ἄπειρον εἶναι ἔλεγον , ἀλλ’ ἢ ἀέρα ἢ ὕδωρ ἢ τὸ μεταξύ · γῆς μὲν γὰρ καὶ πυρὸς ὥρισται ὁ τόπος ἡ μὲν γάρ ἐστι κάτω , τὸ δὲ ἄνω ) , ἀέρος δὲ καὶ ὕδατος δοκεῖ ὁ τόπος ἀόριστος εἶναι . ἔν τε γοῦν τοῖς κοιλώμασι τῆς γῆς ἀήρ τε καὶ ὕδωρ ὑπάρχει , καὶ ἐν τοῖς ὑπὲρ τὴν γῆν τόποις ἀμφότερα ὁμοίως ὁρῶνται · φαίνεται γοῦν καὶ ὕδωρ κατιὸν ἄνωθεν . ἐπεὶ οὖν ὁ τοῦ ἀπείρου τόπος ἀόριστος , ἐδόκουν δὲ αὐτοῖς καὶ τούτων οἱ τόποι ἀόριστοι εἶναι , εἰκότως ἐν τούτοις τὸ ἄπειρον ἀπέθεντο . εἰ τοίνυν ἀόριστον μὲν δεῖ εἶναι τὸν τοῦ ἀπείρου τόπον , οὐδὲν δὲ τῶν φυσικῶν σωμάτων ἀόριστον ἔχει τόπον , ἀδύνατον ἄρα ἕν τι τούτων ἄπειρον εἶναι . οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐκ πεπερασμένων μὲν εἰδῶν , ἀπείρων δὲ ἀτόμων , δυνατὸν εἶναι τὸ ἄπειρον . Μήποτε οὖν ἐξ ἀπείρων καὶ εἰδῶν καὶ ἀτόμων ἐστὶν ἑνὸς ἀτόμου ὑφ’ ἕκαστον εἶδος τελοῦντος , ἵν’ οὕτως εὐλογωτέρα γένηται ἡ ὑπόθεσις . ὅτι οὖν οὐδὲ τοῦτο ἀληθές , δῆλον ἐντεῦθεν . πρῶτον μὲν γὰρ διπλασιασθήσεται τὸ ἄπειρον εἴ γε ἄπειρα μὲν τὰ εἴδη , ἄπειρα δὲ τὰ ἄτομα τὰ ὑπὸ ταῦτα , ὅπερ αὐτὸς παρῆκεν , ἔπειτα εἰ ἄπειρα , φησί , τὰ ἁπλᾶ εἴδη ἐξ ὧν τὸ ἄπειρον συνέστηκεν , ἐπειδὴ τὰ διάφορα κατ’ εἶδος διαφόρους καὶ τοὺς τόπους κεκλήρωται , ἀνάγκη καὶ τοὺς τόπους αὐτῶν ἀπείρους εἶναι . τοῦτο δὲ ἀδύνατον · πεπερασμένοι γὰρ οἱ τόποι , οἱ μὲν πρώτιστοι καὶ κυριώτατοι δύο , ὁ ἄνω καὶ ὁ κάτω , οἱ . πάντες δὲ ἕξ , οὗτοί τε καὶ ὁ εἰς δεξιὰν καὶ ἀριστεράν , καὶ ἔμπροσθεν καὶ ὄπισθεν . εἰ τοίνυν πεπερασμένοι οἱ φυσικοὶ τόποι , ἀδύνατον ἄπειρα εἶναι τὰ στοιχεῖα , εἴ γε συνδιαιροῦνται τοῖς εἴδεσι τῶν στοιχείων καὶ οἱ τόποι . οὐ μόνον δέ , φησί , τοῖς εἴδεσι διῃρημένοι οἱ τόποι , ἀλλὰ καὶ τῇ διαστάσει . εἰ τοίνυν καὶ μεγέθει καὶ ἀριθμῷ πεπερασμένοι οἱ τόποι , καὶ τὰ σώματα τὰ ἐν αὐτοῖς πεπερασμένα ἔστι · οὐδὲ γὰρ σῶμα μεῖζον εἶναι τοῦ τόπου δυνατόν , ὥσπερ οὐδὲ τόπον μείζονα τοῦ σώματος · εἰ μὲν γὰρ ὑπερβάλλοι τὸν τόπον τὸ σῶμα , συμβήσεται μὴ πᾶν σῶμα ἐν τόπῳ εἶναι . ἢ τοίνυν ἐν κενῷ ἔσται ἢ οὐδαμοῦ · τὸ μὲν οὖν μηδαμοῦ εἶναι καταγέλαστον , κενὸν δὲ ὅτι οὐκ ἔστιν ἐν τοῖς οὖσιν , δείξει ἐν τῷ ἐφεξῆς βιβλίῳ . ὁμοίως καὶ εἰ ὁ τόπος μείζων ἐστὶ τοῦ σώματος , συμβήσεται πάλιν κενὸν εἶναι . Ἀπορήσειε δέ τις , πῶς φησιν ἀπείρων ὄντων τῶν εἰδῶν ἀπείρους εἶναι καὶ τοὺς τόπους · τί γὰρ κωλύει , ὥσπερ νῦν δύο μὲν οἱ τόποι , ὁ ἄνω καὶ ὁ κάτω , ἐν ἑκατέρῳ δὲ πλείονά ἐστι σώματα , ἐν μὲν τῷ ἄνω πῦρ καὶ ἀήρ , ἐν δὲ τῷ κάτω γῆ καὶ ὕδωρ , οὕτω καὶ εἰ ἄπειρα ἦν τὰ στοιχεῖα , τὰ μὲν ἐν τῷ κάτω , τὰ δὲ ἐν τῷ ἄνω εἶναι ; εἰ γὰρ πέφυκεν ὅλως ὁ αὐτὸς τόπος δύο ἑτεροειδῆ δέχεσθαι σώματα , τί κωλύει καὶ πλείονα τὸν αὐτὸν δέξασθαι : ἀλλὰ πρὸς ταῦτα φημι · πῶς οἷόν τε τὰ ἄπειρα τοῖς πεπερασμένοις διανεῖμαι ; τοῦτο γὰρ ἀδύνατον . ἢ γὰρ ἐν ἑκατέρῳ τῶν τόπων ἄπειρα ἔσονται εἴδη , ἢ ἐν ἑκατέρῳ πεπερασμένα , ἢ ἐν τῷ μὲν ἄπειρα ἐν δὲ τῷ ἑτέρῳ πεπερασμένα . εἰ μὲν οὖν ἐν ἑκατέρῳ πεπερασμένα εἴη , καὶ τὸ ἐξ ἀμφοῖν πεπερασμένον ἔσται · εἰ δὲ ἐν ἑκατέρῳ ἄπειρα , διπλασιασθήσεται τὸ ἄπειρον καὶ αὐτὸ ἑαυτοῦ διπλάσιον ἔσται · εἰ δὲ ἐν ἑνὶ μὲν ἄπειρα ἐν θατέρῳ δὲ πεπερασμένα , αὐξηθήσεται τὸ ἄπειρον τῇ προσ·θήκῃ τῶν πεπερασμένων καὶ αὐτὸ ἑαυτοῦ μεῖζον ἔσται , καὶ ἄλλως οὐ καθέξει πάντα τόπον τὸ ἄπειρον , εἴπερ τὰ ἄπειρα ἔν τινι μὲν τόπω εἴη , ἔν τινι δὲ μή . οὐκ ἄρα δυνατὸν πεπερασμένους εἶναι τοὺς τόπους τῶν ἀπείρων εἰδῶν · ὃ γὰρ ἐπὶ δύο εἴπομεν , τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ πλειόνων ἐρῶ . εἰ δὲ ἀπείρους τόπους εἶναι αουνατον , καὶ ειοη δηλονότι ἄπειρα τὰ ἐν τούτοις ἐσόμενα ἀδύνατον εἶναι . ὥστε εἰ μήτε σύνθετον μήτε ἁπλοῦν δυνατὸν εἶναι τὸ ἄπει - ρον , ὅλως ἄρα εἶναι οὐ δυνατόν . ἔχεις οὖν καὶ ἐκ τῆς τῶν τόπων διαφορᾶς ἀνῃρημένον τὸ ἄπειρον . p . 205a10 Πέφυκε γὰρ πάν τὸ αἰσθητόν που εἶναι . Τὸ πρῶτον λῆμμα , ὅτι πᾶν σῶμα φυσικὸν ἐν τόπῳ ἐστί , φυσικὸν δὲ τὸ ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ · νῦν γὰρ εἴ τι τοιοῦτον ἄπειρόν ἐστι ζητοῦμεν , ὅπερ στοιχεῖόν ἐστι τῶν γινομένων καὶ φθειρομένων , οἷά φαμεν νῦν τὰ τέσσαρα τῶν ἄλλων πάντων εἶναι στοιχεῖα , καὶ ἐξ αὐτῶν τε γίνεσθαι καὶ εἰς αὐτὰ ἀναλύεσθαι . ζητεῖ οὖν ὁ λόγος μήποτε ἔστι πρὸ τούτων ἕτερόν τι ἢ ἓν τι τούτων ἢ ἄλλο παρὰ ταῦτα ἄπειρον ὂν τῷ μεγέθει , ἐξ οὗ τά τε στοιχεῖα καὶ τὰ λοιπὰ τὴν γένεσιν ἔχει . πᾶν οὖν τὸ τοιοῦτον σῶμα ἐν τόπῳ ἐστίν , οὐ μέντοι ἁπλῶς πᾶν · ἡ γοῦν ἀπλανὴς οὐκ ἔστιν ἐν τόπῳ , ἐπεὶ μηδέ ἐστι τι τὸ περιέχον αὐτὴν μήτε σῶμα μήτε κενόν , ἀλλ’ αὐτὴ ἐν ἑαυτῇ ἐστιν , οἷον τόπος τις οὖσα αὐτὴ ἑαυτῆς . p . 205a11 Καὶ ὁ αὐτὸς τοῦ μορίου καὶ παντός . Τὸ δεύτερον ἀξίωμα , ὅτι ὁ τοῦ ὅλου τόπος ὁ αὐτὸς οὗτος καὶ τοῦ μορίου ἐστὶ τόπος . ὁ αὐτὸς δὲ δηλονότι οὐ τῷ ποσῷ , ἀλλὰ τῷ εἴδει , οἷον σθήσεται μέχρι τοσούτου μέχρις ἄν τὸ κέντρον καταλάβῃ , οὕτω καὶ ἡ βῶλος εἰ ἄνωθεν ἀφεθῇ , τὴν ῥοπὴν ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἕξει . p . 205a12 Ὤστε εἰ μὲν ὁμοειδές , ἢ ἀκίνητον ἔσται ἢ ἀεὶ σἰσθή - σεται . Ἔνθεν αἱ κατασκευαὶ τοῦ μὴ εἶναι τὸ ἄπειρον , καὶ πρῶτον ὅτι ἁπλοῦν οὐκ ἐνδέχεται εἶναι · τοῦτο γάρ φησιν ὁμοειδές . τὸ δὲ ἢ ἀκίνητον ἔσται ἢ ἀεὶ οἰσθήσεται οὐ περὶ τοῦ ὅλου φησὶν ἀπείρου , ἀλλὰ περὶ τοῦ μορίου αὐτοῦ . καὶ ἐδήλωσεν ἐφεξῆς τοῖς παραδείγμασιν εἰπὼν λέγω δέ , εἰ βῶλος εἴη , ποῦ αὐτὴ κινηθήσεται ; | ὁ γὰρ τόπος ἄπειρος τοῦ συγγενοῦς αὐτῆς σώματος . τουτέστιν εἰ τὸ ἄπειρον εἴη γῆ , τὸ μέρος αὐτῆς , οἷον ἡ βῶλος , πότερον ἀεὶ κινηθήσεται ἢ ἀεὶ μενεῖ ; δόξει γὰρ ἑκάτερον ὑπάρχειν ἐξ ἀνάγκης · εἰ γὰρ φέρεται μὲν τὸ μέρος ἔνθα καὶ τὸ ὅλον , ὁμοίως δὲ καὶ ἵσταται ἐν τούτῳ ἐν ᾧ καὶ τὸ ὅλον , ὁ δὲ τόπος τοῦ συγγενοῦς σώματος αὐτῆς , λέγω δὴ τῆς τοῦ ἀπείρου ὁλότητος , ἄπειρός ἐστιν , ἔστι δὲ καὶ τοῦ μέρους ὁ αὐτὸς ἄν ἐξ ἀνάγκης τόπος , εἰ μὲν πέφυκεν ἐν τῷ οἰκείῳ τόπῳ κινεῖσθαι τὸ τοῦ ἀπείρου μέρος , ἐπειδὴ ἄπειρος ὁ τόπος αὐτοῦ , ἐν παντὶ δήπου πέφυκε κινεῖσθαι ( τί γὰρ μᾶλλον ὧδε ἢ ὧδε , ὁμοίως παντὸς οἰκείου ὄντος ; εἰ δὲ ἐν τῷ ἀπείρῳ κινεῖται , συμβήσεται αὐτὸ ἀεὶ φέρεσθαι , ἵστασθαι δὲ μηδέποτε ) , εἰ δὲ κινεῖσθαι μὲν ἐν τῷ οἰκείῳ οὐ πέφυκε τόπῳ ἵστασθαι δέ ὅπερ μᾶλλον ἐν τοῖς φυσικοῖς ὁρῶμεν ) , ἐπειδὴ πάλιν ὁ ἄπειρος τόπος οἰκεῖός ἐστι τοῦ μέρους , ἐν παντὶ στήσεται · ὥστε πάντη ἀκίνητον ἔσται . ἀνάγκη ἄρα ἡ ἀεὶ κινεῖσθαι τὸ μόριον ἢ ἀεὶ ἵστασθαι , ἑκάτερον δὲ ἄτοπον . ἔχει δέ τινα ἔνστασιν ὁ λόγος · ἐλέγομεν γὰρ τὸν αὐτὸν εἶναι τοῦ ὅλου καὶ τοῦ μορίου τόπον οὐ κατὰ τὸ ποσόν · οὐ γὰρ ὁ πᾶς ἐν ᾧ ἐστιν ἡ πᾶσα γῆ , ὁ αὐτὸς οὗτος καὶ τῆς βώλου ἐστίν ἔσται γὰρ οὕτω τῷ ὅλῳ τὸ μέρος ἴσον ) , ἀλλ’ ὁ αὐτὸς τῷ εἴδει , οἷον ὁ κάτω . ὤσπερ οὖν εἰ νοήσεις τὴν γῆν αὐξηθεῖσαν ὡς φθάσαι τὴν σεληνιακὴν σφαῖραν , ἐρεῖς μὲν πάντα τὸν ἐντὸς τῆς σφαίρας τῆς γῆς εἶναι τόπον , οὐχ ἁπλῶς δὲ ὅτι πᾶς ἐστιν αὐτῇ κατὰ φύσιν , ἀλλὰ κατὰ φύσιν μὲν τὸ περὶ τὸ κέντρον νεύειν , συμβαίνει δὲ διὰ τὸ μέγεθος κατὰ συνέχειαν ἐπὶ πολὺ πόρρω τοῦ κέντρου αὐτὴν διήκειν ὑφ’ ἑαυτῆς ἀνεχομένην ἐπεὶ καὶ τὰ νῦν περὶ τὴν κυρτὴν τῆς γῆς ἐπιφάνειαν μέρη αὐτῆς , καθ’ ἣν καὶ τὴν οἴκησιν ἔχομεν , οὐχ ὡς πεφυκότα τοσοῦτον ἀπὸ τοῦ κέντρου διεστάναι , οὕτω μένει ἐν ᾧ ἐστιν , ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑπὸ τῆς συνεχείας τῆς ἀπὸ τοῦ κέντρου τῆς γῆς ἀνέχεται · εἰ γοῦν ὑποσκάψῃς τὰ περὶ τὴν ἐπιφάνειαν , οἰσθήσεται ἐπὶ τὸ κάτω τὰ περὶ τὸ ὄρυγμα ἐωρούμενα ) , οὕτως οὐ πέφυκε μένειν δίχα τινὸς βίας ἐν παντὶ τῷ τόπῳ ἐν ᾧ καὶ ἔστιν , ἀλλ’ ἀνέχεται ὑπὸ τοὐ συγγενοῦς σώματος . ὥστε καὶ εἰ ηὐξήθη μέχρι τοῦ οὐρανοῦ , ὡς περιλαβεῖν καὶ τὸν τῶν κούφων σωμάτων τόπον , ἐλέχθη ἄν ὁμοίως πᾶς μὲν ὁ ἐντὸς τῆς σφαί - ρας εἶναι τόπος αὐτῆς ὡς ὅλης , οὐ μέντοι ὡς ἐν παντὶ πεφυκυίας μένειν καὶ χωρὶς τοὐ ὑπὸ τοῦ κέντρου περιείργεσθαι . ἡ οὖν βῶλος εἰ μὲν οὕτως λέγοιτο ἐν παντὶ τούτῳ τῷ τόπῳ κινεῖσθαι , ὡς ἐκ τῆς ἐπιφανείας τοῦ οὐρανοῦ πεφυκέναι φέρεσθαι μέχρι τοῦ κέντρου , ὀρθῶς λέγεται , εἰ δὲ λέγοις διὰ τὸ περιέχειν τὴν γῆν πάντα καὶ τὸν ἄνω καὶ τὸν κάτω τόπον , διὰ τοῦτο καὶ ἡ βῶλος πάντῃ φέρεσθαι ὀφείλει ὁμοίως ἄνω . τε καὶ κάτω , διὰ τὸ πάντῃ εἶναι τὴν ὁλότητα αὐτῆς , οὐκέτι εὔλογον . οὐδὲ γὰρ νῦν ἐπειδὴ ἡ ὁλότης τῆς γῆς μέχρι τῆς ἐπιφανείας τοῦ περιέχοντος αὐτὴν ἀέρος διὴκει , καὶ ἔστι τῆς ὅλης τόπος ὁ ἐντεῦθεν μέχρι τοῦ κέντρου , διὰ τοῦτο δήπου ὀφείλει ἡ βῶλος πάντῃ κατὰ τοῦτον τὸν τόπον φέρεσθαι · οὐδὲ γὰρ ἡ ἐν τῷ κέντρῳ βῶλος , κἂν λάβοι χώραν , κινηθείη ἄν ἐκεῖθεν ἐπὶ τὴν ἐπιφάνειαν φάνειαν τῆς γῆς . οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ τοὐ ἀπείρου οὐκ εὔλογον τὸ λέγειν , ὅτι τὸ μέρος αὐτοῦ πάντῃ οἰσθήσεται διὰ τὸ <τὸ> ἄπειρον τὸν πάντα κατέχειν εἴ γε ὅλως φυσικήν τινα ῥοπὴν ἔχει τὸ ἄπειρον . ἀλλ’ ἢ οὐδεμίαν ῥοπὴν ἔχει φυσικήν , καὶ οὕτως πάντῃ ἀκίνητον ἔσται , ἢ εἰ ὅλως ἔχοι ῥοπήν , οὐκ εὔλογον τὸ λέγειν ὅτι πάντῃ τὸ μέρος ἢ στήσεται ἢ οἰσθήσεται , ὥσπερ οὐδὲ νῦν ἐπὶ τῆς γῆς , ὡς εἴρηται . ἀλλ’ ἔστι καὶ πρὸς ταῦτα εἰπεῖν , ὅτι νῦν μὲν καὶ τῆς γῆς οὔσης πεπερασμένης καὶ τοῦ τόπου τοῦ περιέχοντος αὐτὴν ἔστι ταῦτα εἰπεῖν ἅπερ εἴπομεν , εἰ μέντοι ἄπειρός τις εἴη τόπος , πῶς ἔστι τὸ ἄπειρον διελόντα εἰπεῖν τοῦτον μὲν εἶναι τὸν κατὰ φύσιν τόπον , ἐκεῖνον δὲ μή ; ὡς γὰρ αὐτὸς ἐν τοῖς ἔμπροσθεν εἶπε , πῶς ἔστι τοῦ ἀπείρου τὸ μὲν ἄνω εἰπεῖν τὸ δὲ κάτω , ἢ ἔμπροσθεν καὶ ὄπισθεν ; πάντῃ γὰρ πρὸς ἑαυτὸ τὸ ἄπειρον ὁμοίως ἔχει . οὐκ ἄρα ἔστι τοῦ ἀπείρου τόπου ἀφορίσαντα μόριόν τι ἢ σημεῖον εἰπεῖν ὡς οὗτος εἴη ὁ κατὰ φύσιν τοῦ ἀπείρου σώματος τόπος , ὥσπερ νῦν φαμεν τὸ κέντρον τῶν βαρέων εἶναι τὸν κατὰ φύσιν τόπον . λείπεται οὖν τὸν ἄπειρον πάντα τόπον κατὰ φύσιν εἶναι λέγειν τόπον τοῦ ἀπείρου σώματος · εἰ δὲ πᾶς εἴη αὐτοῦ κτὰ φύσιν , ἕψεται ταῦτα τὰ ὑπὸ τοὐ Ἀριστοτέλους εἰρημένα . Ὥστε εἰ μὲν ὁμοειδές , ἀκίνητον ἔσται . δυνατὸν τὸ ἀκίνητον ἔσται ὡς μόνον ἑπόμενον τῷ μονοειδὲς εἶναι λαμβάνειν · εἰ γὰρ ἁπλοῦν καὶ μονοειδὲς τὸ ἄπειρον , ἔστι δὲ αὐτοῦ ὁ πᾶς οἰκεῖος τόπος , ὁ αὐτὸς δὲ καὶ τοῦ μέρους , οὐδὲν δὲ ἐν τῷ οἰκείῳ τόπῳ κινεῖται τῶν εὐθυφορικῶν σωμάτων , οὐκ ἄρα κινήσεται τὸ τοῦ ἀπείρου μόριον . τοῦτο μὲν οὖν εὐλόγως ἀκολουθεῖ τῇ ὑποθέσει , τὸ ἀκίνητον εἶναι τὸ τοῦ ἀπείρου μόριον ἐν τῷ οἰκείω τόπω ὄν , οὗτος δέ ἐστιν ὁ ἄπειρος . εἰ δὲ τοῦτό τις μὴ δώσει , ἀκίνητον αὐτὸ εἶναι , διὰ [ δὲ ] τὸ μὴ ἀνελεῖν τὴν κίνησιν , δώσει πάντως τὸ ἀεὶ φέρεσθαι · τοῦτο γὰρ αὐτῷ σημαίνει τὸ ἢ ἀεὶ οἰσθήσεται , ὡς ἑπομένου τῇ ἀναιρέσει τοῦ ἀεὶ ἵστασθαι τοῦ ἀεὶ κινεῖσθαι . ᾧ γὰρ λόγῳ δέδεικται ἀκίνητον , εἴ τις τοῦτο μὴ παραδέχοιτο , δειχθήσεται ἐξ ἀνάγκης ὅτι ἀεικίνητόν ἐστιν · εἰ γὰρ πέφυκεν ἐν τῷ ἰδίῳ κινεῖσθαι τόπῳ , ὡς ἡ ὑπόθεσις , τόπος δὲ αὐτοῦ ἐστιν ὅσπερ καὶ τοῦ παντός , οὗτος δὲ ἄπειρός ἐστιν , ἐν τῷ ἀπείρῳ ἄρα τόπῳ κινεῖται . ὥστε οὐ στήσεται ἐν γὰρ ἀπείρῳ ή κίνησις ) , καὶ οὐδὲν μπαλλον ῶδε αἰσθήσεται , ἀλλ᾿ ὁμοίως πανταχοῦ . p . 205a13 Καίτοι ἀδύνατον · τί γὰρ μᾶλλον κάτων ἢ ἄνω ἢ ὁπουοῦν ; Ἀδύνατον , φησίν , τὸ ἀεὶ κινεῖσθαι , εἶτα καὶ ἐπήγαγε πῶς ἀδύνατον · τί γὰρ μᾶλλον ἄνω ἢ κάτω ἅμα καὶ κατὰ ταὐτὸν κινήσεται : εἰ γὰρ πᾶς μὲν οἰκεῖός ἐστιν αὐτῷ τόπος , ἔστι δὲ ἐν παντὶ τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω ( τοῦτο γὰρ ἐκ τῆς ἐναργείας λαμβάνω ) , οὐδὲν μᾶλλον ἅμα καὶ κατὰ ταὐτὸν ἄνω ἢ κάτω κινήσεται , εἴ γε πανταχοῦ πέφυκε φέρεσθαι · τοῦτο δὲ ἀδύνατον , ἅμα τὰς ἐναντίας κινεῖσθαι · οὐδ’ ἄρα κινήσεται . εἰ γὰρ διὰ τὸ ἔχειν τὴν ἐπὶ πάντα τόπον ὁρμὴν ἅμα τῷ ἐκστῆναι τῆς ὁλότητος φέρεται ἐφ’ ὅπερ ἡ ὁρμὴ ἄγει , φέρεται δὲ ἐπὶ πᾶν ὁμοίως , ἀδύνατον δὲ τοῦτο γενέσθαι , ἀδύνατον ἄρα καὶ κινηθῆναι · ἀνάγκη γὰρ εἰ κινεῖται , οὕτω κινηθῆναι . p . 205a16 Πότερον οὖν καθέξει τὸν ὅλον τόπον ; καὶ πῶς ; Τουτέστιν ἄρα διὰ τὸ ἐπὶ πάντα τόπον πεφυκέναι φέρεσθαι ἅμα πανταχοῦ κινηθήσεται , | καὶ ἐπὶ τὸ ἄνω καὶ ἐπὶ τὸ κάτω ; ἀλλὰ τοῦτο ἀδύ - νατον · τὰς ἐναντίας γὰρ οὕτως ἅμα κινοῖτο . p . 205a17 τίς οὖν ἢ ποῦ ἡ μονὴ καὶ ἡ κίνησις αὐτῆς ; Τουτέστιν ἢ ποῦ καὶ ἐπὶ τίνα τόπον κινήσεται , ἢ ἐν ποίῳ τόπῳ στήσεται ; ἢ πανταχοῦ μενεῖ ; οὐ κινήσεται ἄρα . ἢ πανταχοῦ κινήσεται ; οὐκ ἄρα στήσεται . εἰ ἠρεμεῖ , φησί , πανταχοῦ ἠρεμήσει οὐ γὰρ δὴ ὅταν εἰς τὸν οἰκεῖον παραγένηται τόπον , τότε ἠρεμεῖ · ὁ γὰρ πᾶς οἰκεῖος · πανταχοῦ ἄρα ἠρεμήσει ) , εἰ δὲ τοῦτο , ὅλως οὐ κινηθήσεται . πάλιν εἰ κινη - θήσεται , πανταχοῦ ὁμοίως κινηθήσεται , διότι πάλιν ὁ πᾶς ἐστιν αὐτῷ οἰκεῖος τόπος . ἀλλ’ ἵνα καὶ συγχωρήσω τῷ πάντῃ κινεῖσθαι , πῶς ἐκφυγεῖν δυνατὸν τὸ μηδέποτε στήσεσθαι αὐτὸ κινούμενον ; p . Εἰ δὲ ἀνόμοιον τὸ πᾶν , ἀνόμοιοι καὶ οἱ τόποι . Δείξας ὅτι ἁπλοῦν οὐκ ἔστι , νὺν δείκνυσιν ὅτι οὐδὲ σύνθετον . εἰ τοίνυν ἐξ ἀνομοειδῶν , ἀνάγκη καὶ τοὺς τόπους τούτων πλείονας εἶναι · τῶν ἑτεροειδῶν γὰρ ἕτεροι καὶ οἱ τόποι . εἰ δὲ τοῦτο , πρῶτον μὲν ἄτοπον μὴ εἶναι τὸ τοῦ παντὸς σῶμα συνεχές , ἀλλ’ ἐξ ἁπτομένων εἶναι . πῶς δὲ τοῦτο συμβαίνει ἔφθην εἰπών , ὅτι εἰ μὲν κεκραμένα εἴη τὰ . ἑτεροειδῆ , ἀεὶ ἐν τῷ παρὰ φύσιν ἔσονται , εἰ δὲ τοῦτο ἀδύνατον καὶ δεῖ ἕκαστον τὸν ἑαυτοῦ τόπον καταλαβεῖν , ἐξ ἁπτομένων ἔσται τὸ ἄπειρον · ἀλλ’ οὐδὲν φυσικὸν σῶμα τοιοῦτόν ἐστι . p . 205a22 Πεπερασμένα μὲν οὐχ οἷόν τε · ἔσται γὰρ τὰ μὲν ἄπειρα τὰ δὲ οὔ , εἰ τὸ πᾶν ἄπειρον . Ἀδύνατον , φησίν , ἐκ πεπερασμένων εἰδῶν συγκεῖσθαι τὸ ἄπειρον . ἀνάγκη γὰρ ἕν τι τῶν ὑπὸ τὸ εἶδος τοῦτο ἄπειρον εἶναι ἢ πλήθει ἢ μεγέθει · εἰ γὰρ τὰ ὑπὸ πάντα τὰ εἴδη ἄτομα πεπερασμένα εἶεν , καὶ τὸ ἐκ πάντων ἔσται πεπερασμένον . εἰ δὲ πάλιν πάντα ἢ τινὰ εἶεν ἄπειρα , διπλασιασθήσεται ἡ πολλαπλασιασθήσεται τὸ ἄπειρον . λείπεται οὗν τὰ ὑφ’ ἓν εἶδος ἄτομα ἄπειρα εἶναι . ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἀδύνατον • πρῶτον μὲν γὰρ καὶ ἐνταῦθα αὔξησις τοὐ ἀπείρου γίνεται , προστιθεμένων τοῖς ἀπείροις τῶν πεπερασμένων , ἔπειτα ( ὄπερ ἔναγχος ἐλέγομεν ) καταδαπανηθήσεται τὰ πεπερασμένα ὑπὸ τοῦ ἀπείρου · ἄπειρος γὰρ ἡ ἐν ἀπείρῳ δύναμις . p . 205a25 Καὶ διὰ τοῦτο οὐδεὶς τὸ ἓν καὶ ἄπειρον πῦρ ἐποίησεν . Ἐλλιπέστερον εἴρηται τὸ ἐπιχείρημα ( ὡς γὰρ εἶπον , ἐκ τῶν παρ’ αὐτοῖς ὡμολογημένων θέλων ἐλέγξαι τὴν ὑπόθεσιν , ταῦτα προσέθηκε ) , δέον γὰρ οὕτως εἰπεῖν καὶ ἄλλως οὐχ οἷον τε ἓν τῶν στοιχείων ἄπειρον εἶναι ἐν τῇ συνθέσει , διότι τῶν μὲν στοιχείων ἑκάστου ὁ κατὰ φύσιν ὥρισται τόπος , τὸ δὲ ἄπειρον ὡρισμένον τόπον οὐκ ἔχει . ὥστε οὐκ ἄν εἴη ἓν τῶν στοιχείων ἄπειρον . ὅτι δὲ τοῦ ἀπείρου ὁ τόπος ἀόριστος , δηλοῦσι καὶ οἱ φυσικοί · διὰ τοῦτο γοῦν οὐδεὶς τὸ ἓν καὶ ἄπειρον πῦρ ἐποίησε καὶ τὰ ἑξῆς.’ p . 205a28 Ταῦτα δὲ ἐπαμφοτερίζει τῷ ἄνω καὶ κάτω . Καίτοι ἔδει συνιδεῖν αὐτοὺς ὅτι οὐ μόνον ὕδωρ καὶ ἀὴρ ἐν τοῖς ἀλλοτρίοις ὁρᾶται τόποις , ἀλλὰ καὶ γῆ καὶ πῦρ . πολλαχοῦ γοῦν κρατῆρες πυρὸς ἀναδίδονται , ὡς ἔν τε τῇ Αἴτνῃ καὶ ἐν τῇ Κιλικία καὶ τοὺς κεραυνίτας φασὶ λίθους ἄνω συνισταμένους κάτω φέρεσθαι . ἀλλὰ δῆλον ὡς οὐχ οἷόν τε ἐν τοῖς ἀλλοτρίοις τόποις κατ’ ἐνέργειαν οὕτω φέρεσθαι , ἀλλ’ ὡς γινόμενα , ἐπειδὴ πᾶν εἰς πᾶν μεταβάλλει . p . 205a29 Εἰ δὲ ἄπειρα καὶ ἁπλᾶ , καὶ οἱ τόποι ἄπειροι . Ἐπὶ τὴν ἑτέραν μετέβη ὑπόθεσιν τὴν ἄπειρα τὰ εἴδη ὑποτιθεμένην , ἀπείρων δηλονότι καὶ τῶν ἀτόμων ὄντων , εἴ γε τοὐλάχιστον ἓν ἄτομον ὑφ’ ἓν εἶδος τελεῖ . εἰ οὖν ἄπειρα εἴη κατ’ εἶδος τὰ συντιθέντα τὸ ἄπειρον . ἐπειδὴ τῶν διαφόρων κατ’ εἶδος διάφοροι καὶ οἱ τόποι , ἀνάγκη καὶ τοὺς τόπους ἀπείρους εἶναι . τοῦτο δέ , φησίν , ἀδύνατον · οἱ γὰρ φυσικοὶ πάντες τόποι πεπερασμένοι εἰσί , εἰ δὲ πεπερασμένοι οἱ τόποι , ἐξ ἀνάγκης καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς σώματα πεπερασμένα εἰσί , πεπερασμένων δὲ ὄντων τῶν σω - μάτων καὶ τὸ ἐκ πάντων πεπερασμένον ἀνάγκη εἶναι . διὰ τί δὲ εἰ τῷ ἀριθμῷ πεπερασμένοι οἱ τόποι , καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς σώματα πεπερασμένα ἀνάγκη εἶναι , οὐ μόνον ἀριθμῷ ἀλλὰ καὶ μεγέθει ; ὅτι πᾶς τόπος πεπέρανται κατὰ ὤ μέγεθος περιέχει γὰρ τὸ ἐν τόπῳ σῶμα ) , πεπερασμένου δὲ ὄντος τοῦ τόπου καὶ τὸ ὲν αὐτῷ σῶμα πεπεράνθαι ἀνάγκη · οὔτε γάρ , φησί , πλείονα τοῦ σώματος ἐγχωρεῖ εἶναι τὸν τό|πον ( κενὸν γάρ ἐστιν ) , οὔτε πλεῖον τοῦ m τόπου σῶμα εἶναι · ἔσται γὰρ σῶμα οὐκ ἐν τόπῳ . p . 205a30 Καὶ ἔσται ἄπειρα τὰ στοιχεῖα . Τοῦτο καθ’ αὑτό ἐστι ἐπιχειρήματος δύναμιν ἔχον · εἰ γὰρ ἐξ ἀπείρων εἰδῶν σύγκειται τὸ ἄπειρον , ἀνάγκη καὶ τὰ στοιχεῖα ἄπειρα εἶναι . ἔδειξε δὲ τοῦτο ἀδύνατον καὶ ἐν τοῖς πρὸς Ἀναξαγόραν λόγοις ἐν τῷ πρώτῳ βιβλίῳ , δείξει δὲ καὶ ἐν τῇ Περὶ οὐρανοῦ , καὶ μάλιστα ἐν τῇ Περὶ γενέσεως · εἴρηται γὰρ ἐκεῖ ὅτι εἰ τὰ στοιχεῖα ἄπειρα εἴη , πρῶτον μὲν διτὸ πλασιασθήσεται τὸ ἄπειρον μετὰ τῶν ὑποκειμένων , ἔπειτα ἀναιρεθήσεται γένεσις καὶ καθόλου πᾶσα μεταβολή δεῖ γὰρ ἀπείρους μεταβολὰς εἶναι , ἵνα γένηταί τινος γένεσις ) , τοῦτο δὲ ἀδύνατον . συναπτέον οὖν τῷ “ καὶ οἱ τόποι ἄπειροι ” τὸ εἰ δὲ τοῦτο ἀδύνατον καὶ τὰ ἑξῆς . τὸ δὲ εἰ δὲ τοῦτο ἀδύνατον τοῦτ’ ἐστίν , εἰ ἀδύνατον ἀπείρους εἶναι τοὺς τόπους . p . 205a34 Ἅμα δὲ οὐδὲ ἄπειρον ἔσται τὸ σῶμα . Τῷ “ οὔτε οὔτε γὰρ ὁ τόπος ἅπας μείζων ἢ ὅσον ἐνδέχεται τὸ σῶμα εἶναι ” συναπτέον τὸ ἔτι οὔτε τὸ σῶμα μεῖζον ἢ ὁ τόπος καὶ τὰ ἐξῆς , εἶτα τὸ ἅμα δὲ οὐδὲ ἄπειρον ἔσται τὸ σῶμα · ὡς συμπέρασμα γάρ ἐστι τοῦτο τῶν ἄλλων . εἰ γὰρ οὔτε ὁ τόπος μείζων τοῦ σώματος , οὔτε τὸ σῶμα μεῖζον τοῦ τόπου , πεπέρανται δὲ πᾶς τόπος , καὶ τὸ σῶμα πεπεράνθαι ἀνάγκη · οὐδὲν ἄρα σῶμα ἄπειρον ἔσται . p . 205b1 Ἀναξαγόρας δὲ ἀτόπως λέγει περὶ τῆς τοῦ ἀπείρου μονῆς · στηρίζειν γὰρ αὐτὸ αὑτό φησι τὸ ἄπειρον . Ὁ Ἀναξαγόρας , Ἀναξαγόρας , φησίν , ἄτοπον αἰτίαν ἀποδίδωσι τοῦ μένειν καὶ ἀκίνητον εἶναι τὸ ἄπειρον , ὅπερ ἦν κατ’ αὐτὸν τὸ ἐκ πασῶν τῶν ὁμοιομερειῶν συγκείμενον ἀπείρων οὐσῶν , ὅπερ τὸν νοῦν ἀπό τινος χρόνου ἄρξασθαι δία · κρίνειν ἔλεγε . τὸ οὖν ὅλον τοῦτο μῖγμα ἀκίνητον εἶναι λέγων ὁ Ἀναξαγόρας αἰτίαν τῆς ἀκινησίας ταύτην ἀπεδίδου · οὐ γὰρ τῷ εἶναι ἐν τῷ κατὰ φύσιν τόπῳ , ταύτῃ ἀκίνητον εἶναι οὐδὲ γὰρ εἶναι ὅλως ἐν τόπῳ ἔλεγεν , ἵνα μὴ ταύτῃ εὐθὺς καὶ πεπερασμένον ποιήσῃ ) , ἀλλ’ αἴτιον εἶναι αὐτῷ τῆς ἀκινησίας τὸ αὐτὸ ἑαυτὸ στηρίζειν , τουτέστιν ἑαυτῷ ἀντιβαίνειν καὶ εἰς ἑαυτὸ ἐπερείδεσθαι , τοῦτο δὲ ὑπάρχειν αὐτῷ διὰ τὸ μηδὲ ἔν τινι εἶναι μηδὲ περιέχεσθαι , ἀλλ’ αὐτὸ ἐν ἑαυτῷ εἶναι καὶ αὐτὸ ἑαυτοῦ τόπον ὑπάρλ χεῖν . τοῦτο δέ , φησί , λέγει , ὡς δὴ παντός , ὅπου δἄν εἴη , ἐκεῖ καὶ περυκότος εἶναι · εἰ γὰρ μὴ ἔστι τὸ αἴτιον τῆς στάσεως ὁ κατὰ φύσιν τόπος , ἀλλὰ τὸ στηρίζειν ἑαυτὸ καὶ ἐν ἑαυτῷ εἶναι , δυνατόν γε δήπου καὶ ἀλλαχοῦ εἶναι καὶ ἵστασθαι , εἰ ἐν ἑαυτῷ εἴη καὶ στηρίζοι ἑαυτό . τοῦτο δὲ ψεῦδος · οὐδὲ γὰρ νῦν ἡ γῆ διὰ τὸ στηρίζειν ἑαυτὴν καὶ εἰς ἑαυτὴν συννενευκέναι , διὰ τοῦτο μένει . εἰ γὰρ τοῦτο ἦν τὸ αἴτιον τῆς μονῆς , ἐὰν τῷ λόγῳ μετεωρίσω τὴν γῆν καὶ ἀγάγω αὐτὴν μ·έχρι τοῦ ὑπεκκαύματος , ἐπειδὴ κἀκεῖ ἐν ἑαυτῇ ἐστι καὶ ἑαυτὴν στηρίζει , ἔδει δήπου καὶ ἀκίνητον εἶναι . τοῦτο δὲ ἀδύνατον · οἰσθήσεται γὰρ ἕως ἄν τὸν κατὰ φύσιν καταλάβοι τόπον , οὗτος δέ ἐστιν ὁ μέσος . οὐκ ἄρα οὐδὲ νῦν τὸ ἑαυτὸ στηρίζειν αἴτιον τοῦ μένειν . καὶ ἄλλως οὐ τὸ ἑαυτὸ στηρίζειν καὶ ἐν ἑαυτῷ εἶναι καὶ ὑπὸ μηδενὸς περιέχεσθαι , τοῦτο ἤδη καὶ κατὰ φύσιν ἀκίνητον ποιήσει τὸ ἄπειροω · τοὐναντίον γὰρ βιαίου μονῆς τοῦτο αἴτιον . διὰ γὰρ τόπου ἀπορίαν καὶ τὸ μὴ ἔχειν ποῦ κινηθῆναι οὐ κινεῖται , οὐ διὰ τὸ μὴ πεφυκέναι κινεῖσθαι · ἄδηλον γὰρ εἰ παρούσης χώρας ἠρέμησεν ἄν . διὰ τοῦτο γοῦν καὶ τὴν γῆν κατὰ φύσιν μένειν καὶ μὴ κινεῖσθαί φαμεν , διότι καὶ τόπου ὑπάρχοντος πανταχόθεν , ὅμως οὐδαμοῦ κινεῖται · ἐπεὶ οὖν ἔχουσα ποῦ κινηθῆναι , ὅμως οὐ κινεῖται , διὰ τοῦτο τῆς μονῆς αὐτῆς αἴτιον τὸ πεφυκέναι ἐν τῷ μέσῳ εἶναι . ὥσπερ οὖν εἰ καθ’ ὑπόθεσιν ποιήσομεν ἄπειρον τὴν γῆν αὐξήσαντες αὐτὴν * * * ὡς νῦν ἔχει , ἐξὸν μὲν ἦν λέγειν ὅτι αὐτὴ ἑαυτὴν στηρίζει καὶ ἐν ἑαυτῇ ἐστι καὶ ὑπ’ οὐδενὸς περιέχεται , ἀλλ’ οὖν οὐ τοῦτο τῆς κατὰ φύσιν ἀκινησίας αὐτῆς αἴτιον ἦν . ἀλλ’ ὅτι εἰργμένη ἦν ἀπὸ τοῦ μέσου καὶ περὶ αὐτὸ νενευκυῖα , οὕτω φημὶ καὶ ἐπὶ τοῦ ἀπείρου , ὅτι κἄν ἑαυτὸ στηρίζῃ καὶ ὑπὸ μηδενὸς περιέχηται , οὐ τοῦτο κατὰ φύσιν αἴτιόν ἐστι τῆς ἀκινησίας . τοὐναντίον γὰρ βίαιος ἡ μονή · πόθεν γὰρ ὅτι εἰ εἶχε τόπον οὐκ ἐκινεῖτο ; ἔδει οὖν τὸν Ἀναξαγόραν φυσικὴν αἰτίαν ἀποδοῦναι τῆς ἀκινησίας τοῦ ἀπείρου · ἡ γὰρ ὑπ’ αὐτοῦ ἀποδοθεῖσα αἰτία οὐ τῆς φύσεως ἐστι τοῦ ἀπείρου , ὅπερ ἐστὶ τὸ μῖγμα τὸ ἐκ πάντων , ἀλλὰ τοῦ μεγέθους . εἰ γὰρ κατὰ φύσιν ἦν τῷ ἀπείρῳ τὸ ἀκινητίζειν , καὶ ἑκάστῳ τῶν μορίων τὸ αὐτὸ δήπου ἄν ἦν κατὰ φύσιν · ὃ γὰρ τῇ ὅλῃ γῇ κτὰ φύσιν ἐστί , τοῦτο καὶ τῶν μορίων ἑκάστῳ , καὶ ὅπερ τῷ ὅλῳ ὕδατι , ὡς τοιᾷδε φύσει . κατὰ φύσιν ἐστὶ καὶ συμπληρωτικὸν τῆς οὐσίας αὐτοῦ , τοῦτο · καὶ κυάθῳ ἑνί . πότερον οὖν καὶ ἑκάστῳ τῶν μορίων κατὰ φύσιν ἐστὶ τὸ στηρίζειν αὑτὸ καὶ ἐν ἑαυτῷ εἶναι , ἢ οὔ ; εἰ μὲν γὰρ κατὰ φύσιν , καὶ τὰ μόρια πάντα ἀκίνητα ἄν · ἦν · ἀλλὰ τοῦτο οὐδὲ αὐτῷ δοκεῖ , οὐδὲ ἡ αἴσθησις συγχωρεῖ . εἰ δὲ ὅτι πεπέρανται τὰ μόρια , διὰ τοῦτο οἷά τέ ἐστι καὶ κινεῖσθαι , οὐ κατὰ τὴν φύσιν ἄρα τοῦ σώματος τὸ μὴ κινεῖσθαι ὑπῆρχε τῷ ὅλῳ , ἐπεὶ καὶ τοῖς μορίοις ἄν τοῦτο ὑπῆρχεν , εἴπερ ὁμοειδὲς τὸ μῖγμα ὁμοίως γὰρ πᾶν ἐν παντὶ ὑπάρχει ) , ἀλλὰ διὰ τὸ μέγεθος . τοῦτο δὲ οὐκ ἔστι φυσικὴν αἰτίαν | ἀποδοῦναι . ὅλως δὲ εἰ τὸ ἄπειρον πέφυκεν αὐτὸ ἐν ἑαυτῷ εἶναι καὶ αὐτὸ ἑαυτοῦ εἶναι τόπος , ἔδει καὶ τῶν μερῶν ἕκαστον αὐτὸ ἑαυτοῦ εἷναι τόπον καὶ ἐν ἑαυτῷ εἶναι · ὁμοειδεῖς γὰρ οἱ τόποι τοῦ τε ὅλου καὶ τοὐ μέρους , ὡς ἤδη εἴρηται . εἰ τοίνυν τοῦ ἀπείρου τόπος τὸ ἐν ἑαυτῷ εἶναι , καὶ τοῦ μέρους ἄρα ὁ αὐτὸς ἂν εἴη τόπος · τῆς δὲ ἀκινησίας αἴτιον τὸ ἐν ἑαυτῷ εἶναι καὶ αὐτὸ ἑαυτοῦ εἶναι τόπον · καὶ τὰ μέρη ἄρα σὺν τοῖς ὅλοις ἀκίνητα . τοῦτο δὲ καὶ ψεῦδος καὶ ἀδύνατον . καὶ ἄλλως εἰ τόπος τοῖς μέρεσιν τὸ ἐν ἑαυτοῖς εἶναι , ἐπειδὴ καὶ τῷ ὅλῳ , οὐδὲν κωλύει τὸ μὲν πῦρ κάτω εἶναι τὴν δὲ γῆν ἄνω ἐν ἑαυτῷ γάρ ἐστιν ἑκάτερον τούτων , ὅπου δἂν ᾖ ) , τοῦτο δὲ ἀδύνατον . οὐδ’ ἄρα οὗτος κατὰ φύσιν τόπος τοῖς μέρεσιν , οὐδὲ τῷ ὅλῳ ἄρα · ὁ γὰρ αὐτὸς κατ’ εἶδος τοῦ ὅλου καὶ τοῦ μέρους . p . 205b3 Τοῦτο δὲ ὅτι αὑτῶ . Διὰ τοῦτο , φησί , στηρίζει ἑαυτὸ τὸ ἄπειρον , ὅτι οὐκ ἐν τόπω ἐστὶν οὐδὲ ὑπὸ ἄλλου περιέχεται , ἀλλ’ ἐν ἑαυτῷ ἐστιν . ὡς ὅπου ἄν ῆ , πεφυκὸς ἐνταῦθα εἶναι . τοῦτο ἐπισκώπτων φησίν · ὡς δή , φησι , παντός , ὅπου δἄν ᾖ , ἐκεῖ καὶ πεφυκότος εἶναι , οὕτω τοῦτό φησιν . εἰ γὰρ τὸ ἐν ἑαυτῷ εἶναι αἴτιον τῆς μονῆς , κἂν μὴ ἄνω ᾖ τὸ πῦρ ἀλλὰ κάτω , μένοι ἄν ὲν τῳ κάτω τοπῳ οιὰ τὸ ἐν αὑτῷ εἶναι · τοῦτο δὲ ψεῦδος . ὡσαύτως καὶ ἡ κρεμαμένη βῶλος οὐ πέφυκεν ἐν μετεώρῳ εἶναι , ἀλλὰ κάτω . εἰ οὗν μὴ κατὰ φύσιν ἦν ὁ ἑκάστου τόπος ἀφωρισμένος , οὐδὲν μᾶλλον τὴν γῆν καὶ τὸ πῦρ ἄνω ἢ κάτω μένειν ἔδει . p . 205b6 Τὸ γὰρ ἐν ἑαυτῷ στηριζόμενον καὶ ἐν ἑαυτῶ ὂν ἀκίνητον εἶναι ἀνάγκη . Εἰ καὶ τοῦτο , φησί , δῶμεν , τὸ ὑφ’ ἑαυτοῦ στηριζόμενον καὶ ἐν ἑαυτῷ ὂν διὰ τὸ ὑπὸ μηδενὸς περιέχεσθαι ἐξ ἀνάγκης ἀκίνητον εἶναι , ἀλλ’ οὖν οὐ τῆς κατὰ φύσιν ἀκινησίας τοῦτο αἴτιον · δύναται γὰρ οὕτως ἀκίνητον εἶναι καὶ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ὅπου κινηθῇ , ἀλλὰ κἀν μὴ ἔχῃ ποῦ κινηθῇ , πεφυκέναι γε αὐτὸ κινεῖσθαι οὐδὲν κωλύει . ἔδει οὖν τῆς κατὰ συσὶν ἀκινησίας ἀποδοῦναι τὴν αἰτίαν , καὶ μὴ τῆς κατὰ βίαν καὶ παρὰ φύσιν . p . 205b10 Ἐπεὶ καὶ ἡ γῆ οὐ φέρεται , οὐδ’ εἰ ἄπειρος ἦν , εἰργμένη μέντοι ἀπὸ τοῦ μέσου . Ωσπερ , φησίν , εἰ ἄπειρος ἦν ἡ γῆ , οὐ διὰ τὸ ἄπειρος εἶναι καὶ μὴ ἔχειν ὅπου κινηθῇ , διὰ τοῦτο οὐκ ἐκινεῖτο , ἀλλ’ ὅτι εἰργμένη ἐστὶν ἀπὸ τοῦ μέσου ( καίτοι ἐξὸν ἦν λέγειν ὅτι διὰ τοῦτο ἀκίνητός ἐστιν , ὅτι στηρίζει ἑαυτὴν καὶ ὑπ’ οὐδενὸς περιέχεται , ἀλλ’ ἐλέγχει τὸ μὴ εἶναι τῆς ἀκινησίας αὐτῇ αἴτιον τοῦτο , τὸ νῦν καὶ ἔχουσάν γε ποῦ κινηθῆναι , ὅμως μὴ κινεῖσθαι ) , οὕτως οὖν κἄν μὴ κινῆται τὸ ἄπειρον , λεκτέον · φυσικὴν αἰτίαν τῆς ἀκινησίας αὐτοῦ · ἣν γὰρ ἀποδέδωκε , τοῦ μεγέθους ἐστίν . p . 205b18 Ἅμα δὲ δῆλον ὅτι κἂν ὁτιοῦν μέρος δέοι μένειν . Εἰ γὰρ αἴτιον τῷ ὅλῳ τῆς ἀκινησίας τὸ ἐν ἑαυτῷ εἶναι , τοῦτο καὶ τῷ μέρει ἔδει εἶναι ἀκινησίας αἴτιον · ὁ γὰρ αὐτὸς τόπος τοῦ ὅλου καὶ τοῦ μέρους . εἰ μὲν οὗν καὶ τῷ μέρει κατὰ φύσιν ἐστὶ τὸ στηρ.ίζειν ἑαυτό , πάντα ἂν ἀκίνητα εἴη , εἰ δὲ διὰ τὸ πεπεράνθαι τὸ μέρος , διὰ τοῦτο κινεῖται , οὐδὲ τῷ ὅλῳ ἄρα κατὰ φύσιν ὑπῆρχε τὸ ἀκίνητον , ἀλλὰ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ποῦ κινηθῆναι . p . 205b24 Ὅλως δὲ φανερὸν ὅτι ἀδύνατον τὸ ἄπειρον ἅμα λέγειν σῶμα καὶ τόπον τινὰ εἶναι τοῖς σώμασιν . Δείξας ἐκ τῶν δυνάμεων καὶ ἐκ τῶν τόπων ὅΤι ἀδύνατον εἶναι ἄπειρον σῶμα , νῦν καὶ ἐκ τῶν ῥοπῶν αὐτὸ τοῦτο κατασκευάζει , καθ’ ἃς τὰ φυσικὰ σώματα κινοῦνται . δύο γὰρ εἴδη κινήσεων ἐν τῷ παντί , ἥ τε κατ’ εὐθεῖαν καὶ ἡ κύκλῳ , τῆς κατ’ εὐθεῖαν ἡ μὲν ἄνω , ἡ τῶν κούφων , ἡ δὲ κάτω , ἡ τῶν βαρέων . ἐὰν οὖν δειχθῇ ὅτι οὔτε τῶν κατ’ εὐθεῖαν κινουμένων σωμάτων οὔτε τῶν κύκλῳ ἄπειρον καὶ μίαν κινεῖται κίνησιν , ἀλλὰ πᾶσα μία κίνησις πεπερασμένη ἐστί , δῆλον ὅτι οὐδὲ τόπος ἄπειρος ἔσται , τό.που δὲ ἀπείρου μὴ ὄντος , οὐδὲ φυσικὸν σῶμα ἄπειρον ἔσται · πᾶν γὰρ σῶμα ἐν τόπῳ . ἐνταῦθα μὲν οὖν δείκνυσιν ὅτι οὐκ ἔστι κατ’ εὐθεῖαν κίνησις ἄπειρος , ἐν δὲ τῇ Περὶ οὐρανοῦ ὅτι οὐδὲ κυκλοφορικὴν κίνησιν ἄπειρον εἶναι ἐνδέχεται . εἰ δὲ πᾶν σῶμα ἢ κύκλῳ κινεῖται ἡ κατ’ εὐθεῖαν , ἀμφότερα δὲ πεπερασμένα , αἱ κινήσεις , καὶ τὰ κινούμενα ἀνάγκη πεπερασμένα εἶναι . ὅπερ οὖν εἶπον , ἐνταῦθα δείκνυσιν ὡς οὐχ οἷόν τε τῶν εὐθυφορικῶν τι σωμάτων ἄπειρον εἶναι , καὶ πρῶτον μὲν δείκνυσι δι’ ὑποθετικοῦ συλλογισμου . εἰ γὰρ ἔστι , φησίν , ἄπειρόν τι σῶμα αἰσθητόν , ἢ βάρος ἕξει ἢ κουφότητα ( πᾶν γὰρ σῶμα αἰσθητὸν ἢ βάρος ἔχει ἢ κουφότητα ) , μὴν ἀδύνατον βάρο.ς · ἔχειν ἢ κουφότητα τὸ ἄπειρον σῶμα , οὐδὲ εἶναι ἄρα ὅλως δυνατὸν ἄπειρον σῶμα τῶν κατ’ εὐθεῖαν κινουμένων . πόθεν δὲ ὅτι ἀδύνατον βάρος ἔχειν ἢ κουφότητα τὸ ἄπειρον σῶμα ; ὅτι εἰ μὲν βαρὺ εἴη , φησίν , ὅλον | ἔσται κάτω , εἰ δὲ κοῦφον , ὅλον ἄνω , εἰ δὲ τὸ μὲν ἕξει βαρὺ τὸ δὲ κοῦφον , τὸ μὲν ἔσται αὐτοῦ ἄνω τὸ δὲ κάτω . καὶ τὸ μὲν ὅλον εἶναι ἢ ἄνω ἢ κάτω . ὡς σαφὲς ἔχον τὸ ἄτοπον , οὐδὲ κατασκευάζει ( πρωτον μὲν ὅτι οὐ μόνον βαρέα ἐστὶ τὰ σώματα , ἀλλὰ κοῦφα , ἔπειτα εἰ μόνον τὸν ἄνω καθέξει τόπον , ἐλλείψει ὁ κάτω , εἰ δὲ τὸν κάτω , ἐλλείψει ὁ ἄνω · πῶς οὖν ἄπειρον ὃ μὴ πάντα περιλαμβάνει τόπον ; ) , κατασκευάζει δέ , μᾶλλον δὲ ἀπάγει εἰς ἄτοπον , τὴν ὑπόθεσιν τὴν λέγουσαν τὸ μὲν αὐτοῦ εἶναι βαρὺ τὸ δὲ κοῦφον . εἰ γὰρ τὸ μὲν αὐτοῦ εἴη βαρὺ τὸ δὲ κοῦφον , τὸ μὲν ἔσται ἄνω τὸ δὲ κάτω · πῶς οὖν διελεῖς , φησί , τὸ ἄπειρον , ἵνα καὶ ἀποδῷς μόριον ἑκατέρῳ ; πότερον τὸ μὲν ἥμισυ βαρὺ ἐρεῖς τὸ δὲ ἥμισυ κοῦφον , ἢ ὁπωσοῦν ἄλλως ; καὶ πῶς οἷόν τε τοῦ ἀπείρου ἥμισυ ἢ δίμοιρον λαβεῖν , ἢ ὅλως μόριον ; ἔπειτα πῶς δυνατὸν ὅλως ἐν τῷ ἀπείρῳ εἶναι τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω ; πόθεν ἀρξάμενος μέχρι τίνος ἀφοριεῖς τὸ ἄνω , ὁμοίως . δὲ καὶ τὸ κάτω ; ἀδύνατον γὰρ τοῦτο ἐπὶ τοῦ ἀπείρου . καὶ εἰ ὅλως ἔχει τὸ ἄνω καὶ κάτω , ἕξει καὶ ἔσχατα · ἔσχατα γὰρ ταῦτα . εἰ δὲ ἔχει ἔσχατα , οὐκ ἂν εἴη ἄπειρον . δυνατὸν δὲ καὶ ἐνταῦθα εἰπεῖν ἅπερ καὶ ἐπὶ τῶν δυνάμεων , ὅτι ἢ κεκραμένα ἔσονται ἢ ἁπτόμενα , καὶ ἥξουσιν οἱ πρότερον λόγοι . πρῶτον μὲν ἐπιχείρημα τοῦτο . δεύτερον πάλιν ἀπὸ τῶν τόπων . πὰν , φησί , φυσικὸν σῶμα ἐν τόπῳ ἐστί , τόπου δὲ διαφοραὶ ἐξ , κυριώτατοι μὲν τῶν τόπων δύο , ὁ ἄνω καὶ ὁ κάτω , ἕτεροι δὲ παρὰ τούτους τέσσαρες , ἔμπροσθεν ὄπισθεν δεξιὰ ἀριστερά . πρώτους δὲ εἶπον τὸν ἄνω καὶ τὸν κάτω , διότι συναναιροῦσι καὶ . οὐ συναναιροῦνται · μὴ ὄντων γὰρ τούτων οὐδὲ οἱ λοιποὶ εἶναι δύνανται , ἐκείνων δὲ μὴ ὄντων τούτους οὐδὲν κωλύει εἶναι · ὄντος μὲν γὰρ πλάτους ἢ βάθους ἀνάγκη πᾶσα καὶ μῆκος εἶναι , μήκους δὲ ὄντος οὐκ ἀνάγκη καὶ τὰ λοιπά . δείκνυσι δὲ ταῦτα ἐν τῇ Περὶ οὐρανοῦ ἀκριβέστερον . ἓξ οὖν αἱ διαφοραὶ τοῦ τόπου , καὶ αὗται , φησίν , οὐδὲ μόνον θέσει εἰσὶ καὶ πρὸς τὴν ἡμετέραν σχέσιν , ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ παντὶ κατὰ φύσιν εἰσί · καὶ ὁ μὲν ἄνω καὶ κάτω προφανῶς , δεξιὰ δὲ καὶ ἀριστερὰ ἐν μὲν τοῖς μερικοῖς προδήλως ( φύσει γὰρ τὰ μὲν τῶν μορίων ἐστὶ δεξιά , τὰ δὲ ἀριστερά ) , καὶ ἐν τῷ παντὶ δὲ δεξιὰ μὲν τὰ ἀνατολικά , ὡς ἄρχοντα τῆς κινήσεως , ἀριστερὰ δὲ τὰ ἐναντία . οὕτω καὶ ὁ ποιητὴς αὐτὰ καλεῖ · φησὶ γὰρ εἴτ’ ἐπὶ δεξί’ ἴωσι πρὸς ἠῶ τ’ ἠέλιόν τε , εἴτ’ ἐπ’ ἀριστερά τοί γε ποτὶ ζόφον ἠερόεντα . ταῦτα μὲν οὖν δεξιὰ καὶ ἀριστερά , κατ’ ἀναλογίαν δὲ ἔμπροσθεν μὲν τὰ βόρεια , ὄπισθεν δὲ τὰ νότια . ἀνάγκη οὖν εἰ ἔστι σῶμα ἄπειρον , ἐν τόπῳ εἶναι τοῦτο , ἐν τόπῳ δὲ ὂν κατὰ ταύτας τὰς διαστάσεις διεστάναι . ἀδύνατον δὲ ἐν τῷ ἀπείρῳ σώματι ταύτας λαβεῖν τὰς διαφοράς · τί γὰρ τῶν τοῦ ἀπείρου τίνι τῶν τόπων ἀφοριεῖς ; εὐθὺς γὰρ ἀνάγκη πεπερασμένον εἶναι συνδιαιρούμενον κατὰ μόρια ταῖς τῶν τόπων διαφοραῖς . ἢ γὰρ τινὰ τῶν μορίων ἄπειρα ἔσονται τινὰ δὲ πεπερασμένα , ἢ πάντα ἄπειρα , ἢ πάντα πεπερασμένα · καὶ εἰ μὲν πάντα πεπερασμένα , καὶ τὸ ἐκ πάντων ἄρα πεπέρανται , εἰ δὲ τῶν λοιπῶν θάτερον εἴη , ἢ πολλαπλασιασθήσεται τὸ ἄπειρον ἢ αὐξηθήσεται . τρίτον · πᾶς τόπος φύσει πεπέρανται πέρας γάρ ἐστι τοῦ περιέχοντος ) , εἰ οὖν πᾶν μὲν σῶμα ἐν τόπῳ πᾶς δὲ τόπος πεπέρανται , <πᾶν ἄρα σῶμ πεπέρανται> καὶ ἀποφατικῶς · εἰ πᾶν σῶμα ἐν τόπος δὲ ἄπειρος οὐκ ἔστιν , οὐδὲν ἄρα σῶμα ἄπειρόν ἐστι . τέταρτον τίθησιν ἐπιχείρημα τοιοῦτον · ἐφ’ ὧν , φησί , τὸ γένος κατηγορεῖται , ἀνάγκη πᾶσα καὶ τῶν εἰδῶν τι κατηγορεῖσθαι ( οὐδὲν γάρ ἐστι γένος τι αὐτὸ καθ’ αὑτό , ἀλλ’ ἐν τοῖς εἴδεσι θεωρεῖται , οὐδὲ ἔστι ζῷόν τι ὃ μὴ πάντως · ἄνθρωπος ἐστιν ἢ ἵππος ἢ ἕτερόν τι τῶν κατ’ εἶδος ζῴων ) , οὐκοῦν εἰ ἐν τόπῳ τὸ ἄπειρον , πάντως καὶ ἔν τινι τῶν τοῦ τόπου εἰδῶν ἔσται , ἡ ἐν τῷ κάτω ἢ ἐν τῷ ἄνω ἢ ἔν τινι τῶν ἄλλων ( οὐ γὰρ ἔστι τόπος τις παρὰ τοὺς εἰρημένους ) , δέδεικται δὲ πολλάκις ὅτι ἀδύνατον τὸ ἄπειρον ἔν τινι τούτων εἶναι . οὕτω μὲν · οὖν ἐνταῦθα , ἐν δὲ τῇ Περὶ οὐρανοῦ πραγματείᾳ πολλοῖς ἐπιχειρήμασι κατασκευάζει , ὅτι οὐδὲ τὴν κύκλῳ κίνησιν ἐνδέχεται ἄπειρον εἶναι , ἐπεὶ μηδὲ αὐτὸν τὸν κύκλον , ἐξ ὧν δύο ἢ τρία μεμνήσομαι , ὅσα εἰς νόησίν ἐστι προχειρότερα καὶ τοῖς μὴ διὰ γεωμετρικῆς ἠγμένοις θεωρίας . δέδεικται γοῦν ἐν γεωμετρίᾳ , ὅτι ἐὰν δύο εὐθεῖαι ἀπὸ ἑνὸς σημείου ἐ·κβληθῶσιν ἐπ’ ἄπειρον ; τὸ μεταξὺ αὐτῶν διάστημα ἐπ’ ἄπειρον αὐξηθήσεται , καὶ εἰ γενομένας κατ’ ἐνέργειαν ἀπείρους νοεῖς τὰς εὐθείας , καὶ τὸ μεταξὺ αὐτῶν διάστημα κατ’ ἐνέργειαν ἄπειρον ἔσται . τούτου οὕτως ἔχοντος , ἐὰν νοήσῃς ἀπὸ τοὺ κέντρου τῆς γῆς δύο εὐθείας ἐκβαλλομένας μίαν μὲν ἐπὶ τὸ μεσουράνημα , ἑτέραν δὲ ἐπὶ τὴν ἀνατολήν , εἰ μὲν τὸ μεταξὺ αὐτῶν διάστημα ἄπειρον εἴη , ἐπειδὴ ἐν ἕξ ὥραις τὴν τοσαύτην διά - στασιν κινεῖται ὁ ἥλιος , λέγω τὴν ἀπὸ ἀνατολῆς ἐπὶ τὸ μεσουράνημα , ἐν πεπερασμένῳ χρόνῳ ἄπειρον διάστημα κινηθήσεται , ὅπερ ἀδύνατον . οὐκ ἄρα ἄπειρον τὸ μεταξὺ τῶν εὐθειῶν διάστημα , ἀλλὰ πεπερασμένον . τὰ αὐτὰ δὲ πάλιν συμβήσεται , κἀν εἰ ἀπὸ τοῦ κέντρου ἐπὶ τὸ μεσουράνημα καὶ ἐπὶ τὴν δύσιν δύο εὐθείας ἐκβάλλωμεν · οὐκοῦν τὸ ἀπὸ τοῦ μεσουρανήματος ἐπὶ τὴν δύσιν πεπερασμένον ἔσται . • τὰ αὐτὰ δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ λοιποῦ ἡμισφαιρίου συμβαίνει . οὐκ ἄρα οὐδὲ τὴν κύκλῳ κίνησιν ἐνδέχεται ἄπειρον εἶναι . δείκνυσι δὲ τὸ αὐτὸ καὶ οὕτως · ὥσπερ , φησίν , οὐκ ἔστιν εἰπεῖν τρίγωνον ἄπειρον ἢ τετράγωνον , ἀλλ’ ἅμα τῷ εἰπεῖν ταῦτα σχήματα τινα ἐννοῶ , τὸ μὲν ὕπο τριῶν ὅρων το δε ὕπο τεσσάρων περατουμενον , οὕτως οὐδὲ κύκλον ἄπειρον οἷόν τε λέγειν , οὐδὲ ἁπλῶς σχῆμα · αὐτὴ γὰρ τοῦ σχήματος ἡ ἔννοια ὅρου καὶ πέρατός ἐστι σημαντική . εἰ οὖν μηδὲ κύκλον εἰπεῖν ἄπειρον ἐνδέχεται , πολλῷ μᾶλλον οὐδὲ ἡ κατὰ κίνησις ἄπειρος ἔσται · ὡς γὰρ ἔχει τὸ ἐφ’ οὗ γίνεται ἡ κίνησις , οὕτως ἔχειν ἀνάγκη καὶ τὴν κίνησιν . εἰ οὖν μήτε τῶν κατ’ εὐθεῖαν κινουμένων σωμάτων , μήτε τῶν κατὰ κύκλον ἐνδέχεται τὴν κίνησιν ἄπειρον εἶναι , δῆλον ὅτι οὐδὲ τόπον ἄπειρον εἶναι ἐνδέχεται · οὐδὲν ἄρα σῶμα οὔτε τῶν κύκλῳ κινουμένων οὔτε τῶν κατ᾿ εὐθεῖαν ἐνδέχεται ἄπειρον εἶναι . ταῦτα οὗν εἰπών ; καὶ διὰ πάντων τούτων · δείξας ὅτι ἀδύνατον σῶμά τι ἐνεργείᾳ ἄπειρον εἶναι , ἐφεξῆς εἰς τὸ ἐναντίον ἐπιχειρεῖ . εἰ γάρ , φησί , μηδαμῇ μηδαμῶς εἴη τὸ ἄπειρον , μυρία ἀδύνατα ἕψεται , ὥσπερ καὶ πρότερον εἶπεν · οὔτε γὰρ ὁ χρόνος , φησίν , ἀίδιος ἔσται , ἀλλ’ ἔσται τις αὐτοῦ ἀρχὴ καὶ τελευτή , πρᾶγμα ἀδύνατον · τὸ γὰρ λέγειν ὡς ἤρξατό ποτε γενέσθαι ὁ χρόνος , οὐδὲν ἄλλο λέγειν ἐστίν , ἢ ὅτι · χρόνος ἦν ὅτε χρόνος οὐκ ἦν · πᾶν γὰρ τὸ γινόμενον · ἐν χρόνῳ γίνεται , καὶ τὸ ῾ποτέ᾿ χρόνου κατηγορεῖται , δείκνυται δὲ καὶ κίνησις οὖσα ἀίδιος , ᾗ παρακολούθημα ὁ χρόνος . ἓν μὲν οὖν τοῦτο ἄτοπον μὴ παραδεχομένοις μηδαμῶς τὸ ἄπειρον , ἕτερον δὲ ὅτι οὐκ ἔσονται τὰ συνεχῆ ἐπ’ ἄπειρον διαιρετά , καὶ τρίτον ὅτι ἐπι - λείψει αὐξόμενος ὁ ἀριθμός . εἰ τοίνυν , φησί , καὶ οἱ ἀνασκευαζοντες τὸ ἄπειρον λόγοι καὶ οἱ εἰσάγοντες ἀληθεῖς , διαιτητοῦ χρ.εία τοῦ διαιτησοντος ἐναντίοις λόγοις καὶ δείξοντος κατὰ τί μὲν ἀληθεῖς εἰσι κατὰ τί δὲ οὗ · εἰ γὰρ μὴ κατά τι μὲν ὑπῆρχε τὸ ἄπειρον , κατά τι δὲ οὐχ ὑπῆρχεν , οὐκ ἂν ἔδοξεν ἑκάτερος τῶν λόγων ἀληθ·ὴς εἶναι . ταῦτα εἰπών , ἐφεξῆς διαιτᾷ τῷ λόγῳ διαίρεσιν τῶν ὄντων ποιούμενος . Ἀλλὰ πρότερον τὰ περὶ τοῦ χρόνου εἰρημένα ἐπισκεψώμεθα . εἰ τῷ λέγειν ὅτι ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν χρόνος ἄτοπόν τι ἀκολουθεῖ , τὸ εἶναι χρόνον ὅτε οὐκ ἦν χρόνος , καὶ διὰ τοῦτο ψευδὴς ἡ ἀπόφασις αὕτη , διότι καὶ τὸ ‘ἦν’ καὶ τὸ ῾ποτέ’ χρονικὰ προσρήματα , ἃ λέγομεν ὑπάρχειν πρὸ τοῦ χρόνου , ἀνάγκη δήπου τὴν κατάφασιν ταύτην ἀληθῆ ὑπάρχε·ιν , καὶ μηδὲν αὐτῇ ἕπεσθαι ἄτοπον , λέγω δὴ τὴν λέγουσαν ὅτι ἦν ποτε ὅτε [ οὐκ ] ἦν χρόνος . ἐπὶ παντὸς γὰρ ἢ ἡ κατάφασις ἢ ἡ ἀπόφασις ἀληθής . ἀλλ’ ἐπεὶ τὸ ῾ποτέ᾿ καὶ τὸ ‘ἦν’ χρόνου ἐστὶ δηλωτικά , οὐδὲν ἄλλο λέγει ἡ κατάφασις ἢ ὅτι ἦν χρόνος ὅτε ἦν χρόνος . τίς οὖν τῶν χρόνων τούτων ἡ διαοὖν φορά , τοῦ τε ὄντος καὶ τοῦ ἐν ἐκείνῳ ὅντος , οὁδὲ βουλομένῳ πλάσαι δονχτόν · ὥσπερ γὰρ εἴ τις εἴποι ῾ἦν ποτε ὅτε ἦν Σωκράτης᾿ , εἶπεν . ἕτερόν τι τὸν χρόνον καὶ ἔτερον τὸν Σωκράτην τὸν ἐν τῷ χρόνῳ γενόμενον , οὕτω δήπου καὶ ὅταν λέγῃ ῾ἦν ποτε ὅτε ἦν χρόνος᾿ , ἕτερον ἐν ἑτέρῳ φησὶν εἶναι χρόνον . δεῖ οὖν τὸ μὲν ὑποκεῖσθαι τὸ δὲ ἐν ἐκείνῳ εἶναι . εἰ δέ τις ἐρεῖ ὅτι ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ φέρω τὸ ῾ἦν᾿ καὶ τὸ ‘ποτέ’ καὶ τὸ ῾χρόνος᾿ , ἴστω μετὰ τοῦ γέλωτα ὀφλισκάνειν καὶ τὴν κατάφασιν ἀναιρῶν τὸν αὐτὸν ποιῶν ὑποκείμενον καὶ κατηγορούμενον . ὥσπερ . γὰρ εἴ τις λέγοι ὅτι ῾ἦν Σωκράτης ὅτε ἦν Σωκράτης’ καταγέλαστος ἄν εἴη , οὐ κατάφασιν λέγων ἐν ᾗ πάντως δεῖ τὸν ὑποκείμενον ὅρον ἕτερον εἷναι τοῦ κατηγορουμένου , ἀλλὰ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν φωνὴν αὐτὴν εἰς ἑαυτὴν κυκλουμένην , · οὕτω δήπου ὁ λέγων · ὅτι ῾ἦν ποτε ὅτε ἦν χρόνος᾿ , εἰ νομίζοι τὸν αὐτὸν ἐν τῷ ὑποκειμένῳ · χρόνον λαμβάνειν καὶ ἐν τῷ κατηγορουμένῳ , τὸν αὐτὸν ὀφλήσει γέλωτα . καὶ ἄλλως εἰ ἡ κατάφασις καὶ ἡ ἀπόφασις τοὺς αὐτοὺς ὅρους ἔχουσιν ἀπαραλλάκτως , ἐπὶ δὲ τῆς ἀποφάσεως τὸ ῾ἦν῾ καὶ τὸ ῾ποτέ᾿ χρόνον ἐξειλήφασι προυπάρχοντα τοῦ χρόνου , τοὺς αὐτοὺς δήπου καὶ ἐν τῇ καταφάσει φυλακτέον . ἔσται οὖν τις χρόνος ἐν ᾧ ἕτερός τις ὑπῆρχε χρόνος · τὶς οὖν ἐν τινί · ἀλλ’ ἀδύνατον . ὅσον οὖν ἐπὶ τοῖς σεμνοῖς τούτοις συλλογισμοῖ , ψευδὴς ἔσται ἡ ἀντίφασις , ἐπειδὴ καὶ τῇ ἀποφάσει καὶ τῇ καταφάσει ἄτοπόν τι ἠκολούθησεν . αἴτιον δέ σοι τῆς πλάνης γέγονε τὸ μὴ συνιδεῖν , ὅτι ἀδύνατόν ἐστι κατηγορῆσαί τί τινος ἐκτὸς χρονικῆς τινος ἐμφάσεως διὰ τὴν ἀσθένειαν τὴν ἡμετέραν * * * ἀλλ᾿ οὐδὲ ἐπὶ αὐτῶν τῶν θείων . πῶς δὲ καὶ οὐ καταγέλαστον τὸ νομίζειν ὅτι τὸ ῾ἦν᾿ καὶ τό ῾ἔστι᾿ πάντως ἐπὶ χρόνου κατηγορεῖται , οὐχὶ δὲ καὶ ἐπὶ ὑπάρξεως , ὡς ὅταν λέγω ὅτι ῾ἦν Σωκράτης᾿ , ῾ἦν τὸ Λύκειον᾿ , εἰ καὶ συνεμφαίνεταί πως καὶ ὁ χρόνος ; λέγομεν δήπου καὶ θεὸν εἶναι , καὶ οὐ δήπου χρόνον αὐτοῦ κατηγοροῦμεν · κἂν γὰρ λέγωσι τὸ ἐπὶ θεοῦ ῾εἶναι᾿ μὴ ἀντιδιαστέλλεσθαι πρὸς τὰ λοιπὰ μέρη τοὐ χρόνου , ἀλλ’ οὖν γε ἡ φωνὴ αὕτη πρὸς ἀντιδιαστολὴν τοῦ ῾ἦν᾿ καὶ τοῦ ῾ἔσται᾿ λέγεται , ἀλλ’ ὅμως ἡ διάνοια διορθοῦται τὴν τῆς φωνῆς ἀσθένειαν . οὕτως οὖν καὶ ὅταν λέγω ὅτι ῾ἦν ὅτε οὐκ ἦν χρόνος᾿ ( τὸ γὰρ ῾ποτέ᾿ ποτέ ὡς μᾶλλον κακουργηθῆναι δυνάμενον σιωπῶ ) , τὸ ῾ἦν᾿ ἐπί τινος ὑπάρξεως οὐ χρόνου φέρω , ὅτι ἦν φέρε εἰπεῖν αἰὼν ἢ ἄλλαι τινὲς οὐσίαι θεῖαι . καὶ διορθοῦμαι τὴν ἀσθένειαν τῆς · φωνῆς τοιῷδε τρόπῳ , ἐπειδὴ τὸ ῾ἦν᾿ ἓν μέν ἐστι κατὰ τὴν φωνήν , τῷ δὲ λόγῳ οὐχ ἕν · σὴ μαίνει μὲν γὰρ καὶ τὴν ὕπαρξιν οὗ ἄν κατηγορῆται πράγματος , σημαίνει δὲ καὶ χρόνου τι μόριον τὸ παρεληλυθός · ὅσον μὲν οὖν αὐτοῦ ὕπαρξιν δηλοῖ , τοῦτο λαμβάνω , ὅσον δὲ χρονικὸν τμῆμα οὐκέτι . ὥσπερ οὖν καὶ ἐπὶ τοῦ ῾ἔστι᾿ τὸ μέν φασι σημαίνειν τὸ ἀδιάστατον , ὃ καὶ ἐπὶ θεοῦ κατηγορεῖται , τὸ δὲ χρόνου μέρος , καίτοι τῆς φωνῆς αὐτῆς · καθ’ αὑτὴν τὸ τμῆμα τοῦ χρόνου σημαινούσης , ὅμως ἐκ τῶν ὑποκειμένων καθ’ ὧν κατηγορεῖται τὴν διαστολὴν τῶν σημαινομένων ἐποιησάμεθα , οὕτω φημὶ καὶ ἐπὶ τοῦ ῾ἦν᾿ , ἐπεὶ σημαίνει καὶ χρόνον καὶ ὕπαρξιν , ὅταν λέγω ὅτι ῾ἦν ὅτε οὐκ ἦν χρόνος᾿ , τὸ ῾ἦν᾿ ὑπάρξεως τινος οὐ χρόνου κατηγορῶ . δυνατὸν δὲ καὶ τὰς καταγελάστους ταύτας κακοπραγμοσύνας ἐκφεύγειν λέγοντας ῾οὐκ ἦν ἀεὶ χρόνος’ . δυνατὸν μὲν οὖν ἦν ἐπὶ πλεῖον τὸ ἀνόητον τῶν τοιούτων λόγων ἐλέγξαι , ἀλλ’ ὡς ἐν παρεκβάσει ἱκανὰ καὶ ταῦτα . Τὸ δὲ λέγειν ὅτι πᾶν τὸ γινόμενον ἐν χρόνῳ γίνεται , καὶ τοῦτο ψεῦδος · γινόμενον δὲ λέγω πᾶν ἀπλῶς τὸ πρότερον μὲν μὴ ὄν , ὕστερον δὲ ὄν . ὅτι δέ εἰσι τοιαῦτα μυρία , αὐτὸς ὁ Ἀριστοτέλης ἐν τοῖς τελευταίοις ταύτης τῆς πραγματείας δείκνυσι · τοιαῦτα δέ ἐστι τὰ σημεῖα αἱ ἁφαί , καὶ οὐ μόνον , ἀλλὰ καὶ τὰ εἴδη πάντα · ἀχρόνως γὰρ καὶ ἐγγίνεται τοῖς ὑποκειμένοις καὶ | ἀπογίνεται . καὶ ἄλλως εἰ καὶ μὴ ἁπλῶς τὸν χρόνον γίνεσθαί φασιν , ἀλλ’ οὖν τινὰ χρόνον γίνεσθαι οὐκ ἀρνήσονται , οἷον τόνδε τὸν ἐνιαυτόν , ἐπεὶ οὐδὲ ἄνθρωπον μὲν ἀπλῶς γίνεσθαι , τινὰ δὲ ἄνθρωπον γίνεσθαί φασι · καὶ δῆλον ἐξ ὧν καὶ φθείρονται πάντα τὰ μερικά . ἐπεὶ οὖν γίνεται ἥδε ἡ ἡμέρα ἢ ὅδε ὁ ἐνιαυτός , δεῖ πάντως ἐν χρόνῳ γίνεσθαι , εἴ γε πᾶν ἁπλῶς τὸ γινόμενον ἐν χρόνῳ γίνεται · δέοι οὖν ἄλλον εἶναι χρόνον ἐν ᾧ ἡ ἡμέρα γενήσεται῾ ἔσονται οὖν ἅμα δύο χρόνοι , οἷον ἡμέραι δύο . καὶ τίς ἡ πρὸς ἄλληλα αὐτῶν διαφορά ; ἀλλὰ ταῦτα καὶ λέγειν ἄξια , ὅτι δὲ οὐ δέδεικται ἐξ ἀνάγκης ἀίδιος οὖσα ἡ κίνησις , ἱκανῶς ἐν ταῖς σχολαῖς τοῦ ὀγδόου τῆσδε τῆς πραγματείας ἐδείξαμεν . Ἀλλ᾿ ἐπαντέον ὅθεν ἐξέβημεν . διατῶν τοὺς περὶ τοῦ ἀπείρου λόγοος ὁ Ἀριστοτέλης , διαίρεσιν τῶν ὄντων παραδίδωσι τοιαύτην . τῶν ὄντων , φησί , τὰ μέν ἐστι δυνάμει · τὰ δὲ ἐνεργείᾳ , καὶ τῶν δυνάμει τὰ μὲν οὕτως ἐστὶν ὡς δύνασθαί ποτε ὅλα δι’ ὅλων ἐκβῆναι εἰς ἐνέργειαν καὶ παντελῶς ἀπολέσαι τὸ δυνάμει , τὰ δὲ ἃ μηδέποτε τελείως ἀπόλλυσι τὸ δυνάμει , ἀλλ’ ἐν τούτῳ οὐσίωται ἐν τῷ ἀεὶ δυνάμει εἶναι . παράδειγμα τοῦ μὲν προτέρου ὁ δυνάμει γραμματικὸς γενόμενος ἐνεργείᾳ . τοὺ δὲ δευτέρου , ὡς ὅταν λέγωμεν δυνάμει εἶναι τὴν ὕλην πάντα · τοῦτο γὰρ οὐδέποτε ὅλη δι’ ὅλης ἐνεργείᾳ γίνεται , ὥστε μηκέτι μηδὲν ἔχειν δυνάμει · κἀν γὰρ ἓν εἶδος δέξηται , τὰ ἄλλα πάντα δυνάμει ἐστί . πάλιν τῶν ἐνεργείᾳ τὰ μὲν οὕτως ἐστὶν ὡς ὅλα δι’ ὅλων ἀπολαβεῖν τὴν ἐνέργειαν , οἷον ὁ ἐνεργείᾳ ἄνθρωπος , τὰ δὲ οὕτως ὥστε · κατὰ μέρος ἀπολαμβάνειν τὴν ἐνέργειαν , ὥσπερ λέγομεν τὴν ἡμέραν ἐνεργεία παρεῖναι καὶ τὸν ἀγῶνα , οὐ τῷ ἅμα ὅλην εἶναι τὴν ἡμέραν , ἀλλὰ τῷ κατὰ · μέρος , ὁμοίως καὶ τὸν ἀγῶνα τῷ πυγμὴν εἶναι ἢ πάλην ἢ ἄλλον τινὰ ἆθλον . τούτων οὕτως ὄντων ὅτι μὲν κατὰ μέγεθος οὐκ ἔστι τὸ ἄπειρον σῶμά τι ὂν ἀδιεξίτητον τῷ μεγέθει , ἱκανῶς δέδεικται , ἔστι δὲ τὸ κατὰ διαίρεσιν καὶ τὴν ἀντεστραμμένην ταύτῃ πρόσθεσιν ἄπειρον . φαμὲν · γὰρ τὰ συνεχῆ δυνάμει ἐπ’ ἄπειρον εἶναι διαιρετά , οὐχ οὕτως δὲ δυνάμει ὥσπερ τὸν χαλκὸν λέγομεν δυνάμει ἀνδριάντα εἶναι ἐσόμενόν ποτε ἐνεργείᾳ ἀνδριάντα · οὐ γὰρ ἂν γένοιτό ποτε ἄπειρον ἐνεργείᾳ . ἐπὶ μὲν γὰρ τοῦ χαλκοῦ καὶ τοῦ ἀνδριάντος παύεται ἡ δύναμις ἐπελθούσης τῆς ἐνεργείας · ὁ γὰρ γενόμενος ἀνδριὰς οὐκέτι ἔχει δύναμιν ἀνδριὰς γενέσθαι · λέγεται γὰρ ἐπὶ τῶν τοιούτων τὸ δυνάμει πρὸς τὸ ἐνεργείᾳ , διόπερ οἷόν τε τὸ δυνάμει προελθεῖν εἰς τὴν ἐνέργειαν εἰς ἣν καὶ λέγεται , ἐφ’ ὧν δὲ τὸ εἶναι ἐν τούτῳ ἐστὶν ἐν τῷ δυνάμει εἶναι , ἀδύνατόν ποτε προελθεῖν εἰς τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν , ὡς ἀποβαλεῖν πάντῃ τὸ δυνάμει . ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῆς ὕλης ἔχει · λέγεται γοῦν πάντα δυνάμει εἶναι , ἀλλ’ οὐδέποτε πρόεισιν εἰς τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν , ὡς πάντῃ τὸ δυνάμει ἀφανίσαι . ὡσαύτως καὶ ἐπὶ τοῦ ἀπείρου ἔχει · λέγεται γὰρ τὸ μέγεθος ἐπ’ ἄπειρον εἶναι διαιρετόν , οὐχ ὡς ἐκβησομ·ένου ποτὲ τούτου , ἀλλ’ ὡς ἀεὶ ἐν γενέσει θεωρουμένου . ταὐτὸν οὗν τὸ δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ ἐπὶ τοῦ ἀπείρου , ἀλλ’ ἐνεργείᾳ οὕτως , ὥσπερ φαμὲν ἐνεργείᾳ · εἶναι τὸν ἀγῶνα καὶ τὴν ἡμέραν , οὐ τῷ πᾶσαν ἐκβεβηκέναι , ἀλλὰ <τῷ> κατὰ μέρος γίνεσθαι . οὕτως οὖν καὶ τὸ ἄπειρον ἐνεργείᾳ , ὡς μέν τι μέρος αὐτοῦ παρεῖναι , ἀεὶ δὲ τοῦ ληφθέντος ἔξω δύνασθαι λαβεῖν ἕτερον . εἴ τις οὖν ἐντελεχείᾳ οὕτως βούλεται εἶναι τὸ ἄπειρον , ὡς εἶδός τι ὂν καὶ μορφὴν καὶ πᾶν εἰλῆφθαι , οὗτος οὐδὲν ἄλλο ἢ πέρας ζητεῖ τοὐ ἀπείρου , μᾶλλον δὲ φθοράν · εἰ γὰρ τὸ ἐπ’ ἄπειρον διαιρετὸν ὅλον ἅμα παρεῖναι βούλεται τῷ μεγέθει , ὡς μηδὲν ὐπολείπεσθαι ἔτι ὃ δύναται διαιρεθῆναι , ἔφθειρας τὸ ἐπ’ ἄπειρον διαιρετόν · οὐ γάρ ἐστιν ὅλως ἔτι διαιρετόν . ὥστε ἡ τοιαύτη ἐντελέχεια φθορά ἐστι τοῦ οὗ ἐστιν ἐντελέχεια , τοῦτο δὲ ἀδύνατον · πᾶσα γὰρ ἐντελέχεια σῴζειν ὀφείλει . τὸ ὑποκείμενον . ὥσπερ τοίνυν τὴν τοῦ κινητοῦ ἐντελέχειαν , ᾗ κινητόν , φυλάττουσαν ἐπιδείκνυμεν τὴν δύναμιν τοῦ κινεῖσθαι , οὕτως ἡ ἐντελέχεια τοῦ ἀπείρου καὶ τελειότης τὸ δύνασθαι ἀεὶ προσωτέρω ἰέναι καὶ μὴ ἐπιλιπεῖν . εἰ δὲ παύσοιτό ποτε ἡ δύναμις αὐτῆς , παύσεται παραχρῆμα καὶ τὸ ἄπειρον εἶναι . καθάπερ γὰρ οἷς ἐν τῷ γίνεσθαι τὸ εἶναί ἐστι , ταῦτα παυόμενα τοῦ , γίνεσθαι οὐδ’ ἔστιν ἔτι , ὡς ὁ ἀγὼν καὶ ἡ ἡμέρα καὶ ὁ χρόνος καὶ ἡ φλόξ , οὕτως ὧν ἐν τῷ δύνασθαι , ταῦτα ἀπολέσαντα τὸ δύνασθαι συναπ·όλλυσιν εὐθὺς καὶ τὸ εἶναι . ἐὰν οὖν , λεγόντων ἡμῶν ὅτι δύναται τὸ μέγεθος ἐπ ἄπειρον διαιρεῖσθαι , ἐνεργείᾳ τις ἐκβεβηκέναι τὸ ἄπειρον τοῦτο βούλοιτο , εὐθὺς ἔφθειρε τὸ ἐπ’ ἄπειρον διαιρετόν . τὸ γὰρ ἄπειρον οὐδέποτε ἀπο - περατοῦται · εἰ γὰρ ἀποπερατώσεις τὰς τομάς , πεπερασμένας οὐκ ἀπείρους ἐποίησας . οὐ γάρ φαμεν εἰς ἄπειρα διαιρετὸν εἶναι τὸ μέγεθος , ἀλλ’ ἐπ ἄπειρον διαιρετόν , ταῦτα δὲ πλεῖστον διαφέρει · τὸ μὲν γὰρ εἰς ἄπειρα διαιρεῖσθαι ἀδύνατον ( αὐτὸ γὰρ ἑαυτοῦ ἐστιν ἀναιρετικόν · εἰ γὰρ διῄρηται , οὐκ εἰς ἄπειρα πάντως · διεξελθεῖν γὰρ τὸ ἄπειρον ἀδύνατον , πᾶν δὲ τὸ διεξιτητὸν εὐθὺς καὶ πεπερασμένον . καὶ ἄλλως εἰ εἰς ἄπειρα διαιρεῖται , καὶ σύγκειται ἐξ ἀπείρων , τὸ δὲ ἐξ ἀπείρων συγκείμενον ἄπειρον · τοῦτο δὲ ὠτὶ ἀδύνατον εἶναι , ἀρτίως ἐπαυσάμεθα λέγοντες ) , τὸ δὲ διαιρεῖσθαι ἐπ’ ἄπειρον οὐδὲν κωλύει ἀεὶ δυναμένου τέμνεσθαι τοῦ λειπομένου . δυνατὸν δὲ τὸ δυνάμει καὶ τὸ ἐνεργείᾳ θεωρεῖσθαι ἐπὶ τοῦ ἀπείρου οὕτως , ὥσπερ καὶ ἐπὶ τοῦ δυνάμει ἀνδριάντος καὶ τοῦ ἐνεργείᾳ ·· ὅτε γὰρ μήπω ἤρξατο διαιρεῖσθαι , οὕτως ἐστὶ δυνάμει ἐπ’ ἄπειρον διαιρετόν , ὡς ὁ χαλκὸς δυνάμει ἀνδριάς , ὅταν δὲ ἀρχὴν λάβῃ ἡ διαίρεσις , τότε γίνεται ἐνεργείᾳ ἐπ’ ἄπειρον διαιρετόν , ὡς ὁ χαλκὸς ἐνεργείᾳ ἀνδριάς · πλὴν οὐχ ἅμα ὡς ἐπὶ τοῦ χαλκοῦ τὸ ἐνεργείᾳ , ἀλλ’ ὡς ἐπὶ τοῦ ἀγῶνος καὶ τῆς ἡμέρας καὶ τῆς ὕλης , τῷ κατὰ μέρος παρεῖναι . μηδεὶς οὖν ζητείτω τὴν ἐντελέχειαν τοῦ ἀπείρου τοιαύτην ὡς κλίνης καὶ οἰκίας , ἀλλ’ , ὡς εἶπον , ὡς τοῦ ἀγῶνος καὶ τῆς ἡμέρας οὐ · γὰρ ὡς ἀθρόαν , οὐδ’ ὡς ἅμα δυναμένην γενέ|σθαι τὴν διαίρεσιν , ἀλλ’ ὅτι γίνεται ἀπὸ μέρους , τοὐ ὑπολειπομένου ἀεὶ δυναμένου διαιρεθῆναι . οὕτω δὲ καὶ ἡ ἐπ’ ἄπειρον τοῦ ἀριθμοῦ αὔξησις τῷ ἀεὶ δύνασθαι μείζονα τοῦ ληφθέντος λαβεῖν ἀριθμόν , καὶ τὸν ἀεὶ λαμβανόμενον πεπερασμένον εἶναι . εἰ δὲ βούλει ἐπ’ ἄπειρον αὔξεσθαι τὸν ἀριθμόν , ὡς διεξελθεῖν ἐνεργείᾳ τὴν ἐπ’ ἄπειρον αὔξησιν , ἔφθειρας εὐθὺς τὸ ἄπειρον · στήσας · γὰρ τὴν αὔξησιν , πέρας τῷ ἀπείρῳ ἐπέθηκας . οὐ μόνον δὲ ἐν τῷ ἀριθμῷ ἐστι τὸ κατὰ τὴν αὔξησιν ἄπειρον , ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς μεγέθεσιν , οὐχ οὕτως ὥστε παντὸς ὑπερβαλεῖν μεγ·έθους τὸ αὐξανόμενον ( τοῦτο γὰρ ἀδύνατον · ἀδύνατον γὰρ σῶμά τι μεῖζον τοῦ κόσμου · γενέσθαι ) , ἀλλ’ εἰ ἡ αὔξησις γένοιτο ἀντεστραμμένως τῇ διαιρέσει . ἐὰν γὰρ πεπερασμένην εὐθεῖαν λαβὼν διχοτομήσω , εἶτα ἐπὶ θάτερον χωρήσω τῇ διαιρέσει , ἐφ’ ὅσον τέμνω θάτερον προστίθημι τῷ λοιπῷ , καὶ ὥσπερ ἡ θατέρου μορίου διαίρεσις ἐπ’ ἄπειρον γίνεται , οὕτως καὶ ἡ θατέρου αὔξησις ἐπ’ ἄπειρον πρόεισιν , ἀλλ’ ἀντεστραμμένως · ὃ γὰρ ἀφαιροῦμεν ἐκείνου , προστίθεμεν τῷ λοιπῷ . καὶ οὕτως οὔτε ἡ αὔξησις λήγει μείζων παντὸς γινομένη , ἀλλ’ οὐδὲ ἴσον αὐτοῦ ὅλου τοῦ διαιρουμένου μεγέθους · ἀεὶ γὰρ καταλιμπάνεταί τι μέγεθος , ὃ ἦν μόριον τοῦ ὅλου , ὃ τὴν διαίρεσιν ἐπι - δέχεται . Ὄλως δὲ φανερὸν ὅτι ἀδύνατον τὸ ἄπειρον ἅμα λέγειν σῶμα καὶ τόπον τινὰ εἶναι τοῖς σώμασιν . ἀδύνατον , φησί , τὸν ὑποτιθέμενον σῶμα ἄπειρον εἶναι , ἅμ καὶ φυσικὸν ἑκάστῳ τῶν σωμάτων ὑποτίθεσθαι τόπον . εἰ τοίνυν πρόδηλος ἑκάστου τῶν φυσικῶν σωματων ὁ τόπος , ἀδύνατον ἄρα ἄπειρον εἶναι σῶμα . ὅτι δὲ ἀδύνατον παντὸς φυσικοῦ σώματος ἐν τόπῳ ὄντος ἄπειρον εἶναι σῶμα , ἐφεξῆς δείκνυσιν . p . 205b28 Αδύνατον δὲ ἅπαν ὁποτερονοῦν ἢ τὸ ἥμισυ ἑκάτερον πεπονθέναι . Ἀδύνατον , φησίν , ὅλον τὸ ἄπειρον ὁποτερονοῦν εἶναι ἢ ὅλον · βαρὺ ἢ ὅλον κοῦφον , ἢ τὸ ἥμισυ αὐτοῦ ἑκάτερον πεπονθέναι , τουτέστιν ἑκάτερον τῶν ἡμίσεων ἑκάτερον τῶν παθῶν πεπονθέναι , καὶ τὸ μὲν βαρὺ εἶναι τὸ δὲ κοῦφον . p . 205b29 Πῶς γὰρ διελεῖς ; ἢ πῶς τοῦ ἀπείρου ἔσται τὸ μὲν ἄνω τὸ δὲ κάτω , ἡ εσχατον καὶ μέσον ; Εἰ γὰρ ὅλως ἀφορίσεις τοῖς τόποις τὰ τοῦ ἀπείρου μόρια , εὐθὺς αὐτὸ καὶ πεπερασμένον ποιεῖς · πῶς γὰρ οἷόν τε τοῦ ἀπείρου τὸ μὲν ἄνω εἶναι τὸ δὲ κάτω ; πόθεν γάρ που τὸ ἄνω ; ὁμοίως δὲ καὶ τὸ κάτω . καὶ ἄλλως εἰ ἕξει τὸ ἄνω , εὐθὺς καὶ ἔσχατον ἕξει καὶ μέσον · τὸ γὰρ ἄνω καὶ κάτω ἔσχατα , μέσον δὲ τὸ ὑπὸ τούτων περιεχόμενον , ὃ δὲ μέσα καὶ ἔσχατα ἔχει , οὐκ ἄπειρον . p . 2051)31 Ἔτι πᾶν σῶμα αἰσθητὸν ἐν τόπῳ . Ἕτερον ἐπιχείρημα . εἰ πᾶν σῶμα , φησίν , ἐν τόπῳ , τόπου δὲ διαφοραὶ αἱ εἰρημέναι ἐξ , ἀνάγκη καὶ τὸ ἄπειρον κατὰ τούτους διῃρῆσθαι τοὺς τόπους , τοῦτο δὲ ἀδύνατον · εὐθὺς γὰρ πεπεράνθαι τοῦτο ἀνάγκη . ἀδύνατον ἄρα σῶμα ἄπειρον εἶναι . p . 205b35 Ἁπλῶς δ’ εἰ ἀδύνατον τόπον εἶναι ἄπειρον , ἐν τόπῳ δὲ πᾶν ἀδύνατον ἄπειρον εἶναί σῶμα . Τρίτον ἐπιχείρημα . ἀδύν.ατον , φησί , τὸν τόπον ἄπειρον εἶναι · πᾶς γὰρ τόπος περατοῖ τὸ ἐν τόπῳ καὶ περιέχει αὐτό , τὸ δὲ περατοῦν , μᾶλλον δὲ οἱονεὶ πέρας ὂν τοῦ ἐν αὐτῷ , οὐκ ἄπειρον . καὶ ἄλλως εἰ τόπων διαφοραὶ τὸ ἄνω καὶ κάτω , ἀδύνατον εἶναι τόπον ἄπειρον · εἰ γὰρ εἴη ὁποτεροσοῦν ἄπειρος , οὐ συγχωρήσει τῷ ἄλλῳ εἶναι . ἀδύνατον δὲ ἢ μόνον εἶναι τὸν ἄνω ἢ μόνον τὸν κάτω · πῶς γὰρ ὅλως ὁ ἄπειρος τόπος ἢ ἄνω λεχθῇ ἢ κάτω ; εἰ τοίνυν πεπερασμένοι οἱ τόποι , πᾶν δὲ σῶμα ἐν τόπῳ , πᾶν ἄρα σῶμα πεπερασμένον . p . 206a2 Ἀλλὰ μὴν τό γε ποῦ ἐν τόπῳ , καὶ τὸ ἐν τόπῳ ποῦ . Τὸ τέταρτον ἐπιχείρημα . ἔστι δὲ συνεχὲς τοῖς πρὸ αὐτοῦ · ἐπειδὴ γὰρ ἔδειξεν ὅτι ἀδύνατον ἢ ἄνω ᾖ κάτω εἶναι τὸ ἄπειρον , ἢ ἔν τινι τῶν ἄλλων τόπων , ἵνα μήτις εἴπῃ ὅτι ἐν τούτοις μὲν οὐκ ἔστιν , ἐν τόπῳ δὲ ἁπλῶς ἐστι , διὰ τοῦτό φησιν ἐν τούτοις ὅτι ἀνάγκη ἐφ’ ὧν κατηγορεῖται τὸ γένος , ἐπὶ τούτων καὶ τῶν εἰδῶν τι κατηγορεῖσθαι . καὶ ἔμπαλιν . ἔστι δὲ γένος μὲν τὸ ἐν τόπῳ , εἶδος δὲ τὸ ποῦ · ὅταν γὰρ εἴπω ποῦ , ὡρισμένον τινὰ τόπον σημαίνω , ἢ τὸν ἄνω ἢ τὸν κάτω . p . 206a3 Eἰ οὖν μηδὲ ποσὸν οἷόν τε εἶναι τὸ ἄπειρον · πόσον γάρ τι ἔσται , οἷον δίπηχυ ἢ τρίπηχυ . Παραδείγματι τῷ τοῦ ποσοῦ κέχρηται . τὸ μὲν οὖν πρότερον ποσὸν ὀξυτόνως ἀναγνωστέον σημαίνει γὰρ τὸ τοῦ ποσοῦ γένος ) , τὸ δὲ δεύτερον παροξυτόνως πόσον , ὡς ῾ωόθον᾿ , σημαίνει δὲ τὸ ὡρισμένον ποσόν , οἷον τὸ δίπηχυ ἢ τὸ τρίπηχυ , ὡς αὐτὸς εἶπεν . ὃ δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν · εἰ ἕκαστον , ὅπερ ἔχει γένος κατηγορούμενον , ἕξει καὶ τῶν εἰδῶν πάντως τι τῶν ὑπὸ τὸ γένος κατηγορούμενον οὐδὲν γὰρ ἔστι χρῶμα , ὃ μὴ πάντως ἢ λευκόν ἐστιν ἢ μέλαν ἢ τῶν ἄλλων τι τῶν τοῦ χρώματος εἰδῶν ) , καὶ τὸ ἄπειρον , εἰ ἔσται ἐν τόπῳ , πάντως καὶ ἔν τινι τῶν τοῦ τόπου εἰδῶν ἔσΤαι , οἷον ἢ ἄνω ἢ κάτω . ἀλλὰ μὴν ἀδύνατον ἔν τινι τούτων εἶναι , ὡς δέδεικται · οὐδὲ ἐν τόπῳ · ἄρα ὅλως . ἀλλὰ μὴν πὰν σῶμα ἐν τόπῳ · ἀδύ - νατον ἄρα ἄπειρον εἶναί τι σῶμα . ὥσπερ γὰρ οὐδὲν ποσὸν οἷόν τε εἶναι , ὃ μὴ πάντως πόσον τί ἐστι , φημὶ δὲ δίπηχυ ἢ τρίπηχυ , οὕτως οὐδὲν ἐν τόπῳ οἷόν τε εἶναι , ὃ μὴ ποῦ ἐστι , λέγω δὲ ποῦ , οἷον τὸ ἄνω ἢ τὸ κάτω . ὃ οὖν μὴ ἐνδέχεται εἶναι ποῦ , τοῦτο οὐδὲ ἐν τόπῳ ἐνδέχεται εἶναι . | p . 206a9 Ὅτι δέει μή ἐστιν ἄπειρον μηδὲ ἅλλως , πολλὰ ἁδύνατα συμβαίνει , δῆλον . Τὸ μὲν οὖν κατὰ μέγεθος ἄπειρον δέδεικται ὅτι οὐκ ἐνδέχεται εἶναι , εἰ δὲ κατὰ ἄλλον , φησί , μηδένα τρόπον ἐνδέχεται εἶναι τὸ ἄπειρον , πολλὰ ἀδύνατα συμβήσεται . p . 206a12 Ὅταν δὲ διωρσμένων οὕτως μηδετέρως φαίνηται ἐνδέχεσθαι , διαιτητοῦ δεὶ . Ὅταν , φησί . καὶ τὸ μὴ εἶναι τὸ ἄπειρον εὔλογον φαίνηται , ὁμοίως δὲ καὶ τὸ εἶναι , διαιτητοῦ τοῖς λόγοις δεῖ τὴν ἐν ἑκάστῳ ἀλήθειαν καὶ τὸ ψεῦδος διακρίνοντος . καὶ δῆλον ὅτι πῶς μὲν ἔστι πῶς δὲ οὔ . εἰ γὰρ μὴ κατά τι μὲν ἦν τὸ ἄπειρον κατά τι δὲ οὔ , οὐκ ἂν ἐδόκει ἑκάτερος τῶν λόγων ἔχειν τὸ εὔλογον . p . 206a14 Λέγεται δὴ τὸ εἶναι τὸ μὲν δυνάμει τὸ δὲ ἐντελεχείᾳ , καὶ τὸ ἄπειρον ἔστι μὲν προσθέσει ἔστι δὲ καὶ διαιρέσει . ἐντεῦθεν διαιτᾷ τοῖς λόγοις , καὶ προλαμβάνει ὅτι τῶν ὄντων τὰ μέν ἐστι δυνάμει , τὰ δὲ ἐντελεχείᾳ , ὡς πολλαχοῦ δέδεικται , καὶ ὅτι τὸ <ἀπεριρον> ἔστιν ἐν τοῖς μεγέθεσι κατὰ πρόσθεσιν καὶ διαίρεσιν , ἓν δὲ ἦν τῶν τοῦ ἀπείρου σημαινομένων τὸ κατὰ πρόσθεσιν καὶ διαίρεσιν . ταῦτα προει - ληφὼς δείκνυσιν ἐφεξῆς πῶς μὲν ἔστι πῶς δὲ οὐκ ἔστι τὸ απειρον , καί φησιν · ὅτι μὲν τὸ κατὰ μέγεθος ἄπειρον οὐκ ἔστιν , ἱκανῶς δέδεικται , τὸ δὲ κατὰ τὴν διαίρεσιν ἄπειρον καὶ ἡμεῖς φαμεν εἶναι · ἔστι γὰρ τὸ μέγεθος ἐπ’ ἄπειρον διαιρετόν . ὅτι γὰρ οὐ σύγκειται ἡ γραμμὴ ἐξ ἀτόμων γραμ - μῶν , ὅπερ οἱ λῦσαι θέλοντες τὴν Ζἠνωνος ἀπορίαν κακῶς ὑπέθεντο , ὡς ἐν τῷ πρώτῳ εἴρηται , οὐ χαλεπόν φησι δεῖξαι · ὁλόκληρον γὰρ βιβλίον πρὸς Ἀναξαγόραν αὐτῷ γέγραπται περὶ ἀτόμων γραμμῶν , ὅτι ἀδύνατον ἄτομα εἶναι μεγέθη . εἰ γὰρ δέδεικται τοῖς γεωμέτραις τὴν δοθεῖσαν εὐθεῖαν δίχα τεμεῖν , ἀδύνατον δήπου γραμμὴν εἶναι ἄτομον ἢ ἐξ ἀτόμων συγκεῖσθαι · εἰ γὰρ συγκέοιτο ἐκ περιττῶν ἀτόμων , οὐ τμηθήσεται δίχα , δέδεικται δὲ καὶ ὅτι πᾶν τὸ ἐξ ἀτόμων συγκείμενον , ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν ἀμερῶν , καὶ αὐτὸ ἀμερὲς ἔσται . εἴπομεν δὲ καὶ ἐν τῷ πρώτῳ λόγῳ , ὅτι τινὲς τὸν Ξενοκράτην ὑπώπτευσαν τὰς ἀτόμους εἰσηγεῖσθαι γραμμάς , καὶ ἐδείξαμεν ὡς ψευδὴς ἡ ὑπόνοια . p . 20018 Λείπεται οὖν καὶ δυνάμει εἶναι ἄπειρον . Εἰ γὰρ δέδεικται ὅτι ἐντελεχείᾳ εἶναι ἀδύνατον , ἔστι δὲ καὶ τὸ μέγεθος διαιρετόν , δῆλον ὅτι δυνάμει ἔσται καὶ οὐκ ἐνεργείᾳ . οὐ δεῖ δὲ τὸ δυνάμει λαμβάνειν , τὸ ἐσόμενον . οὐκ ἐπειδὴ δυνάμει εἶπον τὸ ἄπειρον εἶναι κατὰ τὴν διαίρεσιν , ἤδη νομιστέον ὅτι πάντως ἐκβήσεται τὸ δυνάμει τοῦτο εἰς ἐνέργειαν . ὥσπερ φαμὲν τὸν χαλκὸν δυνάμει ἀνδριάντα εἶναι , καὶ τὴν δύναμιν ταύτην ἐκβαίνειν ποτὲ εἰς ἐνέργειαν , οὐχ οὕτως καὶ ἐπὶ τοῦ ἀπείρου · οὐ γὰρ ἔσται ποτὲ εἰς ἄπειρα διῃρημένον · τοῦτο γὰρ οὐδὲ δυνάμει ὑπάρχει ἐν τοῖς μεγέθεσιν . ἀλλ’ ἐπεὶ τὸ εἶναι , φησί , πολλαχῶς , τουτέστι τὸ ἐνεργείᾳ εἶναι τὸ μὲν ἀθρόαν ἔχει τὴν ἐνέργειαν , ὡς ἄνθρωπος ἵππος καὶ τὰ ὅμοια , τὰ δὲ κατὰ μέρος γινομένην καὶ μηδέποτε ἀεὶ ἅμα παροῦσαν , τοιαῦτα δέ ἐστι τὰ ἐν τῷ γίνεσθαι τὸ εἶναι ἔχοντα , ὡς ἡμέρα ἀγὼν καὶ τὰ ὅμοια · οὕτω φημὶ καὶ τὸ ἄπειρον ἐνεργείᾳ εἶναι , οὐ τῷ ἅμα ὅλον εἶναι , ἀλλὰ τῷ μόριόν τι αὐτοῦ ἀεὶ παρεῖναι . οὕτω καὶ ἄπειρον ὃ ἔσται ἐνεργείᾳ . οὐχ οὕτως λέγω , φησί , τὸ ἄπειρον δυνάμει . ὡς λέγω τὸν χαλκὸν δυνάμει ἀνδριάντα · τὸν μὲν γὰρ χαλκὸν οὕτως λέγω δυνάμει , ὡς καὶ ἐσόμενόν ποτε ἐνεργείᾳ , τὸ δὲ ἄπειρον οὐχ οὕτω δυνάμει ὃ ἔσται καὶ ἐνεργεία , ἀλλὰ ἐν τῷ δυνάμει ἀεὶ διαμένει . p . 206a23 Καὶ γὰρ ἐπὶ τούτων ἐστὶ καὶ δυνάμει καὶ ἐνεργεία . Ἐπὶ τοῦ ἀγῶνος δηλονότι καὶ τῆς ἡμέρας πρὶν μὲν γὰρ ἐπιτελεσθῇ , δυνά - μει ἐστίν , ἀρξάμενα δὲ γίνεσθαι , ἐνεργείᾳ , ἀλλ’ οὕτως ἐνεργείᾳ , ὡς κατὰ μέρος ὑπάρχοντα . δυνατὸν δὲ τὸ δυνάμει καὶ ἐν αὐτῷ τῷ ἐνεργεῖσθαι λαβεῖν · ἔστι μὲν γὰρ ἐνεργείᾳ ἡ ἡμέρα ὡς ἤδη παροῦσα , δυνάμει δὲ ὡς μὴ ἅμα οὖσα , ἀλλ’ ἔτι ἐν τῷ γίνεσθαι τὸ εἶναι ἔχουσα . p . 206 a 25 Καὶ ἅλλως δὲ ἔν τε τῷ χρόνῳ δῆλον τὸ ἄπειρον καὶ ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων καὶ ἐπὲ διαιρέσεως μεγεθῶν . Εἰπὼν πῶς ἔστι τὸ ἄπειρον , ὅτι τῷ γίνεσθαι ἀπὸ μέρους , ὅπερ ἐπί τε τῆς τῶν μεγεθῶν διαιρέσεως συμβαίνει καὶ ἐπὶ τοῦ χρόνου καὶ τοῦ ἀριθμοῦ αὔξεται γὰρ καὶ ὁ χρόνος καὶ καθόλου ὁ ἀριθμὸς δυνάμει ἐπ’ ἄπειρον , ἐνεργείᾳ δὲ οὐδέποτε . ὥσπερ καὶ ἡ τῶν μεγεθῶν διαίρεσις ) , ἀλλ’ ἔχουσί τινα , φησί , ταῦτα διαφορὰν πρὸς ἄλληλα · ἐπί τε γὰρ τῶν ἀνθρώ - πων καὶ τοῦ χρόνου , φησίν , ἐπ’ ἄπειρον αὐξομένων ἄλλως τὸ ἄπειρον ὑπάρχει καὶ ἄλλως ἐπὶ τῆς τῶν μεγεθῶν διαιρέσεως . εἶτα προθέμενος εἰπεῖν τὴν διαφορὰν αὐτῶν , πρότερον τὴν κοινωνίαν ἐκτίθεται , εἶτα τὴν διαφορὰν αὐτῶν · καί φησιν ὅλως μὲν γὰρ οὕτως ἐστὶ τὸ ἅπειρον m5r τῷ ἀεὶ ἄλλο καὶ ἄλλο λαμβάνεσθαι , καὶ τὸ λαμβανόμενον εἶναι μὲν ἀεὶ πεπερασμένον , ἀλλ’ ἀεί γε ἕτερον καὶ ἕτερον . τουτέστι καθόλου καὶ κοινῶς ἐν οἷς ὑπάρχει τὸ ἄπειρον , εἴτε ἐν ἀριθμοῖς εἴτε ἐν μεγέθεσιν , οὕτως ὑπάρχει οὐ τῷ ἅμα παρεῖναι , ἀλλὰ τῷ ἀεὶ ἕτερον καὶ ἕτερον αὐτοῦ μόριον λαμβάνεσθαι , καὶ ἀεὶ τὸ ληφθὲν πεπερασμένον μὲν εἶναι , οὐδέποτε δὲ τὸ αὐτὸ ἀλλ’ ἀεὶ ἄλλο καὶ ἄλλο . τοῦ γὰρ ἀριθμοῦ αὐξο - μένου ἀεὶ ἄλλο καὶ ἄλλο ἔστι λαβεῖν μόριον , οἷον τὸ ἑ τὸ ί τὸ ρ' καὶ ἐφεξῆς , καὶ οὔτε ὅλον ἅμα ἔστι λαβεῖν , οὔτε δὶς τὸ αὐτὸ μόριον . ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῆς διχοτομίας ἅμα μὲν ὅλον τεμεῖν ἀδύνατον , ἀλλ’ ἀεὶ μὲν ἕτερον καὶ ἕτερόν ἐστι τὸ τεμνόμενον , καὶ τὰ τμηθέντα πάντα πεπερασμένα μόρια . ἡ μὲν οὖν κοινωνία αὕτη . ἀπορήσειε δ’ ἄν τις πρὸς τὸν λόγον , πῶς φησιν ἀεὶ τὸ λαμβανόμενον τοῦ ἀπείρου μόριον πεπερασμένον εἶναι . ἐπὶ μὲν γὰρ τοῦ ἀριθμοῦ καὶ τῆς διαιρέσεως τῶν μεγεθῶν ἀρχομένων ἀπὸ μονάδος ἀληθὴς ὁ λόγος ( ἀεὶ γὰρ πεπερασμέναι καὶ αἱ τομαὶ τοῦ μεγέθους , καὶ αἱ μονάδες τοῦ ἀριθμοῦ ) , ἐπὶ δὲ τοῦ χρόνου καὶ τῶν ἀνθρώπων οὐκέτι · εἰ γὰρ ἀίδιος ὁ κόσμος , οὐ πᾶν μόριον οὔτε τῆς ἀπειρίας τοῦ χρόνου οὔτε τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀνθρώπων λαμβανόμενον πεπερασμένον ἐστίν . ἐὰν γοῦν λάβω πάντα τὸν γενόμενον χρόνον μέχρι σήμερον ἢ πάντας τοὺς ἀνθρώπους , οὐκ ἄν εἴη ὁ τούτων ἀριθμὸς πεπερασμένος , μέρους ὄντων τῶν καθ’ ἑαυτὰ ἀπείρων . ἢ τοίνυν οὐκ ἄναρχος ὁ κόσμος , ἵνα μὴ ἄπειρος ᾖ ἐπὶ θάτερα ὁ χρόνος καὶ ὁ τῶν ἀνθρώπων ἀριθμὸς καὶ ἐξῇ λαμβάνειν ἡμῖν τοῦ ἀπείρου μόριόν τι καὶ αὐτὸ ἄπειρον , ἢ καὶ ἐπὶ θάτερα καίτοι ἀδυνάτου ὄντος ἢ κατὰ ἀριθμὸν ἐπὶ θάτερα λαμβάνειν ἄπειρον ἢ κατὰ τὴν διαίρεσιν τῶν μεγεθῶν · εἰ γὰρ ἀριθμὸν ἐξὸν λαβεῖν ἐπὶ θάτερα ἅπειρον , διεξιτητὸν ἂν εἴη τὸ ἄπειρον πᾶς γὰρ ἀριθμὸς ἀπὸ μονάδος καὶ μόνως τὸ ἄπειρον ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ κατὰ θάτερον ) , καὶ ἄλλως τοῦ Ἀρι - στοτέλους συμφώνως τῷ ἐπὶ τῶν ἀριθμῶν συμβαίνοντι λέγοντος , ὅτι ἀεὶ τὸ ληφθὲν τοῦ ἀπείρου πεπερασμένον ἐστί . εἰ οὖν λέγοι τις ὅτι ἐξὸν λαβεῖν τὸ κατὰ θάτερον ἄπειρον , οὐδὲν · ἄλλο λέγει ἢ ὅτι ἐξὸν ἄπειρον ἀριθμὸν ἐνεργείᾳ γενέσθαι · ἀναποδίζοντος γὰρ ἀπὸ τοῦ ἐνεστῶτος ἐνιαυτοῦ ἐπὶ τὸ παρεληλυθὸς εὑρίσκω ὅτι ἄπειρός τις ἀριθμὸς ἐνιαυτῶν κατ’ ἐνέργειαν ἐκβέβηκε . καίτοι ἀδύνατον οὐ μόνον ἡμῖν , ἀλλὰ καὶ τῇ φύσει , ἄπειρόν τινα διεξελθεῖν ἀριθμόν · ἀδιεξίτητον γὰρ κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν τὸ ἄπειρον . καὶ εἰ τὸ ἐπὶ θάτερον ἄπειρον ἐνδέχεται ἐκβῆναι ἐνεργείᾳ , διὰ τί μὴ καὶ τὸ ἐπὶ θάτερον ; καὶ συμβήσεται δὲ οὐ μόνον πολλαπλασιά - ζεσθαι τὸ ἄπειρον , ἀλλὰ καὶ ἀεὶ αὔξεσθαι καὶ ἄπειρον ἀπείρου μεῖζον εἶναι . τοῦ γὰρ ἀριθμοῦ τῶν ἐνιαυτῶν ἀπείρου ὅντος , ὁ τῶν μηνῶν ἀριθ - μὸς πολλαπλασιάζει τὸ ἄπειρον · δωδεκάκις · γὰρ ἕξει τὸ ἄπειρον . ἀλλὰ μὴν ὁ τῶν ἡμερῶν πολλῷ πλέον , ὁ δὲ τῶν ὡρῶν εντι πολὺ μᾶλλον . καίτοι ἀδύνατον πολλαπλασιάζεσθαι τὸ ἄπειρον . ἀλλὰ μὴν καὶ αὕξεσθαι καθ’ ἑκάστην συμβαίνει τὸν τοῦ ἀπείρου ἀριθμὸν τῇ γενέσει τοῦ χρόνου . εἰ τοίνυν ἀδύνατον ἢ αὔξεσθαι ἢ πολλαπλασιάζεσθαι τὸ ἄπειρον , ἢ ἐνεργείᾳ ἄπειρον ἀριθμὸν γενέσθαι , ἀδύνατον ἄναρχον εἶναι τὸν χρόνον . ταῦτα μὲν διὰ τὸ εἰπεῖν Ἀριστοτέλην , ὅτι ἀεὶ τὸ λαμβανόμενον τοῦ ἀπείρου πεπερασμένον ἐστί , καὶ ἀληθῶς γε λέγειν · τῇ γὰρ ἑαυτοῦ φύσει τὸ ἄπειρον ἀδιεξίτητον . p . 206a29 ἔτι τὸ εἶναι πλεοναχῶς λέγεται . Ἐντεῦθεν μέχρι τοῦ “ ἀλλ’ ἀεί γε ἕτερον καὶ ἕτερον ” οὐκ ἔστιν ἐν τοῖς ἀκριβεστέροις τῶν ἀντιγράφων · τὰ αὐτὰ γάρ εἰσι τοῖς εἰρημένοις ἀπαραλλάκτως · περιγραπτέον οὖν αὐτά . p . 206 a 33 Ἀλλ’ ἐν τοῖς μεγέθεσιν ὑπομένοντος τοῦ ληφθέντος τοῦτο συμβαίνει , ἐπὶ τοῦ χρόνου δὲ καὶ τῶν ἀνθρώπων φθειρομενων . εἰπὼν τὴν κοινωνίαν τοῦ ἀπείρου τοῦ ἐν τῷ μεγέθει καὶ τῷ ἀριθμῷ , λέγω δὴ τοῦ κατὰ τὴν διαίρεσιν καὶ τὴν αὔξησιν , βούλεται νῦν τὴν διαφορὰν αὐτῶν εἰπεῖν . καί φησιν ὅτι ἐπὶ μὲν τοὐ χρόνου καὶ τῶν ἀνθρώ - πων τὸ ληφθὲν τοῦ ἀπείρου μέρος φθείρεται καὶ οὐχ ὑπομένει ἐφθάρη γὰρ πᾶς ὁ παρεληλυθὼς χρόνος καὶ οἱ ἄνθρωποι ) , ἐπὶ δὲ τῆς διαιρέσεως τῶν μεγεθῶν οὐ φθείρεται τὰ λαμβανόμενα τμήματα , ἀλλ’ ὑπομένει , ὅθεν καὶ προστίθεται ἀντεστραμμένως θατέρῳ μορίῳ τοῦ διαιρουμένου . p . 206b3 Τὸ δὲ κατὰ πρόσθεσιν τὸ αὐτό ἐστί πως καὶ τὸ κατὰ διαίρεσιν . Εἰπὼν τήν τε κοινωνίαν καὶ τὴν διαφορὰν τοῦ χρόνου καὶ τῶν ἀνθρώπων ἀνθρώπους δὲ ὅταν εἴπω , ἀπλῶς πάντα τὰ ἄτομά φημι , τά τε ἐπὶ τῶν ἐμψύχων καὶ τῶν ἀψύχων , ἐκ τοῦ κρείττονος πάντα περιλαμβάνων ) , εἰπὼν οὖν τοῦ ἀπείρου τοῦ ἐν τούτοις τήν τε κοινωνίαν καὶ τὴν δια - φορὰν πρὸς τὸ ἐν τοῖς μεγέθεσι κατὰ διαίρεσιν ἄπειρον , ἐπειδὴ ἔστι καὶ τὸ κατὰ αὔξησιν ἄπειρον , διὰ τοῦτό φησιν ὅτι τοῦτο σχεδὸν ταὐτόν ἐστι τῷ κτὰ τὴν διαίρεσιν . ἐὰν γὰρ λάβω πεπερασμένον τι μέγεθος , εἶτα τοῦτο διέλω δίχα , προκόψω δὲ τῇ διχοτομίᾳ ἐπὶ θάτερον , ἐφ’ ὅσον κατὰ θάτερον ἡ διαίρεσις γίνεται , ἐπὶ τοσοῦτον ἡ πρόσθεσις κατὰ θάτερον . εἰ οὖν ἡ διαίρεσις ἐπ’ ἄπειρον , καὶ ἡ πρόσθεσις ἄν εἴη ἐπ’ ἄπειρον , ἀλλ’ ἀντεστραμμένως · ὃ γὰρ ἀφαιροῦμεν έκείνου , τούτῳ προστίθεμεν . ὥστε ταύτόν πως τὸ κατὰ διαίρεσιν ἄπειρον τῷ κατὰ πρόσθεσιν · ἐν μιᾷ γὰρ καὶ τῇ αὐτῇ διαιρέσει ἄμφω γίνεται . | p . 206b 6 ταύτῃ προστιθέμενον φαίνεται πρὸς ὡρισμένον . Ὡρισμένον ἐκάλεσε τὸ ἥμισυ το·ῦ μεγέθους τὸ ἄτμητον μεῖναν , ἤτοι διὰ τὸ ἀδιαίρετον μένειν , ἢ ὅτι εἰ καὶ ἐπ’ ἄπειρον ἔχει τὴν αὔξησιν , ἀλλ’ οὖν ἀδύνατον παντὸς ὑπερβαλεῖν μεγέθους τὸ αὐξόμενον , ἀλλ’ ἔστι τι μεῖζον μέγεθος · οὐ γὰρ ὥσπερ τὸ ἐλάχιστον οὐκ ἔστι λαβεῖν , ἀλλ’ ἐπ’ ἄπειρον πρόεισι τὸ μειούμενον , οὕτω καὶ τὸ μεῖζον ἐπ’ ἄπειρον πρόεισιν , ἀλλ’ ὥρισται τὸ μεῖζον ἐν τῷ παντὶ σῶμα , ὁ κόσμος . καὶ διὰ τοῦτο οὖν ὡρι - σμένον ἐκάλεσε τὸ αὐξόμενον . p . 206 b 7 ’Ev τῷ γὰρ πεπερασμένῳ μεγέθει ἄν λαβών τις ὡρι - σμένον προσλαμβάνῃ τῷ αὐτῷ λόγῳ μὴ τὸ αὐτό τι μέγεθος τῷ λόγῳ περιλαμβάνων , οὐ διέξεισι πεπερασμένον . Ἐπειδὴ εἶπεν ὅτι ἡ διαίρεσις ἐπ’ ἄπειρον προἰοῦσα μία οὖσα καὶ ἡ αὐτὴ τὸ μὲν ἐπ’ ἄπειρον μειοῖ τὸ δὲ ἐπ’ ἄπειρον αὔξει , οὐκ ἐπὶ πάσης δὲ διαιρέσεως τοῦτο συμβαίνει , ὥστε τὸ μὲν ἐπ’ ἄπειρον μειοῦσθαι τὸ δὲ ἐπ’ ἄπειρον αὔξεσθαι , νῦν λέγει ποία μὲν διαίρεσις ἐπ’ ἄπειρον πρόεισι ποία δὲ οὔ . ἐὰν μὲν γάρ , φησί , λαβών τι μέγεθος , οἷον πηχυαῖον , ὡριἡ σμένον τι μόριον ἐξ αὐτοῦ τέμῃς , οἷον τὸ δέκατον ἢ τὸ ἥμισυ ( ἔστω δὲ τὸ ἥμισυ ) , καὶ πάλιν τὸ καταλειφθέν , λέγω δὴ τὸ ἡμιπηχυαῖαν , τῷ αὐτῷ λόγῳ τέμῃς , τουτέστι τῷ ἡμίσει , καὶ πάλιν τὸ καταλιμπανόμενον διχοτομῇς , καὶ τοῦτο ἐπ’ ἄπειρον ποιῇς , οὐδέποτε ἐπιλείψει ἡ διαίρεσις , ἀλλὰ τὸ μὲν ἐπ’ ἄπειρον μειωθήσεται τὸ δὲ ἐπ’ ἄπειρον αὐξήσει · ἐὰν δὲ μὴ τῷ αὐτῷ λόγῳ τέμνῃς , οἷον ἀεὶ τὸ ἥμισυ ἀφαιρῶν ἤγουν τὸ δέκατον ἢ ἄλλον τινὰ τὸν αὐτὸν λόγον , ἀλλ’ ἀεὶ ὡρισμένον τι μέγεθος ἀφαιρῇς τοῦ τεμνο - μένου τὸ αὐτὸ μέγεθος μὴ κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον λαμβάνων ἀδύνατον ] , καταδαπανήσεις τέμνων τὸ ὅλον , καὶ ἐπιλείψει ἡ τομή . οἷον εἰ μυρίων πηχῶν λάβῃς μέγεθος καὶ τούτου ἀφαιρῇς ἀεὶ ὡρισμένον τι μέγεθος , οἷον δακτυλιαῖον , ἐπιλείψει τὸ ὅλον τεμνόμενον , καὶ οὕτως οὔτε ἡ διαίρεσις οὔτε ἡ πρόσθεσις ἐπ’ ἄπειρον ἔσται . ἀντεστραμμένως δὲ ἔχει τῷ λόγῳ τὸ μέγεθος · ἐὰν μὲν γὰρ τὸ αὐτὸ μέγεθος ἀεὶ ἀφαιρῇς , οὐ κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον διαιρήσεις , ἀλλὰ ἀεὶ κατὰ μείζονα λόγον , ἐὰν δὲ τὸν αὐτὸν λόγον ἐν τῇ διαιρέσει φυλάττῃς , οὐ τὸ αὐτὸ μέγεθος ἀφαιρήσεις , ἀλλὰ ἀεὶ ἕλαττον . οἷον εἰ δεκάπηχυ ξύλον εἴη καὶ ἀφέλῃς τούτου τὸ δέκατον , οἷον τὸν ἕνα πῆχυν , εἰ μὲν ἐκ τοῦ καταλειφθέντος ἀεὶ τὸ ἴσον ἀφαιρῇς μέγεθος , αὔξεις τὸν λόγον ἐκ γὰρ τῶν ἐννέα πήχεων πῆχυν ἀφελὼν οὐκέτι τὸ δέκατον ἀφελεῖς , ἀλλὰ τὸ ἔνατον , μείζων δὲ ὁ τοῦ ἐνάτου λόγος πρὸς τὸ ὅλον ἢ ὁ τοῦ δεκάτου · ὁμοίως ἐὰν ἐκ τῶν καταλειφθέντων ὀκτὼ πήχεων τὸν πῆχυν ἀφέλῃς , πάλιν αὔξεις τὸν λόγον · ὄγδοον γὰρ ἀφείλου . καὶ οὕτως ἀεὶ ποιοῦντος ἐπιλείψει ἡ διαίρεσις ) , ἐὰν δὲ ἐκ τοῦ δεκαπήχεος ξύλου ἀφελὼν τὸν πῆχυν , τουτέστι τὸ δέκατον , ἐκ τῶν καταλειφθέντων ἐννέα πηχῶν τὸν αὐτὸν λόγον ἀφελεῖν βουλήσῃ , οὐκέτι πηχυαῖον ἀφαιτων ῥήσεις μέγεθος , ἀλλ’ ἧττον · καὶ οὕτως ἀεὶ ποιῶν τὸν αὐτὸν μὲν φυλάττων λόγον ἐν τῇ τομῇ , οὐ τὸ αὐτὸ δὲ μέγεθος ἀφαιρῶν , οὐδέποτε κατα - δαπανήσεις τὸ ὅλον . p . 2061)12 Ἅλλως μὲν οὖν οὐν ἕστιν , οὕτως δὲ ἕστι τὸ ἅπειρον , δυνάμει τε καὶ ἐπὶ καθαιρέσει . Ὅτι γὰρ ἐνεργεία οὐκ ἔστιν ἄπειρόν τι σῶμα , δέδεικται , δυνάμει δὲ ἕστι , φησί , τὸ ἄπειρον . πῶς δὲ δυνάμει , προσέθηκεν , ὅτι τὸ ἐπὶ τὴν διαίρεσιν ἄπειρον , ὅπερ ταὐτόν ἐστι τῷ ἐπὶ τὴν πρόσθεσιν ἀπείρῳ ἀντεστραμμένως , ὡς ἤδη εἴρηκεν . οὐ μόνον δέ , φησί , δυνάμει ἔστι τὸ ἄπειρον , ἀλλὰ καὶ ἐνεργείᾳ . ὥσπερ τὴν ἡμέραν λέγομεν ἐνεργείᾳ παρεῖναι , οὐ τῷ πᾶσαν ἅμα εἶναι , ἀλλὰ τῷ μόριόν τι αὐτῆς , ὁμοίως δὲ καὶ τὰ Ὀλύμπια παρεῖναι ἐνεργείᾳ τῷ μόριόν τι αὐτῶν ἐνεργείᾳ εἶναι , ἢ πυγμὴν ἢ πάλην ἢ ἕτερόν τι · οὕτως δὲ καὶ τὴν ἐπ’ ἄπειρον διαίρεσιν ἐνεργείᾳ παρεῖναι , οὐ τῷ ἅμα πᾶσαν εἶναι , ἀλλὰ · τῷ μόριόν τι διαιρεῖσθαι . εἶτα ἐπειδὴ τὸ αὐτὸ καὶ δυνάμει εἶπεν εἶναι καὶ ἐνεργείᾳ , καὶ ὅπως μὲν ἔστιν ἐνεργείᾳ , ἐπιστώσατο ἐκ τοῦ κατὰ τὴν ἡμέραν καὶ τὸν ἀγῶνα παραδείγματος , πῶς δὲ τὸ τοῦτο δυνάμει ἔστιν , οὐκέτι κατεσκεύασε , διὰ τοῦτο ἀναλαμβάνει τὸν περὶ τοῦ δυνάμει λόγον , καί φησιν ὅτι οὕτως δυνάμει λέγω τὸ ἐπ’ ἄπειρον διαι - ρετόν , ὥσπερ καὶ τὴν ὕλην λέγομεν δυνάμει εἶναι πάαντα τὰ εἴδη . ὥσπερ οὖν ὅταν λέγωμεν τὴν ὕλην πάντα εἶναι δυνάμει , οὐ τοῦτό φαμεν ἢ ὅτι πάντα ἅμα ποτὲ ἐνεργείᾳ γενήσεται , ἢ ὅτι οὐδὲν εἶδος ἔχει ἐνεργεία , ἀλλ’ ὅτι ἔχει μέν τι εἶδος ἐνεργείᾳ , πέφυκε δὲ καὶ πάντα δέχεσθαι κατὰ μέρος , ἅμ δὲ οὐδέποτε , οὕτω καὶ τὸ δυνάμει ἐπ’ ἄπειρον διαιρετόν , ὅτι δύναται μὲν ἐπ’ ἄπειρον διαιρεῖσθαι , κατὰ μέρος μέντοι ἀεὶ ὑπάρχουσιν αἱ δίαι ρεσεις , ἅμα δὲ ουοεποτε . p . 2061115 Καὶ οὐ καθ’ αὑτὸ πεπερασμένον . Ὠσπερ γὰρ ἡ ὕλη εἰ καὶ δέχεται τὸ εἶδος , ἀλλ’ οὐ καθ’ αὑτὸ καὶ ἐν τῷ λόγῳ τῆς οὐσίας αὐτῆς ὑπάρχει τὸ εἶδος , ἀλλ’ οἷον ἐπισυμβέβηκε τῇ οὐσίᾳ αὐτῆς , οὕτω δὲ καὶ τῷ ἀπείρῳ ὑπάρχει τὸ πεπερασμένον οὐ καθ’ αὑτό · εἰ γὰρ καὶ συνέβη τὸ ἐπ’ ἅπειρον διαιρετὸν πεπερασμένον εἶναι , οὐχ ᾗ τὸ ἄπειρον ἔχει ταύτῃ πεπέρανται , ἀλλ’ ᾗ ἐπισυμβέβηκε τῷ ἀπείρῳ τὸ πεπερασμένον . ὡς γὰρ αὐτὸς ἐφεξῆς ἐρεῖ , ἡ ὕλη ἐστὶ τοῦ μεγέθους ἄπειρον , εἰσόμεθα δὲ ἐν ἐκείνοις . p . 206b16 αὶ κατὰ πρόσθεσιν δὴ οὕτως ἅπειρον δυνάμει ἐστίν.| ἐπειδὴ ὡς ἐπὶ τοῦ κατὰ διαίρεσιν ἀπείρου τὸν λόγον ἐποιήσατο , διὰ τοῦτο προσέθηκεν ὅτι ὡσαύτως ἐροῦμεν καὶ ἐπὶ τοῦ κατὰ τὴν πρόσθεσιν ἀπείρου · ὁμοίως γὰρ ἔσται καὶ δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ , ὥσπερ ἐκεῖνο . διὰ τί δὲ οἱ αὐτοὶ καὶ ἐπὶ τούτου ἁρμόζουσι λόγοι , τὴν αἰτίαν ἐποίησατο , ἣν ἤδη καὶ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν εἴρηκεν , αὕτη δέ ἐστιν ὅτι τὸ αὐτὸ τρόπον τινά ἐστι κατὰ τὴν διαίρεσιν . πῶς δὲ τὸ αὐτό , εἴπομεν , ὅτι μιᾷ καὶ τῇ αὐτῇ διαιρέσει τῷ μὲν προστίθεται τοῦ δὲ ἀφαιρεῖται . εἰ τοίνυν τὸ αὐτό ἐστι , τὰ αὐτὰ ἄν ἁρμόσοι καὶ ἐπ’ αὐτοῦ λέγειν . ἀλλ’ οὐ καθάπαξ τὸ αὐτό · διὰ τοῦτο γὰρ καὶ προσέθηκε τρόπον τινά . τίς οὖν ἡ διαφορά , προστίθησιν . p . 2061)17 Ἀεὶ μὲν γάρ τι ἔξω ἕσται λαμβάνειν , οὐ μέντοι ὑπερβάλλει μεγέθους , ὥσπερ ἐπὶ τὴν διαίρεσιν ὑπερβάλλει παντος ωρισμενου . Εἰ καὶ κοινόν , φησί , τῷ διαιρουμένῳ καὶ ᾧ τὸ διαιρεθὲν προστίθεται τὸ ἀεί τι τοῦ γενομένου ἔξω εἶναι λαβεῖν ἕτερον ἀεί τε γὰρ ἔξω τῆς διαιρέσεως ἔστιν ἑτέραν διαίρεσιν λαβεῖν , καὶ τῆς προσθέσεως ὁμοίως ἀεὶ ἔστιν ἔξω ἑτέραν προσθήκην ποιήσασθαι , ὅταν τῷ αὐτῷ λόγῳ ἡ διαίρεσις γίνηται , ὡς ἤδη εἴπομεν ) , ἀλλ’ οὖν ἔστι τις διαφορὰ ἔν τε τῷ αὐξομένῳ καὶ ἐν τῷ μειουμένῳ , διότι τὸ μὲν μειούμενον ἐπ’ ἄπειρον ἐνδέχεται μειοῦσθαι οὐκ ἔστι γὰρ ἐλάχιστον μέγεθος , διότι πᾶν μέγεθος διαιρετόν , καὶ διὰ τοῦτο ἔστι παντὸς ὡρισμένου μεγέθους τὸ ἔλαττον λαβεῖν , καὶ οὐδέ - ποτε ἐπιλείπει ἡ μείωσις ) , ἐπὶ μέντοι τοῦ αὐξομένου οὐκ ἐνδέχεται παντὸς ὡρισμένου μεγέθους τὸ αὐξόμενον ὑπερβαλεῖν · ἔστι γὰρ τὸ μέγιστον ἐν τῷ παντὶ σῶμα ὁ κόσμος , οὗ μεῖζον μέγεθος ἀδύνατον εἶναι . ὥστε παντὸς μὲν ὡρισμένου μεγέθους δυνατὸν λαβεῖν τὸ ἕλαττον , εἰ καὶ μὴ ἐνεργείᾳ , ἀλλ’ οὖν δυνάμει , παντὸς δὲ ὡρισμένου μεγέθους τὸ μεῖζον λαβεῖν οὐδὲ δυνάμει ἐνδέχεται · τοῦ γὰρ οὐρανοῦ οὐδὲ δυνάμει ἐνδέχεται μεῖζον εἶναί τι σῶμα . δέδεικται γὰρ ὅτι ἀδύνατον εἶναί τι σῶμα ἄπειρον , οἷον οἱ φυσι - κοὶ ἔλεγον εἶναι , ἔξω τοὐ οὐρανοῦ , ὅπερ ἢ ἀέρα ἢ ὕδωρ ἢ ἄλλο εἶναι ἔλεγον . εἰ τοίνυν δέδεικται ὅτι τὸ οὕτως ἄπειρον ἀδύνατον εἶναι , δῆλον ὅτι οὐδὲ δυνάμει ἐνδέχεται παντὸς ὡρισμένου μεῖζον λαβεῖν . τοῦτο γὰρ συνέ - βαινε μὲν εἰ οἷόν τε ἦν ἐνεργείᾳ ἄπειρον εἶναι σῶμα · τὸ μὲν γὰρ παντὸς ὡρισμένου ἔλαττον λαμβάνειν , εἰ καὶ μὴ δυνατὸν ἐνεργείᾳ εἶναι , ἄλλ’ οὖν γε ὅσον ἐπὶ τῇ φύσει τῶν μεγεθῶν οὐκ ἀδύνατον , εἴ γε πᾶν μέγεθος εὐθὺς καὶ διαιρετόν , τὸ μέντοι παντὸς ὡρισμένου μεῖζον λαμβάνειν διὰ τὸ μὴ δύνασθαι εἶναι ἅπειρον σῶμα οὐδὲ δυνάμει ἐνδέχεται εἶναι . p . 206b27 ἐπεὶ καὶ Πλατῶν διὰ τοῦτο ἅπειρα ἐποίησεν , ὅτι καὶ ἐπὲ τὴν αὔξησιν δοκεῖ ὑπερβάλλειν καὶ εἰς ἄπειρον . Διὰ τοῦτο , φησί , διότι τὸ ἄπειρον ἐπὶ τὴν διαίρεσίν ἐστι καὶ ἐπὶ τὴν αὔξησιν , διὰ τοῦτο καὶ ὁ Πλάτων δύο τὰ ἄπειρα ἐποίει , τὸ μέγα καὶ τὸ μικρόν , ὧν τὸ μέγα μὲν τὸ ἐπὶ τὴν αὔξησιν ἔλεγε , τὸ μικρὸν δὲ τὸ ἐπὶ τὴν ἀντεστραμμέ·νην ταύτῃ διαίρεσιν . p . 206b 30 Ποιήσας μέντοι δύο οὐ χρῆται . Ἐγκαλεῖ τῷ Πλάτωνι , ὅτι δύο λέγων εἶναι τὰ ἅπειρα , τὸ μέγα καὶ τὸ μικρόν , οὐδετέρῳ χρῆται ἐν ταῖς ἀρχαῖς . ἀρχαὶ δὲ κατ’ αὐτὸν οἱ ἀριθ - μοί , οὐκ ἔστι δὲ ἐν τοῖς ἀριθμοῖς τούτοις οὔτε τὸ κατὰ διαίρεσιν ἄπειρον , οὗτε τὸ κατὰ πρόσθεσιν . τὸ μὲν γὰρ κατὰ διαίρεσιν ἄπειρον οὐκ ἔχουσιν οἱ ἀριθμοί ἵσταται γὰρ ἡ τομὴ εἰς τὴν μονάδα ) , τὸ δὲ κτὰ πρόσθεσιν ἐπ’ ἄπειρον αὔξεσθαι αὐτὸς οὐ δίδωσι · μέχρι γὰρ δεκάδος αὔξεσθαί φησι τὸν ἀριθμόν , τὴν δὲ δεκάδα αὐτὴν εἰς ἑαυτὴν ἀνακυκλεῖσθαι . σημειωτέον δὲ ὅτι αὐτὸς ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ἔλεγε τὸ μέγα καὶ τὸ μικρὸν τὸ ἀόριστον καὶ τὴν ὕλην σημαίνειν τῷ Πλάτωνι , νῦν δὲ ὡς ἐπὶ τῶν ἀριθμῶν αὐτοῦ λέγοντος , οὕτως ἐπιλαμβάνεται τοῦ λόγου , ὡς δηλονότι πανταχοῦ τὸ φαινόμενον ἐλέγχει καὶ οὐ τὴν διάνοιαν τῶν ἀρχαίων . p . 206b33 Συμβαίνει δὲ τοὐναντίοον εἶναι ἄπειρον ἢ ὠς λέγουσιν . Δείξας πῶς μὲν ἔστι τὸ ἄπειρον πῶς δὲ οὐκ ἔστιν , ὅτι , ὡς μὲν οἱ φυσικοὶ ἔλεγον , οὐκ ἔστιν ἄπειρόν τι σῶμα ἐπὶ τὴν ἔκτασιν , κατὰ διαίρεσιν δὲ καὶ τὴν ἀντεστραμμένην πρόσθεσιν ἔστι , νῦν βούλεται καὶ τὸν τοῦ ἀπείρου ὅρον ὃν ἀπεδίδοσαν οἱ φυσικοὶ ἐλέγξαι . ἐκεῖνοι μὲν γὰρ ὁριζόμενοι τὸ ἄπειρον ἔλεγόν ὅτι ἄπτιρόν ἐστι οὗ μηδὲν ἔστι λαβεῖν ἔξτο , ἐγὼ δέ , φησί , τοὐναντίον φημὶ ὅτι ἄπειρόν ἐστιν οὗ τοῦ ληφθέντος ἀεί τι ἔστι λαβεῖν ἔξω . τεκμήριον δὲ τούτου ποιεῖται καὶ τὴν κοινὴν συνήθειαν , λέγω δὴ τοῦ τὸ ἄπειρον τοῦτ’ εἶναι οὗ ἀεί τι ἔστι λαβεῖν ἔξω . τοὺς γὰρ δακτυλίους , φησί , τοὺς μὴ ἔχοντας σφενδόνην ἀπείρους καλοῦσι , διότι μὴ ἔχουσιν ὡρισμένον τι πέρας · ἡ γὰρ σφενδόνη ἡ ἀνομοειδὴς οὖσα τῷ ὅλῳ οἷον πέρας ἐστὶν ἢ ἀρχή , ὅσοι δὲ μὴ ἔχουσι σφενδόνην , οὓς καλοῦσι κρίκους , ὁμοιομερεῖς ὄντες ἑαυτοῖς οὐκ ἔχουσι πέρας τι ὡρισμένον , ἀλλ’ ἀεὶ τοῦ ληφθέντος μόριον ἔστι τι ἔξω ὁμοειδὲς λαβεῖν . καὶ διὰ τοῦτο , ἐπειδὴ ἔχουσί τινα πρὸς τὸ ἄπειρον ὁμοιότητα , ἀπείρους τοὺς τοιούτους καλοῦσιν . ἀλλὰ γὰρ οὐ πάντῃ τῷ ἀπείρῳ ἐοίκασιν · οὐ γὰρ δὴ τοῦτο μόνον ὑπάρχειν δεῖ τῷ ἀπείρῳ , τὸ ἀεί τι αὐτοῦ ἔξω εἶναι τοῦ λαμβανομένου , ἀλλὰ καὶ τὸ μηδέποτε δὶς τὸ αὐτὸ λαμβάνειν , ὅπερ οὐχ ὑπάρχει τῷ δακτυλίῳ · πολλάκις γὰρ τὸ αὐτὸ λαμβάνομεν , ὅσας ἄν καὶ τὰς περιστροφὰς ποιησώμεθα . ἔτι , φησί , καλοῦσι τὸ ἄπειρον τέλειον καὶ ὅλον καὶ πάντα περιέχον , σεμνύνοντες αὐτὸ ταύτῃ , ἐγὼ δὲ τοὐναντίον φημὶ <ὅτι> , εἰ καὶ ὅλον καὶ τέλειον , οὐκ ἄπειρον · ὅλον μὲν γάρ ἐστιν οὗ μηδέν ἐστιν ἔξω τῶν συμπληρούντων αὑτό , οἷον ἄνθρωπον ὅλον φαμὲν οὗ μηδὲν ἄπεστι τῶν μορίων , τὸ δὲ ἄπει - ρον ἐλέγομεν οὗ ἀεί τί ἐστιν ἔξω . ἀλλὰ καὶ τὸ τέλειον , φησίν , ἤτοι ταὺτόν ἐστι τῷ ὅλῳ ἢ ἐγγύς · ἀγῶνα γὰρ τέλειόν φαμεν τὸν εἰς τέλος ἀνυσθέντα , καὶ ᾧ μηδὲν ἐλλείπει τῶν συμπληρούντων αὐτόν , καὶ τέλειον ἅνθρωπον τὸν εἰς τὸ τέλος τῆς φύσεως ἀφιγμένον , καὶ λέγω δὴ τὰς τελείας τε καὶ ἐσχάτας τῆς φύσεως ἐνεργείας , εἰς ἃς τὸ ἔργον τῆς φύσεως ἀπο - τελευτᾷ , τὸ δὲ ἄπειρον ἐναντίως ἔχει · ἄπειρον γάρ ἐστιν οὗ μηδέν ἐστι πέρας , ἀλλ’ ἀεί τι ἐλλείπει ἔξω . συμπλέκει οὖν ἐκ τούτων συλλογισμὸν ποιοῦτον · τὸ ὅλον τέλειον , τὸ τέλος ἔχον πέρας ἔχει , τὸ πέρας ἔχον οὐκ ἄπειρον , τὸ ὅλον ἄβα οὐκ ἄπειρον . ὥστε πάλιν εἰς τοὐναντίον περιῆλθεν ’ ) αὐτοῖς ὁ λόγος · ἐκεῖνοι μὲν γὰρ τέλειον καὶ ὅλον ἔλεγον εἶναι τὸ ἄπειρον , αὐτὸς δὲ τοὐναντίον ἔδειξεν ὅτι , εἰ τέλειον καὶ ὅλον , οὐκ ἄπειρον . δείξει δὲ ἐφεξῆς καὶ ὅτι οὐ περιέχει πάντα , ὡς αὐτοὶ ἔλεγον , ἀλλὰ τοὐναντίον περιέχεται , καὶ ὅτι ἐν μορίου μᾶλλον λόγῳ τὸ ἅπειρον ἥ ἐν ὅλου . διὰ τοῦτο οὖν , φησί , βέλτιον οἰητέον Παρμενίδην τοῦ Μελίσσου λέγειν . Μέλισσος μὲν γάρ , φησί , τὸ ὅλον ἄπειρον εἶπε τὰ ἀσύγκλωστα συγκλώθων , Παρμενίδης δὲ πεπεράνθαι τὸ ὅλον φησί · μεσσόθεν γὰρ εἶναί φησιν ἰσοπαλές , τουτέστιν ἴσον ἐκ τοῦ μέσου πανταχόθεν ἀπέχον , ἵνα σφαιρικὸν αὐτὸ δείξῃ , τὸ δὲ σφαιρικόν , καὶ πᾶν ἀπλῶς ὃ ἐσχημάτισται , πεπερασμένον ἐστί . Ταῦτα εἰπών , ἐφεξῆς τὴν αἰτίαν τῆς πλάνης αὐτῶν ἐκτίθεται , δι’ ἣν εἰς ταὐτὸν ἤγαγον τῷ τελείῳ καὶ ὅλῳ τὸ ἄπειρον . φησὶ γὰρ ὅτι ἡ ὕλη καθ’ αὑτὴν ἀόριστος οὖσα , καὶ ἄπειρός ἐστιν , ἄπειρος δὲ λέγω , διότι μηδένα ὅρον ἔχει οἰκεῖον μηδὲ εἶδος , τοὐναντίον δὲ καὶ τοῖς εἴδεσι σκεδασμοῦ καὶ ἀοριστίας καὶ τῆς ἐπ’ ἄπειρον διαιρέσεώς ἐστιν αἰτία . ᾀμερεῖς γὰρ ὄντας τοὺς λόγους τῶν εἰδῶν καθ’ αὑτοὺς δεξαμένη διίστησι · τὸν γὰρ τοῦ μεγέθους λόγον ἀμερῆ ὄντα τῷ οἰκείῳ λόγῳ δεξαμένη καὶ διαστήσασα εἰς ἀοριστίαν ἐξήγαγε , καὶ τῆς ἐπ’ ἄπειρον τομῆς αἰτία αὐτῷ γέγονεν · ὁμοίως δὲ καὶ τοῖς ἄλλοις εἴδεσιν ἢ ἧττον ἢ μᾶλλον σκεδασμοῦ αἰτία γέ - γονεν . ἡ μὲν οὖν ὕλη τοιαύτη , τὸ δὲ εἶδος πέρας τί ἐστι καὶ ὅλον · περα - τοῖ τε γὰρ καὶ περιγράφει τὴν ὕλην , καὶ ὅλον τι καὶ τέλειον ποιεῖ ᾧ ἄν παραγένηται . τὸν χαλκὸν ὡς ὕλην ὄντα χαλκῶν σκευῶν . καὶ κατὰ τοῦτο ἀόριστόν τινα ὄντα καὶ οὐκ ἄν ὅλον ἢ τέλειον κληθέντα , παραγενόμενον τὸ τοῦ τρίποδος ἢ τὸ τοῦ ἀνδριάντος εἶδος ἐν πλείονι ἢ ἐλάττονι περιορίζει καὶ τέλειόν τι πρᾶγμα καὶ ὅλον ποιεῖ , ἀνδριάντα ὅλον ἢ λέβητα ὅλον . οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ τῆς ὕλης κυριώτερον ἢ καὶ τῶν εἰδῶν λεχθείη ὄν . ἐπεὶ οὖν ὅλον μέν τι καὶ τέλειον τὸ εἶδος , ἡ δὲ ὕλη ἀόριστός τε καὶ ταύτῃ ἄπειρος , ἔστι δὲ ἡ ὕλη δυνάμει τὰ εἴδη , πολλάκις δὲ τὰ δυνάμει τοῖς τῶν ἐνεργείᾳ ὄντων ὀνόμασι καλοῦμεν ( τὸν γοῦν χαλκόν φαμεν ἀνδριάωτα εἶναι , μήπω πολλάκις τὸ εἶδος ἀπειληφότα , καὶ τὸ ξύλον κλίνην , τοὺς πυροὺς ἄρτον . καὶ τὸ σπέρμα ἄνθρωπον ) , διὰ τοῦτο ἐκεῖνοι , ἅπερ τῷ εἴδει προσήκει , ταῦτα τῆς ὕλης κατηγόρησαν , διὰ τὸ εἶναι αὐτὴν δυνάμει πάντα . ὅτι δὲ ἐν τῇ ὕλῃ τὸ ἄπειρον , δῆλον ἐκ τῆς τῶν μεγεθῶν διαιρέσεως · οὐ γὰρ κατὰ τὸ εἶδος γίνεται ἡ διαίρεσις . φυλάττονται γοῦν καὶ μετὰ τὴν διαίρεσιν τὸ τοῦ χαλκοῦ ἢ τὸ τοῦ ξύλου ἢ τὸ τῆς σαρκὸς εἶδος , ἀλλὰ κατὰ τὸ ὑποκείμενον , ἐν ᾧ καὶ τὸ εἶδος τὴν διάστασιν ἔσχεν . ἄπειρος μὲν οὖν καθ᾿ αὑτὴν ἡ ὕλη , περατοῦται δὲ καὶ ὅρον δέχεται ὑπὸ τοῦ εἴδους περτγραφομένη . εἰ τοίνυν τὸ μὲν περατοῖ ἡ δὲ περατοῦται , περιέχει δὲ τὸ περατοῦν τὸ δὲ περατούμενον περιέχεται , αὐτὸ πάλιν τοὐναντίον αὐτοῖς συμβαίνει , περιέχεσθαί φημι καὶ οὐ περιέχειν τὸ ἄπειρον , ὡς ᾤοντο . καὶ εἰ μόριόν τι τοῦ συνθέτου ἡ ὕλη ἐστίν , ἥτις ἐστὶ τὸ ἄπειρον , οὐκ ἂν εἴη ὅλον · τὸ γὰρ μόριον οὐχ ὅλον . εὐλόγως δὲ καὶ ἄγνωστος ἡ ὕλη , διότι καὶ ἄπειρος · τὸ γὰρ ἄπειρον κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν ἄγνωστον . δείξας δὲ ἐξ αὐτῶν τῶν πραγμάτων ὅτι τοὐναντίον ἢ ἔλεγον ὑπάρχει , λέγω δὴ ὅτι οὐ περιέχει τὸ ἄπειρον ἀλλὰ περιέχεται , καὶ ὅτι μόριον μᾶλλόν ἐστιν καὶ οὐχ ὅλον , δείκνυσι τὸ αὐτὸ τοῦτο καὶ τῇ εἰς ἄτοπον ἀπαγωγῇ · εἰ γὰρ περιέχει , φησί , τὸ ἄπειρον , ἔστι δὲ οὐ μόνον ἐν τοῖς αἰσθητοῖς , ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς νοητοῖς ( εἶναι γὰρ αὐτὸ καὶ ἐν ταῖς ἰδέαις ὁ Πλατῶν εὔλογον ὥσπερ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς περιέχει , οὕτω δήπου καὶ ἐν τοῖς νοητοῖς περιέχειν .. ἄτοπον δέ φησι καὶ ἀδύνατον τὰ γνώσεως αἴτια καὶ αὐτογνὠτεις ὄντα καὶ πᾶσιν ὅρου αἴτια ὑπὸ τοῦ ἀγνώστου κατὰ φύσιν , λέγω δὴ τοῦ ἀπείρου , περιέχεσθαι . ἢ καὶ οὕτως · εἰ πάντα φασὶ περιέχειν τὸ ἄπειρον , ἐν τοῖς πᾶσι δὲ καὶ τὰ νοητά , οὐ μόνον τὰ ἐγκόσμια τῶν νοητῶν ἀλλὰ καὶ τὰ ὑπερκόσμια , δῆλον ὡς καὶ τὰ νοητὰ περιέχοι ἂν τὸ ἄπειρον , ἢ καὶ πάντα ἁπλῶς ἢ γοῦν τὰ ἐγκόσμια . p . 207a4 Καθ’ Καθ’ ὁμοιότητα μέν τινα λέγοντες , οὐ μέντοι κυρίως . Λέγοντες · ἐν τῇ συνηθείᾳ οἱ πολλοὶ δηλονότι . πῶς δὲ καθ’ ὁμοιότητα ἀπείρους λέγουσι καὶ οὐ κυρίως , ἐπήγαγεν · ὅτι οὐ μόνον δεῖ , φησί , τοῦτο ὑπάρχειν τῷ ἀπείρῳ τὸ ἀεὶ τοῦ ληφθέντος τι ἔξω εἶναι λαβεῖν , ἀλλὰ καὶ τὸ μὴ δὶς τὸ αὐτὸ λαμβάνειν , ὅπερ οὐχ ὑπάρχει τῷ δακτυλίῳ . p . 207a7 Ἄπειρον μὲν οὖν τοῦτό ἐστιν οὗ κατὰ τὸ ποσὸν λαμβάνουσιν αἰεί τι λαμβάνειν ἔστιν ἔξω . Δεῖ προσυπακοῦσαι τῷ κατὰ ποσὸν λαμβάνουσι τὸ ‘τὶ μέρος’ , ἵνα ᾖ ῾ἄπειρον μὲν οὖν οὗ κατὰ τὸ ποσὸν λαμβάνουσί τι μέρος ἀεί τι λαμβάνειν ἔστιν ἔξω ’ . καὶ ἔστιν οὗτος τοῦ ἀπείρου ὁρισμός . ὥστε εἰ τοῦτο μέν ἐστι τὸ ἄπειρον , ὅλον δέ ἐστι καὶ πᾶν καὶ τέλειον οὗ μηδέν ἐστιν ἔξω , οὐκ ἄρα ὅλον καὶ τέλειον τὸ ἄπειρον · ἐπί τε γὰρ τῶν ἀριθμῶν ἐπ’ ἄπειρον αὐξομένων ἀεὶ τοῦ ληφθέντος ἔστιν ἔξω λαβεῖν ἕτερον ἀριθμόν , καὶ ἐπὶ τῆς τομῆς τῶν μεγεθῶν ἀεὶ τῆς ληφθείσης τομῆς ἔστι λαβεῖν ἔξω τομὴν ἑτέραν . καὶ καλῶς εἶπε κατὰ ποσόν · οὐ γὰρ κατ’ εἶδος γίνεται ἡ διαίρεσις . τὸ αὐτὸ γοῦν εἶδος ἐν ἑκάστῳ τῶν διαιρεθέντων ὁρᾶται · ἢ γραμμαὶ γὰρ πάντα τὰ τμήματά εἰσιν ἢ ἐπιφάνειαι ἢ σώματα . καὶ ἄλλως οὐκ ἐπὶ πάντων ἐν τῇ διαιρέσει σῴζεται τὸ εἶδος · αὐτὸς γὰρ ἔδειξεν ἐν τοῖς ἔμπροσθεν , ὅτι οὐκ ἐν τῷ τυχόντι μεγέθει τὸ τυχὸν εἶδος δύναται εἶναι , διόπερ ἐν τῇ διαιρέσει οὐ μέχρι παντὸς σῴζεται τὸ εἶδος , ἀλλὰ προ·ἰοῦσα ἡ διαίρεσις φθείρει αὐτό . τὴν γοῦν σάρκα διελεῖν μὲν ἔστιν ἐπ’ ἄπειρον ὡς μέγεθος , ὡς μέντοι σάρκα οὐκέτι . ἀπορήσειε δ’ ἄν τις , μήποτε ὁ τοῦ ἀπείρου ὁρισμὸς ἁρμόσει καὶ ἐπὶ τοῦ ὅλου καὶ τοῦ τελείου , καὶ κα - θόλου ἐπὶ παντὸς πεπερασμένου . καὶ ἐπὶ τοῦ τελείου γὰρ ἐξὸν εἰπεῖν , ὅτι τέλειόν ἐστιν οὗ κατὰ ποσὸν λαμβάνουσί τι μόριον ἀεί τι ἔστι λαβεῖν ἔξω · εἰ γὰρ κατὰ διχοτομίαν λάβω τὰ μόρια , ἐπ’ ἄπειρον ἐξέσται λαβεῖν τῶν ληφθέντων ἔξω . ἀλλὰ τοῦτο οὐκ ἔστιν ἀληθὲς ἐπὶ τῶν πεπερασμένων · ἐπὶ μὲν γὰρ τοῦ ἀπείρου οὐχ ἁπλῶς τόδε ἢ τόδε μόριον ἐὰν λάβω , οὐ διέξειμι , ἀλλ’ ὁποιονοῦν μόριον λάβω , ἐπὶ δὲ τοῦ πεπερασμένου οὐχ οὕτως · ἐὰν γὰρ ὡρισμένον τι μόριον ἀεὶ λαμβάνω , καταναλίσκω τὸ ὅλον . καὶ ἄλλως οὐκ ἀληθὲς ἐπὶ τοῦ πεπερασμένου τὸ ἀεὶ τοῦ ληφθέντος μόριον εἶναί λαβεῖν ἔξω · εἰ γὰρ τὰ πρὸς τοῖς πέρασι λάβω μόρια , οὐκέτι ἐνδέχεται ἔξω τούτων ἕτερόν τι λαβεῖν , ἐπὶ δὲ τοῦ ἀπείρου τὸ ἔσχατον λαβεῖν οὐκ ἔστιν . ὥστε εἰ καὶ ἐπί τινος λήψεως μορίου τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ τοῦ πεπερασμένου συμβαίνει , ἀλλ’ οὐκ ἐπὶ πάσης ὥσπερ ἐπὶ τοῦ ἀπείρου ἔχει . συμβαίνει δὲ ὅλως τοῦτο κατά τι καὶ ἐπὶ τῶν πεπερασμένων , διότι μετέχουσι τοῦ ἀπείρου . ὥστε κἄν ἐξῇ ἐπὶ τοῦ τελείου κατά τινα λῆψιν ἀεὶ τοῦ ληφθέντος ἔξω λαμβάνειν , οὐχ ᾗ τέλειόν ἐστι τοῦτο αὐτῷ συμβέβηκεν , ἀλλ’ ᾗ τοῦ ἀπείρου μετέχει . p . 207a10 “ Ωσπερ τὸ καθ’ ἕκαστον , οὕτω καὶ τὸ κυρίως ὄν , οἶον ὂν ὅλον οὗ μηθέν ἐστιν ἔξω . Ὥσπερ , φησίν , ἐπὶ τῶν κατὰ μέρος ὅλων , οἷον ἀνθρώπου ἢ πλοίου , ὅλον λέγομεν οὗ μηδὲν ἄπεστι τῶν συμπληρούντων τὸ ὑποκείμενον οὕτω δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ κυρίως ὅλου , λέγω τοὐ παντός , ὅλον φαμὲν εἶναι καὶ πᾶν οὗ μηδέν ἐστιν ἔξω , οἷον κόσμον ὅλον , οὗ μηδὲν τῶν συντελούντων εἰς συμπλήρωσιν τοῦ κόσμου ἔξω ἐστίν . οὗτος γάρ ἐστιν ὁ κυρίως ὅλος καὶ τὸ κυρίως πᾶν , ὡς ἐὰν ἀπῇ γέ τι αὐτοῦ , κἄν τὸ τυχὸν ᾖ , οὐχ ὅλον οὐδέ πᾶν . p . 207a13 Ὅλον δὲ καὶ τέλειον τὸ αὐτὸ πᾶν ἤ σύνεγγυς . Τὸ μὲν γὰρ ὅλον ἐπὶ τοῦ συνεχοῦς λέγεται , ὡς λέγονεν ὅλον ξύλον καὶ ὅλον ἄρτον , τὸ δὲ πᾶν ἐπὶ τοῦ διωρισμένου , ὡς λέγομεν πάντας ἁωθρώπους , τὸ δὲ τέλειον κοινῶς ἐφ’ ἑκατέρου , ᾧ μηδὲν ἐλλείπει τῶν μερῶν · εἰ τοίνυν τὸ μὲν ὅλον καὶ τὸ πᾶν οὑ ταὐτόν , τὸ δὲ τέλειον ἀμφοτέροις ταὐτόν , οὐ πάντῃ ταὐτὸν τὸ ὅλον τῷ τελείῳ , καὶ ὅτι τὸ μὲν ὅλον πρὸς τὴν τῶν μερῶν πάντων σύνοδον λέγεται , τὸ δὲ τέλειον πρὸς τὴν ἀπόληψιν τοῦ τέλους . ἀμφότερα μέντοι κατὰ τοὐ αὐτοῦ κατηγορεῖται , καὶ ταύτῃ ἕν τι καὶ ταὐτὸν δόξειεν εἶναι ἄμφω κατὰ πάντα . p . 207a17 οὐ γὰρ λίνον λίνῳ συνάπτειν ἔστιν τῷ παντὶ καὶ ὅλῳ τὸ ἄπειρον . Τὰ ἀσύγκλωστα , φησί , συγκλώθει ὁ Μέλισσος , καὶ οὐ λίνον λίνῳ τὴν παροιμίαν , ἅπερ πέφυκε συνδυάζεσθαι · οὐ γὰρ οἷόν τέ ἐστι τὸ ὅλον καὶ τᾶν ἅμα καὶ ἄπειρον εἶναι , ὡς δέδεικται . p.207.a18 ἐπεὶ ἐντεῦθέν λαμβάνουσι τἠω σεμνότητα κατὰ τοῦ ἀπείρου . Διὰ τοῦτο , φησί , τὸ ἄπειρον ὅλον καὶ τέλειον εἶπον , ἵνα σεμνὸν αὐτὸ ἀποδείξωσιν , ὡς πλῆρες καὶ πάντα περιέχον . εἶτα ἐφεξῆς καὶ τὴν αἰτίαν τῆς ἀποπτώσεως αὐτῶν λέγει , πόθεν ἠπατήθησαν ὥστε τὸ ἄπειρον ὅλον καὶ τέλειον εἶναι λέγειν · ἔχει γάρ , φησίν , ὁμοιότητά τινα τὸ ἄπειρον πρὸς τὸ τέλειον καὶ τὸ ὅλον . τίς δὲ ἡ | ὁμοιότης , ἐπάγει · ἔστι γὰρ τὸ ἄπει · ρον τῆς τοῦ μεγέθους τελειότητος ὕλη καὶ δυνάμει ὅλον , ἐντε - λεχείᾳ δὲ οὔ . μέγεθός φησι τὸ σύνθετον . τῆς οὖν μεγέθους τελειότητος , φησί , τουτέστι τοῦ εἴδους , καθ’ ὃ ἕκαστον τὸ εἶναι καὶ τὴν ἑαυτοῦ ἔχει τελειότητα , ὕλη ἐστὶ τὸ ἄπειρον , ἔστι δὲ ἡ ὕλη δυνάμει ὅλον καὶ τέλειον , τουτέστιν εἶδος , ἐντελεχείᾳ δὲ οὔ · καθ’ αὑτὴν μὲν γὰρ ἄπειρός ἐστι καὶ ἀόριστος . δυνάμει δὲ ὅλον τε καὶ τέλειον · δεκτικὴ γὰρ τοῦ εἴδους , ἐξ ὧν τὸ σύνθετον . ὃ οὖν αὐτῇ ὑπάρχει δυνάμει , φησί , τοῦτο ὡς ἐνεπγείᾳ ὑπάρχον κατηγοροῦσιν . ὅτι δὲ ἐν τῇ ὕλῃ τὸ ἄπειρον , δείκνυσι διὰ τῶν ἑξῆς . ἡ γὰρ ἐπ’ ἄπειρον , φησί , τομὴ τοῖς μεγέθεσι καὶ ἡ ἀντεστραμ - μένη ταύτῃ πρόσθεσις ἐκ τῆς ὕλης ὑπάρχει · καθ’ ἑαυτὰ γὰρ ἀδιαίρετά εἰσι τὰ εἴδη . τοῦτο μὲν οὖν καθ’ αὑτὸ τῇ ὕλῃ ὑπάρχει , τὸ δὲ εἶναι ὅλον τε καὶ τέλειον , ὅταν εἰς ὅρον ἔλθῃ , οὐ καθ’ αὑτὴν ἀλλὰ κατὰ ἄλλο αὐτῇ ὑπάρχει , τουτέστι κατὰ τὸ εἶδος . p . 207a24 Καὶ οὐ περιέχει ἀλλὰ περιέχεται , ᾗ ἄπειρον . Ορίζεται γὰρ ὑπὸ τοῦ εἴδους ᾗ ὕλη καὶ περατοῦται τὸ ἄπειρον , δὲ ὁριζόμενον καὶ περατούμενον οὐ περιέχει ἀλλὰ περιέχεται · εἰ δὲ περιέχεται , φανερὸν ὅτι οὐχ ὅλον τι τὸ ἄπειρον , ὡς ἐκεῖνοι ἔλεγον . τοὐναντίον δὲ μόριον τοῦ ὅλου , ὅπερ σύγκειται ἐκ το.ῦ περιέχοντος καὶ τοῦ περιεχομένου . p . 207a25 Διὸ καὶ ἄγνωστον , ᾗ ἄπειρον · εἶδος γὰρ οὐκ ἔχει ἡ ὕλη . Εἰ γὰρ ἡ ἑκάστου γνῶσις κατὰ τὸ εἶδος , ἀνείδεος δὲ ἡ ὕλη , εὔδηλον ὅτι καὶ ἄγνωστος . διὸ καὶ ὁ Πλατῶν “ νόθῳ λογισμῷ ’’ λητὴν αὐτὴν εἶπε , διότι ἐπιβλητικῶς μὲν αὐτὴν γνῶναι ἀδύνατον , ἐξ ἀφαιρέσεως δὲ τῶν αἰδῶν εἰς ἔννοιαν αὐτῆς ἐρχόμεθα . ὥστε καὶ ὁ συνετὸς τῆς γνώσεως αὐτῆς τρόπος ἐκ τῶν εἰδῶν ὑπάρχει . p . 207a29 ἐπεὶ εἰ περιέχοι ἐν τοῖς αἰσθητοῖς κἀν τοῖς νοητοῖς τὸ μέγα καὶ τὸ μικρὸν ἔδει περιέχειν . Διὰ τούτων πιστοῦται ὅτι καλῶς εἶπε τὴν ὕλην περιέχεσθαι καὶ οὐ περιέχειν . εἰ γὰρ ὁμοίως ἐν τοῖς νοητοῖς ὥσπερ καὶ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς ἐστι τὸ ἄπειρον , εὔλογον ὥσπερ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς περιέχει , οὕτω καὶ ἐν τοῖς νοητοῖς περιέχειν · τοῦτο δὲ ἀδύνατον , τὰ ὅρου καὶ γνώσεως αἴτια ὑπὸ τοῦ ἀγνώστου καὶ ἀορίστου περιέχεσθαι · οὐκ ἄρα περιέχει τὸ ἄπειρον , ὡς ἐκεῖνοι ἔλεγον . τὸ δὲ μέγα καὶ τὸ μικρὸν ἐν τῇ ὕλῃ , ἐν ᾗ τὸ ἄπειρον ἀπετίθεντο · μέγα δὲ καὶ μικρὸν ὁ Πλατῶν τὴν ὕλην ἐκάλει . p . 207a33 Κατὰ λόγον δὲ συμβαίνει καὶ τὸ κατὰ πρόσθεσιν μὲν μὴ εἶναι δοκεῖν ἄπειρον οὕτως ὥστε παντὸς ὑπερβάλλειν μεγέ θους , ἐπὶ τὴν διαίρεσιν δὲ εἷναι . Ἐντεῦθεν θεωρήματα πλείονα βούλεται παραδοῦναι ἀκόλουθα τοῖς περὶ τοῦ ἀπείρου ἀποδεδομένοις λόγοις , καὶ πρῶτον μὲν ὅτι συμφώνως τοῖς παρ’ ἡμῶν ἀποδεδομένοις περὶ τοῦ ἀπείρου λόγοις τὸ συμβαῖνον εἶναι ἐπὶ τῆς διαιρέσεως καὶ τῆς προσθέσεως , λέγω δὲ τὸ ἐπὶ μὲν τὴν διαίρεσιν μὴ εἶναι λαβεῖν τὸ ἐλάχιστον μέγεθος , ἀλλ’ ἐνδέχεσθαι παντὸς ὡρισμένου ἔλαττον λαβεῖν , ἐπὶ δὲ τὴν πρόσθεσιν μηκέτι ἐγχωρεῖν παντὸς μεῖζον λαβεῖν , διὰ τὸ ὡρίσθαι ἐν τῷ παντὶ τὸ μέγιστον μέγεθος , τοῦτο δέ ἐστι τὸ τοῦ κόσμου σῶμα · δέδεικται γὰρ ὅτι οὐκ ἔστιν ἐπὶ τὴν ἔκτασιν ἄπειρον μέγεθος . αἴτιον δὲ τούτου τὸ μὴ περιέχειν ἀλλὰ περιέχεσθαι τὸ ἄπειρον , περιέχειν δὲ τὸ ὅλον καὶ τέλειον , τοῦτο δὲ ἐστι τὸ εἶδος · ἐπεὶ γὰρ ἡ μὲν πρόσθεσις ἔξωθεν γίνεται , ἡ δὲ διαίρεσις ἐντὸς τῶν περάτων , εἰκότως ἔξωθεν μὲν ἐπ’ ἄπειρον προσθεῖναι ἀδύνατον , διότι ὅρος ἐστὶ τὸ εἶδος καὶ πέρας ( δεῖ οὖν τὴν αὔξησιν ἐλθοῦσαν εἰς τὸ εἶδος στῆναι · οὐδ’ εἰ ἔξωθεν τοῦ εἴδορς ἐστίν , ὃ περιέχει αὐτό ) , ἡ δὲ ὕλη ἐντὸς περιεχομένη τοῦ τεμνομένου ἐνδίδωσιν ἀφ’ ἑαυτῆς τῇ τομῇ τὴν ἀπειρίαν . ὅθεν ἐν τῇ διαιρέσει τὸ μὲν εἶδος πολλάκις ἐπιλείπει διὰ τὸ ὅρον τινὰ ἔχειν , ὥσπερ ἐπὶ τὸ μεῖζον , οὕτως καὶ ἐπὶ τὸ ἔλαττον ( εἴρηται γὰρ ὡς οὐκ ἐν μεγέθει τὰ εἴδη πέφυκε συνίστασθαι ) , ἡ δὲ τομὴ οὐκ ἐπιλείπει διὰ τὴν ὕλην . εὐλόγως δέ , φησί , συμβέβηκε καὶ τὸν ἀριθμὸν ἐπὶ μὲν τὸ ὡρίσθαι ( εἰς τὴν μονάδα γὰρ ἔσχατον καταντᾷ ἐπὶ τὸ ἔλαττον , ὅπερ ἀδιαίρετον ) , ἐπὶ δὲ τὸ μεῖζον οὐδὲ ἔχειν πέρας · ἐπ’ ἄπειρον γὰρ ἔστιν αὔξειν τὸν ἀριθμόν . ἐπὶ δὲ τῶν μεγεθῶν ἐναντίως συμβέβηκεν , ἐπὶ μὲν τὸ μεῖζον πέρας εἶναι , ἐπὶ δὲ τὸ ἔλαττον οὐδὲν πέρας . αἴτιον δέ , ὅτι ὁ μὲν ἀριθμὸς ἐξ ἑνάδων σύγκειται , ἐξ ὧν δὲ σύγκειταί τι εἰς αὐτὰ καὶ διαλύεται , διαιρεῖται δὲ ὁ ἀριθμὸς εἰς τὰς μονάδας , αὗται δὲ καθὸ μονάδες ἀδιαίρετοι · πᾶν γὰρ ἓν καθὸ ἓν ἀδιαίρετον . ὁ γὰρ ἄνθρωπος καθὸ εἷς ἄνθρωπος ἀδιαίρετος · εἰ γὰρ καὶ διαιρεῖται ὡς μέγεθος , ἀλλ’ οὐχ ὡς ἄνθρωπος διαιρεῖται · οὐ γὰρ εἰς ἀνθρώπους διαιρεῖται , ἀλλ’ εἰς τὰ μόρια . ἀλλ’ οὐ κατὰ τοῦτο εἷς ἦν , ἀλλὰ καθὸ ἐκ πάντων συνέκειτο ἕν τι εἶδος , ὅπερ εἰς ὁμοειδῆ οὐκέτι διαιρεῖται . εἰ τοίνυν ἡ μὲν μονὰς ἀδιαίρετος , διαιρεῖται δὲ ὁ ἀριθμὸς εἰς μονάδας , στήσεται δηλονότι ἡ διαίρεσις , καὶ ἔστι τὸ ἔσχατον αὐτῆς καὶ τὸ πέρας ἡ μονάς . | διὰ ταῦτα μὲν οὐκ ἐπ’ ἄπειρον ἡ τοῦ ἀριθμοῦ διαίρεσις , ἡ δὲ πρόσθεσις ἐπ’ ἄπειρον εἰκότως , διότι ἐπισύνθεσίς · ἐστι μονάδων · ἐπεὶ οὖν δυνατὸν ἐπ’ ἄπειρον ἑαυτῇ ἐπισυντιθέναι τὴν μονάδα , εἰκότως ἡ ἐπ’ ἄπειρον αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ ἠκολούθησε . τὸ δὲ μέγεθος οὐκέτι σύγκειται ἐξ ἑνάδων , ἀλλ’ ἐκ μεγεθῶν · καὶ ἡ διαίρεσις οὖν οὐδέποτε καταντᾷ εἰς ἀδιαίρετα , ἀλλ’ ἀεὶ εἰς μεγέθη πεφυκότα διαιρεῖσθαι , καὶ οὕτως ἐπ’ ἄπειρον ἡ τομή . ἡ δὲ αὔξησις οὐκ ἐπ’ ἄπειρον · καταντᾷ γὰρ εἰς τὸ ὅλον καὶ τέλειον · οὐ γὰρ ἐνδέχεται τοῦ οὐρανοῦ τι εἶναι μεῖζον , ὅπερ τὸ κυρίως ἐστὶν ὅλον καὶ πᾶν . διὰ ταύτην μὲν οὖν τὴν αἰτίαν ἐναντίως ἔχει ὁ ἀριθμὸς τοῖς μεγέθεσιν . ἀκόλουθον δὲ καὶ τοῦτο τοῖς προαποδεδειγμένοις περὶ τοῦ ἀπείρου . οὐ γὰρ δὴ καθ’ αὑτὸν ὁ ἀριθμὸς τὸ ἄπειρον ἔχει , ἀλλὰ διὰ τὴν ὕλην · ἡ γὰρ ἐπ’ ἄπειρον τῶν μεγεθῶν τομή , κατὰ τὴν ὕλην γινομένη , αἰτία τῆς ἐπ’ ἄπειρον αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ , διὰ τοῦτο δὲ καὶ εἰς ἔσχατον τὴν μονάδα καταντᾷ , ὅτι ἓν τὸ συνεχὲς πρὶν διαιρεθῇ , ὅπερ ἦν δυνάμει ἄπειρον , καὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῇ ἐπ’ ἄπειρον . αὐτοῦ διαιρέσει αἴτιον γέγονεν . ἐν πᾶσιν οὖν τὸ ἄπειρον διὰ τὴν ὕλην . Ἐφεξῆς ζητεῖ , [ ὅτι ] ἐπειδὴ ἐν πλείοσι τὸ ἄπειρον ( λέγομεν τὸ μέγεθος ἄπειρον τῷ ἐπ’ ἄπειρον διαιρεῖσθαι , καὶ κίνησιν ἄπειρον , καὶ χρόνον ἄπειρον ) , πῶς ἔχει ἐν τούτοις τὸ ἄπειρον , πότερον ὡς γένος ᾇ μία τις φύσις κοινῶς κατὰ πάντων κατηγορεῖται τούτων ἢ οὔ . καί φησιν ὅτι οὐχ ὡς γένος αὐτῶν κατηγορεῖται τὸ ἄπειρον , ἀλλὰ κατὰ τὸ ἀφ’ ἑνὸς καὶ πρὸς ἕν · ὡς γὰρ ἄν ἔχωσι τάξεως τὰ ὑποκείμενα , λέγω δὴ τὸ μέγεθος ἡ κίνησις ὁ χρόνος , οὕτως ἔχει καὶ τὸ ἄπειρον ἐν τούτοις . ἔστιν οὖν πρώτως τὸ μέγεθος συνεχές , διὰ δὲ τοῦτο καὶ ἡ κίνησις ἡ ἐπ’ αὐτοῦ γινομένη συνεχής , εἴτε φορὰ εἴη εἴτε ἀλλοίωσις εἴτε αὔξησις , διὰ δὲ τὴν κίνησιν καὶ ὁ χρόνος συνεχής . ἔστιν οὖν καὶ τὸ ἄπειρον πρώτως μὲν ἐν τῷ μεγέθει , διὰ δὲ τὸ μέγεθος ἐν τῇ κινήσει , διὰ δὲ τὴν κίνησιν ἐν τῷ χρόνῳ . καὶ νῦν μὲν ταῦτα ὡς ὡμολογημένα λαμβάνει , ὅτι τὸ μέγεθος συνεχὲς καὶ εἰς μέγεθος καὶ οὐκ εἰς ἀδια.ίρετα μεριστόν , καὶ ὅτι διὰ τὸ μέγεθος ἡ κίνησις καὶ διὰ ταύτην ὁ χρόνος , ὕστερον δὲ καὶ ἀποδείξει ταῦτα ἐν τῷ ἕκτῳ λόγῳ ταύτης ἰῆς πραγματείας . Μετὰ ταῦτά φησιν ὅτι οὐκ ἀφαιρούμεθα τὰς γεωμετρικὰς ἀρχὰς καὶ ἀποδείξεις ἀναιροῦντες τὸ κατ’ ἐνέργειαν ἄπειρον ἐκ τῶν ὄντων . ἠπόρησε γὰρ ἄν τις ὅτι εἰ τὰ μαθήματα ἐξ ἀφαιρέσεως εἰσι τῶν φυσικῶν , κέχρηνται δὲ οἱ γεωμέτραι ὡς ἀρχῇ τινι τῷ λαμβάνειν ἄπειρον εὐθεῖαν ( συνεχῶς γὰρ φασιν ‘ ἐκβεβλήσθω ἥδε ἐπ’ ἄπειρον’ , οὗ δοθέντος προιᾶσιν αἱ γεωμετρικαὶ ἀποδείξεις ) , · μὴ ὄντος δὲ φυσικοῦ μεγέθους ἀπείρου κατ’ οὐδ’ ἂν ἄπειρον εὐθεῖαν ἐκ τῶν φυσικῶν ἀφαιρεῖν δυνατόν , ἀνῃρημένης οὖν τῆς ἀπείρου εὐθείας , ᾗτινι ὡς ἀρχῇ κέχρηνται οἱ γεωμέτραι ἐν ταῖς ἀποδείξεσιν , ἀνῃρημέναι ἔσονται καὶ αἱ γεωμετρικαὶ ἀποδείξεις · ἄτοπον δὲ τὰς καλλίστας καὶ ἀκριβεστάτας τῶν ἐπιστημῶν ἀνελεῖν . ταύτην οὖν τὴν ἀπορίαν ὁ Ἀριστοτέλης ἀγχινούστατα πάνυ ἐπιλυόμενος , φησὶν ὅτι οὐκ ἀφαιρούμεθα αὐτοὺς τὰς ἀποδείξεις δείξαντες μὴ εἶναι ἄπειρον μέγεθος κατ’ ἐνέργειαν · οὐδὲ γὰρ χρῶνται τῷ ἀπείρ·ῳ ἐν ταῖς ἀποδείξεσιν οἱ γεωμέτραι , ἀλλὰ διὰ τοῦτο λαμβάνουσι τὴν ἄπειρον , ἵνα ἐξῇ αὐτοῖς ὅσην ἂν βούλωνται ἀφαιρεῖν ἐξ αὐτῆς πεπερασμένην · ὡς εἴ γε δοθείη αὐτοῖς ὅσην βούλονται λαβεῖν , οὐδὲ ἂν τῆς ἀπείρου ἐδεήθησαν . τεκμήριον δὲ μέγιστον τοῦ μηδὲ πρὸς τὰς γεωμετρικὰς ἀποδείξεις συμβάλλεσθαι τὴν ἄπειρον εὐθεῖαν , ὅτι λαβόντες ἐξ αὐτῆς ἣν ἐβουλήθησαν πεπεπασμένην , ταύτῃ συγκέχρηνται ἐν τῇ ἀποδείξει τοῦ προκειμένου θεωρήματος , τῇ ἀπείρῳ οὐ . ἐὰν οὖν ἡ μεγίστη εὐθεῖα δοθῇ αὐτοῖς , οἷον ἡ τοῦ παντὸς διάμετρος , οὐκέτι τῆς ἀπείρου δεηθήσονται · ἐκ ταύτης γὰρ ἐξέσται ὅσην ἄν βούλωνται . ὥστε εἰ μὲν προσεχρῶντο τῇ ἀπείρῳ ἐν ταῖς ἀποδείξεσι , τῷ ὄντι ἀφῃρεῖτο αὐτοὺς τῆς ἐπιστήμης ὁ ἀναιρῶν λόγος τὸ ἄπειρον , εἰ δὲ μὴ κέχρηνται , οὐκέτι . Ἐφεξῆς ζητεῖ , ὑπὸ ποῖον τῶν αἰτίων ἀνακτέον τὸ ἄπειρον . ἐπειδὴ γὰρ ἔδειξεν ὅτι εἰ ἔστι τὸ ἄπειρον , ἀνάγκη πᾶσα ἀρχὴν αὐτὸ εἶναι , οὐκ ἐξ ἀρχῆς , ἐδείχθη δὲ ὅτι εἰ καὶ τὸ κατὰ τὴν ἔκτασιν ἄπειρον οὐκ ἔστιν , ἀλλ’ οὖν ἔστι τὸ κατὰ τὴν διαίρεσιν καὶ τὴν ἀντεστραμμένην πρόσθεσιν , ζητεῖ εἰκότως ὑπὸ ποίαν τῶν ἀρχῶν δεῖ ἀναγαγεῖν τὸ ἄπειρον . αἱ δὲ ἀρ·χαὶ τέσσαρες , ἡ ὕλη τὸ εἰδος τὸ ποιητικὸν τὸ τελικόν . φησὶν οὖν ὅτι ὡς ὕλη ἐστὶν ἀρχὴ τὸ ἄπειρον , δείκνυσι δὲ καὶ ἐκ τοῦ λόγου καὶ ἐκ τῆς τῶν παλαιῶν μαρτυρίας . ὅτι μὲν γὰρ ὡς εἶδος οὐ δύναται εἶναι , πρόδηλον · ὅρος γὰρ καὶ πέρας ἐστὶ τὸ εἶδος , τὸ δὲ ἄπειρον ἀόριστον καὶ ἀδιεξίτητον . ἀλλ’ οὐδὲ ὡς ποιητικὸν αἴτιον · τὸ μὲν γὰρ ποιητικὸν αἴτιον ἐνεργείᾳ εἶναι , τὸ δὲ ἄπειρον δυνάμει ἐστί . δῆλον δὲ ὅτι οὐδὲ ὡς τελικόν , πρῶτον μὲν ὅτι εἰς ταὐτὸν ἔρχεται πολλάκις τὸ εἶδος τῷ τέλει , ἔπειτα ὅτι τὸ μὲν τελικὸν τέλος ἐστὶ καὶ πέρας οὗ ἂν ᾖ , τὸ δὲ ἄπειρον τέλος οὐκ ἔχει . λείπεται οὖν ὑλικὸν αἴτιον εἶναι τὸ ἄπειρον . καὶ τοῦτο εἰκότως · ἡ μὲν γὰρ ὕλη ἐν στερήσει , καὶ τὸ ἄπειρον δὲ ἐν στερήσει ( οὐδὲ γὰρ εἶδος ἔχει τὸ ὅρος γὰρ καὶ πέρας τὸ εἶδος ) , ὥστε εἰ τὸ ἄπειρον ἐν στερήσει καθ’ αὑτό , καὶ ἡ ὕλη δὲ ἐν στερήσει , τὸ ἄπειρον ἄρα ὕλη . καὶ πάντες δέ , φησίν , ὅσοι τὸ ἄπειρον εἶναι ὑπέθεντο , ὡς ὕλην αὐτὸ ὑπέθεντο · τὸν γὰρ ἀέρα ἢ τὸ ὕδωρ ἢ τὸ μεταξὺ ἢ ὁτ·ιοῦν ἄλλο ἄπειρον ἔλεγον , ἐξ οὗ ὡς ἐξ ὕλης γενέσθαι τὰ γινόμενα . Ταῦτα εἰπών , πρὸς τῷ πέρατι λοιπὸν τοῦ βιβλίου τὰς ἀπορίας ἐπι - λύεται , ἐξ ὧν ἐδόκει ἀναγκαίως εἶναι ἐν τοῖς οὖσι τὸ ἄπειρον , ἵνα μὴ μέ - νουσαι αἱ ἀπορίαι ἐνοχλῶσι τοὺς πολλούς . ἦσαν δὲ πέντε τὸν ἀριθμόν · πρώτη μὲν ἡ ἐκ τῆς τοῦ χρόνου ἀπειρίας , δευτέρα ἡ ἐκ τῆς ἐπ’ ἄπειρον τῶν μεγεθῶν διαιρέσεως , τρίτη ἡ ἐκ τῆς ἀειγενεσίας , τετάρτη ἡ ἐκ τοῦ τὸ πεπερασμένον πᾶν πρός τι περαίνειν , πέμπτη , ἣν καὶ μάλιστα ἔλεγε τοὺς πολλοὺς πείθειν ὅτι ἔστι τὸ ἄπειρον , ἡ ἐκ τῆς νοήσεως , τῷ μηδέποτε ἴσχειν πέρας τὴν νόησιν , ἀλλὰ δύνασθαι ἀεὶ τοῦ νοηθέντος ἕτερόν τι ἐπινοεῖν ἔξω . τούτων οὖν , φησί , τῶν ἀποριῶν αἱ μὲν οὐδὲν ἔχουσιν ἀναγκαῖον , οὔτε πρὸς τὸ ἐνεργείᾳ εἶναι τὸ ἄπειρον , οὔτε πρὸς τὸ μέρος , οὔτε πρὸς τὸ δυνάμει . καὶ πρῶτόν γε ἡ ἐκ τῆς ἀειγενεσίας · | οὐδὲ γὰρ ἐπειδὴ γένεσίς ἐστιν ἀεί , διὰ τοῦτο δεῖ ἄπειρον εἶναί τι σῶμα ἐξ οὗ γίνεται τὰ γινόμενα · εἰ γὰρ εἴη ἡ ἄλλου γένεσις ἄλλου φθορὰ καὶ ἡ ἄλλου φθορὰ ἄλλου γένεσις , δυνατὸν πεπερασμένον μὲν εἶναι τὸ πᾶν , γένεσιν δὲ καὶ φθορὰν ταύτῃ μηδέποτε ἐπιλείπειν . ὥστε οὐδὲν ἀναγκαῖον ἡ τοιαύτη ἔχει ἀπορία · οὔτε γὰρ τὸ ἐνεργείᾳ ἄπειρον διὰ ταύτην ἀνάγκη εἶναι , οὔτε τὸ δυνάμει , οὔτε τὸ ἀπὸ μέρους . ἀλλ’ οὐδὲ ἡ λέγουσα πᾶν τὸ πεπερασμένον πρός τι περαίνειν · ψεύδεται γὰρ τοῦτο . εἰ γὰρ ταὐτὸν ἦν τὸ πεπεράνθαι καὶ τὸ · ἅπτεσθαι , τῷ ὄντι ἀνάγκη ἦν πᾶν τὸ πεπερασμένον εὐθὺς καί τινος ἅπτεσθαι ἔξωθεν καὶ ὑπ’ αὐτοῦ περιγπάφεσθαι , νῦν δὲ οὐ ταὐτὸν τὸ πεπεράνθαι τῷ ἅπτεσθαι · τὸ μὲν γὰρ ἅπτεσθαι τῶν πρός τί ἐστι ( τὸ γὰρ ἁπτόμενον τινὸς ἅπτεται · γὰρ ἅπτεται ) , ὥστε τὸ ἁπτόμενον πρὸς ἄλλο τι ἔξωθεν αὐτοῦ καὶ ἔστι καὶ λέγεται , τὸ δὲ πεπερασμένον οὐ πρὸς ἄλλο λέγεται , ἀλλὰ πρὸς ἑαυτό . ὥσπερ οὖν οὐδὲ τὸ ἄπειρον εἶναι πρὸς ἄλλο λέγεται , ἀλλὰ πρὸς ἑαυτό , οὕτως οὐδὲ τὸ πεπερασμένον πρὸς ἄλλο ἔχει τὴν ἀναφορὰν καὶ τὴν σχέσιν · ἁφὴ μὲν γὰρ τὸ ἄλλο τι θιγγάνειν ἄλλου λέγεται , πέρας δὲ ἐν τῷ αὐτό τι ἔσχατον ἔχειν . ὥστε εἰ μὴ ταὐτὸν τὸ ἅπτεσθαι τῷ πεπεράνθαι , οὐκ ἀνάγκη τὸ πεπερασμένον πρός τι περαίνειν , ἀλλά τινα μὲν τῶν πεπερασμένων δύναται πρός τι περαίνειν καὶ ἅπτεσθαί τινος ἔξωθεν , οὐ μὴν οὐδὲ τούτοις ταὐτὸν τὸ ἅπτεσθαι τῷ πεπεράνθαι ἐστίν , ἀλλ’ οἷς συμβέβηκε τῶν πεπερασμένων τὸ ἅπτεσθαι , διότι κενὸν οὐκ ἔστιν . ὅσα μὲν οὖν κατὰ τὸ ἐντὸς ἑαυτῶν πεπέρανται , πάντως καὶ ἅπτεταί τινος , διότι , ὡς εἶπον , κενὸν οὐδέν ἐστιν , ὅσα δὲ ἔξωθεν πεπέρανται ( πάντα δὲ · τὰ τοιαῦτά ἐστιν ) οὐκ ἀνάγκη καὶ ἅπτεσθαί τινος . ὅσα μὲν γὰρ ἔξωθεν πεπεπασμένα καὶ ἅπτεταί τινος , οὐχ ὅλα ἐστὶν ἀλλὰ μέρη τοῦ παντός . ἅπτεται οὖν ταῦτα , οὐ καθότι πέρας ἔχει , ἀλλὰ καθὸ μέρη ἐστὶ τοῦ ὅλου , οὐδὲν δὲ κενὸν ἐν τῷ παντί . εἴ τι δὲ κυρίως ὅλον ἐστὶ καὶ πᾶν , τοῦτο οὐκ ἀνάγκη πρός τι ἕτερον περαίνειν , μᾶλλον δὲ ἀδύνατον , ἐπεὶ οὐκ ἂν εἴη κυρίως ὅλον . τοιαύτη δέ ἐστιν ἡ ἀπλανής , πεπερασμένη μὲν οὖσα , ἐπειδὴ καὶ σφαῖρα ( πᾶν δὲ σχῆμα πεπερασμένον δηλονότι ) , ἅπτεται ἔξωθεν οὐδενός , διότι μηδὲ ἔστι τι αὐτῆς ἔξω . οὐδὲ οὗτος ἄρα ὁ λόγος ἔχει ἀναγκαῖον πρὸς τὸ εἶναι τὸ ἄπειρον . ἀλλ’ οὐδὲ ὁ ἐκ τῆς νοήσεως . ἡ μὲν γὰρ νόησις δύναται τ·ῷ ὄντι τῷ ληφθέντι μεγέθει ἀεὶ προστιθέναι ἔξωθεν ἄλλο , καὶ οὐδέποτε ἐπιλείπει τοῦτο ποιοῦσα · οὐ μὴν ἀνάγκη τῇ νοήσει τῇ ἡμετέρᾳ τὴν τῶν πραγμάτων ἀκολουθεῖν φύσιν , τοὐναντίον δὲ μᾶλλον ἀνάγκη τῇ φύσει τῶν πραγμάτων ἀληθῆ εἴδησιν ἕπεσθαι . οὐδὲ γὰρ ἐπειδὴ δυνατὸν νοῆσαι Σωκράτην ἔξω Ἀθηνῶν ὄνια , ἤδη ἀνάγκη καὶ ἔξω Ἀθηνῶν αὐτὸν εἶναι , οὐδὲ ἐπειδὴ δύναμαι νοῆσαι αὐτὸν ἑκατοντάρχην , ἤδη ἀνάγκη καὶ τοιοῦτον αὐτὸν εἷναι · οὐ γὰρ πᾶν ὅ τι ἂν βουληθῶμεν νοῆσαι , ἤδη τοῦτο καὶ ἔστι . φαντάζονται γοῦν τινες ἑαυτοὺς βασιλέας εἶναι καὶ κυρίους πάσης τῆς γῆς , ἀλλ’ οὐκ ἀνάγκη τῇ νόησει αὐτῶν ἀκολουθεῖν τὰ πράγματα · οὕτω γοῦν κὰν δύναμαι νοεῖν σῶμά τι ἐπ’ ἄπειρον ηὐξη - μένον , οὐκ ἀνάγκη τοιοῦτόν τι σῶμα εἶναι . οὗτοι . μὲν οὖν οἱ λόγοι ἀναγ - καῖον οὐδὲν ἔχουσιν πρὸς τὸ δεῖν εἶναι τὸ ἄπειρον , οἱ δὲ ἕτεροι δύο ὅ τε ἐκ τῆς ἀπειρίας τοῦ χρόνου καὶ ὁ ἐκ τῆς ἐπ’ ἄπειρον τῶν μεγεθῶν τομῆς , ἔχουσι μὲν τὸ εὔλογον , οὐ μὴν ἀνάγκη , εἰ μὴ εἴη κατ’ ἐνέργειαν ἄπειρόν τι σῶμα , ἀναιρεῖσθαι ἢ τὴν ἐπ’ ἄπειρον τοῦ χρόνου αὔξησιν ἢ τὴν ἐπ’ ἄπειρον τῶν μεγεθῶν τομήν · οὐδὲ γὰρ οὕτως ἐστὶν ὁ χρόνος ἄπειρος ἢ ἡ τῶν μεγεθῶν διαίρεσ·ις , ὡς ὅλον ὅμα εἶναι ἢ τὸν χρόνον ἢ τὰς τοῦ συνεχοῦς , ἀλλὰ τῷ ἀπὸ μέρους λαμβάνεσθαι καὶ μὴ ἐπιλείπειν , καὶ δυνάμει εἷναι ἐν αὐτοῖς τὸ ἄπειρον καὶ οὐκ ἐνεργείᾳ . ὥστε τὸ μὲν ἀπὸ μέρους ὑφεστηκέναι τὸ ἄπειρον καὶ δυνάμει εἶναι καὶ μὴ ἐνεργεία κα,ὶ ἡμεῖς ἐθέμεθα καὶ οἱ εἰρημένοι ἀναγκάζουσι λόγοι , τὸ δὲ ὡς ἔλεγον οἱ φυσικοὶ ἄπειρον , τὸ ὅλον ἅμα ὑφεστηκὸς καὶ ἐνεργείᾳ καὶ οὐ δυνάμει , οὐκ ἀνάγκη ἐκ τῶν λόγων τούτων εἶναι . ὥστε ἐπειδὴ οὕτως ἐστὶ τὸ ἄπειρον , δυνάμει λέγω καὶ οὐκ ἐνεργείᾳ , καὶ ἀπὸ μέρους καὶ οὐκ ἀθρόον , διὰ τ·οῦτο οὐδὲν ἄτοπον μηδὲ τὴν νόησιν ἐπιλιπεῖν · οὐδὲ γὰρ αὐτὴ δύναται ἀθρόον αὐτὸ νοῆσαι , ἐπεὶ πεπερασμένον αὐτὸ ἐν·όει , ἀλλ’ ἀεὶ τῷ ληφθέντι πεπερασμένῳ ὄντι πεπερασμένον ἐπιπρόστιθησι , μέχρις ἄν ἀποκαμοῦσα ὥστε συγχωρήσομεν αὐτῇ δυνάμει μὲν ἐπ’ ἄπειρον αὔξειν , ἐνεργείᾳ δὲ οὔ , καὶ πεπερασμένον μὲν ἀεὶ εἶναι τὸ λαμβανόμενον , ἄπειρον δὲ οὐδέποτε . Κατὰ λόγον δὲ συμβαίνει καὶ τὸ κατὰ πρόσθεσιν μὲν μὴ εἶναι δοκεῖν ἄπειρον , τουτέστιν εὐλόγως καὶ ἀκολούθως τοῖς παρ’ ἡμῶν περὶ τοῦ ἀπείρου εἶναι λεγομένοις , ὅτι περιέχεται μὲν τὸ ἄπειρον , περιέχει δὲ τὸ ὅλον καὶ τὸ πᾶν . τέμνουσι μὲν οὖν τὸ μέγεθος , ἐπειδὴ πᾶσα τομὴ ἐντὸς τῶν περάτων γίνεται , εἰκότως οὐδέποτε ἐπιλείπει · περιεχόμενον γὰρ ἐντὸς τῶν περάτων τὸ ἄπειρον ἐνδίδωσι τῇ τομῇ τὴν ἐπ’ ἄπειρον πρόοδον . ἐπ’ ἄπειρον δὲ προστιθέναι οὐκ ἐνδέχεται · ἡ γὰρ πρόσθεσις ἔξωθεν γίνεται , τῷ δὲ ὅλῳ καὶ παντὶ προσθεῖναι ἀδύνατον · ὥστε ὅταν ἡ προσθήκη εἰς τοῦτο καταντήσῃ , εἰκότως παύεται . p . 207b1 εὐλόγως δὲ καὶ τὸ ἐν μὲν τῷ ἀριθμῷ εἶναι ἐπὶ ἐλάχιστον πέρας . Ἕτερον ἀκόλουθον περὶ τοῦ ἀπείρου θεώρημα , τὸ τὸν μὲν κατὰ μὲν τὸ ἐλάχιστον πεπεράνθαι ( πέρας γὰρ τοῦ ἀριθμοῦ ἐπὶ τὸ ἡ μονάς ) , κατὰ δὲ τὸ μεῖζον μηδὲν ἔχειν πέρας παντὸς γὰρ τοῦ ληφθλέντος ἀριθμοῦ μείζονα ἔστι λαβεῖν ) , ἐπὶ δὲ τῶν μεγεθῶν ἀντιπεπονθότως ἔχει · ἐπὶ μὲν γὰρ τὸ μεῖζον πεπέρανται τὰ μεγέθη , ἐπὶ δὲ τὸ ἐλάχιστον οὐκ ἔστι λαβεῖν τὸ ἔσχατον . καὶ τὰς αἰτίας ἐπάγει . p . 207b5 A ἴτιον δὲ ὅτι τὸ ἕν ἐστιν ἀδιαίρετον , ὅτιπερ ἄν ἐνῇ . Οτι τοῦ τὸν ἀριθμὸν ἐπὶ τὸ ἐλάχιστον πέρας ἔχειν αἴτιον τὸ μηδὲν ἄλλο εἶναι τὸν ἀριθμὸν ἢ πλῆθος μονάδων . ἐπεὶ οὖν διαιπούμενος ὁ ἀριθμὸς καταντᾷ εἰς ἔσχατόν τι τὴν μονάδα ( ἐξ οὗ γὰρ σύγκειταί τι , αὐτὸ ναὶ διαλύεται ) , ἡ δὲ μονὰς καθὸ μονὰς ἀδιαίρετόν ἐστιν , εἰκότως οὐκ ἐπ’ ἄπειρον πρόεισιν ἐπὶ τὸ ἐλάχιστον · ἵσταται γὰρ ἡ διαίρεσις εἰς μονάδα καταντήσασα . διὰ τὴν | αὐτὴν δὲ αἰτίαν καὶ ἐπὶ τὸ μεῖζον πέρας οὐκ ἔχει · εἰ γὰρ σύνθεσίς ἐστι μονάδων , οὐδὲν δὲ κωλύει ἐπ’ ἄπειρον τὰς μονάδας ἐπισυντιθέναι ἀλλήλαις ἀεὶ τὰς ληφθείσας διπλασιάζοντα , εἰκότως οὐκ ἔχει πέρας ἐπὶ τὴν αὔξησιν . τοῦτο δὲ αὐτῷ συμβέβηκεδιά τὴν τοῦ ἀπείρου φύσιν , ἥτις ὑπῆρχεν ἐν τῇ ἐπ’ ἄπειρον τῶν μεγεθῶν τομῇ · διὰ γὰρ τὴν ἐπ’ ἄπειρον τῶν μεγεθῶν τομὴν ἡ ἐπ’ ἄπειρον αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ γίνεται , διότι δὲ ἡ τομὴ τοῦ συνεχοῦς ἀπὸ μονάδος ἄρχεται , διὰ τοῦτο καὶ τὸ ἔσχατον τοὐ ἀριθμοῦ ἡ μονάς ἐστιν · ἓν γὰρ ὂν τὸ συνεχὲς οὕτω διαιρεῖται . πῶς δέ φησι τὸ ἓν ἀδιαίρετον εἶναι , ὅ τι περ ἄν ἓν ᾖ ; ἆρα οὖν οὔ φαμεν τὸ ζῷον ἓν γένος ὂν διαιρεῖσθαι εἰς πλείονα εἴδη ; εἰ γὰρ καθὸ γένος ἐστὶν ἕν , καθὸ δὲ γένος διαιρεῖται εἰς εἴδη , καθὸ ἄρα ἓν διαιρεῖται . καὶ ἐπὶ τοῦ συνεχοῦς δὲ ὁ αὐτὸς λόγος · τὸ γὰρ συνεχὲς ἕν τί ἐστι καθὸ συνεχές ( ἕν γὰρ ξύλον φαμὲν καὶ λίθος ) , πάλιν δὲ τὸ συνεχὲς ᾗ συνεχὲς ἐπ’ ἄπειρόν ἐστι διαιρετόν , τὸ ἓν ἄρα καθὸ ἓν ἐπ’ ἄπειρόν ἐστι διαιρετόν . ὅλως γὰρ ἡ διαίρεσις τίνος ἐστὶν ἄλλου ἢ τοῦ ἑνός ; τὰ γὰρ πολλὰ διῄρηται ἤδη , καὶ οὐ διαιρεῖται . φημὶ οὖν ὅτι καὶ τὸ γένος καὶ τὸ συνεχὲς οὐ μόνον ἕν ἐστιν , ἀλλὰ καὶ δυνάμει πολλά · ὡς μὲν οὖν ἓν ἑκάτερον τούτων ἀδιαίρετόν ἐστιν ( εἰ γὰρ ᾗ διῃρεῖτο , εἰς πολλὰ ἂν ὅμοια διῃρέθη , οἷον τὸ γένος εἰς γένη , καὶ τὸ πηχυαῖον χυαῖον εἰς πλείω πηχυαῖα ) , ὡς μέντοι δυνάμει πολλά ἐμπεριέχει γὰρ ἐν ἑαυτῷ καὶ τ·ὸ γένος πολλὰ εἴδη , καὶ τὸ συνεχὲς πολλὰ συνεχῆ ) , ταύτῃ διαιρεῖται . ἡ δὲ μονὰς ἐν τοῖς ἀριθμοῖς μόνως ἕν ἐστι καὶ οὐδαμῶς πολλά · ὥστε καὶ πάντῃ ἀδιαίρετος . ἀσφαλέστερον δὲ ἴσως καὶ αὖθις ζητεῖν , εἰ τῷ ὄντι πᾶν ἓν καθὸ ἓν ἀδιαίρετόν ἐστιν . p . 207b7 Ὁ δὲ ἀριθμός ἐστιν ἑνὸς πλείω καὶ ἄττα · ἀνάγκη στῆναι ἐπὶ τὸ ἀδιαίρετον . Τουτέστιν οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἀριθμὸς ἢ μονὰς πολλάκις ληφθεῖσα . δὲ καὶ ποσὰ ἄττ·α τὸ αὐτὸ ἐκ παραλλήλου , τουτέστι ποσαί τινες μονάδες . εἰ τοίνυν οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἀριθμὸς ἢ μονάδες πλείους , ἀνάγκη τὴν διαίρεσιν αὐτοῦ εἰς τὴν μονάδα καταντῆσαι · ἐξ ὧν γὰρ σύγκειταί τι , εἰς τοῦτο καὶ διαλύεται . ἀδιαίρετος γὰρ ἡ μονάς · ὁ γὰρ εἷς ἄνθρωπος καταὐτὸ αὐτὸ τοῦτο ἀδιαίρετος · εἰ γὰρ καὶ εἰς μόρια διαιρεῖται , ἀλλ’ οὐ κατὰ ταῦτα εἶχε τὸ εἷς εἶναι . εἰ δὲ ἡ τομὴ τοῦ ἀριθμοῦ ἐπὶ τὸ ἀδιαίρετον ἵσταται , ἔστιν ἄρα πέρας τι αὐτοῦ ἐπὶ τὸ ἐλάχιστον . p . 207b8 ὰ γάρ τρία καὶ δύο παρώνυμα ὀνόματά ἐστιν . Ὅτι ὁ ἀριθμὸς οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν ἢ σύνθεσις μονάδων , ἐ·κ τῶν ὀνομάτων τῶν ἀριθμῶν . ἐκ γὰρ τῶν τριῶν , φησί , μονάδων παπωνύμως ὁ γ΄ ἀριθμὸς εἴρηται , καὶ ἐκ τῶν δύο ὁ β΄ , καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὡσαύτως · ὥστε οὐδὲν ἕτερόν ἐστι παρὰ τὰς μονάδας . p . 207b10 ἐπὶ δὲ τὸ πλεῖον ἀεὶ ἔστι νοῆσαι · ἄπειροι γὰρ αἱ διχοτομίαι τοὐ μεγέθους . Δείξας ὅτι ἔστι τι πέρας ἐπὶ τὸ ἔλαττον τοῦ ἀριθμοῦ , δείκνυσι νῦν ὅτι ἐπὶ τὸ μεῖζον οὐκ ἔστι · ἀεὶ γὰρ τοῦ ληφθέντος μείζονα ἔστι νοῆσαι ἀριθδιῃρεῖτο μόν . εἶτα καὶ τὴν αἰτίαν συντόμως ἐπήγαγε , πόθεν ὑπάρχει τοῦτο τῷ ἀριθμῷ , ὅτι διὰ τὴν ἐπ’ ἄπειρον τομὴν τῶν μεγεθῶν . p . 207b11 Ὥστε δυνάμει μὲν ἔστιν , ἐνεργείᾳ δ’ Εἰ γὰρ μηδέποτε πέρας ἴσχει ὁ ἀριθμὸς ἐπὶ τὸ πλέον , ἀλλὰ δυνατὸν τοῦ ληφθέντος μείζονα λαβεῖν , καλῶς εἴρηται πρὸς ἡμῶν ὅτι ἐνεργείᾳ μὲν οὐκ ἔστι τὸ ἄπειρον , δυνάμει δὲ ἔστιν · ἀεὶ γὰρ ὁ ἐνεργείᾳ ληφθεὶς ἀριθμὸς πεπέρανται , ἀλλ’ ἡ αὔξησις πέρας οὐκ ἔχει . p . 207b12 Ἀλλ’ ἀεὶ ὑπερβάλλει τὸ λαμβανόμενον παντὸς ὡρισμένου πλήθους . Τὸ ὡρισμένου ἀντὶ τοῦ εἰλημμένου . παντὸς οὗν τοῦ εἰλημμένου , φησίν , ὑπερβάλλει ὁ ληφθησόμενος , καὶ οὐκ ἐκλείπει ἡ λῆψις . p . 207b13 Ἀλλ’ οὐ χωριστὸς οὗτος ὁ ἀριθμός , οὐδὲ μένει ἡ ἀπειρία ἀεὶ γίνεται , ὥσπερ καὶ ὁ χρόνος καὶ ὁ ἀριθμὸς τοῦχρόνου . Επειδὴ ἀντιδιέστειλε τῷ συμβαίνοντι ἐπὶ τῶν μεγεθῶν τὰ συμβαίνοντα ἐπὶ τοῦ ἀρθμοῦ , διὰ τοῦτό φησιν ὅτι ταῦτα οὐχ ὡς δυναμένου χωρίζεσθαι τοῦ ἀριθμοῦ , οὐδὲ ὡς ἕτερον ὄντα παρὰ τὰ ἀριθμητά , ἀλλὰ τῷ λόγῳ χωρίζομεν τὰ τῇ φύσει ἀχώριστα . καὶ οὐχ ὥσπερ τὰ τμήματα τοῦ συνεχοῦς μένει , οὕτω δὲ καὶ αὐξομένου τοῦ ἀριθμοῦ οἱ ἀριθμοὶ μένουσιν , ἀλλ’ ὥσπερ ὁ χρόνος ἐν τῷ γίνεσθαι τὸ εἶναι ἔχει , οὕτω καὶ ὁ τοῦ χρόνου ἀριθμός · τὸ γὰρ ληφθὲν μόριόν ἐστι τοῦ προτέρου μὴ ἱσταμένου . οὕτω δὴ καὶ ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ ἐν τῷ γίνεσθαι ἡ αὔξησις αὐτοῦ τὸ εἶναι ἔχει · τῶν γὰρ εἴκοσι ληφθέντων οὐ μένει ἰὰ δέκα . ὥστε ἡ τοῦ ἀριθμοῦ ἀπειρία οὐκ ἐν τῷ μένειν , ἀλλ’ ἐν τῷ γίνεσθαι τὸ εἶναι ἔχει . p . 207b15 ἐπὶ δὲ τῶν μεγεθῶν τοὐναντίον . Ελπὼν ὅτι ἀντιπεπονθότως ἕχει ὁ ἀριθμὸς τοῖς μεγέθεστ , καὶ δεῖξας ὅπως ἔχει ὁ ἀριθμός , καὶ τὰς αἰτίας προσθείς , μέτεισιν ἐπὶ τὸ δεῖξαι καὶ τὰ τῷ μεγέθει συμβαίνοντα , διὰ τί ἐπὶ μὲν τὸ ἔλαττον πέρας οὐκ ἔχει , ἐπὶ δὲ τὸ μεῖζον ἔχει . p . 207b17 17 ὅσον γὰρ ἐνδέχεται δυνάμει εἶναι , καὶ ἐνεργείᾳ ἐν.δέ - χεται τοσοῦτον εἶναι . Διὰ τί ἀδύνατον ἐπ’ ἄπειρον αὔξεσθαι τὰ μεγέθη , δείκνυσιν . εἰ γὰρ δυνατόν , φησίν , ἦν ἐπ’ ἄπειρον αὔξεσθαι , κἄν ηὔξητο ἂν ἐνεργείᾳ ἐπ’ ἄπειρον , ἀλλὰ μὴν οὐδέν ἐστιν οὔτε ηὐξημένον οὔτε αὐξόμενον ἐπ’ ἄπειρον οὐδὲν γάρ ἐστι τοῦ οὐρανοῦ μεῖζον ) , οὐδ’ ἄρα δύναταί τι ἐπ’ ἄπειρον αὔξεσθαι . ὡς γὰρ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν εἴρηται , ἐπὶ μὲν τῶν γινομένων καὶ φθειρομένων οὐδὲν θαυμαστὸν τὸ δυνάμει μὴ ἐκβῆναι εἰς ἐνέργειαν , ἐπὶ δὲ τῆς ὅλης φύσεως ἀιδίου οὔσης , εἴ γε ἦν τὸ δυνάμει ἐπ’ ἄπειρον ; ἀνάγκη πᾶσα καὶ τὸ ἐνεργείᾳ εἶναι · ἀλλὰ μὴν τὸ ἑπόμενον οὐκ ἔστιν · οὐδὲ τὸ ἡγούμενον ἄρα . Ἀπορήσειε δ’ ἄν τις , τί οὖν οὐκ ἐν τῇ ὅλῃ φύσει ἐστὶ τὸ δύνασθαι ἐπ’ ἄπειρον διαιρεῖσθαι . πῶς οὖν οὐδέν ἐστιν ἐνεργείᾳ ἐπ’ ἄπειρον διαι - ρετόν ; εἰ γὰρ ἡ φύσις τὴν τοιαύτην ἐποίησε δύναμιν , διὰ τί μὴ καὶ τὴν ἐνέργειαν ἐποίησε ; φημὶ οὖν ὅτι οὐκ εἰς ἄπειρά φαμεν δυνάμει διαιρετὸν εἶναι τοῦτο γὰρ οὐδὲ δυνάμει ἐστὶν ἐν τοῖς μεγέθεσιν ) , ἀλλὰ ἐπ’ ἄπειρον . τοῦτο οὖν αὐτοῦ ἐστιν ἐνέργεια , τὸ μὴ λ·ῆξαί ποτε τεμνόμενον · οὐκοῦν οὐδὲ λήγει . ἔστιν οὖν δυνάμει μὲν πρὶν ἄρξηται διαιρεῖσθαι , ἐνεργείᾳ δέ , ὅταν ἤδη διαιρῆται . εἰ δὲ λέγοις ὅτι οὐδὲν τῶν ἐπ’ ἄπειρον διαιρεῖσθαι ἐνεργεία ἔχει οὐ γὰρ δυνάμεθα ἐπ’ ἄπειρον διαιρεῖν , ἀλλ’ ἱστάμεθά ποτε ) , ἀλλὰ τοῦτο τῆς ἡμετέρας ἐστὶν ἀσθενείας , οὐ τῆς τοῦ πράγματος φύσεως · ἡ γὰρ φύσις ἐποίησεν ἡμῖν τὰ μεγέθη τοιαῦτα , ὡς μηδέποτε ἱστᾶν τῷ ἑαυτῶν λόγῳ τὴν τομήν , καὶ αὐτὴ δὲ ἡ φύσις διαιρεῖ τοσοῦτον , ὅσον αὐτῇ χρειῶδες εἰς δημιουργίαν . καὶ ἄλλως ἐποίησεν ἡ φύσις καὶ ἐπ’ ἄπειρον τὰ μεγέθη διαιρετά , ἵν’ ἐξῇ καθ’ οίονδήποτε δημεῖον τὴν διαίρεσιν ποιεῖσθαι , τοῦτο δὲ δυνατὸν ἐνεργείᾳ εἶναι · ἔξεστι γὰρ καθ’ οὶονδήποτε σημεῖον διαιρεῖν τὴν εὐθεῖαν . ὃ ἄρα δυνάμει ἔχει τὰ μεγέθη , τοῦτο καὶ ἐνεργείᾳ ἔχειν δύναται . οὐ μόνον δὲ ἐπὶ τῆς αὐξήσεως , ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῆς διαιρέσεως . p . 207b21 Τὸ δὲ ἄπειρον οὐ ταὐτὸν ἐν μεγέθει καὶ κινήσει καὶ χρόνῳ . Ἐτερον θεώρημα , ὅτι , τοῦ ἀπείρου ὄντος καὶ ἐπὶ τοῦ μεγέθους καὶ ἐπὶ τῆς κινήσεως . καὶ ἐπὶ τοῦ χρόνου , οὐχ ὡς ἐν τι γένος κατὰ πάντων τούτων ἐστὶ τὸ ἄπειρον ( οὐ γὰρ ὁμοτίμως ἐν πᾶσιν ) , ἀλλ’ ὡς ἂν ταῦτα φύσεως , οὕτω καὶ τὸ ἐν αὐτοῖς ἄπειρον ἕξει . ἐν μὲν οὖν τῷ χρόνῳ τὸ ἄπειρον ὑπάρχει διὰ τὴν κίνησιν , ἐπειδή καὶ τὸ εἶναι αὐτῷ διὰ ταύτην ἐστίν , ἐν δὲ τῇ κινήσει διὰ τὸ μέγεθος . πρώτως οὖν ἐν τῷ μεγέθει τὸ ἄπειρον , ἐπειδὴ καὶ πρώτως καὶ καθ’ αὑτὸ συνεχὲς τὸ μέγεθος · δευτέρως δὲ ἐν τῇ κινήσει , ἐπειδὴ καὶ τὸ συνεχὲς διὰ τὸ μέγεθος ἡ κίνησις ἔχει · τρίτως δὲ ἐν τῷ χρόνῳ , διὰ γὰρ τὴν κίνησιν καὶ ὁ χρόνος συνεχής . ὅτι δὲ ταῦτα οὕτως ἔχει , νῦν μέν , φησίν , εἰλήφθω ὁμολογούμενον , μικρὸν δὲ ὕστερον καὶ ταῦτα ἀποδείξομεν . δείξει δὲ ταῦτα ἐν τῷ ἕκτῳ λόγῳ ταύτης τῆς πραγματείας . p . 207b27 οὐκ ἀφαιρεῖται δὲ ὁ λόγος οὐδὲ τοὺς μαθηματικοὺς τὴν θεωρίαν , ἀναιρῶν οὕτως εἶναί τι ἄπειρον ὥστε ἐνεργείᾳ εἶναι ἐπὶ τὴν αὔξησιν ὡς ἀδιεξίτητον . Ὄτι οὐδὲ τὰς γεωμετρικὰς ἀρχὰς ἀναιροῦμεν λέγοντες μηδὲν εἶναι κατ’ ἐνέργειαν ἄπειρον · οὐδὲ γὰρ χρῶνται ἐν ταῖς ἀποδείξεσι τῷ ἀπείρῳ , ἀλλὰ τῷ πεπερασμένῳ . · ὑποτίθενται δὲ τὴν ἄπειρον , ἵνα ἐξῇ λαβεῖν αὐτοῖς ὅσην ἄν βούλωνται πεπερασμένην . ἐὰν οὖν δοθῇ αὐτοῖς ζητοῦσιν , οὐδὲ τοῦ ἀπείρου δεήσονται . p . 207b31 1(1 ) δὲ μεγίστῳ μεγέθει τὸν αὐτὸν ἔστι τετμῆσθαι m 9 v λόγον ὁπηλικονοῦν μέγεθος ἕτερον . Καλῶς ὁ Ἀλέξανδρος ἐνταῦθά φησιν , ὅτι δείξας ὁ Ἀριστοτέλης ὁποίου ἀπείρου οὐ προσδέονται εἰς τὰς δείξεις οἱ γεωμέτραι , ὅτι τοῦ κατὰ ἔκτασιν ἀπείρου οὐ δέονται , νῦν λέγει ποίῳ χρῶνται , ὅτι τῷ κατὰ τὴν διαίρεσιν ἀπείρῳ χρῶνται . ἔστι γάρ , φησί , τῷ μεγέθει μεγίστῳ κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον ὁπηλικονοῦν ἄλλο μέγεθος τμηθῆναι . οἷον ὥσπερ τὸ μεγιστον μέγεθος ἔστι διχοτομῆσαι , οὕτως καὶ ὁπηλικονοῦν ἄλλο μέγεθος δυνατὸν διχοτομῆσαι · δείκνυται γὰρ ὅτι κατὰ τὸν αὐτὸν τῷ ὅλῳ λόγον ἐνδέχεται καὶ ὁπηλικονοῦν μόριον διελεῖν . εἰ δὲ πᾶν μέγεθος ἔστι διχοτομῆσαι , ἐπ’ ἄπειρον ἄρα τὰ μεγέθη διαιρετά · οὐ γὰρ οἷόν τε ἄλλως πᾶν μέγεθος διχοτομηθῆναι . p . 207b33 Ὥστε πρὸς μὲν τὸ δεῖξαι ἐκείνως οὐδὲν διοίσει , τὸ εἶναι ἐν τοῖς οὖσίν ἐστιν μεγέθεσιν . Δῆλον φησίν , ἐκ τῶν εἰρημένων , ὅτι πρὸς μὲν τὰς ἀποδείξεις οὐδὲν διοίσει τοῖς γεωμέτραις , εἴτε ἔστιν εἴτε μὴ ἔστιν ἐκείνως τὸ ἄπειρον , λέγω δὴ τὸ κατὰ τὴν ἔκτασιν , τὸ δὲ ὅλως εἶναι τῷ ἀπείρῳ ἐν οὐδενὶ ἄλλῳ ἐστὶν ἢ ἐν τοῖς ἐνεργείᾳ ὑπάρχουσι μεγέθεσι , ταῦτα δέ ἐστι τὰ πεπερασμένα . ἔστι δὲ ἐν αὐτοῖς κατὰ τὴν διαίρεσιν δηλονότι . p . 207b34 34 Ἐπειδὴ τὰ αἴτια προσδιαιρεῖται τετραχῶς . Ζήτει διὰ τούτων ἐν ποίῳ τῶν αἰτίων τὸ ἄπειρον , καί φησιν ἐν τοῖς ὑλικοῖς αἰτίοις · εἴρητο γὰρ καὶ ἐν ἀρχῇ ὅτι εἰ ἔστι τὸ ἄπειρον , ἀρχὴ ἔσται καὶ οὐκ ἐξ ἀρχῆς . p . 207b35 Καὶ ὅτι τὸ μὲν εἶναι αὐτῷ στέπησίς ἐστι , τό δέ καθ’ αὑτὸ ὑποκείμενον τὸ συνεχὲς αἰσθητόν . Ἐντεῦθεν δείκνυσιν ὅτι ὕλῃ τὸ ἄπειρον , δείκνυσι δὲ τοῦτο διχῶς , ἔκ τε τῆς φύσεως αὐτῆς τοῦ ἀπείρου καὶ ἐκ τῆς τῶν παλαιῶν μαρτυρίας . ἡ γὰρ ὕλη , φησί , στέρησίς ἐστι τῷ ἰδίῳ λόγῳ ( οὐδὲ γὰρ οἴκοθεν ἔχει εἶδος ) 45 καὶ τὸ ἄπειρον δὲ ἐν στερήσει ( ὅρου γὰρ καὶ πέρατος αἴτιον ὥστε ὕλη ἄν εἴη τὸ ἄπειρον . ἀλλ’ εἰ καὶ ἐν στερήσει τὸ ἄπειρον καὶ περὶ τὴν ὕλην , ἀλλ’ οὖν καθ’ αὑτὸ οὔτε ὑφέστηκεν οὔτε τῇ ἐπ’ ἄπειρον διαιρέσει ὑπόκειται , ἀλλὰ τὸ αἰσθητὸν σῶμά ἐστι τὸ καθ’ αὑτὸ ὑφεστηκὸς καὶ τῇ ἐπ’ ἄπειρον διαιρέσει ὑποκείμενον · δεῖ γὰρ ἐνεργείᾳ εἶναι τὸ διαιρεθησόμενον . πῶς οὖν φαμεν κατὰ τὴν ὕλην γίνεσθαι τὴν ἐπ’ ἄπειρον τῶν μεγεθῶν τομήν ; ὅτι τοῦ συνθέτου σώματος ἐπ’ ἄπειρον τεμνομένου , ἐπειδὴ μὴ κατὰ τὸ εἶδος ἡ τομὴ γίνεται ( μένει γὰρ ἐκεῖνο ταὐτόν),ἀνάγκη κατὰ τὴν ὕλην γίνεσθαι τὴν διαίρεσιν , ἀλλὰ κατὰ τὴν ὕλην εἰδοπεποιημένην καὶ ἐνεργείᾳ τὶ οὖσαν . καὶ οἱ ἀρχαῖοι δὲ πάντες , φησίν , ὅσοι τὸ ἄπειρον εἶναι ὑπέθεντο , ὡς ὕλην αὐτὸ ὑπέθεντο · ἐξ αὐτοῦ γὰρ γίνεσθαι καὶ εἰς αὐτὸ ἀναλύεσθαι πάντα . τοῦτο δὲ οἱ μὲν τὸν ἀέρα εἶναι , οἱ δὲ τὸ ὕδωρ , οἱ δὲ ἄλλο τι ἔφασαν . p . 208 a 5 Λοιπὸν δεῖ ἐπελθεῖν καθ’ οὓς λόγους ἄπειρον εἶναι δοκεῖ οὐ μόνον δυνάμει , ἀλλ’ ἀφωρι|σμένον . Δεῖ λοιπόν , φησίν , ἐντεῦθεν τὰς ἀπορίας ἐπισκέψασθαι , καθ’ ἃς τὸ ἄπειρον ἐδόκει μὴ δυνάμει εἶναι μόνον , μηδὲ ἐν τοῖς πεπερασμένοις τὸ εἷναι ἔχειν , ἀλλὰ καὶ ἐνεργείᾳ εἶναι καὶ ἀφωρισμένον καθ’ αὐτό . p . 208a6 Τὰ μὲν γὰρ αὐτῶν οὐκ ἀναγκαῖα , τὰ δὲ ἔχει τινὰς ἑτέρας ἀληθεῖς ἀπαντήσεις . Τῶν ἀπόρων , φησίν , ἐξ ὧν τὸ ἄπειρον εἶναι ἐδόκει , . τὰ μὲν οὐδὲν ἔχει ἀναγκαστικὸν εἰς . τὸ εἶναι τὸ ἄπειρον , τὰ δὲ καὶ ἀληθείας τινὸς ἔχεται καὶ οὐκ ἐναντιοῦται οἷς ἡμεῖς περὶ τοῦ ἀπείρου διεξεταζόμεθα . οὔτε γὰρ ὅπως ἡ γένεσις μὴ ἐπιλίπῃ . ὅτι οὐκ ἀνάγκη · διὰ τὸ ἀεὶ εἶναι τὴν γένεσιν τὸ ἄπειρον εἰσάγεσθαι · δυνατὸν γὰρ καὶ πεπερασμένου ὄντος τοῦ παντὸς ἀεὶ γένεσιν εἶναι , εἰ ἡ ἄλλου γένεσις ἄλλου εἴη φθορά . p . 208a11 Ἔτι τὸ ἅπτεσθαι καὶ τὸ πεπεράνθαι ἕτερον . Ὅτι καὶ ὁ λόγος ὁ λέγων ὅτι τὸ πεπερασμένον πρός τι ψευδὴς ὢν οὐδὲν ἔχει ἀναγκαῖον . εἰ γὰρ τὸ πεπερασμένον πρός τι ἐπέραινε , ῥαῖνε , ταὐτὸν ἦν τὸ πεπεράνθαι καὶ τὸ ἅπτεσθαι , νῦν δὲ ἔστι μέν τι πεπερασμένον , ἁπτόμενον δὲ οὐδενός ( τοιοῦτον γὰρ καὶ ἡ ἀπλανής ) , οὐκ ταὐτὸν τὸ πεπεράνθαι τῷ ἅπτεσθαι · οὐδὲ ἄρα τὸ πεπερασμένον πρός τι περαίνει . τὸ μὲν γὰρ πρός τι καὶ τιν·ός . τὸ ἅπτεσθαι , φησί , τῶν πρός τί ἐστι ( τὸ γὰρ ἁπτόμενον τινὸς ἅπτεται ) , τὸ δὲ πεπερασμένον πρός τι , ἀλλ’ εἰ καὶ συμβέβηκέ τινι τῶν πεπερασμένων τὸ ἅπτεσθαι διὰ τὸ μὴ εἶναι κενόν , ἀλλ’ οὖν οὐ ταὐτόν ἐστιν αὐτῷ τὸ ἅπτεσθαι καὶ τὸ πεπεράνθαι , ἐπεὶ πᾶν πεπερασμένον εὐθὺς καὶ ἁπτόμενον ἦν · νῦν δὲ οὐκ ἔστιν , ὡς εἴρηται . p . 208a14 οὐδὲ ἅψασθαι τῷ τυχόντι τοῦ τυχόντος ἔστιν . Ὅτι τὸ ἁπτόμενον · τῶν πρός τί ἐστι , δείκνυσι τῷ μηδὲν πρὸς τὸ ἅπτεσθαι . οὐδὲ γὰρ τὸ τυχὸν τοῦ τυχόντος ἅπτεται · οὐδὲ γὰρ ἅπτεται γραμμὴ ἐπιφανείας οὐδὲ ἐπιφάνεια σώματος , οὐδὲ ἅπτεται γραμμὴ φωνῆς , ἀλλὰ γραμμὴ γραμμῆς ἅπτεται ἐπιφάνεια δὲ ἐπιφανείας · κἀν γὰρ ἐπιφανείας ἅπτηται γραμμή , κατὰ γραμμὴν ἅπτεται , οὐ κατὰ ἐπιφάνειαν . οὐ μόνον δὲ κατὰ τὸν ἡμέτερον λόγον οὐ ταὐτόν ἐστι τὸ πεπεράνθαι τῷ ἅπτεσθαι , ἀλλὰ καὶ κατὰ τὰς Δημοκρίτου ὑποθέσεις τοῦτο συμβαίνει · αἱ γὰρ ἄτομοι ἐν τῷ κενῷ φερόμεναι πεπερασμέναι μέν εἰσιν , οὐδενὸς δὲ ἅπτονται . καὶ τοῖς ἔξω τοῦ οὐρανοῦ τὸ κενὸν ὑποτιθεμένοις πεπέρανται μὲν ὁ οὐρανός . , ἅπτεται δὲ οὐδενός . οὐκ ἄρα τὸ πεπεοάνθαι τῷ ἅπτεσθαι ταὐτὸν · ὥστε οὐδὲ τὸ πεπερασμένον πρὸς τι περαίνει . p . 208a14 Τὸ δὲ τῇ νοήσει πιστεύειν . Ὅτι οὐδὲ ἡ ἐκ τῆς νοήσεως ἀπορία ἔχει τι ἀναγκαῖον . οὐ γὰρ ἐπὶ τοῦ πράγματος ὑπεροχὴ καὶ ἔλλειψις , ἀλλ’ ἐπ.ὶ νοήσεως . οὐ διὰ τὸ τὴν νόησιν , φησίν , ἄπειρόν τι μέγεθος ἐννοῆσαι , ἤδη καὶ ἀνάγκη τοιοῦτον εἶναι · οὐδὲ γάρ , φησίν , εἰ νοήσαις Σωκράτην ἄπειρον ηὐξημένον , ἤδη ἀνάγκη τὸν Σωκράτην τηλικοῦτον εἶναι καὶ ὑπερβάλλειν τὸ τρίπηχυ μέγεθος ὃ ἔχει , διὰ τὴν νόησιν · οὐδὲ ἄν νοήσωμεν αὐτὸν ἔξω τοῦ ἄστεος ὄντα , ἤδη ἀνάγκη αὐτὸν ἔξω εἶναι · οὐδὲ γὰρ τῇ νοήσει τὰ πράγματα ἕπεται , ἀλλὰ τοῖς πράγμασιν ἐπισυμβαίνει ἥ γε ὀρθῶς ἔχουσα νόησις . τὰ ἀκριβέστερα δὲ τῶν ἀντιγράφων οὐκ ἔχει τὸ τοῦ ἄστεος , ἀλλὰ μόνον ὢ ἔξω τοῦ τηλικούτου μεγέθους , τουτέστιν οὗ ἔχομεν οἱ ἄνθρωποι . p . 208 a 20 Ὁ δὲ χρόνος καὶ ἡ κίνησις ἄπειρά ἐστι , καὶ ἡ νόησις οὐχ ὑπομένοντος τοῦ λαμβανομένου . Ὅτι ἡ ἐκ τοῦ χρόνου καὶ τῆς κινήσεως ἀπορία εἰσάγει μὲν τὸ ἀλλὰ οὐ τοιοῦτον οἷον ἡμεῖς ἀπεδείξαμεν μὴ εἶναι , τὸ ἐνεργείᾳ καὶ ἀθρόον ὑφεστηκὸς ἄπειρον · οὐ γὰρ ἅμα ὁ χρόνος ἄπειρός ἐστιν ἢ ὑπομένει αὐτοῦ τὸ ληφθέν , ἀλλ’ ἀπὸ μέρους ἐν τῷ γίνεσθαι ὑπάρχει αὐτῷ ἡ ἀπειρία . ἀλλὰ κἄν τῇ νοήσει αὐξῆσαι θελήσεις τὸν χρόνον , οὐδ’ οὕτως ἀθρόαν αὐτοῦ τὴν φύσιν λήψῃ , ἀλλ’ ἀπὸ μέρους . p . 208a21 Μέγεθος δὲ οὔτε τῇ καθαιρέσει οὔτε τῇ νοητικῇ αὐ - ξήσει ἐστὶν ἄπειρον . Ἐπ᾿ ἄπειρον μὲν γὰρ διαιρετὸν τὸ μέγεθος , διαιρεθῆναι δὲ εἰς ἄπειρα ἀδύνατον . ἀλλ’ οὐδὲ αὐξηθῆναι ἐπ’ ἄπειρον , ὡς δέδεικται . ἔστιν οὖν καὶ ἐνταῦθα τὸ ἄπειρον ἐν τῇ γενέσει καὶ ἀπὸ μέρους , ὅλον δὲ ἅμα οὐκ εστιν .
Lemmas: p . 200b12 ἐπεί δήω φύσις μέν εἰμί ἀρχή κίνησις καί μεταβολεύς . Πέντε τις εἰμί ὁ παρακολουθέω ὁ φυσικός πρᾶγμα , περί ὅς φημί ἐά Β ὁ βιβλίον οὗτος εἰμί ὁ Ἀριστοτέλης ὁ ὕλη εἶδος κίνησις τόπος χρόνος , περί μέν ὕλη καί εἶδος διαλέγω ἐν ὁ πρό οὗτος βιβλίον ἀλλά μᾶλλον μέν περί ὅλος ἐν ὁ πρότερος , μᾶλλον δέ περί εἶδος ἐν ὁ δύο ) , λείπω οὖν αὐτός περί ὁ λοιπός τρεῖς διαλέγω . καί τέως περί κίνησις προτίθημι διαλαμβάνω , καί συλλογίζομαι ὅτι ἀναγκαῖος ὁ φυσικός ὁ περί κίνησις λόγος , οὗτος ὁ τρόπος · ἐπειδή , φημί , ὁρίζω ὁ φύσις ἀρχή εἰμί κίνησις , ἀνάγκη πᾶς ὁ μέλλω οἶδα τίς εἰμί ὁ φύσις καί ὁ ὁρισμός ὁ οὗτος , πολύς πρότερος οἶδα καί τίς εἰμί κίνησις δεῖ γάρ δῆλος εἰμί ὁ πρός ὁρισμός τις παραλαμβάνω ) · ὁ γάρ ἀγνοέω τίς εἰμί κίνησις , οὐδέ ὁ ὁρισμός ὁ φύσις εἶμι ἐν ὁ ὁρισμός γάρ ὁ φύσις εἰμί ὁ κίνησις ) · ἀναγκαῖος ἄρα ὁ φυσικός ὁ περί κίνησις λόγος . ἄλλως τε ἐπεί πᾶς κίνησις συνεχής , ὡς δείκνυμι ἐν ὁ τελευταῖος βιβλίον οὗτος ὁ πραγματεία πᾶς γάρ κίνησις ἐν μέγεθος , πᾶς δέ μέγεθος συνεχής , καί πᾶς ἄρα κίνησις συνεχής ) , ἐν δέ ὁ ὁ συνεχής λόγος εἰμί ὅτε ἐν-περιέχω ὁ ἤπειρος ὁρίζω γάρ ὁ συνεχής ἤπειρος οὕτως ὁρίζω , ὅτι συνεχής εἰμί ὁ ἐπί ἤπειρος διαιρετός ) , ἀνάγκη ἄρα ὁ γιγνώσκω τίς εἰμί κίνησις οἶδα καί ὁ ἤπειρος τίς εἰμί · ἀναγκαῖος ἄρα ὁ φυσικός καί ὁ περί ἤπειρος λόγος . πάλιν ἐπεί πᾶς κίνησις ἐν τόπος ἢ καί ἐν χρόνος · ὁ γάρ κινέω πᾶς σῶμα , ἅπας δέ σῶμα ἐν τόπος , καί ὁ κίνησις ἄρα ἐν τόπος · δείκνυμι δέ ἐν ὁ τελευταῖος ὅτι καί ἐν χρόνος πᾶς κίνησις οὐδείς γάρ ἄχρονος κινέω ) · ἀναγκαῖος ἄρα καί ὁ περί τόπος καί χρόνος · λόγος . ἀλλά ἐπεί ὁ φυσικός τις οἴομαι διά κενός ὁ κίνησις γίγνομαι μή γάρ εἄν δύναμαι διά πλήρης κινέω τίς · οὕτως γάρ ἄν δύο ἐν ὁ αὐτός σῶμα τόπος εἰμί ) , διά οὗτος ἀναγκαῖος ὁ φυσικός καί ὁ περί κενός λόγος · εἴτε γάρ διά κενός ὁ κίνησις , ἀναγκαῖος ὁ περί κενός λόγος , εἴτε μή διά κενός , καί οὕτως πρός ἔλεγχος ἀναγκαῖος ὁ περί αὐτός λόγος · καί ἄλλως ἐπεί ὁ τόπος ὁρίζω κενός εἰμί καί ἐρῆμος σῶμα . ἔρτις οὖν ὁ σκοπός οὗτος τε ὁ βιβλίον καί ὁ ἐφεξῆς διαλαμβάνω περί κίνησις ἤπειρος τόπος χρόνος κενός , καί διαλέγω ἐν μέν οὗτος ὁ βιβλίον περί κίνησις καί ἤπειρος , ἐν δέ ὁ ἐφεξῆς περί τόπος χρόνος κενός . οὖον μόνος δέ ὡς συντελέω εἰς ὁ περί κίνησις λόγος διαλέγω περί αὐτός , ἀλλά καί ὡς παρακολουθέω πᾶς ὁ φυσικός πρᾶγμα · οὗτος δέ ἐκ ἀρχή εἰμί ὁ πρόκειμαι , περί ὁ κοινῶς πᾶς ὁ φυσικός πρᾶγμα παρακολουθέω εἶπον . πρῶτος δέ περί κίνησις διαλέγω , καί ζητέω τίς ποιός εἰμί ὁ κίνησις , ἔπειτα ἐν τίσις εἰμί ὁ κίνησις , καί τρίτος πόσος εἶδος κίνησις . πρό οὗτος δέ τέσσαρες τις ἀξίωμα προλαμβάνω συμβάλλω αὐτός εἰς ὁ οὗτος δεῖξις , καί πρώϊος ὅτι ὁ εἰμί ὁ μέν εἰμί μόνος ἐνέργεια , ὁ δέ καί δύναμις καί ἐνέργεια μόνος δέ δύναμις εἰμί τίς ἀδύνατος ἐν ὑπόστασις εἰμί · οὐδέποτε γάρ γυμνός εἶδος ὁ ὕλη γίγνομαι ) . ἐνέργεια μέν οὖν μόνος εἰμί ὁ θεῖον καί ἀσώματος , περί ὅς καί ἐν ὁ περι ἑρμηνεία εἶπον ὅτι “ ἄνευ δύναμις ἐνέργεια εἰμί ” , δύναμις δέ καί ἐνέργεια πᾶς ὁ φυσικός · ἐντελέχεια μέν γάρ εἰμί ὅτι ἔχω τις μορφή ὁ ἐνέργεια ] , δύναμις δέ ὅτι οἷος τε εἰμί δέχομαι καί ἕτερος . ἀλλά οὗτος μέν ἐπί ὁ ἐν γένεσις καί φθορά , ὁ δέ αἰθέριος σῶμα κατά μέν ὁ οὐσία ἐντελέχεια μόνος εἰμί ( οὖον γάρ ἄν μεταβάλλω ποτέ κατά οὐσία ) , μετέχω δέ πως καί ὁ δύναμις διά ὁ κίνησις ὁ τοπικός · οὖον γάρ πανταχοῦ ἅμα εἰμί . τάχα δέ οὐδέ κατά οὐσία ἀπαλλάσσω ὁ δύναμις . εἰμί γάρ ἐκ ὕλη εἰμί καί εἶδος , ὁ δέ ὕλη εἰμί ὁ ὁ δύναμις ἔχω , δῆλος ὅτι οὐδέ κατά ὁ οὐσία ὦ ἀπαλλάσσω πάντῃ ὁ οὐράνιος ὁ δύναμις · εἰμί γάρ καί μή δύναμις ἔχω ὁ ὕλη αὐτός ὁ εἶδος , ἀλλά οὖν ἐπεί ὅλως ὁ ὕλη κατά ὁ ἑαυτοῦ λόγος δύναμις εἰμί , διά οὗτος οὖον παντάπασι εἰμί ὁ δύναμις ἀπαλλάσσω ὥσπερ ὁ ἄυλος , ὁ οὐδαμῇ οὐδαμῶς ἔχω ὁ δύναμις . διά οὗτος γοῦν καί ὁ Πλάτος ἐκεῖνος μέν εἰμί εἰμί καλέω , ὁ δέ αἰσθητός πᾶς οὐ εἰμί , ἀλλά ἀεί γίγνομαι . Πρῶτος μέν οὖν οὗτος προλαμβάνω , ὅτι ὁ εἰμί ὁ μέν εἰμί μόνος ἐνέργεια ὁ δέ δύναμις καί ἐνέργεια , δύο δέ ὅτι ὁ πρός τίς ὁ μέν εἰμί κατά ὑπεροχή καί ἔλλειψις ὁ δέ κατά ὁ κινέω καί κινέω . οἷος κατά ὑπεροχή καί ἔλλειψις ὁ μείζων καί ὁ μικρός · ὁ γάρ μείζων μικρός εἰμί μείζων , ὅς ὁ μέν μείζων ὑπεροχή , ἕτερος δέ ἔλλειψις . καί ὁ κινέω δέ κινέω κινέω , καί ὁ κινέω ὑπό κινέω κινέω . ὁ λοιπάς δέ εἶδος ὁ πρός τίς οὖον τίθημι , οἷος ὁ κατά ἰσότης ὁ κατά ὁμοιότης ὁ κατά ὁ αἴτιος καί αἰτιατός , ἐπεί οὗτος μόνος δήω , ὁ μέν κατά ὁ ὑπεροχή καί ἔλλειψις , ὅτι τις δοξάζω ἐν οὗτος εἰμί ὁ κίνησις , ἵνα ἐλέγχω ὅτι οὖον δυνατός ἐν οὗτος εἰμί κίνησις , ὁ δέ κατά ὁ κινέω καί κινέω , ἵνα δείκνυμι ὅτι ὁ κίνησις ἐν οὗτος μόνος . tριος λῆμμα ὅτι οὐ εἰμί τις κίνησις αὐτός κατά ἑαυτοῦ Χωρὶς ὁ κινέω , ὁ δέ κινέω ἢ οὐσία εἰμί ἢ ποσός ἢ ἄλλος τίς ὁ κατά ὁ ἄλλος κατηγορία , καί οὐ εἰμί αὐτός τίς κατά ἑαυτοῦ κινέω , ὅς μήτε οὐσία εἰμί μήτε ποσός μήτε ὁ ἄλλος κατηγόρημα μηδείς . καί διά οὗτος οὐδέ κίνησις εἰμί ἕτερος παρά οὗτος , ἀλλά πᾶς κίνησις ἢ κατά οὐσία εἰμί ἢ κατά ποσός ἢ κατά ποιός ἢ κατά τόπος , διότι κατά ἕκαστος οὗτος κινέω , οἷος κατά οὐσία κατά ποσός καί ὁ λοιπός , διττός τις θεωρέω εἰμί ὁ κίνησις , ὁ μέν ἀπό ὁ χείρων ἐπί ὁ ἀγαθός ὁ δέ ἀπό ὁ ἀγαθός ἐπί ὁ χείρων · οἷος ἐπί ὁ οὐσία ἢ ἀπό ὁ μή εἰμί εἰς ὁ εἰμί ὁ ἀπό ὁ εἰμί εἰς ὁ μή εἰμί , ἐπί δέ ὁ πόσος ἢ ἀπό ὁ τέλειος ἐπί ὁ ἀτελής καί ἁπλόος ἀπό ὁ μείζων ἐπί ὁ ἔλατος - ὁ ἢ ἔμπαλιν , ἐπί δέ ὁ ποιέω ἢ ἀπό ὁ λευκός ἐπί ὁ μέλας ἢ ἀπό ὁ μέλας ἐπί ὁ λευκός , καί ἐπί ὁ ἄλλος ἐναντίος ὡσαύτως , ἐπί δέ ὁ τόπος ἢ ἀπό ὁ κάτω ἐπί ὁ ἄνω ἢ ἔμπαλιν . εἰμί δέ ἐν ὁ ἐναντίος ἅπας ὁ μέν ἀγαθός ὁ δέ χείρων · ὁ γάρ μή εἰμί ὁ εἰμί ἀγαθός καί ὁ ἀτελής ὁ τέλειος καί ὁ μέλας ὁ λευκός καί ὁ κάτω ὁ ἄνω , καί ἐπί ὁ ἄλλος ὁμοίως κατά ὁ αὐτός ἀναλογία . συμβάλλω δέ αὐτός οὗτος οὖον μόνος εἰς ὁ ἀποδίδωμι ὁ ὁρισμός ὁ κίνησις , ἀλλά καί τρος ὁ δείκνυμι τίς ὁ κινέω καί ἀντικινέω , καί τίς κινέω μή κινέω · διαλέγω γάρ καί περί οὗτος ἐφεξῆς . οὗτος οὖν προλαμβάνω , ἐφεξῆς ἀποδίδωμι τίς εἰμί κίνησις , ὁρίζω αὐτός οὕτως κίνησις εἰμί ὁ ὁ δύναμις ἐντελέχεια , ὅς τοιοῦτος ἐστιν’ . ὁ μέν οὖν ὁ ἐντελέχεια ὄνομα σημαίνω παρά ὁ Ἀριστοτέλης ὁ ἐνέργεια καί ὁ τελειότης · σύγκειμαι γάρ παρά ὁ ἕνος καί ὁ ῾τέλειον’ καί ὁ εὔχομαι . ὅταν οὖν ἕκαστος ἔχω ὁ ἑαυτοῦ τελειότης , ἐντελέχεια λέγω εἰμί . προστίθημι δέ ὁ ὅς τοιοῦτος εἰμί ἀντί ὁ ὅς δύναμις ὅδε τίς εἰμί , ἵνα ὁ ἐντελέχεια γίγνομαι Μένων ἔτι καί σῴζω ὁ δύναμις , ὅσπερ εἰμί ὁ ἐντελέχεια · δισσός γάρ ἐπί ἑκάστο·υ ὁ ἐντελέχεια , ὁ μέν ἤδη τελειόω ὁ πρᾶγμα καί ἅπας ὁ δύναμις ἀποβάλλω , ὁ δέ κινέω ἐκ ὁ δύναμις καί κατά οὗτος ἀλλοιόω τε καί ἐπί ὁ εἶδος ἄγω . οἷος ἐπί ὁ χαλκός ὁ δύναμις ἀνδριάς · ἐντελέχεια . γάρ αὐτός εἰμί καί ὅταν γίγνομαι ἀνδριάς ὑπό ὁ ἀνδριαντοποιός τοῖος σχηματίζω , καί ὅταν ἤδη γίγνομαι εἰμί ἀνδριάς καί ἀπολαμβάνω ὁ τέλειος ὅς ἀνδριάς εἶδος . ἀλλά οὗτος μέν ὁ ἐντελέχεια οὐκέτι σῴζω εἰμί ὁ δύναμις , κατά ὅς δύναμαι γίγνομαι ἀνδριάς · ἤδη γάρ εἰμί ἀνδριάς καί οὐκέτι ἔχω ὁ δύναμις , διό καί τελειότης οὗτος οὖον ὁ δύναμις πῶς γάρ ὅς φθείρω ; ) , ἀλλά ὁ πρᾶγμα ἐν ὅς ὁ δύναμις εἰμί · ὁ δέ πρότερος εἴρω ἐντελέχεια , κατά ὅς γίγνομαι ἀνδριάς , ἔτι ὁ δύναμις διαφυλάσσω . ὁ οὖν τοιοῦτος ἐντελέχεια κίνησις λέγω καί τελειότης ὁ δύναμις · πᾶς γάρ τελειότης σῴζω οὗτος ὅς τελειόω · ἠώς μέν γάρ ὁ δύναμις σῴζω , καί ὁ κίνησις ὁ τελειωτικός ὁ δύναμις , παύω δέ ὁ δύναμις παύω καί ὁ κίνησις , παύω δέ ὁ δύναμις ἡνίκα εἄν ὁ εἶδος ἐπιγίγνομαι καί ὁ μορφή . οὗτος οὖν εἰμί ὁ κίνησις , ὁ ὁ δύναμις εἰμί τελειότης καθό δύναμις εἰμί . ὅτι δέ οὗτος εἰμί ὁ κίνησις , δείκνυμι καί διά τις παράδειγμα . ὁ γάρ οἰκοδομητός , φημί , ὅταν ἐνέργεια εἰμί τοιοῦτος , λέγω δή ὅταν οἰκοδομέω , τότε κινέω ἄγω γάρ ἐπί ὁ ὁ οἰκίον εἶδος , καί εἰμί ὁ τοιοῦτος οἰκοδόμησις ) , ὁ δέ οἰκοδομέω ἔτι ἔχω ὁ δύναμις εἰμί γάρ ἔτι οἰκοδομητός ) , ὡς ὅταν γε οἰκοδομέω παντελῶς οὔτε ὁ δύναμις σῴζω λοιπός οὔτε κινέω · εἰμί τοίνυν ὁ οἰκοδόμησις κίνησις , ὁ δέ οἰκοδόμησις ἔτι . ἐν δύναμις εἰμί , καλῶς ἄρα εἴρω ὅτι ὁ ὁ δύναμις εἰμί ἐντελέχεια καθό δύναμις εἰμί κίνησις εἰμί , ὅτι ὁ πρῶτος ἐντελέχεια κίνησις καί τελειότης εἰμί ὁ δύναμις . συμβάλλω δέ αὐτός εἰς ὁ ἀπόδοσις ὁ ὁρισμός ὁ κίνησις ὁ πρῶτος λῆμμα , ὁ λέγω ὅτι ὁ εἰμί ὁ μέν μόνος ἐνέργεια εἰμί ὁ δέ δύναμις καί ἐνέργεια · ἐντεῦθεν γάρ εὑρίσκω ὅτι ὁ κίνησις εἰμί ἐν ὁ δύναμις εἰμί , καί οὐ ἐν ὁ ἐνέργεια . ὁ δέ δύο ἀξίωμα , ὁ · λέγω ὅτι ὁ πρός τίς ὁ μέν κατά ὑπεροχή εἰμί καί ἔλλειψις ὁ δέ κατά ὁ κινέω καί ὁ κινέω , συμβάλλω αὐτός εἰς ὁ ἐλέγχω ὅτι οὐ εἰμί ἐν ὁ κατά ὑπεροχή καί ἔλλειψις ὁ κίνησις , ὡς δοκέω τις , ἀλλά κατά ὁ κινέω καί ὁ κινέω , ὁ μέν ἀρχή ἔχω ἐκ ὁ κινέω ὁ δέ εἰμί ἐν ὁ κινέω · δείκνυμι γάρ αὐτός οὗτος ἐν ὁ ἑξῆς , ὅτι οὐ εἰμί ἐν ὁ κινέω ὁ κίνησις , ἀλλά ἐν ὁ κινέω . ὁ δέ τρίτος ἀξίωμα , ὁ λέγω ὅτι οὐ εἰμί κίνησις παρά ὁ πρᾶγμα , ἀλλά πᾶς κίνησις ἢ ἐν οὐσία εἰμί ἢ ἐν ποσός ἢ ἐν ποιός ἢ ἐν ὁ ποῦ , συμβάλλω αὐτός εἰς ὁ δείκνυμι πόσος εἰμί εἶδος κίνησις , καί ἔτι μᾶλλον εἰς ὁ δείκνυμι ὅτι οὐ εἰμί τίς κοινός γένος κίνησις , ἀλλά εἰμί ὁμώνυμος ὁ κινέω κατά ὁ ἀπό εἷς καί πρός εἷς · δείκνυμι γάρ ὅτι πρῶτος μέν εἰμί ὁ κατά τόπος κίνησις ὕστερος δέ ὁ λοιπός , καί ὅτι ἀναιρέω μέν συναναιρέω ὁ λοιπός , ἀναιρέω δέ ἐκεῖνος οὗτος οὖον συναναιρέω , ὥστε πρῶτος ὁ φύσις · ἐν ὅς γάρ ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος , οὗτος καί ὁ κοινῶς κατηγορέω οὐ εἰμί γένος . ὥστε οὐδέ κύριος ὁρισμός πωλέω ὁ κίνησις , ἀλλά · ὑπογραφικός λόγος ἁρμόζω ἐκ ἀναλογία πᾶς κινέω , ὥσπερ καί ἐπί Ψυχή ποιέω · καίτοι δείκνυμι ὅτι οὐ εἰμί εἷς κοινός γένος Ψυχή ὁ καί ἐν αὐτός εἰμί ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος , ὅμως φημί ἀποδίδωμι κοινός τίνω λόγος Ψυχή “ εἰμί δή τίς κοινός εἰμί ἐπί Ψυχή λέγω ” . οὕτως οὖν καί ἐπί κίνησις ποιέω . ὁ δέ λοιπός συμβάλλω εἰς ὁ δείκνυμι ὅτι ὁ κίνησις κατά ἕκαστος ὁ κινέω διπλόος τίς εἰμί . ἐπεί δέ ὁ φύσις μέν εἰμί ἀρχή κίνησις κα·ὶ μεταβολεύς . ἀρχή μέν κίνησις καί ἠρεμία ὁ φύσις , νῦν δέ ἐπεί μόνος κίνησις αὐτός χρεία , οὗτος μιμνήσκω . p . 200b16 ὁ αὐτός ἐπέρχομαι τρόπος περί ὁ ἐφεξῆς . ὁ ἐφεξῆς , ἤπειρος τόπος χρόνος κενός . ἐφεξῆς δέ εἶπον , ἤτοι ὅσος ἐφεξῆς εἰμί ὁ ὁ κίνησις ἐμφαίνω λόγος ἐπεί γάρ περί κίνησις ὁ λόγος , ἕπω δέ ὁ ὁ κίνησις λόγος ὁ ἤπειρος ὁ τόπος ὁ χρόνος ὁ κενός , δεῖ καί περί οὗτος εἶπον ) , ἢ περί ὁ ἐφεξῆς ὁ κινέω κοινῶς ἕπομαι πᾶς ὁ φυσικός πρᾶγμα . ὁ αὐτός δέ τρόπος ἀντί ὁ ὁ αὐτός μέθοδος ζητέω τίς εἰμί ἕκαστος , καί εἴτε εἰμί ὅλως εἴτε καί μή , καί πῶς εἰμί ἢ οὐ εἰμί . p . 200b16 δοκέω δήω κίνησις εἰμί ὁ συνεχής . ὁ δοκέω , ἤτοι ὁ πολύς δοκέω , ἢ δοκέω καθόλου πᾶς καί αὐτός , ἀντί ὁ φαίνω . δοκέω γάρ ὁ μή ἀνάγω ὁ Ἀριστοτέλης ὑπό ὁ συνεχής ὁ κίνησις , διότι μηδέ ὑπό ὁ ὁ ποσός κατηγορία , μηδέ ὅλως ὑπό τις ὁ κατηγορία · ὥστε εἰμί δύο μέν εἶδος ὁ ποσός ὁ συνεχής καί ὁ διορίζω , μή ἀνάγω δέ ὑπό ὁ ποσός ὁ κίνησις , πολύς γε δήπου οὐδέ ὑπό ὁ συνεχής · λέγω γάρ ὁ κατηγορία ὁ τέλειος εἶδος καί εἰδοποιέω πρᾶγμα , ὁ δέ κίνησις ἀτελής εἰμί ἐνέργεια . ὥστε ὅσος ἐκ ὁ ἐν κατηγορία εἴρω , ὁ δοκέω δέ ὁ κίνησις εἰμί ὁ συνεχής ὡς πρός ὁ πολύς ἐκληπτέον , ἀλλά ἐπεί ἐνταῦθα πολύς εἰμί ὁ Ἀριστοτέλης κατασκευάζω ὅτι ὁ κίνησις συνεχής εἰμί , δῆλος ὅτι ὁ δοκέω δέ ὁ κίνησις ἀντί ὁ φαίνω καί ἀρέσκω ἐκλαμβάνω · ἐν γάρ ὁ κατηγορία , εἰμί καί μή ἀνάγω ὑπό ὁ εἶδος ὁ συνεχής ὁ κίνησις , οὖον παρά ὁ μή εἰμί συνεχής , ἀλλά , ὡς εἶπον , διά ὁ ἀτελής εἰμί αὐτός ἐνέργεια , ἐκεῖ δέ περί ὁ τέλειος εἶδος εἰμί ὅς λόγος . p . 200b17 ὁ δέ ἤπειρος ἐμφαίνω πρῶτος ἐν ὁ συνέχεια . ὁ πρῶτος , ἤτοι ἀντί ὁ κατά ἑαυτοῦ εἶπον , κατά ὁ πρῶτος σημαίνω ὁ κατά ἑαυτοῦ οὗτος δέ εἰμί ὅσπερ ἐν ὁ ὁ ὑπόκειμαι λόγος παραλαμβάνω , ὥσπερ καί ὁ ἤπειρος · παραλαμβάνω γάρ ἐν ὁ ὁρισμός ὁ συνεχής , ὅσπερ εἰμί αὐτός ὑπόκειμαι · λέγω γάρ συνεχής εἰμί ὁ ἐπί ἤπειρος διαιρετός ) , ἢ ὁ πρῶτος ἀντί ὁ προηγουμένως καί κατά πρῶτος λόγος · εἰμί μέν γάρ καί ἐν ὁ διορίζω ὁ ἤπειρος , οἷος ἐν ὁ ἀριθμός αὐξάνω γάρ ἐπί ἤπειρος ὁ ἀριθμός ) , ἀλλά πρῶτος μέν ἐν ὁ συνεχής , διά ὁ συνεχής δέ καί ἐν ὁ διορίζω . ὁ γάρ ἐπί ἤπειρος δύναμαι ὁ συνεχής διαιρέω , οὗτος καί ὁ ἀριθμός ἐπί ἤπειρος αὐξάνω · ὁ γάρ ὁ συνεχής ἐπί ἤπειρος διαίρεσις γεννάω ὁ ἀριθμός ὁ ἐπί ἤπειρος αὔξησις . ὥστε πρῶτος ἐν ὁ συνεχής ὁ ἤπειρος , διά ὁ συνεχής δέ καί ἐν ὁ διορίζω . p . 200b18 Διὸ καί ὁ ὁρίζω ὁ συνεχής ἀνάγκη προσχράομαι πολλάκις ὁ λόγος ὁ ἤπειρος . καλῶς εἶπον πολλάκις · οὖον γάρ ἀεί ὁ συνεχής ὁρίζω ὁ ἤπειρος ἐν ὁ ὁρισμός ὁ συνεχής παραλαμβάνω . πλείων γάρ ἀποδίδωμι ὁ αὐτός δυνατός ὁρισμός · αὐτός γοῦν ἐν κατηγορία ὁρίζω ὁ συνεχής λέγω ὅτι ᾳσυνεχής εἰμί ὅς ὁ μόριον πρός τις κοινός ὅρος συνάπτω , καί οὖον προσχράομαι ἐν ὁ ὁρισμός οὗτος ὁ ἤπειρος . p . 200b20 πρός δέ οὗτος ἄνευ τόπος καί κενός καί χρόνος κίνησις ἀδύνατος εἰμί . ἄνευ μέν τόπος καί χρόνος μή εἰμί κίνησις καί αὐτός δοκέω καί ὁ ἀλήθεια · εἰμί γάρ ὁ κίνησις κινέω εἰμί κίνησις , κινέω δέ μόνος ὁ σῶμα , πᾶς δέ σῶμα ἐν τόπος , ἄνευ τόπος ἄρα κίνησις οὐ ἄν εἰμί . καί ὅτι μέν ὁ κατά τόπος κίνησις ἄνευ τόπος οὐ ἄν εἰμί , αὐτόθεν δῆλος αὐτός γάρ οὗτος κατά τόπος κίνησις λέγω ) , δείκνυμι δέ ἐφεξῆς ὅτι οὐδείς ἄλλος κίνησις δυνατός γίγνομαι ἄνευ ὁ κατά τόπος , διότι πρῶτος εἰμί πᾶς ὁ κατά τόπος κίνησις δείκνυμι . ἀλλά οὐδέ ἄνευ χρόνος κίνησις ἄν γίγνομαι , ὡς ἐν ὁ τελευταῖος βιβλίον δείκνυμι · πᾶς γάρ ἔχω ὁ πόθεν ποῖ . οὐ ὡς αὐτός δέ δοκέω ὁ μηδέ ἄνευ κενός κίνησις εἰμί οὕτως εἶπον , ἀλλά ὡς δοκέω ὁ φυσικός . p . 200b21 Δῆλος οὖν ὡς διά τε οὗτος , καί διά ὁ πᾶς εἰμί κοινός καί καθόλου οὗτος πᾶς , σκεπτέος προχειρίζω περί ἕκαστος οὗτος . Ζεύς δύο , φημί , αἴτιος ἀναγκαῖος ὁ περί οὗτος λόγος , πρῶτος μέν διότι ἀναγκαῖος ὁ φυσικός ὁ περί κίνησις λόγος ὁ γάρ φύσις ἀρχή κίνησις , οὗτος δέ ὁ κινέω συνεμφαίνω ) , ἔπειτα καί διότι ὁ πρόκειμαι βιβλίον ] ἐγώ εἰμί διαλαμβάνω περί ὁ κοινός πᾶς ὁ φυσικός πρᾶγμα παρακολουθέω · οὗτος γάρ ἐκ ἀρχή ἐπαγγέλλω . καί οὗτος εὔλογος · ἀεί γάρ ὁ ὁ ἴδιος θεωρία προηγέομαι ὁ περί ὁ κοινός . ἀδύνατος γάρ μανθάνω τίς εἰμί ὁ ἀποδεικτικός συλλογισμός ὁ μή πρότερος μανθάνω τίς εἰμί ἁπλόος συλλογισμός · οὕτως οὖν καί φύσις ζῷον ἢ φύσις φυτός ἀδύνατος μανθάνω ὁ μή οἶδα τίς ποτός εἰμί ἁπλόος φύσις . ἢ οὖν οὕτως ἀκούω ὁ ὕστερος γάρ ὁ περί ὁ ἴδιος θεωρία ὁ περί ὁ | xs κοινός ; σύμφωνος ὁ προοίμιον ὁ πρόκειμαι πραγματεία καί γάρ ἄρχω λέγω δήω ἐκ ὁ σαφής ἄρχω , σαφής δέ εἰμί “ ὁ συγχέω μᾶλλον ” , οὗτος δέ εἰμί ὁ ὁλικός · οὕτως οὖν καί νῦν πρότερος δεῖ εἶπον τίς εἰμί ἁπλόος κίνησις , ἔπειτα διαρθρόω τίς εἰμί ὁ κατά τόπος καί ὁ λοιπός ) , ἢ οὖν οὕτως , ὅσπερ εἶπον , ὁ ὁ περί ὁ κοινός θεωρία , ἤ , ὅσπερ μᾶλλον , κοινός νῦν λέγω οὖον ὁ συγχέω καί πλείων ἐφαρμόζω , ἀλλά ὁ πλείων παρακολουθέω . δεῖ οὖν πρῶτος , φημί , περί ὁ κοινῶς πᾶς ὁ φυσικός παρακολουθέω εἶπον , ἔπειτα περί ὁ ἴδιος τις . καί ὅτι οὗτος λέγω , δῆλος ἐκ αὐτός ὁ ῥητός · εἶπον γάρ ὅτι δῆλος οὖν ὡς διά τε οὗτος , καί διά ὁ πᾶς εἰμί κοινός καί καθόλου οὗτος πᾶς κοινός δηλονότι λέγω ὁ πᾶς παρακολουθέω ) , ὁ δέ αἴτιος προστίθημι ὁ νῦν περί αὐτός διαλέγω , ἐπάγω ὁ ὕστερος γάρ ὁ περί ὁ ἴδιος θεωρία ὁ περί ὁ κοινός . καί ἄλλως ὅτι περί μερικός χρόνος ἢ τόπος διαλέγω ποῦ . ὁ δέ κοινός ἄν ] καί οὗτος πᾶς ἀντί ὁ κοινός εἰμί οὗτος καί καθόλου πᾶς ὁ φυσικός παρακολουθέω · πᾶς γάρ σῶμα συνεχής τε εἰμί καί ἐν τόπος πάντως καί ἐν χρόνος . ἀλλά καί ὁ κενός κατά ὁ ὁ φυσικός ὑπόληψις πᾶς παρακολουθέω , ἐπεί καί ὁ κενός οὐδείς ἄλλος οἴομαι εἰμί ἢ τόπος στερέω σῶμα . p . 200b26 εἰμί δή ὁ μέν ἐντελέχεια μόνος , ὁ δέ δύναμις ἐντελέχεια . ἐντεῦθεν ὁ ἀξίωμα προλαμβάνω , καί πρότερος γε ὅτι ὁ εἰμί ὁ μέν μόνος ἐνέργεια εἰμί ὁ δέ δύναμις καί ἐνέργεια , καί οὗτος οὖον μόνος ἐπί ὁ οὐσία , ἀλλά καί ἐπί ὁ ἄλλος κατηγορία . ἀλλά ὁ μέν μόνος ἐνέργεια εἰμί ἐν μόνος ὁ οὐσία · ὡς γάρ ἔμπροσθεν εἶπον , οὐδείς ἄλλος πάντῃ ὁ δύναμις ἀπαλλάσσω πλήν ὁ ἄυλος καί θεῖον οὐσία · πᾶς γάρ σῶμα πάντῃ τε καί πάντως ἔχω κατά τις ὁ εἴρω ἐγώ τρόπος ὁ δύναμις . εἰμί δέ τις ἀξιόω ὁ οὐσία ὁ οὐράνιος μόνος ἐνέργεια εἰμί λέγω , διότι μή φύω εἰς ἄλλος τίς μεταβάλλω , οὖον μόνος ἐν ὁ οὐσία ἀποτίθημι ὁ μόνος ἐνέργεια εἰμί κατά γε οὗτος ὁ τρόπος , ἀλλά καί ἐν ὁ ποσός καί ἐν ὁ λοιπός · καί γάρ ὁ ἀριθμός ὁ ὁ οὐράνιος καί ὁ συμφυής αὐτός ποιότης μόνος ἐνέργεια εἰμί , οὐδείς κατά αὐτός οὗτος μεταβολή ἐπιδέχομαι . p . 200b28 ὁ δέ πρός τίς ὁ μέν κατά ὑπεροχή λέγω καί ἔλλειψις . ὁ δύο ἀξίωμα . p . 200b31 ὁ γάρ κινητικός κινητικός ὁ κινητής . ἐπεί εἶπον ὁ πρός τίς εἰμί ὁ κινητικός καί ὁ κινητός , οὗτος αὐτός κατασκευάζω διά οὗτος ἐθέλω · ὁ γάρ κινητικός , φημί , ὁ κινητής εἰμί κινητικός . , καίω ἔμπαλιν ὁ κινητός κινητός εἰμί ὑπό ὁ κινητικός . ὥστε πρός τίς οὗτος . p . 200b32 οὐ εἰμί δέ τις κίνησις παρά ὁ πρᾶγμα . ὁ τρίτος ἀξίωμα , ὅτι ὁ κίνησις ἐν ὁ κινέω καί κινέω εἰμί , καί οὖον κατά ἑαυτοῦ τίς εἰμί οὐδέ χωριστός . ὥστε ὁσαχῶς ἄν εἰμί ὁ κινέω , τοσαυταχῶς καί ὁ κίνησις · κινέω δέ ὁ κινέω τετραχῶς , κατά οὐσία κατά ποσός κατά ποιός κατά τόπος · ἐν οὗτος ἄρα καί ὁ κίνησις . p . 200b34 κοινός δέ ἐπί οὗτος οὐδείς εἰμί εἰμί , ὡς φημί . λαμβάνω , ὅς οὔτε ὅδε οὔτε ποσός Σύτε ποιός . ὅτι2 οὐ εἰμί κίνησις παρά ὁ πρᾶγμα κατασκευάζω . εἰμί γάρ ἐν οὗτος ὁ κατηγορία μόνος ὁ κίνησις , οὐ εἰμί δέ τίς εἰμί ὑφίστημι πρᾶγμα κοινός ὁ κατηγορία ἕτερος εἰμί παρά αὐτός καί οἷος γένος αὐτός ὥσπερ ὁ κατά μέρος ζῷον ὁ ἁπλόος ζῷον , ὅσπερ εἰμί οὐσία ἔμψυχος αἰσθητικός ἕτερος εἰμί παρά ἕκαστος ὁ κατά μέρος ζῷον καί ἐν · ἕκαστος θεωρέω · ὁ γάρ εἰμί ὁμώνυμος ὁ κατηγορία κατηγορέω ) , δῆλος ὅτι οὐδέ κίνησις ἄν εἰμί παρά οὗτος εἰς κατηγορία . ἐντεῦθεν δέ λαμβάνω ὁ ἐξηγητής ἀφορμή φημί μή εἰμί ὁ κίνησις γένος , ἀλλά ὁμώνυμος φωνή · εἰμί γάρ οὐ εἰμί κίνησις παρά ὁ κατηγορία , ὁ δέ κατηγορία κοινός γένος οὐ εἰμί , δῆλος δήπου ὅτι οὐδέ κίνησις γένος ἄν εἰμί . εἰμί γάρ εἰμί ὁ κατηγορία ἐν ὅς ὁ κίνησις κοινός γένος , ἐν ἐκεῖνος ἄν εἰμί πρώϊος ὁ γένος ἐκ ἀνάγκη ὁ κίνησις , καί οὐ ἄν λέγω πολλαχῶς , ἀλλά ὥσπερ ἐκεῖνος γένος ὑπάρχω ὁ κατηγορία ἐν ὅς ὁ κίνησις , οὗτος καί ὁ ἐν ἐκεῖνος κίνησις γένος εἄν εἰμί ὁ κίνησις ὁ ἐν ὁ ὑπό ἐκεῖνος ὁ γένος κατηγορία · νῦν δέ ὡσαύτως ἔχω ὁ κίνησις , ὥσπερ ἔχω ὁ πρᾶγμα ἐν ὅς εἰμί · ἐπεί οὖν διαφέρω ὁ λόγος ὁ προερέω γένος , δῆλος ὅτι καί ὁ ἐν αὐτός κίνησις · ὥστε ἐν εἷς ὁρισμός πωλέω ὁ κίνησις , ὁμώνυμος εἰμί καί οὗτος καί ὁ πολλαχῶς λέγω . καί πολύς εἰμί ὁ Ἀλέξανδρος αὐτός οὗτος κατασκευάζω , ὅτι ὁ κίνησις οὐ εἰμί γένος , ἀλλά ὁμώνυμος φωνή . μήποτε οὖν εἰμί εἶπον , ὅτι οὖον ὁ μή εἰμί | κίνησις παρά ὁ πρᾶγμα . οὗτος ἔλεγχος ὁ κίνησις i 6v μή εἰμί γένος ἀλλά ὥσπερ ὁ ἐπιστητός καθό μέν ἐπιστητός τελέω ὑπό γένος ὁ ποιός , εἰμί μέντοι οὖον μόνος ἐν ὁ ποιός ἀλλά καί ἐν ὁ ἄλλος κατηγορία καί γάρ ὁ οὐσία ἐπιστητός καί ἕκαστος ὁ ἄλλος ) , οὗτος φημί καί ἐπί κίνησις · τελέω μέν γάρ καί αὐτός ὑπό ὁ ποσός εἰμί γάρ συνεχής , καί πανταχοῦ οὗτος κατασκευάζω ὁ Ἀριστοτέλης ὅτι ὁ συνεχής ὁ κίνησις ) , ἐμφαίνω δέ καί ἐν ὁ ἄλλος κατηγορία . ὥστε εἰμί ὑπό ὁ ποσός ὁ κίνησις ἀνάγω , γένος δέ ὁ ποσός , καί αὐτός εἄν εἰμί γένος ὑπάλληλος . καί εὔλογος γε οὗτος συμβαίνω , λέγω δή ὁ μή ἐν εἷς κατηγορία εἰμί ὁ κίνησις , ὥσπερ οὐδέ ὁ ἐπιστητός , ἐπεί μηδέ διακρίνω εἰμί ἀπό ἀλλήλων ὁ κατηγορία , ἀλλά πᾶς εἰμί συμπλέκω · εἰμί μέν γάρ χωρίζω εἰμί ἀπό ἀλλήλων , οὐ εἰμί δυνατός εὑρίσκω ὁ κίνησις εἰμί μή ἐν ποσός μόνος , ἐπεί δέ συμπλέκω εἰμί , εἰκότως ὁ ἐν πλείων κατηγορία ὁ αὐτός εὑρίσκω οὐ εἰμί ἔξω λόγος . ἀπορέω δέ ἄν τις ὅτι , εἰμί ὁ συνεχής ὁ κίνησις καί διά οὗτος ὑπό ὁ ποσός ἀνάγω , τίς δήποτε ἐν κατηγορία μή ἀνάγω αὐτός ὁ Ἀριστοτέλης ὑπό ὁ ὁ συνεχής εἶδος ; φημί οὖν ὅτι ὁ κατηγορία εἶδος εἰμί τέλειος καί εἰδοποιέω πρᾶγμα , εἴρω δέ ὅτι ὁ κίνησις ἀτελής εἰμί ἐνέργεια καί ὁδός ἀπό δύναμις εἰς ἐνέργεια · διά οὗτος οὖν οὐ δύναμαι συναριθμέω ὁ εἶδος ὁ συνεχής . p.201a3 ἕκαστος δέ διχῶς ὑπάρχω πᾶς , οἷος ὁ ὅδε · ὁ μέν γάρ μορφή , ὁ δέ στέρησις . ὁ τέταρτος λῆμμα , ὅτι ἐν ἕκαστος κατηγορία ἐν ὅς εἰμί ὁ κίνησις , οὐ εἰμί ἁπλόος τις ἀλλά διττός · ἐν ἕκαστος γάρ , φημί , κατηγορία θεωρέω ὁ ὁ μέν εἶδος τίς ὁ δέ στέρησις , καί γίγνομαι ὁ ὁδός ἤτοι ἀπό ὁ εἶδος ἐπί ὁ στέρησις ἢ ἀπό ὁ στέρησις ἐπί ὁ · εἶδος . εἴρω δέ ὅτι στέρησις καλέω ὁ χείρων ὁ ἀντίκειμαι , εἶδος δέ ὁ ἀγαθός . p . 201a9 διαιρέω δέ κατά ἕκαστος γένος ὁ μέν ἐντελέχεια ὁ δέ δύναμις . ἐκτίθημι ὁ εἴρω ἀξίωμα , βούλομαι λοιπός ὁ ὁρισμός ὁ κίνησις ἀποδίδωμι . καί ἐπεί εἰς ὁ ἀπόδοσις ὁ ὁρισμός συμβάλλω αὐτός ὁ πρῶτος ὁ λῆμμα , ἀναλαμβάνω πάλιν οὗτος , ὅτι ἕκαστος ὁ ὁ εἰμί γένος διαιρέω κατά ὁ δύναμις καί ὁ ἐνέργεια · εἰμί οὖν , φημί , ὁ κίνησις ὁ ὁ δύναμις εἰμί ἐντελέχεια , ὅς τοιοῦτος εἰμί , τουτέστι καθό ἕκαστος ἔχω ὁ δύναμις καί ἐνέργεια , ἔτι σώζω ὁ δονάμει . p . 201a11 ὁ μέν ἀλλοιωτός , ὅς ἀλλοιωτός , ἀλλοίωσις . ὁρίζω καθόλου ὁ κίνησις , ἐφαρμόζω ὁ λόγος ἐπί ὁ κατά μέρος κίνησις . καλῶς οὖν φημί ὁ κατά ποιός κίνησις ἀλλοίωσις · εἰμί γάρ τελειότης ὁ ἀλλοιωτός , καθό ἀλλοιωτός . ὁ γάρ ἀλλοιωτός πρίν ἄρχω ἀλλοιόω , οἷος λευκαίνω ἢ μελαίνω , ἀτελής ὁ δύναμις ἔχω , τότε δέ τελειόω ὁ ἀλλοιωτός , ὅταν ὁ κατά δύναμις κίνησις λαμβάνω . p . 201a12 ὁ δέ αὐξητής καί ὁ ἀντίκειμαι αὐτός φθιτός οὐδείς γάρ ὄνομα κοινός ἐπί ἄμφω ) αὔξησις καί φθίσις . οὐχ ὥσπερ , φημί , ἐπί ὁ λεύκανσις καί μέλανσις , καί ψῦξις καί θέρμανσις , καί πᾶς ὁ κατά ὁ ἐναντίος ποιότης μεταβολεύς ἔχω κοινός ὄνομα ὁ ἀλλοίωσις , οὕτως καί ἐπί αὔξησις καί φθίσις , οὗτος δέ εἰμί ὁ κατά ὁ ποσός μεταβολεύς , ἀλλά ἴδιος ὄνομα ὁ κατά ὁ ἐναντίος μεταβολή ὀνομάζω , ὁ μέν αὔξησις ὁ δέ φθίσις , κοινός μηδείς ἔχω ὄνομα . p.201a16 ὅταν γάρ ὁ οἰκοδομητός , ὅς τοιοῦτος αὐτός λέγω εἰμί , ἐντελέχεια εἰμί , οἰκοδομέω , καί εἰμί οὗτος οἰκοδόμησις . παράδειγμα πιστόω , ὅτι καλῶς ἀποδίδωμι ὁ ὁ κίνησις ὁρισμός . ὁ λίθος δύναμις εἰμί οἰκοδομητός · ὅταν οὖν οἰκοδομέω , τότε τελειότης ἔχω ὁ κατά ὁ δύναμις ἐνέργεια εἰμί οἰκοδομητός , καί καλέω ὁ τοιοῦτος αὐτός ἐνέργεια οἰκοδόμησις , ὁ δέ οἰκοδόμησις κίνησις · ὥστε καί ὁ ὁ αὐξητής ὅς αὐξητός ἐνέργεια κίνησις εἄν εἰμί αὔξησις καλέω , καί ὁ ὁ φορητός ὅς φορητός , καί ἐπί ὁ ἄλλος ὡσαύτως . ἀποδίδωμι δέ ὁ κίνησις ὁ Θεμίστιος ὀλίγος μεταβάλλω , ὅτι εἰμί ὁ ὁ δύναμις εἰμί πρῶτος ἐντελέχεια , ὅς τοιοῦτος εἰμί · ὕστερος μέν γάρ εἰμί ἐντελέχεια ὁ εἰς ὁ εἶδος μεταβολή ἐν ὅς ἠρεμέω λοιπός , πρῶτος δέ ὁ ἐπί ἐκεῖνος πορεία ὅστις εἰμί κίνησις . καί ὁ μέν πρότερος ἐντελέχεια ἀτελής εἰμί ἐνέργεια ὁδεύω γάρ ἐπί ὁ εἶδος καί ὁ κύριος τε καί ἁπλόος ἐντελέχεια ) , ὁ δέ ὕστερος τέλειος · ἠρεμέω γάρ ἐν αὐτός γίγνομαι ὁ κινέω καί ὁ δύναμις παντελῶς ἀπαλλάσσω . p . 201a19 ἐπεί δέ ἔνιοι οὗτος καί δύναμις καί εἶπον τίς ποιός εἰμί ὁ κίνησις , βούλομαι νῦν δείκνυμι ὅτι εἰμί τις ὁ πρός ὁ κινέω καί κινέω . ἅμα δέ καί ἀπορία τις ἐπιλύω ἐκ οὗτος φέρω εἰς ὁ περί κίνησις λόγος · εἰμί γάρ εἰμί ὁ κινέω ἅμα καί κινέω , ὁ δέ κινέω καθό κινέω ἐνέργεια εἰμί , τις ἄρα ὁ κινέω ἐνέργεια ἀλλά ἀλλά λέγω ὁ κίνησις ἐντελέχεια εἰμί ὁ δύναμις , ὅς τοιοῦτος εἰμί · ὥστε ἢ ὁ ὁρισμός εἷς κίνησις ψευδής , ἢ ὁ εἰμί τις ὁ πρός ὁ κινέω καί κινέω · ἀλλά μήv οὗτος ἀληθής · ὁ ὁ κίνησις ἄρα ὁρισμός οὐ ἀληθής . ὁ μέν οὖν ἀπορία τοιοῦτος , ἐπιλύω δέ αὐτός ἐκ ὁ ἐνταῦθα εἴρω · δείκνυμι γάρ ὅπως τις ὁ κινέω καί ἀντικινέω , καί πρότερος γε ὅτι εἰμί τις κινέω τε ἅμα καί κινέω . δείκνυμι δέ οὗτος ἀξίωμα χράω ὁ προλαμβάνω , πρόειμι - ληπτός δέ ὅτι ὁ εἰμί ὁ μέν μόνος εἰμί ἐνέργεια ὁ δέ δύναμαι καί ἐνέργεια . πᾶς δέ ὁ τοιοῦτος ἐκ ἀνάγκη κινέω καί κινέω , ἀλλά οὖον κατά αὐτός καί κινέω καί κινέω , ἀλλά κινέω μέν καθό εἰμί δύναμις , κινέω δέ καθό εἰμί ἐνέργεια · οἷος ὁ πῦρ ἐνέργεια μέν θερμός , δύναμις δέ ψυχρός , Ζεύς διό καί κινέω μέν καθό εἰμί ἐνέργεια θερμαίνω ὁ ἀντιπάσχω δέ καθό δύναμις εἰμί ψυχρός ἀποσβέννυμι καί μεταβάλλω ἢ εἰς γῆ ἢ εἰς ἀήρ · καί ὁ ὕδωρ ὡσαύτως ψύχω μέν καθό ἐνέργεια εἰμί ψυχρός , θερμαίνω δέ καθό δύναμις εἰμί θερμός . ὥστε ἐκ οὗτος καί ὁ ἀπορία ἐπιλύω , εἰμί δέ ὁ ἀπορία , ὅτι εἰμί ὁ κινέω καί κινέω , παῖς δέ ὁ κινέω ἐνέργεια εἰμί , ὁ κινέω ἄρα ἐνέργεια εἰμί · λέγω δέ ὁ κινέω ἔτι ἐν ὁ δύναμις εἰμί · οὗτος ἐν ὁ ἀπορία ἐπιλύω ἐκ ὁ εἴρω , ὅτι εἰμί καί ὁ κινέω πάντως καί κινέω , ἀλλά οὖον καθό κινέω κατά οὗτος καί κινέω , ἀλλά κινέω μέν καθό δύναμις εἰμί , λέγω δή κατά ὁ ὕλη , κινέω δέ καθό ἐνέργεια εἰμί , λέγω δή κατά ὁ εἶδος . οὐ ἄρα εἰμί ὁ κινέω καί κινέω , ἤδη γε ὁ κινέω ἐνέργεια εἰμί · οὖον γάρ καθό κινέω , κατά οὗτος καί κινέω . οὗτος εἶπον ἀναλαμβάνω ὁ περί ὁ κίνησις ὁρισμός σαφής αὐτός ἐξηγέομαι βούλομαι , ἐπί τέλος δέ καί διαρθρόω μᾶλλον , ἅμα δέ δείκνυμι πάλιν ὅτι οὐ εἰμί αὐτός ὁ ὑπόκειμαι ὁ δύναμις , ἀλλά ἄλλος μέν τίς εἰμί ἕκαστος καθό ὅδε τίς λέγω , ἄλλος δέ καθό δύναμις ὅδε · οἷος οὖον αὐτός ὁ χαλκός ὁ χαλκός εἰμί καί δύναμις ἀνδριάς . ὅτι οὖν ἕτερος ὁ δύναμις παρά ὁ ὑπόκειμαι , δείκνυμι μέν καί πολύς ἄλλος παράδειγμα · οἷος οὖον αὐτός , φημί , ὁ χρῶμα ὁ χρῶμα εἰμί καί δύναμις . ὁρατός , ἀλλά εἰμί μέν χρῶμα ἐνέργεια ἄν μή ὁράω , οἷος ἐν ὁ νύξ , ὁρατός δέ οὐ εἰμί εἰμί μή δύναμις · καί ὁ μέν χρῶμα , ἄν τε ὁράω ἄν τε μή , ἐνέργεια εἰμί , ὁ δέ ὁρατός οὐ ἀεί ὡσαύτως ἔχω ὡς ὁ χρῶμα . ὥστε οὖον αὐτός ὁ ὑπόκειμαι ὁ δύναμις , ἐπεί ὁμοίως ἄν ἔχω ἀεί . καί ὁ χαλκός ἀεί μέν εἰμί χαλκός ἐνέργεια , ἀνδριάς δέ οὐ ἀεί , ἀλλά ποτέ μέν δύναμις ποιός δέ ἐνέργεια . μάλιστα δέ ἐκ ὁ ἐναντίος δύναμις δείκνυμι , ὅτι ἕτερος εἰμί ὁ δύναμις ὁ ὑπόκειμαι · ἐπεί γάρ ὁ ζῷον δύναμαι νοσέω , καί οὖον μόνος ἀλλά καί ὑγιαίνω , εἰμί γε εἰμί ὁ δύναμις αὐτός ὁ ὑπόκειμαι , οὖον εἷς δήπου δύναμις αὐτός εἰμί ὁ ὑπόκειμαι , ἀλλά πᾶς . ὥστε εἰμί ὁ ὁ νοσέω δύναμις αὐτός ὁ ὑπόκειμαι , δῆλος δήπου ὅτι καί ὁ οὖον ὑγιαίνω . εἰμί δέ ἄμφω ὁ ὑπόκειμαι ὁ αὐτός , καί ἀλλήλων δήπου · ὁ γάρ ὁ αὐτός τ.αὐτὰ καί ἀλλήλων αὐτός . εἰμί δέ ὁ ὁ νοσέω δύναμις ὁ ὁ ὑγιαίνω αὐτός , καί ὁ νοσέω δήπου ὁ ὑγιαίνω αὐτός ἄν εἰμί · ὥστε ὁ ἐναντίος αὐτός ἄν ἄγω . οὐ ἄρα αὐτός ὁ δύναμις ὁ ὑπόκειμαι . εἰμί δέ οὖον αὐτός ὁ δύναμις ὁ ὑπόκειμαι , καλῶς ἄρα ἐγώ ὁ ὁ κίνησις ὁρισμός ἀποδίδωμι , ὅτι “ ὁ ὁ δύναμις εἰμί ἐντελέχεια , ὅς τοιοῦτος εἰμί ” . οὗτος οὖν κίνησις ἀκριβῶς , προστίθημι ἐγώ ὁ ἰή τοιοῦτος εἰμί . δεῖ γάρ ὁ κινέω κατά ἄλλος μέν εἰμί ἐνέργεια , κατά ἄλλος δέ δύναμις · οὐδείς γάρ κινέω μόνος δύναμις εἰμί , διότι μηδείς εἰμί τίς μόνος δύναμις εἰμί , διόπερ ὁ ὕλη οὐδέ κινέω κατά ἑαυτοῦ , διότι μηδέ εἰμί κατά ἑαυτοῦ . δεῖ Λουν ὁ κινέω καί ἐνέργεια εἰμί καί δύναμις , ἀλλά κινέω οὖον καθό εἰμί ἐνέργεια , ἀλλά καθό εἰμί δύναμις · οἷος ὁ χαλκός εἰμί μέν καί ἐνέργεια αὐτός οὗτος χαλκός , εἰμί δέ καί δύναμις ἀνδριάς · ὅταν οὖν ὁ δύναμις οὗτος εἰς ἐνέργεια ἄγω ὑπό ὁ ἀνδριαντοποιός , τότε φημί κινέω ὁ χαλκός . ἀλλά κινέω οὖον καθό εἰμί ἐνέργεια , οὗτος δέ εἰμί οὖον καθό χαλκός ἀκίνητος γάρ κατά οὗτος · οὖον γάρ μεταβάλλω ὁ ὁ χαλκός οὐσία ἐν ὁ γίγνομαι ἀνδριάς ) , ἀλλά καθό εἰμί δύναμις , ὁ δύναμις οὗτος ὁ ἐνέργεια ὁ ἑαυτοῦ παραλαμβάνω καί ἄγω εἰς ὁ τέλειος ἐνέργεια , ἔνθα γίγνομαι ἀφανίζω λοιπός ὁ δύναμις . ὁ κίνησις ἄρα ἐνέργεια εἰμί ὁ δύναμις ἔτι σῴζω . οὗτος ὁ ὁρισμός ὁ κίνησις ἐξηγέομαι καί ἀποδείκνυμι , ἐφεξῆς διά πλείων κατασκευάζω ὅτι οὐδέ δυνατός ἄλλως ἀποδίδωμι ὁ πεοὶ κίνησις λόγος · καί πρότερος γε ἐκ ὁ ὁ χρόνος διαφορά ὁ πρᾶγμα , περί ὅς θεωρέω ὁ κίνησις . ὁ γάρ χαλκός ὁ δύναμις εἰμί ἀνδριάς διαιρέω τριχῆ ὁ χρόνος · ποτέ μέν γάρ μόνος εἰμί δύναμις ἀνδριάς , ὅταν μήπω σχηματίζω ὑπό ὁ τεχνίτης , ποιός δέ μόνος ἐνέργεια οὐδαμῶς δέ δύναμις , ὅταν ἤδη ὁ εἶδος ὁ ἀνδριάς ἀπολαμβάνω , ποτέ δέ εἰμί ἐν ὁ μεταξύ χρόνος , ὅταν ἐκ ὁ δύναμις ἄγω ἐπί ὁ εἶδος ἔτι ὁ δύναμις ἔνειμι . τρισσός οὖν εἰμί ὁ τοιοῦτος διαφορά ὁ χρόνος , ἐν ποῖος θετέος ὁ κίνησις ; οὔτε γάρ ὅτε μόνος εἰμί δύναμις κινέω , μήπω ὁ διαπλαστικός τέχνη δράω τίς εἰς ὁ χαλκός , οὔτε μήv ὅταν ἀπολαμβάνω εἰμί ὁ ὁ ἀνδριάς εἶδος · οὐκέτι γάρ ἐνεργέω εἰς αὐτός ὁ διαπλαστικός τέχνη ἀπολαμβάνω γε ἅπαξ ὁ εἶδος . λείπω οὖν ἐν ὁ μέσος χρόνος εἰμί ὁ κίνησις , ἔνθα κινέω ὁ χαλκός ὁ διαπλαστικός τέχνη καί ἄγω ἐκ ὁ δύναμις ἐπί ὁ εἶδος , ἔτι ὁ δύναμις ἐν ὁ χαλκός σώζω . ὁμοίως δέ καί ἐπί δύναμις οἰκίον κινέω φημί ὁ οἰκίον οὔτε ὅτε μόνος ὁ δύναμις ἔχω ὁ οἰκοδομητός οἷος ὅτε κεῖμαι ὁ λίθος καί ὁ ξύλον μηδείς ὁ οἰκοδόμος εἰς αὐτός ποιέω ) , οὔτε ὅτε γίγνομαι τέλειος ὁ οἰκίον καί ἀπολαμβάνω ὁ ἑαυτοῦ εἶδος · οὖον γάρ οἰκοδομέω τότε , ἀλλά οἰκοδομέω ἤδη · ὁ γάρ οἰκοδόμησις εἰμί σώζω ἔτι ὁ οἰκοδομητός . ὥστε μόνος κατά ὁ μέσος χρόνος ἄν εἰμί ὁ κίνησις , ὅτε καί ὁ οἰδοδόμησις · οὖον γάρ ἄλλος εἰμί ὁ οἰκοδόμησις ἢ κίνησις ἐκ ὁ πρῶτος δύναμις εἰς ὁ τέλειος ἐνέργεια , ἀλλά ἔστω ἄν εἰμί ὁ οἰκοδόμησις , οὔπω ἀπαλλάσσω ὁ δύναμις ὁ οἰκοδομητός , ἐπεί οὐδέ εἄν ἔτι κινέω . ἐπεί δέ ἔνιοι αὐτός καί δύναμις καί ἐντελέχεια εἰμί . ἔχω οὗτος λαμβάνω ἐκ ὁ πρότερος ἐκτίθημι ἀξίωμα . τοιοῦτος δέ εἰμί πᾶς ὁ ἐν γένεσις καί φθορά · ἄλλος μέν γάρ εἰμί ἐνέργεια ἄλλος δέ δύναμις , ἐπεί φύω πᾶς εἰς πᾶς μεταβάλλω . οὐ ἅμα δέ ἢ οὖον κατά αὐτός . εἰμί μέν ἅμα εἰμί τίς δύναμις καί ἐνέργεια , οὐ οἷος τε κατά ὁ αὐτός εἶδος εἰμί δύναμις καί ἐνέργεια ἐν γάρ ὁ αὐτός χρόνος ὁ αὐτός καί δύναμις εἰμί καί ἐνέργεια ἀδύνατος , οἷος θερμός καί δύναμις καί ἐνέργεια , ἀλλά ἐν ὁ αὐτός χρόνος θερμός μέν εἰμί δύναμις ψυχρός δέ ἐνέργεια ) , εἰμί δέ κατά εἷς καί ὁ αὐτός ὁ τίς δύναμις καί ἐνέργεια , ἀδύνατος κατά ὁ αὐτός χρόνος ἄμφω εἰμί , ἀλλά εἰμί ἄλλοτε μέν δύναμις θερμός ἢ ψυχρός , ἄλλοτε δέ ὁ αὐτός ἐνέργεια . p . 201a23 ἅπας γάρ εἰμί ποιητικός καί παθητικός . ἅπας , φημί , ὅσπερ ἔχω καί ὁ δύναμις καί ὁ ἐνέργεια , ποιητικός εἰμί καί παθητικός , ποιητικός μέν κατά ὁ ἐνέργεια ποιέω γάρ ὁ εἶδος ) , παθητικός δέ κατά ὁ δύναμις · ὁ γάρ ὕλη παθητικός , ὁ δέ δύναμις ὁ ὕλη . p . 201a23 ὥστε καί ὁ κινέω φυσικός κινητός . ὁ φυσικός οὖον πρός ὁ κινέω ἀκούω , ὅτι ὁ κινέω ὑπό ὁ κινέω φυσικός ὑπό αὐτός κινέω καί οὖον βία · οὖον γάρ ἀνάγκη πᾶς ὁ οὕτως κινέω καί αὐτός κινέω . καί ὁ ψυχή γάρ , ὁ λογικός λέγω , κινέω ὁ σῶμα οὖον βία ἀλλά φυσικός , ἀλλά ὅμως αὐτός οὖον κινέω . ὁμοίως καί ἐπί ὁ ὁ οὐράνιος κινέω δύναμις , καθάπερ καί αὐτός ἐν ὁ ἔμπροσθεν εἶπον ὅτι “ δύο ὁ ἀρχή <αἱ κινέω # x003E ; φυσικός , ὅς ὁ ἕτερος οὖον φυσικός ” . ἀλλά ὁ φυσικός πρός ὁ κινέω ἀκούω , ὅτι ὁ οὕτως κινέω , ὥσπερ ὁ φυσικός πρᾶγμα κινέω φύω , πάντως καί αὐτός κινητός εἰμί · οὐδείς γάρ ὁ φυσικός κινέω ἀκίνητος . · καί αὐτός γάρ ὁ φύσις κινέω ὁ σῶμα καί αὐτός συγκινέω ἀλλοιόω καί ἀμυδρός γίγνομαι , καί ὁ αὐξητικός δύναμις καί ὁ ἀλλοιωτικός καί ὁ γεννητικός καί πᾶς ὁ ἄλλος ἐξασθενέω . εἰμί μέν οὖν περί ὁ ἐν γένεσις καί φθορά φημί μόνος ὅτι ὁ κινέω φυσικός κινητός εἰμί , ὁ κινητός ἀντί ὁ ἀντικινέω ἀκούω , ὅτι πᾶς ὁ κινέω καί ἀντικινέω · εἰμί δέ ἐπί πᾶς ἀπλόος ὁ φυσικός καί ἐπί ὁ οὐράνιος , ὁ κινητός μόνος ὁ κινέω ἀκούω . καί γάρ ὁ οὐράνιος οὐ ἀκίνητος εἰμί κινέω , ἀλλά κινέω καί αὐτός , οὖον μέντοι ἀντικινέω · κινέω γάρ ὁ οὐράνιος κινέω ὁ ὅδε , ὑπό μέντοι οὗτος οὐ ἀντιπάσχω . p . 201a25 δοκέω μέν οὖν τις ἅπας κινέω ὁ κινέω , οὖον μήv ἀλλά περί οὗτος μέν ἔξαλλος εἰμί δῆλος ὅπως ἔχω . ἐπεί δείκνυμι ὅτι εἰμί τις κινέω τε καί κινέω , φημί ὅτι τις ὑπολαμβάνω ὅτι πᾶς ὁ κινέω πάντως καί αὐτός κινέω . ὅτι δέ οὐ οὕτως ἔχω , φημί , δῆλος εἰμί ἐν ἄλλος , καί ὑπερτίθημι ὁ λόγος οὗτος ἐν ὁ ὄγδοος οὗτος ὁ πραγματεία , ἐν ὅς δείκνυμι ὅτι οὖον πᾶς ὁ κινέω καί κινέω . καί τέως ὁ ὀρεκτός κινέω αὐτός μή κινέω , ὁ εἰκών κινέω ὁ ἐράω αὐτός μή κινέω , καί ὁ ἄρτος κινέω ὁ πεινάω αὐτός μή κινέω , καί ὁ χόρτος ὁ ὄνος . p . 201a27 ὁ δέ ὁ δύναμις εἰμί , ὅταν ἐντελέχεια εἰμί ἐνεργέω ἤ εἰς αὐτός ἢ ἄλλος , ἤ κινητός , κινητός , ὁ ὁρισμός ὁ κίνησις ἀναλαμβάνω . δισσός δέ φέρω ὁ γραφεύς , εἷς μέν οὗτος ὁ δέ ὁ δύναμις εἰμί , ὅταν ἐντελέχεια εἰμί ἐνεργής , οὐ ὅς αὐτός ἀλλά ὅς ἄλλος , κίνησις εἰμί , τουτέστιν ὁ δέ ἐνέργεια ὁ δύναμις εἰμί , ὅταν οὗτος ὁ δύναμις ἐντελέχεια ἄλλος τίς ὑπάρχω ἐνεργέω , οὐ ὅς εἰμί ἐντελέχεια ἀλλά ὅς δύναμις , οὗτος εἰμί ὁ κίνησις . γράφω δέ καί ἕτερος γραφή ὁ Ἀλέξανδρος φέρω ἐν ὁ παλαιός ὁ ἀντίγραφος · ὁ δέ ὁ δύναμις εἰμί , ὅταν ἐντελέχεια εἰμί ἐνεργέω αὐτός ἢ ἄλλος , ὅς κινητός , κίνησις εἰμί . ὑπερβατός δέ ἀναγνωστέον ὅς δέ ὁ δύναμις εἰμί ἐνέργεια , ὅταν ἄλλος τίς εἰμί ἐντελέχεια ἐνεργέω , ὅς κινητός εἰμί , οὗτος εἰμί κίνησις . ὁ δέ ἢ αὐτός ἢ ἄλλος , ἐπεί ὁ κινέω ὁ μέν ἐν ἑαυτοῦ ἔχω ὁ ἀρχή ὁ κίνησις ὡς ὁ φυσικός οἷος ὁ αὐξάνω ἢ ἀλλοιόω ) , ὁ δέ ἔξωθεν ὡς ὁ τεχνητός , διά οὗτος προστίθημι ὁ ἢ αὐτός ἢ ἄλλος , ὡς εἄν εἰμί λέγω ἐνέργεια δέ λέγω ὁ δύναμις , εἴτε αὐτός ἐνεργέω , τουτέστιν εἴτε ἐν ἑαυτοῦ ἔχω ὁ κινητικός δύναμις , εἴτε ἀλλαχόθεν , τουτέστιν ἔξωθεν . p . 201a29 λέγω δέ ὁ ὅς ὧδε . ἐξηγέομαι ὁ ὁρισμός , διά τίς προστίθημι ὁ “ ὅς κινητός ” , τουτέστι καθό κινητός · εἰμί γάρ , φημί , ὁ χαλκός δύναμις ἀνδριάς , ἀλλά καί χαλκός ἐνέργεια . λέγω οὖν κίνησις εἰμί οὖον ὁ ὁ χαλκός ὅς χαλκός ἐνέργεια , ἀλλά ὁ ὁ δύναμις κατά ὅς δύναμις εἰμί ἀνδριάς ἐνέργεια , οὗτος κίνησις λέγω . εἶτα ἵνα μή τις ὑπολαμβάνω ὅτι ὅς διαφέρω χαλκός εἰμί ἢ δύναμις ἀνδριάς ; εἷς γάρ καί αὐτός ὁ χαλκός εἰμί καί ὁ δύναμις ἀνδριάντιον , εἰκότως ἐφεξῆς αὐτός οὗτος δείκνυμι , ὅτι ἄλλος εἰμί ἕκαστος ὁ ὅδε τίς εἰμί καί ἄλλος ὁ δύναμις κινητός . p . 201a32 ἐπεί εἰμί αὐτός ἁπλόος εἰμί καί κατά ὁ λόγος , ὁ ὁ χαλκός , ὁ χαλκός , ἐντελέχεια κίνησις ἄν εἰμί . ὅς δέ φημί οὗτος εἰμί · εἰμί εἰμί αὐτός ὁ χαλκός εἰμί καί δύναμις κινητός , ἐπεί ὁ χαλκός εἰμί ἐντελέχεια ἔχω , καί ὁ εἰμί κινητός ἐντελέχεια εἄν ἔχω , ὁ δέ ἐντελέχεια κινητός κινέω , ὁ χαλκός ἄρα , ὅς χαλκός , κινέω ἄν . ὥστε αὐτός εἰμί εἶπον ἐντελέχεια χαλκός καί κίνησις , ὅσπερ εἰμί προφανῶς ψεῦδος · ὁ γάρ τρίπους ὁ ἵστημι ἐνέργεια μέν εἰμί χαλκός , κίνησις δέ οὐ εἰμί ἐνέργεια , ἀλλά οὐδέ ὅλως κινέω , ἀλλά ἵστημι καί ἠρεμέω . ὁ δέ ἀπλόος καί κατά ὁ λόγος , τουτέστιν ε εἰμί αὐτός εἰμί οὕτως , ὥστε μή μόνος κατά ὁ ὑπόκειμαι εἰμί αὐτός ἀλλά καί κατά ὁ λόγος . ὁ μέν γάρ ὑπόκειμαι αὐτός ὁ χαλκός καί ὁ δύναμις κινητός , ὁ δέ λόγος οὐ εἰμί αὐτός · ἄλλος γάρ ὁ ἑκάτερος ὁρισμός . δείκνυμι δέ ἐφεξῆς ἐπί ὁ ἐναντίος δύναμις , ὁ νοσέω φημί καί ὑγιαίνω , ἢ θερμαίνω καί ψύχω , ὅτι ἀδύνατος αὐτός εἰμί ὁ ὑπόκειμαι ὁ δύναμις , ἐπεί καί ὁ ἐναντίος ὁ αὐτός ἄν ἄγω ἀλλήλων · ὁ γάρ ὁ αὐτός αὐτός καί ἀλλήλων αὐτός . p . 201b1 καί γάρ ἄν ὁ κάμνω καί ὁ ὑγιαίνω αὐτός εἰμί . εἰμί ὁ δύναμις , φημί , ὁ ἐναντίος ὁ αὐτός εἰμί , καί ὁ ἐνέργεια δήπου ὁ δύναμις ὁ αὐτός ἄν ἄγω · νῦν δέ οὖον μόνος αὐτός οὐ εἰμί ὁ νοσέω ὁ ὑγιαίνω , ἀλλά καί ἐναντίος . p . 201b2 ὁ δέ ὑπόκειμαι καί ὁ ὑγιαίνω καί ὁ νοσέω , εἴτε ὑγρότης εἴτε αἷμα , αὐτός καί εἷς . ὁ ὑπόκειμαι , φημί , ὅσπερ ἀνά μέρος ὑγιαίνω τε καί νοσέω εἰμί , εἷς εἰμί καί αὐτός · ὥστε εἰμί ὁ μέν δύναμις , ὁ νοσέω φημί καί ὁ ὑγιαίνω , οὐ εἷς ἀλλά καί ἐναντίος , ὁ δέ οὗτος ὑπόκειμαι εἷς καί αὐτός , οὐ ἄρα ὁ δύναμις ὁ ὑπόκειμαι αὐτός . p.201b3 ἐπεί δέ οὖον αὐτός , ὥσπερ οὐδέ χρῶμα αὐτός καί ὁράω . ἕτερος παράδειγμα χράομαι . ὁ γάρ χρῶμα οὖον κατά αὐτός χρῶμα τε εἰμί καί ὁρατός · ὁ μέν γάρ ὑπόκειμαι ὁ αὐτός , ὁ δέ λόγος ἑκάτερος ἕτερος . ὁ μέν γάρ χρῶμα εἰμί ὁ κινητικός ὁ κατά ἐνέργεια διά - Φανοῦς , ὁ δέ ὁρατός συμβαίνω αὐτός · ὁ γάρ χρῶμα οὖον ὁ πρός τίς ποιότης γάρ ) , ὁ δέ ὁρατός ὁ πρός τίς ὁ γάρ ὁρατός ὁράω εἰμί ὁρατός ) , καί χρῶμα μέν εἰμί , ἄν μή ὁράω , ὁρατός δέ οὖον , ἄν μή ὁράω · εἰμί τοίνυν δείκνυμι ὅτι ἕτερος ὁ δύναμις , καλῶς ὁ ὁρισμός ἀποδίδωμι ὁ κίνησις , ὅτι ἰή ἐντελέχεια ὁ δύναμις εἰμί ὅς δύναμις εἰμί , οὐ ὅς ἐνέργεια . p . 201b5 ὅτι2 μέν οὖν εἰμί οὗτος · τουτέστιν ὅτι ὁ κίνησις οὗτος εἰμί ὅσπερ ἐγώ εἴρω , ἐντελέχεια ὁ δύναμις ὅς τοιοῦτος εἰμί . καί ὅτι συμβαίνω τότε κινέω , ὅταν ὁ ἐντελέχεια εἰμί οὗτος , τουτέστιν ὅτι τότε μόνος ὁ κίνησις γίγνομαι , ὅταν ὁ δύναμις , καθό δύναμις εἰμί , ἀπολαμβάνω ὁ ἑαυτοῦ ἐνέργεια , καί οὔτε πρίν ἀπολαμβάνω ὅταν μόνος εἰμί δύναμις , οὔτε μετά ὁ ἀπολαμβάνω ὅταν μόνος εἰμί ὁ ἐνέργεια . p . 201b7 ἐνδέχομαι γάρ ἕκαστος ὁτὲ μέν ἐνεργέω ὁτὲ δέ μή · ἐπεί εἶπον ὅτι μόνος ὁ τοιοῦτος ἐντελέχεια εἰμί κίνησις , λέγω δή ὁ ὁ δύναμις ὅς τοιοῦτος εἰμί , καί οὔτε πρό οὗτος οὔτε μετά οὗτος , οὗτος ἐθέλω κατασκευάζω , ὅτι οὔτε ὁ πρό οὗτος διάθεσις ἐνδέχομαι κίνησις εἰμί , οὔτε ὁ μετά οὗτος . ὁ γάρ δύναμις , φημί , ἐνδέχομαι ποτέ μέν ἐνεργέω ποτέ δέ μή · λίθος γάρ καί ξύλον οἰκοδομητός εἰμί ποτέ μέν οὐ ἔχω ὁ ἐνέργεια οὗτος , ὡς ὅταν κεῖμαι κατά ἑαυτοῦ μηδείς ὁ οἰκοδόμος εἰς αὐτός δράω , ποτέ δέ ἔχω , ἡνίκα καί ὁ οἰκοδόμησις λέγω εἰμί . ὅτι μέν οὖν πρίν ἔχω ὁ ἐνέργεια οὖον κινέω , πρόδηλος · ὁ γάρ κίνησις ἐνέργεια τίς εἰμί · λείπω οὖν ὁ κίνησις ἢ ὅτε οἰκοδομέω εἰμί , ἢ μετά ὁ οἰκοδομέω · ἀλλά μετά ὁ οἰκοδομέω ἠρεμέω , κινέω δέ ὁ οἰκοδομέω ἐν ὅς καί ὁ οἰκοδομητός ἔτι εἰμί · ὥστε ἐν οὗτος ὁ χρόνος ὁ κίνησις μόνος ἐν ὅς οἰκοδόμησις , ἔτι ὁ οικοοομητοῦ φυλάσσω · λέγω γάρ ὁ κίνησις ἐντελέχεια ὁ δύναμις , ὅς τοιοῦτος εἰμί . ὅσπερ δέ , φημί , ἐπί ὁ οἰκοδομητός εἶπον , οὗτος καί ἐπί ὁ ἄλλος κίνησις εἴρω , οἷος ἐπί λεύκανσις καί θέρμανσις καί ὁ λοιπός . p . 201a16 ὅτι2 δέ καλῶς εἴρω , δῆλος ἐκ οὖν ὁ ἄλλος περί αὐτός λέγω , καί ἐκ ὁ μή ῥᾴδιος εἰμί διορίζω ἄλλως αὐτός . τεκμήριον ποιέω ὁ καλῶς ἀποδίδωμι ὁ ὁ κίνησις ὁρισμός ὁ πᾶς ὁ περί αὐτός λέγω μή καλῶς εἶπον , καί ὁ μηδέ ἄν i 8v ἄλλως δύναμαι ὁ ὁρισμός αὐτός ἀποδίδωμι · εἶπον δέ καί ἔμπροσθεν ὅτι οὖον μόνος ἀρκέω κατασκευάζω ὁ ὁρισμός ὁ κίνησις , ἀλλά δείκνυμι ὅτι οὐδέ ἄλλως ἀποδίδωμι ὁ λόγος αὐτός δυνατός . καί νῦν οὖν φημί ὅτι οὐδέ ὁ ἄλλως περί αὐτός ἐρῶ κατορθόω , οὔτε ἐνδέχομαι ἄλλως εἶπον περί αὐτός . λέγω δέ ὁ Πυθαγόρειος ὁ κίνησις εἰμί ἑτερότης καί ἀνισότης καί ὁ μή εἰμί . φημί οὖν ὁ Ἀριστοτέλης ὅτι ὁ κίνησις ἑτερότης καί ἀνισότης καί ὁ μή εἰμί λέγω , ἤτοι οὗτος φημί εἰμί ὁ κίνησις , ἵνα αὐτός λέγω κίνησις καί ἑτερότης καί ἀνισότης ἢ ὁ μή εἰμί , ἢ ὅτι ἐκ οὗτος ὁ κίνησις , οἷος ὅτι πᾶς ὁ κινέω ἢ ἐκ μή εἰμί κινέω ἢ ἐκ ἀνισότης ἢ ἐκ ἑτερότης . ὅτι μέν οὖν οὐ εἰμί αὐτός κίνησις εἶπον καί ἀνισότης ἢ ἑτερότης ἢ ὁ μή εἰμί , δῆλος · ἐν πολύς γάρ ἑτερότης μέν εἰμί ; κίνησις δέ οὐ εἰμί . ἐν πᾶς γάρ σχεδόν ὁ εἰμί εἰμί ἑτερότης , ἀλλά οὖν οὖον πᾶς ὁ ὄνιον κις - νέομαι · ἑτερότης γοῦν εἰμί ὁ γῆ πρός ὁ ἄλλος στοιχεῖον , καί οὐ ἤδη γε ὁ γῆ διά οὗτος κινέω , καί Σωκράτης γε ἑτερότης εἰμί πρός ὁ ἵππος , καί οὖον διά οὗτος γε κινέω Σωκράτης , ὅτι ἕτερος εἰμί ὁ ἵππος . ἀλλά καί ἀνισότης εἰμί ὁ ὅς πρός ὁ Ι΄ καί ὁ πλευρά πρός ὁ διά - μέτρον , ἀλλά ὅμως οὐ ἀνάγκη οὗτος κινέω ὁ · ὁ ἀνισότης ἔχω καί ὁ μόριον δέ ὁ ζῷον ἕτερος ἀλλήλων , καί ὁ ἀριθμός ὁ δάκτυλος ἄνισος εἰμί πρός ὁ ἀριθμός ὁ θρίξ , ἀλλά οὖν οὖον ὁ μόριον ὁ ἕτερος εἰμί εὐθύς καί κινέω , οὔτε ὁ ἀριθμός διά ὁ ἄνισος εἰμί κινέω . ὁμοίως δέ οὐδέ ὁ μή εἰμί κίνησις . εἰμί μέν γάρ ὁ τίς μή εἰμί οὗτος φημί τις εἰμί ὁ κίνησις , ἐν πᾶς μέν ὁ τίς μή εἰμί εἰμί κίνησις δέ οὐ ἐν πᾶς , εἰμί δέ ὁ ἁπλόος μή εἰμί κίνησις , ἔτι πλέω ψευδής ὁ λόγος · ὁ μέν γάρ κίνησις ὁ εἰμί , ὁ δέ ἁπλόος μή εἰμί οὐδαμῇ οὐδαμῶς εἰμί . ἀλλά οὐδέ ἐκ οὗτος , οὐδέ εἰς οὗτος ὁ κίνησις εἰμί δυνατός . οὖον μόνος γάρ ὁ κινέω ἐκ ἑτερότης καί ἀνισότης κινέω , ἀλλά καί ἐκ ταὐτότης · οὖον γάρ μόνος ὁ ἕτερος ἐκ ὁ ἕτερος εἰμί κινέω καί ἐκ ὁ ἄνισος ἵημι , ἀλλά καί ὁ αὐτός καί ὁ ἴσος οὐδέ γε κακός ἐκ ὅς ε ταὐτότης καί ὁ ἰσότης κινέω . ὥστε οὐδείς κακός ὁ ἀνισότης καί ὁ ἑτερότης καί ὁ μή εἰμί κίνησις , ἢ ὁ εἰμί καί ὁ Ἰσότης καί ὁ ταὐτότης · καί γάρ καί ἐκ οὗτος καί ἐκ οὗτος ὁ κίνησις . οὗτος εἶπον , ἐφεξῆς λέγω ἐκ Ποίας ἔννοια ὁ Πυθαγόρειος ὁ κίνησις οὗτος εἰμί λέγω . καί φημί , διότι ἀόριστος ὁ κίνησις , ὁ δέ ἀόριστος στέρησις · εἰμί γάρ ὁ εἶδος ὁρίζω τε καί ὅρος εἰμί , δῆλος δήπου ὅτι ὁ ἀόριστος στέρησις . ἐπεί οὖν ὁ κίνησις στέρησις εἰμί ὅταν γάρ ὁρίζω καί εἰς εἶδος ἔρχομαι , οὐκέτι κινέω ) , ἀόριστος δέ καί στερητικός ὁ εἴρω ἅπας , διότι καί ὁ ἄλλος ἀρχή ὁ ὁ αὐτός συστοιχία , εἰκότως οὗτος ἵημι ὁ κίνησις λέγω . ἰστέον γάρ ὅτι εἰς δύο συστοιχία ὁ ἀρχή ὁ εἰμί διαιρέω ὁ Πυθαγόρειος , δέκα τις ἀρχή ἕκαστος συστοιχία συστοιχία περιορίζω , ὅς ὁ μέν ὁ ἀγαθός συστοιχία ὁ δέ ὁ κακός λέγω . ἔκκειμαι δέ ἱστορία χάρις ὁ συστοιχία , ὡς αὐτός ἀλλαχοῦ ἱστορέω · ἀγαθός κακός , πέρας ἤπειρος , περισσός ἄρτιος , εἷς πλῆθος , δεξιός ἀριστερός , φάος σκότος , ἄρσην θῆλυς , ἠρεμέω κινέω , εὐθύς2 καμπύλος , τετράγωνος ἑτερομήκης . ὁ μέν οὖν ἀρχή ὁ εἰμί οὗτος ὁ τρόπος εἰς δύο συστοιχία διαιρέω ὁ Πυθαγόρειος , ὁ μέν εἰς ὁ ἀγαθός ὁ ἐναντίος διαιρέω ὁ δέ εἰς ὁ χείρων , ὑπό ὅς ἀνάγω πᾶς ὁ εἰμί . φημί οὖν ὁ Ἀριστοτέλης ὅτι διά ὁ στερητικός εἰμί ὁ ὁ χείρων συστοειμι χία , στερητικός δέ εἰμί ἀόριστος εἰμί , διά οὗτος ὁ κίνησις , ὡς ἀόριστος , ὑπό οὗτος ἀνάγω . οὐ ὡς ὁ Πυθαγόρειος δέ εἰς εἰδικός καί στερητικός ἀρχή διαιρέω ὁ δύο συστοιχία οὕτως εἶπον ὁ Ἀριστοτέλης στερητικός εἰμί ὁ ὁ ἕτερος συστοιχία ἀρχή αὐτός γάρ εἰμί ὁ εἰς εἶδος καί στέρησις ὁ ἀρχή διαίρεσις ) , ἀλλά ἐπεί εἴωθα ὁ Ἀριστοτέλης ὁ μέν ἀγαθός ὁ ἐναντίος εἶδος καλέω ὁ δέ χείρων στερέω , διά οὗτος ὁ ὁ χείρων συστοιχία στερητικός ἕπω . πόθεν μέν οὖν ὁ κίνησις ὑπονοέω ἑτερότης εἰμί καί ἀνισότης καί ὁ μή εἰμί , εἴρω · διότι , φημί , ὁ κίνησις ἀόριστος τίς δοκέω εἰμί . ἀλλά καί ὁ ὁ ἕτερος συστοιχία ἀρχή στερητικός εἰμί , καί διά οὗτος ἀόριστος . εἰκότως οὖν ὑπό ὁ ἀόριστος ἀρχή καί ὁ κίνησις ἀνάγω · ὁ γάρ μή εἰμί καί ὁ ἀνισότης καί ὁ ἑτερότης ὑπό ὁ ὁ χείρων συστοιχία , τηλικοῦτος δέ κατά αὐτός ἀρχή ὁ κίνησις . ὅτι δέ ἀόριστος ὁ κίνησις , ὦ δείκνυμι ἐφεξῆς · ὁ γάρ συλλογισμός εἰμί ὅτι ὁ κίνησις ἀόριστος , ὁ ἀόριστος στέρησις , ὁ κίνησις ἄρα στέρησις , ὁ μέν ἕτερος πρότασις , λέγω δή ὁ μείζων , κατασκευάζω ὁ σύν ἀντίθεσις ἀντιστροφή χράω εἰμί γάρ ὁ εἶδος ὁρίζω , ὁ ἀόριστος στέρησις εἄν εἰμί ) , ὁ δέ μικρός αὐτός κατασκευάζω , λέγω δή ὅτι ὁ κίνησις ἀόριστος . ὁ γάρ εἰμί ὁ μέν εἰμί δύναμις ὁ δέ ἐνέργεια , εἰς οὐδέτερος ἀνάγω ὁ κίνησις · οὔτε γάρ ὁ μόνος δύναμις εἰμί κινέω οὔτε ὁ μόνος ἐνέργεια , ἀλλά εἰμί ὁ κίνησις εἰλικρινής μέν οὐδέτερος οὗτος , μετέχω δέ ἀμφότερος , καί διά οὗτος ἀόριστος , ὅτι ἐν οὐδείς ὁ εἰμί ὡρισμένως εἰμί ἀποτίθημι . εἶπον οὖν ὁ αἴτιος ἐκ ὅς εἰς ὁ στερητικός ἀρχή ἀνάγω ὁ κίνησις , κατασκευάζω ἐφεξῆς , ὅτι οὐδέ ἐνδέχομαι ἄλλως ὁρίζω αὐτός . ἄν γάρ , φημί , συγχωρέω διαιρέω ὁ εἰμί μή μόνος εἰς ὁ κατά δύναμις εἰμί καί εἰς ὁ κατά ἐνέργεια , ἀλλά καί εἰς στέρησις , εἰς οὐδείς οὗτος δυνατός ἀνάγω ὁ κίνησις . καί ὅτι μέν οὔτε εἰς δύναμις οὔτε εἰς ἐνέργεια , εἴρω , ὅτι δέ οὐδέ εἰς ὁ στέρησις δυνατός , δῆλος · οὖον γάρ δή ὁ στέρησις μετέχω ἤδη κατά αὐτός οὗτος καί κίνησις μετέχω , ἀλλά δυνατός στερέω μέν ὁ εἶδος μή κινέω δέ , ἀλλά ἠρεμέω . καί ἄλλως εἰμί καλῶς εἶπον ὅτι ὁ κίνησις ἐντελέχεια ὁ δύναμις , ὁ δέ στέρησις οὐ εἰμί ἐνέργεια , οὐ ἄρα ὁ κίνησις στέρησις . ὥστε εἰμί ἐν μηδείς οὗτος δυνατός τίθημι ὁ κίνησις , λείπω ὁ εἴρω τρόπος εἰμί ἀληθής μόνος , εἰμί δέ οὗτος ἐνέργεια μέν αὐτός εἰμί , ἐνεργέω δέ οὖον ὁ τέλειος ὁ ὁ | εἶδος ἀπολαμβάνω , ἀλλά ὁ ἔτι ὁ δύναμις φυλάσσω , καί διά οὗτος ἀτελής μέν ὡς ἔτι ἔχω ὁ δύναμις , ἐντελέχεια δέ διότι ὅλως κινέω ἐκ ὁ δύναμις ἐπί ὁ τέλειος . οὗτος εἶπον , πρίν τέλος ἐπιτίθημι ὁ περί κίνησις λόγος ἐπιτίθημι δέ δείκνυμι ἐπί τέλος ὅτι ὁ κίνησις οὐ εἰμί ἐν ὁ κινέω . ἀλλά ἐν ὁ κινέω ) , ἀναλαμβάνω ὁ περί ὁ κινέω καί κινέω λόγος , καί ζητέω ποῖος εἰμί ὁ κινέω ὁ κινέω καί ἀντικινέω . καί ζητέω μέν οὗτος τέλειος καί ἐν ὁ περι γένεσις πραγματεία καί ἐν ὁ περι Ψυχή , καί ἐνταῦθα δέ φημί ὅτι οὗτος εἰμί ὁ κινέω καί ἀντικινέω , ὁ πρός ὁ κινητικός εἰμί καί κινητής εἰμί . τίς δέ εἰμί , φημί , οὗτος ; ὅς ὁ ἀκινησία , φημί , ἠρεμία εἰμί . ὅς γάρ ὁ κίνησις ὑπάρχω , οὗτος ὅταν μή κινέω ἠρεμέω λέγω · ὁ γάρ μή φύω κινέω , οὗτος ὁ ἀκινησία οὖον λέγω ἠρεμία , ἀλλά αὐτός οὗτος ἀκινησία καί στάσις . εἰκότως δή ὁ τοιοῦτος καί κινέω καί κινέω · ἔχω γάρ ὁ δύναμις · δεῖ γάρ αὐτός ἐκ ἠρεμία ἐνεργέω ποτός καί κινέω . τίς δέ τρόπος ὁ τοιοῦτος καί κινέω καί κινέω ; καί φημί ὅτι δεῖ ὁ κινέω καί κινέω θιγγάνω ἀλλήλων , θιγγάνω δέ , καθό μέν ἐνέργεια ἑκάτερος εἰμί , ποιέω εἰς ὁ ἕτερος , καθό δέ δύναμις , πείθω . καί ὁ οὐράνιος μέν οὖν θιγγάνω κινέω ὁ ὅδε , ἀλλά οὐ ἀντιπάσχω ὑπό αὐτός , διότι μή εἰμί δύναμις κινητής , ἀλλά ἐνέργεια καί κινητός καί κινητικός , καί οὗτος ὁ κατά τόπος κίνησις , κατά δέ ὁ ἄλλος κινέω οὔτε δύναμις οὔτε ἐνέργεια κινητής εἰμί ὁ οὐράνιος . καί σύντομος εἶπον , ὡς αὐτός ἐν ὁ περι γένεσις εἶπον , οὗτος εἰμί ὁ ἐν ὁ κινέω ἀντιπάσχω , ὅσος ομουλη εἰμί · ὁ γάρ ὁ κοινός ὁ ἐν γένεσις ὕλη πᾶς εἰμί δύναμις , συμβαίνω ὁ ποιέω ἅπτω ὁ πάσχω δράω μέν κατά ὁ ἐνέργεια ὁ ἐν ἑαυτοῦ δύναμις δέ ὁ ἐν ἐκεῖνος , πάσχω δέ καί αὐτός ὑπό ἐκεῖνος κατά ὁ αὐτός λόγος . οἷος ὁ θερμός ψυχρός παράκειμαι θερμαίνω μέν ἐκεῖνος καθό ἐνέργεια εἰμί θερμός ἐκεῖνος δύναμις εἰμί θερμός , ἀντιπάσχω δέ ὑπό αὐτός καθό αὐτός μέν δύναμις εἰμί ψυχρός ἐκεῖνος δέ ἐνέργεια . μετά οὗτος ὁρίζω ὁ κίνησις τέλειος , ὅτι εἰμί ὁ κίνησις ἐντελέχεια ὁ κινητής ὅς κινητός · ὁ μέν γάρ πρότερος ὁρισμός , ὁ λέγω ὅτι εἰμί ‘ ἐντελέχεια ὁ δύναμις , ὅς τοιοῦτος ἑστία , περιλαμβάνω ἄν καί ὁ τέλειος ἐνέργεια . καί γάρ δύναμις καί ὁ πρότερος λέγω , ὁ κατά ὁ ἐπιτηδειότης , καί ὁ δύο , ὁ κατά ὁ τάξις , ὅς ὁ ἐνέργεια οὖον κίνησις εἰμί ἀλλά τέλειος ὁ εἶδος ἀπόληψις , κίνησις δέ ὁ ἐκ ὁ πρότερος δύναμις εἰς ὁ πρότερος ἐνέργεια μεταβολή . ὥστε κύριος ὁ νῦν ἀποδίδωμι ὁ κίνησις ὁρισμός , ὅτι εἰμί ἐντελέχεια ὁ κινητής ὅς κινητός · οὐκέτι γάρ περιλαμβάνω οὗτος ὁ ὁρισμός ὁ δύο δύναμις . p . 201b18 οὔτε γάρ ὁ κίνησις καί ὁ μεταβολή ἐν ἄλλος γένος τίθημι δύναμαι ἄν τις . ἐπεί εἰς γένος ὁ ἐντελέχεια ἀνάγω ὁ κίνησις , φημί ὅτι οὖον δυνατός ὑπό ἄλλος τίς γένος ἀνάγω ὁ κίνησις , ἢ ὑπό ὅς ἐγώ ἀνάγω . p . 201b19 Δῆλος δέ σκοπέω ὡς τίθημι αὐτός ἔνιοι , ἑτερότης καί ἀνισότης καί ὁ μή εἰμί φάσκω εἰμί ὁ κίω - νῆσις . ἐλλιπῶς εἴρω · δύο γάρ πρόβλημα θέω , ὁ τε ὁ ἄλλος μή καλῶς περί κίνησις εἴρω , καί ὁ μή εἄν ἄλλως ἀποδίδωμι δυνατός ὁ περί αὐτός λόγος , ἐν ὁ εἰσβολή ὁ κατασκευή ἀνταποδίδωμι πρός ὁ πρότερος πρόβλημα , καί εἶπον “ οὔτε γάρ ὁ κίνησις καί ὁ μεταβολή ἐν ἄλλος γένος τίθημι δύναμαι ἄν τις , μή ἀνταποδίδωμι δέ πρός ὁ δύο , ἐπάγω ὁ κατασκευή ὡς ἀνταποδίδωμι · δῆλος δέ , φημί , σκοπέω ὡς τίθημι αὐτός ἔνιοι , ἑτερότης καί ἀνισότης καί ὁ μή εἰμί φάσκω εἰμί ὁ κίνησις . διό δεῖ προστίθημι τίς ἔξωθεν , ἵνα ἀνελλιπής ὁ λόγος ποιέω · μετά γάρ ὁ “ οὔτε γάρ ὁ κίνησις καί ὁ μεταβολή ἐν ἄλλος γένος τίθημι δύναμαι ἄν τις προσθετέον οὔτε ὁ ἄλλως ἐρῶ περί κίνησις κατορθόω , εἶτα συναπτέον οὗτος ὁ κατασκευή δῆλος δέ σκοπέω ὡς τίθημι αὐτός ἔνιοι καί ὁ ἑξῆς . p . 201b21 ὅς οὐδείς ἀναγκαῖος κινέω , οὐδέ εἄν ἕτερος εἰμί οὐδέ ὅς ἄνισος οὐδέ εἄν οὐ εἰμί . ὁ πρότερος ὑπόθεσις ἐν οὗτος τίθημι καί ἔλεγχος , ὁ ὑποτίθημι αὐτός εἰμί κίνησις ὁ ἑτερότης καί ταὐτότης καί ὁ μή εἰμί . p . 201b22 ἀλλά οὐδέ μεταβολή οὔτε ἄν εἰς οὗτος οὔτε ἄν ἐκ οὗτος . ὁ λοιπός δύο ὑπόθεσις , ὅτι οὔτε ὁ κίνησις ἐκ οὗτος οὐδείς γάρ μᾶλλον ἢ ἐκ ὁ ἐναντίος ) , οὔτε εἰς οὗτος μᾶλλον ἢ εἰς ὁ ἐναντίος . εἰμί δέ ὑπέρ ὁ ἀνήρ οὗτος ἀπολογέομαι λέγω , ὅτι οὐ οὕτως λέγω ὁ κίνησις ἑτερότης εἰμί καί ἀνισότης καί ὁ μή ὅς , ὥσπερ νῦν ἐκλαμβάνω ὁ Ἀριστοτέλης , ὅτι ἢ οὗτος ἢ ἐκ οὗτος ἢ εἰς οὗτος εὐέλεγκτος γάρ οὗτος , καί οὐ εἰμί εἰκός ἔμφρων ἀνήρ οὗτος ὑποτίθημι ) , ἀλλά ἐπεί πᾶς κίνησις ἔκστασις εἰμί ὁ ἀπό ὅς κινέω . δῆλος ὅτι ὁ κινέω ἐξίστημι πως ἑαυτοῦ ὁ ἐξίστημι ὁ πρότερος εἶδος ὅς ἔχω αὐτός πρός ἑαυτοῦ ἑτεροιόω ἢ κατά · ποιότης ἢ κατά τόπος μεταβάλλω , καί ἀνισόω πρός ἑαυτοῦ κατά ποσός μεταβάλλω , ἀλλά καί μή εἰμί πως γίγνομαι , διότι ὁ πρότερος εἶδος , ὅσπερ ἔχω , οὐ εἰμί . ἀνισότης οὖν καί ἑτερότης ὁ κίνησις οὖον πρός ἄλλος ἄνισος εἰμί ἢ ἕτερος ὁ κινέω , ἀλλά πρός ἑαυτοῦ · οὗτος δέ καί μή εἰμί , ὅτι πᾶς ὁ κινέω οὐ εἰμί ὅσπερ πρότερος εἰμί , καθό κινέω λέγω . p . 201b24 αἴτιος δέ ὁ εἰς οὗτος τίθημι , διότι ἀόριστος δοκέω εἰμί κίνησις . ἐντεῦθεν ὁ ἔννοια αὐτός λέγω , ἐκ ὅς κινέω οὗτος εἰμί εἶπον ὁ κίνησις . καί φημί , διότι ὁ κίνησις ἀόριστος τίς εἰμί , ὁ δέ ἕτερος συστοιχία ὑπό ὅς ὁ ἑτερότης καί ἀνισότης καί ὁ μή εἰμί ἀνάγω , ὑπό ὅς ὁ κίνησις ἀνάγω , καί αὐτός διά ὁ στερητικός εἰμί ἀόριστος . εἰκότως οὖν διά ὁ ἀόριστος εἰμί ὁ κίνησις ὑπό ὁ ἀόριστος συζυγία ἀνάγω αὐτός . δυνατός δέ ὁ μή εἰμί λέγω εἰμί ὁ κίνησις μᾶλλον ἄν αὐτός ἅπτω , εἰμί μή εἰμί αὐτός οὕτως λέγω , οὐ ὡς μηδαμός μηδαμῶς εἰμί , ἀλλά ὡς ὁ κινέω μηδέπω οὗτος κατά ἐνέργεια εἰμί ἐπί ὅς κινέω , ἀλλά ἀτελής ἔτι · τοιοῦτος γάρ καί ἐγώ ὁ δύναμις λέγω . p . 201b26 οὔτε γάρ εἰς γάρ ὅδε οὔτε τοσόσδε . ζητέω ἐνταῦθα ὁ ἐξηγητής πῶς φημί ὁ Ἀριστοτέλης ὁ στέρησις ἀόριστος εἰμί διά ὁ ὑπό μηδείς ὁ κατηγορία ἀνάγω , καίτοι ὁ ἐναντίος ὁ αὐτός εἰμί γένος . καί φημί ὅτι ὁ μέν ἕκαστος στέρησις ὁ εἰμί ὁ προσεχῶς ἀντίκειμαι αὐτός , ἐκ ὅς καί ὁ εἰς ὁ ἕξις γίγνομαι μεταβολή , ὑπό ὁ αὐτός γένος ἀνάγω ὑπό ὅς καί ὁ ἕξις , ἀλλά ἐπεί ὁ οὐ ἄνθρωπος καί ὁ οὐ ἵππος καί πᾶς ὁ στερητικός νῦν γάρ ὁ ἀπόφασις ἀντί ὁ στέρησις λαμβάνω · οὖον γάρ εἰμί ἐπί οὗτος στερητικός ὀνομάζω ὁ ἀντίκειμαι ὁ εἶδος ) εἷς μέν ἀναιρέω εἶδος , οὐδείς δέ ὁρίζω εἰσφέρω οὖον μόνος εἶδος ἀλλά οὐδέ στέρησις , διά οὗτος φημί ὅτι οὐ εἰμί ὑπό οὐδείς ὁ κατηγορία ἀνάγω ὁ στέρησις , οὐ ὅτι οὐ ἀνάγω , ἀλλά ὅτι εἰς ὁρίζω οὐ εἰμί ἀνάγω · ὁ γάρ οὐ ἄνθρωπος δύναμαι εἰμί καί οὐσία ἄλλος παρά ὁ ἄνθρωπος καί ποσός καί ποιός καί ἕκαστος ὁ ἄλλος . φημί ἐν ὅτι ὑπό οὐδείς δυνατός ὡρισμένως ἀνάγω . ὁ δέ δοκέω ἀόριστος εἰμί ὁ κίνησις αἴτιος . λαμβάνω ὅτι ἀόριστος ὁ κίνησις , καί ὁ αἴτιος ὁ πλάνης ὁ Πυθαγόρειος ὁ περί κίνησις λόγος ἐντεῦθεν ἐρῶ εἰμί , νῦν αὐτός οὗτος κατασκευάζω , ὅτι ἀόριστος ὁ κίνησις , ἐκ ὁ διαιρέω ὁ εἰμί εἰς ὁ δύναμις καί ὁ ἐνέργεια , καί δείκνυμι ὅτι ὑπό οὐδέτερος κύριος ὁ κίνησις ἀνάγω . οὔτε γάρ ὁ ἐνέργεια εἰμί οὐσία ἢ ποσός ἢ ὁ ἄλλος τίς εὐθύς καί κινέω , οὔτε μήv ὁ δύναμις · οὐδέ γάρ ὁ δύναμις λευκός ἀνάγκη εὐθύς καί κινέω . οὗτος μέν οὖν οὐδείς ὁ κίνησις οὔτε ἐνέργεια ἀπλόος οὔτε δύναμις , ἀλλά μέσος τίς οὗτος , ἐνέργεια μέν τις , ἀτελής δέ καί οὐ ἀπαλλάσσω ὁ δύναμις . διά οὗτος ἐν ἀόριστος , ἐπεί εἰς οὐδείς ὁ εἰμί , ὁ τε δύναμις φημί εἰμί καί ὁ ἐνέργεια εἰς οὗτος γάρ ὁ εἰμί διαιρέω ) , δυνατός αὐτός ἀνάγω εἰλικρινής . p . 201b33 καί διά οὗτος δή χαλεπός λαμβάνω αὐτός εἰμί · ὁ γάρ εἰς στέρησις ἀναγκαῖος τίθημι ἢ εἰς δύναμις ἢ εἰς ἐνέργεια ἁπλόος . δείκνυμι ὅτι οὐ ὑγιής ὁ περί κίνησις ὁ παλαιός λόγος ἀποδίδωμι - Κάσι , καί ἐκ Ποίας ἔννοια εἰς οὗτος ἔρχομαι , νῦν ὁ λοιπός ὁ πρόβλημα κατασκευάζω , ὅτι μηδέ ἄλλως αὐτός δυνατός ὁρίζω · εἰμί γάρ συγχωρέω τις εἰς δύναμις καί ἐνέργεια καί στέρησις ὁ εἰμί διαιρέω , εἰς οὐδείς οὗτος δυνατός τίθημι ὁ κίνησις . καί ὅτι μέν οὔτε εἰς δύναμις οὔτε εἰς ἐνέργεια , δῆλος , ὅτι δέ οὐδέ εἰς στέρησις , ὁ αὐτός τρόπος δῆλος εἄν εἰμί · πολύς γάρ εἰμί στέρησις μέν μετέχω , κίνησις δέ οὖον . p . 202a1 ἐνέργεια μέν τις εἰμί , τοιοῦτος δέ ἐνεργέω οἷος εἶπον . ἀναιρέω ὁ ἤτοι νομίζω δόξα περί κίνησις ἤτοι νομίζω δύναμαι , ὁ ἀναίρεσις πᾶς ὅς αὐτός εἶπον ὡς ἀληθής εἰμί καταλείπω . διττός δέ εἰμί ὁ ἐνέργεια , ὁ μέν κατά ὁ ἀπόληψις ὁ τέλειος εἶδος οἷος ὁ ὁρατικός ὁ ὀφθαλμός ἐνέργεια , κατά ὅς ἤδη ὁ ὁράω καί ἐνεργέω ἀπολαμβάνω ) , ὁ δέ ὁ δύναμις ἐν ὁ πρᾶγμα σῴζω αὐτός ὁ δύναμις οἷος ὁ ἐπί ὁ ἄνω ὁ πυρός κίνησις · καί γάρ ὅταν φέρω , ἔτι ἔχω ὁ δύναμις ὁ ἐπί ὁ ἄνω φορός ) , ὁ μέν πρότερος οὖον φημί κίνησις στάσις γάρ καί ἠρεμία μᾶλλον ἀναλογέω ) , ὁ δύο δέ ἐνέργεια μέν εἰμί διότι ὅλως ἐκβαίνω ὁ δύναμις , ἀτελής δέ διότι οὐ ἀπαλλάσσω πάντῃ ὁ δύναμις , ἀλλά ἔτι συνεφέλκω αὐτός · ὁ γάρ κινέω ἐπί ὁ ἄνω ἔχω ἔτι ὁ δύναμις ὁ ἐπί ὁ ἄνω κινέω οὗτος κινέω . p . 202a3 κινέω δέ καί κινέω , ὥσπερ εἴρω , πᾶς ὁ νάμη εἄν κινητός , καί ὅς ὁ ἀκινησία ἠρεμία εἰμί . ἐντεῦθεν ὁ περί ὁ κινέω καί κινέω ἀναλαμβάνω λόγος , καί φημί ὅτι πᾶς ὁ κινέω ὅσπερ πρός ὁ κινέω καί δύναμις εἰμί κινητός , οὗτος πάντως κινέω καί αὐτός κινέω . οὗτος δέ φημί ὁ κινέω ὁ δύναμις κινητής , ὅς ὁ ἀκινησία ἠρεμία εἰμί · ὅσος γάρ δύναμαι κινέω μήπω κινέω , οὗτος ὁ ἀκινησία ἠρεμία εἰμί . δείκνυμι δέ οὗτος ἐν ὁ ὕστερος ὁ πραγματεία οὗτος . p . 202a5 ὁ γάρ πρός ἐνεργέω , ὅς αὐτός ὁ κινέω εἰμί · οὗτος δέ ποιέω θιγγάνω , ὥστε ἅμα καί πάσχω . εἶπον ποῖος εἰμί ὁ κινέω καί κινέω , ὅτι ὁ πρός ὁ κινητικός εἰμί καί κινητός εἰμί , τοιοῦτος δέ εἰμί ὅς ὁ ἀκινησία ἠρεμία , τίς τρόπος ὁ τοιοῦτος κινέω καί ἀντικινέω διδάσκω . πρῶτος δέ φημί τίς εἰμί ὁ κινέω , ὅτι ὁ πρός οὗτος ἐνεργέω . ὅς τοιοῦτος εἰμί , οὗτος b εἰμί , οἷος ὁ ἐνεργέω περί ὁ θερμαντός καθό θερμαντός , οὗτος δέ εἰμί ὁ θερμαίνω ὁ δέ πρός οὗτος ἐνεργέω οὐ ἄλλως ἢ θιγγάνω γίγνομαι ὁ τε ἐνεργέω καί ὁ πάσχω . ἐπεί οὖν εἰμί ὁ ἐνεργέω οὖον μόνος ἐνέργεια ὅδε τίς ἀλλά καί δύναμις ἄλλος , ἀνάγκη ὁ δύναμις ὁ ἐν ὁ κινέω θιγγάνω ἀλλήλων πάσχω ὑπό ὁ ἐνέργεια ὁ ἐν ὁ κινέω · οὗτος δέ εἰμί ὁ κίνησις · ὥστε πάντως ἀντικινέω , ἀντικινέω δέ ὑπό ὁ πάσχω , ἐπεί ἕκαστος ὁ ἐναντίος δράω μέν οὐ εἰς ἄλλος τίς ἢ εἰς ὁ ἐναντίος , εἰμί δέ πάντως δύναμις ὅσπερ ὁ ἐναντίος . ἐπεί οὖν ὁ θερμός δύναμις εἰμί ψυχρός , ποιέω δέ ὁ θερμός εἰς ὁ ψυχρός θιγγάνω αὐτός , ὁ δέ δύναμις προσπελάζω ὁ ἐνέργεια ἄγω εἰς ἐνέργεια , ἀνάγκη πᾶς πάσχω ὑπό ὁ ψυχρός ὁ δύναμις ψυχρός · ὥστε ἀνάγκη ὁ θερμός ποιέω καί ἀντιπάσχω . p . 202a7 Διὸ ὁ κίνησις ἐντελέχεια ὁ κινητής , ὅς κινητός . ὡς εἶπον , ἀκριβής ἐκ ὁ εἴρω ὁ ὁρισμός ὁ κίνησις ἀποδίδωμι , οὖον ὁ δύναμις ἁπλόος ἐντελέχεια εἰμί λέγω , ἀλλά ὁ κιειρω νῆτος . φημί γάρ ἄν τις πρός ὁ πρότερος ὁρισμός ἐνίστημι , ὅτι ὁ δύναμις δεξιός , ὅταν γίγνομαι δεξιός ἐνέργεια μεθίστημι ἐγώ φέρω πρός ὁ εὐώνυμος , μεταβάλλω μέν εἰς ἐντελέχεια ἐκ ὁ δύναμις , οὖον κινέω δέ . λέγω μέν οὖν καί οὗτος καλῶς πρός ὁ οὗτος ἀπορέω , ὅτι ὁ δύναμις εὐώνυμος κινέω μόνος καί οὖον ὁ δύναμις δεξιός , ἔτι ὅτι εἷς εἰμί ὁ πρός τίς ὁ δύναμις · οὗτος γάρ ὁ σχέσις αὐτός ὁ πρός ἀλλήλων ἢ δύναμις εἰμί ἢ ἐνέργεια , ἐνέργεια μέν αὐτός ὁ πάρειμι σχέσις δύναμις δέ ὁ ἀντίκειμαι , ἐπί ὅς γε ὅλως ὁ ἀντιστροφή δυνατός γίγνομαι . ἐκ μέν ἐν πατήρ καί υἱός , ἐπεί μή δυνατός ὁ υἱός πατήρ ὁ πατήρ γίγνομαι , οὐδέ δύναμις ὁ ἀντίκειμαι σχέσις εἰμί ὁ αὐτός , ἐπί δέ ὁ δεξιός καί ἀριστερός καί ὁ ὅμοιος ὁ εἷς σχέσις ἐνέργεια μέν ὁ πάρειμι εἰμί · θέσις , δύναμις δέ ὁ ἀντίκειμαι . εἰμί τοίνυν εἷς εἰμί ὁ πρός τίς ὁ σχέσις , ἐν ὅς καί ὁ δεξιός καί ὁ ἀριστερός καί ὁ ἔμπροσθεν καί ὁ ὄπισθεν προσάλληλος τε εἰμί καί λέγω , ἀνάγκη ποῦ πάντως , εἰμί ὁ ἕτερος κινέω , καί ὁ λοιπός κινέω · ὁ γάρ δεξιός καί ἀριστερός ἐν ὁ τοιόσδε ἔχω ὁ εἰμί ἔχω · ὁ σχέσις οὖν κινέω , καί ἄμφω ὁ κατά οὗτος ὁ εἰμί ἔχω κινέω εἄν ἄγω . ὅλως δέ φημί ὁ Θεμίστιος ὁ κατά ὁ πρός τίς ἐνέργεια μή διασῴζω ὁ δύναμις , ὥσπερ ὁ κατά ὁ ἀλλοίωσις ἐνέργεια διασῴζω ὁ δύναμις ἐν ὁ μεταβολή ὁ ἐκ ὁ δύναμις εἰς ὁ τέλειος ἐνέργεια , ἀλλά ἀθρόος γίγνομαι ὁ μεταβολή ὁ ἐκ ὁ δύναμις εἰς ὁ ἐντελέχεια . εἷς γοῦν ἐπί αὐτός ἐνέργεια θεωρέω ὁ κύριος τε καί ἁπλόος , ὁ δέ ἀτελής οὐκέτι · οὖον γάρ κατά ὀλίγος δεξιός γίγνομαι ὁ ἀριστερός ἐγώ τακινεομαι πρός ὁ εὐώνυμος , ἀλλά ἄχρονος , ἐγώ δέ ἐπί ὁ ἀριστερός μεθίστημι κινέω μέν κατά τόπος , οὖον κινέω δέ κατά ὁ πρός τίς · πρῶτος οὖν ἐπί ὁ τοιοῦτος δεῖ ὁ ἐνέργεια ὁ ἀτελής δείκνυμι , εἶτα ὅς ὁ ὁρισμός ἐλέγχω , ὅτι ἄγω ἐκ δύναμις εἰς ἐνέργεια οὖον διά κίνησις . ἀλλά οὗτος μέν ὁ ἀπορία οὗτος διαιτάω , ἐπεί δέ ὁ μέν δύναμις ἐν πᾶς ὁ κατηγορία εἰμί . ὁ δέ κίνησις οὐ ἐν πᾶς , εἰκότως μεθαρμόζω ὁ ὁρισμός ὁ Ἀριστοτέλης , καί ὅτι , ὅσπερ ἤδη εἶπον , ὁ ἐκ ὁ δύναμις εἰς ἐνέργεια ἄγω οὖον μόνος ἐπί ὁ ἀτελής ἐνέργεια λέγω , λέγω δή ὁ ἐκ ὁ πρότερος δύναμις εἰς ὁ πρότερος ἐνέργεια , ᾠόν καί ἐπί ὁ τέλειος ὁ ἐκ ὁ δύο δύναμις εἰς ὁ δύο ἐνέργεια . καί μή τις ἐπιλαμβάνω οὗτος ὁ ὁρισμός , διότι ὁ κίνησις ἐκ ὁ κινητής πειράω δείκνυμι · οὖον γάρ διά ὁ αὐτός ὁ αὐτός δείκνυμι . μάλιστα μέν γάρ , ἐπεί ὁ κίνησις ὁ πρός τίς ἔχω γάρ καί οὗτος ὁμολογέω ἐν ὁ ἔμπροσθεν ) , καί εἰμί πρός ὁ κινητός ὁ γάρ κίνησις ὁ κινητής εἰμί κίνησις ) , ἀδύνατος αὐτός ἄλλως ὁρίζω μή παραλαμβάνω ὁ πρός ὅς εἰμί , ὥσπερ οὐδέ πατήρ Χωρὶς υἱός , οὐδέ διπλάσιος Χωρὶς ἥμισυς · ἔπειτα καί γνώριμος ὁ κινητός ὁ κίνησις · οὖον γάρ αὐτός οἶδα ὅτι εἰμί κίνησις καί τίς εἰμί · ὁ μέν γάρ ὅτι εἰμί ἅπας γνώριμος , ὁ δέ τίς εἰμί καί ἐγώ νῦν ζητέω . ἀλλά μήv ὅτι εἰμί κίνησις , ἀπό ὁ κινέω γνώριμος , οὗτος δέ εἰμί ὁ κινητής , ὥστε ὁ ὁ κινητός πρός ὁ ὁρισμός ὁ κίνησις χράω ὁ γνώριμος πρός ὁ ἄγνωστος χράομαι . p . 202a9 εἶδος δέ ἀεί φέρω ὁ κινέω . ὁ κινέω , φημί , πάντως εἶδος τίς ἔχω εἷς ὁ δέκα κατηγορία · οὗτος γάρ εἰμί αἴτιος καί ἀρχή ὁ κίνησις · ὁ μέν γάρ ὕλη παθητικός , ποιητικός δέ ὁ εἶδος · ἀνάγκη ἄρα ὁ κινέω εἶδος τίς ἔχω , ὅσπερ καί αἴτιος αὐτός ὁ κινέω εἰμί . p . 202a13 καί ὁ ἀπορούω δέ φανερός , ὅτι εἰμί ὁ κίνησις εἰμί ὁ κινητός . ὁ πρόκειμαι εἰμί ἐν οὗτος ζητέω , ὅτι εἰμί ὁ κινέω καί ὁ κινέω καί ὁ κίνησις , πότερος ὁ κίνησις ἐν ὁ κινέω εἰμί ἢ ἐν ὁ κινέω . * * * καί κατασκευάζω οὗτος ἐκ ὁ ὁρισμός ὁ κίνησις . εἰμί γάρ , φημί . ὁ κίνησις ἐντελέχεια ὁ κινητής ὑπό ὁ κινητικός · εἰμί τοίνυν ὁ κίνησις ἐντελέχεια εἰμί ὁ κινητής , ὁ δέ ἐντελέχεια ἕκαστος ἐν ἐκεῖνος εἰμί ὅς καί εἰμί ἐντελέχεια , ὁ κίνησις ἄρα ἐν ὁ κινητός εἰμί · κινέω δέ ὁ κινητός , ὁ κίνησις ἄρα ἐν ὁ κινέω εἰμί , καί ὅλως ἐν οὗτος εἰμί ὁ δύναμις ὅς ὁ κίνησις ἐνέργεια εἰμί . εἰμί δέ εἰμί καί ὁ κινέω ἐνέργεια τις , φημί , ἀλλά οὐ ἕτερος εἰμί οὗτος παρά ὁ ὁ κινέω ἐνέργεια οὐδέ ἀποτέμνω αὐτός , ἀλλά ἐν αὐτός ὁ εἰμί ἔχω , γίγνομαι μέν ὑπό ὁ κινέω ὑπάρχω δέ ἐν ὁ κινέω · οὖον γάρ ἄλλος μέν γίγνομαι ὑπό ὁ κινέω ἄλλος δέ εἰμί ἐν ὁ κινέω , ἀλλά εἷς εἰμί ἅμα τε ὁ κινητικός κινέω ποιέω καί ὁ κινητός κινέω . εἷς μέν οὖν ὁ ἄμφω ἐνέργεια , εἷς δέ ὁ ὑπόκειμαι οὖον ὁ λόγος , ἀλλά ὥσπερ ὁ ἀνάντης καί ὁ κατάντης εἷς μέν | εἰμί καί ὁ αὐτός διάστημα , ἀλλά ἔνθεν μέν ἄρχω ἀνάντης ἔνθεν δέ κατάντης , οὗτος καί ἐπί κίνησις εἷς μέν ὁ ὑπόκειμαι ἀλλά ὁ σχέσις οὖον εἷς , ἀλλά ἀπό μέν ὁ κινέω ἄρχω ποίησις καλέω , ἀπό δέ ὁ πάσχω πάθησις . ἀλλά εἴτε ποίησις λέγω , ἐν ὁ πάσχω δηλονότι θεωρέω ὁ γάρ ποιέω εἰς πάσχω ποιέω ) , εἴτε πάθησις , ἔτι μᾶλλον . οὗτος εἶπον ἐπαπορέω ὁ λόγος , καί φημί ὅτι μήποτε οὐδέ εἷς εἰμί ὁ ἄμφω ἐνέργεια , ἀλλά δύο · ἄλλος γάρ ὁ ὁ ποιητικός ἐνέργεια καί ἄλλος ὁ ὁ παθητικός . καί οὗτος δῆλος καί ἐκ ὁ ὄνομα καί ἐκ ὁ τέλος · ὁ μέν γάρ ὁ ποιητικός ἐνέργεια λέγω ποίησις , ὁ δέ ὁ παθητικός πάθησις , ἔργον δέ καί τέλος ὁ μέν ποίησις ὁ ποίημα , ὁ δέ πάθησις ὁ πάθος · · ὅς δέ ὁ τέλος διάφορος , καί ὁ ἀρχή διάφορος · ὥστε δύο ὁ ἐνέργεια καί δύο ὁ κινέω . εἰμί οὖν δύο , ἢ ὁ μέν ἐν ὁ κινέω εἰμί ὁ δέ ἐν ὁ κινέω , ἢ ἄμφω ἐν ὁ κινέω . ὁ δέ ἕτερος τμῆμα ὁ διαίρεσις οὐ ὑποτίθημι , λέγω δή ὁ ἄμφω εἰμί ἐν ὁ κινέω , διά ὁ προφανής εἰμί ὁ ἄτοπος οὗτος ὁ ὑπόθεσις · εἰμί γάρ ἄμφω ἐν ὁ κινέω ἄγω , συμβαίνω ὁ μέν κινέω δύο ἔχω κινέω , ὁ δέ κινέω μή ἔχω κίνησις , ὅσπερ ἄλογος . εἰμί μέν οὖν ἕτερος ἐν ἕτερος εἰμί , οἷος ὁ μέν ποίησις ἐν ὁ ποιέω ὁ δέ πάθησις ἐν ὁ πάσχω ἀνάπαλιν γάρ οὐ ἐνδέχομαι , λέγω δέ ὁ μέν πάσχω ἐν ὁ ποιέω ὁ δέ ποίησις ἐν ὁ πάσχω · εἰμί γάρ οὗτος ὁ μέν πάσχω οὖον πάσχω ἀλλά ποιέω , ὁ δέ ποιέω οὖον ποιέω ἀλλά πάσχω ) , εἰμί τοίνυν ὁ μέν ποίησις ἐν ὁ ποιέω ὁ δέ πάθησις ἐν ὁ πάσχω , ἀνάγκη πᾶς , ὥσπερ ὁ πάσχω οἴχομαι ε ὁ ἴδιος ἐνέργεια ἔχω κίνησις ἐν ἑαυτοῦ , οὗτος καί ὁ ἔχω ὁ ἴδιος ἐνέργεια ἔχω κίνησις ἐν ἑαυτοῦ . εἰμί τοίνυν ὁ κινέω ἔχω κίνησις ἐν ἑαυτοῦ , ἢ κινέω ἢ οὖον κινέω · εἰμί μέν ἐν εἰμί σέτα , συμβαίνω πᾶς ὁ κινέω καί κινέω · πᾶς γάρ ἔχω ὁ ἑαυτοῦ ἐνέργεια ἐν ἑαυτοῦ οὗτος δέ ἐναργής ψεῦδος · κινέω γάρ καί ὁ εἰκών ὁ ἐραστής καί ὁ ἄρτος ὁ πεινάω καί ὁ χόρτος ὁ ὄνος , αὐτός ἀκίνητος εἰμί ) , εἰμί δέ μή κινέω , εἰμί τίς κίνησις ἔχω μή κινέω , ὅσπερ ἄλογος . εἰμί δέ ἄμφω ὁ ἐνέργεια ἐν ὁ κινέω ἄγω καί πάσχω , πρῶτος μέν ἄτοπος ὁ ὁ ἄλλος ἐνέργεια ἐν ἄλλος εἰμί , ἔπειτα , φημί , συμβαίνω δύο κινέω διαφέρω κατά εἶδος εἰς εἷς καί ὁ αὐτός τέλος ἄγω , ὅσπερ ἀδύνατος · δύο μέν γάρ κινέω κινέω ἕτερος ὁ εἶδος ἐπί διάφορος ἄγω εἶδος οὐδείς ἀδύνατος ὁ γάρ αὐτός δυνατός κατά τόπος κινέω καί ἀλλοιόω ὁ αὐξάνω ἢ μανθάνω ) , δύο μέντοι κινέω διαφέρω κατά εἶδος ἐπί εἷς καί ὁ αὐτός εἶδος ἄγω ἀδύνατος . ἢ γάρ ἐκ διάφορος ἀρχή ὁ δύο κινέω εἰς εἷς καί ὁ αὐτός πέρας ἄγω , ἢ ἐκ ὁ αὐτός εἰς ὁ αὐτός · εἰμί μέν οὖν ἐκ διάφορος , ἐπεί ἐκ ἐναντίος πάντως πᾶς γάρ μεταβολή ἐκ ἐναντίος εἰς ἐναντίος ) , συμβαίνω δύο ὁ αὐτός ἐναντίος εἰμί , ὅσπερ ἄτοπος ἀεί γάρ εἷς εἷς ἐναντίος ) ; εἰμί δέ ἐκ ὁ αὐτός , ἀεί ὁ ἐκ ὁ αὐτός εἰς ὁ αὐτός μεταβολή διά ὁ αὐτός μέσος γίγνομαι οἷος ὁ ἐκ μέλανσις εἰς λευκός μεταβολή ἀεί διά ὁ φαιός μέσος , καί ὁ ὁ ὕδωρ εἰς ἀήρ μεταβολή διά μέσος ὁ ἀτμίς , καί ἐπί πᾶς ὡσαύτως ) , ὥστε ἀδύνατος δύο κινέω διάφορος ἐκ ὁ αὐτός εἰς ὁ αὐτός ἄγω . ἀδύνατος ἄρα δύο ὑποτίθημι ὁ ἐνέργεια , οὔτε θατέρως ἐν ἕτερος ὁ δέ ἕτερος ἐν ὁ λοιπός , οὔτε ἀμφότερος ἐν εἷς . μήποτε οὖν , φημί , εἷς τις ἐκ ἀμφότερος ἐνέργεια γίγνομαι , ἐκ ὁ κινέω φημί καί κινέω . ἀλλά καί οὗτος ὁ ὑπόθεσις ἕπομαι τις ἄτοπος · πρῶτος μέν γάρ , φημί , αὐτός οὗτος ἄτοπος ὁ δύο πρᾶγμα διαφέρω κατά εἶδος εἷς καί ὁ αὐτός ἔχω ἐνέργεια ὥσπερ γάρ ὁ λευκαίνω καί θερμαίνω οὐ εἰμί εἷς τις καί ὁ αὐτός ἐνέργεια οὕτως εὔλογος μηδέ ὁ ποιέω καί πάσχω ὁ αὐτός εἰμί ἐνέργεια ) , ἔπειτα , φημί , εἰμί ἀμφότερος εἷς εἰμί ὁ ἐνέργεια , εἰμί καί ὁ δίδαξις ὁ μανθάνω ὁ αὐτός καί ἔτι καθολικός ὁ ποίησις ὁ πάθησις · ἐνέργεια γάρ καί οὗτος · εἰμί δέ οὗτος , καί ὁ ποιέω ὁ πάσχω , ὅσπερ εἰμί αὐτός ὁ ἐνεργέω κατά ὁ ἐνέργεια ὅταν μέν γάρ εἶπον λεύκανσις ἢ δίδαξις , αὐτός εἶπον ὁ ἐνέργεια , ὅταν δέ λευκαίνω ἢ διδάσκω , αὐτός ὁ κινέω ἕπομαι καί ἐνεργέω κατά ὁ ἐνέργεια ἢ κίνησις ) , ὁ οὖν ἐνέργεια εἷς καί ὁ αὐτός εἰμί , καί ὁ κατά αὐτός ἐνεργέω εἷς εἰμί καί ὁ αὐτός · εἰμί δέ οὗτος , καί ὁ ἐνεργός εἷς εἰμί καί ὁ αὐτός · οὐκοῦν καί ὁ διδάσκω ὁ μανθάνω καί ὁ ποιέω ὁ πάσχω ὁ αὐτός εἰμί · συμβαίνω οὖν ὁ διδάσκω καθό διδάσκω μανθάνω , καί ὁ ποιέω πάσχω , ὅσπερ ἄτοπος . καί ἄλλως , ὅσπερ αὐτός μέν ἐν ὁ ἀπορία οὖον προστίθημι , ὡς ἤδη ἐν ὁ πρότερος ὑπόθεσις ὁ λέγω δύο ἐνέργεια εἰμί τίθημι αὐτός , ἐν μέντοι ὁ λύω , ὡς καί οὗτος τίθημι ὁ ἄτοπος , ἐπιλύω αὐτός · ὁ γάρ εἷς οὗτος ἐνέργεια ἐν τίς εἰμί ; ἢ γάρ ἐν ὁ κινέω , ἢ ἐν · ὁ κινέω · ἀλλά ἐν μέν ὁ κινέω ἄλογος εἰμί γάρ ὁ κινέω μή ἔχω κίνησις · καί πῶς κινέω τίς μή ἔχω κίνησις ; ) , εἰμί δέ ἐν ὁ κινέω , ἄτοπος πάλιν ὁ ἄλλος ἐνέργεια ἐν ἄλλος εἰμί καί μή ἐν ἕκαστος ὁ ἴδιος ἕκαστος ἐνέργεια εἰμί . οὕτως ἀπορέω πρός ὁ λόγος ἐπιλύω ἐφεξῆς ὁ ἀπορία , καί πρός μέν ὁ ὑπόθεσις ὁ ὑποτίθημι δύο εἰμί ὁ ἐνέργεια καί ὁ ἕπομαι οὗτος ἄτοπος οὐδείς φημί , διότι μηδέ ἀληθής ὁ ὑπόθεσις καί ὁ ἕπομαι αὐτός ἄτοπος ἔλεγχος εἰμί καί οὐ ἀπορία , ὁ δέ ἕπομαι ἄτοπος ὁ ἕτερος ὑπόθεσις , ὁ λέγω εἷς εἰμί ὁ ἐνέργεια ἄμφω , ἐπιλύω , ἐπεί καί ἀληθής αὐτός δοκέω ἵημι οὗτος ὁ ὑπόθεσις . καί πρότερος γε ὁ λόγος ὁ λέγω ὅτι ὁ ἄλλος ἐνέργεια ἐν ἄλλος εἰμί ἐπιλύω , ὅς ἐν μέν ὁ ἀπορία ὡς ἕπω ὁ πρότερος ὑπόθεσις , ὁ λέγω δύο εἰμί ὁ ἐνέργεια , καί οὗτος ἐν ὁ κινέω , τίθημι , ἐν δέ ὁ λύω ὡς ἕπω καί ὁ λέγω εἷς εἰμί ἐνέργεια , καί οὗτος ἐν ὁ κινέω , ἐπιλύω · ὡς γάρ εἶπον . | οὐδέ λέγω τίς πρός ὁ λόγος ὁ ἐλέγχω ὁ ὑπόθεσις ὁ λέγω δύο εἰμί ὁ ἐνέργεια , ἐπεί μηδέ δοκέω αὐτός ἀληθής ὁ ὑπόθεσις . φημί ἐν μηδείς εἰμί ἄτοπος ὁ ὁ ἄλλος ἐνέργεια ἐν ἄλλος εἰμί , ἀλλά καί ἀναγκαῖος ἐπί ὁ πρός τίς οὗτος εἰμί · ἔχω δέ ἐκ ἀρχή κεῖμαι ὅτι ὁ κινέω καί ὁ κινέω ὁ πρός τίς εἰμί . ἤγουν ὁ ἐνέργεια ὁ ὁ πατήρ οὐ ἐν ἄλλος τις εἰμί ἢ ἐν ὁ υἱός · οὖον γάρ ἀποτέμνω ὁ υἱός ὁ ὁ πατήρ ἐνέργεια , ἀλλά ἐν ὁ υἱός ὁ εἰμί ἔχω , ἄρχω μέν ἐκ ὁ πατήρ , συνίστημι δέ ἐν ὁ υἱός . οὗτος καί ὁ λευκαίνω ὁ ἐνέργεια οὐ ἐν ἄλλος τις εἰμί ἢ ἐν ὁ λευκαίνω , καί ὁ διδάσκω ἐν ὁ μανθάνω , καί καθόλου ὁ ποιέω ἐν ὁ πάσχω · οὐδείς γάρ ἄλλος πάσχω ὁ πάσχω ἢ ὅσπερ ποιέω ὁ . ποιέω · ἐνεργέω γάρ ὁ ποιέω ἅμα πάσχω ὁ πάσχω . εἰμί τοίνυν ὅς ποιέω ὁ ποιέω οὗτος πάσχω ὁ πάσχω , ὅς δέ πάσχω ὁ πάσχω οὗτος ἐν ὁ πάσχω εἰμί ἐν ὁ πάσχω γάρ ὁ πάθος ) , ὅς ποιέω ἄρα ὁ ποιέω , οὗτος ἐν ὁ πάσχω εἰμί . ἐν πρῶτος σχῆμα ὁ συλλογισμός . ὥστε εἰμί ὁ ποίησις ἐνέργεια ὁ ποιέω , αὐτός δέ ἐν ὁ πάσχω εἰμί , ἀνάγκη ἄρα ἐπί ὁ πρός τίς ὁ ἑκάτερος ἐνέργεια ἐν ἕτερος εἰμί . πρός δέ ὁ δύο ἄτοπος , ὁ λέγω ὅτι συμβαίνω δύο ἕτερος ὁ εἶδος εἷς εἰμί ἐνέργεια , φημί ὅτι ἐπί τίνω οὐδέ οὗτος ἄτοπος , λέγω δή ἐπί ὁ πρός τίς , ὅταν ὁ μέν δύναμις εἰμί ὁ δέ ἐνέργεια κατά ὁ δύναμις οὗτος , ἀλλά εἷς ὁ οὗτος ἐνέργεια ὁ ὑπόκειμαι οὖον τ·ῷ λόγος · εἷς γάρ ὁ λεύκανσις ὅς λευκαίνω ὁ λευκαίνω καί λευκαίνω ὁ λευκαίνω , καί ὁ θεώρημα εἷς ὅς διδάσκω ὁ διδάσκω καί μανθάνω ὁ μανθάνω . καί ὁ δίδαξις οὖν ὁ θεώρημα εἷς ὅς διδάσκω ὁ διδάσκω καί διδάσκω ὁ διδάσκω · οὖον γάρ ἄλλος τίς εἰμί ὁ δίδαξις , ἢ ὁ ἐκ ὁ διδάσκαλος μανθάνω . ὁμοίως δέ καί ὁ μάθησις . ἀλλά ὁ μέν ὑπόκειμαι ὁ αὐτός , ὁ δέ λόγος οὖον ὁ αὐτός , ὥσπερ ὁ ἀνάβασις καί ὁ κατάβασις , καί ὁ ὁδός ὁ Θήβηθεν Ἀθήναζε καί ὁ Ἀθήνηθεν Θήβαζε . εἷς γάρ καί ἐπί οὗτος ὁ διάστασις , ὁ κάτωθεν ἄνω καί ὁ ἄνωθεν κάτω ἀλλά ὁ λόγος ἕτερος · ἔνθεν μέν γάρ ἄρχω ἀνάβασις , ἔνθεν δέ κατάβασις . οὕτως ἐν καί ἐπί ὁ ποιέω καί πάσχω εἷς μέν ὁ ἐνέργεια ἄμφω , ἀλλά ἐκ μέν ὅδε ἄρχω ποίησις λέγω , ἐκ δέ ὅδε πάθησις , καί ἐκ ὅδε μέν μάθησις , ἐκ ὅδε δέ δίδαξις . καί οὗτος εἰκότως συμβαίνω , ἐπεί οὐδείς ἕτερος ποιέω ὁ ποιέω , ἢ ὅσπερ εἰμί δύναμις ὁ πάσχω . ὁ ἄρα ἐνέργεια ὁ ποιέω , οὗτος εἰμί ἐνέργεια ὁ ὁ πάσχω δύναμις · εἷς ἄρα ὁ ἄμφω ἐνέργεια κατά ὁ ὑπόκειμαι ὁ σχέσις μόνος ὁ διάφορος ἔχω . πρός δέ ὁ τελευταῖος ἄπορος , ὁ λέγω ὅτι εἰμί εἷς ἄμφω ἐνέργεια εἰμί , καί ὁ δίδαξις ὁ μανθάνω αὐτός , καί εἰμί οὗτος , καί ὁ διδάσκω ὁ μανθάνω ὁ αὐτός , πρός οὗτος οὖν ἀπαντάω φημί ὅτι οὐ ἀνάγκη , εἰμί ὁ μάθησις ὁ διδάσκω αὐτός εἰμί , ἤδη καί ὁ διδάσκω ὁ μανθάνω αὐτός εἰμί καί ὁ διδάσκω ὁ μανθάνω . εἰμί μέν γάρ κατά πᾶς αὐτός εἰμί ὁ δίδαξις καί ὁ μάθησις , ὥσπερ καί ὁ λώπιον καί ἱμάτιον , ἀνάγκη ὁ εἰμί ἕπω ὁ εἴρω , ἐπεί δέ οὖον κατά πᾶς ὁ αὐτός εἰμί , ἀλλά ὁ μέν ὑπόκειμαι αὐτός ὁ δέ λόγος διάφορος , οὐ ἀνάγκη ὁ αὐτός εἰμί ὁ διδάσκω ὁ μανθάνω , οὐδέ ὁ δίδαξις ὁ μανθάνω . ἐπεί καί ὁ ἀνάβασις καί ὁ κατάβασις ὗσις εἷς κατά ὁ ὑπόκειμαι , οὔτε ὁ ἀναβαίνω ὁ καταβαίνω αὐτός εἰμί οὔτε ὁ ἀναβαίνω ὁ καταβαίνω , οὐδέ ἐπεί εἷς ὁ διάστασις ὁ ἐκ Ἀθῆναι εἰς Θῆβαι καί <ἡ> ε ἐκ Θῆβαι εἰς Ἀθῆναι , ἤδη ποῦ καί ὁ εἰς Θῆβαι εἶμι ἐκ Ἀθῆναι εἰμί ὁ ἐκ Θῆβαι εἰς Ἀθῆναι , ἢ ὁ ἐκ Θῆβαι εἰς Ἀθῆναι ἐρχόμενος ὁ αὐτός εἰμί ὁ ἐκ Ἀθῆναι εἰς Θῆβαι ἄπειμι . οὕτως οὖν κἀν εἰμί ὁ δίδαξις ὁ μανθάνω ὁ αὐτός εἰμί , οὔτε ὁ μανθάνω ἀνάγκη ὁ διδάσκω αὐτός εἰμί , οὔτε ὁ διδάσκω ὁ μανθάνω · ὅλως γάρ οὐδέ αὐτός κύριος καί κατά · πᾶς ὁ δίδαξις ὁ μανθάνω , ἀλλά μόνος κατά ὁ ὑπόκειμαι · ὥστε εἰμί μή κατά πᾶς αὐτός ὁ δίδαξις ὁ μανθάνω , οὐδέ ὁ διδάσκω ὁ μανθάνω , οὐδέ ὁ διδάσκω ὁ μανθάνω . πρότερος μέν γάρ συγχωρέω ὁ δίδαξις ὁ μανθάνω ὁ αὐτός εἰμί , εἶτα ὁ ἀκολουθία ἐλέγχω ὡς ψευδής , λέγω δή ὅτι καί ὁ διδάσκω ὁ μανθάνω αὐτός καί ὁ διδάσκω ὁ μανθάνω , ὕστερος δέ οὐδέ ὁ ἀρχή συγχωρέω , λέγω ὅτι οὐδέ ὁ δίδαξις ὁ μανθάνω ὁ αὐτός · οὐδέ γάρ ὁ ὁρισμός αὐτός , ἀλλά ὁ ὑπόκειμαι . ὥστε οὐδείς ἄτοπος εἷς εἰμί ἐνέργεια ἄμφω , πρόειμι μέν ἐκ ὁ ποιέω ὑφίστημι δέ ἐν ὁ πάσχω · ὥστε εἰμί ὁ ἐνέργεια ὁ κινητής κίνησις εἰμί εἷς καί ὁ αὐτός εἰμί καί ὁ κινητικός , αὐτός δέ ἐν ὁ κινητός εἰμί γίγνομαι ὑπό ὁ κινητικός , ὁ δέ κινητός εἰμί ὁ κινέω , ἐν ὁ κινέω ἄρα ὁ κίνησις καί οὐ ἐν ὁ κινέω . καί ὁ ἀπορέω δέ φανερός . ἀπορέω γάρ πότερος ὁ κίνησις ἐν ὁ κινέω εἰμί ἢ ἐν ὁ κινέω ἢ ἐν ἄμφω . p . 202a14 ἐντελέχεια γάρ εἰμί οὗτος ὑπό ὁ κινητικός . ὅτι2 ἐκ ὁ ὁρισμός ὁ κίνησις δείκνυμι ὅτι ἐν ὁ κινέω εἰμί ὁ κίνησις οὐ ἐν ὁ κινέω · εἰμί γάρ , φημί , ὁ κίνησις ἐντελέχεια ὁ κινητής ὑπό ὁ κινητικός . καί τέλειος νῦν ἀποδίδωμι ὁ ὁ κίνησις ὁρισμός · συμπαραλαμβάνω γάρ καί ὁ αἴτιος ὁ ἐνέργεια · ἐντελέχεια γάρ , φημί , εἰμί ὁ κινητής ὑπό ὁ κινητικός . ὁ μέν γάρ πρότερος ὁρισμός , ὁ λέγω ὅτι εἰμί “ ἐντελέχεια ὁ κινητής , ὅς κινητός ” , οὖον φημί ὑπό τίς ὁ ἐντελέχεια γίγνομαι , ὁ δέ πρόκειμαι καί οὗτος ἐμφαίνω · καί ὁ ὁ κινητικός ἐνέργεια οὐ ἄλλος εἰμί . εἰμί γάρ ὁ κίνησις ἐντελέχεια εἰμί ὁ κινητής ὑπό ὁ κινητικός , οὐ ἄρα ἕτερος εἰμί ὁ ὁ κινητικός ἐνέργεια παρά ὁ ὁ κινητής , ἀλλά εἷς καί ὁ αὐτός , τελειόω μέν ὁ ὑπόκειμαι , λέγω δή ὁ κινέω , γίγνομαι δέ ὑπό ὁ κινέω · ἀυτή γάρ εἰμί ὁ ὁ κινητικός ἐνέργεια , ὁ κινέω ὁ κινητός , ὁ δέ κινέω ὁ κινητός οὗτος εἰμί , ὁ κινέω ὁ κινέω . p . 202 a 15 Δεύς μέν γάρ εἰμί ἐντελέχεια ἄμφω . ἐπειδή εἶπον ὅτι οὐ ἄλλος εἰμί ὁ ὁ κινητικός ἐνέργεια , διά οὗτος εἶπον ὅτι οὖον οὗτος φημί , ὅτι οὐ ἔχω ἑκάτερος αὐτός ἐνέργεια τις · δεῖ γάρ ἔχω . καί ὅτι μέν ὁ κινέω ἔχω , πρόδηλος , ὅτι δέ καί ὁ κινέω ἔχω τις ἐνέργεια , κατασκευάζω · κινητικός μέν γάρ εἰμί , φημί , ὁ δύναμαι , κινέω δέ ὁ ἐνεργέω . εἰμί ὁ κινέω , φημί , ποτέ μέν ὁ κινητικός μόνος δύναμις ἔχω , ποτέ δέ ἐνεργέω κατά αὐτός , δῆλος ὅτι ἔχω τις καί ὁ κινέω ἐνέργεια , κατά ὅς ἐκ ὁ κινητικός εἰμί γίγνομαι ἐνεγρείᾳ κινέω . ἀλλά εἰμί ἐνεργητικός ὁ κινητής , ὥστε ὁμοίως εἷς ὁ ἄμφω ἐνέργεια . εἰμί καί ἐνεργέω , φημί , ὁ κινέω , ἀλλά ἐνεργέω οὐδαμῶς ἄλλως , ἀλλά ἢ ἐν αὐτός ὁ κινητός , καθό καί ὁ κινητός ἐνέργεια κινέω · ὥστε εἰμί ἐν ὁ κινητός ἐνεργέω , καί ὁ ἐνέργεια ὁ κινητικός οὗτος εἰμί ὁ ὁ κινητής κίνησις , εἷς ἄρα ὁ ἄμφω ἐνέργεια . καί ὅτι οὖον θαυμαστός εἷς καί ὁ αὐτός ἐνέργεια δύο εἰμί πρᾶγμα ὁ σχέσις μόνος διαφέρω , ὁ παράδειγμα πιστόω . ὥσπερ , φημί , ὁ αὐτός διάστημα εἷς πρός δύο καί δύο πρός εἷς · εἷς γάρ οὗτος καί αὐτός κατά ὁ ὑπόκειμαι . τίς γάρ διαφέρω ἐκ ὁ δύο πρός ὁ εἷς κινέω , καί ἐκ ὁ εἷς πρός ὁ Δυρ ; οἷος ὁ λέγω ὅτι ὅς λόγος ἔχω ὁ δύο πρός ὁ εἷς , οὐδείς διαφέρω ὁ εἶπον ὅς λόγος ἔχω ὁ εἷς πρός ὁ δύο , εἰμί μή μόνος ὁ σχέσις , ὁ ὑπόκειμαι δέ αὐτός καί εἷς . ἀλλά εἰμί καί εἷς ὁ διάστασις , ἀλλά οὖν ὁ σχέσις διάφορος · ὁ μέν γάρ δύο πρός ὁ εἷς διπλασίων λόγος ἔχω , ὁ δέ εἷς πρός ὁ δύο ὁ ἥμισυς . ὁμοίως δέ καί ὁ ἀνάντης καί ὁ κατάντης σχέσις μέν διάφορος , διάστασις δέ εἷς . p . 202a21 ἔχω δέ ἀπορία λογικός . λογικός ἀντί ὁ ἄξιος τις λόγος , οἱονεί πιθανός καί ἄξιος εἰμί λόγος τυγχάνω καί ἐπίλυσις . τίς οὖν ὁ ἀπορία ; ὅτι μήποτε οὖον καλῶς εἴρω ὁ εἷς εἰμί ἄμφω ὁ ἐνέργεια , ἀλλά δεῖ ἑκάτερος ἴδιος τις ἐνέργεια εἰμί , ἕτερος εἰμί παρά ὁ θατέρου ἐνέργεια , ὡς δηλόω ὁ τε ὄνομα διάφορος εἰμί ἐπί ὁ ἕκαστος ἐνέργεια τάσσω ὁ μέν γάρ ποίησις , ὁ δέ πάθησις ) , διάφορος δέ καί ὁ ἀποτέλεσμα · ὁ μέν γάρ ποίησις ὁ τέλος ποίημα , ὁ δέ πάθησις πάθος . εἰμί τοίνυν καί ὁ ὄνομα ὁ ἐνέργεια καί ὁ τέλος διάφορος , καί οὗτος δήπου ἕτερος ἄν ἄγω ἀλλήλων . p . 202a25 εἰμί οὖν ἄμφω κινέω , εἰμί μέν ἕτερος , ἐν τίς ; εἰμί δύο εἰμί ὁ ἐνέργεια , φημί , ἢ ἀμφότερος κινέω εἰμί ἢ εἷς ἐκ ἄμφω γίγνομαι κίνησις , εἰμί δέ ἀμφότερος κινέω εἰμί , ἢ ὁ μέν εἰμί ἐν ὁ κινέω ὁ δέ ἐν ὁ κινέω , ἢ ἀμφότερος ἐν ὁ κινέω · ὁ γάρ ἀμφότερος εἰμί ἐν ὁ κινέω , ὡς εἶπον , οὐδέ ὑποτίθημι . δυνατός δέ εἰμί ὁ διαίρεσις οὕτως ποιέω , ὅτι εἰμί δύο εἰμί ἐνέργεια , ἢ ἀμφότερος κινέω εἰμί διαφέρω δέ ἀλλήλων , ἢ εἷς ἐκ ἄμφω γίγνομαι κίνησις , ἢ ὁ μέν εἷς ἐνέργεια κίνησις εἰμί ὁ δέ ἕτερος οὐ εἰμί κίνησις · ἀλλά ὁ τρίτος οὐδέ ὑποτίθημι , λέγω δή ὁ ὁ μέν εἰμί κίνησις ὁ δέ μή εἰμί . φημί οὖν ὅτι οὐδέ ὅλως ὁ ἐνέργεια ὡς ἕτερος εἰμί παρά ὁ κινέω τίθημι ὁ ἀπορία , ἀλλά αὐτός ἐνέργεια εἰμί φημί καί κίνησις ἵνα οὗτος ὁ πιθανός ἔχω ὁ ἀπορία . πρόειμι οὖν αὐτός ὁ διαίρεσις οὗτος ὁ τρόπος · εἰμί ὁ μέν κινέω ὁ δέ κινέω , ἢ δύο εἰμί ὁ ἐνέργεια οὗτος καί ὁ κινέω αὐτός γάρ ἐνέργεια καί κίνησις ) , ἢ εἷς ἄμφω ὁ ἐνέργεια καί ὁ κίνησις . ὅτι δέ εἰς αὐτός ἄγω ὁ ἐνέργεια καί ὁ κίνησις ὁ ἀπορία , δῆλος ἐκ οὖν ἄμφω κινέω , σείω , ἐν ὁ λοιπός μόριον ὁ διαίρεσις φημί “ ἀλλά εἷς εἰμί ὁ ἐνὲρ - p . 202a27 εἰμί δέ δεῖ καί οὗτος ποίησις καλέω , ὁμώνυμος εἄν εἰμί . ἐπεί ἐκ ὁ διαφορά ὁ ὄνομα κατασκευάζω δύο εἰμί ὁ ἐνέργεια , ὁ ὁ μέν ποίησις ὁ δέ πάσχω λέγω , ἵνα μή τις εἶπον ὅτι ἰού καλέω διάφορος ὄνομα ὁ ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω ἐνεργέω , ἵνα καί ἐκ οὗτος δύο αὐτός ὀνομάζω ἀναγκάζω · οὐδείς γάρ ἐγώ διαφέρω καί ὁ ὁ πάσχω ἐνέργεια ποίησις καλέω εἷς εἰμί καί ὁ αὐτός ὁ ὁ ποιέω ἐνέργεια , καί ὅτι οὐδέ εὑρίσκω ὅλως ἐν ὁ ὁ Ἕλλην χρῆσις ὁ ὁ πάθησις ὄνομα , φημί οὖν πρός οὗτος ὅτι ἐν ὁ αὐτός ὄνομα ὁ ἀμφότερος ἐνέργεια καλέω τις , οὖον συνώνυμος εἰμί δηλονότι ἀλλά ὁμώνυμος · οὖον γάρ δή ὁ ὁρισμός ὁ ὁ ποιέω ἐνέργεια ἐπιδέχομαι ἄν ὁ ὁ πάσχω ἐνέργεια , ἐπεί εἰμί καί ὁ ποιέω πάσχω καί ὁ πάσχω ποιέω . ὥστε οὗτος συνδιαιρέω καί ὁ φύσις ὁ ἐνέργεια , κἀν εἷς καί ὁ αὐτός ὄνομα καλέω ὁ ἀμφότερος ἐνέργεια . p . 202a28 ἀλλά μήv εἰμί οὗτος , ὁ κίνησις ἐν ὁ κινέω εἰμί . εἰμί δύο , φημί , εἰμί ὁ κίνησις ὁ μέν εἰμί ἐν ὁ κινέω ὁ δέ ἐν ὁ κινέω , ὥσπερ ἐν ὁ κινέω εἰμί ὁ κίνησις , οὗτος καί ἐν ὁ κινέω εἰμί κίνησις . ὥσπερ γάρ ὁ κινέω ἔχω κίνησις ἐν ἑαυτοῦ ὁ ἴδιος ἐνέργεια , οὗτος καί ὁ κινέω ἔχω κίνησις ἐν ἑαυτοῦ ὁ ἴδιος ἐνέργεια · ὁ γάρ αὐτός λόγος ἐπί ἀμφία . εἰμί δέ ἐν ὁ κινέω κίνησις εἰμί , ἢ κινέω ἢ οὖον κινέω · εἰμί μέν οὖν κινέω , ἀνάγκη πᾶς ὁ κινέω εὐθύς κινέω , ὅσπερ εἰμί ψεῦδος οὔτε γάρ ὁ ὀρεκτός κινέω κινέω , ἵημι ὁ πρῶτος κινέω κινέω , ὡς δείκνυμι ἐν ὁ ὄγδοος ) , εἰμί δέ μή κινέω , ἄτοπος ἔχω τίς κίνησις μή κινέω . p . 202a31 εἶδον ἄμφω ἐν ὁ κινέω καί πάσχω . ὑποτίθημι ὁ μέν ἐν ὁ κινέω ὁ δέ ἐν ὁ κινέω , νῦν ἀμφότερος ὁ κινέω ἐν ὁ κινέω ὑποτίθημι . συμβαίνω οὖν , φημί , ὁ δίδαξις καί ὁ μάθησις , καί ὁ ποίησις καί ὁ πάσχω ἐν εἷς καί ὁ αὐτός εἰμί ὁ κινέω · εἰμί δέ οὗτος , πρῶτος μέν ἄτοπος ἄλλος ἐνέργεια ἐν ἄλλος εἰμί , ἔπειτα συμβαίνω δύο κινέω διαφέρω ὁ εἶδος εἰς εἷς καί ὁ αὐτός τέλος ἄγω , ὅσπερ ἀδύνατος . οὐδέποτε γάρ δύο ἀλλοιόω εἰς εἷς καί ὁ αὐτός εἶδος ἄγω δύναμαι ἄν , οἷος λεύκανσις καί θέρμανσις εἰς λευκότης · εἴτε γάρ ἐκ διάφορος εἰς ὁ αὐτός ἄγω ὁ διάφορος κινέω , ἄτοπος δύο ὁ εἷς ἀνθίστημι ἀεί γάρ ὁ μεταβολή οὐ ἐκ ὁ τυγχάνω , ἀλλά ἐκ ὁ ἐναντίος ) , ἐκ τε ὁ αὐτός εἰς ὁ αὐτός ἀεί διά ὁ αὐτός ὁ κίνησις · ἀεί γάρ ἐκ Θῆβαι εἰς Ἀθῆναι διά ὁ αὐτός μέσος ὁ κίνησις , οἷος ὄρος πανδοκεῖον καί ὁ λοιπός . ἀπορέω δέ ἄν τις πρός ὁ λόγος · ἐκ τε γάρ ὁ αὐτός εἰς ὁ αὐτός μή διά ὁ αὐτός κινέω ἄν τις , καί ἐκ διάφορος εἰς ὁ · αὐτός κινέω οὐδείς ἀδύνατος . δύο γάρ εἰμί πέρας ὁ διάμετρος ὁ κύκλος κινέω ἄν τις ἐκ ἑκάτερος πέρας εἰς ἕτερος καί διά ὁ διάμετρος καί διά ὁ ἡμικύκλιον · ὥστε διά διάφορος κίνησις , ὁ κατά κύκλος φημί καί ὁ κατά εὐθύς , ἐκ ὁ αὐτός ἐπί ὁ αὐτός κινέω · κινέω δέ ἄν τις καί ἐν ὁ μέσος ὁ ἀήρ καί ὁ αὐτός καταλαμβάνω ὁ ἀήρ σημεῖον καί ἐκ ὁ γῆ καί ἐκ ὁ οὐρανός . πρός μέν οὖν ὁ πρῶτος ἀπορία φημί ὅτι πρῶτος μέν περί ὁ φυσικός κίνησις νῦν ὁ λόγος , οὖον περί ὁ ἀπό Ψυχή γίγνομαι , ἀδύνατος δέ εἰμί ἐπί ὁ φυσικός κίνησις ὁ κατά εὐθύς κινέω ὁ κύκλος κινέω · ἄν γάρ κινέω ὁ ὑπέκκαυμα καί ὁ συνεχής ἀήρ μετά ὁ πᾶς , ἀλλά οὖον κατά φύσις ἀλλά ὑπερφυῶς , ὥσπερ καί ὁ σῶμα ὁ ζῷον βαρύς εἰμί κατά φύσις ὁ ἐπί ὁ πλάγιος κίνησις οὐ ὑπό φύσις , ἀλλά ὑπό Ψυχή κινέω . ἀδύνατος οὖν εἷς καί ὁ αὐτός φυσικός κινέω εὐθύς καί περιφέρεια κινέω · ὁ γάρ πῦρ ἀδύνατος ἄλλως ὁ ἄνω τόπος καταλαμβάνω , εἰμί μή διά εὐθύς μόνος , καί οὗτος πρός ὀρθός ἤτοι πρός ἴσος ἄγω ὁ ἐκ ὅς καί εἰς ὅς . εἰμί δέ μύρμηξ δυνατός ἐκ ὁ αὐτός εἰς ὁ αὐτός κινέω καί διά ὁ διάμετρος καί διά ὁ περιφέρεια , οὐ ἄν εἰμί οὗτος ἕτερος καί ἕτερος κίνησις εἶδος , ἀλλά ὁ ὁδός μόνος πλείων · καί μικρός . ὥσπερ εἄν εἰμί κινέω τις ἐκ ὁ μέλας εἰς ὁ λευκός , νότος μέν ἐν πλείων ποτέ δέ ἐν μικρός χρόνος ὁ ἀλλοίωσις ἢ κατά μέρος καί βραδύς ἢ ταχύς καί ἀθρόος γίγνομαι , οὗτος καί ἐνταῦθα φημί , εἰμί γράφω ἐν ἐπίπεδος κύκλος , καί ὁ μέν τις κινέω διά ὁ διάμετρος ὁ δέ διά ὁ περιφέρεια ἐπί ὁ αὐτός , οὐ ἕτερος καί ἕτερος εἶδος κίνησις κινέω , ἀλλά ἀμφότερος ὁ ἐπί ὁ πλάγιος κίνησις . ὥσπερ γε καί εἰμί τις κινέω ὁ περίμετρον ὁ γῆ , οὐ ἄν λέγω κυκλοφορικός κινέω · οὗτος γάρ πᾶς ὁ ζῷον κυκλοφορικός κινέω ἄν λέγω ἐπί περιφερής γάρ ὁ ἐπιφάνεια ὁ γῆ κινέω ) , καί οὐκέτι εἄν ὁ ψυχή ὁ ἐπί ὁ πλάγιος κίνησις κινέω λέγω . καί τίς διαφέρω κατά οὗτος ὁ κύκλος κινέω ; οὐ οὖν ἕτερος εἶδος ὁ οὗτος κίνησις · ὑπό εἷς γάρ ἄμφω δύναμις γίγνομαι , διαφέρω δέ ὁ μῆκος ὁ διάστασις μόνος . ἀλλά οὐδέ ὁ ἐπί ὁ συλλογισμός συμβαίνω ἔλεγχος ὁ λόγος , λέγω δή ὁ ὁ αὐτός συμπέρασμα διά ἄλλος καί ἄλλος κατασκευή δείκνυμι καί ἐπί εὐθύς γάρ ὁ αὐτός καί διά ἀδύνατος δείκνυμι , καί ἐπί εὐθύς διά ἄλλος καί ἄλλος ὦ πρότασις καί ἀληθής δέ καί ψευδής ὁ αὐτός συνάγω , ὡς καί αὐτός ἐν ὁ ἔμπροσθεν εἶπον ) , ἀλλά δῆλος ὅτι οὖον φυσικός κινέω ὁ συλλογισμός , ἀλλά λογικός μέθοδος , περί φυσικός δέ κίνησις ὁ λόγος . πρός μέν οὖν ὁ πρῶτος ἀπορία οὗτος , πρός δέ ὁ δύο φημί ὅτι ὁ εἰμί ἀδύνατος εἰς τίς φυσικός πέρας εἷς καί ὁ αὐτός ἐκ διάφορος ἀρχή ἔρχομαι · ὁ γάρ μεταξύ ὁ γῆ καί ὁ οὐρανός τόπος οὔτε ὁ κοῦφος οὔτε ὁ βάρος εἰμί πέρας , ἀλλά ὁδός εἰμί ὁ κοῦφος καί βάρος , ἐπεί καί ἐκ ὁ ἐναντίος εἰς ὁ ἐναντίος ὁ ὁδός διά ὁ αὐτός μέσος , οἷος ὁ ἐκ ὁ λευκός ἐπί ὁ μέλας μεταβολή καί ὁ ἐκ ὁ μέλας εἰς ὁ λευκός διά ὁ αὐτός μέσος , οἷος διά ὁ φαιός καί ὁ μεταξύ χρῶμα . p . 202a36 ἀλλά εἷς εἰμί ὁ ἐνέργεια , ἀλλά ἄλογος δύο ἕτερος ὁ εἶδος ὁ αὐτός ἐνέργεια εἰμί . ἐπί ὁ ἕτερος ὑπόθεσις μεταβαίνω , ὁ λέγω εἷς εἰμί καί ὁ αὐτός ἐνέργεια ὁ κινέω καί ὁ κινέω . ἆρα ἐν , φημί , μή δεῖ ὑποτίθημι ἀμφότερος εἷς εἰμί ὁ ἐνέργεια ὁ τε ποιέω καί ὁ πάσχω ; ἀλλά οὗτος , φημί , ἄλογος εἰμί , δύο πρᾶγμα διαφέρω κατά εἶδος εἷς καί ὁ αὐτός ὑποτίθημι ἐνεργέω . p . 202b2 καί εἰμί , εἴπερ ὁ μάθησις καί ὁ δίδαξις ὁ αὐτός καί ὁ ποίησις καί ὁ πάθησις , καί ὁ διδάσκω καί ὁ μανθάνω . τέσσαρες οὗτος ἐφεξῆς εἰμί , ὁ διδάσκω ὁ δίδαξις ὁ διδάσκω ὁ δίδαγμα , καί εἰμί ὁ μέν δίδαγμα ὁ τέλος εἰς ὅς ἄγω ὁ διδασκαλία οἶος ὁ οἰκοδόμημα , οὗτος δέ εἰμί ὁ οἰκίον , οὕτως καί ὁ δίδαγμα αὐτός ὁ θεώρημα ὁ ἐγγίγνομαι ἐν ὁ Ψυχή ) , ὁ δέ διδάσκω καί ὁ δίδαξις δοκέω μέν ὁ αὐτός εἰμί , οὐ εἰμί δέ κύριος ὁ αὐτός , ἀλλά διαφέρω ἀλλήλων · ὁ μέν γάρ δίδαξις αὐτός ὁ κίνησις ἐμφαίνω καί ὁ ἐνέργεια κατά ἑαυτοῦ , ὁ δέ διδάσκω ὁ σχέσις ὁ ἐνέργεια ὁ διδάσκαλος πρός ὁ μαθητής . ὥσπερ οὖν ὁ κίνησις καί ὁ κινέω , οὗτος καί ὁ διδάσκω καί ὁ δίδαξις καί ἁπλόος ὁ ποίησις καί ὁ ποιέω . φημί οὖν ὅτι εἰμί ὁ δύο , φημί δή ὁ διδάσκω καί ὁ διδάσκω καί ἀπλόος ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω , εἷς εἰμί ὁ ἐνέργεια , αὐτός ἄν εἰμί δηλονότι ὁ δίδαξις ὁ μανθάνω καί κοινός ὁ ποίησις ὁ πάθησις · ἀλλά εἰμί αὐτός οὗτος εἰμί ἀλλήλων , καί ὁ οὗτος ἐφεξῆς δηλονότι , λέγω δή ὁ διδάσκω ὁ μανθάνω , καί συμβαίνω ὁ διδάσκω καθό διδάσκω κατά οὗτος μανθάνω , καί ὁ ποιέω καθό ποιέω κατά οὗτος πάσχω , ὅσπερ ἄτοπος . ἀλλά καί αὐτός ὁ εἷς ἐνέργεια εἰμί μέν ἐν ὁ κινέω εἰμί , συμβαίνω ὁ κινέω μή ἔχω κίνησις , εἰμί δέ ἐν ὁ κινέω , ἄλλος ἐνέργεια ἐν ἄλλος εἰμί . p . 202b5 ἤ οὔτε ὁ ὁ ἄλλος ἐνέργεια ἐν ἕτερος εἰμί ἄτοπος . ἐντεῦθεν ἐπιλύω ὁ ἀπορία , καί τέως ὁ πρῶτος , ὁ λέγω ὅτι ὁ ἄλλος ἐνέργεια ἐν ἄλλος εἰμί , καί φημί ὅτι οὗτος οὐδείς ἄτοπος , ἐπί τίνω ὁ ἄλλος ἐνέργεια ἐν ἄλλος εἰμί · οὗτος γάρ ἔχω ἐπί πᾶς ὁ πρός τίς . καί δοκέω μέν οὗτος ὁ ἐπίλυσις ὡς πρός ὁ πρότερος ὁράω τίθημι , λέγω δή δή ὁ ὑποτίθημι δύο εἰμί ὁ ἐνέργεια , ἀμφότερος δέ ἐν ὁ κινέω ἕπω γάρ λέγω οὗτος ὁ ὑπόθεσις ὁ ὁ ἄλλος ἐνέργεια ἐν ἄλλος εἰμί ) , εὔλογος δέ , ὡς εἶπον , ὡς ἕπω αὐτός καί ὁ ὑπόθεσις ὁ εἷς μέν λέγω ὁ ἐνέργεια , οὗτος δέ ἐν ὁ κινέω εἰμί · οὐδέ γάρ ὅλως ἀληθής νομίζω ὁ ὑπόθεσις ὁ ὑποτίθημι δύο εἰμί ὁ ἐνέργεια , ἵνα καί ὁ πρός αὐτός φέρω ἀπορία ἐπιλύω . p . 202b7 ἐν τις μέντοι , καί οὐ ἀποτέμνω , ἀλλά ὁ δέ ἐν ὅδε . ὁ γάρ ὁ διδάσκαλος ἐνέργεια οὐ ἀποτέμνω ὁ μαθητής , ἀλλά ἐκ αὐτός μέν πρόειμι γίγνομαι δέ ἐν ὁ μαθητής . δεῖ δέ ὁ ἐνέργεια ὁ διδάσκαλος μή ἀπλόος ὁ προσβολή ὁ θεώρημα νομίζω καί μή διδάσκω γάρ ἀλλά κατά ἑαυτοῦ εἰμί προχειρίζω ὁ θεώρημα ) , ἀλλά ὁ κίνησις ὁ γίγνομαι ἐν ὁ Ψυχή ὁ μαθητής ἐκ ὁ θεώρημα · ὡς εἰμί γε καί πάρειμι ὁ μαθητής εἶπον μέν ὁ διδάσκαλος μή δράω δέ εἰς ὁ μαθητής , οὖον λέγω διδάσκω , οὕτως ἄρα ὁ δίδαξις εἰμί οὐ ἀπλόος ὁ προσβολή ὁ θεώρημα , ἀλλά ὁ πειθώ ὁ ἐγγίγνομαι ὑπό ὁ λόγος ὁ διδάσκαλος ὁ μαθητής , ὅστις ὁ αὐτός κατά ἄλλος σχέσις μάθησις λέγω , ὅταν ἄρχω ἀπό ὁ μαθητής ἐπί ὁ διδάσκαλος χωρέω , καί ἀπλόος ὅταν μέν ἀπό ὁ αἰτιατός εἰς ὁ αἴτιος . ἀνέρχομαι , πάθησις , ὅταν δέ ἔμπαλιν , ποίησις . p . 202b8 οὔτε εἷς δύο ὁ αὐτός εἰμί κωλύω οὐδείς . ὁ δύο ἄτοπος ἐπιλύω . οὐδείς κωλύω , φημί , δύο ἕτερος ὁ εἶδος εἷς ἐνέργεια εἰμί , ἀλλά εἷς ὁ ὑπόκειμαι , οὖον ὁ ὁρισμός . p . 202b9 ἀλλά ὡς ὑπάρχω ὁ δύναμις εἰμί πρός ἐνεργέω . ἤτοι οὗτος φημί , ὅτι οὗτος λέγω εἷς δύο διαφέρω κατά εἶδος ἐνέργεια εἰμί μηδείς κωλύω , οὖον κατά πᾶς εἷς , ἀλλά ὥσπερ εἷς εἰμί ὁ δύναμις καί ὁ ἐνέργεια ὁ γάρ δύναμις γραμματικός εἶτα γίγνομαι ἐνέργεια γραμματικός , οὗτος εἷς μέν καί ὁ αὐτός εἰμί ὁ ὑπόκειμαι , ὁ μέντοι λόγος καί ὁ ὁρισμός οὐ εἷς · ἄλλως γάρ ὁρίζω αὐτός δύναμις εἰμί γραμματικός , καί ἄλλως ἐνέργεια . οὕτως οὖν φημί δυνατός ἵημι εἷς δύο ἐνέργεια ) , ἢ οὖν οὗτος φημί , ἤ , ὡς ἤδη εἶπον , ὅτι οὗτος φημί εἷς καί ὁ αὐτός ἐνέργεια δυνατός εἰμί ὁ διαφέρω κατά εἶδος , οἷος εἰμί ὁ δύναμις εἰμί καί ὁ ἐνέργεια ὁ κατά ὁ δύναμις οὗτος καί ἄγω αὐτός εἰς ἐνέργεια · τοιοῦτος δέ εἰμί καθόλου ὁ ποιέω καί πάσχω . p . 202b10 οὔτε ἀνάγκη ὁ διδάσκω μανθάνω , οὐδέ εἰμί ὁ ποιέω καί πάσχω αὐτός . ἐπί ὁ ἕτερος ἄτοπος μεταβαίνω . λέγω γάρ οὗτος · εἰμί ὁ δύο εἷς ὁ ἐνέργεια , ἐπεί ὁ μέν ὁ ἐνέργεια δίδαξις λέγω ὁ δέ μάθησις , εἰμί ὁ δίδαξις ὁ μανθάνω αὐτός · εἰμί δέ οὗτος , καί ὁ ἕπομαι οὗτος αὐτός , ὁ διδάσκω καί ὁ μανθάνω · εἰμί δέ οὗτος , συμβαίνω ὁ διδάσκω πᾶς μανθάνω . καί αὐτός οὖν ὁ ἐπιλύω κατά ἀνάλυσις χράομαι , ἐκ ὁ ὕστερος ἄρχω καί ἐπί ὁ πρότερος ἀνακάμπτω ’ οὖον γάρ ἀνάγκη , φημί , εἰμί ὁ διδάσκω ὁ μανθάνω αὐτός εἰμί , καί ὁ διδάσκω μανθάνω κατά αὐτός ὁ διδάσκω , εἰμί μή οὕτως εἰμί ὁ διδάσκω ὁ μανθάνω αὐτός , ὥστε καί ὁ ὑπόκειμαι καί ὁ λόγος αὐτός εἰμί . εἰμί δέ μή οὕτως ὑπάρχω αὐτός , ἀλλά ὡς ὁ ὁδός ὁ ἐκ Ἀθῆναι εἰς Θῆβαι καί ὁ ἐκ Θῆβαι εἰς Ἀθῆναι , οὐ ἀνάγκη . p . 202b14 οὖον γάρ αὐτός πᾶς ὑπάγω ὁ ὁπωσοῦν ὁ αὐτός . ἀλλά μόνος ὅς ὁ εἰμί αὐτός . οὐ ἀνάγκη , φημί , εἰμί κατά τίς λέγω τις αὐτός εἰμί , ἤδη καί πᾶς ὁ ὑπάρχω οὗτος ἢ ἕπομαι αὐτός ὁ αὐτός εἰμί , ἀλλά ἐκεῖνος εἰμί κατά πᾶς αὐτός , ὅς ὁ ὁρισμός ὁ αὐτός εἰμί , ἐγώ δέ νῦν αὐτός λέγω εἰμί ὁ διδάσκω ὁ μανθάνω οὖον κατά ὁ ὁρισμός ( κατά οὗτος γάρ ἕτερος ) , ἀλλά κατά ὁ ὑπόκειμαι . ὥστε οὐ ἀνάγκη , εἰμί οὕτως ἄγω ὁ αὐτός , καί ὁ διδάσκω ἤδη καί μανθάνω . p . 202b16 ἀλλά οὐδέ εἰμί ὁ δίδαξις ὁ μανθάνω αὐτός , καί ὁ μανθάνω ὁ διδάσκω . κατά ἀναποδισμός , ὥσπερ εἶπον , ὁδεύω πρότερος μέν δείκνυμι ὅτι οὐ ἀνάγκη , εἰμί ὁ διδάσκω ὁ μανθάνω αὐτός , ὁ διδάσκω εὐθύς καί μανθάνω , ἐπεί δέ συνάγω ὁ ἀπορία ὁ διδάσκω ὁ μανθάνω αὐτός εἰμί ἐκ ὁ λαμβάνω ὅτι ὁ δίδαξις ὁ μανθάνω αὐτός εἰμί , νῦν φημί ὅτι οὐδέ οὗτος ἐκ ἀνάγκη ἕπω · ἰδού γάρ καί ὁ διάστασις μέν ἐκ Θῆβαι εἰς Ἀθῆναι καί ἐκ Ἀθῆναι εἰς Θῆβαι εἷς εἰμί καί ὁ αὐτός , ὁ μέντοι διίστημι ἐντεῦθεν ἐκεῖ ἢ ἐκεῖθεν δεῦρο οὖον ὁ αὐτός . οὕτως οὖν οὐδέ ἐπεί ὁ δίδαξις ὁ μανθάνω ὁ αὐτός εἰμί , ἀνάγκη ἤδη καί ὁ μανθάνω ὁ διδάσκω αὐτός εἰμί . p . 202b19 ὅλος δέ εἶπον οὐδέ ὁ δίδαξις ὁ μανθάνω καί ὁ ποίησις πάθησις αὐτός κύριος , ἀλλά ὅς ὑπάρχω οὗτος , ὁ κίνησις . ἐπεί ἐκ ὁ ὑποτίθημι ὁ δίδαξις ὁ μανθάνω αὐτός εἰμί ὁ ἑξῆς συνάγω , πρότερος μέν συγχωρέω ὁ δίδαξις ὁ μανθάνω αὐτός εἰμί , καί δείκνυμι ὅτι οὐ ἀνάγκη ὁ διδάσκω ὁ μανθάνω αὐτός εἰμί , ἀλλά οὐδέ εἰμί οὗτος αὐτός , καί ὁ διδάσκω ἀνάγκη κατά οὗτος εὐθύς καί μανθάνω · νῦν δέ φημί ὅτι οὐδέ ὅλως αὐτός ὁ δίδαξις ὁ μανθάνω , ἀλλά ἐκεῖνος εἰμί ὁ αὐτός , ὅστις ὡς ὑπόκειμαι ὑπάρχω ὁ δίδαξις καί ὁ μάθησις . ὥσπερ οὐδέ ὁ ἀνάβασις καί · ὁ κατάβασις αὐτός , ἀλλά ὁ κλῖμαξ ὅς οὗτος ὑπάρχω , ἤγουν αὐτός ὁ κίνησις , λέγω δή αὐτός ὁ βάδισις καί ὁ μεταφορά ὁ πούς αὐτός γάρ κύριος ὁ αὐτός εἰμί · εἷς γάρ καί ὁ αὐτός ὁρισμός ἐπιδέχομαι ) , ὁ μέντοι ἀνάβασις καί ὁ κατάβασις , ὅστις ὡς ἐν ὑπόκειμαι ὑπάρχω ὁ τοιοῦτος κινέω , οὖον κύριος ὁ αὐτός · διάφορος γάρ ὁ οὗτος ὁρισμός . ἀλλά ὅς ὑπάρχω οὗτος , ὁ κίνησις . κίνησις φημί αὐτός ὁ μεταβολή ὁ γίγνομαι ὑπό ὁ διδασκαλία ὁ μαθητής · αὐτός γάρ εἷς εἰμί καί ὁ αὐτός , καί ἀναφέρω μέν ὡς πρός ὁ διδάσκαλος καλέω δίδαξις , πρός ὁ μαθητής δέ μάθησις . p . 202b21 ὁ γάρ ὅδε ὅδε καί ὁ ὅδε ὑπό ὅδε ἐνέργεια εἰμί , ἕτερος ὁ λόγος . ὅτι2 ἕτερος ὁ μάθησις ὁ διδάσκω κτάομαι ὁ ὁρισμός δείκνυμι . ἄλλως γάρ , φημί , ὁρίζω ὁ ὅδε ἐν ὁ δέ ἐνέργεια , τουτέστι ὁ ὁ ποιέω ἐν ὁ πάσχω , καί ὁ ὅδε ὑπό ὅδε , τουτέστι καί ὁ ὁ πάσχω ἐνέργεια ὑπό ὁ ποιέω ἐγγίγνομαι · ὁ μέν γάρ τυγχάνω ὁρίζω , ὅτι εἰμί ῾ ἐντελέχεια ὁ κινητικός τελειωτικός ὁ κινητός , ὁ δέ ὡσαύτως Ἐντελέχεια ὁ κινητής ὑπό ὁ κινητικός . ὁ μέν ἐν παρά Ἀριστοτέλης οὗτος , ζητέω δέ τις ἴσως εἰμί ἐπί πᾶς κινέω καί κινέω ἀληθής ὁ λόγος ὁ λέγω ὁ κίνησις ἐν ὁ κινέω μόνος εἰμί , οὐδαμῶς δέ ἐν ὁ κινέω . καί ἐπί μέν ἀλλοίωσις ἢ αὔξησις ὁ εἰμί κινέω οὖον ὁ ποιέω ἀλλά ὁ πάσχω ( λευκαίνω γάρ οὖον ὁ λευκαίνω ἀλλά ὁ λευκαίνω , καί αὐξάνω οὖον ὁ αὐξάνω ἀλλά ὁ αὐξάνω , τουτέστιν οὖον ὁ ποιέω ἀλλά ὁ πάσχω ) , ἐπί μέντοι ὁ κατά τόπος κίνησις , ἐπί ὅς τις ὁ κινέω ὁ κινέω οὗτος κινέω , οὐκέτι δοκέω ἁρμόζω ὁ λόγος · εἰμί γάρ ὁ κινέω ὁ οὐρανός οὗτος κινέω ὁ ὑπέκκαυμα , πῶς οὖον φημί ὁ κινέω καθό κινέω κατά αὐτός οὗτος κινέω , καί δύο δέ εἰμί καί ὁ κινέω , ὁ μέν ὁ κινέω ὁ δέ ὁ κινέω ; καί ἄλλος μέν κίνησις ὁ ὁ οὐρανός , ἄλλος δέ κατά ὅς κινέω ὁ ἐνταῦθα τοῖος ἢ τοῖος ὑπό ὁ ἐκεῖνος κίνησις ἀλλοιόω · ὥστε δύο καί ὁ ἐνέργεια καί ὁ κινέω , οὖον μόνος ὁ ὁρισμός ἀλλά καί ὁ ὑπόκειμαι . καί ὁ μέν ὑπέκκαυμα ὁ αὐτός ὁ κινέω κινέω κίνησις ὥσπερ καί ὁ ἱμάτιον κινέω ἐγώ ὁ αὐτός συγκινέω κίνησις ) , κινέω δέ οὖον μόνος οὗτος ὁ κίνησις κινέω ὁ οὐράνιος ὁ προσεχής , ἀλλά κοινῶς πᾶς ὁ ἀλλοιωτικός · ὁ γάρ κατά τόπος ὁ ἥλιος κίνησις κατά αὐτός οὗτος κατά ὅς κατά τόπος κινέω , τοῖος ἢ τοῖος ἀλλοιόω ὁ ἐνταῦθα . πρός δέ ὁ ἀπορία οὗτος σύντομος φημί , ὅτι οὖον οὗτος φημί ὁ Ἀριστοτέλης , ὅτι οὐδείς εἰμί ὁ κινέω ὅς ὁ κινέω οὗτος κινέω σαφῶς γοῦν εἶπον ὅτι πᾶς ὁ φυσικός τοιοῦτος εἰμί , ὥστε μή ἄλλως δύναμαι κινέω ἢ ὁ κινέω καί αὐτός ) , ἀλλά ὅτι ὁ κινητικός δύναμις ὁ ἐνδίδομαι ὑπό ὁ κινέω ὁ κινέω , λέγω δή ὁ ἰσχύς οὗτος καί ὁ ἐνέργεια κατά ὅς καί κινέω , δύναμις κινητός εἰμί τελειόω ὑπό ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια , εἷς τις εἰμί καί ὁ αὐτός ὁ μέν ἀρχή ἔχω ὁ πρόοδος ἀπό ὁ κινέω , ὁ δέ τέλος καί ὁ ἀποτελεύτησις καί οἷος μονή ἐν ὁ κινέω · οὖον γάρ ἐγγίγνομαι ἐν ὁ δύναμις ἀφίημι αὐτός , ἀλλά οἷος μένω τελειόω , τελείωσις δέ ὁ ὁ δύναμις προαγωγή , οὗτος δέ εἰμί ὁ κίνησις . προβάλλω μέν γάρ | ὁ θεώρημα ὁ Ἐπιστήμων καί μηδείς εἰμί ὁ μανθάνω , ἀλλά ὅταν ὁ προβολή οὗτος γίγνομαι ἐν ὁ μαθητής δράω εἰς αὐτός , ὁ δραστήριος οὗτος δύναμις κατά ὅς πάσχω , οὗτος φημί εἷς καί ὁ αὐτός εἰμί , ἄρχω μέν ἀπό ὁ διδάσκαλος , γίγνομαι δέ ἐν ὁ μαθητής καί κινέω αὐτός καί ὁ ἐν αὐτός δύναμις τελειόω , ὅστις δηλονότι ἐν ὁ κινέω εἰμί καί οὐ ἐν ὁ κινέω · οὖον μεταβάλλω γάρ κατά αὐτός ὁ κινέω . p . 202b23 τις μέν οὖν εἰμί κίνησις εἴρω καί καθόλου καί κατά μέρος . Πρῶτος μέν γάρ ὁρίζω ὁ κίνησις ῾ἐντελέχειαν ὁ δύναμις ὅς τοιοῦτος εἰμί , εἶτα ἐπεί ὁ δύναμις καί ἐπί ὁ ἕξις λαμβάνω , ἀκριβής ὁρίζω εἶπον ὁ κίνησις εἰμί ῾ἐντελέχειαν ὁ κινητής ὅς κινητός . καθόλου μέν οὖν , φημί , ὁ κίνησις ὁρισμός οὗτος , ἐκ οὗτος δέ δῆλος πῶς καί ἕκαστος ὁ ὁ κίνησις εἶδος ὁρίζω · φημί γάρ ἀλλοίωσις εἰμί ὁ ὁ ἀλλοιωτός ὅς ἀλλοιωτός ἐντελέχεια , καί αὔξησις ὁ ὁ αὐξητής ὅς αὐξητός , καί φορά ὁ ὁ φορητός ὅς φορητός . εἶπον πάω δέ ὅτι εἶπον τίς εἰμί κίνησις καί καθόλου καί κατά μέρος , ἐπεί οὐδαμῶς εἶπον ὁ ὅρος ὁ κατά μέρος κίνησις , ἀλλά οὕτως εἶπον ὡς δύναμαι ἐγώ ὁ καθόλου ὁ κατά μέρος ἁρμόζω , διά οὗτος ἐπάγω οὖον γάρ ἄδηλος πῶς ὁρίζω ὁ εἶδος ἕκαστος αὐτός · ὁ σύνδεσμος γάρ ὁ γάρος αἴτιος εἰμί ἀπόδοσις . διά οὗτος , φημί , εἶπον καί κατά μέρος , διότι ἐκ ὁ ἀποδίδωμι καθόλου περί κίνησις ὁρισμός σαφής ἐγώ εἰμί πῶς καί ἕκαστος ὁ ὁ κίνησις εἶδος ὁρίζω . p . 202b26 ἔτι δέ γνώριμος , ὁ ὁ δύναμις ποιητικός καί παθητικός , ὅς τοιοῦτος , ἀπλόος τε καί πάλιν κατά ἕκαστος . ἔτι , φημί , ὁ περί κίνησις λόγος ἐκ ὁ εἴρω σαφής καί γνώριμος ἀποδίδωμι δυνατός , ὅτι εἰμί ἐντελέχεια ὁ δύναμις ποιητικός πρός ὁ παθητικός ὁ γάρ ὁ ποιητικός πρός ὁ παθητικός ἐντελέχεια , οὗτος εἰμί ὁ κίνησις ) , ἤ , ὡς εἶπον μικρός ἔμπροσθεν , ὁ ἐντελέχεια ὁ κινητής ὑπό ὁ κινητικός . ἁρμόζω δέ , φημί , ὁ τοιοῦτος ὁρισμός · καί ἐπί ὁ κατά ἕκαστος κίνησις , οὖον μόνος ἐπί ὁ κατά εἶδος · φημί γάρ οἰκοδόμησις εἰμί ἐντελέχεια ὁ οἰκοδομητικός καί οἰκοδομητός , ὅς τοιοῦτος εἰμί . καί ἐπί ὁ ἄλλος ὡσαύτως . οὗτος δέ ὁ ὁρισμός ἅμα συνεμφαίνω καί ὁ εἷς εἰμί ὁ ἐνέργεια ὁ κινέω καί ὁ κινέω · διά οὗτος γάρ καί οὕτως αὐτός ὁρίζω . εἰμί γάρ εἰμί ἐντελέχεια ὁ δύναμις ποιητικός καί παθητικός , ὁ δύο ἄρα εἷς ὁ ἐνέργεια . p . 202b30 ἐπεί δέ εἰμί ὁ περί φύσις ἐπιστήμη περί μέγεθος καί κίνησις καί χρόνος . εἶπον ἐκ ἀρχή ὁ βιβλίον οὗτος , ὅτι δύο εἰμί περί ὅς ἐν οὗτος ὁ βιβλίον ὁ λόγος ποιέω ὁ φιλόσοφος , περί κίνησις καί ἤπειρος , ὥσπερ ἐν ὁ ἐφεξῆς περί χρόνος τόπος κενός . ἀπαρτίζω οὖν ὁ περί κίνησις λόγος καί εἶπον τίς τε εἰμί ὁ κίνησις καί ἐν τίσις θεωρέω καί πόσος εἶδος κίνησις , προτίθημι λοιπός ἐντεῦθεν περί ὁ ἤπειρος διαλέγω . καί ὥσπερ εἴωθα σχεδόν ἐν πᾶς ὁ πρόβλημα , οὗτος καί ἐνταῦθα ποιέω · πρότερος δείκνυμι ὅτι ἀναγκαῖος ὁ σκοπός ὁ πραγματεία ὁ περί ὁ πρόκειμαι πρόβλημα λόγος . καί ἐνταῦθα μέλλω διαλέγω περί ὁ ἤπειρος εἴτε εἰμί εἴτε μή , καί εἰμί εἰμί , πότερος οὐσία εἰμί ἢ συμβαίνω καί ἐν τίσις θεωρέω καί ἐν τίσις ὁ εἰμί ἔχω , πρότερος δείκνυμι ὅτι ἀναγκαῖος ὁ φυσικός ὁ περί ὁ ἤπειρος λόγος , ἵνα σύντονος ποιέω πρός ὁ ἀντίληψις ὁ ἐφίημι ὁ φυσικός ἐν ἔχω γίγνομαι θεωρία . ὅτι οὖν ἀναγκαῖος ὁ φυσικός ὁ περί ὁ ἤπειρος λόγος δείκνυμι διχόθεν , πρῶτος μέν ἐκ ὁ ὁ ὑποβάλλω ἅπας ὁ φυσικός πρᾶγμα διαιρέω ἢ εἰς ὁ ἤπειρος ἢ εἰς ὁ περαίνω , καί ἐκ ὁ πᾶς ὁ ὁπωσοῦν διαλάμπω · ἐν φιλοσοφία μή μόνος διαλαμβάνω περί ἤπειρος , ἀλλά καί ἀρχή αὐτός ὁ εἰμί εἰμί ὑποτίθημι . τίς οὖν ὁ ὑποβάλλω ὁ φυσικός πρᾶγμα περί ὅς ποιέω ὁ λόγος ; μέγεθος , φημί , καί κίνησις καί χρόνος · περί οὗτος γάρ πᾶς ὁ φυσικός διαλέγω . οὗτος δέ πᾶς ἀνάγκη πᾶς ἢ περαίνω εἰμί ἢ ἤπειρος , ὁ τε μέγεθος ὁμοίως καί ὁ κίνησις καί ὁ χρόνος · ἐπί ἕκαστος γάρ οὗτος οὗτος ζητέω εἴωθα . ὥστε εἰμί οὗτος γιγνώσκω βούλομαι ὁ φυσικός , οὗτος δέ ὁ εἰς ὁ ἤπειρος ἢ περαίνω διαίρεσις ἐπιδέχομαι , ἀδύνατος ἄρα οὗτος ἀκριβῶς γιγνώσκω ὁ μή γιγνώσκω τίς ποτός ὅλως εἰμί ὁ ἤπειρος , καί πρότερος γε , εἰμί ὅλως εἰμί ἢ μή . τεκμήριον δέ ὁ καλῶς ἐν ὁ περί φύσις πραγματεία ζητέω ἡμέτερος ὁ περί ὁ ἤπειρος λόγος , ὅτι πᾶς ὅσος ἀξίως λόγος τις ἅπτω ὁ φυσικός θεωρία οὖον μόνος εἰμί ὁ ἤπειρος λέγω , ἀλλά καί ἀρχή αὐτός εἰμί ὁ εἰμί ὑποτίθημι . Πλείστη δέ οὗτος ὁ πρός ἀλλήλων διαφορά περί ὁ ὁ ἤπειρος δόξα κοινός τε καί ἴδιος . ὁ μέν γάρ φυσικός πᾶς ἀρχή καί αὐτός εἰμί τίθημι ὁ ἤπειρος , ἀλλά οὖον κατά ἑαυτοῦ ἀρχή ἀλλά κατά συμβεβηκός · ἄλλος μέν γάρ τίς εἰμί φημί ὁ κατά ἑαυτοῦ ἀρχή , οἷος ἀήρ ἢ πῦρ ἢ ὁ ἄλλος τίς ἢ πᾶς οὗτος ἢ τις ἢ ὁ μεταξύ οὗτος , οὗτος μέντοι συμβαίνω ὁ εἰμί ἤπειρος · ὥστε κατά ἑαυτοῦ μέν ἀρχή ὁ ὕδωρ τυγχάνω ἢ ὁ ἀήρ ἢ ὁ μεταξύ , | διότι δέ συμβαίνω ὁ ἀήρ ἢ ὁ ὕδωρ ἤπειρος εἰμί ὁ μέγεθος , διά οὗτος κατά συμβαίνω ἀρχή λόγος ἐπέχω ὁ ἤπειρος . Πλάτος δέ καί ὁ Πυθαγόρειος , φημί , καί κατά ἑαυτοῦ ἀρχή ὑποτίθημι εἰμί ὁ ἤπειρος , οὖον γῆ τις ἤπειρος λέγω ἢ ἀήρ ἢ πῦρ ἢ ἄλλος τίς σῶμα , ἀλλά αὐτοουσία τις εἰμί ἤπειρος ἐν οὗτος οὐσιόω ἐν ὁ ἤπειρος εἰμί , καί οὗτος εἰμί ἀρχή καί αἴτιος ὁ εἰμί . διαφέρω δέ πρός ἀλλήλων ὅς τε Πλάτος καί ὁ Πυθαγόρειος · ὁ μέν γάρ Πυθαγόρειος ἀριθμός λέγω εἰμί ὁ ἤπειρος , ἀριθμός δέ οὖον χωριστός τις οὐδέ ἀσώματος , ἀλλά αἰσθητός τις καί στοιχεῖον εἰμί καί ἀρχή πᾶς ὁ αἰσθητής πᾶς γάρ ἐκ ὁ ἀριθμός ὡς ἐκ ἀρχή παράγω ὁ αἰσθητής , ἐντεῦθεν φημί “ ὁ ἀριθμός δέ πᾶς ἐπέοικα ” , καί ὁ πηγή ὁ φύσις τετρακτύς φημί εἰμί ) , εἰμί δέ μή μόνος ἐν ὁ αἰσθητός ὁ ἤπειρος , ἀλλά καί ὁ ἔξω ὁ οὐρανός ἤπειρος εἰμί , οὔτε ὁποῖος εἰμί οὗτος οὔτε εἰς ὅς τίς χρήσιμος διορίζω · Πλάτων δέ εἰμί μέν καί αὐτός ἐν ὁ αἰσθητός ὁ ἤπειρος . καί ἀρχή εἰμί ὁ αἰσθητής ἅπας , ἔξω δέ ὁ οὐρανός οὐδείς εἰμί παντάπασι οὔτε σῶμα οὔτε ἀσώματος , ὁ μέντοι ἤπειρος μή μόνος ἐν ὁ αἰσθητός εἰμί ἀλλά καί ἐν ὁ ἰδέα , ὁ δέ ἰδέα μήτε ἐντός εἰμί ὁ οὐρανός μήτε ἐκτός · μηδέ γάρ ὅλως σῶμα εἰμί . καί ὁ μέν Πυθαγόρειος ὁ ἤπειρος ὁ ἄρτιος φημί , Πλάτων δέ ὁ ἤπειρος δύο φημί , ὅσπερ καλέω μέγας καί μικρός . διαφέρω οὖν πρός ὁ φυσικός ὁ Πλάτων καί ὁ Πυθαγόρειος ὁ ὁ μέν οὐσία ὑποτίθημι ὁ ἤπειρος , ὁ δέ φυσικός συμβεβηκός τίς ὁ οὐσία , καί διά οὗτος ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ ἀρχή ὑποτίθημι ὁ ἤπειρος , ὁ δέ φυσικός κατά συμβεβηκός . καί συμβαίνω ὁ μέν Πυθαγόρειος καί ὁ Πλάτων καί ὁ μέρος ὁ ἤπειρος ἤπειρος λέγω , ἐπεί αὐτοουσία εἰμί φημί ὁ ἤπειρος ὥσπερ οὖν ὁ μέρος ὁ οὐσία οὐσία , οὕτως ὁ μέρος ὁ ἤπειρος ἤπειρος ) , ὁ δέ φυσικός οὐκέτι ὁ μέρος ὁ ἤπειρος ἤπειρος · ὁ γάρ ὅλος ἤτοι ἀήρ ἢ ὕδωρ ὁ ἤπειρος ἐπισυμβαίνω , οὖον ὁ μέρος . καί ὁ φυσικός δέ πλεῖστος ὅσος διαφέρω ἀλλήλων · κοινός μέν γάρ πᾶς ὁ φυσικός ὁ μέγεθος ὁ ἤπειρος ὑποτίθημι ἢ πλῆθος , καί εἰς δύο οὗτος πᾶς διαιρέω ὁ μέν γάρ ὁ μέγεθος , ὁ δέ ὁ πλῆθος ὁ ἤπειρος ὑποτίθημι ) , τίς δέ ὁ διαφορά αὐτός πρός ἀλλήλων , ὁ λέξις ἔπειμι ὁράω . ἰστέον δέ ὅτι ὥσπερ εἴωθα ὁ Πυθαγόρειος συμβολικός ὁ διδασκαλία ἐκ ὁ ἀριθμός ποιέω , οὗτος καί ὁ ἤπειρος συμβολικός ἐν ὁ ἀρχή ἀποτίθημι . καί ὅτι οὗτος εἰμί , καί ἐκ αὐτός ὁ ῥητός ὁ Ἀριστοτέλης εἰμί αἱρέω · ὁ γάρ ἤπειρος , φημί , ὁ ἄρτιος λέγω , ὥσπερ ἐν καί πέρας ὁ περισσός · σύγκειμαι οὖν πᾶς ἐκ πέρας καί ἀπειρία . ὥσπερ οὖν ὁ μέχρι δεκάς ἀριθμός ἄλλος ἄλλος σύμβολον εἰμί λέγω καλέω γάρ ὁ μέν ὅς δίκη διά ὁ ὁ μέχρι δεκάς ἀριθμός δίχα διαιρέω , ὁ δέ ς΄ γάμος διότι ἐκ ὁ πρῶτος ἄρτιος ὁ Β΄ καί ὁ πρῶτος περισσός ὁ Γ΄ πολλαπλασιάζω ἐπί ἑαυτοῦ ἀποτελέω , ἀναλογέω δέ ὁ μέν ἄρτιος ὁ θῆλυς , ὁ δέ περισσός ὁ ἄρσην · ἐπεί ἐν ἐκ ὁ συνδυασμός οὗτος γεννάω ὁ ς΄ , γάμος αὐτός καλέω . καί ἄλλος ἄλλος τις πρᾶγμα σύμβολον ποιέω ) , ὥσπερ οὖν ὁ ἀριθμός σύμβολον ἄλλος ποιέω , οὗτος δέ καί ὁ αὐτός , καί ὁ μέν ἄρτιος σύμβολον ποιέω ὁ ὕλη , ὁ δέ περισσός ὁ εἶδος , ἐκ ὅς συνδυάζω ὁ πρᾶγμα γεννάω . ἀπεικάζω δέ ὁ μέν ὕλη ὁ ἄρτιος , διότι ὥσπερ ὁ ἄρτιος πρός ὁ διαίρεσις εἰμί , ὁ δέ περισσός πρός ὁ ἀδιαίρετος , οὗτος καί ὁ μέν ὕλη διαίρεσις εἰμί καί ἀοριστία αἰτία , πέρας δέ καί ὁράω ὁ εἶδος . διά οὗτος μέν οὖν ἤπειρος ὁ ἄρτιος λέγω , διότι ὁ ἐπί ἤπειρος τομή ὁ ἄρτιος αἴτιος · ὁ γάρ διχοτομία ὁ ἐπί ἤπειρος ποιέω ὁ μέγεθος τομή . ἤπειρος δέ καί ὁ ὕλη , διότι ὁ μέγεθος καί πᾶς ὁ φυσικός ὁ διάστασις καί ἀοριστία καί ὁ ἐπί ἤπειρος τομή καί πλῆθος οὗτος εἰμί αἰτία . ὅτι δέ καί ὁ Πλάτος Πυθαγόρειος εἰμί ὁ ἤπειρος ὁ ὕλη λέγω , αὐτός λέγω φημί ὁ Ἀριστοτέλης · Πλάτος γάρ φημί δύο ὁ ἤπειρος λέγω , ὁ μέγας καί ὁ μικρός . ὅτι δέ ὁ ὕλη ὁ μέγας καί ὁ μικρός λέγω ὁ Πλάτος , σαφῶς εἶπον ὁ Ἀριστοτέλης καί ἐν ἄλλος πολύς , καί ἐν ὁ πρῶτος βιβλίον οὗτος ὁ πραγματεία , ὁ δέ μόνος ὁ εἶδος . p . 202b32 εἰμί καί μή πᾶς εἰμί ἢ ἤπειρος ἢ περαίνω . ἐπεί ὁ ὑποβάλλω ὁ φυσικός διαιρέω εἰς ὁ περαίνω καί ὁ ἤπειρος , οὐ εἰμί δέ καθολικός ὁ διαίρεσις ὁ κατά στέρησις καί ἕξις ( μόνος γάρ ὁ κατά ἀντίφασις διαίρεσις ἐπί πᾶς ἁρμόζω ὁ εἰμί καί μή εἰμί ) , διά οὗτος φημί ῾ ὅτι πᾶς ὁ ὑποβάλλω ὁ φυσικός διαιρέω εἰς ὁ ἤπειρος καί ὁ περαίνω , εἰμί καί μή πᾶς ὁ εἰμί ἢ ἄπειρος εἰμί ἢ περαίνω · ἐν ὅς γάρ ἀνάγκη πάντως . ἢ ὁ ἕξις ὑπάρχω ἢ ὁ στέρησις , ἐν οὗτος ὁ κατά ἕξις καί στέρησις διαίρεσις ἰσοδυναμέω ὁ κατά ἀντίφασις διαίρεσις . ὥσπερ εἰμί τις εἶπον ὅτι ὁ ἄνθρωπος ὁ μέν ὄψις ἔχω ὁ δέ τυφλός εἰμί , περιλαμβάνω πᾶς ὁ ἄνθρωπος , διότι φύω ὁ ἄνθρωπος εὐθύς ἢ ὄψις ἔχω ἢ τυφλότης καί ἰσοδυναμέω ἐπί οὗτος ὁ κατά ἕξις καί στέρησις διαίρεσις ὁ κατά ἀντίφασις , εἰμί μέντοι εἶπον ὅτι ὁ κύω ὁ μέν ὄψις ἔχω ὁ δέ τυφλός εἰμί , οὐκέτι περιλαμβάνω πᾶς ὁ κύω ὁ διαίρεσις διά ὁ σκυλάκιον · οὗτος , φημί , ἐπεί πᾶς ὁ ὑποβάλλω ὁ φυσικός φύω εὐθύς ἢ ἤπειρος ἢ περαίνω εἰμί , διά οὗτος εἶπον ὅτι ἀνάγκη ὁ ὑποβάλλω ὁ φυσικός ἢ ἤπειρος ἢ περαίνω | εἰμί , εἰμί καί μή πᾶς ὁ εἰμί περιλαμβάνω ὁ διαίρεσις οὗτος . p . 202b33 ἴον πάθος ἢ στιγμή · ὁ γάρ τοιοῦτος ἴσως οὐδείς ἀναγκαῖος ἐν ἕτερος οὗτος εἰμί . πάθος φημί λευκότης ἢ μελανία καί ἁπλόος ποιότης . οὗτος ἐν οὔτε ἄπειρος εἰμί οὔτε περαίνω , ἐπεί μηδέ μέγεθος ὅλως . προστίθημι δέ ὁ ἴσως , διότι λέγω3 ποτός πολύς καί ὁ λευκότης εἰμί καί ὀλίγος , ὡς εἴρω καί ἐν κατηγορία , οὖον κατά ἑαυτοῦ ἀλλά κατά συμβεβηκός , ὁ ἐν πολύς εἰμί ἐπιφάνεια . οὕτως οὖν λέγω ἄν καί ἤπειρος ἵημι ποιότης ἢ περαίνω , ὁ ὁ ἐπιφάνεια ἐν ὅς ὑπάρχω ἢ ἤπειρος εἰμί ἢ περαίνω . λέγω δέ ἄν καί ὁ σημεῖον ἤπειρος οὖον ὁ ἀδιεξίτητος εἰμί , ἀλλά ὁ πέρας μή ἔχω αὐτός γάρ πέρας εἰμί ) , ὥσπερ καί ὁ κύκλος ἄπειρος2 φημί ὁ μή ἔχω πέρας , καί ῾χιτῶνα ἄπειρος2 φημί ὁ μή ἔχω διαίρεσις , ἢ πόσις ἤπειρος περιβάλλω ὕφασμα . ἐν ἕτερος δέ οὗτος φημί ἐν ὁ ἤπειρος ἢ ὁ περαίνω . p . 202b36 σημεῖον δέ ὅτι ὁ ἐπιστήμη εὐτης Ὠιδεῖον ὁ θεωρία . ὁ φυσικός δηλονότι ἐπιστήμη . δείκνυμι δέ ἐκ αὐτός ὁ πρᾶγμα , ὅτι οἰκεῖος ὁ φυσικός ὁ περί ὁ ἤπειρος λόγος , νῦν δείκνυμι καί ἐκ ὁ ὁ παλαιός καί ἐπίσημος φιλόσοφος χρῆσις . p . 203a6 οὖον γάρ χωριστός εἰμί λέγω ἀριθμός . ὅς ὁ ἀριθμός ἁπλόος λέγω εἰμί ἤπειρος , ἀλλά ὁ ἄρτιος ἀριθμός . οὗτος οὖν ὁ ἀριθμός οὖον χωριστός ποιέω , τουτέστιν οὐ ἀσώματος οὐδέ χωρίζω παντελῶς ὁ αἰσθητής , ἀλλά ἐν αὐτός οἷος στοιχεῖον αὐτός ὄνιον . καί εἰμί δέ ἔξω ὁ οὐρανός ἤπειρος . ὡς δή ἄπειρος2 τίς ποιέω ἔξω ὁ οὐρανός ἤτοι κενός ἢ μᾶλλον ἴσως σῶμα , ὅσπερ καί φημί ἀναπνέω ἐγώ ζῶ , ὡς καί αὐτός εἴρω ὁ Ἀριστοτέλης . ὅς καί δῆλος πάλιν συμβολικός οὗτος παρά ἐκεῖνος λέγω · οὖον γάρ δή τετραίνω ὁ οὐρανός ὑπονοέω , καί οὕτως ἔξωθεν εἰς ὁ κόσμος εἰσκρίνω ὁ ἤπειρος , ὅσπερ ἀναπνέω ἡμέτερος ζῶ , ἀλλά ὁ ἤπειρος ἴσως ὁ δημιουργός αἰνίσσομαι δύναμις , ἐκ ὅς ὁ εἰμί καί ὁ διαμένω πᾶς ὑπάρχω . ἔξω δέ ὁ οὐρανός οὗτος εἰμί οὖον τοπικός ἀκούω , ἀλλά οὐσιωδῶς , τουτέστιν ἐκλέγω πᾶς ὁ σωματικός οὐσία . καί ὁ Πλάτος δέ ἐν ὁ ἰδέα ἀποτίθημι ὁ ἤπειρος , ὁ κατά ὁ δύναμις δήπου ἤπειρος εἄν λέγω , ὁ ἔχω ἐπί ἤπειρος δύναμις προακτικός ὁ ὅδε . p . 203a10 καί ὁ μέν ὁ ἤπειρος εἰμί ὁ ἄρτιος · οὗτος γάρ ἐναπολαμβάνω καί ὑπό ὁ περισσός περαίνω παρέχω ὁ εἰμί ὁ ἀπειρία . ὁ Πυθαγόρειος , φημί , ὁ ἤπειρος ὁ ἄρτιος λέγω · οὗτος γάρ αἴτιος λέγω εἰμί ὁ ἀπειρία ὁ εἰμί · ὁ μέν γάρ περισσός περατωτικός καί ὁριστικός ὁ πρᾶγμα οὖον γάρ δέχομαι ὁ διαίρεσις ) , ὁ δέ ἄρτιος ἤπειρος . ὁ οὖν ἄρτιος φημί ἐναπολαμβάνω ὑπό ὁ περισσός αἴτιος εἰμί ὁ εἰμί ὁ εἰς ἤπειρος τομή ὁ τε εἶδος καί ὁ ἄτομος , καί ὁ ἐπί ἤπειρος διαίρεσις ὁ πρᾶγμα · ὁ μέν γάρ περισσός περατόω καί ὁρίζω , ὁ δέ ἄρτιος ὁ ἐπί ἤπειρος τομή αἴτιος εἰμί ἀεί ὁ διχοτομία δέχομαι . εἰμί οὖν καί ἐκ οὗτος σαφής ὡς αἰνίσσομαι διά μέν ὁ ἄρτιος ὁ ὕλη , διά δέ ὁ περισσός ὁ εἶδος . εἰμί οὖν ἕκαστος εἶδος κατά ἑαυτοῦ ἀμερής τε καί ἀδιαίρετος ὅταν μέν ἐά ὁ ὕλη οὗτος γίγνομαι καί οἷος ἐναπολαμβάνω ὁρίζω αὐτός , συμβαίνω εἰς πολύς ἄτομος κατά - μερίζω , οὖον διά ἑαυτοῦ ἁπλόος γάρ εἰμί καί μονοειδής καί ἀδιάστατος ὁ ὁ ἄνθρωπος λόγος ὁ οὐσία ) , ἀλλά διά ὁ ὕλη ἐν ὅς γίγνομαι · οὗτος γάρ αἰτία ὁ ἐπί ἤπειρος αὔξησις ὁ πλῆθος ὁ ἄτομος ὁ εἶδος εἷς καί ὁ αὐτός εἰμί , ὥσπερ εἰμί δακτύλιος εἰς κηρός ἄλλοτε ἄλλος σφραγίζω . εἶμι οὖν ἐνταῦθα αἴτιος ὁ ἀπειρία οὐ ὁ εἶδος ἐν ὁ δακτύλιος ( εἷς γάρ οὗτος καί ὁ αὐτός ) , ἀλλά ὁ ὕλη τουτεστν ὁ κῆρ , ὅς ἀεί ὑπό αὐτός ἐναπολαμβάνω ὁρίζω κατά ἑαυτοῦ ἀόριστος εἰμί . p . 203al2 σημεῖον δέ εἰμί οὗτος ὁ συμβαίνω ἐπί ὁ ἀριθμός · περιτίθημι γάρ ὁ γνώμων περί ὁ εἷς καί χωρίς ὁτὲ μέν ἄλλος γίγνομαι ὁ εἶδος , ὁτὲ δέ εἷς . ἐνταῦθα ἐπισημειωτέον ὅτι καί αὐτός ὁ Ἀριστοτέλης οἶδα αὐτός συμβολικός οὗτος λέγω · ὡς γάρ δή ὁ ἄρτιος , ὅσπερ φημί ὑπό ὁ περισσός περαίνω , μή ἐπί ὁ κατά ὁ ἀριθμός ἄρτιος καί περισσός λέγω , ἀλλά ἄλλος τις διά οὗτος σημαίνω , ἐπάγω ὅτι σημεῖον ὁ εἴρω ποιέω ὁ συμβαίνω ἐν ὁ ἀριθμός , ὡς δή ἐκεῖνος , ὅς ὁ ἀριθμός σύμβολον εἰμί φημί , μή εἰμί ἀριθμός , καίτοι γε ὁ περισσός εἰμί καί ὁ ἄρτιος , ὅς ὁ μέν λέγω πέρας ὁ δέ ἤπειρος · ἄλλος τις ἄρα διά οὗτος αἰνίσσομαι . οὗτος μέν οὖν εἰς τοσοῦτος , ἵνα δέ μανθάνω ὁ λέγω , εἶπον πρότερος τίς καλέω γνώμων ὁ ἀριθμητικός καί ὁ γεωμέτρης . ἐάν λαμβάνω τετράγωνος χωρίον διαιρέω οὗτος εἰς ἴσος τέσσαρες τετράγωνος , ὁ τρεῖς τετράγωνος σχῆμα ποιέω ἔοικα ὁ Γ στοιχεῖον γνώμων ὑπό ὁ γεωμέτρης καλέω , ὅστις γνώμων περ τίθημι ὁ λοιπός τετράγωνος αὐξάνω μέν αὐτός , ὡς ἐν κατηγορία εἴρω , ἀλλοῖος δέ οὖον ποιέω · διά οὗτος γάρ καί γνώμων προσαγορεύω , ὅτι πέρυσι - τίθημι ὁ τετράγωνος φυλάσσω ὁ αὐτός εἶδος . οὖον μόνος δέ ἐπί τετράγωνος ὁ γνώμων ὁ αὐτός φυλάσσω εἶδος , ἀλλά καί ἐπί πᾶς παραλληλόγραμμος · εἰμί γάρ γνώμων , ὡς ὁ γεωμέτρης ὁρίζω , πᾶς παραλληλόγραμμος ὁ περί ὁ διάμετρος παραλληλοράμμων εἷς ὁποῖος σύν ὁ δύο παραπλήρωμα , ὅσπερ περί ὁ αὐτός εἶδος περιτίθημι ἀεί ὁ αὐτός φυλάσσω . καί ὁ ἀριθμητικός δέ γνώμων καλέω πᾶς ὁ περισσός ἀριθμός διά ὁ αὐτός αἴτιος . ἐάν γάρ συντίθημι ἀπό μόνος ἐφεξῆς πᾶς ὁ περισσός ἀριθμός , οἷος ὅς Γ΄ ὅς Ζ΄ Θ΄ εἷς ἰ , καί οὗτος ἐπί ἤπειρος , εἶτα ἄρχω συντίθημι ὁ Γ΄ ὁ μόνος , ποιέω τετράγωνος ἀριθμός ὁ Δ΄ ( τετράγωνος δέ καί ὁ μόνος · ἅπαξ γάρ ὁ εἷς ὅς ποιέω ) , εἶτα ὁ Δ΄ ἐπισυνθέω ὁ ὅς ποιέω ὁ Θ΄ πάλιν τετράγωνος , καί οὗτος ὁ Ζ΄ ποιέω ὁ ΙΣΤ΄ , καί οὗτος ὁ Θ΄ ποιέω · ὁ ἑ , καί οὗτος ὁ εἷς ποιέω ὁ λς΄ , καί οὕτως ἐπί ἤπειρος ὁ ἐφεξῆς περισσός ὁ γίγνομαι συντίθημι ὁ αὐτός εἶδος φυλάσσω ὁ τετράγωνος . καί ἄλλος δέ γένεσις ὁ τετράγωνος παραδίδωμι , εἰμί καί ὁ προδείδω μικρός παρεκβαίνω , ὁ λέγω κατά δίαυλος , οὖον μόνος ὁ γένεσις ὁ ὁ τετράγωνος ἀριθμός ἐγώ . διδάσκω , ἀλλά καί ὁ πλευρά ἀπό ὅς ἕκαστος ἀναγράφω . ἐκτίθημι γάρ ὁ χύμα ὁ ἀριθμός ἀπό μόνος καί ἐπί ἤπειρος , εἶτα ἄρχω ἀπό μόνος καί συντίθημι ὁ ἐφεξῆς ἀναποδίζω μέχρι ὁ μόνος , καί πᾶς ὁ γίγνομαι τετραγςωνους εὑρίσκω , οἷος ὅς Β΄ Γ΄ Δ΄ ὅς ς΄ Ζ΄ ὁ Θ΄ Ι΄ εἷς ἰβʹ καί ἐπί ἤπειρος · συντίθημι ὁ μόνος ὁ δυάς , καί ἀνακάμπτω ἐπισυντίθημι ὁ μόνος , καί ποιέω ὁ Δ΄ τετράγωνος · πάλιν ἄρχω μέχρι ὁ Γ΄ καί ἀνακάμπτω πάλιν μέχρι ὁ μόνος , καί ποιέω ὁ Θ΄ . καί ὁ ἀριθμός μέχρι ὅς ποιέω ὁ σύνθεσις , οὗτος εὑρίσκω πλευρά ὁ γίγνομαι τετράγωνος · ὁ γάρ Β΄ ὁ Δ΄ πλευρά , ὁμοίως ὁ Θ΄ ὁ Γ΄ ἠώς γάρ ὁ Γ΄ συντίθημι ἀναποδίζω ) , καί οὕτως ἐπί ἤπειρος . οὗτος μέν οὖν ἔξω ὁ πρόκειμαι , ὅς δέ φημί ἐνταῦθα , οὗτος εἰμί · ὅτι , φημί , ὁ μέν ἄρτιος ἤπειρος ὅταν , ὅταν συμπλέκω ὁ περισσός , ἀπειρία αἴτιος γίγνομαι καί ὁ ἐκ αὐτός γίγνομαι , ὁ δέ περισσός διά ὁ περατωτικός εἰμί καί πέρας ὁρισμός καί ταὐτότης αἴτιος γίγνομαι ὁ ἐκ αὐτός , σημεῖον ὁ ἐπί ὁ ἀριθμός οὗτος ὁ δακτυλικός συμβαίνω . ἐάν γάρ ἀπό μόνος καί ἐφεξῆς πᾶς ὁ περισσός ἐπισυνθέω ἀλλήλων , ὅς καί γνώμων καλέω , ἀεί ὁ γίγνομαι τετράγωνος εὑρίσκω οὕτως ὁρισμός τις καί ἑνότης ὁ περισσός αἴτιος , ὅθεν καί πέρας αὐτός καλέω ) , ἐάν δέ ὁ ἄρτιος ἐπισυνθέω ὁ τε μόνος καί ἐφεξῆς πᾶς εἴτε ἄρτιος εἴτε περισσός , οὐδέποτε ὁ αὐτός εἶδος ποιέω , ἀλλά ὅδευσις ἐπί ἤπειρος ὁ ἐξαλλαγή ὁ . γίγνομαι ἀριθμός · συντίθημι γάρ ὁ μόνος ὁ δυάς καί ποιέω ἑτός ] τρίγωνος , καί οὗτος ὁ Δ΄ καί ποιέω ἑπτάγωνος , οὗτος ὁ ς΄ καί πάλιν ἕτερος εἶδος . οὖον μόνος δέ ἑαυτοῦ ἐπισυντίθημι ὁ ἄρτιος ἀόριστος γεννάω καί ἤπειρος , ἀλλά καί ὁ περισσός . οὕτως ἄρα ὁ ἄρτιος πρός ὁ ἀπειρία εἰμί καί ὁ ἀόριστος , ὁ δέ περισσός πρός ὁ ὁράω καί ὁ πέρας · καλῶς οὖν ἤπειρος ὁ ἄρτιος καλέω . ἔχω δέ ὁ λέξις ἀσάφεια τις διά ὁ συντομία . περιτίθημι γάρ , φημί , ὁ γνώμων περί ὁ εἷς καί Χωρὶς ὁτὲ μέν ἀεί ἄλλος γίγνομαι ὁ εἶδος , ὁτὲ δέ εἷς . ὁ γνώμων , φημί , ἢ περί ὁ εἷς συντίθημι ἀεί , κατά ὁ εἴρω τρόπος ἀεί ἀλλήλων ἐπισυντίθημι , εἷς ἀεί καί ὁ αὐτός γίγνομαι εἶδος . εἰμί δέ Χωρὶς συντίθημι , τουτέστι μή ἑαυτοῦ ἐπισυντίθημι ἀλλά ὁ ἄρτιος , οὐδέποτε ὁ αὐτός εἶδος γίγνομαι , ὡς εἶπον . ὁ Β΄ συντίθημι ὁ μόνος , εἶτα ὁ Γ΄ , εἶτα ὁ Ε΄ , ἤγουν εἷς ὁ γνώμων ἀεί ὁ ἐφεξῆς ἄρτιος οἷος ὁ Γ΄ ὁ Β΄ καί ὁ καί ς΄ · κατά οὐδείς γάρ τρόπος ὁρίζω τίς εἶδος γίγνομαι , ἀλλά ἐπί ἤπειρος ὁ ἐξαλλαγή ὁδεύω . καλῶς ἄρα εἶπον ὅτι ὁ ἄρτιος ἐναπολαμβάνω ὑπό ὁ περισσός καί περαίνω παρέχω ὁ εἰμί ὁ ἀπειρία · δεῖ μέν γάρ διά ὁ εἰδοποιία ὁ συμπλοκή , ὁ δέ ἀπειρία μόνος ὁ ἄρτιος αἴτιος , ὡς ὁράω . p . 203a15 Πλάτος δέ δύο ὁ ἤπειρος , ὁ μέγας καί ὁ μικρός . Ζεύς οὗτος δύο ὁ ἤπειρος , ὁ μέγας καί ὁ μικρός , διότι ἐν ὁ ὁ μέγεθος διχοτομία ὁ μέν ὁ μόριον ἐπί ἤπειρος αὐξάνω , ὁ δέ ἕτερος ἐπί ἤπειρος μειόω . οὗτος δέ ὁ μέγεθος ὁ ὕλη αἴτιος εἰμί λέγω , ὅς καί μέγας καί μικρός καλέω διά αὐτός οὗτος , διά ὁ οὗτος αἴτιος εἰμί · πρῶτος γάρ ἐν αὐτός ὁ εἶδος γίγνομαι εὐθύς ὁ κατά ὁ μικρός καί μέγας ἴσχω διαφορά . p . 203a16 ὁ δέ περί φύσις πᾶς ὑποτίθημι ἕτερος τις φύσις ὁ ἤπειρος ὁ λέγω στοιχεῖον . ἀντιδιαστέλλω ὁ φυσικός ὁ Πυθαγόρειος καί Πλάτων μᾶλλον περί θεολογία σχολάζω . πᾶς οὖν ὁ φυσικός , φημί , οὐ οὐσία εἰμί ὁ ἤπειρος ὑποτίθημι , ἀλλά συμβαίνω μέν εἰμί ὁ ἤπειρος ἕτερος δέ οὐσία ὑπόκειμαι οὗτος , ἄλλος δέ ἄλλος ὑποτίθημι , ὅς καί ἀρχή ὁ εἰμί ὑπονοέω . κοινός οὖν αὐτός ὁ τε συμβαίνω καί μή οὐσία εἰμί λέγω ὁ ἤπειρος , καί διά οὗτος μή κατά ἑαυτοῦ ἀρχή λέγω αὐτός ἀλλά κατά συμβεβηκός · ἀρχή γάρ ἕκαστος κατά ἑαυτοῦ ἄλλος , ἤτοι ὁ ἀήρ ἢ ὁ ὕδωρ ἢ ἕτερος τίς , ὁ δέ ἀρχή συμβαίνω ὁ ἤπειρος ὑποτίθημι διά ὁ ἀειγενεσία . ὁ μέν οὖν κοινός ὁ φυσικός δόξα περί ὁ ἤπειρος οὗτος , τίς δέ ὁ πρός ἀλλήλων αὐτός διαφορά , ἐφεξῆς δεῖ κνυ|σι , καί τέως ἄλλος ἄλλος ὑποτίθημι ὑπόκειμαι ὁ ἤπειρος οὐσία . p . 203a18 ὁ δέ περαίνω ποιέω ὁ στοιχεῖον οὐδείς ἤπειρος ποιέω . οὐδείς , φημί , ὁ ὑποτίθημι πλείων εἰμί ὁ στοιχεῖον περαίνω δέ κατά ἀριθμός , οἷος Ἐμπεδοκλῆς ὁ τέσσαρες στοιχεῖον , ἤπειρος κατά μέγεθος ποιέω ἵημι εἷς οὔτε πλείων · εὐήθης γάρ οὗτος καί ἀδύνατος . εἴτε γάρ εἷς εἰμί ἤπειρος , ὁ πᾶς κατέχω τόπος καί ὁ ἄλλος οὖον δίδωμι χώρα εἰς ὁ εἰμί , εἴτε πλείων εἰμί ἤπειρος , ἔτι ἄτοπος ὁ ὑπόθεσις · εἰμί γάρ εἷς οὖον δυνατός ἤπειρος εἰμί π́λυος εἰμί ὁ στοιχεῖον , πολύς δήπου πλείων εἰμί ἤπειρος ἀδύνατος . p . 203a19 ὅσος δέ ἤπειρος ποιέω ὁ στοιχεῖον , καθάπερ Ἀναξαγόρας . ὁ ἀριθμός , φημί , ἤπειρος ποιέω ὁ στοιχεῖον οὗτος δέ εἰμί Ἀναξαγόρας τε καί ὁ περί ὁ Δημόκριτος , ὁ μέν ἤπειρος εἰμί λέγω ὁ ὁμοιομέρεια ὁ δέ ὁ ἄτομος ) διαφέρω ὁ εἷς μέν ὑποτίθημι ὁ στοιχεῖον ἤπειρος δέ ὁ μέγεθος οὗτος δέ εἰμί ὁ εἴτε ὁ ὕδωρ ἢ ὁ ἀήρ ἢ ὁ μεταξύ ὑποτίθημι ) , ὁ ὁ μέν συνεχής ποιέω ὁ ἤπειρος , ἐπεί καί εἷς τίς σῶμα , ὁ δέ ὁ ἁφή ὁ ἤπειρος ποιέω · ἤπειρος γάρ εἰμί ὁ ὁμοιομέρεια κατά ἀριθμός συμβαίνω ἅπτω αὐτός εἷς τίς κατά ὁ ἔκτασις καί ἤπειρος γίγνομαι σῶμα . πανσπερμία δέ ὁ σχῆμα φημί , ὅτι ὁ ἄτομος ὁ περί Δημόκριτος οὖον μόνος κατά ὁ ἀριθμός εἰμί λέγω , ἀλλά καί ὁ σχῆμα ἤπειρος . p . 203a23 καί ὁ μέν ὁστισοῦν μόριον εἰμί μίγμα ὁμοίως ὁ πᾶς διά ὁ ὁράω ἐκ ὅστις γίγνομαι . Δημόκριτος καί Ἀναξαγόρας διαφέρω ὁ ἄλλος φυσικός ὁ ἐκεῖνος μέν συνεχής εἰμί λέγω ὁ ἤπειρος , οὗτος δέ ἐκ ἅπτω ἤπειρος κατά ἀριθμός σύγκειμαι , ὡς συμβαίνω αὐτός ἄρχω μέν ἐκ ὁ κατά ἀριθμός ἤπειρος , τελευτάω δέ εἰς ὁ κατά μέγεθος ἤπειρος , κοινωνέω οὖν κατά οὗτος , διαφέρω ὁ ὁ μέν Ἀναξαγόρας ἐκ ἀλλήλων γεννάω ὁ ἔκκρισις ὁ ὁμοιομέρεια , Δημόκριτος δέ μή ἐκ ἀλλήλων γεννάω ὁ ἄτομος . καί ὁ μέν ὁστισοῦν μόριον εἰμί μίγμα ὁμοίως ὁ πᾶς διά ὁ ὁράω ὁστισοῦν ἐκ ὅστις γίγνομαι . ὁ δέ Ἀναξαγόρας , φημί , ὥσπερ ἐν ὁ ὅλος κατά ἀρχή πᾶς μείγνυμι λέγω , καί εἰμί οἷος εἷς ὁμοιομέρεια μέγας ἔχω πᾶς ἐν ἑαυτοῦ , οὗτος καί ἐν ἕκαστος ὁ κατά μέρος πᾶς ἐν-ὑπάρχω λέγω . εἰς οὗτος δέ , φημί , ὁ δόξα φέρω διά ὁ ὁράω πᾶς ἐκ πᾶς γίγνομαι , γίγνομαι δέ μηδείς ἐκ ὁ μή εἰμί , μήτε ἐκ εἰμί μέν ετεροειδής δέ , ἀλλά ὁ ὅμοιος ἐκ ὁ ὁμοιόω · ὥστε ἐνυπάρχω ἐν ὅδε ὁ σάρξ πᾶς κατά ἐνέργεια , καί ἐκκρίνω ἐκ αὐτός ὅσπερ εἄν τυγχάνω πρότερος ἐπιτηδείως ἔχω πρός ὁ ἔκκρισις . ἔνθεν γάρ , φημί , ἔοικα καί ὁμοῦ πᾶς ἐν πᾶς εἰμί ποτός ἀποφαίνω . εἰμί γάρ ὅδε ὁ σάρξ , φημί , καί ὅδε ὁ ὀστέον ἐκ πᾶς ἄν γίγνομαι καί ἐκ αὐτός πᾶς , καί ὁστισοῦν ἐκ ὅστις γίγνομαι ἄν . ὥστε πᾶς ἐκ πᾶς . εἰμί δέ πᾶς ἐκ πᾶς , εἰμί δέ οὖον μόνος ἀρχή ὁ διάκρισις ὅδε ὁ ὀστέον καί ὅδε ὁ σάρξ , ἀλλά καί πᾶς ὁ διάκρισις εἰμί ἀρχή , ἔοικα ἄρα πᾶς ἐν πᾶς εἰμί πρίν ἄρχω διακρίνω . εἰμί γάρ πᾶς ὁ · διάκρισις εἰμί ἀρχή , πᾶς δέ ἐκ πᾶς διακρίνω φύω , πρίν ἄρα ἀρχή λαμβάνω ὁ διάκρισις ὁ πρᾶγμα , ὁμοῦ πᾶς εἰμί · πᾶς γάρ διάκρισις ἀπό τις χρόνος ἄρχω . ὅτι δέ καί πᾶς διάκρισις εἰμί ἀρχή , ἐφεξῆς κατασκευάζω ὡς ἐκ πρόσωπον Ἀναξαγόρας , ὁ μέν λαμβάνω ὁμολογέω ἐκ ὁ αὐτός δόξα , ὁ δέ κατά ὁ ἀκόλουθος ἐκ ὁ λαμβάνω συλλογίζομαι . δοκέω δέ ἐναντίος τίς λέγω ἐνταῦθα ὁ Ἀριστοτέλης ὁ ἐν ὁ πρῶτος λόγος εἴρω περί Ἀναξαγόρας · ἐκεῖ μέν γάρ λέγω βούλομαι μέν ὁ νόος διακρίνω ὁ ὁμοιομέρεια , μή δύναμαι δέ , διό καί ἀνόητος λέγω εἰμί ὁ νόος ὁ ἀδύνατος ἐπιχειρέω , ἐνταῦθα δέ φημί . ἐκ ἀρχή τις ἄρχω ὁ νόος διακρίνω ὁ ὁμοιομέρεια . λέγω οὖν ὅτι οὐ εἰμί οὗτος ἐναντίος · ἐκεῖ μέν γάρ περί ἕκαστος ὁ κατά μέρος ὁμοιομέρεια λέγω ὅτι οὖον δύναμαι εἰλικρινής ἕκαστος διακρίνω ὁμοιομέρεια , οἷος σάρξ , μηδείς ἔχω ἐν ἑαυτοῦ ἕτερος οὐσία , ἐνταῦθα δέ φημί ὅτι ὁ εἷς καί ἤπειρος ὁ μέγεθος ὁμοιομέρεια , ἐν ὅς πᾶς εἰμί ὁ εἰμί , διά ὅς καί λέγω ὁ ὅς ὁμοῦ πᾶς χρῆμα , διακρίνω εἰς μερικός ὁμοιομέρεια , οὐ εἰλικρινής , ἀλλά πᾶς καί αὐτός ἔχω , φαίνω δέ καί ὀνομάζω ἀπό ὁ ἐπικρατέω . p . 203a28 ἐπεί γάρ ὁ γίγνομαι ἐκ ὁ τοιοῦτος γίγνομαι σῶμα , πᾶς δέ εἰμί γένεσις . βούλομαι κατασκευάζω ὅτι καί ἀρχή ὁ διάκρισις εἰμί πᾶς , καί πρίν διακρίνω , πᾶς εἰμί ἐν πᾶς . · λαμβάνω οὖν ὅτι πᾶς ὁ γίγνομαι ἐκ ὁ ὁμοιόω γίγνομαι οὗτος γάρ εἰμί ὁ ἐκ ὁ τοιοῦτος ) καί ὅτι πᾶς | εἰμί γένεσις , οὐ ἅμα δέ , ἀλλά ὅδε πρό ὅδε , ὅσπερ εἄν ἐπιτήδειος εἰμί πρός ἔκκρισις . δεῖ δέ , φημί , καί ἀρχή τις ὁ γένεσις ποιητικός εἰμί , οὗτος δέ εἰμί κατά Ἀναξαγόρας ὁ νόος · εἰμί οὖν μηδείς εἰμί ἀγένητος , ὁ δέ ὁ γένεσις αἴτιος ὁ νόος ἀπό τις ἀρχή ἄρχω διακρίνω ὁ πρᾶγμα , ἀρχή ἄρα εἰμί ὁ διάκρισις ἅπας . ἀλλά μήv καί πᾶς ἐκ πᾶς γίγνομαι , ἀδύνατος δέ ὁ γίγνομαι μή ἐκ ὁ ὁμοιόω γίγνομαι , ἀνάγκη ἄρα πᾶς ἐν πᾶς εἰμί , ἵνα οὕτως ὁ πᾶς ἐκ πᾶς ἐκκρίνω . πρίν δέ ὁ νόος ἄρχω διακρίνω , οὐδείς εἰμί διακρίνω · οὐδείς γάρ ἄλλος τίς διάκρισις αἴτιος ἢ ὁ νόος · ἀνάγκη ἄρα ὁμοῦ Πάν εἰμί . εἰμί γάρ ὁ νόος μέν ὁ διάκρισις ὁ πρᾶγμα αἴτιος , μή πᾶς δέ ἐκ πᾶς φύω γίγνομαι , οὐ εἰμί ποτός ὁμοῦ πᾶς , εἴτε φύω μέν πᾶς ἐκ πᾶς γίγνομαι , μή ὁ νόος δέ μόνος αἴτιος εἰμί ὁ διάκρισις , οὐδέ οὕτως εἰμί ἀνάγκη πᾶς ἐν πᾶς εἰμί , δυνατός δέ καί ἄλλως κατά μικρός ὁμοιομέρεια διαιρέω ὁ πᾶς , ὥσπερ καί νῦν . p . 203a34 ἀλλά ὅμως γε αὐτός ὁ κοινός σῶμα εἷς πᾶς εἰμί κατά ὁ μόριον σχῆμα διαφέρω . ὁ Δημόκριτος , φημί , ὁ πρῶτος σῶμα λέγω δή ὁ ἄτομος ἀγένητος φημί οὐδείς γάρ ἐκ ὁ ἕτερος γίγνομαι , οἷος ὁ σφαιρικός ἐκ ὁ πυραμοειδής ) , εἷς μέντοι κοινός φύσις σῶμα ὑποτίθημι ὁ σχῆμα πᾶς , οὗτος δέ μόριον εἰμί ὁ ἄτομος μέγεθος καί σχῆμα διαφέρω ἀλλήλων · οὖον μόνος γάρ ἄλλος καί ἄλλος σχῆμα ἔχω , ἀλλά εἰμί αὐτός καί ὁ μέν μείζων ὁ δέ μικρός . p . 203b4 Εὔλογος δέ καί ἀρχή αὐτός τίθημι πᾶς . δείκνυμι ὅτι ἀναγκαῖος ὁ φυσικός ὁ περί ὁ ἤπειρος λόγος , ἐκ τε ὁ ὁ ὑποβάλλω ὁ φυσικός πρᾶγμα διαιρέω εἰς ὁ ἤπειρος καί ὁ περαίνω , καί ἐκ ὁ πᾶς ὁ παλαιός μή μόνος ὑποτίθημι εἰμί ὁ ἤπειρος , ἀλλά καί ἀρχή αὐτός εἰμί ὁ εἰμί , νῦν βούλομαι δείκνυμι ὅτι εὔλογος , ὑποτίθημι εἰμί ὁ ἤπειρος , ἀρχή αὐτός ὑποτίθημι εἰμί · εἰμί γάρ ὅλως εἰμί , ἀδύνατος μή ἀρχή αὐτός εἰμί . ἀνάγκη γάρ εἰμί εἰμί , ἢ μάτην εἰμί ἢ ἕνεκα ὁ . μάτην μέν οὖν οὐ εἰμί · ὁ γάρ μάτην σπάνις , ὁ δέ ἤπειρος ὁ ἀεί ὡσαύτως ἔχω καί γάρ ἄφθαρτος καί ἀγένητος ) · οὐ ἄρα μάτην , ἀλλά ἕνεκα ὁ . ἀλλά εἰμί ἕνεκα ὁ , ἢ ἀρχή εἰμί ἢ ἐκ ἀρχή · ἕκαστος γάρ ὁ εἰμί ἢ ἀρχή ἢ ἐκ ἀρχή . ἐάν ἐν δείκνυμι ὅτι ἀδύνατος αὐτός ἐκ ἀρχή εἰμί , λείπω ἀρχή αὐτός ὑποτίθημι . ὁ δέ ἀρχή λέγω πολλαχῶς · λέγω γάρ καί κατά μέγεθος ἀρχή , οἷος ἀρχή ὁ πλοῖον ὁ πρύμνα ἢ ὁ τρόπις , καί ὁ οἰκίον ὁ θεμέλιος , λέγω δέ καί κατά χρόνος ἀρχή , οἷος ἀρχή ὁ πόλεμος ὅδε ὁ ἡμέρα , λέγω δέ καί πραγματικός ἀρχή , ὁ τε στοιχειώδης , ὁ ὕλη φημί καί ὁ εἶδος , καί ὁ λοιπός δύο , ὁ ποιητικός καί ὁ τελικός . φημί οὖν κατά οὐδείς ὁ ὁ ἀρχή σημαίνω δύναμαι ἀρχή ἔχω ὁ ἤπειρος . καί ὁράω . γε πρώϊος ἐπί ὁ κατά μέγεθος ἀρχή . εἰμί γάρ ἔχω ὁ κατά μέγεθος ἀρχή ὁ ἤπειρος , εὐθύς ἔχω καί πέρας ὁ γάρ ἀρχή καί πέρας εἰμί ) ὥστε οὐκέτι ἄν εἰμί ἤπειρος · ἤπειρος γάρ φημί ὁ στερέω πέρας · κατά στέρησις γάρ ὁ πέρας λέγω . δῆλος δέ ποῦ πάντως , ὅτι οὖον αὐτός πέρας εἶπον καί ἀρχή εἶπον ἢ τέλος · ὁ μέν γάρ ἀρχή πρός τέλος , ὁ δέ πέρας οὖον πρός ἀρχή οὐδέ πρός τέλος , ἀλλά πρός ὁ περατόω . ἐπιφάνεια γάρ πέρας γραμμή , καί γραμμή πέρας σημεῖον , καί ὁ μέν πέρας φύσις εἰμί , ἀρχή δέ καί τέλος οὖον πάντως φύσις , ἀλλά θέσις · ὁ γάρ ὁ εὐθύς ἀρχή ἔξεστι ἐγώ ἀπό οἷος ἐθέλω πέρας ποιέω , καί πέρας μέν ὁμοίως καί ὁ ἀρχή καί ὁ τέλος , οὖον μέντοι ὁ πέρας πάντως ἀρχή ἢ τέλος . ὅτι μέν οὖν ὁ κατά μέγεθος ἀρχή οὐ ἔχω ὁ ἤπειρος , πρόδηλος · δείκνυμι δέ ὅτι οὐδέ ὁ κατά χρόνος , διότι μηδέ ὁ πραγματειώδης . ἵνα οὖν οὗτος δείκνυμι , προσλαμβάνω ἐκεῖνος · ἅπας ὅς κατά οὐσία εἰμί γενητός , εἰμί ὁ χρονικός ἀρχή ἔχω , ἀνάγκη πᾶς καί ὁ πραγματειώδης ἀρχή ἔχω ὥστε ὁ σύν ἀντίθεσις ἀντιστροφή · · ἅπας ὅς μή ἔχω ὁ πραγματειώδης ἀρχή ἐκ ἀνάγκη οὐδέ ὁ χρονικός ἵκω ἐάν οὖν δείκνυμι , ὅτι οὖον δύναμαι ἔχω ὁ ἤπειρος ὁ πραγματειώδης ἀρχή , οὐδέ ὁ χρονικός ἔχω δηλονότι · δείκνυμι δέ ὅτι οὐδέ ὁ κατά μέγεθος ἔχω δυνατός · οὐδαμῶς ἄρα ἀρχή ἔχω ὁ ἤπειρος . ἀνάγκη δέ εἰμί αὐτός ἢ ἀρχή ἢ ἐκ ἀρχή εἰμί · μόνος ἄρα ἀρχή ὁ ἤπειρος . εἶπον δέ ὁ κατά οὐσία , διότι ὁ μή ὡς οὐσία γίγνομαι , ἀλλά ἀλλοιόω , οὖον πάντως ἔχω ὁ πραγματικός ἀρχή , εἰμί γε εἰμί καί ἀθρόος μεταβολή , ὁ μέντοι κατά οὐσία γίγνομαι , εἰμί χρονικός ἔχω ὁ ἀρχή , πάντως καί ὁ πραγματειώδης ἔχω · οὐδείς γάρ οὐσία ἀθρόος ἔχω ὁ γένεσις , ἀλλά ἄλλος πάντως πρό ἄλλος γίγνομαι ἐν ὁ κατά οὐσία γένεσις . πρότερος γάρ γίγνομαι ὁ σπέρμα , ὅσπερ ὁ ὅλος ζῷον ὕλη εἰμί , εἶτα ἐκ οὗτος σάρξ καί ἐφεξῆς ἄλλος πρό ἄλλος · καί δεῖ γε κατεργάζομαι ὁ ὕλη πρότερος καί εὐεργός καί ἐπιτήδειος γίγνομαι . ὥστε καλῶς εἴρω ὁ κατά οὐσία γίγνομαι , εἰμί κατά χρόνος γίγνομαι , πάντως ἔχω καί ὁ πραγματειώδης ἀρχή , οὔτε δέ εἰμί ὁ πραγματειώδης ἔχω , ἕπω ὁ καί ὁ κατά χρόνος ἔχω , ὡς δηλόω ὁ οὐράνιος , εἰμί γε εἰμί ἀίδιος · οὕτως εἰμί μή ἔχω ὁ κατά χρόνος , ὁ μηδέ ὁ πραγματειώδης ἔχω ἀκολουθέω . πόθεν οὖν ὅτι οὐ ἔχω ὁ πραγματειώδης ἀρχή ὁ ἤπειρος ; οὗτος γάρ δείκνυμι ἔχω ὅτι οὐδέ ὁ χρονικός χέω τέσσαρες γάρ εἰμί ἀρχή , ἐάν δείκνυμι ὅτι ἀδύνατος ὁ ὑλικός καί ὁ εἰδικός ἀρχή ἔχω ὁ ἤπειρος , | ἔχω συναποδείκνυμι ὅτι οὐδέ ὁ τελικός οὐδέ ὁ ποιητικός . ὅτι μέν οὖν οὐ ἔχω ὁ ὑλικός ἀρχή ὁ ἤπειρος , δείκνυμι οὕτως . εἰμί ἔχω ὕλη ὁ ἤπειρος , ἢ περαίνω ἐκ ἀνάγκη εἰμί ἢ ἤπειρος · εἰμί μέν οὖν περαίνω , καί ὁ ἐκ αὐτός σύγκειμαι περαίνω εἰμί οὐδείς γάρ περαίνω ἔχω ὕλη ἄπειρος2 εἰμί ) , εἰμί δέ ἤπειρος ὁ ὕλη , ἔχω ὅτι ἀρχή ὁ ἤπειρος καί ἐκ αὐτός ὁ ἄλλος , οὐ αὐτός ἐκ ὁ ἄλλος . ἄν ἔχω δέ τίς ὁ ἤπειρος , οὖον διά ἑαυτοῦ ἔχω , ἀλλά ὁ ὁ ἀρχή αὐτός ἐκ ὅς συνίστημι ἤπειρος εἰμί . οὐ ἄρα δυνατός ὑλικός ἔχω ἀρχή ὁ ἤπειρος · εἴτε γάρ ἤπειρος εἰμί , ὁ ζητέω ἔχω ὅτι ἀρχή ὁ ἤπειρος , εἴτε περαίνω , καί ὁ ἐκ αὐτός περαίνω εἰμί . ἀλλά οὐδέ εἰδικός ἀρχή ἔχω δύναμαι · πρῶτος γάρ ἀεί ὁ εἶδος περατωτικός καί ὁριστικός ὁ πρᾶγμα ἀόριστος δέ ὁ ἤπειρος , ἔπειτα ὁ εἶδος ἢ ἤπειρος εἰμί ἢ περαίνω , καί πάλιν ὁ αὐτός ἕπω . οὐ ἄρα οὐδέ εἰδικός ἀρχή ἔχω δύναμαι ὁ ἤπειρος . εἰμί δέ οὗτος οὐ ἔχω , οὐδέ ὁ ποιητικός καί τελικός · ὁ γάρ ποιητικός εἰμί τίς ποιέω , εἰς ὕλη καί εἶδος τίς ποιέω · εἰμί τοίνυν οὐ ἔχω εἶδος οὐδέ ὅλος , οὐδέ ποιητικός ἔχω αἴτιος νῦν δέ δῆλος ὅτι ἐπί φυσικός ὁ λόγος σκοπέω , ὁ πάντως ἐκ ὕλη εἰμί ) , διά . αὐτός δέ οὗτος οὐδέ τελικός ἔχω , διότι ὁ εἶδος πρός ὁ τέλος εἰμί καί αὐτός ὁ εἶδος ὁ τέλος κατά ὁ ὑπόκειμαι , ὡς εἴρω ἔμπροσθεν . ὥστε εἰμί ἀδύνατος ἔχω ὁ ἤπειρος ὁ πραγματειώδης ἀρχή , οὐδέ ὁ χρονικός ἔχω · ὅλως ἄρα ἀρχή οὐ ἔχω . λείπω ἐν αὐτός ἀρχή εἰμί . ὁ μέν οὖν δείκνυμι ὅτι ἀρχή ὁ ἤπειρος καί ὅτι οὖον δυνατός ἀρχή αὐτός ἔχω , οὗτος . ἔχω δέ ἀπορία ὁ λόγος · πρῶτος μέν πῶς φημί ὁ ὕλη ὁ ἤπειρος ἐκ ἀνάγκη ἢ περαίνω εἰμί · ἢ ἤπειρος ; εἰμί γάρ δεῖ ὁ ὕλη παντελῶς ἀνείδεος εἰμί ἀμεγέθης τε καί ἄποσος , οὔτε περαίνω δηλονότι εἰμί οὔτε ἤπειρος , ἀλλά ἐκφεύγω ὁ διαίρεσις , ὥσπερ οὐδέ ὁ σημεῖον ἀνάγκη ἢ περαίνω εἰμί ἢ ἤπειρος · οὖον γάρ κατά ἀντίφασις ὁ διαίρεσις . πῶς δέ εἰμί ὅλως καί περαίνω ὁ ὕλη , καί ὁ ἐκ αὐτός περαίνω εἰμί ; οὐδέ γάρ ἐπεί καί ὁ ὕλη ἀσώματος καί ἀμεγέθης καί ὁ εἶδος κατά ἑαυτοῦ ἀσώματος καί ἀμεγέθης , ἤδη καί ὁ ἐκ αὐτός σύγκειμαι ἀσώματος εἰμί καί ἀμεγέθης . καί ὥσπερ εἰμί γίγνομαι οὗτος ὁ αἰσθητός σῶμα , ἐκ οὐ σῶμα γίγνομαι , ἐπεί καί πᾶς ὁ γίγνομαι ἐκ ὁ στέρησις ἑαυτοῦ γίγνομαι ἐκ οὖον τοιόσδε γάρ ) , οὗτος δέ δηλονότι καί εἰμί ὁ ἤπειρος γενητός εἰμί , εἴτε κατά χρόνος εἴτε κατά αἴτιος , ἐκ οὖον τοιόσδε γίγνομαι · ὥστε ἐκ οὐ ἤπειρος γίγνομαι . γίγνομαι δέ ἐκ ὁ ὕλη καί ὁ εἶδος , ἐπεί καί πᾶς ὁ ἄλλος . οὐ ἄρα ἀνάγκη οὗτος ἤπειρος εἰμί . ἀλλά οὐδέ περαίνω διά ὁ εἴρω αἴτιος . ἐπιλύω δέ ὁ ἀπορία οὗτος ὁ τρόπος . οὐδείς , φημί , εἰμί ἐν ὁ σύνθετος ὅς μή ὑπάρχω ὁ ἁπλόος · εἰμί γάρ καί ὁ ὕλη μέγεθος οὐ εἰμί , ἀλλά οὖν ὁ εἶδος ὁ σῶμα , ὅς ἄχρονος ἐπιγίγνομαι ὁ ὕλη , τοιοῦτος εἰμί ἐκ ὅς ὁ σύνθετος ὑπάρχω ὁ μέγεθος εἰμί , καί οὖον οὗτος φημί ὅτι μέγεθος εἰμί αἰσθητός ὁ εἶδος ὁ σῶμα , ἀλλά ὅτι ὁ οἰκέω λόγος χωριστός ὕλη εἰμί μέγεθος , ὅσπερ λόγος ἐγγίγνομαι ὁ ὕλη ὁ αἰσθητός ποιέω μέγεθος . οὕτως καί εἰμί εἰμί τίς ἤπειρος ἐκ ὕλη καί εἶδος , δεῖ ὁ ἤπειρος οὗτος ἐν ὁ ἀρχή εἰμί · μή γάρ ἔχω ὁ ἀρχή οὗτος , οὐδέ ἄν ὁ ἐκ αὐτός ἔχω · ὥστε · εἰμί καί μή ἐν ὕλη ὕλη δυνατός ὑποτίθημι ὁ ἤπειρος καί ὁ περαίνω , ἀλλά οὖν ἐν ὁ εἶδος γε ἀνάγκη . πρός οὗτος δέ πάλιν εἴρω τις ὅτι εἰμί πᾶς ὁ ἐν ὁ σύνθετος ἀνάγκη καί ἐν ὁ ἁπλόος εἰμί , εἰμί δέ ὁ σῶμα ἐπί ἤπειρος διαιρετός , ἔχω καί ἤτοι ὁ ὕλη ἢ ὁ εἶδος ὁ εἰς ἤπειρος διαιρετός . ἀλλά οὔτε ὁ εἶδος διαιρετός εἰμί λέγω γοῦν ἀμερής εἰμί ὁ εἶδος ὁ οἰκεῖος λόγος , μερίζω δέ καί διίστημι ἐν ὁ ὕλη γίγνομαι ) , ἀλλά καί αὐτός πάλιν ὁ ὕλη φημί ἀμεγέθης εἰμί καί ἀδιάστατος · οὐ ἄρα ἐν ὁ ἁπλόος ὁ διαιρετός , εἰμί μή ἄρα δύναμις . ἀλλά οὗτος οὐδείς πρός ὁ λόγος . περί γάρ ὁ κατά ἐνέργεια ἤπειρος νῦν ἐγώ ὁ λόγος . πάλιν εἰμί ὁ λευκός , ἐν σῶμα φημί , διακριτικός ὄψις , καί ὅμως αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὁ εἶδος ὁ λευκός οὔτε ὁ στοιχειώδης , μήπω δέ συμπλέκω ὁ ὕλη , οὔτε ὁ ἐν ὁ δημιουργός τοιοῦτος εἰμί . πάλιν εἰμί ὁ ἄνθρωπος ζῷον λογικός θνητός , ἀλλά ὅμως οὔτε ὁ ἰδέα οὗτος ὁ ἄνθρωπος θνητός εἰμί , οὔτε δέ ὁ ὕλη . ὅλως δέ ὁ ἐν ὁ δημιουργός εἶδος οὖον τοιοῦτος φημί , οἷος ὁ ὁ σῶμα εἶδος οὖον τριχῆ διαστατός , οὐδέ ὁ ὁ ποσός εἶδος συνεχής ἢ διορίζω , ἢ ζῷον λογικός θνητός ὁ ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά λόγος οὗτος καί αἴτιος . πρός οὗτος φημί ὅτι πᾶς μέν εἰμί τις ὁμοιότης κατά οὐσία ἐν τε ὁ εἶδος ὁ ἐν ὁ δημιουργός καί ἐν ὁ ἐκ αὐτός πρόειμι μέχρι ὁ ὕλη οὐδέ γάρ ἀπλόος ὁμώνυμος ἄνθρωπος οὗτος ἐκεῖνος , ἀλλά ὡς ἀπό εἷς καί πρός εἷς ) , ἐν ὅς εἰμί καί οὐσιώδης τις κοινωνία πρός ὁ ἀπό ὅς εἰμί καί διαφορά , ὥσπερ ἀπό ὁ ὑγίεια ὁ ὑγιεινός σιτίον . εἰμί γάρ πρός ἐκεῖνος ἀφοράω ὁ δημιουργός ποιέω ὁ ἐνταῦθα , δεῖ δέ ποῦ πολύς ὁ κατά οὐσία κοινωνία εἰμί οὖον γάρ δή ὡς ζωγράφος ἀφοράω εἰς ὁ ἄνθρωπος , ἄνθρωπος μέν ὁ εἰμί οὖον ποιέω , ἀπομιμέομαι . δέ ὁ κατά συμβαίνω ὁ σῶμα ὑπάρχω , οἷος χρῶμα καί σχῆμα , οὗτος καί ὁ δημιουργός μίμημα μόνος ἁπλόος καί μηδείς κοινωνία ἔχω πρός ὁ ἐκεῖ εἶδος ποιέω ὁ ἐνταῦθα , ἀλλά οὐσιωδῶς ἐκεῖνος ἐν οὗτος ἀπομάσσω , ὥσπερ καί ὁ σφενδόνη ἐν ὁ κῆρ ὁ ἐν αὐτός χαρακτήρ ) , εἰμί οὖν ἐν αὐτός ὁ κατά οὐσία ὁμοιότης , εἰμί τίς μέν ὁ σύνθετος ὑπάρχω συμπληρωτικός ὁ οὐσία καί οἱονεί στοιχεῖον καί πλήρωμα ὁ ὅλος σύγκριμα , πάντως ἐκ ὁ ἁπλόος ὑπάρχω , ὁ δέ εἶδος πρόειμι ἐκεῖθεν μέχρι ὁ ὕλη , ἐπεί ἀνάγκη πάντως ὕφεσις τις ὁ παράγω καί ὁ παράγω εἰμί , ἐπισυμβαίνω τις ὁ · προέρχομαι ὅσπερ μή ὑπάρχω ὁ παράγω . οἷος τίς λέγω · ὁ φάος ὁ ἐν ὁ ἀήρ πρόειμι ἐκ ὁ ἥλιος , καί δῆλος ὅτι εἰμί τις πολύς ὁμοιότης καί ὁ οὐσία κοινωνία οὗτος πρός ὁ ἐν ὁ ἥλιος οὖον γάρ δή ὁμώνυμος εἰμί μόνος ὁ φάος οὗτος ) , ἀλλά ἐν ὁ πρόοδος . ἐπισυμβαίνω τις πάθος ὁ προέρχομαι φάος , ὅσπερ οὐ εἰμί ἐν ὁ ἥλιος , οἷος ὁ συσχηματίζω ὁ τόπος ὅς φωτίζω , ὁ ἔχω ἀντιτάσσω ὁ σκότος , καί ἄλλος μυρίος . ὥσπερ οὖν ἐνταῦθα ὁ ἀπό ὁ ἥλιος φάος πρόειμι ἐπισυμβαίνω μέν ἐκ ἀνάγκη τις , οὖον μέντοι διά οὗτος ὁ συμπληρωτικός ὁ οὐσία αὐτός οὐ ἐκεῖθεν ἐκ ὁ ἥλιος ἔχω , οὗτος φημί καί ἐπί ὁ εἶδος ὁ ἐν ὁ ὕλη · εἰμί τίς μέν συμπληρωτικός ἔχω ὁ οὐσία ὁ σύνθετος , ἐκ ὁ ἁπλόος ἔχω , ἐπισυμβαίνω δέ · ὁ πρόοδος αὐτός ὁ ἐν ὁ ὕλη τις ὁ μή ἐν ὁ πρωτότυπος ὑπάρχω , οἷος ὁ διαιρετός ὁ φθαρτός καί ὅσος τοιοῦτος , οὐδείς ἀδύνατος . εἰμί τοίνυν ὁ ἤπειρος , ὅς ἄπειρος2 εἰμί , γίγνομαι ἐκ ἀρχή τίνω , οἷος ὁ ὑλικός τε καί εἰδικός , ἀνάγκη πᾶς ὁ κατά οὐσία αὐτός ὑπάρχω ἐν τις ὁ ἁπλόος εἰμί , ἢ ἐν ὁ ὕλη ἢ ἐν ὁ εἶδος . ὥστε ἄν ἐκ ὁ ὕλη μή ἔχω ὁ ἤπειρος αὐτός οὗτος ὁ ἤπειρος εἰμί , ἀνάγκη πᾶς ἐκ ὁ εἶδος αὐτός ἔχω · οὖον γάρ εἰμί αὐτός ἁπλόος πάθος τίς , ἀλλά ἐν οὗτος ὁ εἰμί ἔχω . ὅταν δέ λέγω ὅτι ὁ γίγνομαι ἐκ οὖον τοιόσδε γίγνομαι καί ὅτι πᾶς ἐκ ὁ στέρησις αὐτός γίγνομαι , ἐπεί ὁ γίγνομαι ὁ ὕλη εἰμί ; ὅς δέ γίγνομαι ὁ εἶδος , διά οὗτος οὕτως φημί · ἐπεί ὅς γε εἰμί πρός ὁ χωριστός ὁ χωριστός ἀποβλέπω καί ὁ οὗτος πρόοδος καί ἔλλαμψις ὁ ἐν ὁ ὕλη γίγνομαι , ἀνάγκη πᾶς ὁ ὅμοιος ἐκ ὁ ὁμοιόω γίγνομαι . ἀλλά ἐπεί , ὡς εἶπον , ὁ γίγνομαι ἀλλοιόω ἀλλοίωσις γάρ τις καί μεταβολή ὁ γένησις ) , ἀλλοιόω δέ οὖον ὁ εἶδος ἀλλά ὁ ὕλη ἐπιτήδειος γίγνομαι εἰς ὁ ὁ εἶδος ὑποδοχή , ὁ δέ ὕλη ἀεί ἐν στερέω , διά οὗτος ἀληθής ὁ πᾶς ὁ γίγνομαι ἐκ οὖον τοιόσδε τοιόσδε γίγνομαι . ἀλλά πάλιν ὁ λόγος ὁ παράδειγμα μάχομαι · ὅτι μέν γάρ ἐκ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον ὁ σύνθετος πᾶς κιρνάω ἀλλήλων , κοινός ὁμολόγημα , ὁ μέντοι φυσικός ἰδιότης ὁ ἐν ὁ σύνθετος ἐνυπάρχω ἀδύνατος λόγος ὁ δύναμις ὁ ἁπλόος ἀποδίδωμι . οἷος κατά ποῖος δύναμις ὁ ἁπλόος ἢ ὁ μαγνήτης λίθος ἕλκω ὁ σίδηρος , ἢ ὁ οὗτος ἀντιπαθής λέγω ἐκφυσάω καί ἀπωθέω ; καί πολλάκις ἀμφότερος ἐν εἷς καί ὁ αὐτός βῶλος κατά ἕτερος καί ἕτερος μόριον καί ὁ βοτάνη καί λίθος ὁ ἤπειρος δύναμις , ἔτι τε καί ὁ μόριον ὁ ζῷον , καί ἐπί πᾶς καθόλου ὁ ἀντιπάθεια τις ὁ ἁφή μόνος δράω . ἀλλά πάλιν πρός οὗτος τις ὁ ἐκ φιλοσοφία εἴρω μή , ὡς ὁ ἰατρός δοκέω , ὁ δύναμις πᾶς ὁ σύνθετος ἐκ ὁ ἁπλόος εἰμί , ἀλλά ὕλη λόγος ἐπέχω ὁ ὁ ἁπλόος κρᾶσις , οὗτος δέ ὁ ὕλη τοῖος ἢ τοῖος κραθείσῃ ἐπιγίγνομαι ἐκ ὁ ὅλος δημιουργία ὁ εἶδος . οὗτος μέν οὖν πέρα ὁ μέτρον ὁ πρόκειμαι ἐκβαίνω , διόπερ ἐπανέρχομαι εἰς ὁ συνέχεια ὁ πρόκειμαι . δείκνυμι ὁ Ἀριστοτέλης ὅτι ἀναγκαῖος ὑποτίθημι ὁ ἤπειρος καί ἀρχή αὐτός ὑποτίθημι , εἰμί φημί καί ἀγένητος καί ἄφθαρτος . καί οὗτος εἰκότως · εἴτε γάρ γίγνομαι , πάντως ἀπό τις ἀρχή ἄρχω γίγνομαι οἷος πρότερος εἰμί τυγχάνω ὁ ὁμοιομερής ὁ σάρξ καί ὁ ὀργανικός ὁ καρδία , καί ἐπί ὁ φυτός ὁ ῥίζα ) , τ·οῦ δέ ἤπειρος ἀρχή οὐ εἰμί πέρας γάρ , ὡς ἤδη εἴρω , ὁ ἀρχή ) , εἴτε φθείρω , πάντως εἰς τίς τελευταῖος φθείρω · ὁ γάρ φθείρω πᾶς οὕτως φθείρω , πρότερος μέν ὁ εὐπαθής φθείρω εἶτα ὁ κακός εὐπαθής καί τελευταῖος ὁ δυσπαθής , καί οὕτως μέχρι ὅς εἰς τίς ἔσχατος καταντάω ὁ φθείρω . ὥστε καί ἀγένητος ἀνάγκη εἰμί ὁ ἤπειρος καί ἄφθαρτος . οὗτος εἶπον , ἐφεξῆς ὁ αἴτιος λέγω διά ὅς ἀναγκάζω ἐν ὁ εἰμί ὑποτίθημι ὁ ἤπειρος , εἰμί δέ οὗτος πέντε . πρῶτος μέν ὁ χρόνος ἐπί ἤπειρος αὐξάνω . · δύο ἐκ ὁ ἐπί ἤπειρος τομή ὁ μέγεθος · δείκνυμι γάρ ὁ γεωμέτρης πᾶς δή ὁ δίδωμι εὐθύς δίχα τέμνω , εἰμί δέ οὗτος , δυνατός ἐπί ἤπειρος ὁ διχοτομία χράω . δείκνυμι δέ ὅτι ἐπί ἤπειρος ὁ τομή ὁ μέγεθος καί ἐκ ὁ ὁ τρίγωνος ὁ δύο πλευρά ὁ λοιπός μείζων ἔχω · εἰμί γάρ ἀφαιρέω ἐκ ὁ δύο πλευρά ἴσος ὁ εἷς καί ἄγω ἐκ ὁ σημεῖον , κατά ὅς τέμνω ὁ ἴσος ὁ μικρός , παράλληλος εὐθύς ὁ μικρός , ὅς ὁ ἴσος ἐκ ὁ ὅδε ἀφαιρέω , ποιέω μικρός τρίγωνος . πάλιν ἐπεί οὗτος ὁ δύο πλευρά ὁ λοιπός μείζων , ὁ αὐτός ποιέω ποιέω πάλιν μικρός τρίγωνος . καί οὗτος ἐπί ἤπειρος . ὥστε ὁ τομή ὁ μέγεθος ἐπί ἤπειρος . δεῖ δέ ὀρθογώνιος ὁ τρίγωνος ποιέω δηλονότι , μήποτε ἐπί ὁ ἄλλος ὁ ἀφαίρεσις ποιέω ἰσόπλευρος τρίγωνος , καί οὐκέτι εἰμί ἀφαιρέω ἀπό ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος ·· οὐκέτι γάρ πίπτω ἐντός ὁ τρίγωνος ὁ τομή , μή πίπτω δέ οὐ εἰμί ἀεί γράφω ἐντός τρίγωνος . εἰμί δέ λαμβάνω ὀρθογώνιος τρίγωνος καί ὁ ἀφαίρεσις ἐκ ὁ ὑποτείνω ὁ ὀρθός γωνία ποιέω , ἀεί τε ὁ διαίρεσις ἐντός ὁ τρίγωνος πίπτω μείζων γάρ εἰμί ἀεί ὁ ὑποτείνω ὁ ὀρθός γωνία ἑκάτερος ὁ λοιπός ) , καί οὕτως ἀεί ὁ γίγνομαι ὀρθογώνιος εἰμί ἀεί εἰμί λαμβάνω ἐκ ὁ ὑποτείνω ἴσος ὁ μικρός , καί οὕτως ἐπί ἤπειρος ἐντός καταγράφω τρίγωνος . ἐάν δέ ἐκ ὁ δύο ἀφαιρέω ἅμα , καί ἐπί πᾶς τρίγωνος ὑγιής εἰμί ὁ λόγος . τρίτος αἰτία ὁ νομίζω αὐτός εἰμί ὁ ἤπειρος ὁ δήω εἰμί ὁ ἀειγενεσία εἰμί μή γάρ εἰμί ἄπειρος2 τίς ἐκ ὅς ἀφαιρέω ὁ γίγνομαι , ἐπίλειψις ὁ γένεσις ) , διά ὁ μή ἐφίστημι ὅτι οὐδείς εἰς ὁ μηδαμός μηδαμῶς εἰμί φθείρω , ἀλλά ὁ ἄλλος φθορά ἄλλος εἰμί γένεσις καί εἰς ἀλλήλων ὁ ὁ στοιχεῖον ἀνάλυσις . τέταρτος , φημί , ὁ νομίζω ὅτι πᾶς ὁ περαίνω ἀεί πρός τίς περαίνω , τουτέστιν ὅτι πᾶς ὁ περαίνω ὑπό τις περατόω , ὥστε · ὁ περαίνω καί αὐτός περαίνω | ἢ ἄπειρος2 εἰμί . εἰμί μέν οὖν ἤπειρος , αὐτόθεν εἰμί ὁ ἤπειρος , εἰμί δέ περαίνω , ὑπό τις περαίνω , καί οὗτος ἐπί ἤπειρος · εἰμί γάρ ὁ λαμβάνω ὑπό τις ἄλλος περατόω , ἀνάγκη μηδείς εἰμί πέρας ὁ λαμβάνω , εἰμί ἀεί ὁ λαμβάνω περαίνω . ὥστε ἀνάγκη ἑκατέρωθεν ὁ ἤπειρος εἰσάγω . πέμπτος , ὅς καί κύριος εἰμί αἴτιος ὅσπερ καί μάλιστα ὁ εἴρω παρέχω ὁ πιθανότης , ὁ ὁ νόησις , φημί , μή ἐπιλείπω , τουτέστι μή προσίημι πέρας καί τέλος , μηδέ ὑπολιμπάνω ὁ ἀεί ὁ λαμβάνω ἔξω τίς ἄλλος φαντάζω . διά γάρ οὗτος καί ὁ ἀριθμός ἤπειρος ὑπολαμβάνω καί ὁ ὁ σῶμα τομή ἐπί ἤπειρος καί ὁ ἔξω ὁ οὐρανός · οὖον γάρ ἔχω στάσις ὁ φαντασία , ἀλλά ὅταν ὑπερβαίνω ὁ οὐρανός , ζητέω κενός ἔξωθεν ἤπειρος ἢ σῶμα , καί εἰμί μέν σῶμα ἤπειρος ἐπινοέω , αὐτόθεν ὁ ἤπειρος εἰμί μέγεθος ὑποτίθημι , εἰμί δέ κενός ἤπειρος ἐπινοέω , εὐθύς καί σῶμα ἤπειρος ἀνάγκη συνάγω . ἔνθεν γάρ καί ὁ Δημόκριτος ἤπειρος εἰμί κόσμος ὑποτίθημι , ὑποτίθημι κενός εἰμί ἤπειρος · τίς γάρ ὁ ἀποκλήρωσις ὅδε μέν ὁ ὁ κενός μέρος ὑπό κόσμος πληρόω , ἄλλος δέ μή ; ὥστε εἰμί ἐν τις μέρος ὁ κενός κόσμος εἰμί , καί ἐν πᾶς ἄρα ὁ κενός . ἤπειρος οὖν εἰμί ὁ κενός , ἤπειρος εἰμί καί ὁ κόσμος . οὖον μόνος δέ ὁ ἄλογος ὁ ἀποκλήρωσις ἔλεγχος ὁ εἰμί ὁ ἤπειρος , ἀλλά καί ἐκ ὁ λόγος · ὁ γάρ κενός οὐδείς ἕτερος φημί ἢ τόπος στερέω σῶμα , εἰμί δέ οὗτος , πᾶς δέ τόπος δεκτικός εἰμί σῶμα , καί ὁ κενός ἄρα πᾶς φύω δέχομαι · εἰμί δέ φύω , ἀνάγκη πᾶς ἢ δέχομαι ἤδη ἢ δέχομαι · ἤπειρος οὖν εἰμί ὁ κενός ἤπειρος εἰμί καί ὁ ἐν αὐτός σῶμα . ἐπί γάρ ὁ ἀίδιος , φημί , οὐδείς διαφέρω ὁ δύναμις ὁ ἐνέργεια · ἐπί μέν γάρ ὁ γίγνομαι καί φθείρω δυνατός μή ἄγω ὁ δύναμις εἰς ὁ ἐνέργεια , φθάνω φθείρω ὁ πρᾶγμα πρίν τελειόω ὁ ἐν αὐτός δύναμις ἄγω εἰς ὁ ἐνέργεια , ἐπί δέ ὁ ἀίδιος , εἰμί τίς εἰμί ὅλως δύναμις , ἀνάγκη πᾶς καί ἐνέργεια αὐτός γίγνομαι · μάταιος γάρ ἄν ἔχω ὁ δύναμις , εἰμί μηδέποτε ἄγω εἰς ἐνέργεια . ὥστε εἰμί τίς ὁ ἀίδιος δύναμις εἰμί , πάντως εἰμί ποτέ καί ἐνέργεια , ὡς εἰμί μηδέποτε γίγνομαι , οὐδέ ἄν ἐνδέχομαι γίγνομαι . ὅστε οὐδέ δύναμις εἰμί · ὁ γάρ δύναμις οὗτος εἰμί , ὅς ἐνδέχομαι γίγνομαι ἐνέργεια , διόπερ οὐδέ κύριος ἐπί ὁ ἀίδιος ὁ ἐνδέχομαι · οὖον γάρ ἔχω ὁ ἐπί ἄμφω ῥοπή , ἀλλά ἐκ ἀνάγκη εἰμί ἀεί . ὁ γάρ ἐνδέχομαι ἐπί οὗτος ὁ εἰμί οὐδείς διαφέρω · . οὐδέ γάρ ἔχω ὁ ἄλλοτε ἄλλως . ὥστε εἰμί ἄπειρος2 εἰμί κενός , καί σῶμα ἤπειρος ἐκ ἀνάγκη εἰμί . οὗτος γοῦν καί . λέγω ὁ μέν κόσμος , ὁ δέ ἀήρ ἤπειρος ἢ ὕδωρ . ἢ ὁ μεταξύ . οὗτος εἶπον , ἐφεξῆς φημί ὅτι δή ἀπορία πολύς ἔχω ὁ περί ὁ ἤπειρος λόγος , εἴτε τίθημι εἰμί ὁ κενός ] ἢ καί μή · εἴτε γάρ μή εἰμί ἤπειρος ] , ἀναιρέω ὁ ἐπί ἤπειρος ὁ χρόνος πρόοδος καί ὁ ἀριθμός ὁ αὔξησις καί ὁ ἐπί ἤπειρος ὁ μέγεθος τομή , εἴτε εἰμί , ζήτησις ἄξιος πότερος οὐσία εἰμί ἢ συμβεβηκός , καί εἰμί συμβεβηκός , κατά ἑαυτοῦ συμβαίνω ἢ οὖον κατά ἑαυτοῦ ἀλλά ἀπλόος συμβεβηκός . ἀφορίζω δέ καί περί ποῖος ἤπειρος ποιέω ὁ λόγος , ὅτι ὁ κατά μέγεθος ἤπειρος · οὗτος γάρ εἰμί μάλιστα φυσικός ζητέω , εἴτε εἰμί σῶμα ἤπειρος κατά ὁ ἔκτασις εἴτε μή . p . 203b6 ἅπας γάρ ἢ ἀρχή ἢ ἐκ ἀρχή . ἅπας ὁ εἰμί , ὅσος μή μάτην ὑφίστημι καί κατά συμβεβηκός , ἢ ἀρχή λόγος ἐπέχω ἢ ἐκ ἀρχή εἰμί ὁ γάρ μάτην εἰμί δύναμαι μηδέ δέτερόν τίς οὗτος εἰμί διά αὐτός οὗτος ὁ μάτην εἰμί ) , ὁ δέ ἤπειρος οὖον μάτην ἀίδιος γάρ ) , ὥστε ἢ ἀρχή ἢ ἐκ ἀρχή . p . 203b8 ὁ τε γάρ γίγνομαι ἀνάγκη τέλος λαμβάνω , καί τελευτή πᾶς εἰμί φθορά . εἰμί ὁ γίγνομαι ἀνάγκη φθείρω , ὁ δέ φθείρω πέρας ἔχω τίς κατά μέγεθος , εἰς ὅς ὁ φθορά ἀπολήγω , ἀεί ὁ εὔφθαρτος προφθείρω , οὐδείς ἄρα γενητός ἤπειρος . καί ὅτι οὐδείς κατά οὐσία γίγνομαι ἀθρόος ἔχω ὁ προαγωγή , ὥσπερ τις ὁ ἀλλοιόω , ἀλλά κατά μόριον . ὥστε εἰμί εἰμί ὁ ἤπειρος , ἀνάγκη καί ἀγένητος αὐτός εἰμί καί ἄφθαρτος . p . 203b11 καί περιέχω ἅπας καί πᾶς κυβερνάω , ὅς φημί ἕ μή ποιέω παρά ὁ ἤπειρος ἄλλος αἴτιος , οἷος νόος ἢ φίλιος . ὅσος , φημί , ὁ πάλαι φυσιόλογος μή ἀποβλέπω εἰς ὁ ποιητικός αἴτιος , ὥσπερ Ἀναξαγόρας μέν εἰς ὁ νόος , ὅς ποιητικός εἰμί αἴτιος λέγω , Ἐμπεδοκλῆς δέ ὁ νεῖκος καί ὁ φίλιος , οὗτος ὅς ὑποτίθημι ὕλη εἰμί ὁ πᾶς , ἄπειρος2 τε αὐτός ὑποτίθημι ὁ μέγεθος καί ἀγένητος καί ἄφθαρτος , καί οὗτος εἰμί ὁ θέω , ὅσπερ καί διακυβερνάω πᾶς καί ἐπιστατέω ὁ ὁ ὅλος σύστασις , ἀθάνατος γε καί ἀνώλεθρος , ὅσπερ Ἀναξιμένης μέν ὁ ἀήρ εἰμί λέγω , Θαλῆς δέ ὁ ὕδωρ , Ἀναξίμανδρος δέ ὁ μεταξύ , καί ἄλλος ἄλλος . καί οὐδείς γε θαυμαστός , φημί , ἐν ὁ κατά ἐγώ περίοδος ὁ πρῶτος μή ἐφίστημι ὁ ἐφίστημι ὁ ὅλος δύναμις εἷς ὁ στοιχεῖον , ὅσπερ ἄν ὑποπτεύω ἕκαστος αἴτιος ὁ ἄλλος ὅς εἰμί , οὗτος εὐθύς καί θεός ὑπονοέω . ὥσπερ οὖν αὐτός εἰς ὁ ὑλικός · μόνος ἀποβλέπω , οὗτος | πρῶτος αἴτιος | ὁ εἰμί πᾶς εἰμί ὑποπτεύω , οὕτως δηλαδή καί Ἀναξαγόρας μέν ὁ νόος ἀρχή ὁ εἰμί πᾶς ὑποτίθημι , Ἐμπεδοκλῆς δέ ὁ νεῖκος καί ὁ φίλιος . p . 203b17 χράω γάρ καί ὁ μαθηματικός ὁ ἤπειρος . τουτέστι ὁ ἐπί ἤπειρος ὁ μέγεθος τομή · ἔχω γάρ πᾶς ὁ δίδωμι εὐθύς δίχα τέμνω , καί ἀπό ὁ δίδωμι εὐθύς μικρός ἀφαιρέω · ἐπεί οὖν ὁ τρίγωνος ὁ δύο πλευρά μικρός ὁ λοιπός , ἀεί εἰμί ἀφαιρέω ἀπό ὁ μείζων ὁ μικρός ἄγω ἐκ ὁ τομή ὁ μικρός παράλληλος εὐθύς καί ποιέω τρίγωνος , καί οὗτος ἐπί ἤπειρος . p . 203b27 οἶδα εἴπερ μοναχός , καί πανταχοῦ εἰμί ὁ ὄγκος . Τῖς ὁ ἀποκλήρωσις ἐν εἷς μέν μέρος ὁ κενός εἰμί σῶμα , μή καί πανταχοῦ δέ εἰμί , εἴπερ ὁ κενός τόπος εἰμί στερέω σῶμα ; p . 203b28 ἅμα δέ καί εἰμί εἰμί κενός καί τόπος ἤπειρος , καί σῶμα ἀναγκαῖος εἰμί . ἐπεί πρότερος ὁ ἀποκληρωτικός μόνος εἰμί ὁ λόγος ἐλέγχω , νῦν καί κατασκευάζω αὐτός οὗτος , ὅτι ἀνάγκη εἰμί ἤπειρος κενός ἤπειρος ὑπόκειμαι , οὐδείς γάρ ἄλλος φημί εἰμί ὁ κενός ἢ τόπος στερέω σῶμα · πᾶς δέ τόπος σῶμα εἰμί δεκτικός . εἰμί δέ ἀίδιος οὗτος , οὐδείς μᾶλλον δύναμις εἰμί σῶμα δεκτικός ἢ ἐνέργεια . p . 203b34 Ἀλλ᾿οὐδὲν ἥσσων εἰμί ἤπειρος καί ἤπειρος ὁ πλῆθος . οὐ ἀναιρέω , φημί , ὁ ἤπειρος ὁ ὑποτίθημι αὐτός ἢ οὐσία , ἢ συμβαίνω κατά ἑαυτοῦ ἢ ἁπλόος · ὅπως γάρ ἄν αὐτός ὑποτίθημι , οὐδείς κωλύω εἰμί ὁ κατά ὁ ἔκτασις ἤπειρος , ὅσπερ διαιρέω ποιέω ὁ κατά πλῆθος ἤπειρος . p . 204a1 μάλιστα δέ φυσικός εἰμί σκέπτομαι , εἰμί μέγεθος αἰσθητός ἤπειρος . ἔχω ἐνταῦθα ὁ σκοπός ὁ ἐφεξῆς , περί ποῖος ἤπειρος διαλέγω , ὅτι αἰσθητής , τουτέστι φυσικός ὁ κατά ὁ φυσικός ποιότης ποιόω . εἴτε γάρ εἰμί τίς ἔξω ὁ οὐρανός ἕτερος τίς οὖον φυσικός σῶμα ἄποιος ἤ τίς τοιοῦτος , ἐν ὁ περι οὐρανός ζητέω καί δείκνυμι ὅτι ἀδύνατος ὅλως ἔξω ὁ οὐρανός σῶμα εἰμί , νῦν δέ ζητέω εἰμί δυνατός φυσικός τίς σῶμα ἐπί ἤπειρος ἐκτείνω . περί δέ ὁ κατά πλῆθος ἤπειρος , ὅτι οὖον δυνατός εἰμί , δείκνυμι καί ἐν ὁ πρῶτος βιβλίον ἐν ὁ πρός Ἀναξαγόρας καί Δημόκριτος λόγος , δείκνυμι δέ ἀκριβής καί ἐν ὁ περι γένεσις καί φθορά . p . 204a2 Πρῶτος οὖν διοριστέον ποσαχῶς λέγω ὁ ἤπειρος . δείκνυμι ὅτι ἀναγκαῖος ὁ φυσικός ὁ περί ἤπειρος λόγος , καί ὅτι εἰκότως ὁ τίθημι ὁ ἤπειρος ἀρχή αὐτός εἰμί ὑποτίθημι ὁ εἰμί , ἐντεῦθεν λοιπός εἰσβάλλω εἰς ὁ περί αὐτός σκέψις . ἐπεί δέ πολλαχῶς ὁ ἤπειρος λέγω , πρότερος ἐκτίθημι ὁ σημαίνω ὁ ἤπειρος , εἶτα οὕτως δείκνυμι ποῖος μέν ὁ ἤπειρος σημαινόμενο εἰμί , ποῖος δέ οὐ εἰμί · ἐπιστήμων γάρ ὁ ὁ σημαίνω ὁ ὁμώνυμος φωνή διορίζω καί λέγω ποῖος μέν συγχωρέω , ποῖος δέ οὖον . λέγω , φημί , ὁ ἤπειρος πενταχῶς . κατά εἷς μέν τρόπος ἤπειρος λέγω ὁ μηδέ φύω ὅλως ἔχω πέρας , ἀλλά οἷος ἀπόρευτος εἰμί καί ἀδιεξίτητος ὁ μηδέ ὅλως ἔχω πορεία διά ὁ μηδέ ποσός ὅλως εἰμί , ὥσπερ καί ὁ φωνή ἀόρατος λέγω ὁ μηδέ ὅλως φύω ὑποπίπτω ὁ ὁράω . τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ σημεῖον καί ὁ ποιότης · ἤπειρος γάρ οὗτος , ὁ μέν σημεῖον ὅτι πέρας εἰμί αὐτός πέρας οὐ ἔχω , ὁ παντελῶς ἀμεγέθης εἰμί ( οὖον γάρ δή ὁ μή καταλαμβάνω αὐτός ὁ πέρας διά ὁ ἐπί ἤπειρος ἔκτασις ) , ὁμοίως δέ καί ὁ λευκός καί καθόλου ὁ ποιότης ὁ μηδέ ὅλως πόρος ἔχω . δύο δέ ἤπειρος λέγω ὁ διέξοδος ἔχω ἀτελεύτητος , ὅσπερ οὐ εἰμί ποτέ πέρας εὑρίσκω , οὖον ὁ μή δύναμαι ἡμέτερος αὐτός διεξέρχομαι , ἀλλά ὁ αὐτός μηδέποτε ἀπολήγω κατά ὁ ἔκτασις μηδέ περατόω ὁ μέγεθος , περί ὅς καί πρόκειμαι ἐπισκοπέω , εἰμί εἰμί τοιοῦτος τίς μέγεθος ἐν ὁ εἰμί ἢ μή . τρίτος δέ λέγω ἤπειρος , ὅς πέρας μέν ἔχω , ἐγώ δέ διά δυσχέρεια οὖον καταλαμβάνω . οὗτος δέ συμβαίνω διχῶς , ἢ διά ὁ ποσός ἢ διά ὁ ποιός · ἄν τε γάρ εἰμί τραχύς ὁ ὁδός καί δύσβατος καί σκολιότητα ἔχω , λέγω ὁ τοιοῦτος ὁδός ἤπειρος , ὁ μή δύναμαι ἐγώ πορεία ἐπί αὐτός ποιέω οὕτως οὖν ἤπειρος λέγω ὁ λαβύρινθος , οὖον τ·ῷ μή ἔχω πέρας τίς ὁ ὁδός , ἀλλά ὁ σκολιός εἰμί καί διά οὗτος δυσέκβατος ) , λέγω καί διά ὁ πολύς εἰμί ὁ ἔκτασις ἤπειρος ὁ ὁδός , ὥσπερ φημί ὁ ὠκεανός ἤπειρος εἰμί διά ὁ μή δύναμαι ἡμέτερος διά ὁ πολύς ἵημι ὁ ἔκτασις | διεξέρχομαι αὐτός , αὐτός γε πάντως αποπερατουμενοω καί ὑπό γῆ πανταχοῦ περιέχω . ὁμοίως καί ὁ Ἐρυθρὰ θάλασσα ἤπειρος διά ὁ αὐτός αἴτιος . λέγω γοῦν καί ἐγώ , ὁπηνίκα μακράν ὁδός ὁδεύω , ἀπολέγω , ὡς ἤπειρος εἰμί ὁ ὁδός . λέγω δέ κατά τέταρτος τρόπος ἤπειρος , ὅς φύω μέν ἔχω πέρας , οὐ ἔχω δέ . τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ κύκλος · δυνατός μέν γάρ λαμβάνω κατά ἐνέργεια σημεῖον ἐν αὐτός , ἐκεῖθεν ὁ ἀρχή ποιέω , ἀλλά αὐτός οὐ ἔχω ὁρίζω τίς σημεῖον κατά ἐνέργεια · ὅθεν γάρ ἄν βούλομαι λαμβάνω ὁ ἀρχή , ἐπεί καί ὁ γράφω ὁ κύκλος κέντρον καί διάστημα οὐ ἐκ ὁρίζω σημεῖον ὁ ἀρχή ποιέω , ἀλλά ὅθεν εἄν βούλομαι , καί ὁ κινέω δέ ἐπί κύκλος δύναμαι ὅθεν ἄν βούλομαι ἄρχω ὁ κίνησις . οὕτως οὖν ὁ κύκλος ἤπειρος μή ἔχω μέν οἴκοθεν πέρας , καί διά οὗτος λέγω ἤπειρος , δύναμαι δέ ἐν ὁ πρός ἄλλος σχέσις λαμβάνω . πέμπτος εἰμί ὁ . ἤπειρος σημαίνω ὁ κατά πρόσθεσις , φημί , ἢ διαίρεσις , ἢ ἀμφότερος · κατά πρόσθεσις μέν ὡς ἐπί ὁ ἀριθμός καί ὁ χρόνος λέγω γάρ ἤπειρος εἰμί ὁ ἀριθμός ὁ ἐπί ἤπειρος αὐξάνω δύναμαι · εἰμί γάρ πᾶς ὁ λαμβάνω ἀριθμός μείζων λαμβάνω · διά αὐτός δέ οὗτος καί ὁ χρόνος αὐξάνω δυνατός ) , κατά διαίρεσις δέ διά ὁ . ἐπί ἤπειρος ὁ μέγεθος διχοτομία , ἀμφοτέρως δέ ὡς εἰμί νοέω εἷς εὐθύς , εἶτα οὗτος διχοτομέω , καί πάλιν ὁ ἕτερος μέρος διχοτομέω , μουμενω , καί ὁ μέρος ὁ μέρος προστίθημι ὁ δέ οὗτος γάρ ἐπί ἤπειρος ὁ μέν αὐξάνω ὁ δέ μειόω . τοσαυταχῶς οὖν ὁ ἤπειρος λέγω , ζητέω νῦν ὁ λόγος περί ὁ δύο τέρας σημαίνω ὁ κατά ὁ ἔκτασις ἤπειρος , εἰμί εἰμί ἢ μή τοιοῦτος ἤπειρος ἐν ὁ εἰμί , οἷος καί ὁ φυσικός εἰμί ὑποτίθημι . εἰμί γάρ τις κατά ὁ λοιπάς σημαίνω λέγω εἰμί ὁ ἤπειρος , οὖον διαφέρω ( διδόω καί ἐγώ ὁ τοιοῦτος εἰμί ὁ ἤπειρος σημαίνω ) , ὅτι δέ ὁ κτάομαι ὁ ἔκτασις ἤπειρος οὐ εἰμί , πρόκειμαι διελέγχω . καί πρότερος ὁ οὐσία αὐτός λέγω εἰμί ὁ ἤπειρος διελέγχω ( μή ἄλλος τίς εἰμί εἶτα ἤπειρος , ἀλλά αὐτοάπειρος ) , καί οὐσία εἰμί τοιοῦτος ὥσπερ ἀήρ καί πυρός οὗτος δέ καί ἤπειρος . οὗτος οὖν , φημί , ἢ διαιρετός εἰμί ἢ ἀδιαίρετος . εἰμί μέν οὖν διαιρετός , ἢ κατά μέγεθος εἰμί διαιρετός ἢ κατά πλῆθος πᾶς γάρ ὁ διαιρέω κατά εἷς οὗτος ὁ εἶδος διαιρέω ) , εἰμί δέ οὗτος , ποσός εἰμί , οὐ οὐσία ὁ γάρ ποσός ἄμφω οὗτος εἶδος , ὁ συνεχής καί ὁ διορίζω ) , ὥστε οὐ οὐσία εἰμί κατά ἑαυτοῦ ὁ ἤπειρος . εἰμί δέ ἀδιαίρετος , οὐ ἄν εἰμί ἤπειρος , οἷος ἐγώ ζητέω καί οἷος ὁ φυσικός πᾶς ὑποτίθημι εἰμί ὁ κατά ὁ ἔκτασις ἤπειρος , ὅσπερ διαιρετός πάντως εἰμί μέγεθος τίς εἰμί , εἰμί μή ἄρα ὡς ὁ στιγμή καί ὁ ποιότης ἤπειρος ἵημι φημί . ἀλλά ἐγώ περί ὁ τοιοῦτος οὐδέ εἷς λόγος , ἀλλά εἰμί ὡς ἀδιεξίτητος καί ἀτελεύτητος κατά ὁ ἔκτασις εἰμί ἤπειρος · οὔκουν δυνατός τοιοῦτος ἤπειρος οὐσία εἰμί . οὗτος εἶπον μεταβαίνω ἐν μέσος πρός ὁ συμβαίνω ἄλλος εἰμί λέγω ὁ ἤπειρος , εἶτα εὐθύς ἀνατρέχω πρός ὁ πρόκειμαι . εἰμί γάρ συμβεβηκός , φημί , εἰμί ὁ ἤπειρος ἄλλος , οὐ εἄν εἰμί ὁ εἰμί ἀρχή ὁ ἤπειρος , ἀλλά ἐκεῖνος ὅς ὁ ἤπειρος συμβαίνω . ὥσπερ γάρ λέγω ὁ φωνή στοιχεῖον μέν εἰμί ὁ διάλεκτος , λέγω δέ ὁ φωνή ἵημι ἀόρατος , καί οὐκέτι ἀναγκάζω λέγω καί ὁ ἀόρατος στοιχεῖον εἰμί ὁ διάλεκτος , διότι μή κατά ἑαυτοῦ ἀλλά κατά συμβαίνω ὑπάρχω ὁ φωνή ὁ ἀόρατος , οὕτως φημί καί ἐπί ὁ ἤπειρος · οὐ ἐπεί συμβαίνω ἄλλος , οἷος ἀήρ ὕδωρ ὅσπερ κατά ἑαυτοῦ εἰμί ἀρχή ὁ πρᾶγμα , διά οὗτος φημί εἄν καί ὁ ἤπειρος ὁ εἰμί ἀρχή εἰμί . εἰμί γάρ καί κατά συμβαίνω αὐτός τις εἶπον εἰμί ἀρχή , οὐδείς μᾶλλον ἀρχή αὐτός δείκνυμι · ὁ γάρ κατά συμβεβηκός τις αἴτιος , οὐδέ ὅλως εἰμί αἴτιος . ὥσπερ λέγω καί ὁ φαλακρός αἴτιος εἰμί ὁ οἰκίον , οὐδαμῶς εἰμί αἴτιος · οὖον γάρ ὅς φαλακρός ὁ οἰκοδόμος οἰκοδομέω . ὅθεν κἀν μή φαλακρός εἰμί , οὐδείς κακός οἰκοδομέω ἄν . οὐ ἄρα οὐδέ ὁ ἤπειρος ἀρχή . ἀλλά μήv δείκνυμι ὅτι εἰμί γε εἰμί , ἀδύνατος αὐτός μή ἀρχή εἰμί , οὐδέ ἄρα οὐδέ κατά συμβαίνω δυνατός εἰμί ὁ ἤπειρος . ἀλλά οὗτος μέν πρίων δείκνυμι ἐντελής , ἐπανέρχομαι δέ εἰς ὁ πρόκειμαι , ὅτι ἀδύνατος αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὁ ἤπειρος οὐσία εἰμί , ὁ δέ ἐπιχείρησις ἐκ ὁ μᾶλλον . ὁ ἤπειρος , φημί , ὁ μέγεθος ὑπάρχω καί ὁ ἀριθμός * * * ( εἰμί τοίνυν ὁ μᾶλλον ὀφείλω κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω , ὁ ἀριθμός καί ὁ μέγεθος , ὡς ὑπόκειμαι ὁ ἤπειρος , ὅμως καί αὐτός ἄλλος ὑπάρχω ἄλλος γάρ ἐπισυμβαίνω ὁ μέγεθος καί ὁ ἀριθμός · ὁ οὐσία γάρ ) αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι μή δύναμαι , πολύς γε δήπου ὁ ἤπειρος οὐ ἄν ὑπάρχω κατά ἑαυτοῦ · συμβαίνω γάρ ὁ ἤπειρος ὁ μέγεθος καί ὁ ἀριθμός , ὅσπερ καί αὐτός συμβαίνω ὁ οὐσία , . εἰμί οὖν ὑποθετικός ὁ συλλογισμός · εἰμί ὁ ἤπειρος κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω οὐσία εἰμί , πολύς μᾶλλον ὁ ἀριθμός καί ὁ μέγεθος · εἰμί τοίνυν ὁ μᾶλλον κατά ἑαυτοῦ ὀφείλω ὑπάρχω , ὁ ἀριθμός καί ὁ μέγεθος , ὅμως οὐ ὑπάρχω , πολύς γε δήπου ὁ ἤπειρος . ἔτι , φημί , εἰμί ὁ ἤπειρος ἐνέργεια εἰμί οὐσία εἰμί , ἢ διαιρετός πάλιν εἰμί ὁ ἀδιαίρετος . ἀλλά εἰμί μέν διαιρετός , διαιρέω πάντως , ὥσπερ καί ὁ ὁμοιομερής . ὥσπερ οὖν ὁ ἀήρ εἰς ἀήρ διαιρέω καί ὁ ὕδωρ εἰς ὕδωρ . οὗτος καί ὁ ἤπειρος ἐν οὗτος οὐσιόω , ἐν ὁ ἤπειρος εἰμί , εἰς ἤπειρος διαιρέω , ὥστε συμβαίνω ἕκαστος αὐτός μέρος ἤπειρος εἰμί . εἰμί οὖν ὁ αὐτός πολύς ἤπειρος , μᾶλλον ἤπειρος εἰμί γε καί ὁ μόριον ἕκαστος διαιρετός ) , ὅσπερ ἀδύνατος . εἰμί δέ διαιρέω μή εἰς ἤπειρος διαιρέω , ἀνομοιομερής εἰμί ὁ ἤπειρος . εἰμί δέ οὗτος , οὐ εἰμί οὐδέ ἁπλόος οὐδέ ἀρχή ἀρχή γάρ αὐτός ὁ ἀνομοιομερής ) , ἁπλόος δέ δεῖ εἰμί ὁ ἤπειρος , ἐπεί καί ἀρχή , ὁ δέ ἀρχή ἁπλόος · εἰμί γάρ σύνθετος , οὐ αὐτός ἀρχή , ἀλλά ἐκεῖνος ἐκ ὅς συνίστημι . ἀλλά ὁ ὁ ἤπειρος ὑποτίθημι ἀρχή αὐτός φημί * * * οὐδέ ἤπειρος εἰμί . ὁ γάρ ἤπειρος περί ὅς νῦν ποιέω ὁ ζήτησις , ἢ ὁ κατά μέγεθος εἰμί ἢ ὁ κατά πλῆθος , ἀδιαίρετος δέ εἰμί οὐδείς οὗτος εἰμί . ἕκαστος γάρ οὗτος διαιρετός . ἀδύνατος ἄρα ὁ οὕτως εἰμί ἤπειρος , ἀδιαίρετος εἰμί . εἰμί τοίνυν μήτε διαιρετός μήτε ἀδιαίρετος δυνατός εἰμί ὁ ἤπειρος οὐσία γε εἰμί , ἔοικα μηδέ ὅλως εἰμί οὐσία ὁ ἤπειρος · εἰμί δέ μή εἰμί οὐσία , συμβαίνω εἰμί · εἰμί δέ συμβεβηκός , ὁ ἤπειρος οὐ εἄν εἰμί ἀρχή ὡς ὁ Πυθαγόρειος ὑποτίθημι . ἀλλά οὗτος μέν , φημί , ὁ ζήτησις ἔοικα κοινός εἰμί καί οὖον ὁ πρόκειμαι πραγματεία , εἰμί εἰμί τις κοινός ὁ ἤπειρος φύσις ὅς τε ἐν ὁ μάθημα ὑπάρχω καί ὁ ἐν ὁ αἰσθητός καί ἐν ὁ χωριστός ἀσώματος , καί αὐτός πότερος οὐσία τίς εἰμί νοητός ἤ τίς ποτός ἄλλος · διό οὗτος μέν ὑπερτίθημι ὁ ζήτησις , εἰς δέ ὁ πρόκειμαι καί μᾶλλον ἁρμόζω ἐγώ ἐπιστρέφω , εἰμί εἰμί σῶμα αἰσθητός ἤπειρος κατά μέγεθος καί ἀδιεξίτητος · τοιοῦτος γάρ καί ὁ φυσικός ὑποτίθημι εἰμί . p . 204a5 ἤ μόλις . ὁ τρίτος σημαίνω . ἢ ὅς φύω ἔχω μή ἔχω διέξοδος ἢ πέρας . ὁ τέταρτος σημαίνω , λέγω δή ὁ ἐπί ὁ κύκλος . ὁ δέ φύω ἔχω διέξοδος ὁ καί πέρας ἀντί ὁ δυνατός διεξέρχομαι ὁ ὅλος κύκλος ἢ καί ἀποπερατόω , ἀλλά ἐπεί μή ἔχω κατά ἐνέργεια τίς σημεῖον λαμβάνω , διά οὗτος συμβαίνω ἀδιεξίτητος εἰμί ὁ κύκλος , ἤτοι ὁ ἐπί αὐτός κινέω μή ἔχω πέρας ποῖ ἵστημι . p . 204a8 χωριστός μέν οὖν εἰμί ὁ ἤπειρος ὁ αἰσθητής , αὐτός τίς εἰμί ἤπειρος , οὐ οἷος τε . ὁ ἤπειρος δηλονότι περί ὅς καί ὁ λόγος , ὁ ὁ ἔκτασις ἤπειρος . οὗτος οὖν αὐτός κατά ἑαυτοῦ εἰμί οὐσία εἰμί ἀδύνατος · πάντως γάρ ὁ τοιοῦτος ἤπειρος οὐ ἕτερος εἰμί παρά ὁ αἰσθητής , ἀλλά ἢ ὕδωρ εἰμί ἢ ἀήρ ἤ τίς ὁ τοιοῦτος , ὥσπερ καί ὑποτίθημι αὐτός ὁ φυσικός εἰμί . p . 204a9 εἰμί γάρ μήτε μέγεθος εἰμί μήτε πλῆθος . ὁ πρώϊος ἐπιχείρημα ὅτι οὐ εἰμί ὁ ἤπειρος οὐσία . εἰμί γάρ , φημί , μή · εἰμί μέγεθος μήτε πλῆθος ὁ ἤπειρος , ὅσπερ ὁ ποσός εἰμί εἶδος , ἀλλά οὐσία εἰμί κατά ἑαυτοῦ , οὐ ἔχω διαίρεσις ὁ γάρ διαίρεσις ὁ ποσός ) , ὥστε ἀδιαίρετος . ἀλλά εἰμί ἀδιαίρετος , οὐδέ ἤπειρος οἷος ἐγώ ζητέω ἤπειρος καί περί ὅς ὁ φυσικός διαλέγω , εἰμί μή οὕτως ὡς ὁ στιγμή ἤπειρος ἢ ὁ ποιός , ὁ μηδέ φύω διάστασις ἔχω . p . 204a14 εἰμί δέκατος συμβεβηκός εἰμί ὁ ἤπειρος , οὐ εἄν εἰμί στοιχεῖον ὁ εἰμί , ὁ ἤπειρος . ἐπεί δείκνυμι ὅτι οὖον δυνατός οὐσία εἰμί ὁ ἤπειρος , διά οὗτος μεταξύ παρεμβάλλω ἔλεγχος τις ὁ ἕτερος ὑπόθεσις , ὁ λέγω συμβαίνω εἰμί ὁ ἤπειρος . εἰμί γάρ · εἰμί μέν ὁ ἤπειρος , οὐσία δέ οὐ εἰμί , λείπω συμβαίνω αὐτός εἰμί · ἀλλά εἰμί συμβεβηκός , οὐ ἄν . εἰμί στοιχεῖον ὁ ἤπειρος , ἀλλά ἐκεῖνος ὅς οὗτος συμβαίνω , ὥσπερ οὐδέ ὁ ἀόρατος στοιχεῖον ὁ διάλεκτος , ἀλλά ὁ φωνή ὅς οὗτος συμβαίνω . p . 204a17 ἔτι πῶς ἐνδέχομαι εἰμί τίς αὐτός ἤπειρος , εἴπερ · μηδέ ἀριθμός καί μέγεθος . μεταβαίνω εἰς ὁ δείκνυμι πάλιν ὅτι οὐ οὐσία ὁ ἤπειρος . καί ὁ ἐπιχείρησις ἐκ ὁ μᾶλλον · εἰμί ὁ ὑπόκειμαι τις μᾶλλον ὑφίστημι κατά ἑαυτοῦ ἢ ὁ συμβαίνω ἐκεῖνος , ὁ δέ ἀριθμός ὑπόκειμαι ὁ ἤπειρος οὐ ὑφίστημι κατά ἑαυτοῦ , πολύς γε δήπου ὁ ἤπειρος , ὅς ὁ ἀριθμός συμβαίνω , οὐ ἄν ὑφίστημι κατά ἑαυτοῦ · εἰμί δέ μή εἰμί ὁ · κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι , οὐδέ ἄν οὐσία εἰμί . p . 204a20 φανερός δέ ὅτι οὐ ἐνδέχομαι οὐσία εἰμί ὁ ἤπειρος ὡς ἐντελέχεια εἰμί καί ὡς οὐσία καί ἀρχή . ἕτερος ἐπιχείρημα ὅτι ἀδύνατος ὁ ἤπειρος οὐσία τε εἰμί καί ἀρχή ὁ εἰμί . ἀνάγκη γάρ πᾶς , εἰμί ἀρχή εἰμί ὁ ἤπειρος , ἁπλόος τίς εἰμί αὐτός καί μηδείς ἔχω ὑπόκειμαι . εἰμί γάρ εἰμί συντίθημι ἢ ὅλως ὑπόκειμαι τίς ἔχω , οὐκέτι εἄν εἰμί ἀρχή , ἀλλά ὁ ὁ ὑπόκειμαι ἢ ἐκεῖνος ἐκ ὅς συνίστημι · ἁπλόος γάρ τίς ὁ ἀρχή . εἰμί οὖν τοιοῦτος εἰμί ὁ ἤπειρος , ἁπλόος τίς καί μηδείς ἔχω ὑπόκειμαι , ἀλλά οἷος ὁ ψυχή ἢ ὁ νόος , αὐτός εἰμί ἐπί αὐτός ὁ ἤπειρος καί ὁ ἤπειρος εἰμί · ἐπί μέν γάρ ὁ συντίθημι ἄλλος εἰμί ἕκαστος ὁ ὅδε εἰμί καί ἄλλος ὁ ὅδε , ὡς εἴρω καί ἐν κατηγορία ὁ μέν γάρ ὅδε εἰμί ὁ συντίθημι σημαίνω , ὡς ὅταν εἶπον ὁ ζῷον , ὁ δέ ζῷον εἰμί ὁ εἶδος δηλόω καθό καί εἰμί ὁ ὁ εἰμί ) , ἐπί δέ ὁ ἁπλόος αὐτός εἰμί εἶπον ψυχή καί Ψυχή εἰμί ( οὐδέ γάρ ὁ λόγος διαιρέω εἰς πλείων ) , καί νόος καί νάω εἰμί . εἰμί τοίνυν τοιοῦτος εἰμί ὁ ὁ ἤπειρος φύσις ὡς αὐτός εἰμί αὐτός ὁ ἤπειρος καί ἤπειρος εἰμί , ἅπας ἄν αὐτός μέρος ἤπειρος εἰμί . εἰμί μέν γάρ ὁ αὐτός δέχομαι λόγος ὁ ὅλος ὁ μέρος , καί ὁ μέρος δήπουθεν ἤπειρος εἰμί , εἰμί δέ ἕτερος , οὐ εἄν εἰμί ἁπλόος ἐκ ἄνισος , μᾶλλον δέ ἀνόμοιος , σύγκειμαι , ὥσπερ οὐδέ ὁ ἄνθρωπος ἁπλόος ἐκ ζῷον καί λογικός καί θνητός σύγκειμαι . εἰμί μέν οὖν τις ἀριθμός ἢ μέγεθος ποιέω ἤπειρος , οὐ ἀκολουθέω οὗτος ὁ καί ὁ μέρος ὁ ἤπειρος ἤπειρος ποιέω . ὑποτίθημι γάρ ὁ ἤπειρος ἕτερος φύσις , οἷος ὁ ἀριθμός ἢ ὁ μέγεθος , καί οὐδείς γε κωλύω ὁ μέρος ὁ ἀριθμός ἀριθμός μέν εἰμί ἤπειρος δέ μή . οὖον γάρ αὐτός ἀριθμός τε εἰμί καί ἤπειρος εἰμί · ἀριθμός μέν γάρ ὁ ἐκ μόνος σύγκειμαι πλῆθος , ἤπειρος δέ ποσός ἀδιεξίτητος , ὁμοίως καί ἐπί ὁ μέγεθος . ὅστις δέ οὕτως οὐσία ὁ ἤπειρος λέγω , ὡς ἐν ὁ λόγος ὁ ἤπειρος ὁ εἰμί ἔχω , οὗτος πῶς οὐ ἄν εἰμί καί ὁ μέρος ἕκαστος ἤπειρος ; ὡς γάρ ὁ μέρος ὁ ὕδωρ ὕδωρ εἰμί , ἐπεί ὁ αὐτός ἔχω λόγος , οὗτος καί ὁ ἤπειρος ὁ μέρος ἤπειρος · ὁ γάρ αὐτός λόγος ὅλος τε καί μέρος , ὡς προαγορεύω . πολύς οὖν εἰμί ἤπειρος ὁ εἷς ἤπειρος , ἐπεί καί πολύς ὁ μέρος , μᾶλλον δέ ἐπεί καί ὁ μέρος ἕκαστος διαιρετός , ἀνάγκη εἰμί ἀπειράκις ὁ αὐτός ἤπειρος , ὅσπερ ἄτοπος . p . 204a23 εἴπερ οὐσία ὁ ἤπειρος καί μή κατά ὑπόκειμαι . ὁ κατά ὑπόκειμαι ἀντί ὁ ἐν ὑπόκειμαι , τουτέστιν εἰ οὐσία εἰμί καί μή συμβεβηκός . p . 204a26 ὥσπερ γάρ ἀήρ ἀήρ μέρος , οὕτως καί ἤπειρος ἤπειρος . οὗτος συνεχής ὁ ἀνωτέρω ῥητός . εἰμί οὖν ὁ ὅλος ὁ ῥητός σύνταξις οὗτος · μετά ὁ “ εἴπερ οὐσία ὁ ἤπειρος καί μή κατά ὑπόκειμαι ” συνάπτω ἐφεξῆς ὥσπερ γάρ ἀήρ ἀήρ μέρος , οὗτος καί ἤπειρος ἤπειρος , εἰμί γε εἰμί οὐσία τις καί ἀρχή , εἶτα συνάπτω “ ὥστε ἢ ἀδιαίρετος ἢ εἰς ἤπειρος διαιρετός , πολύς δέ ἤπειρος ὁ αὐτός εἰμί ἀδύνατος ” , εἶτα πάλιν συνάπτω ἀμέριστος ἄρα καί ἀδιαίρετος . p . 204a33 ἅμα γάρ οὐσία ποιέω ὁ ἤπειρος καί μερίζω . Κακῶς , φημί , ὁ ἀποφαίνω αὐτοουσία εἰμί ὁ ἤπειρος . συμβαίνω γάρ αὐτός ὁ αὐτός μεριστός τε καί ἀμέριστος ποιέω , καί οὐσία καί συμβεβηκός . οὐσία μέν γάρ αὐτός λέγω εἰμί , λέγω δέ αὐτός ἤπειρος εὐθύς καί ποσός ποιέω , ἐπεί ὁ ἤπειρος διαιρετός . ἀλλά μήv εἰμί γε οὐσία εἰμί ὁ ἤπειρος , δείκνυμι ὅτι ἀδιαίρετος εἰμί . ὥστε ὁ ἀδιαίρετος διαιρετός ποιέω , καί ὁ οὐσία συμβεβηκός . p . 204a34 ἀλλά ἴσως οὗτος μέν εἄν εἰμί καθόλου ὁ ζήτησις μᾶλλον . ἐπεί δείκνυμι ὅτι οὖον δυνατός ὁ ἤπειρος οὐσία εἰμί , ἤπειρος λέγω ὁ κατά ὁ ἔκτασις , οὖον τοιοῦτος δέ ἤπειρος ἐκεῖνος ἐν Τῖς ἰδέα ἀποτίθημι , ὁ περί οὗτος , φημί , ζητέω εἰμί εἰμί οὐσία τις ἤπειρος καί οὗτος εἴτε ἐν ὁ μάθημα εἰμί εἴτε ἐν ὁ εἶδος , κοινός ἄν εἰμί πραγματεία ζητέω ὁ σκοπός περί ὁ ἀρχή πᾶς ὁ εἰμί ὅς εἰμί εἰμί , ὁ δέ πρόκειμαι μέθοδος ἴδιος φυσικός εἰμί ὁ ζητέω εἰμί εἰμί σῶμα ἤπειρος κατά ὁ ἔκτασις , μήτε ἀρχή ἔχω κατά μέγεθος μήτε πέρας . ὅτι οὖν οὐ εἰμί τοιοῦτος τίς σῶμα , οἷος καί ὁ φυσικός ὑποτίθημι , ἐφεξῆς προτίθημι δείκνυμι . p . 204b4 λογικός μένω ἕκτος τοιοῦτος σκοπάω δοκέω αν οὐ εἰμί . δείκνυμι ὅτι οὐ εἰμί ὁ ἤπειρος οὕτως ὡς οὐσία αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἐν οὗτος οὐσιόω , ἐν ὁ ἤπειρος εἰμί , ὥσπερ ὁ Πυθαγόρειος λέγω , λοιπός προτίθημι νῦν δείκνυμι ὅτι οὐδέ οὕτως εἰμί ὁ ἤπειρος , ὥσπερ ὁ φυσικός λέγω , οὐ οὐσιόω μέν τίς ἐν ὁ ἤπειρος , ἀλλά εἰμί μέν ὁ οὐσία ἕτερος τίς , οἷος ὕδωρ ἢ ἀήρ ἢ ὁ μεταξύ , οὗτος δέ κατά ὁ μέγεθος ἤπειρος εἰμί . ὅτι οὖν οὐ εἰμί οὐδέ οὕτως ὁ ἤπειρος , πρότερος μέν , ὅς φημί , λογικός δείκνυμι τουτέστι πιθανός καί ἐκ ἔνδοξος · ἢ λογικός φημί ἀντί ὁ κοινός · ἐφάρμοσις γάρ ὁ δεῖξις οὗτος · οὖον μόνος ἐπί ὁ φυσικός σῶμα , ἀλλά καί ἐπί ὁ μαθηματικός . διά οὗτος οὖν λογικός φημί ) , ἔπειτα καί ἀναγκαστικός ἐκ αὐτός ὁ ὁ πρα - Μάτων φύσις . εἰμί ἐν ὁ λογικός ἐπιχείρησις τοιοῦτος · ὁ γεωμέτρης ὁρίζω ὁ σῶμα λέγω ὅτι σῶμα εἰμί ὁ ἐπίπεδος ὁρίζω · εἰμί τοίνυν οὗτος εἰμί σῶμα ὁ ἐπίπεδος ὁρίζω , ὁ δέ ἤπειρος οὐ ὁρίζω ἐπίπεδος , σῶμα ἄρα ἤπειρος οὐ εἰμί . ὁ δέ σχῆμα δύο . οὖον μόνος δέ , φημί , σῶμα ἤπειρος οὐ εἰμί , ἀλλά οὐδέ ἀριθμός ἐνδέχομαι εἰμί ἤπειρος · οὐδείς γάρ ἀριθμός , φημί , χωριστός εἰμί κατά ἑαυτοῦ , ἀλλά πᾶς ἀριθμός ἐν ὁ ἀριθμητός εἰμί , ὁ δέ ἀριθμητός ἐνδέχομαι διεξέρχομαι , ὁ δέ ἤπειρος οὐ ἐνδέχομαι διεξέρχομαι , οὐδείς ἄρα ἀριθμός ἤπειρος . δύο δέ ἐν οὗτος συλλογισμός εἰμί , ὁ μέν πρῶτος ἐν πρῶτος εἰμί σχῆμα , ὁ δέ δύο ἐν δύο · ὁ ἀριθμός ἐν ὁ ἀριθμητός , ὁ ἀριθμητός ἐνδέχομαι διεξέρχομαι , καί ὁ ἀριθμός ἄρα ἐνδέχομαι διεξέρχομαι · * * * ὅς ὁ · ὁ δέ ] ἤπειρος οὐ ἐνδέχομαι διεξέρχομαι , ὁ ἀριθμός ἄρα οὐ εἰμί ἤπειρος . ὁ μέν οὖν λογικός ἐπιχείρημα τοιοῦτος , λογικός δέ αὐτός εἶπον , διότι , ὡς εἶπον , οὐ εἰμί αναγκαστικός ἀλλά ἐκ ἔνδοξος . οὐδέ γάρ ἄν δίδωμι ὁ ὁ ἤπειρος εἰμί τίθημι ὁρισμός εἰμί σῶμα καθόλου ὁ ἐπίπεδος ὁρίζω , ὥσπερ εἰμί τυγχάνω οὐδέ ὁ μῆκος ἔχω καί πλάτος καί βάθος , οὐδέ ὁ ὁράω ἀντιληπτός . οὖον γάρ πᾶς περιλαμβάνω σῶμα οὗτος ὁ ὁρισμός . οὕτως οὖν οὐδέ ὁ ἐπίπεδος ὁρίζω · εἰμί γάρ καί ὁ ἤπειρος σῶμα ὅς μή ἐπίπεδος ὁρίζω , οἷος ὁ οὐράνιος · οὖον γάρ ὁ ἐκτός ὁρίζω ἐπιφάνεια . ἀλλά οὐδέ ἄν δίδωμι πάλιν πᾶς ἀριθμός ἀριθμητός εἰμί · εἰμί γάρ καί ἤπειρος ἀριθμός . ἐντεῦθεν μεταβαίνω ἐπί ὁ φυσικός τε καί ἀναγκαστικός ὁ ἐπιχείρημα . δείκνυμι δέ ὅτι οὐ ἐνδέχομαι ἤπειρος σῶμα εἰμί ἐκ τε ὁ φυσικός δύναμις , ὁ παθητικός φημί καί ποιητικός , θερμός καί ψυχρός , καί · ξηρός καί ὑγρός , καί | δύο ἐκ ὁ τόπος ὁ σῶμα , ὁ ἄνω ὁ κάτω , καί προσέτι ἐκ ὁ ῥοπή , βαρύς λέγω καί κοῦφος , καί τελευταῖος καί ἐκ ἄλλος τις ἔννοια . πρῶτος ἐν ἐκ ὁ φυσικός δύναμις ἔλεγχος ὁ ἤπειρος , προάγω δέ κατά διαίρεσις ὁ λόγος . εἰμί γάρ εἰμί σῶμα ἤπειρος , ἀνάγκη πᾶς ἢ ἀπολόω εἰμί οὗτος ἢ συντίθημι , ἀλλά εἴτε ἁπλόος εἰμί εἴτε συντίθημι , ἀδύνατος αὐτός ἤπειρος εἰμί , ὅλως ἄρα ἤπειρος σῶμα οὐ εἰμί . πρότερος δέ δείκνυμι , ὅτι συντίθημι σῶμα οὐ ἐνδέχομαι ἤπειρος εἰμί . εἰμί γάρ συντίθημι εἰμί , ἢ ἐκ ἤπειρος εἰμί σύγκειμαι στοιχεῖον , ἢ ἐκ περαίνω . ἐκ ἤπειρος μέν οὖν ἀδύνατος · ἐν τε γάρ ὁ πρῶτος λόγος δείκνυμι , ὅτι ἀδύνατος ἤπειρος εἰμί ὁ στοιχεῖον , δείκνυμι δέ καί ἐν ὁ περι οὐρανός καί μάλιστα ἐν ὁ περι γένεσις καί φθορά . εἰμί γάρ ἤπειρος , φημί , ὁ στοιχεῖον , ἀνάγκη πᾶς καί ὁ ἐναντίωσις ἤπειρος εἰμί εἰμί γάρ μή ἤπειρος ἄγω ὁ ἐναντίωσις ὁ γεννάω ὁ στοιχεῖον , ἀλλά περαίνω , πᾶς ἀνάγκη καί ὁ ἐκ αὐτός σύγκειμαι περαίνω εἰμί · ὁ γάρ συμπλοκή περαίνω γίγνομαι ) , εἰμί δέ ἤπειρος εἰμί ὁ ἐναντίωσις , ἐπεί ἕκαστος ἐναντίωσις δύο περιέχω ποιότης ὁ γάρ ἐναντίος τοὐλάχιστον δύο εἰμί ) , συμβαίνω διπλασιάζω ὁ ἤπειρος , ὅσπερ ἄτοπος . ἀδύνατος ἄρα ἤπειρος εἰμί ὁ στοιχεῖον . ὥστε οὖον δυνατός ἐκ ἤπειρος εἰμί . εἰμί δέ ἐκ περαίνω κατά πλῆθος , ἢ εἷς τίς ἐκ αὐτός εἰμί κατά μέγεθος ἤπειρος , ἢ πλείων , ἢ πᾶς , ὁ οὐδείς . εἰμί μέν ἐν μηδείς αὐτός εἰμί ἤπειρος , ἀλλά πᾶς περαίνω , καί ὁ ἐκ αὐτός σύγκειμαι περαίνω εἰμί · ὥστε ἀνάγκη ἢ εἷς ἢ πλείων ἢ πᾶς ἤπειρος εἰμί . καί πρότερος γε δείκνυμι ὅτι ἀδύνατος εἷς τίς αὐτός εἰμί ἤπειρος , καί οὗτος μέν δείκνυμι συναποδείκνυμι εἰμί ὅτι οὐδέ πλείων δυνατός εἰμί ἤπειρος εἰμί δέ πλείων , πολύς μᾶλλον πᾶς ) , ὅμως δείκνυμι ἴδιος ὅτι οὐδέ πλείων δυνατός εἰμί . ὅτι2 οὖν οὐ ἐνδέχομαι εἷς τίς εἰμί ἤπειρος ὁ στοιχεῖον ἐκ ὅς ὁ ἤπειρος σύγκειμαι , δείκνυμι οὕτως . ἅπας σῶμα φυσικός , περί ὅς καί ποιέω ὁ λόγος , δύναμις τις συμφύω ἔχω ἐν ἑαυτοῦ ἢ θερμότης ἢ ξηρότης ἢ ψυχρότης ἢ ὑγρότης . ἀνάγκη ἐν πᾶς , εἰμί τίς εἰμί σῶμα συντίθημι , ἰσάζω κατά ὁ δύναμις ὁ συντίθημι αὐτός , ἵνα οὕτως ὅς τίς κρᾶμα ἐκ αὐτός γίγνομαι μηδείς επικρατέστερος γίγνομαι , ἀλλά ὁ ἕκαστος ἀμετρία ὑπό ὁ θατέρου ἐναντίος δύναμις κολάζω · εἰμί γάρ ἐπικρατής εἰμί εἷς τίς ἐκ αὐτός , φθείρω ὁ λοιπάς καί μεταβάλλω εἰς ἑαυτοῦ . ἐάν τοίνυν ὁ ἤπειρος συντίθημι εἰμί εἷς τίς ἔχω ὁ συντίθημι ἤπειρος , ἐπεί πᾶς ἀνάγκη ὁ ἤπειρος ὁ ὄγκος σῶμα ἤπειρος ἔχω καί ὁ δύναμις , ἤπειρος εἰμί ἐν ὁ ἤπειρος ὁ δύναμις , καταδαπανώ οὗτος ὁ λοιπάς καί μεταβάλλω εἰς ἑαυτοῦ , καί οὗτος πάλιν ὁ ὅλος ἁπλόος εἰμί καί οὖον συντίθημι · κἀν γάρ ὁ ἤπειρος ἐν ἴσος ὄγκος ἀσθενής ἔχω ὁ δύναμις , καί μή οὕτως σφοδρός ὡς ὁ περαίνω , ἀλλά οὖν ἐπειδή ἐν μέγεθος εἰμί ἤπειρος , ὑπερβάλλω οὗτος πᾶς ὁ περαίνω καί φθείρω ὁ ἐν ὁ περαίνω δύναμις , κἀν σφοδρός εἰμί . ὑπόκειμαι γάρ ἐν ὁ ἤπειρος εἷς τίς ὁ συντίθημι αὐτός , οἷος ὁ ὕδωρ , ἤπειρος εἰμί κατά μέγεθος , ἕτερος δέ , ὁ πῦρ , περαίνω κατά μέγεθος · καί ἵστημι ὁ μέν ἐν ὁ ὕδωρ δύναμις , οἷος ὁ ψυχρός , πολύς ἀσθενής εἰμί ὁ ἐν ὁ πῦρ , λέγω δή ὁ θέρμη , ἐν ὁ ἴσος ὄγκος . ἐάν μέν ἐν λαμβάνω δύο ἰσόογκος σῶμα ἐκ ἄμφω , οἷος ξέστης ἀπό ἕκαστος , ἐπεί ὁ ἐν ὁ ξέστης ὁ πυρός θερμότης σφοδρός εἰμί ἤ2 ὁ ἐν ὁ ξέστης ὁ ὕδωρ ψῦξις ψυχρός , καταδαπανώ δηλονότι ὁ θερμότης ὁ ψῦξις · δύο γάρ εἰμί ἐναντίος δύναμις νικάω ὁ μικρός ὑπό ὁ μείζων . καί ἵστημι ὁ ἐν ὁ ἰσόογκος σῶμα ὁ πυρός θερμότης δεκαπλάσιος θερμός εἰμί ἤ2 ὁ ἐν ὁ ἴσος ὕδωρ ψῦξις ψυχρός . ἀλλά εἰμί καί δραστικός εἰμί τοσοῦτος μέτρον ὁ ἐν ὁ ἰσόογκος πῦρ θερμότης , ἐάν δεκαπλασιάζω ὁ ὄγκος ὁ ὕδωρ καί λαμβάνω δέκα ξέστης ὕδωρ , ἐξισόω ὁ ἐν ὁ δέκα ξέστης ὁ ὕδωρ ψῦξις ὁ θερμότης ὁ ἐν ὁ ξέστης ὁ πῦρ . ἐπεί οὖν ὁ πῦρ σφοδρός ἔχω δύναμις ὑπόκειμαι ὁ ὄγκος περαίνω εἰμί , πᾶς δέ περαίνω πρός περαίνω εἰμί τις λόγος , ἔχω δηλονότι καί ὁ ὁλότης ὁ πυρός πρός ὁ μόριον αὐτός ὁ λαμβάνω λόγος τις · ἵστημι οὖν μυριοπλασίων . ἐπεί οὖν ὁ ξέστης ὁ πυρός ἴσος δύναμις ἔχω ὁ δέκα ξέστης ὁ ὕδωρ , δυνατός δήπου καί ὁ ὁλότης ὁ πυρός ἀνάλογος ὁ μέρος ἐκ ὁ ἤπειρος ὕδωρ λαμβάνω · ἐάν λαμβάνω δέκα μυριάς ξεστός ὕδωρ , ἐξισόω ὁ ψῦξις ὁ ἐν οὗτος ὁ θερμότης ὁ ἐν ὁ μυρίος ξέστης ὁ πῦρ . ἐπεί οὖν ἤπειρος ὑπόκειμαι ὁ ὕδωρ , ὁ δέ ἤπειρος πρός ὁ περαίνω οὐδείς εἰμί λόγος , ἀπειροπλασίων δηλονότι εἰμί ὁ ἐν ὁ ὅλος ὕδωρ ψῦξις ὁ ἐν ὁ λαμβάνω αὐτός μέρος ψῦξις , ὅστις καί ἰσάζω εἰμί ὁ θερμότης ὁ ἐν ὁ ὁλότης ὁ πῦρ · εἰμί δέ οὗτος , ὁ ἐν ὁ ὅλος ἄρα ὕδωρ ψῦξις ἀπειροπλασίων εἰμί ὁ δύναμις ὁ ἐν ὁ ὅλος πῦρ θερμότης · καταδαπανώ ἄρα αὐτός καί μεταβάλλω , καί οὕτως εἰμί ἁπλόος ὁ ὅλος καί οὖον συντίθημι . ἀδύνατος 707 εἷς τίς αὐτός εἰμί ἤπειρος . καί οὗτος καί ἐκ αὐτός ὁ ἐνάργεια δῆλος . μικρός μέν οὖν ὕδωρ ἐπιβάλλω λαμπάς μέγας φθείρω καί εἰς ὁ ὁ πυρός οὐσία μεταβάλλω , εἰμί δέ ὁ λαμπάς ἐκεῖνος εἰς δεξαμενή ὕδωρ ἐμβάλλω , ἐναντίος πάσχω φθείρω γάρ καί μεταβάλλω ) , καίτοι σφοδρός γε ὁ ὁ πυρός θερμότης ὁ ὁ ὕδωρ ψῦξις , εἴπερ ὁ μέν ὕδωρ ὁ ψῦξις στοιχειώδης , ὁ δέ διακονικός πυρός ὁ θερμότης ὑπερβολή εἰμί ὁ στοιχειώδης θερμότης , ὥσπερ καί ὁ ὁ κρύσταλλος ψῦξις ὑπερβολή εἰμί ὁ στοιχειώδης ψῦξις . ἀλλά ὅμως καίτοι σφοδρός εἰμί ὁ δύναμις ὁ ὁ πῦρ , διά ὁ πολύς εἰμί ὁ ποσός ὁ ὕδωρ , καίτοι ὁ ποιότης ὁ ἐν ὁ ὕδωρ ἠρεμαῖος εἰμί , ὅμως περιγίγνομαι ὁ ὁ πυρός θερμότης ὁ ἐν ὁ ὕδωρ ψῦξις διά ὁ | πλῆθος ὁ ποσός · δυναμικός γάρ γίγνομαι ὁ ποιότης , ὅταν ἀθρόος εἰμί ὁ ὁμοειδής . καί οὗτος δῆλος καί ἐπί ὁ ῥοπή εἰμί ὁράω σαφής . ἐάν γάρ δύο λιτριαῖος βάρος συνάπτω ἄμη , ὁ ἐκ ἄμφω σύγκειμαι βαρύς ἀμφότερος εἰμί · οὖον γάρ μόνος διλιτριαῖος ἔχω βάρος , ἀλλά πλείων . ὡσαύτως ἐν διλιτριαῖος μέγεθος μερίζω εἰς δύο ἴσος , οὐ ἔχω ἑκάτερος ὁ μέρος λίτρα βάρος , ἀλλά κακός . οὕτως ἄρα συνέρχομαι μέν ὁ ὁμοειδής δυναμικός γίγνομαι , διαιρέω δέ ἀσθενής . ὁμοίως καί ἐν ὁ κίνησις , ὅσος ἄν πλείων ἐπισυνθέω βάρος , ταχύς κινέω , καί διαιρέω μέν πέντε τυγχάνω λιτριαῖος σῶμα , ἐν ἅπτω ἀλλήλων , οὖον ταχύς οὗτος ὁ κίνησις ποιέω , συνάγω δέ καί εἰς εἷς ἄγω ταχύς πάνυ κινέω . ὁμοίως καί ἐπί ὁ κοῦφος . ὥσπερ οὖν ἐπί οὗτος , οὗτος καί ἐπί ὁ θερμός ἔχω καί ψυχρός καί ὁ λοιπός ἐναντίωσις . ἐάν γοῦν ὁ αὐτός ξύλον ἐν μικρός τε καί μέγας φλόξ ἐμβάλλω , ταχύς ἐν ὁ μέγας ἐμβάλλω καταδαπανάω ἢ ἐν ὁ μικρός . ὥστε ἄν εἰμί μικρός ὁ ποιότης ὁ ἤπειρος , ἀλλά οὖν ὁ μέγεθος καί ὁ ἐπί ἤπειρος ἐπισύνθεσις ὁ ὁμοιομερής ἐπί ἤπειρος καί ὁ ποιός αὐξάνω · εἰμί γάρ ὅλως ἐπισυντίθημι ὁ μόριον ῥώννυμι ὁ ποιότης καί αὐξάνω , ἐπί ἤπειρος δήπου συντίθημι ἐπί ἤπειρος αὐξάνω . ὥστε ἤπειρος εἰμί ἐκ ἀνάγκη ὁ ἐν ὁ ἤπειρος δύναμις , ἤπειρος δέ εἰμί φθείρω ὁ λοιπάς ἐκ ἀνάγκη . οὐ ἄρα δυνατός ὅς τίς εἰμί ἤπειρος . φέρω δέ πρός οὗτος ὁ λόγος ἔνστασις τοιοῦτος , ὅτι οὐ ἀνάγκη συναυξάνω ὁ ποσός ὁ ποιός . οὐδέ γάρ εἰμί λαμβάνω λιτριαῖος σῶμα ψιμύθιον μύθιος ἔχω τοσόσδε μέτρον λευκότης , εἶτα οὗτος πολυπλασιάζω ἐπισυνθέω πολύς ἴσος μέγεθος , ἤδη ὁ ὅλος λευκός ποιέω . ἀλλά οὐδέ εἰμί μέγας βῶλος εἰς μόριον κατατέμνω , ἀμυδρός γίγνομαι ὁ ἐν ὁ μόριον λευκότης ὁ ἐν ὁ ὅλος λευκότης . ἀλλά οὐδέ εἰμί εἰς δεξαμενή πλείων ὑδάτιον ὁμοειδής ἐπιχέω , ὁ ὅλος ἕκαστος ὁ μέρος ψυχρός γίγνομαι . ὁ ὅλος θερμός γίγνομαι . εἰμί δέ φαίνω ὁ αὐτός ξύλον ὑπό μικρός μέν φλόξ ἐν πλείων χρόνος καίω , ὑπό πλείων δέ ἐν μικρός , οὐ ὡς ὁ καυστικός ποιότης σφοδρός γίγνομαι οὗτος συμβαίνω , ἀλλά ἐπεί πᾶς ὁ πάσχω ὑπό τις ἐπί ὁ ομουλη πάντως καί αντιδρώ εἰς ὁ ποιέω , ὁ δέ μικρός μᾶλλον πάσχω ὑπό ὁ μείζων ἢ ποιέω εἰς αὐτός , οὖον διά ὁ σφοδρός εἰμί ὁ ὁ πλείων ποιότης , ἀλλά ὅτι δυσπαθής εἰμί σύνειμι ἕκαστος ἢ διασπάω ὁ ὁλότης · ὥσπερ οὖν εὐπαθής γίγνομαι διασπάω , οὗτος δυσπαθής ἀθρόος ὑφίστημι . καί οὗτος εὔλογος συμβαίνω . ἐπεί γάρ εἰμί ἐν ὁ πολύς μέγεθος πολύς μόριον ὁμοειδής , ἕκαστος δέ δηλονότι δραστήριος ἔχω δύναμις , ὅταν ὁ παρατίθημι ἐναντίος μικρός εἰμί δράω τίς εἰς τίς μόριον , εὐθύς ὁ παράκειμαι ὁμοειδής ὁ πάθος μόριος ἅπτω αὐτός ὁ πάθος δράω καί αὐτός εἰς αὐτός καί οὐ ἐάω μεταβάλλω , ἀλλά ἅμα ὁ εἰς ὁ ἀρχαῖος ἀποκαθίστημι φύσις · καί οὗτος συμβαίνω πάσχω μέν ὁ παρατίθημι ἐναντίος , μή ἰσχύω δέ εἰς ὁ ποιέω μόριον ἀντιδράω ἐκ ὅς συμβαίνω ἀσθενής ὁ δραστήριος αὐτός γίγνομαι δύναμις ) , ταχύς γίγνομαι ὁ μεταβολή . οἷος τίς λέγω · ὑπόκειμαι πυρκαϊά μέγας ἐπέχω βάθος δέκα πῆχυς · ὅταν οὖν εἰς οὗτος ἐμβάλλω μικρός ξύλον , δράω μέν πάντως καί ὁ ξύλον εἰς τις μόριον ὁ πυρκαϊά ὅς παρατίθημι , οἷος εἰς πῆχυς εἷς , ἀλλά ἐπεί ὁ πάθος οὗτος πῆχυς ὁ πῦρ εἰμί συμφυής ἕτερος ὁμοειδής μηδείς πάσχω , ἔχω καί αὐτός δηλονότι ὁ δραστήριος δύναμις , εὐθύς δράω εἰς ὁ ἄρχω πάσχω καί ἀποκαθίστημι εἰς ὁ αὐτός φύσις , καί ὁ μέν ἄγω ὁ ξύλον πῦρ βοηθέω ὑπό ὁ παράκειμαι ὁμοειδής οὖον πάσχω τίς ὑπό ὁ ξύλον , ὁ μέντοι ξύλον μικρός εἰμί καί πανταχόθεν πάσχω μέν ὑπό ὁ πυρός ἀντιδράω δέ μή δύναμαι , ταχύς ποιέω ὁ μεταβολή . εἰμί δέ γε ἐν μικρός πυρκαϊά μέγας ξύλον ἐμβάλλω , διά ὁ μᾶλλον ποιέω ἢ πάσχω χρόνιος ποιέω ὁ μεταβολή · ὁ γάρ πάσχω ὁ πυρός οὐ ἔχω ὁ παράκειμαι ὁμοειδής καί βοηθέω καί ἐπανάγω ὁ πάσχω δύναμις . διά οὗτος οὖν ὁ αἴτιος αὐξάνω ὁ ποσός δραστικός δοκέω εἰμί , οὖον διότι ὁ ποιός ὁ ποσός συναυξάνω . καί γάρ ἄλλως ἄλογος εἰμί καί αἴτημα παντελῶς ὁ ὁ ποσός δήω λέγω συναυξάνω καί ὁ ποιός · οὗτος γάρ ἐσθίω πάντως ἐπί ὁ ὁμοειδής ὁ ὁ μείζων ὄγκος ἔχω σφοδρός ἔχω ὁ δύναμις , νῦν δέ οὐ ἀνάγκη · ὁ πέπερι γοῦν πλείων ἔχω κατά ὁ θερμός ποιότης δύναμις ὁ μέγας ῥεφανίδος . καί μή τις εἶπον ὅτι ἄλλος καί ἄλλος εἶδος θερμότης , αὐτός γοῦν οὗτος πρόκειμαι δείκνυμι , ὅτι ὁ θερμός , ὅς θερμός εἰμί , μηδείς διαφέρω ἐπιτείνω συμβαίνω αὐτός καί ἀνίημι οὖον πρός ὁ μέγεθος ὁ ὄγκος , ἀλλά πρός ὁ ἐπιτηδειότης ὁ δέχομαι . οὐ ἄρα ὁ ποσός ὁ ποιός φύω συναυξάνω . εἰμί δέ μή ὁ ποσός ὁ ποιός συναυξάνω , οὐ ἀνάγκη , εἰμί ὁ εἷς ὁ συμπληρόω ὁ ἤπειρος στοιχεῖον ἤπειρος μέν εἰμί κατά ὁ μέγεθος , ὁ δέ ποιός ὑφίημι εἰμί ὁ ἄλλος κατά ὁ δραστήριος , συναυξάνω ὁ ποιός ὁ ἀπειρία ὁ μέγεθος , ἀλλά ὥσπερ δυνατός ἐπί πολύς ὁ ὄγκος αὐξάνω μή συναυξάνω ὁ δύναμις , οὗτος δήπου ἄν ἐπί ἤπειρος αὐξάνω , οὐδείς πλέω ἐπιτείνω . καί οὗτος καί ἐκ ὁ ἐνάργεια ὁ πίστις . · ὑπόκειμαι γάρ ὁ περί ὁ πόλις πᾶς ἀήρ καταψύχω ἄγαν , ἅπτω δέ λυχνιαῖος φλόξ . καίτοι εἰμί ὁ ποσός ὁ ποιός συναυξάνω , ἐσθίω κατασβέννυμι ὁ λυχνιαῖος φλόξ ὑπό ὁ ἀήρ · οὖον γάρ δήπου | τοσοῦτος εἰμί ὁ ὑπεροχή ὁ ποιέω πρός ὁ ποιός , ὅσος ὁ ὁ ποσός πρός ὁ ποσός , ἀλλά πολύς μικρός ὁ ὁ ποιέω ὑπεροχή . ἀλλά ὅμως ἐπεί μή συναυξάνω ὁ ποσός ὁ ποιός , δράω μᾶλλον ὁ λυχνιαῖος φλόξ εἰς ὁ ἀήρ σφοδρός εἰμί ἢ πάσχω ὑπό αὐτός . ἀλλά ἄν ὁ ψυχρός ἀήρ μή περικλείω μέχρι ὁ πόλις , ἀλλά ἐπεκτείνω ἐπί πᾶς ὁ κόσμος ὥστε ὁ ἐν πᾶς ὁ κόσμος ἀήρ ὁμοίως καταψύχω , οὐδείς πλέω πείθω ὁ λυχνιαῖος φλόξ , εἰμί γε καί νῦν ὁ κατά ἐγώ πᾶς οἰκέω καταψύχω οὐδείς ὁ περιέχω λυχνιαῖος φλόξ πάσχω . ὥστε κἀν ἐπί ἤπειρος αὐξάνω ὁ ψύρος ἀήρ , ὁ αὐτός συμβαίνω . λαμβάνω δέ μή τοσοῦτος καταψύχω καί παχύνω ὁ ἀήρ , ὡς ἤδη ψακάς εἰμί καί ὕδωρ , ἐπεί οὐ ἀσθενής ὁ ψυχρός λαμβάνω , ἀλλά ἐξισάζω ἢ οὖον πολύς διαφέρω , ὅθεν καί μᾶλλον ποιέω ἢ πάσχω κατά ὁ εἴρω τρόπος ὁ ὁ ὁμοειδής πολύς εἰμί βοήθεια · ὡς εἰμί καί ἀσθενής εἰμί , οὐδείς πείθω ἄν ἤπειρος εἰμί . ἐπεί καί ὁ γῆ παράκειμαι λυχνιαῖος φλόξ δράω μέν εἰς αὐτός , πάσχω δέ οὐδείς . καίτοι γε εἰμί σφοδρός γίγνομαι ὁ ὁ ποσός αὐξάνω ὁ ποιός , ἐπεί ὁ μηδείς εἰμί ὁ λυχνιαῖος φλόξ πρός ὅλος ὁ γῆ , ἐσθίω πολλαπλασίων εἰμί ὁ ὅλος ὁ γῆ ψῦξις ὁ λυχνιαῖος θερμότης , ὅσπερ οὐ ὁράω γίγνομαι . καί οὗτος εἰκότως · ἵημι γάρ ὁ ἀήρ οὔτε ὁ γῆ κατά ὅλος . ἑαυτοῦ δράω εἰς ὁ παράκειμαι , ἀλλά κατά ὁ μόνος μόριον ἅπτω ὁ παράκειμαι , ὅθεν ἀσθενής εἰμί ὁ ποιότης πάσχω μᾶλλον ὑπό ὁ παράκειμαι φλος - γος ἢ ποιέω εἰς αὐτός . τίς οὖν ἄτοπος καί εἰμί εἷς τίς ὁ συντίθημι τ·ὸ ἤπειρος στοιχεῖον ἤπειρος μέν εἰμί κατά μέγεθος , σφοδρότης δέ ποιότης ἐλλείπω ὁ ἄλλος , πάσχω μᾶλλον ὑπό ὁ περαίνω σφοδρός ἔχω ὁ δύναμις ἢ ποιέω εἰς αὐτός ; οὖον γάρ κατά ὅλος ἑαυτοῦ ὁ ἤπειρος βαίνω εἰς ὁ περαίνω , ἀλλά κατά ὁ παράκειμαι αὐτός μόριον , ὥσπερ οὐδέ ὁ ἀήρ ὁ περιέχω ὁ λυχνιαῖος φλόξ κατά ὅλος ἑαυτοῦ δράω εἰς αὐτός , ἐπεί ὁ εἰμί σβέννυμι ὁ πλῆθος καί ὁ συνέχεια ὁ πάθος · πλείων γάρ εἰς ὁ αὐτός συνεχῶς δράω συμβαίνω ἀκμάζω ἀνά ἀεί ὁ ἐν ὁ ποιέω δύναμις ὑπάρχω , ἄν ἀμυδρός εἰμί , κάμνω δέ ὁ ἐν ὁ πάσχω , κἀν σφοδρός εἰμί , μᾶλλον πάσχω ἢ ποιέω ὁ σφοδρός ὑπό ὁ ἀμυδρός . ἐν γοῦν λυχνιαῖος φλόξ ῥανίς ἔλαιον συνεχῶς ἐπιχέω σβέννυμι ἄν ὁ φλόξ . εἰμί τοίνυν μή κατά ὅλος δράω ὁ ἤπειρος , ἀλλά κατά ὁ παράκειμαι ὁ περαίνω μόριον , εἰμί δέ ἀμυδρός ὁ ἐν αὐτός δύναμις , οὐδείς μέν δράω εἰς ὁ περαίνω , ἐναντίος δέ πείθω ὑπό αὐτός , καί ἀεί μέν αὐξάνω ὁ περαίνω , οὔτε δέ ὁ ἤπειρος ἔλλειψις οὔτε ὁ περαίνω ἤπειρος γίγνομαι . ὁ μέν οὖν πρός ὁ λόγος ἔνστασις ἐπί τοσοῦτος , ἐπιχειρέω δέ λύω αὐτός τοιοῦτος τρόπος . πρῶτος γάρ φημί ψεῦδος ὁ ὁ φυσικός δύναμις μή κατά ὅλος ἑαυτοῦ δράω , κἀν ἐν πολύς . εἰμί ὑπόκειμαι · ὁ γοῦν ῥοπή , φημί , προφανῶς τοιοῦτος . ἐάν οὖν δεκαλιτριαῖος ἐπιτίθημι τις βάρος , ἄπτω μέν ὁ ὄγκος οὖον κατά ὅλος ἑαυτοῦ 10 ἄν ἐπιτίθημι , ἀλλά κατά μόριον , μᾶλλον δέ κατά ὁ ἐπιφάνεια , δράω δέ κατά ὅλος ὁ δύναμις ὁ ἐν ὁ πᾶς ὄγκος · ὁ γάρ πίλησις κατά ὅλος ὁ ῥοπή ποιέω . ἐάν γοῦν ἀποτέμνω κατά ὁ μέρος ὁ μή ἅπτω ὁ βαστάζω μόριον τίς ὁ ὄγκος , οἷος λίτρα δύο , καίτοι ὁ αὐτός πάλιν ἐπιφάνεια ἅπτω ὁ βαστάζω ὁ πίλησις οὐ ὅμοιος γίγνομαι , ὡς δή καί ὁ ῥοπή ὁ ἐν ὁ ἀνακόπτω μέρος , εἰμί καί μή ἅπτω ὁ μέρος ἐκεῖνος ὁ βαστάζω , δράω τίς μετά ὁ πᾶς . οὕτως ἄρα ὅλος ὡς ὅλος ὁ ἐν ὁ σῶμα δύναμις ποιέω φύω , κἀν μή κατά ὅλος ἑαυτοῦ ἅπτω ὁ ποιέω ὁ πάσχω . ὁμοίως καί ἐπί ὁ ὠθέω ἢ ἕλκω ἅπτω μέν ὁ ἕλκω ἢ ὠθέω μόριον τίς ὁ ὠθέω ἢ ἕλκω , οἷος ὁ χείρ , ἕλκω δέ οὐ ὁ ἐν ὁ χείρ μόνος δύναμις , ἀλλά ὁ ὅλος ὡς ὅλος ὁ ζῷον . δράω γάρ πολύς καί πάσχω κατά ὁ ὅλος ὁ μέρος · ὁ γάρ πούς βαδίζω ὅλος κ·ινουμενοω , καί οἰκοδομέω ὁ χείρ κατά ὅλος ἑαυτοῦ ἐνεργέω , καί ἐπί πολύς ἄλλος ὡσαύτως . εἰμί τοίνυν οὗτος οὕτως ἔχω , καί ὁ θερμαίνω ἄρα καί · ψύχω καί ὑγραίνω καί ξηραίνω καί ἐπί ὁ ἄλλος παθητικός ποιότης , ἄν κατά μέρος ἅπτω ὁ ποιέω , ἀλλά οὖν κατά ὅλος ὁ ἐν αὐτός δύναμις ἐνεργέω . κατά ὅλος δέ ἐνεργέω , ἤπειρος εἰμί ὁ ὑπόκειμαι , συναυξάνω ἀνάγκη καί ὁ δραστήριος δύναμις · εἶπον γάρ ὡς ὅταν τίς πλείων μόριον εἰς εἷς καί ὁ αὐτός δράω μικρός εἰμί πολύς κατά μέγεθος , κἀν ὑφάω ὁ δύναμις ὁ ποιέω , ἀλλά οὖν περίειμι ὁ πλῆθος ὁ δράω μόριον πολύς εἰμί , εἰμί δέ οὗτος , ἀεί ὁ μείζων πλείων δράω . ὁ ἤπειρος ἄρα ἤπειρος ἔχω ὁ δραστήριος ουναμιν . ἀλλά πρός οὗτος πάλιν εἴρω τις , ὅτι οὐ ὅσπερ ἐπί ὁ ῥοπή συμβαίνω , βαίνω , οὗτος ἀνάγκη καί ἐπί ὁ παθητικός ποιότης συμβαίνω . οὐδέ γάρ ὁ αὐτός εἶδος ποιότης θερμότης καί βαρύτης ὁ μέν γάρ θερμότης καί ψυχρότης καί ὁ ὅμοιος δραστικός εἰμί καί ἀλλοιωτικός ποιότης , κουφότης δέ καί βαρύτης κατά τόπος κινητικός ) , οὐ ἀνάγκη δέ ὁ διάφορος κατά εἶδος δύναμις ὁ αὐτός ὑπάρχω . ὁράω γοῦν καί ὁ σχῆμα ποιότης μέν , οὐδαμῶς δέ παθητικός . ἐναργής γοῦν ὁράω μή κατά ὅλος ἑαυτοῦ ὁ ἀήρ δράω εἰς ἐγώ , ἀλλά κατά μόνος ὁ προσεχῶς περιέχω , ἐπεί ὁ αὐτός πάσχω ἐσθίω ἀλλήλων πάθος ὁ ἐν Σκυθία καί ὁ ἐν ὁ Αἰθιοπία . καί τίς λέγω ὁ πλεῖστος ἀλλήλων διίστημι ; ὁ γοῦν ἐν ὁ αὐτός τόπος εἰμί διάφορος πάσχω ὁράω , ὅταν ὁ μέν ὑπό ὁ ὅλος ὁ ἥλιος ἵστημι ὁ δέ ὑπό σκιά , γραμμή πολλάκις μόνος διορίζω αὐτός ἀπό | ἀλλήλων . καίτοι εἰμί ὅλος ὡς ὅλος δράω ὁ ἀήρ , ὁ αὐτός ἄν ἐσθίω πάθος πᾶς πάσχω εἷς εἰμί ὁ ὁ ἀήρ ὁλότης , ὅσπερ ἐναργής μή συμβαίνω ὁράω . ὅτι2 μέν οὖν μικρός ὑποτίθημι ὁ ἐν ὁ ἤπειρος δύναμις οὖον πάντως ἀνάγκη φθείρω αὐτός ὁ λοιπός , μάλιστα εἰμί γε πολύς ὑφίημι εἰμί , διά ὁ μηδέ συναυξάνω ὁ ποσός ὁ ποιός , μέτριος ὡς πρός ὁ πῃ - Ρουσάν χρεία εἴρω , ὅτι δέ ὁ εἰμί ἀδύνατος εἰμί τίς συντίθημι σῶμα ἔχω ἐν τίς ὁ συντίθημι στοιχεῖον ἤπειρος εἰμί κατά ὁ ἔκτασις , δείκνυμι οὕτως . προλαμβάνω δέ ἐκεῖνος , ὅτι ὁ ποιέω καί πάσχω εἰμί μέν ἰσάζω ὁ δύναμις ἴσος μέν εἰμί ὁ μέγεθος , ἢ οὐδείς δράω εἰς ἀλλήλων ἢ ἴσως ὑπό ἀλλήλων πείθω , εἰμί δέ μή ἰσάζω ὁ δύναμις ὁ μέν μείζων εἰμί κατά μέγεθος ὁ δέ μικρός , πείθω ὁ μικρός μέγεθος ὑπό ὁ μείζων διά ὁ εἴρω ἐγώ αἴτιος · εἰμί γάρ καί ὁ ὁ μέγεθος μικρός δράω τίς , ἄλλος πλείων πείθω ἢ ποιέω . οὗτος οὖν οὕτως ἔχω , φημί μή δυνατός σῶμα τίς φυσικός ἤπειρος εἰμί κατά μέγεθος συντίθημι εἰμί . ἀνάγκη γάρ πᾶς ὁ συντίθημι αὐτός στοιχεῖον ἰσάζω πως κατά ὁ δύναμις · εἰμί γάρ μή ἰσάζω , κρᾶσις ἐκ αὐτός οὐ εἰμί , ἀλλά μετά - βάλλω ὁ ἐπικρατέω ὁ λοιπάς εἰς ἑαυτοῦ . καί οὗτος ἐναργής ἀπό ὁ φυσικός πᾶς σῶμα , καί μάλιστα ὁ ζῷον . ὥστε καί ὁ συντίθημι ὁ ἤπειρος ἀνάγκη ἐξισάζω ὁ δύναμις . εἰμί μέν οὖν ἐκ περαίνω ὁ μέγεθος σύγκειμαι , καί ὁ ὅλος περαίνω εἰμί , εἰμί δέ εἷς τίς ὁ συντίθημι ἄπειρος2 εἰμί ὁ μέγεθος , ἐπεί ὁ σύνθεσις ἐπί ὁ φυσικός κατά κρᾶσις εἰμί καί οὖον κατά παράθεσις τεχνητός γάρ ὁ κατά παράθεσις συντίθημι ) , ἐπί δέ ὁ κατά κρᾶσις συντίθημι ὅλος διά ὅλος χωρέω ὁ στοιχεῖον οὗτος γάρ καί διαφέρω μέρος στοιχεῖον ὁ ὁ μέν στοιχεῖον διά ὅλος χωρέω ὅς ἄν εἰμί στοιχεῖον , ὁ δέ μέρος οὖον ) , ἀνάγκη ἄρα καί ἐπί ὁ πρόκειμαι οὕτως ἔχω . ἀλλά συνεκτείνω ὁ ἤπειρος ὁ περαίνω ἀδύνατος · φθάνω γάρ ἐξίτηλος γίγνομαι καί φθείρω . ὥσπερ εἄν εἰμί ξεστιαῖος ἀήρ ὁ πῦρ συνεπεκτείνω ἐθέλω ἑκατόν ξέστης ὕδωρ , ἢ χόω οἶνος ὁ θάλασσα πᾶς · φθάνω γάρ ὁ ὅλος φθείρω πρίν τις κρᾶσις γίγνομαι . καί τίς λέγω εἰμί ἐξισάζω ὁ δύναμις ; ἄν γάρ πολύς ὑπερέχω ὁ ὁ περαίνω , ἐπεί οὐδείς λόγος ἔχω πρός ὁ ἤπειρος ὁ περαίνω , ἀνάγκη πᾶς συνεπεκτείνω ὁ ἤπειρος ταχύς φθείρω πρίν κεράννυμι · [ ἐπά ] ἤπειρος γάρ εἄν εἰμί καί αὐτός εἰμί συνεπεκτείνω ὁ ἤπειρος · ἀδύνατος ἄρα φυσικός σῶμα συντίθημι εἰμί εἷς ὁ συντίθημι ἤπειρος εἰμί κατά μέγεθος . εἰμί δέ τις εἶπον κατά παράθεσις εἰμί ὁ σύνθεσις , μάλιστα μέν οὖον φυλάσσω ὁ ὑπόθεσις περί γάρ φυσικός σῶμα ὁ λόγος ) , ἔπειτα δείκνυμι ὅτι ἐάν ἰσοσθενής κατά ὁ δύναμις παρατίθημι μέγας τις κατά μέγεθος , φθείρω πάντως · καί ὁ λόγος ἀποδίδωμι , ἐπεί καί κρύσταλλος ἔρχομαι μέγας πυρκαϊά ἐμβάλλω φθάνω φθείρω πρίν δράω τίς αἰσθητός εἰς ὁ πῦρ . ὅτι2 μέν οὖν εἷς ἤπειρος εἰμί ὁ στοιχεῖον ὁ συντίθημι ὁ ἤπειρος σῶμα ἀδύνατος , ἱκανῶς δείκνυμι , ὅτι δέ οὐδέ πλείων οὐδέ πᾶς , δείκνυμι οὕτως . εἰμί οὗτος εἰμί , φημί , σῶμα ὁ πάντῃ διΐστημι πάντῃ δέ φημί κατά ὁ τρεῖς διάστασις · ἄλλος γάρ εἰμί διάστασις ἀδύνατος ) , καί ἤπειρος εἄν εἰμί σῶμα ὁ ἤπειρος πάντῃ διΐστημι , τουτέστι ὁ κατά πᾶς διάστασις ἐπί ἤπειρος ἐκτείνω · εἰμί δέ πᾶς ὁ διάστασις καταλαμβάνω , οὖον δίδωμι χώρα ἄλλος εἰμί . ὥστε ἀδύνατος δύο ἢ πλείων ἤπειρος εἰμί . οὗτος δέ αὐτός ἁρμόζω καί ἐπί ὁ π·ροτέρας ὑπόθεσις λέγω · εἰμί γάρ ὅλως ἐν τίς εἰμί ἤπειρος , ὁ δέ ἤπειρος ὁ πᾶς καταλαμβάνω τόπος , ἀδύνατος ἄλλος τίς εἰμί , ἄν βραχύς εἰμί . δυνατός δέ εἰμί καί ὁ ἐκεῖ ἐλέγχω χράω καί ἐπί οὗτος , λέγω δή εἰμί μή πάντης ὁ συντίθημι εἰμί ἤπειρος ἀλλά τις , ἀδύνατος ἄρα ἤπειρος σῶμα φυσικός εἰμί . καί οὗτος εὔλογος ὁ προαποδείκνυμι ἀκολουθέω · εἰμί γάρ δείκνυμι ὅτι εἴπερ εἰμί ὁ ἤπειρος , πάντως ἀρχή εἰμί οὐ ἐκ ἀρχή , οὐδείς δέ ἀρχή κύριος καί πρῶτος σύνθετος εἰμί , εἰκότως οὐδέ ὁ ἤπειρος συντίθημι ἵημι ἐνδέχομαι . μήποτε οὖν ἁπλόος εἰμί . ἀλλά καί οὗτος ἀδύνατος · εἰμί γάρ ἁπλόος εἰμί ὁ ἤπειρος , ἢ εἷς τίς οὗτος εἰμί ὁ σιοιχεω ( οὖον ἀήρ ἢ ὕδωρ ἢ ὁ ἄλλος τίς ) , ἢ ἕτερος τίς παρά οὗτος , οἷος λέγω ὁ μεταξύ εἰμί Ἀναξίμανδρος . ὅτι μέν ἐν οὔτε εἷς τίς ὁ στοιχεῖον οὔτε ἕτερος τίς παρά οὗτος σῶμα ἤπειρος εἰμί δυνατός , κοινός τις λόγος ἔλεγχος , ὅτι δέ ὅλως ἀδύνατος σῶμα τίς εἰμί ἕτερος ὁ στοιχεῖον μεταξύ αὐτός εἰμί καί ἀρχή ὁ ἄλλος , πρῶτος δείκνυμι . εἰμί γάρ εἰμί τίς , φημί , μεταξύ ὁ στοιχεῖον σῶμα , εἴτε ἤπειρος εἴτε περαίνω , ἐκ ὅς ὁ ἄλλος ὁ γένεσις ἔχω , ἐπεί πᾶς ἐκ ὅς γίγνομαι εἰς οὗτος καί διαλύω , ἐσθίω καί ὁ στοιχεῖον φθείρω εἰς αὐτός ἀναλύω , εἰμί δέ εἰς αὐτός ἀναλύω , καί σαίνω εἄν οὗτος ὅς τίς ποτέ εἰμί · ὥσπερ γάρ ὁ ἀήρ ἐκ πυρός ἢ ὕδωρ γίγνομαι πάντως εἰς οὗτος καί ἀναλύω καί φαίνω ἐναργής , οὗτος ἐκεῖνος ἐσθίω φαίνω . ἀλλά οὖον φαίνω ἕτερος τίς στοιχεῖον παρά ὁ τέσσαρες . οὐδέ ἄρα εἰμί . * * * ὁ μέν γάρ ὕλη δύναμις εἰμί , καί ὁ ἐκ ὕλη γίγνομαι ὡς ἐκ ὕλη δύναμις εἰμί γίγνομαι οὖον γάρ εἰμί ἐνέργεια ὁ ὕλη , ἀλλά ἀεί εἰδοποιέω εἰμί ) , καί διά οὗτος καί ὁ ἀναλύω εἰς αὐτός , δύναμις εἰς ὁ ὕλη ἀναλύω , καί εἰκότως οὖον φαίνω , ἅτε μή εἰμί ἐνέργεια · οὐδέποτε γάρ εἰμί χωρίζω ὁ εἶδος . οὗτος δέ ἐνέργεια φημί εἰμί ὁ μεταξύ , ὥστε καί ἐσθίω αὐτός φαίνω . οὗτος δέ φημί οὐ ὡς οὐ εἰμί μεταξύ τις οὐσία ὁ ἐναντίος · ἀνάγκη γάρ πᾶς ὁ μεταβολή ὁ εἰς ὁ ἐναντίος διά τίνω μεσότης γίγνομαι οὖον γάρ ἄμεσος ὁ εἰς ὁ ἐναντίος μεταβολή ) , ἀλλά οὐ εἰμί ὁρίζω τίς οὗτος ὁ μεταξύ , οὐδέ στοιχεῖον ὁ ἄλλος . ἀλλά ὁδός τις ἐπί ὁ ἐναντίος . ὅτι δέ οὐδέ ὅλως ἐγχωρέω εἷς τίς εἰμί στοιχεῖον ἁπλόος ; εἴτε πῦρ εἴτε ἀήρ εἰμί , εἴτε ὁστισοῦν ἄλλος , καί οὗτος κἀν τε περαίνω εἰμί ἄν τε | ἤπειρος , κοινῶς δείκνυμι · εἰμί γάρ εἷς εἰμί ὁ στοιχεῖον , οὐ · ἔχω ὁ ἐναντίος δύναμις ἐπεί ὁ ἐναντίος ἄν ἐν ὁ αὐτός εἰμί , ἀδύνατος δέ ἐν ὁ αὐτός ὁ ἐναντίος εἰμί ) , εἴτε μή ἔχω ὁ ἐναντίος δύναμις , ἀναιρέω γένεσις καί φθορά καί καθόλου πᾶς μεταβολή · ἐκ ἐναντίος γάρ εἰς ἐναντίος πᾶς μεταβολή , οἷος ὁ ἐκ θερμός εἰς ψυχρός καί ἐκ ὁ μή εἰμί εἰς ὁ εἰμί . ὥστε εἰμί μή δυνατός ὅλως ἐν τίς καί ἁπλόος στοιχεῖον εἰμί ὡς ἀρχή , εὔδηλος ὅτι οὐδέ ἤπειρος οὗτος εἰμί δυνατός · ὁ αὐτός γάρ λόγος ἐπί τε ἤπειρος ὁμοίως καί ἐπί περάω . p . 204b7 ἀλλά μήv οὐδέ ἀριθμός οὕτως ὡς χωρίζω καί ἤπειρος · ἀριθμητός γάρ ἀριθμός ἢ ὁ ἔχω ἀριθμός . ἤ οὗτος φημί ὅτι ὁ ἀριθμός , ὅς τε ἐπί ὁ δάκτυλος , αὐτός φημί ὁ ἀριθμός , ὅς τε ἐπί ὁ πρᾶγμα αὐτός λαμβάνω , λέγω δέ ὁ ἀριθμητής , περαίνω πάντως , διότι ἀριθμητός ἑκάτερος , ὁ δέ ἀριθμητός ἐνδέχομαι διεξέρχομαι · καί ἀριθμός ἄρα πάντως ἐνδέχομαι διεξελ - θέω . ὁ δέ ἤπειρος οὐ ἐνδέχομαι διεξέρχομαι · οὐδείς ἄρα ἀριθμός ἤπειρος πρός δέ οὗτος ὁ ἐξήγησις ὁ ἢ ὁ ἔχω ἀριθμός ἀντί ὁ καί ὁ ἔχω ἀριθμός ) , ἢ οὖν οὗτος φημί , ἤ , ὅσπερ καί μᾶλλον , ὅτι οὐδείς ἀριθμός χωριστός ὁ ἀριθμητής , ἀλλά πᾶς ἀριθμός ἐν ὁ ἀριθμητός ἔχω ὁ εἰμί · ὁ δέ ἀριθμητός ἐνδέχομαι διεξέρχομαι · καί ὁ ἀριθμός ἄρα ἐνδέχομαι διεξέρχομαι · ὥστε οὐ ἤπειρος . εἰμί δέ οὗτος οὕτως ἔχω , νάω ἄρα ὁ χρόνος μή ἀπό τις ἀρχή ἄρχω , ἢ ὅλως ὁ κόσμος ἀίδιος εἰμί · εἰμί γάρ ἀίδιος ὁ κόσμος , δῆλος ὅτι ὁ γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος ἀριθμός ἤπειρος εἰμί , καί ἤπειρος ἐνέργεια πᾶς γάρ δηλονότι ἐνέργεια γίγνομαι ) , ὥστε ἐνδέχομαι εἰμί ἀριθμός ἤπειρος . οὖον μόνος δέ , ἀλλά καί διεξίτητος εἰμί ὁ κατά ἐνέργεια ἤπειρος · εἰμί γάρ πᾶς μέν ὁ ὁ ἄνθρωπος μόνος ἐνέργεια γίγνομαι μέχρι νῦν , καί εἰμί ἐγώ οἷος πέρας ὁ πρό ἐγώ ἐνέργεια ἤπειρος γίγνομαι , δῆλος ὅτι ἐνέργεια διεξίτητος ὁ ἤπειρος γίγνομαι . οὖον μόνος δέ οὗτος ἕπω ὁ ἄτοπος ὁ ὑπόθεσις οὗτος , ἀλλά καί ὁ ἤπειρος εἰμί τίς μείζων , μᾶλλον δέ ὁ κατά ἐνέργεια ἤπειρος ἐπί ἤπειρος αὐξάνω , εἰμί γε ὁ ὄπισθεν κατά ἕκαστος γένος σειρά πρόγονος λαμβάνω ἀεί μέν ὁ πρό αὐτός γίγνομαι ἤπειρος εἰμί κατά ἐνέργεια εὑρίσκω . οὗτος δέ ἀεί ὁ ἐφεξῆς προστίθημι πλείων ποιέω ὁ ἀριθμός · ὁ δέ πρόσθεσις ἐπί ἤπειρος γίγνομαι , εἰμί γε ἄφθαρτος ὁ κόσμος · ἐπί ἤπειρος ἄρα αὐξάνω ὁ ἤπειρος . πρός δέ οὗτος συμβαίνω καί ἀπειράκις εἰμί ὁ ἤπειρος · ἕκ·αστον γάρ γένος ἄνθρωπος ἤπειρος ἔχω ὁ προγίγνομαι ἄνθρωπος , οἷος φέρω ὁ ἐμός . ὁ αὐτός καί ἐπί πᾶς ἄνθρωπος . οὗτος εἰμί προστίθημι καί ὁ ἵππος ὁ πλῆθος καί ὁ ἄλλος ζῷον καί φυτός καί ὁ κινέω ἕκαστος σφαῖρα , συμβαίνω ποῦ πάντως ἀπειράκις ἢ πολλάκις εἰμί ὁ ἤπειρος ἐνέργεια · πᾶς γάρ ὅσος καταριθμέω ἐνέργεια γίγνομαι . ὥστε εἰμί οὗτος ἀδύνατος , λέγω δή ὁ ἐνέργεια ὁ ἤπειρος ἐκβαίνω , ὁ ὁ ἤπειρος εἰμί τίς μείζων καί ἤπειρος , καί μή ἐπιλείπω οὗτος αὐξάνω καί αὐτός αὐτός μείζων ἀεί γίγνομαι , μένω , ἀδύνατος ἄρα ὁ χρόνος ἢ ὅλως ὁ κόσμος ἀίδιος εἰμί . πρός οὗτος δέ πάνυ ἀνόητος τις ἀπαντάω λέγω , ὡς οὐδείς κωλύω ὁ ἐπί ἕτερος εἰμί ἤπειρος , ἐκεῖνος μή συνοράω ὡς οὐ εἰμί ἐπί ἀριθμός λέγω ὁ ἐπί ἕτερος ἤπειρος , ἀλλά ἐπί μόνος ὁ συνεχής οὗτος ὑποτίθημι ἐν ὁ γεωμετρικός μέθοδος · ὁ γάρ ἐπί ὁ ἀριθμός ἤπειρος οὐδείς ἄλλος εἰμί ἢ μόνος ἀπειρία . ὅλως δέ καί ἐπί ὁ συνίημι - χοῦς εἰμί διεξίτητος ὁ ἐπί ἕτερος ἤπειρος , πάντως ποῦ καί ἐπί ὁ λοιπός διεξίτητος εἰμί · τίς γάρ ὁ ἀποκλήρωσις ὁ μέν ὁ μέρος αὐτός διεξίτητος εἰμί , ὁ δέ μή ; λέγω δέ καί ὁ ἤπειρος μή δύναμαι ἀθρόος ἅμα κατά ὁ αὐτός ὑφίστημι χρόνος , κατά μέρος δέ μή εἰμί ἀδύνατος εἰς ἐνέργεια ἐκβαίνω . καίτοι γε οὖον ὁ οὕτως ἤπειρος ὡς ἀθρόος ἐπίσταμαι Ἀριστοτέλης ἔλεγχος , ἀλλά ἁπλόος ὁ ἐνέργεια ἤπειρος . τίς δέ διαφέρω , εἴπερ ὅλως κατά φύσις ἀδιεξίτητος εἰμί ὁ ἤπειρος , ἢ ὡς ἀθρόος γίγνομαι ἀδύνατος εἰμί ἢ ὡς κατά μέρος γίγνομαι ; ἐγώ δέ φημί μᾶλλον ἐνδέχομαι ὡς ἐνίστημι εἰμί ὁ κατά πλῆθος ἤπειρος ἢ ὡς παρέρχομαι ὅτι ὁ μέν ἐνίστημι οὖον πάντως διεξίτητος ἀνάγκη εἰμί , ὁ δέ παρέρχομαι ἐκ ἀνάγκη διεξίτητος εἰμί , ὅσπερ ἀδύνατος · καί ὁ ἐνίστημι μέν οὔτε αὐξάνω οὔτε ἀπειράκις ἤπειρος εἰμί ἀνάγκη , ὁ δέ παρέρχομαι ὁ αὐτός συμβαίνω , ὥσπερ εἶπον . ὁ δέ περί οὗτος ἐντελής λόγος ἴδιος ἐπισκοπέω . p . 204 b 11 συντίθημι μέν οὖν οὐ εἰμί ὁ ἤπειρος σῶμα , εἰμί περαίνω ὁ πλῆθος ὁ στοιχεῖον εἰμί · ἀνάγκη γάρ πλείων εἰμί καί ἰσάζω ἀεί ὁ ἐναντίος , καί μή εἰμί εἷς αὐτός ἤπειρος . εἰμί σύνθετος εἰμί , φημί , ὁ ἤπειρος , ἢ ἐκ περαίνω εἰμί ὁ πλῆθος ἢ ἐκ ἤπειρος . ἐκ ἤπειρος μέν οὖν ἀδύνατος εἰμί · δείκνυμι γάρ ὅτι ἤπειρος εἰμί ὁ στοιχεῖον ἀδύνατος . ἀλλά οὐδέ ἐκ περαίνω κατά Πλῆ - ἄνθος δυνατός εἰμί ὁ ἤπειρος · ἀνάγκη μέν γάρ ἐναντίος εἰμί ὁ συντίθημι αὐτός , δεῖ δέ ἐν ὁ σύνθεσις ἰσάζω πως ὁ ἐναντίος , εἰμί γε μή μέλλω ὑπό ὁ ἐπικρατέω φθείρω . εἰμί τοίνυν ἐκ περαίνω κατά πλῆθος σύγκειμαι ὁ ἤπειρος , εἰμί μέν καί κατά μέγεθος πᾶς περαίνω , καί ὁ ἐκ αὐτός σύγκειμαι περαίνω εἄν εἰμί . ἀνάγκη οὖν ἢ εἷς ἢ πλείων ἤπειρος εἰμί κατά μέγεθος . εἰμί μέν οὖν εἷς εἰμί ἤπειρος , ἐπεί ὁ ἤπειρος ἤπειρος ἔχω καί ὁ δύναμις , φθείρω δήπου ὁ λοιπός , δεῖ δέ ὁ συντίθημι ἰσάζω πως , ἵνα καί σῴζω · ἀδύνατος ἄρα εἷς τίς αὐτός εἰμί ἤπειρος . p . 204b14 εἰμί γάρ ὁπωσοῦν λείπω εἰμί εἷς σῶμα δύναμις θατέρου , οἷος ἵημι πῦρ περαίνω , ὁ δέ ἀήρ ἄπειρος εἰμί . ἀδιάρθρωτος ὁ λέξις , εἰμί δέ ὁ νόος οὗτος . εἰμί γάρ , φημί , ὁ μέν εἰμί Ἤπειρος , οἷος ὁ ἀήρ , ὁ δέ περαίνω , οἷος ὁ πῦρ , ἄν πάνυ μικρός εἰμί ὁ ἐν ὁ ἤπειρος δύναμις ὁ ἐν ὁ ἕτερος [ θατέρου ] , ἐάν δύο δέ ἐκ αὐτός ἴσος λαμβάνω μόριον κατά μέγεθος , ὁ μέν ὁ ἀήρ ὁ δέ ὁ πῦρ , ἄν πάνυ σφοδρός εἰμί ὁ ὁ πυρός μόριον κατά ὁ δύναμις ὁ ἐν ὁ λαμβάνω μόριον ὁ ἀήρ δύναμις , ἀλλά οὖν ἐπεί πᾶς περαίνω πρός περαίνω εἰμί λόγος τις , ἔχω πάντως λόγος τις ὁ σφοδρότης ὁ δύναμις ὁ λαμβάνω μόριον ὁ πυρός πρός ὁ ὁ ἀήρ , οἷος δεκαπλασίων ἢ ἑκατονταπλασίων . εἰμί τοίνυν ἐν ὁ ἴσος ὄγκος εὑρίσκω ἑκατονταπλασίων τυγχάνω ὁ ὁ πυρός δύναμις , ἐάν λαμβάνω ἑκατονταπλασίων ὁ ἀήρ ὄγκος , ἐξισάζω ὁ δύναμις . ἐπεί οὖν ὑπόκειμαι ὁ μέν ἀήρ ἤπειρος ὁ δέ πῦρ περαίνω , οὐ εἰμί δέ λόγος τις ὁ ἤπειρος πρός ὁ περαίνω . οὐδέ ὁ ἐν ὁ ἤπειρος δύναμις ἔχω λόγος τις πρός ὁ ἐν ὁ περαίνω . ὡς γάρ ἔχω ὁ ὄγκος πρός ἀλλήλων , οὕτως ἔχω καί ὁ δύναμις · εἰμί οὖν μηδείς λόγος ἔχω πρός ἀλλήλων ὁ ὄγκος , οὐδέ ἄρα ὁ δύναμις λόγος τις ἔχω πρός ἀλλήλων . οὐ ἄρα ἔχω λόγος τις ὁ ἐν ὁ ἤπειρος δύναμις πρός ὁ ἐν ὁ περαίνω , ἀλλά ὑπερβάλλω πᾶς , ὑπερβάλλω δέ φθείρω ὁ λοιπός . p . 204b19 ἕκαστος δέ ἤπειρος εἰμί ἀδύνατος . ἐπί ὁ ἕτερος μεταβαίνω ὑπόθεσις , ὅτι οὐδέ πᾶς ἤπειρος δυνατός εἰμί ὁ συντίθημι ὁ ἤπειρος . εἰμί γάρ σῶμα , φημί , εἰμί ὁ πάντῃ διΐστημι , τουτέστι ὁ πᾶς ἔχω ὁ διάστασις , καί ἤπειρος ἄν εἰμί σῶμα ὁ πάντῃ ἀπέραντος διΐστημι · ὥστε ἄλλος εἰμί οὖον δίδωμι χώρα σῶμα ὁ ὅλος καταλαμβάνω τόπος , οὖον λέγω ἤπειρος , ἀλλά οὐδέ περαίνω , ἄν βραχύς εἰμί . καί τίς κωλύω μή κατά πᾶς διάστασις ἤπειρος εἰμί ὁ ἤπειρος , ἀλλά ὁ κατά μῆκος μόνος , ἵνα καί ἄλλος δίδωμι χώρα ; ἀλλά οὗτος πλασματώδης · διά τίς γάρ εἰμί γε εἰμί ἤπειρος , μή πάντῃ εἰμί ἤπειρος ; καί ἄλλως οὐδείς τοιοῦτος ὑποτίθημι εἰμί ὁ ἤπειρος , ἀλλά πᾶς ὁ πάντῃ ἤπειρος · εἰμί γάρ ὅλως φύω εἰμί ὁ ἤπειρος , οὖον μᾶλλον ὅδε ἢ ὅδε φύω εἰμί , ἀλλά πάντῃ . p . 204b22 ἀλλά μήv οὐδέ εἷς καί ἀπολόω εἰμί ὁ ἤπειρος σῶμα φέρω . δείκνυμι ὅτι ἀδύνατος συντίθημι εἰμί ὁ ἤπειρος , νῦν ὅτι οὐδέ ἀπολόω εἰμί ἐνδέχομαι δείκνυμι οὗτος γάρ εἰμί ὑπόλοιπος ὁ ὅλος διαίρεσις ) , οὔτε εἷς τίς ὁ στοιχεῖον οὔτε ὁ μεταξύ οὗτος , ὥσπερ Ἀναξίμανδρος λέγω . p . 204b24 εἰσί γάρ Τόμες ἕ τοιοῦτος ποιέω ὁ ἤπειρος , ἀλλά οὐ ἀήρ ἢ ὕδωρ , ὅπως μή ὁ ἄλλος φθείρω ὑπό ὁ ἤπειρος αὐτός . ὁ Ἀναξίμανδρος δήω μέν οἴομαι ἤπειρος εἰμί ὁ ἀρχή διά ὁ ἀειγενεσία , ἵνα μή ἐπιλείπω , μήπως ἐφίστημι ὁ ἀνακάμπτω ὁ πρᾶγμα , ὅτι ἐκ ὅς τίς γίγνομαι εἰς οὗτος καί διαλύω , συνοράω δέ ὅτι ἐν ὁ τέσσαρες στοιχεῖον εἰμί τις ἐναντίωσις πρός ὁ λοιπός , εἰμί ὑποτίθημι εἷς αὐτός εἰμί ὁ ἀρχή , ἐπεί ἀνάγκη οὗτος ἤπειρος εἰμί , ἤπειρος δέ εἰμί φθείρω ὁ λοιπάς ἤπειρος εἰμί ὁ ἐν αὐτός δύναμις , οὐδείς μέν οὗτος ὑποτίθημι εἰμί ὁ ἀρχή , ἕτερος δέ εἰμί παρά οὗτος ὁ ἀρχή ἐκ ὅς καί ὁ στοιχεῖον καί ὁ λοιπάς ὁ γένεσις ἔχω . οὗτος ὦ δέ ὁ μεταξύ πως εἰμί αὐτός ὑποτίθημι , ἵνα ὁ πρός ὁ ἐναντίος κοινωνία σῴζω μᾶλλον ὁ λοιπάς ἢ φθείρω ὑπό ὁ ἐν αὐτός ἤπειρος δύναμις . διά οὗτος καί ὁ ἄλλος ὅσος μέν ἢ ὁ ἀήρ ὑποτίθημι ἢ ὁ ὕδωρ ἄπειμι - ἀντίμοιρος εἰμί , οὗτος ὑποτίθημι διά ὁ ὁράω ἀμυδρός εἰμί ὁ ἐν αὐτός Ἡράκλειτος μέντοι ὁ πῦρ ὑποτίθημι ἀρχή , διά ὁ σφοδρός εἰμί ὁ ἐν αὐτός δύναμις οὐ ὑποτίθημι οὗτος ἤπειρος εἰμί ὁ μέγεθος ( μή γάρ ἄν ὑφίστημι τίς ὁ ἄλλος ὁ τυγχάνω χρόνος ) , ὁπότε καί περαίνω ὑποτίθημι φημί πᾶς ποτέ ἐκπυρόω ἀναλύω εἰς πῦρ . p . 204b 27 οἷος ὁ μέν ἀήρ ψυχρός . ὡς ἐν ὑπόθεσις ψυχρός εἶπον ὁ ἀήρ · δείκνυμι γάρ αὐτός ἐν ὁ περι γένεσις ὅτι θερμός εἰμί . p . 204b 29 ἀδύνατος δέ εἰμί τοιοῦτος , οὐ ὅτι ἤπειρος . περί οὗτος μέν γάρ κοινός τίς λεκτέος καί ἐπί πᾶς ὁμοίως . δισσός εἰμί ὁ πρόκειμαι θεωρία , εἷς μέν εἰμί ἐνδέχομαι εἰμί σῶμα τίς ἕτερος παρά ὁ τέσσαρες , ἕτερος δέ εἰμί ὅλως εἰμί τίς ὁ ἁπλόος ἤπειρος ὁστισδήποτε εἰμί , ὅτι μέν οὐ ἐνδέχομαι εἷς τίς ὁ ἁπλόος | σῶμα , Μάτων , εἴτε ὁ συγγιγνώσκω ἐγώ εἴτε ὅστις ἄλλος , ἤπειρος εἰμί , κοινός , φημί , λόγος δείκνυμι , ὅτι δέ οὐδέ ἄλλος τίς σῶμα εἰμί αἰσθητός , περί ὅς καί ποιέω ὁ λόγος , ἕτερος εἰμί ὁ στοιχεῖον καί ἀρχή αὐτός καί ὑπόκειμαι αὐτός , ἴδιος καί πρότερος δείκνυμι . καί δείκνυμι ὅτι οὐδείς τοιοῦτος οἶδα ὁ αἴσθησις , ἢ ὁ γίγνομαι ὑπόκειμαι ἢ ὁ φθείρω ἔσχατος . p . 204b 35 οὐδέ δή πῦρ οὐδέ ἄλλος τίς ὁ στοιχεῖον οὐδείς ἤπειρος ἐνδέχομαι εἰμί . δείκνυμι ὅτι οὐ ἐνδέχομαι εἰμί ὁ μεταξύ , μέτειμι ἐπί ὁ δείκνυμι ὅτι οὐδέ ὅλως ἄλλος τίς σῶμα ἀπολόω εἰμί ἀρχή καί ἤπειρος εἰμί δυνατός , εἶτα οὗτος προτίθημι ἐπί τίς καθολικός ἀνάγω ὁ λόγος · τίς γάρ λέγω , φημί , ἤπειρος εἰμί εἷς τίς ὁ ἁπλόος ; ὅλως γάρ ὅτι ἀδύνατος ὅς τίς εἰμί καί ἀπολόω ὁ ἀρχή ὁ εἰμί , εἴτε ἤπειρος εἰμί οὗτος εἴτε περαίνω , δείκνυμι , ἐκ πολύς δείκνυμι ὁ περίειμι ὅτι εἷς ἵημι καί ἀπολόω ὁ ἤπειρος ἀδύνατος , εἰμί γε μηδέ ὅλως εἷς εἰμί ὁ στοιχεῖον οἷος τε , εἴτε ἤπειρος εἰμί εἴτε περαίνω · εἰμί γάρ εἷς τίς εἰμί ὁ στοιχεῖον , ἀναιρέω καθόλου γένεσις καί πᾶς μεταβολή , εἰμί δέ οὗτος ἄτοπος , οὐ ἄρα ἐνδέχομαι εἷς εἰμί ὁ στοιχεῖον . εἰμί μέν γάρ ὅς τίς ὁ τέσσαρες εἰμί , οἷος ὁ πῦρ κατά Ἡράκλειτος ἢ εἰμί τίς ἄλλος , ἔχω μέν ἐν ἑαυτοῦ ἐναντιότης τίς μόριον . οἷος ὁ θερμός , καί οὗτος γε οὐδείς ἴσως αὐτός κωλύω μεταβάλλω εἰς ἐναντίος , ἐπεί καί πᾶς μεταβολή ἐκ ἐναντίος εἰς ἐναντίος · ἀλλά ἤτοι φυλάσσω ὁ ἐναντίωσις ἐν ὁ μεταβολή κατά ὅς εἰμί ( οἶος πῦρ εἰμί , διατήρησις ὁ θερμότης ἐν ὁ εἰς ἀήρ μεταβολή ψυχρός εἰμί καί εἰμί εἄν ἅμα ἐν ὁ ἐναντίος , ὅσπερ ἀδύνατος ) , ἢ ὁ θερμότης ἀπος - λείπω δέχομαι ὁ ψυχρότης , οὗτος δέ οὐκέτι ἄν σῴζω πῦρ . δεῖ δέ σῴζω ὁ πρῶτος ἀρχή καί ἀμετάβλητος εἰμί . καί τίς δήποτε μή ὁ ἀήρ μᾶλλον στοιχεῖον ἢ ὁ πῦρ ; οὐδείς γάρ μᾶλλον ὁ πῦρ εἰς ὁ ἀήρ μεταβάλλω ἢ ὁ ἀήρ εἰς ὁ πῦρ . ἀδύνατος ἄρα εἷς τίς ὁ ἁπλόος εἰμί στοιχεῖον . πολύς ἄρα μᾶλλον ἤπειρος ἀδύνατος εἰμί εἷς τίς ὁ ἁπλόος , ἐπεί ὁ ἤπειρος , εἰμί εἰμί , πάντως ἀρχή εἰμί καί πρῶτος στοιχεῖον . ὅτι μέν οὖν εἷς τίς ὁ τέσσαρες στοιχεῖον εἰμί ὁ ἄλλος ἀδύνατος , δείκνυμι , ὅτι δέ οὐδέ ὁ μεταξύ , ὥσπερ Ἀναξίμανδρος λέγω , ἤδη μέν δείκνυμι , ὁ αὐτός δέ ὁ λοιπός μέθοδος καί νῦν δείκνυμι . εἰμί γάρ πρός οὐδείς ὁ τέσσαρες ἐναντίωσις ἔχω ἐκεῖνος ὁ μεταξύ , οὐδέ ἄν εἰς οὗτος τίς μεταβάλλω , οὗτος δέ οὐδέ ἄν ἐκ αὐτός τίς γίγνομαι · μάταιος οὖν εἰμί · οὐδείς δέ μάταιος ὁ ἀίδιος . τάχα οὖν τις εἶπον , ὅτι καί ἐγώ ὁ Ἀναξίμανδρος περιπίπτω ἄτοπος , ὁ ὕλη ἄνευ τις ἐναντίωσις ποιέω · ἢ πολύς ὁ διάφορος αὐτός τίς μεταβάλλω καί ἐν αὐτός γίγνομαι ὁ μεταβολή ; αὐτός μέν ἐν τίς μεταβάλλω οὐ οἷος τε , εἰμί μή τις ἔχω καί ἐναντίωσις , ἐν αὐτός δέ γίγνομαι ὁ μεταβολή ὁ ἐναντίος εἰς ὁ ἐναντίος τίς κωδυσεω λύω λόγος ; οὗτος δέ ἐγώ καί εἷς εἰμί ὁ ὕλη ἐν-ὑπάρχω πᾶς ὅσπερ ὁ εἷς ὁ στοιχεῖον ὑποτίθημι οὖον σῴζω . καί ἐγώ μέν αὐτός οὖον φημί · κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι δίχα πᾶς ποιότης , ἀεί δέ πάντως ὑπό τις εἶδος καταλαμβάνω ( καί διά οὗτος , ἐπεί ἔχω τις ποιότης , οὗτος ὑπό ὁ ἐναντίος πάσχω γίγνομαι φημί ὁ πρᾶγμα καί μεταβάλλω ) , Ἀναξίμανδρος μέντοι ἐνέργεια ὑφίστημι λέγω κατά ἑαυτοῦ ὁ ἄποιος σῶμα , ἀνάγκη πᾶς μηδέ πάσχω τίς αὐτός ὑπό τις ὑποτίθημι ( εἰμί γάρ ὁ πάσχω ὑπό ὁ ἐναντίος πάσχω , μηδείς δέ εἰμί ἐκεῖνος ἐναντίος διά ὁ μηδέ ὅλως ποιόω αὐτός κατά τις ἐναντίωσις , ἀνάγκη δήπου μηδέ πάσχω τίς αὐτός ὑπό τις ) , ὥστε οὐδέ γίγνομαι τίς ἐκ αὐτός . p . 205 a 6 Πάν γάρ μεταβάλλω ἐκ ἐναντίος εἰς ἐναντίος . οὗτος κατασκευή εἰμί ὁ μή δύναμαι τίς ὁ ἁπλόος στοιχεῖον εἰμί ἤπειρος , μήτε εἷς τίς ὁ τέσσαρες μήτε ὁ μεταξύ · εἰμί γάρ εἰμί εἷς τίς στοιχεῖον , πῶς ἄν ἢ γένεσις εἰμί ἢ φθορά πᾶς μεταβολεύς ἐκ ἐναντίος εἰς ἐναντίος εἰμί ; πῶς δέ ἀδύνατος , δείκνυμι . p . 205a7 Δεύς δέ περί πᾶς καί ἐκ ὅδε σκοπέω , εἰμί ἐνδέχομαι ἢ οὐ ἐνδέχομαι . ἐπεί ὡς ἐπί πυρός καί ὁ μεταξύ ποιέω ὁ λόγος μιμνήσκω γάρ Ἡράκλειτος ὁ πῦρ ἀρχή τίθημι καί λέγω διά οὗτος καί πᾶς ποτέ εἰς αὐτός ἀναλύω · ἐκπυρόω γάρ ποτός ὁ πᾶς ) , διά οὗτος προστίθημι . ὅτι ὁ αὐτός δείκνυμι ὅτι οὐδέ ὁ ἄλλος οὐδείς δυνατός εἰμί ἀρχή . p . 205a8 ὅτι2 δέ ὅλως ἀδύνατος εἰμί τίς σῶμα ἤπειρος αἰσθητός , ἐκ ὅδε δῆλος . δείκνυμι ἐκ ὁ φυσικός δύναμις ὅτι ἀδύνατος εἰμί τίς σῶμα ἤπειρος , νῦν βούλομαι καί ἐκ ὁ φυσικός τόπος κατασκευάζω ὁ αὐτός οὗτος . χράομαι δέ πάλιν ὁ αὐτή διαίρεσις , ὅτι ὁ ἤπειρος ἤτοι ἁπλόος εἰμί ἢ συντίθημι , καί πρότερος δείκνυμι ὅτι οὖον δυνατός ἁπλόος εἰμί . πρότερος δέ δύο τις προλαμβάνω ἀξίωμα , πρῶτος μέν ὅτι πᾶς ὁ αἰσθητός σῶμα , αὐτός δέ εἶπον ὁ φυσικός , ἐν τόπος εἰμί ἕκαστος γάρ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον ἀφορίζω τις καταλαμβάνω τόπος ) , δύο <δὲ> ὅτι ὅς ἄν ὁ τόπος εἰμί , ὁ αὐτός οὗτος καί ὁ μόριον εἰμί τόπος · ἔνθα γάρ ὁ πᾶς γῆ φύω εἰμί , ἐκεῖ δήπου καί | ὁ βῶλος καί εἰμί καί φύω , ὁμοίως καί ἔνθα ἄν φύω ὁ ὁλότης εἰμί ὁ πῦρ , ἐκεῖ φύω καί ὁ σπινθήρ εἰμί . οὗτος οὖν προλαμβάνω δείκνυμι ὅτι ἀδύνατος ἀπολόω τίς φυσικός σῶμα εἰμί ὁ ἤπειρος · περί γάρ οὗτος ὁ ζήτησις ἐν ὁ πάρειμι , ὡς πολλάκις εἶπον , εἰμί εἰμί ἐν ὁ φυσικός σῶμα ἄπειρος2 τίς κατά ὁ ἔκτασις . περί γάρ ὁ ἔξω ὁ οὐρανός ὅτι οὐδείς εἰμί ἔξω αὐτός οὔτε σῶμα οὔτε κενός οὔτε ἕτερος τίς , ἐν ὁ περι οὐρανός δείκνυμι πραγματεία . ὅτι ἐν φυσικός σῶμα ἁπλόος οὐ ἐνδέχομαι ἤπειρος εἰμί κατά ὁ ἔκτασις , οὗτος ὁ τρόπος . εἰμί γάρ εἰμί ἤπειρος σῶμα , δῆλος ὅτι ὁ πᾶς κατέχω τόπος , εἰμί δέ ὁ πᾶς κατέχω , ὁ πᾶς ἄν εἰμί αὐτός οἰκεῖος τόπος . εἰμί γάρ δή μή οἰκεῖος εἰμί , ἐν ὁ παρά φύσις εἰμί ἀεί , οὐδείς δέ εἰμί ὁ εἰμί ἀεί ἐν ὁ παρά φύσις · μᾶλλον γάρ οὐ εἰμί τίς ἢ ἀεί ἐν ὁ παρά φύσις εἰμί . ὥστε ὁ ὅλος ἄν εἰμί τόπος οἰκεῖος ὁ ἤπειρος . ἀλλά εἰμί ὁ πᾶς τόπος ὁ ὅλος ἤπειρος οἰκεῖος εἰμί . δῆλος ὅτι καί ὁ μέρος ὁ αὐτός ἄν εἰμί τόπος οἰκεῖος . ὁ μέν οὖν ὅλος ὅτι ἀκίνητος εἰμί , πρόδηλος οὖον γάρ ἔχω ποῦ κινέω ἤπειρος εἰμί καί ὁ πᾶς καταλαμβάνω τόπος · δήω γάρ αὐτός ἄλλος ἤπειρος τόπος , εἰμί μέλλω κινέω ) , περί δέ ὁ μέρος ἔρομαι , εἰμί λαμβάνω μόριον τίς ὁ ἤπειρος , πότερος κινέω ἢ οὖον ; εἰμί μέν ἐν μή κινέω , οὐδέ ἄν εἰμί φυσικός τίς σῶμα ὁ ἤπειρος οὐδείς γάρ εἰμί ὁ φυσικός , ὅς καί κατά ὁ ὅλος καί κατά ὁ μέρος ἀκίνητος εἰμί ) , εἰμί δέ κινέω , ποῦ φέρω ; ἢ πανταχοῦ , ἐπεί καί ὁ πᾶς αὐτός οἰκεῖος εἰμί τόπος ; οὐδείς οὖν μᾶλλον κάτω ἢ ἄνω κινέω , εἰμί γε ὁμοίως ἔχω ὁ ῥοπή ἐπί τε ὁ ἄνω καί ὁ κάτω , ἵνα ὅλως καί συγχωρέω ἐν ὁ ἤπειρος εἰμί ὁ ἄνω καί ὁ κάτω . ἐφεξῆς γάρ καί οὗτος ἐπισκοπέω . ἀνάγκη οὖν ἤτοι ἅμα πανταχοῦ εἰμί ὁ μόριον καί κατά εἷς καί ὁ αὐτός κίνησις ἐν πᾶς γίγνομαι τόπος εἰμί γάρ ἔχω ὁ ἐπί πᾶς ῥοπή , ὥσπερ ὁ βαρύτης φέρω εἶπον ἐπί ὁ κάτω κινέω , οὕτως ἅμα καί ὁ κουφότης ἐπί ὁ ἄνω ) , ἢ οὖν ἅμα ὁ πᾶς καταλαμβάνω τόπος ὁ μόριον , ὅσπερ ἀδύνατος , ἢ ἵστημι ἀνθέλκω ἐπί ὁ ἐναντίος τόπος , ἢ διασπάω . καί πάλιν περί ὁ διασπάω μόριον ὁ αὐτός ζήτησις · ἔχω γάρ ἐκ ὁ ἐνάργεια ὅτι ὁ ὅλος καί ὁ μόριον ὁ αὐτός τόπος . ἄλλως τε εἰμί κινέω , μέχρι ποῦ φέρω ; κινέω μέν γάρ ὁ φυσικός τε καί ἐν γένεσις ἕκαστος , ὅταν ἐξίστημι ὁ κατά φύσις τόπος , καί μέχρι τοσοῦτος κινέω μέχρι ἄν ἐπιλαμβάνω ὁ κατά φύσις , εἰς ὅς γίγνομαι ἵστημι . εἰμί τοίνυν ὅλως κινέω ὁ μόριον ὁ ἤπειρος , κινέω δέ ἐν ὁ κατά φύσις τόπος , ὁ δέ πᾶς τόπος οἰκεῖος καί κατά φύσις αὐτός , ἐπεί καί ὁ ὅλος , μέχρι ποῦ φέρω ; οὖον γάρ μᾶλλον ὧδε ἢ ὧδε ἵστημι , πᾶς ὁμοίως κατά φύσις αὐτός εἰμί , ὥστε ἀεί φέρω . οὖον γάρ ὅταν φέρω εἰς ὁ κτάομαι φύσις , τότε ἠρεμέω · πᾶς γάρ ὁμοίως κατά φύσις αὐτός . ἢ τοίνυν πανταχοῦ μετά - φυκε μένω , ἐπεί πᾶς ἐν ὁ κατά φύσις εἰμί τόπος μένω , καί οὕτως οὐδαμοῦ κινέω ἀλλά ἀκίνητος εἰμί , ἢ πανταχοῦ φύω φέρω , καί οὐδαμοῦ ἵστημι . ἑκάτερος δέ ἀδύνατος · οὔτε γάρ κίνησις οὐδείς ἀίδιος πλήν ὁ κύκλος , ἀλλά πᾶς κίνησις ἕνεκα ὅς εἰμί ( ἕνεκα γάρ ὁ ὁ οἰκέω καταλαμβάνω τόπος ὁ κινέω ) , κύκλος δέ κινέω ὁ ἤπειρος οὖον δυνατός . ἅμα γάρ κύκλος εἶπον περαίνω εἶπον · πᾶς γάρ ὁ σχηματίζω περατόω , καί διά οὗτος οὖον δυνατός ὁ ἄπειρος2 τίς ὁ κυκλοφορέομαι εἰμί οὐσία . ἄτοπος οὖν καί ὁ ἀεί κινέω ὁ μόριον · διά τίς γάρ μή καί πᾶς ἀεί κινέω ; εἰμί δέ πᾶς , καί ὁ ἐκ πᾶς . ἀδύνατος δέ κινέω ὁ ἤπειρος καλῶς γοῦν καί ὁ Μέλισσος ἀπογιγνώσκω ὁ ἤπειρος ὁ κίνησις ) , ὁ τε μηδείς ὁ ἤπειρος κινέω μόριον ἀδύνατος οὔτε γάρ φυσικός εἰμί σῶμα ) , ὁ τε ὁ κίνησις ἀναιρέω ἐκ ὁ πᾶς πρᾶγμα οὕτως ἐναργής καί ὑπό ὁ αἴσθησις μαρτυρέω ) ἄλογος καί οὐδείς ἐλέγχω δήω . εἴτε οὖν μή κινέω φυσικός εἰμί σῶμα , ἄτοπος , εἴτε κινέω , ὁ εἴρω ἀκολουθέω ἄτοπος . ἀδύνατος ἄρα ἁπλόος τίς σῶμα ἵημι ὁ ἤπειρος . ἀλλά εἰμί συντίθημι εἰμί ὁ ἤπειρος , ἐκ ἐναντίος δηλονότι σύγκειμαι ( τοιοῦτος γάρ πᾶς ὁ φυσικός σῶμα ) , ὥστε καί ὁ τόπος ὁ συντίθημι διάφορος τε καί ἐναντίος . ἐπεί οὖν πᾶς σῶμα φυσικός συντίθημι εἰμί κατά κρᾶσις συντίθημι , συμβαίνω ἐν ὁ παρά ὦ Φύσις εἰμί τόπος ὁ συντίθημι , ὡς ἔχω καί ἐπί ὁ ἡμέτερος σῶμα καί πᾶς ὁ λοιπός · ὁ γάρ ἐν ἐγώ πῦρ καί ὁ ἀήρ βία καί ἐν ὁ παρά φύσις μένω τόπος . συμβαίνω οὖν καί ὁ πολύς ὁ συντίθημι ὁ ἤπειρος ἀεί ἐν ὁ παρά φύσις εἰμί τόπος · ἀίδιος γάρ ὁ ἤπειρος . ἀλλά ἀδύ - νάω ἀεί τίς ἐν ὁ παρά φύσις εἰμί · μᾶλλον γάρ οὐ εἰμί τίς ἢ ἀεί τίς ἐν ὁ παρά φύσις εἰμί εἰμί τοίνυν διακρίνω ποτός καί φέρω ἕκαστος ἐν ὁ κατά φύσις τόπος , συμβαίνω ἐκ ἅπτω εἰμί ὁ ἤπειρος , οὐδείς δέ φυσικός σῶμα συντίθημι ἐκ ἅπτω εἰμί . οὗτος δέ οὐδέ εἷς τίς εἰμί καί συνεχής σῶμα ὁ ἤπειρος , πᾶς δέ φυσικός σῶμα συνεχής . καί ἄλλως εἰμί σύνθετος εἰμί ὁ ἤπειρος , ἤτοι ἐκ ἤπειρος εἶδος καί ἐκ ἤπειρος ἄτομος σύγκειμαι , ἢ ἐκ περαίνω μέν εἶδος ἤπειρος δέ ἄτομος . εἰμί μέν οὖν ἐκ περαίνω μέν εἶδος ἤπειρος δέ ἄτομος , ἀνάγκη ὁ ὑπό εἷς εἶδος ἄτομος ἤπειρος εἰμί · οὖον γάρ ἄν ἄλλως περαίνω ὁ εἶδος ἤπειρος εἰμί ὁ ἐκ αὐτός . ἀλλά εἰμί ἤπειρος , ὁ δέ ἤπειρος ἤπειρος καί ὁ δύναμις , ὡς ἔναγχος εἴρω , κατανάλωσις ὁ λοιπάς δηλονότι , καί οὗτος πάλιν ἁπλόος εἰμί ὁ ὅλος καί οὖον συντίθημι . εἶτα ἐπεί αἰσθάνομαι ἐκ ὁ δύναμις πάλιν ἐπιχειρέω , πρόκειμαι δέ εἰμί ἐκ τῷ τόπος δείκνυμι ὅτι οὖον δυνατός εἰμί ὁ ἤπειρος , διά οὗτος ἐκ ὁ κατά ὁ τόπος διαφορά βούλομαι ὁ ὑπόθεσις ἀναιρέω , μάρτυς αὐτός ὁ τίθημι ὁ ἤπειρος ὁ ἑαυτοῦ λόγος ἐπικαλέω , δύναμις οὗτος λέγω · ἕκαστος ὁ φυσικός σῶμα ὁρίζω τις καταλαμβάνω τόπος , ὁ μέν βαρύς ὁ 18r κάτω ὁ δέ κοῦφος ὁ ἄνω , εἰμί δέ οὗτος οὕτως ἔχω , ἀδύνατος εἷς τίς ὁ στοιχεῖον ὁ συντίθημι ὁ ἤπειρος αὐτός ἤπειρος εἰμί κατά μέγεθος , οἷος πῦρ ἢ γῆ · εἰμί γάρ ἤπειρος εἰμί , οὐ ἔχω ὁρίζω τις τόπος , ἕκαστος δέ ὁ φυσικός σῶμα ὁρίζω ὁ τόπος . οὐ ἄρα δυνατός εἷς τίς ὁ συντίθημι ὁ ἤπειρος αὐτός κατά μέγεθος ἤπειρος εἰμί · οὐ ἔχω γάρ ὁρίζω τόπος ὁ ἤπειρος . διά οὗτος γοῦν , φημί , καί ὁ φυσικός ὅσος ἤπειρος εἰμί σῶμα ὑποτίθημι , οὔτε πῦρ οὔτε γῆ ὑποτίθημι εἰμί ὁ ἀρχή ὅς καί ἤπειρος εἰμί λέγω , ἀλλά ἢ ἀήρ ἢ ὕδωρ ἢ ὁ μεταξύ · γῆ μέν γάρ καί πυρός ὁρίζω ὁ τόπος ὁ μέν γάρ εἰμί κάτω , ὁ δέ ἄνω ) , ἀήρ δέ καί ὕδωρ δοκέω ὁ τόπος ἀόριστος εἰμί . ἐν τε γοῦν ὁ κοίλωμα ὁ γῆ ἀήρ τε καί ὕδωρ ὑπάρχω , καί ἐν ὁ ὑπέρ ὁ γῆ τόπος ἀμφότερος ὁμοίως ὁράω · φαίνω γοῦν καί ὕδωρ κατέρχομαι ἄνωθεν . ἐπεί οὖν ὁ ὁ ἤπειρος τόπος ἀόριστος , δοκέω δέ αὐτός καί οὗτος ὁ τόπος ἀόριστος εἰμί , εἰκότως ἐν οὗτος ὁ ἤπειρος ἀποτίθημι . εἰμί τοίνυν ἀόριστος μέν δεῖ εἰμί ὁ ὁ ἤπειρος τόπος , οὐδείς δέ ὁ φυσικός σῶμα ἀόριστος ἔχω τόπος , ἀδύνατος ἄρα εἷς τίς οὗτος ἤπειρος εἰμί . οὐ ἄρα οὐδέ ἐκ περαίνω μέν εἶδος , ἤπειρος δέ ἄτομος , δυνατός εἰμί ὁ ἤπειρος . μήποτε οὖν ἐκ ἤπειρος καί εἶδος καί ἄτομος εἰμί εἷς ἄτομος ὑπό ἕκαστος εἶδος τελέω , ἵνα οὕτως εὔλογος γίγνομαι ὁ ὑπόθεσις . ὅτι οὖν οὐδέ οὗτος ἀληθής , δῆλος ἐντεῦθεν . πρῶτος μέν γάρ διπλασιάζω ὁ ἤπειρος εἰμί γε ἤπειρος μέν ὁ εἶδος , ἤπειρος δέ ὁ ἄτομος ὁ ὑπό οὗτος , ὅσπερ αὐτός παρίημι , ἔπειτα εἰμί ἤπειρος , φημί , ὁ ἁπλόος εἶδος ἐκ ὅς ὁ ἤπειρος συνίστημι , ἐπεί ὁ διάφορος κατά εἶδος διάφορος καί ὁ τόπος κληρόω , ἀνάγκη καί ὁ τόπος αὐτός ἤπειρος εἰμί . οὗτος δέ ἀδύνατος · περαίνω γάρ ὁ τόπος , ὁ μέν πρῶτος καί κύριος δύο , ὁ ἄνω καί ὁ κάτω , ὁ . πᾶς δέ ἕξ , οὗτος τε καί ὁ εἰς δεξιά καί ἀριστερός , καί ἔμπροσθεν καί ὄπισθεν . εἰμί τοίνυν περαίνω ὁ φυσικός τόπος , ἀδύνατος ἤπειρος εἰμί ὁ στοιχεῖον , εἰμί γε συνδιαιρέω ὁ εἶδος ὁ στοιχεῖον καί ὁ τόπος . οὖον μόνος δέ , φημί , ὁ εἶδος διαλέγω ὁ τόπος , ἀλλά καί ὁ διάστασις . εἰμί τοίνυν καί μέγεθος καί ἀριθμός περαίνω ὁ τόπος , καί ὁ σῶμα ὁ ἐν αὐτός περαίνω εἰμί · οὐδέ γάρ σῶμα μείζων εἰμί ὁ τόπος δυνατός , ὥσπερ οὐδέ τόπος μείζων ὁ σῶμα · εἰμί μέν γάρ ὑπερβάλλω ὁ τόπος ὁ σῶμα , συμβαίνω μή πᾶς σῶμα ἐν τόπος εἰμί . ἢ τοίνυν ἐν κενός εἰμί ἢ οὐδαμοῦ · ὁ μέν οὖν μηδαμοῦ εἰμί καταγέλαστος , κενός δέ ὅτι οὐ εἰμί ἐν ὁ εἰμί , δείκνυμι ἐν ὁ ἐφεξῆς βιβλίον . ὁμοίως καί εἰμί ὁ τόπος μείζων εἰμί ὁ σῶμα , συμβαίνω πάλιν κενός εἰμί . ἀπορέω δέ τις , πῶς φημί ἤπειρος εἰμί ὁ εἶδος ἤπειρος εἰμί καί ὁ τόπος · τίς γάρ κωλύω , ὥσπερ νῦν δύο μέν ὁ τόπος , ὁ ἄνω καί ὁ κάτω , ἐν ἑκάτερος δέ πολύς εἰμί σῶμα , ἐν μέν ὁ ἄνω πῦρ καί ἀήρ , ἐν δέ ὁ κάτω γῆ καί ὕδωρ , οὗτος καί εἰμί ἤπειρος εἰμί ὁ στοιχεῖον , ὁ μέν ἐν ὁ κάτω , ὁ δέ ἐν ὁ ἄνω εἰμί ; εἰμί γάρ φύω ὅλως ὁ αὐτός τόπος δύο ἑτεροειδής δέχομαι σῶμα , τίς κωλύω καί πλείων ὁ αὐτός δέχομαι : ἀλλά πρός οὗτος φημί · πῶς οἷος τε ὁ ἤπειρος ὁ περαίνω διανέμω ; οὗτος γάρ ἀδύνατος . ἢ γάρ ἐν ἑκάτερος ὁ τόπος ἤπειρος εἰμί εἶδος , ἢ ἐν ἑκάτερος περαίνω , ἢ ἐν ὁ μέν ἤπειρος ἐν δέ ὁ ἕτερος περαίνω . εἰμί μέν οὖν ἐν ἑκάτερος περαίνω εἰμί , καί ὁ ἐκ ἄμφω περαίνω εἰμί · εἰμί δέ ἐν ἑκάτερος ἤπειρος , διπλασιάζω ὁ ἤπειρος καί αὐτός ἑαυτοῦ διπλάσιος εἰμί · εἰμί δέ ἐν εἷς μέν ἤπειρος ἐν ἕτερος δέ περαίνω , αὐξάνω ὁ ἤπειρος ὁ προστίθημι ὁ περαίνω καί αὐτός ἑαυτοῦ μείζων εἰμί , καί ἄλλως οὖον κατέχω πᾶς τόπος ὁ ἤπειρος , εἴπερ ὁ ἤπειρος ἐν τις μέν τόπος εἰμί , ἐν τις δέ μή . οὐ ἄρα δυνατός περαίνω εἰμί ὁ τόπος ὁ ἤπειρος εἶδος · ὅς γάρ ἐπί δύο εἶπον , ὁ αὐτός καί ἐπί πλείων εἴρω . εἰμί δέ ἤπειρος τόπος εἰμί αουναω , καί ἰόω δηλονότι ἤπειρος ὁ ἐν οὗτος εἰμί ἀδύνατος εἰμί . ὥστε εἰμί μήτε συντίθημι μήτε ἁπλόος δυνατός εἰμί ὁ ἄπειμι - ἀντίμοιρος , ὅλως ἄρα εἰμί οὖον δυνατός . ἔχω οὖν καί ἐκ ὁ ὁ τόπος διαφορά ἀναιρέω ὁ ἤπειρος . p . 205a10 φύω γάρ πᾶς ὁ αἰσθητός ποῦ εἰμί . ὁ πρῶτος λῆμμα , ὅτι πᾶς σῶμα φυσικός ἐν τόπος εἰμί , φυσικός δέ ὁ ἐν γένεσις καί φθορά · νῦν γάρ εἰμί τίς τοιοῦτος ἄπειρος2 εἰμί ζητέω , ὅσπερ στοιχεῖον εἰμί ὁ γίγνομαι καί φθείρω , οἷος φημί νῦν ὁ τέσσαρες ὁ ἄλλος πᾶς εἰμί στοιχεῖον , καί ἐκ αὐτός τε γίγνομαι καί εἰς αὐτός ἀναλύω . ζητέω οὖν ὁ λόγος μήποτε εἰμί πρό οὗτος ἕτερος τίς ἢ εἷς τίς οὗτος ἢ ἄλλος παρά οὗτος ἤπειρος εἰμί ὁ μέγεθος , ἐκ ὅς ὁ τε στοιχεῖον καί ὁ λοιπάς ὁ γένεσις ἔχω . πᾶς οὖν ὁ τοιοῦτος σῶμα ἐν τόπος εἰμί , οὖον μέντοι ἁπλόος πᾶς · ὁ γοῦν ἀπλανής οὐ εἰμί ἐν τόπος , ἐπεί μηδέ εἰμί τίς ὁ περιέχω αὐτός μήτε σῶμα μήτε κενός , ἀλλά αὐτός ἐν ἑαυτοῦ εἰμί , οἷος τόπος τις εἰμί αὐτός ἑαυτοῦ . p . 205a11 καί ὁ αὐτός ὁ μόριον καί πᾶς . ὁ δύο ἀξίωμα , ὅτι ὁ ὁ ὅλος τόπος ὁ αὐτός οὗτος καί ὁ μόριον εἰμί τόπος . ὁ αὐτός δέ δηλονότι οὖον ὁ ποσός , ἀλλά ὁ εἶδος , οἷος ἵστημι μέχρι τοσοῦτος μέχρι ἄν ὁ κέντρον καταλαμβάνω , οὗτος καί ὁ βῶλος εἰμί ἄνωθεν ἀφίημι , ὁ ῥοπή ἐπί ὁ αὐτός ἔχω . p . 205a12 ὥστε εἰμί μέν ὁμοειδής , ἢ ἀκίνητος εἰμί ἢ ἀεί εἰμί - σέτα . ἔνθεν ὁ κατασκευή ὁ μή εἰμί ὁ ἤπειρος , καί πρῶτος ὅτι ἁπλόος οὐ ἐνδέχομαι εἰμί · οὗτος γάρ φημί ὁμοειδής . ὁ δέ ἢ ἀκίνητος εἰμί ἢ ἀεί φέρω οὖον περί ὁ ὅλος φημί ἤπειρος , ἀλλά περί ὁ μόριον αὐτός . καί δηλόω ἐφεξῆς ὁ παράδειγμα εἶπον λέγω δέ , εἰμί βῶλος εἰμί , ποῦ αὐτός κινέω ; | ὁ γάρ τόπος ἤπειρος ὁ συγγενής αὐτός σῶμα . τουτέστιν εἰμί ὁ ἤπειρος εἰμί γῆ , ὁ μέρος αὐτός , οἷος ὁ βῶλος , πότερος ἀεί κινέω ἢ ἀεί μένω ; δοκέω γάρ ἑκάτερος ὑπάρχω ἐκ ἀνάγκη · εἰμί γάρ φέρω μέν ὁ μέρος ἔνθα καί ὁ ὅλος , ὁμοίως δέ καί ἵστημι ἐν οὗτος ἐν ὅς καί ὁ ὅλος , ὁ δέ τόπος ὁ συγγενής σῶμα αὐτός , λέγω δή ὁ ὁ ἤπειρος ὁλότης , ἄπειρος εἰμί , εἰμί δέ καί ὁ μέρος ὁ αὐτός ἄν ἐκ ἀνάγκη τόπος , εἰμί μέν φύω ἐν ὁ οἰκεῖος τόπος κινέω ὁ ὁ ἤπειρος μέρος , ἐπεί ἤπειρος ὁ τόπος αὐτός , ἐν πᾶς δήπου φύω κινέω ( τίς γάρ μᾶλλον ὧδε ἢ ὧδε , ὁμοίως πᾶς οἰκεῖος εἰμί ; εἰμί δέ ἐν ὁ ἤπειρος κινέω , συμβαίνω αὐτός ἀεί φέρω , ἵστημι δέ μηδέποτε ) , εἰμί δέ κινέω μέν ἐν ὁ οἰκεῖος οὖον φύω τόπος ἵστημι δέ ὅσπερ μᾶλλον ἐν ὁ φυσικός ὁράω ) , ἐπεί πάλιν ὁ ἤπειρος τόπος οἰκεῖος εἰμί ὁ μέρος , ἐν πᾶς ἵστημι · ὥστε πάντῃ ἀκίνητος εἰμί . ἀνάγκη ἄρα ὁ ἀεί κινέω ὁ μόριον ἢ ἀεί ἵστημι , ἑκάτερος δέ ἄτοπος . ἔχω δέ τις ἔνστασις ὁ λόγος · λέγω γάρ ὁ αὐτός εἰμί ὁ ὅλος καί ὁ μόριον τόπος οὖον κατά ὁ ποσός · οὖον γάρ ὁ πᾶς ἐν ὅς εἰμί ὁ πᾶς γῆ , ὁ αὐτός οὗτος καί ὁ βῶλος εἰμί εἰμί γάρ οὗτος ὁ ὅλος ὁ μέρος ἴσος ) , ἀλλά ὁ αὐτός ὁ εἶδος , οἷος ὁ κάτω . ὤσπερ οὖν εἰμί νοέω ὁ γῆ αὐξάνω ὡς φθάνω ὁ σεληνιακός σφαῖρα , εἴρω μέν πᾶς ὁ ἐντός ὁ σφαῖρα ὁ γῆ εἰμί τόπος , οὐ ἁπλόος δέ ὅτι πᾶς εἰμί αὐτός κατά φύσις , ἀλλά κατά φύσις μέν ὁ περί ὁ κέντρον νεύω , συμβαίνω δέ διά ὁ μέγεθος κατά συνέχεια ἐπί πολύς πόρρω ὁ κέντρον αὐτός διήκω ὑπό ἑαυτοῦ ἀνέχω ἐπεί καί ὁ νῦν περί ὁ κυρτός ὁ γῆ ἐπιφάνεια μέρος αὐτός , κατά ὅς καί ὁ οἴκησις ἔχω , οὐ ὡς φύω τοσοῦτος ἀπό ὁ κέντρον διίστημι , οὗτος μένω ἐν ὅς εἰμί , ἀλλά ἐπεί ὑπό ὁ συνέχεια ὁ ἀπό ὁ κέντρον ὁ γῆ ἀνέχω · εἰμί γοῦν υποσκαφή ὁ περί ὁ ἐπιφάνεια , φέρω ἐπί ὁ κάτω ὁ περί ὁ ὄρυγμα ὁράω ) , οὕτως οὖον φύω μένω δίχα τις Βίας ἐν πᾶς ὁ τόπος ἐν ὅς καί εἰμί , ἀλλά ἀνέχω ὑπό ὁ συγγενής σῶμα . ὥστε καί εἰμί αὐξάνω μέχρι ὁ οὐρανός , ὡς περιλαμβάνω καί ὁ ὁ κοῦφος σῶμα τόπος , λέγω ἄν ὁμοίως πᾶς μέν ὁ ἐντός ὁ σφός - Ἥρα εἰμί τόπος αὐτός ὡς ὅλος , οὖον μέντοι ὡς ἐν πᾶς φύω μένω καί Χωρὶς ὁ ὑπό ὁ κέντρον περιέργω . ὁ οὖν βῶλος εἰμί μέν οὕτως λέγω ἐν πᾶς οὗτος ὁ τόπος κινέω , ὡς ἐκ ὁ ἐπιφάνεια ὁ οὐρανός φύω φέρω μέχρι ὁ κέντρον , ὀρθῶς λέγω , εἰμί δέ λέγω διά ὁ περιέχω ὁ γῆ πᾶς καί ὁ ἄνω καί ὁ κάτω τόπος , διά οὗτος καί ὁ βῶλος πάντῃ φέρω ὀφείλω ὁμοίως ἄνω . τε καί κάτω , διά ὁ πάντῃ εἰμί ὁ ὁλότης αὐτός , οὐκέτι εὔλογος . οὐδέ γάρ νῦν ἐπεί ὁ ὁλότης ὁ γῆ μέχρι ὁ ἐπιφάνεια ὁ περιέχω αὐτός ἀήρ διήκω , καί εἰμί ὁ ὅλος τόπος ὁ ἐντεῦθεν μέχρι ὁ κέντρον , διά οὗτος δήπου ὀφείλω ὁ βῶλος πάντῃ κατά οὗτος ὁ τόπος φέρω · οὐδέ γάρ ὁ ἐν ὁ κέντρον βῶλος , κἀν λαμβάνω χώρα , κινέω ἄν ἐκεῖθεν ἐπί ὁ ἐπιφάνεια φάνεια ὁ γῆ . οὕτως οὖν καί ἐπί ὁ ἤπειρος οὐ εὔλογος ὁ λέγω , ὅτι ὁ μέρος αὐτός πάντῃ φέρω διά ὁ ὅς ἤπειρος ὁ πᾶς καταχέω εἰμί γε ὅλως φυσικός τις ῥοπή ἔχω ὁ ἤπειρος . ἀλλά ἢ οὐδείς ῥοπή ἔχω φυσικός , καί οὕτως πάντῃ ἀκίνητος εἰμί , ἢ εἰμί ὅλως ἔχω ῥοπή , οὐ εὔλογος ὁ λέγω ὅτι πάντῃ ὁ μέρος ἢ ἵστημι ἢ φέρω , ὥσπερ οὐδέ νῦν ἐπί ὁ γῆ , ὡς εἴρω . ἀλλά εἰμί καί πρός οὗτος εἶπον , ὅτι νῦν μέν καί ὁ γῆ εἰμί περαίνω καί ὁ τόπος ὁ περιέχω αὐτός εἰμί οὗτος εἶπον ὅσπερ εἶπον , εἰμί μέντοι ἄπειρος τις εἰμί τόπος , πῶς εἰμί ὁ ἤπειρος διαιρέω εἶπον οὗτος μέν εἰμί ὁ κατά φύσις τόπος , ἐκεῖνος δέ μή ; ὡς γάρ αὐτός ἐν ὁ ἔμπροσθεν εἶπον , πῶς εἰμί ὁ ἤπειρος ὁ μέν ἄνω εἶπον ὁ δέ κάτω , ἢ ἔμπροσθεν καί ὄπισθεν ; πάντῃ γάρ πρός ἑαυτοῦ ὁ ἤπειρος ὁμοίως ἔχω . οὐ ἄρα εἰμί ὁ ἤπειρος τόπος ἀφορίζω μόριον τίς ἢ σημεῖον εἶπον ὡς οὗτος εἰμί ὁ κατά φύσις ὁ ἤπειρος σῶμα τόπος , ὥσπερ νῦν φημί ὁ κέντρον ὁ βάρος εἰμί ὁ κατά φύσις τόπος . λείπω οὖν ὁ ἤπειρος πᾶς τόπος κατά φύσις εἰμί λέγω τόπος ὁ ἤπειρος σῶμα · εἰμί δέ πᾶς εἰμί αὐτός κτάομαι φύσις , ἕπω οὗτος ὁ ὑπό ὁ Ἀριστοτέλης εἴρω . ὥστε εἰμί μέν ὁμοειδής , ἀκίνητος εἰμί . δυνατός ὁ ἀκίνητος εἰμί ὡς μόνος ἕπω ὁ μονοειδής εἰμί λαμβάνω · εἰμί γάρ ἁπλόος καί μονοειδής ὁ ἤπειρος , εἰμί δέ αὐτός ὁ πᾶς οἰκεῖος τόπος , ὁ αὐτός δέ καί ὁ μέρος , οὐδείς δέ ἐν ὁ οἰκεῖος τόπος κινέω ὁ εὐθυφορικός σῶμα , οὐ ἄρα κινέω ὁ ὁ ἤπειρος μόριον . οὗτος μέν οὖν εὔλογος ἀκολουθέω ὁ ὑπόθεσις , ὁ ἀκίνητος εἰμί ὁ ὁ ἤπειρος μόριον ἐν ὁ οἰκέω τόπος εἰμί , οὗτος δέ εἰμί ὁ ἤπειρος . εἰμί δέ οὗτος τις μή δίδωμι , ἀκίνητος αὐτός εἰμί , διά [ δέ ] ὁ μή ἀναιρέω ὁ κίνησις , δίδωμι πάντως ὁ ἀεί φέρω · οὗτος γάρ αὐτός σημαίνω ὁ ἢ ἀεί φέρω , ὡς ἕπομαι ὁ ἀναίρεσις ὁ ἀεί ἵστημι ὁ ἀεί κινέω . ὅς γάρ λόγος δείκνυμι ἀκίνητος , εἰμί τις οὗτος μή παραδέχομαι , δείκνυμι ἐκ ἀνάγκη ὅτι ἀεικίνητος εἰμί · εἰμί γάρ φύω ἐν ὁ ἴδιος κινέω τόπος , ὡς ὁ ὑπόθεσις , τόπος δέ αὐτός εἰμί ὅσπερ καί ὁ πᾶς , οὗτος δέ ἄπειρος εἰμί , ἐν ὁ ἤπειρος ἄρα τόπος κινέω . ὥστε οὖον ἵστημι ἐν γάρ ἤπειρος ή κίνησις ) , καί οὐδείς μπαλλον ὧδε αἰσθάνομαι , ἀλλά ὁμοίως πανταχοῦ . p . 205a13 καίτοι ἀδύνατος · τίς γάρ μᾶλλον Κάτων ἢ ἄνω ἢ ὁπουοῦν ; ἀδύνατος , φημί , ὁ ἀεί κινέω , εἶτα καί ἐπάγω πῶς ἀδύνατος · τίς γάρ μᾶλλον ἄνω ἢ κάτω ἅμα καί κατά αὐτός κινέω : εἰμί γάρ πᾶς μέν οἰκεῖος εἰμί αὐτός τόπος , εἰμί δέ ἐν πᾶς ὁ ἄνω καί ὁ κάτω ( οὗτος γάρ ἐκ ὁ ἐνάργεια λαμβάνω ) , οὐδείς μᾶλλον ἅμα καί κατά αὐτός ἄνω ἢ κάτω κινέω , εἰμί γε πανταχοῦ φύω φέρω · οὗτος δέ ἀδύνατος , ἅμα ὁ ἐναντίος κινέω · οὐδέ ἄρα κινέω . εἰμί γάρ διά ὁ ἔχω ὁ ἐπί πᾶς τόπος ὁρμή ἅμα ὁ ἐξίστημι ὁ ὁλότης φέρω ἐπί ὅσπερ ὁ ὁρμή ἄγω , φέρω δέ ἐπί πᾶς ὁμοίως , ἀδύνατος δέ οὗτος γίγνομαι , ἀδύνατος ἄρα καί κινέω · ἀνάγκη γάρ εἰμί κινέω , οὗτος κινέω . p . 205a16 πότερος οὖν κατέχω ὁ ὅλος τόπος ; καί πῶς ; τουτέστιν ἄρα διά ὁ ἐπί πᾶς τόπος φύω φέρω ἅμα πανταχοῦ κινέω , | καί ἐπί ὁ ἄνω καί ἐπί ὁ κάτω ; ἀλλά οὗτος ἀδύ - νάω · ὁ ἐναντίος γάρ οὕτως ἅμα κινέω . p . 205a17 τίς οὖν ἢ ποῦ ὁ μονή καί ὁ κίνησις αὐτός ; τουτέστιν ἢ ποῦ καί ἐπί τίς τόπος κινέω , ἢ ἐν ποῖος τόπος ἵστημι ; ἢ πανταχοῦ μένω ; οὖον κινέω ἄρα . ἢ πανταχοῦ κινέω ; οὐ ἄρα ἵστημι . εἰμί ἠρεμέω , φημί , πανταχοῦ ἠρεμέω οὖον γάρ δή ὅταν εἰς ὁ οἰκέω παραγίγνομαι τόπος , τότε ἠρεμέω · ὁ γάρ πᾶς οἰκεῖος · πανταχοῦ ἄρα ἠρεμέω ) , εἰμί δέ οὗτος , ὅλως οὖον κινέω . πάλιν εἰμί κινέω - τίθημι , πανταχοῦ ὁμοίως κινέω , διότι πάλιν ὁ πᾶς εἰμί αὐτός οἰκεῖος τόπος . ἀλλά ἵνα καί συγχωρέω ὁ πάντῃ κινέω , πῶς ἐκφεύγω δυνατός ὁ μηδέποτε ἵστημι αὐτός κινέω ; p . εἰμί δέ ἀνόμοιος ὁ πᾶς , ἀνόμοιος καί ὁ τόπος . δείκνυμι ὅτι ἁπλόος οὐ εἰμί , νῦν δείκνυμι ὅτι οὐδέ συντίθημι . εἰμί τοίνυν ἐκ ἀνομοειδής , ἀνάγκη καί ὁ τόπος οὗτος πλείων εἰμί · ὁ ετεροειδής γάρ ἕτερος καί ὁ τόπος . εἰμί δέ οὗτος , πρῶτος μέν ἄτοπος μή εἰμί ὁ ὁ πᾶς σῶμα συνεχής , ἀλλά ἐκ ἅπτω εἰμί . πῶς δέ οὗτος συμβαίνω φθάνω εἶπον , ὅτι εἰμί μέν κεράννυμι εἰμί ὁ . ἑτεροειδής , ἀεί ἐν ὁ παρά φύσις εἰμί , εἰμί δέ οὗτος ἀδύνατος καί δεῖ ἕκαστος ὁ ἑαυτοῦ τόπος καταλαμβάνω , ἐκ ἅπτω εἰμί ὁ ἤπειρος · ἀλλά οὐδείς φυσικός σῶμα τοιοῦτος εἰμί . p . 205a22 περαίνω μέν οὐ οἷος τε · εἰμί γάρ ὁ μέν ἤπειρος ὁ δέ οὖον , εἰμί ὁ πᾶς ἤπειρος . ἀδύνατος , φημί , ἐκ περαίνω εἶδος σύγκειμαι ὁ ἤπειρος . ἀνάγκη γάρ εἷς τίς ὁ ὑπό ὁ εἶδος οὗτος ἤπειρος εἰμί ἢ πλῆθος ἢ μέγεθος · εἰμί γάρ ὁ ὑπό πᾶς ὁ εἶδος ἄτομος περαίνω ἄγω , καί ὁ ἐκ πᾶς εἰμί περαίνω . εἰμί δέ πάλιν πᾶς ἢ τις ἄγω ἤπειρος , διπλασιάζω ὁ πολλαπλασιάζω ὁ ἤπειρος . λείπω ἐν ὁ ὑπό εἷς εἶδος ἄτομος ἤπειρος εἰμί . ἀλλά καί οὗτος ἀδύνατος • πρῶτος μέν γάρ καί ἐνταῦθα αὔξησις ὁ ἤπειρος γίγνομαι , προστίθημι ὁ ἤπειρος ὁ περαίνω , ἔπειτα ( ὅπερ ἔναγχος λέγω ) καταδαπανάω ὁ περαίνω ὑπό ὁ ἤπειρος · ἤπειρος γάρ ὁ ἐν ἤπειρος δύναμις . p . 205a25 καί διά οὗτος οὐδείς ὁ εἷς καί ἤπειρος πῦρ ποιέω . ἐλλιπής εἴρω ὁ ἐπιχείρημα ( ὡς γάρ εἶπον , ἐκ ὁ παρά αὐτός ὁμολογέω ἐθέλω ἐλέγχω ὁ ὑπόθεσις , οὗτος προστίθημι ) , δήω γάρ οὕτως εἶπον καί ἄλλως οὐ οἷος τε εἷς ὁ στοιχεῖον ἤπειρος εἰμί ἐν ὁ σύνθεσις , διότι ὁ μέν στοιχεῖον ἕκαστος ὁ κατά φύσις ὁρίζω τόπος , ὁ δέ ἤπειρος ὁρίζω τόπος οὐ ἔχω . ὥστε οὐ ἄν εἰμί εἷς ὁ στοιχεῖον ἤπειρος . ὅτι δέ ὁ ἤπειρος ὁ τόπος ἀόριστος , δηλόω καί ὁ φυσικός · διά οὗτος γοῦν οὐδείς ὁ εἷς καί ἤπειρος πῦρ ποιέω καί ὁ ἑξῆς p . 205a28 οὗτος δέ ἐπαμφοτερίζω ὁ ἄνω καί κάτω . καίτοι ἐσθίω συνοράω αὐτός ὅτι οὖον μόνος ὕδωρ καί ἀήρ ἐν ὁ ἀλλότριος ὁράω τόπος , ἀλλά καί γῆ καί πῦρ . πολλαχοῦ γοῦν κρατήρ πυρός ἀναδίδωμι , ὡς ἐν τε ὁ Αἴτνη καί ἐν ὁ Κιλικία καί ὁ κεραυνίτης φημί λίθος ἄνω συνίστημι κάτω φέρω . ἀλλά δῆλος ὡς οὐ οἷος τε ἐν ὁ ἀλλότριος τόπος κατά ἐνέργεια οὗτος φέρω , ἀλλά ὡς γίγνομαι , ἐπεί πᾶς εἰς πᾶς μεταβάλλω . p . 205a29 εἰμί δέ ἤπειρος καί ἁπλόος , καί ὁ τόπος ἤπειρος . ἐπί ὁ ἕτερος μεταβαίνω ὑπόθεσις ὁ ἤπειρος ὁ εἶδος ὑποτίθημι , ἤπειρος δηλονότι καί ὁ ἄτομος εἰμί , εἰμί γε τοὐλάχιστον εἷς ἄτομος ὑπό εἷς εἶδος τελέω . εἰμί οὖν ἤπειρος εἰμί κατά εἶδος ὁ συντίθημι ὁ ἤπειρος . ἐπεί ὁ διάφορος κατά εἶδος διάφορος καί ὁ τόπος , ἀνάγκη καί ὁ τόπος ἤπειρος εἰμί . οὗτος δέ , φημί , ἀδύνατος · ὁ γάρ φυσικός πᾶς τόπος περαίνω εἰμί , εἰμί δέ περαίνω ὁ τόπος , ἐκ ἀνάγκη καί ὁ ἐν αὐτός σῶμα περαίνω εἰμί , περαίνω δέ εἰμί ὁ σός - Μάτων καί ὁ ἐκ πᾶς περαίνω ἀνάγκη εἰμί . διά τίς δέ εἰμί ὁ ἀριθμός περαίνω ὁ τόπος , καί ὁ ἐν αὐτός σῶμα περαίνω ἀνάγκη εἰμί , οὖον μόνος ἀριθμός ἀλλά καί μέγεθος ; ὅτι πᾶς τόπος περαίνω κατά ὦ μέγεθος περιέχω γάρ ὁ ἐν τόπος σῶμα ) , περαίνω δέ εἰμί ὁ τόπος καί ὁ εἰμί αὐτός σῶμα περαίνω ἀνάγκη · οὔτε γάρ , φημί , πλείων ὁ σῶμα ἐγχωρέω εἰμί ὁ τόπος ( κενός γάρ εἰμί ) , οὔτε πλείων ὁ m τόπος σῶμα εἰμί · εἰμί γάρ σῶμα οὐ ἐν τόπος . p . 205a30 καί εἰμί ἤπειρος ὁ στοιχεῖον . οὗτος κατά ἑαυτοῦ εἰμί ἐπιχείρημα δύναμις ἔχω · εἰμί γάρ ἐκ ἤπειρος εἶδος σύγκειμαι ὁ ἤπειρος , ἀνάγκη καί ὁ στοιχεῖον ἤπειρος εἰμί . δείκνυμι δέ οὗτος ἀδύνατος καί ἐν ὁ πρός Ἀναξαγόρας λόγος ἐν ὁ πρῶτος βιβλίον , δείκνυμι δέ καί ἐν ὁ περι οὐρανός , καί μάλιστα ἐν ὁ περι γένεσις · εἴρω γάρ ἐκεῖ ὅτι εἰμί ὁ στοιχεῖον ἤπειρος εἰμί , πρῶτος μέν δισός πλάσσω ὁ ἤπειρος μετά ὁ ὑπόκειμαι , ἔπειτα ἀναιρέω γένεσις καί καθόλου πᾶς μεταβολή δεῖ γάρ ἤπειρος μεταβολή εἰμί , ἵνα γίγνομαι τις γένεσις ) , οὗτος δέ ἀδύνατος . συναπτέον οὖν ὁ “ καί ὁ τόπος ἤπειρος ” ὁ εἰμί δέ οὗτος ἀδύνατος καί ὁ ἑξῆς . ὁ δέ εἰμί δέ οὗτος ἀδύνατος οὗτος εἰμί , εἰμί ἀδύνατος ἤπειρος εἰμί ὁ τόπος . p . 205a34 ἅμα δέ οὐδέ ἤπειρος εἰμί ὁ σῶμα . ὁ “ οὔτε οὔτε γάρ ὁ τόπος ἅπας μείζων ἢ ὅσος ἐνδέχομαι ὁ σῶμα εἰμί ” συναπτέον ὁ ἔτι οὔτε ὁ σῶμα μείζων ἢ ὁ τόπος καί ὁ ἑξῆς , εἶτα ὁ ἅμα δέ οὐδέ ἤπειρος εἰμί ὁ σῶμα · ὡς συμπέρασμα γάρ εἰμί οὗτος ὁ ἄλλος . εἰμί γάρ οὔτε ὁ τόπος μείζων ὁ σῶμα , οὔτε ὁ σῶμα μείζων ὁ τόπος , περαίνω δέ πᾶς τόπος , καί ὁ σῶμα περαίνω ἀνάγκη · οὐδείς ἄρα σῶμα ἤπειρος εἰμί . p . 205b1 Ἀναξαγόρας δέ ἄτοπος λέγω περί ὁ ὁ ἤπειρος μονή · στηρίζω γάρ αὐτός ἑαυτοῦ φημί ὁ ἤπειρος . ὁ Ἀναξαγόρας , Ἀναξαγόρας , φημί , ἄτοπος αἴτιος ἀποδίδωμι ὁ μένω καί ἀκίνητος εἰμί ὁ ἤπειρος , ὅσπερ εἰμί κατά αὐτός ὁ ἐκ πᾶς ὁ ὁμοιομέρεια σύγκειμαι ἤπειρος εἰμί , ὅσπερ ὁ νόος ἀπό τις χρόνος ἄρχω δῖος · κρίνω λέγω . ὁ οὖν ὅλος οὗτος μίγμα ἀκίνητος εἰμί λέγω ὁ Ἀναξαγόρας αἴτιος ὁ ἀκινησία οὗτος ἀποδίδωμι · οὖον γάρ ὁ εἰμί ἐν ὁ κατά φύσις τόπος , οὗτος ἀκίνητος εἰμί οὐδέ γάρ εἰμί ὅλως ἐν τόπος λέγω , ἵνα μή οὗτος εὐθύς καί περαίνω ποιέω ) , ἀλλά αἴτιος εἰμί αὐτός ὁ ἀκινησία ὁ αὐτός ἑαυτοῦ στηρίζω , τουτέστιν ἑαυτοῦ ἀντιβαίνω καί εἰς ἑαυτοῦ ἐπερείδω , οὗτος δέ ὑπάρχω αὐτός διά ὁ μηδέ ἐν τις εἰμί μηδέ περιέχω , ἀλλά αὐτός ἐν ἑαυτοῦ εἰμί καί αὐτός ἑαυτοῦ τόπος ὑπάρλ χέω . οὗτος δέ , φημί , λέγω , ὡς δή πᾶς , ὅπου ἀνά εἰμί , ἐκεῖ καί περυκοος εἰμί · εἰμί γάρ μή εἰμί ὁ αἴτιος ὁ στάσις ὁ κατά φύσις τόπος , ἀλλά ὁ στηρίζω ἑαυτοῦ καί ἐν ἑαυτοῦ εἰμί , δυνατός γε δήπου καί ἀλλαχοῦ εἰμί καί ἵστημι , εἰμί ἐν ἑαυτοῦ εἰμί καί στηρίζω ἑαυτοῦ . οὗτος δέ ψεῦδος · οὐδέ γάρ νῦν ὁ γῆ διά ὁ στηρίζω ἑαυτοῦ καί εἰς ἑαυτοῦ συμφέρω , διά οὗτος μένω . εἰμί γάρ οὗτος εἰμί ὁ αἴτιος ὁ μονή , ἐάν ὁ λόγος μετεωρίζω ὁ γῆ καί ἄγω αὐτός μέχρι ὁ ὑπέκκαυμα , ἐπεί ἐκεῖ ἐν ἑαυτοῦ εἰμί καί ἑαυτοῦ στηρίζω , ἐσθίω δήπου καί ἀκίνητος εἰμί . οὗτος δέ ἀδύνατος · φέρω γάρ ἠώς ἄν ὁ κατά φύσις καταλαμβάνω τόπος , οὗτος δέ εἰμί ὁ μέσος . οὐ ἄρα οὐδέ νῦν ὁ ἑαυτοῦ στηρίζω αἴτιος ὁ μένω . καί ἄλλως οὖον ὁ ἑαυτοῦ στηρίζω καί ἐν ἑαυτοῦ εἰμί καί ὑπό μηδείς περιέχω , οὗτος ἤδη καί κατά φύσις ἀκίνητος ποιέω ὁ ἀπειρόω · ἐναντίος γάρ βίαιος μονή οὗτος αἴτιος . διά γάρ τόπος ἀπορία καί ὁ μή ἔχω ποῦ κινέω οὖον κινέω , οὖον διά ὁ μή φύω κινέω · ἄδηλος γάρ εἰμί πάρειμι χώρα ἠρεμέω ἄν . διά οὗτος γοῦν καί ὁ γῆ κατά φύσις μένω καί μή κινέω φημί , διότι καί τόπος ὑπάρχω πανταχόθεν , ὅμως οὐδαμοῦ κινέω · ἐπεί οὖν ἔχω ποῦ κινέω , ὅμως οὖον κινέω , διά οὗτος ὁ μονή αὐτός αἴτιος ὁ φύω ἐν ὁ μέσος εἰμί . ὥσπερ οὖν εἰμί κατά ὑπόθεσις ποιέω ἤπειρος ὁ γῆ αὐξάνω αὐτός * * * ὡς νῦν ἔχω , ἔξεστι μέν εἰμί λέγω ὅτι αὐτός ἑαυτοῦ στηρίζω καί ἐν ἑαυτοῦ εἰμί καί ὑπό οὐδείς περιέχω , ἀλλά οὖν οὖον οὗτος ὁ κατά φύσις ἀκινησία αὐτός αἴτιος εἰμί . ἀλλά ὅτι εἴργω εἰμί ἀπό ὁ μέσος καί περί αὐτός νέος , οὗτος φημί καί ἐπί ὁ ἤπειρος , ὅτι ἄν ἑαυτοῦ στηρίζω καί ὑπό μηδείς περιέχω , οὖον οὗτος κατά φύσις αἴτιος εἰμί ὁ ἀκινησία . ἐναντίος γάρ βίαιος ὁ μονή · πόθεν γάρ ὅτι εἰμί ἔχω τόπος οὐ κινέω ; ἐσθίω οὖν ὁ Ἀναξαγόρας φυσικός αἴτιος ἀποδίδωμι ὁ ἀκινησία ὁ ἤπειρος · ὁ γάρ ὑπό αὐτός ἀποδίδωμι αἰτία οὖον ὁ φύσις εἰμί ὁ ἤπειρος , ὅσπερ εἰμί ὁ μίγμα ὁ ἐκ πᾶς , ἀλλά ὁ μέγεθος . εἰμί γάρ κατά φύσις εἰμί ὁ ἤπειρος ὁ ἀκινητίζω , καί ἕκαστος ὁ μόριον ὁ αὐτός δήπου ἄν εἰμί κατά φύσις · ὅς γάρ ὁ ὅλος γῆ κτάομαι φύσις εἰμί , οὗτος καί ὁ μόριον ἕκαστος , καί ὅσπερ ὁ ὅλος ὕδωρ , ὡς τοιόσδε φύσις . κατά φύσις εἰμί καί συμπληρωτικός ὁ οὐσία αὐτός , οὗτος · καί κύαθος εἷς . πότερος οὖν καί ἕκαστος ὁ μόριον κατά φύσις εἰμί ὁ στηρίζω ἑαυτοῦ καί ἐν ἑαυτοῦ εἰμί , ἢ οὖον ; εἰμί μέν γάρ κατά φύσις , καί ὁ μόριον πᾶς ἀκίνητος ἄν · εἰμί · ἀλλά οὗτος οὐδέ αὐτός δοκέω , οὐδέ ὁ αἴσθησις συγχωρέω . εἰμί δέ ὅτι περαίνω ὁ μόριον , διά οὗτος οἷος τε εἰμί καί κινέω , οὖον κατά ὁ φύσις ἄρα ὁ σῶμα ὁ μή κινέω ὑπάρχω ὁ ὅλος , ἐπεί καί ὁ μόριον ἄν οὗτος ὑπάρχω , εἴπερ ὁμοειδής ὁ μίγμα ὁμοίως γάρ πᾶς ἐν πᾶς ὑπάρχω ) , ἀλλά διά ὁ μέγεθος . οὗτος δέ οὐ εἰμί φυσικός αἴτιος | ἀποδίδωμι . ὅλως δέ εἰμί ὁ ἤπειρος φύω αὐτός ἐν ἑαυτοῦ εἰμί καί αὐτός ἑαυτοῦ εἰμί τόπος , ἐσθίω καί ὁ μέρος ἕκαστος αὐτός ἑαυτοῦ ἵημι τόπος καί ἐν ἑαυτοῦ εἰμί · ὁμοειδής γάρ ὁ τόπος ὁ τε ὅλος καί ὁ μέρος , ὡς ἤδη εἴρω . εἰμί τοίνυν ὁ ἤπειρος τόπος ὁ ἐν ἑαυτοῦ εἰμί , καί ὁ μέρος ἄρα ὁ αὐτός εἄν εἰμί τόπος · ὁ δέ ἀκινησία αἴτιος ὁ ἐν ἑαυτοῦ εἰμί καί αὐτός ἑαυτοῦ εἰμί τόπος · καί ὁ μέρος ἄρα σύν ὁ ὅλος ἀκίνητος . οὗτος δέ καί ψεῦδος καί ἀδύνατος . καί ἄλλως εἰμί τόπος ὁ μέρος ὁ ἐν ἑαυτοῦ εἰμί , ἐπεί καί ὁ ὅλος , οὐδείς κωλύω ὁ μέν πῦρ κάτω εἰμί ὁ δέ γῆ ἄνω ἐν ἑαυτοῦ γάρ εἰμί ἑκάτερος οὗτος , ὅπου ἐάν εἰμί ) , οὗτος δέ ἀδύνατος . οὐδέ ἄρα οὗτος κατά φύσις τόπος ὁ μέρος , οὐδέ ὁ ὅλος ἄρα · ὁ γάρ αὐτός κατά εἶδος ὁ ὅλος καί ὁ μέρος . p . 205b3 οὗτος δέ ὅτι ἑαυτοῦ . Ζεύς οὗτος , φημί , στηρίζω ἑαυτοῦ ὁ ἤπειρος , ὅτι οὐ ἐν τόπος εἰμί οὐδέ ὑπό ἄλλος περιέχω , ἀλλά ἐν ἑαυτοῦ εἰμί . ὡς ὅπου ἄν ἤ , φύω ἐνταῦθα εἰμί . οὗτος ἐπισκώπτω φημί · ὡς δή , φημί , πᾶς , ὅπου ἀνά εἰμί , ἐκεῖ καί φύζω εἰμί , οὗτος οὗτος φημί . εἰμί γάρ ὁ ἐν ἑαυτοῦ εἰμί αἴτιος ὁ μονή , κἀν μή ἄνω εἰμί ὁ πῦρ ἀλλά κάτω , μένω ἄν εἰμί ὁ κάτω τόπος οἶος ὁ ἐν ἑαυτοῦ εἰμί · οὗτος δέ ψεῦδος . ὡσαύτως καί ὁ κρεμάννυμι βῶλος οὖον φύω ἐν μετέωρος εἰμί , ἀλλά κάτω . εἰμί ἐν μή κατά φύσις εἰμί ὁ ἕκαστος τόπος ἀφορίζω , οὐδείς μᾶλλον ὁ γῆ καί ὁ πῦρ ἄνω ἢ κάτω μένω ἐσθίω . p . 205b6 ὁ γάρ ἐν ἑαυτοῦ στηρίζω καί ἐν ἑαυτοῦ εἰμί ἀκίνητος εἰμί ἀνάγκη . εἰμί καί οὗτος , φημί , δήω , ὁ ὑπό ἑαυτοῦ στηρίζω καί ἐν ἑαυτοῦ εἰμί διά ὁ ὑπό μηδείς περιέχω ἐκ ἀνάγκη ἀκίνητος εἰμί , ἀλλά οὖν οὖον ὁ κατά φύσις ἀκινησία οὗτος αἴτιος · δύναμαι γάρ οὕτως ἀκίνητος εἰμί καί διά ὁ μή ἔχω ὅπου κινέω , ἀλλά ἐν μή ἔχω ποῦ κινέω , φύω γε αὐτός κινέω οὐδείς κωλύω . ἐσθίω οὖν ὁ κατά ὗς ἀκινησία ἀποδίδωμι ὁ αἴτιος , καί μή ὁ κατά βία καί παρά φύσις . p . 205b10 ἐπεί καί ὁ γῆ οὖον φέρω , οὐδέ εἰμί ἤπειρος εἰμί , εἴργω μέντοι ἀπό ὁ μέσος . ὥσπερ , φημί , εἰμί ἤπειρος εἰμί ὁ γῆ , οὖον διά ὁ ἤπειρος εἰμί καί μή ἔχω ὅπου κινέω , διά οὗτος οὐ κινέω , ἀλλά ὅτι εἴργω εἰμί ἀπό ὁ μέσος ( καίτοι ἔξεστι εἰμί λέγω ὅτι διά οὗτος ἀκίνητος εἰμί , ὅτι στηρίζω ἑαυτοῦ καί ὑπό οὐδείς περιέχω , ἀλλά ἔλεγχος ὁ μή εἰμί ὁ ἀκινησία αὐτός αἴτιος οὗτος , ὁ νῦν καί ἔχω γε ποῦ κινέω , ὅμως μή κινέω ) , οὕτως οὖν ἄν μή κινέω ὁ ἤπειρος , λεκτέος · φυσικός αἴτιος ὁ ἀκινησία αὐτός · ὅς γάρ ἀποδίδωμι , ὁ μέγεθος εἰμί . p . 205b18 ἅμα δέ δῆλος ὅτι κἀν ὁστισοῦν μέρος δήω μένω . εἰμί γάρ αἴτιος ὁ ὅλος ὁ ἀκινησία ὁ ἐν ἑαυτοῦ εἰμί , οὗτος καί ὁ μέρος ἐσθίω εἰμί ἀκινησία αἴτιος · ὁ γάρ αὐτός τόπος ὁ ὅλος καί ὁ μέρος . εἰμί μέν ἐν καί ὁ μέρος κατά φύσις εἰμί ὁ στηρίζω ἑαυτοῦ , πᾶς εἄν ἀκίνητος εἰμί , εἰμί δέ διά ὁ περαίνω ὁ μέρος , διά οὗτος κινέω , οὐδέ ὁ ὅλος ἄρα κατά φύσις ὑπάρχω ὁ ἀκίνητος , ἀλλά διά ὁ μή ἔχω ποῦ κινέω . p . 205b24 ὅλος δέ φανερός ὅτι ἀδύνατος ὁ ἤπειρος ἅμα λέγω σῶμα καί τόπος τις εἰμί ὁ σῶμα . δείκνυμι ἐκ ὁ δύναμις καί ἐκ ὁ τόπος ὅτι ἀδύνατος εἰμί ἤπειρος σῶμα , νῦν καί ἐκ ὁ ῥοπή αὐτός οὗτος κατασκευάζω , κατά ὅς ὁ φυσικός σῶμα κινέω . δύο γάρ εἶδος κίνησις ἐν ὁ πᾶς , ὅς τε κατά εὐθύς καί ὁ κύκλος , ὁ κατά εὐθύς ὁ μέν ἄνω , ὁ ὁ κοῦφος , ὁ δέ κάτω , ὁ ὁ βάρος . ἐάν οὖν δείκνυμι ὅτι οὔτε ὁ κατά εὐθύς κινέω σῶμα οὔτε ὁ κύκλος ἤπειρος καί εἷς κινέω κίνησις , ἀλλά πᾶς εἷς κίνησις περαίνω εἰμί , δῆλος ὅτι οὐδέ τόπος ἤπειρος εἰμί , τόπος δέ ἤπειρος μή εἰμί , οὐδέ φυσικός σῶμα ἤπειρος εἰμί · πᾶς γάρ σῶμα ἐν τόπος . ἐνταῦθα μέν οὖν δείκνυμι ὅτι οὐ εἰμί κατά εὐθύς κίνησις ἤπειρος , ἐν δέ ὁ περι οὐρανός ὅτι οὐδέ κυκλοφορικός κίνησις ἤπειρος εἰμί ἐνδέχομαι . εἰμί δέ πᾶς σῶμα ἢ κύκλος κινέω ὁ κατά εὐθύς , ἀμφότερος δέ περαίνω , ὁ κινέω , καί ὁ κινέω ἀνάγκη περαίνω εἰμί . ὅσπερ οὖν εἶπον , ἐνταῦθα δείκνυμι ὡς οὐ οἷος τε ὁ εὐθυφορικός τίς σῶμα ἤπειρος εἰμί , καί πρῶτος μέν δείκνυμι διά ὑποθετικός συλλογισμός . εἰμί γάρ εἰμί , φημί , ἄπειρος2 τίς σῶμα αἰσθητός , ἢ βάρος ἔχω ἢ κουφότης ( πᾶς γάρ σῶμα αἰσθητός ἢ βάρος ἔχω ἢ κουφότης ) , μήv ἀδύνατος βάρος · ἔχω ἢ κουφότης ὁ ἤπειρος σῶμα , οὐδέ εἰμί ἄρα ὅλως δυνατός ἤπειρος σῶμα ὁ κατά εὐθύς κινέω . πόθεν δέ ὅτι ἀδύνατος βάρος ἔχω ἢ κουφότης ὁ ἤπειρος σῶμα ; ὅτι εἰμί μέν βαρύς εἰμί , φημί , ὅλος | εἰμί κάτω , εἰμί δέ κοῦφος , ὅλος ἄνω , εἰμί δέ ὁ μέν ἔχω βαρύς ὁ δέ κοῦφος , ὁ μέν εἰμί αὐτός ἄνω ὁ δέ κάτω . καί ὁ μέν ὅλος εἰμί ἢ ἄνω ἢ κάτω . ὡς σαφής ἔχω ὁ ἄτοπος , οὐδέ κατασκευάζω ( πρῶτος μέν ὅτι οὖον μόνος βαρύς εἰμί ὁ σῶμα , ἀλλά κοῦφος , ἔπειτα εἰμί μόνος ὁ ἄνω κατέχω τόπος , ἔλλειψις ὁ κάτω , εἰμί δέ ὁ κάτω , ἔλλειψις ὁ ἄνω · πῶς οὖν ἤπειρος ὅς μή πᾶς περιλαμβάνω τόπος ; ) , κατασκευάζω δέ , μᾶλλον δέ ἀπάγω εἰς ἄτοπος , ὁ ὑπόθεσις ὁ λέγω ὁ μέν αὐτός εἰμί βαρύς ὁ δέ κοῦφος . εἰμί γάρ ὁ μέν αὐτός εἰμί βαρύς ὁ δέ κοῦφος , ὁ μέν εἰμί ἄνω ὁ δέ κάτω · πῶς οὖν διαιρέω , φημί , ὁ ἤπειρος , ἵνα καί ἀποδίδωμι μόριον ἑκάτερος ; πότερος ὁ μέν ἥμισυς βαρύς εἴρω ὁ δέ ἥμισυς κοῦφος , ἢ ὁπωσοῦν ἄλλως ; καί πῶς οἷος τε ὁ ἤπειρος ἥμισυς ἢ δίμοιρος λαμβάνω , ἢ ὅλως μόριον ; ἔπειτα πῶς δυνατός ὅλως ἐν ὁ ἤπειρος εἰμί ὁ ἄνω καί ὁ κάτω ; πόθεν ἄρχω μέχρι τίς ἀφορίζω ὁ ἄνω , ὁμοίως . δέ καί ὁ κάτω ; ἀδύνατος γάρ οὗτος ἐπί ὁ ἤπειρος . καί εἰμί ὅλως ἔχω ὁ ἄνω καί κάτω , ἔχω καί ἔσχατος · ἔσχατος γάρ οὗτος . εἰμί δέ ἔχω ἔσχατος , οὐ εἄν εἰμί ἤπειρος . δυνατός δέ καί ἐνταῦθα εἶπον ὅσπερ καί ἐπί ὁ δύναμις , ὅτι ἢ κεράννυμι εἰμί ἢ ἅπτω , καί ἥκω ὁ πρότερος λόγος . πρῶτος μέν ἐπιχείρημα οὗτος . δύο πάλιν ἀπό ὁ τόπος . πούς , φημί , φυσικός σῶμα ἐν τόπος εἰμί , τόπος δέ διαφορά ἐκ , κύριος μέν ὁ τόπος δύο , ὁ ἄνω καί ὁ κάτω , ἕτερος δέ παρά οὗτος τέσσαρες , ἔμπροσθεν ὄπισθεν δεξιός ἀριστερός . πρῶτος δέ εἶπον ὁ ἄνω καί ὁ κάτω , διότι συναναιρέω καί . οὖον συναναιρέω · μή εἰμί γάρ οὗτος οὐδέ ὁ λοιπός εἰμί δύναμαι , ἐκεῖνος δέ μή εἰμί οὗτος οὐδείς κωλύω εἰμί · εἰμί μέν γάρ πλάτος ἢ βάθος ἀνάγκη πᾶς καί μῆκος εἰμί , μῆκος δέ εἰμί οὐ ἀνάγκη καί ὁ λοιπός . δείκνυμι δέ οὗτος ἐν ὁ περι οὐρανός ἀκριβής . ἓξ οὖν ὁ διαφορά ὁ τόπος , καί οὗτος , φημί , οὐδέ μόνος θέσις εἰμί καί πρός ὁ ἡμέτερος σχέσις , ἀλλά καί ἐν ὁ πᾶς κατά φύσις εἰμί · καί ὁ μέν ἄνω καί κάτω προφανῶς , δεξιός δέ καί ἀριστερός ἐν μέν ὁ μερικός πρόδηλος ( φύσις γάρ ὁ μέν ὁ μόριον εἰμί δεξιός , ὁ δέ ἀριστερός ) , καί ἐν ὁ πᾶς δέ δεξιός μέν ὁ ἀνατολικός , ὡς ἄρχω ὁ κίνησις , ἀριστερός δέ ὁ ἐναντίος . οὗτος καί ὁ ποιητής αὐτός καλέω · φημί γάρ ἔτι ἐπί δεξιός ἔρχομαι πρός ἠώς τε ἠέλιος τε , ἔτι ἐπί ἀριστερός ὅς γε πρός ζόφος ἠερόεις . οὗτος μέν οὖν δεξιός καί ἀριστερός , κατά ἀναλογία δέ ἔμπροσθεν μέν ὁ βόρειος , ὄπισθεν δέ ὁ νότιος . ἀνάγκη οὖν εἰμί εἰμί σῶμα ἤπειρος , ἐν τόπος εἰμί οὗτος , ἐν τόπος δέ εἰμί κατά οὗτος ὁ διάστασις διίστημι . ἀδύνατος δέ ἐν ὁ ἤπειρος σῶμα οὗτος λαμβάνω ὁ διαφορά · τίς γάρ ὁ ὁ ἤπειρος τίς ὁ τόπος ἀφορίζω ; εὐθύς γάρ ἀνάγκη περαίνω εἰμί συνδιαιρέω κατά μόριον ὁ ὁ τόπος διαφορά . ἢ γάρ τις ὁ μόριον ἤπειρος εἰμί τις δέ περαίνω , ἢ πᾶς ἤπειρος , ἢ πᾶς περαίνω · καί εἰμί μέν πᾶς περαίνω , καί ὁ ἐκ πᾶς ἄρα περαίνω , εἰμί δέ ὁ λοιπός ἕτερος εἰμί , ἢ πολλαπλασιάζω ὁ ἤπειρος ἢ αὐξάνω . τρίτος · πᾶς τόπος φύσις περαίνω πέρας γάρ εἰμί ὁ περιέχω ) , εἰμί οὖν πᾶς μέν σῶμα ἐν τόπος πᾶς δέ τόπος περαίνω , ἅπας ἄρα σῶμα περαίνω καί ἀποφατικός · εἰμί πᾶς σῶμα ἐν τόπος δέ ἤπειρος οὐ εἰμί , οὐδείς ἄρα σῶμα ἄπειρος2 εἰμί . τέταρτος τίθημι ἐπιχείρημα τοιοῦτος · ἐπί ὅς , φημί , ὁ γένος κατηγορέω , ἀνάγκη πᾶς καί ὁ εἶδος τίς κατηγορέω ( οὐδείς γάρ εἰμί γένος τίς αὐτός κατά ἑαυτοῦ , ἀλλά ἐν ὁ εἶδος θεωρέω , οὐδέ εἰμί ζώιον τίς ὅς μή πάντως · ἄνθρωπος εἰμί ἢ ἵππος ἢ ἕτερος τίς ὁ κατά εἶδος ζῷον ) , οὐκοῦν εἰμί ἐν τόπος ὁ ἤπειρος , πάντως καί ἐν τις ὁ ὁ τόπος εἶδος εἰμί , ὁ ἐν ὁ κάτω ἢ ἐν ὁ ἄνω ἢ ἐν τις ὁ ἄλλος ( οὖον γάρ εἰμί τόπος τις παρά ὁ εἴρω ) , δείκνυμι δέ πολλάκις ὅτι ἀδύνατος ὁ ἤπειρος ἐν τις οὗτος εἰμί . οὗτος μέν · οὖν ἐνταῦθα , ἐν δέ ὁ περι οὐρανός πραγματεία πολύς ἐπιχείρημα κατασκευάζω , ὅτι οὐδέ ὁ κύκλος κίνησις ἐνδέχομαι ἤπειρος εἰμί , ἐπεί μηδέ αὐτός ὁ κύκλος , ἐκ ὅς δύο ἢ τρεῖς μιμνήσκω , ὅσος εἰς νόησις εἰμί πρόχειρος καί ὁ μή διά γεωμετρικός ἄγω θεωρία . δείκνυμι γοῦν ἐν γεωμετρία , ὅτι ἐάν δύο εὐθύς ἀπό εἷς σημεῖον ἐκβάλλω ἐπί ἤπειρος ; ὁ μεταξύ αὐτός διάστημα ἐπί ἤπειρος αὐξάνω , καί εἰμί γίγνομαι κατά ἐνέργεια ἤπειρος νοέω ὁ εὐθύς , καί ὁ μεταξύ αὐτός διάστημα κατά ἐνέργεια ἤπειρος εἰμί . οὗτος οὕτως ἔχω , ἐάν νοέω ἀπό ὅς κέντρον ὁ γῆ δύο εὐθύς ἐκβάλλω εἷς μέν ἐπί ὁ μεσουράνημα , ἕτερος δέ ἐπί ὁ ἀνατολή , εἰμί μέν ὁ μεταξύ αὐτός διάστημα ἤπειρος εἰμί , ἐπεί ἐν ἕξ ὥρα ὁ τοσοῦτος διά - στάσις κινέω ὁ ἥλιος , λέγω ὁ ἀπό ἀνατολή ἐπί ὁ μεσουράνημα , ἐν περαίνω χρόνος ἤπειρος διάστημα κινέω , ὅσπερ ἀδύνατος . οὐ ἄρα ἤπειρος ὁ μεταξύ ὁ εὐθύς διάστημα , ἀλλά περαίνω . ὁ αὐτός δέ πάλιν συμβαίνω , ἐν εἰμί ἀπό ὁ κέντρον ἐπί ὁ μεσουράνημα καί ἐπί ὁ δύσις δύο εὐθύς ἐκβάλλω · οὐκοῦν ὁ ἀπό ὁ μεσουράνημα ἐπί ὁ δύσις περαίνω εἰμί . • ὁ αὐτός δέ καί ἐπί ὁ λοιπός ἡμισφαίριον συμβαίνω . οὐ ἄρα οὐδέ ὁ κύκλος κίνησις ἐνδέχομαι ἤπειρος εἰμί . δείκνυμι δέ ὁ αὐτός καί οὕτως · ὥσπερ , φημί , οὐ εἰμί εἶπον τρίγωνος ἤπειρος ἢ τετράγωνος , ἀλλά ἅμα ὁ εἶπον οὗτος σχῆμα τις ἐννοέω , ὁ μέν ὑπό τρεῖς ὁράω ὁ δέ ὑπό τέσσαρες περατόω , οὕτως οὐδέ κύκλος ἤπειρος οἷος τε λέγω , οὐδέ ἁπλόος σχῆμα · αὐτός γάρ ὁ σχῆμα ὁ ἔννοια ὁράω καί πέρας εἰμί σημαντικός . εἰμί οὖν μηδέ κύκλος εἶπον ἤπειρος ἐνδέχομαι , πολύς μᾶλλον οὐδέ ὁ κατά κίνησις ἤπειρος εἰμί · ὡς γάρ ἔχω ὁ ἐπί ὅς γίγνομαι ὁ κίνησις , οὕτως ἔχω ἀνάγκη καί ὁ κίνησις . εἰμί οὖν μήτε ὁ κατά εὐθύς κινέω σῶμα , μήτε ὁ κατά κύκλος ἐνδέχομαι ὁ κίνησις ἤπειρος εἰμί , δῆλος ὅτι οὐδέ τόπος ἤπειρος εἰμί ἐνδέχομαι · οὐδείς ἄρα σῶμα οὔτε ὁ κύκλος κινέω οὔτε ὁ κατά εὐθύς ἐνδέχομαι ἤπειρος εἰμί . οὗτος ἐν εἶπον ; καί διά πᾶς οὗτος · δείκνυμι ὅτι ἀδύνατος σῶμα τίς ἐνέργεια ἤπειρος εἰμί , ἐφεξῆς εἰς ὁ ἐναντίος ἐπιχειρέω . εἰμί γάρ , φημί , μηδαμός μηδαμῶς εἰμί ὁ ἤπειρος , μυρίος ἀδύνατος ἕπω , ὥσπερ καί πρότερος εἶπον · οὔτε γάρ ὁ χρόνος , φημί , ἀίδιος εἰμί , ἀλλά εἰμί τις αὐτός ἀρχή καί τελευτή , πρᾶγμα ἀδύνατος · ὁ γάρ λέγω ὡς ἄρχω ποτός γίγνομαι ὁ χρόνος , οὐδείς ἄλλος λέγω εἰμί , ἢ ὅτι · χρόνος εἰμί ὅτε χρόνος οὐ εἰμί · πᾶς γάρ ὁ γίγνομαι · ἐν χρόνος γίγνομαι , καί ὁ ῾ποτέ᾿ χρόνος κατηγορέω , δείκνυμι δέ καί κίνησις εἰμί ἀίδιος , ὅς παρακολούθημα ὁ χρόνος . εἷς μέν οὖν οὗτος ἄτοπος μή παραδέχομαι μηδαμῶς ὁ ἤπειρος , ἕτερος δέ ὅτι οὐ εἰμί ὁ συνεχής ἐπί ἤπειρος διαιρετός , καί τρίτος ὅτι ἐπι - λείπω αὐξάνω ὁ ἀριθμός . εἰμί τοίνυν , φημί , καί ὁ ἀνασκευάζω ὁ ἤπειρος λόγος καί ὁ εἰσάγω ἀληθής , διαιτητής Ὅρχος ὁ διαιτάω ἐναντίος λόγος καί δείκνυμι κατά τίς μέν ἀληθής εἰμί κατά τίς δέ ὅς · εἰμί γάρ μή κατά τίς μέν ὑπάρχω ὁ ἤπειρος , κατά τίς δέ οὐ ὑπάρχω , οὐ εἄν δοκέω ἑκάτερος ὁ λόγος ἀληθής εἰμί . οὗτος εἶπον , ἐφεξῆς διαιτάω ὁ λόγος διαίρεσις ὁ εἰμί ποιέω . ἀλλά πρότερος ὁ περί ὁ χρόνος εἴρω ἐπισκοπέω . εἰμί ὁ λέγω ὅτι εἰμί ποτός ὅτε οὐ εἰμί χρόνος ἄτοπος τίς ἀκολουθέω , ὁ εἰμί χρόνος ὅτε οὐ εἰμί χρόνος , καί διά οὗτος ψευδής ὁ ἀπόφασις οὗτος , διότι καί ὁ αἰνέω καί ὁ ὑποτίθημι χρονικός πρόσρημα , ὁ λέγω ὑπάρχω πρό ὁ χρόνος , ἀνάγκη δήπου ὁ κατάφασις οὗτος ἀληθής ὑπάρχω , καί μηδείς αὐτός ἕπω ἄτοπος , λέγω δή ὁ λέγω ὅτι εἰμί ποτός ὅτε [ οὐ ] εἰμί χρόνος . ἐπί πᾶς γάρ ἢ ὁ κατάφασις ἢ ὁ ἀπόφασις ἀληθής . ἀλλά ἐπεί ὁ ῾ποτέ᾿ καί ὁ αἰνέω χρόνος εἰμί δηλωτικός , οὐδείς ἄλλος λέγω ὁ κατάφασις ἢ ὅτι εἰμί χρόνος ὅτε εἰμί χρόνος . τίς οὖν ὁ χρόνος οὗτος ὁ διαοὖν φορός , ὁ τε εἰμί καί ὁ ἐν ἐκεῖνος εἰμί , ὅς βούλομαι πλάσσω δονχτόν · ὥσπερ γάρ εἰμί τις εἶπον ὅς ποτός ὅτε εἰμί Σωκράτης , εἶπον . ἕτερος τίς ὁ χρόνος καί ἕτερος ὁ Σωκράτης ὁ ἐν ὁ χρόνος γίγνομαι , οὗτος δήπου καί ὅταν λέγω ὅς ποτός ὅτε εἰμί χρόνος , ἕτερος ἐν ἕτερος φημί εἰμί χρόνος . δεῖ οὖν ὁ μέν ὑπόκειμαι ὁ δέ ἐν ἐκεῖνος εἰμί . εἰμί δέ τις εἴρω ὅτι ἐπί ὁ αὐτός φέρω ὁ ὅς καί ὁ ποτέος καί ὁ ἄχρονος , οἶδα μετά ὁ γέλως ὀφλισκάνω καί ὁ κατάφασις ἀναιρέω ὁ αὐτός ποιέω ὑπόκειμαι καί κατηγορέω . ὥσπερ . γάρ εἰμί τις λέγω ὅτι ὅς Σωκράτης ὅτε εἰμί Σωκράτης καταγέλαστος ἄν εἰμί , οὖον κατάφασις λέγω ἐν ὅς πάντως δεῖ ὁ ὑπόκειμαι ὅρος ἕτερος ἵημι ὁ κατηγορέω , ἀλλά εἷς καί ὁ αὐτός φωνή αὐτός εἰς ἑαυτοῦ κυκλόω , · οὗτος δήπου ὁ λέγω · ὅτι ὅς ποτός ὅτε εἰμί χρόνος , εἰμί νομίζω ὁ αὐτός ἐν ὁ ὑπόκειμαι · χρόνος λαμβάνω καί ἐν ὁ κατηγορέω , ὁ αὐτός ὄφλησις γέλως . καί ἄλλως εἰμί ὁ κατάφασις καί ὁ ἀπόφασις ὁ αὐτός ὅρος ἔχω ἀπαραλλάκτως , ἐπί δέ ὁ ἀπόφασις ὁ ὅς καί ὁ ῾ποτέ᾿ χρόνος ἐκλαμβάνω προυπάρχω ὁ χρόνος , ὁ αὐτός δήπου καί ἐν ὁ κατάφασις φυλακτέος . εἰμί οὖν τις χρόνος ἐν ὅς ἕτερος τις ὑπάρχω χρόνος · τις οὖν ἐν τις · ἀλλά ἀδύνατος . ὅσος οὖν ἐπί ὁ σεμνός οὗτος συλλογισμός , ψευδής εἰμί ὁ ἀντίφασις , ἐπεί καί ὁ ἀπόφασις καί ὁ κατάφασις ἄτοπος τίς ἀκολουθέω . αἴτιος δέ σύ ὁ πλάνης γίγνομαι ὁ μή συνοράω , ὅτι ἀδύνατος εἰμί κατηγορέω τίς τις ἐκτός χρονικός τις ἔμφασις διά ὁ ἀσθένεια ὁ ἡμέτερος * * * ἀλλά οὐδέ ἐπί αὐτός ὁ θεῖον . πῶς δέ καί οὖον καταγέλαστος ὁ νομίζω ὅτι ὁ ὅς καί ὁ ὕω πάντως ἐπί χρόνος κατηγορέω , οὐ δέ καί ἐπί ὕπαρξις , ὡς ὅταν λέγω ὅτι ὅς Σωκράτης , ὅς ὁ Λύκειος , εἰμί καί συνεμφαίνω πως καί ὁ χρόνος ; λέγω δήπου καί θεός εἰμί , καί οὖον δήπου χρόνος αὐτός κατηγορέω · κἀν γάρ λέγω ὁ ἐπί θεός ὕω μή ἀντιδιαστέλλω πρός ὁ λοιπάς μέρος ὁ χρόνος , ἀλλά οὖν γε ὁ φωνή οὗτος πρός ἀντιδιαστολή ὁ ὅς καί ὁ εὕω λέγω , ἀλλά ὅμως ὁ διάνοια διορθόω ὁ ὁ φωνή ἀσθένεια . οὕτως οὖν καί ὅταν λέγω ὅτι ὅς ὅτε οὐ εἰμί χρόνος ( ὁ γάρ ῾ποτέ᾿ ποτός ὡς μᾶλλον κακουργέω δύναμαι σιωπάω ) , ὁ ὅς ἐπί τις ὕπαρξις οὖον χρόνος φέρω , ὅτι εἰμί φέρω εἶπον αἰών ἢ ἄλλος τις οὐσία θεῖος . καί διορθόω ὁ ἀσθένεια ὁ · φωνή τοιόσδε τρόπος , ἐπεί ὁ ὅς εἷς μέν εἰμί κατά ὁ φωνή , ὁ δέ λόγος οὐ εἷς · σός μαίνομαι μέν γάρ καί ὁ ὕπαρξις ὅς ἄν κατηγορέω πρᾶγμα , σημαίνω δέ καί χρόνος τίς μόριον ὁ παρέρχομαι · ὅσος μέν οὖν αὐτός ὕπαρξις δηλόω , οὗτος λαμβάνω , ὅσος δέ χρονικός τμῆμα οὐκέτι . ὥσπερ οὖν καί ἐπί ὁ ὕω ὁ μέν φημί σημαίνω ὁ ἀδιάστατος , ὅς καί ἐπί θεός κατηγορέω , ὁ δέ χρόνος μέρος , καίτοι ὁ φωνή αὐτός · κατά ἑαυτοῦ ὁ τμῆμα ὁ χρόνος σημαίνω , ὅμως ἐκ ὁ ὑπόκειμαι κατά ὅς κατηγορέω ὁ διαστολή ὁ σημαίνω ποιέω , οὗτος φημί καί ἐπί ὁ ὅς , ἐπεί σημαίνω καί χρόνος καί ὕπαρξις , ὅταν λέγω ὅτι ὅς ὅτε οὐ εἰμί χρόνος , ὁ ὅς ὕπαρξις τις οὖον χρόνος κατηγορέω . δυνατός δέ καί ὁ καταγέλαστος οὗτος κακοπραγμοσύνη ἐκφεύγω λέγω οὐ εἰμί ἀεί χρόνος . δυνατός μέν οὖν εἰμί ἐπί πλείων ὁ ἀνόητος ὁ τοιοῦτος λόγος ἐλέγχω , ἀλλά ὡς ἐν παρέκβασις ἱκανός καί οὗτος . ὁ δέ λέγω ὅτι πᾶς ὁ γίγνομαι ἐν χρόνος γίγνομαι , καί οὗτος ψεῦδος · γίγνομαι δέ λέγω πᾶς ἀπλόος ὁ πρότερος μέν μή εἰμί , ὕστερος δέ εἰμί . ὅτι δέ εἰμί τοιοῦτος μυρίος , αὐτός ὁ Ἀριστοτέλης ἐν ὁ τελευταῖος οὗτος ὁ πραγματεία δείκνυμι · τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ σημεῖον ὁ ἁφή , καί οὖον μόνος , ἀλλά καί ὁ εἶδος πᾶς · ἄχρονος γάρ καί ἐγγίγνομαι ὁ ὑπόκειμαι καί | ἀπογίγνομαι . καί ἄλλως εἰμί καί μή ἁπλόος ὁ χρόνος γίγνομαι φημί , ἀλλά οὖν τις χρόνος γίγνομαι οὐ ἀρνέομαι , οἷος ὅδε ὁ ἐνιαυτός , ἐπεί οὐδέ ἄνθρωπος μέν ἀπλόος γίγνομαι , τις δέ ἄνθρωπος γίγνομαι φημί · καί δῆλος ἐκ ὅς καί φθείρω πᾶς ὁ μερικός . ἐπεί οὖν γίγνομαι ὅδε ὁ ἡμέρα ἢ ὅδε ὁ ἐνιαυτός , δεῖ πάντως ἐν χρόνος γίγνομαι , εἰμί γε πᾶς ἁπλόος ὁ γίγνομαι ἐν χρόνος γίγνομαι · δήω οὖν ἄλλος εἰμί χρόνος ἐν ὅς ὁ ἡμέρα γίγνομαι εἰμί οὖν ἅμα δύο χρόνος , οἷος ἡμέρα δύο . καί τίς ὁ πρός ἀλλήλων αὐτός διαφορά ; ἀλλά οὗτος καί λέγω ἄξιος , ὅτι δέ οὖον δείκνυμι ἐκ ἀνάγκη ἀίδιος εἰμί ὁ κίνησις , ἱκανῶς ἐν ὁ σχολή ὁ ὄγδοος ὅδε ὁ πραγματεία δείκνυμι . ἀλλά ἐπανθέω ὅθεν ἐκβαίνω . διάω ὁ περί ὁ ἤπειρος λόγος ὁ Ἀριστοτέλης , διαίρεσις ὁ εἰμί παραδίδωμι τοιοῦτος . ὁ εἰμί , φημί , ὁ μέν εἰμί δύναμις · ὁ δέ ἐνέργεια , καί ὁ δύναμις ὁ μέν οὕτως εἰμί ὡς δύναμαι ποτός ὅλος διά ὅλος ἐκβαίνω εἰς ἐνέργεια καί παντελῶς ἀπόλλυμι ὁ δύναμις , ὁ δέ ὁ μηδέποτε τέλειος ἀπόλλυμι ὁ δύναμις , ἀλλά ἐν οὗτος οὐσιόω ἐν ὁ ἀεί δύναμις εἰμί . παράδειγμα ὁ μέν πρότερος ὁ δύναμις γραμματικός γίγνομαι ἐνέργεια . ὅς δέ δύο , ὡς ὅταν λέγω δύναμις εἰμί ὁ ὕλη πᾶς · οὗτος γάρ οὐδέποτε ὅλος διά ὅλος ἐνέργεια γίγνομαι , ὥστε μηκέτι μηδείς ἔχω δύναμις · ἐν γάρ εἷς εἶδος δέχομαι , ὁ ἄλλος πᾶς δύναμις εἰμί . πάλιν ὁ ἐνέργεια ὁ μέν οὕτως εἰμί ὡς ὅλος διά ὅλος ἀπολαμβάνω ὁ ἐνέργεια , οἷος ὁ ἐνέργεια ἄνθρωπος , ὁ δέ οὕτως ὥστε · κατά μέρος ἀπολαμβάνω ὁ ἐνέργεια , ὥσπερ λέγω ὁ ἡμέρα ἐνέργεια πάρειμι καί ὁ ἀγών , οὖον ὁ ἅμα ὅλος εἰμί ὁ ἡμέρα , ἀλλά ὁ κατά · μέρος , ὁμοίως καί ὁ ἀγών ὁ πυγμή εἰμί ἢ πάλη ἢ ἄλλος τις ἆθλος . οὗτος οὕτως εἰμί ὅτι μέν κατά μέγεθος οὐ εἰμί ὁ ἤπειρος σῶμα τίς εἰμί ἀδιεξίτητος ὁ μέγεθος , ἱκανῶς δείκνυμι , εἰμί δέ ὁ κατά διαίρεσις καί ὁ ἀντιστρέφω οὗτος πρόσθεσις ἤπειρος . φημί · γάρ ὁ συνεχής δύναμις ἐπί ἤπειρος εἰμί διαιρετός , οὐ οὕτως δέ δύναμις ὥσπερ ὁ χαλκός λέγω δύναμις ἀνδριάς εἰμί εἰμί ποτός ἐνέργεια ἀνδριάς · οὖον γάρ εἄν γίγνομαι ποτός ἤπειρος ἐνέργεια . ἐπί μέν γάρ ὁ χαλκός καί ὁ ἀνδριάς παύω ὁ δύναμις ἐπέρχομαι ὁ ἐνέργεια · ὁ γάρ γίγνομαι ἀνδριάς οὐκέτι ἔχω δύναμις ἀνδριάς γίγνομαι · λέγω γάρ ἐπί ὁ τοιοῦτος ὁ δύναμις πρός ὁ ἐνέργεια , διόπερ οἷος τε ὁ δύναμις προέρχομαι εἰς ὁ ἐνέργεια εἰς ὅς καί λέγω , ἐπί ὅς δέ ὁ εἰμί ἐν οὗτος εἰμί ἐν ὁ δύναμις εἰμί , ἀδύνατος ποτός προέρχομαι εἰς ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια , ὡς ἀποβάλλω πάντῃ ὁ δύναμις . ὥσπερ καί ἐπί ὁ ὕλη ἔχω · λέγω γοῦν πᾶς δύναμις εἰμί , ἀλλά οὐδέποτε πρόειμι εἰς ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια , ὡς πάντῃ ὁ δύναμις ἀφανίζω . ὡσαύτως καί ἐπί ὁ ἤπειρος ἔχω · λέγω γάρ ὁ μέγεθος ἐπί ἤπειρος εἰμί διαιρετός , οὐ ὡς ἐκβαίνω ποτέ οὗτος , ἀλλά ὡς ἀεί ἐν γένεσις θεωρέω . αὐτός ἐν ὁ δύναμις καί ἐνέργεια ἐπί ὁ ἤπειρος , ἀλλά ἐνέργεια οὕτως , ὥσπερ φημί ἐνέργεια · εἰμί ὁ ἀγών καί ὁ ἡμέρα , οὖον ὁ πᾶς ἐκβαίνω , ἀλλά ὅς κατά μέρος γίγνομαι . οὕτως οὖν καί ὁ ἤπειρος ἐνέργεια , ὡς μέν τίς μέρος αὐτός πάρειμι , ἀεί δέ ὁ λαμβάνω ἔξω δύναμαι λαμβάνω ἕτερος . εἰμί τις οὖν ἐντελέχεια οὕτως βούλομαι εἰμί ὁ ἤπειρος , ὡς εἶδος τίς εἰμί καί μορφή καί πᾶς λαμβάνω , οὗτος οὐδείς ἄλλος ἢ πέρας ζητέω ὁ ἤπειρος , μᾶλλον δέ φθορά · εἰμί γάρ ὁ ἐπί ἤπειρος διαιρετός ὅλος ἅμα πάρειμι βούλομαι ὁ μέγεθος , ὡς μηδείς ὑπολείπω ἔτι ὅς δύναμαι διαιρέω , φθείρω ὁ ἐπί ἤπειρος διαιρετός · οὖον γάρ εἰμί ὅλως ἔτι διαιρετός . ὥστε ὁ τοιοῦτος ἐντελέχεια φθορά εἰμί ὁ ὅς εἰμί ἐντελέχεια , οὗτος δέ ἀδύνατος · πᾶς γάρ ἐντελέχεια σῴζω ὀφείλω . ὁ ὑπόκειμαι . ὥσπερ τοίνυν ὁ ὁ κινητής ἐντελέχεια , ὅς κινητός , φυλάσσω ἐπιδείκνυμι ὁ δύναμις ὁ κινέω , οὕτως ὁ ἐντελέχεια ὁ ἤπειρος καί τελειότης ὁ δύναμαι ἀεί προσωτέρω εἶμι καί μή ἐπιλείπω . εἰμί δέ παύω ποτός ὁ δύναμις αὐτός , παύω παραχρῆμα καί ὁ ἤπειρος εἰμί . καθάπερ γάρ ὅς ἐν ὁ γίγνομαι ὁ εἰμί εἰμί , οὗτος παύω ὁ , γίγνομαι οὐδέ εἰμί ἔτι , ὡς ὁ ἀγών καί ὁ ἡμέρα καί ὁ χρόνος καί ὁ φλόξ , οὕτως ὅς ἐν ὁ δύναμαι , οὗτος ἀπόλλυμι ὁ δύναμαι συναπόλλυμι εὐθύς καί ὁ εἰμί . ἐάν οὖν , λέγω ἐγώ ὅτι δύναμαι ὁ μέγεθος ἔπος ἤπειρος διαιρέω , ἐνέργεια τις ἐκβαίνω ὁ ἤπειρος οὗτος βούλομαι , εὐθύς φθείρω ὁ ἐπί ἤπειρος διαιρετός . ὁ γάρ ἤπειρος οὐδέποτε ἀπος - περατόω · εἰμί γάρ ἀποπεράτωσις ὁ τομή , περαίνω οὐ ἤπειρος ποιέω . οὖον γάρ φημί εἰς ἤπειρος διαιρετός εἰμί ὁ μέγεθος , ἀλλά ἔπος ἤπειρος διαιρετός , οὗτος δέ πλεῖστος διαφέρω · ὁ μέν γάρ εἰς ἤπειρος διαιρέω ἀδύνατος ( αὐτός γάρ ἑαυτοῦ εἰμί ἀναιρετικός · εἰμί γάρ διαιρέω , οὐ εἰς ἤπειρος πάντως · διεξέρχομαι γάρ ὁ ἤπειρος ἀδύνατος , πᾶς δέ ὁ διεξίτητος εὐθύς καί περαίνω . καί ἄλλως εἰμί εἰς ἤπειρος διαιρέω , καί σύγκειμαι ἐκ ἤπειρος , ὁ δέ ἐκ ἤπειρος σύγκειμαι ἤπειρος · οὗτος δέ οὖς ἀδύνατος εἰμί , ἄρτιος παύω λέγω ) , ὁ δέ διαιρέω ἐπί ἤπειρος οὐδείς κωλύω ἀεί δύναμαι τέμνω ὁ λείπω . δυνατός δέ ὁ δύναμις καί ὁ ἐνέργεια θεωρέω ἐπί ὁ ἤπειρος οὕτως , ὥσπερ καί ἐπί ὁ δύναμις ἀνδριάς καί ὁ ἐνέργεια ·· ὅτε γάρ μήπω ἄρχω διαιρέω , οὕτως εἰμί δύναμις ἐπί ἤπειρος διαιρετός , ὡς ὁ χαλκός δύναμις ἀνδριάς , ὅταν δέ ἀρχή λαμβάνω ὁ διαίρεσις , τότε γίγνομαι ἐνέργεια ἐπί ἤπειρος διαιρετός , ὡς ὁ χαλκός ἐνέργεια ἀνδριάς · πλήν οὐ ἅμα ὡς ἐπί ὁ χαλκός ὁ ἐνέργεια , ἀλλά ὡς ἐπί ὁ ἀγών καί ὁ ἡμέρα καί ὁ ὕλη , ὁ κατά μέρος πάρειμι . μηδείς οὖν ζητέω ὁ ἐντελέχεια ὁ ἤπειρος τοιοῦτος ὡς κλίνη καί οἰκίον , ἀλλά , ὡς εἶπον , ὡς ὁ ἀγών καί ὁ ἡμέρα οὖον · γάρ ὡς ἀθρόος , οὐδέ ὡς ἅμα δύναμαι γίγνομαι ὁ διαίρεσις , ἀλλά ὅτι γίγνομαι ἀπό μέρος , ὁ ὑπολείπω ἀεί δύναμαι διαιρέω . οὗτος δέ καί ὁ ἐπί ἤπειρος ὁ ἀριθμός αὔξησις ὁ ἀεί δύναμαι μείζων ὁ λαμβάνω λαμβάνω ἀριθμός , καί ὁ ἀεί λαμβάνω περαίνω εἰμί . εἰμί δέ βούλομαι ἐπί ἤπειρος αὐξάνω ὁ ἀριθμός , ὡς διεξέρχομαι ἐνέργεια ὁ ἐπί ἤπειρος αὔξησις , φθείρω εὐθύς ὁ ἤπειρος · ἵστημι · γάρ ὁ αὔξησις , πέρας ὁ ἤπειρος ἐπιτίθημι . οὖον μόνος δέ ἐν ὁ ἀριθμός εἰμί ὁ κατά ὁ αὔξησις ἤπειρος , ἀλλά καί ἐν ὁ μέγεθος , οὐ οὕτως ὥστε πᾶς ὑπερβάλλω μέγεθος ὁ αὐξάνω ( οὗτος γάρ ἀδύνατος · ἀδύνατος γάρ σῶμα τίς μείζων ὁ κόσμος · γίγνομαι ) , ἀλλά εἰμί ὁ αὔξησις γίγνομαι ἀντεστραμμένως ὁ διαίρεσις . ἐάν γάρ περαίνω εὐθύς λαμβάνω διχοτομώ , εἶτα ἐπί ἕτερος χωρέω ὁ διαίρεσις , ἐπί ὅσος τέμνω ἕτερος προστίθημι ὁ λοιπός , καί ὥσπερ ὁ θατέρου μόριον διαίρεσις ἐπί ἤπειρος γίγνομαι , οὕτως καί ὁ θατέρου αὔξησις ἐπί ἤπειρος πρόειμι , ἀλλά ἀντεστραμμένως · ὅς γάρ ἀφαιρέω ἐκεῖνος , προστίθημι ὁ λοιπός . καί οὕτως οὔτε ὁ αὔξησις λήγω μείζων πᾶς γίγνομαι , ἀλλά οὐδέ ἴσος αὐτός ὅλος ὁ διαιρέω μέγεθος · ἀεί γάρ καταλιμπάνω τίς μέγεθος , ὅς εἰμί μόριον ὁ ὅλος , ὅς ὁ διαίρεσις ἐπι - δέχομαι . ὅλως δέ φανερός ὅτι ἀδύνατος ὁ ἤπειρος ἅμα λέγω σῶμα καί τόπος τις εἰμί ὁ σῶμα . ἀδύνατος , φημί , ὁ ὑποτίθημι σῶμα ἤπειρος εἰμί , ἅμα καί φυσικός ἕκαστος ὁ σῶμα ὑποτίθημι τόπος . εἰμί τοίνυν πρόδηλος ἕκαστος ὁ φυσικός σῶμα ὁ τόπος , ἀδύνατος ἄρα ἤπειρος εἰμί σῶμα . ὅτι δέ ἀδύνατος πᾶς φυσικός σῶμα ἐν τόπος εἰμί ἤπειρος εἰμί σῶμα , ἐφεξῆς δείκνυμι . p . 205b28 ἀδύνατος δέ ἅπας ὁπότερος ἢ ὁ ἥμισυς ἑκάτερος πάσχω . ἀδύνατος , φημί , ὅλος ὁ ἤπειρος ὁπότερος εἰμί ἢ ὅλος · βαρύς ἢ ὅλος κοῦφος , ἢ ὁ ἥμισυς αὐτός ἑκάτερος πάσχω , τουτέστιν ἑκάτερος ὁ ἥμισυς ἑκάτερος ὁ πάθος πάσχω , καί ὁ μέν βαρύς εἰμί ὁ δέ κοῦφος . p . 205b29 Πῶς γάρ διαιρέω ; ἢ πῶς ὁ ἤπειρος εἰμί ὁ μέν ἄνω ὁ δέ κάτω , ὁ ἔσχατος καί μέσος ; εἰμί γάρ ὅλως ἀφόρισις ὁ τόπος ὁ ὁ ἤπειρος μόριον , εὐθύς αὐτός καί περαίνω ποιέω · πῶς γάρ οἷος τε ὁ ἤπειρος ὁ μέν ἄνω εἰμί ὁ δέ κάτω ; πόθεν γάρ ποῦ ὁ ἄνω ; ὁμοίως δέ καί ὁ κάτω . καί ἄλλως εἰμί ἔχω ὁ ἄνω , εὐθύς καί ἔσχατος ἔχω καί μέσος · ὁ γάρ ἄνω καί κάτω ἔσχατος , μέσος δέ ὁ ὑπό οὗτος περιέχω , ὅς δέ μέσος καί ἔσχατος ἔχω , οὐ ἤπειρος . p . 2051)31 ἔτι πᾶς σῶμα αἰσθητός ἐν τόπος . ἕτερος ἐπιχείρημα . εἰμί πᾶς σῶμα , φημί , ἐν τόπος , τόπος δέ διαφορά ὁ εἴρω ἐκ , ἀνάγκη καί ὁ ἤπειρος κατά οὗτος διαιρέω ὁ τόπος , οὗτος δέ ἀδύνατος · εὐθύς γάρ περαίνω οὗτος ἀνάγκη . ἀδύνατος ἄρα σῶμα ἤπειρος εἰμί . p . 205b35 ἁπλός δέ εἰμί ἀδύνατος τόπος εἰμί ἤπειρος , ἐν τόπος δέ πᾶς ἀδύνατος ἤπειρος εἰμί σῶμα . Τρίτος ἐπιχείρημα . ἀδύνατος , φημί , ὁ τόπος ἤπειρος εἰμί · πᾶς γάρ τόπος περατόω ὁ ἐν τόπος καί περιέχω αὐτός , ὁ δέ περατόω , μᾶλλον δέ οἱονεί πέρας εἰμί ὁ ἐν αὐτός , οὐ ἤπειρος . καί ἄλλως εἰμί τόπος διαφορά ὁ ἄνω καί κάτω , ἀδύνατος εἰμί τόπος ἤπειρος · εἰμί γάρ εἰμί ὁποτεροσοῦν ἤπειρος , οὖον συγχωρέω ὁ ἄλλος εἰμί . ἀδύνατος δέ ἢ μόνος εἰμί ὁ ἄνω ἢ μόνος ὁ κάτω · πῶς γάρ ὅλως ὁ ἤπειρος τόπος ἢ ἄνω λέγω ἢ κάτω ; εἰμί τοίνυν περαίνω ὁ τόπος , πᾶς δέ σῶμα ἐν τόπος , πᾶς ἄρα σῶμα περαίνω . p . 206a2 ἀλλά μήv ὁ γε ποῦ ἐν τόπος , καί ὁ ἐν τόπος ποῦ . ὁ τέταρτος ἐπιχείρημα . εἰμί δέ συνεχής ὁ πρό αὐτός · ἐπεί γάρ δείκνυμι ὅτι ἀδύνατος ἢ ἄνω εἰμί κάτω εἰμί ὁ ἤπειρος , ἢ ἐν τις ὁ ἄλλος τόπος , ἵνα μῆτις εἶπον ὅτι ἐν οὗτος μέν οὐ εἰμί , ἐν τόπος δέ ἁπλόος εἰμί , διά οὗτος φημί ἐν οὗτος ὅτι ἀνάγκη ἐπί ὅς κατηγορέω ὁ γένος , ἐπί οὗτος καί ὁ εἶδος τίς κατηγορέω . καί ἔμπαλιν . εἰμί δέ γένος μέν ὁ ἐν τόπος , εἶδος δέ ὁ ποῦ · ὅταν γάρ εἶπον ποῦ , ὁρίζω τις τόπος σημαίνω , ἢ ὁ ἄνω ἢ ὁ κάτω . p . 206a3 Eἰ οὖν μηδέ ποσός οἷος τε εἰμί ὁ ἤπειρος · πόσος γάρ τίς εἰμί , οἷος δίπηχυς ἢ τρίπηχυς . παράδειγμα ὁ ὁ ποσός χράομαι . ὁ μέν οὖν πρότερος ποσός ὀξύτονος ἀναγνωστέον σημαίνω γάρ ὁ ὁ ποσός γένος ) , ὁ δέ δύο παροξύτονος πόσος , ὡς οἴομαι , σημαίνω δέ ὁ ὁρίζω ποσός , οἷος ὁ δίπηχυς ἢ ὁ τρίπηχυς , ὡς αὐτός εἶπον . ὅς δέ λέγω τοιοῦτος εἰμί · εἰμί ἕκαστος , ὅσπερ ἔχω γένος κατηγορέω , ἔχω καί ὁ εἶδος πάντως τίς ὁ ὑπό ὁ γένος κατηγορέω οὐδείς γάρ εἰμί χρῶμα , ὅς μή πάντως ἢ λευκός εἰμί ἢ μέλας ἢ ὁ ἄλλος τίς ὁ ὁ χρῶμα εἶδος ) , καί ὁ ἤπειρος , εἰμί εἰμί ἐν τόπος , πάντως καί ἐν τις ὁ ὁ τόπος εἶδος εἰμί , οἷος ἢ ἄνω ἢ κάτω . ἀλλά μήv ἀδύνατος ἐν τις οὗτος εἰμί , ὡς δείκνυμι · οὐδέ ἐν τόπος · ἄρα ὅλως . ἀλλά μήv πούς σῶμα ἐν τόπος · ἀδύ - νάω ἄρα ἤπειρος εἰμί τίς σῶμα . ὥσπερ γάρ οὐδείς ποσός οἷος τε εἰμί , ὅς μή πάντως πόσος τίς εἰμί , φημί δέ δίπηχυς ἢ τρίπηχυς , οὕτως οὐδείς ἐν τόπος οἷος τε εἰμί , ὅς μή ποῦ εἰμί , λέγω δέ ποῦ , οἷος ὁ ἄνω ἢ ὁ κάτω . ὅς οὖν μή ἐνδέχομαι εἰμί ποῦ , οὗτος οὐδέ ἐν τόπος ἐνδέχομαι εἰμί . | p . 206a9 ὅτι2 δήω μή εἰμί ἤπειρος μηδέ ἄλλως , πολύς ἀδύνατος συμβαίνω , δῆλος . ὁ μέν οὖν κατά μέγεθος ἤπειρος δείκνυμι ὅτι οὐ ἐνδέχομαι εἰμί , εἰμί δέ κατά ἄλλος , φημί , μηδείς τρόπος ἐνδέχομαι εἰμί ὁ ἤπειρος , πολύς ἀδύνατος συμβαίνω . p . 206a12 ὅταν δέ διωρσμένων οὕτως μηδέτερος φαίνω ἐνδέχομαι , διαιτητής δεῖ . ὅταν , φημί . καί ὁ μή εἰμί ὁ ἤπειρος εὔλογος φαίνω , ὁμοίως δέ καί ὁ εἰμί , διαιτητής ὁ λόγος δεῖ ὁ ἐν ἕκαστος ἀλήθεια καί ὁ ψεῦδος διακρίνω . καί δῆλος ὅτι πῶς μέν εἰμί πῶς δέ οὖον . εἰμί γάρ μή κατά τίς μέν εἰμί ὁ ἤπειρος κατά τίς δέ οὖον , οὐ εἄν δοκέω ἑκάτερος ὁ λόγος ἔχω ὁ εὔλογος . p . 206a14 λέγω δή ὁ εἰμί ὁ μέν δύναμις ὁ δέ ἐντελέχεια , καί ὁ ἤπειρος εἰμί μέν πρόσθεσις εἰμί δέ καί διαίρεσις . ἐντεῦθεν διαιτάω ὁ λόγος , καί προλαμβάνω ὅτι ὁ εἰμί ὁ μέν εἰμί δύναμις , ὁ δέ ἐντελέχεια , ὡς πολλαχοῦ δείκνυμι , καί ὅτι ὁ <ἀπεριρον> εἰμί ἐν ὁ μέγεθος κατά πρόσθεσις καί διαίρεσις , εἷς δέ εἰμί ὁ ὁ ἤπειρος σημαίνω ὁ κατά πρόσθεσις καί διαίρεσις . οὗτος πρόειμι - λαμβάνω δείκνυμι ἐφεξῆς πῶς μέν εἰμί πῶς δέ οὐ εἰμί ὁ ἤπειρος , καί φημί · ὅτι μέν ὁ κατά μέγεθος ἤπειρος οὐ εἰμί , ἱκανῶς δείκνυμι , ὁ δέ κατά ὁ διαίρεσις ἤπειρος καί ἐγώ φημί εἰμί · εἰμί γάρ ὁ μέγεθος ἐπί ἤπειρος διαιρετός . ὅτι γάρ οὖον σύγκειμαι ὁ γραμμή ἐκ ἄτομος γραμ - μῶν , ὅσπερ ὁ λύω ἐθέλω ὁ Ζήνων ἀπορία κακῶς ὑποτίθημι , ὡς ἐν ὁ πρῶτος εἴρω , οὖον χαλεπός φημί δείκνυμι · ὁλόκληρος γάρ βιβλίον πρός Ἀναξαγόρας αὐτός γράφω περί ἄτομος γραμμή , ὅτι ἀδύνατος ἄτομος εἰμί μέγεθος . εἰμί γάρ δείκνυμι ὁ γεωμέτρης ὁ δίδωμι εὐθύς δίχα τέμνω , ἀδύνατος δήπου γραμμή εἰμί ἄτομος ἢ ἐκ ἄτομος σύγκειμαι · εἰμί γάρ σύγκειμαι ἐκ περισσός ἄτομος , οὖον τέμνω δίχα , δείκνυμι δέ καί ὅτι πᾶς ὁ ἐκ ἄτομος σύγκειμαι , αὐτός δέ εἶπον ἡμέρα , καί αὐτός ἀμερής εἰμί . εἶπον δέ καί ἐν ὁ πρῶτος λόγος , ὅτι τις ὁ Ξενοκράτης ὑποπτεύω ὁ ἄτομος εἰσηγέομαι γραμμή , καί δείκνυμι ὡς ψευδής ὁ ὑπόνοια . p . 20018 λείπω οὖν καί δύναμις εἰμί ἤπειρος . εἰμί γάρ δείκνυμι ὅτι ἐντελέχεια εἰμί ἀδύνατος , εἰμί δέ καί ὁ μέγεθος διαιρετός , δῆλος ὅτι δύναμις εἰμί καί οὐ ἐνέργεια . οὖον δεῖ δέ ὁ δύναμις λαμβάνω , ὁ εἰμί . οὐ ἐπεί δύναμις εἶπον ὁ ἤπειρος εἰμί κατά ὁ διαίρεσις , ἤδη νομιστέος ὅτι πάντως ἐκβαίνω ὁ δύναμις οὗτος εἰς ἐνέργεια . ὥσπερ φημί ὁ χαλκός δύναμις ἀνδριάς εἰμί , καί ὁ δύναμις οὗτος ἐκβαίνω ποτέ εἰς ἐνέργεια , οὐ οὕτως καί ἐπί ὁ ἤπειρος · οὖον γάρ εἰμί ποτέ εἰς ἤπειρος διαιρέω · οὗτος γάρ οὐδέ δύναμις ὑπάρχω ἐν ὁ μέγεθος . ἀλλά ἐπεί ὁ εἰμί , φημί , πολλαχῶς , τουτέστι ὁ ἐνέργεια εἰμί ὁ μέν ἀθρόος ἔχω ὁ ἐνέργεια , ὡς ἄνθρωπος ἵππος καί ὁ ὅμοιος , ὁ δέ κατά μέρος γίγνομαι καί μηδέποτε ἀεί ἅμα πάρειμι , τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ ἐν ὁ γίγνομαι ὁ εἰμί ἔχω , ὡς ἡμέρα ἀγών καί ὁ ὅμοιος · οὗτος φημί καί ὁ ἤπειρος ἐνέργεια εἰμί , οὖον ὁ ἅμα ὅλος εἰμί , ἀλλά ὁ μόριον τίς αὐτός ἀεί πάρειμι . οὗτος καί ἤπειρος ὅς εἰμί ἐνέργεια . οὐ οὕτως λέγω , φημί , ὁ ἤπειρος δύναμις . ὡς λέγω ὁ χαλκός δύναμις ἀνδριάς · ὁ μέν γάρ χαλκός οὕτως λέγω δύναμις , ὡς καί εἰμί ποτός ἐνέργεια , ὁ δέ ἤπειρος οὐ οὗτος δύναμις ὅς εἰμί καί ἐνέργεια , ἀλλά ἐν ὁ δύναμις ἀεί διαμένω . p . 206a23 καί γάρ ἐπί οὗτος εἰμί καί δύναμις καί ἐνέργεια . ἐπί ὁ ἀγών δηλονότι καί ὁ ἡμέρα πρίν μέν γάρ ἐπιτελέω , δυάς - Μέι εἰμί , ἄρχω δέ γίγνομαι , ἐνέργεια , ἀλλά οὕτως ἐνέργεια , ὡς κατά μέρος ὑπάρχω . δυνατός δέ ὁ δύναμις καί ἐν αὐτός ὁ ἐνεργέω λαμβάνω · εἰμί μέν γάρ ἐνέργεια ὁ ἡμέρα ὡς ἤδη πάρειμι , δύναμις δέ ὡς μή ἅμα εἰμί , ἀλλά ἔτι ἐν ὁ γίγνομαι ὁ εἰμί ἔχω . p . 206 a 25 καί ἄλλως δέ ἐν τε ὁ χρόνος δῆλος ὁ ἤπειρος καί ἐπί ὁ ἄνθρωπος καί ἐπές διαίρεσις μέγεθος . εἶπον πῶς εἰμί ὁ ἤπειρος , ὅτι ὁ γίγνομαι ἀπό μέρος , ὅσπερ ἐπί τε ὁ ὁ μέγεθος διαίρεσις συμβαίνω καί ἐπί ὁ χρόνος καί ὁ ἀριθμός αὐξάνω γάρ καί ὁ χρόνος καί καθόλου ὁ ἀριθμός δύναμις ἐπί ἤπειρος , ἐνέργεια δέ οὐδέποτε . ὥσπερ καί ὁ ὁ μέγεθος διαίρεσις ) , ἀλλά ἔχω τις , φημί , οὗτος διαφορά πρός ἀλλήλων · ἐπί τε γάρ ὁ ἀνθρώ - πάω καί ὁ χρόνος , φημί , ἐπί ἤπειρος αὐξάνω ἄλλως ὁ ἤπειρος ὑπάρχω καί ἄλλως ἐπί ὁ ὁ μέγεθος διαίρεσις . εἶτα προτίθημι εἶπον ὁ διαφορά αὐτός , πρότερος ὁ κοινωνία ἐκτίθημι , εἶτα ὁ διαφορά αὐτός · καί φημί ὅλως μέν γάρ οὕτως εἰμί ὁ ἄπειρος m5r ὁ ἀεί ἄλλος καί ἄλλος λαμβάνω , καί ὁ λαμβάνω εἰμί μέν ἀεί περαίνω , ἀλλά ἀεί γε ἕτερος καί ἕτερος . τουτέστι καθόλου καί κοινῶς ἐν ὅς ὑπάρχω ὁ ἤπειρος , εἴτε ἐν ἀριθμός εἴτε ἐν μέγεθος , οὕτως ὑπάρχω οὖον ὁ ἅμα πάρειμι , ἀλλά ὁ ἀεί ἕτερος καί ἕτερος αὐτός μόριον λαμβάνω , καί ἀεί ὁ λαμβάνω περαίνω μέν εἰμί , οὐδέποτε δέ ὁ αὐτός ἀλλά ἀεί ἄλλος καί ἄλλος . ὁ γάρ ἀριθμός αὐξάνω - μένω ἀεί ἄλλος καί ἄλλος εἰμί λαμβάνω μόριον , οἷος ὁ ὅς ὁ ἵ ὁ ῥεῖα καί ἐφεξῆς , καί οὔτε ὅλος ἅμα εἰμί λαμβάνω , οὔτε δίς ὁ αὐτός μόριον . ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ διχοτομία ἅμα μέν ὅλος τέμνω ἀδύνατος , ἀλλά ἀεί μέν ἕτερος καί ἕτερος εἰμί ὁ τέμνω , καί ὁ τέμνω πᾶς περαίνω μόριον . ὁ μέν οὖν κοινωνία οὗτος . ἀπορέω δέ ἄν τις πρός ὁ λόγος , πῶς φημί ἀεί ὁ λαμβάνω ὁ ἤπειρος μόριον περαίνω εἰμί . ἐπί μέν γάρ ὁ ἀριθμός καί ὁ διαίρεσις ὁ μέγεθος ἄρχω ἀπό μόνος ἀληθής ὁ λόγος ( ἀεί γάρ περαίνω καί ὁ τομή ὁ μέγεθος , καί ὁ μόνος ὁ ἀριθμός ) , ἐπί δέ ὁ χρόνος καί ὁ ἄνθρωπος οὐκέτι · εἰμί γάρ ἀίδιος ὁ κόσμος , οὖον πᾶς μόριον οὔτε ὁ ἀπειρία ὁ χρόνος οὔτε ὁ ἀριθμός ὁ ἄνθρωπος λαμβάνω περαίνω εἰμί . ἐάν γοῦν λαμβάνω πᾶς ὁ γίγνομαι χρόνος μέχρι σήμερον ἢ πᾶς ὁ ἄνθρωπος , οὐ ἄν εἰμί ὁ οὗτος ἀριθμός περαίνω , μέρος εἰμί ὁ κατά ἑαυτοῦ ἤπειρος . ἢ τοίνυν οὐ ἄναρχος ὁ κόσμος , ἵνα μή ἤπειρος εἰμί ἐπί ἕτερος ὁ χρόνος καί ὁ ὁ ἄνθρωπος ἀριθμός καί ἔξεστι λαμβάνω ἐγώ ὁ ἤπειρος μόριον τίς καί αὐτός ἤπειρος , ἢ καί ἐπί ἕτερος καίτοι ἀδύνατος εἰμί ἢ κατά ἀριθμός ἐπί ἕτερος λαμβάνω ἤπειρος ἢ κατά ὁ διαίρεσις ὁ μέγεθος · εἰμί γάρ ἀριθμός ἔξεστι λαμβάνω ἐπί ἕτερος ἄπειρος , διεξίτητος εἄν εἰμί ὁ ἤπειρος πᾶς γάρ ἀριθμός ἀπό μόνος καί μόνος ὁ ἤπειρος ἐπί ὁ ἀριθμός κατά ἕτερος ) , καί ἄλλως ὁ ἀρι - στοτελος σύμφωνος ὁ ἐπί ὁ ἀριθμός συμβαίνω λέγω , ὅτι ἀεί ὁ λαμβάνω ὁ ἤπειρος περαίνω εἰμί . εἰμί οὖν λέγω τις ὅτι ἔξεστι λαμβάνω ὁ κατά ἕτερος ἤπειρος , οὐδείς · ἄλλος λέγω ἢ ὅτι ἔξεστι ἤπειρος ἀριθμός ἐνέργεια γίγνομαι · ἀναποδίζω γάρ ἀπό ὁ ἐνίστημι ἐνιαυτός ἐπί ὁ παρέρχομαι εὑρίσκω ὅτι ἄπειρος τις ἀριθμός ἐνιαυτός κατά ἐνέργεια ἐκβαίνω . καίτοι ἀδύνατος οὖον μόνος ἐγώ , ἀλλά καί ὁ φύσις , ἄπειρος2 τις διεξέρχομαι ἀριθμός · ἀδιεξίτητος γάρ κατά ὁ ἑαυτοῦ φύσις ὁ ἤπειρος . καί εἰμί ὁ ἐπί ἕτερος ἤπειρος ἐνδέχομαι ἐκβαίνω ἐνέργεια , διά τίς μή καί ὁ ἐπί ἕτερος ; καί συμβαίνω δέ οὖον μόνος πολλαπλάσιος - ζω ὁ ἤπειρος , ἀλλά καί ἀεί αὐξάνω καί ἤπειρος ἤπειρος μείζων εἰμί . ὁ γάρ ἀριθμός ὁ ἐνιαυτός ἤπειρος εἰμί , ὁ ὁ μείς ὁριθς - ἐμός πολλαπλασιάζω ὁ ἤπειρος · δώδεκα · γάρ ἔχω ὁ ἤπειρος . ἀλλά μήv ὁ ὁ ἡμέρα πολύς πλέω , ὁ δέ ὁ ὥρα εἰμί πολύς μᾶλλον . καίτοι ἀδύνατος πολλαπλασιάζω ὁ ἤπειρος . ἀλλά μήv καί αὐξάνω κατά ἕκαστος συμβαίνω ὁ ὁ ἤπειρος ἀριθμός ὁ γένεσις ὁ χρόνος . εἰμί τοίνυν ἀδύνατος ἢ αὐξάνω ἢ πολλαπλασιάζω ὁ ἤπειρος , ἢ ἐνέργεια ἤπειρος ἀριθμός γίγνομαι , ἀδύνατος ἄναρχος εἰμί ὁ χρόνος . οὗτος μέν διά ὁ εἶπον Ἀριστοτέλης , ὅτι ἀεί ὁ λαμβάνω ὁ ἤπειρος περαίνω εἰμί , καί ἀληθής γε λέγω · ὁ γάρ ἑαυτοῦ φύσις ὁ ἤπειρος ἀδιεξίτητος . p . 206a29 ἔτι ὁ εἰμί πλεοναχός λέγω . ἐντεῦθεν μέχρι ὁ “ ἀλλά ἀεί γε ἕτερος καί ἕτερος ” οὐ εἰμί ἐν ὁ ἀκριβής ὁ ἀντίγραφος · ὁ αὐτός γάρ εἰμί ὁ εἴρω ἀπαραλλάκτως · περιγραπτέον οὖν αὐτός . p . 206 a 33 ἀλλά ἐν ὁ μέγεθος ὑπομένω ὁ λαμβάνω οὗτος συμβαίνω , ἐπί ὁ χρόνος δέ καί ὁ ἄνθρωπος φθείρω . εἶπον ὁ κοινωνία ὁ ἤπειρος ὁ ἐν ὁ μέγεθος καί ὁ ἀριθμός , λέγω δή ὁ κατά ὁ διαίρεσις καί ὁ αὔξησις , βούλομαι νῦν ὁ διαφορά αὐτός εἶπον . καί φημί ὅτι ἐπί μέν ὁ χρόνος καί ὁ ἀνθρώ - πάω ὁ λαμβάνω ὁ ἤπειρος μέρος φθείρω καί οὐ ὑπομένω φθείρω γάρ πᾶς ὁ παρέρχομαι χρόνος καί ὁ ἄνθρωπος ) , ἐπί δέ ὁ διαίρεσις ὁ μέγεθος οὖον φθείρω ὁ λαμβάνω τμῆμα , ἀλλά ὑπομένω , ὅθεν καί προστίθημι ἀντεστραμμένως ἕτερος μόριον ὁ διαιρέω . p . 206b3 ὁ δέ κατά πρόσθεσις ὁ αὐτός εἰμί πως καί ὁ κατά διαίρεσις . εἶπον ὁ τε κοινωνία καί ὁ διαφορά ὁ χρόνος καί ὁ ἄνθρωπος ἄνθρωπος δέ ὅταν εἶπον , ἀπλόος πᾶς ὁ ἄτομος φημί , ὁ τε ἐπί ὁ ἔμψυχος καί ὁ ἄψυχος , ἐκ ὁ ἀγαθός πᾶς περιλαμβάνω ) , εἶπον οὖν ὁ ἤπειρος ὁ ἐν οὗτος ὁ τε κοινωνία καί ὁ διά - φορά πρός ὁ ἐν ὁ μέγεθος κατά διαίρεσις ἤπειρος , ἐπεί εἰμί καί ὁ κατά αὔξησις ἤπειρος , διά οὗτος φημί ὅτι οὗτος σχεδόν αὐτός εἰμί ὁ κτάομαι ὁ διαίρεσις . ἐάν γάρ λαμβάνω περαίνω τίς μέγεθος , εἶτα οὗτος διαιρέω δίχα , προκόπτω δέ ὁ διχοτομία ἐπί ἕτερος , ἐπί ὅσος κατά ἕτερος ὁ διαίρεσις γίγνομαι , ἐπί τοσοῦτος ὁ πρόσθεσις κατά ἕτερος . εἰμί οὖν ὁ διαίρεσις ἐπί ἤπειρος , καί ὁ πρόσθεσις ἄν εἰμί ἐπί ἤπειρος , ἀλλά ἀντεστραμμένως · ὅς γάρ ἀφαιρέω ἐκεῖνος , οὗτος προστίθημι . ὥστε αὐτός πως ὁ κατά διαίρεσις ἤπειρος ὁ κατά πρόσθεσις · ἐν εἷς γάρ καί ὁ αὐτός διαίρεσις ἄμφω γίγνομαι . | p . 206b 6 οὗτος προστίθημι φαίνω πρός ὁρίζω . ὁρίζω καλέω ὁ ἥμισυς το·ῦ μέγεθος ὁ ἄτμητος μένω , ἤτοι διά ὁ ἀδιαίρετος μένω , ἢ ὅτι εἰμί καί ἐπί ἤπειρος ἔχω ὁ αὔξησις , ἀλλά οὖν ἀδύνατος πᾶς ὑπερβάλλω μέγεθος ὁ αὐξάνω , ἀλλά εἰμί τίς μείζων μέγεθος · οὖον γάρ ὥσπερ ὁ μικρός οὐ εἰμί λαμβάνω , ἀλλά ἐπί ἤπειρος πρόειμι ὁ μειόω , οὗτος καί ὁ μείζων ἐπί ἤπειρος πρόειμι , ἀλλά ὁρίζω ὁ μείζων ἐν ὁ πᾶς σῶμα , ὁ κόσμος . καί διά οὗτος οὖν δικτάτωρ - σ́ω καλέω ὁ αὐξάνω . p . 206 b 7 ’Ev ὁ γάρ περαίνω μέγεθος ἄν λαμβάνω τις δικτάτωρ - σ́ω προσλαμβάνω ὁ αὐτός λόγος μή ὁ αὐτός τίς μέγεθος ὁ λόγος περιλαμβάνω , οὖον διέξειμι περαίνω . ἐπεί εἶπον ὅτι ὁ διαίρεσις ἐπί ἤπειρος πρόειμι εἷς εἰμί καί ὁ αὐτός ὁ μέν ἐπί ἤπειρος μειόω ὁ δέ ἐπί ἤπειρος αὐξάνω , οὐ ἐπί πᾶς δέ διαίρεσις οὗτος συμβαίνω , ὥστε ὁ μέν ἐπί ἤπειρος μειόω ὁ δέ ἐπί ἤπειρος αὐξάνω , νῦν λέγω ποῖος μέν διαίρεσις ἐπί ἤπειρος πρόειμι ποῖος δέ οὖον . ἐάν μέν γάρ , φημί , λαμβάνω τίς μέγεθος , οἷος πηχυαῖος , ὁρίζω σ́ω τίς μόριον ἐκ αὐτός τέμνω , οἷος ὁ δέκατος ἢ ὁ ἥμισυς ( ἵστημι δέ ὁ ἥμισυς ) , καί πάλιν ὁ καταλείπω , λέγω δή ὁ ημιπηχυαια , ὁ αὐτός λόγος τέμνω , τουτέστι ὁ ἥμισυς , καί πάλιν ὁ καταλιμπάνω διχοτομέω , καί οὗτος ἐπί ἤπειρος ποιέω , οὐδέποτε ἐπίλειψις ὁ διαίρεσις , ἀλλά ὁ μέν ἐπί ἤπειρος μειόω ὁ δέ ἐπί ἤπειρος αὐξάνω · ἐάν δέ μή ὁ αὐτός λόγος τέμνω , οἷος ἀεί ὁ ἥμισυς ἀφαιρέω ἤγουν ὁ δέκατος ἢ ἄλλος τις ὁ αὐτός λόγος , ἀλλά ἀεί ὁρίζω τίς μέγεθος ἀφαιρέω ὁ τέμνω - μένω ὁ αὐτός μέγεθος μή κατά ὁ αὐτός λόγος λαμβάνω ἀδύνατος ] , καταδαπανώ τέμνω ὁ ὅλος , καί ἐπίλειψις ὁ τομή . οἷος εἰμί μυρίος πῆχυς λαμβάνω μέγεθος καί οὗτος ἀφαιρέω ἀεί ὁρίζω τίς μέγεθος , οἷος δακτυλιαῖος , ἐπίλειψις ὁ ὅλος τέμνω , καί οὕτως οὔτε ὁ διαίρεσις οὔτε ὁ πρόσθεσις ἐπί ἤπειρος εἰμί . ἀντεστραμμένως δέ ἔχω ὁ λόγος ὁ μέγεθος · ἐάν μέν γάρ ὁ αὐτός μέγεθος ἀεί ἀφαιρέω , οὖον κατά ὁ αὐτός λόγος διαιρέω , ἀλλά ἀεί κατά μείζων λόγος , ἐάν δέ ὁ αὐτός λόγος ἐν ὁ διαίρεσις φυλάσσω , οὖον ὁ αὐτός μέγεθος ἀφαιρέω , ἀλλά ἀεί μικρός . οἷος εἰμί δεκάπηχυς ξύλον εἰμί καί ἀφαιρέω οὗτος ὁ δέκατος , οἷος ὁ εἷς πῆχυς , εἰμί μέν ἐκ ὁ καταλείπω ἀεί ὁ ἴσος ἀφαιρέω μέγεθος , αὐξάνω ὁ λόγος ἐκ γάρ ὁ ἐννέα πῆχυς πῆχυς ἀφαιρέω οὐκέτι ὁ δέκατος ἀφελής , ἀλλά ὁ ἔνατος , μείζων δέ ὁ ὁ ἔνατος λόγος πρός ὁ ὅλος ἢ ὁ ὁ δέκατος · ὁμοίως ἐάν ἐκ ὁ καταλείπω ὀκτώ πῆχυς ὁ πῆχυς ἀφαιρέω , πάλιν αὐξάνω ὁ λόγος · ὄγδοος γάρ ἀφαιρέω . καί οὕτως ἀεί ποιέω ἐπίλειψις ὁ διαίρεσις ) , ἐάν δέ ἐκ ὁ δεκάπηχυς ξύλον ἀφαιρέω ὁ πῆχυς , τουτέστι ὁ δέκατος , ἐκ ὁ καταλείπω ἐννέα πῆχυς ὁ αὐτός λόγος ἀφαιρέω βούλομαι , οὐκέτι πηχυαῖος αφαιος ῥῆσις μέγεθος , ἀλλά κακός · καί οὕτως ἀεί ποιέω ὁ αὐτός μέν φυλάσσω λόγος ἐν ὁ τομή , οὖον ὁ αὐτός δέ μέγεθος ἀφαιρέω , οὐδέποτε κατά - δαπανάω ὁ ὅλος . p . 2061)12 ἄλλως μέν οὖν ὀν ἕστiν , οὕτως δέ εἰμί ὁ ἄπειρος , δύναμις τε καί ἐπί καθαίρεσις . ὅτι2 γάρ ἐνέργεια οὐ εἰμί ἄπειρος2 τίς σῶμα , δείκνυμι , δύναμις δέ εἰμί , φημί , ὁ ἤπειρος . πῶς δέ δύναμις , προστίθημι , ὅτι ὁ ἐπί ὁ διαίρεσις ἤπειρος , ὅσπερ αὐτός εἰμί ὁ ἐπί ὁ πρόσθεσις ἤπειρος ἀντεστραμμένως , ὡς ἤδη εἴρω . οὖον μόνος δέ , φημί , δύναμις εἰμί ὁ ἤπειρος , ἀλλά καί ἐνέργεια . ὥσπερ ὁ ἡμέρα λέγω ἐνέργεια πάρειμι , οὖον ὁ πᾶς ἅμα εἰμί , ἀλλά ὁ μόριον τίς αὐτός , ὁμοίως δέ καί ὁ Ὀλύμπιος πάρειμι ἐνέργεια ὁ μόριον τίς αὐτός ἐνέργεια εἰμί , ἢ πυγμή ἢ πάλη ἢ ἕτερος τίς · οὕτως δέ καί ὁ ἐπί ἤπειρος διαίρεσις ἐνέργεια πάρειμι , οὖον ὁ ἅμα πᾶς εἰμί , ἀλλά · ὁ μόριον τίς διαιρέω . εἶτα ἐπεί ὁ αὐτός καί δύναμις εἶπον εἰμί καί ἐνέργεια , καί ὅπως μέν εἰμί ἐνέργεια , πιστόω ἐκ ὁ κατά ὁ ἡμέρα καί ὁ ἀγών παράδειγμα , πῶς δέ ὁ οὗτος δύναμις εἰμί , οὐκέτι κατασκευάζω , διά οὗτος ἀναλαμβάνω ὁ περί ὁ δύναμις λόγος , καί φημί ὅτι οὕτως δύναμις λέγω ὁ ἐπί ἤπειρος διά - ρετόν , ὥσπερ καί ὁ ὕλη λέγω δύναμις εἰμί πάαντα ὁ εἶδος . ὥσπερ οὖν ὅταν λέγω ὁ ὕλη πᾶς εἰμί δύναμις , οὖον οὗτος φημί ἢ ὅτι πᾶς ἅμα ποτέ ἐνέργεια γίγνομαι , ἢ ὅτι οὐδείς εἶδος ἔχω ἐνέργεια , ἀλλά ὅτι ἔχω μέν τίς εἶδος ἐνέργεια , φύω δέ καί πᾶς δέχομαι κατά μέρος , ἅμα δέ οὐδέποτε , οὗτος καί ὁ δύναμις ἐπί ἤπειρος διαιρετός , ὅτι δύναμαι μέν ἐπί ἤπειρος διαιρέω , κατά μέρος μέντοι ἀεί ὑπάρχω ὁ δῖος ῥέω , ἅμα δέ ουοεποτε . p . 2061115 καί οὖον κατά ἑαυτοῦ περαίνω . ὠσπερ γάρ ὁ ὕλη εἰμί καί δέχομαι ὁ εἶδος , ἀλλά οὖον κατά ἑαυτοῦ καί ἐν ὁ λόγος ὁ οὐσία αὐτός ὑπάρχω ὁ εἶδος , ἀλλά οἷος ἐπισυμβαίνω ὁ οὐσία αὐτός , οὗτος δέ καί ὁ ἤπειρος ὑπάρχω ὁ περαίνω οὖον κατά ἑαυτοῦ · εἰμί γάρ καί συμβαίνω ὁ ἐπί ἄπειρος διαιρετός περαίνω εἰμί , οὐ ὅς ὁ ἤπειρος ἔχω οὗτος περαίνω , ἀλλά ὅς ἐπισυμβαίνω ὁ ἤπειρος ὁ περαίνω . ὡς γάρ αὐτός ἐφεξῆς εἴρω , ὁ ὕλη εἰμί ὁ μέγεθος ἤπειρος , εἶμι δέ ἐν ἐκεῖνος . p . 206b16 ὅς κατά πρόσθεσις δή οὕτως ἄπειρος δύναμις εἰμί ἐπεί ὡς ἐπί ὁ κατά διαίρεσις ἤπειρος ὁ λόγος ποιέω , διά οὗτος προστίθημι ὅτι ὡσαύτως εἴρω καί ἐπί ὁ κατά ὁ πρόσθεσις ἤπειρος · ὁμοίως γάρ εἰμί καί δύναμις καί ἐνέργεια , ὥσπερ ἐκεῖνος . διά τίς δέ ὁ αὐτός καί ἐπί οὗτος ἁρμόζω λόγος , ὁ αἴτιος ποιέω , ὅς ἤδη καί ἐν ὁ ἔμπροσθεν εἴρω , οὗτος δέ εἰμί ὅτι ὁ αὐτός τρόπος τις εἰμί κατά ὁ διαίρεσις . πῶς δέ ὁ αὐτός , εἶπον , ὅτι εἷς καί ὁ αὐτός διαίρεσις ὁ μέν προστίθημι ὁ δέ ἀφαιρέω . εἰμί τοίνυν ὁ αὐτός εἰμί , ὁ αὐτός ἄν ἁρμόζω καί ἐπί αὐτός λέγω . ἀλλά οὖον καθάπαξ ὁ αὐτός · διά οὗτος γάρ καί προστίθημι τρόπος τις . τίς οὖν ὁ διαφορά , προστίθημι . p . 2061)17 ἀείς μέν γάρ τίς ἔξω ἕννυμι λαμβάνω , οὖον μέντοι ὑπερβάλλω μέγεθος , ὥσπερ ἐπί ὁ διαίρεσις ὑπερβάλλω πᾶς ορισμένος . εἰμί καί κοινός , φημί , ὁ διαιρέω καί ὅς ὁ διαιρέω προστίθημι ὁ ἀεί τίς ὁ γίγνομαι ἔξω εἰμί λαμβάνω ἕτερος ἀεί τε γάρ ἔξω ὁ διαίρεσις εἰμί ἕτερος διαίρεσις λαμβάνω , καί ὁ πρόσθεσις ὁμοίως ἀεί εἰμί ἔξω ἕτερος προσθήκη ποιέω , ὅταν ὁ αὐτός λόγος ὁ διαίρεσις γίγνομαι , ὡς ἤδη εἶπον ) , ἀλλά οὖν εἰμί τις διαφορά ἐν τε ὁ αὐξάνω καί ἐν ὁ μειόω , διότι ὁ μέν μειόω ἐπί ἤπειρος ἐνδέχομαι μειόω οὐ εἰμί γάρ μικρός μέγεθος , διότι πᾶς μέγεθος διαιρετός , καί διά οὗτος εἰμί πᾶς ὁρίζω μέγεθος ὁ μικρός λαμβάνω , καί οὐδέ - ποτός ἐπιλείπω ὁ μείωσις ) , ἐπί μέντοι ὁ αὐξάνω οὐ ἐνδέχομαι πᾶς ὁρίζω μέγεθος ὁ αὐξάνω ὑπερβάλλω · εἰμί γάρ ὁ μέγας ἐν ὁ πᾶς σῶμα ὁ κόσμος , ὅς μείζων μέγεθος ἀδύνατος εἰμί . ὥστε πᾶς μέν ὁρίζω μέγεθος δυνατός λαμβάνω ὁ μικρός , εἰμί καί μή ἐνέργεια , ἀλλά οὖν δύναμις , πᾶς δέ ὁρίζω μέγεθος ὁ μείζων λαμβάνω οὐδέ δύναμις ἐνδέχομαι · ὁ γάρ οὐρανός οὐδέ δύναμις ἐνδέχομαι μείζων εἰμί τίς σῶμα . δείκνυμι γάρ ὅτι ἀδύνατος εἰμί τίς σῶμα ἤπειρος , οἷος ὁ φύσις - κοί λέγω εἰμί , ἔξω ὁ οὐρανός , ὅσπερ ἢ ἀήρ ἢ ὕδωρ ἢ ἄλλος εἰμί λέγω . εἰμί τοίνυν δείκνυμι ὅτι ὁ οὕτως ἤπειρος ἀδύνατος εἰμί , δῆλος ὅτι οὐδέ δύναμις ἐνδέχομαι πᾶς ὁρίζω μείζων λαμβάνω . οὗτος γάρ συνέρχομαι - βαίνω μέν εἰμί οἷος τε εἰμί ἐνέργεια ἤπειρος εἰμί σῶμα · ὁ μέν γάρ πᾶς ὁρίζω μικρός λαμβάνω , εἰμί καί μή δυνατός ἐνέργεια εἰμί , ἄλλος οὖν γε ὅσος ἐπί ὁ φύσις ὁ μέγεθος οὐ ἀδύνατος , εἰμί γε πᾶς μέγεθος εὐθύς καί διαιρετός , ὁ μέντοι πᾶς ὁρίζω μείζων λαμβάνω διά ὁ μή δύναμαι εἰμί ἄπειρος σῶμα οὐδέ δύναμις ἐνδέχομαι εἰμί . p . 206b27 ἐπεί καί Πλάτος διά οὗτος ἤπειρος ποιέω , ὅτι καί ἐπές ὁ αὔξησις δοκέω ὑπερβάλλω καί εἰς ἤπειρος . Ζεύς οὗτος , φημί , διότι ὁ ἤπειρος ἐπί ὁ διαίρεσις εἰμί καί ἐπί ὁ αὔξησις , διά οὗτος καί ὁ Πλάτων δύο ὁ ἤπειρος ποιέω , ὁ μέγας καί ὁ μικρός , ὅς ὁ μέγας μέν ὁ ἐπί ὁ αὔξησις λέγω , ὁ μικρός δέ ὁ ἐπί ὁ ἀντιστρέφω οὗτος διαίρεσις . p . 206b 30 ποιέω μέντοι δύο οὖον χράω . ἐγκαλέω ὁ Πλάτων , ὅτι δύο λέγω εἰμί ὁ ἤπειρος , ὁ μέγας καί ὁ μικρός , οὐδέτερος χράω ἐν ὁ ἀρχή . ἀρχή δέ κατά αὐτός ὁ ὁριθς - ἐγώ , οὐ εἰμί δέ ἐν ὁ ἀριθμός οὗτος οὔτε ὁ κατά διαίρεσις ἤπειρος , ὅστε ὁ κατά πρόσθεσις . ὁ μέν γάρ κατά διαίρεσις ἤπειρος οὐ ἔχω ὁ ἀριθμός ἵστημι γάρ ὁ τομή εἰς ὁ μόνος ) , ὁ δέ κτάομαι πρόσθεσις ἐπί ἤπειρος αὐξάνω αὐτός οὖον δίδωμι · μέχρι γάρ δεκάς αὐξάνω φημί ὁ ἀριθμός , ὁ δέ δεκάς αὐτός εἰς ἑαυτοῦ ἀνακυκλέω . σημειωτέος δέ ὅτι αὐτός ἐν ὁ ἔμπροσθεν λέγω ὁ μέγας καί ὁ μικρός ὁ ἀόριστος καί ὁ ὕλη σημαίνω ὁ Πλάτων , νῦν δέ ὡς ἐπί ὁ ἀριθμός αὐτός λέγω , οὕτως ἐπιλαμβάνω ὁ λόγος , ὡς δηλονότι πανταχοῦ ὁ φαίνω ἔλεγχος καί οὖον ὁ διάνοια ὁ ἀρχαῖος . p . 206b33 συμβαίνω δέ τοὐναντίον εἰμί ἤπειρος ἢ ὡς λέγω . δείκνυμι πῶς μέν εἰμί ὁ ἤπειρος πῶς δέ οὐ εἰμί , ὅτι , ὡς μέν ὁ φυσικός λέγω , οὐ εἰμί ἄπειρος2 τίς σῶμα ἐπί ὁ ἔκτασις , κατά διαίρεσις δέ καί ὁ ἀντιστρέφω πρόσθεσις εἰμί , νῦν βούλομαι καί ὁ ὁ ἤπειρος ὅρος ὅς ἀποδίδωμι ὁ φυσικός ἐλέγχω . ἐκεῖνος μέν γάρ ὁρίζω ὁ ἤπειρος λέγω ὅτι ἄπτιρόν εἰμί ὅς μηδείς εἰμί λαμβάνω ἔχω , ἐγώ δέ , φημί , ἐναντίος φημί ὅτι ἄπειρος2 εἰμί ὅς ὁ λαμβάνω ἀεί τίς εἰμί λαμβάνω ἔξω . τεκμήριον δέ οὗτος ποιέω καί ὁ κοινός συνήθεια , λέγω δή ὁ ὁ ἤπειρος οὗτος εἰμί ὅς ἀεί τίς εἰμί λαμβάνω ἔξω . ὁ γάρ δακτύλιος , φημί , ὁ μή ἔχω σφενδόνη ἤπειρος καλέω , διότι μή ἔχω ὁρίζω τίς πέρας · ὁ γάρ σφενδόνη ὁ ἀνομοειδής εἰμί ὁ ὅλος οἷος πέρας εἰμί ἢ ἀρχή , ὅσος δέ μή ἔχω σφενδόνη , ὅς καλέω κίρκος , ὁμοιομερής εἰμί ἑαυτοῦ οὐ ἔχω πέρας τίς ὁρίζω , ἀλλά ἀεί ὁ λαμβάνω μόριον εἰμί τίς ἔξω ὁμοειδής λαμβάνω . καί διά οὗτος , ἐπεί ἔχω τις πρός ὁ ἤπειρος ὁμοιότης , ἤπειρος ὁ τοιοῦτος καλέω . ἀλλά γάρ οὖον πάντῃ ὁ ἤπειρος ἔοικα · οὖον γάρ δή οὗτος μόνος ὑπάρχω δεῖ ὁ ἤπειρος , ὁ ἀεί τίς αὐτός ἔξω εἰμί ὁ λαμβάνω , ἀλλά καί ὁ μηδέποτε δίς ὁ αὐτός λαμβάνω , ὅσπερ οὐ ὑπάρχω ὁ δακτύλιος · πολλάκις γάρ ὁ αὐτός λαμβάνω , ὅσος ἄν καί ὁ περιστροφή ποιέω . ἔτι , φημί , καλέω ὁ ἤπειρος τέλειος καί ὅλος καί πᾶς περιέχω , σεμνύνω αὐτός οὗτος , ἐγώ δέ ἐναντίος φημί ὅστις , εἰμί καί ὅλος καί τέλειος , οὐ ἤπειρος · ὅλος μέν γάρ εἰμί ὅς μηδείς εἰμί ἔξω ὁ συμπληρόω ἑαυτοῦ , οἷος ἄνθρωπος ὅλος φημί ὅς μηδείς ἄπειμι ὁ μόριον , ὁ δέ ἄπειμι - ἀντίμοιρος λέγω ὅς ἀεί τίς εἰμί ἔξω . ἀλλά καί ὁ τέλειος , φημί , ἤτοι αὐτός εἰμί ὁ ὅλος ἢ ἐγγύς · ἀγών γάρ τέλειος φημί ὁ εἰς τέλος ἀνύω , καί ὅς μηδείς ἐλλείπω ὁ συμπληρόω αὐτός , καί τέλειος ἄνθρωπος ὁ εἰς ὁ τέλος ὁ φύσις ἀφικνέομαι , καί λέγω δή ὁ τέλειος τε καί ἔσχατος ὁ φύσις ἐνέργεια , εἰς ὅς ὁ ἔργον ὁ φύσις ἀπος - τελευτάω , ὁ δέ ἤπειρος ἐναντίος ἔχω · ἤπειρος γάρ εἰμί ὅς μηδείς εἰμί πέρας , ἀλλά ἀεί τίς ἐλλείπω ἔξω . συμπλέκω οὖν ἐκ οὗτος συλλογισμός ποιόω · ὁ ὅλος τέλειος , ὁ τέλος ἔχω πέρας ἔχω , ὁ πέρας ἔχω οὐ ἤπειρος , ὁ ὅλος ἄβα οὐ ἤπειρος . ὥστε πάλιν εἰς ἐναντίος περιέρχομαι ’ ) αὐτός ὁ λόγος · ἐκεῖνος μέν γάρ τέλειος καί ὅλος λέγω εἰμί ὁ ἤπειρος , αὐτός δέ ἐναντίος δείκνυμι ὅτι , εἰμί τέλειος καί ὅλος , οὐ ἤπειρος . δείκνυμι δέ ἐφεξῆς καί ὅτι οὖον περιέχω πᾶς , ὡς αὐτός λέγω , ἀλλά ἐναντίος περιέχω , καί ὅτι ἐν μόριον μᾶλλον λόγος ὁ ἄπειρος ὅς ἐν ὅλος . διά οὗτος οὖν , φημί , ἀγαθός οἰητέον Παρμενίδης ὁ Μέλισσος λέγω . Μέλισσος μέν γάρ , φημί , ὁ ὅλος ἤπειρος εἶπον ὁ ἀσύγκλωστος συγκλώθω , Παρμενίδης δέ περαίνω ὁ ὅλος φημί · μεσσόθεν γάρ εἰμί φημί ἰσοπαλής , τουτέστιν ἴσος ἐκ ὁ μέσος πανταχόθεν ἀπέχω , ἵνα σφαιρικός αὐτός δείκνυμι , ὁ δέ σφαιρικός , καί πᾶς ἀπλόος ὅς σχηματίζω , περαίνω εἰμί . οὗτος εἶπον , ἐφεξῆς ὁ αἴτιος ὁ πλάνης αὐτός ἐκτίθημι , διά ὅς εἰς αὐτός ἄγω ὁ τέλειος καί ὅλος ὁ ἤπειρος . φημί γάρ ὅτι ὁ ὕλη κατά ἑαυτοῦ ἀόριστος εἰμί , καί ἄπειρος εἰμί , ἤπειρος δέ λέγω , διότι μηδείς ὅρος ἔχω οἰκέω μηδέ εἶδος , ἐναντίος δέ καί ὁ εἶδος σκεδασμός καί ἀοριστία καί ὁ ἐπί ἤπειρος διαίρεσις εἰμί αἰτία . ἀμερής γάρ εἰμί ὁ λόγος ὁ εἶδος κατά ἑαυτοῦ δέχομαι διίστημι · ὁ γάρ ὁ μέγεθος λόγος ἀμερής εἰμί ὁ οἰκεῖος λόγος δέχομαι καί διΐστημι εἰς ἀοριστία ἐξάγω , καί ὁ ἐπί ἤπειρος τομή αἰτία αὐτός γίγνομαι · ὁμοίως δέ καί ὁ ἄλλος εἶδος ἢ κακός ἢ μᾶλλον σκεδασμός αἰτία γε - γόνος . ὁ μέν οὖν ὕλη τοιοῦτος , ὁ δέ εἶδος πέρας τίς εἰμί καί ὅλος · πέρα - τοῖ τε γάρ καί περιγράφω ὁ ὕλη , καί ὅλος τίς καί τέλειος ποιέω ὅς ἄν παραγίγνομαι . ὁ χαλκός ὡς ὕλη εἰμί χαλκός σκεῦος . καί κατά οὗτος ἀόριστος τις εἰμί καί οὐ ἄν ὅλος ἢ τέλειος καλέω , παραγίγνομαι ὁ ὁ τρίπους ἢ ὁ ὁ ἀνδριάς εἶδος ἐν πλείων ἢ μικρός περιορίζω καί τέλειος τίς πρᾶγμα καί ὅλος ποιέω , ἀνδριάς ὅλος ἢ λέβης ὅλος . οὕτως οὖν καί ἐπί ὁ ὕλη κύριος ἢ καί ὁ εἶδος λέγω εἰμί . ἐπεί οὖν ὅλος μέν τίς καί τέλειος ὁ εἶδος , ὁ δέ ὕλη ἀόριστος τε καί οὗτος ἤπειρος , εἰμί δέ ὁ ὕλη δύναμις ὁ εἶδος , πολλάκις δέ ὁ δύναμις ὁ ὁ ἐνέργεια εἰμί ὄνομα καλέω ( ὁ γοῦν χαλκός φημί ἄνδριος εἰμί , μήπω πολλάκις ὁ εἶδος ἀπολαμβάνω , καί ὁ ξύλον κλίνη , ὁ πυρός ἄρτος . καί ὁ σπέρμα ἄνθρωπος ) , διά οὗτος ἐκεῖνος , ὅσπερ ὁ εἶδος προσήκω , οὗτος ὁ ὕλη κατηγορέω , διά ὁ εἰμί αὐτός δύναμις πᾶς . ὅτι δέ ἐν ὁ ὕλη ὁ ἤπειρος , δῆλος ἐκ ὁ ὁ μέγεθος διαίρεσις · οὖον γάρ κατά ὁ εἶδος γίγνομαι ὁ διαίρεσις . φυλάσσω γοῦν καί μετά ὁ διαίρεσις ὁ ὁ χαλκός ἢ ὁ ὁ ξύλον ἢ ὁ ὁ σάρξ εἶδος , ἀλλά κατά ὁ ὑπόκειμαι , ἐν ὅς καί ὁ εἶδος ὁ διάστασις ἔχω . ἤπειρος μέν οὖν κατά ἑαυτοῦ ὁ ὕλη , περατόω δέ καί ὅρος δέχομαι ὑπό ὁ εἶδος περτγραφομενω . εἰμί τοίνυν ὁ μέν περατόω ὁ δέ περατόω , περιέχω δέ ὁ περατόω ὁ δέ περατόω περιέχω , αὐτός πάλιν ἐναντίος αὐτός συμβαίνω , περιέχω φημί καί οὖον περιέχω ὁ ἤπειρος , ὡς οἴομαι . καί εἰμί μόριον τίς ὁ σύνθετος ὁ ὕλη εἰμί , ὅστις εἰμί ὁ ἤπειρος , οὐ εἄν εἰμί ὅλος · ὁ γάρ μόριον οὐ ὅλος . εὔλογος δέ καί ἄγνωστος ὁ ὕλη , διότι καί ἤπειρος · ὁ γάρ ἤπειρος κατά ὁ ἑαυτοῦ φύσις ἄγνωστος . δείκνυμι δέ ἐκ αὐτός ὁ πρᾶγμα ὅτι ἐναντίος ἢ λέγω ὑπάρχω , λέγω δή ὅτι οὖον περιέχω ὁ ἤπειρος ἀλλά περιέχω , καί ὅτι μόριον μάλα εἰμί καί οὐ ὅλος , δείκνυμι ὁ αὐτός οὗτος καί ὁ εἰς ἄτοπος ἀπαγωγή · εἰμί γάρ περιέχω , φημί , ὁ ἤπειρος , εἰμί δέ οὖον μόνος ἐν ὁ αἰσθητός , ἀλλά καί ἐν ὁ νοητός ( εἰμί γάρ αὐτός καί ἐν ὁ ἰδέα ὁ Πλάτος εὔλογος ὥσπερ ἐν ὁ αἰσθητός περιέχω , οὗτος δήπου καί ἐν ὁ νοητός περιέχω .. ἄτοπος δέ φημί καί ἀδύνατος ὁ γνῶσις αἴτιος καί αὐτογνὠτεις εἰμί καί πᾶς ὁράω αἴτιος ὑπό ὁ ἄγνωστος κατά φύσις , λέγω δή ὁ ἤπειρος , περιέχω . ἢ καί οὕτως · εἰμί πᾶς φημί περιέχω ὁ ἤπειρος , ἐν ὁ πᾶς δέ καί ὁ νοητός , οὖον μόνος ὁ εγκόσμια ὁ νοητός ἀλλά καί ὁ ὑπερκόσμιος , δῆλος ὡς καί ὁ νοητός περιέχω εἄν ὁ ἤπειρος , ἢ καί πᾶς ἁπλόος ἢ γοῦν ὁ εγκόσμια . p . 207a4 κατά κατά ὁμοιότης μέν τις λέγω , οὖον μέντοι κύριος . λέγω · ἐν ὁ συνήθεια ὁ πολύς δηλονότι . πῶς δέ κατά ὁμοιότης ἤπειρος λέγω καί οὖον κύριος , ἐπάγω · ὅτι οὖον μόνος δεῖ , φημί , οὗτος ὑπάρχω ὁ ἤπειρος ὁ ἀεί ὁ λαμβάνω τίς ἔξω εἰμί λαμβάνω , ἀλλά καί ὁ μή δίς ὁ αὐτός λαμβάνω , ὅσπερ οὐ ὑπάρχω ὁ δακτύλιος . p . 207a7 ἄπειρος μέν οὖν οὗτος εἰμί ὅς κατά ὁ ποσός λαμβάνω ἀεί τίς λαμβάνω εἰμί ἔξω . Δεύς προσυπακούω ὁ κατά ποσός λαμβάνω ὁ τίς μέρος , ἵνα εἰμί ῾ἄπειρον μέν οὖν ὅς κατά ὁ ποσός λαμβάνω τίς μέρος ἀεί τίς λαμβάνω εἰμί ἔξω ’ . καί εἰμί οὗτος ὁ ἤπειρος ὁρισμός . ὥστε εἰμί οὗτος μέν εἰμί ὁ ἤπειρος , ὅλος δέ εἰμί καί πᾶς καί τέλειος ὅς μηδείς εἰμί ἔξω , οὐ ἄρα ὅλος καί τέλειος ὁ ἤπειρος · ἐπί τε γάρ ὁ ἀριθμός ἐπί ἤπειρος αὐξάνω ἀεί ὁ λαμβάνω εἰμί ἔξω λαμβάνω ἕτερος ἀριθμός , καί ἐπί ὁ τομή ὁ μέγεθος ἀεί ὁ λαμβάνω τομή εἰμί λαμβάνω ἔξω τομή ἕτερος . καί καλῶς εἶπον κατά ποσός · οὖον γάρ κατά εἶδος γίγνομαι ὁ διαίρεσις . ὁ αὐτός γοῦν εἶδος ἐν ἕκαστος ὁ διαιρέω ὁράω · ἢ γραμμή γάρ πᾶς ὁ τμῆμα εἰμί ἢ ἐπιφάνεια ἢ σῶμα . καί ἄλλως οὐ ἐπί πᾶς ἐν ὁ διαίρεσις σῴζω ὁ εἶδος · αὐτός γάρ δείκνυμι ἐν ὁ ἔμπροσθεν , ὅτι οὐ ἐν ὁ τυγχάνω μέγεθος ὁ τυγχάνω εἶδος δύναμαι εἰμί , διόπερ ἐν ὁ διαίρεσις οὖον μέχρι πᾶς σῴζω ὁ εἶδος , ἀλλά προέρχομαι ὁ διαίρεσις φθείρω αὐτός . ὁ γοῦν σάρξ διαιρέω μέν εἰμί ἐπί ἤπειρος ὡς μέγεθος , ὡς μέντοι σάρξ οὐκέτι . ἀπορέω δέ ἄν τις , μήποτε ὁ ὁ ἤπειρος ὁρισμός ἁρμόζω καί ἐπί ὁ ὅλος καί ὁ τέλειος , καί ἄν - θόλος ἐπί πᾶς περαίνω . καί ἐπί ὁ τέλειος γάρ ἔξεστι εἶπον , ὅτι τέλειος εἰμί ὅς κατά ποσός λαμβάνω τίς μόριον ἀεί τίς εἰμί λαμβάνω ἔξω · εἰμί γάρ κατά διχοτομία λαμβάνω ὁ μόριον , ἐπί ἤπειρος ἔξεστι λαμβάνω ὁ λαμβάνω ἔξω . ἀλλά οὗτος οὐ εἰμί ἀληθής ἐπί ὁ περαίνω · ἐπί μέν γάρ ὁ ἤπειρος οὐ ἁπλόος ὅδε ἢ ὅδε μόριον ἐάν λαμβάνω , οὖον διέξειμι , ἀλλά ὁποῖος μόριον λαμβάνω , ἐπί δέ ὁ περαίνω οὐ οὕτως · ἐάν γάρ ὁρίζω τίς μόριον ἀεί λαμβάνω , καταναλίσκω ὁ ὅλος . καί ἄλλως οὐ ἀληθής ἐπί ὁ περαίνω ὁ ἀεί ὁ λαμβάνω μόριον εἰμί λαμβάνω ἔξω · εἰμί γάρ ὁ πρός ὁ πέρας λαμβάνω μόριον , οὐκέτι ἐνδέχομαι ἔξω οὗτος ἕτερος τίς λαμβάνω , ἐπί δέ ὁ ἤπειρος ὁ ἔσχατος λαμβάνω οὐ εἰμί . ὥστε εἰμί καί ἐπί τις λῆψις μόριον ὁ αὐτός καί ἐπί ὁ περαίνω συμβαίνω , ἀλλά οὐ ἐπί πᾶς ὥσπερ ἐπί ὁ ἤπειρος ἔχω . συμβαίνω δέ ὅλως οὗτος κατά τίς καί ἐπί ὁ περαίνω , διότι μετέχω ὁ ἤπειρος . ὥστε ἄν ἔξεστι ἐπί ὁ τέλειος κατά τις λῆψις ἀεί ὁ λαμβάνω ἔξω λαμβάνω , οὐ ὅς τέλειος εἰμί οὗτος αὐτός συμβαίνω , ἀλλά ὅς ὁ ἤπειρος μετέχω . p . 207a10 “ ὥσπερ ὁ κατά ἕκαστος , οὗτος καί ὁ κύριος εἰμί , οἶος εἰμί ὅλος ὅς μηδείς εἰμί ἔξω . ὥσπερ , φημί , ἐπί ὁ κατά μέρος ὅλος , οἷος ἄνθρωπος ἢ πλοῖον , ὅλος λέγω ὅς μηδείς ἄπειμι ὁ συμπληρόω ὁ ὑπόκειμαι οὗτος δέ καί ἐπί ὁ κύριος ὅλος , λέγω ὁ πᾶς , ὅλος φημί εἰμί καί πᾶς ὅς μηδείς εἰμί ἔξω , οἷος κόσμος ὅλος , ὅς μηδείς ὁ συντελέω εἰς συμπλήρωσις ὁ κόσμος ἔξω εἰμί . οὗτος γάρ εἰμί ὁ κύριος ὅλος καί ὁ κύριος πᾶς , ὡς ἐάν ἄπειμι γε τίς αὐτός , ἄν ὁ τυγχάνω εἰμί , οὐ ὅλος οὐδέ πᾶς . p . 207a13 ὅλος δέ καί τέλειος ὁ αὐτός πᾶς ἤ σύνεγγυς . ὁ μέν γάρ ὅλος ἐπί ὁ συνεχής λέγω , ὡς λέγω ὅλος ξύλον καί ὅλος ἄρτος , ὁ δέ πᾶς ἐπί ὁ διορίζω , ὡς λέγω πᾶς ἁωθρώπους , ὁ δέ τέλειος κοινῶς ἐπί ἑκάτερος , ὅς μηδείς ἐλλείπω ὁ μέρος · εἰμί τοίνυν ὁ μέν ὅλος καί ὁ πᾶς ὅς αὐτός , ὁ δέ τέλειος ἀμφότερος αὐτός , οὖον πάντῃ αὐτός ὁ ὅλος ὁ τέλειος , καί ὅτι ὁ μέν ὅλος πρός ὁ ὁ μέρος πᾶς σύνοδος λέγω , ὁ δέ τέλειος πρός ὁ ἀπόληψις ὁ τέλος . ἀμφότερος μέντοι κατά ὁ αὐτός κατηγορέω , καί οὗτος εἷς τίς καί αὐτός δοκέω εἰμί ἄμφω κατά πᾶς . p . 207a17 οὖον γάρ λίνον λίνον συνάπτω εἰμί ὁ πᾶς καί ὅλος ὁ ἤπειρος . ὁ ἀσύγκλωστος , φημί , συγκλώθω ὁ Μέλισσος , καί οὖον λίνον λίνον ὁ παροιμία , ὅσπερ φύω συνδυάζω · οὖον γάρ οἷος τε εἰμί ὁ ὅλος καί ὅς ἅμα καί ἤπειρος εἰμί , ὡς δείκνυμι . p.207.a18 ἐπεί ἐντεῦθεν λαμβάνω τἠω σεμνότης κατά ὁ ἤπειρος . Ζεύς οὗτος , φημί , ὁ ἤπειρος ὅλος καί τέλειος εἶπον , ἵνα σεμνός αὐτός ἀποδείκνυμι , ὡς πλήρης καί πᾶς περιέχω . εἶτα ἐφεξῆς καί ὁ αἴτιος ὁ ἀπόπτωσις αὐτός λέγω , πόθεν ἀπατάω ὥστε ὁ ἤπειρος ὅλος καί τέλειος εἰμί λέγω · ἔχω γάρ , φημί , ὁμοιότης τις ὁ ἤπειρος πρός ὁ τέλειος καί ὁ ὅλος . τίς δέ ὁ | ὁμοιότης , ἐπάγω · εἰμί γάρ ὁ ἄπειμι · ἀντίμοιρος ὁ ὁ μέγεθος τελειότης ὕλη καί δύναμις ὅλος , εἰμί - λεχείᾳ δέ οὖον . μέγεθος φημί ὁ συντίθημι . ὁ οὖν μέγεθος τελειότης , φημί , τουτέστι ὁ εἶδος , κατά ὅς ἕκαστος ὁ εἰμί καί ὁ ἑαυτοῦ ἔχω τελειότης , ὕλη εἰμί ὁ ἤπειρος , εἰμί δέ ὁ ὕλη δύναμις ὅλος καί τέλειος , τουτέστιν εἶδος , ἐντελέχεια δέ οὖον · κατά ἑαυτοῦ μέν γάρ ἄπειρος εἰμί καί ἀόριστος . δύναμις δέ ὅλος τε καί τέλειος · δεκτικός γάρ ὁ εἶδος , ἐκ ὅς ὁ συντίθημι . ὅς οὖν αὐτός ὑπάρχω δύναμις , φημί , οὗτος ὡς ἐμπήγνυμι ὑπάρχω κατηγορέω . ὅτι δέ ἐν ὁ ὕλη ὁ ἤπειρος , δείκνυμι διά ὁ ἑξῆς . ὁ γάρ ἐπί ἤπειρος , φημί , τομή ὁ μέγεθος καί ὁ ἀντεστραμ - μένω οὗτος πρόσθεσις ἐκ ὁ ὕλη ὑπάρχω · κατά ἑαυτοῦ γάρ ἀδιαίρετος εἰμί ὁ εἶδος . οὗτος μέν οὖν κατά ἑαυτοῦ ὁ ὕλη ὑπάρχω , ὁ δέ εἰμί ὅλος τε καί τέλειος , ὅταν εἰς ὅρος ἔρχομαι , οὖον κατά ἑαυτοῦ ἀλλά κατά ἄλλος αὐτός ὑπάρχω , τουτέστι κατά ὁ εἶδος . p . 207a24 καί οὖον περιέχω ἀλλά περιέχω , ὅς ἤπειρος . ὁρίζω γάρ ὑπό ὁ εἶδος ὅς ὕλη καί περατόω ὁ ἤπειρος , δέ ὁρίζω καί περατόω οὖον περιέχω ἀλλά περιέχω · εἰμί δέ περιέχω , φανερός ὅτι οὐ ὅλος τίς ὁ ἤπειρος , ὡς ἐκεῖνος λέγω . ἐναντίος δέ μόριον ὁ ὅλος , ὅσπερ σύγκειμαι ἐκ ὅς περιέχω καί ὁ περιέχω . p . 207a25 Διὸ καί ἄγνωστος , ὅς ἤπειρος · εἶδος γάρ οὐ ἔχω ὁ ὕλη . εἰμί γάρ ὁ ἕκαστος γνῶσις κατά ὁ εἶδος , ἀνείδεος δέ ὁ ὕλη , εὔδηλος ὅτι καί ἄγνωστος . διό καί ὁ Πλάτος “ νόθος λογισμός ’’ λῄτη αὐτός εἶπον , διότι ἐπιβλητικός μέν αὐτός γιγνώσκω ἀδύνατος , ἐκ ἀφαίρεσις δέ ὁ ἀνδρό-παις εἰς ἔννοια αὐτός ἔρχομαι . ὥστε καί ὁ συνετός ὁ γνῶσις αὐτός τρόπος ἐκ ὁ εἶδος ὑπάρχω . p . 207a29 ἐπεί εἰμί περιέχω ἐν ὁ αἰσθητός ἐν ὁ νοητός ὁ μέγας καί ὁ μικρός ἐσθίω περιέχω . Ζεύς οὗτος πιστόω ὅτι καλῶς εἶπον ὁ ὕλη περιέχω καί οὖον περιέχω . εἰμί γάρ ὁμοίως ἐν ὁ νοητός ὥσπερ καί ἐν ὁ αἰσθητός εἰμί ὁ ἤπειρος , εὔλογος ὥσπερ ἐν ὁ αἰσθητός περιέχω , οὗτος καί ἐν ὁ νοητός περιέχω · οὗτος δέ ἀδύνατος , ὁ ὁράω καί γνῶσις αἴτιος ὑπό ὁ ἄγνωστος καί ἀόριστος περιέχω · οὐ ἄρα περιέχω ὁ ἤπειρος , ὡς ἐκεῖνος λέγω . ὁ δέ μέγας καί ὁ μικρός ἐν ὁ ὕλη , ἐν ὅς ὁ ἤπειρος ἀποτίθημι · μέγας δέ καί μικρός ὁ Πλάτος ὁ ὕλη καλέω . p . 207a33 κατά λόγος δέ συμβαίνω καί ὁ κατά πρόσθεσις μέν μή εἰμί δοκέω ἤπειρος οὕτως ὥστε πᾶς ὑπερβάλλω ἐγώ Θοῦς , ἐπί ὁ διαίρεσις δέ ἵημι . ἐντεῦθεν θεώρημα πλείων βούλομαι παραδίδωμι ἀκόλουθος ὁ περί ὁ ἤπειρος ἀποδίδωμι λόγος , καί πρῶτος μέν ὅτι σύμφωνος ὁ παρά ἐγώ ἀποδίδωμι περί ὁ ἤπειρος λόγος ὁ συμβαίνω εἰμί ἐπί ὁ διαίρεσις καί ὁ πρόσθεσις , λέγω δέ ὁ ἐπί μέν ὁ διαίρεσις μή εἰμί λαμβάνω ὁ μικρός μέγεθος , ἀλλά ἐνδέχομαι πᾶς ὁρίζω μικρός λαμβάνω , ἐπί δέ ὁ πρόσθεσις μηκέτι ἐγχωρέω πᾶς μείζων λαμβάνω , διά ὁ ὁρίζω ἐν ὁ πᾶς ὁ μέγας μέγεθος , οὗτος δέ εἰμί ὁ ὁ κόσμος σῶμα · δείκνυμι γάρ ὅτι οὐ εἰμί ἐπί ὁ ἔκτασις ἤπειρος μέγεθος . αἴτιος δέ οὗτος ὁ μή περιέχω ἀλλά περιέχω ὁ ἤπειρος , περιέχω δέ ὁ ὅλος καί τέλειος , οὗτος δέ εἰμί ὁ εἶδος · ἐπεί γάρ ὁ μέν πρόσθεσις ἔξωθεν γίγνομαι , ὁ δέ διαίρεσις ἐντός ὁ πέρας , εἰκότως ἔξωθεν μέν ἐπί ἤπειρος προστίθημι ἀδύνατος , διότι ὅρος εἰμί ὁ εἶδος καί πέρας ( δεῖ οὖν ὁ αὔξησις ἔρχομαι εἰς ὁ εἶδος ἵστημι · οὐδέ εἰμί ἔξωθεν ὁ εἴδορς εἰμί , ὅς περιέχω αὐτός ) , ὁ δέ ὕλη ἐντός περιέχω ὁ τέμνω ἐνδίδωμι ἀπό ἑαυτοῦ ὁ τομή ὁ ἀπειρία . ὅθεν ἐν ὁ διαίρεσις ὁ μέν εἶδος πολλάκις ἐπιλείπω διά ὁ ὅρος τις ἔχω , ὥσπερ ἐπί ὁ μείζων , οὕτως καί ἐπί ὁ μικρός ( εἴρω γάρ ὡς οὐ ἐν μέγεθος ὁ εἶδος φύω συνίστημι ) , ὁ δέ τομή οὐ ἐπιλείπω διά ὁ ὕλη . εὔλογος δέ , φημί , συμβαίνω καί ὁ ἀριθμός ἐπί μέν ὁ ὁρίζω ( εἰς ὁ μόνος γάρ ἔσχατος καταντάω ἐπί ὁ μικρός , ὅσπερ ἀδιαίρετος ) , ἐπί δέ ὁ μείζων οὐδέ ἔχω πέρας · ἐπί ἤπειρος γάρ εἰμί αὐξάνω ὁ ἀριθμός . ἐπί δέ ὁ μέγεθος ἐναντίος συμβαίνω , ἐπί μέν ὁ μείζων πέρας εἰμί , ἐπί δέ ὁ μικρός οὐδείς πέρας . αἴτιος δέ , ὅτι ὁ μέν ἀριθμός ἐκ ἑνάς σύγκειμαι , ἐκ ὅς δέ σύγκειμαι τίς εἰς αὐτός καί διαλύω , διαιρέω δέ ὁ ἀριθμός εἰς ὁ μόνος , οὗτος δέ καθό μόνος ἀδιαίρετος · πᾶς γάρ εἷς καθό εἷς ἀδιαίρετος . ὁ γάρ ἄνθρωπος καθό εἷς ἄνθρωπος ἀδιαίρετος · εἰμί γάρ καί διαιρέω ὡς μέγεθος , ἀλλά οὐ ὡς ἄνθρωπος διαιρέω · οὖον γάρ εἰς ἄνθρωπος διαιρέω , ἀλλά εἰς ὁ μόριον . ἀλλά οὖον κατά οὗτος εἷς εἰμί , ἀλλά καθό ἐκ πᾶς σύγκειμαι εἷς τίς εἶδος , ὅσπερ εἰς ὁμοειδής οὐκέτι διαιρέω . εἰμί τοίνυν ὁ μέν μονή ἀδιαίρετος , διαιρέω δέ ὁ ἀριθμός εἰς μόνος , ἵστημι δηλονότι ὁ διαίρεσις , καί εἰμί ὁ ἔσχατος αὐτός καί ὁ πέρας ὁ μόνος . | διά οὗτος μέν οὐ ἐπί ἤπειρος ὁ ὁ ἀριθμός διαίρεσις , ὁ δέ πρόσθεσις ἐπί ἤπειρος εἰκότως , διότι ἐπισύνθεσις · εἰμί μόνος · ἐπεί οὖν δυνατός ἐπί ἤπειρος ἑαυτοῦ ἐπισυντίθημι ὁ μόνος , εἰκότως ὁ ἐπί ἤπειρος αὔξησις ὁ ἀριθμός ἀκολουθέω . ὁ δέ μέγεθος οὐκέτι σύγκειμαι ἐκ ἑνάς , ἀλλά ἐκ μέγεθος · καί ὁ διαίρεσις οὖν οὐδέποτε καταντάω εἰς ἀδιαίρετος , ἀλλά ἀεί εἰς μέγεθος φύω διαιρέω , καί οὕτως ἐπί ἤπειρος ὁ τομή . ὁ δέ αὔξησις οὐ ἐπί ἤπειρος · καταντάω γάρ εἰς ὁ ὅλος καί τέλειος · οὖον γάρ ἐνδέχομαι ὁ οὐρανός τίς εἰμί μείζων , ὅσπερ ὁ κύριος εἰμί ὅλος καί πᾶς . διά οὗτος μέν οὖν ὁ αἴτιος ἐναντίος ἔχω ὁ ἀριθμός ὁ μέγεθος . ἀκόλουθος δέ καί οὗτος ὁ προαποδείκνυμι περί ὁ ἤπειρος . οὖον γάρ δή κατά ἑαυτοῦ ὁ ἀριθμός ὁ ἤπειρος ἔχω , ἀλλά διά ὁ ὕλη · ὁ γάρ ἐπί ἤπειρος ὁ μέγεθος τομή , κατά ὁ ὕλη γίγνομαι , αἰτία ὁ ἐπί ἤπειρος αὔξησις ὁ ἀριθμός , διά οὗτος δέ καί εἰς ἔσχατος ὁ μόνος καταντάω , ὅτι εἷς ὁ συνεχής πρίν διαιρέω , ὅσπερ εἰμί δύναμις ἤπειρος , καί ὁ αὔξησις ὁ ἀριθμός ὁ ἐπί ἤπειρος . αὐτός διαίρεσις αἴτιος γίγνομαι . ἐν πᾶς οὖν ὁ ἤπειρος διά ὁ ὕλη . ἐφεξῆς ζητέω , [ ὅτι ] ἐπεί ἐν πλείων ὁ ἤπειρος ( λέγω ὁ μέγεθος ἤπειρος ὁ ἐπί ἤπειρος διαιρέω , καί κίνησις ἤπειρος , καί χρόνος ἤπειρος ) , πῶς ἔχω ἐν οὗτος ὁ ἤπειρος , πότερος ὡς γένος ὅς εἷς τις φύσις κοινῶς κατά πᾶς κατηγορέω οὗτος ἢ οὖον . καί φημί ὅτι οὐ ὡς γένος αὐτός κατηγορέω ὁ ἤπειρος , ἀλλά κατά ὁ ἀπό εἷς καί πρός εἷς · ὡς γάρ ἄν ἔχω τάξις ὁ ὑπόκειμαι , λέγω δή ὁ μέγεθος ὁ κίνησις ὁ χρόνος , οὕτως ἔχω καί ὁ ἤπειρος ἐν οὗτος . εἰμί οὖν πρῶτος ὁ μέγεθος συνεχής , διά δέ οὗτος καί ὁ κίνησις ὁ ἐπί αὐτός γίγνομαι συνεχής , εἴτε φορά εἰμί εἴτε ἀλλοίωσις εἴτε αὔξησις , διά δέ ὁ κίνησις καί ὁ χρόνος συνεχής . εἰμί οὖν καί ὁ ἤπειρος πρῶτος μέν ἐν ὁ μέγεθος , διά δέ ὁ μέγεθος ἐν ὁ κινέω , διά δέ ὁ κίνησις ἐν ὁ χρόνος . καί νῦν μέν οὗτος ὡς ὁμολογέω λαμβάνω , ὅτι ὁ μέγεθος συνεχής καί εἰς μέγεθος καί οὐ εἰς ἀδιαίρετος μεριστός , καί ὅτι διά ὁ μέγεθος ὁ κίνησις καί διά οὗτος ὁ χρόνος , ὕστερος δέ καί ἀποδείκνυμι οὗτος ἐν ὁ ἕκτος λόγος οὗτος εἷς πραγματεία . μετά οὗτος φημί ὅτι οὐ ἀφαιρέω ὁ γεωμετρικός ἀρχή καί ἀποδείκνυμι ἀναιρέω ὁ κατά ἐνέργεια ἤπειρος ἐκ ὁ εἰμί . ἀπορέω γάρ ἄν τις ὅτι εἰμί ὁ μάθημα ἐκ ἀφαίρεσις εἰμί ὁ φυσικός , χράομαι δέ ὁ γεωμέτρης ὡς ἀρχή τις ὁ λαμβάνω ἤπειρος εὐθύς ( συνεχῶς γάρ φημί ‘ ἐκβάλλω ὅδε ἐπί ἤπειρος , ὅς δίδωμι προΐημι ὁ γεωμετρικός ἀποδείκνυμι ) , · μή εἰμί δέ φυσικός μέγεθος ἤπειρος κατά οὐδέ εἄν ἤπειρος εὐθύς ἐκ ὁ φυσικός ἀφαιρέω δυνατός , ἀναιρέω οὖν ὁ ἤπειρος εὐθύς , ὅστις ὡς ἀρχή χράομαι ὁ γεωμέτρης ἐν ὁ ἀπόδειξις , ἀναλέγω εἰμί καί ὁ γεωμετρικός ἀποδείκνυμι · ἄτοπος δέ ὁ καλός καί ἀκριβής ὁ ἐπιστήμη ἀναιρέω . οὗτος οὖν ὁ ἀπορία ὁ Ἀριστοτέλης αγχινουστερος πάνυ ἐπιλύω , φημί ὅτι οὐ ἀφαιρέω αὐτός ὁ ἀποδείκνυμι δείκνυμι μή εἰμί ἤπειρος μέγεθος κατά ἐνέργεια · οὐδέ γάρ χράω ὁ ἀπείρ·ῳ ἐν ὁ ἀπόδειξις ὁ γεωμέτρης , ἀλλά διά οὗτος λαμβάνω ὁ ἤπειρος , ἵνα ἔξεστι αὐτός ὅσος εἄν βούλομαι ἀφαιρέω ἐκ αὐτός περαίνω · ὡς εἰμί γε δίδωμι αὐτός ὅσος βούλομαι λαμβάνω , οὐδέ εἄν ὁ ἤπειρος δήω . τεκμήριον δέ μέγας ὁ μηδέ πρός ὁ γεωμετρικός ἀποδείκνυμι συμβάλλω ὁ ἤπειρος εὐθύς , ὅτι λαμβάνω ἐκ αὐτός ὅς βούλομαι πάσσω , οὗτος συγχράομαι ἐν ὁ ἀποδείκνυμι ὁ πρόκειμαι θεώρημα , ὁ ἤπειρος οὖον . ἐάν οὖν ὁ μέγας εὐθύς δίδωμι αὐτός , οἷος ὁ ὁ πᾶς διάμετρος , οὐκέτι ὁ ἤπειρος δήω · ἐκ οὗτος γάρ ἔξεστι ὅσος ἄν βούλομαι . ὥστε εἰμί μέν προσχράομαι ὁ ἤπειρος ἐν ὁ ἀπόδειξις , ὁ εἰμί ἀφαιρέω αὐτός ὁ ἐπιστήμη ὁ ἀναιρέω λόγος ὁ ἤπειρος , εἰμί δέ μή χράομαι , οὐκέτι . ἐφεξῆς ζητέω , ὑπό ποῖος ὁ αἴτιος ἀνακτέον ὁ ἤπειρος . ἐπεί γάρ δείκνυμι ὅτι εἰμί εἰμί ὁ ἤπειρος , ἀνάγκη πᾶς ἀρχή αὐτός εἰμί , οὐ ἐκ ἀρχή , δείκνυμι δέ ὅτι εἰμί καί ὁ κατά ὁ ἔκτασις ἤπειρος οὐ εἰμί , ἀλλά οὖν εἰμί ὁ κατά ὁ διαίρεσις καί ὁ ἀντιστρέφω πρόσθεσις , ζητέω εἰκότως ὑπό ποῖος ὁ ἀρχή δεῖ ἀνάγω ὁ ἤπειρος . ὁ δέ ἀρχή τέσσαρες , ὁ ὕλη ὁ εἶδος ὁ ποιητικός ὁ τελικός . φημί οὖν ὅτι ὡς ὕλη εἰμί ἀρχή ὁ ἤπειρος , δείκνυμι δέ καί ἐκ ὁ λόγος καί ἐκ ὁ ὁ παλαιός μαρτυρία . ὅτι μέν γάρ ὡς εἶδος οὖον δύναμαι εἰμί , πρόδηλος · ὅρος γάρ καί πέρας εἰμί ὁ εἶδος , ὁ δέ ἤπειρος ἀόριστος καί ἀδιεξίτητος . ἀλλά οὐδέ ὡς ποιητικός αἴτιος · ὁ μέν γάρ ποιητικός αἴτιος ἐνέργεια εἰμί , ὁ δέ ἤπειρος δύναμις εἰμί . δῆλος δέ ὅτι οὐδέ ὡς τελικός , πρῶτος μέν ὅτι εἰς αὐτός ἔρχομαι πολλάκις ὁ εἶδος ὁ τέλος , ἔπειτα ὅτι ὁ μέν τελικός τέλος εἰμί καί πέρας ὅς εἄν εἰμί , ὁ δέ ἤπειρος τέλος οὐ ἔχω . λείπω οὖν ὑλικός αἴτιος εἰμί ὁ ἤπειρος . καί οὗτος εἰκότως · ὁ μέν γάρ ὕλη ἐν στερέω , καί ὁ ἤπειρος δέ ἐν στερέω ( οὐδέ γάρ εἶδος ἔχω ὁ ὅρος γάρ καί πέρας ὁ εἶδος ) , ὥστε εἰμί ὁ ἤπειρος ἐν στερέω κατά ἑαυτοῦ , καί ὁ ὕλη δέ ἐν στερέω , ὁ ἤπειρος ἄρα ὕλη . καί πᾶς δέ , φημί , ὅσος ὁ ἤπειρος εἰμί ὑποτίθημι , ὡς ὕλη αὐτός ὑποτίθημι · ὁ γάρ ἀήρ ἢ ὁ ὕδωρ ἢ ὁ μεταξύ ἢ ὁτ·ιοῦν ἄλλος ἤπειρος λέγω , ἐκ ὅς ὡς ἐκ ὕλη γίγνομαι ὁ γίγνομαι . οὗτος εἶπον , πρός ὁ πέρας λοιπός ὁ βιβλίον ὁ ἀπορία ἐπι - λύω , ἐκ ὅς δοκέω ἀναγκαῖος εἰμί ἐν ὁ εἰμί ὁ ἤπειρος , ἵνα μή ἐγώ - νοέω ὁ ἀπορία ἐνοχλέω ὁ πολύς . εἰμί δέ πέντε ὁ ἀριθμός · πρῶτος μέν ὁ ἐκ ὁ ὁ χρόνος ἀπειρία , δύο ὁ ἐκ ὁ ἐπί ἤπειρος ὁ μέγεθος διαίρεσις , τρίτος ὁ ἐκ ὁ ἀειγενεσία , τέταρτος ὁ ἐκ ὁ ὁ περαίνω πᾶς πρός τίς περαίνω , πέμπτος , ὅς καί μάλιστα λέγω ὁ πολύς πείθω ὅτι εἰμί ὁ ἤπειρος , ὁ ἐκ ὁ νόησις , ὁ μηδέποτε ἴσχω πέρας ὁ νόησις , ἀλλά δύναμαι ἀεί ὁ νοέω ἕτερος τίς ἐπινοέω ἔξω . οὗτος οὖν , φημί , ὁ ἀπορία ὁ μέν οὐδείς ἔχω ἀναγκαῖος , οὔτε πρός ὁ ἐνέργεια εἰμί ὁ ἤπειρος , οὔτε πρός ὁ μέρος , οὔτε πρός ὁ δύναμις . καί πρότερος γε ὁ ἐκ ὁ ἀειγενεσία · | οὐδέ γάρ ἐπεί γένεσις εἰμί ἀεί , διά οὗτος δεῖ ἤπειρος εἰμί τίς σῶμα ἐκ ὅς γίγνομαι ὁ γίγνομαι · εἰμί γάρ εἰμί ὁ ἄλλος γένεσις ἄλλος φθορά καί ὁ ἄλλος φθορά ἄλλος γένεσις , δυνατός περαίνω μέν εἰμί ὁ πᾶς , γένεσις δέ καί φθορά οὗτος μηδέποτε ἐπιλείπω . ὥστε οὐδείς ἀναγκαῖος ὁ τοιοῦτος ἔχω ἀπορία · οὔτε γάρ ὁ ἐνέργεια ἤπειρος διά οὗτος ἀνάγκη εἰμί , οὔτε ὁ δύναμις , οὔτε ὁ ἀπό μέρος . ἀλλά οὐδέ ὁ λέγω πᾶς ὁ περαίνω πρός τίς περαίνω · ψεύδω γάρ οὗτος . εἰμί γάρ αὐτός εἰμί ὁ περαίνω καί ὁ · ἅπτω , ὁ εἰμί ἀνάγκη εἰμί πᾶς ὁ περαίνω εὐθύς καί τις ἅπτω ἔξωθεν καί ὑπό αὐτός περιγράφω , νῦν δέ οὖον αὐτός ὁ περαίνω ὁ ἅπτω · ὁ μέν γάρ ἅπτω ὁ πρός τίς εἰμί ( ὁ γάρ ἅπτω τις ἅπτω · γάρ ἅπτω ) , ὥστε ὁ ἅπτω πρός ἄλλος τίς ἔξωθεν αὐτός καί εἰμί καί λέγω , ὁ δέ περαίνω οὖον πρός ἄλλος λέγω , ἀλλά πρός ἑαυτοῦ . ὥσπερ οὖν οὐδέ ὁ ἤπειρος εἰμί πρός ἄλλος λέγω , ἀλλά πρός ἑαυτοῦ , οὕτως οὐδέ ὁ περαίνω πρός ἄλλος ἔχω ὁ ἀναφορά καί ὁ σχέσις · ἁφή μέν γάρ ὁ ἄλλος τίς θιγγάνω ἄλλος λέγω , πέρας δέ ἐν ὁ αὐτός τίς ἔσχατος ἔχω . ὥστε εἰμί μή αὐτός ὁ ἅπτω ὁ περαίνω , οὐ ἀνάγκη ὁ περαίνω πρός τίς περαίνω , ἀλλά τις μέν ὁ περαίνω δύναμαι πρός τίς περαίνω καί ἅπτω τις ἔξωθεν , οὖον μήv οὐδέ οὗτος αὐτός ὁ ἅπτω ὁ περαίνω εἰμί , ἀλλά ὅς συμβαίνω ὁ περαίνω ὁ ἅπτω , διότι κενός οὐ εἰμί . ὅσος μέν οὖν κατά ὁ ἐντός ἑαυτοῦ περαίνω , πάντως καί ἅπτω τις , διότι , ὡς εἶπον , κενός οὐδείς εἰμί , ὅσος δέ ἔξωθεν περαίνω ( πᾶς δέ · ὁ τοιοῦτος εἰμί ) οὐ ἀνάγκη καί ἅπτω τις . ὅσος μέν γάρ ἔξωθεν πάσσω καί ἅπτω τις , οὐ ὅλος εἰμί ἀλλά μέρος ὁ πᾶς . ἅπτω οὖν οὗτος , οὖον καθότι πέρας ἔχω , ἀλλά καθό μέρος εἰμί ὁ ὅλος , οὐδείς δέ κενός ἐν ὁ πᾶς . εἰμί τίς δέ κύριος ὅλος εἰμί καί πᾶς , οὗτος οὐ ἀνάγκη πρός τίς ἕτερος περαίνω , μᾶλλον δέ ἀδύνατος , ἐπεί οὐ εἄν εἰμί κύριος ὅλος . τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ ἀπλανής , περαίνω μέν εἰμί , ἐπεί καί σφαῖρα ( πᾶς δέ σχῆμα περαίνω δηλονότι ) , ἅπτω ἔξωθεν οὐδείς , διότι μηδέ εἰμί τίς αὐτός ἔξω . οὐδέ οὗτος ἄρα ὁ λόγος ἔχω ἀναγκαῖος πρός ὁ εἰμί ὁ ἤπειρος . ἀλλά οὐδέ ὁ ἐκ ὁ νόησις . ὁ μέν γάρ νόησις δύναμαι τ·ῷ εἰμί ὁ λαμβάνω μέγεθος ἀεί προστίθημι ἔξωθεν ἄλλος , καί οὐδέποτε ἐπιλείπω οὗτος ποιέω · οὖον μήv ἀνάγκη ὁ νοέω ὁ ἡμέτερος ὁ ὁ πρᾶγμα ἀκολουθέω φύσις , ἐναντίος δέ μᾶλλον ἀνάγκη ὁ φύσις ὁ πρᾶγμα ἀληθής εἴδησις ἕπω . οὐδέ γάρ ἐπεί δυνατός νοέω Σωκράτης ἔξω Ἀθῆναι ὄνιον , ἤδη ἀνάγκη καί ἔξω Ἀθῆναι αὐτός εἰμί , οὐδέ ἐπεί δύναμαι νοέω αὐτός ἑκατοντάρχης , ἤδη ἀνάγκη καί τοιοῦτος αὐτός ἵημι · οὖον γάρ πᾶς ὅς τίς εἄν βούλομαι νοέω , ἤδη οὗτος καί εἰμί . φαντάζω γοῦν τις ἑαυτοῦ βασιλεύς εἰμί καί κύριος πᾶς ὁ γῆ , ἀλλά οὐ ἀνάγκη ὁ νοέω αὐτός ἀκολουθέω ὁ πρᾶγμα · οὗτος γοῦν κάν δύναμαι νοέω σῶμα τίς ἐπί ἤπειρος εὔχομαι - μένω , οὐ ἀνάγκη τοιοῦτος τίς σῶμα εἰμί . οὗτος . μέν οὖν ὁ λόγος ἀνακ - καίω οὐδείς ἔχω πρός ὁ δήω εἰμί ὁ ἤπειρος , ὁ δέ ἕτερος δύο ὅς τε ἐκ ὁ ἀπειρία ὁ χρόνος καί ὁ ἐκ ὁ ἐπί ἤπειρος ὁ μέγεθος τομή , ἔχω μέν ὁ εὔλογος , οὖον μήv ἀνάγκη , εἰμί μή εἰμί κατά ἐνέργεια ἄπειρος2 τίς σῶμα , ἀναιρέω ἢ ὁ ἐπί ἤπειρος ὁ χρόνος αὔξησις ἢ ὁ ἐπί ἤπειρος ὁ μέγεθος τομή · οὐδέ γάρ οὕτως εἰμί ὁ χρόνος ἤπειρος ἢ ὁ ὁ μέγεθος διαίρεσις , ὡς ὅλος Όμα εἰμί ἢ ὁ χρόνος ἢ ὁ ὁ συνεχής , ἀλλά ὁ ἀπό μέρος λαμβάνω καί μή ἐπιλείπω , καί δύναμις ἵημι ἐν αὐτός ὁ ἤπειρος καί οὐ ἐνέργεια . ὥστε ὁ μέν ἀπό μέρος ὑφίστημι ὁ ἤπειρος καί δύναμις εἰμί καί μή ἐνέργεια καί ἐγώ τίθημι καί ὁ εἴρω ἀναγκάζω λόγος , ὁ δέ ὡς λέγω ὁ φυσικός ἤπειρος , ὁ ὅλος ἅμα ὑφίστημι καί ἐνέργεια καί οὖον δύναμις , οὐ ἀνάγκη ἐκ ὁ λόγος οὗτος εἰμί . ὥστε ἐπεί οὕτως εἰμί ὁ ἤπειρος , δύναμις λέγω καί οὐ ἐνέργεια , καί ἀπό μέρος καί οὐ ἀθρόος , διά τ·οῦτο οὐδείς ἄτοπος μηδέ ὁ νόησις ἐπιλείπω · οὐδέ γάρ αὐτός δύναμαι ἀθρόος αὐτός νοέω , ἐπεί περαίνω αὐτός εἰμί , ἀλλά ἀεί ὁ λαμβάνω περαίνω εἰμί περαίνω ἐπιπροστίθημι , μέχρι ἄν ἀποκάμνω ὥστε συγχωρέω αὐτός δύναμις μέν ἐπί ἤπειρος αὐξάνω , ἐνέργεια δέ οὖον , καί περαίνω μέν ἀεί εἰμί ὁ λαμβάνω , ἤπειρος δέ οὐδέποτε . κατά λόγος δέ συμβαίνω καί ὁ κατά πρόσθεσις μέν μή εἰμί δοκέω ἤπειρος , τουτέστιν εὔλογος καί ἀκόλουθος ὁ παρά ἐγώ περί ὁ ἤπειρος εἰμί λέγω , ὅτι περιέχω μέν ὁ ἤπειρος , περιέχω δέ ὁ ὅλος καί ὁ πᾶς . τέμνω μέν οὖν ὁ μέγεθος , ἐπεί πᾶς τομή ἐντός ὁ πέρας γίγνομαι , εἰκότως οὐδέποτε ἐπιλείπω · περιέχω γάρ ἐντός ὁ πέρας ὁ ἤπειρος ἐνδίδωμι ὁ τομή ὁ ἐπί ἤπειρος πρόοδος . ἐπί ἤπειρος δέ προστίθημι οὐ ἐνδέχομαι · ὁ γάρ πρόσθεσις ἔξωθεν γίγνομαι , ὁ δέ ὅλος καί πᾶς προστίθημι ἀδύνατος · ὥστε ὅταν ὁ προσθήκη εἰς οὗτος καταντάω , εἰκότως παύω . p . 207b1 εὔλογος δέ καί ὁ ἐν μέν ὁ ἀριθμός εἰμί ἐπί μικρός πέρας . ἕτερος ἀκόλουθος περί ὁ ἤπειρος θεώρημα , ὁ ὁ μέν κατά μέν ὁ μικρός περαίνω ( πέρας γάρ ὁ ἀριθμός ἐπί ὁ ὁ μόνος ) , κατά δέ ὁ μείζων μηδείς ἔχω πέρας πᾶς γάρ ὁ λαμβάνω ἀριθμός μείζων εἰμί λαμβάνω ) , ἐπί δέ ὁ μέγεθος ἀντιπεπονθότως ἔχω · ἐπί μέν γάρ ὁ μείζων περαίνω ὁ μέγεθος , ἐπί δέ ὁ μικρός οὐ εἰμί λαμβάνω ὁ ἔσχατος . καί ὁ αἴτιος ἐπάγω . p . 207b5 A ἴτιον δέ ὅτι ὁ εἷς εἰμί ἀδιαίρετος , ὅτιπερ ἄν ἔνειμι . ὅτι ὁ ὁ ἀριθμός ἐπί ὁ μικρός πέρας ἔχω αἴτιος ὁ μηδείς ἄλλος εἰμί ὁ ἀριθμός ἢ πλῆθος μόνος . ἐπεί οὖν διαιποω ὁ ἀριθμός καταντάω εἰς ἔσχατος τίς ὁ μόνος ( ἐκ ὅς γάρ σύγκειμαι τίς , αὐτός ναί διαλύω ) , ὁ δέ μονή καθό μονή ἀδιαίρετος εἰμί , εἰκότως οὐ ἐπί ἤπειρος πρόειμι ἐπί ὁ μικρός · ἵστημι γάρ ὁ διαίρεσις εἰς μόνος καταντάω . διά ὁ | αὐτός δέ αἴτιος καί ἐπί ὁ μείζων πέρας οὐ ἔχω · εἰμί γάρ σύνθεσις εἰμί μόνος , οὐδείς δέ κωλύω ἐπί ἤπειρος ὁ μόνος ἐπισυντίθημι ἀλλήλων ἀεί ὁ λαμβάνω διπλασιάζω , εἰκότως οὐ ἔχω πέρας ἐπί ὁ αὔξησις . οὗτος δέ αὐτός συμβαίνω ὁ ὁ ἤπειρος φύσις , ὅστις ὑπάρχω ἐν ὁ ἐπί ἤπειρος ὁ μέγεθος τομή · διά γάρ ὁ ἐπί ἤπειρος ὁ μέγεθος τομή ὁ ἐπί ἤπειρος αὔξησις ὁ ἀριθμός γίγνομαι , διότι δέ ὁ τομή ὁ συνεχής ἀπό μόνος ἄρχω , διά οὗτος καί ὁ ἔσχατος ὁ ἀριθμός ὁ μόνος εἰμί · εἷς γάρ εἰμί ὁ συνεχής οὗτος διαιρέω . πῶς δέ φημί ὁ εἷς ἀδιαίρετος εἰμί , ὅς τίς περ ἄν εἷς εἰμί ; ἆρα οὖν οὖον φημί ὁ ζῷον εἷς γένος εἰμί διαιρέω εἰς πλείων εἶδος ; εἰμί γάρ καθό γένος εἰμί εἷς , καθό δέ γένος διαιρέω εἰς εἶδος , καθό ἄρα εἷς διαιρέω . καί ἐπί ὁ συνεχής δέ ὁ αὐτός λόγος · ὁ γάρ συνεχής εἷς τίς εἰμί καθό συνεχής ( εἷς γάρ ξύλον φημί καί λίθος ) , πάλιν δέ ὁ συνεχής ὅς συνεχής ἐπί ἄπειρος2 εἰμί διαιρετός , ὁ εἷς ἄρα καθό εἷς ἐπί ἄπειρος2 εἰμί διαιρετός . ὅλως γάρ ὁ διαίρεσις τίς εἰμί ἄλλος ἢ ὁ εἷς ; ὁ γάρ πολύς διαιρέω ἤδη , καί οὖον διαιρέω . φημί οὖν ὅτι καί ὁ γένος καί ὁ συνεχής οὖον μόνος εἷς εἰμί , ἀλλά καί δύναμις πολύς · ὡς μέν οὖν εἷς ἑκάτερος οὗτος ἀδιαίρετος εἰμί ( εἰμί γάρ ὅς διαιρέω , εἰς πολύς εἄν ὅμοιος διαιρέω , οἷος ὁ γένος εἰς γένος , καί ὁ πηχυαῖος χυαιω εἰς πλείων πηχυαῖος ) , ὡς μέντοι δύναμις πολύς ἐμπεριέχω γάρ ἐν ἑαυτοῦ καί τ·ὸ γένος πολύς εἶδος , καί ὁ συνεχής πολύς συνεχής ) , οὗτος διαιρέω . ὁ δέ μονή ἐν ὁ ἀριθμός μόνος εἷς εἰμί καί οὐδαμῶς πολύς · ὥστε καί πάντῃ ἀδιαίρετος . ἀσφαλής δέ ἴσως καί αὖθις ζητέω , εἰμί ὁ εἰμί πᾶς εἷς καθό εἷς ἀδιαίρετος εἰμί . p . 207b7 ὁ δέ ἀριθμός εἰμί εἷς πλείων καί τις · ἀνάγκη ἵστημι ἐπί ὁ ἀδιαίρετος . τουτέστιν οὐδείς ἄλλος εἰμί ἀριθμός ἢ μονή πολλάκις λαμβάνω . δέ καί ποσός ἄττα ὁ αὐτός ἐκ παράλληλος , τουτέστι ποσός τις μόνος . εἰμί τοίνυν οὐδείς ἄλλος εἰμί ἀριθμός ἢ μόνος πλείων , ἀνάγκη ὁ διαίρεσις αὐτός εἰς ὁ μόνος καταντάω · ἐκ ὅς γάρ σύγκειμαι τίς , εἰς οὗτος καί διαλύω . ἀδιαίρετος γάρ ὁ μόνος · ὁ γάρ εἷς ἄνθρωπος Καταυτός αὐτός οὗτος ἀδιαίρετος · εἰμί γάρ καί εἰς μόριον διαιρέω , ἀλλά οὖον κατά οὗτος ἔχω ὁ εἷς εἰμί . εἰμί δέ ὁ τομή ὁ ἀριθμός ἐπί ὁ ἀδιαίρετος ἵστημι , εἰμί ἄρα πέρας τίς αὐτός ἐπί ὁ μικρός . p . 207b8 ά γάρ τρεῖς καί δύο παρώνυμος ὄνομα εἰμί . ὅτι2 ὁ ἀριθμός οὐδείς ἕτερος εἰμί ἢ σύνθεσις μόνος , ἐκ ὁ ὄνομα ὁ ἀριθμός . ἐκ γάρ ὁ τρεῖς , φημί , μόνος παπωνυμαω ὁ Γ΄ ἀριθμός εἴρω , καί ἐκ ὁ δύο ὁ Β΄ , καί ἐπί ὁ ἄλλος ὡσαύτως · ὥστε οὐδείς ἕτερος εἰμί παρά ὁ μόνος . p . 207b10 ἐπί δέ ὁ πλείων ἀεί εἰμί νοέω · ἤπειρος γάρ ὁ διχοτομία ὁ μέγεθος . δείκνυμι ὅτι εἰμί τίς πέρας ἐπί ὁ μικρός ὁ ἀριθμός , δείκνυμι νῦν ὅτι ἐπί ὁ μείζων οὐ εἰμί · ἀεί γάρ ὁ λαμβάνω μείζων εἰμί νοέω αριθδιαιρεω νυμφότιμον . εἶτα καί ὁ αἴτιος σύντομος ἐπάγω , πόθεν ὑπάρχω οὗτος ὁ ἀριθμός , ὅτι διά ὁ ἐπί ἤπειρος τομή ὁ μέγεθος . p . 207b11 ὥστε δύναμις μέν εἰμί , ἐνέργεια δέ εἰμί γάρ μηδέποτε πέρας ἴσχω ὁ ἀριθμός ἐπί ὁ πλέω , ἀλλά δυνατός ὁ λαμβάνω μείζων λαμβάνω , καλῶς εἴρω πρός ἐγώ ὅτι ἐνέργεια μέν οὐ εἰμί ὁ ἤπειρος , δύναμις δέ εἰμί · ἀεί γάρ ὁ ἐνέργεια λαμβάνω ἀριθμός περαίνω , ἀλλά ὁ αὔξησις πέρας οὐ ἔχω . p . 207b12 ἀλλά ἀεί ὑπερβάλλω ὁ λαμβάνω πᾶς ὁρίζω πλῆθος . ὁ ὁρίζω ἀντί ὁ λαμβάνω . πᾶς ἐν ὁ λαμβάνω , φημί , ὑπερβάλλω ὁ λαμβάνω , καί οὐ ἐκλείπω ὁ λῆψις . p . 207b13 ἀλλά οὖον χωριστός οὗτος ὁ ἀριθμός , οὐδέ μένω ὁ ἀπειρία ἀεί γίγνομαι , ὥσπερ καί ὁ χρόνος καί ὁ ἀριθμός τουχρονος . ἐπειδή ἀντιδιαστέλλω ὁ συμβαίνω ἐπί ὁ μέγεθος ὁ συμβαίνω ἐπί ὁ ἀρθμός , διά οὗτος φημί ὅτι οὗτος οὐ ὡς δύναμαι χωρίζω ὁ ἀριθμός , οὐδέ ὡς ἕτερος εἰμί παρά ὁ ἀριθμητής , ἀλλά ὁ λόγος χωρίζω ὁ ὁ φύσις ἀχώριστος . καί οὐ ὥσπερ ὁ τμῆμα ὁ συνεχής μένω , οὗτος δέ καί αὐξάνω ὁ ἀριθμός ὁ ἀριθμός μένω , ἀλλά ὥσπερ ὁ χρόνος ἐν ὁ γίγνομαι ὁ εἰμί ἔχω , οὗτος καί ὁ ὁ χρόνος ἀριθμός · ὁ γάρ λαμβάνω μόριον εἰμί ὁ πρότερος μή ἵστημι . οὗτος δή καί ἐπί ὁ ἀριθμός ἐν ὁ γίγνομαι ὁ αὔξησις αὐτός ὁ εἰμί ἔχω · ὁ γάρ εἴκοσι λαμβάνω οὖον μένω ἰός δέκα . ὥστε ὁ ὁ ἀριθμός ἀπειρία οὐ ἐν ὁ μένω , ἀλλά ἐν ὁ γίγνομαι ὁ εἰμί ἔχω . p . 207b15 ἐπί δέ ὁ μέγεθος ἐναντίος . ἔλπω ὅτι ἀντιπεπονθότως ἕχω ὁ ἀριθμός ὁ μέγεθος , καί δείκνυμι ὅπως ἔχω ὁ ἀριθμός , καί ὁ αἴτιος προστίθημι , μέτειμι ἐπί ὁ δείκνυμι καί ὁ ὁ μέγεθος συμβαίνω , διά τίς ἐπί μέν ὁ μικρός πέρας οὐ ἔχω , ἐπί δέ ὁ μείζων ἔχω . p . 207b17 17 ὅσος γάρ ἐνδέχομαι δύναμις εἰμί , καί ἐνέργεια ἐνδέω - χω τοσοῦτος εἰμί . Ζεύς τίς ἀδύνατος ἐπί ἤπειρος αὐξάνω ὁ μέγεθος , δείκνυμι . εἰμί γάρ δυνατός , φημί , εἰμί ἐπί ἤπειρος αὐξάνω , ἄν αὐξάνω εἄν ἐνέργεια ἐπί ἤπειρος , ἀλλά μήv οὐδείς εἰμί οὔτε αὐξάνω οὔτε αὐξάνω ἐπί ἤπειρος οὐδείς γάρ εἰμί ὁ οὐρανός μείζων ) , οὐδέ ἄρα δύναμαι τίς ἐπί ἤπειρος αὐξάνω . ὡς γάρ ἐν ὁ ἔμπροσθεν εἴρω , ἐπί μέν ὁ γίγνομαι καί φθείρω οὐδείς θαυμαστός ὁ δύναμις μή ἐκβαίνω εἰς ἐνέργεια , ἐπί δέ ὁ ὅλος φύσις ἀίδιος εἰμί , εἰμί γε εἰμί ὁ δύναμις ἐπί ἤπειρος ; ἀνάγκη πᾶς καί ὁ ἐνέργεια εἰμί · ἀλλά μήv ὁ ἕπω οὐ εἰμί · οὐδέ ὁ ἡγέομαι ἄρα . ἀπορέω δέ ἄν τις , τίς οὖν οὐ ἐν ὁ ὅλος φύσις εἰμί ὁ δύναμαι ἐπί ἤπειρος διαιρέω . πῶς οὖν οὐδείς εἰμί ἐνέργεια ἐπί ἤπειρος διά - ρετόν ; εἰμί γάρ ὁ φύσις ὁ τοιοῦτος ποιέω δύναμις , διά τίς μή καί ὁ ἐνέργεια ποιέω ; φημί οὖν ὅτι οὐ εἰς ἄπειρος φημί δύναμις διαιρετός εἰμί οὗτος γάρ οὐδέ δύναμις εἰμί ἐν ὁ μέγεθος ) , ἀλλά ἐπί ἤπειρος . οὗτος οὖν αὐτός εἰμί ἐνέργεια , ὁ μή λ·ῆξαί ποτός τέμνω · οὐκοῦν οὐδέ λήγω . εἰμί οὖν δύναμις μέν πρίν ἄρχω διαιρέω , ἐνέργεια δέ , ὅταν ἤδη διαιρέω . εἰμί δέ λέγω ὅτι οὐδείς ὁ ἐπί ἤπειρος διαιρέω ἐνέργεια ἔχω οὖον γάρ δύναμαι ἐπί ἤπειρος διαιρέω , ἀλλά ἵστημι ποτός ) , ἀλλά οὗτος ὁ ἡμέτερος εἰμί ἀσθένεια , οὖον ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις · ὁ γάρ φύσις ποιέω ἐγώ ὁ μέγεθος τοιοῦτος , ὡς μηδέποτε ἱστάω ὁ ἑαυτοῦ λόγος ὁ τομή , καί αὐτός δέ ὁ φύσις διαιρέω τοσοῦτος , ὅσος αὐτός χρειώδης εἰς δημιουργία . καί ἄλλως ποιέω ὁ φύσις καί ἐπί ἤπειρος ὁ μέγεθος διαιρετός , ἵνα ἔξεστι κατά οίονδήποτε δημεῖον ὁ διαίρεσις ποιέω , οὗτος δέ δυνατός ἐνέργεια εἰμί · ἔξεστι γάρ κατά οὶονδήποτε σημεῖον διαιρέω ὁ εὐθύς . ὅς ἄρα δύναμις ἔχω ὁ μέγεθος , οὗτος καί ἐνέργεια ἔχω δύναμαι . οὖον μόνος δέ ἐπί ὁ αὔξησις , ἀλλά καί ἐπί ὁ διαίρεσις . p . 207b21 ὁ δέ ἤπειρος οὖον αὐτός ἐν μέγεθος καί κινέω καί χρόνος . ἕτερος θεώρημα , ὅτι , ὁ ἤπειρος εἰμί καί ἐπί ὁ μέγεθος καί ἐπί ὁ κίνησις . καί ἐπί ὁ χρόνος , οὐ ὡς ἐν τίς γένος κατά πᾶς οὗτος εἰμί ὁ ἤπειρος ( οὖον γάρ ὁμότιμος ἐν πᾶς ) , ἀλλά ὡς εἄν οὗτος φύσις , οὗτος καί ὁ ἐν αὐτός ἤπειρος ἔχω . ἐν μέν οὖν ὁ χρόνος ὁ ἤπειρος ὑπάρχω διά ὁ κίνησις , ἐπειδή καί ὁ εἰμί αὐτός διά οὗτος εἰμί , ἐν δέ ὁ κινέω διά ὁ μέγεθος . πρῶτος οὖν ἐν ὁ μέγεθος ὁ ἤπειρος , ἐπεί καί πρῶτος καί κατά ἑαυτοῦ συνεχής ὁ μέγεθος · δύο δέ ἐν ὁ κινέω , ἐπεί καί ὁ συνεχής διά ὁ μέγεθος ὁ κίνησις ἔχω · τρίτος δέ ἐν ὁ χρόνος , διά γάρ ὁ κίνησις καί ὁ χρόνος συνεχής . ὅτι δέ οὗτος οὕτως ἔχω , νῦν μέν , φημί , λαμβάνω ὁμολογέω , μικρός δέ ὕστερος καί οὗτος ἀποδείκνυμι . δείκνυμι δέ οὗτος ἐν ὁ ἕκτος λόγος οὗτος ὁ πραγματεία . p . 207b27 οὐ ἀφαιρέω δέ ὁ λόγος οὐδέ ὁ μαθηματικός ὁ θεωρία , ἀναιρέω οὕτως εἰμί τίς ἤπειρος ὥστε ἐνέργεια εἰμί ἐπί ὁ αὔξησις ὡς ἀδιεξίτητος . ὅστις οὐδέ ὁ γεωμετρικός ἀρχή ἀναιρέω λέγω μηδείς εἰμί κατά ἐνέργεια ἤπειρος · οὐδέ γάρ χράω ἐν ὁ ἀπόδειξις ὁ ἤπειρος , ἀλλά ὁ περαίνω . · ὑποτίθημι δέ ὁ ἤπειρος , ἵνα ἔξεστι λαμβάνω αὐτός ὅσος ἄν βούλομαι περαίνω . ἐάν οὖν δίδωμι αὐτός ζητέω , οὐδέ ὁ ἤπειρος δήω . p . 207b31 1(1 ) δέ μέγας μέγεθος ὁ αὐτός εἰμί τέμνω m 9 v λόγος ὁπηλίκος μέγεθος ἕτερος . καλῶς ὁ Ἀλέξανδρος ἐνταῦθα φημί , ὅτι δείκνυμι ὁ Ἀριστοτέλης ὁποῖος ἤπειρος οὖον προσδέω εἰς ὁ δείκνυμι ὁ γεωμέτρης , ὅτι ὁ κατά ἔκτασις ἤπειρος οὖον δήω , νῦν λέγω ποῖος χράω , ὅτι ὁ κατά ὁ διαίρεσις ἤπειρος χράω . εἰμί γάρ , φημί , ὁ μέγεθος μέγας κατά ὁ αὐτός λόγος ὁπηλίκος ἄλλος μέγεθος τέμνω . οἷος ὥσπερ ὁ μέγας μέγεθος εἰμί διχοτομέω , οὕτως καί ὁπηλίκος ἄλλος μέγεθος δυνατός διχοτομέω · δείκνυμι γάρ ὅτι κατά ὁ αὐτός ὁ ὅλος λόγος ἐνδέχομαι καί ὁπηλίκος μόριον διαιρέω . εἰμί δέ πᾶς μέγεθος εἰμί διχοτομέω , ἐπί ἤπειρος ἄρα ὁ μέγεθος διαιρετός · οὖον γάρ οἷος τε ἄλλως πᾶς μέγεθος διχοτομέω . p . 207b33 ὥστε πρός μέν ὁ δείκνυμι ἐκείνως οὐδείς διαφέρω , ὁ εἰμί ἐν ὁ εἰμί εἰμί μέγεθος . Δῆλος φημί , ἐκ ὁ εἴρω , ὅτι πρός μέν ὁ ἀποδείκνυμι οὐδείς διαφέρω ὁ γεωμέτρης , εἴτε εἰμί εἴτε μή εἰμί ἐκείνως ὁ ἤπειρος , λέγω δή ὁ κατά ὁ ἔκτασις , ὁ δέ ὅλως εἰμί ὁ ἤπειρος ἐν οὐδείς ἄλλος εἰμί ἢ ἐν ὁ ἐνέργεια ὑπάρχω μέγεθος , οὗτος δέ εἰμί ὁ περαίνω . εἰμί δέ ἐν αὐτός κατά ὁ διαίρεσις δηλονότι . p . 207b34 34 ἐπεί ὁ αἴτιος προσδιαιρέω τετραχῶς . ζητέω διά οὗτος ἐν ποῖος ὁ αἴτιος ὁ ἤπειρος , καί φημί ἐν ὁ ὑλικός αἴτιος · εἴρω γάρ καί ἐν ἀρχή ὅτι εἰμί εἰμί ὁ ἤπειρος , ἀρχή εἰμί καί οὐ ἐκ ἀρχή . p . 207b35 καί ὅτι ὁ μέν εἰμί αὐτός στέπησίς εἰμί , ὁ δέ κατά ἑαυτοῦ ὑπόκειμαι ὁ συνεχής αἰσθητός . ἐντεῦθεν δείκνυμι ὅτι ὕλη ὁ ἤπειρος , δείκνυμι δέ οὗτος διχῶς , ἐκ τε ὁ φύσις αὐτός ὁ ἤπειρος καί ἐκ ὁ ὁ παλαιός μαρτυρία . ὁ γάρ ὕλη , φημί , στέρησις εἰμί ὁ ἴδιος λόγος ( οὐδέ γάρ οἴκοθεν ἔχω εἶδος ) 45 καί ὁ ἤπειρος δέ ἐν στερέω ( ὁράω γάρ καί πέρας αἴτιος ὥστε ὕλη ἄν εἰμί ὁ ἤπειρος . ἀλλά εἰμί καί ἐν στερέω ὁ ἤπειρος καί περί ὁ ὕλη , ἀλλά οὖν κατά ἑαυτοῦ οὔτε ὑφίστημι οὔτε ὁ ἐπί ἤπειρος διαίρεσις ὑπόκειμαι , ἀλλά ὁ αἰσθητός σῶμα εἰμί ὁ κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι καί ὁ ἐπί ἤπειρος διαίρεσις ὑπόκειμαι · δεῖ γάρ ἐνέργεια εἰμί ὁ διαιρέω . πῶς οὖν φημί κατά ὁ ὕλη γίγνομαι ὁ ἐπί ἤπειρος ὁ μέγεθος τομή ; ὅτι ὁ σύνθετος σῶμα ἐπί ἤπειρος τέμνω , ἐπεί μή κατά ὁ εἶδος ὁ τομή γίγνομαι ( μένω γάρ ἐκεῖνος ταὐτόν),ἀνάγκη κατά ὁ ὕλη γίγνομαι ὁ διαίρεσις , ἀλλά κατά ὁ ὕλη εἰδοποιέω καί ἐνέργεια τίς εἰμί . καί ὁ ἀρχαῖος δέ πᾶς , φημί , ὅσος ὁ ἤπειρος εἰμί ὑποτίθημι , ὡς ὕλη αὐτός ὑποτίθημι · ἐκ αὐτός γάρ γίγνομαι καί εἰς αὐτός ἀναλύω πᾶς . οὗτος δέ ὁ μέν ὁ ἀήρ εἰμί , ὁ δέ ὁ ὕδωρ , ὁ δέ ἄλλος τίς φημί . p . 208 a 5 λοιπός δεῖ ἐπέρχομαι κατά ὅς λόγος ἤπειρος εἰμί δοκέω οὖον μόνος δύναμις , ἀλλά ἀφορίζω . Δεύς λοιπός , φημί , ἐντεῦθεν ὁ ἀπορία ἐπισκοπέω , κατά ὅς ὁ ἤπειρος δοκέω μή δύναμις εἰμί μόνος , μηδέ ἐν ὁ περαίνω ὁ ἵημι ἔχω , ἀλλά καί ἐνέργεια εἰμί καί ἀφορίζω κατά αὐτός . p . 208a6 ὁ μέν γάρ αὐτός οὐ ἀναγκαῖος , ὁ δέ ἔχω τις ἕτερος ἀληθής ἀπαντάω . ὁ ἄπορος , φημί , ἐκ ὅς ὁ ἤπειρος εἰμί δοκέω , . ὁ μέν οὐδείς ἔχω ἀναγκαστικός εἰς . ὁ εἰμί ὁ ἤπειρος , ὁ δέ καί ἀλήθεια τις ἔχω καί οὐ ἐναντιόομαι ὅς ἐγώ περί ὁ ἤπειρος διεξετάζω . οὔτε γάρ ὅπως ὁ γένεσις μή ἐπιλείπω . ὅτι οὐ ἀνάγκη · διά ὁ ἀεί εἰμί ὁ γένεσις ὁ ἤπειρος εἰσάγω · δυνατός γάρ καί περαίνω εἰμί ὁ πᾶς ἀεί γένεσις εἰμί , εἰμί ὁ ἄλλος γένεσις ἄλλος εἰμί φθορά . p . 208a11 ἔτι ὁ ἅπτω καί ὁ περαίνω ἕτερος . ὅτι2 καί ὁ λόγος ὁ λέγω ὅτι ὁ περαίνω πρός τίς ψευδής εἰμί οὐδείς ἔχω ἀναγκαῖος . εἰμί γάρ ὁ περαίνω πρός τίς περαίνω , ῥαίνω , αὐτός εἰμί ὁ περαίνω καί ὁ ἅπτω , νῦν δέ εἰμί μέν τίς περαίνω , ἅπτω δέ οὐδείς ( τοιοῦτος γάρ καί ὁ ἀπλανής ) , οὐ αὐτός ὁ περαίνω ὁ ἅπτω · οὐδέ ἄρα ὁ περαίνω πρός τίς περαίνω . ὁ μέν γάρ πρός τίς καί τιν·ός . ὁ ἅπτω , φημί , ὁ πρός τίς εἰμί ( ὁ γάρ ἅπτω τις ἅπτω ) , ὁ δέ περαίνω πρός τίς , ἀλλά εἰμί καί συμβαίνω τις ὁ περαίνω ὁ ἅπτω διά ὁ μή εἰμί κενός , ἀλλά οὖν οὖον αὐτός εἰμί αὐτός ὁ ἅπτω καί ὁ περαίνω , ἐπεί πᾶς περαίνω εὐθύς καί ἅπτω εἰμί · νῦν δέ οὐ εἰμί , ὡς εἴρω . p . 208a14 οὐδέ ἅπτω ὁ τυγχάνω ὁ τυγχάνω εἰμί . ὅτι2 ὁ ἅπτω · ὁ πρός τίς εἰμί , δείκνυμι ὁ μηδείς πρός ὁ ἅπτω . οὐδέ γάρ ὁ τυγχάνω ὁ τυγχάνω ἅπτω · οὐδέ γάρ ἅπτω γραμμή ἐπιφάνεια οὐδέ ἐπιφάνεια σῶμα , οὐδέ ἅπτω γραμμή φωνή , ἀλλά γραμμή γραμμή ἅπτω ἐπιφάνεια δέ ἐπιφάνεια · ἐν γάρ ἐπιφάνεια ἅπτω γραμμή , κατά γραμμή ἅπτω , οὖον κατά ἐπιφάνεια . οὖον μόνος δέ κατά ὁ ἡμέτερος λόγος οὖον αὐτός εἰμί ὁ περαίνω ὁ ἅπτω , ἀλλά καί κατά ὁ Δημόκριτος ὑπόθεσις οὗτος συμβαίνω · ὁ γάρ ἄτομος ἐν ὁ κενός φέρω περαίνω μέν εἰμί , οὐδείς δέ ἅπτω . καί ὁ ἔξω ὁ οὐρανός ὁ κενός ὑποτίθημι περαίνω μέν ὁ οὐρανός . , ἅπτω δέ οὐδείς . οὐ ἄρα ὁ πονέω ὁ ἅπτω αὐτός · ὥστε οὐδέ ὁ περαίνω πρός τίς περαίνω . p . 208a14 ὁ δέ ὁ νοέω πιστεύω . ὅτι2 οὐδέ ὁ ἐκ ὁ νόησις ἀπορία ἔχω τίς ἀναγκαῖος . οὖον γάρ ἐπί ὁ πρᾶγμα ὑπεροχή καί ἔλλειψις , ἀλλά ἐπί νόησις . οὖον διά ὁ ὁ νόησις , φημί , ἄπειρος2 τίς μέγεθος ἐννοέω , ἤδη καί ἀνάγκη τοιοῦτος εἰμί · οὐδέ γάρ , φημί , εἰμί νοέω Σωκράτης ἤπειρος αὐξάνω , ἤδη ἀνάγκη ὁ Σωκράτης τηλικόσδε εἰμί καί ὑπερβάλλω ὁ τρίπηχυς μέγεθος ὅς ἔχω , διά ὁ νόησις · οὐδέ ἄν νοέω αὐτός ἔξω ὁ Ἄστυ εἰμί , ἤδη ἀνάγκη αὐτός ἔξω εἰμί · οὐδέ γάρ ὁ νοέω ὁ πρᾶγμα ἕπω , ἀλλά ὁ πρᾶγμα ἐπισυμβαίνω ὅς γε ὀρθῶς ἔχω νόησις . ὁ ἀκριβής δέ ὁ ἀντίγραφος οὐ ἔχω ὁ ὁ Ἄστυ , ἀλλά μόνος ὦ ἔξω ὁ τηλικόσδε μέγεθος , τουτέστιν ὅς ἔχω ὁ ἄνθρωπος . p . 208 a 20 ὁ δέ χρόνος καί ὁ κίνησις ἄπειρος εἰμί , καί ὁ νόησις οὐ ὑπομένω ὁ λαμβάνω . ὅτι2 ὁ ἐκ ὁ χρόνος καί ὁ κίνησις ἀπορία εἰσάγω μέν ὁ ἀλλά οὖον τοιοῦτος οἷος ἐγώ ἀποδείκνυμι μή εἰμί , ὁ ἐνέργεια καί ἀθρόος ὑφίστημι ἤπειρος · οὖον γάρ ἅμα ὁ χρόνος ἄπειρος εἰμί ἢ ὑπομένω αὐτός ὁ λαμβάνω , ἀλλά ἀπό μέρος ἐν ὁ γίγνομαι ὑπάρχω αὐτός ὁ ἀπειρία . ἀλλά ἄν ὁ νοέω αὐξάνω ἐθέλω ὁ χρόνος , οὐδέ οὕτως ἀθρόος αὐτός ὁ φύσις λαμβάνω , ἀλλά ἀπό μέρος . p . 208a21 μέγεθος δέ οὔτε ὁ καθαίρεσις οὔτε ὁ νοητικός αὖος - ξέω εἰμί ἤπειρος . ἐπί ἤπειρος μέν γάρ διαιρετός ὁ μέγεθος , διαιρέω δέ εἰς ἤπειρος ἀδύνατος . ἀλλά οὐδέ αὐξάνω ἐπί ἤπειρος , ὡς δείκνυμι . εἰμί οὖν καί ἐνταῦθα ὁ ἤπειρος ἐν ὁ γένεσις καί ἀπό μέρος , ὅλος δέ ἅμα οὐ εἰμί .