joannes-philoponus.in-aristotelis-physicorum-libros-commentaria 2
p . 192b8 Τῶν ὄντων τὰ μέν ἐστι φύσει , τάδε δι’ ἄλλας αἰτάς . Προκείμενον ἦν ἐξ ἀρχῆς τῷ Ἀριστοτέλει ἐκθέσθαι τὰς ἀρχὰς τῶν φυσικῶν πραγμάτων , καὶ ἐν μὲν τῷ πρώτῳ λόγῳ διελέχθη περὶ τῆς ὕλης καὶ τοῦ εἴδους , ἀλλὰ περὶ μὲν τῆς ὕλης πολὺν κατέτεινε λόγον , τάς τε τῶν παλαιοτέρων ψευδεῖ περὶ αὐτῆς δόξας ἀνακαθαιρόμενος καὶ τὴν ἑαυτοῦ ἐκθέμενος , καὶ εἰπὼν ὅτι ἐστὶν ὕλη τὸ πρῶτον ὑποκείμενον ταῖς οὐσίαις , καὶ ὅτι μία μέν ἐστι τῷ ἀριθμῷ λόγῳ δ’ οὐ μία , καὶ ὅτι ἐρχόμεθα εἰς ἔννοιαν αὐτῆς τῷ κατ’ ἀναλογίαν τρόπῳ χρώμενοι , καὶ ὅτι αὐτὴ ἐφίεται τοῦ εἴδους ὡς αἰσχρὸν καλοῦ καὶ θῆλυ ἄρρενος , ἀλλ’ αἰσχρόν ἐστι καὶ θῆλυ οὐ καθ’ αὑτὸ ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός · περὶ δὲ τοῦ εἴδους βραχέα διαλεχθεὶς ὅτι ἐστὶ θεῖον καὶ ἐφετὸν καὶ ἀνενδεές , οὐ μέντοι τί ποτέ ἐστι τὸ εἶδος εἰρηκώς , ἐπήγαγε πρὸς τῷ τέλει ὅτι περὶ μὲν τοῦ χωριστοῦ εἴδους καὶ ἀιδίου τῆς πρώτης ἐστὶ φιλοσοφίας διαλαβεῖν , περὶ δὲ τοῦ γενητοῦ καὶ φθαρτοῦ ἐν τοῖς ἑξῆς ἐροῦμεν . πρόκειται οὖν αὐτῷ ἐν τούτῳ τῷ βιβλίῳ περὶ τοῦ εἴδους διαλαβεῖν , ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ εἶδος τὸ ἑκάστου ἡ φύσις ἐστὶν ἡ ἑκάστου ἥ τε γὰρ φύσις ἡ ἑκάστου οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἢ τὸ ἑκάστου εἶδος , καὶ τὸ εἶδος οὐδέν ἐστιν ἄλλο ἢ ἡ φύσις ἡ ἑκάστου ) , διὰ τοῦτο βουλόμενος περὶ τοῦ εἴδους διδάξαι ζητεῖ τί ποτέ ἐστιν ἡ φύσις · ἐὰν γὰρ εὕρωμεν τί ἐστιν ἡ φύσις , εὑρηκότες ἄν εἴημεν τί ἐστι τὸ εἶδος . ζητεῖ οὖν ἐν ἀρχῇ τί ποτέ ἐστιν ἡ φύσις , εἶτα περὶ τῶν παρωνύμως ἀπὸ τῆς φύσεως λεγομένων , τί τὸ ἔχον φύσιν τί τὸ φύσει τί τὸ κατὰ φύσιν . ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ φύσις οὐ μόνον εἰδι|κόν ἐστιν αἴτιον , ἀλλὰ καὶ ποιητικὸν καὶ τελικόν , ὡς αὐτὸς προϊὼν ἐρεῖ ὅτι ἔρχεται πολλάκις τὰ τρία εἰς ταὐτὸν τὸ εἶδος τὸ ποιητικὸν τὸ τελικόν , διὰ τοῦτο ἐπανατρέχει εἰς τὴν τῶν ἀρχῶν διαίρεσιν καὶ διαιρεῖ ποσαχῶς αἱ ἀρχαὶ καὶ ἀποδίδωσι τριττὴν τὴν τῶν ἀρχῶν διαίρεσιν οὖσαν , ὅτι τῶν ἀρχῶν αἱ μέν εἰσι προσεχεῖς αἱ δὲ διὰ μέσων , καὶ αἱ μὲν καθ’ αὑτὸ αἱ δὲ κατὰ συμβεβηκός , καὶ αἱ μὲν ἁπλαῖ αἰ δὲ συμπεπλεγηέναι , πᾶσαι δὲ αἱ μὲν δυνάμει αἱ δὲ ἐνεργεία . ἔνθα καὶ παρεισκυκλεῖ πάλιν τὸν περὶ τῆς ὕλης λόγον καὶ διαλέγεται περὶ αὐτῆς , δισλέγεται δὲ καὶ περὶ τῶν λοιπῶν πάντων αἰτίων ἐνταῦθα καὶ περὶ τύχης καὶ αὐτομάτου , καὶ ἐρεῖ πῶς ἐστιν αἴτια ὧν λέγεται εἶναι αἴτια , ἐπειδὴ καὶ λέγονταί τινα ἐκ ταὐτομάτου γίνεσθαι καὶ ἀπὸ τύχης . ἔστιν οὖν ὡς συντόμως εἰπεῖν τῶν δύο βιβλίων ὁ σκοπὸς περὶ ὕλης καὶ εἴδους , ἀλλὰ τὸ μὲν πρότερον μᾶλλον περὶ ὕλης ἢ περὶ εἴδους , τὸ δὲ δεύτερον μᾶλλον περὶ εἴδους ἢ περὶ ὕλης , καὶ περὶ τῶν λοιπῶν πάντων αἰτίων τῶν · φυσικῶν τῶν ἢ καθ’ αὑτὸ λεγομένων αἰτίων ἢ κατὰ συμβεβηκός . καὶ τέως ἐν ἀρχῇ περὶ τοῦ εἴδους . καὶ ἐπειδή , ὡς εἶπον , τὸ εἶδος ἑκάστου οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν ἢ ἡ φύσις ἡ ἑκάστου , διαλέγεται πρότερον τί ἐστι φύσις . ἵνα οὖν εὕρῃ τί ἐστι φύσις , λαμβάνει τίνι διαφέρει τὰ φυσικὰ πράγματα τῶν μὴ φυσικῶν · ῃ γὰρ ἄν διαφορᾷ διαφέρῃ τῶν μὴ φυσικῶν τὰ φυσικά , ταύτῃ ἂν εἴη φυσικά . οὕτω καὶ ἐν τῇ Περὶ ψυχῆς θέλων λαβεῖν τί ἐστιν ἡ ψυχή , ἐζήτησε τίνι διαφέρει τὰ ἔμψυχα τῶν ἀψύχων , καὶ καθ’ ὃ διαφέρουσι τοῦτο εἶπεν εἶναι ψυχήν . τίνι οὖν διαφέρει τὰ φυσικὰ τῶν μὴ φυσικῶν ; ὅτι τὰ μὲν φυσικὰ φαίνονται τῆς κινήσεως ἑαυτῶν καὶ τῆς ἠρεμίας τὴν ἀρχὴν ἐν ἑαυτοῖς ἔχοντα · τά τε γὰρ ζῷα ὅταν κινῆται οὐκ ἔξωθεν ὑπό τινος κινεῖται , ἀλλ’ ἐν ἑαυτοῖς ἔχει τὸ κινοῦν , καὶ τὰ ἄψυχα δέ · οἷον οἱ λίθοι ἀφιέμενοι οὐχ ὑπὸ τοῦ ἀφιέντος ἐπὶ τὸ κάτω κινοῦνται ἐκεῖνος γὰρ μόνον ἀφῆκεν ) , ἀλλ’ ἡ ἐν αὐτοῖς φυσικὴ ῥοπὴ κατήνεγκεν αὐτούς · οὕτω καὶ τὸ πῦρ ἀφεθὲν κάτωθεν ὑπὸ τῆς ἐν αὐτῷ φύσεως ἠνέχθη ἐπὶ τὸ ἄνω . εἶτα ἐνεχθέντα εἰς τὰς οἰκείας ὁλότητας καὶ τοὺς οἰκείους τόπους ὑπὸ τῆς ἐν αὐτοῖς φύσεως ἡρεμεῖ . οὐ μόνον δὲ τῆς κατὰ τόπον κινήσεως τὰ φυσικὰ ἐν ἑαυτοῖς ἔχουσι τὴν ἀρχήν , ἀλλὰ καὶ τῆς κατὰ ἀλλοίωσιν καὶ αὔξησιν . τό τε γὰρ αὖξον ἔσωθέν ἐστιν ὕλῃ χρώμενον τῇ τροφῇ καὶ τὸ κατὰ ποιότητα μεταβάλλον ἐκ μελάνων λευκοὺς ποιοῦν ἢ ψυχροτέρους ἢ θερμοτέρους , ἢ ὑγραῖνον ἢ ξηραῖνον . ὅτι γὰρ οὐχ ὑπό τινος ἔξωθεν αἰτίας , ἀλλ ὑπὸ τῆς φύσεως ὕλῃ χρωμένης τῇ τροφῇ ἀλλοιούμεθα καὶ αὐξανόμεθα , πρόδηλον · καὶ ἐξαιματοῦσα δὲ τὴν τροφὴν καὶ μεταβάλλουσα πρὸς ἕκαστον τῶν μορίων ἀλλοιώσει χρῆται . οὕτω μὲν οὖν πάντα τὰ φυσικὰ ἐν ἑαυτοῖς ἔχει τὴν κίνησιν , τὰ δὲ μὴ φυσικά , οἷον τὰ ἀπὸ τέχνης , τὸ τῆς κινήσεως αἴτιον ἔξωθεν ἔχει . τῆς γὰρ κλίνης ἔξωθεν τὸ αἴτιον , ὁ τέκτων · οὐ γὰρ · ἐν τῷ ξύλῳ ἡ ποιήσασα τὴν κλίνην αἰτία , ἀλλ’ ἔξωθεν . ὁμοίως καὶ τὸ κινῆσαν τὴν οἰκίαν εἰς τὸ τοιόνδε εἶδος ἔξωθεν , ὁ οἰκοδόμος . εἰ τοίνυν ταύτῃ διαφέρει τὰ φυσικὰ τῶν μὴ φυσικῶν τῷ τὰ μὲν ἀρχὴν ἔχειν ἐν ἑαυ - τοῖς κινήσεως καὶ στάσεως , τὰ δὲ τεχνητὰ ἔξωθεν , ἔοικε τοῦτο εἶναι ἡ φύσις ἀρχὴ κινήσεως καὶ στάσεως . οὐ γὰρ μόνον κινήσεως ἐστιν ἀρχὴ ἡ φύσις , ἀλλὰ καὶ στάσεως · κινεῖ μὲν γὰρ ἵνα εἰς τὸ εἶδος ἀγάγῃ , ἵστησι δὲ ἵνα φυλάξῃ ἐν τῷ εἴδει . ἀποδίδωσιν οὖν ἔνθεν τὸν ὁρισμὸν τῆς φύσεως , ὅτι ἔστιν ἡ φύσις ἀρχὴ κινήσεως καὶ ἠρεμίας , ἐν ᾧ ὑπάρχει πρώτως καθ’ αὑτὸ καὶ μὴ κατὰ συμβεβηκός . ἠρεμία δέ μοι νοείσθω νῦν οὐ μόνον ἡ ἀντιδιαιρουμένη τῇ κινήσει , ἀλλὰ καὶ ἡ στάσις · οὐ μόνον γὰρ τῆς μετὰ τὴν κίνησιν ἠρεμίας ἡ φύσις αἰτία , ἀλλὰ καὶ τῶν ὁπωσοῦν ἄνευ τοῦ κινεῖσθαι ἑστώτων ἀεί , ὡς ἐπὶ τῶν κέντρων τῆς τῶν πόλων στάσεως ἐροῦμεν . ὁ μὲν οὖν ὁρισμὸς τοιοῦτος . ἀρχὴ δὲ οὐ μόνον κινήσεως ἡ φύσις ἀλλὰ καὶ ἠρεμίας , διότι τέλους τινὸς στοχάζεται ἡ φύσις · οὐ γὰρ ἁπλῶς δι’ αὐτὸ τοῦτο ἵνα κινῆται τὰ κινούμενα διὰ τοῦτο κινεῖ , ἀλλ’ ἵνα εἴς τι τέλος καὶ εἶδος ἔλθῃ . ἐπεὶ οὖν τούτου στοχάζεται , εἰκότως ὅταν ἀγάγῃ εἰς τοῦτο ἵστησι τὸ κινούμενον τετυχηκὸς τοῦ τέλους , ἵνα φυλάξῃ ἐν τούτῳ , δι’ ὃ καὶ ἐκίνησε . τὸ δὲ πρώτως προσέθηκε , διότι καὶ ἡ λογικὴ ψυχὴ κινεῖ τὸ ζῶον καὶ ἔστιν ἡ τοιαύτη ἀρχὴ τῆς κινήσεως οὐκ ἔξωθεν , ἀλλ’ ἐν αὐτῷ τῷ κινουμένῳ , ἀλλ’ οὐ πρώτως κινεῖ ἡ λογικὴ ψυχή , ἀλλὰ διὰ τῆς ἀλόγου , καὶ οὐδὲ αὕτη πρώτως κινεῖ τὸ ζῷον , ἀλλὰ τῷ τὴν φύσιν κινεῖν . αὕτη οὖν ἡ πρώτως κινοῦσα · ἐκίνησε μὲν γὰρ ἡ αἴσθησις ἐπί τι , ἤτοι ἡ ὄψις ἢ ἡ ἀκοὴ ἢ τῶν ἄλλων τις ἑωρακότες γάρ τι κινούμεθα ἐπ’ αὐτό ) , ἀλλ’ οὐ πρώτως ἡ ὄψις ἐκίνησε τὸ ζῷον λέγω δὲ πρώτως τὸ προσεχῶς ) , ἀλλ’ ἡ ὄψις μὲν τὴν ὄρεξιν κινεῖ , αὕτη δὲ τὰς φυσικὰς δυνάἐκ μεις , αὗται δὲ τὸ ζῷον . εἰ τοίνυν μηδ’ ἡ ἄλογος ψυχὴ πρώτως κινεῖ τὸ ζῷον , πολλῷ μᾶλλον οὐδὲ ἡ λογική · ὥστε κἄν κινῇ ἡ ψυχὴ καὶ ἡ λογικὴ καὶ ἡ ἄλογος , καὶ ἔστι τὸ κινητικὸν τοῦτο αἴτιον ἐν τῷ κινουμένω , ἀλλ’ ἐπειδὴ οὐ πρώτως κινεῖ , τουτέστι προσεχῶς , διὰ τοῦτο οὐκ ἔστι φύσις ἡ ψυχή . καὶ ἡ ναῦς δὲ τὸ κινοῦν ἐν ἑαυτῇ ἔχει , τὸν κυβερνήτην ὃς αὐτὴν κινεῖ , ἀλλ’ οὐ φύσις 6 κυβερνήτης · οὐ γὰρ πρώτως κινεῖ , ἀλλὰ διὰ τοῦ πηδαλίου , τὸ δὲ πηδάλιον ἔξωθεν κινεῖ . καὶ οὐδ’ ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεως καὶ ἡ αἰτία ἐν τῷ πηδαλίῳ , ἀλλ’ ἐν τῷ κυβερνήτῃ , καὶ κινεῖ δι’ ὀργάνου τοῦ πηδαλίου τὴν ναῦν . εἰ δὲ καὶ ἡ φύσις δι’ ὀργάνων κινεῖ , ἀλλ’ ἐνυπάρχει τούτοις ἃ καὶ πρώτως κινεῖ , ὁ δὲ κυβερνήτης οὐκ ἔστιν ἐν τοῖς τηδαλίοις , ἀλλ’ ἔξωθεν αὐτὰ κινεῖ , καὶ τὴν ναῦν δ’ ἔξωθεν κινεῖ , εἴ γε διὰ τοῦ πηδαλίου , τοῦτο δ’ ἔξωθεν . Μήποτε δὲ δυνατὸν λέγειν , ὅτι καὶ ἡ ψυχὴ τῶν ζῴων καθό ἐστι ζῷα φύσις ἐστίν . εἰ γὰρ τῆς τῶν ζῴων κινήσεως ᾗ ζῷά ἐστιν ἡ ψυχὴ αἰτία πρώτως καὶ οὐ κατὰ συμβεβηκὸς καὶ ἔστιν ἐν αὐτοῖς , καὶ μὴ μόνον τὰ ἄψυχα φυσικά , ἀλλὰ καὶ τὰ ζῷα καὶ ἁπλῶς τὰ ἔμψυχα , ἔοι|κεν ἄρα φύσις εἶναι καὶ αὐτή , εἰ μὴ μέλλοιμεν οὐ φυσικὰ λέγειν τὰ ἔμψυχα ᾗ ἔμψυχά ἐστι . ψυχὴν δ’ οὐ τὴν λογικήν , ἀλλὰ τὴν λοιπὴν πᾶσαν · αὕτη γάρ ἐστιν ἡ προσεχῶς κινοῦσα τὰ φυσικά . καὶ μήποτε δυνατὸν διὰ ταύτην εἰρῆσθαι τὸ πρώτως · κινεῖ γὰρ καὶ ἡ διάνοια ἐν τῷ κινουμένῳ οὖσα , ἀλλ’ οὐ πρώτως , ἀλλ᾿ ἐν τῇ λοικῇ ψυζῇ . τὸ δὲ καθ’ αὑτὸ καὶ οὐ κατὰ συμβεβηκὸς προσέθηκε , διότι καὶ ὁ νοσῶν ἰατρὸς ὑγιάσοι ἄν ἑαυτόν , ἀλλ᾿ οὐχ ᾗ νοσῶν τὴν ἀρχὴν τῆς κινήσεως τῆς εἰς ὑγείαν ἐν ἑαυτῷ ἔχει , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκὸς ᾗ συμβέβηκε τὸν νοσοῦντα καὶ ἰατρὸν εἶναι . ὅτι γὰρ οὐχ ῇ νοσῶν ἐστιν οὐδ’ ᾗ ὑγιαζόμενος τὴν ἀρχὴν τῆς ὑγιάνσεως ἐν ἑαυτῶ ἔχει , δῆλον ἐξ ὧν οὐκ ἀεὶ ταῦτα συντρέχουσιν ἀλλήλοις · οὐ γὰρ πᾶς ὑγιαζόμενος ἐν ἑαυτῷ ἔχει τὴν ἀρχὴν τῆς ὑγιάνσεως , ὥστε κατὰ συμβεβηκὸς ὁ ἰατρὸς ὑγιάζει ἑαυτόν . ὁμοίως κἂν ἕτερός τις τῶν ἐπιστημόνων κινῇ ἑαυτὸν εὑρίσκων αὐτὸς θεωρήματα . Ὁ μὲν οὖν ὅρος τῆς φύσεως οὗτος . ἐπιστάσεως δὲ ἄξιον , ὅτι οὗτος ὁ ὁρισμὸς οὐκ ἔστι τοῦ τί ἐστιν ἡ φύσις σημαντικός , ἀλλὰ τῆς ἐνεργείας τῆς φύσεως · οὐ γὰρ τί ἐστιν ἡ φύσις ἐμάθομεν διὰ τοῦ μαθεῖν ὅτι ἀρχή ἐστι κινήσεως καὶ ἠρεμίας , ἀλλὰ τί ποιεῖ . ἵνα οὖν καὶ τῆς οὐσίας αὐτῆς τὸν ὁρισμὸν ἀποδῶμεν , λεκτέον οὕτως , ὅτι ἐστὶν ἡ φύσις ζωὴ ἤτοι δύναμις καταδεδυκυῖα διὰ τῶν σωμάτων , διαπλαστικὴ αὐτῶν καὶ διοικητική , ἀρχὴ κινήσεως οὖσα καὶ ἠρεμίας ἐν ᾧ ὑπάρχει πρώτως καθ᾿ αὑτὸ καὶ οὐ κατασυμβεβηκός . ὅτι δὲ οὐ μόνον τῶν ἐμψύχων ἐστὶ διοικητικὴ ἡ φύσις , ἀλλὰ καὶ τῶν ἀψύχων , δῆλον ἔχει γὰρ ἕκαστον δύναμιν φυσικὴν συνεκτικὴν τοῦ εἶναι · ἔφθαρτο γὰρ ἄν καὶ εἰς τὸ μὴ ὂν μετέστη μηδενὸς ὄντος τοῦ συνέχοντος ) , ἀλλὰ δῆλον ὅτι ὥσπερ τὸ εἶδος ἐν τοῖς ἐμψύχοις τρανέστερον , οὕτω καὶ ἡ τῆς φύσεως πρόνοια . δῆλον οὖν καὶ ἐντεῦθεν , ὅτι συμπεριλήψεται ὁ ὅρος καὶ τὴν τῶν ἐμψύχων φύσιν , ἥτις ἐστὶν ἡ ψυχή · ἡ γὰρ τῶν ἐμψύχων ζωὴ οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἢ ψυχή . Ἀπορήσειε δ᾿ ἄν τις πρὸς τὸν ὁρισμὸν τῆς φύσεως , πῶς φαμεν αὐτὴν εἶναι ἀρχὴν κινήσεως καὶ ἠρεμίας · εἰ γὰρ καὶ τὰ οὐράνια σώματα φυσικά , ἐκεῖνα δὲ στάσεως ἐν ἑαυτοῖς ἀρχὴν οὐκ ἔχει ἀεικίνητα γάρ ἐστιν ) , ἔοικε μὴ κοινὸς εἶναι πάσης φύσεως ὁ ὁρισμὸς οὗτος . ἀλλὰ καὶ αἱ ὁλότητες τῶν στοιχείων ἀκίνητοι . τὸ γὰρ πῦρ ἐν τῷ οἰκείῳ τόπῳ οὐ κινεῖται , ἀλλὰ μόνως ἕστηκεν · ἡ γὰρ ἐγκύκλιος αὐτοῦ κίνησις καὶ ἔτι τοῦ προσεχοῦς ἀέρος οὐ φυσική , ἀλλ’ ὑπὲρ φύσιν , διὰ τὸ συμπεριάγεσθαι τῇ περιφορᾷ τῶν οὐρανίων . ὅτι δὲ τῷ οἰκείῳ λόγῳ ἀκίνητοί εἰσιν αἱ ὁλότητες , δῆλον ἐκ τῶν λοιπῶν δύο στοιχείων , ὕδατος λέγω καὶ γῆς , ἅπερ ὡς ὅλα ἀκίνητά ἐστιν . ὥστε εἰ αἱ ὁλότητες ἀκίνητοι , πῶς φαμεν τὴν φύσιν ἀρχὴν εἶναι κινήσεως καὶ ἠρεμίας ; φαμὲν οὖν πρὸς τοῦτο , ὅτι μάλιστα μέν ἐστι καὶ ἐπὶ τῶν οὐρανίων οὐ μόνον κινήσεως ἡ ἐν αὐτοῖς φύσις αἰτία , ἀλλὰ καὶ στάσεως · ἕστηκε γὰρ ἡ ὁλότης τὰ κέντρα οἱ πόλοι , τῆς δὲ στάσεως ταύτης ἡ φύσις τῶν οὐρανίων αἰτία . ἄλλως τε ἐπειδὴ ἡ φύσις εἴς τι τέλος ἀφορῶσα κινεῖ , ἵνα τύχῃ τούτου , καὶ τυχοῦσα ἵστησιν ἐν ἐκείνῳ , τὰ δὲ οὐράνια ἀεὶ ἐν τέλει ἐστὶ καὶ ἀεὶ ἐν ἀρχῇ ( καθ᾿ ἕκαστον γὰρ νῦν καὶ ἀρχή ἐστι καὶ ἀποκατάστασις · ὁ γὰρ ἥλιος ἐν Κριῷ νῦν ὢν καὶ ἀποκατάστασιν ἔχει τῆς ἐξ αὐτοῦ περιόδου ἐπὶ τὸ αὐτὸ καὶ ἀρχὴν πάλιν ἑτέρας περιόδου , καὶ οὕτω καθ’ ἕκαστον σημεῖον ἔχει , καὶ τοῦτο καὶ ἐπὶ τῶν μερῶν καὶ ἐπὶ τῶν ὅλων σφαιρῶν ἔστιν εἰπεῖν ) · ὥστε εἰ ἐκεῖνα ἀεὶ ἐν τέλει ἐστὶ καὶ οὐκ ἐξίσταται τούτου , ἠρεμοίη ἄν κατὰ τοῦτο , καθὸ οὐδέποτε τοῦ ἐν τέλει εἶναι ἐξίσταται . ὥστε ἡ ἐν αὐτοῖς φύσις οὐ μόνον κινήσεως αὐτοῖς ἐστιν αἰτία , ἀλλὰ καὶ τῆς τοιαύτης ἠρεμίας τοῦ ἀεὶ ἐν τέλει εἶναι καὶ ἐν τούτῳ ἠρεμεῖν . καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν δὲ στοιχείων , λέγω δὴ τῆς ὁλότητος τοῦ πυρὸς καὶ γῆς καὶ τῶν λοιπῶν , εἰ καὶ μὴ κινεῖται ὡς ὅλα ὑπὸ τῆς ἐν αὐτοῖς φύσεως κατὰ τόπον , ἀλλ’ οὖν τὴν ἀλλοιωτικὴν κίνησιν κινοῦνται θερμαινό . μένα ἢ ψυχόμενα , ἔτι τε βλαστάνουσα ἡ γῆ · εἰ γὰρ καὶ μὴ αἱ ὁλότητες μίαν ἀλλοίωσιν ἀλλοιοῦνται ἀθρόον , ἀλλὰ μέρεσι π ὁλότης ἄλλου ἄλλως ἀλλοιουμένου . εἰ δέ τις εἴποι ‘ ἀλλὰ τὰ στοιχεῖα ἔξωθεν ἔχει τῆς ἀλλοιώσεως τὸ αἴτιον , τὸν ἥλιον λέγω’ , ἴστω ὅτι οὐδὲ τὰ ζῷα ἄνευ τοῦ ἡλίου κινηθείη ἄν τὰς φυσικὰς κινήσεις , ἐπεὶ μηδὲ εἶναι δύνανται , ἀλλ᾿ ἔστιν ὡς ἐν τοῖς ζῴοις τὸ αἴτιον ἐντός , εἰ καὶ βοηθεῖται ὑπὸ τῆς τροπῆς τῆς ἔξωθεν τοῦ ἡλίου , οὕτω καὶ ἐν τοῖς στοιχείοις · εἰ γὰρ καὶ τὸ ἔμφυτον θερμὸν καὶ αἱ ἄλλαι φυσικαὶ κινήσεις ἀλλοιότεραι γίνονται κατὰ τὰς τῶν καιρῶν τροπάς , ἀλλ’ ὅμως τῶν ἀλλοιωτικῶν τοῦ ζῴου κινήσεων τὴν φύσιν αἰτιώμεθα . κἄν μὴ συγχωρήσῃ δέ τις τῆς ἀλλοιωτικῆς τῶν στοιχείων κινήσεως ἐν αὐτοῖς εἶναι τὴν αἰτίαν , τῆς γοῦν τοπικῆς ἐν αὐτοῖς προφανῶς ἐστι τὸ αἴτιον · οὐ γὰρ πασῶν τῶν ἐν ἑκάστῳ κινήσεων ἡ φύσις αἰτία . δυνατὸν δὲ τοῦ ὁρισμοῦ καὶ οὕτως ἀκούειν , ὅτι ἐστὶν ἀρχὴ κινήσεως καὶ ἠρεμίας , οὐ πάντως ὅτι ἐν ᾧ ἐστιν ἀρχὴ κινήσεως , ἐν τούτῳ ἐστὶ καὶ ἠρεμίας ἢ ἔμπαλιν , ἀλλ’ ὅτι καὶ τῆς κινήσεως καὶ τῆς ἠρεμίας τῆς ἐν τοῖς φυσικοῖς ἡ φύσις ἐστὶν αἰτία , εἴτε ἄμφω ἐστὶν ἐν τῷ αὐτῷ εἴτε θάτερον . καὶ ἄλλως λέγομεν καὶ ταῖς ὁλότησι τῶν στοιχείων κατὰ τὰ μέρη τὴν φύσιν ἀρχὴν εἶναι κινήσεως καὶ ἠρεμίας · πάντα γὰρ τὰ μέρη τῶν στοιχείων πέφυκε κινεῖσθαι καὶ ἠρεμεῖν , ὥσπερ καὶ τὸν οὐρανόν φαμεν ὅλον κατὰ τὰ μέρη κινεῖσθαι . τινὲς δέ φασι τὴν τῶν γενητῶν καὶ φθαρτῶν φύσιν ὁρίσασθαι τὸν φιλόσοφον , οὐ πᾶσαν ἁπλῶς φύσιν , ὅπερ οὐκ εὔλογον ἔμοιγε φαίνεται · περὶ τῶν κοινῶς γὰρ πᾶσι τοῖς φυσικοῖς παρακολουθούντων ἐστὶ τὸ προκείμενον βιβλίον . Τί μὲν οὖν ἐστι φύσις , εἴρηται . φύσιν δὲ ἔχον ἐστί , φησίν , ὅσα τὴν τοιαύτην ἀρχὴν ἐν ἑαυτοῖς ἔχει , τουτέστιν ἀρχὴν κινήσεως καὶ ἠρεμίας · ταῦτα δέ · ἐστι , φησίν , οὐσίαι , καὶ δηλονότι αἱ σωματικαὶ καὶ ἔνυλοι . καὶ κατασκευάζει αὐτὸ τοῦτον τὸν τρόπον · τὰ ἔχοντα ἔχοντα ὑπόκειται τῇ φύσει ἡ γὰρ φύσις ἐν ὑποκειμένῳ ἐστί ) , τὰ ὑποκείμενα συμβεβηκότα εἶναι οὐ δύνανται οὐδὲν γὰρ τῶν συμβεβηκότων ὑποκείμενον ) , τὰ δὲ μὴ ὄντα συμβεβηκότα οὐσίαι εἰσίν , ὥστε τὰ ἔχοντα φύσιν οὐσίαι εἰσί . κατὰ φύσιν δέ ἐστι , φησί , τό τε ἔχον φύσιν · λέγομεν γὰρ ὅτι τὸ πῦρ κατὰ φύσιν ἐστὶν οὐ κατὰ τέχνην , ὁμοίως καὶ ἄνθρωπον καὶ ἵππον καὶ πάντα τὰ φυἁθρόον , σίκα · λέγονται δέ , φησί , κατὰ φύσιν καὶ αἱ καθ’ αὑτὸ φυσικαὶ καὶ τελειωτικαὶ τῶν φύσιν ἐχόντων ἐνέργειαι , οἷον τῷ πυρὶ ἡ ἐπὶ τὸ ἄνω φορὰ καὶ τῇ γῇ ἡ ἐπὶ τὸ κάτω . ταῦτα γάρ , φησίν , οὔτε φύσις ἐστίν , οὔτε φύσιν ἔχει · φύσις μὲν γὰρ οὐκ ἔστι , διότι ἡ φύσις ἀρχὴ κινήσεως καὶ ἠρεμίας , ταῦτα δὲ κινήσεις μέν εἰσι κινήσεως δ’ αἴτια οὐκ εἰσίν · ἀλλ’ οὐδὲ φύσιν ἔχει , εἴ γε τὰ μὲν ἔχοντα φύσιν ὑποκείμενά εἰσι , ταῦτα δὲ ἐν ὑποκειμένῳ ἐστὶ καὶ οὐχ ὑποκείμενα · ὥστε ἐπὶ πλέον τοῦ ἔχοντος φύσιν τὸ κατὰ φύσιν . τὸ δὲ φύσει λέγεται , φησί , καὶ ἐπὶ τοῦ κατὰ φύσιν , λέγεται δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ ἔχοντος φύσιν · ἀρχόμενος γοῦν φησιν , ὅτι φύσει δὲ λέγομεν τά τε ζῷα καὶ τὰ μέρη αὐτῶν . ὁ μὲν οὖν Ἀριστοτέλης οὕτω , ταύτῃ δὲ εἰς ταὐτὸν ἄξει τὸ φύσει τῷ κατὰ φύσιν , εἴ γε ἀμφότερα ἐπὶ τῶν αὐτῶν λέγεται . ἔστι δὲ ἀκριβέστερον εἰπεῖν , ὅτι τὸ μὲν κατὰ φύσιν ἐπὶ μόνων τῶν τελειωτικῶν ἐνεργειῶν λέγεται , τὸ δὲ φύσει καὶ ἐπὶ τῶν τελειωτικῶν , τῶν ἀπὸ φύσεως φημι , ἐνεργειῶν , ἐν αἷς τὸ κατὰ φύσιν , καὶ ἐπὶ τῶν οὐσιῶν , καὶ ἀπλῶς τῶν ἐχόντων φύσιν καὶ ἀπὸ φύσεως καὶ μὴ ἔξωθεν γινομένων , κἄν παρὰ τὸν σκοπὸν τῆς φύσεως γίνεται · ὡς καὶ φυσικὸν λέγομεν θάνατον καὶ νοσῶδες φύσει σῶμα καὶ τὸ γῆρας πάλιν φυσικὸν λέγομεν καὶ φύσει , ἅπερ οὐ κατὰ σκοπὸν τῆς φύσεως γίνεται , ἀλλὰ δι’ ἀσθένειαν τῶν σωμάτων καὶ παρὰ φύσιν . Ζητοῦσιν δὲ περὶ τοῦ παρὰ φύσιν καθόλου , οἷον ἐπὶ τῶν τεράτων καὶ ἐπὶ τῶν φερομένων ἐκ τοὐ παντὸς κούφων σωμάτων παρὰ φύσιν ἐπὶ τὸ κάτω , πότερον φύσει . αὐτὰ καλεῖν δεῖ ἢ οὔ , καὶ εἰ μὴ φύσει εἰσὶ τὰ παρὰ φύσιν , πότερον τέχνῃ ἐστὶν ἢ αὐτομάτῳ ἢ λογισμῷ ἢ νῷ ἤ τινι ἁπλῶς ἄλλῳ παρὰ τὴν φύσιν . καὶ οἱ πολλοὶ μὲν καὶ κλεινοὶ τῶν ἐξηγητῶν τοῦ φιλοσόφου φασὶ καὶ τὰ παρὰ φύσιν φύσει εἶναι · οὐ γὰρ δὴ τὰ τέρατα τέχνη ποιεῖ ἢ λογισμὸς ἢ νοῦς · μόνῃ ἄρα φύσει καὶ ταῦτα γίνεται . φαμὲν οὖν ἡμεῖς πρὸς τοῦτο , ὅτι ἐπειδὴ ἡ φύσις τέλος ἔχει τὸ ἀγαθὸν καὶ πρὸς τοῦτο ἀφορᾷ , διὸ καὶ ὡρισμένα ἔχει τὰ ἔργα ἀεὶ γὰρ δύο ὀφθαλμοὺς θέλει ποιῆσαι τῷ ἀνθρώπῳ καὶ χεῖρας δύο καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον , ὡς ἔχει ) , τὰ δὲ παρὰ φύσιν ἀόριστά ἐστιν , οὐκ ἂν εἶεν φύσει τὰ παρὰ φύσιν , εἴ γε τὰ μὲν φύσει ὡρισμένα ἐστί , τὰ δὲ παρὰ φύσιν ἀόριστα . ἔπειτα ἐπειδὴ μιμεῖται ἀεὶ τὴν φύσιν ἡ τέχνη , ἴδωμεν ἐπὶ τῶν τεχνητῶν τὸ τέχνῃ καὶ τὸ παρὰ τέχνην ὅπως ἔχει , καὶ ὡς ἄν εὕρωμεν ἐπὶ τῶν τεχνητῶν , οὕτως ἀποφαινώμεθα καὶ ἐπὶ τῶν φυσικῶν . φημὶ οὖν ὅτι τέχνην καλεῖν εἰώθαμεν τήν τε ἐπιστήμην στήμην αὐτήν , οἷον τεκτονικὴν ἢ ἄλλην τινά , καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς τέχνης · φαμὲν γὰρ πολλάκις θεασάμενοι καλῶς εἰργασμένην εἰκόνα , ὅτι πολλὴν ἔχει τὴν τέχνην . ἐπεὶ οὖν τὸ κατὰ τέχνην εἰργασμένον τέχνην καλοῦμεν , δῆλον ὅτι τὸ μὴ κατὰ τέχνην εἰργασθέν , ἀλλ’ ὡς ἔτυχεν οὐχ ὑπὸ τεχνίτου , παρὰ τέχνην καλοῦμεν . εἰ τοίνυν τὸ παρὰ τέχνην οὐ τέχνῃ γέγονεν , ὡς δ’ ἔχει ἐπὶ τῆς τέχνης οὕτως ἔχει καὶ ἐπὶ τῆς φύσεως , καὶ τὸ παρὰ φύσιν ἄρα οὐ φύσει ἔσται . οὕτω μὲν οὖν δόξει εὐλόγως τὰ παρὰ φύσιν μὴ εἶναι φύσει . Μήποτε δὲ μηδὲ ταῦτα ἀπλῶς παρὰ φύσιν εἰσίν , ἀλλὰ τῇ μὲν μερικῇ φύσει οὐ φύσει ἀλλὰ παρὰ φύσιν , ἥ δὲ καθόλου καὶ φύσει καὶ κατὰ φύσιν · ἡ μὲν γὰρ μερικὴ φύσις ἑνὸς εἴδους στοχάζεται καὶ μίαν στέρησιν φεύγει , ἡ δ’ ὁλικὴ φύσις καὶ παντὸς εἴδους στοχάζεται καὶ πᾶσαν στέρησιν φεύγει . διὰ τοῦτο τῇ μὲν τοῦ ἀνθρώπου φύσει τὸ τέρας οὔτε φύσει ἐστὶν οὔτε κατὰ φύσιν , τῇ δ’ ὅλῃ φύσει , ἐπεὶ μηδὲν ἐν τῷ παντὶ παρὰ φύσιν ( οὐδὲν γὰρ κακὸν ἐν τῷ παντί ) , οὐκ ἔστι παρὰ φύσιν , ἀλλὰ φύσει καὶ κατὰ φύσιν · γίνεται γὰρ καὶ ταῦτα ὑπὸ τῆς ὁλικῆς φύσεως μεταβαλλούσης τὴν ὑποκειμένην ὕλην καὶ ἀνεπιτήδειον ποιούσης πρὸς τὸ καταδέξασθαι τῆς μερικῆς φύσεως τὸ εἶδος . οἷόν τι λέγω · εἰ τὸ περιέχον τοιώσδε κραθὲν ὑπὸ τῆς κυκλοφορίας τῶν οὐρανίων δράσειέ τι εἰς τὴν ὕλην τοῦ γινομένου ἀνθρώπου , ὥστε ἀνάρμοστον γενέσθαι πρὸς τὸ καταδέξασθαι τὸ εἶδος ὅπερ ἡ φύσις ἐπιτιθέναι πέφυκεν , ἀποτεύξεται μὲν ἡ ἀνθρωπεία φύσις τοῦ σκοποῦ διὰ τὴν τῆς ὕλης ἀνεπιτηδειότητα , ἕτερον δὲ γενήσεται εἶδος . ὅπερ παρὰ φύσιν έν ἐστι τῇ μερικῇ φύσει , ὡς δὲ πρὸς τὴν ὅλην φύσιν κατὰ φύσιν καὶ φύσει · οὐδὲν γὰρ αὐτῇ παρὰ φύσιν , ἐπειδὴ μηδὲ ἡ φθορὰ παρὰ φύσιν , εἴ γε ἡ . γένεσις κατὰ φύσιν , τῆς δὲ γενέσεως κατὰ φύσιν οὔσης , καὶ ἡ φθορὰ ἐξ ἀνάγκης κατὰ φύσιν ἔσται , εἴ γε ἡ ἄλλου γένεσις ἄλλου ἐστὶ φθορά . παραδείγματι δέ τινι χρήσομαι , ἐξ οὗ σαφὲς ἡμῖν ἔσται τὸ συμβαῖνον ἐπὶ τῶν παρὰ φύσιν γινομένων · ὑποκείσθω γάρ τις κιθαρῳδὸς ἁρμόσας λύραν κατά τινα τῶν ἁρμονιῶν , εἶτα ἀνακρουέσθω τι μέλος , ἔξωθεν δέ τις ἐπιχανυούτω τινὰς ἢ πάσας τὰς χορδάς , ἢ γοῦν , ἵνα ἐγγυτέρω γενώμεθα τοῦ παραδείγματος , ὑγρότητι ἢ ξηρότητι τοὐ περιέχοντος παθοῦσαι μεθαρμοζέσθωσαν αἱ χορδαί , εἶτα ὁ κιθαρῳδὸς κινείτω τὰς χορδὰς τοῖς δακτύλοις οὕτως , ὡς μέλος τι τεχνικὸν ἀποτελέσαι ἄν , εἴ γε ἦσαν ἡρμοσμέναι κατὰ λόγον αἱ χορδαί . ὥσπερ οὖν ἐνταῦθα ὁ μὲν κιθαρῳδὸς κρούει ὡς πέφυκε τὴν λύραν , ἡ μέντοι ὑποκειμένη τῶν χορδῶν ὕλη τὸ μὲν μέλος ὃ προὔθετο ὁ κιθαρῳδὸς οὐκ ἀποτελεῖ , ἄτεχνον δέ τινα καὶ ἀρρύθμιστον καὶ ἀόριστον ἦχον , οὕτως ἔχει καὶ ἐπὶ τῆς φύσεως · τῆς γὰρ ὑποκειμένης ὕλης τῷ εἴδει τῷ ἀνθρωπείῳ ἢ ἄλλῳ τινὶ ζῴῳ ὑπὸ τῆς περιφορᾶς καὶ συμπλοκῆς τῶν οὐρανίων ἀνεπιτηδείου γινομένης , συμβαίνει τὴν γινομένην περὶ αὐτὴν ὑπὸ τῆς φύσεως ἐνέργειαν | ἡμαρτημένην γενέσθαι , καὶ ὥσπερ τὸν ἦχον τὸν γινόμενον ὑπὸ τοῦ κιθαρῳδοῦ ἐκ τῆς ἀναρμόστου κιθάρας οὔ φαμεν τέχνῃ γενέσθαι οὐδὲ κατὰ τέχνην , καίτοι ὑπὸ τεχνίτου γενόμενον , οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς φύσεως οὔ φαμεν φύσει γενέσθαι , ἐπεὶ μηδὲ κατὰ τὸν ὡρισμένον τῆς φύσεως λόγον γέγονε , πρὸς μέντοι τὴν τοῦ παντὸς φύσιν φύσει φαμὲν γενέσθαι , διότι κατὰ φύσιν τῷ παντὶ τὸ ἄλλα φθείρειν ἐν τῷ γεννᾶν ἄλλα . οὕτως οὖν διὰ τὴν τοῦ ὅλου κίνησιν ἔφθειρε μὲν τὴν ὑποκειμένην ἁρμονίαν τῆς κράσεως τῆς ὕλης τοῦ ζῴου , ἄλλην δ’ ἐποίησεν , ἥτις διὰ τὴν ἀνεπιτηδειότητα ἑαυτῆς οὐ κατεδέξατο τὸ εἶδος τὸ φυσικόν , ἀλλ’ ἕτερον τι ἀρρύθμιστον καὶ ἀόριστον , ὡς ἄν ἔτυχεν ἐπιτηδειότητος ἔχουσα ἡ ὕλη . Τῶν ὄντων τὰ μέν ἐστι φύσει , τὰ δὲ δι’ ἄλλας οὐχ ἁπλῶς πάντων τῶν ὄντων , ἀλλ’ ἤτοι τῶν γινομένων καὶ φθειρομένων , ἢ καὶ πάντων τῶν φυσικῶν τε καὶ περὶ τὰ φυσικὰ γινομένων · καὶ γὰρ τὰ ἀπὸ τέχνης καὶ ἀπὸ ταὐτομάτου περὶ τὰ φυσικὰ συνίσταται . δι᾿ ἄλλας δὲ αἰτίας εἶπεν , οἷον τέχνην τύχην προαίρεσιν αὐτόματον λογισμὸν νοῦν . p . 192b9 Φύσει δέ φαμεν εἶναι τε ζῷα καὶ τὰ μέρη ( ?? ) Τὰ μέρη προσέθηκε , διότι οὐχ ὡς ἔχει ἐπὶ τῶν τεχνητῶν , οὕτως ἔχει καὶ ἐπὶ τῶν φυσικῶν . ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν φυσικῶν πάντως καὶ τὰ ὅλα καὶ τὰ μέρη φύσει καὶ γὰρ καὶ ἔστι τὸ ὅλον ζῷον φύσει καὶ χεῖρες καὶ πόδες ὁμοίως , καὶ οὐ μόνον τὰ ἀνομοιομερῆ ἀλλὰ καὶ τὰ ὁμοιομερῆ , καὶ οὐ μόνον ταῦτα ἀλλὰ καὶ τὰ στοιχεῖα ἐξ ὧν ταῦτα συνέστηκε , καὶ ἁπλῶς τῶν φύσει ὅ τι ποτέ ἐστιν εἴτε μέρος εἴτε στοιχεῖον πάντως φύσει ἐστίν ) , ἐπὶ δὲ τῶν τεχνητῶν εἰ καὶ τὰ ὅλα τέχνῃ ἐστίν , οἷον οἰκία κλίνη ἀβάκιον , ἀλλ’ οὐχὶ καὶ τὰ τυχόντα μέρη ἤτοι στοιχεῖα · οὐ γὰρ δὴ ξύλα καὶ λίθοι μέρη ὄντα τῆς οἰκίας , μᾶλλον δὲ στοιχεῖα , τέχνῃ εἰσίν , ἀλλὰ φύσει . τούτων μὲν γὰρ ἕκαστον ἐν ἑαυτῷ ἔχει ἀρχὴν κινήσεως καὶ στάσεως · τῶν φυσικῶν δηλονότι , κινήσεως μὲν τῆς ἐπὶ τὸ εἶδος εἰς ὃ κινεῖται , στάσεως δὲ τῆς εἰς τὸ εἶδος ἐφ’ ὃ ἐκινήθη . καὶ τὰ μὲν ζῷα φανερῶς πάσης κινήσεως ἐν αὑτοῖς τὴν ἀρχὴν ἔχει καὶ γὰρ γενέσεως καὶ αὐξήσεως καὶ τῆς κατὰ τόπον μεταβολῆς ) , τὰ δὲ φυτὰ τὰς μὲν ἄλλας ἔχει , τῆς δὲ μεταβατικῆς τῆς κατὰ τόπον ἐστέρηται , ὥσπερ τὰ ἁπλᾶ τῶν σωμάτων μόνην ἐξ ἑαυτῶν ἔχει τὴν μεταβατικήν . οὐ μόνον δὲ κινήσεως αἰτίαν ἐν ἑαυτοῖς ἔχει τὰ φυσικά . ἀλλὰ καὶ στάσεως , πλὴν τῶν οὐρανίων · ταῦτα γὰρ κινήσεως μὲν ἐν ἑαυτοῖς ἀρχὴν ἔχει , στάσεως δ’ οὔ , εἰ μὴ τὸν εἰρημένον τρόπον · p . 192b16 Κλίνη δὲ καὶ ἱμάτιον καὶ εἴ τι τοιοῦτον ἄλλο γένος ἐστίν . Γένος φησὶ πάλιν αὐτὴν τὴν οὐσίαν ὡς ὑποκείμενον , οὐχ ὡς κατὰ πλειόνων κατηγορούμενον . τὰ οὖν τεχνητὰ πάντα εἴδη , οἷον οἰκία ἀβάκιον , καθὸ μὲν ἕκαστον τοιοῦτόν τι λέγεται , οἷον οἰκία ἢ κλίνη , ὅπερ αὐτῷ συμβέβηκεν ἀπὸ τέχνης ἀπὸ φύσεως , οὐδεμίαν ἔμφυτον ὁρμὴν ἔχει μεταβολῆς · ἔχει μὲν γὰρ καὶ αὐτὰ αἰτίαν τῆς μεταβολῆς , ἀλλ’ οὐκ ἔμφυτον , ἀλλ᾿ ἔξωθεν τὸν ἐργασάμενον τεχνίτην , ἐν αὑτοῖς δὲ οὐδεμίαν ἔχει τῆς κατὰ τὸ εἶδος κινήσεως αἰτίαν . ἠρεμεῖ γὰρ ἀεὶ τὸ εἶδος τὸ ἐκ τῆς τέχνης ἐπιτεθέν , ᾗ δὲ τούτων ἕκαστον συμβέβηκε φυσικόν τι ἔχειν τὸ ὑποκείμενον , ἢ λίθους ἢ ξύλα ἤ τι τοιοῦτον , κατὰ τοῦτο ἀρχὴν ἔχει κινήσεως ἐν αὑτοῖς · φέροιτο γὰρ ἂν ἐπὶ τὸ κάτω ὑπὸ τῆς ἐν αὐτοῖς φυσικῆς αἰτίας καὶ σήποιτο . p . 192b19 Ἧι δὲ συμβέβηκεν αὐτοῖς λιθίνοις ἢ γηΐνοις ἢ μικτοῖς ἐκ τούτων . Μικτοῖς φησιν ἐκ τῶν ἁπλῶν , πυρὸς γῆς καὶ τῶν λοιπῶν . τῷ δὲ ἔχει κατὰ τοσοῦτον προσυπακουστέον κατὰ κοινοῦ τὸ ὁρμὴν μεταβολῆς ἔμφυτον . p . 192b26 Διὸ καὶ χωρίζεταί ποτε ἀλλήλων . Συντόμως κατεσκεύασεν ὅτι κατὰ συμβεβηκὸς ὁ νοσῶν ἰατρὸς αἴτιος ἑαυτῷ τῆς ὑγείας γίνεται · εἰ γὰρ καθ’ αὑτὸ ὁ νοσῶν ἑαυτὸν ὑγίαζεν , οὐδέποτε ἄν ἐχωρίσθη τοῦ νοσοῦντος τὸ ὑγιάζον τοιοῦτον γάρ ἐστι τὸ καθ’ αὑτό ) , νῦν δὲ χωρίζεται ταῦτα ἀπ’ ἀλλήλων · οὐ γὰρ πᾶς νοσῶν ὑγιάζει ἑαυτὸν . p . 192b27 Ὁμοίως δὲ καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον τῶν ποιουμένων . Ποιουμένων φησὶν ἀντὶ τοῦ δημιουργουμένων ἀπὸ τέχνης . p . 1921b32 Φύσιν δ’ ἔχει ὅσα τοιαύτην ἀρχὴν ἔχει , καὶ εἰσὶ τοῦτα πάντα οὐσίαι . Eἰπὼν τί ἐστι φύσις λέγει τί τὸ φύσιν ἔχον , καί φησιν ὅτι ὅσα ἐν ἑαυτοῖς ἀρχὴν τοιαύτην ἔχει οἵαν εἰρήκαμεν , λέγω δὴ κινήσεως καὶ ἠρεμίας , τίνα δὲ ταῦτά ἐστιν ἐπήγαγεν εἰπὼν ὅτι οὐσίαι . πόθεν δ’ ὅτι οὐσίαι , διὰ τῆς προσθήκης ὑπέμνησεν εἰπὼν ὅτι ὑποκείμενόν τί ἐστι τούτων ἕκαστον , οὐδὲν δὲ τῶν συμβεβηκότων ἐστὶν ὑποκείμενον , ἀλλὰ μόνον ἡ οὐσία . εἶτα πόθεν ὅτι ὑποκείμενον , δείκνυσιν εἰπὼν ὅτι ἐν ὑποκειμένῳ ἡ φύσις ἐστίν . εἰ τοίνυν ἡ φύσις ἐν ὑποκειμένῳ , ὑπόκειται δὲ τὸ ἔχον φύσιν , τὸ δὲ ὑποκείμενον οὐσία ἐστί , τὸ ἔχον ἄρα φύσιν οὐσία ἐστίν . ὅτι δὲ ἐν ὑποκειμένῳ ἡ φύσις , ἐκ τοῦ ὁρισμοῦ ἔχει δεδειγμένον · ἀρχὴ γὰρ κινήσεως καὶ ἠρεμίας ἐν ᾧ ὑπάρχει πρώτως καὶ καθ’ αὑτό . εἰ δὲ ἔν τινι πάντως ὑπάρχει ὅπερ καὶ τῆς κινήσεως ἀρχή ἐστι καὶ τῆς ἠρεμίας , δῆλον ὅτι ἐν ὑποκειμένῳ ἐστίν . οὐχ οὕτως δὲ ὡς τὰ συμβεβηκότα λέγεται ἐν ὑποκειμένῳ εἶναι , ἀλλ’ ὡς εἶδος ἐν ὕλῃ συμπληροῦν μίαν οὐσίαν μετὰ τοῦ ὑποκειμένου . κατὰ φύσιν δὲ ταῦτά τε καὶ ὅσα τούτοις ὑπάρχει καθ᾿ αὑτά . λοιπὸν τί τὸ κατὰ φύσιν , ὅτι τά τε ἔχοντα τὴν φύσιν , τουτέστιν αἱ οὐσίαι , καὶ ὅσαι αὐτῶν τῶν οὐσιῶν εἰσι καθ’ αὑτὸ ἐνέργειαι , οἷον τοῦ πυρὸς ἡ ἐπὶ τὸ ἄνω φορὰ τὸ θερμαίνειν τὸ φωτίζειν , καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὡσαύτως . p . 192b36 τοῦτο γὰρ φύσις μὲν οὐκ ἔστιν , <οὐδ᾿ ἔχει φύσιν> , φύσει δὲ καὶ κατὰ φύσιν ἐστίν . Eἰπὼν τί ἐστι τὸ κατὰ φύσιν , ἵνα μή τις εἴπῃ ‘ διὰ τὶ γὰρ μὴ καὶ τοῦτο φύσις ἐστί;’ δείκνυσιν ὅτι οὐκ ἔστιν οὔτε φύσις οὔτε φύσιν ἔχον . ὅτι μὲν φύσις οὐκ ἔστι , δῆλον ἐντεῦθεν · ἡ φύσις ἀρχή ἐστι κινήσεως καὶ ἠρεμίας , ταῦτα δὲ πάντα κινήσεις τινές εἰσιν , οὐκ ἀρχαὶ κινήσεως οὐδ’ ἠρεμίας , οὐκ ἄρα φύσις τὰ τοιαῦτα . ἀλλὰ μὴν οὐδὲ φύσιν ἔχει · τὰ γὰρ φύσιν ἔχοντα ὑποκείμενά εἰσι καὶ οὐσίαι , ταῦτα δὲ ἐν ὑποκειμένῳ , οὐκ ἄρα οὐδὲ φύσιν ἔχει , ἀλλ’ ἔστι κατὰ φύσιν καὶ φύσει . * * * δεικνὺς ὅτι καὶ τὸ φύσει λέγεται καὶ ἐπὶ τοῦ κατὰ φύσιν · φαμὲν γὰρ φύσει τὸ πῦρ φωτίζειν · ὅτι δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἐχόντων φύσιν λέγεται τὸ φύσει , ἔδειξεν ἐν ἀρχῇ εἰπὼν “ τῶν ὄντων τὰ μέν ἐστι φύσει ” , περὶ τῶν ἐνυποστάτων πραγμάτων λέγων , ἅπερ ἐστὶ τὰ φύσιν ἔχοντα , καὶ πάλιν “ φύσει φαμὲν εἷναι τά τε ζῷα καὶ τὰ μέρη αὐτῶν.’’ εἴπομεν δ’ ὅτι κυρίως τὸ κατὰ φύσιν ἐπὶ τῶν φυσικῶν ἐνεργειῶν λέγεται , τὸ δὲ φύσει καὶ ἐπὶ τούτων καὶ ἐπὶ τῶν ἐχόντων φύσιν . p . I93a3 Ὡς δὲ ἔστιν ἡ φύσις , πειρᾶσθαι δεικνύναι γελοῖον . Αὐτὸς εἶπεν ἐν τοῖς Ἀποδεικτικοῖς , ὅτι τεσσάρων ὄντων προβλημάτων τῶν περὶ ἑκάστου πράγματος ζητεῖσθαι ὀφειλόντων , τοῦ εἰ ἔστι τοῦ τί ἐστι τοῦ ὁποῖόν τι ἐστι τοῦ διὰ τί ἐστι , προηγεῖται πάντων τὸ εἰ ἔστιν · ἐπεὶ οὖν ἔδειξε τί ἐστιν ἡ φύσις μὴ πρότερον δείξας εἰ ἔστιν ὅλως , τοῦτο αὐτὸ ἀπολογεῖται διὰ τούτων , ὅτι τὸ πειρᾶσθαι δεικνύναι ὅτι ἔστιν ἡ φύσις γελοῖόν ἐστιν , οὕτως ἐναργοῦς οὔσης αὐτῆς τῆς ὑποστάσεως , ἐν οἷς δὲ τὸ εἶναι φανερὸν οὐ δεῖ πειρᾶσθαι δεικνύναι ὅτι ἔστιν , ἀλλὰ περὶ τὸ τί ἐστι καὶ τὰ λοιπὰ κατατείνειν τοὺς λόγους . οὕτω γοῦν καὶ ὅτι ἔστιν ὁ χρόνος καὶ ὁ τόπος ἐναργὲς πᾶσι , τί ποτε μέντοι ταῦτά ἐστιν ἔργον εὑρεῖν . ὥσπερ οὖν ὁ πειρώμενος ἀποδεικνύναι ὅτι τὸ πῦρ καίει αἰσθήσεως δεῖται , οὕτως ὁ ἀποδεικνὺς ὅτι ἔστιν ἡ φύσις λογισμοῦ δεῖται · φανερὸν γὰρ ὅτι πολλά ἐστι τὰ ὑπὸ φύσεως διοικούμενα ἐν τοῖς οὖσιν , οὐ δεῖ δὲ τὰ φανερὰ ἀπο - δεικνύειν , οὐδὲ ὅλως πάντων ζητεῖν ἀπόδειξιν , εἰ μὴ τῶν ἀμφιβόλων . ὡς γὰρ αὐτὸς ἔδειξεν ἐν τοῖς Αποδεικτικοῖς , ἀδύνατον πάντων εἶναι ἀπόδειξιν · εἰ γὰρ ἦν πάντων ἀπόδειξις , οὐδενὸς ἂν ἦν ἀπόδειξις · ἀεὶ γὰρ τὰς ἀρχὰς δι’ ὧν ἀπεδείξαμεν ἀποδεικνύναι σπουδάζοντες ἐπ’ ἄπειρον ἥξομεν , καὶ ἐπεὶ τὸ ἄπειρον ἀδιεξίτητον , οὐδὲν ἀποδειχθήσεται τῶν ἀρχῶν μὴ ἀποδειχθεισῶν τῶν πρώτων . οὐκ ἄρα παντὸς ζητητέον ἀπόδειξιν · εἰσὶ γὰρ πολλὰ ἅπερ κρείττονα πάσης ἀποδείξεως τὴν πίστιν ἐκ τῆς ἐναργείας παρέχεται , οἷον τὰ χρώματα ὅτι ἔστι καὶ τὰ σώματα . τοιοῦτον καὶ τὸ κατὰ τὴν φύσιν ἐστί , καὶ ὁ τῶν τοιούτων ἀποδείξεις παρέχειν βουλόμενος τοῦ ἐσφάλθαι αὐτῷ τὸ κριτήριον τῆς διανοίας ἔλεγχον παρέχεται , μὴ δυνάμενος διακρῖναι τί μέν ἐστιν ἀσαφέστερον , τί δὲ σαφέστερον , καὶ τὶ μὲν οἴκοθεν ἔχει τὴν πίστιν , τί δ’ οὐκ οἴκοθεν ἀλλ’ ἐξ ἑτέρων ἀρχῶν τὰς ἀποδείξεις ἔχει . ἀνάγκη γὰρ τὸν τοιοῦτον διὰ τῶν ἀσαφῶν τὰ σαφῆ κατασκευάζειν , οἷος ἦν Ἀντιφῶν πειραθεὶς δι’ ἀποδείξεως δεῖξαι , ὅτι τὰ τῷ αὐτῷ ἴσα καὶ ἀλλήλοις ἐστὶν ἴσα , ὃς καὶ ἐν τῷ τετραγωνισμῷ τοῦ κύκλου ἑαυτὸν παρελογίσατο · τὰ γὰρ τῷ αὐτῷ , φησίν ἴσα τὸν αὐτὸν τόπον κατέχει , τὰ τὸν αὐτὸν τόπον κατέχοντα καὶ ἀλλήλοις ἴσα , τὰ τῷ αὐτῷ ἄρα ἴσα καὶ ἀλλήλοις ἐστὶν ἴσα . οὕτω γὰρ σαφὲς πρᾶγμα δι’ ἀσαφεστέρων πολλῶν ἐπει - ράθη δεικνύναι · τί ποτε γάρ ἐστιν ὁ τόπος καὶ ὁποίαν σχέσιν ἔχει πρὸς τὰ ἐν τόπω , πολλῶν καὶ μακρῶν χρεία ἐστὶν εἰς τὸ μαθεῖν ἀποδείξεων . ἐοίκασιν οὗν οὗτοι , φησί , τυφλοῖς ἐκ γενετῆς πειρωμένοις ἀποδεικνύναι ὅτι ἔστι τὰ χρώματα · ὥσπερ γὰρ οὗτοι , εἰ ἑώρων , οὐκ ἂν ἐδεήθησαν τῆς διὰ λόγων ἀποδείξεως , κρείττονα πάσης ἀποδείξεως τὴν δι’ αἰσθήσεως πίστιν ἔχοντες οὐ γὰρ λόγῳ , ἀλλ’ αἰσθήσει τῶν χρωμάτων τὸ εἶναι κρίνεται ) , οὕτω καὶ οἱ τὰ φανερὰ ἀποδεικνύειν σπουδάζοντες , εἰ τὸ κριτήριον τῆς διανοίας ἐρρωμένον εἶχον , οὐκ ἄν τὰ φανερὰ διὰ τῶν ἀφανῶν κατεσκευάζον . καὶ ὥσπερ τοῖς τυφλοῖς λόγους μὲν συμβαίνει λέγειν , | πρᾶγμα δὲ νοεῖν μηδέν οὐδέποτε γὰρ ἐπιστήσεται ἡ διάνοια αὑτῶν τῇ τῶν χρωμάτων φύσει ) , οὕτως καὶ τοὺς πηροὺς καὶ διεστραμμένους τὸ κριτήριον τῆς ψυχῆς εἰ πειραθείημεν διὰ τῶν συλλογισμῶν πείθειν , λόγους μὲν αὐτοὺς διδάξομεν . πράγματα δὲ οὐδαμῶς . ὥστε ἀκολουθοῦντας ἡμᾶς τῇ φύσει τῶν πραγμάτων δεῖ θέσθαι τοῦτο ἄνευ λόγου , μᾶλλον δὲ κρεῖττον παντὸς λόγου , ὅτι ἔστιν ἡ φύσις . φανερὸν γὰρ ὅτι τοιαῦτα τῶν ὄντων ἐστὶ πολλά . τοιαῦτα , ἃ φύσει ἐστίν . ὅτι δὲ ἐνδέχεται τοῦτο πάσχειν , τουτέστιν ὅτι ἐνδέχεταί τινα διεστραμμένον ἢ τὰς αἰσθήσεις · ἢ τὸν λογισμὸν μὴ γινώσκειν τίνα τῶν πραγμάτων ἐστὶν αὐτόπιστα καὶ τίνα δεόμενα ἀποδείξεως . τούτου οὖν παράδειγμα ἐκτίθεται ἐκ γενετῆς τυφλὸν λόγοις ἀποδεικνύειν πειρώμενον , ὅτι ἔστι τὰ χρώματα . ὁ οὖν τοιοῦτος περὶ ὀνομάτων μὲν διαλέξεται , νοήσει δ’ οὐδέν · οὐ γὰρ λόγοις γινώσκεσθαι τὰ χρώματα , ἀλλ᾿ αἰσθήσει πέφυκε . p . 193a9 Δοκεῖ δέη φύσις καὶ ἡ οὐσία τῶν φύσει ὄντων ἐνίοις εἶναι πρῶτον ἐνυπάρχον ἑκάστῳ ἀρρύθμιστον καθ’ αὑτό . Εἰπὼν τί ποτέ ἐστιν ἡ φύσις διαλεχθεὶς δὲ καὶ περὶ τῶν παρωνύμως ἀπὸ τῆς φύσεως λεγομένων τί τὸ ἔχον φύσιν τί τὸ φύσει τί τὸ κατὰ φύσιν , ἐντεῦθεν ζητεῖ πότερον μοναχῶς ἡ φύσις λέγεται ἢ πλεοναχῶς . καί φησιν ὅτι τριχῶς λέγεται ἡ φύσις · λέγεται γὰρ καὶ τὸ πρῶτον ἑκάστῳ ὑποκείμενον φύσις , ὡς τοῖς περὶ Ἀντιφῶντα δοκεῖ καὶ τοῖς παλαιοτέροις τῶν φυσικῶν , οἵτινες τὴν ὅλην ἑκάστου φύσιν ἑκάστου εἶναι ἔλεγον · λέγεται καὶ τὸ εἶδος ἑκάστου φύσις , ὡς τῷ Ἀριστοτέλει καὶ τῷ ὀρθῷ λόγῳ δοκεῖ · λέγεται δὲ κατὰ τρίτον σημαινόμενον καὶ ἡ γένεσις καὶ ἡ ὁδὸς ἡ ἐπὶ τὸ εἶδος φύσις . δοκεῖ οὖν , φησίν , ἡ ὕλη τισὶ μᾶλλον εἶναι φύσις · κατεσκεύσζε γοῦν Ἀντιφῶν τοῦτο τοῦτον τὸν τρόπον , ὅτι τὸ ἐν ἑκάστῳ ὑποκείμενον καὶ μὴ ἄλλοτε εἰς ἄλλο μεταβάλλον τοῦτό ἐστιν ἡ ἑκάστου φύσις , τὰ δὲ ἄλλα καθ’ ἃ μεταβάλλει γινόμενα καὶ φθειρόμενα πάθη τούτου εἰσὶ καὶ οὐ φύσις . οὕτως οὖν τοὐ μὲν ἀνδριάντος φύσις οὐ τὸ σχῆμα , ἀλλ’ ὁ χαλκός , καὶ τῆς κλίνης τὸ ξύλον , διότι τὸ μὲν σχῆμα πάθος τί ἐστι γινόμενον καὶ ἀπογινόμενον , ὁ δὲ χαλκὸς καὶ τὸ ξύλον ἀεὶ μένει . σημεῖον δὲ τοῦ τὸ ξύλον φύσιν εἶναι τῆς κλίνης ὁ Ἀντιφῶν ἔλεγεν , ὅτι ἐὰν κατορύξῃς κλίνην καὶ σαπῇ , εἶτα τὴν γεννητικὴν δύναμιν ἡ σηπεδὼν λάβοι , οὐκ ἄν βλαστήσεισ κλίνην , ἀλλὰ ξύλον , ὡς δὴ τοῦ μὲν σχήματος τῆς κλίνης πάθους τινὸς ὄντος , φύσεως δὲ τοῦ ξύλου , ὅπερ ἐστιν ἡ ὕλη τῆς κλίνης · τὸ γὰρ ἐν ἑκάστῳ γεννητικὸν καὶ κινητικὸν τοῦτό ἐστιν ἡ φύσις ἑκάστου . ὃ δὲ ἐπὶ τῶν τεχνητῶν συμβαίνει , τοῦτο καὶ ἐπὶ τῶν φυσικῶν , ἐπειδὴ μιμεῖται τὴν φύσιν ἡ τέχνη . ὥσπερ οὖν ἐπὶ τῶν τεχνητῶν εὕρομεν ὅτι φύσις ἑκάστου ἐστὶν οὐ τὸ εἶδος , ἀλλ’ ἡ ὕλη ; διὰ τὸ τὴν μὲν ὑπομένειν , τὴν ὕλην , τὸ δὲ εἶδος οὔ , οὕτω δήπου καὶ ἐπὶ τῶν φυσικῶν ἂν εἴη ἡ μὲν ἑκάστου ὕλη φύσις , πάθος δὲ τὸ εἶδος . ὥστε εἰ καὶ ἡ τῆς κλίνης ὕλη , τὸ ξύλον λέγω , μὴ ἔστιν ἁπλοῦν τι πρᾶγμα , ἀλλὰ σύγκειται ἐξ ὑποκειμένου καὶ εἴδους , καὶ πέπονθε τὸν αὐτὸν λόγον ὅνπερ τὸ ξύλον πρὸς τὴν κλίνην , τὸ μὲν ὑποκείμενον καὶ ἡ ὕλη τοῦ ξύλου φύσις αὐτοῦ ἂν εἴη , εἴτε ὕδωρ εἴη τοῦτο εἴτε γῆ εἴτε ὁτιδήποτε ἄλλο , τὸ δὲ τοῦ ξύλου εἶδος πάθος τι τῶν γινομένων καὶ ἀπογινομένων , διότι μεταβάλλοι ἂν τὸ ὑποκείμενον , τὸ ξύλον , εἰς ἕτερον εἶδος , οἷον ἡ γῆ . ὥστε εἰ τὸ μὲν ὑπομένει , τὰ δ’ εἴδη μεταβάλλουσιν εἰς ἄλληλα , τὸ δὲ ὑπομένον φύσις ἂν εἴη μᾶλλον ἢ τὸ μεταβάλλον , ἔοικε καὶ τῶν φυσικῶν ἡ ὕλη μᾶλλον εἶναι φύσις ἢ τὸ εἶδος . διὰ τοῦτο γοῦν , φησίν , ὅπερ ἑκάστω ἔδοξεν ὑλικὸν εἶναι αἴτιον τῶν πραγμάτων , εἴτε ἓν εἴτε πλείω , τοῦτο τὴν φύσιν εἶναι τῶν ὄντων ἔθετο , καὶ τοῦτο μὲν ὑπομένειν , τὰ δ’ εἴδη ἄλλοτε ἄλλο ἐπιγίνεσθαι . εἰ οὖν καέντος τοῦ ξύλου ὑπομένει ἡ τέφρα ἥτις ἐστὶ γῆ , ἔοικεν ἡ γῆ φύσις εἶναι τῶν ξύλων , καὶ τῶν τηκτῶν μετάλλων τὸ ὕδωρ , διότι ἐν τῇ τήξει ὑπομένει τὸ ὕδωρ . καὶ τὸ ὕδωρ δ’ εἰ ὢ μὴ ἔστιν ἁπλοῦν , ἀλλ’ εἰ τυχὸν ὑποκείμενον ἔχει τὸν ἀέρα , οὗτος ἄν αὐτοῦ εἴη φύσις , διότι ἐν τῇ φθορᾷ τοῦ ὕδατος οὗτος ὑπομένει . ὥστε ὅσοι μὲν ἓν τὸ ὑλικὸν αἴτιον εἰρήκασιν , εἴτε ἀέρα εἴτε ὕδωρ εἴτε ὁτιδηποτοῦν ἄλλο , τοῦτο εἶναι καὶ τὴν φύσιν τῶν ὄντων ἀπεφήναντο , ὅσοι δὲ πλείω , πλείονα . Ὅτι μὲν οὖν ἡ ὕλη φύσις , οὕτω δεδείχθω , ὅτι δὲ τὸ εἶδος φύσις μᾶλλον τῆς ὕλης . διὰ πλειόνων ἐπιχειρημάτων ἀποδείκνυσι , καὶ πρῶτον μὲν ἐκ τοῦ κατὰ τὰς τέχνας παραδείγματος . τότε , φησίν , ἕκαστον τῶν τεχνητῶν λέγεται εἶναι καὶ ἔχειν τὴν ἑαυτοῦ τέχνην , ὅταν ἐνεργείᾳ ᾖ τοιοῦ - τὸν οἷον καὶ λέγεται , οὐχ ὅταν δυνάμει . λέγεται γὰρ τὴν τέχνην τοῦ ἀνδριάντος ἔχειν ἢ τῆς κλίνης οὐ τὸ δυνάμει ἀνδριὰς ἢ τὸ δυνάμει κλίνη , οἷον ὁ χαλκὸς ὅς ἐστιν ὕλη τοῦ ἀνδριάντος , ἢ τὸ ξύλον ὅπερ ἐστὶν ὕλη τῆς κλίνης · οὐ γὰρ ἐπειδὴ τὸ ξύλον δυνάμει ἐστὶ κλίνη , τὴν τέχνην φαμὲν αὐτὸ ἔχειν τὴν τῆς κλίνης , ἀλλ’ ὅταν ἀπολάβῃ τὸ τῆς κλίνης εἶδος , τότε λέγεται ἔχειν τὴν τῆς κλίνης τέχνην . ὡσαύτως καὶ ὁ χαλκὸς ὅταν ἀπολάγῃ τὸ εἶδος τοῦ ἀνδριάντος , τότε ἔχει τὴν τέχνην τὴν ἀνδριάντος , οὐχ ὅταν δυνάμει ᾗ ἀνδριάς , καὶ τὴν γραμματικὴν δὲ τέχνην ἀπειληφέναι λέγεται οὐχ ὁ δυνάμει γραμματικὸς ὤν , ἀλλ’ ὁ ἐνεργείᾳ . ὥσπερ οὖν ἐπὶ τῶν τεχνητῶν οὐ τῆς ὕλης κατηγορεῖται ἡ τέχνη τὸ γὰρ δυνάμει ὕλη ἐστὶ τοῦ ἐνεργείᾳ ) , ἀλλὰ τοῦ εἴδους , οὕτω δήπου καὶ ἐπὶ τῶν φυσικῶν οὐ τῆς ὕλης κατηγορηθήσεται ἡ φύσις , ἀλλὰ τοῦ εἴδους · εἰ γὰρ λέγεται ἀνθρώπου φύσις καὶ ἵππου φύσις , οὐ δήπου τὸ δυνάμει ἄνθρωπος ἢ τὸ δυ|νάμει ἵππος ἔχοι ἄν τὴν τοῦ ἀνθρώπου ἢ τοῦ ἵππου φύσιν , ἀλλ’ ὁ ἐνεργείᾳ ἄνθρωπος καὶ ἀπειληφὼς τὸ τοῦ ἀνθρώπου εἶδος . καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὡσαύτως . εἰ δὲ τοῦτο , τὸ εἶδος ἄν εἴη ἡ φύσις ἡ ἑκάστου . δεύτερον ἐπιχείρημα τίθησι τοιοῦτον . τότε , φησίν , ἕκαστον λέγεται εἶναι τοιοῦτον , ὅταν ἀπολάβῃ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν , λέγεται δὲ ἄνθρωπος εἶναι ὁ ἀπειληφὼς τὸ τοῦ ἀνθρώπου εἶδος . ἔοικεν ἄρα τὸ εἶδος φύσις εἶναι ἑκάστου . καὶ ἔστιν ὁ συλλογισμὸς ἐν τρίτῳ σχήματι οὔτω · τότε λέγεται ἕκαστον εἶναι , ὅταν ἔχῃ τὸ ἑαυτοῦ εἶδος . τότε λέγεται ἕκαστον εἶναι , ὅταν ἔχῃ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν · τὶ ἄρα εἶδος φύσις ἐστί . καὶ ἔστιν ἐνταῦθα τὸ μερικὸν οὐ δι’ ἑαυτό , ἀλλὰ διὰ τὸ καθόλου ἀληθεῦον . συλλογίσαιο δ’ ἄν καὶ οὕτως · οὗ τῇ παρουσίᾳ τὰ φύσει ὄντα ἐστὶ τοῦτό ἐστι φύσις , τῇ δὲ τοῦ εἴδους παρουσίᾳ τὰ φύσει ὄντα ἐστί , τὸ εἶδος ἄρα φύσις ἐστί . τοῦτο δὲ τὸ ἐπιχείρημα τῷ πρώτῳ ταὐτόν ἐστι . κἀκεῖ γὰρ ἔλεγεν ὅτι , ὥσπερ τὸ τεχνητὸν ὅταν ἀπολάβῃ τὸ ἑαυτοῦ εἶδος τότε ἔχει τὴν ἑαυτοῦ τέχνην , οὕτω καὶ τὸ φυσικὸν ὅταν ἀπολάβῃ τὸ ἑαυτοῦ εἶδος τότε ἔχει τὴν φύσιν , καὶ ἐνταῦθα δὲ τὸ αὐτὸ λέγεται , ὅτι ἕκαστον λέγεται τοιοῦτον εἶναι , ὅταν ἀπολάβῃ τὸ ἑαυτοῦ εἶδος . ἀλλ’ οἱ ἐξηγηταὶ διαιροῦσι τὰ ἐπιχειρήματα , καίτοι οὐδ’ αὐτὸς ὁ Ἀριστοτέλης φαίνεται σαφῶς διαιρῶν ταῦτα , ἀλλ’ ὡς ἓν προάγων . τὸ δὲ τρίτον ἐπιχείρημα , ὃ τίθησιν , ἀπάντησίς ἐστι τοῦ ἐπιχειρήματος , δι’ οὗ τὴν ὕλην φύσιν λέγουσι . δι᾿ ὧν γὰρ κατεσκεύασαν ὅτι ἡ ὕλη φύσις , διὰ τῶν αὐτῶν καὶ αὐτὸς κατασκευάζει , σκευάζει , ὅτι τὸ εἶδος φύσις . ὅσον γάρ , φησίν , ἐπὶ τῷ ἐπιχειρήματι , δι᾿ οὗ ἐδείξατε τὴν ὕλην φύσιν , δειχθήσεται καὶ τὸ εἶδος οὐδὲν ἧττον φύσις · εἰ γὰρ διότι ἐκ κλίνης οὐ γέγονε κλίνη ἀλλὰ ξύλον , ὅπερ ἦν ὕλη τῆς κλίνης , διὰ τοῦτο , ὡς ὑπομένουσαν τὴν ὕλην τῆς κλίνης ἐν τῷ γινομένῳ , τὴν ὕλην φύσιν εἶναί φασιν , ἐπειδὴ γίνεται καὶ ἄνθρωπος ἐξ ἀνθρώπου , καὶ ἔστι τὸ εἶδος ὁ ἄνθρωπος . τοῦτο ἄν εἴη φύσις . εἰ γὰρ ἐπειδὴ μὴ τὸ γινόμενον ἐκ τῆς κλίνης κλίνη ἐστὶν ἀλλ’ ἦν τῆς κλίνης ὕλη τὸ ξύλον , διὰ τοῦτο ἡ ὕλη φύσις ἐστίν , ἐπειδὴ καὶ τὸ ἐξ ἀνθρώπου γινόμενον ἄνθρωπός ἐστι καὶ οὐχ ἡ τοῦ ἀνθρώπου ὕλη , δῆλον ἄρα ὅτι τὸ εἶδός ἐστιν ἡ φύσις · τοῦτο γάρ ἐστι τὸ γινόμενον , ὥσπερ ἐπὶ τῆς κλίνης ἡ ὕλη . συμβαίνει οὖν ὅσον ἐκ τῶν λόγων τούτων ἢ ἀμφότερα εἶναι φύσιν , καὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν ὕλην , ἢ μηδὲ ἕτερον · ὥστε ἢ καὶ ἡμῖν συγχωρησάτωσαν τὸ εἶδος φύσιν δεικνύουσιν , ἢ μηδὲ αὐτοὶ τὴν ὕλην φύσιν λεγέτωσαν · διὰ τῶν αὐτῶν γὰρ ἀμφοτέροις ἡ ἐπιχείρησις . ἀμφότερα μὲν οὖν φύσιν λέγειν ἀδύνατον · οὐ γὰρ δὴ ἐπ’ ἄλλων μὲν ἡ ὕλη φύσις ἄν εἴη , ἐπ’ ἄλλων δὲ τὸ εἶδος · δεῖ γὰρ καθ᾿ ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ἐπὶ πάντων εἶναι τὴν φύσιν · τίς γὰρ ἡ ἀποκλήρωσις τούτοις μὲν τὴν ὕλην φύσιν εἶναι , ἄλλοις δὲ τὸ εἶδος ; ἔοικεν οὖν ὅσον ἐπὶ τούτοις μηδέτερον εἶναι φύσις · οὔτε γὰρ ἄμφω δυνατὸν διὰ τὰ νυν ειρημένα , οὔτε θάτερον μόνον διὰ τὴν ἐπιχείρησιν · ὅσον γὰρ ἐπ’ αὐτῇ , ἀμφότερα ἔσται , τοῦτο δὲ ἀδύνατον · οὐδὲν ἄρα τούτων φύσις . ἀλλ’ ἡμεῖς φαμεν ὅτι τῷ ὄντι οὐκ ἔστι φύσις τὸ τεχνητὸν εἶδος , καὶ διὰ τοῦτο , ἐπεὶ μὴ φύσις ἐστίν , οὐδὲ γίνεται ἐκ τῆς κλίνης κλίνη , τὸ μέντοι ξύλον εἶδος ὂν φυσικὸν καὶ οὐχ ὕλη εἰκότως ξύλον ποιεῖ · ὥστε εἰ ἐκ τούτου στοχάζονται ὅτι ἡ ὕλη φύσις , ἐκ τοῦ τὸ γινόμενον μὴ τὸ εἶδος εἶναι ἀλλὰ τὴν ὕλην , ὡς ἐπὶ τῶν τεχνητῶν ἔχει , ἐπειδὴ δέδεικται καὶ ἡμῖν ὅτι τὸ εἶδός ἐστι τὸ γινόμενον ἐξ εἴδους εἶδος γὰρ ὁ ἄνθρωπος καὶ ὁ ἵππος καὶ οἱ καρποὶ πάντες , γίνεται δὲ ἄνθρωπος ἐξ ἀνθρώπου καὶ σῖτος ἐκ σίτου καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ὁμοίως ) , τὸ εἶδος ἄν εἴη φύσις καὶ οὐχ ἡ ὕλη · τοῦτο γάρ ἐστι τὸ γεννητικὸν καὶ τὸ γεννώμενον . ὥστε τοῦτο μόνον ἄν εἴη φύσις καὶ ἐξ ὧν ἐκεῖνοι κατασκευάζειν ἐπεχείρησαν , ὅτι ἡ ὕλη φύσις · διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἡ κλίνη οὐ γεννᾷ κλίνην ἀλλὰ ξύλον , ἐπειδὴ ἡ μὲν κλίνη οὐκ ἔστι φυσικὸν εἶδος ἀλλὰ τεχνητόν , τὸ δὲ ξύλον τῆς μὲν κλίνης ὕλη ἐστὶν ὡς τεχνητή , αὐτὸ δὲ καθ’ αὑτὸ φυσικόν ἐστιν εἶδος , ὥσπερ ἄνθρωπος καὶ σῖτος καὶ τὰ λοιπά . Τρίτον τῆς φύσεως ἐστι σημαινόμενον τὸ ἐπὶ τῆς γενέσεως καὶ τῆς ὁδοῦ τῆς ἐπὶ τὸ εἶδος ( τὴν γὰρ βλάστην καὶ ἔκφυσιν τῶν καρπῶν φύσιν καλεῖν εἰώθαμεν ) , ἐξ οὗ πάλιν δείκνυται , ὅτι τὸ εἶδός ἐστι φύσις , οὐχ ἡ ὕλη . πᾶσα γὰρ γένεσις παρωνύμως ἀπὸ τοῦ εἴδους ἐφ’ ὃ κινεῖται τὴν ἐπωνυμίαν ἔχει · λεύκανσιν γὰρ λέγομεν τὴν ἐπὶ λευκότητα ὁδόν , ἐκ τοῦ τέλους ἐφ’ ὃ ἡ κίνησις ὀνομάζοντες τὴν ὁδόν , καὶ οὐκ ἐξ οὗ κεκίνηται μέλανσιν . ὁμοίως δὲ καὶ τὴν ἐπὶ θερμότητα ὁδὸν θέρμανσιν . καὶ ἐπὶ τῆς γενέσεως οὖν τῶν φυτῶν ἀπὸ τοῦ τέλους ἡ γένεσις κληθήσεται . ἐπεὶ οὖν ἐπὶ φύσιν σπεύδει , οὐκ ἠδυνήθη δὲ παρωνύμως ὠνομάσθαι φύσανσις διὰ τὴν κακοφωνίαν , ὁμωνύμως τῷ τέλει φύσις ἐκλήθη . δῆλον οὖν καὶ ἐντεῦθεν , ὅτι τὸ εἶδος φύσις · εἰ γὰρ ἐπὶ εἶδος κινεῖται , αἱ δὲ κινήσεις ἐκ τῶν τελῶν καλοῦνται , καλεῖται δ’ ἡ κίνησις αὕτη φύσις , δῆλον ὅτι ἐπειδὴ εἰς φύσιν ὁδεύει , ὁδεύει δὲ ἐπὶ εἶδος , τὸ εἶδος ἄρα φύσις . καθόλου γάρ , ὡς εἶπον , πᾶν τὸ γινόμενον τοῦτο καλεῖται ἐφ’ ὃ τὴν γένεσιν ἔχει , καὶ οὐκ ἀφ’ οὗ · βάθρον γὰρ λέγεται ὑπὸ τοῦ τέκτονος γενέσθαι καὶ οὐ ξύλον , ὅταν σχηματίζηται εἰς βάθρον , καὶ ὅταν τὸ ὕδωρ μεταβάλλῃ εἰς ἀέρα , ἀέρα φαμὲν γίνεσθαι καὶ οὐχ ὕδωρ , καὶ ἐξαέρωσιν τὸ τοιοῦτον παρωνύμως λέγομεν . οὕτως οὖν εἰ τὴν τῶν φυτῶν γένεσιν φύσιν φαμέν , δῆλον δήπου ὅτι τὸ εἶδος φύσις ἐστίν , εἴ γε ἐκ τοῦ τέλους πᾶσαι αἱ γενέσεις προσαγορευονται . Τριχῶς οὖν τῆς φύσεως λεγομένης , τῆς μὲν πρώτης καὶ κυριώτατα τοῦ εἴδους , κατὰ δεύτερον δὲ λόγον τῆς ὕλης , καὶ τρίτον τῆς γενέσεως τῆς ἐπὶ τὸ εἶδος , δυνατὸν οὖν ἐπὶ ἑκάστου τούτων τὸν ὁρισμὸν τῆς φύσεως ἀποδοῦναι . ἔστι γὰρ καὶ ἡ ὕλη ἀρχὴ κινήσεως καὶ ἠρεμίας τὸν τρόπον τοῦτον · τοῦ γὰρ εἴδους ἀδιαιρέτου ὄντος κατὰ τὸν ἑαυτοῦ λόγον ἡ ὕλη διαιρέσεως αὐτῷ καὶ διαστάσεως αἰτία γίνεται , ἡ δὲ | διάστασις κίνησίς ἐστιν , ἐπειδὴ δὲ διίστησι μὲν τὸ εἶδος , οὐκ ἐπ’ ἄπειρον δὲ διίστησιν ἀλλὰ μέχρι τινός , διὰ τοῦτο καὶ στάσεως ἐστιν ἀρχή . καὶ τὸ εἶδος δὲ ἀρχή ἐστι κινήσεως καὶ ἠρεμίας . ἐπεὶ γὰρ οὐ πάντα τὰς αὐτὰς κινεῖται κινήσεις , ἀλλὰ ἄλλα ἄλλας τὰ μὲν γὰρ πάσας κινεῖται τὰ δέ τινας , καὶ τὰ μὲν ταύτας τὰ δὲ ἄλλας ) , τούτου δὲ οὐχ ἡ ὕλη αἰτία κοινὴ γὰρ πάντων ἡ ὕλη ) , εὔδηλον δήπου ὅτι τῆς διαφορᾶς τῶν κινήσεων τὸ εἶδός ἐστιν αἴτιον . εἰ δὲ κινήσεως αἴτιον τὸ εἶδος , καὶ στάσεως δηλονότι · οὐκ ἔστι γὰρ κίνησις ἄπειρος μία καὶ ἡ αὐτὴ τῷ ἀριθμῷ . καὶ ἡ ὁδός δ’ ἡ ἐπὶ τὸ εἶδος δύναται λέγεσθαι ἀρχὴ κινήσεως καὶ ἠρεμίας , ἀρχὴ δ’ οὐχ ὡς αἰτία κινήσεως αὐτὸ γὰρ κίνησίς ἐστιν ) , ἀλλὰ κατὰ μέρη , ὡς ἔχουσα ἐν ἑαυτῇ καὶ τὸ πρῶτον τῆς κινήσεως μόριον , αὐτὴν λέγω τὴν πρώτην βλάστην , καὶ τὸ τέλος τῆς κινήσεως , ἐν ᾗ τὸ φυτὸν ἀπολαβὸν τὸ τέλειον ἑαυτοῦ εἶδος ἠρέμησε λοιπὸν καὶ οὐκέτι ὡς γινόμενον ἐκινήθη . Δοκεῖ δέη φύσις καὶ ἡ οὐσία τῶν φύσει ὄντων ἐνίοις εἶναι τὸ πρῶτον ἐνυπάρχον ἀρρύθμιστον καθ’ αὑτό , τουτέστιν ἡ ὕλη · τοῦτο γάρ ἐστι τὸ κατὰ τὸν ἑαυτοῦ λόγον ἀρρύθμιστον . ἡ γὰρ ὑποκειμένη ἑκάστῳ ὕλη , κἄν προσεχὴς ᾖ καὶ εἰδοπεποιημένη , ἀλλ’ οὖν ἀρρύθμιστός ἐστιν , ὡς πρὸς τὸ ἐπιγινόμενον εἶδος , οἷον τὰ ξύλα ὡς πρὸς τὸ τοῦ ἀβακίου καὶ τὸ τῆς κλίνης ἀρρύθμιστόν ἐστιν . ζητῆσαι δ’ ἄξιον πῶς ἀνωτέρω εἰπὼν ὅτι φύσιν ἔχειν ἐκεῖνα λέγεται “ ὅσα τοιαύτην ἀρχὴν ἔχει , καὶ εἰσὶ ταῦτα πάντα οὐσίαι ” διὰ γὰρ τούτων οὐσίας μὲν δηλονότι τὰ τῇ φύσει ὑποκείμενα εἶναι λέγει , τὴν δὲ φύσιν οὐκ οὐσίαν , ἀλλ’ ἐν ὑποκειμένῳ τῇ οὐσίᾳ τὸ εἶναι ἔχειν ) , νῦν φησι δοκεῖ δ’ ἡ φύσις καὶ ἡ οὐσία τῶν φύσει ὄντων , ὡς εἰς ταὐτὸν ἄγων τῇ φύσει τὴν οὐσίαν . λέγω οὖν ὅτι ἄνω μὲν οὐσίαν ἐκάλει αὐτὸ τὸ αὐθυπόστατον σῶμα , νῦν δὲ τὸ εἶδος καθ ὃ ἑκάστη τῶν μερικῶν οὐσιῶν τὸ εἶναι ἔχει · τὸ γὰρ εἶναι ὕδατι οὐ καθό ἐστι . σῶμα ὑπάρχει , ἀλλὰ καθὸ τοιάνδε ἰδέαν ἤγουν φύσιν ἔχει . οἶδε γὰρ αὐτὸς ὁ Ἀριστοτέλης πολλαχῶς τὸ τῆς οὐσίας ὄνομα · τριττὴν γὰρ εἶναί φησι τὴν μὲν κατὰ τὴν ὕλην , ὡς εἴ τις λέγοι οὐσίαν κλίνης τὰ ξύλα καὶ χαλκὸν τοῦ ἀνδριάντος , τὴν δὲ κατ’ εἶδος , ὡς ὅταν εἴπωμεν οὐσιῶσθαι τὸ πῦρ κατὰ τὸ θερμὸν καὶ ξηρόν , ἢ τὸ συναμφότερον , ὡς ὅταν εἴπωμεν σύνθετον εἶναι τὴν οὐσίαν τοῦ ἀνθρώπου ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος . ἐνταῦθα γοῦν τὴν φύσιν οὐσίαν εἶπε τὴν κατὰ τὸ εἶδος , καθ’ ἣν ἕκαστον τὸ εἶναι ἔχει , πρότερον δὲ τὸ αὐθυπόστατον , τουτέστι τὸ σῶμα τὸ ἁπλῶς ὕλης λόγον ἔχον πρὸς τὰ τῶν στοιχείων εἴδη , ἢ καὶ τὸ εἰδοπεποιημένον σῶμα καὶ σύνθετον · ἐν τούτῳ γὰρ ἡ φύσις ἵδρυται . p . 193a14 Ὡς τὸ μὲν κατὰ συμβεβηκὸς ὑπάρχον , τὴν κατὰ νόμον διάθεσιν καὶ τὴν τέχνην . Οὔ φησι τὸ σχῆμα εἶναν φύσιν · κατὰ συμβεβηκὸς γὰρ ὑπάρχειν τὸ σχῆμα , καὶ πάθος τι εἶναι τοῦ ὑποκειμένου καὶ τῆς ὕλης γινόμενον καὶ ἀπογινόμενον καὶ ἄλλοτε ἄλλο ὑπάρχον , τὴν δ’ ὕλην εἶναι τὴν φύσιν διὰ τὸ διαμένειν ἀεὶ ταῦτα πάσχουσαν καὶ ἄλλοτε ἄλλο σχῆμα καὶ πάθος δεχομένην . εἰπὼν δὲ ὡς τὸ μὲν κατὰ συμβεβηκὸς ὑπάρχον , τοῦτο φήσας ἐπήγαγε τὴν κατὰ νόμον διάθεσιν καὶ τὴν τέχνην , τὸ εἶδος λέγω τῆς κλίν ης ; ὅτι διατίθεται ὡς ἂν τοῖς τῆς τέχνης νόμοις δοκῇ . γράφεται δὲ καὶ τὴν κατὰ ῥυθμὸν διάθεσιν · κατά τινα γὰρ συμμετρίαν τῆς τῶν μερῶν πρὸς ἄλληλα ἀναλογίας τὸ εἶδος ἀποτελεῖται τῆς κλίνης . εἰ δὲ εἴη τὴν κατὰ νόμον , σημαίνει τὴν θέσει καὶ μὴ φύσει διάθεσιν · ὡς γὰρ δοκεῖ τῷ τεχνίτῃ , διατίθησι τῶν τεχνητῶν τὰ σχήματα οὐ φύσει ὤτα , ἀλλ’ ἐπινοίᾳ καὶ νόμῳ προαιρέσεως γινόμενα . p . 193a17 Εἰ δὲ καὶ τούτων ἕκαστον πρὸς ἕτερόν τι τὸ αὐτό τοῦτο πέπονθεν . Ὅ ἄν τις ἠπόρησε πρὸς τοὺς λέγοντας τὴν ὕλην εἶναι τὴν φύσιν , τοῦτο καὶ ἀπορεῖ καὶ ἐπιλύεται . εἶπε γὰρ ἄν τις ῾εἰ τοῦτό φατε ὕλην τὸ ἐπιδιαμένον , καὶ διὰ τοῦτο τὰ μὲν ξύλα ὡς ἐπιδιαμένοντα φύσις τὸ δ’ εἶδος ὡς φθειρόμενον οὐκέτι , οὐδὲ τὰ ξύλα φύσις ἂν εἴη τῆς κλίνης οὐδ’ ὁ χαλκὸς τοῦ ἀνδριάντος · καὶ γὰρ τὰ ξύλα φθειρόμενα εἰς γῆν τυχὸν ἀναλύεται κἀκεῖνο ἐπιδιαμένει , τὸ δ’ εἶδος τοῦ ξύλου ἀφανίζεται , οἷον ἐν τῇ καύσει , καὶ ὑπολιμπάνεται ἡ τέφρα ἥτις γῆ ἐστιν . ὁμοίως καὶ ὁ χαλκὸς φθειρόμενος εἰς ὕδωρ ἀναλύεται , ἐπεὶ καὶ τηκόμενος ὑγρὸς γίνεται . ὥστε οὐδ’ ὁ χαλκὸς τοῦ ἀνδριάντος ὕλη , οὐδὲ τῆς κλίνης τὰ ξύλα.’ φησὶν οὖν ὅτι τοῦτο ἀληθές ἐστι · τοὐ μὲν γὰρ ἀνδριάντος ἢ τῆς κλίνης ὕλη τὸ ξύλον ἢ ὁ χαλκός , αὐτῶν δὲ πάλιν τούτων ἑτέρα τίς ἐστιν ὕλη . ὥστε τῆς μὲν κλίνης καὶ τοῦ ἀνδριάντος φύσις τὸ ξύλον καὶ ὁ χακός , τούτων δ’ αὐτῶν πάλιν ἕτερόν τί ἐστι φύσις · διό , φησί , τῶν φυσικῶν οἱ μὲν τὴν γῆν ἐνόμισαν εἶναι φύσιν τῶν ὄντων , οἱ δὲ τὸ ὕδωρ , οἱ δὲ ἄλλο τι τῶν στοιχείων ἢ ἓν ἢ πλείονα , ὅπερ ἄν τις ὡς ὕλην ὑποκεῖσθαι τοῖς γινομένοις ἐνόμισε . p . 193a26 Καὶ τούτων μὲν ὁτιοῦν ἀίδιον · οὐ γὰρ εἶναι μεταβολὴν αὐτοῖς ἐξ αὑτῶν . Ὅπερ ἄν τις ἐνόμισεν ὑποκεῖσθαι ὡς ὕλην τοῖς ἄλλοις , τοῦτο καὶ ἀίδιον εἶναι ὑπέθετο ἐξ ἀνάγκης · δεῖ γὰρ τὴν πρώτην ἀρχὴν ἀίδιον εἶναι καὶ ἀμετάβλητον , τὰ δὲ ἄλλα πάντα τὰ ἐκ ταύτης γενητὰ εἶναι καὶ φθαρτά . καὶ οἱ πλείους δὲ τὰς ὑλικὰς ἀρχὰς ὑποτιθέμενοι , ἀιδίους καὶ αὐτοὶ ταύτας ὑπέθεντο · καὶ μεταβάλλειν μὲν καὶ τὰ πάθη καὶ τὰς διαθέσεις εἰς τὰ ἐξ αὐτῶν συγκείμενα , αὐτὰ μέντοι ἀμετάβλητα εἶναι εἰς ἄλληλα . οὐδὲν γὰρ τῶν τεσσάρων στοιχείων Ἐμπεδοκλῆς , ἅπερ πρώτας ἀρχὰς ὑπετίθετο , με . ταβάλλειν ἔλεγεν εἰς ἄλληλα · ἀμετάβλητα γὰρ εἶναι . p . 193a28 Ἕνα μὲν οὖν τρόπον ἡ φύσις οὕτω λέγεται , ἡ πρώτη ἑκάστῳ ὑποκειμένη ὕλη τῶν ἐχόντων ἐν αὑτοῖς ἀρχὴν κινήσεως καὶ μεταβολῆς . Συμπεραίνεται τὰ εἰρημένα , ὅτι καθ’ ἕνα τρόπον φύσις λέγεται εἶναι ἡ πρώτη ἑκάστῳ τῶν φυσικῶν ὑποκειμένη ὕλη . τὸ τῶν ἐχόντων ἐν αὑτοῖς ἀρχὴν κινήσεως καὶ μεταβολῆς σημαίνει τῶν φυσικῶν · ταῦτα γάρ ἐστι τὰ ἔχοντα ἐν αὑτοῖς ἀρχὴν κινήσεως καὶ μεταβολῆς . τίθησι δὲ ἐφεξῆς καὶ τὸ δεύτερον σημαινόμενον , τὸ κατὰ τὸ εἶδος , ὅπερ καὶ κυρίως ἐστὶ φύσις . p . 193a31 Ὥσπερ γὰρ τέχνη λέγεται τὸ κατὰ τέχνην καὶ τὸ τεχνητόν . Τὸ πρῶτον ἐπιχείρημα , ὅτι ὥσπερ ἐπὶ τῶν τεχνητῶν τότε λέγεται ἕκαστον ἀπολαβεῖν τὴν ἑαυτοῦ τέχνην , ὅταν ἀπολάβῃ τὸ τεχνητὸν εἶδος , οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν φυσικῶν τότε ἔχει ἕκαστον τὴν ἑαυτοῦ φύσιν , ὅταν ἀπολάβῃ τὸ φυσικὸν εἶδος · οὐ γὰρ τὰ ξύλα τὰ ἀρρύθμιστα καὶ ὁ χαλκός , ἐπειδὴ δυνάμει πλοῖόν εἰσιν ἢ ἀνδριάς , ἔχει πω τὸ τοῦ ἀνδριάντος ἢ τὸ τῆς κλίνης εἶδος , ἀλλὰ τὸ σχῆμα καὶ ἡ μορφή · τοῦτο γάρ ἐστι τὸ κατὰ τέχνην γενόμενον . ὥσπερ οὖν ἐπὶ τούτων ἔχει , οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν φυσικῶν ἔχει · οὐ γὰρ τὸ δυνάμει σὰρξ τοῦτο ἔχει τὴν φύσιν τῆς σαρκός , ἀλλὰ τὸ ἐνεργείᾳ γενόμενον σάρξ , εἰ δὲ ἅμα τῷ τὸ εἶδος λαβεῖν καὶ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν ἕκαστον λαμβάνει , τὸ εἶδος ἄν εἴη σάρξ . πρὶν ἂν λάβῃ τὸ εἶδος τὸ κατὰ τὸν λόγον . ἐπειδὴ λέγομεν εἶδος τὸ ἐπὶ τῆς μορφῆς , καθ’ ὃ δυσειδεῖς ἢ εὐειδεῖς τινάς φαμεν , διὰ τοῦτο προσέθηκε τὸ κατὰ τὸν λόγον , καθ’ ὃν ὁριζόμενοι ἀποδιδόαμεν τὸ τί ἐστιν ἕκαστον . ἡ μορφὴ καὶ τὸ εἶδος , οὐ χωριστὸν ὂν ἀλλ’ ἢ κατὰ τὸν λόγον . τοῦτο τὸ εἶδος , φησίν , ὅπερ φαμὲν φύσιν εἶναι , οὔ φαμεν χωριστὸν τῇ ὑποστάσει εἶναι , ἀλλὰ μόνον τῷ ὁριστικῷ λόγῳ καὶ τῇ ἐπινοίᾳ . τὸ δὲ ἐκ τούτων φύσις μὲν οὐκ ἔστι , φύσει δέ , οἷον ἄνθρωπος . τὸ ἑκτῆς ὕλης τοῦ εἴδους συγκείμενον οὐκέτι λέγεται φύσις , ὥσπερ ἑκάτερον τῶν ἁπλῶν , ἀλλὰ φυσει . p . 193b6 Καὶ μᾶλλον αὕτη φύσις τῆς ὕλης · ἕκαστον γὰρ τότε λέγεται ὅταν ἐντελεχείᾳ ᾖ , μᾶλλον ἢ ὅταν δυνάμει . Τὸ δεύτερον ἐπιχείρημα . ἕκαστον τότε λέγεται εἶναι , ὅταν ἀπολάβῃ τὸ ἑαυτοῦ εἶδος · ἕκαστον τότε λέγεται εἶναι , ὅταν ἀπολάβῃ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν · τὸ ἀπειληφὸς ἄρα τὸ ἑαυτοῦ εἶδος ἀπείληφε τὴν ἑαυτοῦ φύσιν . ἔστι δὲ τὸ ῥητὸν τοῦτο πρὸς τὸ ἀνωτέρω συνεχές · εἰπὼν γὰρ ὅτι ἰὴ μορφὴ καὶ εἶδος φύσις᾿ , ἐπήγαγε καὶ μᾶλλον αὕτη φύσις τῆς ὕλης , τουτέστιν ἡ μορφή . τὰ δὲ ἄλλα διὰ μέσου “ τὸ δὲ ἐκ τούτων φύσις μὲν οὐκ ἔστι , φύσει δέ , οἷον ἀνθρωπος ” . p . 193b8 Ἔτι γίνεται ἄνθρωτπος ἐξ ἀνθρώπου , ἀλλ᾿ οὐ κλίνη ἐκ κλίνης . Τὸ τρίτον ἐπιχείρημα . δι᾿ ὧν κατεσκεύασαν αὐτοὶ ὅτι ἡ ὕλη φύσις , διὰ τούτων αὐτὸς κατασκευάζει ὅτι μᾶλλον τὸ εἶδος ἢ ἡ ὕλη , ὥσπερ εἰρήκαμεν . ἔτι ἡ φύσις ἡ λεγομένη ὡς γένεσις ὁδός ἐστιν εἰς φύσιν . ὅτι καὶ ἐκ τοῦ τρίτου σημαινομένου τῆς φύσεως , Τοῦ ἐπὶ τῆς ἐκφύσεως , δείκνυται μᾶλλον κυριώτερον τὸ εἶδος φύσις ὂν ἢ ἡ ὕλη . p . 193b13 06 γὰρ ὥσπερ ἡ ἰάτρευσις λέγεται οὐκ εἰς ἰατρικὴν ὁδός , ἀλλ᾿ εἰς ὑγείαν . Οὐχ ὥσπερ , φησίν , ἡ ἰάτρευσις ὁδὸς μέν ἐστιν εἰς ὑγείαν , καλεῖται δὲ οὐκ ἀπὸ τοῦ τέλους ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ ποιοῦντος τῆς ἰατρικῆς , οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς γενέσεως τῆς ἐπὶ τὸ εἶδος ἔχει , ἀλλ’ ὥσπερ ἡ ὑγίανσις ἐκ τοῦ τέλους ὀνομάζεται , οὕτω δὲ καὶ ἡ φύσις ἀπὸ τοῦ εἰς φύσιν ἄγειν ὡνομάσθη . ἄγει δὲ εἰς εἶδος · τὸ εἶδος ἄρα φύσις . ἀλλ’ οὐδὲ τὸ τὴν ὑγίανσιν καλεῖσθαι καὶ ἀπὸ τοῦ ποιοῦντος ἰάτρευσιν ἐναντίον τι ἔχει τοῖς παρ’ αὐτοῦ λεγομένοις , ἁρμόζει δὲ μᾶλλον · ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν κατὰ τέχνην , ἐπειδὴ ἄλλο ἐστὶ τὸ | ἀποτελοῦν καὶ ἄλλο τὸ ἀποτελούμενα , εἰκότως ἐξ ἑκατέρου ἐκλήθη ἡ γένεσις καὶ ἡ ὁδὸς ἡ ἐπὶ τὸ εἶδος οἷον ἡ ἐπὶ ὑγείαν ὁδὸς καὶ ἀπὸ τοῦ ποιοῦντος ἰάτρευσις καὶ ἀπὸ τοῦ τέλους ὑγίανσις ) , ἐπὶ δὲ τῶν φυσικῶν πραγμάτων , ἐπειδὴ ταὐτόν ἐστιν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τὸ ποιοῦν τῷ γινομένῳ ὡς καὶ αὐτὸς ἐφεξῆς ἐρεῖ ‘πολλάκις τὸ ποιητικὸν καὶ τὸ εἰδικὸν καὶ τὸ τελικὸν εἰς ταὐτὸν ἔρχεται · ἄνθρωπος γὰρ ἄνθρωπον γεννᾷ’ ) , εἰκότως μίαν ἔσχεν τὴν ἐπωνυμίαν ἡ γένεσις . εἴτε οὖν ἐκ τοῦ ποιοῦντος ἐκλήθη εἴτε ἐκ τοῦ γινομένου , ἐπειδὴ ταὐτὸν τὸ ποιοῦν τῷ γινομένῳ , πλὴν τῶν ἐκ σήψεως καὶ ὅσα ἐπινοίᾳ ἀνθρώπων νοθεύεται , ὡς ἐπὶ ἡμιόνων ἔχει κἀπὶ τούτων δὲ τοῖς ποιοῦσι ταὐτόν πως τὸ γινόμενον ) , οὐδὲν ἧττον δείκνυται ὅτι ἐπὶ τοῦ εἴδους φέρεται μᾶλλον τὸ ὄνομα ἢ ἐπὶ τῆς ὕλης . p . 193b15 Ἀνάγκη μὲν γὰρ ἀπὸ ἰατρικῆς οὐκ εἰς ἰατρικὴν εἶναι τὴν ἰάτρευσιν . Ὅ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν · ἐπειδὴ αἱ γενέσεις καὶ αἱ ὁδοὶ καὶ ἀπὸ τῶν τελῶν καλοῦνται καὶ ἀπὸ τῶν ἀφ’ οὗ γίνονται ὡς ποιητικοῦ αἰτίου , τὴν μὲν ἰάτρευσιν ἀπὸ ἰατρικῆς φαμεν ὁδόν , οὐκ εἰς ἰατρικήν · οὐ γὰρ τὴν ἐπὶ τὴν ἀρχὴν ὁδὸν σημαίνει , ἀλλὰ τὴν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς · ὥστε καὶ ἡ ἰάτρευσις τὴν ἀπό τινος μὲν ἐπί τι ὁδὸν σημαίνει καλουμένην ἀπὸ τοῦ ἀφ’ οὗ , ὥσπερ καὶ ἡ φύσις . ἀλλ’ οὐχ οὕτως ἡ φύσις , λέγω δὴ τὴν ἔκφυσιν · καὶ αὐτὴ γὰρ ὁδὸς οὖσα ἀπό τινος εἴς τι , οὐκ ἐκ τοῦ ἀφ’ οὗ ἔσχε τὴν ἐπωνυμίαν , ἀλλ’ ἐκ τοῦ εἰς ὅ . οὐχ οὕτως δ’ ἡ φύσις ἔχει πρὸς τὴν φύσιν . οὐχ ὥσπερ ἡ ἰάτρευσις ἔχει πρὸς τὴν ἰατρικήν , οὕτως ἡ φύσις , λέγω δὴ τὴν ἔκφυσιν , πρὸς τὴν φύσιν · ἡ μὲν γὰρ ἰάτρευσις οὐ τὴν ἐπὶ ἰατρικήν , ἀλλὰ τὴν ἀπὸ ἰατρικῆς σημαίνει ὁδόν , ἡ μέντοι φύσις οὐ τὴν ἀπὸ φύσεως , ὠὰ τὴν ἐπὶ φύσιν σημαίνει ὁδόν . p . 193 b 16 Ἀλλὰτὸ φυόμενον ἔκ τινος εἴς τι ἔρχεται ηݲ φύεται · εἰς τί οὖν φύεται ; Tὸ ἡ δύναται καὶ παραδιαζευκτικὸς εἶναι , ἵνα ᾖ οὕτω ’xo γινόμενον ἔκ τινος εἴς τι ἔρχεται ἤγουν φύεται’ ταὐτὸν γὰρ ἀμφότερα ) , δύναται δὲ καὶ ἐπίρρημα εἶναι προσγραφομένου τοῦ ιݲ ἀντὶ τοῦ καθὸ φύεται · καθὸ φύεται , εἴς τι ἔρχεται . εἰς τί οὖν φύεται ; φησίν , οὐχὶ εἰς τὸ ἐξ οὗ , τουτέστιν εἰς τὴν ὕλην , ἀλλ’ εἰς τὸ εἰς ὅ , τουτέστι τὸ εἶδος . εἰ τοίνυν καθὸ φύεται εἰς εἶδος ἔρχεται , ἔοικεν ἐκ τοῦ τέλους οὕτως ὠνομάσθαι , ὥσπερ ἡ ὑγίανσις καὶ ἡ λεύκανσις · εἰ δὲ τοῦτο , τὸ εἶδος ἄρα φύσις ἂν εἴη , ὥσπερ οὖν καὶ τὸ τῆς ὑγιάνσεως τέλος ὑγεία καὶ τὸ τῆς λευκάνσεως λευκότης . p . 193b18 Ἡ δὲ μορφὴ καὶ ἡ φύσις διχῶς λέγεται · καὶ γὰρ ἡ στερησις εἶδός πώς ἐστιν . Δείξας ὅτι τὸ εἶδος μᾶλλον φύσις , βούλεται εἰπεῖν ποσαχῶς τὸ εἶδος λέγεται , καί φησιν ὅτι διχῶς · λέγεται γὰρ πάλιν πως , φησί , καὶ ἡ στέρησις εἶδος , ἤτοι στέρησιν λέγων τὸ χεῖρον τῶν ἐναντίων πολλαχοῦ γὰρ καὶ ἐν ταύτῃ τῇ πραγματείᾳ τὸ μὲν κρεῖττον τῶν ἐναντίων εἶδος καλεῖ τὸ δὲ χεῖρον στέρησιν · διὸ καὶ τὴν ἐκ μέλανος μὲν εἰς λευκὸν μεταβολὴν ἀπλῶς γένεσιν καλεῖ τινὰ δὲ φθοράν , τὴν δ’ ἐκ λευκοῦ εἰς μέλαν ἁπλῶς μὲν φθορὰν τινὰ δὲ γένεσιν ) , ἢ οὖν τοῦτό φησιν , ἢ καὶ τὴν κυρίως στέρησιν εἶδος καὶ μορφὴν ἐκάλεσε διὰ τὸ διάθεσιν εἶναί τινα τοῦ ὑποκειμένου . εἰ μὲν γὰρ μὴ πάντα τὰ ὄντα εἴδη ἐστὶν ἀλλ’ ἔστι τινὰ καὶ ἀνείδεα , δῆλον ὅτι οὐκ εἶδος ἡ στέρησις , εἰ δὲ πᾶν τὸ ὁπωσοῦν ὂν εἶδος καλοῦμεν εἰς ταὐτὸν ἄγοντες τῷ ὄντι τὸ εἶδος , δῆλον ὅτι ἐπειδὴ οὐκ ἔστι τῶν μηδαμῇ μηδαμῶς ὄντων ἡ στέρησις ἀλλὰ τῶν πῇ ὄντων , καὶ πῇ εἶδος ἄν εἴη . διάκειται γὰρ καὶ μεμόρφωταί πως κατ’ αὐτὴν τὸ ὑποκείμενον · διατίθησι γάρ πως καὶ ἡ τυφλότης τὸ ὑποκείμενον καὶ πᾶσα στέρησις . ἐπειδὴ οὖν πᾶσαν διάθεσιν τοῦ ὑποκειμένου ἔστιν ὅτε μορφὴν τοῦ ὑποκειμένου καὶ εἶδος λέγομεν , διὰ τοῦτο αὐτὸ τοῦτο ἐπεσημήνατο . p . 1931)20 εἶδέ ἐστιν ἡ στέρησις καὶ ἐναντίον τι περὶ τὴν ἀπλῆν γένεσιν ἢ μὴ ἔστιν , ὕστερον ἐπισκεπτέον . Περὶ τὴν ἀπλῆν γένεσίν φησιν τοῦ τὴν οὐσιώδη . ἐν μὲν γὰρ τῷ πρώτῳ λόγῳ , ὅτι ἐξ ἀντικειμένων ἡ γένεσις ἔδειξεν ἡ οὐσιώδης · ἐξ ἀσυνθεσίας γάρ φησι τὴν σύνθετον οὐσίαν καὶ ἐξ ἀναρμοστίας , ἅπερ στέρησις οὐκ ἐναντίον ἐστίν . εἰ τοίνυν αἰ στερήσεις , ἐξ ὧν αἱ οὐσίαι γίνονται , ἐναντίαι εἰσὶ τοῖς γινομένοις , ὕστερον ἐπισκεψόμεθα · καὶ ὑπερτίθεται τοῦτο ἐν τῷ Περὶ γενέσεως κὼ φθορᾶς βιβλίῳ , ἐν ᾧ δείκνυσιν ὅτι πάντως πᾶσα γένεσις ἐξ ἐναντίων , καὶ τίνα τὰ ἐναντία καὶ πόσα ἐξ ὧν αἱ γενέσεις . ὡς οὗν ἢ μὴ ἀποδείξας ἐν τούτοις ὅτι ἐξ ἐναντίων , ἀλλὰ μόνον ἐξ ἀντικειμένων , ἢ μὴ ἱκανῶς ἀποδείξας , ὑπερτίθεται τοῦτο ἐν τῷ Περὶ γενέσεως καὶ φθορᾶς βιβλίῳ . p . 193b22 ἐπεὶ δὲ διώρισται ποσαχῶς λέγεται ἡ φύσις , μετὰ τοῦτο θεωρητέον διαφέρει ὁ μαθηματικὸς τοῦ φυσικοῦ . Εἰπὼν ὅτι τριχῶς ἡ φύσις λέγεται , καὶ τὸ εἶδος καὶ ἡ ὕλη καὶ ἡ γένεσις ἡ ἐπὶ τὸ εἶδος , καὶ ὅτι μᾶλλον κυριώτερον τὸ εἶδος φύσις , καὶ αἱ ἄλλαι δὲ δύο ἥ τε ὕλη καὶ ἡ γένεσις διὰ τὸ εἶδος ἔχουσι τὸ φύσεις εἶναι , ἡ μὲν ὕλη διὰ τὸ ἐπιτηδεία εἶναι εἰς τὸ δέξασθαι τὸ εἶδος ἡ δὲ γένεσις ὡς εἰς αὐτὸ ἄγουσα , ἐπειδὴ ἡ φυσιολογία μόριόν ἐστι τοῦ θεωρητικοῦ μέρους τῆς φιλοσοφίας , τὸ δὲ θεωρητικὸν διαιρεῖται εἰς φυσιολογίαν εἰς μαθηματικὴν εἰς θεολογίαν , βούλεται ἐντεῦθεν διακρῖναι τὸ φυσιολογικὸν τοῦ μαθηματικοῦ καὶ τοῦ θεολογικοῦ · ἐπιστήμονος γάρ ἐστι τὸ διαλαβόντα περὶ τῶν ὑποβεβλημένων αὐτῷ πραγμάτων ἀπο|κρίνειν τὰ δοκοῦντα μὲν ὑποβεβλῆσθαι , μὴ ὑποβεβλημένα δέ . ἐπεὶ οὖν αἱ ἐπιστῆμαι αὐτῆς γνώσεις τινές εἰσιν , αἱ δὲ γνώσεις εἰδῶν εἰσι γνώσεις κἄν γὰρ ἔστι τῶν ἀνειδέων γνῶσις , καὶ ταύτην ἐκ τῆς τῶν εἰδῶν γνώσεως γινώσκομεν · ἢ γὰρ κατὰ ἀναλογίαν ἢ κατὰ ἀφαίρεσιν , ὡς εἴρηται πρότερον , τὸ ἀνείδεον γινώσκομεν ) , διὰ τοῦτο οὖν εἰκότως τὴν διάκρισιν τῶν ἐπιστημῶν τούτων ποιεῖται . διακρίνει δ’ οὐ πάσας ἀλλήλων , ἀλλὰ τῆς φυσιολογίας μόνης τὰς λοιπάς , οὐκέτι δὲ καὶ τὰς ἄλλας ἑαυτῶν . καὶ διακρίνει πρῶτον τὴν μαθηματικὴν ἐπιστήμην τῆς φυσιολογίας , καί φησιν ὅτι οὐ ταύτῃ διακρίνεται ἡ φυσιολογία τῆς μαθηματικῆς , ᾗ δοκεῖ τοῖς πολλοῖς . καὶ ἐντεῦθεν δείκνυσι τὸ ἀναγκαῖον τῆς διακρίσεως τῶν ἐπιστημῶν τούτων · εἰ γὰρ ἡ δοκοῦσα αὐτῶν διάκρισις ὅμως οὐκ ἔστι διάκρισις , δῆλον δήπου ὅτι ἀναγκαῖος ὁ τῆς διακρίσεως λόγος αὐτῶν . νομίζουσι δὲ διακρίνεσθαι φυσιολογίαν μαθηματικῆς , τῷ τὴν μὲν φυσιολογίαν περὶ τὰς οὐσίας τῶν πραγμάτων καταγίνεσδαι , μαθηματικὴν δὲ περὶ τὰ πάθη καὶ τὰ σχήματα , τοῦτο δέ , φησίν , οὐκ ἔστιν ἀληθές · καὶ οἱ φυσιολογοῖ γὰρ φαίνονται μὴ μόνον περὶ τῶν οὐσιῶν διαλεγόμενοι , ἀλλὰ καὶ περὶ σχημάτων καὶ παθῶν . αὐτὸς γοῦν ἐν τῇ Περὶ οὐρανοῦ οὐ μόνον περὶ τῆς οὐσίας τῶν οὐρανίων ἀπέδειξεν , ὅτι ἐστὶν ἑτέρας τινὸς παρὰ τὰ τέσσαρα στοιχεῖα , ἀλλ’ ὅτι καὶ σφαιρικὸν ἔχει κατὰ φύσιν τὸ σχῆμα , καὶ ὅτι κυκλοφορικόν , καὶ περὶ τῶν στοιχείων δὲ διελέχθη οὐ μόνον ποίας ἕκαστόν ἐστιν οὐσίας , ἀλλ’ ὅτι καὶ σφαιρικὰ πάντα , ἐν οἷς χαριέστατα γραμμικῶς ἀποδείκνυσι καὶ περὶ τοὐ ὕδατος καὶ τῆς γῆς ὅτι σφαιρικά . ὥστε εἰ καὶ οἱ φυσιολογοῖ διαλέγονται οὐ μόνον περὶ τῶν οὐσιῶν , ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν συμβεβηκότων ταῖς οὐσίαις , ἔοικε μὴ δικκρίνεσθαι ταύτῃ τοῦ φυσιολόγου ὁ μαθηματικός . τίνι οὖν διακρίνεται ; φημὶ οὐ τῷ περὶ διαφόρων διαλέγεσθαι , ἀλλὰ τῷ τρόπῳ τῆς διδασκαλίας , ὅτι ὁ μὲν μαθηματικὸς διαλέγεται περὶ τῶν σχημάτων καὶ τῶν συμβαινόντων αὐτοῖς μηδὲν προσεπινοῶν ἐν ὁποιᾳφηποτοῦν ὕλῃ ταῦτα ὑπάρχει , ἀλλὰ χωρίσας αὐτὰ πάσης ὕλης τῇ διανοίᾳ οὕτω τὰ συμβαίνοντα αὐτοῖς θεωρεῖ , ὁ μέντοι φυσικὸς ἐπινοῶν τὸ σχῆμα καὶ τὰ λοιπὰ τῶν παθῶν , ὡς ἐν ὕλῃ αὐτὰ θεωρεῖ · ἢ γὰρ ἐν οὐρανῷ ἢ ἐν ἡλίῳ ἢ ἐν γῇ ἢ ἐν ἄλλῳ τινὶ τῶν φυσικῶν σωμάτων . ὁ γοῦν Θεοδόσιος ἐν τοῖς Σφαιρικοῖς διδάσκων τὰ συμβαίνοντα πάθη τῇ σφαίρᾳ οὐδὲν προσλογίζεται ὕλην , ἀλλὰ χωρίσας πάσης οὐσίας τὸ σφαιρικὸν σχῆμα οὕτω τὰ συμβαίνοντα αὐτῷ ἐπισκέπτεται , ὅτι ἐὰν σφαῖρα ἐπιπέδῳ τμηθῇ κύκλον ποιεῖ , καὶ ὅσα ἄλλα . ὁ δὲ Αὐτόλυκος Περὶ κινουμένης σφαίρας γράψας καὶ ὅσα συμβαίνει τῇ κινουμένῃ σφαίρα , μερικώτερός ἐστι τοῦ Θεοδοσίου καὶ μᾶλλον τῷ φυσικῷ προσεγγίζων ἡ γὰρ κίνησις ἐγγύς πως ἐστι τῆς οὐσίας ) · εἰ γὰρ καὶ μὴ ἐπινοεῖ οὐσίαν τινὰ ἐν τῇ κινουμένῃ σφαίρᾳ , ἀλλ’ οὖν σύνθεσίν τινα λαμβάνει τοῦ σχήματος καὶ τῆς κινήσεως , καὶ ταύτῃ ἐγγύς πως ἐστι τῆς οὐσίας . εντι τούτου μερικώτερα τὰ Εὐκλείδου Φαινόμενα καὶ ἁπλῶς πᾶσα ἀστρονομία · ἐνταῦθα γὰρ καὶ ἡ οὐσία αὐτὴ συνεπινοεῖται . οὐρανοῦ γὰρ κίνησιν καὶ ἡλίου καὶ τῶν λοιπῶν ἀστέρων προσλογίζεται · οὐ γὰρ ἀπλῶς κίνησιν σφαίρας ἐπισκοπεῖ , ἀλλὰ τῆς ἀπλανοῦς ἢ τῆς Κρονίας ἢ ἄλλης τινός , καὶ τὴν σχέσιν αὐτῶν τὴν πρὸς ἀλλήλας . καὶ ἔστι τὸ μὲν ἀκρότατον τῆς μαθηματικῆς εὐδιάκριτον καὶ κεχωρισμένον τῆς φυσιολογίας οἷά ἐστι τὰ Θεοδοσίου Σφαιρικά , τὰ Εὐκλείδου ιγ' βιβλία , τὰ ἀριθμητικά · παντελῶς γὰρ ἐν τούτοις ὕλης οὐδεμία μνήμη ) , τὸ δὲ περιπέζιον αὐτῆς πως ἐγγύς ἐστι τῆς φυσιολογίας · καὶ γὰρ ὁ ἀστρονόμος ὡς ἡλίου σχῆμα θεωρεῖ καὶ ὡς ἡλίου κίνησιν καὶ μεγέθη αὐτῶν , καὶ ὁ φυσιολόγος δ’ ὡσαύτως . τίς οὖν ἡ διαφορά ; ὅτι εἰ καὶ περὶ τῶν αὐτῶν διαλέγονται καὶ ὡς τοῖς αὐτοῖς ὑπαρχόντων , ἀλλ’ ὁ μὲν φυσιολόγος ὅτι τὰ τοιαῦτα σχήματα καὶ αἱ κινήσεις αἱ τοιαῦται οἰκεῖα καὶ συμφυῆ τῇ τοιαύτῃ οὐσίᾳ , λέγω δὴ τῇ πέμπτῃ διὰ τοῦτο γὰρ σφαι - ρικά τε καὶ κυκλοφορικά , ἐπειδὴ μήτε ἐξ ἑνὸς μήτε ἐκ πάντων τῶν στοιχείων , ἀλλ’ ἑτέρου τινὸς τοῦ πέμπτου σώματός εἰσι , καὶ ὅτι βέλτιον αὐτοῖς τὸ τοιοῦτον σχῆμα καὶ ἡ κίνησις ) , ὁ δὲ μαθηματικὸς ἀπλῶς κινούμενον ἥλιον θεωρεῖ , μὴ προσλογιζόμενος εἴτε προσφυὴς ἡ κίνησις αὐτοῦ ἢ τὸ σχῆμα τῇ οὐσίᾳ , ἢ μή , ὥστε κἄν ὁποίας ποτὲ ᾖ οὐσίας τὰ οὕτως ἐσχηματικσμένα καὶ κινούμενα , τὰ αὐτὰ ἄν συμβαίνειν . ἀλλ’ οὐδὲ εἰ βέλτιον αὐτοῖς ἢ μὴ τὸ τοιοῦτον οἶδεν , ἀλλ’ ἐν αὐτοῖς μὲν θεωρεῖ τὰς κινήσεις καὶ τὰ σχήματα , οὕτω δὲ κἂν εἰ πύρινα ἦν τὰ κινούμενα ἢ ἄλλης τινὸς οὐσίας , ἀμέλει τὰ δεδειγμένα ἐν τῇ καθολικωτέρᾳ μαθηματικῇ ἐπιστήμῃ προσαρμόζουσι τούτοις · οἷον ὅτι , ἐπειδὴ δέδεικται ὅτι πᾶσα σφαῖρα τοιώσδε τεμνομένη τάδε πάσχει , καὶ ἐπὶ τῆς προκειμένης ἄρα σφαίρας τὸ αὐτὸ τοῦτο ἁρμόσει . οὕτως ἐκτὸς ὕλης αὐτὰ σκοποῦσι , κἄν ὡς ἐν τοῖς οὐρασωμάτων νίοις θεωρῶσι γινόμενα . καὶ ὁ μὲν φυσικὸς τὸ ποιὸν μόνον τῆς κινήσεως ἐπισκοπεῖ , ὁ δὲ μαθηματικὸς καὶ τὸ ποσόν . ὥσπερ οὖν καὶ ἐν τοῖς Ἀποδεικτικοῖς δείξας ὅτι ἡ ἀπόδειξις τῶν καθόλου ἐστὶ καὶ οὐδέν ἐστι τῶν μερικῶν ἀποδεικτικόν , ἠπόρησε μήποτε οὖν ἡ ἀστρονομία οὐκ ἔστιν ἀποδεικτική · ὅσα γὰρ περὶ ἐκλείψεως ἡλίου καὶ σελήνης καὶ τῆς τῶν ἄλλων ἀστέρων κινήσεως λέγεται , περὶ μερικῶν τινων λέγεται περὶ ἡλίου ἢ σελήνης ἢ ἄλλου τινὸς τῶν ἀστέρων ἢ τῆσδε τῆς σφαίρας . ἐπιλυόμενος οὖν τὴν ἀπορίαν φησὶν ὅτι , εἰ καὶ περὶ μερικῶν ποιεῖται τοὺς λόγους ὁ ἀστρονόμος , ἀλλ’ οὐχ ὡς περὶ μερικῶν , ἀλλ’ ὡς καθολικῶν τινων τὰ συμβαίνοντα αὐτοῖς ἐξετάζει · δεικνὺς γάρ , φέρε εἰπεῖν , ὅτι ἡ σύνοδος μὲν ἡλίου καὶ σελήνης ποιεῖ ἡλιακὴν ἔκλειψιν , καὶ ἡ τοιάδε αὐτῶν σχέσις σεληνιακήν , οὐχ οὕτω ταῦτα ἀποδείκνυσιν , ὅτι ἐπειδὴ εἷς ἥλιός ἐστιν καὶ μία σελήνη , ταῦτα οὕτω συμβαίνει , ἀλλ’ εἰ καὶ μύριοι ἦσαν ἥλιοι καὶ σελῆναι τοσαῦται , τὰ αὐτὰ ἄν συνέβη . ὥσπερ οὖν ἐν τούτοις περὶ μερικῶν ποιούμενος τὸν λόγον ὁ ἀστρονόμος καὶ ἕνα ἥλιον ἐξετάζων καὶ μίαν σελήνην , οὐχ ὡς περὶ μερικῶν ἀλλ’ ὡς καθολικῶν τινων ποιεῖται τοὺς λόγους , οὕτω κἂν ὡς ἡλιακὴν σφαῖραν ἢ κίνησιν ἐξετάζῃ , οὐχ ἀπλῶς ὡς τῇ ἡλιακῇ οὐσίᾳ ὑπάρ - χουσαν ἐξετάζει , ἀλλ’ ἁπλῶς τοιώσδε κινουμένῃ σφαίρᾳ τὰ συμβαίνοντα ἐξετάζει , χωρίζων τῇ ἐπινοίᾳ τὰ σχήματα καὶ τὰς κινήσεις τῆς οὐσίας . καὶ οὗτοι μέν , φησίν , οὐδὲν ἄτοπον ποιοῦσι χωρίζοντες τῇ ἐπινοίᾳ τὰ πάθη τῶν οὐσιῶν · πεφύκασι γὰρ κατ’ ἐπίνοιαν τοῦ ὑποκειμένου διαιρεῖσθαι . εἰ μὲν γὰρ χωρίζοντες ὑπόστασιν αὐτοῖς ἐδίδοσαν , ψεῦδος ἄν αὐτοῖς καὶ ἀδύνατον ἠκολούθησεν , ἐπειδὴ δὲ τῇ ἐπινοίᾳ μόνον τὴν διάκρισιν αὐτῶν ποιοῦνται πεφυκότων γε τῇ ἐπινοίᾳ χωρίζεσθαι , οὐδὲν ἄτοπον ἕψεται τῇ τοιαύτῃ διακρίσει . οὗτοι μὲν οὖν , φησίν , οὐδὲν ἄτοπον ποιοῦσιν , οἱ δὲ τὰ εἴδη , φησί , χωρίζοντες , ἅπερ οὐδὲ κατ’ ἐπίνοιαν χωρίζεσθαι πέφυκε , καὶ μὴ μόνον τῇ ἐπινοίᾳ χωρίζοντες ἀλλὰ καὶ ὑπόστασιν αὐτοῖς καθ’ αὑτὰ παρέχοντες , οὗτοι μάλιστα ἁμαρτάνουσι τὰ ἀδύνατα ὑποτιθέμενοι · τὰ μὲν γὰρ πάθη οὐδὲν συντελοῦντα εἰς τὸν τῆς οὐσίας λόγον , ἀλλ’ ἴδιον ἔχοντα τὸν τοῦ εἶναι ἑαυτῶν λόγον καὶ χωριζόμενα τῇ ἐπινοίᾳ κατὰ τοῦτο τῶν οὐσιῶν , οὐδὲν ἄτοπον εἰ χωρίζοιτο ὑπὸ τῶν μαθηματικῶν τῇ ἐπινοίᾳ οὐ τῇ ὑποστάσει , στάσει , τὰ μέντοι φυσικὰ εἴδη , οἷον τὸ ἀνθρώπου τὸ ἵππου τὸ λίθου καὶ τῶν λοιπῶν , οὐδὲ κατ’ ἐπίνοιαν τῆς ὑποκειμένης ὕλης χωρισθῆναι δύνανται · ὅταν γὰρ ἐπινοήσω τὸ εἶδος τῆς σαρκός , εὐθὺς μετὰ τῆς τοιᾶσδε κράσεως τῶν στοιχείων ἐπινοῶ τὸ ὑγρὸν αὐτῆς τὸ αἱματῶδες τὸ μαλακόν , καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὡσαύτως . δῆλον δέ , φησίν , ἐκ τῶν ὁρισμῶν · σφαιρικοῦ μὲν γὰρ σχήματος ἢ κινήσεως ἢ ἄλλου τινὸς τῶν παθῶν , οἷον καμπυλότητος ἢ εὐθύτητος , τὸν ὁρισμὸν ἀποδιδούς τις οὐδὲν μεμνήσεται τῆς ὕλης , σαρκὸς δὲ ἢ ὀστοῦ ἤ τινος ἄλλου τῶν φυσικῶν εἰ θελήσει τις ἀποδοῦναι τὸν ὁρισμόν , πάντως μεμνήσεται τῆς ὑποκειμένης ὕλης , ὅτι ἢ τοσῆσδε ὑγρότητος ἢ θερμότητος μετέχουσα καὶ μαλακότητος καὶ τῶν τοῖον τῶν , ἅπερ τὴν ὑποκειμένην κρᾶσιν τῶν στοιχείων τῷ εἴδει τῆς σαρκὸς δηλοῖ . εἰ δὲ ἀδύνατον κατ’ ἐπίνοιαν χωρὶς ὕλης λαβεῖν τὰ οὐσιώδη εἴδη , σχολῇ γε δήπου καθ’ ὑπόστασιν αὐτὰ καθ’ αὑτὰ ὑποτίθεσθαι εἶναι . p . 193b24 Καὶ γὰρ ἐπίπεδα καὶ στερεὰ ἔχει τὰ φυσικὰ σώματα καὶ μήκη καὶ στιγμάς , περὶ ὧν σκοπεῖ ὁ μαθηματικός . Ὁ φυσικός , φησί , περὶ τῶν φυσικῶν σωμάτων διαλέγεται , ἐν δὲ τοῖς φυσικοῖς σώμασιν ἐπίπεδα καὶ στερεά εἰσι καὶ γραμμαὶ καὶ σημεῖα , περὶ τούτων δὲ σκοπεῖ καὶ ὁ μαθηματικός · ἐοίκασιν οὖν περὶ τὰ αὐτὰ ἀμφότεραι αἱ ἐπιστῆμαι καταγίνεσθαι . ἔτι δὲ ἡ ἀστρολογία ἑτέρα ἢ μέρος τῆς φυσικῆς . ἀστρολογίαν φησὶν ἣν ἰδίως νῦν ἀστρονομίαν καλοῦμεν · οὐ διεκέκριτο γὰρ παρὰ τοῖς παλαιοῖς τὰ ὀνόματα , ἀλλ’ ἐπὶ τῶν αὐτῶν ἄμφω ἐφέροντο . εἰπὼν δὲ καθόλου περὶ τῆς μαθηματικῆς , εἰδικώτερον ἀστρονομίας ἐμνήσθη , διότι πολλὴ συγγένεια αὐτῇ πρὸς τὴν φυσικήν · οὐ γὰρ παντελῶς ἄνευ ὕλης δοκεῖ τὰ συμβεβηκότα τοῖς οὐρανίοις ἐπισκέπτεσθαι , ὡς ἤδη εἴπομεν . p . 193b26 Εἰ γὰρ τοῦ φυσικοῦ τὸ τί ἐστιν ἥλιος ἢ σελήνη εἰδέναι . τῶν δὲ συμβεβηκότων καθ’ αὑτὰ μηδέν , ἄτοπον . Τὴν δοκοῦσαν τοῖς πολλοῖς διάκρισιν τῶν ἐπιστημῶν τούτων δείκνυσιν οὐκ ἀληθεύουσαν , ἦν δὲ ἡ διάκρισις ὅτι ἡ μὲν φυσικὴ περὶ τῶν οὐσιῶν , ἡ δὲ μαθηματικὴ περὶ τῶν καθ’ αὑτὰ συμβεβηκότων . τὸ οὖν νομίζειν , φησίν , ὅτι οὐδαμῶς φυσικοῦ ἐστι τὸ διαλέγεσθαι περὶ τῶν καθ’ αὑτὰ συμτινὸς ] βεβηκότων ταῖς οὐσίαις , πρῶτον μὲν καὶ αὐτόθεν ἄτοπον , εἰ μὴ διαλέξεται περὶ βαρύτητος καὶ κουφότητος ὁ φυσικός , ἢ περὶ ἀπείρου καὶ πεπερασμένου σχημάτων τε τῶν φυσικῶν σωμάτων εἰ γὰρ περὶ μηδενὸς τούτων διαλέξεται . συμβήσεται αὐτῷ περὶ μαθηματικοῦ σώματος εἶναι τὸν λόγον · πῶς δὲ καὶ γνώσεται τὴν ἑκάστου οὐσίαν , καὶ τίνι διενηνόχασιν ἀλλήλων ; οὔτε γὰρ ἐπὶ τῶν ἁπλῶν ἱκανὸν εἰς τὸ γνῶναι τὴν ἑκάστου φύσιν τὸ λέ - γειν ἐξ ὕλης καὶ εἴδους αὐτὰ συγκεῖσθαι , οὔτε ἐπὶ τῶν συνθέτων τὸ λέγειν ἀπλῶς ὅτι ἐκ τῶν τεσσάρων στοιχείων συνεστήκασιν ) , ἄλλως τε καὶ φαίνονται , φησί , πάντες οἱ περὶ φύσεως διαλεγόμενοι καὶ περὶ τοῦ σχήματος τοῦ κόσμου καὶ τῶν καθ’ ἕκαστα πραγματευσάμενοι . ὥστε οὔτε ἐκ τοῦ λόγου οὔτε ἐκ τῆς ἐναργείας εὔλογον τὸ νομίζειν , ὅτι οὐκ ἔστι φυσικοῦ τὸ περὶ τῶν καθ’ αὑτὰ συμβεβηκότων τοῖς φυσικοῖς πράγμασι διαλέγεσθαι , ἀλλὰ περὶ μόνων τῶν οὐσιῶν · οὐκ ἄρα αὕτη διάκρισίς ἐστι τοῦ φυσικοῦ πρὸς τὸν μαθηματικόν . p . 193b31 Περὶ τούτων μὲν οὖν πραγματεύεται καὶ μαθηματικός , ἀλλ’ οὐχ φυσικοῦ σώματος πέρας ἕκαστον . Ἐντεῦθεν αὐτὸς τὴν ἀληθῆ διάκρισιν τῶν ἐπιστημῶν τούτων ἐκτίθεται , ὅτι εἰ καὶ περὶ τῶν αὐτῶν ἀμφότεροι , ἀλλ’ ὁ μὲν φυσικὸς ἐν ὕλῃ θεωρεῖ τὰ τοιαῦτα ὑπάρχοντα , ὁ δὲ μαθηματικὸς χωρίσας αὐτὰ τῶν ὑποκειμένον αὐτὰ καθ’ αὑτὰ ἐπισκέπτεται χωρὶς πάσης οὐσίας , μηδὲν φροντίζων εἴτε ἐκ τῆς αὐτῆς οὐσίας τοῖς γενητοῖς ἡ ὑποκειμένη αὐτοῖς φύσις εἴτε ὁθενδήποτε , καὶ εἴτε φυσικὸν τοῖς ὑποκειμένοις τὸ σχῆμα εἴτε μή . | p . 193b34 Χωριστὰ γὰρ τῇ νοήσει κινήσεως ἐστιν . Οὐδὲν ἀδύνατον , φησί , ποιεῖ ὁ γεωμέτρης χωρίζων τῶν ὑποκειμένων τὰ τοιαῦτα πάθη καὶ σχήματα · πεφύκασι γὰρ κατ’ ἐπίνοιαν χωρίζεσθαι · ὅπερ οὖν αὐτοῖς πεφυκός ἐστι , τοῦτο ποιεῖ . κινήσεως δέ φησιν ἀντὶ τοῦ τῆς φυσικῆς αὐτῶν ὕλης , ἤτοι τοῦ ὑποκειμένου · ἐν τούτῳ γὰρ ἡ αἰτία τῆς κινήσεως . εἴρηται δ’ ἡμῖν πρότερον , ὅπως οὐ μόνον τὸ φυσικὸν σῶμα , ἀλλὰ καὶ ἡ ὕλη δοκεῖ κινήσεως αἰτία εἶναι . p . 193b35 Λανθάνουσι δὲ τοῦτο ποιοῦντες καὶ οἱ τὰς ἰδέας λέγοντες . Ὅπερ οἱ μαθηματικοὶ ποιοῦσι πεφυκὸς γίνεσθαι ( τί δὲ ποιοῦσι ; τὸ χωρίζειν τὰ πάθη τῶν οὐσιῶν κατ’ ἐπίνοιαν , πεφυκότα οὕτω χωρίζεσθαι ) , τοῦτο καὶ οἱ τὰς ἰδέας τιθέμενοι ποιοῦσι , λανθάνοντες ἑαυτοὺς ὅτι οὐδαμῶς χωρίζεσθαι πέφυκε τὰ οὐσιώδη εἴδη τοῦ ὑποκειμένου ἑαυτοῖς , ὥσπερ τὰ σχήματα καὶ τὰ πάθη · τὸ γὰρ ἧττον ὄντα χωριστὰ ἀντὶ τοῦ οὐδαμῶς ὄντα χωριστά . καὶ ἔτι τὸ ἄτοπον ἐπαύξουσιν ὅτι οὐ μόνον κατ’ ἐπίνοιαν χωρίζουσι τὰ εἴδη , ὥσπερ τὰ σχήματα καὶ τὰ πάθη οἱ μαθηματικοί , ἀλλὰ καὶ ὕπαρξιν αὐτοῖς καθ’ αὑτὰ διδόασι τοῖς μηδὲ κατ’ ἐπίνοιαν χωρίζεσθαι πεφυκόσιν . ὅτι δὲ οὐδὲ κατ’ ἐπίνοιαν χωρίζεσθαι πέφυκε τὰ οὐσιώδη εἴδη τοῦ ὑποκειμένου ἑαυτοῖς καὶ τῆς ὕλης ὥσπερ τὰ σχήματα καὶ τὰ πάθη , δῆλον , φησίν , ἐκ τῶν ὁρισμῶν ἑκατέρων · τρίγωνον μὲν γὰρ καὶ κύκλον καὶ σφαῖραν καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα δυνατὸν ὁρίσασθαι μὴ ἐπιμνησθέντα ὕλης ( κύκλος μὲν γάρ ἐστι σχῆμα ἐπίπεδον ὑπὸ μιᾶς γραμμῆς περιεχόμενον , ἄρτιον δ’ ἀριθμὸς διαιρούμενος δίχα · καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα ἔστιν ὁρίσασθαι μηδαμῶς ὕλης ἐπιμνησθέντα , ὡς δὴ πεφυκότων τῷ λόγῳ καὶ τῇ ἐπινοίᾳ χωρίζεσθαι , εἰ καὶ μὴ τῇ ὑποστάσει ) , σάρκα δὲ καὶ ὀστοῦν καὶ νεῦρον καὶ πᾶν εἶδος οὐσιῶδες ἀδύνατον ὁρίσασθαι μὴ ἐπιμνησθέντα τῆς ὅλης τῆς ὑποκειμένης , ὡς δὴ μὴ πεφυκότων μηδὲ τῷ λόγῳ καὶ τῇ ἐπινοίᾳ χωρίζεσθαι . τῆς γὰρ σαρκὸς ἐχούσης τὸ εἶναι τῷ μαλακὴν φέρε εἰπεῖν καὶ ὑγρὰν εἶναι καὶ ἐνεργείας ἔχειν τοιάσδε ἢ τοιάσδε , πῶς ἐγχωρεῖ τὰ τοιαῦτα πάντα ὕλης χωρίσαντα αὐτὰ καθ᾿ αὑτὰ ἢ φαντασθῆναι ἢ λογισθῆναι ἢ ὁρισμὸν αὐτῶν ἀποδοῦναι ; αὐτὸ γὰρ τὸ εἰπεῖν ὑγρὸν καὶ θερμὸν τὴν κρᾶσιν τῶν ὑποκειμένων στοιχείων , ἅπερ ἐστὶ τῆς σαρκὸς ὕλη , εἰπεῖν ἐστιν . οὐ γὰρ ὥσπερ ἐπινοῶ σχῆμα μηδὲν προσεπινοῶν ἐν ποίᾳ ὕλῃ ἐστὶ τὸ τοιοῦτον , οὕτω καὶ σαρκὸς εἶδος ἢ ὀστοῦ δύναμαι ἐπινοῆσαι · εὐθὺς γὰρ τὸ ξηρὸν καὶ λευκὸν τοὐ ὀστοῦ ἐπινοῶ καὶ ὅσα ἄλλα αὐτῷ προσυπάρχει . κἄν ὁρίσασθαι θελήσω τὴν σάρκα , ἐρῶ τυχὸν ὅτι ἐστὶ σῶμα θερμὸν καὶ ὑγρὸν αἱματῶδες μαλακὸν τοιάσδε ἐνεργείας ἔχον , εὐθὺς δὲ τοῦτο εἰπὼν τὴν ὑποκειμένην ὕλην εἴρηκα . ἀλλ᾿ οὐδὲ τῶν ἁπλῶν ἔστι τι ἐπινοῆσαι ἄνευ ὕλης · εὐθὺς γὰρ τῷ ἐπινοῆσαι ὕδωρ , τὸ ὑγρὸν αὐτοῦ τὸ χυτὸν ἐπινοῶ τὸ ψυχρόν , τοῦτο δ᾿ ἐπινοήσας τὸ σύνθετον ἐπενόησα , καὶ οὐκ ἔστιν αὐτὸ καθ’ αὑτὸ χυτόν τι ἐπινοῆσαι ἢ ὑγρόν . πόσον οὖν ἔστιν ἄτοπον τὰ μηδὲ κατ’ ἐπίνοιαν χωρίζεσθαι πεφυκότα καὶ καθ’ ὑπόστασιν χωρίζειν ; Τὰ μὲν οὖν παρὰ Ἀριστοτέλους καὶ ἡ τὸ πιθανὸν ἔχουσιν εἴρηται , καὶ ὅτι πρὸς Πλάτωνα αὐτῷ ἡ ἀπότασις δῆλον . ἐγὼ δέ φημι ὅτι εἰ μὲν τοῦτο αὐτῷ ἐνεκάλει τὸ καθ’ ὑπόστασιν χωρίζειν ἰδίᾳ τὰ εἴδη τῶν φυσικῶν , εἶχε τὸ εὔλογον ἡ ἔγκλησις ( ἀδύνατον γὰρ τὰ ἐν ὑποκειμένῳ εἶναι ἔχοντα αὐτὰ καθ’ αὑτά ποτε ὑποστῆν·αι ) , εἰ δὲ τοῦτό φησιν ὅτι ἀδύνατον τῷ λόγῳ ἢ τῇ ἐπινοίᾳ χωρίσαι τῆς ὕλης τὸ εἶδος , οὐκ εὔλογον ἔμοιγε εἶναι δοκεῖ · εἰ γὰρ καὶ δυσφάνταστά εἰσιν αὐτὰ καθ’ αὑτὰ τὰ οὐσιώδη εἴὸη , ἀλλ’ οὖν ὁ λόγος καὶ ταῦτα χωρίζειν πέφυκε . λέγομεν γοῦν ὅτι τὸ εἶδος ἕτερόν ἐστι τῆς ὕλης , καὶ ἡ αὐτὴ μένουσα καὶ μία ὕλη δέχεται ἀνὰ μέρος διάφορα , ὡς δὴ ἑτέρων ὄντων παρ’ αὐτὴν τῶν εἰδῶν . καὶ τί λέγω ἡ ὕλη ; τὸ δεύτερον γοῦν κατ’ αὐτὸν ὑποκείμενον , τοῦτο δ’ ἐστὶ τὸ τριχῇ διαστατόν , ἕτερόν ἐστι σαρκὸς καὶ ὀστοῦ καὶ τῶν λοιπῶν πάντων εἰδῶν , ἄποιον ὂν καθ’ αὑτό . πῶς οὖν φησι μηδὲ κατ’ ἐπίνοιαν δύνασθαι χωρίζεσθαι τοῦ ὑποκειμένου τὰ εἴδη ; αὐτὸς γοῦν ἐν τῇ Περὶ γενέσεως φησι τὴν σάρκα καὶ τὸ ὀστοῦν καὶ πάντα τὰ φυσικὰ τριχῶς λέγεσθαι , ποτὲ μὲν ἐπὶ τῆς ὕλης , ποτὲ δὲ ἐπὶ τοῦ εἴδους , ποτὲ δὲ ἐπὶ τοῦ συναμφοτέρου , ὡς δὴ χωρίσας κατ’ ἐπίνοιαν τὰ εἴδη τῆς ὕλης . ὡς γὰρ τοῦτο ποιήσας , οὕτω φησὶ τριχῶς λέγεσθαι τὴν σάρκα καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον · ποτὲ μὲν γὰρ ἐπὶ τῆς ὕλης φέρεσθαι τὸ τῆς σαρκὸς ὄνομα , ποτὲ δὲ ἐπὶ τοῦ εἴδους , ποτὲ δὲ ἐπὶ τοῦ συναμφοτέρου . καὶ αὐτὸς δ’ ἐφεξῆς χωριστὰ εἶναι ειοη τῶν φυσικῶν ὑποτίθεται , περὶ ἃ καὶ καταγίνεσθαί φησι τὸν θεόλογον · ὥστε δόξειεν οὐ καλῶς λέγειν , ὅτι τὰ εἴδη οὐκ τῷ λόγῳ καὶ τῇ ἐπινοίᾳ , εἰ μὴ τὰ εἴδη οὕτω λέγοι ὡς οὐσίας , εἰ δὲ τὰ εἴδη τὰς οὐσίας λέγοι , αἱ δὲ φυσικαὶ οὐσίαι σύνθετοι ἐκ τοῦ ὑποκειμένου καὶ τοῦ εἴδους , ἀδύνατόν ποτε χωρὶς ὕλης τὰς τοιαύτας οὐσίας ἐπινοῆσαι . τοῦτο δὲ δοκοῦσι ποιεῖν οἱ τὰς ἰδέας ὑποτιθέμενοι · λέγουσι γὰο αὐτοάνθρωπον καὶ αὐτότιππον , ἅμα δὲ τῷ ἐπινοῆσαι ἄνθρωπον ἐν ὑποστάσει εἶδος ἐν ὕλῃ ἐνόησα καὶ τὸ ἐξ ἀμφοῖν σύνθετον . ὥστε ἐπειδὴ οἱ τὰς ἰδέας ὑποτιθέμενοι οὐχ ἀπλῶς ἀνθρώπου λόγον ἢ ἵππου λόγον ὑπετίθεντο χωρὶς τῆς ὕλης , ἀλλ’ αὐτοάνθρωπον καὶ αὐτότππον , καλῶς εἴρηκεν ὅτι τὰ τοιαῦτα εἴὸη , τουτέστι τὰς συνθέτους οὐσίας , οὐκ ἔστιν οὐδὲ κατ’ ἐπίνοιαν χωρίσαι τῆς ὕλης , ἀλλὰ κἄν τις ἐπινοῆσαι | ταῦτα θελήσῃ κἄν τε ὁρίσασθαι , εὐθὺς ἀνάγκη καὶ τὴν ὕλην ὑπολαμβάνειν . οὕτως οὖν , ὡς εἶπον , ἀκουστέον αὐτὸν λέγειν εἴδη τὰς οὐσίας , οὐχ ὡς αὐτῷ δοκοῦν τοῦτο , ἀλλ’ ὡς συναγόμενον ἐκ τῶν τὰς ἰδέας ὑποτιθεμένων · λέγοντες γὰρ αὐτοάνθρωπον καὶ αὐτότππον , τί ἄλλο ἢ οὐσίαν ἀνθρώπου καὶ οὐσίαν ἵππου καὶ τῶν λοιπῶν ὑποτίθενται ; λέγουσι δὲ τὰς τοιαύτας οὐσίας χωρὶς τῆς ὕλης ἐν ὑποστάσει ἰδίᾳ εἶναι , ἅπερ μηδὲ κατ’ ἐπίνοιαν ἐκ τῆς ὕλης δυνατὸν ἐπινοῆσαι , ὡς εἰρήκαμεν · τὰ ἄρα μηδὲ κατ’ ἐπίνοιαν χωριστὰ τῆς ὕλης καθ’ ὑπόστασιν χωρίζουσι τῆς ὕλης , ὅπερ ἄτοπον . p . 194a4 Ἔτι ἀριθμὸς δὲ ἀριθμὸς καὶ γραμμὴ σχῆμα ἄνευ κινήσεως . Τουτέστιν ἄνευ ὕλης · ἐλέγομεν γὰρ αἰτίαν τῆς κινήσεως τὴν ὕλην εἶναι · διίσταται γὰρ ἐπ’ αὐτῇ τὸ εἶδος ἀδιάστατον ὄν . σὰρξ δὲ καὶ ὀστοῦν καὶ ἄνθρωπος οὐκέτι , ἀλλὰ ταῦτα ὥσπερ σιμὴ ῥίς . οὐχ ὥσπερ ὁριζόμενοι τὸ εὐθὺ ἢ τὸ καμπύλον ἢ τὸν κύκλον οὐ προσχρώμεθα τῇ ὕλῃ , οὕτω καὶ ἐπὶ σαρκὸς καὶ ὁσίου καὶ τῶν λοιπῶν · ἀλλ’ ὥσπερ σιμότητα ὁριζόμενοι παραλαμβάνομεν καὶ τὸ ὑποκείμενον τὴν ῥῖνα ( έγομεν ὅτι σιμότης ἐστὶ κοιλότης ἐν ῥινί ) , οὕτω δὲ καὶ σάρκα ὁριζόμεθα καὶ ὀστοῦν καὶ τὰ λοιπὰ τὸ ὑποκείμενον συμπαραλαμβάνοντες ἐν τῷ ὁρισμῷ . ὥσπερ δ’ εἰ μὴ τὴν σιμότητα , ἀλλ’ ἀπλῶς τὴν κοιλότητα ὁριζόμεθα , οὐ μεμνήμεθα παντελῶς ὕλης , οὕτω καὶ τὰ συμβεβηκότα ὁριζόμενοι οὐ παραληψόμεθα ἐν τῷ ὁρισμῷ τὸ ὑποκείμενον . p . 194 a 7 Δῆλοί δὲ καὶ τὰ φυσικώτερα τῶν μαθημάτων . Ὅτι , φησί . τὰ φυσικὰ εἴδη οὔτε ἐπινοῆσαι οὔτε ὁρίσασθαι ὸυνατὸν ἄνευ ὕλης , δηλοῦσι καὶ τῶν μαθημάτων ὅσα ἐγγύς πώς εἰσι φυσιολογίας , ἀστρονομία λέγω καὶ ὀπτικὴ καὶ ἁρμονική . ἥ τε γὰρ ὀπτικὴ τὰ συμβαίνοντα περὶ τὰς ὄψεις ἐπισκοποῦσα , τάς τε τῶν εὐθειῶν καὶ τῶν ἐξ αὐτῶν συνισταμένων καὶ ἐκπεμπομένων κώνων ἐκπομπὰς καὶ ἀνακλάσεις καὶ γωνίας καὶ ὅσα ἄλλα γεωμετρικῶς ἐπὶ αὐτῶν ἐξετάζει , τῆς γεωμετρίας τὰ τοιαῦτα πάθη χωρὶς ὕλης ἐπινοούσης , ἡ ὀπτικὴ ὑφεστώσας λαμβάνει τὰς τοιαύτας γραμμὰς καὶ τὰ παρακολουθοῦντα αὐταῖς πάθη οὐκ ἄνευ κινήσεως καὶ ὕλης · ὁμοίως καὶ ἀστρονομία τὰ ἐν τῷ οὐρανῷ σχήματα καὶ ἐπὶ τῆς κινήσεως αὐτῶν μαθηματικῶς δείκνυσιν , ἐπειδὴ ἐνεργείᾳ ὑφέστηκότα ταῦτα λαμβάνει , μετὰ τῆς ὕλης αὐτὰ θεωρεῖ πάλιν τὲ αὖ γεωμετρίας καὶ ἀριθμητικῆς ἀπλῶς διπλάσιον ἡμιόλιον καὶ τὰ τοιαῦτα χωριστῶς σκοπούσης , ἐπειδὴ ὁ ἁρμονικὸς ἐνεργείᾳ ὑπάρχοντας τοὺς τοιούτους θεωρεῖ λόγους , οὐδὲ ἐπινοῆσαι αὐτοὺς ἄνευ ὕλης δύναται . εἰ οὖν καὶ ὅσα τῷ λόγῳ χωρίζειν δυνατόν , ὅταν ἐνεργείᾳ ὑφεστηκότα λαμβάνηται , οὐδὲ τῷ λόγῳ χωρίζεται , πόσῳ μᾶλλον τὰ μηδὲ τῇ ἐπινοίᾳ χωρίζεσθαι δυνάμενα οὐκ εὔλογον δήπου τῇ ὑποστάσει χωρίζειν ; ταῦτα δέ ἐστι τὰ οὐσιώδη εἴδη . ἀστρολογίαν δὲ κοινότερον οἱ παλαιοὶ ἐκάλουν , ἣν ἡμεῖς νῦν εἰδικώτερον ἀστρονομίαν καλοῦμεν . φυσικώτερα δὲ εἶπε τῶν μαθημάτων ταῦτα , διότι ἅπερ μαθηματικῶς δείκνυται , ταῦτα οὗτοι ὡς ἐν φυσικοῖς θεωροῦσι σωμασιν . p . 194a9 Ἀνάπαλιν γὰρ τρόπον τινὰ ἔχουσι τῇ γεωμετρία . Ὅ φησι διὰ τούτων τοῦτό ἐστιν , ὅτι γεωμετρία μὲν λαβοῦσα ἐκ τῶν φυσικῶν σωμάτων τὰς γραμμάς ( πέρατα γὰρ φυσικῶν σωμάτων αἱ οὐχ ὡς περὶ φυσικῶν σωμάτων οὕτως σκοπεῖ περὶ αὐτῶν , ἀλλὰ χωρίσασα αὐτὰς τῷ λόγῳ τῶν φυσικῶν σωμάτων οὕτως σκοπεῖ περὶ αὐτῶν ὡς μαθηματικῶν , οὐχ ὡς φυσικῶν , ἀστρονομία δὲ καὶ ἁρμονικὴ καὶ ὀπτικὴ ἀνάπαλιν ἔχουσι τῇ γεωμετρίᾳ · λαμβάνουσαι γὰρ τὰ ἀποδεδειγμένα τῇ γεωμετρίᾳ οὐκέτι οἷς ἔλαβον μαθηματικοῖς οὖσιν ὡς μαθηματικοῖς κέχρηνται , ἀλλ’ ὡς φυσικοῖς , οὐ χωριστὰ αὐτὰ ἐπινοοῦσαι ἀλλ’ ἐν ὕλῃ . ὥστε εἰ αὗται αἱ ἐπιστῆμαι , ἐπειδὴ τὰ τῇ ἐπινοίᾳ χωριστὰ ὡς ὑφεστηκότα ἔλαβον , εὐθὺς καὶ τὴν ὕλην ἐπενόησαν ( ἡ μὲν γὰρ τὰ οὐράνια σώ - ματα , ἡ δὲ τὰς χορδάς , ἡ δὲ τὰς ὄψεις ) , σχολῇ γε τὰ φυσικὰ εἴδη χωρισθείη σθείη ποτ’ ἄν τῶν ὑποκειμένων , ὅπερ ποιοῦσιν οἱ τὰς ἰδέας ὑποτιθέμενοι . p . 194a12 ἐπειδὴ ἡ φύσις διχῶς , τό τε εἶδος καὶ ἡ ὕλη , ὠς ἄν εἰ περὶ σιμότητος τί ἐστι σκοποῖμεν , οὕτω θεωρητέον . Διακρίνας τὸν μαθηματικὸν τοῦ φυσιολόγου εἰπὼν ὅτι ὁ μὲν μαθηματικὸς ἐπισκέπτεται τὰ ἐν τοῖς φυσικοῖς εἴδη , ἀλλ’ οὐχ ὡς φυσικὰ ἀλλ’ ὡς μαθηματικά , χωρίζων αὐτὰ τῶν ὑποκειμένων , ὁ δὲ φυσικὸς ὡς ἀχώριστα αὐτὰ σκοπεῖ καὶ μετὰ τῆς ὕλης , ἀκολούθως ἐνταῦθα σκοπεῖ πό - τερον φυσικοῦ ἐστι τὸ περὶ ἀμφοτέρων διαλέγεσθαι ἢ οὔ . ἐπεὶ γὰρ καὶ δέδεικται ἔμπροσθεν ὅτι ἡ φύσις καὶ κατὰ τῆς ὕλης λέγεται καὶ κατὰ τοῦ εἴδους , πότερον , φησί , περὶ ἀμφοτέρων ὁ φυσικὸς διαλέξεται , καὶ ἀποδιδοὺς τοὺς ὁρισμοὺς τῶν φυσικῶν πραγμάτων ἐκ θατέρου τὸν ὁρισμὸν ἀποδώσει ἢ ἐξ ἀμφοῖν ; καί φησιν ὅτι τὸ μὲν εἶναι τῶν πραγμάτων χαρακτηρίσει κατὰ τὸ εἶδος καὶ μάλιστα τὸν ὁρισμὸν ἐκ τοῦ ἕδους ἀποδώσει , οὐ παραλείψει δὲ οὐδὲ τὴν ὕλην ἀλλὰ συμπεριλήψεται καὶ ταύτην . ἐζήτησε δὲ τοῦτο αὐτὸ καὶ ἐν | τῇ Περὶ ψυχῆς πραγματείᾳ · τριχῶς γάρ , φησί , τῶν ὁρισμῶν ἀποδιδομένων , ἢ ἐκ τοῦ εἴδους ἢ ἐκ τῆς ὕλης ἢ ἐκ τοῦ συναμφοτέρου ( οἶον ὡς ἐπὶ θυμοῦ ἐκ μὲν τῆς ὕλης ὅτι ἐστὶ ζέσις τοῦ περὶ αἵματος , ἐκ δὲ τοῦ εἴδους ὅτι ὄρεξις ἀντιλυπήσεως , ἐκ δὲ τοῦ συναμφοτέρου ζέσις τοῦ περὶ καρδίαν αἵματος δι’ ὄρεξιν ἀντιλυπήσεως ) , τριχῶς οὖν , φησί , λεγομένου τοὐ ὁρισμοῦ , ὁ φυσικὸς οὔτε ἐκ τῆς ὕλης μόνης ὁριεῖται οὔτε ἐκ τοῦ εἴδους μόνου , ἀλλ’ ἐκ τοῦ συναμφοτέρου · ἀλλ’ , ὡς εἶπον , τὸ μὲν εἶναι τῶν πραγμάτων ἀποδώσει κατὰ τὸ εἶδος , οὐ παραλείψει δὲ οὐδὲ τὴν ὕλην . ὅσον μὲν γάρ , φησίν , ἐπὶ τῇ τῶν ἀρχαίων φυσιολογίᾳ δόξειεν τοῦ φυσικοῦ εἶναι περὶ τῆς ὕλης μόνον διαλέγεσθαι · γὰρ ὕλης πολὺ ἐφρόντισαν πάντες οἱ παλαιοί , τοῦ δὲ εἴδους οἱ μὲν οὐδένα ἐποιήσαντο λόγον , ὅσοι δὲ καὶ ἐμνήσθησαν εἰδικοῦ αἰτίου ἐπὶ βραχὺ τούτου ἐφρόντισαν , οὗτοι δέ εἰσι Δημόκριτός τε καὶ Ἐμπεδοκλῆς . ὁ μὲν γὰρ Δημόκριτος ὕλην λέγων τὸ ὑποκείμενον ταῖς ἀτόμοις εἰδοποιοὺς αἰτίας ἔλεγε τὰ σχήματα τῶν ἀτόμων · τὰς μὲν γὰρ σφαιρικὰς εἰδοποιεῖν τὸ πῦρ , τὸ δὲ ὕδωρ τυχὸν τὰς κυβικάς , καὶ ἄλλο ὑπ’ ἀλῶν σχημάτων εἰδοποιεῖσθαι . ὁμοίως δὲ καὶ Ἐμπεδοκλῆς τὸ νεῖκος καὶ τὴν φιλίαν εἰδοποιοὺς αἰτίας τῶν ὄντων ἔλεγεν · εἰ γὰρ καὶ ποιητικὰς ἐλάμβανεν αἰτίας τὸ νεῖκος καὶ τὴν φιλίαν , ἀλλ’ οὖν εἰδοποιεῖσθαι δι’ αὐτῶν τόν τε σφαῖρον διὰ τῆς φιλίας καὶ τὸν κόσμον τοῦτον διὰ τοῦ νείκους . ὥστε ποιητικὸν αἴτιον λέγοντες , οὐ πάντῃ τοῦ εἴδους ἠμέλησαν · ποιοῦσι γὰρ ταῦτα οὐ τὴν ὅλην , ἀλλὰ τὰ εἴδη . Ἀναξαγόρου δέ , καίπερ καὶ αὐτοῦ τὸν νοῦν αἰτιασαμένου τῆς εἰδοποιΐας τῶν ὄντων , ὅμως οὐκ ἐμνήσθη , ἴσως διὰ τὰ εἰρημένα περὶ αὐτοῦ ἐν τῷ Φαίδωνι , ὅτι εἰ καὶ ᾐτιάσατο τὸν νοῦν τῆς γενέσεως τοῦ παντός , ἀλλ’ οὖν ἐν τῇ ἀποδόσει τῆς τῶν κατὰ μέρος γενέσεως οὐκέτι τῷ νῷ ἐχρήσατο , ἀλλ’ εἰς ὑλικὰς πάλιν κατέπεσεν αἰτίας · τὰς γὰρ ὁμοιομερείας σαρκὸς καὶ ὀστοῦ καὶ τῶν λοιπῶν ᾐτιάσατο , ἅπερ ὡς ὑλικὸν ὑπετίθετο αἴτιον . ὅσον μὲν οὖν ἐπὶ τῇ τῶν ἀρχαίων δόξῃ , περὶ τῆς ὕλης δόξειεν ἂν εἶναι τοῦ φυσικοῦ διαλέγεσθαι , ὅτι δὲ περὶ ἀμφοτέρων δεῖ τὸν φυσικὸν ποιεῖσθαι τοὺς λόγους , δείκνυσι διὰ πλειόνων ἐπιχειρημάτων · καὶ πρῶτόν γε ἐκ τῆς ἀναλογίας τῆς τέχνης πρὸς τὴν φύσιν , ἐπειδὴ καὶ εἰκών ἐστι τῆς φύσεως ἡ τέχνη . εἰ τοίνυν ὁρῶμεν , ὅτι τῆς αὐτῆς τέχνης ἐστὶν εἰδέναι καὶ τὴν ὕλην καὶ τὸ εἶδος ( ὁ γὰρ οἰκοδόμος οὐ μόνον τὸ εἶδος τῆς οἶδεν , ἀλλὰ κά τὴν ὕλην τὴν ἐπιτηδείαν εἰς τὸ καταδέξασθαι τὸ τῆς οἰκίας εἶδος , καὶ ὁ τέκτων εἰδὼς τὰ εἴδη τῶν σκευῶν , κλίνης θρόνου καὶ τῶν λοιπῶν , οἶδε καὶ ποία ὕλη πρὸς ποῖον εἶδος ἐπιτηδεία ἐστίν ) , εἰ τοίνυν τοῦ αὐτοῦ τεχνίτου ἐστὶ καὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν ὕλην τὴν οἰκείαν τῷ εἴδει γνῶναι , καὶ τοῦ φυσικοῦ ἄρα τοῦ αὐτοῦ καὶ ἡ τοῦ εἴδους καὶ ἡ τῆς ὕλης [ προσήκει ] ἐπίσκεψις . Δεύτερον ἐπιχείρημα . τῆς αὐτῆς , φησίν , ἐστὶ τέχνης καὶ τὸ τέλος εἰδέναι δέναι καὶ ὅσα τοῦ τέλους ἕνεκα γίνεται · εἰδὼς γὰρ ὁ οἰκοδόμος ὁποῖόν τί ἐστι τὸ τῆς οἰκίας εἶδος , ὅπερ σκοπὸν τῆς τέχνης καὶ τέλος ποιεῖται , οἶδε καὶ τὴν ὁδὸν δι’ ἧς ἐπὶ τὸ τέλος τοῦτο ἀφίξεται . καὶ ὁ ἰατρὸς εἰδὼς τὴν ὑγείαν , οἶδε καὶ τὴν ὁδὸν τὴν ἐπὶ τὴν ὑγείαν · εἰ γὰρ εἰδείη μὲν ὁ τεχνίτης τὸ τέλος τὴν ὁδὸν δὲ ἀγνοοῖ , οὐδέποτε ἀφίξεται εἰς τὸ τέλος . εἰ δὲ τοῦ αὐτοῦ καὶ τὸ οὗ ἕνεκα ( τουτέστι τὸ τέλος ) εἰδέναι καὶ τὸ ἕνεκα τούτου ( τουτέστι τὴν ὁδὸν τὴν ἐπὶ τὸ τέλος ) , ἕνεκα δὲ τοῦ εἴδους ἡ ὕλη καὶ ἐπὶ τὸ εἶδος ἡ τῆς ὕλης ἐπιτηδειότης , καὶ ὁ φυσικὸς ἄρα ἀμφότερα εἴσεται καὶ τὸ τέλος καὶ τὸ ἕνεκα τούτου , τοῦτο δέ ἐστιν ἡ ὕλη · ὥστε ἀμφότερα τοῦ φυσικοῦ ἐπισκέψασθαι . ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ τέλος διττόν , τὸ μὲν οὗ τὸ δὲ ᾧ οἷον τὸ μὲν εἶδος τῆς θύρας ὡς οὗ τέλος · τούτου γὰρ ὁ τεχνίτης στοχάζεται , τοῦτο δὲ καὶ σκοπὸν καλοῦσι . τὸ δὲ ᾧ · γίνεται γὰρ ἡ θύρα οὐ δι’ αὐτὸ τοῦτο , ἵνα τοιόνδε τὸ εἶδος γένηται , ἀλλ’ ἵνα ταῖς τοῦ ἀνθρώπου χρείαις ἐπαρκέσῃ , ὥστε τῷ ἀνθρώπῳ τέλει πως ὄντι γίνεται ἡ θύρα , ἵνα φυλάξῃ τὸν οἶκον ) , καὶ ὁ εἰδὼς οὖν τὸ ὡς οὗ τέλος , τουτέστι τὸ τῆς θύρας εἶδος , οἶδεν εὐθὺς καὶ τὰ ἕνεκα τούτου , τοῦτο δέ ἐστιν ἡ ὕλη , καὶ ὁ τὸ ὡς ᾧ τέλος εἰδὼς ( οἶον ὁ ἄνθρωπος ὁ εἰδὼς ὅτι εἰς αὐτοῦ χρείαν γέγονε · τοῦτο γὰρ τελικώτατον τῆς θύρας τέλος ἡ τοῦ ἀνθρώπου χρεία ) καὶ ὁ τὸ τοιοῦτον οὖν τέλος εἰδὼς οἶδε καὶ τὰ ἕνεκα τού · του γινόμενα · ὁ γὰρ εἰδὼς ὅτι δεῖ ἀσφαλῶς ἔχειν τὰ σκευάρια , οἶδεν ὅτι πρὸς τὸ τυχεῖν τούτου δεῖ τινος στερεοῦ καὶ ἀντιτύπου σώματος τοῦ εἴργοντος τοὺς ἐπηρεάζειν βουλομένους . ὥστε κἂν διχῶς λέγηται τὸ τέλος , ὁ εἰδὼς ὁποιονοῦν τῶν τελῶν καὶ τὰ πρὸς τὸ τέλος εἴσεται , ὧν ἐστι καὶ ἡ ὕλη · ὥστε καὶ τοῦ φυσικοῦ οὐ μόνον τὰ εἴδη γνῶναι , ἀλλὰ καὶ τὴν ὕλην . Ἑπὶ τούτοις οὖν ὥσπερ ἀπορίαν τινὰ ἐπιφερομένην ἐπιλύεται . ἠπόρησε γὰρ ἄν τις , ὅτι εἰ τοῖς τεχνητοῖς ἀξιοῖς ἐξομοιοῦν τὰ φυσικά , ἐπειδὴ ὁρῶμεν ὅτι αἱ μὲν τῶν τεχνῶν τὴν ὕλην κατασκευάζουσιν , αἱ δὲ τὸ εἶδος ἐπιτιθέασι τῇ ὕλῃ , καὶ ἐπὶ τῶν φυσικῶν ἄρα ἑτέρας ἂν εἴη τὸ γνῶναι τὴν · ὕλην τῶν φυσικῶν ἐπιστήμης , ἑτέρας δὲ τὸ εἶδος . ἡ μὲν γὰρ κυβερνητικὴ οἶδε τὸ εἶδος τὸ πηδαλίου ὁποῖον δεῖ εἶναι , καὶ ἐπιτάττει τῷ ναυπηγῷ ὅτι ῾ βούλομαι ὄργανον κατασκευασθῆναί μοι εἰς τὸ περιάγειν τὴν ναῦν , καὶ διὰ τοῦτο δεῖ αὐτὸ τυχὸν κυλινδροειδὲς εἶναι , ἵνα εὐχερῶς περιάγηται , δεῖ δὲ καὶ κάτωθεν εἰ τύχοι πλάτος ἔχειν , ἵνα πλείονι προσπῖπτον ὕδατι τῇ πρὸς αὐτὸ ἀντερείσει ὠθῇ τὴν ναῦν.᾿ τὸ μὲν οὖν εἶδος ἐπιτάττει ὁ κυβερνήτης , τὴν δὲ ὕλην ἐκ ποίων ποτὲ ξύλων εἶναι δεῖ οὐκέτι οἶδεν , ἀλλὰ παραχωρεῖ τὴν ταύτης εἴδησιν τῷ ωαυπηγῷ . ἀλλὰ καὶ ὁ ναυπηγὸς εἰδὼς τὸ εἶδος τὸ τοιόνδε τοῦ πηδαλίου , τὴν ἐργασίαν τῆς ὕλης ἄλλῳ ἐπιτάττει · ἁπλῶς μὲν γὰρ τὴν ὕλην εὐτρεπίζει ἡ δρυτομικὴ τῇ τεκτονικῇ , εὐεργὸν δὲ ταύτην ποιεῖ ἡ πριστική , εἶτα τὸ εἶδος ἐπιτίθησιν ἡ ναυπηγική · καὶ τῷ οἰκοδόμῳ ἄλλη μὲν τέχνη τὴν ὕλην ἁπλῶς εὐτρεπίζει ἡ λατομική , ἄλλη | δὲ εὐεργὸν ποιεῖ , ὡς ἥ τοὺς λίθους ἐπιτηδείους εἰς οἰκοδομίαν παρασκευάζει ἀποξέουσα καὶ εἰς θέσιν εὔθετον παρασκευάζουσα · καὶ ἄλλη μὲν τὸν χαλκὸν προευτρεπίζει , οἷον ἡ περὶ τὴν τοῦ μετάλλου συναγωγὴν ἀσχολουμένη , ἄλλη δὲ εἶδός τι τῷ χαλκῷ ἐπιτίθηησιν , οἷον ἡ χαλκευτική . διὰ τί οὖν μὴ καὶ ἐπὶ τῆς φυσικῆς ἄλλης μέν ἐστι τὸ περὶ τῆς ὅλης διαλέγεσθαι , ἄλλης δὲ τὸ περὶ τοῦ εἴδους ; φησὶν οὖν ἐπιλυόμενος τὴν ἀπορίαν , ὅτι ἐπὶ μὲν τῶν τεχνητῶν οὐκ ἐνυπάρχει ἐν αὐτοῖς ἡ ὕλη αὐτῶν , ἀλλ’ ἔξωθεν αὐτὴν παραλαμβάνομεν καὶ ἡμεῖς αὐτὴν ἐπινοοῦμεν · καὶ διὰ τὸ μὴ ἐξισχύειν τὴν φύσιν τὴν ἡμετέραν ἅμα πάντα ποιεῖν , ἄλλη μὲν τέχνη περὶ τὴν ὕλην καταγίνεται ἄλλη δὲ περὶ τὸ εἶδος , ἐπὶ δὲ τῆς φύσεως οὐκ ἔξωθεν χορηγεῖται ἡ ὕλη τῇ φύσει , ἀλλ’ αὐτὴ καὶ τὴν ὕλην ἑαυτῇ εὐτρεπίζει καὶ τὸ εἶδος ἐπιτίθησιν . ὕλην δέ φημι τὴν προσεχῆ · ἡ γὰρ ἀνθρώπου φύσις εἰ καὶ μὴ αὐτὴ τὰ στοιχεῖα ποιεῖ , ἀλλ’ οὖν αὐτὴ κίρνησιν αὐτὰ οὐκ ἔξωθεν λαβοῦσα , ἀλλ’ ἐν ἑαυτῇ ἔχουσα , τοῦτο δέ ἐστιν ἡ προσεχὴς ὕλη τοῦ ζῴου . καὶ τοῦτο ἐπὶ ἑκάστης τῶν κατὰ μέρος φύσεων . εἰ τοίνυν ἡ φύσις καὶ τὸ εἶδος ποιεῖ καὶ τὴν προσεχῆ τοῦ εἴδους ὕλην , καὶ ὁ τὰ εἴδη ἄρα τὰ φυ - σικὰ ἐπισκεπτόμενος ἐπισκέψεται καὶ τὴν ὑποβεβλημένην αὐτοῖς ὕλην · εἰ γὰρ ἐπειδὴ μὴ ποιεῖ ἡ χαλκευτικὴ τέχνη τὴν ὕλην οἷον τὸ μέταλλον αὐτό ) , ἀλλ’ ἑτέρα ἐστὶν ἡ τοῦτο ἐργαζομένη , διὰ τοῦτο οὐδὲ γινώσκει αὐτὸ ὁ χαλκεὺς ( οὐδὲ γὰρ οἶδε τὴν τοῦ μετάλλου φύσιν , ὅπου τε καὶ ὅπως ἀκόλουθον δήπου , ἐπειδὴ ἡ φύσις καὶ τὴν προσεχῆ ἑαυτῇ ὕλην καὶ τὸ εἶδος ποιεῖ , καὶ τὸν φυσικὸν ἀμφότερα εἰδέναι . ὥστε ὁ μὲν ἁπλῶς φυσικὸς τὴν ἁπλῶς ὕλην καὶ τὸ ἀπλῶς εἶδος ἐπισκέψεται , ἐπειδὴ καὶ ἡ ἁπλῶς φύσις τὴν ἁπλῶς ὕλην καὶ τὸ ἀπλῶς εἶδος δημιουργεῖ , ὁ δὲ τὶς φυσικὸς τὴν τινὰ ὕλην καὶ τὸ τὶ εἶδος , ἐπειδὴ καὶ ἡ τὶς φύσις τὸ τὶ εἶδος καὶ τὴν τινὰ ὕλην δημιουργεῖ . Δόξειε δὲ ἄν ἐναντίον εἶναι τοῖς ἄνω εἰρημένοις τὸ νῦν προβληθέν · εἰ γὰρ οὐχ ἡ αὐτὴ τέχνη καὶ τὴν ὕλην καὶ τὸ εἶδος ποιεῖ , πῶς ἄνω ἐλέγομεν ὅτι τῆς αὐτῆς ἐστι τέχνης καὶ τὴν ὕλην καὶ τὸ εἶδος εἰδέναι ; ἰδοὺ γοῦν ἡ κυβερνητικὴ τὸ μὲν εἶδος τοῦ πηδαλίου οἶδε , τὴν δὲ ὕλην ἐκ ποίων δεῖ αὐτὸ ξύλων εἶναι οὐκέτι . φημὶ οὖν ὅτι καὶ τὸ πρότερόν ἐστιν ἀληθὲς καὶ τὸ δεύτερον · ἐπειδὴ γὰρ τοῦ αὐτοῦ πλείους εἰσὶν ὗλαι , αἱ μὲν προσε χέστεραι αἱ δὲ πορρώτεραι οἷον τοῦ ἀνθρωπείου σώματος ἔστι μὲν προσεχεστάτη ὕλη τοῦ ὅλου σώματος τὰ ἀνομοιομερῆ , ὡς αὐτός φησιν , ἔστι δὲ πρὸ τούτων ὕλη τὰ ὁμοιομερῆ · ταῦτα γὰρ ἐν ὕλης τάξει ὑπόκεινται τοῖς ὀργανικοῖς · καὶ πρὸ τῶν ὁμοιομερῶν οἱ χυμοί , καὶ πρὸ τῶν χυμῶν τὰ στοιχεῖα , καὶ πρὸ τῶν στοιχείων τὸ τριχῇ διαστατόν , καὶ πρὸ τούτου ἡ πρώτη ὕλη ) , τὴν μὲν οὖν προσεχεστάτην ὕλην ἀνάγκη πᾶσα ἕκαστον εἰδέναι τεχνίτην ( ὅ τε γὰρ τέκτων οἶδε τὴν προσεχεστάτην τῶν σκευῶν καὶ αὐτὸς αὐτὴν δημιουργεῖ ἀποξέων τοιώσδε ἢ τοιώσδε τὰ ξύλα καὶ τέμνων κατὰ μόρια , καὶ τὰ ἄλλα τὰ πρὸς ὑποδοχὴν τοῦ εἴδους εὐτρεπίζων , ἅτινα τὸν αὐτὸν λόγον ἐπέχουσι πρὸς τὸ εἶδος , ὅνπερ τὰ τοῦ ζῴου μόρια πρὸς τὸ τοῦ ζῴου εἶδος · τῇ γὰρ τούτων συνθέσει ἐπιγίνεται τὸ εἶδος . καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τεχνῶν ὁμοίως · καὶ γὰρ ἡ κυβερνητικὴ ὥσπερ οἶδε τὸ τοῦ πηδαλίου εἶδος , οὕτως οἶδε καὶ τὴν ὕλην · οἶδε γὰρ ἁπλῶς ὅτι ἐκ ξύλων δεῖ τοῦτο εἶναι , τὸ δὲ ἐκ ποίων ξύλων τοῦ ναυπηγοῦ ἐστιν εἰδέναι , ἐπειδὴ αὐτοῦ ἐστι καὶ τὸ ἐργάσασθαι τὸ εἶδος · ὡς οὖν τὸ εἶδος ἐργαζόμενος , οἶδε ποία ὕλη δεκτικὴ αὐτοῦ ἐστι ) , τὴν μὲν οὖν προσεχῆ ἑαυτῷ ὕλην πᾶς τεχνίτης οἶδε , τὴν δὲ πορρωτέρω οὐκ ἐξ ἀνάγκης · διὰ τοῦτο ὁ χαλκεὺς τὴν μὲν φύσιν τοῦ σιδήρου καὶ τοὐ χαλκοῦ οἶδε , καὶ ποῖος χαλκὸς πρὸς ποῖον εἶδος πεποίηται , οὐ μέντοι καὶ ὅπως μεταλλεύεται οἶδεν , ὅπερ ἐστὶ πορρωτέρω ὕλη , ἀλλὰ τοῦτο τῆς περὶ τὸ μέταλλον ἐνεργούσης τέχνης ἐστίν . εἰ τοίνυν πᾶσα τέχνη τὴν μὲν προσεχῆ ὕλην οἶδε , τὴν δὲ πορρωτέρω οὐκέτι , ἀλλ’ ἑτέρας ἐστὶ τὸ ταύτην εἰδέναι , καὶ τὰ πρότερα ἄρα ἀληθῆ ἦν ὅτι τῆς αὐτῆς τέχνης καὶ τὸ εἶδος γνωρίζειν καὶ τὴν ὕλην τὴν προσεχῆ , καὶ τὰ δεύτερα ὅτι ἄλλη περὶ τὸ εἶδος ἐνεργεῖ καὶ ἄλλη περὶ τὴν ὕλην , οὑ τὴν προσεχῆ ἀλλὰ τὴν πόρρω . ὅθεν καὶ αὐτὸς ὁ Ἀριστοτέλης εἰπὼν ὅτι τῆς αὐτῆς ἐστιν ἐπιστήμης εἰδέναι καὶ τὴν ὕλην , ἐπήγαγε μέχρι του · οἶδε γὰρ ὁ ἰατρός , ὅτι ἐκ τῶν τεσσάρων στοιχείων τὰ σώματα καὶ ὅτι ὕλη αὐτῶν ἐστι ταῦτα , οὐ μέντοι ᾗ ἰατρὸς εἴσεται ὅτι οὐκ ἔστι ταῦτα ἡ πρώτη ὕλη , ἀλλ’ ἔστι καὶ πρὸ τούτων ἑτέρα ὕλη τῶν σωμάτων ἡ ἀνείδεος . Μετὰ δὲ τὸ ἀπορῆσαι ταῦτα τίθησι τρίτον ἐπιχείρημα ὁ Ἀριστοτέλης , ὅτι τοῦ αὐτοῦ φυσικοῦ ἀμφότερα γνῶναι . ἡ ὕλη γάρ φησι καὶ τὸ εἶδος τῶν πρός τί ἐστιν ( ἡ γὰρ ὕλη εἴδους ἐστὶν ὕλη , καὶ οὐχ ἡ τυχοῦσα τοῦ τυχόντος ἐστὶν εἴδους , ἀλλὰ τὶς ὕλη τινός ἐστιν εἴδους ) , εἰ δὲ τῶν πρός τι ἡ ὕλη καὶ τὸ εἶδος , ὁ δὲ τὸ ἕτερον τῶν πρός τι εἰδὼς καὶ τὸ λοιπὸν οἶδεν ( ἅμα γὰρ τὰ πρός τι γινώσκονται ) , δῆλον ἄρα ὅτι τοῦ αὐτοῦ φυσικοῦ περὶ τῆς ὕλης καὶ τοῦ εἴδους διαλαβεῖν . ταῦτα εἰπὼν διακρίνει τὸν φυσικὸν καὶ τοῦ θεολόγου , καί φησιν ὅτι ὥσπερ ὁ ἰατρὸς ἐπισκεπτόμενος τὰς ὄψεις καὶ περὶ αὐτῶν ποιούμενος τὸν λόγον , οὐ περὶ πάσης αὐτῶν ἐνεργείας ᾗ ἰατρὸς διαλέξεται , ἀλλ’ αὔταρκες τὸ μαθεῖν ἡγεῖται , ὅτι περύκασι μὲν ὑπὸ τῶν τοιῶνδε χρωμάτων διακρίνεσθαι , συγκρίνεσθαι δὲ ὑπὸ ἄλλων , καὶ εἴ τινα ἄλλην ἐνέργειαν ἔχουσιν ἢ πάθος προσεχὲς τῷ ἰατρῷ , καὶ οὐδὲν ἄλλο περὶ αὐτῶν ἐπισκέψεται ( οἷον πῶς πεφύκασιν ἐκ τῶν ἐξιέναι , καὶ τίς ἡ ἐνέργεια αὐτῶν ἡ περὶ τὰ ὁρατά , διὰ τί πόρρωθεν ἐλάττον ὁρῶσι καὶ τὰ καθ’ ὕδατος μείζονα , τίς τε ἡ ἐνέργεια αὐτῶν ἡ περὶ τὰ κάτοπτρα , καὶ πότερον ἀνακλᾶσθαι πεφύκασιν ἢ οὔ , καὶ πρὸς ἴσας γωνίας ἢ οὔ , καὶ ὅσα ἄλλα μυρία οἱ ὀπτικοὶ περὶ αὐτῶν ἐπισκέπτονται ) , ὁμοίως δὲ καὶ ὁ χαλκεὺς τὰς τοῦ χαλκοῦ ἐνεργείας μέχρι τινὸς ἐπισκέψεται ( ὅτι τυχὸν δεῖ εἰς τὴν τῶν κυμβάλων κατασκευὴν τὸν εὔηχον παραλαβεῖν , εὔηχος δὲ ὁ τοιόσδε , καὶ ἐν ἑκάστῳ εἴδει τὸν προσήκοντα · εἰ μέντοι ἔχει τινὰ δύναμιν εἰς θεραπείαν ἢ καιόμενος ἢ ἁπλούμενος , καὶ πόθεν ἔχει τὸ εὔηχον ἐν τῷ μετέχειν πνεύματος , καὶ ὅσα ἁπλῶς μὴ συμβάλλεται πρὸς τὴν ὑποκειμένην αὐτῷ τέχνην , οὐκ ἐπισκέψεται ) , οὕτως οὖν , φησί , καὶ ὁ φυσικὸς ἀποδιδοὺς τὰς αἰτίας τῶν φυσικῶν πραγμάτων , ταύτας ἀποδώσει ἃς φυσικῷ ἀποδιδόναι οἰκεῖον . αὗται δέ εἰσιν ὅσαι μὴ ἄνευ τῆς ὕλης . κἄν γὰρ μὴ μόνον προσεχῆ αἴτια ἀποδιδῷ , ἀλλὰ καὶ πρῶτα καὶ ἐξῃρημένα τῶν γινομένων , ἀλλ’ οὖν οὐδὲ ταῦτα ἄνευ ὕλης · ἀποδώσει γὰρ τυχὸν οὐ μόνον τὸν πατέρα αἴτιον τῆς τοῦ ἀνθρώπου γενέσεως καὶ τὴν ἐν αὐτῷ φύσιν , ἀλλὰ καὶ τὴν τοῦ ἡλίου περιφοράν ( καὶ ὁ ἥλιος δῆλον οὐκ ἔστι χωριστὸν ὕλης πρᾶγμα , ἀλλ’ ἐν ὕλη τὸ εἶναι ἔχον ) , εἰ δέ τινά εἰσιν ἕτερα χωριστὰ ὕλης αἴτια τῶν φυσικῶν εἴτε εἰδικὰ εἴτε ποιητικὰ εἴτε τελικά , τίνα τε ταῦτά ἐστι καὶ πόσα καὶ ὅπως ἔχουσι πρὸς ἄλληλα , οὐκέτι φυσικοῦ ἀλλὰ θεολόγου ἐστὶν ἐπισκέψασθαι . ταύτῃ οὖν ὁ θεόλογος τοῦ φυσικοῦ διαφέρει , τῷ τὸν θεόλογον περὶ τῶν παντάπασι χωριστῶν τῆς ὕλης εἰδῶν διαλέγεσθαι , τοῦ φυσικοῦ περὶ μόνων τῶν ἐν ὕλῃ τὸ εἶναι ἐχόντων διαλεγομένου . Ἐπεὶ δὲ ἡ φύσις διχῶς , τό τε εἶδος καὶ ἡ ὕλη . τὸ ἔτερον σημαινόμενον παρῆκε τὸ κατὰ γένεσιν , ἐπειδὴ ἐκείνη ὁδός ἐστι καὶ μεταβολὴ ἐπὶ τὴν φύσιν παρωνύμως ἀπ’ αὐτῆς κληθεῖσα , ὡς ἀπὸ τῆς λευκότητος ἡ λεύκανσις . ἐπεὶ οὖν διχῶς , φησίν , ἡ φύσις , οὕτως ὁριεῖται τὰ φυσικὰ ὁ φυσικός , ὥσπερ ὁρίζεται τὸ σιμόν , τὸν ὁρισμὸν μὲν καὶ τὸ εἶναι τῇ σιμότητι κατὰ τὴν κοιλότητα ἀποδιδούς , μεμνημένος δὲ καὶ τοῦ ὑποκειμένου τῆς ῥινός · λέγομεν γὰρ ὅτι κοιλότης ἐν ῥινί . ὥστε οὐ κατὰ τὴν ὕλην τὸ εἶναι τῶν φυσικῶν ἀποδώσει ἀλλὰ κατὰ τὸ εἶδος , ὥσπερ καὶ τῇ σιμότητι τὸ εἶναι κατὰ τὴν κοιλότητα , οὔτε ἀμνημονήσει τῆς ὕλης , ὡς οὐδὲ ἐνταῦθα τῆς ῥινός . p . 194a15 Καὶ γὰρ δὴ καὶ περὶ τούτου ἀπορήσειεν ἄν τις . Ἐπειδὴ εἶπεν ὅτ’ περὶ ἀμφοτέρων ὁ φυσικὸς διαλέξεται , βούλεται δεῖξαι ὅτι ἀναγκαίως τὸν περὶ τούτου προχειρίζεται λόγον ἔχοντα ἀπορίας εὐλόγουυς . τὸ δὲ ἢ περὶ τοὺ ἐξ ἀμφοῖν ἐν ἐπικρίσει ἐπήγαγεν , ἀντὶ τοῦ ἢ δηλονότι περὶ τοῦ ἐξ ἀμφοῖν . εἰ δὲ περὶ τοῦ ἐξ ἀμφοῖν ὁ φυσικὸς διαλέξεται , δῆλον ὅτι καὶ περὶ ἑκατέρας τῶν ἁπλῶν · καὶ εἰ περὶ ἑκατέρας διαλέξεται ὁ φυσικός , ἆρα εἷς καὶ ὁ αὐτὸς φυσικὸς περὶ ἀμφοτέρων διαλέξεται , ἢ ἄλλος μὲν περὶ τῆς ὕλης ἄλλος δὲ περὶ τοῦ εἴδους ; p . 194a18 εἰς μὲν γὰρ τοὺς ἀρχαίους ἀποβλέψαντι δόξειεν ἂν εἰναι τῆς ὕλης . Ὅσον , φησίν , ἐπὶ τοῖς ἀρχαίοις φυσικοῖς δόξειεν ἄν εἷναι τῆς φυσικῆς ἐπιστήμης τὸ περὶ τῆς ὕλης διαλέγεσθαι · ἐκεῖνοι γὰρ ταύτης μὲν πολὺν ἐποιήσαντο λόγον , τοῦ δὲ εἴδους ἡ οὐδένα ἡ ἐπὶ βραχὺ ἐφρόντισαν . p . 194a21 Εἰ δὲ ἡ τἐχνη μιμεῖται τὴν φύσιν . Ἔνθεν τὸ πρῶτον ἐπιχείρημα ἐκ τῆς ὁμοιότητος τῆς τέχνης πρὸς τὴν φύσιν . καλῶς δὲ προσέθηκεν ὅτι οἶδεν ὁ τεχνίτης τὴν ὕλην οὐχ ἁπλῶς , ἀλλὰ μέχρι του · ὁ γὰρ ἰατρὸς μέχρι τῶν στοιχείων ἀνελθὼν καὶ ταῦτα λέγων ὕλην εἷναι τῶν σωμάτων , οὐκέτι περαιτέρω χωρεῖ . ὡσαύτως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τεχνῶν . p . 194a27 Ἔτι οὗ ἕνεκα καὶ τὸ τέλος τῆς αὐτῆς , καὶ ὅσα τούτων ἕνεκα . Τὸ δεύτερον ἐπιχείρημα . τὸ δὲ οὗ ἕνεκα καὶ τὸ τέλος ἐκ παραλλήλου ἀντὶ τοῦ ῾τὸ οὗ ἕνεκα , ὅπερ ἐστὶ τέλος’ . οὗ δὲ ἕνεκά ἐστιν ἐν τοῖς φυσικοῖς τὸ εἶδος · τούτου γὰρ ἕνεκεν πάντα πράττει ἡ φύσις , ἐξ ἀρχῆς μὲν ἵνα γεννήσῃ μετὰ ταῦτα δὲ ἵνα φυλάξῃ , ἕνεκα δὲ τοῦ τέλους ἐστὶν ὕλη ὄργανα καὶ εἴ τι παραπλήσιον . ὧν γὰρ συνεχοῦς τῆς κινήσεως οὔσης ἔστι τι τἐλος , τοῦτο ἔσχατον καὶ τὸ οὗ ἕνεκα . μικρὸν δεῖ τὴν λέξιν μεταρρυθμίσαι ῾ὧν γὰρ συνεχοῦς τῆς κινήσεως οὔσης ἔστι τι ἔσχατον , τοῦτο τέλος καὶ τὸ οὗ ἕνεκα’ . ὁ δὲ νοῦς τῶν προκειμένων οὗτος · ἐπειδὴ εἶπε τὸ οὗ ἕνεκα τέλος , αὐτὸ τοῦτο προέθετο δεῖξαι . ὅταν οὖν , φησί , κινούμενόν τι συνεχῶς εἶτα ἀφικόμενον εἴς τι ἔσχατον παύσηται τῆς εἰς τὸ πρόσθεν ὁδοῦ , τοῦτο τῆς κινήσεως τέλος ἐστί , καὶ τούτου ἕνεκεν ἡ κίνησις γέγονεν . ὥστε τό τε οὗ ἕνεκα τέλος , καὶ τὸ τέλος οὗ ἕνεκα . νόει δέ μοι τὴν κίνησιν ἀνεμποδίστως προϊοῦσαν καὶ περατουμένην καθ’ αὑτὴν οὐδεμιᾶς ἔξωθεν αἰτίας τινὸς αὐτὴν ἐπισχούσης · εἰ γὰρ διακοπείη , οὐκ ἔστι τέλος τῆς κινήσεως ἡ στάσις ἐκείνη καθ’ ἣν διεκόπη . οἷόν τι λέγω · εἰ ἐπιθήσει φάρμακον ἰατρός , εἶτα μεταξὺ ἐμπόδιόν τι γένηται καὶ χεῖρον σχοίη τὸ πάθος , εἶτα πάλιν ἐπιθεὶς ἕτερον φάρμακον ὑγιάσει , τὸ τέλος τούτου , τὴν ὑγείαν λέγω , οὐκ ἐρεῖς τέλος εἶναι , οὐδὲ οὗ ἕνεκα τῆς προτέρας κινήσεως . ἀλλ’ οὐδὲ τὴν χείρονα διάθεσιν τέλος εἶναι τῆς προτέ - ρας κινήσεως τοῦ φαρμάκου · οὔτε γὰρ σκοπὸν τοῦτο εἶχεν , οὔτε ἐξ αὐτοῦ , ἔκ τινος δὲ συμπτώματος ἔξωθεν ἡ χείρων διάθεσις γέγονεν . ὅταν οὖν ἀδιάκοπος γένηται ἡ κίνησις ἡ ἐπὶ τὴν ὑγείαν , τὸ τέλος τῆς κινήσεως ταύτης καὶ εἰς ὃ ἔσχατον ἀπεπαύσατο τοῦτό ἐστι τὸ οὗ ἕνεκα ἡ κίνησις πᾶσα γέγονε , τοῦτο δέ ἐστιν ἡ ὑγίεια · εἰ γὰρ μὴ διακοπῇ , ἡ τοῦ ἰατροῦ ἐνέργεια οὐχ ἵσταται μέχρις ἄν εἰς τὴν ὑγίειαν φθάσῃ . ἐπεὶ οὖν καὶ τῆς κινήσεως τῆς κατὰ τὴν γένεσιν , εἰ μή τις ἐμποδίσοι , τέλος ἐστὶ τὸ εἶδος εἰς ὃ ἄγει , τοῦτο ἄν εἴη καὶ οὗ ἕνεκα . p . 194a 30 Διὸ καὶ ὁ ποιητὴς γελοίως προήχθη εἰπεῖν “ ἔχει τελευτήν , ἧσπερ οὕνεκ’ ἐγένετο ” . Ποιητὴν τὸν Εὐριπίδην λέγει . ὅτι , φησί , καλῶς ὡρισάμεθα τὸ τέλος καὶ τὸ οὗ ἕνεκα ῾τὸ ἔσχατον τῆς συνεχοῦς καὶ ἀδιακόπου κινήσεως᾿ , πιστοῦται καὶ Εὐριπίδης ἐκ κοινῆς μὲν ἐννοίας τοῦτο λαβὼν ὅτι τῆς συνεχοῦς κινήσεως τὸ ἔσχατον τέλος οὗ ἕνεκά ἐστι , γελοίως δὲ τὴν κοινὴν ταύτην ἔννοιαν καὶ καθολικὴν ἐφαρμόσας τοῖς κατὰ μέρος . ἐπεὶ γὰρ συνεχοῦς τινος τῆς ζωῆς τέλος ἐστὶν ὁ θάνατος , ἐνόμισε τοῦτο τέλος καὶ οὗ ἕνεκα εἶναι · ὅθεν ἐπειδὴ τὰ πρὸ τοῦ τέλους πρὸς τὸ τέλος ἀναφέρεται πάντα , ὑπενόησε διὰ τοῦτο γίνεσθαι τὸν ἄνθρωπον ἵνα ἀποθάνῃ . τὸ δέ , φησίν , οὐχ οὕτως ἔχει · οὐ γὰρ πὰν ἁπλῶς τέλος καὶ οὗ ἕνεκά ἐστιν , ἀλλὰ τὸ μὲν οὗ ἕνεκα πᾶν τέλος , τὸ δὲ τέλος οὐ πάντως οὗ ἕνεκα , ἀλλὰ τὸ βέλτιστον τέλος τοῦτο οὗ ἕνεκα · βέλτιον δὲ τὸ εἶναι τοῦ μὴ εἶναι · οὐκ ἄρα οὗ ἕνεκα ὁ θάνατος . ἀλλ’ οὐδὲ συνεχοῦς τῆς ἀπὸ τῆς γενέσεως κινήσεως ἔσχατόν τι καὶ τέλος ἐστὶν ὁ θάνατος · κινεῖται γὰρ ἡ φύσις ἕως τῆς τελείας ἀκμῆς τοῦ ζῴου , καὶ ἀγαγοῦσα εἰς τὸ τέλειον ἵστησι . τοῦτο οὖν τέλος τῆς συνεχοῦς κατὰ τὴν γένεσιν κινήσεως · τὸ δὲ μετὰ τοῦτο , ἐπειδὴ μὴ πέφυκε στέγειν διόλου τὸ εἶδος ἡ ὕλη , ἐπὶ τὸ ἀσθενέστερον χωρεῖ τὸ ζῷον οὐχ ὑπὸ τῆς φύσεως , ἀλλ’ ὅτι ἐξ ἐναντίων συνέστηκε τὸ ζῷον , τῆς φύσεως μηκέτι ἐξισχούσης εἰς ἁρμονίαν ἀγαγεῖν τὰ ἐναντία ἐπικρατέστερον γίνεται θάτερον , καὶ οὕτω κατὰ μικρὸν τῆς ἁρμονίας διαλυομένης τὸν θάνατον συμβαίνει γίνεσθαι . βούλεται γὰρ οὐ πᾶν εἶναι τὸ ἔσχατον τέλος , ἀλλὰ τὸ βέλτιστον . βούλεται οὐχ ὁ ποιητής , ἀλλ’ ἡ τῶν πραγμάτων φύσις . ἐπεὶ οὖν τὸ βέλτιστον τοῦτο τέλος καὶ οὗ ἕνεκα , καὶ τῆς γενέσεως ἄρα τὸ βέλτιστον τέλος . βέλτιστον δὲ ἡ ἀκμή · ἐν αὐτῇ γὰρ γενόμενον τὸ ζῷον πάσας ἐνεργεῖ τὰς φυσικὰς ἐνεργείας , καὶ μάλιστα τὰς γεννητικάς , ὅπερ καὶ κυρίως τέλος τῆς φύσεως τὸ ἀγαγεῖν εἰς τοῦτο τὸ ζῷον , ὥστε γεννῆσαι ἕτερον οἷον αὐτό · ἐπεὶ γὰρ πάντα τοῦ ἀγαθοῦ ἐφίεται , ἀγαθὸν δὲ ἑκάστῳ τὸ εἶναι , ὅσα μὴ ἠδυνήθη κατ’ ἀριθμὸν μεῖναι τὰ αὐτά , ἠγάπησε τὴν κατ’ εἶδος ἀιδιότητα . ἐπεὶ οὖν τοῦτό ἐστι τὸ βέλτιστον , μέχρι τοσούτου κινεῖ ἡ φύσις τὸ ζῷον κατὰ συνέχειαν , μέχρις ἄν εἰς τοῦτο ἀγάγῃ , ὥστε τὰς τοιαύτας ἐνεργεῖν ἐνεργείας , τὸ δὲ ἐντεῦθεν λοιπὸν παύεται μὲν ἡ προτέρα κίνησις ἅτε τοῦ σκοποῦ τυχοῦσα , ἀρχὴν δὲ λαμβάνει ἡ παρὰ φύσιν καὶ ἐπὶ φθοράν , καθ’ ὃν εἴπομεν τρόπον . p . 194a33 Ἐπεὶ καὶ ποιοῦσιν αἱ τέχναι ὕλην αἱ μὲν ἀπλῶς αἱ δὲ εὐεργόν , καὶ χρώμεθα ὡς ἡμῶν ἕνεκα πάντων ὑπάρχοντων . Μεταξὺ τῆς συντάξεως τῶν παρόντων χωρίων πολλὰ παρεμβαλὼν ἀσαφεστάτην ἐποίησε τὴν λέξιν . δεῖ οὖν , ἵνα ἡ συνέχεια τῶν ῥητῶν φυλαχθείη , ὑπερβιβάσαι ἡμᾶς τὰς λέξεις , καὶ ἑκάστῳ τόπῳ τὸ οἰκεῖον ἀποδοῦναι . τὸ μὲν οὖν καὶ χρώμεθα ὡς ἡμῶν ἕνεκα πάντων ὑπαρχόντων τοῖς ἀνωτέρω συντακτέον οὕτως · ἔτι τὸ οὗ ἕνεκα καὶ τὸ τέλος τῆς αὐτῆς , καὶ ὅσα τούτων ἕνεκα · ἡ δὲ φύσις τέλος καὶ οὗ ἕνεκα ” , εἶτα σύναψον · καὶ χρώμεθα ὡς ἡμῶν ἕνεκα πάντων ὑπαρχόντων μέχρι τοῦ εἴρηται δὲ ἐν τοῖς Περὶ φιλοσοφίας . ἡ μὲν οὖν σύνταξις τούτου τοῦ χωρίου αὕτη , ὁ δὲ νοῦς · ἐπεὶ διττὸν τὸ τέλος τό τε οὗ καὶ τὸ ᾧ , εἰτὼν τὸ τέλος τὸ ὡς οὗ διὰ τοῦ εἰπεῖν “ ἡ δὲ φύσις τέλος καὶ οὗ ἕνεκα ” προσέθηκε καὶ τὸ ἕτερον τοῦ τέλους σημαινόμενον , λέγω δὴ τὸ ᾧ , διὰ τοῦ εἰπεῖν καὶ χρώμεθα ὡς ἡμῶν ἕνεκα πάντων ὑπαρχόντων . ὅθεν σαφέστερον ποιῶν ἐπήγαγεν ἐσμὲν γάρ πως καὶ ἡμεῖς τέλος · διχῶς γὰρ τὸ οὗ ἕνεκα . εἰρῆσθαι δέ φησι τὴν διαίρεσιν ταύτην τοῦ οὗ ἕνεκα καὶ ἐν τοῖς Περὶ φιλοσοφίας , λέγει δὲ τοῖς Ἠθικοῖς , ἅπερ Περὶ φιλοσοφίας ἐκάλεσε , διότι τὸ φιλόσοφον ἦθος δι’ αὐτῶν παραδίδοται . αὕτη μὲν οὖν ἡ σύνταξις , τὰ δὲ μεταξὺ τὰ μέν ἐστι πρὸς κατασκευὴν τοῦ ὅτι τὸ οὗ ἕνεκα τέλος , τὰ δὲ πρὸς ἔλεγχον τοῦ Εὐριπίδου . τῷ δὲ ἐπεὶ καὶ ποιοῦσιν σιν αἱ τἐχναι τὴν ὕλην αἱ μὲν απλῶς αἱ δὲ εὐεργὸν συναπτέον τὸ δύο δὲ καὶ αἱ ἄρχουσαι τῆς ὕλης καὶ γνωρίζουσαι τέχναι καὶ τὰ ἑξῆς . ἔστι δὲ ἐντεῦθεν ἡ ἀπορία ἣν εἴπομεν , ὅτι μήποτε ὥσπερ τῶν τεχνῶν αἱ μὲν περὶ τὴν ὕλην καταγίνονται αἱ δὲ περὶ τὸ εἶδος , οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς φυσικῆς ἐπιστήμης ἔχει , καὶ ἄλλη μὲν ἡ τοὐ εἴδους γνωριστικὴ ἄλλη δὲ ἡ τῆς ὕλης . καὶ ὅτι ὡς ἀπορίαν προφέρει ταῦτα , δείκνυσιν ἐφεξῆς ὥσπερ λύσιν ἀπορίας ἐπενεγκὼν ἐν οἷς φησιν “ ἐν μὲν οὖν τοῖς κατὰ τέχνην ἡμεῖς ποιοῦμεν τὴν ὕλην τοῦ ἔργου ἕνεκα’’ , τὴν αἰτίαν τῆς διαφορᾶς λέγων τοῦ τὴν μὲν τέχνην μὴ πάντως τὴν αὐτὴν περὶ ἀμφότερα καταγίνεσθαι , τὴν δὲ φύσιν περὶ ἀμσότερα . ἔστιν οὖν ἡ ὅλη τοὐ ῥητοῦ διάνοια τοιαύτη · τῶν τεχνῶν αἱ μὲν ποιοῦσι τὴν ὕλην , αἰ δὲ ἄρχουσιν αὐτῆς · καὶ τῶν τὴν ὕλην ποιούντων ἡ μὲν ἀπλῶς ὕλην ποιεῖ , ὡς ἡ δρυτομική , ἡ δὲ εὐεργόν · καὶ τῶν ἀρχουσῶν τῆς ὕλης ( ἄρχουσι δὲ τῆς ὕλης ὅσαι περὶ τὸ εἶδος καταγίνονται τέχναι · ἐπιτάττει γὰρ ὁ ναυπηγὸς τῷ δρυτόμῳ ὁποῖα ξύλα αὐτῷ εὐτρεπίσει , καὶ τῷ πρίστῃ εὐερ|γὰ αὐτῷ ταῦτα ποιῆσαι καὶ ᾗ εὐεργά ) , τῶν ἀρχουσῶν οὖν τῆς ὕλης , αἵ τινες καὶ ἀρχιτεκτονικαὶ καλοῦνται , ἡ μὲν τὸ εἶδος ἐπιτίθησιν ἡ ναυπηγική , ἡ δὲ χρῆται αὐτῷ ἡ κυβερνητική . καλῶς δὲ εἴπομεν καὶ τὴν κυβερνητικὴν ἀρχιτεκτονικήν . καὶ γὰρ μᾶλλον ἀρχιτεκτονικὴ αὕτη τῆς ναυπηγικῆς · αὐτὴ γὰρ τῇ ναυπηγικῇ ἐπιτάττει , ὁποῖον δεῖ αὐτὴν ποιῆσαι τὸ τοῦ πηδαλίου εἶδος . διαφέρουσι δὲ ἀλλήλων αἱ περὶ τὸ εἶδος αὐτὸ καταγινόμεναι τέχναι , αἵ τινες καὶ ἀρχιτεκτονικαί εἰσ.ι , τῷ τὴν μὲν ποιητικὴν εἶναι εἴὸους τὴν ναυπηγικήν , τὴν δὲ γνωστικὴν μόνον οὐ ποιητικήν , καὶ τὴν μὲν κεχρῆσθαι αὐτῷ τὴν δὲ μή . ὥστε τέσσαρές εἰσι περὶ τὸ αὐτὸ καταγινόμεναι , ὧν αἱ μὲν δύο περὶ τὴν ὕλην καταγίνονται , αἱ δὲ δύο περὶ τὸ εἶδος . ἐπεὶ οὖν ταῦτα εἰπὼν οὐ προσέθηκε τὸ λοιπὸν τῇ ἀπορίᾳ , τοῦτο δὲ ἦν ὅτι μήποτε οὖν καὶ ἐπὶ τῶν φυσικῶν οὐ τῆς αὐτῆς ἐστι φυσικῆς ἐπιστήμης περὶ τὴν ὕλην καὶ τὸ εἶδος καταγίνεσθαι , ἄλλα ἄλλης μὲν περὶ τὸ εἶδος ἄλλης δὲ περὶ τὴν ὕλην , διὰ τοῦτο ἀσάφειαν ἐνεποίησεν , ὅτι ἀπορίας ἕνεκεν ταῦτα ἐξέθετο , ἀλλὰ τῷ τὴν ἐπίλσιν ἐπαγαγεῖν , ὥσπερ εἴρηται , δήλην ἐποίησε τὴν ἑαυτοῦ διάνοιαν . εἰπὼν δὲ ὅτι καὶ ἡ κυβερνητικὴ ἀρχική ἐστι , μετά τινος προσδιορισμοῦ τοῦτο εἶπεν , εἰπὼν ἀρχιτεκτονική πως . προσέθηκε δὲ τό πως , διὰ τὸ μὴ τεκταίνεσθαι τὴν κυβερνητικήν · ἄρχει μὲν γὰρ μᾶλλον τῆς ναυπηγικῆς , οὐ τεκταίνεται δέ . πρὸς τὸ τεκταίνεσθαι οὖν τό πως , οὐ πρὸς τὸ ἄρχειν . p . 194b5 Ὁ μὲν γὰρ κυβερνήτης ποῖόν τι τὸ τἶδος τοῦ πηδαλίου γνωρίζει καὶ ἐπιτάττει , ὁ δ’ ἐκ ποίων ξύλων καὶ ποίων κινήσεων ἔσται . Ἀμφότεραι μὲν οὖν περὶ τὸ εἶδος καταγίνονται , οὐκ ἀγνοοῦσι δὲ οὐδὲ τὴν ὕλην , ἀλλ’ ἡ μὲν κυβερνητικὴ μᾶλλον οἶδε τῆς ὕλης τὸ εἶδος καὶ ἐπιτάττει τοῦτο τῷ ναυπηγῷ , ἡ δὲ ναυπηγικὴ μανθάνει μὲν παρὰ τοῦ κυβερνήτου τὸ εἶδος , οἴκοθεν δὲ τὴν ὕλην ἐπινοεῖ . ἀντιλαμβάνουσιν οὖν παρ’ ἀλλήλων ἡ . μὲν ναυπηγικὴ παρὰ τῆς κυβερνητικῆς τὸ εἶδος , ἡ δὲ κυβερνητικὴ παρὰ τῆς ναυπηγικῆς τὴν ὕλην . τὸ δὲ ἐκ ποίων κινήσεων ἀντὶ τοῦ ἐκ ποίων φυσικῶν ῥοπῶν καὶ δυνάμεων · οὐ γὰρ τὸ τυχὸν ξύλον εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ πλοίου ἢ τοῦ πηδαλίου παραλήψεται . p . 194b7 ’Ev μὲν οὖν τοῖς κατὰ τέχνην ἡμεῖς ποιοῦμεν τὴν ὕλην τοὐ ἔργου ἕνεκα , ἐν δετοῖς φυσικοῖς ὑπάρχει οὖσα . Ἡ ἐπίλυσις τῆς ἀπορίας , ὅτι ἐν μὲν τοῖς κατὰ τέχνην ἔξωθεν ὁ τεχνίτης παραλαβὼν τὴν ὕλην , οὕτως αὐτῇ τὸ εἶδος ἐπιτίθησι , καὶ διὰ τοῦτο ἄλλης τέχνης ἐστὶ τὴν ὕλην καὶ ἄλλης τὸ εἶδος εἰδέναι , ἐν δὲ τοῖς φυσικοῖς οὐκ ἔξωθεν τῇ φύσει ἡ ὕλη δίδοται , ἀλλ’ ἐν αὐτῇ ὑπάρχει καὶ ὑπ’ αὐτῆς δημιουργεῖται εἰ δὲ τοῦτο , ὁ ἄρα τῆς τοιαύτης φύσεως ἐν ἐπιστήμῃ γενόμενος καὶ τὸ εἶδος εἴσεται καὶ τὴν ὕλην · ἀμφοτέρων γὰρ ἡ φύσις ἐργάτις , καὶ οὐκ ἐγχωρεῖ μὴ ἄμφω ἐγνωκότα ἐν ἐπιστήμῃ τῆς φύσεως γενέσθαι , εἴ γε ἀμφοτέρων ἐργάτις ἡ φύσις . p . 194b8 Ἔτι τῶν πρός τι ἡ ὕλη . Τὸ τρίτον ἐπιχείρημα , ὅτι ἀμφότερα τοῦ φυσικοῦ γνῶναι . p . 194b9 Μέχρι δὴ πόσου δεῖ τὸν φυσικὸν εἰδέναι τὸ εἶδος ; Ἐντεδθεν διακρίνει τοῦ θεολόγου τὸν φυσικόν . περὶ μὲν οὖν τῆς ὕλης , φησίν , οὕτως ὁ φυσικὸς ἐπισκέψεται ὡς εἰρήκαμεν , τὸ δὲ εἶδος μέχρι πόσου ἐπισκέψεται ; τουτέστιν , ἐπειδὴ τοῦ αὐτοῦ πράγματος ἔστι λαβεῖν πλείονα εἴδη ἔστι γὰρ τοῦ Σωκράτους , ὡς ἀνθρώπου , εἶδος καὶ τὸ ζῷον λογικὸν θνητὸν καὶ πρὸ τούτου οὐσία ἔμψυχος αἰσθητική · εἰσὶ δέ τινα καὶ χωριστὰ εἴδη τῶν φυσικῶν , εἴτε οἱ ἀριθμοὶ κατὰ τοὺς Πυθαγορείους εἴτε τὰ πρὸ τῶν πολλῶν , καὶ τούτων εἴτε κτὰ Πλάτωνα τὰ αὐτὰ καθ’ αὑτὰ ὑφεστῶτα , λέγω δὴ τὸ αὐτοάνθρωπος καὶ αὐτοζῷον , εἴτε τοὺς λόγους τῶν πραγμάτων τοὺς ἐν τῷ δημιουργῷ ) , ἆρα , φησί , περὶ παντὸς εἴδους ἀπλῶς ὁ φυσικὸς διαλέξεται , ἢ μέχρι τινὸς προάξει τὴν διδασκαλίαν ; φησὶν οὖν ὅτι οὐκ ἔστι φυσικοῦ περὶ παντὸς εἴδους διαλεχθῆναι , ἀλλὰ μέχρι τινὸς προκόψει ὁ φυσικός · καὶ ὥσπερ ὁ χαλκεὺς οὐ πάσας τὰς τοῦ χαλκοῦ ἐπισκέψεται ἐνεργείας , φέρε εἰπεῖν εἴ τι πρὸς ἰατρικὴν συμβάλλεται , ἀλλ’ ὅτι τυχὸν τηκτός ἐστι καὶ ἐλατός , καὶ ὅσα πρὸς τὰ ὑποβεβλημένα . αὐτῷ συντελεῖ πράγματα · καὶ ὁ ἰατρὸς περὶ νεύρου σκοπῶν τὰς αὐτῷ ἐνεργείας εἰς τὴν ὑποκειμένην αὐτοῦ τέχνην σκοπήσει , φέρε εἰπεῖν ὅτι κινήσεως αἴτιόν ἐστιν , οὐ μέντοι ζητήσει εἰ ἔστι τι εἶδος αὐτοῦ παρὰ τῷ δημιουργῷ , ἢ ἐξ ὕλης καὶ εἴδος συνέστηκεν , ἀλλ’ ὅτι τῶν ἄλλων τυχὸν ξηρότερόν ἐστιν ἡ ψυχρότερον · οὕτω καὶ ὁ φυσικὸς οὐ περὶ παντὸς ἀπλῶς εἴδους διαλέξεται , ἀλλὰ μέχρι τινός , τοῦτο δέ ἐστιν ὅσον μὴ τῆς ὕλης κεχώρισται . ἐρωτώμενος γὰρ τίνος ἕνεκεν , εἰ τύχοι , ἄνθρωπος ἔστιν , οὐκ ἐρεῖ ὅτι ῾ ἔστι τὸ ἐν τῷ δημιουργῷ τοῦ ἀνθρώπου εἶδος , δεῖ δὲ τοῦτο ἐνεργὸν εἶναι καὶ γόνιμον , διὰ τοῦτο ἔστι καὶ τὸ ἐνταῦθα εἶδος’ , ἀλλ’ ἀρκεῖν ἡγήσεται τὰ μὴ ἄνευ ὕλης αἴτια ἀποδοῦναι , ὅτι ἄνθρωπος ἄνθρωπον γεννᾷ καὶ ἥλιος · τῷ γὰρ ἀπιέναι ἢ προσιέναι ὁ ἥλιος γενέσεως ἢ φθορᾶς τοῖς τῇδε γίνεται αἴτιος , γεννᾶται δὲ προσεχῶς οὐ τὸ τυχὸν ἐκ τοῦ τυχόντος , ἀλλὰ τὸ | ὅμοιον ἐκ τοῦ ὁμοίου . ταύτην οὖν τὴν αἰτίαν ἀποδιδοὺς ἐρεῖ ὅτι ἄνθρωπος ἄνθρωπον γεννᾷ καὶ ἥλιος , ἄμφω δὲ ἐν ὕλῃ τὸ εἶναι ἔχει . οὐδὲ ἐρεῖ τυχὸν ὅτι <ἐπεὶ> δεῖ μέσα τινὰ εἴδη ἐν τῷ παντὶ ( τοιοῦτον δὲ ἡ ψυχὴ ἡ ἡμετέρα ἀνιοῦσα καὶ κατιοῦσα ) , διὰ τοῦτο ἔστιν ἐν τῷ κόσμῳ ὁ ἄνθρωπος · θεολόγων γὰρ ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα ἐξετάζειν ἴδιον , οἷον τίνα τε καὶ πόσα τὰ χωριστὰ εἴδη , καὶ τίς ἡ σχέσις αὐτῶν ἥ τε πρὸς ἑαυτὰ καὶ ἡ πρὸς τὰ τῇδε . ὁ τοίνυν φυσικὸς οὐ πᾶσαν αἰτίαν ἀποδώσει ἐρωτώμενος οὔτε εἰδικὴν οὔτε ποιητικήν , ἀλλὰ ταύτας ὅσαι μὴ ἄνευ ὕλης εἰσί . p . 194b16 Διωρισμένων δὲ τούτων ἐπισκεπτέον τερὶ τῶν αἰτίων , ποῖά τε καὶ πόσα τὸν ἀριθμόν ἐστι . Διαλεχθεὶς περὶ τῶν συναιτίων , ταῦτα δέ ἐστιν ἡ ὕλη καὶ τὸ εἶδος , βούλεται νῦν καὶ περὶ τῶν λοιπῶν δύο διαλεχθῆναι τοῦτε ποιητικοῦ καὶ τοῦ τελικοῦ , ἅπερ κυρίως ἐστὶν αἴτια . ἐπεὶ γάρ , φησί , σκοπὸς ἡμῖν γνῶναι τὰ φυσικὰ πράγματα , οὐ πρότερον δὲ γινώσκομέν τι πρὶν ἄν τὰς ἀρχὰς καὶ τὰ αἴτια πάντα τούτου γνῶμεν , ἀνάγκη καὶ τῶν φυσικῶν πραγμάτων πάντα τὰ αἴτια γνῶναι , εἴ γε τῆς γνώσεως αὐτῶν ἐφιέμεθα . ἐπεὶ οὖν βούλεται περὶ τῶν λοιπῶν αἰτίων εἰπεῖν τοῦτε ποιητικοῦ καὶ τοῦ τελικοῦ , ἀναλαμβάνει καθόλου τὸν περὶ <τῶν> αἰτίων λόγον , καί φησιν ὅτι πράγματος τέσσαρά ἐστι τὰ αἴτια , ἡ ὕλη τὸ εἶδος τὸ ποιητικὸν αἴτιον τὸ τελικόν · οἷον οἰκίας ὕλη μὲν λίθοι καὶ πλίνθοι καὶ ξύλα , εἶδος δὲ τὸ τοιόνδε σχῆμα , ποιητικὸν δὲ αἴτιον ὁ οἰκοδόμος , τελικὸν ἡ χρεία τοῦ ἀνθρώπου δι’ ἣν γίνεται ( λέγω δὴ τὸ εἶναι σκέπασμα κωλυτικὸν ὄμβρων καὶ καυμάτων ) · καὶ ἐπὶ πάντων ὁμοίως . καλεῖ δὲ τὴν μὲν ὕλην ἐξ οὗ , τὸ δὲ εἶδος καθ’ ὅ , τὸ δὲ ποιητικὸν αἴτιον ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεως , τὸ δὲ τελικὸν δι’ ὅ . εἰσὶ δὲ καὶ ἕτερα δύο αἴτια τῶν γινομένων τό τε ὀργανικὸν καὶ τὸ παραδειγματικόν , ἅπερ καὶ ὁ Πλατῶν ἐν τοῖς αἰτίοις ἀπαριθμεῖται , ἀλλ’ ὁ Ἀριστοτέλης ὡς φυσικὸς οὐ προσποιεῖται ταῦτα , τὸ μὲν παραδειγματικὸν διότι τοῦτο κρεῖττόν ἐστιν ἢ κατὰ φύσιν ( οὐ γὰρ πρὸς παράδειγμα ἡ φύσις ἀποβλέπουσα ποιεῖ · εἰ γὰρ ἔχει τοὺς λόγους τῶν γινομένων ; ἀλλ’ οὐ γνωστικῶς ὥσπερ ὁ τέκτων , ζωτικῶς δὲ μόνον , διότι πεποίωται κατ’ αὐτούς ) , τὸ δὲ ὀργανικὸν αἴτιον συμπεριλαμβάνει τῷ ὑλικῷ . ἔστι μὲν γὰρ οἷον ὄργανον τῆς φύσεως τὸ ἔμφυτον θερμόν , ἀλλὰ τοῦτο , ὡς εἶπον , συναναλαμβάνει τοῖς ὑλικοῖς , ἐπειδὴ ὅλως τὰ τέσσαρα στοιχεῖα , ἐν οἷς αἱ τέσσαρες ποιότητες , ὑλικὸν αἴτιον οἶδε τῶν γινομένων · ποῖον δ’ ἂν ὄργανον τοιοῦτον αὐτῆς τῆς τῶν τεσσάρων στοιχείων γενέσεως παραληφθείη ; ὁ μὲν οὖν Πλάτων θεολογῶν ποιητικὸν μὲν αἴτιον τὸν δημιουργὸν λέγων , ἀργανικὸν εἶναι τὴν ὕλην φησίν , ὁ μέντοι Ἀριστοτέλης φυσιολογῶν εἰκότως ταύτην μὲν ποιητικόν φησιν εἶναι αἴτιον , ὀργανικὸν δὲ ἀνάλογον οὐκ ἔχει · καὶ γὰρ τὰ ὄργανα καθόλου χωριστὰ εἶναι θέλει καὶ τῶν ποιητικῶν καὶ τῶν ἀποτελεσμάτων , τὸ δὲ ἔμφυτον θερμὸν οὐ κεχώρισται τῆς δημιουργούσης φύσεως , ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τῶν ὑποκειμένων ἐστὶ τῇ φύσει , ἐν ᾧ ὀχουμένη δημιουργεῖ τὸ ζῷον . δυνατὸν δὲ παράδειγμα ἐπὶ τῶν φυσικῶν αὐτὴν τὴν φύσιν εἰπεῖν , εἴ γε τὸ ὅμοιον τοῦ ὁμοίου γεννητικὸν καὶ σκοπὸς τῇ φύσει τῇ ἐν τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρὶ τὸ ποιῆσαι ὅμοιον αὑτῇ , ἀλλ’ οὔτε γνωστικῶς , ὅπερ εἶπον , εἰς ἑαυτὴν ὡς πρὸς παράδειγμα ἀφορᾷ , κεχωρίσθαι τε θέλει κατ’ οὐσίαν τοῦ ποιητικοῦ τὸ παράδειγμα . ταῦτα εἰπών , ἐφεξῆς ὅσα παρακολουθεῖ τοῖς αἰτίοις παραδίδωσι , καὶ πρῶτον ὅτι πολλῶν ὄντων τῶν αἰτίων συμβαίνει τοῦ αὐτοῦ πλείονα εἶναι αἴτια καθ’ αὑτό , τὰ ἀπηριθμημένα τέσσαρα . πάντα γὰρ καθ’ αὑτὸ αἴτιά εἰσιν , ἀλλ᾿ οὐ κατὰ τὸ αὐτό . ἄλλως γὰρ ἡ ὕλη αἴτιον , καὶ ἄλλως τὸ ποιητικόν . καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ὡσαύτως . ἔτι , φησί , τινὰ ἀλλήλων ἐστὶν αἴτια , οἷον οἱ πόνοι τῆς εὐεξίας εἰσὶν αἴτιοι , ἀλλὰ καὶ ἡ εὐεξία τῶν πόνων · ἀλλ’ οὐ κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον , ἀλλ’ οἱ μὲν πόνοι τῆς εὐεξίας αἴτιοι ὡς ποιητικοί , ἡ δὲ εὐεξία τῶν πόνων αἰτία ὡς τελική . διὰ γὰρ τὸ τυχεῖν εὐεξίας καὶ ὑγείας πονοῦμεν . ῾διὰ τί᾿ γὰρ ‘ βαδίζεις;’ ἐρωτηθείς , λέγω ‘ ἵνα ὑγιάνω’ . ἔτι , φησί , τὸ αὐτὸ τῶν ἐναντίων δύναται εἶναι αἴτιον · ὁ γὰρ κυβερνήτης παρὼν μὲν αἴτιος γίνεται τῆς σωτηρίας τῆς νεώς , ἀπὼν δὲ ἀπωλείας αὐτῇ αἴτιος γίνεται . καί φασιν ὅτι οὐ καθ’ αὑτὸ ὁ κυβερνήτης ἀπὼν ἀπωλείας αἴτιος γίνεται τῇ νηί , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός · κἂν σωθείη γὰρ ἡ ναῦς ἀπόντος τοῦ κυβερνήτου . διό , φασίν , οἰκειότερον παράδειγμα ἂν εἴη τὸ κατὰ τὸν ἥλιον , ὃς παρὼν μὲν φωτὸς γίνεται αἴτιος ἀπὼν δὲ σκότους , καὶ ἀμφότερα καθ’ αὑτά . εἰ γὰρ κατὰ συμβεβηκὸς ἀπὼν σκότους αἴτιος ἐγίνετο καὶ μὴ καθ’ αὑτό , κἂν ἀπὼν ἦν ὅτε οὐκ ἐγένετο σκότους αἴτιος · τοιαῦτα γὰρ τὰ κατὰ συμβεβηκὸς αἴτια . φημὶ δὲ ὅτι εἰ καὶ ἡ τοῦ κυβερνήτου ἀπουσία οὐ πάντως ἀπωλείας τῇ νηὶ αἰτία γίνεται , οὐ παρὰ τοῦτο νομιστέον κατὰ συμβεβηκὸς αὐτὴν αἰτίαν εἶναι τῆς ἀπωλείας , ἐπεὶ καὶ ἡ παρουσία αὐτοῦ οὐ πάντως σωτηρίας αἰτία γίνεται , καὶ οὐ παρὰ τοῦτο , ἡνίκα ἄν σῴζῃ , οὐ καθ’ αὑτὸ ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκὸς σῴζει . οὕτως οὖν , κἀν ἀπόντος τοῦ κυβερνήτου ποτὲ σωθείη ἡ ναῦς , κατὰ τύχην ἐροῦμεν τὴν σωτηρίαν γενέσθαι , ὥσπερ τὴν ἀπώλειαν τὴν ἐπὶ τῆς παρουσίας τοῦ κυβερνήτου βίᾳ γενέσθαι φαμέν αἱ γὰρ τέχναι τῶν ὡς ἐπὶ τὸ πολύ ) , τῆς μέντοι ἀπωλείας τῆς ἐπὶ τῇ ἀπουσίᾳ τοῦ κυβερνήτου γινομένης καθ᾿ αὑτὸ εἴη αἰτία ἡ ἀπουσία αὐτοῦ · ὥστε καθ’ αὑτὸ ὁ κυβερνήτης τῇ παρουσία καὶ ἀπουσίᾳ τῶν ἐναντίων αἴτιος γίνεται , σωτηρίας φημὶ καὶ ἀπωλείας . p . 194b18 εἰδέναι δέου πρότερον οἰόμεθα πρὶν ἄν λάβωμεν τὸ διὰ τί τερὶ ἕκαστον . | To διὰ τί ἀντὶ τοὐ τὰς περὶ ἕκαστον αἰτίας , ὧν ἕνεκεν ἔστιν · ἐρωτώμενοι γὰρ ‘διὰ τί ἄνθρωπος ἔστιν;᾿ ἀποδίδομεν ἢ τὸ ποιητικὸν ἢ τὸ τελικὸν ἤ ἕν τι τῶν ἄλλων πάντα . δῆλον ὅτι καὶ ἡμῖν τοῦτο ποιητέον περὶ γενέσεως καὶ φθορᾶς καὶ περὶ πάσης τῆς φυσικῆς μεταβολῆς , τουτέστι τὰ αἴτια γενέσεως καὶ φθορᾶς καὶ καθόλου πάσης φυσικῆς μεταβολῆς . ὥστε καὶ ἐντεῦθεν ἔχεις , ὅτι περὶ τῶν κοινῶς παρακολουθούντων τοῖς γινομένοις καὶ φθειρομένοις ἐστὶν ὁ λόγος . ὅπως εἰδότες αὐτῶν τὰς ἀρχὰς ἀνάγειν εἰς αὐτὰς πειρώμεθα τῶν ζητουυμένων ἕκαστον . εἰδότες γὰρ ὅτι πάντων τῶν φυσικῶν αἱ τέσσαρές εἰσιν αὗται αἰτίαι , ἕκαστον τῶν ζητουμένων εἰς τὰς ἀρχὰς ταύτας ἀνάγομεν · οἷον ζητοῦντες περὶ κλίνη λέγομεν ὅτι ποιητικὴ μὲν αὐτῆς ἡ τεκτονικη τέχνη , εἶδος δὲ τὸ τοιόνδε σχῆμα , ὑλικὸν αἴτιον τὰ ξύλα , τελικὸν ἡ τοῦ ἀνθρώπου χρεία . p . 194b23 Ἕ΅να μὲν οὖν τρόπον αἴτιον λέγεται τὸ ἐξ οὗ γίνεταί τι ἐνυπάρχοντος . Τὸ ὑλικὸν αἴτιόν φησι · τοῦτο γὰρ καλεῖ τὸ ἐξ οὗ · λέγομεν γὰρ ἐκ ξύλων τὸ ἀβάκιον , καὶ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους τὰ πράγματα . εἰ δὲ ἐλέγομεν ἐν τῷ προτέρῳ λόγῳ , ὅτι τὸ ἐξ οὗ τῇ στερήσει μᾶλλον οἰκεῖόν ἐστι τῇ δὲ ὕλῃ τὸ τόδε , οὐκ ἐναντία φαμέν • ἐκεῖ μὲν γὰρ διαιροῦντες τῷ λόγῳ τὴν στέρησιν ἀπὸ τῆς ὕλης , διὰ τὸ ὑπομένειν τὸ τόδε αὐτῇ προσήπτομεν , νῦν δὲ ἐπειδὴ τοῖς τέτρασιν αἰτίοις ἴδιον ἀφορίσαι βουλόμεθα πρόσρημα , οἰκειότερον δήπου πάντων τὸ ἐξ οὗ τῇ ὕλῃ ἁρμόσει · αὕτη γάρ ἐστιν ἡ μεταβάλλουσα καὶ ἀλλοιουμένη , οὔτε δὲ τὸ ποιητικὸν αἴτιον οὔτε τὸ τελι - κὸν οὔτε τὸ εἶδος κινεῖται . ἐνυπάρχοντος δέ φησιν ἀντὶ τοῦ ἐν τφπράγφατι αὐτῷ τῷ γινομένῳ ὄντος τοῦ ὑλικοῦ αἰτίου καὶ στοιχείου αὐτοῦ γινομένου , καὶ οὐχ ὥσπερ τὸ ποιητικὸν ἔξωθεν ὄντος · ἔξωθεν γὰρ ὁ τεχνίτῆς τοῦ τεχνητοῦ καὶ ὁ πατὴρ τοῦ υἱοῦ καὶ ἡ περιφορὰ τῶν οὐρανίων τῶν γενητῶν πάντων , ἡ δὲ ὕλη ἐν αὐτοῖς ἐστι . καὶ τὰ τούτων γένη . ἐπειδὴ τὰς προσεχεῖς ὕλας ἀποδέδωκε , διὰ τοῦτο προσέθηκε καὶ τὰ τούτων γένη , τουτέστι καὶ τὰ τούτων καθολικώτερα , ἤτοι γένη τὰ ὑποκείμενά φησι · τοῦ γὰρ ἀνδριάντος προσεχὴς μὲν ὕλη ὁ χαλκός , ἐπειδὴ δὲ καὶ τούτῳ ὑπόκειται ἕτερόν τι , οἷον τὸ ὕδωρ , καὶ τὸ ὕδωρ ἄρα ὕλη τοῦ ἀνδριάντος · ἀλλὰ καὶ τὸ τριχῇ διαστατόν , ὅπερ ὑπόκειται τῷ ὕδατι , καὶ ἡ πρώτη ὕλη , ἥτις προσεχῶς τῷ τριχῇ διαστατῷ ὑπόκειται . εἴτε οὖν ἐξ ὕδατός τις ἡγοῖτο εἶναι τὸ τοῦ χαλκοῦ μέταλλον εἴτε ἐκ γῆς , οὗ δἄν ᾖ ὕλη ὁ χαλκός ; τούτου καὶ τὰ τῷ χαλκῷ ὑποκείμενα εἴτε προσεχῶς εἴτε καὶ διὰ μέσων πλειόνων ὕλη ἂν εἴη . p . 194b26 Ἄλλον δὲ τὸ εἶδος καὶ τὸ παράδειγμα . Ἄλλον τρόπον , φησίν , ἀρχή ἐστι τὸ εἶδος . παράδειγμα δὲ · εἶπεν , οὐχ ὡς οἱ τἀς ἰδέας ὑποτιθέμενοι , οὐδ’ ὡς οἰόμενος φυσικοῦ εἶναι παραδειγματικὸν ἀποδιδόναι αἴτιον ( οὐ γὰρ πρὸς παράδειγμα ὁρῶσα ἡ φύσις ποιεῖ , ἐπειδὴ μὴ γινώσκουσα ποιεῖ , ἀλλ’ ἀνεπιστάτως τοὺς λόγους τῶν γινομένων ἔχουσα ) , ἀλλ’ ἐπειδὴ οἱ πρὸς παράδειγμα ποιοῦντες ὡρισμένα ποιοῦσι μήτε ὑπερπίπτοντες μήτε ἐνδεέστερον τοῦ παραδείγματος ἀργαζόμενοι τὸ ἀποτέλεσμα , καὶ τὰ ὑπὸ φύσεως δὲ γινόμενα ὡρισμένα ἐστίν ( ὥρισται γὰρ τὸ ἀνθρώπου εἶδος τὸ βοὸς τὸ συκῆς τὸ ἀμπέλου καὶ τῶν λοιπῶν , καὶ μέχρι τοσούτου κινεῖ ἡ φύσις τὴν ὕλην μέχρις ἄν εἰς τὸ εἶδος ἔλθῃ ) , διὰ τοῦτο τὸ εἶδος παράδειγμα εἶπε . τοῦτο δέ ἐστιν ὁ λόγος ὅτου τί ἦν εἶναι καὶ τὰ τούτου γένη . οἷον τοῦ ἀνδριάντος εἶδος οὐχ ὁ χαλκός ( τοῦτο . γὰρ ὕλη ) ἀλλ’ ἡ ἀνδρείκελος μορφή , τούτου δὲ γένος ἡ εἰκών ( πᾶς μὲν γὰρ ἀνδριὰς εἰκών , οὐ πᾶσα δὲ εἰκὼν ἀνδριάς ) , εἰκόνος δὲ γένος ἄν εἴη τὸ τεχνητόν · καὶ ἐπὶ φυσικῶν δὲ εἶδος μὲν ἂν εἴη ὁ ὁριστικὸς λόγος τοῦ πράγματος , γένη δὲ τούτου τὰ μέρη αὐτοῦ , ὡς αὐτὸς εὐθέως ἐρεῖ . γένος γὰρ τοῦ λόγου τοῦ ἀνθρώπου τὸ ζῷον τὸ λογικὸν καὶ τὸ θνη - τόν · ἐπὶ πλέον γὰρ ἕκαστον τούτων τοῦ ἀνθρωπείου λόγου . εἴρηται δὲ ὅτι τὰ γένη οἷον ὕλη ἐστὶ τῶν ὁρισμῶν . p . 194b27 Οἶον τοῦ διαπασῶν τὰ δύο πρὸς ἕν , καὶ ὅλως ὁ ἀριθμὸς καὶ τὰ μέρη τὰ ἐν τῷ λόγῳ . Παράδειγμα τίθησι τοῦ εἰδοποιὰ εἶναι αἴτια μὴ μόνον τὸ προσεχὲς εἶδος , ἀλλὰ καὶ τὰ γένη αὐτοῦ τά τε ἐγγὺς καὶ τὰ πορρωτέρω . τῆς οὖν διὰ πασῶν ἁρμονίας εἶδος ἄν εἴη τὰ δύο πρὸς ἕν · ἔστι δὲ ἡ διαπασῶν ἁρμονία ἐν ᾗ ἡ ὑπάτη δὶς ἔχει τὴν νεάτην , τουτέστι διπλασίονα αὐτῆς φθόγγον ἔχει . ἔστιν οὖν εἶδος ταύτης τὰ δύο πρὸς ἕν · ὃν γὰρ λόγον ἔχει τὰ δύο πρὸς ἕν , τοῦτον τὸν λόγον ἡ ὑπάτη πρὸς τὴν νεάτην . ἀλλὰ καὶ τὸ γένος τῶν δύο πρὸς ἓν εἰδοποιοῖ ἂν τὴν διὰ πασῶν , τοῦτο δέ ἐστι τὸ διπλάσιον · ἐπὶ πλέον γὰρ τοῦτο τῶν δύο πρὸς ἕν · ἐπὶ πάντων γὰρ ἁρμόζει τῶν διπλασίων ἀριθμῶν . ἀλλὰ καὶ τούτου γένος ὁ ἀριθμός · ἐπὶ πλέον γὰρ τοῦ διπλασίου ὁ ἀριθμός · εἴ τι μὲν γὰρ διπλάσιον , τοῦτο καὶ ἀριθμός , οὐκ εἴ τι δὲ ἀριθμός , τοῦτο διπλάσιον . τὸ δὲ καὶ τὰ μέρη τὰ ἐν τῷ λόγῳ ἐξήγησίς ἐστι τοῦ τίνα λέγει τὰ τοῦ λόγου γένη . φησὶν οὖν ὅτι τὰ μέρη τοῦ ὁρισμοῦ , ταῦτα γένη αὐτοῦ φημι . ἐπεὶ γὰρ ὡς ἐν παρακείγματι τοῦ εἴδους τοῦ τε προσεχοῦς καὶ γένους τούτου παρέλαβε τὰ δύο πρὸς ἓν ὡς εἶδος καὶ τὸν ἀριθμὸν ὡς γένος , ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ προκειμένου μεταφέρων τὸν λόγον ἐπήγαγε καὶ τὰ μέρη τὰ ἐν τῷ λόγῳ . p . 194b29 Ἔτι ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς μεταβολῆς ἡ πρώτη ἢ τῆς ἠρεμήσεως . Τὸ ποιητικὸν αἴτιον · ὅταν γὰρ ἐρωτήσωμεν τίς τοῦ πολέμου αἴτιος , ἐροῦμεν ὅτι ὁ βουλεύσας , καὶ τίς αἴτιος τοῦ υἱοῦ , ὅτι ὁ πατήρ . τὴν πρώτην δὲ εἶπεν , ὅτι δοκοῦσι καὶ τὰ ὄργανα κινεῖν , ἀλλ’ οὐ πρῶτα κινεῖ . οὐκ οὖν ποιητικὰ αἴτια ταῦτα · τὸ γὰρ ποιητικὸν τὸ ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεως ἡ πρώτη . ὥσπερ δὲ κινήσεως ἀρχὴ τὸ ποιητικόν , οὕτω καὶ ἠρεμήσεως · ὁ γὰρ συμβουλεύσας εἰρήνην , οὗτος τῆς ἠρεμήσεως τῆς τοιαύτης αἴτιος . καὶ ὅσα δὴ κινήσαντος ἄλλου μεταξὺ γίνεται τοῦ τέλους . ταῦτα πάντα , φησίν , ἕνεκά τού ἐστι καὶ διὰ τὸ τέλος ἔχει τὸ εἶναι , ὅσα κινήσαντός τινος μεταξύ ἐστι τοῦ κινητικοῦ τούτου αἰτίου καὶ τοῦ τελικοῦ , τουτέστι πάντα τὰ μεταξὺ τοῦ ποιητικοῦ αἰτίου καὶ τοῦ τελικοῦ πάντα τοῦ τέλους ἕνεκα γίνονται , κἀν ἄλλο ἐξ ἄλλου τῶν μεταξὺ γίνηται . οἷον ὑπὸ τῶν πόνων ἡ ἰσχνασία · οὐ γὰρ μόνον οἱ πόνοι διὰ τὴν ὑγείαν , ἀλλὰ καὶ ἡ ἰσχνασία · ὥστε πάντων τούτων τέλος ἡ ὑγεία . ἀλλὰ καὶ αὐτή , εἰ τύχοι , διὰ τὸ ἀναγινώσκειν · διὰ τοῦτο γὰρ ὑγιαίνειν βουλόμεθα , ἵνα ἀναγινώσκωμεν . ἀλλὰ καὶ τοῦτο δι’ ἕτερόν τι · διὰ γὰρ τὴν εὐδαιμονίαν . καὶ ἔστι πάντων τοῦτο τελικώτατον αἴτιον , καὶ τὰ ἄλλα πάντα τούτου ἕνεκεν γέγονε . διαφέρει δὲ ἀλλήλων ὡς ὄντα τὰ μὲν ἔργα τὰ δὲ ὄργανα · διαφέρει , φησί , τὰ πρὸς τὸ τέλος τῷ τὰ μὲν ἔργα εἶναι , οἷον βάδισιν ἴσχνανσιν κάθαρσιν , ὄργανα δὲ φάρμακα φλεβότομα καὶ τὰ λοιπά . p . 195a4 Συμβαίνει δὲ πολλαχῶς λεγομένων τῶν αἰτίων καὶ πολλὰ τοῦ αὐτοῦ αἴτια εἶναι . Ἀπαριθμησάμενος τὰ αἴτια βούλεται λοιπὸν ὅσα παρακολουθεῖ τοῖς αἰτίοις παραδοῦναι . καὶ πρῶτόν φησιν , ὅτι τοῦ αὐτοῦ πολλὰ ἔσονται αἴτια καθ’ αὑτὸ καὶ οὐ κατὰ συμβεβηκός , οὐ μὴν κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον · οἷον τοῦ ἀνδριάντος αἴτιος καὶ ὁ χαλκὸς καὶ ὁ ἀνδριαντοποιός , οὐ κατ’ ἄλλο τι ἢ καθὸ ἀνδριάς , ἀλλ᾿ ὁ μὲν ὡς ποιητικὸν αἴτιον , ὁ δὲ ὡς ὑλικόν . p . 195a15 Ἅπαντα δὲ τανῦν εἰρημένα αἴτια εἰς τέτταρας τρόπους πίπτει τοὺς φανερω τάτους . Ἀωακεφαλαιοῦται τὰ εἰρημένα ἐν συντόμῳ , ὅτι τέσσαρές εἰσι τῶν ἀπηριθμημένων αἰτίων οἱ τρόποι , τὸ ὑλικὸν αἴτιον τὸ εἰδικὸν τὸ ποιητικὸν τὸ τελικόν . εἶτα πλείονα τοῦ ὑλικοῦ τίθησι παραδείγματα , ὅτι τὰ στοιχεῖα ὡς ὕλη αἴτιά ἐστι τῶν συλλαβῶν , καὶ τὸ ὑποκείμενον αἴτιόν ἐστι τοῖς σκευαστοῖς ὡς ὕλη ( oíon θυμίαμασι καὶ τοῖς τοιούτοις , καὶ ἁπλῶς τεχνητοῖς πᾶσι ) , καὶ τὰ τέσσαρα στοιχεῖα ὕλη ἐστὶ τῶν συνθέτων σωμάτων , καὶ τὰ μέρη ὑλικὰ αἴτιά ἐστι τοῦ ὅλου , καὶ αἱ προτάσεις αἴτιαι τοῦ συμπεράσματος ὡς ὕλη . Τούτων δὲ τὰ μὲν ὡς τὸ ὑποκείμενον , οἷον μέρη . τοῦτο τῷ ἀνωτέρω ἐστὶ συνεχὲς ἅπαντα δὲ τὰ νῦν αἴτια εἰς τέσσαρας τρόπους πίπτει τοὺς φανερωτάτους , εἶτα συναπτέον τὸ προκείμενον τούτων δὲ τὰ μὲν ὡς τὸ ὑποκείμενον καὶ τὰ ἑξῆς . τὰ δὲ μεταξὺ παραδείγματά ἐστι τοῦ ὑλικοῦ αἰτίου . ἀλλ’ ἐπειδὴ πολλὰ παρέθετο παραδείγματα , διὰ τοῦτο ἀναλαμβάνει πάλιν τὸν λόγον , ἀπαριθμεῖται δὲ πάλιν τοὺς τέσσαρας τρόπους τοὺς εἰρημένους τῶν αἰτίων . Τὰ δὲ ὡς τὸ τί ἦν εἶναι , τό τε ὅλον καὶ ἡ σὐνθεσις καὶ τὸ εἶδος . ὡς τὸ τίην εἶναι ἀντὶ τοῦ ὡς τὸ εἶδος · κατὰ τοῦτο γάρ ἐστιν ἑκάστῳ τὸ εἶναι . τὸ οὖν εἶδος τοῦτο λέγεται καὶ ἡ σύνθεσις ἡ τῶν μερῶν , λέγεται καὶ ἡ ὁλότης αὐτῶν , λέγεται καὶ αὐτὸ τοῦτο τὸ ἐπικείμενον ατοις εἶδος . p . 195a21 Τὸ δὲ σπέρμα καὶ ὁ βουλεύσας καὶ ὁ ἰατρὸς καὶ ὅλως τὸ ποιοῦν , πάντα ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς μεταβολῆς ἢ στλασεως ἢ κινησεως . Τὸ σπέρμα ποιητικὸν αἴτιον , φησί , διότι τοὺς φυσικοὺς λόγους ἐν ἑαυτῷ ἔχει , καὶ τὸ μὲν καταμήνιον ὑπέστρωται αὐτῷ ὡς ὕλη , οἱ δὲ τοῦ εἴδους λόγοι ἐκ τούτου προίασιν εἰς ἐκεῖνο . ἔμπροσθεν δὲ τὸ σπέρμα ὡς ὕλην ἐλάβομεν ὡς πρὸς τὴν τῶν γονέων φύσιν , ᾗ τό τε σπέρμα καὶ τὸ καταμήνιον ὡς ὕλη ὑπέστρωται . καὶ ἄλλως εἰ ἡ φύσις ὡς ποιοῦσα ἐν τῷ κινουμένῳ ἐστίν , εἴη ἂν τὸ σπέρμα ὕλη τῷ ἐν αὐτῷ λόγῳ , ὥσπερ καὶ τὸ ζῷον ὑπόκειται ὡς ἐν ὕλης τάξει τῇ ἐν αὐτῷ φύσει ἐν ταῖς φυσικαῖς μεταβολαῖς αὐξήσει καὶ ἀλλοιώσει καὶ ταῖς λοιπαῖς . p . 195a23 Τὸ δὲ ὡς τὸ τέλος καὶ τἀγαθὸν τῶν ἄλλων . Τὸ δέ ἐστιν αἴτιον , φησίν , ὡς τέλος τῶν ἄλλων , καὶ ὡς ἀγαθὸν καὶ οὗ ἕνεκα πάντα γίνεται . τὸ γὰρ τελικὸν αἴτιον τὸ βέλτιστον καὶ τὸ ἀγαθὸν θέλει εἶναι · πᾶν γὰρ ὃ γίνεται διὰ τὸ ἀγαθὸν γίνεται . εἶτα ἐπειδὴ μὴ πάντα τὸ τέλος ἀγαθὸν ἔχει , μηδέν , φησί , τοῦτο διαφερέτω , εἴτε ὄντως ἐστὶν ἀγαθὸν τὸ τέλος , εἴτε φαινόμενον · προφανὲς γὰρ τοῦτο , ὅτι πάντα ἀγαθοῦ τινος ἕνεκα γίνεται , εἰ καὶ περὶ τὴν αἵρεσιν τοῦ ὄντως ἀγαθοῦ ἔστιν | ὅτε πλάνη γίνεται , πλὴν ὅτι πάντα σκοπὸν καὶ τέλος τίθεται τοῦτο . p . 195a26 Τὰ μὲν οὖν αἴτια ταῦτα καὶ τοσαῦτα τῷ εἴδει ἐστί · τρόποι δὲ τῶν αἰτίων ἀριθμῷ μὲν πολλοί , κεφαλαιούμενοι δὲ καὶ οὗτοι ἐλάττους . Ἐπεξελθὼν τὸν περὶ τῶν καθ’ αὑτὸ αἰτίων λόγον , ἐπειδὴ ἐν τὼς ἀποδόσεσι τῶν αἰτίων οὐ μόνον τὰ καθ’ αὑτὸ αἴτια εἰώθαμεν ἀποδιδόναι , ἀλλ’ ἔστιν ὅτε καὶ τὰ κατὰ συμβεβηκός ( λέγομεν γὰρ τὸν φαλακρὸν ᾠκοδομηκέναι ἢ τὸν σιμὸν φιλοσοφεῖν ) , διὰ τοῦτο μέλλων παραδιδόναι καὶ τὰ κατὰ συμβεβηκὸς ἀναλαμβάνει καθόλου τὸν περὶ τῶν αἰτίων λόγον καὶ διαίρεσιν αὐτῶν ποιεῖται καθολικήν . τῶν γὰρ αἰτίων , φησί , τὰ μέν ἐστι καθ’ αὑτὸ τὰ δὲ κατὰ συμβεβηκός , καὶ τὰ μὲν προσεχῆ τὰ δὲ πόρρω , καὶ τὰ μὲν ἁπλᾶ τὰ δὲ συμπεπλεγμένα . καθ’ αὑτὸ μὲν οὖν αἴτιον τοῦ ἀνδριάντος ὁ ἀνδριαντοποιός , κατὰ · συμβεβηκὸς δὲ ὁ φαλακρὸς ἢ ὁ μουσικός · καὶ προσεχὲς μὲν καθ’ αὑτὸ ὡσαύτως ὅδε ὁ ἀνδριαντοποιὸς τοῦδε τοῦ ἀνδριάντος , πόρρω δὲ ὁ τεχνίτης · καὶ ἐπὶ τῶν κατὰ συμβεβηκὸς προσεχὲς μὲν αἴτιον ὁ λευκός , πόρρω δὲ ὁ κεχρωσμένος · καὶ ἁπλοῦν μὲν ὁ τεχνίτης ἢ ὁ ἀγαλματοποιὸς ἢ ὁ φαλακρός , συμπεπλεγμένον δὲ ὁ φαλακρὸς ἀγαλματοποιὸς ἢ ὁ τεχνίτης ἀγαλματοποιός · ἐπὶ μὲν γὰρ τοῦ προτέρου συνέπλεξα τὸ καθ’ αὑτὸ τῷ κατὰ συμβεβηκός , ἐπὶ δὲ τοῦ ὑστέρου τὸ προσεχὲς τῷ πόρρω . τριῶν οὖν ἀντιθέσεων οὐσῶν , μορίων δὲ δηλονότι ἕξ , καθ’ ἕκαστον τούτων συμπλεκόμενον τὸ δυνάμει καὶ τὸ ἐνεργείᾳ διπλα - σιάζει τὸν ἀριθμόν , ὡς γίνεσθαι τὰ πάντα μόρια τῶν αἰτίων δώδεκα . ἔστι γὰρ καθ’ αὑτὸ ἐνεργείᾳ μὲν οἷον ὁ ἀνδριαντοποιὸς οἰκοδομεῖ , δυνάμει δὲ ὁ ἀνδριαντοποιὸς οἰκοδομήσει · πάλιν κατὰ συμβεβηκὸς ἐνεργείᾳ μὲν ὁ φαλακρὸς οἰκοδομεῖ , δυνάμει δὲ ὁ φαλακρὸς οἰκοδομήσει · καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων δὲ ὡσαύτως . δώδεκα οὖν γινομένων τμημάτων καθ’ ἕκαστον αἴτιον , ἐπεὶ τέσσαρα τὰ γένη τῶν αἰτίων , τὸ ποιητικὸν τὸ εἰδικὸν τὸ τελικὸν τὸ ὑλικόν , τῶν δώδεκα τρόπων τῶν αἰτίων συμπλεκομένων πρὸς τὰ τέσσαρα γένη τῶν αἰτίων ὁ πᾶς ἀριθμὸς αἰτίων γίνεται φη΄ . Ἀπορήσειε δ’ ἄν τις πρὸς τὸν συναχθέντα ἀριθμὸν τῶν αἰτίων , ὅτι εἰ θελήσομεν καθ’ ἕκαστον τῶν αἰτίων τοὺς δώδεκα τρόπους ἐκθέσθαι , οὐχ εὑρήσομεν εὐοδοῦντα ἡμῖν τὸν λόγον . ἔστω γὰρ ἐπὶ τοῦ ποιητικοῦ ἡ ζήτησις · εἰπὼν γὰρ ὅτι ὁ ἀνδριαντοποιὸς αἴτιος τοῦ ἀνδριάντος , εὐθὺς καὶ καθ’ αὑτὸ εἶπον καὶ ἁπλοῦν καὶ προσεχές · ὥστε οὐ δυνατὸν τρεῖς ἀντιθέσεις ποιῆσαι κεχωρισμένας ἀλλήλων , καὶ μὴ ἐπικοινωνοῦσαν ἄλλῃ ἄλλην . πάλιν τὸ ἁπλοῦν καὶ τὸ συμπεπλεγμένον εἰ μὲν καθ’ αὑτὸ μόνον τὸ σημαινόμενον τῶν αἰτίων καὶ μὴ κατὰ τὰς τῶν φωνῶν συμπλοκὰς ἀκλαμβάνοις , ἀδύνατον ὅλως ἁπλοῦν εἶναί τι κατὰ σημαινόμενον αἴτιον ( ἅμα γὰρ τῷ εἰπεῖν ῾ ἀνδριαντοποιός’ καὶ καθ’ αὑτὸ εἶπον αἴτιον καὶ προσεχές · πῶς οὖν ἁπλοῦν ; ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ) , εἰ δὲ κατὰ τὴν τῶν φωνῶν προφορὰν τὸ ἀπλοῦν λαμβάνομεν καὶ τὸ σύνθετον , ὥσπερ οὖν καὶ Ἀριστοτέλει δοκεῖ ( ὡς διὰ τῶν ὑποδειγμάτων ἔδειξε · συμπλέκοντες γάρ φαμεν Πολύκλειτος ἀνδριαντοποιός ) , πάλιν οὐδὲν ἧττον καὶ ἐν τοῖς ἁπλοῖς καὶ ἐν τοῖς συνθέτοις συνεπινοεῖται καὶ τὸ καθ’ αὑτὸ ἢ κατὰ συμβεβηκός , καὶ τὸ προσεχὲς ἢ πόρρω . ἐπὶ μὲν οὖν τῶν ἁπλῶν ἐδείξαμεν , ἐπὶ δὲ τῶν συνθέτων , οἷον ἐὰν εἴπω Πολύκλειτος ἀνδριαντοποιός · ἅμα γὰρ ἐν τούτῳ θεωρεῖται καὶ τὸ καθ’ αὑτὸ καὶ τὸ κατὰ συμβεβηκός ( ὁ μὲν γὰρ ἀνδριαντοποιὸς καθ’ αὑτὸ αἴτιος τοὐ ἀνδριάντος , ὁ δὲ Πολύκλειτος κατὰ συμβεβηκός ) , καὶ ἔτι τὸ προσεχές . ἐνδέχεται δὲ καὶ ἅμα πάντα εὑρεθῆναι , οἷον εἰ οὕτως εἴπω ῾ἄνθρωπος ἀγαλματοποιός᾿ . ἐν μὲν γὰρ τῷ ἄνθρωπος ἔστι καὶ τὸ πόρρω καὶ τὸ κατὰ συμβεβηκός , ἐν δὲ τῷ ἀγαλματοποιὸς τὸ προσεχὲς καὶ τὸ καθ’ αὑτό . οὐκ ἄρα ἐνδέχεται διακεκριμένα ταῦτα εὑρεῖν ἀλλήλων . Φαμὲν οὗν πρὸς τὴν ἀπορίαν , ὅτι οὐχ ὡς διῃρημένου ὑπάρχοντος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν τριῶν ἀντιθέσεων τῶν τρόπων τῶν αἰτίων , οὕτως αὐτὰς ἐκτίθεται ὁ Ἀριστοτέλης τοῦτο γὰρ τῷ ὄντι ἀδύνατον ) , ἀλλὰ τὰς ἰδιότητας τῶν αἰτίων ἡμῖν ἐκθέσθαι βουληθείς · κἂν γὰρ μυριάκις μὴ ἔστιν ἕκαστον τούτων κατ᾿ ἰδίαν θεωρῆσαι , ἀλλ᾿ οὖν τῷ λόγῳ χωρίζονται ἀπ᾿ ἀλλήλων . ὅταν γὰρ εἴπω ῾ἀνὃριαντοποιόν᾿ , εἰ καὶ ἕν τι πρᾶγμα εἶπον τῷ ὑποκειμένῳ , ἀλλ’ οὖν τῷ λόγῳ οὐκ ἔστιν ἕν . τῷ γὰρ ἀνδριαντοποιῷ οὐ ταὐτὸν τὸ αἰτίῳ εἶναι καὶ προσεχεῖ αἰτίῳ · εἰ γὰρ ταὐτὸν ἦν αἴτιον εἰπεῖν καὶ προσεχές , πᾶν αἴτιον προσεχὲς ἂν ἦν . τὸ δὲ ἁπλοῦν καὶ τὸ συμπεπλεγμένον , ἵνα συμπλέκωμεν ἢ τῷ καθ’ αὑτὸ τὸ κατὰ συμβεβηκὸς ἢ τῷ προσεχεῖ τὸ πόρρω κἂν ἄμφω ἢ καθ’ αὑτὰ ὑπάρχει ἢ κατὰ συμβεβηκός . ὥστε ἰδιότητας αἰτίων παραδέδωκεν ἡμῖν διὰ τούτων , καὶ οὐχ ἁπλῶς χωρίζεσθαι δυνάμενον ἀριθμὸν αἰτίων . καὶ οὐδέν γε διαφέρει τὸ δυνάμει καὶ τὸ ἐνεργείᾳ συμπλέκειν ταῖς ἄλλαις τρισὶν ἀντιθέσεσιν , ἢ ἄλλην τινὰ συμπλέκειν μετὰ τῶν λοιπῶν τῇ κατὰ τὸ δυνάμει καὶ τὸ ἐνεργείᾳ · ἁπλῶς γὰρ τὰς συμπλοκὰς αὐτῶν τὰς πρὸς ἀλλήλας ζητοῦμεν . Τῷ λόγῳ οὖν ἑκάστην ἰδιότητα τῶν λοιπῶν χωρίσας , καθ’ αὑτὸ κατὰ συμβεβηκὸς προσεχὲς πόρρω ἁπλοῦν σύνθετον , εὑρίσκει τούτων τὰς διαφορὰς ἕξ , ὧν ἑκάστη συμπλεκομένη τῷ δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ δώδεκα αἰτίων ἀριθμὸν ποιεῖ . εἰ δέ τις μὴ λόγῳ μόνῳ θεωρεῖν ταύτας τὰς διαφορὰς βούλεται , ἀλλὰ τὰς ἐν ὑπάρξει δυναμένας ἀποδίδοσθαι ζητοίη , εὕροι ἄν οὕτως · τῶν γὰρ καθ’ αὑτὸ αἰτίων ἢ προσεχῶν ὄντων ἢ πορρωτέρω , καὶ τῶν κατὰ συμβεβηκὸς ὁμοίως , γίνονται τέσσαρα μόρια ἁπλᾶ τὰ ὑποκείμενα , ἀνδριαντοποιὸς καθ’ αὑτὸ προσεχές , τεχνίτης καθ’ αὑτὸ πορρωτέρω , ὁ λευκὸς κατὰ συμβεβηκὸς προσεχές , ὁ κεχρωσμένος κατὰ συμβεβηκὸς πορρωτέρω . καὶ τούτων πλείονα ἁπλᾶ γίνεσθαι ἀδύνατον . εἰ δὲ ταῦτα συμπλέκειν ἀλλήλοις βουληθείημεν , γένοιντ’ | ἂν αἱ πᾶσαι ἐκ τούτων συμπλοκαὶ ἓξ κατὰ τὴν ἐν εἰσαγωγῇ παραδεδομένην ἡμῖν μέθοδον · εἰ γὰρ λάβοιμεν τὸν τρία ἀριθμὸν μονάδι τῶν τεσσάρων λείποντα , καὶ πολλαπλασιάσωμεν τὸν τρία ἐπὶ τὸν τέσσαρα , καὶ τῶν γενομένων δώδεκα τὸν ἥμισυν λάβωμεν , τουτέστι τὸν ἕξ , τοσαύτας μόνας εὑρήσομεν τῶν αἰτίων τὰς συμπλοκὰς γινομένας . εἰσὶ δὲ αἱ ὑποκείμεναι τεχνίτης ἀνδριαντοποιός αὕτη καθ᾿ αὑτὸ προσεχές τε ἅμα καὶ πόρρω ) , ἀνδριαντοποιὸς λευκός ( καθ’ αὑτὸ ἅμ καὶ κατὰ συμβεβηκὸς καὶ προσεχές ) , ἀνδριαντοποιὸς κεχρωσμένος ( προσεχὲς καὶ πόρρω , καὶ καθ’ αὑτὸ καὶ κτὰ συμβεβηκός ) , τεχνίτης λευκός ( πάλιν προσεχὲς καὶ πόρρω , καὶ καθ’ αὑτὸ καὶ κατὰ συμβεβηκός · ὥστε ἡ τετάρτη καὶ ἡ τρίτη αἱ αὐταὶ μέν , διαφέρουσι δὲ ὅτι ἐν μὲν τῇ τρίτῃ τὸ μὲν καθ’ αὑτὸ ἦν τὸ προσεχὲς ὁ ἀνδριαντοποιὸς τὸ δὲ συμβεβηκὸς τὸ πόρρω ὁ κεχρωσμένος , ἐν δὲ τῇ τετάρτῃ ἀνάπαλιν τὸ μὲν καθ’ αὐτὸ πόρρω ὁ τεχνίτης τὸ δὲ κατὰ συμβεβηκὸς προσεχὲς ὁ λευκός ) , πέμπτη συμπλοκὴ κεχρωσμένος τεχνίτης καθ’ αὑτὸ ἅμα καὶ κατὰ συμβεβηκὸς καὶ πόρρω ) , ἕκτη κεχρωσμένος λευκός ( κατὰ συμβεβηκὸς προσεχὲς ἅμα καὶ πόρρω ) . δεῖ οὖν εἰς τὸ καθ’ αὑτοί καὶ κατὰ συμβεβηκὸς διελόντας καὶ εἰς τὸ προσεχὲς καὶ πόρρω μηκέτι ταῦτα διελεῖν εἰς τὸ ἁπλοῦν καὶ τὸ συμπεπλεγμένον , ἀλλ᾿ εὐθὺς εἰς τὸ δυνάμει καὶ τὸ ἐνεργείᾳ · καὶ οὕτως οὔτε δὶς τὰ αὐτὰ ληψόμεθα , καὶ σωθήσεται ὁ τῶν δώδεκα τρόπων ἀριθμός . Ἴσως δὲ ἔτι προσαπορήσειέ τις τῇ διαιρέσει ἐκ τῶν εἰρημένων λαβὼν τὰς ἀφορμάς , ὅτι τοῦ προσεχοῦς καθ’ αὑτὸ διῃρημένου εἰς τὸ ἁπλοῦν καὶ τὸ συμπεπλεγμένον οὐκ ἔδει τὸ καθ’ αὑτὸ πόρρω πάλιν εἰς τὰ αὐτὰ διαιρεθῆναι , εἴ γε τὸ προσεχὲς καθ’ αὑτὸ συμπλέκεται ἢ τῷ κατὰ συμβεβηκὸς ἢ τῷ πόρρω . φημὶ οὖν ὅτι μάλιστα μὲν ὥσπερ τὸ καθ’ αὑτὸ συμπλέκεται τῷ κατὰ συμβεβηκός , οὕτω καὶ τὸ πόρρω καθ’ αὑτὸ τῷ κατὰ συμβεβηκός , καὶ ἔδει διὰ ταῦτα καὶ τοῦτο διαιρεθῆναι · ἄλλως τε ὅταν λέγωμεν τὸ καθ’ αὑτὸ προσεχὲς συμπλέκεσθαι τῷ πόρρω , οὐ πάντως τοῦτό φαμεν ὅτι τῷ καθ’ αὑτὸ πόρρω συμπλέκεται , ἀλλὰ μάλιστα τῷ κατὰ συμβεβηκός , ἵν’ οὕτως ᾖ τὸ προσεχὲς καθ’ αὑτὸ συμπλεκόμενον τῷ κατὰ συμβεβηκός . <τὸ δὲ κατὰ συμβεβηκὸς> ἢ τῷ πόρρω συμπλέκεται ἢ τῷ προσεχεῖ · ἀλλ’ ὅταν τῷ προσεχεῖ συμπλέκηται , οὐκ ἔστιν ἡ συμπλοκὴ πρὸς τὸ προσεχές ( ἄμφω γὰρ ἓν καὶ ταὐτὸν κατὰ τοῦτο ) , ἀλλὰ πρὸς τὸ κατὰ συμβεβηκὸς μόνον . ὥσπερ οὖν καὶ ὅταν τὸ προσεχὲς καθ’ αὑτὸ τῷ πόρρω καθ᾿ αὑτὸ συμπλέκηται , ἡ συμπλοκὴ οὐ πρὸς τὸ καθ’ αὑτὸ ἀλλὰ πρὸς τὸ πόρρω , οὕτως οὖν καὶ τὸ πόρρω καθ’ αὑτὸ ὅταν λέγωμεν συμπεπλέχθαι ἢ πρὸς τὸ κατὰ συμβεβηκὸς ἢ πρὸς τὸ προσεχές , τῷ κατὰ συμβεβηκὸς ἢ προσεχεῖ ἢ πόρρω λέγομεν συμπεπλέχθαι ( καὶ πάλιν ἐπὶ τούτου ἡ συμπλοκὴ ἡ πρὸς τὸ κατὰ συμβεβηκὸς πόρρω οὐκ ἔστι πρὸς τὸ πόρρω , ἀλλὰ πρὸς τὸ κατὰ συμβεβηκὸς μόνον ) , εἰ δὲ καὶ τῷ καθ’ αὑτὸ προσεχεῖ συμπλέκεται , ὡς προσεχεῖ οὐχ ὡς καθ’ αὑτό . εὐλόγως ἄρα ἐπί τε τοῦ προσεχοῦς καθ’ αὑτὸ καὶ ἐπὶ τοῦ πόρρω λαμβάνομεν τὴν κατὰ τὸ ἁπλοῦν καὶ τὸ συμπεπλεγμένον διαίρεσιν , τοῦ συμπεπλεγμένου σημαίνοντος κοινῇ μὲν τὴν πρὸς τὸ κατὰ συμβεβηκὸς συμπλοκὴν ἐπ’ ἀμφοτέρων , ἰδίᾳ δὲ ἐπὶ μὲν τοῦ προσεχοῦς τὴν πρὸς τὸ πόρρω , τὸ πόρρω τοῦτο εἴτε καθ’ αὑτὸ εἴη εἴτε κατὰ συμβεβηκός , ἐπὶ δὲ τοῦ πόρρω τὴν πρὸς τὸ προσεχές , εἴτε πάλιν καθ’ αὑτὸ εἴη εἴτε κατὰ συμβεβηκός · εἰς γενικώτερα γὰρ κατέληξεν ἡ οιαιρεσις , οὐκ εἰς εἰδικώτατα . Οἱ μὲν οὖν τρόποι τῶν αἰτίων τοσοῦτοι . ὁσαχῶς οὖν τὰ αἴτια λέγεται , τοσαυταχῶς καὶ τὰ αἰτιατά · καὶ ἐπὶ τῶν αἰτιατῶν γὰρ εὑρήσεις τὰ μὲν καθ’ αὑτὸ τὰ δὲ κατὰ συμβεβηκός , καὶ τὰ μὲν προσεχῆ τὰ δὲ πόρρω , καὶ τὰ μὲν ἁπλᾶ τὰ δὲ συμπεπλεγμένα , πάντα δὲ ταῦτα τὰ μὲν · δυνάμει τὰ δὲ ἐνεργείᾳ . αἰτιατὰ δέ φησιν εἶναι ὑλικόν τε καὶ εἰδικόν · εὔδηλον γὰρ ὡς οὔτε ποιητικὸν οὔτε τελικὸν αἰτιατόν ἐστιν , ἀλλ’ εἰδικὸν μὲν οἷον ὁ ἀνδριάς , ὑλικὸν δὲ οἷον ὁ χαλκός . μᾶλλον δὲ οὐδὲ ἡ ὕλη ἐστὶν αἰτιατόν , ἀλλὰ μόνως τὸ εἶδος · πᾶν γὰρ τὸ γινόμενον εἶδός τί ἐστι καὶ οὐδὲν ὡς ὕλη γίνεται · ἡ γὰρ κυρίως ὕλη οὔτε γίνεται ὑπὸ φύσεως οὔτε φθείρεται . ἀλλ’ εἰ καὶ μηδὲν ὡς ὅλη γίνεται , ἀλλ’ οὖν ἐπειδὴ αἱ προσεχεῖς ὗλαι εἴδη τινά εἰσι καὶ γίνονται πολλὰ καὶ μάλιστα ἐπὶ τῶν τεχνητῶν οὐ δι᾿ αὐτὰ ἐκεῖνα ἀλλ’ ἵνα ἄλλων ὕλη ᾖ ( οἷον ὁ χαλκὸς καὶ τὰ λοιπὰ τῶν μετάλλων ) , διὰ τοῦτο καὶ τὴν ὕλην αἰτιατὸν εἶπεν , οὐχ ὕλης μένοντος τοῦ γινομένου , ἀλλ’ εἴδους . διότι δὲ συμβέβηκε τὴν προσεχῆ ὕλην εἶδος εἶναι , διὰ τοῦτο λέγων τὴν ὕλην γίνεσθαι , εἰσὶν οὖν , φησί , καὶ ἐπὶ τούτων πάντες οἱ τρόποι τῶν αἰτίων . ὅταν μὲν γὰρ εἴπω εἰκόνα Σωκράτους γεγονέναι , καθ᾿ αὑτὸ εἶπον αἰτιατὸν καὶ προσεχές , ὅταν δὲ εἰκόνα ἁπλῶς ἢ ὁμοίωμα , καθ’ αὑτὸ καὶ πόρρω · καὶ ὅταν μὲν εἴπω δίπηχυν εἰκόνα ἢ δεκάπηχυν , κατὰ συμβε - βηκὸς εἶπον καὶ προσεχές , ὅταν δὲ μικρὰν ἢ μεγάλην , κατὰ συμβεβηκὸς καὶ πόρρω , ὅταν δὲ δεκάπηχυν εἰκόνα ἢ μεγάλην εἰκόνα , συμπεπλεγμένον εἶπον αἰτιατόν · καὶ ὅταν μὲν εἰκόνα γενήσεσθαι , δυνάμει , ὅταν δὲ γενέσθαι , ἐνεργείᾳ . καὶ ἐπὶ τῆς ὕλης ὡσαύτως , ὡς ὅταν εἴπω χαλκὸν γεγενῆσθαι ἢ μέταλλον , ἢ ἐρυθρὸν χαλκὸν ἢ εὔηχον χαλκόν , καὶ ἐπὶ πάντων οὕτω . ἄλλως δὲ δῆλον ὅτι ἐπὶ τῶν αἰτίων τὸ εἶδος εἰλήφαμεν , καὶ ἄλλως ἐπὶ τῶν αἰτιατῶν · μὲν γὰρ λέγεται τὸ εἶδος , ὅταν ὡς συμπληρωτικὸν τοῦ συνθέτου θεωρῆται , ὡς δὲ ἀποτέλεσμα ὂν τοῦ ποιητικοῦ αἰτίου αἰτιατὸν λέγεται . Λαβὼν δὲ τῷ εἰρημένῳ τρόπῳ πάντας τῶν αἰτίων τοὺς τρόπους ; ἐφεξῆς παρακολουθοῦντά τινα θεωρήματα τοῖς αἰτίοις παραδίδωσι πλείονα . καὶ πρῶτόν γε τοῦτο , ὅτι ὄντων τῶν ἐνεργείᾳ αἰτίων καὶ τῶν δυνάμει , ὁμοίως δὲ καὶ τῶν ἐνεργείᾳ αἰτια|τῶν καὶ τῶν δυνάμει , οὐχ ὥσπερ ἔχουσι τὰ ἐνεργείᾳ αἴτια πρὸς τὰ ἐνεργείᾳ αἰτιατά , οὕτως ἔχουσι καὶ τὰ δυνάμει αἴτια πρὸς τὰ δυνάμει αἰτιατά · τὰ μὲν γὰρ ἐνεργείᾳ αἴτια καὶ αἰτιατὰ ἅμα ἢ εἰσὶν ἢ οὐκ εἰσίν ( ἄμα γὰρ ὁ ἐνεργείᾳ πρίων ἐστὶ καὶ τὸ ἐνεργείᾳ πριζόμενον , καὶ ὁ ἐνεργεία οἰκοδομῶν καὶ τὸ ἐνεργείᾳ οἰκοδομούμενον · καὶ εἰ παύσεται τῆς ἐνεργείας ὁ οἰκοδομῶν , εὐθὺς καὶ τὸ οἰκοδομούμενον παύσεται ) , ἐπὶ δὲ τῶν δυνάμει οὐχ οὕτως · οὐ γὰρ συμφθείρεται τῷ οἰκοδόμῳ ἡ οἰκία , ἀλλ᾿ ἔστι καὶ μετὰ τὸ φθαρῆναι τὸν οἰκοδόμον · καὶ ὁ μὲν δυνάμει οἰκοδόμος οὐκ ἔστι , τὸ δὲ δυνάμει οἰκοδομούμενον ἔστιν . ἰστέον δὲ ὅτι δυνάμει νῦν λέγει οὐ τὸ σύνηθες λέγω δὴ τὸ μήπω μὲν ἠγμένον εἰς τὴν ἐνέργειαν , δυνάμενον δὲ ἀχθῆναι ) , ἀλλὰ τὸ πεπαυμένον τῆς ἐνεργείας καὶ μηκέτι ὂν ἐν κινήσει , οἷον τὴν ᾠκοδομημένην οἰκίαν , δυνάμει οἰκοδομητὸν λέγων αὐτὴν παρὰ τὸ μὴ νῦν οἰκοδομεπισθαι . ἐπεὶ οὖν [ ὅτι ] οἶδε καὶ αὐτὸς ὅτι τὸ κυρίως δυνάμει ἅμα ἢ ἔστιν ἢ οὐκ ἔστι μετὰ τοῦ αἰτίου , ὥσπερ καὶ τὸ ἐνεργείᾳ , εὐθὺς ἐφεξῆς λέγει , ὅτι δεῖ ἀποδιδόναι τὰς μὲν δυνάμεις τῶν δυνατῶν , τὰ δὲ ἐνεργοῦντα πρὸς τὰ ἐνεργούμενα . οὕτως ἄρα οἶδεν ὅτι ὡς ἔχουσι τὰ αἴτια , οὕτως ἔχουσι καὶ τά αἰτιατὰ ἐπί τε τῶν δυνάμει καὶ τῶν ἐνεργείᾳ . Μετὰ τοῦτό φησιν , ὅτι δεῖ τὰς αἰτίας ἑκάστου ἀποδιδόντα τὰς κυριωτάτας καὶ προσεχεστάτας ἀποδιδόναι · τοῦτο δέ ἐστιν , ἐφ’ ᾧ παύεται ἡ ζήτησις τοῦ διὰ τί . οἷον τί τῆς οἰκίας αἴτιον ; οὐ δεῖ λέγειν ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἢ ὁ τεχνίτης , ἀλλὰ τὸ προσεχέστατον αἴτιον ὅτι ὁ οἰκοδόμος , καὶ ὁ οἰκοδόμος οὐ καθὸ ἄλλο τί ἐστιν , ἀλλὰ καθὸ τὴν οἰκοδομικὴν ἔχει · οὐ γὰρ καθὸ φέρε εἰπεῖν φαλακρός ἐστιν ἢ μουσικὸς ἢ ὅλως ἄνθρωπος . ἔτι , φησί , δεῖ τὰ μὲν γένη τῶν γενῶν ἀποδιδόναι , τὰ δὲ καθ’ ἕκαστον τῶν καθ’ ἕκαστον . οἷον ἐρωτῶντά με τί τοῦ τεχνητοῦ πράγματος αἴτιον , οὐ δεῖ λέγειν ὅτι ὁ οἰκοδόμος οὐδὲ ὁ γεωμέτρης , ἀλλὰ τὸ γενικὸν αἴτιον ἀποδιδόναι ὅτι ὁ τεχνίτης · τῆς δὲ οἰκίας τί τὸ αἴτιον , ὅτι ὁ οἰκοδόμος , τῆσδε δὲ τῆς οἰκίας , ὅδε ὁ οἰκοδόμος · καὶ ἁπλῶς εἰ μὲν τὸ αἰτιατὸν γενικώτατον ᾖ , καὶ τὸ αἴτιον γενικώτατον ἀποδιδόναι , εἰ δὲ μερικώτατον ᾖ καὶ καθ’ ἕκαστον , καὶ τὸ αἴτιον ὡσαύτως . ἔτι φησὶ τῶν μὲν δυνάμει αἰτιατῶν τὰ δυνάμει αἴτια ἀποδοτέον , τῶν δὲ ἐνεργείᾳ τὰ ἐνεργείᾳ · οἷον τῆς ἐνεργείᾳ οἰκίας τὸν ἐνεργείᾳ οἰκοδόμον , τῆς δὲ δυνάμει τὸν δυνάμει . Ταῦτα δὲ τὰ θεωρήματα παραδέδωκεν , ἱκανὰ πάνυ ὄντα τεχνῶσαι τὴν ψυχὴν πρὸς τὰς φυσικωτάτας τε καὶ λογικωτάτας τῶν πραγμάτων αἰτιολογίας . καὶ ἐκ τούτων καὶ ἡ ἐν Κατηγορίαις περὶ τῶν πρός τι ἀπορία ἐπελύθη · ἐζητεῖτο γὰρ πῶς ἅμα τῇ φύσει ἐστὶ τὰ πρός τι , εἴ γε ὁ τοῦ κύκλου τετραγωνισμὸς ἐπιστητὸν μέν ἐστιν , ἐπιστήμη δὲ τούτου οὐκ ἔστιν . ἔχεις οὖν ἐντεῦθεν τὴν τούτου ἐπίλυσιν , ὅτι δεῖ οὐ τὰ τυχόντα αἴτια τῶν τυχόντων αἰτιατῶν ἀποδίδοσθαι , ἀλλὰ τὰ σύστοιχα . ὁ γὰρ τοῦ κύκλου τετραγωνισμὸς δυνάμει ἐστὶν ἐπιστητὸν οὐκ ἐνεργείᾳ · ἔστιν οὖν τούτου καὶ ἡ δυνάμει ἐπιστήμη , καὶ εἰ ἐνεργείᾳ γένοιτο ἐπιστητόν , πάντως καὶ ἐνεργείᾳ αὐτοῦ ἐπιστήμη ἔσται . καὶ ἡ ἀπορία συνέβη ἐκ τοῦ τοῦ δυνάμει ἀπιστητοῦ ἐνεργείᾳ ζητεῖν τὴν ἐπιστήμην . Τρόποι δὲ τῶν αἰτίων ἀριθμῷ μέν εἰσι πολλοί , κεφαλαιούμενοι δὲ καὶ οὗτοι ἐλάττους . ἕκαστον , φησί , τῶν αἰτίων κατὰ πολλοὺς τρόπους γίνεται · οἷον τὸ ποιητικὸν καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον , τὸ ὑλικόν φημι καὶ εἰδικὸν καὶ τελικόν . ἀριθμῷ δὲ πολλούς φησιν , οἷον τὸ οἰκοδομικὸν ἢ τὸ γεωμετρικὸν ἢ τεκτονικὸν καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τῶν κατὰ μέρος τεχνῶν , ἀλλὰ ταῦτα πάντα συγκεφαλαιούμενα ἀνάγονται ὑπὸ τὸ καθ’ αὑτὸ αἴτιον . λέγομεν πάλιν τὸ λευκὸν αἴτιον ἢ τὸ φαλακρὸν ἢ τὸ σιμὸν καὶ ἐπὶ πάντων τῶν ὁμοίων , ἀλλὰ πάντα τὰ τοιαῦτα ἀνάγονται ὑπὸ τὸ κατὰ συμβεβηκὸς αἴτιον . ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων . p . 195a29 Λέγεται γὰρ αἴτια πολλαχῶς , καὶ αὐτῶν τῶν ὁμοειδῶν προτέρως καὶ ὑστέρως . Ὁμοειδῶν , οἷον τῶν ποιητικῶν ἢ τῶν ὐλικῶν · ἕκαστον γὰρ τούτων , φησί , πολλαχῶς λέγεται . ἐκτίθεται δὲ τὴν τοῦ καθ’ αὑτὸ καὶ [ τὴν ] τοῦ κατὰ συμβεβηκὸς ἀντίθεσιν , καὶ τὴν τοῦ προσεχοῦς καὶ τοὐ πόρρω συμπεπλεγμένην . ἐκθέμενος γὰρ τὸ καθ’ αὑτὸ εὐθὺς συμπλέκει αὐτῷ τὸ προσεχὲς καὶ τὸ πόρρω , καὶ πάλιν τὸ κατὰ συμβεβηκὸς θεὶς πάλιν συμπλέκει αὐτῶ τὸ προσεχὲς καὶ τὸ πόρρω . p . 195a30 Οἷον ὑγείας ὁ ἰατρὸς καὶ ὁ τεχνίτης , καὶ τοῦ διὰ πασῶν τὸ διπλάσιον καὶ ὁ ἀριθμός . Τοῦ καθ’ αὑτὸ παράδειγμα καὶ τοῦ ἐν τούτῳ προσεχοῦς καὶ τοῦ πόρρω · πόρρω μὲν γὰρ αἴτιον καὶ καθ’ αὑτὸ ὁ ἰατρός , προσεχὲς δὲ καὶ πόρρω ὁ τεχνίτης , καὶ ἔτι πορρωτέρω ὁ ποιός , καὶ τῆς διὰ πασῶν ἁρμονίας προσεχὲς μὲν αἴτιον τὰ δύο πρὸς ἕν , πορρωτέρω δὲ τὸ διπλάσιον , καὶ ἔτι πορρωτέρω ὁ ἀριθμός . καὶ ἀεὶ τὰ περιέχοντα πρὸς τὸ καθ᾿ ἕκαστον , τουτέστι τὰ περιέχοντα τὰ προσεχῆ αἴτια · ταῦτα γὰρ εἶπε καθ’ ἕκαστα , τὰ προσεχῆ , διὰ τὸ μὴ δύνασθαι εἰς μερικώτερα διαιρεθῆναι . p . 195a32 Ἔτι δὲ ὡς τὸ συμβεβηκὸς καὶ τὰ τούτου γένη . Δείξας ἐπὶ τοῦ καθ’ αὑτὸ τὸ προσεχὲς καὶ τὸ πόρρω , βούλεται καὶ ἐπὶ τοῦ κατὰ συμβεβηκὸς τὸ αὐτὸ δεῖξαι , καὶ πρὶν τοῦτο δείξει , πρότερον τὴν διαφορὰν δείκνυσι τοῦ καθ’ αὑτὸ καὶ τοῦ κατ·ὰ συμβεβηκός . οἷον ἀνδριάντος ἄλλως Πολύκλειτος καὶ ἄλλως ἀνδριαντοποιός . ὁ μὲν γὰρ ἀνδριαντοποιὸς | καθ’ αὑτὸ αἴτιος τοῦ ἀνδριάντος , ὁ δὲ Πολύκλειτος κατὰ συμβεβηκός · συμβέβηκε γὰρ τὸν ἀνδριαντοποιὸν Πολύκλειτον εἶναι . δῆλον δὲ ὅτι οὕτως ἐνταῦθα λέγεται τῷ ἀνδριαντοποιῷ συμβεβηκέναι ὁ Πολύκλειτος , ὥσπερ ἐν Κατηγορίαις τῷ δεσπότῃ ὁ ἄνθρωπος . καὶ τὰ πε - ριέχοντα δὲ τὸ συμβεβηκός . εἰπὼν δὲ τὴν διαφορὰν τοῦ καθ’ αὑτὸ καὶ τοῦ κατὰ συμβεβηκός , βούλεται λοιπὸν εἰπεῖν τὸ προσεχὲς καὶ τὸ πόρρω . ἔστι γὰρ προσεχὲς μὲν κατὰ συμβεβηκὸς αἴτιον τοῦ ἀνδριάντος ὁ ἄνθρωπος , πορρωτέρω δὲ τὸ ζῷον ἢ τὸ ἔμψυχον · οὐ καθ’ αὑτὸ γὰρ ὁ ἄνθρωπος αἴτιος τοῦ ἀνδριάντος ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός , διότι συμβέβηκε τῷ ἀνδριαντοποιῷ ἀνθρώπῳ εἶναι . p . 195b1 Ἔστι δὲ καὶ τῶν συμβεβηκότων ἄλλα ἄλλων πορρώτερον ἐγγύτερον , οἷον εἰ ὁ λευκὸς καὶ ὁ μουσικὸς λέγοιτο αἴτιος ἀνδριάντος . Ἤ εἰς κατασκευὴν τοῦ προτέρου τοῦτο ἐπήγαγεν , ὅτι ἐστὶ τοῦ συμβεβηκότος τὸ μὲν προσεχὲς τὸ δὲ πόρρω , ἵνα τὸν δἑ ἀντὶ τοῦ γάρ ἀκούσωμεν , ἢ βούλεται διὰ τούτων δεῖξαι , ὅτι καὶ τῶν τῆς αὐτῆς τάξεως συμβεβηκότων τὰ μὲν οἰκειότερα μᾶλλόν ἐστι τοῖς καθ’ αὑτὸ αἰτίοις , τὰ δὲ ἧττον , ἵνα τὸ πορρώτερον καὶ ἐγγύτερον ἀντὶ τοῦ οἰκειότερον καὶ ἀνοικειότερον ἀκούσωμεν . ὅθεν καὶ τὰ παραδείγματα τὰ τοιαῦτα ἔθηκε τὸν λευκὸν καὶ τὸν μουσικόν , ὧν οὐδέτερον περιεκτικώτερόν ἐστιν , ἀλλὰ τὸ μὲν μουσικὸν οἰκειότερον , ὅπερ οὐδενὶ ἄλλῳ συμβαίνει ἢ τῷ ἀνθρώπῳ , ὅπερ καθ᾿ αὑτὸ τῷ μουσικῷ συμβέβηκεν , ἧττον δὲ οἰκεῖον τὸ λευκόν · καὶ γὰρ ἄλλοις πολλοῖς παρά τὸν ἄνθρωπον . p . 195b3 Παρὰ πάντα δὲ τὰ οἰκείως λεγόμενα . Ὅτι καὶ ἔστι τρίτη ἀντίθεσις τοῦ τρόπου τῶν αἰτίων ἡ κατὰ τὸ δυνάμει καὶ κατὰ τὸ ἐνεργείᾳ , ἑτέρα οὖσα τοῦ καθ’ αὑτὸ καὶ τοῦ κατὰ συμβεβηκός · οἰκείως γὰρ λεγόμενα εἶπε τὸ καθ’ αὑτό . p . 195b6 ‘0μοίως δὲ λεχθήσεται καὶ ἐφ’ ὧν αἴτια τὰ αἴτια τοῖς εἰρημένοις . Ὅσα , φησίν , ἐπὶ τῶν αἰτίων εἴπομεν , τὰ αὐτὰ καὶ ἐπὶ τούτων ἐροῦμεν ὧν τὰ αἴτια αἴτιά εἰσι , λέγω δὴ τὰ αἰτιατά . τὰ δὲ ἑξῆς · ὁμοίως δὲ τοῖς εἰρημένοις λεχθήσεται ταῦτα · ὁ ἀνδριαντοποιὸς αἴτιος τοῦ ἀνδριάντος , ὁ δὲ ἀνδριὰς αἰτιατόν ἐστιν , ὅπερ ὡς εἶδος δοκεῖ αἴτιον , πλὴν ἐπεὶ ἐκ τοῦ ἀνδριαντοποιοῦ ὡς αἰτίου γέγονε , δοκεῖ αἰτιατὸν εἶναι . καὶ ἐνταῦθα γοῦν τοὺς προειρημένους τρόπους , τὸν καθ’ αὑτὸ τὸν κατὰ συμβεβηκὸς τὸν πόρρω τὸν προσεχῆ τὸν συμπεπλεγμένον τὸν ἁπλοῦν , εὑρήσεις χώραν ἔχοντας , καὶ ἔτι τῶν ὑλικῶν αἰτίων οὕτω † ἐξελάβειν ἐφ’ ὧν τὰ αἴτια αἴτιά εἰσιν . οἷον τοῦδε τοῦ ἀνδριάντος ἢ ἀνδριάντος ἢ ὅλως εἰκόνος · τοῦ εἴδους ὡς αἰτιατοῦ παραδείγματος . προσεχέστατον μὲν οὖν αἴτιον ὅδε ὁ ἀνδριὰς οἷον ὁ Ὅμηρος ) , πορρωτέρω δὲ ἀνδριὰς ἀπλῶς , καὶ τούτου πορρώτερον ἡ εἰκών · τὸν δὲ χαλκὸν εἰς παράδειγμα τοῦ ὑλικοῦ αἰτίου ὡς αἰτιατοῦ τέθεικεν , εἴπομεν δὲ ὅτι οὐδὲν ὡς ὕλη γίνεται , ἀλλὰ τὸ αὐτὸ γινόμενον εἶδός ἐστι . καὶ ἐπὶ τῶν συμβεβηκότων ὡσαύτως . ἐπειδὴ τῶν καθ’ αὑτὸ αἰτιατῶν παραδείγματα εἶπε , φησὶν ὅτι καὶ τὸ κατὰ συμβεβηκὸς τὸν αὐτὸν ἀποδώσομεν τρόπον ἐπὶ τῶν αἰτιατῶν , ὡς ὅταν εἴπω τριπήχη γενέσθαι εἰκόνα ἢ μεγάλην , καὶ τὰ ὅμοια . p . 195b10 Ἔτι δὲ δυμπλεκόμενα κἀκεῖνα καὶ ταῦτα λεχθήσεται . Tὴν ἑτέραν τῶν ἀντιθέσεων τὴν κατὰ τὸ ἀπλοῦν καὶ τὸ συμπεπλεγμένον προστίθησι νῦν . ταῦτα οὖν , φησί , τὰ ἁπλῶς εἰρημένα συμπεπλεγμένα λεχθήσεται , φημὶ δὴ τὰ καθ’ αὑτὸ καὶ κατὰ συμβεβηκός · συμπλέκεται γὰρ ταῦτα ἀλλήλοις καὶ ταῦτα πρὸς τὸ προσεχὲς καὶ τὸ πόρρω . p . 195b12 Ἀλλ’ ὅμως ἅπαντά ἐστι τὸ μὲν πλῆθος ἕξ , λεγόμενα δὲ δίχως . Ἀπαριθμεῖται πάλιν τὰ εἰρημένα , ὅτι ἕξ εἰσιν οἱ τρόποι καθ’ ἕκαστον τῶν αἰτίων κατὰ τὰς εἰρημένας τρεῖς ἀντιθέσεις , λέγονται δὲ διχῶς κατὰ τὸ δυνάμει καὶ τὸ ἐνεργείᾳ , ὥστε συμβαίνειν δώδεκα τοὺς τρόπους εἶναι καθ᾿ ἕκαστον τῶν αἰτίων . ἢ γὰρ ὡς τὸ καθ’ ἕκαστον , ἠὼς τὸ γένος , ἢ ὡς τὸ συμβεβηκός , ἢ ὡς τὸ γένος τοῦ συμβεβηκότος . δοκεῖ μὲν λέγων ἢ ὡς τὸ καθ’ ἕκαστον , ἢ ὡς τὸ γένος , τὴν προσεχοῦς καὶ τοῦ πόρρω ἀντίθεσιν λέγειν , τῷ δὲ ἐπαγαγεῖν ἢ ὡς τὸ συμβεβηκὸς ἐδήλωσεν ὅτι τοῦ καθ’ αὑτὸ ἦν ἡ προτέρα ἀντίθεσις ᾗ ἀντιδιέστειλε τὸ κατὰ συμβεβηκός . ἀλλ’ , ὡς καὶ ἔμπροσθεν εἶπον , τὴν τοῦ προσεχοῦς καὶ τοῦ πόρρω ἀντίθεσιν συνέπλεξεν ἑκατέρῳ , καὶ τῷ καθ’ αὑτό φημι καὶ τῷ κατὰ συμβεβηκός , ἐφεξῆς δὲ προστίθησι καὶ τὴν τοῦ ἁπλοῦ καὶ τοῦ συμπεπλεγμένου , καὶ τοῦ δυνάμει καὶ τοῦ ἐνεργείᾳ . p . 195b16 Διαφέρει δὲ τοσοῦτον , ὅτι τὰ μὲν ἐνεργοῦντα καὶ τὰ καθ’ ἕκαστον ἅμα ἔστι καὶ οὐκ ἔστι καὶ ὧν αἴτια . Ὅτι τὰ μὲν ἐνεργείᾳ πάντως ὡσαύτως ἔχουσι τά τε αἴτια καὶ τὰ αἰτιατά ( ἅμα γὰρ ἢ εἰσὶν ἢ οὐκ εἰσι ) , τὰ δὲ δυνάμει οὐ πάντως , ἀλλὰ δυνατὸν τὸ ἕτερον μὲν εἶναι τὸ δὲ ἕτερον οὔ . εἴπομεν δὲ περὶ ποίου δυνάμει λέγει . ἡ δὲ λέξις · διαφέρει , φησί , τὰ δυνάμει τῶν ἐνεργείᾳ , ὅτι τὰ μὲν ἐνεργεία αἴτια καὶ προσεχῆ ( τοῦτο γὰρ αὐτὸ σημαίνει τὸ καθ’ ἕκαστον , τὸ προσεχές ) ἅμα ἢ εἰσὶν ἢ οὐκ εἰσὶ τούτοις ὧν ἐστιν αἴτια . | p . 195b21 Δεῖ δὲ ἀεὶ τὸ αἴτιον ἑκάστου τὸ ἀκρότατον ζητεῖν . Ὅτι τὸ αἴτιον ζητοῦντας δεῖ τὸ ἀκρότατον ζητεῖν , τουτέστι τὸ προσεχέστατον · τεχνικὸν γὰρ τὸ αἴτιον ἀποδιδόντας μὴ τὸ τυχὸν ἀποδιδόναι , ἀλλὰ τὸ κυριώτατον , κυριώτατον δὲ τὸ προσεχέστατον . οἷον διὰ τί ὁ ἄνθρωπος οἰκοδομεῖ ἐρωτηθέντας οὐ δεῖ λέγειν ὅτι τεχνίτης ἐστίν , ἀλλ’ ὅτι οἰκοδόμος · διὰ τί δὲ ὁ οἰκοδόμος , διότι ἔχει τὴν οἰκοδομικὴν τέχνην . περαιτέρω δὲ προβαίνειν εὔηθες · πρῶτον γὰρ καὶ προσεχέστατον αἴτιον τῆς οἰκίας ἡ οἰκοδομικὴ τέχνη . p . 195b25 Ἔτι τὰ μὲν γένη τῶν γενῶν , τὰ δὲ καθ’ ἕκαστον τῶν καθ’ ἕκαστον . Ἕτερον θεώρημα καὶ αὐτὸ τεχνικὸν πάνυ · ἀπαιτούμενον αἰτίαν τινός , εἰ μὲν τὸ γενικώτατον εἴη , γενικὴν καὶ τὴν αἰτίαν ἀποδιδόναι . οἷον τίς αἴτιος τῆσδε τῆς εἰκόνος ; ὁ δεῖνα ζωγράφος . ἀπλῶς δὲ εἰκόνος ; ζωγράφος , οὐχ ὁ δεῖνα ἀλλ᾿ ἁπλῶς . καὶ τὰς μὲν δυνάμεις τῶν δυνατῶν , τὰ δὲ ἐνεργοῦντα πρὸς τὰ ἐνεργούμενα . ἕτερον θεώρημα ὅτι τῶν δυνάμει αἰτιατῶν αἴτια ἀποδοτέον τὰ δυνάμει , οἷον τῆς οἰκοδομηθησομένης οἰκίας τὸν οἰκοδομήσοντα οἰκοδόμον , τῶν δὲ ἐνεργείᾳ αἰτιατῶν τὰ ἐνεργείᾳ αἴτια , τῆς οἰκοδομουμένης τὸν οἰκοδομοῦντα . p . 195b28 Ὅσα μὲν οὖν τὰ αἴτια καὶ ὂν τρόπον αἴτια , ἔστω ἡμῖν διωρισμένα λέγεται δὲ καὶ ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον τῶν αἰτίων . Διαλεχθεὶς περὶ τῶν καθ’ αὑτὸ αἰτίων καὶ τῶν κατὰ συμβεβηκός , καὶ διαστειλάμενος αὐτὰ ἀπ’ ἀλλήλων καὶ ἀκριβῶς τὸν περὶ αὐτῶν διεξελθὼν λόγον , ἐπειδὴ τῶν κατὰ συμβεβηκὸς αἰτίων ἐστὶ καὶ ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον , βούλεται καὶ περὶ αὐτῶν διαλεχθῆναι · καὶ γὰρ πολλά φαμεν καὶ εἶναι καὶ γίνεσθαι ἀπὸ τύχης καὶ ἀπὸ ταὐτομάτου . καὶ ζητεῖ περὶ αὐτῶν , ἵνα ἀνάπαλιν τῇ τάξει τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν προβλημάτων εἴπωμεν ὥσπερ καὶ αὐτός , ἐν τίνι τῶν αἰτίων ἀποθετέον τὴν τύχην καὶ τὸ αὐτόματον , πότερον ἐν τῷ ποιητικῷ ἢ ἐν τῷ εἰδικῷ ἤ τινι τῶν ἄλλων , ἔπειτα τί διαφέρουσιν ἀλλήλων ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον , καὶ τί ποτε ὅλως ἐστὶν ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον , καὶ τέταρτον εἰ ὅλως ἔστιν ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον , ὅπερ ἔδει τῶν προβλημάτων πρότερον ἐκθέσθαι . ἐν γοῦν τῷ διαιτᾶν περὶ τῶν προβλημάτων τούτων ἀνάπαλιν ἄρξεται , καὶ πρῶτον ζητήσει εἰ ἔστιν ὅλως ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον , ἔπειτα τί ποτέ ἐστι ταῦτα , ἔπειτα τί διαφέρουσιν ἀλλήλων , καὶ τέταρτον ἐν ποίῳ τῶν αἰτίων αὐτὰ ἀποθετέον . πρότερον οὖν ζητήσει εἰ ὅλως ἔστιν ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον · ἀπορήσει γοῦν εἰς τοὐναντίον , ὅτι μήποτε οὐκ ἔστιν ὅλως ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον , ἀλλ’ ὀνόματα μόνον ἐστὶ ταῦτα κενὰ ἐν τῇ συνηθείᾳ κατὰ μηδενὸς πράγματος κατηγορύμενα . καὶ γὰρ τῶν λεγομένων ἀπὸ τύχης γίνεσθαι ἔστι , φησίν , εὑρεῖν ὡρισμένα τινὰ αἴτια τῆς γενέσεως . οἷον προῆλθέ τις εἰς ἀγορὰν ἐπί τινα χρείαν , εἶτα ἐλθὼν καταλαμβάνει ἐκεῖσε τὸν φίλον ἐξ ἀποδημίας ἐπανήκοντα , ὃν ἐβούλετο μὲν θεάσασθαι , οὐκ ᾤετο δὲ τηνικαῦτα ἢ ἐξ ἀποδημίας ἐπανήξειν ἢ εἰς ἀγορὰν εὑρίσκεσθαι · οὗτος λέγεται μὲν ἀπὸ τύχης τῷ φίλῳ περιτετυχηκέναι , κενὴ δέ τις ἔοικεν αἰτίας εἶναι ἀπόδοσις ἡ τύχη . ἔστι γὰρ ἐπί τι ὡρισμένον αἴτιον ἀναγαγεῖν τὴν αἰτίαν τούτου , τὴν κινήσασαν προαίρεσιν εἰς ἀγορὰν ἐλθεῖν · εἰ γὰρ καὶ μὴ διὰ τοῦτο ἡ πρόοδος εἰς ἀγορὰν γέγονεν , ἀλλ’ οὐδὲν ἕτερον αἴτιόν ἐστι τῆς τοῦ φιλου ἐντυχίας , ἢ τὸ βουληθῆναι εἰς ἀγορὰν ἐλθεῖν . εἰ τοίνυν τὴν μὲν τύχην ἀόριστον εἶναι αἴτιον καὶ οἱ τιθέμενοι λέγουσιν , ἔστι δὲ τῶν ἀπὸ τύχης λεγομένων γίνεσθαι ὡρισμένον τι αἴτιον ἀποδοῦναι , ἔοικε κενὸν εἶναι μόνον ὄνομα ἡ τύχη . ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ αὐτομάτου . ἐν πολέμῳ γὰρ διψήσας τις ἵππος κατέβαλε τὸν ἐπιβάτην καὶ ἔδραμεν ἐπὶ τὸ ὕδωρ , καὶ συμβολῆς γενομένης ἡττήθησαν καὶ ἀπώλοντο · λέγεται οὖν ὁ ἵππος ἐκ ὢ ταὐτομάτου σεσῶσθαι . λίθος κατηνέχθη ἄνωθεν , καὶ περιθραυσθεὶς τὰ ἐξέχοντα γέγονεν εἰς καθέδραν ἐπιτήδειος῾ καὶ λέγεται ἐκ ταὐτομάτου γενέσθαι . ἀλλὰ τούτων ἔστιν ὡρισμένα αἴτια ἀποδοῦναι τήν τε φυσικὴν τοῦ λίθου ὁρμὴν τὴν ἐπὶ τὸ κάτω κινήσασαν , καὶ τὴν τοῦ ἵππου δίψαν δι’ ἣν <ἐκ> τῆς παρατάξεως ἔφυγεν · ὥστε οὐκ ἔστιν ἡ λεγομένη τύχη καὶ τὸ αὐτόματον τινῶν αἴτια . ἔπειτα , φησίν , εἰ ἦν τι αἴτιον ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον , τί δήποτε οὐδεὶς τῶν παι σοφῶν τῶν γινομένων ἀποδιδοὺς τὰς αἰτίας τὴν τύχην καὶ τὸ αὐτόματον ἐν τοῖς αἰτίοις ἀπηριθμήσατο ; Αἱ μὲν οὖν ἀπορίαι αἱ ἀναιροῦσαι ἐκ τῶν αἰτίων τὴν τύχην αὗται , ἐπιλύεται δὲ αὐτὰς ὁ Ἀριστοτέλης , καὶ τέως τὸν πρότερον λόγον , ἐξ αὐτῶν ὧν οἱ ἀναιροῦντες τὴν τύχην φασί · τὰ γὰρ εἰς ἀναίρεσιν τῆς τύχης προφερόμενα τοὐναντίον κατασκευαστικά ἐστι τοῦ εἶναι τινῶν αἰτίαν τὴν τύχην . εἰ γὰρ δυνατὸν ἀεὶ πάντα τὰ γινόμενα εἴς τινας ὡρισμένας αἰτίας ἀνάγειν , ὡς οἱ ἀποροῦντές φασι καὶ ἡ ἀλήθεια ἔχει , ὅμως δὲ κατὰ κοινὴν ἔννοιαν πάντες ἄνθρωποι τὰ μὲν ἀπὸ τύχης γίνεσθαί φασι τὰ δὲ οὐκ ἀπὸ τύχης , καίτοι οὐκ ἀποροῦντες καὶ τὰ ἀπὸ τύχης λεγόμενα γίνεσθαι ἀνάγειν εἰς ὡρισμένας αἰτίας , ἔοικεν ἄρα καὶ ἡ τύχη τινῶν εἶναι αἰτία παρὰ τὴν ὡρισμένην ἀρχήν · τῷ γὰρ ὄντι εἰ <μὴ> ἀπὸ ὡρισμένης ἀρχῆς ἀνῆγον οἱ ἄνθρωποί τινα ἐπὶ τὴν ἀόριστον αἰτίαν τὴν τύχην καὶ τὸ αὐτόματον , κἂν ἔδοξάν τι λέγειν οἱ ἀποροῦντες , εἰ δὲ προφανὴς μὲν ἐπὶ τῶν ἀπὸ τύχης λεγομένων γίνεσθαι ἡ ὡρισμένη αἰ|τία , ὥσπερ δὲ ὑπ’ αὐτῆς τῆς ἀληθείας g 5r καὶ τῶν κοινῶν ἐννοιῶν ἀναγκαζόμενοι πάντες ἄνθρωποι οὐ τὴν ὡρισμένην αἰτίαν , ἀλλὰ τὴν τύχην τῶν οὕτω γινομένων αἰτιῶνται , πῶς οὐ τοὐναντίον ἄνθρωποι τοὺς πρᾶξίν τινα τῶν ἀπηγορευμένων ἐκ τοιαύτης αἰτίας ἐνεργήσαντας . οἷον δισκεύων τις ὦσε κατὰ τοῦ φίλου τὸν δίσκον μὴ βουλόμενος , ὁ δὲ πληγεὶς τέθνηκε , καὶ συγγνώμης παρὰ πάντων ἀξιοῦται ὁ φονεύσας · ἀπὸ τύχης γὰρ τὸν φόνον γενέσθαι φαμέν , οὐκ ἀπὸ προαιρέσεως . καίτοι ἔξεστι κἀπὶ τούτων εἰπεῖν ὅτι ἡ προαίρεσις αἰτία τοῦ φόνου ( εἰ γὰρ μὴ προείλετο ἀφεῖναι τὸν δίσκον , οὐκ ἄν ἐπλήγη ὁ φίλος ) , ἀλλ’ ὅμως οὐδεὶς τὴν προαίρεσιν αἰτιᾶται , ἐπεὶ ἔδωκεν ἄν τὴν τῆς τοιαύτης προαιρέσεως δίκην · ἀλλὰ τῆς μὲν ἀφέσεως ἡ προαίρεσις , τοῦ φόνου δὲ οὐχ ἡ προαίρεσις , ἀλλ’ ἡ τύχη . ἔστιν ἄρα καὶ ἡ τύχη τινῶν αἰτία . ἡ μὲν οὖν πρὸς τὴν προτέραν ἀπορίαν ἀπάντησις αὕτη . Πρὸς δὲ τὴν δευτέραν ἀπορίαν φησίν , ὅτι οὐκ ἐπειδὴ οὐδεὶς τῶν ἀρχαίων αἰτίαν τινῶν εἶπεν εἶναι τὴν τύχην , παρὰ τοῦτο ἀνῄρηται ἡ τύχη , ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔστιν ἡ τύχη , κακῶς οἱ πρότεροι παρῆκαν τὴν αἰτίαν ταύτην καὶ οὐδὲν περὶ αὐτῆς εἰρήκασιν . ἐγκαλεῖ δὲ καὶ τοῖς πρότερον φυσιολόγοις , ὅτι , καίτοι τινὰ ἀπὸ τύχης λέγοντες γίνεσθαι , οὐδὲν περὶ τύχης διελέχθησαν , τίς τέ ἐστι καὶ πῶς αἰτία τῶν ἐξ αὐτῆς γινομένων . ὁ γοῦν Ἐμπεδοκλῆς ἀπὸ τύχης φησὶ τὸν ἀέρα τὴν ἄνω χώραν κατειληφέναι · συγκεχυμένων γὰρ ὄντων πάντων ἅμα ἐν τῷ σφαίρῳ πρότερον , διακριθέντα ὑπὸ τοὐ νείκους ἕκαστον ἐνεχθῆναι εἰς τὸν τόπον ἐν ᾧ νῦν ἔστιν , οὐκ ἀπό τινος προνοίας , ἀλλ’ ὅπως ἔτυχε . λέγει γοῦν περὶ τῆς τοῦ ἀέρος ἐπὶ τὸ ἄνω κινήσεως . ὡς οὕτω συνέκυρσε θέων τότε , πολλάκι δ’ ἄλλως . νῦν μὲν γὰρ ὑπὲρ τὴν γῆν εἶναι καὶ τὸ ὕδωρ , ἄλλοτε δ’ εἰ τύχοι ἐν ἑτέρᾳ κοσμοποιΐᾳ , ἡνίκα πάλιν ἀπὸ τοῦ σφαίρου γίνεται κόσμος , ἄλλην τινὰ τάξιν καὶ τόπον ἀπολαβεῖν . καὶ τὰ μόρια δὲ τῶν ζῴων κατὰ τύχην οὕτω τὰ πλεῖστα γενέσθαι φησὶν ὡς ἄν εἰ ἀπὸ προνοίας ἐγένοντο , τοὺς μὲν ἐμπροσθίους ὀδόντας ὀξεῖς πρὸς τὸ τέμνειν ἐπιτηδείους , τοὺς δὲ γομφίους πρὸς τὸ λεαίνειν . ὥστε κατηγορίας ἄξιοι , διότι ὅλως τινὰ λέγοντες εἶναι ἀπὸ τύχης οὐδὲν περὶ τῆς τύχης διωρίκασιν . ἀλλ’ ὁ μὲν Ἐμπεκοκλῆς μικρῶν τινων τὴν τύχην αἰτιασάμενος , εἰ μηδένα αὐτῆς πεποίηται λόγον , ἥττονος ἄν εἴη κατηγορίας ἄξιος · εἰσὶ δέ τινες , φησί , λέγει δὲ τοὺς περὶ Δημόκριοὗ ] τὸν , οἳ τοῦ οὐρανοῦ τοῦδε καὶ τῶν θειοτάτων ἐν τοῖς φανεροῖς αἰτίαν αὐτὴν ἡγησάμενοι , οὐδὲ ἐπὶ σμικρόν τι περὶ αὐτῆς διελέχθησαν . ἀπείρους γὰρ κόσμους ὑποτιθέμενος ὁ Δημόκριτος , κατὰ τύχην μὲν ἔλεγεν ἐν τῷδε τῷ μέρει τοῦ κενοῦ ἀπείρου ὄντος τὸν κόσμον τοῦτον γενέσθαι , ἐν ἄλλῳ δὲ ἄλλον . ἀλλὰ καὶ αὐτῆς τῆς τῶν ὄντων διακοσμήσεως τὴν τύχην αἰτίαν φησὶν εἶναι · τάς τε γὰρ ἀτόμους κατὰ τύχην κινουμένας συνελθεῖν καὶ ποιῆσαι ἐξωτέρω μὲν τοῦ κόσμου παντὸς τὸν οὐρανὸν καὶ ἐφεξῆς ὡς ἔχει τάξεως τὰ λοιπά , καὶ τὴν γῆν δὲ κατὰ τύχην ἑστάναι · τὴν γὰρ τοῦ οδρανοῦ δίνην συμπεριάγειν ἑαυτῇ τὸν ἐντὸς ἀέρα . οὗτος δ’ ὁ ἀὴρ διὰ τὸ συνεχὴς εἶναι τῇ γῇ πανταχόθεν αὐτῆς ἁπτόμενος τῇ ὀξείᾳ περιδινήσει οὐκ ἐᾷ αὐτὴν καταπίπτειν , ἀλλ’ ἀκίνητον φυλάττει , ὥσπερ οἱ τὰς φιάλας πεπληρωμένας ὕδατος περιάγοντες καὶ μὴ ἐκχέοντές τι τοῦ ὕδατος διὰ τὴν ὀξεῖαν περιαγωγήν · ταχυτέρα γὰρ οὖσα ἡ κίνησις καὶ ἡ περιαγωγὴ τοῦ περιέχοντος τῆς κατὰ φύσιν τοῦ ἐντὸς κινήσεως φθάνει περιελθεῖν πρὶν ἐκεῖνο τῆς οἰκείας ἐκπεσεῖν ἕδρας . ὅθεν καὶ μέμφεται τῷ Δημοκρίτῳ , ὅτι τῶν μὲν μερικῶν οὐδὲν ἀπὸ τύχης γίνεσθαί φησιν ( οὐ γὰρ ἐκ τοῦ τυχόντος τὸ τυχὸν γίνεσθαι ) , καὶ ἐν τῇ τῶν κτὰ μέρος ἀποδόσει οἷον διὰ τί τὰ θερμὰ διακρίνει καὶ τὰ λευκά ; ἢ διὰ τί τὸ μέλι γλυκύ ; ) τὴν θέσιν καὶ τὴν τάξιν καὶ τὸ σχῆμα τῶν ἀτόμων αἰτιᾶται , αὐτῆς δὲ τῆς τῶν ὅλων γενέσεως τὸ αὐτόματον αἴτιον εἶναί φησι . καίτοι , φησί , τὸ ἐναντίον ἔδει ἐν μὲν τοῖς οὐρανίοις καὶ ταῖς τῶν στοιχείων ὁλότησι μηδὲν ἀπὸ τύχης μηδὲ ἀπὸ ταὐτομάτου εἶναι λέγειν , ἐν τοῖς κατὰ μέρος δέ , ἄν ἄρα , τὴν τύχην καὶ τὸ αὐτόματον αἰτιᾶσθαι . ἐν μὲν γὰρ τοῖς οὐρανίοις οὐδὲν ἐνδεχομένως γίνεται , οὐδὲ ποτὲ μὲν ἔστι ποτὲ δὲ οὐκ ἔστιν , ἀλλ’ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχουσι τά τε οὐράνια καὶ αἱ τῶν στοιχείων ὁλότητες , τὰ δὲ κατὰ μέρος οὐκ ἔχουσι τὸ ἀναγκαῖον · οὐ γὰρ ἀεὶ πενταδάκτυλον ἡ φύσις ποιεῖ , ἀλλ’ ἔστιν ὅτε καὶ ἀποτυγχάνει τοῦ σκοποῦ . εἰ τοίνυν ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον οὐ τῶν ἐξ ἀνάγκης γινομένων , ἀλλὰ τῶν ὡς ἐπ’ ἔλαττον , εὐλογώτερον τῶν κατὰ μέρος αὐτὴν αἰτιᾶσθαι ἅπερ οὐκ ἔχει τὸ ἀναγκαῖον , ἢ τῶν ὁλοτήτων ἐν αἷς ἔστιν ἀεὶ τὸ ἀναγκαῖον · ἀλλ’ ὅμως τύχην καὶ τὸ αὐτόματον τῶν τηλτκούτων αὐτιασάμενος , οὐδένα λόγον ἡμῖν πτρὶ τόχης καὶ αὐτομάτου κατεβάλλετο . p . 195b33 τίνα οὖν τρόπον ἐν τούτοις ἐστὶ τοῖς αἰτίοις ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον . Ἐv τούτοις · τοῖς ἀπηριθμημένοις , πότερον ὡς ποιητικὸν ἤ τι τῶν λοιπῶν τριῶν . ἀπαριθμεῖται δὲ τὰ προβλήματα ἀνάπαλιν ὥσπερ εἴρηται . αἴτιον τὸ βούλεσθαι ἀγοράσαι ἐλθόντα . ἀγοράσαι , τουτέστιν εἰς ἀγορὰν διατρῖψαι . Ἀριστοφάνης · ποῦ δῆτα Κλεισθένης ἀγοράσει καὶ Στράτων ; ἐπεὶ εἴ γέ τι ἦν ἡ τύχη , ὡς ἀληθῶς ἦν ἀπορία ἐξ ἐνδόξων πρόσω · πων ἔχουσα τὸ εὔλογον , ὅτι μηδεὶς τῶν σοφῶν τὰς αἰτίας τῶν γινομένων ἀποδιδοὺς τύχην καὶ αὐτόματον μετὰ τῶν αἰτίων κατηρίθμησεν , ἀλλ’ ἢ νεῖκος καὶ φιλίαν ἢ πῦρ ἢ νοῦν ἡ τι τῶν ἄλλων . p . 196a11 Ἀλλὰ καὶ τοῦτο θαυμαστόν . Ἔνθεν ἡ ἐπίλυσις τῶν ἠπορημένων , καὶ τέως τὴν προτέραν ἐπιλύεται ἀπορίαν . αὐτό , φησί , τοῦτο ἐξ οὗ τὴν ἀπορίαν κατασκευάζετε θαυμαστὸν ἄν εἴη , τί δή ποτε δυνατὸν ὂν εἰς ὡρισμένας αἰτίας ἀναγαγεῖν τὰ λεγόμενα ὑπὸ τύχης γίνεσθαι , ὅμως οὐ πάντα τὰ γινόμενα εἰς ὡρισμένας αἰτίας ἀνάγουσιν οἱ ἄνθρωποι , ἀλλ’ εἶναί τινά φασι καὶ ἀπὸ τύχης γινόμενα . τοῦτο δὲ οὐκ ἄν ἔπασχον ( λέγω τὸ σαφοῦς οὔσης τῆς ὡρισμένης αἰτίας , εἰς ἣν δυνατὸν τὰ ἀπὸ τύχης ἀναγαγεῖν , ὅμως τύχην τῶν τοιούτων αἰτιᾶσθαι ) , εἰ μή τις ἦν παρὰ τὴν ὡρισμένην αἰτίαν ἡ τύχη τὴν μαρτυρίαν ἐξ αὐτῆς τῶν πραγμάτων τῆς φύσεως ἔχουσα · ὅθεν , ὡς ἔφην , τοὺς κατὰ τοιαύτην αἰτίαν ἁμαρτάνοντας καὶ συγγνώμης πάντες ἀξιοῦμεν . ἃ οὐκ ἀγνοοῦντες ὅτι ἔστιν ἐπανενεγκεῖν ἕκαστον ἐπί τι αἴτιον τῶν γινομένων . οὐκ ἀγνοοῦντες πάντες οἱ ἄνθρωποι ὅτι τὰ ἀπὸ τύχης λεγόμενα δυνατὸν ἐπί τι αἴτιον ὡρισμένον ἀνενεγκεῖν , ὥσπερ καὶ οἱ ἀναιροῦντς τὴν τύχην φασίν , ὅμως οὐκ ἀναφέρουσι . p . lOGalG Διὸ καὶ ἁμῶς γέ πως ἦν ποιητέον αὐτοῖς μνείαν . Τῆς δευτέρας ἀπορίας ἡ ἐπίλυσις , ὅτι ἔδει τοὺς περὶ φυσικῶν αἰτίων διαλεχθέντας κἀν κατὰ μικρὸν γοῦν περὶ αὐτῶν διαλεχθῆναι · οὐ γὰρ διὰ τὸ μὴ διαλεχθῆναι αὐτοὺς περὶ τούτων ἀνῄρηται ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον , ἀλλ’ ἐπειδὴ κατὰ κοινὴν ἔννοιαν πάντες εἶναι ταῦτα ὁμολογοῦμεν , ἔδει καὶ τοὺς ἀρχαίους κἀν βραχὺ γοῦν περὶ αὐτῶν διαλεχθῆναι . ἀλλὰ μὴν οὐδὲ ἐκείνων γέ τι ᾤοντο εἶναι τὴν τύχην . ἵνα μὴ τις εἴπῃ ὅτι διελέχθησαν περὶ τύχης καὶ τοῦ αὐτομάτου τὴν γὰρ φιλίαν ὁ Ἐμπεδοκλῆς καὶ τὸ νεῖκος ταῦτα εἶναι ᾤετο , ἤγουν τὸ πῦρ Ἡράκλειτος , ἢ τὸν νοῦν Ἀναξαγόρας ) , φησὶν οὖν ῾οὐ ταῦτα τύχην ἢ τὸ αὐτόματον ὑπελάμβανον᾿ , πρῶτον μὲν ὅτι οὐ διώρισαν αὐτὸ τοῦτο , ἔπειτα τὰ μὲν παρ’ αὐτῶν ἀποδιδόμενα αἴτια ὡρισμένα τε καὶ ὡρισμένων ποιητικά ( τῆς γὰρ φιλίας ἔργον τὸ συγκρίνειν καὶ τοῦ νείκους τὸ διακρίνειν , καὶ τοῦ κτὰ Ἀναξαγόραν νοῦ ἔργον τὸ βουλεύεσθαι διακρίνειν τὰς ὁμοιομερείας ) , ἡ δὲ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον ἀόριστά τε καὶ ἀορίστων ποιητικά . ἄτοπον οὖν εἴτε μὴ ᾤοντο , εἴτε οἰόμενοι παρελίμπανον · εἴτε γὰρ μὴ ᾤοντο εἶναι τὴν τύχην , ἔδει αὐτὸ τοῦτο εἰπεῖν ὁρῶντας πολλὴν ἐν πᾶσιν οὖσαν τὴν περὶ αὐτῆς δόξαν . εἴτε ᾤοντο μὲν μηδὲν δὲ περὶ αὐτῆς διελέχθησαν , οὐκ ἄν ἐκφύγοιεν τὸ ἔγκλημα . καίτοι μνησθέντες αὐτῆς ἐν τοῖς ἑαυτῶν λόγοις , οὔτε τί ποτέ ἐστιν εἰρήκασιν , οὔτε ποίαν τάξιν ἔχει ἐν τοῖς αἰτίοις . p . 196a24 εἰσὶ δέ τινες οἳ καὶ τοῦ οὐρανοῦ τοῦδε καὶ τῶν κόσμων ἁπάντων αἰτιῶνται τὸ αὐτόματον . Θαυμαστικῶς κεῖται τὸ τοῦδε , ὅτι τῶν τηλικούτων καὶ τῶν τοιούτων καὶ τῶν ἐν τοῖς φανεροῖς θειοτάτων ἄλογον καὶ ἀόριστον αἰτίαν τοῦ εἶναι ἔθεντο . ἀπὸ ταὐτομάτου γάρ φασι γίνεσθαι τὴν δίνην καὶ τὴν κίνησιν τὴν διακρίνασαν καὶ καταστήσασαν εἰς ταύτην τὴν τάξιν τὸ πᾶν . ἐπειδὴ ἕκαστον τῶν στοιχείων ἰδίαν κίνησιν ἔχει , ἥτις αὐτὸ διαἀμωσγέπως κρίνει τῶν ἄλλων ἅμα γὰρ τῷ συστῆναι πῦρ κάτω , χωρεῖ εἰς τὸν οἰκεῖον τόπον καὶ διακρίνεται τῶν ἑτερογενῶν · ὁμοίως κἄν ἄνω συστῇ ὕδωρ ἢ γῆ , εὐθὺς εἰς τὸν οἰκεῖον χωρεῖ τόπον · καὶ τὸ ὕδωρ δὲ πέφυκεν εἰς τὰ κοιλώματα τῆς γῆς συρρεῖν , καὶ ἡ γῆ ὑφίστασθαι τῷ ὕδατι , καὶ ἄμφω ταῦτα τῷ ἀέρι ) , τὴν τοιαύτην οὖν αὐτῶν κίνησιν , ἐξ ἧς διακρίνονται ἀλλήλων , κατὰ τύχην αὐτοῖς γίνεσθαί φασι . καὶ τὴν δίνην δὲ τὴν εἰς τοιαύτην τάξιν τὸ πᾶν καταστήσασαν ὅπως ἔχει νῦν , ὥστε συμπεριάγεσθαι τῷ οὐρανῷ τὸν ἀέρα , διὰ τὴν ὀξεῖαν δὲ περιδίνησιν τὴν γῆν ἐν τῷ μέσῳ φυλάττεσθαι , ὁμοίως ἐκ ταὐτομάτου φασὶ γενέσθαι καὶ ἀπὸ τύχης . ὅπερ , φησί , καὶ θαυμάσαι ἐστὶν ἄξιον , ὅπως ἐπὶ ζῴων μὲν | καὶ φυτῶν καὶ τῶν μερῶν αὐτῶν οὐδὲν ἀπὸ τύχης φασὶ γενέσθαι οὐδὲ ἀπὸ ταὐτομάτου , ἐν οἷς ἔστι καὶ τὸ μὴ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχειν , τὰ δὲ θειότατα τῶν φανερῶν καὶ τὰ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχοντα τῷ αὐτομάτῳ ἀνέθεσαν , ὅπερ οὐδὲ τῶν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ γινομένων ἐστὶν αἴτιον , ἀλλὰ μόνον τῶν ἐπ’ ἔλαττον . πολλῆς οὖν ἐμβροντησίας ἄν εἴη τῶν μὲν ἀεὶ ὡσαύτως ἐχόντων τὸ αὐτόματον αἰτιᾶσθαι , τῶν δὲ μὴ ἀεὶ ὡσαύτως ἐχόντων ἀλλ’ ἔστιν ὅτε καὶ τοῦ σκοποῦ τοῦ φυσικοῦ ἀποτυγχανόντων , οἷά ἐστι τὰ ἐν γενέσει , τούτων πρόνοιάν τινα καὶ μὴ τὸ αὐτόματον αἰτιᾶσθαι , εἰ μή τις διὰ τὸ ἀνόητον τοῦ λόγου ἀπολογούμενος ὑπὲρ αὐτῶν εἴποι ὅτι αὐτόματον ἔλεγον τὴν ὑλικὴν αἰτίαν , ὥσπερ καὶ ἡμεῖς φαμεν τἀς πόας ἐκ ταὐτομάτου γίνεσθαι , ἐπειδὴ μὴ ἔστι μερικόν τι τῆς γενέσεως αὐτῶν αἴτιον , ἀλλ’ ἐκ τῆς ὑλικῆς αἰτίας τὴν γένεσιν ἔχουσι . p . 196a35 Καίτοιγε εἰ οὕτως ἔχει , τοῦτό αὐτὸ ἄξιον ἀπισάσεως , καὶ καλῶς ἔχει λεχθῆναί τι περὶ αὐτοῦ . Εἰ οὕτως ἔχει ταῦτα , φησίν , ἄξιόν ἐστιν αὐτὸ τοῦτο ἐπιστάσεως διὰ τὸ ἄλογον τοῦ πράγματος , καὶ οὐκ ἔδει αὐτοὺς οὕτως ἀνεξετάστως παρελθεῖν , ἀλλ’ εἰπεῖν τι περὶ τοῦ αὐτομάτου τούτου , τί ποτέ ἐστιν ὃ τῶν τηλικούτων ἐστὶν αἴτιον . p . 196b3 Ἐν δὲ τοῖς οὐκ ἀπὸ τύχης πολλὰ συμβαίνοντα ἀπὸ τύχης . οὐκ ἀπὸ τύχης φησὶ τὰ ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ · ταῦτα γὰρ ἐκεῖνοι οὐκ ἀπὸ τύχης εἶναι ἔλεγον . ἐν οἷς οὖν ἐκεῖνοι λέγουσι μὴ εἶναι ἀπὸ τύχης , πολλὰ φαίνονται ἀπὸ τύχης καὶ τοῦ αὐτομάτου ( οἷά ἐστι τὰ παρὰ φύσιν τικτόμενα · τὰ γὰρ ἀπὸ τύχης ἐπ’ ἔλαττον , τοιαῦτα δὲ τὰ παρὰ φύσιν ) , ἐν δὲ τοῖς οὐρανίοις οὐδέν ἐστιν ἐπ’ ἔλαττον , ἅπερ ἐκεῖνοί φασιν ἀπὸ τύχης . p . 196b5 εἰσὶ δέ τινες οἷς δοκεῖ εἶναι μέντοι ἡ τύχη , ἄδηλος δὲ ἀνθρωπίνῃ διανοίᾳ ὡς θεῖόν τι οὖσα καὶ δαιμονιώτερον . Ετεροι δέ τινες , φησίν , εἶναι μέντοι τὴν τύχην λέγουσι , θεῖόν τι ἢ δαιμόνιον οὖσαν χρῆμα , ἄδηλον δὲ εἶναι τοῦτο τῇ ἡμετέρᾳ διανοίᾳ , καὶ ὁρίζονται ταύτην ἀπὸ τῆς ἑαυτῶν ἀγνοίας , τύχην λέγοντες εἶναι τὸ ἄδηλον ἀνθρωπίνῃ διανοίᾳ · τοῦτο δὲ οὐκ ἔστιν εἰπεῖν τί ποτέ ἐστιν ἡ τύχη , ἀλλὰ τί οὐκ ἔστιν . ὥστε σκεπτέον καὶ τί ἑκάτερον . ἐπειδὴ ἔδειξεν ὅτι ἔστι , δεῖ , φησίν , ἐπὶ τὰ λοιπὰ τῶν προβλημάτων μετελθεῖν , καὶ δεῖξαι τί ἐστιν ἑκάτερον καὶ τί διαφέρουσι καὶ ἐν ποίοις τῶν αἰτίων αὐτὰ ἀνακτέον . p . 196b10 Πρῶτον μὲν οὖν , ἐπειδὴ ὁρῶμεν τὰ μὲν ἀεὶ ὡσαύτως γινόμενα , τὰ δὲ ὡς επὶ τὸ πολύ . Δείξας ὅτι ἔστιν ἡ τύχη τῷ λῦσαι τὰς φερομένας εἰς αὐτὴν ἀπορίας καὶ τὴν τῶν πραγμάτων φύσιν καὶ τὰς κοινὰς πάντων ἐννοίας μαρτυράμενος , μέτεισιν ἐπὶ τὰ προτεθέντα προβλήματα , καὶ ζητεῖ τί ποτέ ἐστιν ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον . πρότερον δὲ διδάσκει τί ὑπάρχει αὐτοῖς κοινόν , ἔπειτα τί διαφέρουσιν ἀλλήλων , καὶ ἐπειδὴ ἔστι τι τὸ κοινῶς λεγόμενον αὐτόματον , ὃ κατηγορεῖται κατά τε τύχης καὶ κατὰ τοῦ ἰδίως λεγομένου αὐτομάτου , διαλέγεται καὶ περὶ αὐτοῦ · εἶτα ἐφεξῆς περὶ τοῦ ἰδίως λεγομένου αὐτομάτου . ἵνα οὖν εὕρῃ τί ποτέ ἐστιν ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον , ἐπειδὴ πολλαχοῦ σαφέστερά ἐστι τὰ αἰτιατὰ τῶν αἰτίων καὶ ἐκ τῶν αἰτιατῶν γινώσκομεν τὰ αἴτια , διὰ τοῦτο πρῶτον διδάσκει τίνα λέγεται εἶναι ἀπὸ τύχης καὶ ἀπὸ ταὐτομάτου · δῆλον γὰρ ὅτι εἰ ἔγνωμεν τίνα ποτέ ἐστι ταῦτα , ἐκ τούτων καὶ εἰς τὸ ποιητικὸν αὐτῶν αἴτιον ἀναχθῆναι δυνάμεθα . ἵνα οὖν γνῷ τίνα ἐστὶ ταῦτα , λαμβάνει τῶν γινομένων πλείους διαιρέσεις , ἐξ ὧν συνάγει τί ἐστιν ἑκάτερον καὶ τὸν ὁρισμὸν αὐτῶν ἀποδίδωσι . τῶν γὰρ γινομένων , φησί , τὰ μὲν ἀεὶ ὡσαύτως γίνεται , τὰ δὲ ὡς ἐπὶ πολύ , τὰ δὲ ὡς ἐπ’ ἔλαττον . ἀεὶ μὲν γὰρ ὡσαύτως γίνεται τὰ οὐρανία · ἀεὶ γὰρ ὁ ἥλιος κατὰ τήνδε μὲν ἡμέραν ἐν Κριῷ γίνεται , κατὰ τήνδε <δὲ> ἐν Ταύρῳ . καὶ ἐπὶ πάντων ὁμοίως τῶν οὐρανίων . ἐπὶ πολὺ δὲ γίνεται τἂ φυσικά · ὡς ἐπὶ πολὺ γὰρ πενταδάκτυλον ἡ φύσις ποιεῖ . ἔστι δὲ καὶ τὰ ἀντικείμενα ἔχοντα ] τούτοις τὰ ἐπ’ ἔλαττον γινόμενα · ἐπεὶ γὰρ ἔστι τινὰ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον γινόμενα καὶ μὴ ἔχοντα ἀναγκαίαν ἀεὶ τὴν ἔκβασιν , ἅπερ ἐστὶ τὰ φυσικὰ καὶ τὰ τεχνητὰ ( ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον γὰρ καὶ ἡ φύσις καὶ ἡ τέχνη τοῦ σκοποῦ τυγχάνει ) , ἐξ ἀνάγκης δεῖ εἶναί τινα καὶ ἐπ’ ἔλαττον , ἃ τὴν ἀναγκαίαν ἐκείνων γένεσιν διακόπτει . παραλιμπάνει δὲ τὰ ἐπ’ ἴσης ὁ Ἀριστοτέλης , ἅ τινα ἐπὶ μόνῃ τῇ προαιρέσει τῇ ἡμετέρᾳ τὸ εἶναι ἔχει , ὡς προδήλου ὄντος ὅτι τὰ ἀπὸ τύχης καὶ τοῦ αὐτομάτου τῶν οὐκ ἐφ’ ἡμῖν εἰσι , τὰ δὲ ἐπ’ ἴσης τῶν ἐφ’ ἡμῖν . ἐπεὶ οὖν τὰ ἐξ ἀνάγκης καὶ τὰ ἐπὶ πολὺ καὶ τὰ ἐπ’ ἔλαττον τῶν οὐκ ἐφ’ ἡμῖν , καὶ τὰ ἀπὸ τύχης δὲ τῶν οὐκ ἐφ’ ἡμῖν , ζητεῖ ἐν ποίῳ τούτων θετέον τὴν τύχην καὶ τὸ αὐτόματον . καὶ οὐκ ἄν τις ἀπορήσειε , διὰ τί μὴ τῶν ἀδυνάτων ἐμνήσθη · δῆλον γὰρ ὅτι τῶν γινομένων ποιεῖται τὴν διαίρεσιν , τὸ δὲ ἀδύνατον οὐκ ἄν γένοιτο · ὥστε εἰκότως οὐκ ἐμνή|σθη τῆς ἀδυνάτου ὕλης . ἐν μὲν οὖν τοῖς ἐξ ἀνάγκης καὶ ἀεὶ γινομένοις οὐκ ἄν τις θείη τὴν τύχην καὶ τὸ αὐτόματον · οὐδεὶς γὰρ ἄν εἴποι κατὰ τύχην ἐν Κριῷ γίνεσθαι τὸν ἥλιον , ἢ τὴν σελήνην κατὰ τύχην τοὺς φωτισμοὺς δέχεσθαι , ἀλλ’ οὐδ’ ἐκ ταὐτομάτου καὶ οὐ κατά τινα λόγον . ἀλλ’ οὐδὲ ἐν τοῖς ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον θετέον τὴν τύχην καὶ τὸ αὐτόματον · τίς γὰρ ἂν εἴποι ἐκ τύχης ἢ ἐκ ταὐτομάτου Σωκράτην πενταδάκτυλον γενέσθαι ; λείπεται οὖν ἐν τοῖς ἐπ’ ἔλαττον τιθέναι τὴν τύχην καὶ τὸ αὐτόματον · καὶ γὰρ τὰ ἀπὸ τύχης συμβαίνοντα σπάνιά ἐστιν ἢ ἐπ’ ἔλαττον , καὶ τὰ σπάνια καὶ ἐπ’ ἔλαττον ἀπὸ τύχης καὶ ἀπὸ ταὐτομάτου . ἔχομεν οὖν ἐκ τῆς διαιρέσεως ταύτης , ὅτι ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον ἐπ’ ἔλαττόν ἐστι . πάλιν τῶν γινομένων τὰ μὲν ἕνεκά του γίνεται ( τοιαῦτα δέ ἐστι καὶ τὰ φυσικὰ πάντα καὶ τὰ τεχνητά ) , τὰ δὲ οὐδενὸς ἕνεκα , οἷον ὡς τὸ κινεῖν τὴν χεῖρα διαλεγόμενον ἢ τὸ ἕλκειν τῆς κεφαλῆς ἢ τοὐ γενείου τρίχας · ταῦτα γὰρ συνηθείᾳ τινὶ οὐδενὸς ἕνεκα γίνεται . τούτων οὖν ἐν τοῖς ἕνεκά του θετέον αἰτίαν τὴν τύχην , οὐκ ἐν τοῖς οὐδενὸς ἕνεκα γινομένοις , ἐν τοῖς ἕνεκα δέ του ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον οὐχ ὡς αὐτῶν ἕνεκά του ποιούντων , ἀλλ’ ὡς παρακολουθούντων τοῖς ἕνεκά του . ἔχομεν οὖν ὅτι ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον καὶ ἐν τοῖς ἕνεκά του διὰ τὴν δευτέραν διαίρεσιν , καὶ ἐν τοῖς ἐπ’ ἔλαττον διὰ τὴν προτέραν . διαιρεῖ δὲ καὶ τὸ ἕνεκά του εἴς τε τὰ κατὰ προαίρεσιν καὶ εἰς τὰ μὴ κατὰ προαίρεσιν · κατὰ προαίρεσιν μέν εἰσι τὰ ἐφ’ ἡμῖν πάντα , οὐ κατὰ προαίρεσιν δὲ τά τε φυσικὰ καὶ τὰ τεχνητά · ὑπὸ μὲν οὖν τὰ κατὰ προαίρεσιν ἀνάξεις τὴν τύχην , ὑπὸ δὲ τὰ μὴ κατὰ προαίρεσιν τὸ αὐτόματον . τὰ γὰρ τεχνητὰ ἐκ διανοίας μὲν γίνεται , ἐκ προαιρέσεως δὲ οὔ · ἡ γὰρ προαίρεσις αἵρεσίς ἐστι τοῦδε πρὸ τοῦδε ὁ δὲ τεχνίτης οὐχ αἱρεῖται ὃ βούλεται , ἀλλ’ ὅπερ ἄν ἡ τέχνη ἀπαιτῇ κἂν βουλεύηται δὲ ἔστιν ὅτε , οὐχ ὡς τεχνίτης βουλεύεται · ἡ γὰρ βουλή , ὡς αὐτός φησι , γίνεται δι’ ἔνδειαν φρο - νήσεως . ὥστε ἐὰν παρῇ ἡ τέχνη , βουλῆς οὐ δεῖ . ὥστε οὐδὲ τῶν ἐφ’ ἡμῖν ἡ τέχνη · τὰ γὰρ ἐφ’ ἡμῖν κατὰ προαίρεσιν , ὡς τὸ λούσασθαι καὶ μή , καὶ τὰ παραπλήσια . τρίτῃ κέχρηται διαιρέσει , μᾶλλον δὲ τὸ ἕνεκά του ἄλλως ἐπιδιαιρεῖ · τῶν γὰρ ἕνεκά του , φησί , τὰ μὲν ἀπὸ διανοίας γίνεται τὰ δὲ ὑπὸ φύσεως , ὑπὸ διανοίας μὲν τά τε κατὰ προαίρεσιν καὶ κατὰ τέχνην ( ἐπὶ πλέον γὰρ ἡ διάνοια τῆς προαιρέσεως ) , ὑπὸ φύσεως δὲ τὰ φυσικά . πάντα δὲ ἕνεκά του · ἥ τε γὰρ φύσις ἕνεκά του ποιεῖ ( τυχεῖν γὰρ θέλει τοῦ φυσικοῦ εἴδους ) , καὶ ἡ διάνοια ὁμοίως . καὶ γὰρ καὶ τὰ κατὰ τέχνην καὶ τὰ κατὰ προαίρεσιν ἕνεκά του γίνεται · οἷον λούομαι ἵνα ὑγιάνω , καὶ ἀναγινώσκω ἵνα ἐλλόγιμος γένωμαι . ἀνάξεις οὖν ὑπὸ μὲν τὰ κατὰ διάνοιαν τὴν τύχην , ὑπὸ δὲ τὰ κατὰ φύσιν τὸ αὐτόματον · τῶν γὰρ κατὰ διάνοιαν καὶ τῶν κατὰ φύσιν ἕνεκά του γινομένων , ὅταν μὲν τοῦ οἰκείου ταῦτα τύχωσι σκοποῦ , οὐδὲν λέγεται συμβεβηκέναι ἀπὸ τύχης ἢ ἀπὸ ταὐτομάτου , ὅταν δὲ ἢ μὴ τοῦ σκοποῦ ταῦτα τύχωσιν ἢ καὶ τυχόντων τῇ προαιρετικῇ καὶ φυσικῇ ὁρμῇ ἔξωθέν τι κατὰ συμβεβηκὸς παρακολουθήσῃ , ὃ μηδαμῶς προέκειτο τῷ σκοπῷ τῆς φύσεως ἢ τῆς προαιρέσεως , τοῦτο λέγεται ἢ κατὰ τύχην συμβῆναι εἰ τῇ προαιρετικῇ ὁρμῇ ἐπηκολούθησεν , ἢ ἐκ ταὐτομάτου εἰ τῇ φυσικῇ . οἷον προῆλθέ τις λουσόμενος , εἶτα πρὶν λούσασθαι ὑπαντήσας ὃν οὐ προσεδόκησεν ὑπέδειξεν αὐτῷ πιπρασκόμενα βιβλία , ὅπερ ἐζήτει μὲν πάλαι ἀγοράσαι οὐκ ἄν δὲ ἤλπισε νῦν εὑρηκέναι , καὶ περιφρονήσας τοῦ λουτροῦ ἀπῆλθεν ἐπὶ τὴν ὠνὴν τῶν βιβλίων . λέγεται οὖν ἡ ὠνὴ τῶν βιβλίων κατὰ τύχην γενέσθαι · ἐπηκολούθησε γὰρ ὁρμῇ προαιρετικῇ τῇ ἐπὶ τὸ λουτρὸν προόδῳ . ἐνταῦθα τοῦ μὲν σκοποῦ ἡ προαίρεσις ἀπέτυχεν , ἕτερον δέ τι τέλος τῇ τοιαύτῃ ὁρμῇ κατὰ συμβεβηκὸς ἐπηκολούθησε . πάλιν προελθών τις λούσασθαι κατενεχθέντος λίθου ἐπλήγη , καὶ οὐκ ἄν ἔτι ἐλούσατο . εἰ δὲ προέλθοι τις ἐπὶ τῷ διατρῖψαι εἰς ἀγοράν , εἶτα ἐλθὼν περιτύχοι ἐκεῖ τῷ ἐξ ἀποδημίας ἐλθόντι φίλῳ ὃν οὐκ ἄν ἥλισε , τῷ σκοπῷ καὶ τῷ τέλα τῆς προαιρέσεως λέγεται κατὰ συμβεβηκὸς ἐπηκολουθηκέναι τὰ ἀπὸ τύχης . ὁμοίως ἔχει καὶ ἐπὶ τῶν φυσικῶν · οἷον ἔπεσε λίθος ἐξ ὕψους οὐκ ἀσφαλῶς ᾐωρημένος , καὶ κατηνέχθη ὑπὸ τῆς ὢ φυσικῆς ὁρμῆς εἰς τὸν οἰκεῖον καὶ κατὰ φύσιν τόπον , καὶ κατενεχθεὶς προσερράγη τισὶ στερεοῖς σώμασι καὶ ἐθραύσθη τὰς ἐξοχὰς καὶ γέγονεν εἰς καθέδραν ἐπιτήδειος · ἐκ ταὐτομάτου λέγεται γεγενῆσθαι τοῦτο , τῇ φυσικῇ ὁρμῇ καὶ τῷ σκοπῷ τῆς φύσεως κατὰ συμβεβηκὸς παρακολουθῆσαν . τὸ δὲ γενέσθαι ἑξαδάκτυλον , καὶ ἀπλῶς πάντα τὰ τέρατα , ἐκ ταὐτομάτου μὲν διὰ τὸ ὁρμῇ φυσικῇ ἐπακολουθῆσαι , οὐ τῷ τέλει δὲ τῷ φυσικῷ ἐπηκολούθησεν , ἀλλ’ ἐκείνου διαμαρτούσης τῆς φύσεως συνέβη ταῦτα γενέσθαι · ὥστε καὶ ἐκ τούτων ἔχομεν , ὅτι τῶν κατὰ συμβεβηκὸς αἰτίων ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον . Τὰ δεδειγμένα οὖν ἐκ πάντων τούτων συναγαγὼν ὁρίζεται τὴν τύχην , ὅτι ἔστιν αἰτία κατὰ συμβεβηκὸς ἐν τοῖς ἐπ’ ἔλαττον κατὰ προαίρεσιν τῶν ἕνεκά του . ἵνα δὲ σαφέστερος γένηται ὁ ὁρισμός , δεῖ οὕτως εἰπεῖν ὑπερβιβάσαντα τὴν λέξιν , ὅτι ‘ ἔστιν ἡ τύχη τῶν ἕνεκά του ἐν τοῖς κατὰ προαίρεσιν τῶν ἐπ’ ἔλαττον γινομένων αἰτία κατὰ συμβεβηκός’ . ὁμοίως δὲ καὶ τοῦ αὐτομάτου τὸν ὁρισμὸν ἀποδώσει , λέγων ὅτι ῾ ἔστι τὸ αὐτόματον τῶν ἕνεκά του ἐν τοῖς κατὰ φύσιν τῶν ἐπ’ ἔλαττον γινομένων αἰτία κατὰ συμβεβηκός᾿ . ὡς γὰρ εἶπον , ὅταν μὲν τοῖς κατὰ προαίρεσιν ἄνα τινὰ ἀπαντήσῃ παρὰ τὴν ἐξ ἀρχῆς πρόθεσιν , τούτων τῆς ἐκβάσεως αἰτία λέγεται εἶναι ἡ τύχη , ὅταν δὲ τοῖς κατὰ φύσιν , τὸ αὐτόματον . ἐν τοῖς ἕνεκα δέ του , ὅτι τοῖς ἕνεκά του κατὰ συμβεβηκὸς παρέπεται τῇ φύσει καὶ τῇ προαιρέσει . τούτων δὲ τῶν ὁρισμῶν ἐὰν ἀφέλῃς τοῦ μὲν τὸ ἱέν τοῖς | κατὰ προαίρεσιν’ τοῦ δὲ τὸ ἱέν τοῖς κατὰ φύσιν’ , ποιήσεις τὸν τοῦ κοινοῦ αὐτομάτου ὁρισμόν , ὃς καὶ κατὰ τῆς τύχης καὶ κατὰ τοῦ ἰδίως λεγομένου αὐτομάτου κατηγορεῖται . τί οὖν διαφέρει ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον τῶν ἄλλων κατὰ συμβεβηκὸς αἰτίων λεγομένων , οἷον τοῦ φαλακροῦ ἢ τοῦ λευκοῦ ; λέγεται γὰρ ὁ φαλακρὸς ἢ ὁ λευκὸς οἰκοδομῆσαι ἢ αἴτιος εἶναι τοῦ υἱοῦ , εἰ ὁ πατὴρ τοιοῦτος εἴη καὶ ὁ οἰκοδόμος . ὅτι τῶν ἄλλων κατὰ συμβεβηκὸς αἰτίων λεγομένων ἕκαστον ἕτερον ὂν παρὰ τὸ καθ’ αὑτὸ αἴτιον ἐκείνῳ ἐπισυμβέβηκε , καὶ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ τέλους τὸ μὲν καθ’ αὑτὸ λέγεται αἴτιον τὸ δὲ κατὰ συμβεβηκός ( τῆς γὰρ οἰκίας καθ’ αὑτὸ μὲν ὁ τέκτων κατὰ συμβεβηκὸς δὲ ὁ φαλακρός , ἕτερος δὲ τοῦ τέκτονος ὁ φαλακρὸς τῷ λόγῳ καὶ συμβέβηκεν ὁ φαλακρὸς τῷ τέκτονι ) , ἐπὶ δὲ τῆς τύχης καὶ τοῦ αὐτομάτου ἔμπαλιν · ἓν γὰρ καὶ ταὐτὸν αἴτιον ἄλλου μὲν τέλους ἐστὶ καθ’ αὑτὸ αἴτιον , ἄλλου δὲ κατὰ συμβεβηκός . ἡ γὰρ εἰς ἀγορὰν πρόοδος μία καὶ ἡ αὐτὴ οὖσα καὶ τῷ λόγῳ καὶ τῷ ἀριθμῷ , τῆς μὲν εἰς ἀγορὰν διατριβῆς καθ’ αὑτό ἐστιν αἰτία , τοῦ δὲ περιτυχεῖν τῷ φίλῳ κτὰ συμβε - βηκός · καὶ ἡ φορὰ τοῦ λίθου ἡ ἐπὶ τὸ κάτω τοῦ μὲν ἐν τῷ οἰκείῳ τόπῳ γενέσθαι καθ’ αὑτὸ αἰτία , τοῦ δὲ πλῆξαι τὸν παριόντα ἢ γενέσθαι τὸν λίθον πρὸς καθέδραν ἐπιτήδειον κατὰ συμβεβηκός . ὥστε ἐνταῦθα μὲν δύο τὰ τέλη τὸ δὲ αἴτιον ἐν , ἐκεῖ δὲ ἔμπαλιν δύο μὲν τὰ αἴτια κατὰ τὴν ἑαυτῶν φύσιν ἓν δὲ τὸ τέλος · ἄλλος γὰρ ὁ τοῦ φαλακροῦ λόγος , καὶ ἄλλος ὁ τοῦ οἰκοδόμου . ὥστε τὴν τύχην ἐρεῖς εἶναι γενικώτερον μὲν κατὰ συμβεβηκὸς αἴτιον ἐνεργοῦσαν περί τι περὶ ὃ μὴ προέθετο ἐνεργῆσαι , εἰδικώτερον δὲ καὶ προσεχέστερον μυρία καὶ ἀόριστα · καὶ γὰρ ἡ ἐπὶ λουτρὸν πρόοδος τοῦ αὐτοῦ δύναιτ’ ἂν αἰτία εἶναι καὶ ἡ ἐπὶ ἱερὸν καὶ ἄλλα μυρία . ὡσαύτως καὶ ἐπὶ τοῦ αὐτομάτου γενικώτερον μὲν τὴν φύσιν ἀποδώσεις πάλιν κατὰ συμβεβηκὸς ἐνεργοῦσαν περί τι ὃ μὴ σκοπὸς καὶ τέλος ἐστὶ τῶν φυσικῶν λόγων , εἰδικώτερον δὲ ὡσαύτως μυρία καὶ ἀόριστα τὰ αἴτια . Πρῶτον μὲν οὖν , ἐπειδὴ ὁρῶμεν τὰ μὲν ἀεὶ ὡσαύτως γινόμενα . ἡ πρώτη διαίρεσις ἡ εἰς τὰ ἐξ ἀνάγκης καὶ ἀεί , καὶ τὰ ἐπὶ πολύ , καὶ τὰ ἐπ’ ἔλαττον . p . 196b13 Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔστι τινὰ ἂ γίνεται καὶ παρὰ ταῦτα . Παρὰ τὰ ἐξ ἀνάγκης καὶ τὰ ὡς ἐπὶ πολύ , ταῦτα δέ ἐστι τὰ ἐπ’ ἄλαττῶν τὸν . τά τε γὰρ τοιαῦτα ἀπὸ τύχης καὶ τὰ ἀπὸ τύχης τοιαῦτα . ἐπειδὴ ἔστι , φησί , τὰ ἐπ’ ἔλαττον , ἔστι δηλονότι καὶ τὰ ἀπὸ τύχης καὶ τοῦ αὐτομάτου · ἀντιστρέφουσι γὰρ ταῦτα ἀλλήλοις , καὶ τὰ ἐπ’ ἔλαττον ἐκ ταὐτομάτου ἢ ἀπὸ τύχης , καὶ τὰ ἀπὸ τύχης καὶ ἐκ ταὐτομάτου ἐπ’ ἔλαττον ἰστέον δὲ ὅτι οὐ πάντως τὰ ἐπ’ ἔλαττον ἀπὸ τύχης εἰσὶν ἢ ἀπὸ ταὐτομάτου · οὐδὲ γὰρ · εἴ τις ὄψον τι σπανίως ἐσθίει δι’ ἔνδειαν ἢ διὰ τὸ μὴ ἥδεσθαι αὐτῷ , ἀπὸ τύχης ἄν ὁ τοιοῦτος ἐσθίοι τὸ ὄψον , ὅς γε αὐτὸς ἑκὼν ὠνησάμενος ἔφαγεν . καὶ οἱ μεγάλοι πάνυ μαργαρῖται τῶν ἐπ’ ἔλαττόν εἰσιν εὑρισκομένων , ἀλλ’ ὅμως οὐδὲ οὗτοι ἐκ ταὐτομάτου γεγόνασιν ἀλλ’ ἀπὸ φύσεως , οὔτε ὁ ἀγρεύσας ἀπὸ τύχης ἤγρευσεν · ἐπὶ τούτῳ γὰρ ἦλθεν , ἐπὶ τῷ μαργαρίτας εὑρεῖν . καὶ πολλὰ τοιαῦτά ἐστιν ἕτερα . p . 196b17 Τῶν δὲ γινομένων τὰ μὲν ἕνεχά του γίνεται , τὰ δὲ οὕ · τούτων δὲ τὰ μὲν κατὰ προαίρεσιν , τὰ δέου κατὰ προαίρεσιν , ἄμφω δὲ ἐν τοῖς ἕνεκά του . Ἡ δευτέρα διαίρεσις ἡ εἰς τὰ ἕνεκά του καὶ εἰς τὰ μηδενὸς ἕνεκα . ἄμφω δέ , φησί , τήν τε τύχην καὶ τὸ αὐτόματον ἐν τοῖς ἕνεκά του θετέον . σημείωσαι δὲ ὅτι , διελὼν τὸ ἕνεκά του εἰς τὰ κατὰ προαίρεσιν καὶ μή , οὐκ ἀνήγαγεν ὑπὸ ταῦτα τὴν τύχην καὶ τὸ αὐτόματον , ἀλλ’ εἰς τὸ γένος · ἄμφω γάρ φησιν ἐν τοῖς ἕνεκά του . ἦέν τοῖς ἔνεκά του ἀκουσόμεθα τὰ κατὰ προαίρεσιν καὶ τὰ μὴ κατὰ προαίρεσιν , ὑφ’ ἃ ἀνάγεσθαί φησι τὴν τύχην καὶ τὸ αὐτόματον , τὴν μὲν εἰς τὰ κατὰ προαίρεσιν , τὸ δὲ εἰς θάτερα . μὴ κατὰ προαίρεσιν δὲ λέγεται τά τε φύσει καὶ τὰ τέχνῃ γινομενα . p . 196b19 Ὥστε δῆλον ὅτι καὶ ἐν τοῖς παρὰ τὸ ἀναγκαῖονν καὶ τὸ ὡς ἐπιπολὺ ἔστιν ενια περὶ ἅ ἐνδέχεται ὑπάρχειν τὸ ἕνεκά του . Λαβὼν ἐκ τῶν διαιρέσεων τῶν δύο ὅτι ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον καὶ ἐν τοῖς ἐπ’ ἔλαττον καὶ ἐν τοῖς ἕνεκά του , συλλογίσασθαι βούλεται τὸ ἐκ τούτων ἀναφαινόμενον , τοῦτο δέ ἐστιν ὅτι τινὰ τῶν ἐπ’ ἔλαττον τῶν ἔνεκά τού ἐστιν . ἔστι δὲ ἐν τρίτῳ σχήματι ὁ συλλογισμός · ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον τῶν ἐπ’ ἔλαττον , ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον τῶν ἕνεκά του , τὶ ἄρα ἐπ’ ἔλαττον ἕνεκά τού ἐστιν . ὥστε οὐ δεῖ θαυμάζειν εἰ τὴν τύχην καὶ τὸ αὐτόματον τῶν ἕνεκά του καὶ τῶν ἐπ’ ἔλαττόν φαμεν εἶναι . δόξει δὲ ὁ συλλογισμὸς τὰ αὐτὰ διὰ τῶν αὐτῶν συλλογίζεσθαι · ἔχομεν γὰρ ἐν ταῖς προτάσεσιν , ὅτι τὸ αὐτὸ καὶ ἕνεκά τού ἐστι καὶ ἐπ’ ἔλαττον , ὥστε δόξει περιττὸν εἶναι τὸ αὐτὸ ὅπερ ἐν ταῖς προτάσεσιν εἰλήφαμεν , τοῦτο πειρᾶσθαι συμπεραίνεσθαι . φημὶ οὖν ὅτι ἐν ταῖς προτάσεσιν οὐκ εἴληπται τὸ ἐπ’ ἔλαττον ἕνεκά του , ἀλλ’ ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον καὶ ἐπ’ ἔλαττον οὖσα καὶ ἕνεκά του , καὶ τοῦτο ἀνὰ μέρος ἐδείχθη · ὁ οὖν συλλογισμὸς συνάγει οὐχ ὅτι ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον ἐν τοῖς ἕνεκά του καὶ ἐν τοῖς ἐπ’ ἔλαττον , ἀλλ’ ὅτι τὸ ἐπ’ ἔλαττον ἕνεκά του . p . 19Gb21 Ἔστι δὲ ἕνεκά του ὅσα ἀπὸ διανοίας ἂν πραχθείη καὶ ὅσα ἀπὸ φύσεως . Ἡ τρίτη διαίρεσις . διελὼν δὲ τὸ ἕνεκά του εἰς τὰ κατὰ προαίρεσιν καὶ μή , κατὰ ἄλλην ἐπιδιαίρεσιν προσεχεστέραν μᾶλλον τὸ αὐτὸ διαιρεῖ · τῶν γὰρ ἕνεκά του τὰ μὲν ἀπὸ διανοίας τὰ δὲ ἀπὸ φύσεως , εἶτα διέλοις ἄν κατὰ τὴν πρώιην διαίρεσιν τὰ ἀπὸ διανοίας , ὅτι τῶν ἀπὸ διανοίας τὰ μὲν κατὰ προαίρεσίν ἐστι τὰ δὲ οὐ κατὰ προαίρεσιν . | p . 196b23 Τὰ δὲ τοιαῦτα ὅταν κατὰ συμβεβηκὸς γένηται , ἀπὸ g 7v τύχης φαμὲν εἶναι . Ὅταν , φησί , τὰ ἀπὸ διανοίας ἢ ἀπὸ φύσεως ἄν γεγενημένα μὴ ἐκ διανοίας ἢ ἀπὸ φύσεως προηγουμένως πράττηται ἀλλὰ τὴν γένεσιν ἔχοι κατὰ συμβεβηκός , τὰ τοιαῦτά φαμεν εἶναι ἀπὸ τύχης καὶ ἀπὸ ταὐτομάτου · - οἷον τὸ περιτυχεῖν φίλῳ ἢ κομίσασθαι τὸ ἀργύριον παρὰ τοῦ χρεωστοῦντος διανοίας ἔργον ἐστίν · ὅταν οὖν τοῦτο , ὅπερ διανοίας ἔργον ἐστί , μὴ ἐκ σιανοίας γένηται καθ’ αὑτὸ ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκὸς ἔχοι τὴν ἔκβασιν , ἀπὸ τύχης λέγεται γεγενῆσθαι . πάλιν φύσεως ἔργον τὸ ἐκ τοῦ ὁμοίου τὸ ὅμοιον γεννᾶσθαι , οἷον ἐξ ἀμπέλου ἄμπελον καὶ ἐξ ἐλαίας ἐλαίαν · ὅταν οὖν τι τούτων μὴ ἐκ τοῦ ὁμοίου γένηται , ἐκ ταὐτομάτου φαμὲν αὐτὸ γεγενῆσθαι . διὰ τοῦτο τὰς πόας ἐκ ταὐτομάτου φαμὲν βλαστάνειν , διότι μὴ ἐξ ὁμοίων κατὰ τὸν νόμον τῆς φύσεως · οὐ γὰρ δὴ πάντως σπέρματα ἐκ τῆς ἐν τῷ προτέρῳ χρόνῳ πόας ἐγκαταλιμπανόμενα ἐν τῇ γῇ οὕτως ποιεῖ τὰς παρούσας πόας , ἀλλὰ κἄν μηδὲ ὅλως ἔχῃ σπέρματα βλαστήσειεν ἄν . καὶ δηλοῦσι τά τε ἀμπελοφόρα χωρία ἀεὶ μὲν εἰς ἅπαν ὑπὸ τῶν γεωργῶν καθαιρόμενα , ἀεὶ δὲ βλαστάνοντα · καὶ ἡ πατουμένη δὲ καὶ πολὺν χρόνον μὴ βλαστήσασα μηδέν , εἰ ἀφεθείη τοῦ πατεῖσθαι , βλαστήσειεν ἂν ἀεὶ πόας . κἄν μὴ φυσικὸν δὲ εἴη τὸ ἀποτελούμενον , ἀλλ’ ὡς φυσικῇ ὁρμῇ παρηκολουθηκὸς ἐκ ταὐτομάτου λέγεται γενέσθαι , ὡς ὁ κατενεχθεὶς λίθος καὶ γενόμενος ἐπιτήδειος εἰς καθέδραν ( οὐ γὰρ φυσικὸν τοῦτο τέλος ) , καὶ ὁ ἵππος ὁ διψήσας ἐν τῷ πολέμῳ καὶ καταβαλὼν τὸν δεσπότην καὶ συμβολῆς γενομένης καὶ τοῦ δεσπότου ἀποθανόντος αὐτὸς σωθείς · λέγεται γὰρ ἐκ ταὐτομάτου σεσῶσθαι , οὐχ ὅτι φυσικὸν τέλος ἔσχεν ἐκ ταὐτομάτου , ἀλλ’ ὅτι φυσικῇ ὁρμῇ παρηκολούθησεν . p . 196b24 Ὥσπερ γὰρ καὶ ὄν ἐστι τὸ μὲν καθ’ αὑτὸ τὸ δὲ κατὰ συμβεβηκός . Οτι ἔστιν αἴτιά τινα κατὰ συμβεβηκός , διὰ τούτων κατασκευάζει . εἰ γάρ ἐστι , φησί , τινὰ τῶν ὄντων κατὰ συμβεβηκὸς ὄντα , δῆλον ὅτι καὶ τὰ τούτων αἴτια κατὰ συμβεβηκὸς ἄν εἶεν αἴτια · καθ’ αὑτὸ μὲν γὰρ εἰς τὴν ἀγορὰν προῆλθε , κατὰ συμβεβηκὸς δὲ τῷ ἀπὸ ξένης ἐλθόντι περιέτυχε φίλῳ . εἰ οὗν ἔστι τὰ κατὰ συμβεβηκὸς ὄντα , ἔστι δηλονότι καὶ τὰ κατὰ συμβεβηκὸς τούτων αἴτια , ὁπότε καὶ τῶν καθ’ αὑτὸ ὄντων λέγεται εἶναι καὶ κατὰ συμβεβηκὸς αἴτια · τῆς γοῦν οἰκίας καθ’ αὑτὸ μὲν ὁ οἰκοδόμος αἴτιος , κατὰ συμβεβηκὸς δὲ ὁ φαλακρός . ἔστι δέ , φησί , τὰ κατὰ συμβε - βηκὸς αἴτια ἀόριστα · δύναται γὰρ καὶ ὁ λευκὸς καὶ ὁ σιμὸς καὶ ὁ μουσικὸς καὶ μυρία ἄλλα , τὸ δὲ καθ’ αὑτὸ αἴτιον ὥρισται · ἀεὶ γὰρ τῆς οἰκίας ὁ οἰκοδόμος αἴτιος καὶ τοῦ πλοίου ὁ ναυπηγός . ὅταν οὖν , φησί , τὰ κατὰ συμβεβηκὸς αἴτια τοῖς ἕνεκά του αἰτίοις παρακολουθήσῃ , τότε λέγεται τὸ κτὰ τύχην καὶ τὸ ἐκ ταὐτομάτου . ἔχεις οὖν ἐντεῦθεν τὴν ἔννοιαν καθ’ ἣν ἐλέγετο μικρὸν ἔμπροσθεν ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον ἐν τοῖς ἕνεκά του εἶναι , ὅτι λέγονται ἐν τοῖς ἕνεκά του διὰ τὸ τοῖς ἕνεκά του παρακο - λουθεῖν , τοῖς κατὰ φύσιν , φημί , καὶ τοῖς κατὰ διάνοιαν . ταῦτα μὲν οὖν αὐτοῖς κοινῶς ὑπάρχει , τὸ ἐν τοῖς ἐπ’ ἔλαττον εἶναι τὸ ἐν τοῖς ἕνεκά του τὸ κατὰ συμβεβηκός , τίς δὲ ἡ πρὸς ἄλληλα αὐτῶν διαφορὰ ἐρεῖ μικρὸν ὕστερον , ἣν ἡμεῖς φθάσαντες εἴπομεν , ὅτι ἡ μὲν τύχη τοῖς κατὰ διάνοιαν ἀκολουθεῖ , ἤγουν τοῖς κατὰ προαίρεσιν , τὸ δ’ αὐτόματον τοῖς κατὰ φύσιν . p . 196b33 Ἕνεκα τοῦ ἀπολαβεῖν τὸ ἀργύριον ἦλθεν ἄν κομιζο - μένου τὸν ἔρανον , εἰ ᾔδει · ἦλθε δὲ οὐ τούτου ἕνεκα , ἀλλὰ συνέβη ἐλθεῖν καὶ ποιῆσαι τοῦτο τοῦ κομίσασθαι ἕνεκα . Ὅτι ἐν τοῖς ἕνεκά του ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον , αὐτὰ οὐκ ὄντα ἕνεκά του , δείκνυσιν . ὅτι μὲν οὖν οὐκ εἰσὶν ἕνεκά του ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον , δῆλον · τοῦ γὰρ δεδανεισμένου κομιζομένου τὸν ἔρανον , εἰ ᾔδει ὁ χρεωστούμενος , ἦλθεν ἄν ἐπὶ τούτῳ , ἐπὶ τῷ ἀπολαβεῖν · οὐκ ἦλθεν δὲ ἐπὶ τούτῳ · οὐκ ἄρα ἡ αἰτία τῆς ἀπολήψεως , ἥν φαμεν εἶναι τὴν τύχην , τῶν ἕνεκά τού ἐστιν , ἀλλὰ τῶν κατὰ συμβεβηκός . ἀλλ’ ἐπειδὴ προῆλθε μὲν τοῦ λούσασθαι ἕνεκεν , ἀπέλαβε δὲ τὸ ἀργύριον περιτυχὼν τῷ δεδανει - σμένῳ κομιζομένῳ τὸν ἔρανον , λέγεται αἴτιον κατὰ συμβεβηκὸς τῆς ἀπολήψεως ἡ ἐπὶ τὸ λουτρὸν πρόοδος · ἦν δὲ καὶ τῶν ἕνεκά του ( τοῦ γὰρ λούσασθαι ἕνεκεν ἡ πρόοδος ) · τὸ κατὰ συμβεβηκὸς ἄρα αἴτιον τῷ καθ’ αὑτὸ καὶ ἕνεκά του παρηκολούθησε . τοῦτο δὲ τύχην καλοῦμεν · ἡ τύχη ἄρα ἐν τοῖς ἕνεκά τού ἐστιν , αὐτὴ κατὰ συμβεβηκὸς οὖσα αἰτία . τὸ δὲ κομιζομένου γράφεται καὶ κομισόμενος μέλλοντος , ἵνα ἐπὶ τοῦ χρεωστουμένου ᾖ · μᾶλλον δὲ τὸ πρότερον . τὸ δὲ συνέβη ἐλθεῖν καὶ ποιῆσαι τοῦτο τοῦ κομίσασθαι ἕνεκα ἀντὶ τοῦ ὡσανεὶ τοῦ κομίσασθαι ἕνεκα . τοῦτο δὲ οὔτε ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ φοιτῶν εἰς τὸ χωρίον οὔτε ἐξ ἀνάγκης . τὸ φοιτῶν ἀντὶ τοῦ φοιτῶντος · οὐδὲ γὰρ εἰ σύνηθες ἦν τῷ χρεωστοῦντι ἢ ἀεὶ ἢ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ φοιτᾶν εἰς τὸ χωρίον , ἔνθα περιτυχὼν ὁ χρεωστούμενος ἀπέλαβε τὸ ἀργύριον , ἀπὸ τύχης λέγεται ἡ ἀπότὸ ] ληψις , εἰ μὴ ἄρα ὡς πρὸς τὴν πρόθεσιν τοῦ ἀπειληφότος , ὅτι | οὐ τοῦτο προθέμενος , τὸ ἀπολαβεῖν , ἐφοίτησεν ἐκεῖ · ἀλλὰ κυρίως τὴν τύχην καὶ μάλιστα τούτων φαμὲν εἶναι αἰτίαν , ἐφ’ ὧν μηδὲν εἴωθεν τῶν ἐπὶ πολὺ εἶναι . εἰ δὲ σύνηθες ἦν τῷ χρεωστοῦντι φοιτᾶν εἰς τὸ χωρίον , οὐκ ἔστι τῶν παραλόγων τὸ ἐλθόντα ἐκεῖ τὸν χρεωστούμενον ἀπολαβεῖν , ἡ δὲ τύχη παράλογος . τὸ δὲ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ φοιτῶν δυνατὸν ἐξακούειν καὶ ἐπὶ τοῦ ἀπειληφότος · δεῖ γὰρ τὸν περιτυχόντα τῷ χρεωστοῦντι μὴ ἐπὶ πολὺ φοιτᾶν ἐν τῷ χωρίῳ , ἔνθα αὐτῷ περιέτυχεν · εἰ γὰρ εἰθισμένῳ αὐτῷ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἔν τινι τόπω εὑρίσκεσθαι περιτύχοι ὁ χρεωστῶν , οὐ δήπου παράλογον ἦν τὸ ἐλθόντα ἐκεῖ τὸν χρεωστοῦντα ἀποδοῦναι , δεῖ δὲ ἀεὶ τὴν τύχην παράλογον εἶναι . p . 197α1 Ἔστι δὲ τὸ τέλος , ἡ κομιδή , οὐ τῶν ἐν αὐτῶ αἰτίων . Τουτέστιν οὐκ ἔστι τῶν φυσικῶν ἡ κομιδὴ τοῦ ἀργυρίου . φυσικὰ γάρ ἐστι τὰ ἐν ἑαυτοῖς ἔχοντα τὸ αἴτιον , ἡ δὲ κομιδὴ ἔξωθεν ἔχει τὸ αἴτιον , τὴν διάνοιαν τὴν ἐπὶ τὸ λουτρὸν κινήσασαν . τὸ δ’ ὅλον , ὅτι ἡ κομιδὴ τοῦ ἀργυρίου τῶν ἀπὸ τύχης ἐστίν , οὐ τῶν ἀπὸ ταὐτομάτου · τὰ γὰρ ἀπὸ ταὐτομάτου ἐν ἑαυτοῖς ἔχει τὸ αἴτιον , ἐν ἑαυτοῖς δὲ δηλονότι κατὰ συμβεβηκός , ἐπειδὴ καὶ ἡ φύσις κατὰ συμβεβηκὸς αἰτία τῶν ἐκ ταὐτομάτου , ὥσπερ καὶ ἡ διάνοια κατὰ συμβεβηκὸς αἰτία τῶν ἀπὸ τύχης . ὥστε καὶ τὰ ἀπὸ τύχης ἄν λέγωνται ἀπὸ διανοίας εἶναι , κατὰ συμβεβηκὸς δηλονότι ἀπὸ διανοίας εἰσίν , οὐ καθ’ αὑτό · ὡς γὰρ ἔχει τὸ αἴτιον , οὕτως ἔχει καὶ τὸ αἰτιατόν , καὶ ἔμπαλιν . ταῦτα εἰπών , ἐφεξῆς διορίζεται τὴν τύχην τὸν ὁρισμὸν ἀθροίσας ἐκ τῶν δεδειγμένων . p . 197α6 Διὸ περὶ τὸ αὐτὸ διάνοια καὶ τύχη . Περὶ τὸ αὐτό , οἷον περὶ τὴν κομιδὴν τοῦ ἀργυρίου . ἀλλ’ ἡ μὲν διάνοια καθ’ αὑτό , ἡ δὲ τύχη κατὰ συμβεβηκός . p . α8 Ἀόριστα μὲν οὖν τὰ αἴτια ἀνάγκη εἶναι , ἀφ’ ὧν ἄν γε νοιτο τὸ ἀπὸ τύχης . Eἰπὼν τί ἐστιν ἡ τύχη , ὅτι κατὰ συμβεβηκὸς αἰτία ἐστὶ τῶν ἐπ’ ἔλαττον γινομένων παρακολουθοῦσα τοῖς ἕνεκά του , νῦν βούλεται δεῖξαι ὅτι πάντα ὅσα κτὰ κοινὴν ἔννοιαν λέγονται ὑπάρχειν τῇ τύχῃ , σύμφωνά εἰσι τῷ αποδεδομένῳ περὶ αὐτῆς λόγῳ · λέγεται γὰρ ἡ τύχη ἀόριστος καὶ ἄδηλος εἶναι τοῖς ἀνθρώποις φαμὲν γὰρ ἄδηλα εἶναι τὰ τῆς τύχης ) , λέγεται δὲ καὶ παράλογος εἶναι καὶ ἀβέβαιος καὶ μηδενὸς εἶναι αἰτία , καὶ ὅσα ἄλλα περὶ αὐτῆς λέγεται , συμφώνως τῷ ἀποδεδομένῳ παρ’ ἡμῶν περὶ αὐτῆς λόγῳ λέγεται . ἀόριστος μὲν οὖν λέγεται εἰκότως , ἐπεὶ τῶν κατὰ συμβεβηκὸς αἰτίων τὴν τύχην εἶναι ὡρισάμεθα , τὰ δὲ κατὰ συμβεβηκὸς αἴτια ἀόριστα . τὰ μὲν οὖν καθ’ αὑτὸ αἴτια ὥρισται ( τῆς γὰρ οἰκίας ὡρισμένον σμένον τὸ αἴτιον ὁ οἰκοδόμος , καὶ τῆς νεὼς ὁ ναυπηγός ) , τὰ μέντοι κατὰ συμβεβηκὸς αἴτια ἀόριστά ἐστι · δύναται γὰρ τῆς οἰκίας κατὰ συμβεβηκὸς αἴτιος εἶναι καὶ ὁ φαλακρὸς καὶ ὁ σιμὸς καὶ ὁ μουσικὸς καὶ ὁ . νέος καὶ ἄλλα μυρία , καὶ τοῦ κομίσασθαι τὸ ἀργύριον προελθόντα μὴ διὰ τοῦτο καὶ ἡ ἐπὶ τὸ λουτρὸν πρόοδος καὶ ἡ ἐπὶ ἱερὸν καὶ ἄλλα μυρία , καὶ τοῦ ὀρύξαντα θησαυρὸν εὑρεῖν τὸ ἐπὶ φυτείᾳ σκάπτειν καὶ θεμελίους θεῖναι καὶ φρεωρυχεῖν καὶ ἄλλα μυρία . δι’ αὐτὸ δὲ τοῦτο καὶ ἄδηλος ἡ τύχη λέγεται ὅτι καὶ ἀόριστος , ἀόριστος δὲ διότι κατὰ συμβεβηκός · τῆς μὲν γὰρ οἰκίας ὥρισται τὸ καθ’ αὑτὸ αἴτιον ὁ οἰκοδόμος , τί δὲ τῆς οἰκίας τὸ κατὰ συμβεβηκὸς αἴτιον ἄδηλον ἀνθρώπῳ , ἄδηλον δὲ διότι καὶ ἀόριστον . καὶ παράλογος δὲ εἰκότως ἡ τύχη · ὁ γὰρ λόγος τῶν ἑστώτων ἐστί , ταῦτα δ’ ἐστὶν ἢ τὰ ἐξ ἀνάγκης ἢ τὰ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ , ἡ δὲ τύχη τῶν ἐπ’ ἔλαττον . δι’ αὐτὸ δὲ τοῦτο πάλιν καὶ ἀβέβαιος · τὸ γὰρ βέβαιον ἢ τῶν ἀεὶ ὡσαύτως ἐστὶν ἢ τῶν ὡς ἐπὶ τὸ πολύ , τὸ δ’ ἐπ’ ἔλαττον οὐ βέβαιον , ἡ τύχη δὲ τῶν ἐπ’ ἔλαττον . λέγομεν δὲ ἔστιν ὅτε καὶ τὴν τύχην οὐδενὸς αἰτίαν ὢ εἶναι οὐδὲν γὰρ γίνεσθαι ἀπὸ τύχης ) , καὶ τοῦτο συμφώνως τῷ περὶ τῆς τύχης ἀποδεδομένῳ λόγῳ · κυρίως γὰρ αἴτια τὰ καθ’ αὑτὸ αἴτια , τὰ δὲ κατὰ συμβεβηκὸς αἴτια ὁμωνύμως ἢ ψευδωνύμως αἴτιά ἐστι · κατὰ συμβεβηκὸς δὲ αἴτιον ἡ τύχη , οὐδὲ αἴτιον ἄρα κυρίως ἡ τύχη . οὐδενὸς δέ φαμεν αἰτίαν εἶναι τὴν τύχην , διότι τὰ κατὰ τύχην γινόμενα ἀναίτιά φαμεν εἶναι διὰ τὸ μὴ ἔχειν καθ’ αὑτὸ αἴτιον ὡρισμένον , εἰ δὲ τὰ κατὰ τύχην ἀναίτια , ἡ τύχη ἄρα οὐδενός ἐστιν αἰτία · εἰ γάρ ἐστι , τῶν κατὰ τύχην ἐστὶν αἰτία , εἰ δὲ μὴ τούτων ἐστὶν αἰτία , οὐδ’ ὅλως ἐστὶν αἰτία τινός . Ἀόριστα μὲν οὖν τὰ αἴτια ἀνάγκη εἶναι , ἀφ’ ὧν ἂν γένοιτο τὸ ἀπὸ τύχης . ἐπειδὴ τῶν ἀπὸ τύχης συμβαινόντων οὐδὲν ἔχον ἐστὶν αἰτίαν ὡρισμένην , δῆλον ὅτι καὶ ἡ τύχη ἀόριστός ἐστι , διὰ τοῦτο δὲ καὶ ἄδηλος ἀνθρώπῳ . p . α11 Πάντα γὰρ ταῦτα ὀρθῶς λέγεται , ὅτι εὐλόγως . Πάντα , φησίν , ὅσα περὶ τῆς τύχης λέγεται , ὀρθῶς λέγεται , διότι καὶ εὐλόγως , τουτέστιν ἁρμόζει τῷ ἀποδεδομένῳ περὶ αὐτῆς ὁρισμῷ , καὶ ἔστιν ἐκ τοῦ ἀποδεδομένου περὶ αὐτῆς ὁρισμοῦ ἑκάστου τῶν περὶ αὐτῆς λεγομένων τὴν αἰτίαν ἀποδοῦναι · οὗτος δὲ ὁρισμὸς ἄριστος , ᾧτινι ἐφαρμόζει πάντα τὰ περὶ τοῦ πράγμα|τος κατὰ κοινὴν ἔννοιαν λεγόμενα . p . α14 Ως δ’ ἀπλῶς οὐδενός . Κατά τι μέν , φησίν , αἰτία τινῶν ἐστιν ἡ τύχη , κατά τι δὲ οὐδενός · ἁπλῶς μὲν γάρ , τοῦτό ἐστι κυρίως καὶ καθ’ αὑτό , οὐδενός ἐστιν αἰτία , κτὰ συμβεβηκὸς δὲ τῶν ἐπ’ ἔλαττον γινομένων ἐστὶν αἰτία . p . α19 H δὲ τύχη ἐν τοῖς γινομένοις παρὰ ταῦτα . Παρὰ τὰ ἀναγκαῖα καὶ τὰ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ , ταῦτα δέ ἐστι τὰ ἐπ’ ἔλαττον . ἐπεὶ οὖν τὰ αἴτια τῶν ἐπ’ ἔλαττον γινομένων ἀόριστα , καὶ ἡ τύχη ἀόριστος . p . 197a21 Ὅμως δὲ ἐπ’ ἐνίων ἀπορήσειεν ἄν τις , ἆρα οὖν τὰ τυχόντα αἴτια ἂν γένοιτο τῆς τύχης . Ὅ ζητεῖ διὰ τούτων , τοῦτό ἐστιν · ἐπειδὴ ἡ τύχη τῶν κατὰ συμβεβηαἰτίαν κός ἐστιν αἰτίων , ἐλέγομεν δὲ εἶναι καὶ ἐν τοῖς κατὰ συμβεβηκὸς αἰτίοις τὰ προσεχέστερα καὶ πορρώτερα , ἆρα ὁμοίως ἅπαντα αἴτιά ἐστι τοῦ ἀποτελέσματος ; οἷόν τι λέγω · προῆλθέ τις εἰς τὴν ἀγοράν , εἶτα πρὶν εἰς τὴν ἀγορὰν ἐμβαλεῖν ὑπαντήσας τινὶ συνέτυχε καὶ προσδιέτριψεν ἐν τῇ συντυχίᾳ χρόνον , εἶτα μετὰ τοῦτο ἐλθὼν εἰς τὴν ἀγορὰν περιέτυχε τῷ ἔχοντι τὸ ἀργύριον καὶ ἀπείληφεν . ἐπεὶ οὖν ἐστιν αἴτιον κατὰ συμβεβηκὸς τοῦ περιτυχεῖν τῷ χρεωστοῦντι καὶ αὐτὴ ἡ πρόοδος καὶ ἡ μεταξὺ συντυχία εἰ γὰρ μὴ προσδιέτριψε , θᾶττον ἐμβαλὼν εἰς τὴν ἀγορὰν ἴσως οὐ περιέτυχεν ἄν τῷ χρεωστοῦντι ) καὶ αὐτὸ τὸ ἐμβαλεῖν εἰς τὴν ἀγοράν , ἔστι δὲ προσεχὲς μὲν τὸ εἰς τὴν ἀγορὰν ἐμβαλεῖν , μέσον δὲ τὸ περιτυχεῖν τῷ φίλῳ , πορρωτέρω δὲ ἡ πρόοδος αὐτή · ἆρα ὁμοίως ὁτιοῦν τούτων αἴτιον εἶναί φαμεν τῶν ἀπὸ τύχης συμβαινόντων ; φαμὲν οὖν ὅτι ὡς πρὸς μὲν τὸ κατὰ τύχην αἴτια εἶναι οὐδὲν διαφέρει τὸ προσεχὲς εἰπεῖν ἢ πόρρω ὁμοίως γὰρ πάντα ταῦτα κατὰ τύχην αἴτια ) , ὡς δὲ πρὸς τὴν ἔκβασιν διαφέρει πλεῖστον · αἰτιώτερον γὰρ τῆς ἐκβάσεως τὸ προσεχέστερον . τοῦ γὰρ ἀπολαβεῖν τὸ ἀργύριον ἔστι μὲν καὶ ἡ πρόοδος αὐτὴ αἰτία κατὰ συμβεβηκός εἰ γὰρ μὴ προῆλθεν , οὐκ ἂν περιτυχὼν ἔλαβεν ) , μᾶλλον δὲ αἰτιωτέρα ἡ πρὸς τὸν φίλον ἐν τῷ μεταξὺ συντυχία εἰ γὰρ μὴ συνέτυχεν , θᾶττον ἀπελθὼν οὐκ ἄν εὗρε ) , καὶ ἔτι τούτου αἰτιώτερον ἡ εἰς τ.ὴν ἀγορὰν ἄφιξις . ἀπορεῖται οὖν , φησίν , ἐπὶ τούτων , εἰ δεῖ τὰ τυχόντα ὡς αἴτια ἀποδιδόναι τύχην δὲ τὸ ἀπὸ τῆς τύχης ἀποβὰν ἀποτέλεσμα ἐκάλεσεν . p . 197a23 Οἶον ὑγιείας ἢ τὸ πνεῦμα ἢ ἡ εἱληθέρησις , ἀλλ’ οὐ τὸ ἀποκείρασθαι . Ἔστι γὰρ προσεχέστερον μὲν τῆς ὑγείας ἐν τούτοις ἢ τὸ πνεῦμα ἢ εἱληθέρησις , τουτέστιν ἡ ἐκ τοῦ ἡλίου θερμασία , πορρωτέρω δὲ τὸ ἀποαἰτίων κείρασθαι · ἀσθενῶν γάρ τις ἀπεκείρατο οὐ τοῦ ὑγιᾶναι ἕνεκεν , ἀλλὰ τοῦ ἀποθέσθαι τὴν κόμην , εἶτα πνεύματος πνεύσαντος ἢ ὑπὸ ἡλίου θερμανθεὶς τὴν κεφαλὴν οὐ τοῦ ὑγιᾶναι ἕνεκεν , ἀλλὰ προελθὼν τυχὸν ἐπί τινα ἄλλην χρείαν , ὑπὸ τῆς θέρμης δὲ τοῦ ἡλίου ἢ τοῦ πνεύματος ἀραιωθείσης τῆς κεφαλῆς , διεφορήθη καὶ ὑγίανε μηδὲν τούτων διὰ τὴν ὑγείαν ποιήσας . ἔστιν οὖν προσεχέστερον τῇ ὑγείᾳ ἡ εἱληθέρησις , οὐ τὸ ἀποκείρασθαι · ὡς μὲν οὖν πρὸς τὴν ἔκβασιν τὸ προσεχὲς αἰτιώτερον , ὡς δὲ πρὸς τὸ ἀπὸ τύχης ἀπλῶς οὐδὲν διοίσει τὸ προσεχὲς ἢ πόρρω εἰπεῖν . p . 197 a 24 ἔστι γὰρ ἄλλα ἄλλων ἐγγυτέρω τῶν κατὰ συμβεβηκὸς αἰτίων . Ἡ ἐπίλυσις τῆς ἀπορίας , ὡς ἂν εἰ ἔλεγεν · ἐπειδὴ τῶν κατὰ συμβεβηκὸς αἰτίων ἄλλα ἄλλων εἰσὶν ἐγγυτέρω τοῦ αἰτιατοῦ , ὡς μὲν πρὸς τὸ κατὰ συμβεβηκὸς αἴτια εἶναι οὐδὲν διαφέρει τὸ ἐγγυτέρω τοῦ πορρωτέρω , ὡς δὲ πρὸς τὴν ἔκβασιν τοῦ πράγματος τὸ προσεχέστερον αἰτιώτερον . p . 197a25 Τύχη δὲ ἀγαθὴ μὲν λέγεται , ὅταν ἀγαθόν τι ἀποβῇ , φαύλη δέ , ὅταν φαῦλόν τι . Ὅταν τοιοῦτον τέλος ἀπαντήσῃ μὴ προελομένῳ , οἷον ἂν προείλετο , ἀγαθὴ τύχη τὸ τοιοῦτον τέλος λέγεται , κακὴ δὲ τύχη τὸ ἐναντίον · εὐτυχὴς δὲ καὶ δυστυχής , ὅταν ἢ μέγα κακὸν ἢ μέγα ἀγαθὸν κατὰ συμβεβηκὸς ἀπαντήσῃ τέλος . p . 197a27 Διὸ καὶ τὸ παρὰ μικρὸν ἀγαθὸν ἢ κακὸν λαβεῖν μέγα ἢ ἀτυχεῖν ἢ εὐτυχεῖν ἐστιν , ὅτι ὡς ὑπάρχον λέγει ἡ διάνοια · τὸ γὰρ παρὰ μικρὸν ὥσπερ οὐδὲν ἀπέχειν δοκεῖ . Ὅταν τις περιτυχὼν μεγάλῳ κινδύνῳ ἐγγὺς γένηται τοῦ κινδυνεῦσαι καὶ μεγάλῳ περιπεσεῖν κακῷ , οἷον ναυαγίῳ ἢ ἄλλῳ τινί , εἶτα μικροῦ λείποντος εἰ τὸν κίνδυνον ἐκφύγῃ , εὐτυχῆ τὸν τοιοῦτον καλοῦμεν ; διότι παρ’ ὀλίγον τῷ κινδύνῳ προσομιλήσας ἐξέφυγεν . ὁμοίως δὲ καὶ δυστυχῆ τὸν παρὰ μικρὸν μέγα ἀγαθὸν κτησάμενον · οὕτως γὰρ δυστυχής ; φαμέν , ἐστὶν ὁ δεῖνα , ὥστε εἰς αὐτὸ τὸ τυχεῖν τῶνδε ἢ τῶνδε τῶν καλῶν ἐλθών , εἶτα δι’ ὀλίγον ἀπέτυχεν . ἐπειδὴ γὰρ τὸ παρὰ μικρὸν οὐδὲν δοκεῖ τοῦ τέλους ἀπέχειν , οὐ λογιζομένη τὸ μικρὸν τοῦτο ἡ διάνοια , ὥσπερ ἐκβεβηκότων τούτων , οὕτως εὐτυχῆ ἢ δυστυχῆ τὸν πεσόντα καλεῖ · τὸν γὰρ παρὰ μικρὸν μεγάλῳ κινδύνῳ ὁμιλήσαντα , ὡς ἤδη ἐμπεπτωκότα εἰς τὸν κίνδυνον θεωροῦσα ἡ διάνοια διὰ τὸ μὴ λογίζεσθαι τὸ μικρόν , εἶτα ἐκ τοῦ κινδύνου αὐτὸν ἐκφεύγοντα , οὕτως εὐτυχῆ καλεῖ . καὶ δυστυχῆ ὁμοίως τὸν παρ’ ὀλίγον μεγάλων τυχόντα ἀγαθῶν · ὡς γὰρ ἤδη τυχόντα τῶν ἀγαθῶν θεωροῦσα καὶ μὴ λογιζομένη τὸ μικρόν , εἶτα τούτων ἀποτυχόντα δυστυχῆ καλεῖ . καὶ γὰρ εὐτυχεῖς μὲν εἰώθαμεν λέγειν οὐ τοὺς ἐκ προγόνων πλουσίους καὶ εὐδαίμονας , ἀλλὰ τοὺς ἐξ ἀφανῶν καὶ ἀτυχῶν ἐξαίφνης εἰς εὐδαιμονίαν μεταβαίνοντας , καὶ δυστυχεῖς ὁμοίως μάλιστα τοὺς ἐξ εὐδαιμονίας καταπίπτοντας . p . α30 Ἔτι ἀβέβαιος ἡ εὐτυχία εὐλόγως . Ὅτι κατὰ λόγον τοῦ ὁρισμοῦ τῆς τύχης ἀβέβαιος λέγεται ἡ εὐτυχία · τὸ γὰρ βέβαιον ἢ ἐν τοῖς ἀναγκαίοις ἐστὶν ἢ ἐν τοῖς ὡς ἐπὶ τὸ πολύ , ἡ δὲ τύχη τῶν ἐπ’ ἔλαττον , οὐκ ἄρα βέβαιος ἡ τύχη . διὰ τοῦτο καὶ ἡ εὐτυχία ἀβέβαιος . p . I97a32 ἐστι μὲν οὖν ἄμφω αἴτια , καθάπερ εἴρηται , κατὰ συμβεβηκὸς δέ , ἡ τύχη καὶ τὸ αὐ τόματον . Δείξας καὶ ὅτι ἔστιν ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον καὶ τί ἐστι , καὶ ἐφαρμόσας τῷ ὁρισμῷ τῷ ἀποδεδομένῳ τῆς τύχης τὰ κατὰ κοινὴν ἔννοιαν ὑπάρχειν αὐτῇ δοκοῦντα , μέτεισιν ἐπὶ τὰ λοιπὰ τῶν προβλημάτων · ταῦτα δὲ ἦν τί τε διαφέρουσιν ἀλλήλων ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον , καὶ ἐν ποίῳ τρόπῳ τῶν αἰτίων ἀνάγονται . πρὸ τούτων δὲ · περὶ τοῦ κοινοῦ αὐτομάτου διαλέγεται , καὶ δείκνυσιν ὅτι ἐπὶ πλέον ἐστὶ τῆς τύχης , συλλογισμῷ χρώμενος ἐν τρίτῳ σχήματι τοιούτῳ · ἐπὶ παιδίων καὶ ἀψύχων καὶ ἀλόγων τὸ αὐτόματον ὑπάρχει , ἐπὶ παιδίων καὶ ἀψύχων καὶ ἀλόγων τύχη οὐχ ὑπάρχει , τὶ ἄρα αὐτόματον τύχη οὐκ ἔστιν . ὁ μὲν οὖν συλλογισμὸς οὗτος , κατασκευάζει δὲ ἀμφοτέρας τὰς προτάσεις ὁ Ἀριστοτέλης , τὴν μὲν κατα - φατικὴν ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς · λέγομεν γὰρ ὅτι αὐτομάτως κατηνέχθη ὁ λίθος , ὅταν μὴ ἀπό τινος προνοίας κατηνέχθη , καὶ αὐτομάτως ἐσώθη ὁ ἵππος , ὅτι κατέβαλε τὸν δεσπότην καὶ ἔφυγε διψήσας ἐκ τῆς φάλαγγος , συνέβη δὲ συμβολῆς γενομένης τὸν δεσπότην τελευτῆσαι · λέγεται οὖν ὁ ἵππος ἐκ ταὐτομάτου σωθῆναι . καὶ τὰ παιδία δὲ ἐκ ταὐτομάτου παθεῖν τι κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον λέγοιτο ἄν , οἷον φέρε εἰ ἀποπλανηθέντα τῆς τροφοῦ μηδενὸς ἄγοντος οἴκαδε ἐπανέλθῃ , οὐ γινώσκοντα ποῦ φέρεται · λέγεται γὰρ ἐκ ταὐτομάτου ἐπανελθεῖν . οὕτως καὶ ἐπὶ τελείων , ὅταν μὴ ἐφιστάνοντος τοῦ λογισμοῦ γίνηται κίνησις , αὐτομάτως φαμὲν κινεῖσθαι τοὺς πόδας · αὐτομάτοις δὲ πόδεσσι θοῶς ἐπεβήσατ’ ἀπήνης . τὴν δ’ ἀποφατικὴν κατασκευάζει διὰ συλλογισμοῦ ἐν δευτέρῳ σχήματι , λαμβάνων μέσον ὅρον τὴν εὐτυχίαν · ἐπὶ παίδων καὶ ἀψύχων καὶ ἀλόγων εὐτυχία οὐχ ὑπάρχει , ἐφ’ ὧν τύχη ὑπάρχει καὶ εὐτυχία ὑπάρχει , ἐπὶ παίδων ἄρα καὶ ἀψύχων καὶ ἀλόγων τύχη οὐχ ὑπάρχει . πόθεν δὲ ὅτι ἡ εὐτυχία οὐδενὶ τῶν παίδων ὑπάρχει καὶ τῶν ἀλόγων καὶ τῶν ἀψύχων ; δείκνυσι πάλιν τοῦτο διὰ μέσης τῆς εὐδαιμονίας ἐν δευτέρῳ σχήματι · παισὶ καὶ ἀψύχοις καὶ ἀλόγοις εὐδαιμονία οὐχ ὑπάρχει , οἷς ὑπάρχει εὐτυχία καὶ εὐδαιμονία ὑπάρχει . παισὶν ἄρα καὶ ἀψύχοις καὶ ἀλόγοις εὐτυχία οὐχ ὑπάρχει . πόθεν δὲ ὅτι παισὶ καὶ ἀψύχοις καὶ ἀλόγοις εὐδαιμονία οὐχ ὑπάρχει ; δείκνυσι διὰ μέσης τῆς εὐπραξίας ἐν δευτέρῳ πάλιν · ἐπὶ παίδων καὶ ἀψύχων καὶ ἀλόγων εὐπραξία οὐχ ὑπάρχει , οἷς εὐδαιμονία ὑπάρχει καὶ εὐπραξία ὑπάρχει , ἐπὶ παίδων ἄρα καὶ ἀψύχων καὶ ἀλόγων εὐδαιμονία οὐχ ὑπάρχει . πόθεν δὲ πάλιν ὅτι ἐπὶ παίδων καὶ ἀψύχων καὶ ἀλόγων εὐπραξία οὐχ ὑπάρχετ;δαίκνυστ τῷ αὁτῷ σχήματι διὰ μέσης τῆς πράξεως · ἐπὶ παίδων καὶ ἀψύχων καὶ ἀλόγων πρᾶξις οὐχ ὑπάρχει , ἐφ’ ὧν εὐπραξία καὶ δυσπραγία ὑπάρχει πρᾶξις ὑπάρχει , ἐπὶ παίδων ἄρα καὶ ἀψύχων καὶ ἀλόγων οὔτε εὐπραγία οὔτε δυσπραγία ὑπάρχει . δῆλον δὲ ὅτι ἀκριβείας ἕνεκεν καὶ ἐπὶ τῆς εὐτυχίας καὶ εὐδαιμονίας τὰ ἀντικείμενα δεῖ λαβεῖν · ἐπὶ παίδων καὶ ἀψύχων καὶ ἀλόγων εὐτυχία καὶ δυστυχία οὐχ ὑπάρχει , οἷς τύχη ὑπάρχει εὐτυχία ἢ δυστυχία ὑπάρχει * * * ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῆς εὐδαιμονίας · ἐπὶ παίδων καὶ ἀψύχων καὶ ἀλόγων εὐδαιμονία ἢ κακοδαιμονία οὐχ ὑπάρχει , οἷς εὐτυχία ἢ δυστυχία ὑπάρχει εὐδαιμονία ἢ κακοδιαμονία ὑπάρχει , ἐπὶ παίδων ἄρα καὶ ἀψύχων καὶ ἀλόγων εὐτυχία ἢ δυστυχία οὐχ ὑπάρχει . ὁμοίως καὶ ἐπὶ εὐπραξίας . καὶ ὁ μὲν Ἀριστοτέλης μέχρι τῆς πράξεως ἔστη , λαβὼν ὁμολογούμενον ὅτι ἐπὶ παίδων καὶ ἀψύχων καὶ ἀλόγων πρᾶξις οὐχ ὑπάρχει , κατασκευάσεις δὲ καὶ τοῦτο διὰ μέσης τῆς προαιρέσεως · ἐπὶ παίδων καὶ ἀψύχων καὶ ἀλόγων προαίρεσις οὐχ ὑπάρχει οὐδὲν γὰρ αὐτῶν αἱρεῖται τόδε τι πρὸ τοῦδε ) , ἐφ’ ὧν πρᾶξις ὑπάρχει καὶ προαίρεσις ὑπάρχει , ἐπὶ παίδων ἄρα καὶ ἀψύχων καὶ ἀλόγων πρᾶξις οὐχ ὑπάρχει . συνθήσεις οὖν τὸν ὅλον συλλογισμὸν οὕτως · ἐπὶ παίδων καὶ ἀψύχων καὶ ἀλόγων προαίρεσις οὐχ ὑπάρχει · ἐφ’ ὧν προαίρεσις οὐχ ὑπάρχει οὐδὲ πρᾶξις , ἐφ’ ὧν πρᾶξις οὐκ ἔστιν οὐδὲ εὐπραξία , ἐφ’ ὧν εὐπραξία οὐκ ἔστιν οὐδὲ εὐδαιμονία , ἐφ’ ὧν εὐδαιμονία οὐκ ἔστιν οὐδὲ εὐτυχία , ἐφ’ ὧν εὐτυχία οὐκ ἔστιν οὐδὲ τύχη , ἐπὶ παίδων ἄρα καὶ ἀψύχων καὶ ἀλόγων τύχη οὐχ ὑπάρχει · ἐπὶ παίδων καὶ ἀψύχων καὶ ἀλόγων τὸ αὐτόματον ὑπάρχει ὡς ἐδείξαμεν διὰ τῆς ἐπαγωγῆς ) · τὶ ἄρα αὐτόματον τύχη οὐκ ἔστιν , ὅπερ ἐξ ἀρχῆς προέκειτο δεῖξαι . λέγεται δέ , φησί , καὶ ἐπὶ τῶν τυχαίων τὸ αὐτόματον τοῦτο γὰρ λοιπὸν ἐκ τῆς χρήσεως λαμβάνει , ὅτι λέγονται καὶ τὰ ἀπὸ τύχης ἐκβαίνοντα ἐκ ταὐτομάτου γίνεσθαι ) , ἐπὶ πλέον ἄρα τῆς τύχης τὸ αὐτόματον · εἰ γὰρ πᾶσα μὲν τύχη καὶ αὐτόματον ὡς ἡ τῶν ἀνθρώπων χρῆσις δηλοῖ ) , οὐ πᾶν δὲ αὐτόματον καὶ τύχη ὡς ὁ συλλογισμὸς ἔδειξεν ) , ἐπὶ πλέον ἄρα τῆς τύχης τὸ αὐτόματον . εἰ δέ τις ἀπόδειξιν ζητοίη τοὐ ὅτι καὶ τὰ τυχαῖα λέγονται ἐκ ταὐτομάτου , ἴστω μὴ περὶ πράγματος σημασίας , ἀλλὰ περὶ χρήσεως ἀνθρώπων ζητῶν ἀπόδειξιν , χρήσεως δὲ ἀπόδειξις οὐδεμία ἄλλη ἢ ἡ τῶν ἀνθρώπων συνήθεια . πλὴν φαίνεται ἡ χρῆσις οὐ μόνον | ἐπὶ τῶν κατὰ τύχην φέρουσα τὸ αὐτόματον φαμὲν γὰρ ὅτι ἐκ ταὐτομάτου συνέτυχον τῷ φίλῳ ) , ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ἐκ ταὐτομάτου τὸ κατὰ τύχην · λέγομεν γὰρ κατὰ τύχην σωθῆναι τὸν ἵππον ἐκ τῆς φάλαγγος ἕνεκα τοῦ πιεῖν φυγόντα , καὶ ὅτι ἔτυχε πεσόντα τὸν λίθον ἐπιτήδειον εἰς καθέδραν γενέσθαι · οὐδὲν δὲ πρᾶγμα περὶ χρήσεως ὀνομάτων ἐπὶ πολὺ διατείνεσθαι , τῆς σημασίας τῶν πραγμάτων μηδὲν βλαπτομένης . μετὰ ταῦτα διακρίνει τὸ ἰδικὸν αὐτόματον τοῦ ἀπὸ τύχης , λέγων ἐκεῖνα ἅπερ πολλάκις εἰρήκαμεν , ὅτι ἡ μὲν τύχη τοῖς κατὰ προαίρεσιν γινομένοις νομένοις ἀκολουθεῖ , τὸ δὲ ἰδίως λεγόμενον αὐτόματον τοῖς κατὰ φύσιν . εἶτα διακρίνας αὐτὰ ἀπ’ ἀλλήλων ζητεῖ τὸ ἔτι λειπόμενον πρόβλημα , ἐν ποίοις τῶν αἰτίων αὐτὰ κατατακτέον , καὶ δείκνυσιν ὅτι ἐν τοῖς ποιητικοῖς · εἰ γὰρ ἢ τῶν ἀπὸ φύσεως ἢ τῶν ἀπὸ διανοίας κατὰ συμβεβηκὸς γινομένων αἴτιον ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον , διάνοια δὲ καὶ φύσις ποιητικὰ αἴτια , καὶ ἡ τύχη ἄρ καὶ τὸ αὐτόματον τῶν ποιητικῶν ἄν εἶεν αἰτίων . Ἔστι μὲν οὖν ἄμφω αἴτια , καθάπερ εἴρηται , κατὰ συμβεβηκός , καὶ ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον . κοινόν , φησί , τοῦτο τῇ τύχῃ καὶ τῷ αὐτομάτῳ ὑπάρχει τὸ εἶναι αἴτια κατὰ συμβεβηκὸς τῶν ἐπ’ ἔλαττον γινομένων οὐ πάντων , ἀλλ’ ὅσα ἄν γένοιτο ἕνεκά του · ἔστι γάρ τινα τῶν ἐπ’ ἔλαττον καὶ μάτην γινόμενα , ὡς εἴ τις κινοίη τὴν τρίχα τοῦ γενείου μὴ συνεχῶς · τοῦτο γὰρ οὔτε ἕνεκά τού ἐστι ( μάτην γάρ ) , οὔτε τοῖς ἕνεκά του γινομένοις παρακολουθεῖ . καὶ τούτων ὅσα ἄν γένοιτο ἕνεκά του ἀντὶ τοῦ ὅσα ἄν παρακολουθήσειε τοῖς ἕνεκά του γινομένοις · οὐ γὰρ τὰ ἐκ ταὐτομάτου γινόμενα ἕνεκά του γίνεται . οὐδὲ γὰρ ἡ κομιδὴ τοῦ ἀργυρίου ἕνεκά τού ἐστιν , ἀλλ’ , εἰ ἄρα , οὗ ἕνεκά ἐστι , καὶ τοῦτο κατὰ συμβεβηκός · τῇ γὰρ προόδῳ ἕνεκα λουτροῦ γενομένῃ ἐπηκολούθησε τοῦτο ὥστε ἡ κομιδὴ κατὰ συμβεβηκὸς τέλος καὶ οὗ ἕνεκα τῆς προόδου , καὶ ἡ πρόοδος κατὰ συμβεβηκὸς ἕνεκα τῆς κομιδῆς , ἥτις καὶ καλεῖται αὐτόματον καὶ κατὰ συμβεβηκὸς αἴτιον τῆς κομιδῆς . p . 197a36 Διαφέρει δὲ ὅτι τὸ αὐτόματον ἐπὶ πλέον ἐστίν . εἰπὼν κατὰ τί κοινωνοῦσι , λέγει καὶ τί διαφέρουσι · διαφορὰν δὲ αὐτῶν λέγει οὐ τῆς τύχης · καὶ τοὐ ἰδίως λεγομένου αὐτομάτου τοῦ ἀντιδιαστελλομένου τῇ τύχῃ τοῦτο γὰρ ἐφεξῆς ποιεῖ ) , ἀλλὰ τοῦ κοινοῦ αὐτομάτου , ὥσπερ ἄν εἰ καὶ ζῴου καὶ ἀνθρώπου τὴν διαφοράν τις ἔλεγεν , ὅτι διαφέρει τὸ ζῷον τοῦ ἀνθρώπου τῷ ἐπὶ πλειόνων κατηγορεῖσθαι τὸ ζῷον . τοῦτο οὖν φησὶ καὶ νῦν , ὅτι ταύτῃ διαφέρει τῆς τύχης τὸ αὐτόματον , ὅτι ἐφ’ ὧν μὲν ἡ τύχη κατηγορεῖται ἐπὶ τούτων καὶ τὸ αὐτόματον , ἐφ’ ὧν δὲ τὸ αὐτόματον οὐ πάντως τὸ ἀπὸ τύχης · ὥστε δῆλον ὅτι ἐπὶ πλέον τὸ αὐτόματον τῆς τύχης . ὅτι μὲν οὖν ἐφ’ ὧν ἡ τύχη ἐπὶ τούτων . καὶ τὸ αὐτόματον , λαμβάνει ὡμολογημένον ἐκ τῆς χρήσεως χρήσεως γὰρ ἤρτηται ἡ τούτου ἀπόδειξις , οὐ λόγου ) , ὅτι δὲ ἐφ’ ὧν τὸ αὐτόματον οὐ πάντως καὶ ἡ τύχη , κατασκευάζει διὰ συλλογισμοῦ , ὃν ἤδη προεξεθέμεθα . ἔστι δὲ οὗτος · ἐπὶ παιδίων καὶ ἀψύχων καὶ ἀλόγων τὸ αὐτόματον θεωρεῖται , ἐπὶ παιδίων καὶ ἀψύχων καὶ ἀλόγων τύχη οὐ θεωρεῖται , τὶ ἄρα αὐτόματον τύχη οὐκ ἔστι . τούτων οὖν τῶν δύο προτάσεων τὴν μὲν κατηγορικὴν ἐσχάτην τίθησι καὶ πιστοῦται ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς , ὡς ὑπομνήσομεν ἐν τῷ τόπῳ , τὴν δ’ ἀποφατικὴν πρότερον κατασκευάζει , εἶτα ἐκτίθεται · κατασκευάσας γὰρ πρότερον ἐπὶ ποίων ἂν ἡ τύχη κατηγοροῖτο τῶν ὁποίαν φύσιν ἐχόντων , τότε λοιπὸν ἐφαρμόζει τὰ εἰρημένα ἐπὶ παίδων καὶ ἀψύχων καὶ ἀλόγων , ὅτι μὴ ὑπάρχει αὐτοῖς τύχη , διότι μηδὲ ταῦτα περὶ ἃ ἡ τύχη θεωρεῖται . p . 197b1 Ἡ μὲν γὰρ τύχη καὶ τὸ ἀπὸ τύχης ἔστιν ἐν οἷς καὶ τὸ εὐτυχῆσαι ἂν ὑπάρξειε καὶ ὅλως πρᾶξις · διὸ ἀνάγκη περὶ τὰ πρακτέα εἶναι τὴν τύχην . Εἰ ἡ τύχη διῄρηται εἰς εὐτυχίαν καὶ δυστυχίαν , ἐν οἷς ἄρα μήτε εὐτυχίαν δυνατὸν ὑπάρξαι μήτε δυστυχίαν , ἐν τούτοις δῆλον ὅτι οὐδὲ τύχην . θάτερον δὲ τῶν ἐναντίων αὐτὸς εἶπε μόνον , τὴν εὐτυχίαν , ὡς προδήλου ὄντος ὅτι ἐφ’ ὧν πέφυκε θάτερον τῶν ἐναντίων εἶναι , ἐπὶ τούτων καὶ τὸ λοιπόν · ὥστε ἐφ’ ὧν εὐτυχίαν ἀδύνατον ὑπάρξαι , ἐπὶ τούτων καὶ δυστυχίαν ἀδύνατον . ὅτι μὲν οὖν ἐφ’ . ὧν εὐτυχία ἐπὶ τούτων καὶ τύχη , πρόδηλον , μαθεῖν δὲ λείπεται ἐπὶ τίνων ἡ εὐτυχία . φησὶν οὖν ὅτι ἐπὶ τούτων εὐτυχία λέγεται ἐφ’ ὧν καὶ ἡ πρᾶξις · εὐπραγία γάρ τίς ἐστιν ἡ εὐτυχία . ὅτι δὲ ἐφ’ ὧν εὐτυχία ἐπὶ τούτων καὶ πρᾶξις , δείκνυσι διὰ μέσης τῆς εὐδαιμονίας . ἐπάγει οὖν οὕΤως · σημεῖον δὲ ὅτι δοκεῖ ἤτοι ταὐτὸν εἶναι τῇ εὐδαιμονίᾳ ἢ ἐγγύς , ἡ δὲ εὐδαιμονία πρᾶξις · εὐραξία γάρ . σημεῖον . φησί , τοῦ τὴν τύχην περὶ τὰ πρακτέα εἶναι , ὡς δὴ πράξεως τινος οὔσης τῆς τύχης καὶ τῆς μὲν εὐτυχίας εὐπραγίας τῆς δὲ δυστυχίας κακοπραγίας , ὅτι δοκεῖ ἡ εὐτυχία ἢ μηδὲν διαφέρειν τῆς εὐδαιμονίας ἢ ἐγγὺς αὐτῆς εἶναι · ἡ δ’ εὐδαιμονία , φησί , πρᾶξίς τίς ἐστιν . εἶτα πόθεν ὅτι πράξις ; κατασκευάζει διὰ τῆς εὐπραξίας · ἡ γὰρ εὐδαιμονία , φησίν , εὐπραξία τίς ἐστιν , ἡ δὲ εὐπραξία πρᾶξίς τις , ἡ εὐδαιμονία ἄρα πρᾶξίς τις · εἰ τοίνυν ἡ μὲν εὐτυχία ταὐτὸν τῇ εὐδαιμονία , ἡ δὲ εὐδαιμονία πρᾶξίς τις , καὶ ἡ εὐτυχία ἄρα πρᾶξίς τις · | ἐστὶ δὲ ἡ εὐτυχία τύχη τις , ἡ τύχη ἄρα πρᾶξίς τις . καὶ ἔστιν ἐν τῷ τρίτῳ σχήματι ὁ συλλογισμός · πᾶσα εὐτυχία τύχη , πᾶσα εὐτυχία πρᾶξίς τις , ἡ τύχη ἄρα πρᾶξίς τίς ἐστιν · εἰ τοίνυν ἡ τύχη πρᾶξίς ἐστιν , ἐφ’ ὧν ἄρα μὴ ἔστι πρᾶξις , ἐπὶ τούτων οὐδὲ τύχη ἄν εἴη . καὶ αὐτὸς μέν , ὡς ἔμπροσθεν εἶπον , μέχρι τῆς πράξεως προάγει τὸν λόγον , εἰ δὲ ζητεῖς ἐπὶ τίνων ἡ πρᾶξις , φημὶ ἐφ’ ὧν καὶ προαίρεσιν · εἰ τοίνυν πᾶσα τύχη πρᾶξίς ἐστιν , ἡ δὲ πρᾶξις ἐπὶ τούτων ἐστὶν ἐφ’ ὧν προαίρεσις , ἡ τύχη ἄρα ἐπὶ τούτων ἐστὶν φατικὴν πρότασιν καί φησι · διὰ τοῦτο οὔτε ἄψυχον οὐδὲν οὔτε θηρίον οὔτε παιδίον οὐδὲν ποιεῖ ἀποτύχῃς , θηρίον ἀντὶ τοῦ ἀλόγου λαβών , διότι τὸ ἥμερον μάλιστα καὶ κοινωνικὸν τοῦ λόγου ἐστὶν ἴδιον · ὥστε τὸ ἐναντίον , τὸ ἄγριόν φημι , τῆς ἀλογίας , ὅπερ διὰ τοῦ θηρίου ἐχαρακτήρισεν . εἰ τοίνυν μήτε ἄψυχον μήτε ἄλογον μήτε θηρίον ποιεῖ τι ἀπὸ τύχης , ἐπὶ τούτων δὲ αὐτῶν κατηγορεῖται τὸ αὐτόματον , ὡς ἐφεξῆς δείξει , ἔοικεν ἄρα τὶ αὐτόματον μὴ εἶναι ἀπὸ τύχης . Σημεῖον δὲ ὅτι δοκεῖ ἤτοι ταὐτὸν εἶναι τῇ εὐδαιμονία ἢ ἐγγύς . σημεῖον ὅτι ἡ τύχη περὶ τὰ πρακτά , ὅτι ἡ εὐδαιμονία , ἥτις ὁμολογουμένως εὐπραγία τίς ἐστιν , ἢ ταὐτόν ἐστι τῇ εὐτυχίᾳ ἢ ἐγγύς ἡ εὐδαιμονία ] · πρᾶξις δὲ ἡ εὐδαιμονία , καὶ ἡ εὐτυχία ἄρα πρᾶξις · ἡ δὲ εὑτυχία τύχη τις , καὶ ἡ τύχη ἄρα πρᾶξις . ἢ ταὐτὸν δέ φησιν ἢ ἐγγύς , ὅτι δοκεῖ ἡ εὐτυχία περὶ τὰ ἐκτὸς εἶναι · εἰ τοίνυν ἡ εὐτυχία περὶ τὰ ἐκτός , δοκεῖ δὲ τοῖς πολλοῖς καὶ ἡ εὐδαιμονία περὶ τὰ ἐκτὸς εἶναι , ταὐτὸν ἄρα οὕτω τῇ εὐτυχίᾳ ἡ εὐδαιμονία · ἐπεὶ δὲ τῷ ὄντι ἡ εὐδαιμονία περὶ τὴν εὐπραγίαν ἐστὶ τῆς ψυχῆς , εἴ τις μὴ περὶ τὴν εὐπραγίαν μόνον τῆς ψυχῆς ὁρίζοιτο εἶναι τὴν εὐδαιμονίαν , ἀλλὰ καὶ περὶ τὴν εὐπραγίαν τῶν ἐκτός , ἐγγὺς δηλονότι ἡ εὐτυχία τῆς εὐδαιμονίας καὶ οὐ ταὐτόν . τῷ δὲ ὄντι ἡ κυρίως εὐτυχία ἄν εἴη οὐχ ἡ περὶ τὴν τῶν ἔξωθεν ἔχουσα εὐπραγίαν ἀπλῶς , ἀλλ’ ἡ περὶ τὴν τῆς ψυχῆς , ἥτις καὶ εἰς ταὐτὸν ἔρχεται τῇ ευοαιμονιᾳ . p . 197118 οὐδὲ εὐτυχία οὐδ’ ἀτυχία ὑπάρχει τούτοις , εἰ μὴ καθ ὁμοιότητα , ὥσπερ Πρώταρχος . Οὐ λέγεται , φησίν , ἐπὶ παίδων καὶ ἀψύχων καὶ ἀλόγων εὐτυχία , εἰ μὴ καθ’ ὁμοιότητά τινα καὶ ἀναλογίαν . τὸ δὲ ὥσπερ φησὶ Πρώταρχ.ος οὐ πρὸς τὸ εἰ μὴ καθ’ ὁμοιότητα · οὐδὲ γὰρ καθ’ ὁμοιότητα ἔλεγε Πρώταρχος εὐτυχεῖς εἶναι τοὺς λίθους , ἀλλ’ ἀπλῶς εὐτυχεῖς . οὕτως οὖν ἀναγνωστέον ̔οὐδέ , ὥσπερ φησὶ Πρώταρχος , εὐτυχία ἢ δυστυχία ὑπάρχει τούτοις’ , εἶτα τὸ εἰ μὴ καθ’ ὁμοιότητα αὐτοῦ ἐστιν ἐπίκρισις , πῶς δυνατὸν καὶ ἐπὶ ἀψύχων εὐτυχίαν εἰπεῖν καὶ δυστυχίαν . Πρώταρχον δὲ ἤτοι τὸν ἐν Φιλήβῳ φησὶν ἢ ἕτερόν τινα . p . 197b11 Τὸ δὲ πάσχειν ὑπάρχει ἀπὸ τύχης πως καὶ τούτοις , ὅταν ὁ πράττων περὶ αὐτὰ πράξῃ ἀπὸ τύχης · ἄλλως οὐκ εστιν . Δύναταί , φησί , καὶ ἐπὶ ἀψύχων κατὰ ἀναλογίαν λέγεσθαι ἡ τύχη , οὐχ ὥσπερ ὁ Πρώταρχος ἔλεγεν , ὡς ὅταν ὁ πράττων τι περὶ τὰ ἄψυχα πράξῃ ἀπὸ τύχης , τότε κἀκεῖνα πεπονθέναι ἄν λέγοιντο ἀπὸ τύχης . οἷον ὡς ὅταν τις ῥίψας λίθον τοῦ πατάξαι τινὰ ἕνεκα ἐκεῖνον μὲν μὴ πατάξῃ , τὸν δὲ λίθον ποιήσῃ τρίγωνον μὴ τοῦτο βουληθεὶς ποιῆσαι · λέγεται γὰρ οὗτος ἀπὸ τύχης τοῦτο πεποιηκέναι , καὶ διὰ τὸν ἐνεργήσαντα καὶ ὁ λίθος ἀπὸ τύχης τρίγωνος γενέσθαι . μόνως οὖν οὕτως , φησί , δυνατὸν ἐπὶ τῶν ἀψύχων τὸ ἀπὸ τύχης λέγεσθαι . τί οὖν ; οὐκ οἶδεν ἡ συνήθεια τὴν εὐτυχίαν ἐπὶ παιδίων ; ὅταν γοῦν ἀρτιγενεῖ βρέφει τις τελευτῶν τῶν μὴ προσηκόντων κατὰ γένος τὴν οὐσίαν καταλίπῃ , λέγομεν τὸ παιδίον τοῦτο εὐτυχές , καὶ οὐ δήπου ἐκ ταὐτομάτου φήσαιμεν ἄν τὸ κληρονομῆσαι γεγονέναι τῷ παιδίῳ · οὐδὲ γὰρ ὁρμῇ τινι φυσικῇ τοῦτο παρηκολούθησεν οὔτε τοῦ παιδίου οὔτε τοῦ τὰ χρήματα καταλελοιπότος . p . 197b13 Τὸ δ’ αὐτόματον καὶ τοῖς ἄλλοις ζῴοις καὶ πολλοῖς τῶν ἀψύχων . Ἐνταῦθα τὴν καταφατικὴν τέθεικε πρότασιν , ὅτι τὸ αὐτόματον καὶ ἀψύχοις καὶ παισὶ καὶ τοῖς ἀλόγοις ζῴοις ὑπάρχει . καὶ παραδείγματι πείθει ὅτι φαμὲν τὸν ἵππον ἐκ ταὐτομάτου σωθῆναι τὸν φυγόντα ἐκ τῆς παρατάξεως , ἢ διψῶντα ἢ ἑτέρως ὑπό τινος φυσικῆς ὁρμῆς κινηθέντα . οἷον ὁ ἵππος αὐτομάτως , φαμέν , ἦλθεν , ὅτι ἐσώθη μὲν ἐλθών , οὐ τοῦ σωθῆναι δὲ ἕνεκεν ἦλθεν . δεῖ ὑπερβατῶς ἀναγνῶναι τὴν λέξιν ̔ὁ ἵππος ἐλθὼν αὐτόματος ἐσώθη , ὅτι ἦλθεν μὲν οὐ τοῦ σωθῆναι δὲ ἕνεκεν ἦλθεν’ · ἦλθε μὲν γὰρ δι’ ἄλλο τι ἢ τοῦ πιεῖν ἕνεκα ἢ ἄλλου Λίνος , συνέβη δὲ ἐλθόντα σωθῆναι . καὶ ὁ τρίπους αὐτομάτως κατέπεσεν · ἔστη μὲν γὰρ τοῦ καθῆσθαι ἕνεκεν , ἀλλ’ οὐ τοῦ καθῆσθαι ἕνεκεν κατέπεσεν . εἰ κρεμάμενος ὁ τρίπους πέσοι , καὶ πεσὼν σχοίη τοιαύτην θέσιν ὥστε εἶναι πρὸς καθέδραν τὴν θέσιν ἐπιτηδείαν , ἐκ ταὐτομάτου λέγεται τὴν τοιαύτην θέσιν ἔχειν , ἐπειδὴ ἔπεσε μὲν καὶ ἠνέχθη τῇ φυσικῇ ὁρμῇ , ἔπεσε δὲ οὐκ ἐπὶ τούτῳ ὥστε καθέδρα γενέσθαι . εἰ γὰρ λίθος πέσοι κυβικὸν ἔχων τὸ σχῆμα , οὐκ αὐτομάτως λέγοιτο ἂν κεῖσθαι πρὸς τὸ καθέζεσθαι · επιτήδειος γὰρ ἦν ἐν τῇ φύσει αὐτοῦ τὸ πάντως , εἰ πίπτοι , τοῦτον καταπεσεῖν τὸν τρόπον . διὰ τοῦτο οὐδὲ τὸ πῦρ αὐτομάτως λέγεται ἐπὶ τὸ ἄνω φέρεσθαι · φύσις γὰρ αὕτη τοὐ πυρός . p . 197b18 Ὥστε φανερὸν ὅτι ἐν τοῖς ἁπλῶς ἕνεκά του γινομένοις , ὅταν μὴ τοῦ συμβάντος ἕνεκα γένηται ὧν ἔξω τὸ αἴτιον , τότε ἀπὸ ταὐτομάτου λέγομεν . Ὅρος τοῦ κοινοῦ αὐτομάτου ἐν τοῖς ἕνεκά του τοῖς τε κατὰ φύσιν καὶ τοῖς κατὰ προαίρεσιν . ἀπλῶς δὲ ἀντὶ τοῦ καθόλου . ἔστιν οὖν τὸ αὐτόματον ἐν τοῖς ἕνεκά του γινομένοις τοῖς τε κατὰ φύσιν καὶ τοῖς κατὰ προαίρεσιν . ὅταν μὴ τοῦ συμβάντος ἕνεκα γένηται , οἷον τῆς κομιδῆς τοῦ ἀργυρίου · οὐδὲ γὰρ διὰ τοῦτο προῆλθεν , ἵνα κομίσηται τὸ ἀργύριον , οὐδ’ ὁ λίθος διὰ τοῦτο κατέπεσεν , ἵνα πρὸς καθέδραν γένηται ἐπιτήδειος . ὧν ἔξω τὸ αἴτιον ἀντὶ τοὐ ὧν ἕνεκά του γινομένων τὸ αἴτιον τοῦ συμβεβηκότος ἔξω αὐτοῦ ἐστι . τὸ δὲ ἔξω ἀντὶ τοῦ μὴ πρὸς τὸ τέλος νενευκός , ἀλλ’ ἔξω τοῦ ἀποβάντος τὸ αἴτιον αὐτοῦ , καὶ ἄλλου ἕνεκα ὄν · οἷον τοῦ συντυχεῖν τῷ φιλῳ αἴτιον κατὰ συμβεβηκὸς ἡ εἰς ἀγορὰν πρόοδος , ἀλλὰ τὸ αἴτιον τοῦτο καὶ ἔξω ἐστὶ τοῦ ἀποβάντος , ἀντὶ τοῦ οὐ πρὸς τὸ ἀποβὰν νένευκε καὶ ἄλλου ἕνεκεν ἐστί , οἷον τοὐ λούσασθαι . ἔστιν οὗν ἡ ὅλη διάνοια συνελόντι εἰπεῖν αὕτη · αὐτόματον ἀπλῶς ἐστι τὸ παρακολουθοῦν τοῖς ἕνεκά του γινομένοις , ὅταν γένωνται μὴ αὐτοῦ τούτου τοῦ συμβάντος ἕνεκα , ὧν ἔξω ἐστὶ τὸ τοῦ συμβάντος αἴτιον , διὰ τὸ μὴ ἐν τούτοις εἶναι καθ’ αὐτὸ τὴν τοῦ συμβάντος αἰτίαν . ἐν τούτοις γὰρ οὐκ ἔστιν ἔξω τὸ αἴτιον τοῦ συμβαίνοντος , ἐν οἷς καθ’ αὑτό ἐστιν ἡ αἰτία τοῦ ἀποτελουμένου , οἷον τὸ αἴτιον τῆς οἰκίας οὐκ ἔξω ἐστὶ τῆς οἰκοδομίας , ἀλλ’ ἐν αὐτῇ · πρὸς γὰρ τὴν οἰκίαν ἡ οἰκοδομία νένευκεν . p . 197b20 Ἀπὸ τύχης δὲ τούτων ὅσα ἀπὸ ταὐτομάτου γίνεται τῶν προαιρετῶν τοῖς ἔχουσι προαίρεσιν . Ὁρισάμενος τὸ κοινὸν αὐτόματον ὁρίζεται καὶ τὸ ἀπὸ τύχης , ὅτι ταῦτα λέγω ἀπὸ τύχης , ὅσα ἀπὸ ταὐτομάτου τῶν προαιρετῶν γίνεται τούτοις οἵτινες ἔχουσι πραίρεσιν · οἷον τὸ ἀπαιτῆσαι τὸ ἀργύριον τῶν προαιρετῶν ὑπάρχον , ὅταν ἐκ ταὐτομάτου παρακολουθήσῃ τοῖς ἔχουσι προαίρεσιν , ἀπὸ τύχης λέγεται εἶναι . · προαιρετῶν δὲ ἀντὶ τοῦ τῶν κατὰ προαίρεσιν γινομένων , ἤτοι τῶν παρακολουθούντων τοῖς κατὰ προαίρεσιν γινομένοις . τῶν προαιρετῶν μὲν οὖν εἶπεν , ὅτι γένοιτ’ ἂν ἐκ ταὐτομάτου τινὰ τοῖς ἔχουσι προαίρεσιν οὐ τῶν προαιρετῶν , οἷον εἰ ἐσθίοντος ἐμπέσοι τι τῶν ἐσθιομένων εἰς . τὴν ἀρτ·ηρίαν , ἢ βαδίζων πληγῇ τὸν πόδα τῇ γὰρ φυσικῇ ὁρμῇ ἔξωθέν τι ἐκ ταὐτομάτου ἐπηκολούθησεν ) , ἢ πεσόντος ἄνωθεν ῥαγείη τὸ ἀπόστημα καὶ θεραπευθείη · ταῦτα γὰρ τοῖς ἔχουσι μὲν προαίρεσιν συμβαίνει , οὐ προαιρετικαῖς δὲ αὐτῶν ἐνεργείαις ἐπακολουθήσαντα . τοῖς δὲ ἔχουσι προαίρεσιν προσέθηκε , διότι λέγονται καὶ τὰ ἄψυχα πάσχειν τι ἀπὸ τύχης , ” ὅταν ὁ πράττων τι περὶ αὐτὰ . ἀπὸ τύχης τι πράξῃ ” , ἀλλ’ οὐκ ἔχοντα προαίρεσιν πάσχει . διὸ οὐ κυρίως ἀπὸ τύχης τὰ τοιαῦτα λέγεται , ἀλλὰ τὰ οὕτω συμβαίνοντα αὐτοῖς τοῖς ἔχουσι προαίρεσιν , ταῦτα κυρίως ἀπὸ τύχης . p . 197b22 Σημεῖον δὲ τὸ μάτην , ὅτι λέγεται ὅταν μὴ γένηται τὸ ἕνεκα ἄλλου ἐκείνου ἕνεκα . Σημεῖον , φησίν , ὅτι τὸ αὐτόματον τοιοῦτόν ἐστιν οἷον εἰρήκαμεν , τὸ παρακολουθοῦν τοῖς ἕνεκά του ὅταν μὴ αὐτοῦ ἐκείνου ἕνεκα γένωνται , καὶ αὐτὴ ἡ τοῦ ὀνόματος ἐτυμολογία · παρῆκται γὰρ ἀπὸ τοῦ ̔μάτην’ σύγκειται γὰρ παρὰ τὸ ̔αὐτό’ καὶ τὸ ̔μάτην’ ) , μάτην δὲ ἐκ·εῖνα λέγονται εἶναι , οἷς οὐκ ἀπαντᾷ τὸ τέλος οὗ ἕνεκα γίνεται . ὅταν γὰρ βαδίσῃ μέν τις ὑπὲρ τοῦ τὴν γαστέρα λαπάξαι καὶ διαχωρῆσαι , τοῦτο δὲ μὴ συμβῇ , μάτην φαμὲν αὐτὸν βεβαδικέναι . εἰ τοίνυν τοῦτό ἐστι μάτην , τὸ πεφυκὸς μὲν ἄλλου ἕνεκα γίνεσθαι , ἀποτυγχάνον δὲ τοῦ τέλους , καλῶς ἄρα τὸ αὐτόματον παρὰ τὸ ̔αὐτὸ μάτην’ εἶναι ἐσχημάτισται . λέγομεν γὰρ ἐκ ταὐτομάτου γενέσθαι τὸν λίθον ἐπιτήδειον πρὸς καθέδραν , ὡς δὴ τοῦ αὐτομάτου αἰτίου αὐτῷ τούτου γενομένου · ἐπεὶ οὖν ἡ ἐπὶ τὸ κάτω φορὰ τοῦ λίθου κατὰ συμβεβηκὸς αἰτία τοῦ τοιούτου σχήματος γέγονε , λέγεται αὐτὴ αὐτόματον , ὡς αὐτὴ μάτην γεγονυῖα ὡς πρὸς τὸ ἐκβὰν κατὰ συμβεβηκὸς τέλος . ἐπεὶ γὰρ ἄλλο μὲν ἦν τῆς ἐπὶ τὸ κάτω φορᾶς τὸ φυσικὸν τέλος , τὸ γενέσθαι ἐν τῇ οἰκείᾳ ὁλότητι , ἐπηκολούθηκε δὲ τῇ τοιαύτῃ ὁρμῇ ἕτερόν τι τέλος κατὰ συμβεβηκός , εἰ θεωρήσῃς τὴν φορὰν ὡς πρὸς τοῦτο τὸ τέλος καὶ λάβῃς ὅτι ἔσται αὐτῆς τοῦτο τὸ . τέλος , εἶτα μάθῃς ὅτι οὐ τοὐ τέλους τούτου ἕνεκεν ἐφέρετο , γνώσῃ ὅτι μάτην ἐκινεῖτο μὴ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον γινομένη ὃς συνέβη αὐτῆς τέλος εἶναι . εἴτε οὗν ἐκβῇ εἴτε μὴ ἐκβῇ τὸ φυσικὸν ἢ προαιρετὸν τέλος , ἐπειδὴ συνέβη καὶ ἄλλο τέλος ἔχειν τὴν τοιαύτην κίνησιν , οὐ γίνεται δὲ διὰ τοῦτο , μάτην ἄν εἴη ὡς πρὸς τοῦτο γινομένη · οἷον εἰ τοῦ λαλεῖν τέλος εἴη τὸ σημαίνειν ἀλλήλοις τὰ ἡμέτερα βουλεύματα , λαλεῖ δέ τις ἄσημα καὶ μὴ πρὸς τοῦτο τὸ τέλος ὁρῶν , μάτην ὁ τοιοῦτος λαλεῖ . οὕτως οὗν ἐπειδὴ ἡ κίνησις ᾗ ἕπεται τὸ ἐκ ταὐτομάτου , ὅπερ ἐστὶν αὐτῆς κατὰ συμβεβηκὸς τέλος , οὐ τούτου ἕνεκα τοῦ τέλους γίνεται , μάτην ἂν εἴη γινομένη , ὡς μὴ προθεμένη τοῦτο αὐτό , κἄν πρὸς ἄλλο μὴ ᾖ μάτην . διαφέρει δὲ τὸ ἀπὸ ταὐτομάτου τοῦ μάτην ᾗ καὶ τὸ τελικὸν τοῦ ποιητικοῦ , καθάπερ καὶ τὸ ἀπὸ τύχης τῆς τύχης · ὅλως γὰρ ὅταν τοιοῦτόν τι ἀποβῇ τέλος , ὅπερ ἔχει μὲν οἰκεῖα ποιητικὰ αἴτια , γίνεται δὲ μὴ τῶν ποιητικῶν αἰτίων · προυπαρξάντων , ἀλλ’ ἑτέρων τινῶν οἷς καὶ αὐτοῖς ἕτερον οἰκεῖον ἠκολούθει τέλος , τότε τὰ μὲν προϋπαρξαντα μάτην λέγεται γεγονέναι , ὅτι μὴ γέγονεν ἐξ γέγονεν ὃ προέκειτο τέλος , τὰ δὲ ἐπισυμβάντα ἐκ ταὐτομάτου , ὅτι μὴ προυπαρξάσης ἐγένετο τῆς οἰκείας ἀρχῆς . οἷον λίθος καταπεσὼν ἐπάταξε τὸν παριόντα · ἐνταῦθα γὰρ τὸ μὲν πατάξαι τέλος , τὸ δὲ πεσεῖν ποιητικὸν αἴτιον εἴποιμεν ἄν . ἀλλὰ h 3r καὶ τὸ πατάξαι ἑτέραν εἶχεν οἰκείαν ἀρχὴν οὐ τὸ πεσεῖν , ἀλλὰ φέρε εἰπεῖν τὸ βληθῆναι ὑπό τινος ὥστε πατάξαι . · καὶ τὸ πεσεῖν οὐ τὸ πατάξαι τέλος εἶχεν , ἀλλ’ εἰς τὸν οἰκεῖον ἐνεχθῆναι τόπον · ἀλλήλων δ’ ἐγένοντο κατὰ συμβεβηκὸς τὸ μὲν αἴτιον , τὸ δὲ τέλος . Ζητήσεις δὲ πότερον καὶ τὰ τέρατα ἐκ ταὐτομάτου δεῖ καλεῖν ἢ οὔ . δόξει γὰρ καὶ αὐτὰ ἐκ ταὐτομάτου · ἡ γὰρ φυσικὴ ὁρμὴ τοῦ οἰκείου τέλους ἀποτυχοῦσα κατὰ συμβεβηκὸς τούτων αἰτία γέγονε . μήποτε δὲ οὐ δεῖ ταῦτα καλεῖν ἐκ ταὐτομάτου . ἔχει γὰρ οἰκείαν αἰτίαν προηγησαμένην ἐν ἑαυτοῖς · ἢ γὰρ ψῦξιν ἢ ἔλλειψιν ἢ πλεονασμὸν τῆς ὕλης . ἀλλὰ φήσειέ τις ὅτι καὶ ὁ πεσὼν λίθος ἔνδον εἶχε τὴν βαρύτητα , ἀλλὰ τοῦ πεσεῖν μὲν αὕτη ποιητική , τοῦ πλῆξαι δὲ οὔ , εἰ μὴ κατὰ συμβεβηκός . ἀλλὰ γὰρ καὶ ἐπὶ τοῦ λίθου τοῦ εἰς τὴν καθέδραν ἐπιτηδείου γενομένου ἔστι πάντως ἢ ἐξοχή · τις ἢ λίθος ἕτερος , ἐφ’ ἃ προσραγεὶς ἐυραύσθη τὰ περιττά , καὶ οὕτως ἐπιτηδειότητα εἰς καθέδραν ἔσχεν · ἀλλ’ ὅμως ἐκ ταὐτομάτου φαμὲν ταῦτα , διὰ τὸ μὴ εἶναι ποιητικόν τι αἴτιον ὡρισμένον τῆς τοιαύτης ἰδέας τοῦ λίθου . οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ τῶν τεράτων φημὶ ὅτι τὸ ψυχρὸν ἢ ὁ πλεονασμὸς τῆς ὕλης ἢ ἡ ἔνδεια ὑλικά εἰσιν αἴτια , ποιητικὸν δὲ ὡρισμένον αἴτιον τῶν τεράτων οὐκ ἂν εὕροις · ὥστε καὶ ταῦτα ἐκ ταὐτομάτου . p . 197b27 ἐπεὶ εἴ τις λούσασθαι μάτην φαίη , ὅτι οὐκ ἐξέλιπεν ὁ ἥλιος , γελοῖος ἄν εἴη · οὐ γὰρ τοῦτο ἐκείνου ἕνεκα . Ὅτι τοῦτό ἐστι μάτην τὸ μὴ τυχὸν τοῦ οἰκείου τέλους , διὰ τούτων δείκνυσι . κἂν γάρ , φησί , μὴ τύχῃ τελῶν ἄλλων μὴ ὄντων αὐτῷ οἰκείων , οὐ λέγεται μάτην · οὐδὲ γὰρ εἰ μὴ λουσαμένων ἐξέλιπεν ὁ ἥλιος , μάτην ἐλουσάμεθα , ἐπεὶ μηδὲ τέλος τοῦ λουτροῦ ἡ τοῦ ἡλίου ἔκλειψις , ἀλλ’ ἡ ὑγίεια ἤ τι τοιοῦτον · οὐ μάτην οὖν τὸ λουτρὸν μὴ ἐκλείποντος τοῦ ἡλίου , ἀλλὰ μὴ τυχὸν τοῦ οἰκείου τέλους . ἔνθεν οὖν τὸ αὐτόματον ἔχει τὴν ἐτυμολογίαν , ἐκ τοὐ αὐτὸ μάτην γεγονέναι καὶ μὴ τοῦ οἰκείου τυχεῖν τέλους . οὕτως οὖν τὸν πεσόντα λίθον μὴ τοῦ πατάξαι ἕνεκα αὐτομάτως φαμὲν καταπεσεῖν καὶ πλῆξαι , ἐπεὶ μὴ πρὸς τὸ ἐκβὰν αὐτῷ τέλος τὸν σκοπὸν ἐξ ἀρχῆς εἶχε · μάτην οὖν ὡς πρὸς τὸ τέλος κατέπεσεν , ἐπεὶ μὴ πρὸς αὐτὸ νένευκε . p . 197b32 Μάλιστα δ’ ἐστὶ χωριζόμενον τοῦ ἀπὸ τύχης ἐν τοῖς φυσει γινομενονις . Ἡ διάκρισις τοῦ τυχαίου ἀπὸ τοῦ ἰδίως λεγομένου αὐτομάτου , ὅτι τὸ ἰδίως λεγόμενον αὐτόματον ἐν τοῖς φύσει γινομένοις συμβαίνει , τοῦ ἀπὸ τύχης ἐν τοῖς προαιρετοῖς συμβαίνοντος . ὅταν γὰρ γένηται παρὰ φύσιν , τότε οὐκ ἀπὸ τύχης ἀλλὰ μᾶλλον ἀπὸ ταὐτομάτου γεγονέναι φαμέν . παρὰ φύσιν ἀντὶ τοῦ παρὰ τὴν φύσιν , τουτέστι παρὰ τὸν σκοπὸν τῆς φύσεως . ὅταν οὖν παρὰ τὸν σκοπὸν τῆς φύσεως ἐκβῇ τι , τότε διὰ τὸ φυσικῇ ὁρμῇ ἐπακολουθῆσαι κατὰ συμβεβηκὸς οὐ κατὰ σκοπὸν φυσικὸν ἐκ ταὐτομάτου λέγεται τὸ τοιοῦτον . p . 197b35 ἔστι δὲ καὶ τοῦτο ἕτερον · τοῦ μὲν γὰρ ἔξω τὸ αἴτιον , τοῦ δὲ ἐντός . Ἐπειδὴ εἶπεν ὅτι χωρίζεται τὸ αὐτόματον τῆς τύχης τῷ τὸ αὐτόματον ἐν τοῖς φύσει γινομένοις εὑρίσκεσθαι , βούλεται τοῦ φύσει χωρίσαι τὸ αὐτόματον , ἵνα μὴ δόξῃ τὸ αὐτὸ εἶναι . φησὶν οὖν ὅτι διακρίνονται ἀπ’ ἀλλήλων τῷ τοῦ μὲν φυσικοῦ τέλους ἐν αὐτῷ εἶναι τὸ αἴτιον τοῦ ἀποβάντος , τοῦ δὲ αὐτομάτου ἔξωθεν τὸ αἴτιον . ἐντὸς δὲ τὸ αἴτιον τῶν φυσικῶν τῷ τε ἐν αὐτοῖς εἶναι τὸ κινητικὸν καὶ τῷ πρὸς τὸ τέλος νενευκέναι , ἐπὶ δὲ τῶν ἐκ ταὐτομάτου γινομένων οὔτε ἐν αὐτοῖς τὸ αἴτιον ἀλλ’ ἔξω , καὶ οὐ πρὸς αὐτὰ νενευκὸς ἀλλὰ πρὸς ἕτερα . p . 198a2 Τῶν δὲ τρόπων τῆς αἰτίας ἐν τοῖς ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς h 3r κινήσεως ἑκατέρου αὐτῶν . Τὸ λοιπὸν τῶν προβλημάτων προστίθησιν , ἐν ποίοις αἰτίοις αὐτὰ κατατακτέον , καί φησιν ὅτι ἐν τοῖς ποιητικοῖς · ποιητικοῖς γὰρ αἰτίοις παρακολουθοῦσι φύσει καὶ διανοία . ἀλλ’ εἰ καὶ οἷς ἐπισυμβαίνει ὥρισται , φύσις καὶ διάνοια , ἀλλ’ οὖν γε αὐτὰ ἀόριστά ἐστι τὸ πλῆθος , ὡς πολλάκις εἴπομεν · τοῦ γὰρ αὐτοῦ μυρία ἄν εἴη κατὰ συμβεβηκὸς αἴτια . p . 198a5 ἐπειδή ἐστι τὸ αὐτόματον καὶ ἡ τύχη αἴτια ὧν ἄν ἢ νοῦς γένοιτο αἴτιος ἢ φύσις . Ἑπειδὴ βουλόμενος δεῖξαι ἀνωτέρω ὅτι ἔστιν ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον , εἶπεν ὅτι οὕτως εἰσὶ ταῦτα , ὅτι ̔καί τινες τοῦ οὐρανοῦ τοῦδε καὶ τῶν κόσμων πάντων αἴτιόν φασι τὸ αὐτόματον’ , διὰ τοῦτο νῦν ἐπιρραπίζει αὐτῶν τὴν ἀσεβῆ ταύτην δόξαν ἐκ τῶν δεδειγμένων . εἰ γὰρ τὸ αὐτόματον καὶ ἡ τύχη κατὰ συμβεβηκός ἐστιν αἴτια ἐν γὰρ τοῖς ἐπ’ ἔλαττον , ὡς δέδεικται , ὁρῶνται ) , τὰ δὲ κατὰ συμβεβηκὸς αἴτια τοῖς καθ’ αὑτὸ αἰτίοις παρυφίστανται διὰ τοῦτο γὰρ καὶ κατὰ συμβεβηκὸς ἐκλήθη , ὡς ἄλλοις ἐπισυμβαίνοντα ) , προηγεῖται ἄρα τῶν κατὰ συμβεβηκὸς αἰτίων τὰ καθ’ αὑτὸ αἴτια · τοῦ αὐτομάτου ἄρα καὶ τῆς τύχης τὰ καθ’ αὑτὸ προηγεῖται αἴτια . ταῦτα δ’ ἐστὶ νοῦς καὶ φύσις , ὡς δέδεικται · προηγεῖται ἄρα τῆς τύχης καὶ τοὐ αὐτομάτου νοῦς καὶ φύσις , ὧν τὰ μὲν καθ’ αὑτό ἐστιν αἴτια , τὰ δὲ κατὰ συμβε|βηκός . κἄν γὰρ συγχωρήσωμεν ἄρα τοῖς περὶ Δημόκριτον καὶ τοῖς ἄλλοις ἐκ ταὐτομάτου τὸ πᾶν γενέσθαι , ἀνάγκη προηγεῖσθαι τὸ καθ’ αὑτὸ αἴτιον τὸν νοῦν καὶ τὴν φύσιν · ὥστε καὶ εἰ ἐκ ταὐτομάτου γέγονεν ὁ οὐρανός , πολλῷ πρότερον ὑπὸ νοῦ γένοιτ’ ἂν καὶ ὑπὸ φύσεως . Ἀλλ’ ἐρεῖ τις πρὸς ταῦτα , ὅτι τῶν μὲν κατὰ συμβεβηκὸς αἰτίων δεῖ προηγεῖσθαι τὰ καθ’ αὑτὸ αἴτια , καὶ διὰ τοῦτο τύχης καὶ αὐτομάτου δεῖ προηγεῖσθαι νοῦν καὶ μύσιν οἷς ταῦτα ἐπισυμβαίνουσιν , οὐ . μέντοι τῶν αὐτῶν αἴτια ἀνάγκη εἶναι τὰ καθ’ αὑτὸ αἴτια , τὸν νοῦν λέγω καὶ τὴν φύσιν , ὧν . ἂν εἴη καὶ ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον . ὁ μὲν · γὰρ νοῦς αἴτιός ἐστι τοῦ λούσασθαι καθ’ αὑτό , οὐ μέντοι καὶ τοῦ κομίσασθαι τὸ ἀργύριον , ὅπερ ἀπὸ τύχης γέγονεν , αἴτιός ἐστι καθ’ αὑτὸ ὁ νοῦς · καὶ τὸ μὲν διψῆσαι τὸν ἵππον αἴτιόν ἐστι τῷ ἵππῳ καθ’ αὑτὸ τῆς ἐκ τοῦ στρατοπέδου ἀναχωρήσεως , τοῦ μέντοι ἀναχωρήσαντα σωθῆναι , ὅπερ ἐκ ταὐτομάτου γέγονεν , οὐκέτι ἡ δίψα ἢ ἡ ἀναχώρησις καθ’ αὑτό ἐστιν αἰτία , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός . ὥστε τὸ δεῖν μὲν τὸν νοῦν καὶ τὴν φύσιν αἴτια καθ’ αὑτὸ εἶναι ἄλλων τινῶν ἐκ τούτων δέδεικται , τοῦ μέντοι οὐρανοῦ εἰ τὸ αὐτόματον αἴτιόν ἐστιν , οὐκέτι καὶ τὸν νοῦν ἢ τὴν φύσιν ἐκ τούτων ἀνάγκη αἴτια εἶναι , εἰ μὴ κατὰ συμβεβηκός · κατὰ συμβεβηκὸς γὰρ τῶν μὲν κατὰ τύχην ὁ νοῦς αἴτιος τῶν δὲ ἐκ ταὐτομάτου ἡ φύσις , καθ’ αὑτὸ δὲ οὐκέτι . φημὶ οὖν ἐγὼ πρὸς ταῦτα · ἐπειδὴ ἐκεῖνοι ἐκ ταὐτομάτου πάντας τοὺς κόσμους ἄλλον ἐν ἄλλῳ μέρει τοῦ κενοῦ γενέσθαι ἔλεγον , εἰ δέδεικται ὅτι πρὸ τύχης καὶ τοῦ αὐτομάτου · δεῖ τὰ καθ’ αὑτὸ εἶναι αἴτια , τὸν νοῦν λέγω καὶ τὴν φύσιν , ἐροίμεθα αὐτοὺς τίνος ἄν εἴη νοῦς καὶ φύσις καθ’ αὑτὸ αἴτια · εἰ γὰρ τῶν κόσμων πάντων κατὰ συμβεβηκός , τίνος ἄν εἶεν καθ’ αὑτό ; οὐ γὰρ ἔστιν ἕτερόν τι παρὰ τοὺς ἀπείρους κόσμους . ὥστε ἢ οὐδ’ ὅλως ἔσονταί τινος καθ’ αὑτὸ αἴτια νοῦς καὶ φύσις , ὅπερ ἀδύνατον , ἢ εἰ εἰσί , τῶν κόσμων τῶν ἀπείρων εἰσὶ δηλονότι · . καλῶς ἄρα συνῆκται ὅτι καὶ κατὰ τὰς αὐτῶν ὑποθέσεις νοῦν καὶ φύσιν ἀνάγκη καὶ τούτου τοῦ κόσμου καὶ πάντων καθ’ αὑτὸ ὑποτιθέναι αἴτιον · εἰ γὰρ δέδεικται ἡμῖν ὅτι τύχη καὶ αὐτόματον ἐξ ἀνάγκης τοῖς καθ’ αὑτὸ αἰτίοις παρυφίστανται τῷ νῷ καὶ τῇ φύσει , ἀνάγκη δὲ πρὸ τῶν κατὰ συμβεβηκὸς αἰτίων εἶναι τὰ καθ’ αὑτὸ αἴτια , τίνος ὅν εἶεν καθ’ αὑτὸ αἴτια νοῦς καὶ φύσις , εἰ μὴ τῶν κόσμων εἶεν αἴτια ; ὥστε ἔκ τε τῶν παρ’ ἡμῶν δεδειγμένων καὶ τῶν ὑποθέσεων νῶν ἐκείνων συνάγεται νοῦν καὶ φύσιν καθ’ αὑτὰ εἶναι αἴτια τοῦ παντός , εἰ καὶ συγχωρηθείη καὶ τὸ αὐτόματον εἶναι αὐτοῦ αἴτιον . Ἐπεὶ δ’ ἐστὶ αὐτόματον καὶ ἡ τύχη αἴτια ὧν ἄν ἢ νοῦς γένοιτο αἴτιος ἢ φύσις , ὅταν κατὰ συμβεβηκὸς αἴτιόν τι γένηται τούτων αὐτῶν . ἡ τύχη , φησί , καὶ τὸ αὐτόματον αἴτια τούτων εἶναι λέγεται ὧν καὶ ὁ νοῦς καὶ ἡ φύσις · αἴτιά εἰσι κατὰ συμβεβηκός . τῆς γὰρ κομιδῆς τοῦ ἀργυρίου αἰτία μὲν λέγεται εἶναι ἡ τύχη , πρὸ τῆς τύχης δὲ ὁ νοῦς ὁ κινήσας πολλῷ πρότερον αἴτιος κατὰ συμβεβηκός · εἰ γὰρ μὴ ἐκίνησεν ἐπὶ τὴν ἀγορὰν ἢ ἐπὶ τὸ λουτρόν , οὐκ ἄν οὐδὲ συνέβαινεν ἡ ἀπαίτησις τοῦ ἀργυρίου . τὰ αὐτὰ καὶ ἐπὶ φύσεως καὶ αὐτομάτου . ὥστε πρὸ τῆς τύχης καὶ τοῦ αὐτομάτου νοῦς καὶ φύσις αἴτια τοῦ αὐτοῦ κατὰ συμβεβηκός · πανταχοῦ δὲ τὸ καθ’ αὑτὸ πρότερον τοῦ κατὰ συμβεβηκός · ὥστε εἰ κατὰ συμβεβηκὸς ὁ νοῦς τοῦ κόσμου αἴτιος , πολλῷ πρότερον · καὶ καθ’ αὑτὸ ἂν εἴη αὐτοῦ αἴτιος · εἰ μὴ γὰρ αὐτοῦ καθ’ αὑτὸ αἴτιος , τίνος ἂν εἴη ἄλλου ; ἔχει δὲ ἡ λέξις ἀκατάλληλόν τι · εἰπὼν εἰπὼν τὸν νοῦν καὶ τὴν φύσιν κατὰ συμβεβηκὸς αἴτια ὧν καὶ ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον αἴτια , ἐπειδή , φησί , πρότερα τὰ καθ’ αὑτὸ αἴτια τῶν κατὰ συμβεβηκὸς αἰτίων , πρότερον ἄρα τοῦ αὐτομάτου καὶ τῆς τύχης νοῦς καὶ φύσις . καίτοι εἰ τὸν νοῦν καὶ τὴν φύσιν κατὰ συμβεβηκὸς εἶπεν εἶναι αἴτια , τὰ αὐτὰ δὲ καὶ καθ’ αὑτό εἰσιν αἴτια , αὐτὰ ἑαυτῶν ἄρα καὶ πρότερα ἂν εἴη καὶ ὕστερα , εἴ γε τῶν αὐτῶν καὶ καθ’ αὑτό εἰσιν αἴτια · καὶ κατὰ συμβεβηκός . εἰ γὰρ ἄλλων μὲν εἴη καθ’ αὑτὸ ἄλλων δὲ κατὰ συμβεβηκός , οὐδὲν ὧν βούλεται συνάγει · οὐ συνάξει γὰρ ὅτι ὁ νοῦς καθ’ αὑτὸ τοῦ κόσμου αἴτιος . εἰ δὲ τὸ ὅταν κατὰ συμβεβηκὸς αἴτιόν τι γένηται πρὸς τὴν τύχην καὶ τὸ αὐτόματον ἐξακούσωμεν , τουτέστιν ὅταν ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον αἴτιόν τι γένηται τούτων αὐτῶν , ὧν ἂν ἢ νοῦς ἢ φύσις καθ’ αὑτὸ · γένηται αἴτια , οὐκέτι ἀληθὲς τὸ τούτων εἶναι τὸν νοῦν αἴτιον καὶ τὴν φύσιν , ὧν ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον κατὰ · συμβεκηκὸς αἴτια · ὅτι μὲν γὰρ τοῖς ἄλλων καθ’ αὑτὸ αἰτίοις , νῷ λέγω καὶ φύσει , παρέπεται τύχη καὶ αὐτόματον , ἐκ τῶν προλαβόντων ἔχομεν δεδειγμένον , τῶν μέντοι αὐτῶν καθ’ αὑτὸ εἶναι τὸν νοῦν αἴτιον , ὧν καὶ ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον , οὐκέτι . δῆλος δ’ ἐστὶ τὸ κατὰ συμβεηκὸς πρὸς τὴν τύχην λέγων καὶ τὸ αὐτόματον · εἰπὼν γὰρ ὅτι τὸ καθ’ αὑτὸ πρότερον τοῦ κατὰ συμβεβηκός , ἐπήγαγεν ὕστερον ἄρα τὸ αὐτόματον καὶ ἡ τύχη καὶ νοῦ καὶ φύσεως · εἰ γὰρ καθ’ αὑτὸ αὑτὸ πρότερον τοῦ κατὰ συμβεβηκός , πρότερον δὲ τύχης καὶ αὐτομάτου νοῦς καὶ φύσις , κατὰ συμβεβηκὸς ἄρα τύχη καὶ αὐτόματον . ἀλλ’ εἴ τις λέγοι ὅτι ̔οὐ τῶν αὐτῶν δώσομεν εἶναι τὸν νοῦν καὶ τὴν φύσιν καθ’ αὑτὸ αἴτια , ὧν καὶ ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον’ , λεγέτω τίνων ἄλλων · οὐ γὰρ ἔστι τι παρὰ τὸ πὰν ἐν τοῖς φυσικοῖς , περὶ ὦν κἀκεῖνοτ καὶ ἡμεῖς ποτούμεθα τὸν λόγον.| τῶν κατὰ μέρος · τῶν μὲν μερικῶν τὸν μερικὸν νοῦν καὶ τὴν φύσιν , τῶν δὲ καθόλου τὸν ἐπὶ πάντων νοῦν καὶ τὴν φύσιν . p . α14 Ὅτι δὲ ἔστιν αἴτια , καὶ ὅτι τοσαῦτα τὸν ἀριθμὸν ὅσα φαμέν , δῆλον . Εἰπὼν περί τε τῶν καθ’ αὑτὸ αἰτίων καὶ περὶ τῶν κατὰ συμβεβηκός , καὶ τελείως διαρθρώσας τὸν περὶ αὐτῶν λόγον , τὸ χρήσιμον νῦν τοῦ περὶ αὐτῶν λόγου ἐκτίθεται , ὅτι οὐ μάτην τὸν περὶ αὐτῶν ἀκριβῶς διεξῆλθε λόγον , ἀλλ’ ὅτι ὁ φυσικὸς ἐρωτώμενος τὰς αἰτίας τῶν φυσικῶν πραγμάτων ἢ πάσας ἤ τινας τῶν εἰρημένων ἀποδώσει . διὰ τοῦτο οὗν ἀναλαμβάνει τὸν περὶ αὐτῶν λόγον , οὐχ ὡς ταυτολογῆσαι βουλόμενος , ἀλλ’ , ὅπερ εἶπον , ἵνα δείξῃ ὅτι ἀναγκαίως τὸν περὶ αὐτῶν ἐποιήσατο λόγον . ἐρωτώμενος γάρ , φησίν , ὁ φυσικὸς τὴν αἰτίαν ἑκάστου , ἢ τὰς τέσσαρας ἀποδώσει τὰς είρημενας , τὴν ὕλην τὸ εἶδος τὸ ποιητικὸν τὸ τέλος , ἢ εἰ μὴ δυνατὸν ἐπί τινων πάσας εὑρεῖν , ἃς γοῦν δυνατὸν εὑρεῖν ἀποδώσει ἢ μίαν ἢ πλείους . ὥσπερ ἀμέλει καὶ οἱ μαθηματικοὶ ἐρωτώμενοι περὶ ἑκάστου τῶν ὑπαρχόντων τοῖς μαθήμασι , τὴν αἰτίαν εἰς τὸ εἶδος καὶ τὸν ὁρισμὸν ἀναφέροντ·ες ἀποδιδόασιν . οἷον διὰ τί ἥδε ἡ εὐθεῖα τῇδε τῇ εὐθείᾳ ἐστὶν ἴση ; ὅτι ἐκ κέντρου . διὰ τί δὲ αἱ ἐκ κέντρου ἴσαι ; ὅτι οὗτος ὁ ὁρισμὸς τοῦ κύκλου · σχῆμα ἐπίπεδον ὑπὸ μιᾶς γραμμῆς περιεχόμενον , πρὸς ἣν ἀφ’ ἑνὸς σημείου τῶν ἐντὸς τοῦ σχήματος κειμένων πᾶσαι αἱ προσπίπτουσαι εὐθεῖαι πρὸς τὴν τοῦ κύκλου περεφέρειαν ἴσαι ἀλλήλαις εἰσί . μόνῳ γὰρ τῷ κύκλῳ τοῦτο ὑπάρχει , τὸ ἔχειν ἕν τι σημεῖον , τοῦτο δ’ ἐστὶ τὸ κέντρον , ἐξ οὗ αἱ πρὸς τὴν περιφέρειαν προσπίπτουσαι εὐθεῖαι ἴσαι ἀλλήλαις εἰσί . καὶ οὕτως εἰς τὸν ὁρισμὸν ἔσχατον λήξας οἴεται τῇ ἐρωτήσει τὸ ἱκανὸν πεποιηκέναι , ὅσπερ ὁρισμὸς τοῦ κύκλου εἶδός ἐστιν αὐτοῦ · ὥστε ἐρωτηθεὶς τὸ διὰ τί καὶ ἀποδοὺς τὸ εἶδος , τὸ ἱκανὸν ἰῇ ἐρωτήσει πεποίηκε . πάλιν εἰ ἐρωτηθείη διὰ τί τοῦ τριγώνου αἱ τρεῖς γωνίαι τῆς λοιπῆς μείζονές εἰσιν , ἐρεῖ ὅτι δυσὶ ταῖς ἐφεξῆς ἴσαι εἰσί , δύο δὲ αἱ ἐφεξῆς δυσὶν ὀρθαῖς ἴσαι εἰσί . πάλιν ἐρωτηθεὶς διὰ τί αἰ δύο αἱ ἐφεξῆς δυσὶν ὀρθαῖς ἴσαι εἰσίν ; ἐρεῖ ὅτι ὡς ἄν εὐθεῖα ἐπ’ εὐθεῖαν σταθῇ , ἢ δύο ὀρθὰς ἢ δυσὶν ὀρθαῖς ἴσας ποιεῖ · καὶ εἰς ὁρισμὸν τελευτήσας , τὸ ἱκανὸν τῇ ἐρωτήσει πεποίηκεν . οὐ τοῦτο δέ φημι , ὅτι εἰς ὁρισμὸν αὐτοῦ τοὐ ἐρωτωμένου οὐ γὰρ · ὁρισμὸν γωνίας ἢ γωνιῶν ἀποδέδωκεν ) , ἀλλ’ ὅτι ἀπλῶς εἰς ὁρισμόν τινα ἀνάγει τὸ διὰ τί ἐστι . τοῦτο δ’ εἶπε παραδείγματος ἕνεκεν τοῦ ὅτι τὸ διὰ τί ἐρωτώμενοι , ἔστιν ὅτε τὸ εἶδος ἀποδιδόαμεν , ὥσπερ ἐπὶ τῶν μαθηματικῶν πάντων · οὐ πρότερον γὰρ ἀποπιπλῶμεν τὸν ἐρωτήσαντα διὰ τί τόδε , πρὶν εἰς ὁρισμὸν τὸ διὰ τί ἀναγάγωμεν , ὁ δὲ ὁρισμὸς εἶδός ἐστιν . ἀλλ’ οἱ μὲν ἐν τοῖς μαθήμ·ασιν εἰς τὸ εἶδος μόνον , τουτέστι τὸν ὁρισμόν , ἀνάγοντες καὶ τὸ διὰ τί ἀρκοῦνται οὔτε γὰρ ὕλην ὁ μαθηματικὸς ἐπισκέπτεται οὔτε ποιητικὸν αἴτιον οὔτε τέλος , ἀλλὰ μόνα τὰ εὔη τῶν μαθηματικῶν ) , ὁ μέ·ντοι φυσικὸς πάντα τὰ αἴτια ἀποδώσει . οἷον διὰ τί Σωκράτης ἄνθρωπός ἐστιν ; ἀποδώσει τὴν αἰτίαν καὶ εἰς τὸ εἶδος ἀνάγων , ὅτι ζῷον λογικὸν θνητόν , καὶ εἰς τὸ ποιητικὸν αἴτιον , διότι τὸ ὅμοιον τοῦ ὁμοίου αἴτιον · ἄνθρωπος γὰρ ἐξ ἀνθρώπου . καὶ τὴν ὕλην δ’ ἀποδώσει . οἷον διὰ τί τὸ μαχαίριον τέμνει ; ὅτι σιδήρεον · ἢ ἐκ τοῦ εἴδιους , ὅτι ὀξύ · ἢ ἐκ τοῦ τελικοῦ αἰτίου , διὰ τὴν τῶν ἀνθρώπων χρείαν . καὶ οὕτως ἐπὶ πάντων , εἰ μὲν δυνατὸν πάσας τὰς αἰτίας ἀποδοῦναι , ἀποδώσει , εἰ δὲ μὴ ἐπὶ πάντων δυνατὸν πάσας οὐδὲ γὰρ εἰκὸς τὴν προσεχῆ ὕλην ἑκάστου εὑρίσκειν · τίς ἡ ἰδιότης τῆς τῶν στοιχείων κράσεως τῆς ὑποκειμένης Σωκράτει ἢ καὶ τῷ Πλάτωνι ; καὶ τῶν ἄλλων ὡσαύτως ) , τινὰς γοῦν ἢ μίαν ἀποδώσει . ἔστι δ’ ἐπί τινων καὶ πάσας ἀποδοῦναι . οἷον διὰ τί ὁ ἄνθρωπος ἀποθνῄσκει ; ὅτι ζῷον λογικὸν θνητόν , ἐκ τοῦ εἴδους · ἐκ δὲ τῆς ὕλης , ὅτι ἐξ ἐναντίων συνέστηκεν · ἐκ δὲ τοῦ ποιητικοῦ , ὅτι τὸ γεννητικὸν αὐτοῦ πρόσεισι καὶ ἄπεισιν · ἐκ δὲ τοῦ τέλους , ὅτι βέλτιον τῇ ψυχῇ τὸ μὴ ἐν σώματι εἶναι τοῦ ἐν σώματι διὰ τὰς ἐκ τοῦ σώματος ἐνοχλήσεις . εἰ τοίνυν τὰς αἰτίας ἀπαιτούμενος ὁ φυσικὸς εἰς τὰ εἰρημένα αἴτια ἀνάξει , καλῶς ἄρα τὸν περὶ αὐτῶν ἀκριβῶς διεξήλθομεν λόγον , ὅτι τέσσαρά ἐστι μόνα , τὸ εἶδος ἡ ὕλη τὸ ποιητικὸν τὸ τέλος . τούτων δέ , φησί , τὰ τρία πολλάκις ἔρχεται εἰς ταὐτόν , τὸ ποιητικὸν τὸ εἶδος τὸ τέλος , εἰς ταὐτὸν δὲ λέγω οὐ τῷ ἀριθμῷ ἀλλὰ τῷ λόγῳ · · ἄνθρωπος γὰρ ἐξ ἀνθρώπου καὶ ἵππος ἐξ ἵππου , καὶ ταὐτὸν τὸ ποιοῦν τῷ γινομένῳ οὐ ἰῷ ἀριθμῷ ἀλλὰ τῷ εἴδει . τῷ δὲ τέλει τὸ μὲν ποιητικὸν ὡσαύτως ἕτερον τῷ ἀριθμῷ , τὸ δ’ εἶδος ταὐτόν · ὡς μὲν γὰρ μήπω ὂν ἀλλὰ σκοπὸς ὂν τῆς φύσεως τούτου γὰρ στοχάζεται ) , τέλος ἐστίν , ὡς δὲ γενόμενον ἤδη καὶ ἐν τῷ συνθέτῳ ὄν , εἶδός ἐστι . τῆς δὲ ποιητικῆς αἰτίας τῆς μὲν οὔσης ἀκινήτου τῆς δὲ κινουμένης , καὶ τῆς κινουμένης τῆς μὲν ἀιδίως κινουμένης τῆς δὲ γενητῆς καὶ φθαρτῆς , τρεῖς συμβαίνει γενέσθαι καὶ τἀς πραγματείας · διό , φησί , καὶ ἡμῖν τρεῖς εἰσι γεγραμμέναι πραγματεῖαι περὶ τῶν αἰτιῶν τῶν ποιητικῶν , περὶ μὲν οὖν τῆς ἀκινήτου ἡ Μετὰ τὰ φυσικὰ , περὶ δὲ τῆς κινουμένης μὲν ἀιδίως δὲ κινουμένης ἡ Περὶ οὐρανοῦ , περὶ δὲ τῆς γενητῆς καὶ φθαρτῆς αἱ φυσικαὶ πᾶσαι πραγματεῖαι . p . α15 τοσαῦτα γὰρ τὸν ἀριθμὸν τὸ περιείληφε . Τὸ διὰ τί οὐ τὸ τέλος ἐνταῦθά φησιν , ἀλλὰ καθόλου τὴν αἰτίαν . τῶν γὰρ προβλημάτων τεσσάρων ὄντων , τοῦ εἰ ἔστι τί ἐστιν ὁποῖόν τί ἐστι καὶ διὰ τί ἐστιν , τὸ ἓν τῶν προβλημάτων , τὸ διὰ τί ἐστιν , εἰς τοσαύτας αἰτίας ἀνάγεται , τὴν ὕλην τὸ εἶδος τὸ ποιητικὸν τὸ τέλος · ἐρωτώμενοι γὰρ διὰ τί ἐστιν ἕκαστον , τὰς τέσσαρας ταύτας αἰτίας ἀποδιδόαμεν.| p . α16 Ἢ γὰρ εἰς τὸ τί ἐστιν ἀνάγεται τὸ διὰ τί ἔσχατον ἐν τοῖς ἀκινήτοις . Τὸ διὰ τί , φησίν , ἢ εἰς τὸ τί ἐστιν ἀνάγεται ἔσχατον , ἀντὶ τοῦ εἰς τὸν ὁρισμὸν ὅσπερ εἶδός ἐστι τοὺ ὑποκειμένου . ἀκίνητα δὲ τὰ μαθήματά φησι , διότι τὰ μὲν φυσικὰ ἐν κινήσει θεωρεῖται ἀρχὴ γὰρ κινήσεως καὶ ἠρεμίας ἡ φύσις ) , τὰ δὲ μαθηματικὰ ἐν τῇ ἐπινοίᾳ τῇ ἡμετέρα ἔχοντα τὸ εἶναι ἀκίνητά ἐστιν · οὐ γὰρ ἀλλοιοῦται , οὐδ’ ὅλως μεταβάλλει , ἅτε μηδὲ ἐν ὕλῃ ὄντα . εἰς ἔσχατον δὲ εἶπεν , ὅτι ὅταν ἐπὶ τῶν μαθημάτων ἐρωτηθέντες διὰ τί ἐστι τόδε εἶτα θελήσωμεν ἀποδοῦναι τὸ αἴτιον , οὐ πρότερον ἀποπίμπλαμεν τὸν ἐρωτῶντα πρὶν ἂν εἰς ὁρισμὸν ἔσχατον καταντήσωμεν , ὅσπερ ἐστὶν εἶδος . καὶ οὕτως ἐν τοῖς μαθήμασιν ἔχει πᾶσι . διὰ τί ἴσαι αἱ δύο εὐθεῖαι ; · ὅτι ἐκ κέντρου . διὰ τί δὲ αἱ ἐκ κέντρου ἴσαι ; ὅτι οὗτος ὁ ὁρισμὸς τῶν ἐκ κέντρου τοῦ κύκλου , τὰς ἐκ τοῦ κέντρου τοῦ κύκλου πάσας εἰς τὴν περιφέρειαν ἀγομένας ἴσας εἶναι ἀλλήλαις · καὶ οὕτως τὸν ὁρισμὸν ἀκούσαντες ἀποπιμπλάμεθα . ὃ οὗν φησι , τοῦτό ἐστι · τὸ διὰ τί ἐρωτώμενοι , ἢ εἰς τὸ τί ἐστιν , ὅπερ τὸ εἶδός φημι , ἀνάγομεν , ὥσπερ ἐπὶ τῶν μαθημάτων ἔχει . εἰς ὁρισμὸν · γὰρ ἔσχατον ἡ τῆς αἰτίας ἀπόδοσις λήγει ἐν τοῖς μαθήμασιν , ὁ δὲ ὁρισμὸς εἶδός ἐστι · παραδείγματος γὰρ ἕνεκεν εἴρηται αὐτῷ τὰ μαθήματα . ἡ οὖν σύνταξις τῆς λέξεως οὕτως ̔τὸ γὰρ διὰ τί ἢ ὥσπερ ἐν τοῖς ἀκινήτοις εἰς τὸ τί ἐστιν ἀνάγεται ἔσχατον’ · προσυπακουστέον γὰρ ἔξωθεν ̔ὥσπερ’ · p . α17 εἰς ὁρισμὸν γὰρ τοῦ εὐθέος ἢ συμμέτρου . Ἐὰν ἐν τῷ κύκλῳ λάβω δύο τινὰ σημεῖα , εἶτα εἴπω ὅτι ἀπέχουσιν ἀπ’ ἀλλήλων τὰ σημεῖα πέντε τυχὸν δακτύλους , εἶτα ἐρωτήσῃς · πόθεν τοῦτο ; φημὶ ὅτι καὶ ἡ ἐκ τοῦ σημείου ἐπὶ τὸ σημεῖον ἀγομένη εὐθεῖα τοσούτων ἐστίν . εἶτα πάλιν ἐρωτῶντος · καὶ τί δήποτε μὴ κατὰ τὴν ἐξ αὐτῶν γραφομένην περιφέρειαν ἢ ἕλικα μετρεῖς αὐτά ; φημὶ ὅτι δεῖ τὸ μέτρον ὡρισμένον εἶναι , ὥρισται δὲ τὸ ἐλάχιστον , ἐλαχίστη δὲ ἡ εὐθεῖα · εὐθεῖα γάρ ἐστιν ἥτις ἐλαχίστη ἐστὶ τῶν τὰ αὐτὰ πέρατα ἐχουσῶν γραμμῶν . καὶ τὸν ὁρισμὸν ἀκούσαντες , οὐκέτι περαιτέρω χωροῦμεν . πάλιν λέγομεν ὅτι ἥδε ἡ πλευρὰ τῇδε τῇ πλευρᾷ ἐστι σύμμετρος · διὰ τί δὲ σύμμετροί εἰσιν ; ὅτι λόγον ἔχουσι πρὸς ἀλλήλας ὃν ἀριθμὸς πρὸς ἀριθμόν , οἷον τυχὸν ὁ δύο πρὸς τὸν ὀκτώ . καὶ τί εἰ ἔχουσι λόγον πρὸς ἀλλήλας ὃν ἀριθμὸς πρὸς ἀριθμόν ; φημὶ ὅτι οὗτος ὅρος τῶν συμμέτρων · σύμμετρα γάρ ἐστι τὰ αὐτῷ μέτρῳ μετρούμενα . ὥσπερ οὖν ὁ δύο μετρεῖ τὸν ὀκτὼ τετράκις , οὕτως καὶ ἡ πλευρὰ τὴν πλευράν . καὶ εἰπὼν τὸν ὁρισμὸν ἔστησα τὴν ἀπορίαν . καὶ καθόλου πᾶσα ἡ μαθηματικὴ μέθοδος ἢ εἰς ὁρισμὸν ἔσχατον ἀναφέρει τὰς αἰτίας , ἢ εἰς τὰς κοινὰς ἐννοίας . p . α19 Ἤ εἰς τὸ κινῆσαν πρῶτον . Ἐἰπὼν τὸ εἰδικὸν αἴτιον , μετῆλθεν ἐπὶ τὸ ποιητικόν · ἐρωτώμενοι γάρ , φησί , διὰ τί ἐπολέμησαν Φωκεῦσι Θηβαῖοι , ἀποκρινόμεθα τὸ ποιητικὸν αἴτιον , ὅτι ἐσύλησαν Φωκεῖς τὸν νεών . ἢ τὸ οὗ ἕνεκεν καὶ τὸ τέλος ἀποκρινόμεθα . οἷον διὰ τί ἐπολέμησε τοῖς Ἕλλησιν ὁ βασιλεύς ; φαμὲν ἵνα ἄρξῃ τῶν ̔Ελλήνων . p . α20 Ἤ ἐν τοῖς γεννωμένοις ἡ ὕλη . Εἰπὼν τὸ εἶδος , τὸ ποιητικόν τὸ τελικόν , λέγει καὶ τὴν ὕλην . γεννώμενα δ’ εἶπε πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῶν θείων καὶ παντάπασιν ἀμεταβλήτων , λέγω δὴ τῶν ἀσωμάτων · καὶ ὁ Πλατῶν γὰρ ταῦτα μὲν ἀεὶ ὄντα ἐκάλεσε , πάντα δὲ τὰ σωματικὰ οὐκ ὄντα ἀλλὰ γινόμενα . ἐν τούτοις οὖν τοῖς γινομένοις ἀποδώσει ὁ φυσικὸς τὴν ὕλην · ἐκεῖνα γὰρ ἄυλα , καὶ τὸ εἶδος μόνον ἐπ’ ἐκείνων τοὐ θεολόγου ἀποδοῦναι ; οὐ μέντοι τὴν ὕλην . ἢ ἐπειδὴ τῶν ἄλλων αἰτιῶν παραδείγματα ἔθηκε προαιρετὰ καὶ μαθηματικά , οὐδὲν δὲ τούτων κατὰ γένεσιν τὸ εἶναι ἔχει τά τε γὰρ μαθήματα ἀκίνητα , ὡς αὐτὸς εἶπε , καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ γένεσις ἐπ’ αὐτῶν θεωρεῖται · ἔνθα γὰρ γένεσις πάντως καὶ κίνησις , τά τε κατὰ προαίρεσιν ἄνευ γενέσεως ἢ οὐκ εἰσὶν ἡ εἰσὶν ἐν τῇ σχέσει τῆς προαιρέσεως τὸ εἶναι ἔχοντα ) , ἐπεὶ οὖν ἐν τούτοις ὕλη οὐ θεωρεῖται , ἐπειδὴ οὐδὲ γένεσις , διὰ τοῦτο πρὸς ἀντιδιαστολὴν τούτων φησὶν ὅτι τὴν ὕλην ἐν τοῖς γινομένοις ἀποδώσει , γινόμενα γέγων τὰ τεχνητὰ καὶ τὰ φυσικά · ἐν τούτοις γὰρ πάντως καὶ τὴν ὕλην ἀπο - σοτεον . p . α22 ἐπεὶ δὲ αἰτίαι τέτταρες , περὶ πασῶν τοῦ φυσικοῦ εἰδέναι ἐστιν . Ὅτι διὰ τοῦτο ἀνέλαβε τὸν περὶ τῶν αἰτιῶν λόγον , σαφῶς ἐνταῦθα ἐδήλωσε . τεσσάρων γάρ , φησί , τῶν αἰτιῶν οὐσῶν τὰς αἰτία . τῶν γινομένων εἰς τὰς τέσσαρας ταύτας ὁ φυσικὸς ἀνάξει , καὶ τὸ διὰ τί περὶ ἕκαστον ἀποδιδούς , ταύτας ἀποδώδει τὰς αἰτίας . καὶ εἰς πάσας ἀνάγων τὸ διὰ τί ἀποδώδει φυσικῶς . τὴν αἰτίαν , φησίν , ἑκάστου φυσικῶς ἀποδιδούς , εἰς ταύτας τὰς τέσσαρας αἰτίας ἀνάξει . καλῶς δὲ εἶπε φυσικῶς · δυνατὸν γὰρ ἀνάγειν εἰς τὰς αἰτίας ταύτας οὐ φυσικῶς . τὸ γὰρ περὶ τῆς ἀκινήτου αἰτίας διαλέγεσθαι οὐκέτι φυσικοῦ ἀλλὰ θεολόγου , καὶ τὸ περὶ τῶν χωριστῶν εἰδῶν τῶν φυσικῶν . εἰ δὲ καὶ ὁ Ἀριστοτέλης ἐν ταῖς φυσικαῖς πραγματείαις ἔστιν ὅτε περὶ τῆς ἀκινήτου διαλέγεται αἰτίας ὥσπερ ἐν τῷ ὀγδόῳ τῆς Φυσικῆς , καὶ ἐν τῇ Περὶ ψυχῆς περὶ τοῦ νοῦ τοῦ χωριστοῦ πάντῃ σωμάτων , καὶ ἐν τῇ Περὶ γενέσεως πάλιν περὶ τῆς ἀκινήτου αἰτίας , ἐροῦμεν ὅτι τῷ ὄντι ὁ τέλειος φυσικὸς κατὰ τὸ ἀκρότατον τὸ ἑαυτοῦ μεμνήσεται καὶ τῶν ἀκινήτων αἰτιῶν καὶ ὑπὲρ φύσιν . p . 198a24 Ἔρχεται δὲ τὰ τρία εἰς ἓν πολλάκις . | Τὸ εἶδος , τὸ τέλος , τὸ ποιητι·κὸν αἴτιον . καλῶς δὲ τὸ πολλάκις . οὐ γὰρ ἀεὶ εἰς ταὐτὸν ἔρχονται ταῦτα . οὐδὲ γὰρ πᾶν τὸ ποιοῦν ὅμοιόν ἐστι τῷ γινομένῳ · οὐδὲ γὰρ ἐπειδὴ ποιεῖ ὁ ἥλιος εἰς τὸν ἀέρα , ὅμοιός ἐστι τῷ ἀέρι . καὶ ὅλως τὰ ἀκίνητα καὶ θεῖα αἴτια ποιοῦσιν εἰς ἡμᾶς ἕτερα ἡμῶν ὄντα καὶ τῇ οὐσίᾳ καὶ τῇ · ἐνεργείᾳ . ἀλλ’ οὐδ’ ἐπὶ τῶν γινομένων πᾶν τὸ ποιοῦν ὅμοιόν ἐστι τῷ γινομένῳ · ἡ γὰρ . κίνησις θερμαίνει μὴ οὖσα θέρμανσις , καὶ ἡ ψῦξις πήγνυσι μὴ οὖσα πῆξις , καὶ ἡ θέρμη ἐξατμίζουσα τὸ ὕδωρ ποιεῖ ἀέρα οἷον ἡ τοῦ πυρός ) οὐκ οὖσα ἀήρ , καὶ μυρία ἄλλα . τὰ δὲ τεχνητὰ καὶ προφανῶς τῶν ποιητικῶν ἕτερά ἐστι . p . 198a25 Τὰ μὲν γὰρ τί ἐστι καὶ οὗ ἕνεκέν ἐστιν . Ὅτι τὸ εἶδος ταὐτὸν τῷ τέλει καὶ πῶς , εἴπομεν . ἐπεὶ δὲ τὸ τέλος διττόν , ὡς εἴρηται ἐν τοῖς ἔμπροσθεν , τὸ μὲν οὗ τὸ δὲ ᾧ , οὐ παντὶ τέλει τὸ εἶδος ταὐτόν ἐστιν · οὐδὲ γὰρ τῷ ᾧ ταὐτόν , ἀλλὰ μᾶλλον τῷ οὗ , τοῦτο δέ φημι οὗ στοχάζεται ἡ φύσις , στοχάζεται δὲ ἕκαστον εἰς τὸ τέλειον καὶ κατὰ φύσιν εἶδος ἀγαγεῖν . ὥστε ταὐτὸν τῷ ἀριθμῷ τὸ τοιοῦτον τέλος καὶ τὸ εἶδος τῇ σχέσει μόνῃ διαφέρον , ὡς εἴρηται , καὶ τῷ χρόνῳ · ὅταν μὲν γὰρ ὡς γινόμενον καὶ μήπω ὂν θεωρῆται , τέλος ἐστίν , ὅταν δὲ γενόμενον , εἶδος . τὸ δὲ ὅθεν ἡ κίνησις πρῶτον τῷ εἴδει ταὐτὸν τούτοις . πρῶτον ἀντὶ τοῦ προσεχές . τὸ οὖν προσεχὲς ποιητικὸν αἴτιον ταὐτὸν τῷ τέλει καὶ τῷ εἴδει , ταὐτὸν δὲ λέγω οὐκ ἀριθμῷ ἀλλ’ εἴδει · Σωφρονίσκος γὰρ τῷ Σωκράτει ταὐτὸν τῷ εἴδει ἄνθρωποι γὰρ ἄμφω ) , ἀριθμῷ δ’ οὐ ταὐτόν . p . α27 Καὶ ὅλως ὅσα κινούμενα κινεῖ · ὅσα δὲ μή , οὐκέτι φυ - σικης . Τοῦτο τὸ ῥητὸν ἤτοι πρὸς τὸ προσεχὲς συντακτέον , ἵνα λέγῃ ὅτι τὸ προσεχὲς ποιητικὸν αἴτιον ταὐτόν ἐστι τῷ εἴδει καὶ τῷ τέλει , καὶ καθόλου , φημί , ὅσα τῶν ποιητικῶν προσεχῆ ὄντα κινούμενα κινεῖ , ταύτα τῳ ειοει καὶ τῷ τέλει τὰ αὐτά εἰσιν ἡ γὰρ ψυχὴ κἄν προσεχῶς κινῇ τὸ ζῷον , ἀλλ’ οὖν ἐπειδὴ μὴ κινουμένη κινεῖ , διὰ τοῦτο οὐκ ἔστιν ἡ αὐτὴ τῷ κινουμένῳ ) ἡ , ὅπερ καὶ μᾶλλον , τοῖς ἀνωτέρω συνεχὲς ἄν εἴη τὸ ῥητὸν τοῦτο ” καὶ εἰς πάσας ἀνάγων τὸ διὰ τί ἀποδώσει φυσικῶς , τὴν ὕλην , τὸ εἶδος , τὸ κινῆσαν ” , εἶτα ἐφεξῆς καὶ ὅλως ὅσα κινούμενα κινεῖ , τουτέστιν ταῦτα τὰ αἴτια ἀποδώσει ὁ φυσικός , ὅσα τῷ αὐτὰ κινεῖσθαι οὕτως κινεῖ . καὶ ὅτι τοῦτό ἐστιν ἀληθές , δῆλον ἐξ ὧν ἐπήγαγεν ὅσα δὲ μή , οὐκέτι φυσικῆς , τουτέστιν ‘ὅσα δὲ κινεῖ αὐτὰ ἀκίνητα ὄντα , οὐκέτι ἐστὶ φυσικῆς πραγματείας‘ , εἴ γε περὶ φύσεως μέν ἐστι τοῦ φυσικοῦ διαλαβεῖν , φύσις δέ ἐστιν ἀρχὴ κινήσεως καὶ ἠρεμίας , ἐν ᾧ ὑπάρχει πρώτως καθ’ αὑτὸ καὶ μὴ κατὰ συμβεβηκός · ὥστε ὅσα φυσικὰ ὄντα κινεῖ , ἔχει ἐν ἑαυτοῖς ἀρχὴν κινήσεως καὶ ἠρεμίας . οὐκοῦν ὅσα μὴ ἔχει ἐν ἑαυτοῖς ἀρχὴν κινήσεως καὶ ἠρεμίας , οὐ φυσικά · τοιαῦτα δέ ἐστιν ὅσα ἀκίνητα ὄντα κτὰ φύσιν κινεῖ · εἰ τοίνυν φυσικοῦ τὸ περὶ τῶν φυσικῶν ἀρχῶν διαλέγεσθαι , τὰ δὲ τοιαῦτα οὐ φυσικά . οὐ διαλέξεται δηλονότι περὶ τούτων ὁ φυσικός . περὶ μόνων ἄρα τῶν τῷ κινεῖσθαι κινουσῶν ἀρχῶν διαλέξεται . p . α29 Διὸ τρεῖς αἱ πραγματεῖαι . Ἐπειδὴ τῶν κινούντων , φησί , τὸ μὲν ἀκίνητόν ἐστι τὸ δὲ κινούμενον , καὶ τῶν κινουμένων τὸ μὲν ἀεικίνητον τὸ δὲ κινούμενον καὶ φθειρόμενον , τριττὰς ἐποιησάμεθα καὶ τὰς περὶ αὐτῶν πραγματείας , ἐν μὲν τῇ Μετὰ τὰ φυσικὰ περὶ τῶν ἀκινήτων διαλεχθέντες , ἐν · δὲ τῇ Περὶ οὐρανοῦ περὶ τῶν ἀεικινήτων , ἐν δὲ ταῖς λοιπαῖς πάσαις φυσικαῖς πραγματείαις περὶ τῶν κινουμένων μὲν γενητῶν δὲ οὐσῶν καὶ φθαρτῶν . τὰ δὲ ἐφεξῆς ἀνάληψίς ἐστιν ὡς ἐν συμπεράσματι τῶν αἰτίων , εἰ δὲ παρῆκε τὸ τελικόν , οὐδὲν πρᾶγμα · ἐφεξῆς γὰρ εὐθὺς πρὸ ὅλων αὐτὸ ἀπαριθμεῖται . p . 198a33 Περὶ γενέσεως γὰρ μάλιστα τοῦτον τὸν τρόπον τὰς αἰτίας σκοποῦσι , τί μετὰ τί γίνεται , καὶ τί πρῶτον ἐποίησεν ἢ τί ἔπαθεν . Ἐπειδὴ εἶπεν ὅτι τὸ διὰ τί ἐρωτωμένους εἰς τὰς τέσσαρας δεῖ αἰτ·ίας ἀνάγειν , τούτου τὸν λόγον ἀποδίδωσι · μάλιστα γάρ , φησί , τοῦτον τὸν τρόπον περὶ τῶν γινομένων σκοπεῖν εἰώθασιν , ὅπερ καὶ μάλιστά ἐστι φυσικοῦ ἔργου , τὸ περὶ τῶν γινομένων ἔχειν τὴν πραγματείαν . περὶ ταῦτα γοῦν πάντες οἱ φυσικοὶ μάλιστα ἠσχόληνται , καὶ τοὺς πλείονας περὶ τούτων καταβάλλουσι λόγους . περὶ τούτων οὖν σκοποῦντες , ταύτας ζητοῦσι τὰς αἰτίας τὰς τέσσαρας , ἃς καὶ ἀπαριθμεῖται πάλιν . τί μετὰ τί γίνεται ; ὅπερ ἐστὶ τὸ εἶδος καὶ τὸ οὗ ἕνεκα . σκοπεῖ γὰρ ὁ φυσικὸς τί τίνος ἕνεκεν ἐργάζεται ἡ φύσις , ἆρα ἡ τοῦ ἀνθρώπου φύσις ποιήσασα τὸ σπέρμα διὰ τὸν ἄνθρωπον αὐτὸ ποιεῖ , ἵνα γένηται ἐξ αὐτοῦ ἄνθρωπος , ἢ ἔμπαλιν τὸν ἄνθρωπον ποιεῖ διὰ τὸ σπέρμα · καὶ ἀποδίδωσιν , ὅτι ἕνεκεν τοῦ ἀνθρωπείου εἴδους , ὥστε διαμένειν , τὸ σπέρμα ἡ φύσις ποιεῖ καὶ πάντα τὰ ἐφεξῆς , τέλος πάντων τούτων ἔχουσα τὸ ἀνθρώπειον εἶδος ποιῆσαι πάντα γὰρ εἶναι ἐφίεται ) · διὰ τὸ μὴ δύνασθαι οὖν τὰ ἐνταῦθα ἀίδια εἶναι , κατὰ ἀριθμὸν τῇ διαδοχῇ τὸ ἀίδιον ἐμηχανήσατο . καὶ τί πρῶτον ἐποίησε ; τὸ ποιητικὸν αἴτιον · ζητεῖ γὰρ τί ἐστι προσεχῶς ἕκαστον τῶν φυσικῶν κινοῦν . καὶ τί ἔπαθε ; τουτέστι τίς ἐστιν ἡ ὕλη ἡ ὑπὸ τοῦ ποιητικοῦ πάσχουσα καὶ ἀλλοιουμένη καὶ εἰς τὸ εἶδος ἀγομένη , πότερον τὸ σπέρμα ἢ τὸ κατακινύμενον ] μήνιον , καὶ τί πρὸ τούτων , οἷον ὅτι τὰ τέσσαρα στοιχεῖα , καὶ εἰ ἔστι πρὸ ἐκείνων τὸ πάσχον καὶ κοινῶς πᾶσιν ὑποκείμενον ἢ οὔ . | p . 198a35 Διτταὶ δὲ αἱ ἀρχαὶ αἱ κινοῦσαι φυσικῶς , ὧν ἡ ἑτέρα h 5v οὐ φυσικὴ . Ἐπειδὴ εἶπεν ὅτι ζητεῖ περὶ γενέσεως ὁ φυσικὸς ὥσπερ τὰ ἄλλα αἴτια οὕτ·ως δὲ καὶ τὸ ποιητικόν ζητεῖ γὰρ τί τὸ πρῶτον ποιῆσαν ) , ἐπεὶ μὴ περὶ παντὸς ποιητικοῦ αἰτίου , τοῦ φυσικοῦ ζητῆσαι , διὰ τοῦτό φησιν , ὅτι τῶν ἀρχῶν διττῶν οὐσῶν τῶν κινητῶν , καὶ τῆς μὲν πάντῃ ἀκινήτου οὔσης τῆς δὲ ἀρχὴν ἐχούσης ἐν ἑαυτῇ κινήσεως καὶ ἠρεμίας , ἡ μὲν πάντῃ ἀκίνητος ἀρχὴ οὐ φυσική , ἡ δὲ λοιπὴ φυσική . ὥστε φυσικοῦ ἂν εἴη οὐ τὸ περὶ πάσης ἀρχῆς διαλέγεσθαι , ἀλλὰ περὶ φυσικῆς μόνον ἀρχῆς . πῶς δέ , εἰ φυσικῶς ἀμφότεραι κινοῦσιν , οὐκ εἰσὶν ἄμφω φυσικαί ; ἀλλ’ οὐ τοῦτο εἶπεν ὅτι ἡ κινοῦσα οὕτως κινεῖ ὡς τὰ φυσικὰ κινεῖν πέφυκεν , ἀλλ’ ὅτι τὸ κινούμενον ὑπ’ αὐτῆς φυσικῶς κινεῖται . οὐκ ἀνάγκη δὲ ὡς κινεῖται τὸ κινούμενον , οὕτω καὶ τὸ κινοῦν κινοῦν . ἀλλοιοῖ γοῦν ἡμᾶς ὁ ἥλιος αὐτὸς μὴ ἀλλοιούμενος , καὶ θερμαίνει ἡ κίνησις μὴ οὖσα θέρμανσις , καὶ ἡ μάστιξ μώλωπα ποιεῖ μὴ οὖσα μώλωψ . οὕτως οὖν οὐδὲν ἀδύνατον φυσικῶς μὲν κινεῖν μὴ εἶναι δὲ φυσικόν , τοιοῦτον δέ ἐστιν ἥ τε ψυχὴ ἡ ἡμετέρα μηδεμίαν μὲν κίνησιν κινουμένη κινοῦσα δ’ αὐτὴ τὸ ζῷον , καὶ ἔτι τὸ θεῖον · κινεῖ γὰρ ἡμᾶς αὐτὸ μὴ κινούμενον . πάντων δὲ πρῶτόν φησι τὸ τὴν ἀπλανῆ κινοῦν · τοῦτο γὰρ “ πρῶτον ” καὶ ἐν τῷ Λ τῆς Μετὰ τὰ φυσικά φησι . δυνατὸν δὲ καὶ πρῶτον ἀκούειν πᾶν τὸ κινοῦν τὸν οὐρανόν · πρώτως γὰρ τὰ οὐράνια τῇ κινήσει κινεῖ τὰ ἐνταῦθα . οὐκοῦν τὸ κινοῦν τὸν οὐρανὸν πρώτιστον ἄν εἴη τῶν ἀκινήτως κινούντων . p . 198b3 Καὶ τὸ τί ἐστι καὶ ἡ μορφή · τέλος γὰρ καὶ οὗ ἕνεκα . Εἰπὼν τὸ ἕτερον τῶν κινούντων ὃ καὶ “ ἀκίνητον ” εἶπε , προσέθηκε καὶ τὸ λοιπὸν τὸ ἔχον · ἀρχὴν κινήσεως ἐν ἑαυτῷ , ὅπερ ἐστὶ τὸ φυσικὸν εἶδος . τοῦτο γάρ ἐστι τὸ κινοῦν καὶ ἀλλοιοῦν καὶ εἰς γένεσιν ἄγον τὴν ὕλην , κινεῖ δὲ οὐ μόνον ὡς ποιητικὸν αἴτιον , ἀλλὰ καὶ ὡς τελικόν · ὀρεκτὸν γάρ ἐστι , καὶ τούτου τυχεῖν ἡ φύσις βούλεται . εἴρηται δὲ ὅτι πολλάκις τὰ τρία ἔρχεται εἰς ταὐτόν · ὥστε τὸ εἶδος καὶ ἡ μορφὴ καὶ ὡς ποιητικὸν κινεῖ τὴν ὕλην ἐν τῷ πατρὶ ὄν , καὶ ὡς τελικὸν καὶ ὀρεκτόν . καὶ ἐν ταῖς λοιπαῖς κινήσεσι ταῖς κατὰ συμβεβηκὸς τοῦτό ἐστι τὸ κινοῦν , τὸ ἐν ἑαυτῷ ἔχον τὴν ἀρχὴν τῆς κινήσεως · αὔξεται γὰρ ἐπὶ τοσόνδε ὁ ἄνθρωπος διὰ τὸ εἶδος , καὶ ἀλλοιοῦται τοιώσδε . καὶ τὴν κατὰ τόπον ὁμοίως κίνησιν διάφορον ἔχουσι τὰ ζῷα , οὐ διὰ τὴν ὕλην κοινὴ γὰρ αὕτη ) ἀλλὰ διὰ τὸ εἶδος . p . 198b4 Ὥστε ἐπεὶ καὶ ἡ φύσις ἕνεκά του καὶ ταύτην εἰδέναι δεῖ , πάντως ἀποδοτέον τὸ διὰ τί . Ἐπεὶ ἡ φύσις , φησί , τῶν ἕνεκά τού ἐστιν , ὡς δειχθήσεται , τὸν δὲ φυσικὸν τὴν φύσιν εἰδέναι δεῖ , ἀνάγκη πᾶσα περὶ τῶν φυσικῶν ἐρωτώμενον διὰ τί τόδε , τἀς αἰτίας τὰς εἰρημένας ἀποδοῦναι . εἰ γὰρ μὴ πάντα ἕνεκά του ἐποίει ἡ φύσις , οὐκ ἄν ἦν ἀναγκαῖος ὁ περὶ τῶν αἰτιῶν τῶν τεσσάρων λόγος , εἰς ὃν ἀνάγειν δεῖ τὰς αἰτίας τῶν φυσικῶν · ἤρκει γὰρ καὶ τὸ ποιητικὸν μόνον καὶ τὸ ὑλικὸν εἰδέναι . πάλιν δὲ ἀπαριθμεῖται τἀς αἰτίας . ὅτι δ’ ἐκ τοῦδε ἀκάγκη τόδε , τὸ ποιητικόν · ἐξ ἀνθρώπου γὰρ ἄνθρωπος . ἢ ἁπλῶς ἢ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ γίνεσθαι ] , ἁπλῶς μὲν ἐκ τοῦδε τόδε ἐν τοῖς ἀιδίοις τῷ γὰρ πρώτῳ τὸ δεύτερον ἐξ ἀνάγκης ἕπεται ) , ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ δὲ ἐν τοῖς γενητοῖς · ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ γὰρ ἄνθρωπος ἐξ ἀνθρώπου . τοῦτο δέ φησι διὰ τὰ τέρατα . καὶ εἰ μέλλει τοδὶ ἔσεσθαι , ὥσπερἐκ τῶν προτάσεων τὸ συμπέρασμα . τὸ ὑλικόν φησιν αἴτιον · ὥσπερ γάρ , εἰ μέλλει τοιόνδε συμπέρασμα γίνεσθαι , δεῖ τοιάσδε προτάσεις εἶναι , οὕτως εἰ μέλλει ἄνθρωπος ἔσεσθαι ἢ ἵππος , ἀνάγκη τοιάνδε προυπάρξαι ὕλην . καὶ ὅτι τοῦτο ἦν τὸ τίην εἶναι . τὸ εἶδός φησιν · ἐρωτώμενοι γὰρ διὰ τί Σωκράτης λογικός , φαμὲν ὅτι τοῦτο εἶδος ἀνθρώπου καὶ ὅρος , ζῷον λογικὸν θνητόν . εἴρηται δὲ πολλάκις ὅτι τοῦτο τῷ τέλει συντρέχει . καὶ ὅτι δὴ βέλτιον οὕτως , οἷον ὅτι βέλτιον τῷ ἀνθρώπῳ τὸ χερσὶ χρῆσθαι ὀργάνοις τοῦ λόγου , τῷ δὲ ἵππω τετράποδι εἶναι . ἑκάστου οὖν , φησί , τὸ βέλτιον ἀποδοτέον , οὐ κοινῶς οἷον ὅτι καλὸν τὸ εἶναι ἢ μὴ εἶναι , ἀλλὰ τὸ πρὸς τὴν ἑκάστου οὐσίαν χρήσιμον . ἐν μὲν οὖν τοῖς φυσικοῖς τὰς τέσσαρας ζητητέον αἰτίας , ἐν δὲ τοῖς μαθήμασιν , ὡς ἤδη εἴρηται , μόνην τὴν εἰδικήν . οὔτε γὰρ ὕλην οὔτε ποιητικὸν οὔτε τελικόν · γελοῖον γὰρ τὸ λέγειν , ὅτι ἀγαθὸν τῷ κύκλῳ τὸ τοιῷδε εἶναι , οἷον τὰς ἀπὸ τοῦ κέντρου ἴσας ἔχειν . τοῦτο δὲ διότι μηδὲ ὑπόστασις ἔστιν ἰδία τῶν μαθημάτων , ἀλλὰ ἄλλων ὄντα ἡ ψυχὴ ἀπεσύλησεν . ἐν ἐκείνοις οὖν ζητητέον τὰς αἰτίας τούτων πάσας , οἷς καὶ αὐταὶ ὑπάρχουσι φυσικῶς . p . 198b10 Λεκτέον δὴ πρῶτον μὲν διότι ἡ φύσις τῶν ἕνεκά του αἰτίων , ἔπειτα περὶ τοῦ ἀναγκαίου , πῶς ἔχει ἐν τοῖς φυσικοῖς . Εἰπὼν ἐν τῷ περὶ αὐτομάτου καὶ τῆς τύχης λόγῳ ὅτι ἡ φύσις ἕνεκά του ποιεῖ , καὶ λαβὼν τοῦτο ὡς ὡμολογημένον , νῦν αὐτὸ βούλεται ἀποδεῖξαι . καὶ ἔστι τὰ προβλήματα τὰ προκείμενα μέχρι συμπληρώσεως τοῦ βιβλίου δύο , ἓν μὲν ὅτι ἡ φύσις ἕνεκά του ποιεῖ , δεύτερον δὲ πῶς ἔστιν ἐν τοῖς φυσικοῖς τὸ ἀναγκαῖον , ἆρα ἐπειδὴ τὸ πρότερον ὑπάρχει , ἀνάγκη καὶ τὸ δεύτερον εἶναι , ἢ ἔμπαλιν ἐπειδὴ τὸ δεύτερον , ἀνάγκη καὶ τὸ πρότερον · οἷον πότερον ἐπειδὴ ἡ ὕλη τοιάδ’ ἐστίν , ἀνάγκη καὶ τὸ Ι τοιόνδε εἶδος εἶναι , h 6r καὶ ἕπεται ἐξ ἀνάγκης τῇ ὕλῃ τὸ εἶδος , ἢ τοὐναντίον ἐπειδὴ δεῖ τοιόνδε εἶδος εἶναι , ἐξ ἀνάγκης καὶ ὕλην δεῖ τοιάνδε εἶναι , εἶναι , καὶ διὰ τὸ εἶδος ἐξ ἀνάγκης καὶ ἡ ὕλη . τὰ μὲν οὖν προβλήματα ταῦτα , πρῶτον δὲ ἐξετάζει , ὅτι ἡ φύσις ἕνεκά του ποιεῖ · καὶ ἵνα δείξῃ ἀναγκαίαν οὖσαν τὴν τοιαύτην ζήτησιν , πρότερον ἐπιχειρεῖ εἰς τὸ ἐναντίον καὶ ἀπορεῖ , μήποτε οὐδὲν ἡ φύσις ἕνεκά του ποιεῖ . κατασκευάζει δὲ τοῦτο παραδείγματί τινι χρώμενος . ὥσπερ γάρ , φησίν , ὕει ὁ Ζεὺς οὐχ ἵνα τὸν τοῦδε σῖτον αὐξήσῃ , οὐδ’ ἴνα τὸν ἄλλου τινὸς φθείρῃ τὸν ἐν τῇ ἅλῳ κείμενον , ἀλλὰ κατηνέχθη μὲν ἐξ ἀνάγκης , διότι δεῖ τὴν ἀνενεχθεῖσαν ἀτμίδα τῷ θέρει ψυχθῆναι τῷ χειμῶνι , ψυχθεῖσαν δ’ ὕδωρ γενέσθαι , ὕδωρ δὲ γενόμενον κατενεχθῆναι , καὶ τοῦτο μὲν ἐξ ἀνάγκης γίνεται , τὸ μέντοι αὐξηθῆναι τὸν τοῦδε σῖτον ἢ τὸν ἐν τῇ ἅλῳ φθαρῆναι συνέβη γενέσθαι οὐ διὰ τοῦτο τοῦ ὑετοῦ κατενεχθέντος , τί κωλύει καὶ ἐπὶ τῶν φύσει γινομένων γενέσθαι τὰ μόρια τῶν ζῴων ἕνεκά του τῆς φύσεως μὴ διὰ τοῦτο ποιησάσης , οἷον τοὺς μὲν ἐμπροσθίους ὀδόντας ὀξεῖς πρὸς τὸ τέμνειν ἐπιτηδείους , τοὺς δὲ γομφίους πλατεῖς πρὸς τὸ λεαίνειν τὴν τροφὴν ἐπιτηδείους , τούτων οὐ σκοπῷ τινι γενομένων ὑπὸ τῆς φύσεως , ἵνα οἱ ἔμπροσθεν τέμνωσιν ἢ οἱ γομφίοι λεαίνωσιν , ἀλλ’ ὅπως · ἔτυχε διὰ τὴν τῆς ὕλης ἐπιτηδειότητα τούτων γενομένων , συμπεσεῖν δὲ τὴν τοιαύτην θέσιν αὐτῶν καὶ οὕτως ἔχειν ὡς ἂν εἰ τούτου ἕνεκεν ἐγένοντο , ὥστε τοὺς μὲν ἐμπροσθίους ἐπιτηδείους εἶναι πρὸς τὸ τέμνειν , τοὺς δὲ γομφίους πρὸς τὸ λεαίνειν ; ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων μερῶν ὅσα ἕνεκά του δοκεῖ γενέσθαι , οἶον πρὸς τὸ πέττειν καὶ μεταβάλλειν τὴν τροφὴν τὸ ἧπαρ , καὶ τὰ νεῦρα πρὸς τὸ συνέχειν , καὶ τὰς φλέβας πρὸς τὸ ὀχετεύειν πανταχοῦ τὸ . αἷμα , ὥστε πάντα ὁμοτίμως τρέφεσθαι τὰ μόρια . καὶ ἐπὶ πάντων ὡσαύτως . διό φησιν , ὅσα γίνεται οὕτως ὥσπερ ἄν εἰ καὶ ἕνεκά του ἐγένετο , ταῦτα σωθῆναι , τὰ δὲ ἄλλα φθείρεσθαι ὅσα μὴ οὕτως εγένετο , οἷον τὰ τέρατα . Ἠ μὲν οὖν ἀπορία ἐπὶ τοσοῦτον , δείκνυσι δ’ αὐτὸς ὅτι ἡ φύσις ἕνεκά του ποιεῖ πλείοσιν ἐπιχειρήμασιν . καὶ πρῶτόν γε δείκνυσιν ἐν δευτέρῳ σχήματι , ὅτι ταῦτα ἅπερ αὐτοί φασι , λέγω δὴ ὑετοὶ καὶ τὰ τῶν ζῴων μέρη καὶ τὰ ὅμοια , οὔτε ἀπὸ τύχης εἰσὶν οὔτε ἀπὸ ταὐτομάτου · εἶτα διὰ ὑποθετικοῦ συλλογισμοῦ , ὅτι ἕνεκά τού ταῦτά ἐστι · καὶ τρίτον ἐν τρίτῳ σχήματι , ὅτι τινὰ τῶν φύσει ἕνεκά τού ἐστιν , ὅπερ καὶ προέκειτο δεῖξαι . ἔστιν οὖν ὁ πρῶτος συλλογισμὸς τοιοῦτος · ὑετοὶ καὶ τὰ μέρη πάντα τῶν ζῴων ἢ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχουσιν ἢ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ , τύχη καὶ αὐτόματον ἤγουν τὰ ἀπὸ τύχης καὶ αὐτομάτου οὔτε ἀεὶ ὡσαύτως ἔχουσιν οὔτε ὡς ἐπὶ τὸ πολύ δέδεικται γὰρ ὅτι τῶν ἐπ’ ἔλαττον ταῦτά ἐστιν ) , ὑετοὶ ἄρα καὶ πάντα τὰ φύσει οὔτε ἀπὸ τύχης εἰσὶν οὔτε ἀπὸ ταὐτομάτου . ὅτι δὲ ὑετοὶ καὶ πάντα τὰ φύσει ἕνεκά τού εἰσι , δείκνυσιν ὑποθετικῷ τε καὶ διαιρετικῷ συλλογισμῷ , τῇ ἀναιρέσει τοῦ ἑτέρου κατασκευάζων τὸ λοιπόν · ὑετοὶ γὰρ καὶ τὰ φύσει πάντα ἢ ἐκ συμπτώματός τινός ἐστι σύμπτωμα λέγων τὴν τύχην καὶ τὸ αὐτόματον ) ἢ ἕνεκά του , ἀλλὰ μὴν οὐκ ἐκ συμπτώματος δέδεικται γὰρ διὰ τοῦ προτέρου συλλογισμοῦ ) , ἕνεκά του ἄρα . ὅτι δὲ καὶ τὰ φύσει ἕνεκά του , ἐν τρίτῳ σχήματι δείκνυσιν οὕτως · ὑετοὶ καὶ τὰ μέρη τῶν ζῴων καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα φύσει εἰσίν , ὡς · κἄν αὐτοὶ οὗτοι φαῖεν φασὶ γοῦν φύσει μὲν εἶναι , τὴν μέντοι φύσιν οὐχ ἕνεκά του ποιεῖν ταῦτα . αὐτὸ γοῦν τοῦτό ἐστι τὸ προκείμενον ἡμῖν εἰς ζήτησιν , εἰ ἅπερ ποιεῖ ἡ φύσις ἕνεκά του ποιεῖ ) , ὑετοὶ γοῦν καὶ τὰ μέρη τῶν ζῴων φύσει , ὑετοὶ καὶ τὰ μέρη τῶν ζῴων ἕνεκά του δέδεικται γὰρ τοῦτο διὰ τοῦ ὑποθετικοῦ συλλογισμοῦ ) , τινὰ ἄρα τῶν φύσει ἕνεκά τού ἐστιν . οὕτως μὲν οὖν κατὰ τὴν πρώτην ἐπιβολὴν διὰ τριῶν συλλογισμῶν δείκνυσιν ὅτι ἡ φύσις ἕνεκά του ποιεῖ , καθ’ ἑτέραν δὲ πάλιν ἐπιβολὴν τὸ αὐτὸ τοῦτο δείκνυσιν οὕτως · λαμβάνει πρότερον δύο τινὰ ἀξιώματα , πρῶτον μὲν ὅτι ἐν οἷς ἐστι τέλ·ος τι εἰς ὃ περατοῦται ἡ κίνησις καὶ προἰοῦσα συνεχῶς εἰς ἐκεῖνο ἐκεῖνο ἐν τούτοις πάντα τὰ πρὸ τοῦ τέλους τοῦ τέλους ἕνεκα πράττεται . οἷον τῆς οἰκοδομικῆς ἐστι τέλος τὸ ποιῆσαι οἰκίαν , καὶ πάντα ὅσα πρὸ τοῦ τέλους τούτου πράττεται , ἕνεκα τοῦ τέλους πράττεται , οἷον τὸ κολάψαι λίθους , καὶ ξύλα πρίσαι καὶ ξέσαι , καὶ κεράμους πλάσαι , καὶ πάντα τὰ λοιπά . δεύτερον ἀξίωμα ὅτι τὰ ὑπὸ τέχνης γινόμενα , εἰ δἄν ἐπεφύκει γίνεσθαι ὑπὸ φύσεως , οὐδ’ ἄν ἄλλως ἐγένετο . οἷον εἰ ἡ φύσις ἠδύνατο ποιῆσαι πλοῖον καταδῦσα ἐν τοῖς ξύλοις , οὕτως ἄν αὐτὰ συνέθηκε καὶ ἐσχημάτισεν , ὡς νῦν ὑπὸ τῆς τέχνης γίνονται · οὐ γὰρ ἔστι σοφώτερον ἐπινοῆσαι . πάλιν εἰ τὰ ὑπὸ φύσεως γινόμενα ἠδύνατο καὶ ὑπὸ τέχνης γενέσθαι , οὕτως ἂν αὐτὰ ἐποίησεν ἡ τέχνη ὡς νῦν ὑπὸ τῆς φύσεως γίνονται · εἰ γὰρ μὴ οὕτως ἢ ἡ τέχνη τὰ φύσει ἐποίησεν ὡς ἡ φύσις αὐτὰ ποιεῖ οἷον ἄνθρωπος εἰ μὴ ὡς ἔχει ὑπὸ φύσεως νῦν οὕτως ἐποίησεν αὐτὸν ἡ τέχνη ) , καὶ ἡ φύσις τὰ τεχνητὰ ὡς νῦν ὑπὸ τῆς τέχνης γίνεται , οὐδ’ ἄν ὅλως ὑπέστησαν . τὰ μὲν ἀξιώματα ταῦτα , δείκνυσι δὲ ἂν ] ἐκ τούτων ὅτι ἡ φύσις ἕνεκά του ποιεῖ οὕτως · εἰ τὰ τεχνητὰ ὑπὸ φύσεως ἐγίνετο , οὕτως ἄν ἐγίνετο ὡς νῦν γίνεται , ἐν δὲ τοῖς τεχνητοῖς πάντα τὰ πρὸ τοῦ τέλους τοῦ τέλους ἕνεκα γίνεται , καὶ εἰ φύσει ἄρα ἐγίνετο , πάντα ἄν τὰ πρὸ τοῦ τέλους τοῦ τέλους ἕνεκα ὑπὸ τῆς φύσεως ἐγίνετο · καὶ πάλιν εἰ τὰ φυσικὰ ὑπὸ τέχνης ἐγίνετο , οὕτως ἄν ἐγίνετο ὡς νῦν ὑπὸ φύσεως γίνεται , ἡ τέχνη δὲ πάντα τὰ πρὸ τοῦ τέλους τοῦ τέλους ἕνακα ποιεῖ , καὶ ἡ φύσις ἄρα οὕτως ποιοῦσα νῦν ὡς ἄν ἡ τέχνη ἐποίησε πάντα τὰ πρὸ τοὐ τέλους τοῦ τέλους ἕνεκα ποιεῖ · πάντα ἄρα ἡ φύσις ἕνεκά του ποιεῖ . Ὁ μὲν οὖν Ἀριστοτέλης οὕτως , δοκεῖ δέ μοι μὴ ὑγιῶς ἔχειν τοῦτο τὸ ἐπιχείρημα . πρῶτον μὲν γὰρ τὸ πρῶτον τῶν ἀξιωμάτων δόξει μὴ καλῶς εἰλῆφθαι , τὸ λέγον ἱέν οἷς τέλος τί ἐστιν , ἐν τούτοις πάντα τὰ πρὸ τοῦ τέλους τοῦ τέλους ἕνεκα πράττεται’ . ποῖον γὰρ τέλος ἐνταῦθά φησιν ; εἰ μὲν γὰρ ἀπλῶς τὸ ἔσχατον πᾶν καὶ τὴν ἀποτελεύτησιν , ψευδὴς | ὁ λόγος · καὶ h 6v αὐτὸς γὰρ ἐν τῷ προτέρῳ εἶπεν , ὅτι “ βούλεται οὐ πᾶν εἶναι τὸ ἔσχατον τέλος , ἀλλὰ τὸ βέλτιστον ” , διὸ καὶ ἐμέμφετο τῷ Εὐριπίδῃ εἰπόντι τὸ ἔχον τελευτὴν ἧσπερ οὕνεκ’ ἐγένετο . οὐ γὰρ δὴ ἐπειδὴ μία τίς ἐστι καὶ συνεχὴς ἡ κατὰ τὴν ζωὴν κίνησις μέχρι τοῦ θανάτου καὶ ἔστι ταύτης τέλος τι καὶ ἔσχατον ὁ θάνατος , διὰ τοῦτο πάντα τὰ πρὸ τοῦ θανάτου τοῦ θανάτου ἕνεκα πράττεται · οὐδ’ ἐπειδὴ ἡ ναῦς φορτωθεῖσα πάνυ ναυαγίῳ περιέπεσε , διὰ τοῦτο ἐφορτώθη , ἵνα ναυαγίῳ περιπέσῃ . καὶ τὰ τέρατα δὲ οὐκ ἐπειδὴ ἔσχατόν τι καὶ τέλος εἰσὶ τῆς παρὰ φύσιν κινήσεως , διὰ τοῦτο πάντα τὰ πρὸ τοῦ τέλους ἕνεκα τοῦ τέλους γίνεται τούτου · οὐ γὰρ τοῦ παρὰ φύσιν τέλους στοχάζεται ἡ φύσις , οὐδὲ σκοπὸν ἔχει τὸ τέρας ποιῆσαι . καὶ ἐπὶ μυρίων ἄλλων οὕτως ἔχει . εἰ δὲ τὸ τέλος λέγοι μὴ ἀπλῶς τὸ ἔσχατον , ἀλλὰ τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ οὗ ἕνεκα , τὸ ζητούμενον αὐτόθεν ὡς ὁμολογούμενον ἔλαβε · ζητοῦμεν γὰρ εἰ ἐπὶ τῶν φύσει ἔστι τοιοῦτον τέλος , ὅπερ οὗ ἕνεκά ἐστι καὶ αὐτοῦ στοχαζομένη ἡ φύσις πάντα τὰ πρὸ αὐτοῦ ποιεῖ . Μήποτε δὲ καθόλου ἀληθεῦον τὸ ἀξίωμα τοῦτο ἐπὶ τοῦ δευτέρου σημαινομένου , ὅπερ καὶ κυρίως ἐστὶ τέλος , οὐκ ἐπὶ τῶν φύσει ἥρμοσται ὑπὸ τοῦ Ἀριστοτέλους , ἀλλ’ ἐπὶ τῶν τέχνῃ γινομένων ἐν οἷς καὶ ἀληθεύει · ὄντος γάρ τινος τέλους ἐν τοῖς τεχνητοῖς οὗ στοχάζεται ἡ τέχνη , πάντα τὰ πρὸ τοῦ τέλους τούτου τοῦ τέλους ἕνεκα ποιεῖ ἡ τέχνη . τοῦτο μὲν οὖν οὕτως διῃτήσθω . τὸ δ’ ἑξῆς οὐκέτι ἀληθές · οὐ γὰρ ἐπειδή , εἰ τὰ τεχνητὰ ὑπὸ φύσεως ἐγίνετο , οὕτως ἐγίνετο ὑπὸ φύσεως ὡς νῦν ὑπὸ τῆς τέχνης ; ἤδη που ἀνάγκη διὰ τοῦτο τῆς τέχνης ἕνεκά του ποιούσης καὶ τὴν φύσιν ἕνεκά του ποιεῖν . καὶ γὰρ εἰ ἡ τέχνη ποιεῖ τέρας τι , πάντως μὲν πάντα τὰ πρὸ τοῦ τέλους τοῦ τέλους ἕνεκα ποιεῖ , οὐ μὴν ἤδη διὰ τοῦτο , ἐπειδὴ νῦν γίνεται τέρας ὑπὸ τῆς φύσεως ὃ ἄν ἐποίησεν ἡ τέχνη , ἕνεκα τούτου πάντα τὰ πρὸ τούτου ποιεῖ ἡ φύσις · οὐ γάρ ἐστι σκοπὸς τῇ φύσει τὸ τέρας ποιῆσαι . παρὰ φύσιν γὰρ τὸ τοιοῦτον καὶ ἁμάρτημα φύσεως ἐστιν , ὅθεν · οὐδὲ οὗ ἕνεκά ἐστιν , οὐδὲ τέλος . οὐκ ἄρα ἀνάγκη , εἰ ἡ τέχνη ἕνεκά του ἐποίησε , τὸ αὐτὸ καὶ ὑπὸ τῆς φύσεως εἰ ἐπεφύκει , ἕνεκά του ἄν γε - νέσθαι . Ταῦτα μὲν οὖν ἐπὶ τοσοῦτον , ἐφεξῆς δὲ πάλιν φησὶν ὅτι εἰ ἡ τέχνη μιμεῖται τὴν φύσιν ἢ συνέριθός ἐστι καὶ βοηθὸς αὐτῆς μιμεῖται μὲν γὰρ τὴν φύσιν οἷον ἡ ἀνδριαντοποιητιχή , συνέριθος δὲ αὐτῆς ἐστιν οἷον ἡ ἰατρική · βουλομένης γὰρ φέρε εἰπεῖν τῆς φύσεως τὰ περιττώματα ἀποκρῖναι καὶ μὴ δυναμένης , συνεργεῖ ἡ τέχνη κλυστῆρσι καὶ τοῖς τοιούτοις ) , εἰ τοίνυν τὸ μίμημα καὶ ἡ συνέριθος τῆς φύσεως ἕνεκά του ποιοῦσι , πολλῷ μᾶλλον τὸ πρῶτον καὶ τὸ παράδειγμα , λέγω δὴ ἡ φύσις , ἕνεκά του ποιήσει . μήποτε δὲ δυνατὸν καὶ ἐνταῦθα τὸ αὐτὸ πάλιν εἰπεῖν · οὐκ εἰ μιμήσεται τὸ τέρας ἡ τέχνη , εἶτα πάντα τὰ πρὸ τοῦ μιμήματος ἕνεκα τούτου ποιήσει , ἤδη που καὶ ἡ φύσις σκοπὸν καὶ τέλος ἔχουσα τὸ τέρας ποιῆσαι πάντα τὰ πρὸ αὐτοῦ ἕνεκεν αὐτοῦ ἐποίησεν . εἰ δ’ ὅλως ἐστὶν ὑπὸ τῆς τέχνης γινόμενόν τι , ὅπερ ἡ φύσις ποιοῦσα οὐχ ὡς οὗ ἕνεκα ποιεῖ , τί ἄτοπον καὶ τῆς ἰατρικῆς συνεργούσης τῇ φύσει καὶ πρὸς τοῦτο πάντα πραττούσης τὴν φύσιν τὸ αὐτὸ μὴ ὡσαύτως ποιεῖν ; τελευταῖον δὲ τίθησιν ἐπιχείρημα τὸ μάλιστα ἐναργῶς δεικνύον , ὅτι πάντα ἕνεκά του ποιεῖ ἡ φύσις . ὁρῶμεν γάρ , φησίν , ἐπί τινων ζῴων ὅτι πάντα ἕνεκά του ποιοῦσιν ὦτε τέχνῃ οὔτε λογισμῷ ποιοῦντα , ἀλλὰ μόνῃ τῇ φυσικῇ ὁρμῇ · τῷ γὰρ ὄντι “ φύσιες ζῴων ἀδίδαχτοι ” , ὡς καὶ Ἱπποκράτει δοκεῖ . ὁ γοῦν ἀράχνης ποιεῖ τὸ ἀράχνιον οὐ μάτην ἀλλ’ ἕνεκά του , εἰς ἄγραν τε τροφῆς καὶ εἰς οἴκησιν , καὶ πάντα τὰ πρὸ τούτου ἕνεκα τούτου παραλαμβάνει . καὶ ἡ χελιδὼν δὲ τὴν νεοττιὰν οὐ μάτην δήπου ἐργάζεται ἀλλ’ ἕνεκά του , διόπερ ὅτι μάλιστα ἀσφαλῶς συνδεῖ τοῖς κάρφεσι τὸν πηλόν , καὶ σχῆμα πολυχωρητότατον καὶ ἰσχυρότατον ἐργάζεται . καὶ ἡ μέλισσα ὡσαύτως θαυμαστὴ τῆς τῶν ἑξαγώνων συνθέσεως μηδὲν μάτην ποιοῦσα . τῆς δὲ ἀλκυόνος πῶς οὐ θαυμάσει τις τὴν καλιάν , ἣν ἥκιστα ἄν ὕδωρ λυμαίνοιτο παρ’ αὐτοῖς τοῖς αἰγιαλοῖς οὖσαν ; τὰ αὐτὰ καὶ περὶ μυρμήχων καὶ ἄλλων πολλῶν λέγειν ἔχομεν . καὶ τί λέγω , φησίν , ἐπὶ ζῴων , ὁπότε καὶ ἐπὶ τῶν φυτῶν ἡ φύσις πάντα ἕνεκά του ποιεῖ ; τά τε γὰρ φύλλα , φησίν , ἕνεκα τοῦ σκεπάσαι ποιεῖ τοὺς καρπούς , ὡς μήτε ὑπὸ ἀνέμων μήτε ὑπὸ καύματος λυμαίνεσθαι , καὶ τὰς ῥίζας ἕνεκα τῆς τροφῆς ποιήσασα κάτω ταύτας φύειν οὐκ ἄνω ἐποίησεν , ἵνα ὥσπερ ὑπὸ τιθηνῆς τῆς γῆς τὴν τροφὴν ἀρύωνται . εἰ τοίνυν ταῦτα φύσει γινόμενα , οὐχ ὡς ἔτυχεν οὐδὲ μάτην , ἀλλ’ ἕνεκά του γίνεται , εὔλογον τὸ καὶ ἐπὶ πάσης φύσεως τὸ αὐτὸ τοῦτο εἶναι . ἕνεκά του ἄρα ἡ φύσις ποιεῖ , καὶ οὐχ ὅπερ ἔτυχεν . p . 198b12 Εἰς γὰρ ταύτην τὴν αἰτίαν ἀνάγουσι πάντες , ὅτι ἐπειδὴ τὸ θερμὸν τοιονδὶ πέφυκε τὸ ψυχρόν . Δεύτερον , φησί , πρόβλημα προκείσθω ἡμῖν , πῶς ἔχει τὸ ἀναγκαῖον ἐν τοῖς φυσικοῖς , πότερον τῇ ὕλῃ τὸ εἶδος ἐξ ἀνάγκης ἕπεται ἢ ἔμπαλιν . καὶ εἰς τὴν ὕλην ἀνάγουσιν , οὐκ εἰς τὸ εἶδος . εἰπὼν γὰρ ὅτι εἰς ταύτην ἀνάγουσι τὴν αἰτίαν , ποίαν ταύτην ἐπήγαγε τὸ θερμὸν καὶ τὸ ψυχρὸν καὶ τὰ τοιαῦτα , ἅπερ ἐστὶν ὑλικὰ αἴτια · ἐπειδὴ γάρ φασι τὸ θερμὸν τοιονδὶ · καὶ τὸ ψυχρὸν τοιονδε , διὰ τοῦτο τόδε ἐγένετο , ἢ ὅτι ἐκ τῶνδε τῶν ἀτόμων συνέστηκε . καὶ ἕκαστος ἁπλῶς ἣν ὑπέθετο ὕλην , ταύτῃ τὰς αἰτίας τῶν γινομένων ἀνέθηκε . p . 198b14 Καὶ γὰρ ἐὰν ἄλλην αἰτίαν εἴπωσιν , ὅσον ἁψάμενοι χαίρειν ἐῶσιν . | Iva μή τις εἴπῃ , ὅτι ’ καὶ μὴν Ἀναξαγόρας μὲν νοῦν ὑπετίθετο αἴτιον τῶν γινομένων , νεῖκος δὲ καὶ φιλίαν Ἐμπεδοκλῆς , καὶ οὐχ ἁπλῶς τοῖς ὑλικοῖς αἰτίοις τὸ πᾶν ἀπεδίδοσαν’ , διὰ τοῦτό φησιν , ὅτι εἰ καὶ αἰτίας ποιητικάς τινες ὑπετίθεντο , ἀλλ’ ὅσον ἅψασθαι τούτων μεμνημένοι μόνον , ἐν τῇ γενέσει τῶν κατὰ μέρος οὐκέτι ταύτας ᾐτιῶντο , ἀλλ’ εἰς τὴν παρ’ ἑαυτῷ ὕλην ἕκαστος κατεφέρετο , ὁ μὲν τὰς ὁμοιομερείας αἰτιώμενος ὁ δὲ ψυχρὸν καὶ θερμόν . ταῦτα δὲ καὶ πρὸ Ἀριστοτέλους ὁ Πλατῶν ἐγκαλεῖ τῷ Ἀναξαγόρᾳ , ὅτι ὥσπερ ἐξυπνισθεὶς τῶν ἄλλων καθευδόντων φυσιολόγων καὶ νοῦν τῆς τοῦ κόσμου γενέσεως αἰτιασάμενος , ἐν τῷ ποιεῖν τὰ πράγματα ὥσπερ ἐπιλελησμένος τοῦ νοῦ τὰς ὁμοιομερείας αἰτιᾶται , αἵπερ ὕλης αὐτῷ λόγον ἐπεῖχον . p . 198b16 Ἔχει δὲ ἀπορίαν τί κωλύει τὴν φύσιν . Ἐκθέμενος τὰ προβλήματα , ἀπορεῖ ἐντεῦθεν εἰς τὸ πρότερον , μήποτε οὐχ ἕνεκά του ποιεῖ ἡ φύσις . ἀλλ’ ὥσπερ ὕει ὁ Ζεὺς οὐχ ἵνα σῖτον αὐξήσῃ , ἀλλ’ ἐξ ἀνάγκης . τί οὖν φαμεν ̔κατὰ συμβεβηκὸς αὔξεται ὁ σῖτος , καὶ οὐχ ἕνεκά του ὁ ὑετὸς ἀλλ’ ἐξ ἀνάγκης , ὅτι δεῖ ἁπλῶς ψυχθῆναι τὸ ἀναχθέν’ ; καὶ εἰ ὅλως γίνεταί τι κατὰ συμβεβηκὸς ὑπὸ τῆς προνοίας ἢ ὅλως βλάπτεταί τι ὑπὸ τῆς προνοίας , ἄξιον ζητῆσαι . φαμὲν οὖν προνοίας διοικούσης τὸ πᾶν μηδὲν κατὰ τύχην μηδ’ ὡς ἔτυχε γίνεσθαι , ἀλλὰ πάντα ἀγαθοῦ τινος ἕνεκα , μηδὲ μὴν τὴν πρόνοιαν ποιεῖν τι κατὰ συμβεβηκός . ἔστιν οὖν καὶ ἐν τῷ ὑετῷ τὸ κοσμικὸν ἀγαθόν · διὰ γὰρ τὴν κίνησις · καὶ γὰρ τὰ διαρκῆ τὴν διαμονὴν ἔχοντα , ταῦτα κινεῖται κατὰ κύκλον λέγω δὴ τὰ οὐράνια . ἵνα οὖν καὶ τὰ στοιχεῖα διαμένῃ , τὴν κατὰ κύκλον κινεῖται κίνησιν , καὶ διὰ τοῦτο ἐκ γῆς ὕδωρ , καὶ ἐξ ὕδατος ἀήρ , καὶ ἐκ τούτων πῦρ , καὶ πάλιν ἀὴρ καὶ ὕδωρ καὶ γῆ , καὶ εἰς τὸ αὐτὸ ἡ ἀνάκαμψις ἐξ οὗ καὶ ἤρξατο , ὅπερ κυκλικῆς ἐστι κινήσεως , τὸ ἐκ τοῦ αὐτοῦ εἰς τὸ αὐτὸ ἀποκαθίστασθαι . ἔστι δὲ καὶ τὸ μερικὸν ἀγαθὸν κατανοῆσαι · διὰ γὰρ τὴν ἑκάστου ἀξίαν τὰ ἔξωθεν τοίως ἢ τοίως ὑπὸ τῆς προνοίας διατίθεται . ὥστε ἡ μὲν πρόνοια καθ’ αὑτὸ πάντα εὐεργετεῖ , συμβαίν·ει δὲ διὰ τὴν ἡμετέραν ἀξίαν τοίως ἢ τοίως ἡμᾶς πάσχειν · τὸ οὖν κατὰ συμβεβηκὸς ἐν τοῖς πάσχουσιν , οὐκ ἐν τοῖς ποιοῦσιν . καὶ τοῦτο οὐκ ἀδύνατον , τὸ μὲν ποιοῦν καθ’ αὑτὸ ποιεῖν τὸ δὲ πάσχον μηκέτι καθ’ αὑτὸ πάσχειν , ἀλλ’ ἔστιν ὅτε καὶ κατὰ συμβεβηκός . οἷον εἰ Πλάτωνος ἐξηγουμένου λόγους ὠφελίμους ἐπί γ’ ἐκκλησίας , καὶ τοῦτο προθεμένου πάντας τοὺς ἀκροωμένους ὠφελῆσαι , παριών τις ἐπί τινα χρείαν ἄλλην εἰσέλθοι , μὴ τοῦτον τὸν σκοπὸν προθέμενος ἀλλὰ κατὰ τύχην , καὶ ἀκροασάμενος ὠφεληθείη . ὁ τοιοῦτος κατὰ συμβεβηκὸς ὠφελεῖται , τοῦ Πλάτωνος καθ’ αὑτὸ ὠφελήσαντος · ὁ μὲν γὰρ οὐκ ἀπὸ σκοποῦ ὠφελεῖται ἀλλὰ κατὰ τύχην , Πλατῶν δὲ ἀπὸ σκοποῦ ὠφέλησε · τοῦτο γὰρ προὔθετο , πάντας ὅσοι ποτὲ ἄν ἀκροάσασθαι βούλωνται ὠφελῆσαι . οὕτως οὖν καὶ τοῦ ἡλίου ἀνατείλαντος ἐπὶ τῷ πάντας φωτίσαι , εἴ τις μὴ ἐπὶ τῷ φωτισθῆναι ἀλλὰ δι’ ἑτέραν χρείαν εἰς ἀγορὰν ἐμβάλοι , κατὰ συμβεβηκὸς πεφώτισται , τοῦ ἡλίου καθ’ αὑτὸ φωτίσαντος . οὕτως οὖν οὐδὲ θαυμαστόν , καὶ τῆς προνοίας ἁπλῆς τινος οὔσης καὶ πάντας . καθ’ αὑτὸ εὐεργετεῖν βουλομένης ἀλλ’ οὐ κατὰ συμβεβηκός , κατὰ συμβεβηκὸς φθαρῆναι τὸν σῖτον ἢ αὐξηθῆναι · οὐ γὰρ τοῦτο προὔθετο ἀπλῶς αὐξῆσαι τὸν σῖτον ἢ φθεῖραι τὸν ἐν τῇ ἅλω , ἀλλὰ διὰ τὴν ἀξίαν τῶν εὐεργετουμένων κατὰ συμβεβηκὸς ταῦτα γίνεται . p . 198b29 Ὅπου μὲν οὖν ἅπαντα συμβαίνει , ὥσπερ κἂν εἰ ἕνεκά του ἐγίνετο , ταῦτα μὲν ἐσώθη ἀπὸ ταὐτομάτου συστάντα ἐπιτηδείως . Τῆς φύσεως , φησίν , μηδὲν ἕνεκά του ποιούσης ἀλλ’ ὀπῶ τύχῃ , κινησις ἔνθα μὲν συμβαίνετ οῦτως γενέσθαι τι ὁπ᾿ αὐτῆς , ὥσπερ ἂν εἰ ἐξεπίτηδες ἕνεκα τούτου αὐτὰ ἐποίει , ἵνα πάντα τὰ πρὸς τὴν σωτηρίαν ἔχοντα σῴζηται , ταῦτα καὶ σῴζεται , φησίν , ἐκ ταὐτομάτου ἐπιτήδεια πρὸς σωτηρίαν γενόμενα . ὅσα δὲ μὴ οὕτως συμβῇ γενέσθαι , ταῦτα ἀπόλλυται , οἷά ἐστι τὰ τερατα . p . 198b31 Καθάπερ Ἐμπεδοκλῆς λέγει τὰ βουγενῆ ἀνδρόπρῳρα . Ὁ Ἐμπεδοκλῆς ἐν τῷ σφαίρῳ πάντα λέγων τὰ εἴδη μεμῖχθαι ἐν τῇ πρώτῃ διακρίσει τοῦ σφαίρου καὶ τῇ ἀρχῇ τῆς κοσμοποιῒας , πρὶν τελείως τὰ εἴδη διακριθῆναι ἀπ’ ἀλλήλων , γενέσθαι τινὰ ἔλεγε σύμμικτα ζῷα , οἴα καὶ οἱ μῦθοι τοὺς Κενταύρους ὑποτίθενται , τὰ μὲν ἄλλα ἵππου ἔχοντας , τὰ ἔμπροσθεν δέ , λέγω δὴ τὰ περὶ τὴν κεφαλήν , ἀνθρώπου · οὕτω καὶ ὁ Εμπεδοκλῆς , πρὶν τὸ νεῖκος τελείως ἀπ’ ἀλλήλων διακρῖναι τὰ εἴδη , ἔλεγε γενέσθαι σύμμικτά τινα ζῷα , ἐν οἷς | καὶ τὰ βουγενῆ ἀνδρόπρῳρα . ἀνδρόπρῳρα δέ φησι , τουτέστι τὰ ἔμπροσθεν , λέγω δὴ τὰ πρὸς τῇ κεφαλῇ , ἀνδρὸς ἔχοντα πρῴρα γὰρ τὸ ἐμπρόσθιον τοῦ πλοίου μέρος ) , τὰ δὲ λοιπὰ βοός , ὡς δὴ μὴ μόνον τῶν στοιχείων ἐν ἀλλήλοις μεμιγμένων ἐν τῷ σφαίρῳ , ἀλλὰ καὶ τῶν μορίων τῶν ζῴων . διακριθέντων οὖν παντων , φέρεσθαι τὰ διακριθέντα ὡς ἔτυχε , καὶ πολλάκις βοὸς κεφαλὴν συνελδεῖν στήθει ἀνδρείῳ ἢ καὶ τοῖς ἄλλοις μορίοις , καὶ ἐπὶ πάντων ὡς ἄν ἔτυχεν . ὅσα οὖν , φησί , τῶν μορίων οὕτως συνῆλθεν , ὡς · ἄν εἰ ἕνεκα τούτου συνῆλθέν οἷον τὰ νῦν τοὐ ἀνθρώπου μόρια συμπαθόντα ἀλλήλοις , ὁμοίως καὶ τὰ ἑκάστου τῶν ζῴων ) , καὶ διὰ τὸ συνεισάγειν εἰς τὴν σωτηρίαν ἀλλήλων , ἐσώθη τὸ σύγκριμα , ὅσα δὲ οὕτως συνῆλθεν ὡς μηδὲ συμβάλλεσθαι ἀλλήλοις εἰς σωτηρίαν , ταῦτα ἐφθάρη , οἷα τὰ βουγενῆ ἀνδρόπρωρα , διὰ τὸ μηδὲν ἀλλήλοις τὰ τοιαῦτα εἰς σωτηρίαν συνεισάγειν · ὥσπερ οὖν οὗτος ἔλεγεν οὐχ ἕνεκα μέν του τὰ μόρια τῶν ζῴων · οὕτω διατετάχθαι , οὕτω μέντοι συμβῆναι αὐτὰ ἔχειν κατὰ τύχην συνελθόντα ὡς ἂν εἰ ἕνεκα τούτου ἐγεγόνει , οὕτως , φησί , καὶ οἱ λέγοντες μὴ ποιεῖν τὴν φύσιν ἕνεκά του , ὅτι ὅσα μὲν οὕτως ποιεῖ ὡς ἄν εἰ ἕνεκά του ἐποίει , ταῦτα σῴζεται , ὅσα δὲ μή , ταῦτα φθείρεται , ὥσπερ φησὶν Ἐμπεδοκλῆς τὰ βουγενῆ ἀνδρόπρῳρα · ταῦτα γὰρ διὰ τὸ μὴ οὕτως γενέσθαι ὡς ἄν εἰ ἕνεκά τινος ἀγαθοῦ ἐγένετο , διὰ τοῦτο οὐδὲ σῴζονται . τῶν οὖν τεράτων παραδείγματα ὑπὸ Ἐμπεδοκλέους λεγόμενα λαμβάνουσιν , ὅτι κἀκεῖνος τὰ τερατώδη γενόμενα ἐν τῇ κατ’ ἀρχὴν συστάσει οὔ φησι σῴζεσθαι . p . 198b34 Ταῦτα μὲν γὰρ καὶ πάντα τὰ φύσει ἢ ἀεὶ οὕτως γίνεται ἢ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ . Ὁ πρώτοις συλλογισμός , ὅτι ὑετοὶ καὶ ὀδόντες καὶ καθόλου τὰ μέρη τῶν ζῴων ἢ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχουσιν ἢ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ , τὰ ἀπὸ τύχης καὶ αὐτομάτου οὔτε ἀεὶ ὡσαύτως ἔχουσιν οὔτε ὡς ἐπὶ τὸ πολύ , ταῦτα ἄρα οὐκ ἄπο ταυτοματου . p . 199a3 Εἰ οὖν ἢ ἀπὸ συμπτώματος δοκεῖ ἢ ἕνεκά του εἶναι . Ὁ δεύτερος συλλογισμὸς ὑποθετικὸς κατὰ διαίρεσιν · ὑετοὶ γὰρ καὶ τὰ μέρη τῶν ζῴων ἡ ἀπὸ συμπτώματος ἢ ἕνεκά του , ἀλλὰ μὴν οὐκ ἀπὸ συμπτώματος δέδεικται γάρ ) , ἕνεκά του ἄρα . σύμπτωμα δὲ φησι τὸ ἐπισυμβαῖνον εἴτε ἐκ ταὐτομάτου εἴτε ἀπὸ τύχης , ὥστε κοινῶς ἐπὶ τύχης καὶ τοῦ αὐτομάτου σύμπτωμα . p . α5 Αλλὰ μὴν φύσει γέ ἐστι τὰ τοιαῦτα πάντα , ὡς κἄν αὐτοὶ φαῖεν . Ὁ τρίτος ἐν τρίτῳ σχήματι · ταῦτα πάντα φύσει , ταῦτα πάντα ἕνεκά του , τινὰ ἄρα τῶν φύσει ἕνεκά του . p . 199a8 Ἔτι ἐν ὅσοις τέλος τί ἐστιν , ἕνεκα τούτου πράττεται τὸ πρότερον καὶ τὸ ἐφεξῆς . Δεύτερον ἐπιχείρημα , προλαμβάνει δὲ τὰ εἰρημένα ἀξιώματα . ἐν οῖς φησί , τῶν γινομένων τέλος ἐστὶν εἰς ὃ περατοῦται ἡ κίνητις καὶ προϊοῦσα συνεχῶς τελευτᾷ , ἐν τούτοις ἅπαντα τὰ πρὸ τοῦ τέλους τοῦ τέλους ἕνεκα πράττεται . p . 199 a 9 οὐκοῦν ὡς πρ·άττεται , οὕτως πέφυκε , καὶ ὡς πέφυκεν . , οὕτως πράττεται . Τὸ δεύτερον ἀξίωμα , ὅτι τὸ τεχνητὸν εἰ ὑπὸ φύσεως ἐγίνετο , οὕτως ἂν ἐπεφύκει ὥσπερ καὶ ἐπράττετο ὑπὸ τῆς τέχνης . καὶ ἔμπαλιν τὰ ὑπὸ φύσεως γινόμενα εἰ δἂν ὑπὸ τῆς τέχνης ἐγίνετο , οὕτως ἂν ἐπραττετο , ὥσπερ εἰ ἐπεφύκει ὑπὸ τῆς φύσεως γίνεσθαι · εἰ γὰρ μὴ οὕτως ἐγίνετο , οὐδ’ ἄν ἐσώζετο . τὸ δ’ ἂν μή τι ἐμποδίζῃ προσέθηκε διὰ τὰς ἢ ἐκ τῆς ὕλης ἢ ἐκ τῶν ἔξωθεν συμπτωμάτων γινομένας ἁμαρτίας καὶ τοῖς φυσικοῖς καὶ τοῖς τεχνητοῖς . εἰ οὖν ἐπαλλάττουσιν ἡ τέχνη καὶ ἡ φύσις , ἡ δὲ τέχνη ἕνεκά του πάντα ποιεῖ , καὶ ἡ φύσις ἄρα , εἴ γε τὰ τεχνητὰ ἐποίει , οὕτως ἄν ἐποίησε . καὶ πάλιν εἰ ἡ · τέχνη τὰ φυσικὰ ἐποίει , ἕνεκά του δηλονότι πάντα ἐποίει . καθόλου γὰρ ἡ τέχνη πάντα ἕνεκά του ποιεῖ . ἐπεὶ οὖν νῦν ἡ φύσις ταῦτα ποιεῖ ὡς ἂν ἡ τέχνη αὐτὰ ἐποίησε , καὶ αὐτὴ δηλονότι ἕνεκά του πάντα ποιήσει . ἕνεκα ἄρα θατέρου θάτερον . τουτέστιν ἕνεκα τοὐ τέλους τὰ πρὸ τοῦ τέλους · οὕτω γὰρ ἡ τέχνη πάντα ἐργάζεται . p . α15 Ὅλως δε ἡ τέχνη τὰ μὲν ἐπιτελεῖ ὧν φύσις ἀδυνατεῖ ἀπεργάσασθαι , τάδε μιμεῖται . Ἕτερον ἐπιχείρημα . ὑγίειαν μὲν γὰρ καὶ διαχωρήσεις καὶ σάρκωσιν ἰατρική , τῆς φύσεως ἐξασθενούσης ταῦτα ἐργάζεσθαι , . δὲ τὴν φύσιν ἡ πλαστικὴ καὶ γραφική · εἰ τοίνυν ἡ συνέριθος τῆς φύσεως καὶ τὸ ταύτης ἀπεικόνισμα πάντα ἕνεκά του ποιεῖ , πολλῷ γε δήπου τὸ ἀρχέτυπον . p . 199a20 Μάλιστα δὲ φανερὸν ἐπὶ τῶν ζῴων τῶν ἄλλων · | Προϊὼν ἐπὶ τὰ δραστικώτερα προβαίνει ἐπιχειρήματα · · τί γὰρ λέγω , φησίν , ἐπὶ τῶν λογικῶν ζῴων ἃ κατὰ τέχνην ποιεῖ , καὶ διὰ τούτων καὶ τὴν φύσιν φημὶ ἕνεκά του ποιεῖν ; ἐπὶ γοῦν τῶν ἄλλων ζῴων φαίνεται προφανῶς ἡ φύσις πάντα ἕνεκά του ποιοῦσα . καὶ τεκμήριον ὁ ἀράχνης ἡ χελιδὼν καὶ τὰ ὅμοια , ἅπερ ἐκ φύσεως καὶ οὐ λογισμῷ ἐργαζόμενα , ὅμως οὐδὲν μάτην ποιεῖ , διὸ καὶ ἀποροῦσί τινες μήποτε οὐδὲ φύσει ταῦτα ἐργάζεται , ἀλλὰ λογισμῷ τινι . καὶ τί λέγω , φησίν , ἐπὶ ζῴων , ὁπότε καὶ ἐπὶ φυτῶν ὁρῶμεν τὴν φύσιν πάντα ἕνεκά του ποιοῦσαν ; τὰς μὲν γὰρ ῥίζας κάτω ἐποίησε τῆς τροφῆς ἕνεκεν πρὸς τῇ τιθηνῇ τὸ στόμα προσαρμόζουσα , φύλλα δ’ εἰς σκέπην τῶν καρπῶν καὶ σωτηρίαν . πῶς οὖν οὐκ ἐκ πάντων τούτων δῆλον ὅτι πάντα ἕνεκά του ὑπὸ τῆς φύσεως γίνεται ; κατὰ μικρὸν δὲ οὕτω προϊοῦσιν . πρῶτον γὰρ ἐπὶ ἀνθρώπων ἐγύμνασε τὸν λόγον , εἶτα μετῆλθεν ἐπὶ τὰ ἄλογα ζῷα , κἀντεῦθεν ὁδῷ προβαίνων ἐπὶ τὰ φυτα . p . 199 a 30 Καὶ ἐπεὶ ἡ φύσις διττή , ἠμὲν ὡς ὕλη ἡ δὲ ὡς μορφή . ἐπειδὴ ἔδειξεν ὅτι ἡ φύσις ἕνεκά του πάντα ποιεῖ , βούλεται νῦν δεῖξαι τίνος ἕνεκα ποιεῖ πάντα καὶ τί ἐστιν οὗ στοχάζεται , καί φησιν ὅτι τοῦ φυσικοῦ εἴδους , ὅπερ καὶ αὐτὸ φύσις ἐστίν . εἴρηται δὲ ὅτι τὸ ποιοῦν τὸ εἶδος τὸ τέλος εἰς ταὐτὸν ἔρχεται πολλάκις . ὥστε ἡ ποιοῦσα φύσις καὶ ἕνεκά του πάντα ποιοῦσα ἕνεκα τῆς φύσεως ποιεῖ τῆς ὡς εἴδους οὔσης , οὐ τῆς κατὰ τὴν ὕλην · ἐπεὶ γὰρ διττὴν εἶπεν ἐν τοῖς ἔμπροσθεν τὴν φύσιν καὶ γὰρ καὶ τὸ εἶδος καὶ ἡ ὕλη φύσις ) , ἐπισημειοῦται νῦν περὶ ποίας φύσεως ἦν αὐτῷ ὁ λόγος , ὅτι οὐ τῆς κατὰ τὴν ὕλην , ἀλλὰ τοῦ εἴδους καὶ τῆς μορφῆς . p . 199a33 Ἁμαρτία δὲ γίνεται καὶ ἐν τοῖς κατὰ τέχνην · ἔγραψε γὰρ οὐκ ὀρθῶς ὁ γραμματικός , καὶ ἐπότισεν ὁ ἰατρὸς οὐκ ὀρθῶς τὸ φάρμακον . Δείξας ὅτι ἡ φύσις πάντα ἕνεκά του ποιεῖ , ἔκ τε τοῦ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ εἶναι τὴν φύσιν καὶ ἐκ τοῦ τὰ μιμήματα τῆς φύσεως πάντα ἕνεκά του ποιεῖν καὶ ἐκ τῶν λοιπῶν , νῦν τὰς ἀπορίας τὰς φερομένας εἰς τὸ προκείμενον θεώρημα ἐπιλύσασθαι βούλεται . ἀποροῦσι γὰρ ὅτι εἰ ἕνεκά του ἡ φύσις πάντα ποιεῖ , διὰ τί πολλάκις ἀποτυγχάνει καὶ οὐκ ἀεὶ κατορθοῖ ; φησὶν οὖν πρὸς τοῦτο , ὅτι οὐ διὰ τὸ ἁμαρτάνειν τὴν φύσιν , διὰ τοῦτο δεῖ νομίζειν ὅτι ὡς ἔτυχε ποιεῖ καὶ οὐχ ἕνεκά του πάντα ποιεῖ , ὁπότε καὶ ἡ τέχνη , ἥτις προφανῶς πάντα ἕνεκά του ποιεῖ , ἁμαρτάνει πολλάκις διὰ τὴν ἀνεπιτηδειότητα τῆς ὑποκειμένης ὕλης . καὶ γὰρ ὁ γραφεὺς σκοπὸν ἔχων τοῦ καλῶς γράψαι . διὰ τὸν χάρτην πολλάκις μανότερον ὄντα , ἢ διὰ πλεονεξίαν ἢ ἀνεπιτηδειότητα τοῦ μέλανος ἁμαρτάνει τοῦ σκοποῦ . ὁμοίως καὶ ὁ ζωγράφος τὰ αὐτὰ ἄν πάθοι , ἡ διὰ τὴν τῶν χρωμάτων ἢ διὰ τὴν τῆς σινδόνος ἐν ᾗ γράφει ἀνεπιτηδειότητα . καὶ ὁ ἰατρὸς δὲ ὠφελῆσαι μὲν θέλων καὶ ἀγαθοῦ τινος ἕνεκα ἔδωκε τὸ καθάρσιον , ἀπέτυχε δ’ ἔστιν ὅτε ἢ διὰ τὴν τοῦ ὑποκειμένου σώματος ἰδιότητα , ἣν ἰδεῖν μὴ οἷόν τε ἦν , ἢ κατὰ τύχην . τοῦ περιέχοντος δυσκράτου γενομένου · ἀλλ’ ὅμως ἐκεῖνος ἀγαθοῦ τινος ἕνεκα δέδωκεν . οὕτως ἄρα καὶ <εἰ> ἡ φύσις ἔστιν ὅτε τοῦ σκοποῦ διαμαρτάνει , οὐ διὰ τοῦτο ἐξαιρετέον αὐτῆς τὸ ἕνεκά του , ἀλλ’ ἐπεὶ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τυγχάνει τοῦ σκοποῦ καὶ ὡς σπάνιά ἐστιν αὐτῆς τὰ ἁμαρτήματα , διὰ τοῦτο πιστευτέον αὐτῇ ἕνεκά του ποιεῖν . ἄλογον γὰρ καὶ τῆς τέχνης ἁμαρτανούσης ὥσπερ καὶ τῆς φύσεως , τῆς μὲν μὴ ἀφαιρεῖν τὸ ἕνεκά του διὰ τὴν ἁμαρτίαν τῆς δὲ φύσεως ἀφαιρεῖν , ἀλλ’ ἢ ἀμφοτέρων ἀφαιρετέον ἢ μηδεμιᾶς · εἰ οὖν τῆς τέχνης οὐκ ἀφαιροῦμεν τὸ ἕνεκά του , οὐδὲ τῆς φύσεως ἄρα . Ἐπειδὴ δὲ οἱ ἀφαιροῦντες τῆς φύσεως τὸ ἕνεκά του ἐκέχρηντο τῷ παραδείγματι τῷ κατὰ τὸν Ἐμπεδοκλέα , ἔνθα ἔλεγεν ἐκεῖνος ἐν ταῖς ἐξ ἀρχῆς συστάσεσι “ τὰ βουγενῆ ἀνδρόπρωρα ” γενέσθαι , καὶ ἐξ αὐτῶν τούτων ἐλέγγει τὸν λόγον . οὕτω γάρ , φησί , πάντα ἕνεκά του ποιεῖ ἡ φύσις , ὥστε καὶ ὅταν τοῦ σκοποῦ διαμαρτάνῃ , οὐ μακράν που τοῦ σκοποῦ ἑαυτῆς ἐκπίπτει , ἀλλ’ ὡς οἷόν τέ ἐστι σύνεγγυς . οὐδέποτε γοῦν ἐξ ἀνθρώπου πλάτανος γέγονεν ἢ λίθος ἡ συκῆ , ἀλλ’ ἀεὶ ἄνθρωπος ἐξ ἀνθρώπου · 50 εἰ δέ ποτε τοῦ σκοποῦ ἀποτύχῃ τοὐ ποιῆσαι ἄνθρωπον διὰ τὴν ἀνεπιτηδειότητα τῆς ὕλης , ζῷον γοῦν ποιεῖ καὶ οὐ φυτόν , ὡς εἶπον , ἢ λίθον , καὶ εἰ μὴ ζῷον δυνηθείη ποιῆσαι , τὸ σύνεγγυς γοῦν ποιεῖ , σάρκα . καὶ ἡ συκῆ πάλιν συκῆν ποιεῖ , εἰ δὲ ἀποτύχῃ , ἐρινεόν , οὐ δρῦν οὐδὲ πεύκην . κ.αὶ ἡ ἐλαία πάλιν ἐλαίαν , εἰ δ’ ἀποτύχῃ , κότινον , οὐκ ὄχνην οὐδὲ λεύκην . πανταχοῦ ἄρα ἡ φύσις πρόδηλός ἐστι μὴ ὡς ἔτυχεν ἐργαζομένη , ἀλλὰ πρός τι τέλος σκοπιμώτατον , οὗ ἐὰν ἀποτύχῃ ἀγαπᾷ γοῦν τοῦ σύνεγγυς τυ|χεῖν , ὥσπερ , φησίν , εἰ καὶ συγχωρήσομεν τῷ Ἑμπεδοκλείῳ μύθῳ , ὅτι ἐγίνοντο ζῷά τινα κατὰ τὴν ἐξ ἀρχῆς σύστασιν βουγενῆ καὶ ἀνδρόπρῳρα , τῷ λόγῳ δήπου τούτῳ ἐγίνετο ᾧ καὶ νῦν τὰ τέρατα , τῆς ὑλικῆς αὐτῶν ἀρχῆς λέγω δὴ τοῦ σπέρματος διαφθαρέντος , καὶ οὕτως ᾔδει κἀκεῖνος τὴν φύσιν ἕνεκά του ποιοῦ·σαν · ὥστε καὶ τὴν ἁμαρΤίαν αὐτῆς , ὡς ἤδη εἶπον , οὐ πόρρω τοῦ σκοποῦ πεσεῖν ἔφη . οὐ γὰρ εἶπε βουγενῆ ἐλαιόπρῳρα γενέσθαι , ἀλλὰ βουγενῆ ἀνδρόπρῳρα · οὕτως οἶδε καὶ αὐτὸς τὴν φύσιν σκο - πόν τινα ὡρισμένον ἔχουσαν , οἷον ἢ ἄνθρωπον ἢ βοῦν ποιῆσαι , καὶ τούτου ἀποτυχοῦσαν τὸ σύνεγγυς ἀγαπῆσαι , λέγω δὴ τὸ ζῷον ἁπλῶς ποιῆσαι . ἔπειτα καὶ πρὸς αὐτὴν τὴν δόξαν ἐνίσταται · τί γὰρ δήποτε , φησίν , ἐν ταῖς ἐξ ἀρχῆς συστάσεσι μὴ ὥσπερ βουγενῆ ἀνδρόπρωρα γέγονεν ἐπὶ ζώων , οὕΤως καὶ ἐπὶ τῶν φυτῶν ἀμπελογενῆ ἐλαιόπρῳρα ; καίτοι , φησίν , εὐλογώτερον ἦν ἐπὶ τῶν φυτῶν τοῦτο γενέσθαι μᾶλλον ἢ ἐπὶ τῶν ζῴων . ἧττον γὰρ ἐν τοῖς φυτοῖς τὸ ἕνεκά του ἢ ἐν τοῖς ζῴοις , διότι καὶ διήρθρωται μᾶλλον τὸ εἶδος ἐν τοῖς ζῴοις , ἔδει δὲ ἐν οἷς ἧττον τὸ ἕνεκά του διαφαίνεται , ἐν τούτοις μάλιστα τὴν παρεκτροπὴν γενέσθαι · οὐ γέγονε δὲ ἐν τοῖς φυτοῖς οὐδὲ γὰρ φαίνεται τοῦτο λέγων ) , οὐδ’ ἐν τοῖς ζώοις ἄρα . ὥστε οἱ ἐκ τούτων τὸ ἕνεκά του τῆς φύσεως ἀφαιροῦντες , ἑαυτοὺς ἐλέγχοντες μᾶλλον ἴστωσαν ἢ τὴν φύσιν . εἶτα καὶ ἄλλοις ἐπιχειρήμασι τὸ αὐτὸ κατασκευάζει · εἰ γὰρ μὴ ἕνεκά του πάντα ποιεῖ ἡ φύσις , διὰ τί μὴ εὐθὺς ποιεῖ ἄνθρωπον , ἀλλὰ πρῶτον σπέρμα εἶτα σάρκα εἶτα ἄλλο καὶ ἄλλο ἐφεξῆς , μέχρις ἄν τοῦ σκοπιμωτάτου τέλους τύχῃ ; διὰ τί γὰρ μὴ πρότερον ἔμβρυον , εἶτα σπέρμα ; ἡ γὰρ τάξις τῶν ἕνεκά του . ὥστε εἰ ἐν τάξει ἄλλο πρὸ ἄλλου παραλαμβάνει καὶ οὐδέποτε τῆς τάξεως μεθίσταται πρὶν ἄν φθείρῃ τὸ γινόμενον , δήλη ἐστὶ πάντα ἕνεκά του ποιοῦσα . καὶ αὐτὸς δέ , φησίν , ὁ Ἐμπεδοκλῆς τὸ “ οὐλοφυὲς ” πρῶτόν φησι γενέσθαι , τοῦτο δὲ οὐδὲν ἄλλο σημαίνοι ἄν αὐτῷ ἢ τὸ σπέρμα συνεστπαμμένους καὶ ὅλους ἅμα ἔχον ἐν ἑαυτῷ τοὺς λόγους τοῦ φυομένου · παρὰ γὰρ τὴν τοῦ ὅλου φύσιν περιέχειν τὸ ὁλοφυὲς αὐτῷ κέκληται . εἰ δὲ τὸ οὐλοφυὲς πρῶτον τῶν ζῴων καὶ φυτῶν γίνεται , ἕνεκα ἄρα τῶν φυτῶν καὶ ζῴων γίνεται , εἰ δὲ τοῦτο , ἕνεκά του ἄρα ἡ φύσις ποιεῖ · ἕνεκα γὰρ ἴων ὑστέρων τὰ πρότερα . ὅπερ οὖν εἶπον , εἰ καὶ δῶμεν ἀληθῆ εἶναι τὸν Ἑμπεδοκλέους μῦθον ὡς κατ’ ἀρχὴν συνέστη τινὰ βουγενῆ ἀνδρόπρῳρα , τοῦ . · οὐλοφυοῦς τούτου φθαρέντος δηλονότι συνέστη , ὥσπερ καὶ νῦν τὰ τέρατα γίεται τοῦ σπέρματος φθαρέντος ἢ πλεονάσαντος ἢ ἐλλείψαντος . ὥστε ἡ · μὲν φύσις ἕνεκα τοῦ ἀγαθοῦ τὴν προβολὴν τοῦ οὐλοφυοῦς ἐποιήσατο , συνέβη δὲ φθαρέντος αὐτοῦ ἀποτυχεῖν τοῦ σκοποῦ τὴν φύσιν . ἔτι , φησίν , οἱ ἀφαιροῦντες τῆς φύσεως τὸ ἕνεκά του λανθάνουσιν ἑαυτοὺς · πολλῷ πρότερον καὶ τὴν φύσιν ὅλως καὶ τὰ φυσικὰ ἀναιροῦντες . φύσει γὰρ κατὰ κοινὴν ἔννοιαν ταῦτα νομίζομεν εἶναι πάντες , ὅσα ἀπό τίνος ἀρχῆς ἐν ἑαντοῖς ὑπαρχούσης συνεχῶς καὶ κατὰ τάξιν κινούμενα ἀφικνεῖται εἴς τι τέλος , ἀλλ’ οὐχὶ ἐπὶ τὸ τυχὸν ἀπὸ τῆς τυχούσης ἀρχῆς ταῦτα γὰρ ἀπὸ τύχης καὶ ἀπὸ ταὐτομάτου καλεῖν εἰώθαμεν ) , τὰ δὲ ἀπὸ φύσεως ἢ ἀεὶ ἢ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἀπὸ τῆς αὐτῆς ἀρχῆς διὰ τῆς αὐτῆς ὁδοῦ τὰ αὐτὰ τέλη γίνεται · οὐδέποτε γὰρ ἀπὸ ἀνθρωπείου σπέρματος κύων γέγονεν ἢ ἵππος . καίτοι εἰ μὴ ἕνεκα του ἐποίει ἡ φύσις , ἔδει τὸ τυχὸν ἐκ του τυχόντος γίνεσθαι , νῦν δ’ οὐ γίνεται . ὥστε εἰ μὴ ἕνεκά τού φασι τὴν φύσιν ποιεῖν , ἀλλ’ ὅπως ἂν τύχῃ , μάτην τὸ τῆς φύσεως περιβομβοῦσιν ὄνομα εἰς ταὐτὸν ἄγοντες αὐτὴν τῇ τύχῃ καὶ συγκλώθοντες τὰ ἀσύγκλωστα . ὥστε εἰ μὴ ταὐτὸν τύχη καὶ φύσις ἀλλὰ πολλῷ ταῦτα διεστήκασι τῷ μέσῳ , τῆς τύχης ἐκ τῆς τυχούσης ἀρχῆς τὸ τυχὸν ποιούσης , τῆς δὲ φύσεως ἐξ ὡρισμένης So ὡρισμένον , ἀδύνατον τὴν φύσιν μὴ ἕνεκά του πάντα ποιεῖν , ἐπεὶ εἰς ταὑτὸν ἄν οὕτω τῇ τύχῃ συμφέροιτο . τελευταῖον δὲ πάντων τὴν αἰτίαν τίθησιν ἐξ ἧς κινηθέντες ἐνόμισαν τὴν φύσιν μηδὲν ἕνεκά του ποιεῖν . ἐοίκασι γάρ , φησί , διὰ τὸ μὴ ὁρᾶν τὴν φύσιν ἐν τῷ δημιουργεῖν βουλευομένην , διὰ τοῦτο αὐτῆς ἀφαιρεῖσθαι τὸ ἕνεκά του ποιεῖν , ὡς δὴ δέον τὰ ἕνεκά του ποιοῦντα πάντως βουλεύσυνεστραμμένου ἕσθαι . τοῦτο δέ , φησί , γελοῖον ἄν εἴη · ἔδει γὰρ αὐτοὺς συνιδεῖν ὅτι οὐδὲ αἱ τέχναι βουλεύονται · ἡ γὰρ βουλὴ ἔνδειά ἐστι φρονήσεως , καὶ ὅταν ὁ τεχνίτης βουλεύηται . οὐχ ὡς τεχνίτης βουλεύεται , ἀλλ’ ὡς ἐλλείπων κατὰ τὴν τέχνην ἐξ ἀγνοίας γὰρ ἐπὶ τὴν βούλευσιν ἔρχεται ) , ὁ δὲ τεχνίτης βουλῆς οὐ δεῖται . οὐ βουλεύεται γοῦν ὁ τέκτων εἰ δεῖ πρίειν τὰ ξύλα ἢ ἀποξέειν , καὶ ὁ οἰκοδόμος εἰ δεῖ πρῶτον τοὺς θεμελίους καταβάλλεσθαι , ἀλλ’ οὐδ’ ὁ γραμματιστὴς βουλεύεται πῶς δεῖ τὸ ἁ ἢ τὸ β · γράψαι . οὐδ’ ὅταν γράφῃ τὸ Σωκράτης ὄνομα βουλεύεται ποῖον δεῖ πρῶτον τῶν στοιχείων γράψαι , ποῖον δὲ δεύτερον καὶ τρίτον . ἀλλ’ ἑκάστης τέχνης ὥρισται καὶ τὸ τέλος καὶ ἡ ἀρχὴ καὶ ἡ ὁδὸς ἡ ἐκ τῆς ἀρχῆς ἐπὶ τὸ τέλος , ὥσπερ καὶ ἡ τῆς φύσεως , τὰ δὲ ὡρισμένα βουλῆς οὐ δεῖται · βουλευόμεθα γὰρ ἡ περὶ τῆς ἀρχῆς ἢ περὶ τοῦ τέλους ἢ περὶ τῆς ὁδοῦ τῆς ἐπὶ τὸ τέλος ἀγούσης , ὅταν ἄδηλα ταῦτα καὶ ἀόριστα ᾖ . ὥστε εἰ διὰ τὸ μὴ βουλεύεσθαι τὴν φύσιν ἀφαιροῦνται αὐτῆς τὸ ἕνεκά του , καὶ τῆς τέχνης ἀφαιρείτωσαν , εἰ δὲ μὴ ἀφαιροῦνται τῆς τέχνης διὰ τοῦτο τὸ ἕνεκά του , εὔλογον δήπου μηδὲ τῆς φύσεως ἀφαιρεῖν . καὶ τί λέγω ἐπὶ τεχνῶν , ὁπότε καὶ τὸ θεῖον δημιουργοῦν οὐ βουλεύεται , ἀλλ’ αὐτῷ τῷ εἶναι , ὅταν θέλῃ , πάντα παράγει βουλῆς οὐ δεόμενον , εἴ γε ἡ βουλή , ὥσπερ εἶπον , δι’ ἔνδειαν γίνεται φρονήσεως ; ἥκιστα οὖν τῆς φύσεως διὰ τὸ μὴ βουλεύεσθαι ἀφαιρετέον τὸ ἕνεκά του , ἐπεὶ μηδὲ τῆς τέχνης μηδὲ τοῦ θείου . Ἁμαρτία δὲ γίνεται καὶ ἐν τοῖς κατὰ τὴν τέχνην . ὡς δὴ τῆς ἀπορίας κατὰ τὸ σιωπώμενον δήλης οὔσης , ἀπὸ τῆς λύσεως ἄρχεται . p . 199 b 1 Εἰ δὴ ἔστιν ἔνια κατὰ τέχνην ἐν οἶς τὸ ὀρθῶς ἕνε|κά του . El ἐν τοῖς τεχνητοῖς , φησίν , ἔστι τὸ ἕνεκά του καὶ ἐν πολλοῖς ὁρῶμεν καρθούσας τὰς τέχνας τὸ τέλος καὶ τὸ οὗ ἕνεκα , εἰς ἔνια δ’ ἐπιχειροῦσι μὲν ἕνεκά του ποιεῖν ἁμαρτάνουσι δὲ τοῦ σκοποῦ διά τινας δήποτε αἰτίας , οὐ παρὰ τὸ μὴ αὐτὰς οὕτω προθέσθαι ὥστε εἴς τι τέλος ἀγαθὸν λῆξαι , τί κωλύει καὶ ἐπὶ τῆς φύσεως τὸ αὐτὸ συμβαίνειν , καὶ τὰ ἁμαρτήματα αὐτῆς μὴ διὰ τὸ ὡς ἔτυχεν αὐτὴν ποιεῖν νομίζειν γίνεσθαι , . ἀλλὰ διὰ τὸ τοῦ ἐξ ἀρχῆς ἐκκρούεσθαι σκοποῦ ἢ διὰ τὴν ὕλην ἢ διὰ τὰ ἔξωθεν συμπτώματα ; p . 199 b 5 Καὶ ἐν ταῖς ἐξ ἀρχῆς ἄρα συστάσεσι τὰ εἰ βουγενῆ , εἰ μὴ πρός τινα ὅρον καὶ τέλος δυνατὰ ἦν ἐλθεῖν . Ἑκ τούτων ἄρα δῆλον , φησίν , ὅτι καὶ τὰ κατὰ Ἐμπεδοκλέα βουγενῆ ἀνδρόπρῳρα , ἵνα τις συγχωρήσῃ τῷ μύθῳ , εἰ μὴ δυνατὰ ἦν εἴς τινα ὅρον καὶ τέλος ἐλθεῖν , τουτέστιν εἰς εἶδός τι τέλειον , ὥστε καὶ διαμεῖναι , πρόδηλον ὅτι τῆς ἀρχῆς αὐτῶν τοῦ σπέρματος διαφθαρέντος τοιαῦτα γέγονεν . ὅθεν οὐδὲ διέμεινεν , ὅπερ καὶ νῦν ἐπὶ τῶν τεράτων συμβαίνει . p . 1991)7 Ἔτι ἀνάγκη σπέρμα γενέσθαι πρῶτον , ἀλλὰ μὴ εὐθὺς τὰ ζῷα . Ελ μὴ ἕνεκά του πάντα ἡ φύσις ποιεῖ , διὰ τί τεταγμένη αὐτῆς ἐστιν ἡ δημιουργία ἄλλα πρὸ ἄλλων παραλαμβάνουσα ; ἔδει γὰρ καὶ ἄνευ σπέρματος τὰ ζῷα εὐθὺς ποιεῖν . εἰ δὲ παραλαμβάνει πρῶτον σπέρμα , εἶτα ἐξ αὐτοῦ ποιεῖ σάρκα , καὶ οὕτως ἐφεξῆς μέχρι τοὐ τελείου εἴδους , καὶ εἰς τὸ τέλειον εἶδος ἐλθοῦσα παύεται λοιπὸν τῆς κινήσεως , πρόδηλον ἄρα ὅτι τὰ πρὸ τοῦ τέλους πάντα τοῦ τέλους ἕνεκεν παρέλαβεν . ἐπεὶ τί δήποτε ἔστη εἰς τὸ εἶδος τὸ ἀνθρώπειον τυχὸν ἢ ἵππειον , καὶ μὴ ἐξ αὐτοῦ συνεχῶς κινοῦσα νοῦσα ἄλλο τι , καὶ τοῦτο ὅπερ ἔτυχεν , ἐποίησεν ; p . 199 b 9 Ἔπερ ἐν τοῖς φυτοῖς τὸ ἕνεκά του . Ἐντεῦθεν , ὅπερ εἶπον , πρὸς αὐτὴν τὴν δόξαν ἐνίσταται , ὅτι εἰ ἧττον ἐν τοῖς φυτοῖς τὸ ἕνεκά του ἢ ἐν τοῖς ζῴοις , ἐν οἷς δὲ ἧττον τὸ ἕνεκά του ἐν τούτοις μᾶλλον ἔδει τὰ τέρατα γενέσθαι , τί δήποτε μὴ ὥσπερ ἐν τοῖς ζῴοις τὰ βουγενῆ ἀνδρόπρῳρα γέγονεν , οὕτω καὶ ἐν τοῖς φυτοῖς ἀμπελογενῆ ἐλαιόπρῳρα ; εἰ δὲ μὴ γέγονεν ἐν τοῖς φυτοῖς οὐδὲ γὰρ φαίνεται τοῦτο λέγων ) , οὐδ’ ἐν τοῖς ζῴοις ἄρα . οὐδὲν δὲ θαυμαστόν , ὥσπερ ἐν τοῖς ζῴοις γίνεται τέρατά τινα , οὕτω δὲ καὶ ἐν τοῖς φυτοῖς γίνεσθαι , ἀλλ’ ἧττον τῶν ζῴων διαφαίνεσθαι ἐν τούτοις τὸ παρὰ φύσιν , διὰ τὸ μὴ οὕτως διηρθρῶσθαι τὰ εἴδη καὶ διακεκρίσθαι ὡς ἐν τοῖς ζῴοις · ἐν οἷς γὰρ ἀκριβὲς τὸ εἶδος , ἐν τούτοις καὶ ἡ ὀλίγη ἐκτροπὴ πρόδηλος . καὶ ὥσπερ ἐν ἄλλοις αὐτός φησι , τοῦ τεθνεῶτος τὴν μὲν χεῖρα οὐκέτι ἄν εἴποι τις χεῖρα εἶναι , εἰ μὴ ὁμωνύμως , ὡς τὴν λιθίνην ἢ τὴν γεγραμμένην , διὰ τὸ ἐφθάρθαι αὐτῆς ἐναργῶς τὸ εἶδος καὶ τὴν ἐνέργειαν , τὴν μέντοι σάρκα τοῦ τεθνεῶτος νομίσειεν ἄν τις μηδὲν ἔλαττον ἔχειν τῆς ζώσης διὰ τὸ μὴ ἐναργῶς ὁρᾶσθαι τὸ εἶδος αὐτῆς καὶ τὴν χρείαν , ἣν παρεῖχε τῷ ὅλῳ ζῴῳ , μετὰ θάνατον ἐφθαρμένην · τοῦτο δὲ διὰ τὸ ὑλικώτερα ὄντα τὰ ὁμοιομερῆ μὴ εἰλικρινὲς ἔχειν τὸ εἶδος . οὕτω δή , ἐπειδὴ καὶ τὰ φυτὰ πρὸς τῇ ὕλῃ μᾶλλόν εἰσιν ἧπερ τὰ ζῷα καὶ διὰ τοῦτο ἀμυδρότερον ἔχει τὸ εἶδος , ἐν ταῖς παρεκτροπαῖς ἡ διαφορὰ οὐ διαφαίνεται , ὥσπερ οὐδὲ ἐν τῇ νεκρᾷ σαρκί , καὶ διὰ τοῦτο οὐ δοκεῖ τέρατα γίνεσθαι ἐν · τοῖς φυτοῖς . τοῦτο δὲ τὸ ἐπιχείρημα οὐκ ἔστι πραγματειῶδες , ἀλλ’ ὡς πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ Ἐμπεδοκλέους καὶ τὰ παρὰ αὐτοῦ ὅτι οὐκ ἔστιν ἑαυτοῦ ἀκόλουθος , ἐν τοῖς ζώοις μὲν τὰ τοιαῦτα τέοατα γεννῶν , ἐν τοῖς φυτοῖς δ’ οὐκέτι . καίτοι εὐλογώτερον ἦν ἐπὶ τῶν φυτῶν τοῦτο ποιῆσαι . εἰ μὲν οὖν καὶ ἐπὶ τῶν φυτῶν ἐγίνετο , διὰ τί μὴ εἶπεν ; εἰ δὲ διὰ τὸ μὴ γίνεσθαι οὐκ εἶπεν , ἄτοπον ἐπὶ μὲν τῶν εἰλικπινεστέρων εἰδῶν καὶ ἐφ’ ὧν μᾶλλον τὸ ἕνεκά του διαφαίνεται καὶ ἡ τῆς φύσεως πρόνοια , ἐπὶ τούτων ὡς ἔτυχε ταῦτα γίνεσθαι λέγειν , ἐπὶ δὲ τῶν φυτῶν μηκέτι , ἐν οἷς ἧττόν ἐστι διάδηλος ἡ φύσις πάντα ἕνεκά του ποιοῦσα . ὁ δὲ ἀληθὴς ἔχει λόγος ἐν ἀμφοτέροις μὲν γίνεσθαι τὸ παρὰ φύσιν , σπάνιον δὲ τοῦτο καὶ κατὰ ἀπόπτωσιν τοῦ ἕνεκά του καὶ τοῦ κατὰ φύσιν , ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν τεχνῶν τὸ παρὰ τέχνην . p . 1991)17 Ἀφ’ ἑκάστης δὲ οὐ τὸ αὐτὸ ἑκάστοις οὐδὲ τὸ τυχόν , ἀεὶ μέντοι ἐπὶ τὸ αὐτό , ἂν μή τι ἐμποδίσῃ . Ὅτι οὔτε ἡ αὐτὴ φύσις πλειόνων τελῶν ἐστι ποιητική , οὔτε πλείους φύσεις ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ἀπεργάζονται εἶδος , ἀλλ’ ἐφ’ ἑκάστης ὡρισμένον ἐστὶ τὸ εἶδος , εἰ μή τι τῶν ἔξωθεν ἐμποδίσῃ . συνάγομεν γὰρ πολλάκις διάφορα ζῷα εἰς συνουσίαν , ὡς ἵππον καὶ ὄνον εἰς ἡμιόνου γέννησιν καὶ ποιοῦμεν ἐκ δύο εἰδῶν ἕν , ἀλλ’ οὖν καὶ ἐνταῦθα θαυμαστὴ τῆς φύσεως ἡ πρόνοια τὰ τοιαῦτα ἄγον ποιήσασα , ἵνα μάθῃς ὡς ὅσα μὲν ὑπ’ αὐτῆς γίνεται μηδενὸς τῶν ἔξωθεν βιαζομένου ἢ διακόπτοντος , ταῦτα τοῦ σκοπιμωτάτου τέλους τυγχάνει , τοῦτο δ’ ἐστὶν ἡ διαδοχὴ τῶν εἰδῶν , ὅσα δὲ μὴ οὕτως γίνεται , πηρώματά ἐστι καὶ οὐδ’ ὅλως διαμένει , ἢ διαμένοντα τοῦ φυσικωτάτου τέλους οὐ τυγχάνει . κἀνταῦθα δὲ ἡ σύνοδος τῶν σύνεγ - γυς , οὐ τῶν πόρρω . p . 199b18 Τὸ δὲ οὗ ἕνεκα , καὶ ὃ τούτου ἕνεκεν , γένοιτο ἄν καὶ ἀπὸ τύχης . Ἐπειδὴ Ἐπειδὴ ὅτι ἐν τἄ φύσει τὸ ἕνεκά του , καὶ ἔχει τι τέλος οὗ ἕνεκα πάντα πράττει , ἆρα , φησίν , ἐν | μόνῃ τῇ φύσει , ἢ καὶ ἐν τῇ τύχῃ ἔστι τὸ ἕνεκά του καὶ τὸ οὗ ἕνεκα ταῦτα πράττεται ; καί φησιν ὅτι ἔστι καὶ ἐν τῇ τύχῃ , ἀλλ’ οὐ καθ’ αὑτὸ ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός . ἐλθὼν γάρ τις ἀπὸ ξένης ἐλούσατο , ἀλλ’ οὐ τούτου ἕνεκεν ἦλθεν ἵνα λούσηται , ἐγένετο μέντοι ὁ πλοῦς ὡς ἕνεκα τούτου . κατὰ συμβεβηκὸς οὖν ἐν τῇ τύχῃ τὸ ἕνεκά του , οὐ καθ’ αὑτό , ὅπερ καὶ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν εἴρηται . p . 199b20 Λέγομεν ὅτι ἀπὸ τύχης ἦλθεν ὁ ξένος καὶ λουσάμενος ἀπῆλθεν . Γράφεται καὶ λυσάμενος ἀντὶ τοῦ λυτρωσάμενος . οἷον εἴ τις ἐν πόλει ἐλθὼν εὕροι τινὰ δέσμιον , εἶτα λυτρώσηται τοῦτον · λέγομεν γὰρ ἐν τοῖς τοιούτοις , ὅτι ἦλθεν ἵνα λυτρώσηται αὐτόν . καίτοι οὐ τούτου ἕνεκεν ἦλθεν , ἀλλὰ τὸ ἐκβὰν οὕτω γέγονεν ὡς ἄν εἰ τούτου ἕνεκεν ἦλθεν , ὅπερ πεποίηκεν · ἀπερχόμενος γὰρ ἀγωνίσασθαι Ὀλύμπια καὶ εὑρὼν ἐν Αἰγίνῃ Πλάτωνα δεδεμένον , ἀγοράσας ἐλυτρώσατο εἰπὼν ὅτι οὐκ ἄν πολλὰς νίκας ἐν Ὀλυμπίᾳ ἀντηλλάξατο τῆς πράξεως ταύτης . 199b 28 Καὶ εἰ ἐνῆν ἐν τῷ ξόλῳ ἡ ναυπηγική , ὁμοίως ἂν τῇ φύσει ἐποίησεν . Ἄλογον , φησί , τὸ νομίζειν μὴ ἕνεκά του ποιεῖν τὴν φύσιν διὰ τὸ μὴ ὁρᾶν αὐτὴν βουλευομένην , ὁπότε οὐδὲ ἡ τέχνη βουλεύεται · εἰ τοίνυν ἐπινοήσαις τὴν ναυπηγικὴν τέχνην ἐν τῷ ξύλῳ ξύλῳ καταδεδυκυῖαν , τί πλέον ἂν ἐποίησεν ἢ ὡς ἡ φύσις ἐποίει μὴ βουλευομένη ; μὴ γὰρ δὴ ὅτι ἐν ἀνθρώπω ἡ τέχνη σκόπει , ἀλλὰ ταύτην τοῦ ἀνθρώπου χωρίσας ἐγκατάθες τῷ ξύλῳ , καὶ οὐδὲν ὄψει πλέον ποιοῦσαν ἢ ὡς νῦν ἔξωθεν οὖσα ἀργάζεται . ὥσπερ οὖν νῦν ἔξω οὖσα ἕνεκά του πάντα ποιεῖ , καὶ ἐν τῷ ξύλῳ δηλονότι οὖσα , ὥσπερ ἡ φύσις ἐν τοῖς φυσικοῖς , ἕνεκά του ἄν πάντα ἐποίησε . διὰ τί οὖν μὴ καὶ νῦν τὴν φύσιν οὕτως ποιεῖν φαμεν ἐν τοῖς φυσικοῖς ἐνυπάρχουσαν ; p . 199b30 Μάλιστα δὲ δῆλον , ὅταν τις ἰατρεύῃ αὐτὸς ἑαυτόν . Επειδὴ ὑπέθετο τὴν τέχνην ἐν τῷ ξύλῳ ἐνυπάρχουσαν , ἵνα ἀπεικάσῃ αὐτὴν τῇ φύσει ἐγγυτέρω φέρων τὴν εἰκόνα , τούτῳ ἐχρήσατο τῷ παραδείγματι , ᾧπερ καὶ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν . ἔοικε γὰρ ὡς ἐν τεχνητοῖς ὁ ἰατρεύων ἑαυτὸν ἰατρὸς τῇ φύσει · τὴν ἀρχὴν γὰρ τῆς ὑγιείας ἐν ἑαυτῷ ἔχει , ἀλλὰ συμβέβηκεν ἐνταῦθα τὸν ἰατρευόμενον ἅμα · καὶ ἰατρὸν εἶναι . p . 199b34 Τὸ δ’ ἐξ ἀνάγκης πότερον ἐξ ὑποθέσεως ὑπάρχει ἢ καὶ ἁπλῶς ; Τῶν δύο προβλημάτων ὧν προεβάλλετο δείξας τὸ ἕτερον , τοῦτο δ’ ἐστὶν ὅτι ἡ φύσις ἕνεκά του πάντα ποιεῖ , νῦν ἐπὶ τὸ λοιπὸν μετέρχεται · τοῦτο δὲ ἦν πῶς ἔστιν ἐν τοῖς φυσικοῖς τὸ ἀναγκαῖον , πότερον ἀπλῶς καὶ κατὰ ἕνα τινὰ εἱρμὸν ἀνάγκη τῷ προτέρῳ τὸ δεύτερον ἕπεσθαι καὶ τούτῳ τὸ τρίτον καὶ οὕτως ἐφεξῆς , ὥσπερ ἔχει ἐπὶ τῶν οὐρανίων ἀνάγκη γὰρ ἀπὸ Κριοῦ γίνεσθαι ἐν Ταύρῳ , καὶ ἐκ τούτου ἐν Διδύμοις , καὶ οὕτως ἐφεξῆς κατὰ ἕνα τινὰ καὶ ἀναγκαῖον εἱρμὸν τοῖς προτέροις ἀεὶ τῶν δευτέ - ρων ἑπομένων ) , ἢ οὐχ οὕτω τὸ ἀναγκαῖον ἐν τοῖς φυσικοῖς , ἀλλ’ ἐξ ὑποθέσεως τῶν δευτέρων ὑποτεθέντων ἐξ ἀνάγκης τὰ πρότερα ἕπεται . οἷόν τι λέγω · τῇ ὕλῃ ἐξ ἀνάγκης ἕπεται τὸ εἶδος , ὅπερ ἄν εἴη τὸ ἁπλῶς ἀναγκαῖον · διότι γὰρ ἔχει τοιάνδε δύναμιν ἡ ὕλη , δεῖ πάντῃ τε καὶ πάντως ἕπεσθαι καὶ τὸ εἶδος . ἢ οὐχ οὕτως , ἀλλ’ εἰ δεῖ γίνεσθαι τὸ εἶδος , δεῖ τοιάνδε ὕλην προϋποκεῖσθαι . οἱ μὲν οὖν φυσικοὶ τὸ ἀπλῶς ἀναγκαῖον ἐν τοῖς γινομένοις ὑπετίθεντο · πάντες γὰρ ταῖς δυνάμεσι τῆς ὕλης ἐξ ἀνάγκης ἕπεσθαι τὰ εἴδη ἔλεγον . ὥσπερ ἄν εἰ καὶ τὴν οἰκίαν διὰ τοῦτο τοιάνδε εἶναι ὢ ἔλεγον , διὰ τὰς φυσικὰς τῆς ὕλης ἐξ ἧς σύγκειται δυνάμεις οἷον διότι γὰρ βαρεῖς μὲν οἱ λίθοι κουφότεραι δὲ τούτων αἱ πλίνθοι ἔτι δὲ κουφότερα τὰ ξύλα , διὰ τοῦτο γέγονεν ἡ οἰκία ἔχουσα τὰ μὲν θεμέλια κάτω , ἐφεξῆς δὲ τούτοις τὰς πλίνθους , καὶ ὑπεράνω πάντων τὰ ξύλα , διότι τῶν ἄλλων κουφότερα · πάνυ γελοίως διὰ τὰς δυνάμεις τῆς ὕλης τοιόνδε σχῆμα ἔχειν τὴν οἰκίαν ὑποτιθέμενοι , οὐ διότι ἔδει τὴν οἰκίαν τοιάνδε εἶναι καὶ διὰ τοῦτο τοιάνδε ὕλην παρασκευασθῆναι · εἰ γὰρ ἁπλῶς ταῖς δυνάμεσι τῆς ὕλης εἵπετο τοιόνδε εἶδος , ἔδει αὐτομάτως εἶναι τὴν οἰκίαν οὔσης τῆς ὕλης , καὶ μηδὲν τοῦ τάττοντος δεῖσθαι ) , οὕτως δὲ καὶ οἱ φυσικοὶ τὸ ἀναγκαῖον ἐν τοῖς γινομένοις ὑπάρχειν ἔλεγον · διὰ γὰρ τὸ τὸ ψυχρὸν εἶναι τοιόνδε καὶ τὸ θερμόν , γενέσθαι ὀστοῦν ἢ σάρκα ἢ τῶν ἄλλων ὁτιοῦν , ἤγουν διὰ τὸ τὰς ἀτόμους σφαιρικὰς εἶναι τὸ πῦρ καίειν , ἢ τὸ ὕδωρ ψύχειν διὰ τὸ ἐκ κυβικῶν εἶναι ἀτόμων · καὶ ἕκαστος ἀπλῶς τὰς αἰτίας τῆς τῶν εἰδῶν γενέσεως τῇ ὑπ’ αὐτοῦ ἐπινενοημένῃ ὕλῃ ἀνέθηκεν . ἔχει δὲ τὸ ἀναγ.καῖον οὐχ οὕτως ἐν τοῖς φυσικοῖς · οὐδὲν γὰρ ἔδει φύσεως τῆς ἐργαζομένης . οὐδὲ γὰρ τὴν ὕλην ἡ φύσις ἐργάζεται , ἀλλ’ οὔσῃ χρῆται εἰς τὴν τῶν εἰδῶν γένεσιν · τὰ γὰρ στοιχεῖα ὄντα λαβοῦσα καὶ τοίως ἢ τοίως μίξασα , οὕτως ἄλλο καὶ ἄλλο ἐπιτίθησιν εἶδος . εἰ δ’ ἁπλῶς τῇ τῆς ὕλης δυνάμει εἵποντο τὰ εἴδη , τίς ἦν χρεία τοῦ ποιητικοῦ αἰτίου , τῆς φύσεως φημί ; ἐξ ὑποθέσεως οὖν τὸ ἀναγκαῖον · διὰ γὰρ τὸ δεῖν τοιόνδε εἶδος εἶναι , διὰ τοῦτο παραλαμβάνεται ἡ ὕλη . ἀμέλει , ὡς εἶπον , καὶ παραληφθείσης τῆς ὕλης καὶ καλλιερ|γηθείσης καὶ προδρόμων εἰδῶν προγεγενημένων οὐ πάντως τὸ σκοπιμώτατον ἐπιγίνεται εἶδος . οὕτως ἄρα οὐ ταῖς τῆς ὕλης δυνάμεσιν ἐξ ἀνάγκης τὰ εἴδη ἕπονται , ἀλλ’ ἔμπαλιν , ὡς εἶπον , καὶ ἐξ ὑποθέσεως τὸ ἀναγκαῖον , εἰ δεῖ τοιόνδε εἶδος εἶναι , δεῖ ὕλην παραληφθῆναι τοιάνδε , οἷον θερμὴν μὲν τοσήνδε ψυχρὰν δὲ τοσήνδε . καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ὁμοίως . ἔχει οὖν , φησί , τὸ ἀναγκαῖον ἐν τοῖς φύσει τρόπον τινά , ὥσπερ ἐν τοῖς μαθήμασιν · ἐξ ὑποθέσεως γὰρ καὶ ἐν τοῖς μαθήμασι τὸ ἀναγκαῖον . μαθήματα δὲ λέγει τὰς δείξεις τὰς μαθηματικὰς συλλογιστικῶς προιούσας , ὥστε καθολικώτερον ἔστιν εἰπεῖν ἀντὶ τῶν μαθημάτων τοὺς συλλογισμούς , ὅτι ὡς ἔχει ἐν τοῖς συλλογισμοῖς τὸ ἀναγκαῖον , οὕτως ἔχει καὶ ἐν τοῖς φυσικοῖς . ἐξ ὑποθέσεως γὰρ καὶ ἐν τοῖς συλλογισμοῖς τὸ ἀναγκαῖον · ὑποθεμένοις γὰρ τὰς προτάσεις ἐξ ἀνάγκης ἕπεται τὸ συμπέρασμα , ὥσπερ καὶ ἐν τοῖς φυσικοῖς τοῦ εἴδους ὑποτεθέντος ἐξ ἀνάγκης ἔσται καὶ ἡ ὕλη . τὸ μὲν οὖν ἐξ ὑποθέσεως ἀναγκαῖον ὁμοίως ἐπ’ ἀμφοῖν , ἡ δὲ τάξις τῆς ἀκολουθίας ἀντέστραπται · ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν συλλογισμῶν εἰ αἱ προτάσεις , καὶ τὸ συμπέρασμα τουτέστιν ωε εἰ τὸ πρῶτον , καὶ τὸ δεύτερον ) , οὐκέτι εἰ τὸ συμπέρασμα , καὶ αἱ προτάσεις · ἀληθῶν μὲν γὰρ οὐσῶν τῶν προτάσεων , ἀληθὲς ἐξ ἀνάγκης καὶ τὸ συμπέρασμα , οὐκέτι μέντοι εἰ τὸ συμπέρασμα , καὶ αἱ προτάσεις . τὸ γὰρ αὐτὸ συμπέρασμα δυνατὸν ἄλλοτε ἄλλαις προτάσεσι συναγαγεῖν , καὶ οὐ μόνον ἐξ ἀληθῶν , ἀλλὰ καὶ ἐκ ψευδῶν ἀληθές · εἰ μὲν γὰρ ἑ καὶ ἑ , πάντως ι΄ , οὐ μέντοι εἰ ι΄ , πάντως ἑ καὶ ε΄ , ἀλλὰ δύναται ζ΄ καὶ γ΄ , καὶ ϛ΄ καὶ δ΄ , καὶ ἐπὶ συλλογισμῶν δὲ ῾ὁ ἄνθρωπος ζῷον , τὸ ζῷον οὐσία , ὁ ἄνθρωπος ἄρα οὐσία’ , καὶ ἐκ ψευδῶν δὲ τὸ αὐτὸ συνάξεις ῾ὁ ἄνθρωπος λίθος , ὁ λίθος οὐσία , ὁ ἄνθρωπος ἄρα οὐσία’ . ὥστε πάντως μὲν ταῖς τοιαῖσδε προτάσεσιν ἕπεται καὶ τοιόνδε συμπέρασμα , οὐ μέντοι τοιῷδε συμπεράσματι πάντως ἕπονται τοιαίδε προτάσεις . εἰ γάρ τις εἴποι ὅτι δυνατὸν ἐξ ἀληθῶν προτάσεων ψευδὲς συναγαγεῖν συμπέρασμα , οἷόν ἐστιν ῾ὁ ἄνθρωπος ζῷον , τὸ ζῷον δισύλλαβον , ὁ ἄνθρωπος ἄρα δισύλλαβος’ , ἴσω ὅτι οὐ σῴζει ὁ τοιοῦτος τὰς προτάσεις · ὁ γὰρ μέσος ὅρος οὐκ ἔστι κοινός . ἄλλος μὲν γάρ ἐστιν ὁ κατηγορούμενος ἐν τῇ ἐλάττονι , καὶ ἄλλος ὁ ὑποκείμενος τῇ μείζονι · τῆς μὲν γὰρ ἐλάττονος ζῷον τὸ οὐσιῶδες κατηγορεῖται , τῇ δὲ μείζονι ἡ φωνὴ αὐτὴ καὶ τὸ ὄνομα τὸ τοῦ ζᾴου ὥστε οὐδὲ προτάσεις εῖσίν αὐται συλλογισμοῦ ( οὁδὲ γὰρ σονεπλάκησαν κοινῷ ὅρῳ ) , ἀλλὰ μόνον δύο εἰσὶν ἀποφάνσεις ἀπολελυμέναι . ἐπὶ μέντοι τοῦ ῾ὁ ἄνθρωπος λίθος , ὁ λίθος οὐσία’ , εἰ καὶ ψευδὴς ἡ ἐλάττων πρότασις , ἀλλ’ οὖν ἡ συμπλοκὴ συλλογιστική ἐστι · κοινὸς γὰρ ὁ μέσος ὅρος , καὶ σχῆμά ἐστι τὸ ἐκ τῆς συμπλοκῆς αὐτῶν ἀποτελούμενον . ἐπὶ μὲν οὖν τῶν συλλογισμῶν , ὡς εἶπον , τῷ πρώτῳ , λέγω δὴ ταῖς προτάσεσιν αἵτινές εἰσιν ὕλη τοῦ συλλογισμοῦ ὑποτεθείσαις , τὸ δεύτερον ἀκολουθεῖ , λέγω δὴ τὸ συμπέρασμα , τῷ δὲ δευτέρῳ οὐκέτι τὸ πρῶτον · ἐπὶ δὲ · τῶν φυσικῶν , καὶ καθόλου τῶν πρακτῶν πάντων εἴτε τεχνητῶν εἴτε προαιρετῶν , ἔμπαλιν , τοῦ μὲν ὑστέρου , λέγω δὴ τοῦ εἴδους , ὑποτεθέντος , ἀνάγκη πᾶσα τὴν ὕλην , ὅπερ ἐστὶ πρότερον , ἕπεσθαι , οὐ μέντοι εἰ ἡ ὕλη ὑπάρχει , πάντως ἕψεται καὶ τὸ εἶδος ὡς εἴπομεν ἤδη . ἡ μὲν οὖν διαφορὰ τῶν φυσικῶν καὶ καθόλου τῶν πρακτῶν πρὸς τὰ μαθηματικά , αὕτη , ἡ δὲ κοινωνία , ὅτι τε ἐξ ὑποθέσεως ἐν πᾶσι τὸ ἀναγκαῖον ( ενὸς γὰρ ὑποτεθέντος ἕπεται τὸ λοιπόν , ἐν μὲν τοῖς πρακτοῖς τοῦ εἴδους ὑποτεθέντος ἡ ὕλη ἕπεται , ἐν δὲ τοῖς μαθηματικοῖς τῆς ὕλης ὑποτεθείσης ἕπεται τὸ εἶδος ) , καὶ ὅτι τρόπον τινὰ καὶ ἐν τοῖς φυσικοῖς τῷ πρώτῳ τὸ δεύτερον ἕπεται , ὥσπερ καὶ ἐν τοῖς μαθηματικοῖς · τὸ γὰρ εἶδος , ὅπερ ἐστὶ τῆς πράξεως τέλος , ἀρχή ἐστι τῆς θεωρίας . εἰ οὖν ἡ θεωρία ἄρχεται μὲν ἀπὸ τοῦ εἴδους λήγει δὲ εἰς τὴν ὕλην , ἕπεται δὲ τῷ εἴδει ἡ ὕλη , καὶ ἐν τοῖς φυσικοῖς ἄρα τρόπον τινὰ τῇ ἀρχῇ ἐξ ἀνάγκης τὸ τέλος ἕπεται , ὥσπερ καὶ ἐν τοῖς μαθηματικοῖς . εἶτα καὶ τὴν αἰτίαν τούτου προστίθησι · διότι , φησίν , ἐν τοῖς μαθηματικοῖς πρᾶξις οὐκ ἔστι , θεωρία δὲ μόνη . εἰ μὲν γὰρ ἦν πρᾶξις ἐν τοῖς μαθήμασιν , ὁμοίως ἂν καὶ ἐν αὐτοῖς ἀνάπαλιν εἶχεν ἡ πρᾶξις τῇ θεωρίᾳ , καὶ ἦν ἂν ἡ τῆς πράξεως ἀρχὴ τέλος τῆς θεωρίας , νῦν δ’ ἐπειδὴ θεωρία μόνη ἐστὶν ἐν τοῖς μαθήμασιν , καὶ ἔστιν ἐπ’ αὐτοῖς ἀρχὴ μὲν αἱ προτάσεις ταύταις δὲ ἐξ ἀνάγκης ἕπεται τὸ συμπέρασμα , ὁμοίως δὲ καὶ ἐν τῇ τῶν φυσικῶν θεωρίᾳ πρῶτον μέν ἐστι τὸ εἶδος ἔσχατον δ’ ἡ ὕλη , καὶ ἕπεται ἐξ ἀνάγκης τῷ εἴδει ἡ ὕλη , ταύτῃ καὶ ἐν τοῖς φυσικοῖς τῷ προτέρῳ τὸ ὕστερον ἐξ ἀνάγκης ἕπεται . ἀλλ’ εἰ καὶ μὴ πάντως τῇ ὕλῃ ἕπεται τὸ εἶδος , ἀλλ’ οὖν ἀδύνατον ἄνευ τῆς ὕλης γενέσθαι τὸ εἶδος · ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν μαθημάτων , εἰ καὶ μὴ τῷ συμπεράσματι πάντως ἕπονται αἱ προτάσεις , ἀλλ’ οὖν μὴ ὄντος τοῦ συμπεράσματος οὐκ ἄν εἶεν αἱ προτάσετς · ἀδύνατον γὰρ μὴ ἀληθοῦς ὄντος τοῦ συμπιράσματος ἀληθεῖς εἶναι τὰς προτάσεις . Ταῦτα εἰπὼν ἐπάγει ὅτι ἀμφότεραι μὲν αἱ ἀρχαὶ αὗται τῷ φυσικῷ λεκτέαι · διαλέξεται γὰρ καὶ περὶ εἴδους καὶ περὶ ὕλης , ἀλλὰ τὸ μὲν εἶδος λήψεται ἐκ τοῦ ὁρισμοῦ , ἐκ δὲ τούτου περὶ τῆς ὕλης συλλογιεῖται , ὥσπερ καὶ ὁ τεχνίτης λήψεται μὲν τὸ εἶδος τῆς οἰκίας ἐκ τοῦ ὁρισμοῦ αὐτῆς , ὅτι ἐστὶ σκέπασμα κωλυτικὸν φθορᾶς ἀπὸ ὄμβρων καὶ καυμάτων , ἐκ τούτου δὲ συλλογιεῖται καὶ περὶ τῆς ὕλης , ὅτι πρὸς τοῦτο δεῖ οὐ τῆς τυχούσης ὕλης οὐ γὰρ καλάμων τυχὸν ἢ παπύρων δεῖ ) , ἀλλὰ στερεᾶς ὕλης στεγούσης ὑετόν . οὕτως οὖν καὶ ὁ φυσικὸς λήψεται μὲν τὸ εἰδος ἐκ τοῦ ορισμοῦ , οἷον ἄνθρωπός ἐστι ζῷον λογικὸν θνητόν , ἐξ αὐτοῦ δὲ συλλογιεῖται ὅτι δεῖ τῷ λογικῷ ἐσομένῳ οὐχ ἀπλῶς τῷ τυχούσης ὕλης , ἀλλ’ ἐπεὶ οἰκεῖον τῷ λόγῳ τυχὸν τὸ ἀνώφορον , δεῖ τὸ ὑποδεξόμενον αὐτὸ σῶμα μὴ κυπτάζειν , ἀλλ’ ὄρθιον εἶναι · πρὸς τὸ γενέσθαι οὖν · τοιόνδε σῶμα δεῖ οὐ τὴν τυχοῦσαν ὕλην παραληφθῆναι , ἀλλ’ ἐν ᾗ τὸ θερμὸν λεπτομερέστερόν ἐστι καὶ ἀνώφορον μᾶλλον , ἵνα οὕτως τυχὸν ἀνέχῃ τῇ ἐπὶ τὸ ἄνω ῥοπῇ ὄρθιον τὸ σῶμα . καὶ ἐπεὶ τὸ εἶδος τοὺ χαλκοῦ χυτόν ἐστι καὶ εὔηχον , ἡ τούτου ὕλη οὐκ ἄν εἴη γεώδης , ἀλλ’ ὑδατώδης μᾶλλον καὶ πνευματώδης · ἐν τούτοις γὰρ τὸ χυτόν , καὶ τὸ φωνητικὸν δὲ μάλιστα ἐν τῷ ἀέρι . καὶ οὕτως ἐπὶ πάντων . τάχα δὲ εἰ τὸν τέλειον ὁρισμὸν τοῦ πράγματος λάβοι , αὐτόθεν ἔχει καὶ τὴν ὕλην εἰλημμένην · εἴρηται γὰρ καὶ ἐν τοῖς Ἀποδεικτικοῖς ὅτι τριττοῦ ὄντος τοὺ ὁρισμοῦ , τοῦ μὲν ἀπὸ τῆς ὕλης τοῦ δὲ ἀπὸ τοῦ εἴδους τοῦ δὲ ἀπὸ τοῦ συναμφοτέρου ὡς ἐπὶ τοῦ θυμοῦ ἔχει · ὁριζόμεθα γὰρ αὐτὸν ποτὲ μὲν ἀπὸ τῆς ὕλης , ὅτι ἐστὶ ζέσις τοῦ ερικαρδίου α.ἵματος , ποτὲ δὲ ἀπὸ τοῦ εἴδους , ὅτι ἐστὶν ὄρεξις ἀντιλυπήπς σεως , ε ποτὲ δὲ ἀπὸ τοὐ συναμφοτέρου , ὅτι ἐστὶ ζέσις τοῦ αἵματος δι’ ὄρεξιν ἀντιλυπήσεως ) , τριττοῦ οὖν ὄντος τοῦ ὁρισμοῦ ὁ τέλειος ὁρισμὸς καὶ τῷ φυσικῷ μάλιστα πρέπων ὁ ἀπὸ τοῦ συναμφοτέρου ἐστίν . ὁ οὖν εἰληφώς , φησί , τὸν τοιοῦτον ὁρισμὸν οὐ δεήσεται ἐξ αὐτοῦ τὰ περὶ τῆς ὕλης συλλογίζεσθαι , ἀλλ’ αὐτόθεν ἔχει τὴν ὕλην εἰλημμένην ἐν τῷ ὁρισμῷ . καὶ ἐπὶ τοῦ ἀνθρώπου δὲ τὸ “ θνητόν ” τῆς ὕλης τὸν δὲ ὁρισμὸν δηλονότι τῶν φυσικῶν πραγμάτων οὐκ ἄλλος τις ἀποδώσει ἢ αὐτὸς ὁ φυσικός , ὀργάνῳ τῇ διαιρετικῇ τε καὶ ὁριστικῇ . μεθόδῳ κεχρημένος . διαίρεσιν δὲ τῶν φυσικῶν ποιήσεται λαμβάνων τῷ λόγῳ τὰ ἐκτῆς ἐναργείας ὑπάρχοντα τοῖς φυσικοῖς πράγματα , ὅτι τὰ μὲν αὐτῶν ζωῆς μετέχει τὰ δὲ οὔ , καὶ τῶν ζωῆς μετεχόντων τὰ μὲν αἰσθήσεως μετέχει τὰ δὲ οὔ , καὶ οὕτως περὶ πάντων τῶν ὑπαρχόντων αὐτοῖς · εἶτα συμπλέξας τὰ ἑκάστῳ τῶν γενῶν ἢ εἰδῶν κοινῇ τε καὶ ἰδίᾳ ὑπάρχοντα ἀποδώσει τὸν ἑκάστου ὁρισμόν . p . 199b35 Νῦν μὲν γὰρ οἴονται τὸ ἐξ ἀνάγκης εἶναι ἐν τῇ νεσει . Οἱ φυσικοί , φησί , πάντες τὸ ἁπλῶς ἀναγκαῖον ἐν τῇ γενέσει εἰσάγουσι , ε διὰ γὰρ τὰς τῆς ὕλης δυνάμεις γίνεσθαι τὰ γινόμενα λέγοντες . ἔστι δ’ ἁπλῶς μὲν ἀναγκαῖον ὃ χωρὶς ὑποθέσεως ἀνάγκη εἶναι , ὥσπερ φαμὲν ἀνάγκη τὸν ἥλιον ἐν Κριῷ γενέσθαι , ἐξ ὑποθέσεως δὲ ὅταν τὸ μὴ ὂν ὡς ὃν ὑποθεμένων τῷ ὑποτεθέντι ἐξ ἀνάγκης ἕτερόν τι ἕπηται · ὥσπερ εἰ ἐν φωτὶ βαδίζοι τις , ἕπεται αὐτῷ πάντως τὸ καὶ σκιὰν ποιεῖν , οὐ μὴν ἁπλῶς ἕπεται τῷ σώματι τὸ σκιὰν ποιεῖν . ἡ δὲ 77 ) ἄνω διὰ κουφότητα . γῆν ἄν λέγοι ἴσως τὴν ἐπικειμένην τοῖς θεμελίοις · ἔστι δὲ παραδείγματος ἕνεκεν τὸ λεγόμενον , διὸ οὐκ ἀκριβολογητέον . p . 200a5 Ἀλλ’ ὅμως οὐκ ἄνευ μὲν τούτων γέγονεν , οὐ μέντοι διὰ ταῦτα πλὴν ὡς ὕλην . οὐκ ἄνευ μὲν τῆς ὕλης , φησί , γένοιτο ἂν τὸ εἶδος , οὐ μὴν διὰ τὴν ὕλην γίνεται · οὐ γὰρ διὰ τὸ εἶναι λίθους καὶ ξύλα οἰκία γίνεται , ἀλλ’ ἐπειδὴ δεῖ γενέσθαι οἰκίαν , δεῖ ὑπάρχειν ξύλα καὶ λίθους . ἄνευ γὰρ τούτων οὐκ ἂν εἴη , οὐ μὴν ταῦτα αἴτια αὐτῆς , εἰ μὴ ὡς ὕλη · ἔστι γὰρ καὶ ἡ ὕλη τῶν καθ’ αὑτὸ αἰτίων , ἀλλ’ οὐ διὰ ταύτην τὸ εἶδος , ἐπεὶ ἔδει καὶ δίχα τοῦ οἰκοδόμου οἰκοδομηθῆναι τὴν οἰκίαν , εἴ γε αἱ δυνάμεις τῆς ὕλης αἴτιαι ἦσαν αὐτῆς . τοὐναντίον δὲ διὰ τὸ εἶδος ἡ ὕλη παραλαμβάνεται · διὰ γὰρ τὸ κρύπτειν ἄττα καὶ σῴζειν ὅπερ ἐστὶν ὁ τῆς οἰκίας λόγος καἰ τὸ εἶδος ) , ταῦτα δ’ ἐστὶ τά τε σώματα ἡμῶν καὶ χρήματα , δι’ ἃ δεόμεθα τῆς οἰκίας . ἐπεὶ οὖν διὰ τοῦτο χρεία τῆς οἰκίας , διὰ τοῦτο οὐ τὴν τυχοῦσαν ὕλην παραληπτέον , ἀλλὰ τήνδε καὶ τήνδε · τοῦ εἴδους ἄρα ἕνεκα ἡ ὕλη . ἐπεὶ δὲ ἡ ὕλη τὸν τῶν ὧν οὐκ ἄνευ λόγον ἐπέχει , μὴ οὔσης τῆς ὕλης εἰκότως οὐδὲ τὸ εἶδος έσται . p . 200a7 Ὁμοίως δὲ καῖέν τοῖς ἄλλοις πᾶσιν , ἐν οἷς τὸ ἕνεκά του εστιν . Ἐν τοῖς ἄλλοις πάσι , τοῖς τεχνητοῖς καὶ τοῖς φυσικοῖς . προσέθηκε δὲ ἐν οἷς τὸ ἕνεκά του διὰ τὰ τέρατα τὰ ἐν τοῖς φυσικοῖς , ὅσα πάντῃ τοῦ κατὰ φύσιν ἐκβέβηκεν , καὶ διὰ τὰ ἄλλα ἃ μὴ ὑπὸ φύσεως μὲν γίνεται , ἀλλ’ ὑπὸ διανοίας , μάτην δὲ καὶ εἰς οὐδὲν τέλος . γέγονε γάρ , φησίν , ὁ πρίων οὐ διότι σίδηρος ἦν , ἀλλ’ ὅτι ἔδει πρίειν λίθους καὶ ξύλα , τοῦτο δὲ γενέσθαι οὐχ οἷόν τε ἦν , εἰ μὴ ὕλη τῷ εἴδει τοῦ πρίονος ὑπέκειτο ὁ σίδηρος . διὰ τοῦτο γοῦν μεταλλεύομεν σίδηρον , ἐπειδὴ βουλευόμεθα πρίονα ποιῆσαι καὶ σκαπάνην καὶ ἄροτρον · οὐχ ὅτι ἔστι σίδηρος , διὰ τοῦτο ταῦτα ποιοῦμεν , ἀλλ’ ὅτι δεῖ τούτων , ταῦτα δὲ ἄνευ σιδήρου οὐκ ἂν εἴη , μεταλλευτέον σίδηρον . διὰ τὸ εἶδος ἄρα ἡ ὕλη , οὐ διὰ τὴν ὕλην τὸ εἶδος . ἐξ ὑποθέσεως ἄρα τὸ ἀναγκαῖον ἐν τοῖς φυσικοῖς · τὰ αὐτὰ γὰρ καὶ ἐπὶ τῶν φυσικῶν ἐροῦμεν ἅπερ καὶ ἐπὶ τῶν τεχνητῶν . οὐ διότι γὰρ σπέρμα καὶ καταμήνιον , διὰ τοῦτο ἄνθρωπος , ἐπεὶ ἔδει ἀεὶ ἐκ τούτων τὸν ἄνθρωπον γίνεσθαι , ἀλλ’ ἐπεὶ δεῖ ἄνθρωπον γενέσθαι , ἄνευ δὲ τούτων οὐκ ἂν γένοιτο , διὰ τοῦτο καὶ κατασκευάζει ταῦτα ἡ φύσις . διὰ τί ὁ πρίων τοιοσδί ; ὅπως τοδὶ καὶ ἕνεκα τουδί . τουτέστι διὰ τί σιδήρεος καὶ ὀδοντωτός ; φαμὲν ὅπως πρίζῃ . πρίζει δὲ τίνος ἕνεκα ; ἵνα γένηται θύρα . ἕνεκα ἄρα τῆς θύρας ὁ πρίων , οὐ διὰ τὸν πρίονα ἡ θύρα . | p . 200a13 Ἐξ ὑποθέσεως δὴ τὸ ἀναγκαῖον , ἀλλ’ οὐχ ὡς τέλος · i 3r ἐν γὰρ τῇ ὕλῃ τὸ ἀνακαῖον , τὸ δὲ δὗ ἕνεκα ἐν τῷ λόγῳ . Εἰ μὲν γὰρ πάντως τῇ ὕλῃ ἠκολούθει τὸ εἶδος , ἁπλῶς ἦν ἐν τοῖς φυσικοῖς τὸ ἀναγκαῖον ὥσπερ ἐπειδὴ τῇ τῶν οὐρανίων οὐσίᾳ ἕπεται πάντως τὸ κύκλῳ κινεῖσθαι , ἁπλῶς ἐν ἐκείνοις τὸ ἀναγκαῖον καὶ οὐκ ἐξ ὑποθέσεως ) ; ἐπειδὴ δὲ ἐν τοῖς ἐν γενέσει οὔτε σιδήρου ὄντος πάντως ἔσται πρίων οὔτε σπέρματος καὶ καταμηνίου ἄνθρωπος , δῆλον ὅτι ἐξ ὑποθέσεως ἕξουσι τὰ φυσικὰ τὸ ἀναγκαῖον καὶ οὐχ ἁπλῶς . τὸ δὲ ἐν γὰρ τῇ ὕλῃ τὸ ἀναγκαῖον , τὸ δ’ οὗ ἕνεκα ἐν τῷ λόγῳ τοῦτό φησιν , ὅτι οὐκ ἔχει τὸ εἰναι ἐξ ἀνάγκης τὸ εἶδος τῆς ὕλης οὔσης , ἀλλ’ ἔμπαλιν ἐνυποθεμένων ἡμῶν τὸ εἶδος ἀνάγκη πᾶσα τὴν ὕλην ἕπεσθαι . ὥστε τὸ μὲν ἐξ ἀνάγκης ἕπε - σθαι ἡ ὕλη ἔχει τοῦ εἴδους ὑποτεθέντος , τὸ δ’ εἶδος οὗ ἕνεκά ἐστι καὶ διὰ τοῦτο οὐκ ἐξ ἀνάγκης ἕπεται τῇ ὕλῃ · τῷ γὰρ οὗ ἕνεκα τὸ ἕνεκά του ἕπεται καὶ οὐκ ἔμπαλιν . p . 200a15 Ἔστι δὲ τὸ ἀναγκαῖον ἐν τοῖς μαθήμασι καὶ ἐν τοῖς κατὰ φύσιν γινομένοις τρόπον τινὰ παραπλησίως . Ὅτι τὸ ἐξ ὑποθέσεως ἀναγκαῖόν ἐστι καὶ ἐν τοῖς μαθήμασιν ὥσπερ καὶ ἐν τοῖς φυσικοῖς , ἀλλ’ οὐ καθ’ ἅπαν , ἀλλὰ κατά τι μὲν ἐοίκασιν κατά τι δὲ διαφέρουσιν . εἰπὼν δ’ ὅτι ἔστι τὸ ἀναγκαῖον καὶ ἐν τοῖς μαθήμασι καὶ ἐν τοῖς φυσικοῖς τρόπον τινὰ παραπλησίως , πρὶν εἴπῃ τὴν κοινωνίαν κατὰ τί παραπλησίως ἔστιν ἐν αὐτοῖς τὸ ἀναγκαῖον , πρότερον τὴν διαφορὰν αὐτῶν ἐκτίθεται . διαφέρουσι γὰρ καθὸ ἐπὶ μὲν τῶν μαθημάτων ὑποτεθείσης τῆς ἀρχῆς ἕπεται τὰ δεύτερα , ἐπὶ δὲ τῶν φυσικῶν ὑποτεθέντος τοῦ τέλους τὰ πρότερα ἕπεται · ἀρχὴ γὰρ ἐπὶ μὲν τῶν συλλογισμῶν αἱ προτάσεις ἐπὶ δὲ τῶν γινομένων ἡ ὕλη , τέλος δὲ ἐκεῖ μὲν τὸ συμπέρασμα ἐνταῦθα δὲ τὸ εἶδος . οὕτε δ’ ἐν τοῖς φυσικοῖς πάντως τῇ ὕλῃ ἕπεται τὸ εἶδος , οὔτε ἐν τοῖς συλλογισμοῖς τῷ συμπεράσματι αἱ προτάσεις · ὡς γὰρ εἶπον , ἀληθὲς συμπέρασμα οὐ μόνον δι’ ἄλλων καὶ δι’ ἄλλων προτάσεων συναχθήσεται , ἀλλὰ καὶ ἐκ ψευδῶν τὸ αὐτὸ συναχθείη ἄν . ἡ μὲν οὖν διαφορὰ αὕτη . μαθήματα δ’ εἶπε τὰς μαθηματικὰς δείξεις , ταὐτὸν δ’ εἰπεῖν τοὺς συλλογισμούς . πρῶτον δὲ τὴν διαφορὰν αὐτῶν ἐκτίθεται , ἔπειτα τὴν κοινωνίαν . p . 200a16 Ἐπεὶ γὰρ τὸ εὐθὺ τοδί ἐστιν , ἀνάγκη τρίγωνονδύο ὀρθαῖς ἴσας ἔχειν . Παραδείγματος ἕνεκεν τοῦτο εἶπεν . λαμβάνει οὖν τὸ εὐθὺ ἀντὶ τῶν προτάσεων , τὸ δὲ δύο ὀρθαῖς ἴσας ἔχειν τὸ συμπέρασμα · διὰ γὰρ τοῦ ὁρισμοῦ τῶν ὀρθῶν δείκνυται τὸ τὰς τρεῖς τοῦ τριγώνου γωνίας δύο ὀρθαῖς ἴσας εἶναι . φαμὲν γὰρ ῾ ἐπειδὴ αἱ τρεῖς δύο ταῖς ἐφεξῆς ἴσαι εἰσί , δύο δὲ αἱ ἐφεξῆς δύο ὀρθαῖς ἴσαι εἰσί , διὰ τοῦτο αἱ τρεῖς δύο ὀρθαῖς ἴσαι εἷσο . διὰ τί δὲ δύο αἰ ἐφεξῆς δύο ὀρθαῖς ἴσαι εἰσί ; διὰ τοῦτο δύο ὀρθαῖς ἴσαι εἰσίν , διότι δύο αἱ ἐφεξῆς δύο ταῖς ἐφεξῆς καὶ ἴσαις ἴσαι εἰσί , δύο δὲ αἱ ἐφεξῆς ἴσαι δύο ὀρθαί εἰσι . διὰ τί δὲ δύο αἱ ἐφεξῆς ἴσαι δύο ὀρθαί εἰσί ; διότι οὗτός ἐστιν ὁ ὁρισμὸς ὀρθῆς , ὡς ἂν εὐθεῖα ἐπ’ εὐθεῖαν σταθεῖσα τὰς ἐφεξῆς γωνίας ἴσας ἀλλήλαις ποιῇ , ὀρθὴ ἑκατέρα τῶν γωνιῶν ἐστιν . ὥστε ἀναλύσαντι ὡς ἀπὸ προτάσεων τοῦ ὁρισμοῦ τῆς ὀρθῆς ἔσται κατα - λῆξαι εἰς συμπέρασμα τὸ τὰς τρεῖς γωνίας δυσὶν ὀρθαῖς ἴσας εἶναι · ἐπεὶγὰρ ὁ ὁρισμὸς τῆς ὀρθῆς ἐστιν ὁ εἰρημένος , δύο δὲ αἱ ἐφεξῆς δύο ταῖς ἐφεξῆς καὶ ἴσαις ἴσαι εἰσί , δύο ἄρα αἱ ἐφεξῆς δύο ὀρθαῖς ἴσαι εἰσι · δύο δὲ αἱ ἐφεξῆς τρισὶ ταῖς τοῦ τριγώνου ἴσαι εἰσίν · αἱ τρεῖς ἄρα τοῦ τριγώνου δύο ὀρθαῖς ἴσαι εἰσίν . p . 200a18 Ἀλλ’ οὐκ εἰ τοῦτο , ἐκεῖνο . Οὐδὲ γὰρ εἰ τὸ συμπέρασμα , ἀνάγκη τὰς προτάσεις εἶναι · εἴπομεν γὰρ ὅτι διὰ πλειόνων τὸ αὐτὸ δυνατὸν δειχθῆναι , καὶ ἐπ’ εὐθείας καὶ δι’ ἀδυνάτου , καὶ ἀληθέσι καὶ ψευδέσι προτάσεσιν . ἀλλ’ εἴ γε τοῦτο μὴ ἔστιν , οὐδὲ τὸ εὐθύ ἐστιν . εἰ μὲν οὖν ἔστι τὸ συμπέρασμα , φησίν , οὐ πάντως καὶ αἱ προτάσεις , ὡς ἐν τῷ πρὸ τούτου ῥητῷ εἴρηται , ἀναιρεθέντος μέντοι τοῦ συμπεράσματος , ἐξ ἀνάγκης ἀναιροῦνται καὶ αἱ · προτάσεις · εἰ μὴ γὰρ ἀληθὲς εἴη τὸ συμπέρασμα , οὐδὲ αἱ προτάσεις ἀληθεῖς . ἀδύ - νατον γὰρ ἐξ ἀληθῶν προτάσεων ψεῦδός τι συναχθῆναι , ὡς δέδεικται ἔμπροσθεν · ἐκ ψευδῶν μὲν γὰρ ἀληθὲς ἄν συναχθείη , εἰ καὶ μὴ δι’ αὐτάς , ἀλλ’ οὖν διὰ τὴν τοῦ πράγματος φύσιν , ἐξ ἀληθῶν μέντοι ψεῦδος ἀδύνατον συναχθῆναι . p . 200a19 Ἐν δὲ τοῖς γινομένοις ἕνεκά του ἀνάπαλιν . Εἰπὼν ὅπως ἔχει ἐν τοῖς μαθήμασι , λέγει ὅπως ἔχει καὶ ἐν τοῖς φυσικοῖς , ὅτι ἀνάπαλιν ἡ ἀκολούθησις , ὡς εἶπον , τὴν διαφορὰν πρῶτον ἐκτιθέμενος . γινομένοις δ’ ἕνεκά του εἶπεν ἐν τοῖς φυσικοῖς , καὶ κα - θόλου τοῖς πρακτοῖς πᾶσιν · τὰ γὰρ μαθήματα οὔτε γίνεται οὔτε ἕνεκά τού εἰσι . · πῶς δὲ ἀνάπαλιν ἡ ἀκολούθησις , εἴπομεν . εἰ τὸ τέλος ἔσται ἢ ἔστι , τὸ ἔμπροσθέν ἔσται ἢ ἔστιν . τέλος φησὶ τὸ εἶδος , ἐπειδὴ καὶ οὗ ἕνεκα , ἔμπροσθεν δὲ τὴν ὕλην , ἕνεκα γάρ του , ἀεὶ δὲ τὰ πρῶτα τῶν ὑστέρων ἕνεκα . εἰ δὲ μή , ὥσπερ ἐκεῖ μὴ ὄντος τοῦ συμπεράσματος ἡ ἀρχὴ οὐκ ἔσται , καὶ ἐνταῦθα τὸ τέλος καὶ τὸ οὗ ἕνεκα . εἰπὼν ὅτι εἰ τὸ εἶδος ἔστιν ἐξ ἀνάγκης καὶ ἡ ὕλη , θέλει εἰπεῖν περὶ τῆς ἀντιστροφῆς πῶς ἔχει , ὅτι εἰ μὴ ἡ ὕλη εἴη , οὐδὲ τὸ εἶδος ἔσται . καὶ ἦν τὸ ἀκόλουθον εἰπεῖν ἱεῖ δὲ μὴ ἡ ὕλη , οὐδὲ τὸ τέλος καὶ τὸ οὗ ἕνεκα’ , ὁ δὲ παραδείγματι τῷ κατὰ μαθήματα χρήσασθαι βουλόμενός φησιν ὅτι ‘εἰ δὲ μὴ εἴη ἡ ὕλη , ὥσπερ ἐκεῖ | ἐπὶ τῶν μαθημάτων μὴ ὄντος τοῦ συμπεράσματος οὐδὲ αἱ προτάσεις ἦσαν , οὕτ·ως καὶ ἐνταῦθα μὴ οὔσης τῆς ὕλης οὐκ ἔσται τὸ εἰδος΄ . p . 200a22 Ἀρχὴ γὰρ καὶ αὕτη , οὐ τῆς πράξε.ως ἀλλὰ λογισμοῦ · ἐκεῖ δὲ τοῦ λογισμοῦ . πρᾶξις γὰρ οὐκ ἔστιν . Εἰπὼν τὴν διαφορὰν αὐτῶν τὴν πρὸς ἄλληλα , λέγει καὶ τὴν κοινω - νίαν , ὅτι κοινόν ἐστιν αὐτοῖς τὸ τῆς ἀρχῆς · ὑποτεθείσης ἕπεσθαι τὸ λοιπόν . εἴρηται δ’ αὐτῷ ἐν τοῖς Ἠθικοῖς , ὅτι ἡ πρᾶξις τῇ θεωρίᾳ ἐναντίως ἔχει · ἡ μὲν γὰρ θεωρία τὴν ἀρχὴν ἔχει ἀπὸ τοῦ τέλους τῆς πράξεως , ἡ δὲ πρᾶξις τὴν ἀρχὴν ἔχει ἀπὸ τοῦ τέλους τῆς θεωρίας . τέλος μὲν γὰρ τῆς οἰκοδομικῆς πράξεως τὸ ποιῆσαι σκέπασμα κωλυτικὸν φθορᾶς ἀπὸ ὄμβρων καὶ καυμάτων , τοῦτο δὲ τῆς θεωρίας ἐστὶν ἀρχή , τελευτᾷ δὲ ἡ θεωρία εἰς τὴν ὄρυξιν τῆς γῆς , ὅπερ ἐστὶ τῆς πράξεως ἀρχή . εἴρηται δὲ πολλάκις περὶ τούτων . οὐ μόνον δὲ ἐπὶ τῶν τεχνητῶν , ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν φυσικῶν οὕτως ἔχει · ὁ μὲν γὰρ φυσικὸς θεωρῶν τὰ φυσικὰ ἄρχεται ἀπὸ τῶν εἰδῶν , εἶτα ἐκ τούτων εἰς τὰς ἑκάστου χωρεῖ ὕλας , ἡ δὲ φύσις ἄρχεται μὲν τοῦ ἔργου ἀπὸ τῆς ὕλης , τελευτᾷ δὲ εἰς τὸ εἶδος . φησὶν οὖν ἐνταῦθα ὅτι εἰ καὶ διάφορος ἐν τῇ φυσικῇ θεωρίᾳ ἡ ἀκολούθησις καὶ ἐν τοῖς μαθήμασιν ἐν μὲν γὰρ τοῖς φυσικοῖς τοῦ τέλους ὑποτεθέντος ἀκολουθεῖ τὸ πρῶτον καὶ ἡ ἀρχή , ἐν δὲ τοῖς μαθήμασι τῆς ἀρχῆς ὑποτεθείσης ἀκολουθεῖ τὸ τέλος · ἔστι γὰρ ἀρχὴ ἐν μὲν τοῖς φυσικοῖς ἡ ὕλη τέλος δὲ τὸ εἶδος , ἐν δὲ τοῖς μαθήμασιν ἀρχὴ μὲν αἱ προτάσεις τέλος δὲ τὸ συμπέρασμα · ἀλλ’ ἐκεῖ μὲν τοῦ τέλους ὑποτεθέντος , λέγω δὴ τοῦ εἴδους , ἕπεται ἡ ὕλη καὶ ἐν ταύτῃ ἡ κατὰ τὸ ἀναγκαῖον ἀκολούθησις , ἐν δὲ τοῖς μαθήμασι τῆς ἀρχῆς ὑποτεθείσης , ε λέγω δὴ τῶν προτάσεων , ἀκολουθεῖ τὸ τέλος ὅπερ ἐστὶ συμπέρασμα ) , ἀλλ’ οὖν κατά τι καὶ ἐν τοῖς φυσικοῖς τῆς ἀρχῆς ὑποτεθείσης ἕπεται τὸ τέλος · τὸ · γὰρ εἶδος ὅπερ ἐστὶ τῆς πράξεως τέλος , τοῦτο ἀρχή ἐστι τῆς θεωρίας . λαβὼν γὰρ ὁ οἰκοδόμος τὸ δεῖν γενέσθαι οἰκίαν , τοῦτο δ’ ἐστὶ σκέπασμα κωλυτικὸν ἀπὸ ὄμβρων καὶ καυμάτων , ὁδῷ βαδίζων , ὡς πολλάκις εἴρηται , καταλήγει εἰς τὴν ὕλην τῆς οἰκίας . ὥστε εἰ τῷ μὲν εἴδει ἕπεται ἡ ὕλη , τὸ δ’ εἶδος ἀρχή ἐστι τῆς θεωρίας τέλος δ’ ἡ ὕλη , καὶ ἐν τοῖς φυσικοῖς ἄρα τῇ ἀρχῇ τὸ τέλος ἕπεται , ὥσπερ καὶ ἐν τοῖς μαθήμασι . ταύτῃ οὖν κοινωνοῖεν ἂν ἀλλήλοις . ταύτῃ οὖν οὐδὲ διάφορον ἀρχὴν λαμβάνει ὁ φυσικὸς καὶ ὁ μαθηματικός · οὔσης γὰρ ἐπὶ τῶν φυσικῶν καὶ πράξεως καὶ θεωρίας , οὐχὶ τῇ τῆς πράξεως ἀρχῇ ὑποτεθείσῃ αὕτη δ’ ἐστὶν ἡ ὕλη ) ἕπεται τὸ ἑξῆς , λέγω δὴ τὸ εἶδος , ἀλλὰ τῇ τῆς θεωρίας ἀρχῇ ὑποτεθείσῃ αὕτη δ’ ἐστὶ τὸ εἶδος ) ἕπεται ἡ ὕλη · ἐπὶ δὲ τῶν μαθημάτων πράξεως μὴ οὔσης , ἀλλὰ μόνης θεωρίας , ἡ ὑπόθεσις κατὰ τὴν ὀρχὴν γίνεται τῆς θεωρίας , τοῦτο δ᾿ ἐστὶν αἱ προτάσεις , ὥστε εἰ ἐν ἀμφοτέροις ἀρχὴ λαμβάνεται ἡ κατὰ τὴν θεωρίαν , κοινωνοῖεν ἄν ἀλλήλοις καὶ κατὰ τοῦ αὐτοῦ , λέγω δὴ τῆς θεωρίας , τὴν ἀρχὴν λαμβάνειν . ὅτι δὲ αἱ προτάσεις ἀρχαί εἰσι τῆς τοῦ συλλογισμοῦ θεωρίας , δῆλον · οὐ γὰρ εἰ προτείνοιτο ἡμῖν εἰς ἀπόδειξιν τὸ δεῖξαι ὅτι ἡ ψυχὴ ἀθάνατος , δεῖ νομίζειν ὅτι τοῦτο τὸ συμπέρασμά ἐστιν . εἴρηται γὰρ ἐν τοῖς Λογικοῖς , ὅτι συμπέρασμα πρότασις πρόβλημα ἀπόφανσις τῷ ὑποκειμένῳ ταὐτὰ ὄνια τῇ σχέσει διαφέρουσιν · ὥστε ὅταν σκοπῶμεν πῶς ἄν ἀποδείξαιμεν ὅτι ἡ ψυχὴ ἀθάνατος , οὐχ ὡς συμπέρασμα τοῦτο σκοποῦμεν ἀλλ’ ὡς πρόβλημα , συμπέρασμα δὲ τότε γίνεται , ὅταν εὑρεθεισῶν τῶν προτάσεων ἀκολουθῇ αὐτκῖς . ὥστε ἡ ἐπίσκεψις καὶ ἡ θεωρία πρῶτον γίνεται τῶν προτάσεων , εἶτα ἐκ τούτων ἀκόλουθον εὑρίσκομεν τὸ συμπέρασμα . καὶ μάλιστα δῆλον τοῦτο ἐν τοῖς λεγομένοις πορίσμασιν , ἅτινα μηδὲ προβεβλημένα ἡμῖν εἰς ἀπόδειξιν προτάσεσί τισιν ἄλλων ἕνεκα δοθείσαις πολλάκις ἕπεται . οὕτως ἄρα ἀρχὴ τῆς τῶν συλλογισμῶν θεωρίας αἱ προτάσεις εἰσίν . Ἀρχὴ γὰρ καὶ αὕτη , δ οὐ τῆς πράξεως ἀλλὰ τοῦ εἰπὼν ὅπως ἔχουσι κατὰ τἀς ἀντιστροφάς , ὅτι ὥσπερ ἐν τοῖς μαθήμασι ὢ μὴ ὄντος τοῦ τέλους οὐδ’ ἡ ἀρχὴ ἔστι διὰ τὸ μηδέποτε ἐνδέχεσθαι ψευδές τι συμπέρασμα ἐξ ἀληθῶν συναχθῆναι , οὕτως καὶ ἐπὶ τῶν φυσικῶν μὴ οὔσης τῆς ὕλης οὐδὲ τὸ εἶδος ἔστι , βουλόμενος ἐξομοιῶσαι τοῖς μαθηματικοῖς τὰ φυσικὰ ἐπήγαγε τὸ ἀρχὴ γὰρ καὶ αὕτη · ὁ γὰρ ῾γάρ’ σύνδεσμος αἰτίας ἐστὶν ἀπόδοσις . τὸ οὖν ἀρχὴ γὰρ καὶ αὕτη ἀντὶ τοῦ τὸ φυσικὸν εἶδος , ὅπερ τέλος καὶ οὗ ἕνεκα εἶπε . ἀρχὴ δὲ οὐ τῆς πράξεως ἡ γὰρ πρᾶξις ἀπὸ ἰῆς ὕλης τὴν ἀρχὴν ποιεῖται ) , ἀλλὰ τῆς θεωρίας · αὕτη γὰρ ἀπὸ τοῦ εἴδους ἀρξαμένη τελευτᾷ εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς πράξεως . p . 200a24 Ὥστε εἰ ἔσται οἰκία , ἀνάγκη ταῦτα γενέσθαι ἢ ὑπάρχειν ἢ εἶναι , ἢ ὅλως . Ἀναλαμβάνει ε τὰ εἰρημένα . γενέσθαι εἶπεν ἢ ὑπάρχειν , αἱ μὲν οὔσαις ταῖς ὕλαις χρῶνται αἱ δὲ καὶ τὰς ὕλας δημιουργοῦσιν , οἷον χαλκὸν καὶ τὰ ὅμοια · ἡμεῖς γὰρ τὸν χαλκὸν μεταλλεύομεν . p . 200a30 Φανερὸν δὴ ὅτι τὸ ἀναγκαῖον ἐν τοῖς φυσικοῖς τὸ ὡς ὕλη λεγόμενον καὶ αἱ κινήσεις αἱ ταὐτός . Δῆλον , φησίν , ἐκ πάντων τῶν εἰρημένων ὅτι οὐ τὸ εἶδος ἐξ ἀνάγκης τῇ ὕλῃ ἕπεται , ἀλλὰ τῷ εἴδει ὑποτεθέντι ἀνάγκη τὴν ὕλην ἀκολουθεῖν · ὥστε τὸ ἀναγκαίως ἑπόμενον ἡ ὕλη ἐστίν , οὐ τὸ εἶδος . κινήσεις δέ φησι τὰς ἀλλοιώσεις καὶ μεταβολάς , αἵτινες ὁδοί εἰσιν ἐπὶ τὸ εἶδος καὶ αὐταὶ τοῦ εἴδους ἕνεκα γινόμεναι , ὥσπερ καὶ ἡ ὕλη . p . 200a32 Καὶ ἄμφω μὲν τῷ φυσικῷ λεκτέαι αἱ αἰτίαι . Οτι περὶ ἀμφοτέρων τῶν ἀρχῶν ὁ φυσικὸς διαλέξεται , καὶ τῆς ὑλικῆς καὶ τῆς εἰδικῆς , μᾶλλον δὲ περὶ τῆς εἰδικῆς , ἐπειδὴ καὶ τὸ εἶναι ἑκάστῳ τῶν φυσικῶν κατὰ ταύτην , καὶ αὕτη τῆς ὕλης αἰτία οὐχ ἡ ὕλη τοῦ εἴδους · αἰτιώτερον ἄρα τῆς ὕλης τὸ εἶδος , ἐπειδὴ τοῦτο καὶ τελικόν ἐστιν αἴτιον , τοῦ τέλους δ’ ἕνεκα πάντα τὰ πρὸ τοῦ τέλους . p . 200a34 Καὶ τὸ τέλος οὗ ἕνεκα καὶ ἡ ἀρχὴ ἀπὸ τοῦ ὁρισμοῦ καὶ τοῦ λόγου . Ὁτι λήψεται μὲν τὸ εἶδος ἀπὸ τοῦ ὁρισμοῦ , ἐκ τούτου δὲ συλλογιεῖται τὰ περὶ τῆς ὕλης · λήψεται οὖν , φησί , τὸ τέλος , ὅπερ καὶ οὗ ἕνεκά ἐστι καὶ ἀρχὴ κυριωτάτη , ἀπὸ τοῦ ὁρισμοῦ . καὶ ἐπεὶ ἡ ὑγίεια τοιονδί , ταδί . ἐπεὶ ἡ ὑγίεια συμμετρία ἐστὶ ξηρῶν καὶ ὑγρῶν , ψυχρῶν καὶ θερμῶν , πλεονάζει δὲ ἐν τῷδε τὸ θερμόν , προσακτέον τὸ ψυχρόν · ὕλη ἄρα τῆς ὑγιείας τόδε τὸ ψυχρόν . ὁμοίως καὶ ἐπὶ πάντων . ἴσως δὲ καὶ ἐν τῷ λόγῳ ἐστὶ τὸ ἀναγκαῖον , τουτέστιν ἐν τῷ ὁρισμῷ ἀναφαίνεται καὶ ἡ ὕλη · αὕτη γάρ ἐστιν ἡ ἀναγκαίως ἑπομένη . εἰ γὰρ ὁρίσαιμι τὸ εἶδος τοῦ πρίονος , ὅτι διαίρεσις ξύλων καὶ λίθων , ἔχω συνεμφαινομένην καὶ τὴν ὕλην , ὅτι οὐκ ἄν ἄλλως τοῦτο γένοιτο , εἰ μὴ τὸ διαιροῦν σίδηρος εἴη τοιώσδε ἐσχηματισμένος · οὐ γὰρ ἄλλη ὕλη τὰ τοιαῦτα διελεῖν δύναται . ὥστε εἰ κυρίως ἀποδώσω τὸν ὁρισμὸν τοῦ πρίειν , μεμνήσομαι καὶ τῆς ὕλης , ὅτι διαίρεσις ξύλων καὶ λίθων ὑπὸ σιδήρου ὀδοντωτοῦ . p . 200 b 7 Ἔστι γὰρ καὶ ἐν τῷ λόγῳ ἔνια μόγια ὡς ὕλη τοῦ λόγου . ῾Υπερβατῶς ἀναγνωστέον ῾ἔστι γὰρ ἐν τῷ λόγῳ , τουτέστι τῷ ὁρισμῷ , ἔνια τοῦ λόγου μόρια ὡς ὕλη ὄντα’ . τοῦτο δέ φησιν , ὅτι ἔστι τινὰ μόρια τοῦ ὁρισμοῦ σημαντικὰ ὄντα τῆς ὕλης , ὥσπερ καὶ ἄλλα τοῦ εἴδους · ἐν γὰρ τῷ ὁρισμῷ τοῦ θυμοῦ τὸ μὲν “ ζέσις τοῦ περικαρδίου αἵματος ” τῆς ὕλης ἐστὶ σημαντικόν , τὸ δὲ “ δι’ ὄρεξιν ἀντιλυπήσεως ” τοῦ εἴδους . καὶ ἐν τῷ τοῦ ἀνθρώπου ὁρισμῷ τὸ “ θνητόν ” τῆς ὕλης ἐστὶ δηλωτικόν . ὥστε ἐν τῷ τελείῳ ὁρισμῷ καὶ ἡ ὕλη συμπερίεχεται καὶ εἴληπται . ὥστε ἐπὶ μέν τινων ὁρισμῶν , ὅσοι κατὰ τὸ εἶδος μόνον εἰσὶν ἀποδιδόμενοι , δυνατὸν ἐξ αὐτῶν ἐξ ἐπιλογισμοῦ φυσικῶς σκοποῦντι τὴν ὕλην εὑρεῖν , ἐφ’ ὧν δὲ τέλειος ὁ ὁρισμός , αὐτόθεν καὶ ἡ ὕλη ἐμπεριέχεται .
Lemmas: p . 192b8 ὁ εἰμί ὁ μέν εἰμί φύσις , ὅδε διά ἄλλος ἀΐτας . πρόκειμαι εἰμί ἐκ ἀρχή ὁ Ἀριστοτέλης ἐκτίθημι ὁ ἀρχή ὁ φυσικός πρᾶγμα , καί ἐν μέν ὁ πρῶτος λόγος διαλέγω περί ὁ ὕλη καί ὁ εἶδος , ἀλλά περί μέν ὁ ὕλη πολύς κατατείνω λόγος , ὁ τε ὁ παλαιός ψευδής περί αὐτός δόξα ἀνακαθαίρω καί ὁ ἑαυτοῦ ἐκτίθημι , καί εἶπον ὅτι εἰμί ὕλη ὁ πρῶτος ὑπόκειμαι ὁ οὐσία , καί ὅτι εἷς μέν εἰμί ὁ ἀριθμός λόγος δέ οὖον εἷς , καί ὅτι ἔρχομαι εἰς ἔννοια αὐτός ὁ κατά ἀναλογία τρόπος χράω , καί ὅτι αὐτός ἐφίημι ὁ εἶδος ὡς αἰσχρός καλός καί θῆλυς ἄρσην , ἀλλά αἰσχρός εἰμί καί θῆλυς οὖον κατά ἑαυτοῦ ἀλλά κατά συμβεβηκός · περί δέ ὁ εἶδος βραχύς διαλέγω ὅτι εἰμί θέω καί ἐφετός καί ἀνενδεής , οὖον μέντοι τίς ποτός εἰμί ὁ εἶδος εἴρω , ἐπάγω πρός ὁ τέλος ὅτι περί μέν ὁ χωριστής εἶδος καί ἀίδιος ὁ πρῶτος εἰμί φιλοσοφία διαλαμβάνω , περί δέ ὁ γενητός καί φθαρτός ἐν ὁ ἑξῆς εἴρω . πρόκειμαι οὖν αὐτός ἐν οὗτος ὁ βιβλίον περί ὁ εἶδος διαλαμβάνω , ἀλλά ἐπεί ὁ εἶδος ὁ ἕκαστος ὁ φύσις εἰμί ὁ ἕκαστος ὅς τε γάρ φύσις ὁ ἕκαστος οὐδείς ἄλλος εἰμί ἢ ὁ ἕκαστος εἶδος , καί ὁ εἶδος οὐδείς εἰμί ἄλλος ἢ ὁ φύσις ὁ ἕκαστος ) , διά οὗτος βούλομαι περί ὁ εἶδος διδάσκω ζητέω τίς ποτός εἰμί ὁ φύσις · ἐάν γάρ εὑρίσκω τίς εἰμί ὁ φύσις , εὑρίσκω ἄν εἰμί τίς εἰμί ὁ εἶδος . ζητέω οὖν ἐν ἀρχή τίς ποτός εἰμί ὁ φύσις , εἶτα περί ὁ παρώνυμος ἀπό ὁ φύσις λέγω , τίς ὁ ἔχω φύσις τίς ὁ φύσις τίς ὁ κατά φύσις . ἀλλά ἐπεί ὁ φύσις οὖον μόνος εἰδικός εἰμί αἴτιος , ἀλλά καί ποιητικός καί τελικός , ὡς αὐτός προέρχομαι εἴρω ὅτι ἔρχομαι πολλάκις ὁ τρεῖς εἰς αὐτός ὁ εἶδος ὁ ποιητικός ὁ τελικός , διά οὗτος ἐπανατρέχω εἰς ὁ ὁ ἀρχή διαίρεσις καί διαιρέω ποσαχῶς ὁ ἀρχή καί ἀποδίδωμι τρισσός ὁ ὁ ἀρχή διαίρεσις εἰμί , ὅτι ὁ ἀρχή ὁ μέν εἰμί προσεχής ὁ δέ διά μέσος , καί ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ ὁ δέ κατά συμβεβηκός , καί ὁ μέν ἁπλόος ὁ δέ συμπλέκω , πᾶς δέ ὁ μέν δύναμις ὁ δέ ἐνέργεια . ἔνθα καί παρεισκυκλέω πάλιν ὁ περί ὁ ὕλη λόγος καί διαλέγω περί αὐτός , δισλέγεται δέ καί περί ὁ λοιπός πᾶς αἴτιος ἐνταῦθα καί περί τυγχάνω καί αὐτόματος , καί εἴρω πῶς εἰμί αἴτιος ὅς λέγω εἰμί αἴτιος , ἐπεί καί λέγω τις ἐκ αὐτόματος γίγνομαι καί ἀπό τυγχάνω . εἰμί οὖν ὡς σύντομος εἶπον ὁ δύο βιβλίον ὁ σκοπός περί ὕλη καί εἶδος , ἀλλά ὁ μέν πρότερος μᾶλλον περί ὕλη ἢ περί εἶδος , ὁ δέ δύο μᾶλλον περί εἶδος ἢ περί ὕλη , καί περί ὁ λοιπός πᾶς αἴτιος ὁ · φυσικός ὁ ἢ κατά ἑαυτοῦ λέγω αἴτιος ἢ κατά συμβεβηκός . καί τέως ἐν ἀρχή περί ὁ εἶδος . καί ἐπειδή , ὡς εἶπον , ὁ εἶδος ἕκαστος οὐδείς ἕτερος εἰμί ἢ ὁ φύσις ὁ ἕκαστος , διαλέγω πρότερος τίς εἰμί φύσις . ἵνα οὖν εὑρίσκω τίς εἰμί φύσις , λαμβάνω τίς διαφέρω ὁ φυσικός πρᾶγμα ὁ μή φυσικός · ὁ γάρ ἄν διαφορά διαφέρω ὁ μή φυσικός ὁ φυσικός , οὗτος εἄν εἰμί φυσικός . οὗτος καί ἐν ὁ περι Ψυχή ἐθέλω λαμβάνω τίς εἰμί ὁ ψυχή , ζητέω τίς διαφέρω ὁ ἔμψυχος ὁ ἄψυχος , καί κατά ὅς διαφέρω οὗτος εἶπον εἰμί Ψυχή . τίς οὖν διαφέρω ὁ φυσικός ὁ μή φυσικός ; ὅτι ὁ μέν φυσικός φαίνω ὁ κίνησις ἑαυτοῦ καί ὁ ἠρεμία ὁ ἀρχή ἐν ἑαυτοῦ ἔχω · ὁ τε γάρ ζῷον ὅταν κινέω οὐ ἔξωθεν ὑπό τις κινέω , ἀλλά ἐν ἑαυτοῦ ἔχω ὁ κινέω , καί ὁ ἄψυχος δέ · οἷος ὁ λίθος ἀφίημι οὐ ὑπό ὁ ἀφίημι ἐπί ὁ κάτω κινέω ἐκεῖνος γάρ μόνος ἀφίημι ) , ἀλλά ὁ ἐν αὐτός φυσικός ῥοπή καταφέρω αὐτός · οὗτος καί ὁ πῦρ ἀφίημι κάτωθεν ὑπό ὁ ἐν αὐτός φύσις φέρω ἐπί ὁ ἄνω . εἶτα φέρω εἰς ὁ οἰκεῖος ολότητα καί ὁ οἰκεῖος τόπος ὑπό ὁ ἐν αὐτός φύσις ἠρεμέω . οὖον μόνος δέ ὁ κατά τόπος κίνησις ὁ φυσικός ἐν ἑαυτοῦ ἔχω ὁ ἀρχή , ἀλλά καί ὁ κατά ἀλλοίωσις καί αὔξησις . ὁ τε γάρ αὐξάνω ἔσωθεν εἰμί ὕλη χράω ὁ τροφή καί ὁ κατά ποιότης μεταβάλλω ἐκ μέλας λευκός ποιέω ἢ ψυχρός ἢ θερμός , ἢ ὑγραίνω ἢ ξηραίνω . ὅτι γάρ οὐ ὑπό τις ἔξωθεν αἴτιος , ἀλλ' ὑπό ὁ φύσις ὕλη χράω ὁ τροφή ἀλλοιόω καί αὐξάνω , πρόδηλος · καί ἐξαιματόω δέ ὁ τροφή καί μεταβάλλω πρός ἕκαστος ὁ μόριον ἀλλοιόω χράω . οὗτος μέν οὖν πᾶς ὁ φυσικός ἐν ἑαυτοῦ ἔχω ὁ κίνησις , ὁ δέ μή φυσικός , οἷος ὁ ἀπό τέχνη , ὁ ὁ κίνησις αἴτιος ἔξωθεν ἔχω . ὁ γάρ κλίνη ἔξωθεν ὁ αἴτιος , ὁ τέκτων · οὖον γάρ · ἐν ὁ ξύλον ὁ ποιέω ὁ κλίνη αἰτία , ἀλλά ἔξωθεν . ὁμοίως καί ὁ κινέω ὁ οἰκίον εἰς ὁ τοιόσδε εἶδος ἔξωθεν , ὁ οἰκοδόμος . εἰμί τοίνυν οὗτος διαφέρω ὁ φυσικός ὁ μή φυσικός ὁ ὁ μέν ἀρχή ἔχω ἐν ἑ - ὁ κίνησις καί στάσις , ὁ δέ τεχνητός ἔξωθεν , ἔοικα οὗτος εἰμί ὁ φύσις ἀρχή κίνησις καί στάσις . οὖον γάρ μόνος κίνησις εἰμί ἀρχή ὁ φύσις , ἀλλά καί στάσις · κινέω μέν γάρ ἵνα εἰς ὁ εἶδος ἄγω , ἵστημι δέ ἵνα φυλάσσω ἐν ὁ εἶδος . ἀποδίδωμι οὖν ἔνθεν ὁ ὁρισμός ὁ φύσις , ὅτι εἰμί ὁ φύσις ἀρχή κίνησις καί ἠρεμία , ἐν ὅς ὑπάρχω πρῶτος κατά ἑαυτοῦ καί μή κατά συμβεβηκός . ἠρεμία δέ ἐγώ νοέω νῦν οὖον μόνος ὁ ἀντιδιαιρέω ὁ κινέω , ἀλλά καί ὁ στάσις · οὖον μόνος γάρ ὁ μετά ὁ κίνησις ἠρεμία ὁ φύσις αἰτία , ἀλλά καί ὁ ὁπωσοῦν ἄνευ ὁ κινέω ἵστημι ἀεί , ὡς ἐπί ὁ κέντρον ὁ ὁ πόλος στάσις εἴρω . ὁ μέν οὖν ὁρισμός τοιοῦτος . ἀρχή δέ οὖον μόνος κίνησις ὁ φύσις ἀλλά καί ἠρεμία , διότι τέλος τις στοχάζομαι ὁ φύσις · οὖον γάρ ἁπλόος διά αὐτός οὗτος ἵνα κινέω ὁ κινέω διά οὗτος κινέω , ἀλλά ἵνα εἰς τίς τέλος καί εἶδος ἔρχομαι . ἐπεί οὖν οὗτος στοχάζομαι , εἰκότως ὅταν ἄγω εἰς οὗτος ἵστημι ὁ κινέω τυγχάνω ὁ τέλος , ἵνα φυλάσσω ἐν οὗτος , διά ὅς καί κινέω . ὁ δέ πρῶτος προστίθημι , διότι καί ὁ λογικός ψυχή κινέω ὁ ζῷον καί εἰμί ὁ τοιοῦτος ἀρχή ὁ κίνησις οὐ ἔξωθεν , ἀλλά ἐν αὐτός ὁ κινέω , ἀλλά οὖον πρῶτος κινέω ὁ λογικός ψυχή , ἀλλά διά ὁ ἄλογος , καί οὐδέ οὗτος πρῶτος κινέω ὁ ζῷον , ἀλλά ὁ ὁ φύσις κινέω . οὗτος οὖν ὁ πρῶτος κινέω · κινέω μέν γάρ ὁ αἴσθησις ἐπί τίς , ἤτοι ὁ ὄψις ἢ ὁ ἀκοή ἢ ὁ ἄλλος τις ὁράω γάρ τίς κινέω ἐπί αὐτός ) , ἀλλά οὖον πρῶτος ὁ ὄψις κινέω ὁ ζῷον λέγω δέ πρῶτος ὁ προσεχῶς ) , ἀλλά ὁ ὄψις μέν ὁ ὄρεξις κινέω , οὗτος δέ ὁ φυσικός δυνάἐκ μείς , οὗτος δέ ὁ ζῷον . εἰμί τοίνυν μηδέ ὁ ἄλογος ψυχή πρῶτος κινέω ὁ ζῷον , πολύς μᾶλλον οὐδέ ὁ λογικός · ὥστε ἄν κινέω ὁ ψυχή καί ὁ λογικός καί ὁ ἄλογος , καί εἰμί ὁ κινητικός οὗτος αἴτιος ἐν ὁ κινέω , ἀλλά ἐπεί οὖον πρῶτος κινέω , τουτέστι προσεχῶς , διά οὗτος οὐ εἰμί φύσις ὁ ψυχή . καί ὁ ναῦς δέ ὁ κινέω ἐν ἑαυτοῦ ἔχω , ὁ κυβερνήτης ὅς αὐτός κινέω , ἀλλά οὖον φύσις 6 κυβερνήτης · οὖον γάρ πρῶτος κινέω , ἀλλά διά ὁ πηδάλιον , ὁ δέ πηδάλιον ἔξωθεν κινέω . καί οὐδέ ὁ ἀρχή ὁ κίνησις καί ὁ αἰτία ἐν ὁ πηδάλιον , ἀλλά ἐν ὁ κυβερνήτης , καί κινέω διά ὄργανον ὁ πηδάλιον ὁ ναῦς . εἰμί δέ καί ὁ φύσις διά ὄργανον κινέω , ἀλλά ἐν-ὑπάρχω οὗτος ὁ καί πρῶτος κινέω , ὁ δέ κυβερνήτης οὐ εἰμί ἐν ὁ τηδαλίοις , ἀλλά ἔξωθεν αὐτός κινέω , καί ὁ ναῦς δέ ἔξωθεν κινέω , εἰμί γε διά ὁ πηδάλιον , οὗτος δέ ἔξωθεν . μήποτε δέ δυνατός λέγω , ὅτι καί ὁ ψυχή ὁ ζῷον καθό εἰμί ζῷον φύσις εἰμί . εἰμί γάρ ὁ ὁ ζῷον κίνησις ὅς ζῷον εἰμί ὁ ψυχή αἰτία πρῶτος καί οὖον κατά συμβαίνω καί εἰμί ἐν αὐτός , καί μή μόνος ὁ ἄψυχος φυσικός , ἀλλά καί ὁ ζῷον καί ἁπλόος ὁ ἔμψυχος , ἔοικα ἄρα φύσις εἰμί καί αὐτός , εἰμί μή μέλλω οὖον φυσικός λέγω ὁ ἔμψυχος ὅς ἔμψυχος εἰμί . ψυχή δέ οὖον ὁ λογικός , ἀλλά ὁ λοιπός πᾶς · οὗτος γάρ εἰμί ὁ προσεχῶς κινέω ὁ φυσικός . καί μήποτε δυνατός διά οὗτος εἴρω ὁ πρῶτος · κινέω γάρ καί ὁ διάνοια ἐν ὁ κινέω εἰμί , ἀλλά οὖον πρῶτος , ἀλλά ἐν ὁ λοικῇ ψυζῇ . ὁ δέ κατά ἑαυτοῦ καί οὖον κατά συμβαίνω προστίθημι , διότι καί ὁ νοσέω ἰατρός ὑγιάζω ἄν ἑαυτοῦ , ἀλλά οὐ ὅς νοσέω ὁ ἀρχή ὁ κίνησις ὁ εἰς ὑγεία ἐν ἑαυτοῦ ἔχω , ἀλλά κατά συμβαίνω ὅς συμβαίνω ὁ νοσέω καί ἰατρός εἰμί . ὅτι γάρ οὐ ᾗ νοσέω εἰμί οὐδέ ὅς ὑγιάζω ὁ ἀρχή ὁ ὑγίανσις ἐν ἑαυτοῦ ἔχω , δῆλος ἐκ ὅς οὐ ἀεί οὗτος συντρέχω ἀλλήλων · οὖον γάρ πᾶς ὑγιάζω ἐν ἑαυτοῦ ἔχω ὁ ἀρχή ὁ ὑγίανσις , ὥστε κατά συμβαίνω ὁ ἰατρός ὑγιάζω ἑαυτοῦ . ὁμοίως κἀν ἕτερος τις ὁ ἐπιστήμων κινέω ἑαυτοῦ εὑρίσκω αὐτός θεώρημα . ὁ μέν οὖν ὅρος ὁ φύσις οὗτος . ἐπίστασις δέ ἄξιος , ὅτι οὗτος ὁ ὁρισμός οὐ εἰμί ὁ τίς εἰμί ὁ φύσις σημαντικός , ἀλλά ὁ ἐνέργεια ὁ φύσις · οὖον γάρ τίς εἰμί ὁ φύσις μανθάνω διά ὁ μανθάνω ὅτι ἀρχή εἰμί κίνησις καί ἠρεμία , ἀλλά τίς ποιέω . ἵνα οὖν καί ὁ οὐσία αὐτός ὁ ὁρισμός ἀποδίδωμι , λεκτέος οὕτως , ὅτι εἰμί ὁ φύσις ζωή ἤτοι δύναμις καταδύω διά ὁ σῶμα , διαπλαστικός αὐτός καί διοικητικός , ἀρχή κίνησις εἰμί καί ἠρεμία ἐν ὅς ὑπάρχω πρῶτος κατά ἑαυτοῦ καί οὖον κατασυμβαίνω . ὅτι δέ οὖον μόνος ὁ ἔμψυχος εἰμί διοικητικός ὁ φύσις , ἀλλά καί ὁ ἄψυχος , δῆλος ἔχω γάρ ἕκαστος δύναμις φυσικός συνεκτικός ὁ εἰμί · φθείρω γάρ ἄν καί εἰς ὁ μή εἰμί μεθίστημι μηδείς εἰμί ὁ συνέχω ) , ἀλλά δῆλος ὅτι ὥσπερ ὁ εἶδος ἐν ὁ ἔμψυχος τρανής , οὗτος καί ὁ ὁ φύσις πρόνοια . δῆλος οὖν καί ἐντεῦθεν , ὅτι συμπεριλαμβάνω ὁ ὅρος καί ὁ ὁ ἔμψυχος φύσις , ὅστις εἰμί ὁ ψυχή · ὁ γάρ ὁ ἔμψυχος ζωή οὐδείς ἄλλος εἰμί ἢ ψυχή . ἀπορέω δέ ἄν τις πρός ὁ ὁρισμός ὁ φύσις , πῶς φημί αὐτός εἰμί ἀρχή κίνησις καί ἠρεμία · εἰμί γάρ καί ὁ οὐράνιος σῶμα φυσικός , ἐκεῖνος δέ στάσις ἐν ἑαυτοῦ ἀρχή οὐ ἔχω αεικίνητος γάρ εἰμί ) , ἔοικα μή κοινός εἰμί πᾶς φύσις ὁ ὁρισμός οὗτος . ἀλλά καί ὁ ολότητα ὁ στοιχεῖον ἀκίνητος . ὁ γάρ πῦρ ἐν ὁ οἰκεῖος τόπος οὖον κινέω , ἀλλά μόνος ἵστημι · ὁ γάρ ἐγκύκλιος αὐτός κίνησις καί ἔτι ὁ προσεχής ἀήρ οὖον φυσικός , ἀλλά ὑπέρ φύσις , διά ὁ συμπεριάγω ὁ περιφορά ὁ οὐράνιος . ὅτι δέ ὁ οἰκεῖος λόγος ἀκίνητος εἰμί ὁ ολότητα , δῆλος ἐκ ὁ λοιπός δύο στοιχεῖον , ὕδωρ λέγω καί γῆ , ὅσπερ ὡς ὅλος ἀκίνητος εἰμί . ὥστε εἰμί ὁ ολότητα ἀκίνητος , πῶς φημί ὁ φύσις ἀρχή εἰμί κίνησις καί ἠρεμία ; φημί οὖν πρός οὗτος , ὅτι μάλιστα μέν εἰμί καί ἐπί ὁ οὐράνιος οὖον μόνος κίνησις ὁ ἐν αὐτός φύσις αἰτία , ἀλλά καί στάσις · ἵστημι γάρ ὁ ὁλότης ὁ κέντρον ὁ πόλος , ὁ δέ στάσις οὗτος ὁ φύσις ὁ οὐράνιος αἰτία . ἄλλως τε ἐπεί ὁ φύσις εἰς τίς τέλος ἀφοράω κινέω , ἵνα τυγχάνω οὗτος , καί τυγχάνω ἵστημι ἐν ἐκεῖνος , ὁ δέ οὐράνιος ἀεί ἐν τέλος εἰμί καί ἀεί ἐν ἀρχή ( κατά ἕκαστος γάρ νῦν καί ἀρχή εἰμί καί ἀποκατάστασις · ὁ γάρ ἥλιος ἐν Κριός νῦν εἰμί καί ἀποκατάστασις ἔχω ὁ ἐκ αὐτός περίοδος ἐπί ὁ αὐτός καί ἀρχή πάλιν ἕτερος περίοδος , καί οὗτος κατά ἕκαστος σημεῖον ἔχω , καί οὗτος καί ἐπί ὁ μέρος καί ἐπί ὁ ὅλος σφαῖρα εἰμί εἶπον ) · ὥστε εἰμί ἐκεῖνος ἀεί ἐν τέλος εἰμί καί οὐ ἐξίστημι οὗτος , ἠρεμέω ἄν κατά οὗτος , καθό οὐδέποτε ὁ ἐν τέλος εἰμί ἐξίστημι . ὥστε ὁ ἐν αὐτός φύσις οὖον μόνος κίνησις αὐτός εἰμί αἰτία , ἀλλά καί ὁ τοιοῦτος ἠρεμία ὁ ἀεί ἐν τέλος εἰμί καί ἐν οὗτος ἠρεμέω . καί ἐπί ὁ λοιπός δέ στοιχεῖον , λέγω δή ὁ ὁλότης ὁ πυρός καί γῆ καί ὁ λοιπός , εἰμί καί μή κινέω ὡς ὅλος ὑπό ὁ ἐν αὐτός φύσις κατά τόπος , ἀλλά οὖν ὁ ἀλλοιωτικός κίνησις κινέω θερμαίνω . Μένα ἢ ψύχω , ἔτι τε βλαστάνω ὁ γῆ · εἰμί γάρ καί μή ὁ ολότητα εἷς ἀλλοίωσις ἀλλοιόω ἀθρόος , ἀλλά μέρος π ὁλότης ἄλλος ἄλλως ἀλλοιόω . εἰμί δέ τις εἶπον ‘ ἀλλά ὁ στοιχεῖον ἔξωθεν ἔχω ὁ ἀλλοίωσις ὁ αἴτιος , ὁ ἥλιος λέγω , οἶδα ὅτι οὐδέ ὁ ζῷον ἄνευ ὁ ἥλιος κινέω ἄν ὁ φυσικός κινέω , ἐπεί μηδέ εἰμί δύναμαι , ἀλλά εἰμί ὡς ἐν ὁ ζῷον ὁ αἴτιος ἐντός , εἰμί καί βοηθέω ὑπό ὁ τροπή ὁ ἔξωθεν ὁ ἥλιος , οὗτος καί ἐν ὁ στοιχεῖον · εἰμί γάρ καί ὁ ἔμφυτος θερμός καί ὁ ἄλλος φυσικός κινέω ἀλλοῖος γίγνομαι κατά ὁ ὁ καιρός τροπή , ἀλλά ὅμως ὁ ἀλλοιωτικός ὁ ζῷον κίνησις ὁ φύσις αἰτιάομαι . ἄν μή συγχωρέω δέ τις ὁ ἀλλοιωτικός ὁ στοιχεῖον κίνησις ἐν αὐτός εἰμί ὁ αἴτιος , ὁ γοῦν τοπικός ἐν αὐτός προφανῶς εἰμί ὁ αἴτιος · οὖον γάρ πᾶς ὁ ἐν ἕκαστος κίνησις ὁ φύσις αἰτία . δυνατός δέ ὁ ὁρισμός καί οὕτως ἀκούω , ὅτι εἰμί ἀρχή κίνησις καί ἠρεμία , οὖον πάντως ὅτι ἐν ὅς εἰμί ἀρχή κίνησις , ἐν οὗτος εἰμί καί ἠρεμία ἢ ἔμπαλιν , ἀλλά ὅτι καί ὁ κίνησις καί ὁ ἠρεμία ὁ ἐν ὁ φυσικός ὁ φύσις εἰμί αἰτία , εἴτε ἄμφω εἰμί ἐν ὁ αὐτός εἴτε ἕτερος . καί ἄλλως λέγω καί ὁ ὁλότης ὁ στοιχεῖον κατά ὁ μέρος ὁ φύσις ἀρχή εἰμί κίνησις καί ἠρεμία · πᾶς γάρ ὁ μέρος ὁ στοιχεῖον φύω κινέω καί ἠρεμέω , ὥσπερ καί ὁ οὐρανός φημί ὅλος κατά ὁ μέρος κινέω . τις δέ φημί ὁ ὁ γενητός καί φθαρτός φύσις ὁρίζω ὁ φιλόσοφος , οὖον πᾶς ἁπλόος φύσις , ὅσπερ οὐ εὔλογος ἐγώ φαίνω · περί ὁ κοινῶς γάρ πᾶς ὁ φυσικός παρακολουθέω εἰμί ὁ πρόκειμαι βιβλίον . τις μέν οὖν εἰμί φύσις , εἴρω . φύσις δέ ἔχω εἰμί , φημί , ὅσος ὁ τοιοῦτος ἀρχή ἐν ἑαυτοῦ ἔχω , τουτέστιν ἀρχή κίνησις καί ἠρεμία · οὗτος δέ · εἰμί , φημί , οὐσία , καί δηλονότι ὁ σωματικός καί ἔνυλος . καί κατασκευάζω αὐτός οὗτος ὁ τρόπος · ὁ ἔχω ἔχω ὑπόκειμαι ὁ φύσις ὁ γάρ φύσις ἐν ὑπόκειμαι εἰμί ) , ὁ ὑπόκειμαι συμβεβηκός εἰμί οὖον δύναμαι οὐδείς γάρ ὁ συμβεβηκός ὑπόκειμαι ) , ὁ δέ μή εἰμί συμβεβηκός οὐσία εἰμί , ὥστε ὁ ἔχω φύσις οὐσία εἰμί . κατά φύσις δέ εἰμί , φημί , ὁ τε ἔχω φύσις · λέγω γάρ ὅτι ὁ πῦρ κατά φύσις εἰμί οὖον κατά τέχνη , ὁμοίως καί ἄνθρωπος καί ἵππος καί πᾶς ὁ φυαθροος , Σίκας · λέγω δέ , φημί , κατά φύσις καί ὁ κατά ἑαυτοῦ φυσικός καί τελειωτικός ὁ φύσις ἔχω ἐνέργεια , οἷος ὁ πῦρ ὁ ἐπί ὁ ἄνω φορά καί ὁ γῆ ὁ ἐπί ὁ κάτω . οὗτος γάρ , φημί , οὔτε φύσις εἰμί , οὔτε φύσις ἔχω · φύσις μέν γάρ οὐ εἰμί , διότι ὁ φύσις ἀρχή κίνησις καί ἠρεμία , οὗτος δέ κινέω μέν εἰμί κίνησις δέ αἴτιος οὐ εἰμί · ἀλλά οὐδέ φύσις ἔχω , εἰμί γε ὁ μέν ἔχω φύσις ὑπόκειμαι εἰμί , οὗτος δέ ἐν ὑπόκειμαι εἰμί καί οὐ ὑπόκειμαι · ὥστε ἐπί πλέω ὁ ἔχω φύσις ὁ κατά φύσις . ὁ δέ φύσις λέγω , φημί , καί ἐπί ὁ κατά φύσις , λέγω δέ καί ἐπί ὁ ἔχω φύσις · ἄρχω γοῦν φημί , ὅτι φύσις δέ λέγω ὁ τε ζῷον καί ὁ μέρος αὐτός . ὁ μέν οὖν Ἀριστοτέλης οὗτος , οὗτος δέ εἰς αὐτός ἄγω ὁ φύσις ὁ κατά φύσις , εἰμί γε ἀμφότερος ἐπί ὁ αὐτός λέγω . εἰμί δέ ἀκριβής εἶπον , ὅτι ὁ μέν κατά φύσις ἐπί μόνος ὁ τελειωτικός ἐνέργεια λέγω , ὁ δέ φύσις καί ἐπί ὁ τελειωτικός , ὁ ἀπό φύσις φημί , ἐνέργεια , ἐν ὅς ὁ κατά φύσις , καί ἐπί ὁ οὐσία , καί ἀπλόος ὁ ἔχω φύσις καί ἀπό φύσις καί μή ἔξωθεν γίγνομαι , ἄν παρά ὁ σκοπός ὁ φύσις γίγνομαι · ὡς καί φυσικός λέγω θάνατος καί νοσώδης φύσις σῶμα καί ὁ γῆρας πάλιν φυσικός λέγω καί φύσις , ὅσπερ οὖον κατά σκοπός ὁ φύσις γίγνομαι , ἀλλά διά ἀσθένεια ὁ σῶμα καί παρά φύσις . ζητέω δέ περί ὁ παρά φύσις καθόλου , οἷος ἐπί ὁ τέρας καί ἐπί ὁ φέρω ἐκ ὁ πᾶς κοῦφος σῶμα παρά φύσις ἐπί ὁ κάτω , πότερος φύσις . αὐτός καλέω δεῖ ἢ οὖον , καί εἰμί μή φύσις εἰμί ὁ παρά φύσις , πότερος τέχνη εἰμί ἢ αὐτόματος ἢ λογισμός ἢ νάω ἤ τις ἁπλόος ἄλλος παρά ὁ φύσις . καί ὁ πολύς μέν καί κλεινός ὁ ἐξηγητής ὁ φιλόσοφος φημί καί ὁ παρά φύσις φύσις εἰμί · οὖον γάρ δή ὁ τέρας τέχνη ποιέω ἢ λογισμός ἢ νόος · μόνος ἄρα φύσις καί οὗτος γίγνομαι . φημί οὖν ἐγώ πρός οὗτος , ὅτι ἐπεί ὁ φύσις τέλος ἔχω ὁ ἀγαθός καί πρός οὗτος ἀφοράω , διό καί ὁρίζω ἔχω ὁ ἔργον ἀεί γάρ δύο ὀφθαλμός ἐθέλω ποιέω ὁ ἄνθρωπος καί χείρ δύο καί ὁ ἄλλος ἕκαστος , ὡς ἔχω ) , ὁ δέ παρά φύσις ἀόριστος εἰμί , οὐ εἄν ἄγω φύσις ὁ παρά φύσις , εἰμί γε ὁ μέν φύσις ὁρίζω εἰμί , ὁ δέ παρά φύσις ἀόριστος . ἔπειτα ἐπεί μιμέομαι ἀεί ὁ φύσις ὁ τέχνη , ὁράω ἐπί ὁ τεχνητός ὁ τέχνη καί ὁ παρά τέχνη ὅπως ἔχω , καί ὡς ἄν εὑρίσκω ἐπί ὁ τεχνητός , οὕτως ἀποφαίνω καί ἐπί ὁ φυσικός . φημί οὖν ὅτι τέχνη καλέω εἴωθα ὁ τε ἐπιστήμη στήμη αὐτός , οἷος τεκτονικός ἢ ἄλλος τις , καί ὁ ἀποτέλεσμα ὁ τέχνη · φημί γάρ πολλάκις θεάομαι καλῶς ἐργάζομαι εἰκών , ὅτι πολύς ἔχω ὁ τέχνη . ἐπεί οὖν ὁ κατά τέχνη ἐργάζομαι τέχνη καλέω , δῆλος ὅτι ὁ μή κατά τέχνη ἐργάζομαι , ἀλλά ὡς τυγχάνω οὐ ὑπό τεχνίτης , παρά τέχνη καλέω . εἰμί τοίνυν ὁ παρά τέχνη οὖον τέχνη γίγνομαι , ὡς δέ ἔχω ἐπί ὁ τέχνη οὕτως ἔχω καί ἐπί ὁ φύσις , καί ὁ παρά φύσις ἄρα οὖον φύσις εἰμί . οὗτος μέν οὖν δοκέω εὔλογος ὁ παρά φύσις μή εἰμί φύσις . μήποτε δέ μηδέ οὗτος ἀπλόος παρά φύσις εἰμί , ἀλλά ὁ μέν μερικός φύσις οὖον φύσις ἀλλά παρά φύσις , ὅς δέ καθόλου καί φύσις καί κατά φύσις · ὁ μέν γάρ μερικός φύσις εἷς εἶδος στοχάζομαι καί εἷς στέρησις φεύγω , ὁ δέ ολικός φύσις καί πᾶς εἶδος στοχάζομαι καί πᾶς στέρησις φεύγω . διά οὗτος ὁ μέν ὁ ἄνθρωπος φύσις ὁ τέρας οὔτε φύσις εἰμί οὔτε κατά φύσις , ὁ δέ ὅλος φύσις , ἐπεί μηδείς ἐν ὁ πᾶς παρά φύσις ( οὐδείς γάρ κακός ἐν ὁ πᾶς ) , οὐ εἰμί παρά φύσις , ἀλλά φύσις καί κατά φύσις · γίγνομαι γάρ καί οὗτος ὑπό ὁ ολικός φύσις μεταβάλλω ὁ ὑπόκειμαι ὕλη καί ἀνεπιτήδειος ποιέω πρός ὁ καταδέχομαι ὁ μερικός φύσις ὁ εἶδος . οἷος τίς λέγω · εἰμί ὁ περιέχω τοῖος κεράννυμι ὑπό ὁ κυκλοφορία ὁ οὐράνιος δρασείω τίς εἰς ὁ ὕλη ὁ γίγνομαι ἄνθρωπος , ὥστε ἀνάρμοστος γίγνομαι πρός ὁ καταδέχομαι ὁ εἶδος ὅσπερ ὁ φύσις ἐπιτίθημι φύω , ἀποτυγχάνω μέν ὁ ἀνθρώπειος φύσις ὁ σκοπός διά ὁ ὁ ὕλη ἀνεπιτηδειότης , ἕτερος δέ γίγνομαι εἶδος . ὅσπερ παρά φύσις ἐν εἰμί ὁ μερικός φύσις , ὡς δέ πρός ὁ ὅλος φύσις κατά φύσις καί φύσις · οὐδείς γάρ αὐτός παρά φύσις , ἐπεί μηδέ ὁ φθορά παρά φύσις , εἰμί γε ὁ . γένεσις κατά φύσις , ὁ δέ γένεσις κατά φύσις εἰμί , καί ὁ φθορά ἐκ ἀνάγκη κατά φύσις εἰμί , εἰμί γε ὁ ἄλλος γένεσις ἄλλος εἰμί φθορά . παράδειγμα δέ τις χράω , ἐκ ὅς σαφής ἐγώ εἰμί ὁ συμβαίνω ἐπί ὁ παρά φύσις γίγνομαι · ὑπόκειμαι γάρ τις κιθαρῳδός ἁρμόζω λύρα κατά τις ὁ ἁρμονία , εἶτα ἀνακρούω τίς μέλος , ἔξωθεν δέ τις ἐπιχαυνόω τις ἢ πᾶς ὁ χορδή , ἢ γοῦν , ἵνα ἐγγυτέρω γίγνομαι ὁ παράδειγμα , ὑγρότης ἢ ξηρότης ὁ περιέχω πάθος μεθαρμόζω ὁ χορδή , εἶτα ὁ κιθαρῳδός κινέω ὁ χορδή ὁ δάκτυλος οὕτως , ὡς μέλος τίς τεχνικός ἀποτελέω ἄν , εἰμί γε εἰμί ἁρμόζω κατά λόγος ὁ χορδή . ὥσπερ οὖν ἐνταῦθα ὁ μέν κιθαρῳδός κρούω ὡς φύω ὁ λύρα , ὁ μέντοι ὑπόκειμαι ὁ χορδή ὕλη ὁ μέν μέλος ὅς προθέω ὁ κιθαρῳδός οὐ ἀποτελέω , ἄτεχνος δέ τις καί ἀρρύθμιστος καί ἀόριστος ἦχος , οὕτως ἔχω καί ἐπί ὁ φύσις · ὁ γάρ ὑπόκειμαι ὕλη ὁ εἶδος ὁ ἀνθρώπειος ἢ ἄλλος τις ζῷον ὑπό ὁ περιφορά καί συμπλοκή ὁ οὐράνιος ἀνεπιτήδειος γίγνομαι , συμβαίνω ὁ γίγνομαι περί αὐτός ὑπό ὁ φύσις ἐνέργεια | ἁμαρτάνω γίγνομαι , καί ὥσπερ ὁ ἦχος ὁ γίγνομαι ὑπό ὁ κιθαρῳδός ἐκ ὁ ἀνάρμοστος κιθάρα οὖον φημί τέχνη γίγνομαι οὐδέ κατά τέχνη , καίτοι ὑπό τεχνίτης γίγνομαι , οὗτος καί ἐπί ὁ φύσις οὖον φημί φύσις γίγνομαι , ἐπεί μηδέ κατά ὁ ὁρίζω ὁ φύσις λόγος γίγνομαι , πρός μέντοι ὁ ὁ πᾶς φύσις φύσις φημί γίγνομαι , διότι κατά φύσις ὁ πᾶς ὁ ἄλλος φθείρω ἐν ὁ γεννάω ἄλλος . οὕτως οὖν διά ὁ ὁ ὅλος κίνησις φθείρω μέν ὁ ὑπόκειμαι ἁρμονία ὁ κρᾶσις ὁ ὕλη ὁ ζῷον , ἄλλος δέ ποιέω , ὅστις διά ὁ ἀνεπιτηδειότης ἑαυτοῦ οὖον καταδέχομαι ὁ εἶδος ὁ φυσικός , ἀλλά ἕτερος τίς ἀρρύθμιστος καί ἀόριστος , ὡς ἄν τυγχάνω ἐπιτηδειότης ἔχω ὁ ὕλη . ὁ εἰμί ὁ μέν εἰμί φύσις , ὁ δέ διά ἄλλος οὐ ἁπλόος πᾶς ὁ εἰμί , ἀλλά ἤτοι ὁ γίγνομαι καί φθείρω , ἢ καί πᾶς ὁ φυσικός τε καί περί ὁ φυσικός γίγνομαι · καί γάρ ὁ ἀπό τέχνη καί ἀπό αὐτόματος περί ὁ φυσικός συνίστημι . διά ἄλλος δέ αἴτιος εἶπον , οἷος τέχνη Τύχη προαίρεσις αὐτόματος λογισμός νόος . p . 192b9 Φύσις δέ φημί εἰμί τε ζῷον καί ὁ μέρος ( ?? ) ὁ μέρος προστίθημι , διότι οὐ ὡς ἔχω ἐπί ὁ τεχνητός , οὕτως ἔχω καί ἐπί ὁ φυσικός . ἐπί μέν γάρ ὁ φυσικός πάντως καί ὁ ὅλος καί ὁ μέρος φύσις καί γάρ καί εἰμί ὁ ὅλος ζῷον φύσις καί χείρ καί πούς ὁμοίως , καί οὖον μόνος ὁ ἀνομοιομερής ἀλλά καί ὁ ὁμοιομερής , καί οὖον μόνος οὗτος ἀλλά καί ὁ στοιχεῖον ἐκ ὅς οὗτος συνίστημι , καί ἁπλόος ὁ φύσις ὅς τίς ποτός εἰμί εἴτε μέρος εἴτε στοιχεῖον πάντως φύσις εἰμί ) , ἐπί δέ ὁ τεχνητός εἰμί καί ὁ ὅλος τέχνη εἰμί , οἷος οἰκίον κλίνη ἀβάκιον , ἀλλά οὐ καί ὁ τυγχάνω μέρος ἤτοι στοιχεῖον · οὖον γάρ δή ξύλον καί λίθος μέρος εἰμί ὁ οἰκίον , μᾶλλον δέ στοιχεῖον , τέχνη εἰμί , ἀλλά φύσις . οὗτος μέν γάρ ἕκαστος ἐν ἑαυτοῦ ἔχω ἀρχή κίνησις καί στάσις · ὁ φυσικός δηλονότι , κίνησις μέν ὁ ἐπί ὁ εἶδος εἰς ὅς κινέω , στάσις δέ ὁ εἰς ὁ εἶδος ἐπί ὅς κινέω . καί ὁ μέν ζῷον φανερῶς πᾶς κίνησις ἐν ἑαυτοῦ ὁ ἀρχή ἔχω καί γάρ γένεσις καί αὔξησις καί ὁ κατά τόπος μεταβολεύς ) , ὁ δέ φυτόν ὁ μέν ἄλλος ἔχω , ὁ δέ μεταβατικός ὁ κατά τόπος στερέω , ὥσπερ ὁ ἁπλόος ὁ σῶμα μόνος ἐκ ἑαυτοῦ ἔχω ὁ μεταβατικός . οὖον μόνος δέ κίνησις αἴτιος ἐν ἑαυτοῦ ἔχω ὁ φυσικός . ἀλλά καί στάσις , πλήν ὁ οὐράνιος · οὗτος γάρ κίνησις μέν ἐν ἑαυτοῦ ἀρχή ἔχω , στάσις δέ οὖον , εἰμί μή ὁ εἴρω τρόπος · p . 192b16 Κλίνη δέ καί ἱμάτιον καί εἰμί τίς τοιοῦτος ἄλλος γένος εἰμί . Γένος φημί πάλιν αὐτός ὁ οὐσία ὡς ὑπόκειμαι , οὐ ὡς κατά πλείων κατηγορέω . ὁ οὖν τεχνητός πᾶς εἶδος , οἷος οἰκίον ἀβάκιον , καθό μέν ἕκαστος τοιοῦτος τίς λέγω , οἷος οἰκίον ἢ κλίνη , ὅσπερ αὐτός συμβαίνω ἀπό τέχνη ἀπό φύσις , οὐδείς ἔμφυτος ὁρμή ἔχω μεταβολεύς · ἔχω μέν γάρ καί αὐτός αἴτιος ὁ μεταβολεύς , ἀλλά οὐ ἔμφυτος , ἀλλά ἔξωθεν ὁ ἐργάζομαι τεχνίτης , ἐν ἑαυτοῦ δέ οὐδείς ἔχω ὁ κατά ὁ εἶδος κίνησις αἴτιος . ἠρεμέω γάρ ἀεί ὁ εἶδος ὁ ἐκ ὁ τέχνη ἐπιτίθημι , ὅς δέ οὗτος ἕκαστος συμβαίνω φυσικός τίς ἔχω ὁ ὑπόκειμαι , ἢ λίθος ἢ ξύλον ἤ τίς τοιοῦτος , κατά οὗτος ἀρχή ἔχω κίνησις ἐν ἑαυτοῦ · φέρω γάρ εἄν ἐπί ὁ κάτω ὑπό ὁ ἐν αὐτός φυσικός αἴτιος καί σήπω . p . 192b19 ἦς δέ συμβαίνω αὐτός λίθινος ἢ γήινος ἢ μικτός ἐκ οὗτος . μικτός φημί ἐκ ὁ ἁπλόος , πυρός γῆ καί ὁ λοιπός . ὁ δέ ἔχω κατά τοσοῦτος προσυπακουστέον κατά κοινός ὁ ὁρμή μεταβολεύς ἔμφυτος . p . 192b26 Διὸ καί χωρίζω ποτός ἀλλήλων . σύντομος κατασκευάζω ὅτι κατά συμβαίνω ὁ νοσέω ἰατρός αἴτιος ἑαυτοῦ ὁ ὑγεία γίγνομαι · εἰμί γάρ κατά ἑαυτοῦ ὁ νοσέω ἑαυτοῦ ὑγιάζω , οὐδέποτε ἄν χωρίζω ὁ νοσέω ὁ ὑγιάζω τοιοῦτος γάρ εἰμί ὁ κατά ἑαυτοῦ ) , νῦν δέ χωρίζω οὗτος ἀπό ἀλλήλων · οὖον γάρ πᾶς νοσέω ὑγιάζω ἑαυτοῦ . p . 192b27 ὅμοιος δέ καί ὁ ἄλλος ἕκαστος ὁ ποιέω . ποιέω φημί ἀντί ὁ δημιουργέω ἀπό τέχνη . p . 1921b32 Φύσις δέ ἔχω ὅσος τοιοῦτος ἀρχή ἔχω , καί εἰμί τοῦτα πᾶς οὐσία . ὁράω τίς εἰμί φύσις λέγω τίς ὁ φύσις ἔχω , καί φημί ὅτι ὅσος ἐν ἑαυτοῦ ἀρχή τοιοῦτος ἔχω οἷος εἴρω , λέγω δή κίνησις καί ἠρεμία , τίς δέ οὗτος εἰμί ἐπάγω εἶπον ὅτι οὐσία . πόθεν δέ ὅτι οὐσία , διά ὁ προσθήκη ὑπομιμνῄσκω εἶπον ὅτι ὑπόκειμαι τίς εἰμί οὗτος ἕκαστος , οὐδείς δέ ὁ συμβεβηκός εἰμί ὑπόκειμαι , ἀλλά μόνος ὁ οὐσία . εἶτα πόθεν ὅτι ὑπόκειμαι , δείκνυμι εἶπον ὅτι ἐν ὑπόκειμαι ὁ φύσις εἰμί . εἰμί τοίνυν ὁ φύσις ἐν ὑπόκειμαι , ὑπόκειμαι δέ ὁ ἔχω φύσις , ὁ δέ ὑπόκειμαι οὐσία εἰμί , ὁ ἔχω ἄρα φύσις οὐσία εἰμί . ὅτι δέ ἐν ὑπόκειμαι ὁ φύσις , ἐκ ὁ ὁρισμός ἔχω δείκνυμι · ἀρχή γάρ κίνησις καί ἠρεμία ἐν ὅς ὑπάρχω πρῶτος καί κατά ἑαυτοῦ . εἰμί δέ ἐν τις πάντως ὑπάρχω ὅσπερ καί ὁ κίνησις ἀρχή εἰμί καί ὁ ἠρεμία , δῆλος ὅτι ἐν ὑπόκειμαι εἰμί . οὐ οὕτως δέ ὡς ὁ συμβεβηκός λέγω ἐν ὑπόκειμαι εἰμί , ἀλλά ὡς εἶδος ἐν ὕλη συμπληρόω εἷς οὐσία μετά ὁ ὑπόκειμαι . κατά φύσις δέ οὗτος τε καί ὅσος οὗτος ὑπάρχω κατά ἑαυτοῦ . λοιπός τίς ὁ κατά φύσις , ὅτι ὁ τε ἔχω ὁ φύσις , τουτέστιν ὁ οὐσία , καί ὅσος αὐτός ὁ οὐσία εἰμί κατά ἑαυτοῦ ἐνέργεια , οἷος ὁ πυρός ὁ ἐπί ὁ ἄνω φορά ὁ θερμαίνω ὁ φωτίζω , καί ἐπί ὁ ἄλλος ὡσαύτως . p . 192b36 οὗτος γάρ φύσις μέν οὐ εἰμί , οὐδός ἔχω φύω , φύσις δέ καί κατά φύσις εἰμί . ὁράω τίς εἰμί ὁ κατά φύσις , ἵνα μή τις εἶπον ‘ διά τίς γάρ μή καί οὗτος φύσις εἰμί δείκνυμι ὅτι οὐ εἰμί οὔτε φύσις οὔτε φύσις ἔχω . ὅτι μέν φύσις οὐ εἰμί , δῆλος ἐντεῦθεν · ὁ φύσις ἀρχή εἰμί κίνησις καί ἠρεμία , οὗτος δέ πᾶς κινέω τις εἰμί , οὐ ἀρχή κίνησις οὐδέ ἠρεμία , οὐ ἄρα φύσις ὁ τοιοῦτος . ἀλλά μήv οὐδέ φύσις ἔχω · ὁ γάρ φύσις ἔχω ὑπόκειμαι εἰμί καί οὐσία , οὗτος δέ ἐν ὑπόκειμαι , οὐ ἄρα οὐδέ φύσις ἔχω , ἀλλά εἰμί κατά φύσις καί φύσις . * * * δείκνυμι ὅτι καί ὁ φύσις λέγω καί ἐπί ὁ κατά φύσις · φημί γάρ φύσις ὁ πῦρ φωτίζω · ὅτι δέ καί ἐπί ὁ ἔχω φύσις λέγω ὁ φύσις , δείκνυμι ἐν ἀρχή εἶπον “ ὁ εἰμί ὁ μέν εἰμί φύσις ” , περί ὁ ενυπόστατος πρᾶγμα λέγω , ὅσπερ εἰμί ὁ φύσις ἔχω , καί πάλιν “ φύσις φημί ἵημι ὁ τε ζῷον καί ὁ μέρος αὐτός εἶπον δέ ὅτι κύριος ὁ κατά φύσις ἐπί ὁ φυσικός ἐνέργεια λέγω , ὁ δέ φύσις καί ἐπί οὗτος καί ἐπί ὁ ἔχω φύσις . p . I93a3 ὡς δέ εἰμί ὁ φύσις , πειράω δείκνυμι γελοῖος . αὐτός εἶπον ἐν ὁ ἀποδεικτικός , ὅτι τέσσαρες εἰμί πρόβλημα ὁ περί ἕκαστος πρᾶγμα ζητέω ὀφείλω , ὁ εἰμί εἰμί ὁ τίς εἰμί ὁ ὁποῖος τίς εἰμί ὁ διά τίς εἰμί , προηγέομαι πᾶς ὁ εἰμί εἰμί · ἐπεί οὖν δείκνυμι τίς εἰμί ὁ φύσις μή πρότερος δείκνυμι εἰμί εἰμί ὅλως , οὗτος αὐτός ἀπολογέομαι διά οὗτος , ὅτι ὁ πειράω δείκνυμι ὅτι εἰμί ὁ φύσις γέλοιος εἰμί , οὕτως ἐναργής εἰμί αὐτός ὁ ὑπόστασις , ἐν ὅς δέ ὁ εἰμί φανερός οὖον δεῖ πειράω δείκνυμι ὅτι εἰμί , ἀλλά περί ὁ τίς εἰμί καί ὁ λοιπάς κατατείνω ὁ λόγος . οὗτος γοῦν καί ὅτι εἰμί ὁ χρόνος καί ὁ τόπος ἐναργής πᾶς , τίς ποτός μέντοι οὗτος εἰμί ἔργον εὑρίσκω . ὥσπερ οὖν ὁ πειράω ἀποδείκνυμι ὅτι ὁ πῦρ καίω αἴσθησις δήω , οὕτως ὁ ἀποδείκνυμι ὅτι εἰμί ὁ φύσις λογισμός δήω · φανερός γάρ ὅτι πολύς εἰμί ὁ ὑπό φύσις διοικέω ἐν ὁ εἰμί , οὖον δεῖ δέ ὁ φανερός ἀπος - δείκνυμι , οὐδέ ὅλως πᾶς ζητέω ἀπόδειξις , εἰμί μή ὁ ἀμφίβολος . ὡς γάρ αὐτός δείκνυμι ἐν ὁ ἀποδεικτικός , ἀδύνατος πᾶς εἰμί ἀπόδειξις · εἰμί γάρ εἰμί πᾶς ἀπόδειξις , οὐδείς εἄν εἰμί ἀπόδειξις · ἀεί γάρ ὁ ἀρχή διά ὅς ἀποδείκνυμι ἀποδείκνυμι σπουδάζω ἐπί ἤπειρος ἥκω , καί ἐπεί ὁ ἤπειρος ἀδιεξίτητος , οὐδείς ἀποδείκνυμι ὁ ἀρχή μή ἀποδείκνυμι ὁ πρῶτος . οὐ ἄρα πᾶς ζητητέος ἀπόδειξις · εἰμί γάρ πολύς ὅσπερ ἀγαθός πᾶς ἀπόδειξις ὁ πίστις ἐκ ὁ ἐνάργεια παρέχω , οἷος ὁ χρῶμα ὅτι εἰμί καί ὁ σῶμα . τοιοῦτος καί ὁ κατά ὁ φύσις εἰμί , καί ὁ ὁ τοιοῦτος ἀποδείκνυμι παρέχω βούλομαι ὁ σφάλλω αὐτός ὁ κριτήριον ὁ διάνοια ἔλεγχος παρέχω , μή δύναμαι διακρίνω τίς μέν εἰμί ἀσαφής , τίς δέ σαφής , καί τίς μέν οἴκοθεν ἔχω ὁ πίστις , τίς δέ οὐ οἴκοθεν ἀλλά ἐκ ἕτερος ἀρχή ὁ ἀποδείκνυμι ἔχω . ἀνάγκη γάρ ὁ τοιοῦτος διά ὁ ἀσαφής ὁ σαφής κατασκευάζω , οἷος εἰμί Ἀντιφῶν πειράω διά ἀπόδειξις δείκνυμι , ὅτι ὁ ὁ αὐτός ἴσος καί ἀλλήλων εἰμί ἴσος , ὅς καί ἐν ὁ τετραγωνισμός ὁ κύκλος ἑαυτοῦ παραλογίζομαι · ὁ γάρ ὁ αὐτός , φημί ἴσος ὁ αὐτός τόπος κατέχω , ὁ ὁ αὐτός τόπος κατέχω καί ἀλλήλων ἴσος , ὁ ὁ αὐτός ἄρα ἴσος καί ἀλλήλων εἰμί ἴσος . οὗτος γάρ σαφής πρᾶγμα διά ἀσαφής πολύς ἐπεί - ῥαίνω δείκνυμι · τίς ποτός γάρ εἰμί ὁ τόπος καί ὁποῖος σχέσις ἔχω πρός ὁ ἐν τόπος , πολύς καί μακρός χρεία εἰμί εἰς ὁ μανθάνω ἀπόδειξις . ἔοικα ἐν οὗτος , φημί , τυφλός ἐκ γενετή πειράω ἀποδείκνυμι ὅτι εἰμί ὁ χρῶμα · ὥσπερ γάρ οὗτος , εἰμί ὁράω , οὐ εἄν δήω ὁ διά λόγος ἀπόδειξις , ἀγαθός πᾶς ἀπόδειξις ὁ διά αἴσθησις πίστις ἔχω οὖον γάρ λόγος , ἀλλά αἴσθησις ὁ χρῶμα ὁ εἰμί κρίνω ) , οὗτος καί ὁ ὁ φανερός ἀποδείκνυμι σπουδάζω , εἰμί ὁ κριτήριον ὁ διάνοια ῥώννυμι ἔχω , οὐ ἄν ὁ φανερός διά ὁ ἀφανής κατασκευάζω . καί ὥσπερ ὁ τυφλός λόγος μέν συμβαίνω λέγω , | πρᾶγμα δέ νοέω μηδείς οὐδέποτε γάρ ἐφίστημι ὁ διάνοια ἑαυτοῦ ὁ ὁ χρῶμα φύσις ) , οὕτως καί ὁ πηρός καί διαστρέφω ὁ κριτήριον ὁ Ψυχή εἰμί πειράω διά ὁ συλλογισμός πείθω , λόγος μέν αὐτός διδάσκω . πρᾶγμα δέ οὐδαμῶς . ὥστε ἀκολουθέω ἐγώ ὁ φύσις ὁ πρᾶγμα δεῖ τίθημι οὗτος ἄνευ λόγος , μᾶλλον δέ ἀγαθός πᾶς λόγος , ὅτι εἰμί ὁ φύσις . φανερός γάρ ὅτι τοιοῦτος ὁ εἰμί εἰμί πολύς . τοιοῦτος , ὁ φύσις εἰμί . ὅτι δέ ἐνδέχομαι οὗτος πάσχω , τουτέστιν ὅτι ἐνδέχομαι τις διαστρέφω ἢ ὁ αἴσθησις · ἢ ὁ λογισμός μή γιγνώσκω τίς ὁ πρᾶγμα εἰμί αὐτόπιστος καί τίς δήω ἀπόδειξις . οὗτος οὖν παράδειγμα ἐκτίθημι ἐκ γενετή τυφλός λόγος ἀποδείκνυμι πειράω , ὅτι εἰμί ὁ χρῶμα . ὁ οὖν τοιοῦτος περί ὄνομα μέν διαλέγω , νοέω δέ οὐδείς · οὖον γάρ λόγος γιγνώσκω ὁ χρῶμα , ἀλλά αἴσθησις φύω . p . 193a9 δοκέω δήω φύσις καί ὁ οὐσία ὁ φύσις εἰμί ἔνιοι εἰμί πρῶτος ἐνυπάρχω ἕκαστος ἀρρύθμιστος κατά ἑαυτοῦ . εἶπον τίς ποτός εἰμί ὁ φύσις διαλέγω δέ καί περί ὁ παρώνυμος ἀπό ὁ φύσις λέγω τίς ὁ ἔχω φύσις τίς ὁ φύσις τίς ὁ κατά φύσις , ἐντεῦθεν ζητέω πότερος μοναχός ὁ φύσις λέγω ἢ πλεοναχός . καί φημί ὅτι τριχῶς λέγω ὁ φύσις · λέγω γάρ καί ὁ πρῶτος ἕκαστος ὑπόκειμαι φύσις , ὡς ὁ περί Ἀντιφῶν δοκέω καί ὁ παλαιός ὁ φυσικός , ὅστις ὁ ὅλος ἕκαστος φύσις ἕκαστος εἰμί λέγω · λέγω καί ὁ εἶδος ἕκαστος φύσις , ὡς ὁ Ἀριστοτέλης καί ὁ ὀρθός λόγος δοκέω · λέγω δέ κατά τρίτος σημαίνω καί ὁ γένεσις καί ὁ ὁδός ὁ ἐπί ὁ εἶδος φύσις . δοκέω οὖν , φημί , ὁ ὕλη τις μᾶλλον εἰμί φύσις · κατασκευάζω γοῦν Ἀντιφῶν οὗτος οὗτος ὁ τρόπος , ὅτι ὁ ἐν ἕκαστος ὑπόκειμαι καί μή ἄλλοτε εἰς ἄλλος μεταβάλλω οὗτος εἰμί ὁ ἕκαστος φύσις , ὁ δέ ἄλλος κατά ὁ μεταβάλλω γίγνομαι καί φθείρω πάθος οὗτος εἰμί καί οὖον φύσις . οὕτως οὖν ὁ μέν ἀνδριάς φύσις οὖον ὁ σχῆμα , ἀλλά ὁ χαλκός , καί ὁ κλίνη ὁ ξύλον , διότι ὁ μέν σχῆμα πάθος τίς εἰμί γίγνομαι καί ἀπογίγνομαι , ὁ δέ χαλκός καί ὁ ξύλον ἀεί μένω . σημεῖον δέ ὁ ὁ ξύλον φύσις εἰμί ὁ κλίνη ὁ Ἀντιφῶν λέγω , ὅτι ἐάν κατορύσσω κλίνη καί σήπω , εἶτα ὁ γεννητικός δύναμις ὁ σηπεδών λαμβάνω , οὐ ἄν βλαστάνω κλίνη , ἀλλά ξύλον , ὡς δή ὁ μέν σχῆμα ὁ κλίνη πάθος τις εἰμί , φύσις δέ ὁ ξύλον , ὅσπερ εἰμί ὁ ὕλη ὁ κλίνη · ὁ γάρ ἐν ἕκαστος γεννητικός καί κινητικός οὗτος εἰμί ὁ φύσις ἕκαστος . ὅς δέ ἐπί ὁ τεχνητός συμβαίνω , οὗτος καί ἐπί ὁ φυσικός , ἐπεί μιμέομαι ὁ φύσις ὁ τέχνη . ὥσπερ οὖν ἐπί ὁ τεχνητός εὑρίσκω ὅτι φύσις ἕκαστος εἰμί οὖον ὁ εἶδος , ἀλλά ὁ ὕλη ; διά ὁ ὁ μέν ὑπομένω , ὁ ὕλη , ὁ δέ εἶδος οὖον , οὗτος δήπου καί ἐπί ὁ φυσικός εἄν εἰμί ὁ μέν ἕκαστος ὕλη φύσις , πάθος δέ ὁ εἶδος . ὥστε εἰμί καί ὁ ὁ κλίνη ὕλη , ὁ ξύλον λέγω , μή εἰμί ἁπλόος τίς πρᾶγμα , ἀλλά σύγκειμαι ἐκ ὑπόκειμαι καί εἶδος , καί πάσχω ὁ αὐτός λόγος ὅσπερ ὁ ξύλον πρός ὁ κλίνη , ὁ μέν ὑπόκειμαι καί ὁ ὕλη ὁ ξύλον φύσις αὐτός εἄν εἰμί , εἴτε ὕδωρ εἰμί οὗτος εἴτε γῆ εἴτε ὅστις ἄλλος , ὁ δέ ὁ ξύλον εἶδος πάθος τίς ὁ γίγνομαι καί ἀπογίγνομαι , διότι μεταβάλλω εἄν ὁ ὑπόκειμαι , ὁ ξύλον , εἰς ἕτερος εἶδος , οἷος ὁ γῆ . ὥστε εἰμί ὁ μέν ὑπομένω , ὁ δέ εἶδος μεταβάλλω εἰς ἀλλήλων , ὁ δέ ὑπομένω φύσις εἄν εἰμί μᾶλλον ἢ ὁ μεταβάλλω , ἔοικα καί ὁ φυσικός ὁ ὕλη μᾶλλον εἰμί φύσις ἢ ὁ εἶδος . διά οὗτος γοῦν , φημί , ὅσπερ ἕκαστος δοκέω ὑλικός εἰμί αἴτιος ὁ πρᾶγμα , εἴτε εἷς εἴτε πλείων , οὗτος ὁ φύσις εἰμί ὁ εἰμί τίθημι , καί οὗτος μέν ὑπομένω , ὁ δέ εἶδος ἄλλοτε ἄλλος ἐπιγίγνομαι . εἰμί οὖν καίω ὁ ξύλον ὑπομένω ὁ τέφρα ὅστις εἰμί γῆ , ἔοικα ὁ γῆ φύσις εἰμί ὁ ξύλον , καί ὁ τηκτός μέταλλον ὁ ὕδωρ , διότι ἐν ὁ τήκω ὑπομένω ὁ ὕδωρ . καί ὁ ὕδωρ δέ εἰμί ὦ μή εἰμί ἁπλόος , ἀλλά εἰμί τυγχάνω ὑπόκειμαι ἔχω ὁ ἀήρ , οὗτος ἄν αὐτός εἰμί φύσις , διότι ἐν ὁ φθορά ὁ ὕδωρ οὗτος ὑπομένω . ὥστε ὅσος μέν εἷς ὁ ὑλικός αἴτιος εἴρω , εἴτε ἀήρ εἴτε ὕδωρ εἴτε ὁστισδηποτοῦν ἄλλος , οὗτος εἰμί καί ὁ φύσις ὁ εἰμί ἀποφαίνω , ὅσος δέ πλείων , πλείων . ὅτι2 μέν οὖν ὁ ὕλη φύσις , οὗτος δείκνυμι , ὅτι δέ ὁ εἶδος φύσις μᾶλλον ὁ ὕλη . διά πλείων ἐπιχείρημα ἀποδείκνυμι , καί πρῶτος μέν ἐκ ὁ κατά ὁ τέχνη παράδειγμα . τότε , φημί , ἕκαστος ὁ τεχνητός λέγω εἰμί καί ἔχω ὁ ἑαυτοῦ τέχνη , ὅταν ἐνέργεια εἰμί οιὁ - ὁ οἷος καί λέγω , οὐ ὅταν δύναμις . λέγω γάρ ὁ τέχνη ὁ ἀνδριάς ἔχω ἢ ὁ κλίνη οὖον ὁ δύναμις ἀνδριάς ἢ ὁ δύναμις κλίνη , οἷος ὁ χαλκός ὅς εἰμί ὕλη ὁ ἀνδριάς , ἢ ὁ ξύλον ὅσπερ εἰμί ὕλη ὁ κλίνη · οὖον γάρ ἐπεί ὁ ξύλον δύναμις εἰμί κλίνη , ὁ τέχνη φημί αὐτός ἔχω ὁ ὁ κλίνη , ἀλλά ὅταν ἀπολαμβάνω ὁ ὁ κλίνη εἶδος , τότε λέγω ἔχω ὁ ὁ κλίνη τέχνη . ὡσαύτως καί ὁ χαλκός ὅταν ἀπολήγω ὁ εἶδος ὁ ἀνδριάς , τότε ἔχω ὁ τέχνη ὁ ἀνδριάς , οὐ ὅταν δύναμις ὅς ἀνδριάς , καί ὁ γραμματικός δέ τέχνη ἀπολαμβάνω λέγω οὐ ὁ δύναμις γραμματικός εἰμί , ἀλλά ὁ ἐνέργεια . ὥσπερ οὖν ἐπί ὁ τεχνητός οὖον ὁ ὕλη κατηγορέω ὁ τέχνη ὁ γάρ δύναμις ὕλη εἰμί ὁ ἐνέργεια ) , ἀλλά ὁ εἶδος , οὗτος δήπου καί ἐπί ὁ φυσικός οὖον ὁ ὕλη κατηγορέω ὁ φύσις , ἀλλά ὁ εἶδος · εἰμί γάρ λέγω ἄνθρωπος φύσις καί ἵππος φύσις , οὖον δήπου ὁ δύναμις ἄνθρωπος ἢ ὁ δύναμαι ἵππος ἔχω ἄν ὁ ὁ ἄνθρωπος ἢ ὁ ἵππος φύσις , ἀλλά ὁ ἐνέργεια ἄνθρωπος καί ἀπολαμβάνω ὁ ὁ ἄνθρωπος εἶδος . καί ἐπί ὁ ἄλλος ὡσαύτως . εἰμί δέ οὗτος , ὁ εἶδος ἄν εἰμί ὁ φύσις ὁ ἕκαστος . δύο ἐπιχείρημα τίθημι τοιοῦτος . τότε , φημί , ἕκαστος λέγω εἰμί τοιοῦτος , ὅταν ἀπολαμβάνω ὁ ἑαυτοῦ φύσις , λέγω δέ ἄνθρωπος εἰμί ὁ ἀπολαμβάνω ὁ ὁ ἄνθρωπος εἶδος . ἔοικα ἄρα ὁ εἶδος φύσις εἰμί ἕκαστος . καί εἰμί ὁ συλλογισμός ἐν τρίτος σχῆμα οὐτάω · τότε λέγω ἕκαστος εἰμί , ὅταν ἔχω ὁ ἑαυτοῦ εἶδος . τότε λέγω ἕκαστος εἰμί , ὅταν ἔχω ὁ ἑαυτοῦ φύσις · τίς ἄρα εἶδος φύσις εἰμί . καί εἰμί ἐνταῦθα ὁ μερικός οὖον διά ἑαυτοῦ , ἀλλά διά ὁ καθόλου ἀληθεύω . συλλογίζομαι δέ ἄν καί οὕτως · ὅς ὁ παρουσία ὁ φύσις εἰμί εἰμί οὗτος εἰμί φύσις , ὁ δέ ὁ εἶδος παρουσία ὁ φύσις εἰμί εἰμί , ὁ εἶδος ἄρα φύσις εἰμί . οὗτος δέ ὁ ἐπιχείρημα ὁ πρῶτος αὐτός εἰμί . ἐκεῖ γάρ λέγω ὅτι , ὥσπερ ὁ τεχνητός ὅταν ἀπολαμβάνω ὁ ἑαυτοῦ εἶδος τότε ἔχω ὁ ἑαυτοῦ τέχνη , οὗτος καί ὁ φυσικός ὅταν ἀπολαμβάνω ὁ ἑαυτοῦ εἶδος τότε ἔχω ὁ φύσις , καί ἐνταῦθα δέ ὁ αὐτός λέγω , ὅτι ἕκαστος λέγω τοιοῦτος εἰμί , ὅταν ἀπολαμβάνω ὁ ἑαυτοῦ εἶδος . ἀλλά ὁ ἐξηγητής διαιρέω ὁ ἐπιχείρημα , καίτοι οὐδέ αὐτός ὁ Ἀριστοτέλης φαίνω σαφῶς διαιρέω οὗτος , ἀλλά ὡς εἷς προάγω . ὁ δέ τρίτος ἐπιχείρημα , ὅς τίθημι , ἀπάντησις εἰμί ὁ ἐπιχείρημα , διά ὅς ὁ ὕλη φύσις λέγω . διά ὅς γάρ κατασκευάζω ὅτι ὁ ὕλη φύσις , διά ὁ αὐτός καί αὐτός κατασκευάζω , σκευάζω , ὅτι ὁ εἶδος φύσις . ὅσος γάρ , φημί , ἐπί ὁ ἐπιχείρημα , διά ὅς δείκνυμι ὁ ὕλη φύσις , δείκνυμι καί ὁ εἶδος οὐδείς κακός φύσις · εἰμί γάρ διότι ἐκ κλίνη οὖον γίγνομαι κλίνη ἀλλά ξύλον , ὅσπερ εἰμί ὕλη ὁ κλίνη , διά οὗτος , ὡς ὑπομένω ὁ ὕλη ὁ κλίνη ἐν ὁ γίγνομαι , ὁ ὕλη φύσις εἰμί φημί , ἐπεί γίγνομαι καί ἄνθρωπος ἐκ ἄνθρωπος , καί εἰμί ὁ εἶδος ὁ ἄνθρωπος . οὗτος ἄν εἰμί φύσις . εἰμί γάρ ἐπεί μή ὁ γίγνομαι ἐκ ὁ κλίνη κλίνη εἰμί ἀλλά εἰμί ὁ κλίνη ὕλη ὁ ξύλον , διά οὗτος ὁ ὕλη φύσις εἰμί , ἐπεί καί ὁ ἐκ ἄνθρωπος γίγνομαι ἄνθρωπος εἰμί καί οὐ ὁ ὁ ἄνθρωπος ὕλη , δῆλος ἄρα ὅτι ὁ εἶδος εἰμί ὁ φύσις · οὗτος γάρ εἰμί ὁ γίγνομαι , ὥσπερ ἐπί ὁ κλίνη ὁ ὕλη . συμβαίνω οὖν ὅσος ἐκ ὁ λόγος οὗτος ἢ ἀμφότερος εἰμί φύσις , καί ὁ εἶδος καί ὁ ὕλη , ἢ μηδέ ἕτερος · ὥστε ἢ καί ἐγώ συγχωρέω ὁ εἶδος φύσις δείκνυμι , ἢ μηδέ αὐτός ὁ ὕλη φύσις λέγω · διά ὁ αὐτός γάρ ἀμφότερος ὁ ἐπιχείρησις . ἀμφότερος μέν οὖν φύσις λέγω ἀδύνατος · οὖον γάρ δή ἐπί ἄλλος μέν ὁ ὕλη φύσις ἄν εἰμί , ἐπί ἄλλος δέ ὁ εἶδος · δεῖ γάρ κατά εἷς καί ὁ αὐτός ἐπί πᾶς εἰμί ὁ φύσις · τίς γάρ ὁ ἀποκλήρωσις οὗτος μέν ὁ ὕλη φύσις εἰμί , ἄλλος δέ ὁ εἶδος ; ἔοικα οὖν ὅσος ἐπί οὗτος μηδέτερος εἰμί φύσις · οὔτε γάρ ἄμφω δυνατός διά ὁ νυν εἴρω , οὔτε ἕτερος μόνος διά ὁ ἐπιχείρησις · ὅσος γάρ ἐπί αὐτός , ἀμφότερος εἰμί , οὗτος δέ ἀδύνατος · οὐδείς ἄρα οὗτος φύσις . ἀλλά ἐγώ φημί ὅτι ὁ εἰμί οὐ εἰμί φύσις ὁ τεχνητός εἶδος , καί διά οὗτος , ἐπεί μή φύσις εἰμί , οὐδέ γίγνομαι ἐκ ὁ κλίνη κλίνη , ὁ μέντοι ξύλον εἶδος εἰμί φυσικός καί οὐ ὕλη εἰκότως ξύλον ποιέω · ὥστε εἰμί ἐκ οὗτος στοχάζομαι ὅτι ὁ ὕλη φύσις , ἐκ ὁ ὁ γίγνομαι μή ὁ εἶδος εἰμί ἀλλά ὁ ὕλη , ὡς ἐπί ὁ τεχνητός ἔχω , ἐπεί δείκνυμι καί ἐγώ ὅτι ὁ εἶδος εἰμί ὁ γίγνομαι ἐκ εἶδος εἶδος γάρ ὁ ἄνθρωπος καί ὁ ἵππος καί ὁ καρπός πᾶς , γίγνομαι δέ ἄνθρωπος ἐκ ἄνθρωπος καί σῖτος ἐκ σῖτος καί ἐπί ὁ λοιπός ὁμοίως ) , ὁ εἶδος ἄν εἰμί φύσις καί οὐ ὁ ὕλη · οὗτος γάρ εἰμί ὁ γεννητικός καί ὁ γεννάω . ὥστε οὗτος μόνος ἄν εἰμί φύσις καί ἐκ ὅς ἐκεῖνος κατασκευάζω ἐπιχειρέω , ὅτι ὁ ὕλη φύσις · διά οὗτος γάρ καί ὁ κλίνη οὖον γεννάω κλίνη ἀλλά ξύλον , ἐπεί ὁ μέν κλίνη οὐ εἰμί φυσικός εἶδος ἀλλά τεχνητός , ὁ δέ ξύλον ὁ μέν κλίνη ὕλη εἰμί ὡς τεχνητός , αὐτός δέ κατά ἑαυτοῦ φυσικός εἰμί εἶδος , ὥσπερ ἄνθρωπος καί σῖτος καί ὁ λοιπός . Τρίτος ὁ φύσις εἰμί σημαίνω ὁ ἐπί ὁ γένεσις καί ὁ ὁδός ὁ ἐπί ὁ εἶδος ( ὁ γάρ βλάστη καί ἔκφυσις ὁ καρπός φύσις καλέω εἴωθα ) , ἐκ ὅς πάλιν δείκνυμι , ὅτι ὁ εἶδος εἰμί φύσις , οὐ ὁ ὕλη . πᾶς γάρ γένεσις παρώνυμος ἀπό ὁ εἶδος ἐπί ὅς κινέω ὁ ἐπωνυμία ἔχω · λεύκανσις γάρ λέγω ὁ ἐπί λευκότης ὁδός , ἐκ ὁ τέλος ἐπί ὅς ὁ κίνησις ὀνομάζω ὁ ὁδός , καί οὐ ἐκ ὅς κινέω μέλανσις . ὁμοίως δέ καί ὁ ἐπί θερμότης ὁδός θέρμανσις . καί ἐπί ὁ γένεσις οὖν ὁ φυτός ἀπό ὁ τέλος ὁ γένεσις καλέω . ἐπεί οὖν ἐπί φύσις σπεύδω , οὐ δύναμαι δέ παρώνυμος ὀνομάζω φύσανσις διά ὁ κακοφωνία , ὁμώνυμος ὁ τέλος φύσις καλέω . δῆλος οὖν καί ἐντεῦθεν , ὅτι ὁ εἶδος φύσις · εἰμί γάρ ἐπί εἶδος κινέω , ὁ δέ κινέω ἐκ ὁ τέλος καλέω , καλέω δέ ὁ κίνησις οὗτος φύσις , δῆλος ὅτι ἐπεί εἰς φύσις ὁδεύω , ὁδεύω δέ ἐπί εἶδος , ὁ εἶδος ἄρα φύσις . καθόλου γάρ , ὡς εἶπον , πᾶς ὁ γίγνομαι οὗτος καλέω ἐπί ὅς ὁ γένεσις ἔχω , καί οὐ ἀπό ὅς · βάθρον γάρ λέγω ὑπό ὁ τέκτων γίγνομαι καί οὖον ξύλον , ὅταν σχηματίζω εἰς βάθρον , καί ὅταν ὁ ὕδωρ μεταβάλλω εἰς ἀήρ , ἀήρ φημί γίγνομαι καί οὐ ὕδωρ , καί ἐξαέρωσις ὁ τοιοῦτος παρώνυμος λέγω . οὕτως οὖν εἰμί ὁ ὁ φυτός γένεσις φύσις φημί , δῆλος δήπου ὅτι ὁ εἶδος φύσις εἰμί , εἰμί γε ἐκ ὁ τέλος πᾶς ὁ γένεσις προσαγορεύω . τριχῶς οὖν ὁ φύσις λέγω , ὁ μέν πρῶτος καί κύριος ὁ εἶδος , κατά δύο δέ λόγος ὁ ὕλη , καί τρίτος ὁ γένεσις ὁ ἐπί ὁ εἶδος , δυνατός οὖν ἐπί ἕκαστος οὗτος ὁ ὁρισμός ὁ φύσις ἀποδίδωμι . εἰμί γάρ καί ὁ ὕλη ἀρχή κίνησις καί ἠρεμία ὁ τρόπος οὗτος · ὁ γάρ εἶδος ἀδιαίρετος εἰμί κατά ὁ ἑαυτοῦ λόγος ὁ ὕλη διαίρεσις αὐτός καί διάστασις αἰτία γίγνομαι , ὁ δέ | διάστασις κίνησις εἰμί , ἐπεί δέ διίστημι μέν ὁ εἶδος , οὐ ἐπί ἤπειρος δέ διίστημι ἀλλά μέχρι τις , διά οὗτος καί στάσις εἰμί ἀρχή . καί ὁ εἶδος δέ ἀρχή εἰμί κίνησις καί ἠρεμία . ἐπεί γάρ οὖον πᾶς ὁ αὐτός κινέω κινέω , ἀλλά ἄλλος ἄλλος ὁ μέν γάρ πᾶς κινέω ὁ δέ τις , καί ὁ μέν οὗτος ὁ δέ ἄλλος ) , οὗτος δέ οὐ ὁ ὕλη αἰτία κοινός γάρ πᾶς ὁ ὕλη ) , εὔδηλος δήπου ὅτι ὁ διαφορά ὁ κίνησις ὁ εἶδος εἰμί αἴτιος . εἰμί δέ κίνησις αἴτιος ὁ εἶδος , καί στάσις δηλονότι · οὐ εἰμί γάρ κίνησις ἤπειρος εἷς καί ὁ αὐτός ὁ ἀριθμός . καί ὁ ὁδός δέ ὁ ἐπί ὁ εἶδος δύναμαι λέγω ἀρχή κίνησις καί ἠρεμία , ἀρχή δέ οὐ ὡς αἰτία κίνησις αὐτός γάρ κίνησις εἰμί ) , ἀλλά κατά μέρος , ὡς ἔχω ἐν ἑαυτοῦ καί ὁ πρῶτος ὁ κίνησις μόριον , αὐτός λέγω ὁ πρῶτος βλάστη , καί ὁ τέλος ὁ κίνησις , ἐν ὅς ὁ φυτόν ἀπολαμβάνω ὁ τέλειος ἑαυτοῦ εἶδος ἠρεμέω λοιπός καί οὐκέτι ὡς γίγνομαι κινέω . δοκέω δήω φύσις καί ὁ οὐσία ὁ φύσις εἰμί ἔνιοι εἰμί ὁ πρῶτος ἐνυπάρχω ἀρρύθμιστος κατά ἑαυτοῦ , τουτέστιν ὁ ὕλη · οὗτος γάρ εἰμί ὁ κατά ὁ ἑαυτοῦ λόγος ἀρρύθμιστος . ὁ γάρ ὑπόκειμαι ἕκαστος ὕλη , ἄν προσεχής εἰμί καί εἰδοποιέω , ἀλλά οὖν αρρύθμιστος εἰμί , ὡς πρός ὁ ἐπιγίγνομαι εἶδος , οἷος ὁ ξύλον ὡς πρός ὁ ὁ ἀβάκιον καί ὁ ὁ κλίνη ἀρρύθμιστος εἰμί . ζητέω δέ ἄξιος πῶς ἀνωτέρω εἶπον ὅτι φύσις ἔχω ἐκεῖνος λέγω “ ὅσος τοιοῦτος ἀρχή ἔχω , καί εἰμί οὗτος πᾶς οὐσία ” διά γάρ οὗτος οὐσία μέν δηλονότι ὁ ὁ φύσις ὑπόκειμαι εἰμί λέγω , ὁ δέ φύσις οὐ οὐσία , ἀλλά ἐν ὑπόκειμαι ὁ οὐσία ὁ εἰμί ἔχω ) , νῦν φημί δοκέω δέ ὁ φύσις καί ὁ οὐσία ὁ φύσις εἰμί , ὡς εἰς αὐτός ἄγω ὁ φύσις ὁ οὐσία . λέγω οὖν ὅτι ἄνω μέν οὐσία καλέω αὐτός ὁ αὐθυπόστατος σῶμα , νῦν δέ ὁ εἶδος καθά ὅς ἕκαστος ὁ μερικός οὐσία ὁ εἰμί ἔχω · ὁ γάρ εἰμί ὕδωρ οὖον καθό εἰμί . σῶμα ὑπάρχω , ἀλλά καθό τοιόσδε ἰδέα ἤγουν φύσις ἔχω . οἶδα γάρ αὐτός ὁ Ἀριστοτέλης πολλαχῶς ὁ ὁ οὐσία ὄνομα · τρισσός γάρ εἰμί φημί ὁ μέν κατά ὁ ὕλη , ὡς εἰμί τις λέγω οὐσία κλίνη ὁ ξύλον καί χαλκός ὁ ἀνδριάς , ὁ δέ κατά εἶδος , ὡς ὅταν εἶπον οὐσιόω ὁ πῦρ κατά ὁ θερμός καί ξηρός , ἢ ὁ συναμφότεροι , ὡς ὅταν εἶπον συντίθημι εἰμί ὁ οὐσία ὁ ἄνθρωπος ἐκ Ψυχή καί σῶμα . ἐνταῦθα γοῦν ὁ φύσις οὐσία εἶπον ὁ κατά ὁ εἶδος , κατά ὅς ἕκαστος ὁ εἰμί ἔχω , πρότερος δέ ὁ αὐθυπόστατος , τουτέστι ὁ σῶμα ὁ ἁπλόος ὕλη λόγος ἔχω πρός ὁ ὁ στοιχεῖον εἶδος , ἢ καί ὁ εἰδοποιέω σῶμα καί συντίθημι · ἐν οὗτος γάρ ὁ φύσις ἱδρύω . p . 193a14 ὡς ὁ μέν κατά συμβαίνω ὑπάρχω , ὁ κατά νόμος διάθεσις καί ὁ τέχνη . οὖον φημί ὁ σχῆμα ἰνέω φύσις · κατά συμβαίνω γάρ ὑπάρχω ὁ σχῆμα , καί πάθος τίς εἰμί ὁ ὑπόκειμαι καί ὁ ὕλη γίγνομαι καί ἀπογίγνομαι καί ἄλλοτε ἄλλος ὑπάρχω , ὁ δέ ὕλη εἰμί ὁ φύσις διά ὁ διαμένω ἀεί οὗτος πάσχω καί ἄλλοτε ἄλλος σχῆμα καί πάθος δέχομαι . εἶπον δέ ὡς ὁ μέν κατά συμβαίνω ὑπάρχω , οὗτος φημί ἐπάγω ὁ κατά νόμος διάθεσις καί ὁ τέχνη , ὁ εἶδος λέγω ὁ Κλιν εἰμί ; ὅτι διατίθημι ὡς εἄν ὁ ὁ τέχνη νόμος δοκέω . γράφω δέ καί ὁ κατά ῥυθμός διάθεσις · κατά τις γάρ συμμετρία ὁ ὁ μέρος πρός ἀλλήλων ἀναλογία ὁ εἶδος ἀποτελέω ὁ κλίνη . εἰμί δέ εἰμί ὁ κατά νόμος , σημαίνω ὁ θέσις καί μή φύσις διάθεσις · ὡς γάρ δοκέω ὁ τεχνίτης , διατίθημι ὁ τεχνητός ὁ σχῆμα οὖον φύσις οὖς , ἀλλά ἐπίνοια καί νόμος προαίρεσις γίγνομαι . p . 193a17 εἰμί δέ καί οὗτος ἕκαστος πρός ἕτερος τίς ὁ αὐτός οὗτος πάσχω . ὅς ἄν τις ἀπορέω πρός ὁ λέγω ὁ ὕλη εἰμί ὁ φύσις , οὗτος καί ἀπορέω καί ἐπιλύω . εἶπον γάρ ἄν τις εἰ οὗτος φημί ὕλη ὁ ἐπιδιαμένω , καί διά οὗτος ὁ μέν ξύλον ὡς ἐπιδιαμένω φύσις ὁ δέ εἶδος ὡς φθείρω οὐκέτι , οὐδέ ὁ ξύλον φύσις εἄν εἰμί ὁ κλίνη οὐδέ ὁ χαλκός ὁ ἀνδριάς · καί γάρ ὁ ξύλον φθείρω εἰς γῆ τυγχάνω ἀναλύω ἐκεῖνος ἐπιδιαμένω , ὁ δέ εἶδος ὁ ξύλον ἀφανίζω , οἷος ἐν ὁ καίω , καί ὑπολιμπάνω ὁ τέφρα ὅστις γῆ εἰμί . ὁμοίως καί ὁ χαλκός φθείρω εἰς ὕδωρ ἀναλύω , ἐπεί καί τήκω ὑγρός γίγνομαι . ὥστε οὐδέ ὁ χαλκός ὁ ἀνδριάς ὕλη , οὐδέ ὁ κλίνη ὁ ξύλα.’ φημί οὖν ὅτι οὗτος ἀληθής εἰμί · ὁ μέν γάρ ἀνδριάς ἢ ὁ κλίνη ὕλη ὁ ξύλον ἢ ὁ χαλκός , αὐτός δέ πάλιν οὗτος ἕτερος τίς εἰμί ὕλη . ὥστε ὁ μέν κλίνη καί ὁ ἀνδριάς φύσις ὁ ξύλον καί ὁ Χάκος , οὗτος δέ αὐτός πάλιν ἕτερος τίς εἰμί φύσις · διό , φημί , ὁ φυσικός ὁ μέν ὁ γῆ νομίζω εἰμί φύσις ὁ εἰμί , ὁ δέ ὁ ὕδωρ , ὁ δέ ἄλλος τίς ὁ στοιχεῖον ἢ εἷς ἢ πλείων , ὅσπερ ἄν τις ὡς ὕλη ὑπόκειμαι ὁ γίγνομαι νομίζω . p . 193a26 καί οὗτος μέν ὁστισοῦν ἀίδιος · οὖον γάρ εἰμί μεταβολή αὐτός ἐκ ἑαυτοῦ . ὅπερ ἄν τις νομίζω ὑπόκειμαι ὡς ὕλη ὁ ἄλλος , οὗτος καί ἀίδιος εἰμί ὑποτίθημι ἐκ ἀνάγκη · δεῖ γάρ ὁ πρῶτος ἀρχή ἀίδιος εἰμί καί ἀμετάβλητος , ὁ δέ ἄλλος πᾶς ὁ ἐκ οὗτος γενητός εἰμί καί φθαρτός . καί ὁ πλείων δέ ὁ ὑλικός ἀρχή ὑποτίθημι , ἀίδιος καί αὐτός οὗτος ὑποτίθημι · καί μεταβάλλω μέν καί ὁ πάθος καί ὁ διάθεσις εἰς ὁ ἐκ αὐτός σύγκειμαι , αὐτός μέντοι ἀμετάβλητος εἰμί εἰς ἀλλήλων . οὐδείς γάρ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον Ἐμπεδοκλῆς , ὅσπερ πρῶτος ἀρχή ὑποτίθημι , ἐγώ . ταβάλλω λέγω εἰς ἀλλήλων · ἀμετάβλητος γάρ εἰμί . p . 193a28 ἕνος μέν οὖν τρόπος ὁ φύσις οὗτος λέγω , ὁ πρῶτος ἕκαστος ὑπόκειμαι ὕλη ὁ ἔχω ἐν ἑαυτοῦ ἀρχή κίνησις καί μεταβολεύς . συμπεραίνω ὁ εἴρω , ὅτι κατά εἷς τρόπος φύσις λέγω εἰμί ὁ πρῶτος ἕκαστος ὁ φυσικός ὑπόκειμαι ὕλη . ὁ ὁ ἔχω ἐν ἑαυτοῦ ἀρχή κίνησις καί μεταβολεύς σημαίνω ὁ φυσικός · οὗτος γάρ εἰμί ὁ ἔχω ἐν ἑαυτοῦ ἀρχή κίνησις καί μεταβολεύς . τίθημι δέ ἐφεξῆς καί ὁ δύο σημαίνω , ὁ κατά ὁ εἶδος , ὅσπερ καί κύριος εἰμί φύσις . p . 193a31 ὥσπερ γάρ τέχνη λέγω ὁ κατά τέχνη καί ὁ τεχνητός . ὁ πρῶτος ἐπιχείρημα , ὅτι ὥσπερ ἐπί ὁ τεχνητός τότε λέγω ἕκαστος ἀπολαμβάνω ὁ ἑαυτοῦ τέχνη , ὅταν ἀπολαμβάνω ὁ τεχνητός εἶδος , οὗτος καί ἐπί ὁ φυσικός τότε ἔχω ἕκαστος ὁ ἑαυτοῦ φύσις , ὅταν ἀπολαμβάνω ὁ φυσικός εἶδος · οὖον γάρ ὁ ξύλον ὁ αρρύθμιστος καί ὁ χαλκός , ἐπεί δύναμις πλοῖον εἰμί ἢ ἀνδριάς , ἔχω πω ὁ ὁ ἀνδριάς ἢ ὁ ὁ κλίνη εἶδος , ἀλλά ὁ σχῆμα καί ὁ μορφή · οὗτος γάρ εἰμί ὁ κατά τέχνη γίγνομαι . ὥσπερ οὖν ἐπί οὗτος ἔχω , οὗτος καί ἐπί ὁ φυσικός ἔχω · οὖον γάρ ὁ δύναμις σάρξ οὗτος ἔχω ὁ φύσις ὁ σάρξ , ἀλλά ὁ ἐνέργεια γίγνομαι σάρξ , εἰμί δέ ἅμα ὁ ὁ εἶδος λαμβάνω καί ὁ ἑαυτοῦ φύσις ἕκαστος λαμβάνω , ὁ εἶδος ἄν εἰμί σάρξ . πρίν εἄν λαμβάνω ὁ εἶδος ὁ κατά ὁ λόγος . ἐπεί λέγω εἶδος ὁ ἐπί ὁ μορφή , κατά ὅς δυσειδής ἢ εὐειδής τις φημί , διά οὗτος προστίθημι ὁ κατά ὁ λόγος , κατά ὅς ὁρίζω ἀποδίδωμι ὁ τίς εἰμί ἕκαστος . ὁ μορφή καί ὁ εἶδος , οὖον χωριστός εἰμί ἀλλά ἢ κατά ὁ λόγος . οὗτος ὁ εἶδος , φημί , ὅσπερ φημί φύσις εἰμί , οὖον φημί χωριστός ὁ ὑπόστασις εἰμί , ἀλλά μόνος ὁ ὁριστικός λόγος καί ὁ ἐπίνοια . ὁ δέ ἐκ οὗτος φύσις μέν οὐ εἰμί , φύσις δέ , οἷος ἄνθρωπος . ὁ ἑκτεύς ὕλη ὁ εἶδος σύγκειμαι οὐκέτι λέγω φύσις , ὥσπερ ἑκάτερος ὁ ἁπλόος , ἀλλά φύσις . p . 193b6 καί μᾶλλον οὗτος φύσις ὁ ὕλη · ἕκαστος γάρ τότε λέγω ὅταν ἐντελέχεια εἰμί , μᾶλλον ἢ ὅταν δύναμις . ὁ δύο ἐπιχείρημα . ἕκαστος τότε λέγω εἰμί , ὅταν ἀπολαμβάνω ὁ ἑαυτοῦ εἶδος · ἕκαστος τότε λέγω εἰμί , ὅταν ἀπολαμβάνω ὁ ἑαυτοῦ φύσις · ὁ ἀπολαμβάνω ἄρα ὁ ἑαυτοῦ εἶδος ἀπολαμβάνω ὁ ἑαυτοῦ φύσις . εἰμί δέ ὁ ῥητός οὗτος πρός ὁ ἀνωτέρω συνεχής · εἶπον γάρ ὅτι ἰή μορφή καί εἶδος φύσις , ἐπάγω καί μᾶλλον οὗτος φύσις ὁ ὕλη , τουτέστιν ὁ μορφή . ὁ δέ ἄλλος διά μέσος “ ὁ δέ ἐκ οὗτος φύσις μέν οὐ εἰμί , φύσις δέ , οἷος ἄνθρωπος ” . p . 193b8 ἔτι γίγνομαι ἄνθρωπος ἐκ ἄνθρωπος , ἀλλά οὖον κλίνη ἐκ κλίνη . ὁ τρίτος ἐπιχείρημα . διά ὅς κατασκευάζω αὐτός ὅτι ὁ ὕλη φύσις , διά οὗτος αὐτός κατασκευάζω ὅτι μᾶλλον ὁ εἶδος ἢ ὁ ὕλη , ὥσπερ εἴρω . ἔτι ὁ φύσις ὁ λέγω ὡς γένεσις ὁδός εἰμί εἰς φύσις . ὅτι καί ἐκ ὁ τρίτος σημαίνω ὁ φύσις , ὁ ἐπί ὁ ἔκφυσις , δείκνυμι μᾶλλον κύριος ὁ εἶδος φύσις εἰμί ἢ ὁ ὕλη . p . 193b13 06 γάρ ὥσπερ ὁ ἰάτρευσις λέγω οὐ εἰς ἰατρικός ὁδός , ἀλλά εἰς ὑγεία . οὐχ ὥσπερ , φημί , ὁ ἰάτρευσις ὁδός μέν εἰμί εἰς ὑγεία , καλέω δέ οὐ ἀπό ὁ τέλος ἀλλά ἀπό ὁ ποιέω ὁ ἰατρικός , οὗτος καί ἐπί ὁ γένεσις ὁ ἐπί ὁ εἶδος ἔχω , ἀλλά ὥσπερ ὁ ὑγίανσις ἐκ ὁ τέλος ὀνομάζω , οὗτος δέ καί ὁ φύσις ἀπό ὁ εἰς φύσις ἄγω ὀνομάζω . ἄγω δέ εἰς εἶδος · ὁ εἶδος ἄρα φύσις . ἀλλά οὐδέ ὁ ὁ ὑγίανσις καλέω καί ἀπό ὁ ποιέω ἰάτρευσις ἐναντίος τίς ἔχω ὁ παρά αὐτός λέγω , ἁρμόζω δέ μᾶλλον · ἐπί μέν γάρ ὁ κατά τέχνη , ἐπεί ἄλλος εἰμί ὁ | ἀποτελέω καί ἄλλος ὁ ἀποτελέω , εἰκότως ἐκ ἑκάτερος καλέω ὁ γένεσις καί ὁ ὁδός ὁ ἐπί ὁ εἶδος οἷος ὁ ἐπί ὑγεία ὁδός καί ἀπό ὁ ποιέω ἰάτρευσις καί ἀπό ὁ τέλος ὑγίανσις ) , ἐπί δέ ὁ φυσικός πρᾶγμα , ἐπεί αὐτός εἰμί ὡς ἐπί ὁ πολύς ὁ ποιέω ὁ γίγνομαι ὡς καί αὐτός ἐφεξῆς εἴρω πολλάκις ὁ ποιητικός καί ὁ εἰδικός καί ὁ τελικός εἰς αὐτός ἔρχομαι · ἄνθρωπος γάρ ἄνθρωπος γέννα ) , εἰκότως εἷς ἔχω ὁ ἐπωνυμία ὁ γένεσις . εἴτε οὖν ἐκ ὁ ποιέω καλέω εἴτε ἐκ ὁ γίγνομαι , ἐπεί αὐτός ὁ ποιέω ὁ γίγνομαι , πλήν ὁ ἐκ σῆψις καί ὅσος ἐπίνοια ἄνθρωπος νοθεύω , ὡς ἐπί ἡμίονος ἔχω ἐπί οὗτος δέ ὁ ποιέω αὐτός πως ὁ γίγνομαι ) , οὐδείς κακός δείκνυμι ὅτι ἐπί ὁ εἶδος φέρω μᾶλλον ὁ ὄνομα ἢ ἐπί ὁ ὕλη . p . 193b15 Ἀνάγκη μέν γάρ ἀπό ἰατρικός οὐ εἰς ἰατρικός εἰμί ὁ ἰάτρευσις . ὅς λέγω τοιοῦτος εἰμί · ἐπεί ὁ γένεσις καί ὁ ὁδός καί ἀπό ὁ τέλος καλέω καί ἀπό ὁ ἀπό ὅς γίγνομαι ὡς ποιητικός αἴτιος , ὁ μέν ἰάτρευσις ἀπό ἰατρικός φημί ὁδός , οὐ εἰς ἰατρικός · οὖον γάρ ὁ ἐπί ὁ ἀρχή ὁδός σημαίνω , ἀλλά ὁ ἀπό ὁ ἀρχή · ὥστε καί ὁ ἰάτρευσις ὁ ἀπό τις μέν ἐπί τίς ὁδός σημαίνω καλέω ἀπό ὁ ἀπό ὅς , ὥσπερ καί ὁ φύσις . ἀλλά οὐ οὕτως ὁ φύσις , λέγω δή ὁ ἔκφυσις · καί αὐτός γάρ ὁδός εἰμί ἀπό τις εἰς τίς , οὐ ἐκ ὁ ἀπό ὅς ἔχω ὁ ἐπωνυμία , ἀλλά ἐκ ὁ εἰς ὅς . οὐ οὕτως δέ ὁ φύσις ἔχω πρός ὁ φύσις . οὐ ὥσπερ ὁ ἰάτρευσις ἔχω πρός ὁ ἰατρικός , οὕτως ὁ φύσις , λέγω δή ὁ ἔκφυσις , πρός ὁ φύσις · ὁ μέν γάρ ἰάτρευσις οὖον ὁ ἐπί ἰατρικός , ἀλλά ὁ ἀπό ἰατρικός σημαίνω ὁδός , ὁ μέντοι φύσις οὖον ὁ ἀπό φύσις , ᾠόν ὁ ἐπί φύσις σημαίνω ὁδός . p . 193 b 16 ἀλάομαι φύω ἐκ τις εἰς τίς ἔρχομαι ἡηʹ φύω · εἰς τίς οὖν φύω ; ο ὁ δύναμαι καί παραδιαζευκτικός εἰμί , ἵνα εἰμί οὗτος ’xo γίγνομαι ἐκ τις εἰς τίς ἔρχομαι ἤγουν φύω αὐτός γάρ ἀμφότερος ) , δύναμαι δέ καί ἐπίρρημα εἰμί προσγράφω ὁ ἰ ἀντί ὁ καθό φύω · καθό φύω , εἰς τίς ἔρχομαι . εἰς τίς οὖν φύω ; φημί , οὐ εἰς ὁ ἐκ ὅς , τουτέστιν εἰς ὁ ὕλη , ἀλλά εἰς ὁ εἰς ὅς , τουτέστι ὁ εἶδος . εἰμί τοίνυν καθό φύω εἰς εἶδος ἔρχομαι , ἔοικα ἐκ ὁ τέλος οὕτως ὀνομάζω , ὥσπερ ὁ ὑγίανσις καί ὁ λεύκανσις · εἰμί δέ οὗτος , ὁ εἶδος ἄρα φύσις εἄν εἰμί , ὥσπερ οὖν καί ὁ ὁ ὑγίανσις τέλος ὑγεία καί ὁ ὁ λεύκανσις λευκότης . p . 193b18 ὁ δέ μορφή καί ὁ φύσις διχῶς λέγω · καί γάρ ὁ στέρησις εἶδος πως εἰμί . δείκνυμι ὅτι ὁ εἶδος μᾶλλον φύσις , βούλομαι εἶπον ποσαχῶς ὁ εἶδος λέγω , καί φημί ὅτι διχῶς · λέγω γάρ πάλιν πως , φημί , καί ὁ στέρησις εἶδος , ἤτοι στέρησις λέγω ὁ χείρων ὁ ἐναντίος πολλαχοῦ γάρ καί ἐν οὗτος ὁ πραγματεία ὁ μέν ἀγαθός ὁ ἐναντίος εἶδος καλέω ὁ δέ χείρων στέρησις · διό καί ὁ ἐκ μέλας μέν εἰς λευκός μεταβολή ἀπλόος γένεσις καλέω τις δέ φθορά , ὁ δέ ἐκ λευκός εἰς μέλας ἁπλόος μέν φθορά τις δέ γένεσις ) , ἢ οὖν οὗτος φημί , ἢ καί ὁ κύριος στέρησις εἶδος καί μορφή καλέω διά ὁ διάθεσις εἰμί τις ὁ ὑπόκειμαι . εἰμί μέν γάρ μή πᾶς ὁ εἰμί εἶδος εἰμί ἀλλά εἰμί τις καί ἀνείδεος , δῆλος ὅτι οὐ εἶδος ὁ στέρησις , εἰμί δέ πᾶς ὁ ὁπωσοῦν εἰμί εἶδος καλέω εἰς αὐτός ἄγω ὁ εἰμί ὁ εἶδος , δῆλος ὅτι ἐπεί οὐ εἰμί ὁ μηδαμός μηδαμῶς εἰμί ὁ στέρησις ἀλλά ὁ πῇ εἰμί , καί πῇ εἶδος ἄν εἰμί . διάκειμαι γάρ καί μορφόω πως κατά αὐτός ὁ ὑπόκειμαι · διατίθημι γάρ πως καί ὁ τυφλότης ὁ ὑπόκειμαι καί πᾶς στέρησις . ἐπεί οὖν πᾶς διάθεσις ὁ ὑπόκειμαι εἰμί ὅτε μορφή ὁ ὑπόκειμαι καί εἶδος λέγω , διά οὗτος αὐτός οὗτος ἐπισημαίνω . p . 1931)20 εἶδον εἰμί ὁ στέρησις καί ἐναντίος τίς περί ὁ ἀπολάω γένεσις ἢ μή εἰμί , ὕστερος ἐπισκεπτέος . περι ὁ ἀπολάω γένεσις φημί ὁ ὁ οὐσιώδης . ἐν μέν γάρ ὁ πρῶτος λόγος , ὅτι ἐκ ἀντίκειμαι ὁ γένεσις δείκνυμι ὁ οὐσιώδης · ἐκ ἀσυνθεσία γάρ φημί ὁ συντίθημι οὐσία καί ἐκ ἀναρμοστία , ὅσπερ στέρησις οὐ ἐναντίος εἰμί . εἰμί τοίνυν ὁ στερέω , ἐκ ὅς ὁ οὐσία γίγνομαι , ἐναντίος εἰμί ὁ γίγνομαι , ὕστερος ἐπισκοπέω · καί ὑπερτίθημι οὗτος ἐν ὁ περι γένεσις Κῶς φθορά βιβλίον , ἐν ὅς δείκνυμι ὅτι πάντως πᾶς γένεσις ἐκ ἐναντίος , καί τίς ὁ ἐναντίος καί πόσος ἐκ ὅς ὁ γένεσις . ὡς ἐν ἢ μή ἀποδείκνυμι ἐν οὗτος ὅτι ἐκ ἐναντίος , ἀλλά μόνος ἐκ ἀντίκειμαι , ἢ μή ἱκανῶς ἀποδείκνυμι , ὑπερτίθημι οὗτος ἐν ὁ περι γένεσις καί φθορά βιβλίον . p . 193b22 ἐπεί δέ διά-ὁρίζω ποσαχῶς λέγω ὁ φύσις , μετά οὗτος θεωρητέον διαφέρω ὁ μαθηματικός ὁ φυσικός . εἶπον ὅτι τριχῶς ὁ φύσις λέγω , καί ὁ εἶδος καί ὁ ὕλη καί ὁ γένεσις ὁ ἐπί ὁ εἶδος , καί ὅτι μᾶλλον κύριος ὁ εἶδος φύσις , καί ὁ ἄλλος δέ δύο ὅς τε ὕλη καί ὁ γένεσις διά ὁ εἶδος ἔχω ὁ φύσις εἰμί , ὁ μέν ὕλη διά ὁ ἐπιτήδειος εἰμί εἰς ὁ δέχομαι ὁ εἶδος ὁ δέ γένεσις ὡς εἰς αὐτός ἄγω , ἐπεί ὁ φυσιολογία μόριον εἰμί ὁ θεωρητικός μέρος ὁ φιλοσοφία , ὁ δέ θεωρητικός διαιρέω εἰς φυσιολογία εἰς μαθηματικός εἰς θεολογία , βούλομαι ἐντεῦθεν διακρίνω ὁ φυσιολογικός ὁ μαθηματικός καί ὁ θεολογικός · ἐπιστήμων γάρ εἰμί ὁ διαλαμβάνω περί ὁ ὑποβάλλω αὐτός πρᾶγμα ἀποκρίνω ὁ δοκέω μέν ὑποβάλλω , μή ὑποβάλλω δέ . ἐπεί οὖν ὁ ἐπιστήμη αὐτός γνῶσις τις εἰμί , ὁ δέ γνῶσις εἶδος εἰμί γνῶσις ἄν γάρ εἰμί ὁ ἀνείδεος γνῶσις , καί οὗτος ἐκ ὁ ὁ εἶδος γνῶσις γιγνώσκω · ἢ γάρ κατά ἀναλογία ἢ κατά ἀφαίρεσις , ὡς εἴρω πρότερος , ὁ ἀνείδεος γιγνώσκω ) , διά οὗτος οὖν εἰκότως ὁ διάκρισις ὁ ἐπιστήμη οὗτος ποιέω . διακρίνω δέ οὖον πᾶς ἀλλήλων , ἀλλά ὁ φυσιολογία μόνος ὁ λοιπός , οὐκέτι δέ καί ὁ ἄλλος ἑαυτοῦ . καί διακρίνω πρῶτος ὁ μαθηματικός ἐπιστήμη ὁ φυσιολογία , καί φημί ὅτι οὖον οὗτος διακρίνω ὁ φυσιολογία ὁ μαθηματικός , ὅς δοκέω ὁ πολύς . καί ἐντεῦθεν δείκνυμι ὁ ἀναγκαῖος ὁ διάκρισις ὁ ἐπιστήμη οὗτος · εἰμί γάρ ὁ δοκέω αὐτός διάκρισις ὅμως οὐ εἰμί διάκρισις , δῆλος δήπου ὅτι ἀναγκαῖος ὁ ὁ διάκρισις λόγος αὐτός . νομίζω δέ διακρίνω φυσιολογία μαθηματικός , ὁ ὁ μέν φυσιολογία περί ὁ οὐσία ὁ πρᾶγμα καταγιγνώσκω , μαθηματικός δέ περί ὁ πάθος καί ὁ σχῆμα , οὗτος δέ , φημί , οὐ εἰμί ἀληθής · καί ὁ φυσιολόγος γάρ φαίνω μή μόνος περί ὁ οὐσία διαλέγω , ἀλλά καί περί σχῆμα καί πάθος . αὐτός γοῦν ἐν ὁ περι οὐρανός οὖον μόνος περί ὁ οὐσία ὁ οὐράνιος ἀποδείκνυμι , ὅτι εἰμί ἕτερος τις παρά ὁ τέσσαρες στοιχεῖον , ἀλλά ὅτι καί σφαιρικός ἔχω κατά φύσις ὁ σχῆμα , καί ὅτι κυκλοφορικός , καί περί ὁ στοιχεῖον δέ διαλέγω οὖον μόνος Ποίας ἕκαστος εἰμί οὐσία , ἀλλά ὅτι καί σφαιρικός πᾶς , ἐν ὅς χαρίεις γραμμικός ἀποδείκνυμι καί περί ὁ ὕδωρ καί ὁ γῆ ὅτι σφαιρικός . ὥστε εἰμί καί ὁ φυσιολόγος διαλέγω οὖον μόνος περί ὁ οὐσία , ἀλλά καί περί ὁ συμβεβηκός ὁ οὐσία , ἔοικα μή δικκρινω οὗτος ὁ φυσιόλογος ὁ μαθηματικός . τίς οὖν διακρίνω ; φημί οὖον ὁ περί διάφορος διαλέγω , ἀλλά ὁ τρόπος ὁ διδασκαλία , ὅτι ὁ μέν μαθηματικός διαλέγω περί ὁ σχῆμα καί ὁ συμβαίνω αὐτός μηδείς προσεπινοέω ἐν οποιαφηποος ὕλη οὗτος ὑπάρχω , ἀλλά χωρίζω αὐτός πᾶς ὕλη ὁ διάνοια οὗτος ὁ συμβαίνω αὐτός θεωρέω , ὁ μέντοι φυσικός ἐπινοέω ὁ σχῆμα καί ὁ λοιπάς ὁ πάθος , ὡς ἐν ὕλη αὐτός θεωρέω · ἢ γάρ ἐν οὐρανός ἢ ἐν ἥλιος ἢ ἐν γῆ ἢ ἐν ἄλλος τις ὁ φυσικός σῶμα . ὁ γοῦν Θεοδόσιος ἐν ὁ Σφαιρικός διδάσκω ὁ συμβαίνω πάθος ὁ σφαῖρα οὐδείς προσλογίζομαι ὕλη , ἀλλά χωρίζω πᾶς οὐσία ὁ σφαιρικός σχῆμα οὗτος ὁ συμβαίνω αὐτός ἐπισκέπτομαι , ὅτι ἐάν σφαῖρα ἐπίπεδος τέμνω κύκλος ποιέω , καί ὅσος ἄλλος . ὁ δέ Αὐτόλυκος περι κινέω σφαῖρα γράφω καί ὅσος συμβαίνω ὁ κινέω σφαίρα , μερικός εἰμί ὁ Θεοδόσιος καί μᾶλλον ὁ φυσικός προσεγγίζω ὁ γάρ κίνησις ἐγγύς πως εἰμί ὁ οὐσία ) · εἰμί γάρ καί μή ἐπινοέω οὐσία τις ἐν ὁ κινέω σφαῖρα , ἀλλά οὖν σύνθεσις τις λαμβάνω ὁ σχῆμα καί ὁ κίνησις , καί οὗτος ἐγγύς πως εἰμί ὁ οὐσία . εἰμί οὗτος μερικός ὁ Εὐκλείδης Φαινόμενον καί ἁπλόος πᾶς ἀστρονομία · ἐνταῦθα γάρ καί ὁ οὐσία αὐτός συνεπινοέω . οὐρανός γάρ κίνησις καί ἥλιος καί ὁ λοιπός ἀστήρ προσλογίζομαι · οὖον γάρ ἀπλόος κίνησις σφαῖρα ἐπισκοπέω , ἀλλά ὁ ἀπλανής ἢ ὁ Κρόνιος ἢ ἄλλος τις , καί ὁ σχέσις αὐτός ὁ πρός ἀλλήλων . καί εἰμί ὁ μέν ἄκρος ὁ μαθηματικός εὐδιάκριτος καί χωρίζω ὁ φυσιολογία οἷος εἰμί ὁ Θεοδόσιος σφαιρικός , ὁ Εὐκλείδης πνίξ βιβλίον , ὁ ἀριθμητικός · παντελῶς γάρ ἐν οὗτος ὕλη οὐδείς μνήμη ) , ὁ δέ περιπέζιος αὐτός πως ἐγγύς εἰμί ὁ φυσιολογία · καί γάρ ὁ ἀστρονόμος ὡς ἥλιος σχῆμα θεωρέω καί ὡς ἥλιος κίνησις καί μέγεθος αὐτός , καί ὁ φυσιολόγος δέ ὡσαύτως . τίς οὖν ὁ διαφορά ; ὅτι εἰμί καί περί ὁ αὐτός διαλέγω καί ὡς ὁ αὐτός ὑπάρχω , ἀλλά ὁ μέν φυσιολόγος ὅτι ὁ τοιοῦτος σχῆμα καί ὁ κινέω ὁ τοιοῦτος οἰκεῖος καί συμφυής ὁ τοιοῦτος οὐσία , λέγω δή ὁ πέμπτος διά οὗτος γάρ σφός - Ρικά τε καί κυκλοφορικός , ἐπεί μήτε ἐκ εἷς μήτε ἐκ πᾶς ὁ στοιχεῖον , ἀλλά ἕτερος τις ὁ πέμπτος σῶμα εἰμί , καί ὅτι ἀγαθός αὐτός ὁ τοιοῦτος σχῆμα καί ὁ κίνησις ) , ὁ δέ μαθηματικός ἀπλόος κινέω ἥλιος θεωρέω , μή προσλογίζω εἴτε προσφυής ὁ κίνησις αὐτός ἢ ὁ σχῆμα ὁ οὐσία , ἢ μή , ὥστε ἄν ὁποῖος ποτέ εἰμί οὐσία ὁ οὕτως σχηματίζω καί κινέω , ὁ αὐτός ἄν συμβαίνω . ἀλλά οὐδέ εἰμί ἀγαθός αὐτός ἢ μή ὁ τοιοῦτος οἶδα , ἀλλά ἐν αὐτός μέν θεωρέω ὁ κινέω καί ὁ σχῆμα , οὗτος δέ κἀν εἰμί πύρινος εἰμί ὁ κινέω ἢ ἄλλος τις οὐσία , ἀμελέω ὁ δείκνυμι ἐν ὁ καθολικός μαθηματικός ἐπιστήμη προσαρμόζω οὗτος · οἷος ὅτι , ἐπεί δείκνυμι ὅτι πᾶς σφαῖρα τοῖος τέμνω ὅδε πάσχω , καί ἐπί ὁ πρόκειμαι ἄρα σφαῖρα ὁ αὐτός οὗτος ἁρμόζω . οὕτως ἐκτός ὕλη αὐτός σκοπέω , ἄν ὡς ἐν ὁ οὐρασωμάτων νίον θεωρέω γίγνομαι . καί ὁ μέν φυσικός ὁ ποιός μόνος ὁ κίνησις ἐπισκοπέω , ὁ δέ μαθηματικός καί ὁ ποσός . ὥσπερ οὖν καί ἐν ὁ ἀποδεικτικός δείκνυμι ὅτι ὁ ἀπόδειξις ὁ καθόλου εἰμί καί οὐδείς εἰμί ὁ μερικός ἀποδεικτικός , ἀπορέω μήποτε οὖν ὁ ἀστρονομία οὐ εἰμί ἀποδεικτικός · ὅσος γάρ περί ἔκλειψις ἥλιος καί σελήνη καί ὁ ὁ ἄλλος ἀστήρ κίνησις λέγω , περί μερικός τίνω λέγω περί ἥλιος ἢ σελήνη ἢ ἄλλος τις ὁ ἀστήρ ἢ ὅδε ὁ σφαῖρα . ἐπιλύω οὖν ὁ ἀπορία φημί ὅτι , εἰμί καί περί μερικός ποιέω ὁ λόγος ὁ ἀστρονόμος , ἀλλά οὐ ὡς περί μερικός , ἀλλά ὡς καθολικός τίνω ὁ συμβαίνω αὐτός ἐξετάζω · δείκνυμι γάρ , φέρω εἶπον , ὅτι ὁ σύνοδος μέν ἥλιος καί σελήνη ποιέω ἡλιακός ἔκλειψις , καί ὁ τοιόσδε αὐτός σχέσις σεληνιακός , οὐ οὗτος οὗτος ἀποδείκνυμι , ὅτι ἐπεί εἷς ἥλιος εἰμί καί εἷς σελήνη , οὗτος οὗτος συμβαίνω , ἀλλά εἰμί καί μύριοι εἰμί ἥλιος καί σελήνη τοσοῦτος , ὁ αὐτός ἄν συμβαίνω . ὥσπερ οὖν ἐν οὗτος περί μερικός ποιέω ὁ λόγος ὁ ἀστρονόμος καί εἷς ἥλιος ἐξετάζω καί εἷς σελήνη , οὐ ὡς περί μερικός ἀλλά ὡς καθολικός τίνω ποιέω ὁ λόγος , οὗτος κἀν ὡς ἡλιακός σφαῖρα ἢ κίνησις ἐξετάζω , οὐ ἀπλόος ὡς ὁ ἡλιακός οὐσία ὑπάρ - χουω ἐξετάζω , ἀλλά ἁπλόος τοῖος κινέω σφαῖρα ὁ συμβαίνω ἐξετάζω , χωρίζω ὁ ἐπίνοια ὁ σχῆμα καί ὁ κινέω ὁ οὐσία . καί οὗτος μέν , φημί , οὐδείς ἄτοπος ποιέω Χωρίζοντες ὁ ἐπίνοια ὁ πάθος ὁ οὐσία · φύω γάρ κατά ἐπίνοια ὁ ὑπόκειμαι διαιρέω . εἰμί μέν γάρ Χωρίζοντες ὑπόστασις αὐτός δίδωμι , ψεῦδος ἄν αὐτός καί ἀδύνατος ἀκολουθέω , ἐπεί δέ ὁ ἐπίνοια μόνος ὁ διάκρισις αὐτός ποιέω φύζω γε ὁ ἐπίνοια χωρίζω , οὐδείς ἄτοπος ἕπω ὁ τοιοῦτος διάκρισις . οὗτος μέν οὖν , φημί , οὐδείς ἄτοπος ποιέω , ὁ δέ ὁ εἶδος , φημί , Χωρίζοντες , ὅσπερ οὐδέ κατά ἐπίνοια χωρίζω φύω , καί μή μόνος ὁ ἐπίνοια Χωρίζοντες ἀλλά καί ὑπόστασις αὐτός κατά ἑαυτοῦ παρέχω , οὗτος μάλιστα ἁμαρτάνω ὁ ἀδύνατος ὑποτίθημι · ὁ μέν γάρ πάθος οὐδείς συντελέω εἰς ὁ ὁ οὐσία λόγος , ἀλλά ἴδιος ἔχω ὁ ὁ εἰμί ἑαυτοῦ λόγος καί χωρίζω ὁ ἐπίνοια κατά οὗτος ὁ οὐσία , οὐδείς ἄτοπος εἰμί χωρίζω ὑπό ὁ μαθηματικός ὁ ἐπίνοια οὖον ὁ ὑπόστασις , στάσις , ὁ μέντοι φυσικός εἶδος , οἷος ὁ ἄνθρωπος ὁ ἵππος ὁ λίθος καί ὁ λοιπός , οὐδέ κατά ἐπίνοια ὁ ὑπόκειμαι ὕλη χωρίζω δύναμαι · ὅταν γάρ ἐπινοέω ὁ εἶδος ὁ σάρξ , εὐθύς μετά ὁ τοιόσδε κρᾶσις ὁ στοιχεῖον ἐπινοέω ὁ ὑγρός αὐτός ὁ αἱματώδης ὁ μαλακός , καί ἐπί ὁ ἄλλος ὡσαύτως . δῆλος δέ , φημί , ἐκ ὁ ὁρισμός · σφαιρικός μέν γάρ σχῆμα ἢ κίνησις ἢ ἄλλος τις ὁ πάθος , οἷος καμπυλότης ἢ εὐθύτης , ὁ ὁρισμός ἀποδίδωμι τις οὐδείς μιμνήσκω ὁ ὕλη , σάρξ δέ ἢ ὀστέον ἤ τις ἄλλος ὁ φυσικός εἰμί ἐθέλω τις ἀποδίδωμι ὁ ὁρισμός , πάντως μιμνήσκω ὁ ὑπόκειμαι ὕλη , ὅτι ἢ τοσόσδε ὑγρότης ἢ θερμότης μετέχω καί μαλακότης καί ὁ τοῖος ὁ , ὅσπερ ὁ ὑπόκειμαι κρᾶσις ὁ στοιχεῖον ὁ εἶδος ὁ σάρξ δηλόω . εἰμί δέ ἀδύνατος κατά ἐπίνοια Χωρὶς ὕλη λαμβάνω ὁ οὐσιώδης εἶδος , σχολή γε δήπου κατά ὑπόστασις αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὑποτίθημι εἰμί . p . 193b24 καί γάρ ἐπίπεδος καί στερεός ἔχω ὁ φυσικός σῶμα καί μῆκος καί στιγμή , περί ὅς σκοπέω ὁ μαθηματικός . ὁ φυσικός , φημί , περί ὁ φυσικός σῶμα διαλέγω , ἐν δέ ὁ φυσικός σῶμα ἐπίπεδος καί στερεός εἰμί καί γραμμή καί σημεῖον , περί οὗτος δέ σκοπέω καί ὁ μαθηματικός · ἔοικα οὖν περί ὁ αὐτός ἀμφότερος ὁ ἐπιστήμη καταγίγνομαι . ἔτι δέ ὁ ἀστρολογία ἕτερος ἢ μέρος ὁ φυσικός . ἀστρολογία φημί ὅς ἰδίως νῦν ἀστρονομία καλέω · οὖον διακρίνω γάρ παρά ὁ παλαιός ὁ ὄνομα , ἀλλά ἐπί ὁ αὐτός ἄμφω φέρω . εἶπον δέ καθόλου περί ὁ μαθηματικός , εἰδικός ἀστρονομία μιμνήσκω , διότι πολύς συγγένεια αὐτός πρός ὁ φυσικός · οὖον γάρ παντελῶς ἄνευ ὕλη δοκέω ὁ συμβεβηκός ὁ οὐράνιος ἐπισκέπτομαι , ὡς ἤδη εἶπον . p . 193b26 εἰμί γάρ ὁ φυσικός ὁ τίς εἰμί ἥλιος ἢ σελήνη οἶδα . ὁ δέ συμβεβηκός κατά ἑαυτοῦ μηδείς , ἄτοπος . ὁ δοκέω ὁ πολύς διάκρισις ὁ ἐπιστήμη οὗτος δείκνυμι οὐ ἀληθεύω , εἰμί δέ ὁ διάκρισις ὅτι ὁ μέν φυσικός περί ὁ οὐσία , ὁ δέ μαθηματικός περί ὁ κατά ἑαυτοῦ συμβεβηκός . ὁ οὖν νομίζω , φημί , ὅτι οὐδαμῶς φυσικός εἰμί ὁ διαλέγω περί ὁ κατά ἑαυτοῦ συμτινὸς ] βαίνω ὁ οὐσία , πρῶτος μέν καί αὐτόθεν ἄτοπος , εἰμί μή διαλέγω περί βαρύτης καί κουφότης ὁ φυσικός , ἢ περί ἤπειρος καί περαίνω σχῆμα τε ὁ φυσικός σῶμα εἰμί γάρ περί μηδείς οὗτος διαλέγω . συμβαίνω αὐτός περί μαθηματικός σῶμα εἰμί ὁ λόγος · πῶς δέ καί γιγνώσκω ὁ ἕκαστος οὐσία , καί τίς διαφέρω ἀλλήλων ; οὔτε γάρ ἐπί ὁ ἁπλόος ἱκανός εἰς ὁ γιγνώσκω ὁ ἕκαστος φύσις ὁ λεʹ - γειν ἐκ ὕλη καί εἶδος αὐτός σύγκειμαι , οὔτε ἐπί ὁ συντίθημι ὁ λέγω ἀπλόος ὅτι ἐκ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον συνίστημι ) , ἄλλως τε καί φαίνω , φημί , πᾶς ὁ περί φύσις διαλέγω καί περί ὁ σχῆμα ὁ κόσμος καί ὁ κατά ἕκαστος πραγματεύομαι . ὥστε οὔτε ἐκ ὁ λόγος οὔτε ἐκ ὁ ἐνάργεια εὔλογος ὁ νομίζω , ὅτι οὐ εἰμί φυσικός ὁ περί ὁ κατά ἑαυτοῦ συμβεβηκός ὁ φυσικός πρᾶγμα διαλέγω , ἀλλά περί μόνος ὁ οὐσία · οὐ ἄρα οὗτος διάκρισις εἰμί ὁ φυσικός πρός ὁ μαθηματικός . p . 193b31 περι οὗτος μέν οὖν πραγματεύομαι καί μαθηματικός , ἀλλά οὐ φυσικός σῶμα πέρας ἕκαστος . ἐντεῦθεν αὐτός ὁ ἀληθής διάκρισις ὁ ἐπιστήμη οὗτος ἐκτίθημι , ὅτι εἰμί καί περί ὁ αὐτός ἀμφότερος , ἀλλά ὁ μέν φυσικός ἐν ὕλη θεωρέω ὁ τοιοῦτος ὑπάρχω , ὁ δέ μαθηματικός χωρίζω αὐτός ὁ ὑπόκειμαι αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἐπισκέπτομαι Χωρὶς πᾶς οὐσία , μηδείς φροντίζω εἴτε ἐκ ὁ αὐτός οὐσία ὁ γενητός ὁ ὑπόκειμαι αὐτός φύσις εἴτε ὁθενδήποτε , καί εἴτε φυσικός ὁ ὑπόκειμαι ὁ σχῆμα εἴτε μή . | p . 193b34 χωριστός γάρ ὁ νοέω κίνησις εἰμί . οὐδείς ἀδύνατος , φημί , ποιέω ὁ γεωμέτρης χωρίζω ὁ ὑπόκειμαι ὁ τοιοῦτος πάθος καί σχῆμα · φύω γάρ κατά ἐπίνοια χωρίζω · ὅσπερ οὖν αὐτός φύω εἰμί , οὗτος ποιέω . κίνησις δέ φημί ἀντί ὁ ὁ φυσικός αὐτός ὕλη , ἤτοι ὁ ὑπόκειμαι · ἐν οὗτος γάρ ὁ αἰτία ὁ κίνησις . εἴρω δέ ἐγώ πρότερος , ὅπως οὖον μόνος ὁ φυσικός σῶμα , ἀλλά καί ὁ ὕλη δοκέω κίνησις αἰτία εἰμί . p . 193b35 λανθάνω δέ οὗτος ποιέω καί ὁ ὁ ἰδέα λέγω . ὅπερ ὁ μαθηματικός ποιέω φύω γίγνομαι ( τίς δέ ποιέω ; ὁ χωρίζω ὁ πάθος ὁ οὐσία κατά ἐπίνοια , φύω οὗτος χωρίζω ) , οὗτος καί ὁ ὁ ἰδέα τίθημι ποιέω , λανθάνω ἑαυτοῦ ὅτι οὐδαμῶς χωρίζω φύω ὁ οὐσιώδης εἶδος ὁ ὑπόκειμαι ἑαυτοῦ , ὥσπερ ὁ σχῆμα καί ὁ πάθος · ὁ γάρ κακός εἰμί χωριστός ἀντί ὁ οὐδαμῶς εἰμί χωριστής . καί ἔτι ὁ ἄτοπος ἐπαυξάνω ὅτι οὖον μόνος κατά ἐπίνοια χωρίζω ὁ εἶδος , ὥσπερ ὁ σχῆμα καί ὁ πάθος ὁ μαθηματικός , ἀλλά καί ὕπαρξις αὐτός κατά ἑαυτοῦ δίδωμι ὁ μηδέ κατά ἐπίνοια χωρίζω φύω . ὅτι δέ οὐδέ κατά ἐπίνοια χωρίζω φύω ὁ οὐσιώδης εἶδος ὁ ὑπόκειμαι ἑαυτοῦ καί ὁ ὕλη ὥσπερ ὁ σχῆμα καί ὁ πάθος , δῆλος , φημί , ἐκ ὁ ὁρισμός ἑκάτερος · τρίγωνος μέν γάρ καί κύκλος καί σφαῖρα καί πᾶς ὁ τοιοῦτος δυνατός ὁρίζω μή ἐπιμιμνήσκομαι ὕλη ( κύκλος μέν γάρ εἰμί σχῆμα ἐπίπεδος ὑπό εἷς γραμμή περιέχω , ἄρτιος δέ ἀριθμός διαιρέω δίχα · καί πᾶς ὁ τοιοῦτος εἰμί ὁρίζω μηδαμῶς ὕλη ἐπιμιμνήσκομαι , ὡς δή φύζω ὁ λόγος καί ὁ ἐπίνοια χωρίζω , εἰμί καί μή ὁ ὑπόστασις ) , σάρξ δέ καί ὀστέον καί νεῦρον καί πᾶς εἶδος οὐσιώδης ἀδύνατος ὁρίζω μή ἐπιμιμνήσκομαι ὁ ὅλος ὁ ὑπόκειμαι , ὡς δή μή φύζω μηδέ ὁ λόγος καί ὁ ἐπίνοια χωρίζω . ὁ γάρ σάρξ ἔχω ὁ εἰμί ὁ μαλακός φέρω εἶπον καί ὑγρός εἰμί καί ἐνέργεια ἔχω τοιόσδε ἢ τοιόσδε , πῶς ἐγχωρέω ὁ τοιοῦτος πᾶς ὕλη χωρίζω αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἢ φαντάζω ἢ λογίζομαι ἢ ὁρισμός αὐτός ἀποδίδωμι ; αὐτός γάρ ὁ εἶπον ὑγρός καί θερμός ὁ κρᾶσις ὁ ὑπόκειμαι στοιχεῖον , ὅσπερ εἰμί ὁ σάρξ ὕλη , εἶπον εἰμί . οὖον γάρ ὥσπερ ἐπινοέω σχῆμα μηδείς προσεπινοέω ἐν ποῖος ὕλη εἰμί ὁ τοιοῦτος , οὗτος καί σάρξ εἶδος ἢ ὀστέον δύναμαι ἐπινοέω · εὐθύς γάρ ὁ ξηρός καί λευκός ὁ ὀστέον ἐπινοέω καί ὅσος ἄλλος αὐτός προσυπάρχω . ἄν ὁρίζω ἐθέλω ὁ σάρξ , εἴρω τυγχάνω ὅτι εἰμί σῶμα θερμός καί ὑγρός αἱματώδης μαλακός τοιόσδε ἐνέργεια ἔχω , εὐθύς δέ οὗτος εἶπον ὁ ὑπόκειμαι ὕλη εἴρω . ἀλλά οὐδέ ὁ ἁπλόος εἰμί τίς ἐπινοέω ἄνευ ὕλη · εὐθύς γάρ ὁ ἐπινοέω ὕδωρ , ὁ ὑγρός αὐτός ὁ χυτός ἐπινοέω ὁ ψυχρός , οὗτος δέ ἐπινοέω ὁ συντίθημι ἐπινοέω , καί οὐ εἰμί αὐτός κατά ἑαυτοῦ χυτός τίς ἐπινοέω ἢ ὑγρός . πόσος οὖν εἰμί ἄτοπος ὁ μηδέ κατά ἐπίνοια χωρίζω φύω καί κατά ὑπόστασις χωρίζω ; ὁ μέν οὖν παρά Ἀριστοτέλης καί ὁ ὁ πιθανός ἔχω εἴρω , καί ὅτι πρός Πλάτων αὐτός ὁ ἀπότασις δῆλος . ἐγώ δέ φημί ὅτι εἰμί μέν οὗτος αὐτός ἐγκαλέω ὁ κατά ὑπόστασις χωρίζω ἴδιος ὁ εἶδος ὁ φυσικός , ἔχω ὁ εὔλογος ὁ ἔγκλησις ( ἀδύνατος γάρ ὁ ἐν ὑπόκειμαι εἰμί ἔχω αὐτός κατά ἑαυτοῦ ποτός ὑφίστημι ) , εἰμί δέ οὗτος φημί ὅτι ἀδύνατος ὁ λόγος ἢ ὁ ἐπίνοια χωρίζω ὁ ὕλη ὁ εἶδος , οὐ εὔλογος ἐγώ εἰμί δοκέω · εἰμί γάρ καί δυσφάνταστος εἰμί αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὁ οὐσιώδης ἰόω , ἀλλά οὖν ὁ λόγος καί οὗτος χωρίζω φύω . λέγω γοῦν ὅτι ὁ εἶδος ἕτερος εἰμί ὁ ὕλη , καί ὁ αὐτός μένω καί εἷς ὕλη δέχομαι ἀνά μέρος διάφορος , ὡς δή ἕτερος εἰμί παρά αὐτός ὁ εἶδος . καί τίς λέγω ὁ ὕλη ; ὁ δύο γοῦν κατά αὐτός ὑπόκειμαι , οὗτος δέ εἰμί ὁ τριχῆ διαστατός , ἕτερος εἰμί σάρξ καί ὀστέον καί ὁ λοιπός πᾶς εἶδος , ἄποιος εἰμί κατά ἑαυτοῦ . πῶς οὖν φημί μηδέ κατά ἐπίνοια δύναμαι χωρίζω ὁ ὑπόκειμαι ὁ εἶδος ; αὐτός γοῦν ἐν ὁ περι γένεσις φημί ὁ σάρξ καί ὁ ὀστέον καί πᾶς ὁ φυσικός τριχῶς λέγω , ποτέ μέν ἐπί ὁ ὕλη , ποτέ δέ ἐπί ὁ εἶδος , ποτέ δέ ἐπί ὁ συναμφότεροι , ὡς δή χωρίζω κατά ἐπίνοια ὁ εἶδος ὁ ὕλη . ὡς γάρ οὗτος ποιέω , οὗτος φημί τριχῶς λέγω ὁ σάρξ καί ὁ ἄλλος ἕκαστος · ποτέ μέν γάρ ἐπί ὁ ὕλη φέρω ὁ ὁ σάρξ ὄνομα , ποτέ δέ ἐπί ὁ εἶδος , ποτέ δέ ἐπί ὁ συναμφότεροι . καί αὐτός δέ ἐφεξῆς χωριστός εἰμί ἰόω ὁ φυσικός ὑποτίθημι , περί ὁ καί καταγίγνομαι φημί ὁ θεολόγος · ὥστε δοκέω οὖον καλῶς λέγω , ὅτι ὁ εἶδος οὐ ὁ λόγος καί ὁ ἐπίνοια , εἰμί μή ὁ εἶδος οὗτος λέγω ὡς οὐσία , εἰμί δέ ὁ εἶδος ὁ οὐσία λέγω , ὁ δέ φυσικός οὐσία σύνθετος ἐκ ὁ ὑπόκειμαι καί ὁ εἶδος , ἀδύνατος ποτός Χωρὶς ὕλη ὁ τοιοῦτος οὐσία ἐπινοέω . οὗτος δέ δοκέω ποιέω ὁ ὁ ἰδέα ὑποτίθημι · λέγω γάο αὐτοάνθρωπος καί αὐτότιππον , ἅμα δέ ὁ ἐπινοέω ἄνθρωπος ἐν ὑπόστασις εἶδος ἐν ὕλη νοέω καί ὁ ἐκ ἄμφω συντίθημι . ὥστε ἐπεί ὁ ὁ ἰδέα ὑποτίθημι οὐ ἀπλόος ἄνθρωπος λόγος ἢ ἵππος λόγος ὑποτίθημι Χωρὶς ὁ ὕλη , ἀλλά αὐτοάνθρωπος καί αὐτότππον , καλῶς εἴρω ὅτι ὁ τοιοῦτος ἰόω , τουτέστι ὁ σύνθετος οὐσία , οὐ εἰμί οὐδέ κατά ἐπίνοια χωρίζω ὁ ὕλη , ἀλλά ἄν τις ἐπινοέω | οὗτος ἐθέλω ἄν τε ὁρίζω , εὐθύς ἀνάγκη καί ὁ ὕλη ὑπολαμβάνω . οὕτως οὖν , ὡς εἶπον , ἀκούω αὐτός λέγω εἶδος ὁ οὐσία , οὐ ὡς αὐτός δοκέω οὗτος , ἀλλά ὡς συνάγω ἐκ ὁ ὁ ἰδέα ὑποτίθημι · λέγω γάρ αὐτοάνθρωπος καί αὐτότππον , τίς ἄλλος ἢ οὐσία ἄνθρωπος καί οὐσία ἵππος καί ὁ λοιπός ὑποτίθημι ; λέγω δέ ὁ τοιοῦτος οὐσία Χωρὶς ὁ ὕλη ἐν ὑπόστασις ἴδιος εἰμί , ὅσπερ μηδέ κατά ἐπίνοια ἐκ ὁ ὕλη δυνατός ἐπινοέω , ὡς εἴρω · ὁ ἄρα μηδέ κατά ἐπίνοια χωριστός ὁ ὕλη κατά ὑπόστασις χωρίζω ὁ ὕλη , ὅσπερ ἄτοπος . p . 194a4 ἔτι ἀριθμός δέ ἀριθμός καί γραμμή σχῆμα ἄνευ κίνησις . τουτέστιν ἄνευ ὕλη · λέγω γάρ αἴτιος ὁ κίνησις ὁ ὕλη εἰμί · διίστημι γάρ ἐπί αὐτός ὁ εἶδος ἀδιάστατος εἰμί . σάρξ δέ καί ὀστέον καί ἄνθρωπος οὐκέτι , ἀλλά οὗτος ὥσπερ σιμός ῥίς . οὐ ὥσπερ ὁρίζω ὁ εὐθύς2 ἢ ὁ καμπύλος ἢ ὁ κύκλος οὖον προσχράομαι ὁ ὕλη , οὗτος καί ἐπί σάρξ καί ὅσιος καί ὁ λοιπός · ἀλλά ὥσπερ σιμότης ὁρίζω παραλαμβάνω καί ὁ ὑπόκειμαι ὁ ῥίς ( ἐγώ ὅτι σιμότης εἰμί κοιλότης ἐν ῥίς ) , οὗτος δέ καί σάρξ ὁρίζω καί ὀστέον καί ὁ λοιπάς ὁ ὑπόκειμαι συμπαραλαμβάνω ἐν ὁ ὁρισμός . ὥσπερ δέ εἰμί μή ὁ σιμότης , ἀλλά ἀπλόος ὁ κοιλότης ὁρίζω , οὖον μιμνήσκω παντελῶς ὕλη , οὗτος καί ὁ συμβεβηκός ὁρίζω οὖον παραλαμβάνω ἐν ὁ ὁρισμός ὁ ὑπόκειμαι . p . 194 a 7 Δῆλος δέ καί ὁ φυσικός ὁ μάθημα . ὅτι2 , φημί . ὁ φυσικός εἶδος οὔτε ἐπινοέω οὔτε ὁρίζω όνατος ἄνευ ὕλη , δηλόω καί ὁ μάθημα ὅσος ἐγγύς πως εἰμί φυσιολογία , ἀστρονομία λέγω καί ὀπτικός καί ἁρμονικός . ὅς τε γάρ ὀπτικός ὁ συμβαίνω περί ὁ ὄψις ἐπισκοπέω , ὁ τε ὁ εὐθύς καί ὁ ἐκ αὐτός συνίστημι καί ἐκπέμπω κῶνος ἐκπομπή καί ἀνάκλασις καί γωνία καί ὅσος ἄλλος γεωμετρικός ἐπί αὐτός ἐξετάζω , ὁ γεωμετρία ὁ τοιοῦτος πάθος Χωρὶς ὕλη ἐπινοέω , ὁ ὀπτικός ὑφίστημι λαμβάνω ὁ τοιοῦτος γραμμή καί ὁ παρακολουθέω αὐτός πάθος οὐ ἄνευ κίνησις καί ὕλη · ὁμοίως καί ἀστρονομία ὁ ἐν ὁ οὐρανός σχῆμα καί ἐπί ὁ κίνησις αὐτός μαθηματικός δείκνυμι , ἐπεί ἐνέργεια ὑφίστημι οὗτος λαμβάνω , μετά ὁ ὕλη αὐτός θεωρέω πάλιν τε αὖος γεωμετρία καί ἀριθμητικός ἀπλόος διπλάσιος ἡμιόλιος καί ὁ τοιοῦτος χωριστός σκοπός , ἐπεί ὁ ἁρμονικός ἐνέργεια ὑπάρχω ὁ τοιοῦτος θεωρέω λόγος , οὐδέ ἐπινοέω αὐτός ἄνευ ὕλη δύναμαι . εἰμί οὖν καί ὅσος ὁ λόγος χωρίζω δυνατός , ὅταν ἐνέργεια ὑφίστημι λαμβάνω , οὐδέ ὁ λόγος χωρίζω , πόσος μᾶλλον ὁ μηδέ ὁ ἐπίνοια χωρίζω δύναμαι οὐ εὔλογος δήπου ὁ ὑπόστασις χωρίζω ; οὗτος δέ εἰμί ὁ οὐσιώδης εἶδος . ἀστρολογία δέ κοινός ὁ παλαιός καλέω , ὅς ἐγώ νῦν εἰδικός ἀστρονομία καλέω . φυσικός δέ εἶπον ὁ μάθημα οὗτος , διότι ὅσπερ μαθηματικός δείκνυμι , οὗτος οὗτος ὡς ἐν φυσικός θεωρέω σῶμα . p . 194a9 ἀνάπαλιν γάρ τρόπος τις ἔχω ὁ γεωμετρία . ὅς φημί διά οὗτος οὗτος εἰμί , ὅτι γεωμετρία μέν λαμβάνω ἐκ ὁ φυσικός σῶμα ὁ γραμμή ( πέρας γάρ φυσικός σῶμα ὁ οὐ ὡς περί φυσικός σῶμα οὕτως σκοπέω περί αὐτός , ἀλλά χωρίζω αὐτός ὁ λόγος ὁ φυσικός σῶμα οὕτως σκοπέω περί αὐτός ὡς μαθηματικός , οὐ ὡς φυσικός , ἀστρονομία δέ καί ἁρμονικός καί ὀπτικός ἀνάπαλιν ἔχω ὁ γεωμετρία · λαμβάνω γάρ ὁ ἀποδείκνυμι ὁ γεωμετρία οὐκέτι ὅς λαμβάνω μαθηματικός εἰμί ὡς μαθηματικός χράομαι , ἀλλά ὡς φυσικός , οὖον χωριστός αὐτός ἐπινοέω ἀλλά ἐν ὕλη . ὥστε εἰμί οὗτος ὁ ἐπιστήμη , ἐπεί ὁ ὁ ἐπίνοια χωριστός ὡς ὑφίστημι λαμβάνω , εὐθύς καί ὁ ὕλη ἐπινοέω ( ὁ μέν γάρ ὁ οὐράνιος σός - μάτη , ὁ δέ ὁ χορδή , ὁ δέ ὁ ὄψις ) , σχολή γε ὁ φυσικός εἶδος χωρίζω σθείη πρός ἄν ὁ ὑπόκειμαι , ὅσπερ ποιέω ὁ ὁ ἰδέα ὑποτίθημι . p . 194a12 ἐπεί ὁ φύσις διχῶς , ὁ τε εἶδος καί ὁ ὕλη , ὡς ἄν εἰμί περί σιμότης τίς εἰμί σκοπέω , οὗτος θεωρητέον . διακρίνω ὁ μαθηματικός ὁ φυσιόλογος εἶπον ὅτι ὁ μέν μαθηματικός ἐπισκέπτομαι ὁ ἐν ὁ φυσικός εἶδος , ἀλλά οὐ ὡς φυσικός ἀλλά ὡς μαθηματικός , χωρίζω αὐτός ὁ ὑπόκειμαι , ὁ δέ φυσικός ὡς ἀχώριστος αὐτός σκοπέω καί μετά ὁ ὕλη , ἀκόλουθος ἐνταῦθα σκοπέω πό - τέρος φυσικός εἰμί ὁ περί ἀμφότερος διαλέγω ἢ οὖον . ἐπεί γάρ καί δείκνυμι ἔμπροσθεν ὅτι ὁ φύσις καί κατά ὁ ὕλη λέγω καί κατά ὁ εἶδος , πότερος , φημί , περί ἀμφότερος ὁ φυσικός διαλέγω , καί ἀποδίδωμι ὁ ὁρισμός ὁ φυσικός πρᾶγμα ἐκ θατέρου ὁ ὁρισμός πωλέω ἢ ἐκ ἄμφω ; καί φημί ὅτι ὁ μέν εἰμί ὁ πρᾶγμα χαρακτηρίζω κατά ὁ εἶδος καί μάλιστα ὁ ὁρισμός ἐκ ὁ ἕδος πωλέω , οὖον παράλειψις δέ οὐδέ ὁ ὕλη ἀλλά συμπεριλαμβάνω καί οὗτος . ζητέω δέ οὗτος αὐτός καί ἐν | ὁ περι Ψυχή πραγματεία · τριχῶς γάρ , φημί , ὁ ὁρισμός ἀποδίδωμι , ἢ ἐκ ὁ εἶδος ἢ ἐκ ὁ ὕλη ἢ ἐκ ὁ συναμφότεροι ( οἶος ὡς ἐπί θυμός ἐκ μέν ὁ ὕλη ὅτι εἰμί ζέσις ὁ περί αἷμα , ἐκ δέ ὁ εἶδος ὅτι ὄρεξις ἀντιλύπησις , ἐκ δέ ὁ συναμφότεροι ζέσις ὁ περί Καρδία αἷμα διά ὄρεξις ἀντιλύπησις ) , τριχῶς οὖν , φημί , λέγω ὁ ὁρισμός , ὁ φυσικός οὔτε ἐκ ὁ ὕλη μόνος ὁρίζω οὔτε ἐκ ὁ εἶδος μόνος , ἀλλά ἐκ ὁ συναμφότεροι · ἀλλά , ὡς εἶπον , ὁ μέν εἰμί ὁ πρᾶγμα πωλέω κατά ὁ εἶδος , οὖον παράλειψις δέ οὐδέ ὁ ὕλη . ὅσος μέν γάρ , φημί , ἐπί ὁ ὁ ἀρχαῖος φυσιολογία δοκέω ὁ φυσικός εἰμί περί ὁ ὕλη μόνος διαλέγω · γάρ ὕλη πολύς φροντίζω πᾶς ὁ παλαιός , ὁ δέ εἶδος ὁ μέν οὐδείς ποιέω λόγος , ὅσος δέ καί μιμνήσκω εἰδικός αἴτιος ἐπί βραχύς οὗτος φροντίζω , οὗτος δέ εἰμί Δημόκριτος τε καί Ἐμπεδοκλῆς . ὁ μέν γάρ Δημόκριτος ὕλη λέγω ὁ ὑπόκειμαι ὁ ἄτομος εἰδοποιός αἴτιος λέγω ὁ σχῆμα ὁ ἄτομος · ὁ μέν γάρ σφαιρικός εἰδοποιέω ὁ πῦρ , ὁ δέ ὕδωρ τυγχάνω ὁ κυβικός , καί ἄλλος ὑπό ἀλέω σχῆμα εἰδοποιέω . ὁμοίως δέ καί Ἐμπεδοκλῆς ὁ νεῖκος καί ὁ φίλιος εἰδοποιός αἴτιος ὁ εἰμί λέγω · εἰμί γάρ καί ποιητικός λαμβάνω αἴτιος ὁ νεῖκος καί ὁ φίλιος , ἀλλά οὖν εἰδοποιέω διά αὐτός ὁ τε σφαῖρος διά ὁ φίλιος καί ὁ κόσμος οὗτος διά ὁ νεῖκος . ὥστε ποιητικός αἴτιος λέγω , οὖον πάντῃ ὁ εἶδος ἀμελέω · ποιέω γάρ οὗτος οὖον ὁ ὅλος , ἀλλά ὁ εἶδος . Ἀναξαγόρας δέ , καίπερ καί αὐτός ὁ νόος αἰτιάομαι ὁ εἰδοποιία ὁ εἰμί , ὅμως οὐ μιμνήσκω , ἴσως διά ὁ εἴρω περί αὐτός ἐν ὁ Φαίδων , ὅτι εἰμί καί αἰτιάομαι ὁ νόος ὁ γένεσις ὁ πᾶς , ἀλλά οὖν ἐν ὁ ἀπόδοσις ὁ ὁ κατά μέρος γένεσις οὐκέτι ὁ νάω χράω , ἀλλά εἰς ὑλικός πάλιν καταπίπτω αἴτιος · ὁ γάρ ὁμοιομέρεια σάρξ καί ὀστέον καί ὁ λοιπός αἰτιάομαι , ὅσπερ ὡς ὑλικός ὑποτίθημι αἴτιος . ὅσος μέν οὖν ἐπί ὁ ὁ ἀρχαῖος δόξα , περί ὁ ὕλη δοκέω εἄν εἰμί ὁ φυσικός διαλέγω , ὅτι δέ περί ἀμφότερος δεῖ ὁ φυσικός ποιέω ὁ λόγος , δείκνυμι διά πλείων ἐπιχείρημα · καί πρότερος γε ἐκ ὁ ἀναλογία ὁ τέχνη πρός ὁ φύσις , ἐπεί καί εἰκών εἰμί ὁ φύσις ὁ τέχνη . εἰμί τοίνυν ὁράω , ὅτι ὁ αὐτός τέχνη εἰμί οἶδα καί ὁ ὕλη καί ὁ εἶδος ( ὁ γάρ οἰκοδόμος οὖον μόνος ὁ εἶδος ὁ οἶδα , ἀλλά ἀλκή ὁ ὕλη ὁ ἐπιτήδειος εἰς ὁ καταδέχομαι ὁ ὁ οἰκίον εἶδος , καί ὁ τέκτων εἰδοί ὁ εἶδος ὁ σκεῦος , κλίνη θρόνος καί ὁ λοιπός , οἶδα καί ποῖος ὕλη πρός ποῖος εἶδος ἐπιτήδειος εἰμί ) , εἰμί τοίνυν ὁ αὐτός τεχνίτης εἰμί καί ὁ εἶδος καί ὁ ὕλη ὁ οἰκεῖος ὁ εἶδος γιγνώσκω , καί ὁ φυσικός ἄρα ὁ αὐτός καί ὁ ὁ εἶδος καί ὁ ὁ ὕλη [ προσήκω ] ἐπίσκεψις . δεύτερος ἐπιχείρημα . ὁ αὐτός , φημί , εἰμί τέχνη καί ὁ τέλος οἶδα δένα καί ὅσος ὁ τέλος ἕνεκα γίγνομαι · εἰδοί γάρ ὁ οἰκοδόμος ὁποῖος τίς εἰμί ὁ ὁ οἰκίον εἶδος , ὅσπερ σκοπός ὁ τέχνη καί τέλος ποιέω , οἶδα καί ὁ ὁδός διά ὅς ἐπί ὁ τέλος οὗτος ἀφικνέομαι . καί ὁ ἰατρός εἰδοί ὁ ὑγεία , οἶδα καί ὁ ὁδός ὁ ἐπί ὁ ὑγεία · εἰμί γάρ οἶδα μέν ὁ τεχνίτης ὁ τέλος ὁ ὁδός δέ ἀγνοέω , οὐδέποτε ἀφικνέομαι εἰς ὁ τέλος . εἰμί δέ ὁ αὐτός καί ὁ ὅς ἕνεκα ( τουτέστι ὁ τέλος ) οἶδα καί ὁ ἕνεκα οὗτος ( τουτέστι ὁ ὁδός ὁ ἐπί ὁ τέλος ) , ἕνεκα δέ ὁ εἶδος ὁ ὕλη καί ἐπί ὁ εἶδος ὁ ὁ ὕλη ἐπιτηδειότης , καί ὁ φυσικός ἄρα ἀμφότερος εἶμι καί ὁ τέλος καί ὁ ἕνεκα οὗτος , οὗτος δέ εἰμί ὁ ὕλη · ὥστε ἀμφότερος ὁ φυσικός ἐπισκοπέω . ἀλλά ἐπεί ὁ τέλος διττός , ὁ μέν ὅς ὁ δέ ὅς οἷος ὁ μέν εἶδος ὁ θύρα ὡς ὅς τέλος · οὗτος γάρ ὁ τεχνίτης στοχάζομαι , οὗτος δέ καί σκοπός καλέω . ὁ δέ ὅς · γίγνομαι γάρ ὁ θύρα οὖον διά αὐτός οὗτος , ἵνα τοιόσδε ὁ εἶδος γίγνομαι , ἀλλά ἵνα ὁ ὁ ἄνθρωπος χρεία ἐπαρκέω , ὥστε ὁ ἄνθρωπος τέλος πως εἰμί γίγνομαι ὁ θύρα , ἵνα φυλάσσω ὁ οἶκος ) , καί ὁ εἰδοί οὖν ὁ ὡς ὅς τέλος , τουτέστι ὁ ὁ θύρα εἶδος , οἶδα εὐθύς καί ὁ ἕνεκα οὗτος , οὗτος δέ εἰμί ὁ ὕλη , καί ὁ ὁ ὡς ὅς τέλος εἰδοί ( οἶος ὁ ἄνθρωπος ὁ εἰδοί ὅτι εἰς αὐτός χρεία γίγνομαι · οὗτος γάρ τελικός ὁ θύρα τέλος ὁ ὁ ἄνθρωπος χρεία ) καί ὁ ὁ τοιοῦτος οὖν τέλος εἰδοί οἶδα καί ὁ ἕνεκα ὅς · ὁ γίγνομαι · ὁ γάρ εἰδοί ὅτι δεῖ ἀσφαλῶς ἔχω ὁ σκευάριον , οἶδα ὅτι πρός ὁ τυγχάνω οὗτος δεῖ τις στερεός καί ἀντίτυπος σῶμα ὁ ἔργω ὁ ἐπηρεάζω βούλομαι . ὥστε κἀν διχῶς λέγω ὁ τέλος , ὁ εἰδοί ὁποῖος ὁ τέλος καί ὁ πρός ὁ τέλος εἶμι , ὅς εἰμί καί ὁ ὕλη · ὥστε καί ὁ φυσικός οὖον μόνος ὁ εἶδος γιγνώσκω , ἀλλά καί ὁ ὕλη . ἐπί οὗτος οὖν ὥσπερ ἀπορία τις ἐπιφέρω ἐπιλύω . ἀπορέω γάρ ἄν τις , ὅτι εἰμί ὁ τεχνητός ἀξιόω ἐξομοιόω ὁ φυσικός , ἐπεί ὁράω ὅτι ὁ μέν ὁ τέχνη ὁ ὕλη κατασκευάζω , ὁ δέ ὁ εἶδος ἐπιτίθημι ὁ ὕλη , καί ἐπί ὁ φυσικός ἄρα ἕτερος εἄν εἰμί ὁ γιγνώσκω ὁ · ὕλη ὁ φυσικός ἐπιστήμη , ἕτερος δέ ὁ εἶδος . ὁ μέν γάρ κυβερνητικός οἶδα ὁ εἶδος ὁ πηδάλιον ὁποῖος δεῖ εἰμί , καί ἐπιτάσσω ὁ ναυπηγός ὅτι ῾ βούλομαι ὄργανον κατασκευάζω ἐγώ εἰς ὁ περιάγω ὁ ναῦς , καί διά οὗτος δεῖ αὐτός τυγχάνω κυλινδροειδής εἰμί , ἵνα εὐχερής περιάγω , δεῖ δέ καί κάτωθεν εἰμί τυγχάνω πλάτος ἔχω , ἵνα πλείων προσπίπτω ὕδωρ ὁ πρός αὐτός ἀντέρεισις ὠθέω ὁ ναῦς ὁ μέν οὖν εἶδος ἐπιτάσσω ὁ κυβερνήτης , ὁ δέ ὕλη ἐκ ποῖος ποτέ ξύλον εἰμί δεῖ οὐκέτι οἶδα , ἀλλά παραχωρέω ὁ οὗτος εἴδησις ὁ ωαυπηγος . ἀλλά καί ὁ ναυπηγός εἰδοί ὁ εἶδος ὁ τοιόσδε ὁ πηδάλιον , ὁ ἐργασία ὁ ὕλη ἄλλος ἐπιτάσσω · ἁπλόος μέν γάρ ὁ ὕλη εὐτρεπίζω ὁ δρυτομική ὁ τεκτονικός , εὐεργός δέ οὗτος ποιέω ὁ πριστικός , εἶτα ὁ εἶδος ἐπιτίθημι ὁ ναυπηγικός · καί ὁ οἰκοδόμος ἄλλος μέν τέχνη ὁ ὕλη ἁπλόος εὐτρεπίζω ὁ λατομικός , ἄλλος | δέ εὐεργός ποιέω , ὡς ὅς ὁ λίθος ἐπιτήδειος εἰς οἰκοδομία παρασκευάζω ἀποξέω καί εἰς θέσις εὔθετος παρασκευάζω · καί ἄλλος μέν ὁ χαλκός προευτρεπίζω , οἷος ὁ περί ὁ ὁ μέταλλον συναγωγή ἀσχολέω , ἄλλος δέ εἶδος τίς ὁ χαλκός ἐπιτίθημι , οἷος ὁ χαλκευτικός . διά τίς οὖν μή καί ἐπί ὁ φυσικός ἄλλος μέν εἰμί ὁ περί ὁ ὅλος διαλέγω , ἄλλος δέ ὁ περί ὁ εἶδος ; φημί οὖν ἐπιλύω ὁ ἀπορία , ὅτι ἐπί μέν ὁ τεχνητός οὐ ἐν-ὑπάρχω ἐν αὐτός ὁ ὕλη αὐτός , ἀλλά ἔξωθεν αὐτός παραλαμβάνω καί ἐγώ αὐτός ἐπινοέω · καί διά ὁ μή ἐξισχύω ὁ φύσις ὁ ἡμέτερος ἅμα πᾶς ποιέω , ἄλλος μέν τέχνη περί ὁ ὕλη καταγίγνομαι ἄλλος δέ περί ὁ εἶδος , ἐπί δέ ὁ φύσις οὐ ἔξωθεν χορηγέω ὁ ὕλη ὁ φύσις , ἀλλά αὐτός καί ὁ ὕλη ἑαυτοῦ εὐτρεπίζω καί ὁ εἶδος ἐπιτίθημι . ὕλη δέ φημί ὁ προσεχής · ὁ γάρ ἄνθρωπος φύσις εἰμί καί μή αὐτός ὁ στοιχεῖον ποιέω , ἀλλά οὖν αὐτός κιρνάω αὐτός οὐ ἔξωθεν λαμβάνω , ἀλλά ἐν ἑαυτοῦ ἔχω , οὗτος δέ εἰμί ὁ προσεχής ὕλη ὁ ζῷον . καί οὗτος ἐπί ἕκαστος ὁ κατά μέρος φύσις . εἰμί τοίνυν ὁ φύσις καί ὁ εἶδος ποιέω καί ὁ προσεχής ὁ εἶδος ὕλη , καί ὁ ὁ εἶδος ἄρα ὁ φύω - Σικάς ἐπισκέπτομαι ἐπισκοπέω καί ὁ ὑποβάλλω αὐτός ὕλη · εἰμί γάρ ἐπεί μή ποιέω ὁ χαλκευτικός τέχνη ὁ ὕλη οἷος ὁ μέταλλον αὐτός ) , ἀλλά ἕτερος εἰμί ὁ οὗτος ἐργάζομαι , διά οὗτος οὐδέ γιγνώσκω αὐτός ὁ χαλκεύς ( οὐδέ γάρ οἶδα ὁ ὁ μέταλλον φύσις , ὅπου τε καί ὅπως ἀκόλουθος δήπου , ἐπεί ὁ φύσις καί ὁ προσεχής ἑαυτοῦ ὕλη καί ὁ εἶδος ποιέω , καί ὁ φυσικός ἀμφότερος οἶδα . ὥστε ὁ μέν ἁπλόος φυσικός ὁ ἁπλόος ὕλη καί ὁ ἀπλόος εἶδος ἐπισκοπέω , ἐπεί καί ὁ ἁπλόος φύσις ὁ ἁπλόος ὕλη καί ὁ ἀπλόος εἶδος δημιουργέω , ὁ δέ τις φυσικός ὁ τις ὕλη καί ὁ τίς εἶδος , ἐπεί καί ὁ τις φύσις ὁ τίς εἶδος καί ὁ τις ὕλη δημιουργέω . δοκέω δέ ἄν ἐναντίος εἰμί ὁ ἄνω εἴρω ὁ νῦν προβάλλω · εἰμί γάρ οὐ ὁ αὐτός τέχνη καί ὁ ὕλη καί ὁ εἶδος ποιέω , πῶς ἄνω λέγω ὅτι ὁ αὐτός εἰμί τέχνη καί ὁ ὕλη καί ὁ εἶδος οἶδα ; ἰδού γοῦν ὁ κυβερνητικός ὁ μέν εἶδος ὁ πηδάλιον οἶδα , ὁ δέ ὕλη ἐκ ποῖος δεῖ αὐτός ξύλον εἰμί οὐκέτι . φημί οὖν ὅτι καί ὁ πρότερος εἰμί ἀληθής καί ὁ δύο · ἐπεί γάρ ὁ αὐτός πλείων εἰμί ὕλη , ὁ μέν πρόσω χέζω ὁ δέ πορρός οἷος ὁ ἀνθρώπειος σῶμα εἰμί μέν προσεχής ὕλη ὁ ὅλος σῶμα ὁ ἀνομοιομερής , ὡς αὐτός φημί , εἰμί δέ πρό οὗτος ὕλη ὁ ὁμοιομερής · οὗτος γάρ ἐν ὕλη τάξις ὑπόκειμαι ὁ ὀργανικός · καί πρό ὁ ὁμοιομερής ὁ χυμός , καί πρό ὁ χυμός ὁ στοιχεῖον , καί πρό ὁ στοιχεῖον ὁ τριχῆ διαστατός , καί πρό οὗτος ὁ πρῶτος ὕλη ) , ὁ μέν οὖν προσέχω ὕλη ἀνάγκη πᾶς ἕκαστος οἶδα τεχνίτης ( ὅς τε γάρ τέκτων οἶδα ὁ προσέχω ὁ σκεῦος καί αὐτός αὐτός δημιουργέω ἀποξέω τοῖος ἢ τοῖος ὁ ξύλον καί τέμνω κατά μόριον , καί ὁ ἄλλος ὁ πρός ὑποδοχή ὁ εἶδος εὐτρεπίζω , ὅστις ὁ αὐτός λόγος ἐπέχω πρός ὁ εἶδος , ὅσπερ ὁ ὁ ζῷον μόριον πρός ὁ ὁ ζῷον εἶδος · ὁ γάρ οὗτος σύνθεσις ἐπιγίγνομαι ὁ εἶδος . καί ἐπί ὁ ἄλλος τέχνη ὁμοίως · καί γάρ ὁ κυβερνητικός ὥσπερ οἶδα ὁ ὁ πηδάλιον εἶδος , οὕτως οἶδα καί ὁ ὕλη · οἶδα γάρ ἁπλόος ὅτι ἐκ ξύλον δεῖ οὗτος εἰμί , ὁ δέ ἐκ ποῖος ξύλον ὁ ναυπηγέω εἰμί οἶδα , ἐπεί αὐτός εἰμί καί ὁ ἐργάζομαι ὁ εἶδος · ὡς οὖν ὁ εἶδος ἐργάζομαι , οἶδα ποῖος ὕλη δεκτικός αὐτός εἰμί ) , ὁ μέν οὖν προσεχής ἑαυτοῦ ὕλη πᾶς τεχνίτης οἶδα , ὁ δέ πρόσω οὐ ἐκ ἀνάγκη · διά οὗτος ὁ χαλκεύς ὁ μέν φύσις ὁ σίδηρος καί ὁ χαλκός οἶδα , καί ποῖος χαλκός πρός ποῖος εἶδος ποιέω , οὖον μέντοι καί ὅπως μεταλλεύω οἶδα , ὅσπερ εἰμί πρόσω ὕλη , ἀλλά οὗτος ὁ περί ὁ μέταλλον ἐνεργέω τέχνη εἰμί . εἰμί τοίνυν πᾶς τέχνη ὁ μέν προσεχής ὕλη οἶδα , ὁ δέ πρόσω οὐκέτι , ἀλλά ἕτερος εἰμί ὁ οὗτος οἶδα , καί ὁ πρότερος ἄρα ἀληθής εἰμί ὅτι ὁ αὐτός τέχνη καί ὁ εἶδος γνωρίζω καί ὁ ὕλη ὁ προσεχής , καί ὁ δύο ὅτι ἄλλος περί ὁ εἶδος ἐνεργέω καί ἄλλος περί ὁ ὕλη , ὅς ὁ προσεχής ἀλλά ὁ πόρρω . ὅθεν καί αὐτός ὁ Ἀριστοτέλης εἶπον ὅτι ὁ αὐτός εἰμί ἐπιστήμη οἶδα καί ὁ ὕλη , ἐπάγω μέχρι ὁ · οἶδα γάρ ὁ ἰατρός , ὅτι ἐκ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον ὁ σῶμα καί ὅτι ὕλη αὐτός εἰμί οὗτος , οὖον μέντοι ὅς ἰατρός εἶμι ὅτι οὐ εἰμί οὗτος ὁ πρῶτος ὕλη , ἀλλά εἰμί καί πρό οὗτος ἕτερος ὕλη ὁ σῶμα ὁ ἀνείδεος . μετά δέ ὁ ἀπορέω οὗτος τίθημι τρίτος ἐπιχείρημα ὁ Ἀριστοτέλης , ὅτι ὁ αὐτός φυσικός ἀμφότερος γιγνώσκω . ὁ ὕλη γάρ φημί καί ὁ εἶδος ὁ πρός τίς εἰμί ( ὁ γάρ ὕλη εἶδος εἰμί ὕλη , καί οὐ ὁ τυγχάνω ὁ τυγχάνω εἰμί εἶδος , ἀλλά τις ὕλη τις εἰμί εἶδος ) , εἰμί δέ ὁ πρός τίς ὁ ὕλη καί ὁ εἶδος , ὁ δέ ὁ ἕτερος ὁ πρός τίς εἰδοί καί ὁ λοιπός οἶδα ( ἅμα γάρ ὁ πρός τίς γιγνώσκω ) , δῆλος ἄρα ὅτι ὁ αὐτός φυσικός περί ὁ ὕλη καί ὁ εἶδος διαλαμβάνω . οὗτος εἶπον διακρίνω ὁ φυσικός καί ὁ θεολόγος , καί φημί ὅτι ὥσπερ ὁ ἰατρός ἐπισκέπτομαι ὁ ὄψις καί περί αὐτός ποιέω ὁ λόγος , οὖον περί πᾶς αὐτός ἐνέργεια ὅς ἰατρός διαλέγω , ἀλλά αὐτάρκης ὁ μανθάνω ἡγέομαι , ὅτι πέρνημι μέν ὑπό ὁ τοιόσδε χρῶμα διακρίνω , συγκρίνω δέ ὑπό ἄλλος , καί εἰμί τις ἄλλος ἐνέργεια ἔχω ἢ πάθος προσεχής ὁ ἰατρός , καί οὐδείς ἄλλος περί αὐτός ἐπισκοπέω ( οἷος πῶς φύω ἐκ ὁ ἔξειμι , καί τίς ὁ ἐνέργεια αὐτός ὁ περί ὁ ὁρατής , διά τίς πόρρωθεν ἐλάσσων ὁράω καί ὁ κατά ὕδωρ μείζων , τίς τε ὁ ἐνέργεια αὐτός ὁ περί ὁ κάτοπτρον , καί πότερος ἀνακλάω φύω ἢ οὖον , καί πρός ἴσος γωνία ἢ οὖον , καί ὅσος ἄλλος μυρίος ὁ ὀπτικός περί αὐτός ἐπισκέπτομαι ) , ὁμοίως δέ καί ὁ χαλκεύς ὁ ὁ χαλκός ἐνέργεια μέχρι τις ἐπισκοπέω ( ὅτι τυγχάνω δεῖ εἰς ὁ ὁ κύμβαλον κατασκευή ὁ εὔηχος παραλαμβάνω , εὔηχος δέ ὁ τοιόσδε , καί ἐν ἕκαστος εἶδος ὁ προσήκω · εἰμί μέντοι ἔχω τις δύναμις εἰς θεραπεία ἢ καίω ἢ ἁπλόω , καί πόθεν ἔχω ὁ εὔηχος ἐν ὁ μετέχω πνεῦμα , καί ὅσος ἁπλόος μή συμβάλλω πρός ὁ ὑπόκειμαι αὐτός τέχνη , οὐ ἐπισκοπέω ) , οὕτως οὖν , φημί , καί ὁ φυσικός ἀποδίδωμι ὁ αἴτιος ὁ φυσικός πρᾶγμα , οὗτος πωλέω ὅς φυσικός ἀποδίδωμι οἰκέω . οὗτος δέ εἰμί ὅσος μή ἄνευ ὁ ὕλη . ἄν γάρ μή μόνος προσεχής αἴτιος ἀποδίδωμι , ἀλλά καί πρῶτος καί ἐξαιρέω ὁ γίγνομαι , ἀλλά οὖν οὐδέ οὗτος ἄνευ ὕλη · πωλέω γάρ τυγχάνω οὖον μόνος ὁ πατήρ αἴτιος ὁ ὁ ἄνθρωπος γένεσις καί ὁ ἐν αὐτός φύσις , ἀλλά καί ὁ ὁ ἥλιος περιφορά ( καί ὁ ἥλιος δῆλος οὐ εἰμί χωριστός ὕλη πρᾶγμα , ἀλλά ἐν ὕλη ὁ εἰμί ἔχω ) , εἰμί δέ τις εἰμί ἕτερος χωριστός ὕλη αἴτιος ὁ φυσικός εἴτε εἰδικός εἴτε ποιητικός εἴτε τελικός , τίς τε οὗτος εἰμί καί πόσος καί ὅπως ἔχω πρός ἀλλήλων , οὐκέτι φυσικός ἀλλά θεολόγος εἰμί ἐπισκοπέω . οὗτος οὖν ὁ Θεόλογος ὁ φυσικός διαφέρω , ὁ ὁ θεολόγος περί ὁ παντάπασι χωριστής ὁ ὕλη εἶδος διαλέγω , ὁ φυσικός περί μόνος ὁ ἐν ὕλη ὁ εἰμί ἔχω διαλέγω . ἐπεί δέ ὁ φύσις διχῶς , ὁ τε εἶδος καί ὁ ὕλη . ὁ ἕτερος σημαίνω παρίημι ὁ κατά γένεσις , ἐπεί ἐκεῖνος ὁδός εἰμί καί μεταβολή ἐπί ὁ φύσις παρώνυμος ἀπό αὐτός καλέω , ὡς ἀπό ὁ λευκότης ὁ λεύκανσις . ἐπεί οὖν διχῶς , φημί , ὁ φύσις , οὕτως ὁρίζω ὁ φυσικός ὁ φυσικός , ὥσπερ ὁρίζω ὁ σιμός , ὁ ὁρισμός μέν καί ὁ εἰμί ὁ σιμότης κατά ὁ κοιλότης ἀποδίδωμι , μιμνήσκω δέ καί ὁ ὑπόκειμαι ὁ ῥίς · λέγω γάρ ὅτι κοιλότης ἐν ῥίς . ὥστε οὖον κατά ὁ ὕλη ὁ εἰμί ὁ φυσικός πωλέω ἀλλά κατά ὁ εἶδος , ὥσπερ καί ὁ σιμότης ὁ εἰμί κατά ὁ κοιλότης , οὔτε ἀμνημονέω ὁ ὕλη , ὡς οὐδέ ἐνταῦθα ὁ ῥίς . p . 194a15 καί γάρ δή καί περί οὗτος ἀπορέω ἄν τις . ἐπεί εἶπον ὅτι περί ἀμφότερος ὁ φυσικός διαλέγω , βούλομαι δείκνυμι ὅτι ἀναγκαῖος ὁ περί οὗτος προχειρίζω λόγος ἔχω ἀπορία εὔλογος . ὁ δέ ἢ περί ὅς ἐκ ἄμφω ἐν ἐπίκρισις ἐπάγω , ἀντί ὁ ἢ δηλονότι περί ὁ ἐκ ἄμφω . εἰμί δέ περί ὁ ἐκ ἄμφω ὁ φυσικός διαλέγω , δῆλος ὅτι καί περί ἑκάτερος ὁ ἁπλόος · καί εἰμί περί ἑκάτερος διαλέγω ὁ φυσικός , ἆρα εἷς καί ὁ αὐτός φυσικός περί ἀμφότερος διαλέγω , ἢ ἄλλος μέν περί ὁ ὕλη ἄλλος δέ περί ὁ εἶδος ; p . 194a18 εἰς μέν γάρ ὁ ἀρχαῖος ἀποβλέπω δοκέω εἄν εἰναι ὁ ὕλη . ὅσος , φημί , ἐπί ὁ ἀρχαῖος φυσικός δοκέω ἄν ἵημι ὁ φυσικός ἐπιστήμη ὁ περί ὁ ὕλη διαλέγω · ἐκεῖνος γάρ οὗτος μέν πολύς ποιέω λόγος , ὁ δέ εἶδος ὁ οὐδείς ὁ ἐπί βραχύς φροντίζω . p . 194a21 εἰμί δέ ὁ τέχνη μιμέομαι ὁ φύσις . ἔνθεν ὁ πρῶτος ἐπιχείρημα ἐκ ὁ ὁμοιότης ὁ τέχνη πρός ὁ φύσις . καλῶς δέ προστίθημι ὅτι οἶδα ὁ τεχνίτης ὁ ὕλη οὐ ἁπλόος , ἀλλά μέχρι ὁ · ὁ γάρ ἰατρός μέχρι ὁ στοιχεῖον ἀνέρχομαι καί οὗτος λέγω ὕλη ἵημι ὁ σῶμα , οὐκέτι περαιτέρω χωρέω . ὡσαύτως δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος τέχνη . p . 194a27 ἔτι ὅς ἕνεκα καί ὁ τέλος ὁ αὐτός , καί ὅσος οὗτος ἕνεκα . ὁ δύο ἐπιχείρημα . ὁ δέ ὅς ἕνεκα καί ὁ τέλος ἐκ παράλληλος ἀντί ὁ ὅς ὅς ἕνεκα , ὅσπερ εἰμί τέλος . ὅς δέ ἕνεκα εἰμί ἐν ὁ φυσικός ὁ εἶδος · οὗτος γάρ ἕνεκα πᾶς πράσσω ὁ φύσις , ἐκ ἀρχή μέν ἵνα γεννάω μετά οὗτος δέ ἵνα φυλάσσω , ἕνεκα δέ ὁ τέλος εἰμί ὕλη ὄργανον καί εἰμί τίς παραπλήσιος . ὅς γάρ συνεχής ὁ κίνησις εἰμί εἰμί τίς τέλος , οὗτος ἔσχατος καί ὁ ὅς ἕνεκα . μικρός δεῖ ὁ λέξις μεταρρυθμίζω ὅς γάρ συνεχής ὁ κίνησις εἰμί εἰμί τίς ἔσχατος , οὗτος τέλος καί ὁ ὅς ἕνεκα . ὁ δέ νόος ὁ πρόκειμαι οὗτος · ἐπεί εἶπον ὁ ὅς ἕνεκα τέλος , αὐτός οὗτος προτίθημι δείκνυμι . ὅταν οὖν , φημί , κινέω τίς συνεχῶς εἶτα ἀφικνέομαι εἰς τίς ἔσχατος παύω ὁ εἰς ὁ πρόσθεν ὁδός , οὗτος ὁ κίνησις τέλος εἰμί , καί οὗτος ἕνεκα ὁ κίνησις γίγνομαι . ὥστε ὁ τε ὅς ἕνεκα τέλος , καί ὁ τέλος ὅς ἕνεκα . νοέω δέ ἐγώ ὁ κίνησις ἀνεμπόδιστος πρόειμι καί περατόω κατά ἑαυτοῦ οὐδείς ἔξωθεν αἴτιος τις αὐτός ἐπέχω · εἰμί γάρ διακόπτω , οὐ εἰμί τέλος ὁ κίνησις ὁ στάσις ἐκεῖνος κατά ὅς διακόπτω . οἷος τίς λέγω · εἰμί ἐπιτίθημι φάρμακον ἰατρός , εἶτα μεταξύ ἐμπόδιος τίς γίγνομαι καί χείρων ἔχω ὁ πάθος , εἶτα πάλιν ἐπιτίθημι ἕτερος φάρμακον ὑγιάζω , ὁ τέλος οὗτος , ὁ ὑγεία λέγω , οὐ εἴρω τέλος εἰμί , οὐδέ ὅς ἕνεκα ὁ πρότερος κίνησις . ἀλλά οὐδέ ὁ χείρων διάθεσις τέλος εἰμί ὁ προτέ - Ἥρα κίνησις ὁ φάρμακον · οὔτε γάρ σκοπός οὗτος ἔχω , οὔτε ἐκ αὐτός , ἐκ τις δέ σύμπτωμα ἔξωθεν ὁ χείρων διάθεσις γίγνομαι . ὅταν οὖν ἀδιάκοπος γίγνομαι ὁ κίνησις ὁ ἐπί ὁ ὑγεία , ὁ τέλος ὁ κίνησις οὗτος καί εἰς ὅς ἔσχατος ἀποπαύω οὗτος εἰμί ὁ ὅς ἕνεκα ὁ κίνησις πᾶς γίγνομαι , οὗτος δέ εἰμί ὁ ὑγίεια · εἰμί γάρ μή διακόπτω , ὁ ὁ ἰατρός ἐνέργεια οὐ ἵστημι μέχρι ἄν εἰς ὁ ὑγίεια φθάνω . ἐπεί οὖν καί ὁ κίνησις ὁ κατά ὁ γένεσις , εἰμί μή τις ἐμποδίζω , τέλος εἰμί ὁ εἶδος εἰς ὅς ἄγω , οὗτος ἄν εἰμί καί ὅς ἕνεκα . p . 194a 30 Διὸ καί ὁ ποιητής γελοῖος προάγω εἶπον “ ἔχω τελευτή , ὅσπερ οὕνεκα γίγνομαι ” . Ποιητής ὁ Εὐριπίδης λέγω . ὅτι , φημί , καλῶς ὁρίζω ὁ τέλος καί ὁ ὅς ἕνεκα ὅς ἔσχατος ὁ συνεχής καί αδιάκοπος κίνησις , πιστόω καί Εὐριπίδης ἐκ κοινός μέν ἔννοια οὗτος λαμβάνω ὅτι ὁ συνεχής κίνησις ὁ ἔσχατος τέλος ὅς ἕνεκα εἰμί , γελοῖος δέ ὁ κοινός οὗτος ἔννοια καί καθολικός ἐφαρμόζω ὁ κατά μέρος . ἐπεί γάρ συνεχής τις ὁ ζωή τέλος εἰμί ὁ θάνατος , νομίζω οὗτος τέλος καί ὅς ἕνεκα εἰμί · ὅθεν ἐπεί ὁ πρό ὁ τέλος πρός ὁ τέλος ἀναφέρω πᾶς , ὑπονοέω διά οὗτος γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος ἵνα ἀποθνῄσκω . ὁ δέ , φημί , οὐ οὕτως ἔχω · οὖον γάρ πούς ἁπλόος τέλος καί ὅς ἕνεκα εἰμί , ἀλλά ὁ μέν ὅς ἕνεκα πᾶς τέλος , ὁ δέ τέλος οὖον πάντως ὅς ἕνεκα , ἀλλά ὁ ἀγαθός τέλος οὗτος ὅς ἕνεκα · ἀγαθός δέ ὁ εἰμί ὁ μή εἰμί · οὐ ἄρα ὅς ἕνεκα ὁ θάνατος . ἀλλά οὐδέ συνεχής ὁ ἀπό ὁ γένεσις κίνησις ἔσχατος τίς καί τέλος εἰμί ὁ θάνατος · κινέω γάρ ὁ φύσις ἠώς ὁ τέλειος ἀκμή ὁ ζῷον , καί ἄγω εἰς ὁ τέλειος ἵστημι . οὗτος οὖν τέλος ὁ συνεχής κατά ὁ γένεσις κίνησις · ὁ δέ μετά οὗτος , ἐπεί μή φύω στέγω διόλου ὁ εἶδος ὁ ὕλη , ἐπί ὁ ἀσθενής χωρέω ὁ ζῷον οὐ ὑπό ὁ φύσις , ἀλλά ὅτι ἐκ ἐναντίος συνίστημι ὁ ζῷον , ὁ φύσις μηκέτι ἐξέχω εἰς ἁρμονία ἄγω ὁ ἐναντίος ἐπικρατής γίγνομαι ἕτερος , καί οὗτος κατά μικρός ὁ ἁρμονία διαλύω ὁ θάνατος συμβαίνω γίγνομαι . βούλομαι γάρ οὖον πᾶς εἰμί ὁ ἔσχατος τέλος , ἀλλά ὁ ἀγαθός . βούλομαι οὐ ὁ ποιητής , ἀλλά ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις . ἐπεί οὖν ὁ ἀγαθός οὗτος τέλος καί ὅς ἕνεκα , καί ὁ γένεσις ἄρα ὁ ἀγαθός τέλος . ἀγαθός δέ ὁ ἀκμή · ἐν αὐτός γάρ γίγνομαι ὁ ζῷον πᾶς ἐνεργέω ὁ φυσικός ἐνέργεια , καί μάλιστα ὁ γεννητικός , ὅσπερ καί κύριος τέλος ὁ φύσις ὁ ἄγω εἰς οὗτος ὁ ζῷον , ὥστε γεννάω ἕτερος οἷος αὐτός · ἐπεί γάρ πᾶς ὁ ἀγαθός ἐφίημι , ἀγαθός δέ ἕκαστος ὁ εἰμί , ὅσος μή δύναμαι κατά ἀριθμός μένω ὁ αὐτός , ἀγαπάω ὁ κατά εἶδος ἀιδιότης . ἐπεί οὖν οὗτος εἰμί ὁ ἀγαθός , μέχρι τοσοῦτος κινέω ὁ φύσις ὁ ζῷον κατά συνέχεια , μέχρι ἄν εἰς οὗτος ἄγω , ὥστε ὁ τοιοῦτος ἐνεργέω ἐνέργεια , ὁ δέ ἐντεῦθεν λοιπός παύω μέν ὁ πρότερος κίνησις ἅτε ὁ σκοπός τυγχάνω , ἀρχή δέ λαμβάνω ὁ παρά φύσις καί ἐπί φθορά , κατά ὅς εἶπον τρόπος . p . 194a33 ἐπεί καί ποιέω ὁ τέχνη ὕλη ὁ μέν ἀπλόος ὁ δέ εὐεργός , καί χράω ὡς ἐγώ ἕνεκα πᾶς ὑπάρχω . μεταξύ ὁ σύνταξις ὁ πάρειμι χωρίον πολύς παρεμβάλλω ἀσαφής ποιέω ὁ λέξις . δεῖ οὖν , ἵνα ὁ συνέχεια ὁ ῥητός φυλάσσω , ὑπερβιβάζω ἐγώ ὁ λέγω , καί ἕκαστος τόπος ὁ οἰκέω ἀποδίδωμι . ὁ μέν οὖν καί χράω ὡς ἐγώ ἕνεκα πᾶς ὑπάρχω ὁ ἀνωτέρω συντακτέον οὕτως · ἔτι ὁ ὅς ἕνεκα καί ὁ τέλος ὁ αὐτός , καί ὅσος οὗτος ἕνεκα · ὁ δέ φύσις τέλος καί ὅς ἕνεκα ” , εἶτα συνάπτω · καί χράω ὡς ἐγώ ἕνεκα πᾶς ὑπάρχω μέχρι ὁ εἴρω δέ ἐν ὁ περι φιλοσοφία . ὁ μέν οὖν σύνταξις οὗτος ὁ χωρίον οὗτος , ὁ δέ νόος · ἐπεί δισσός ὁ τέλος ὁ τε ὅς καί ὁ ὅς , ἀντί-χαρις ὁ τέλος ὁ ὡς ὅς διά ὁ εἶπον “ ὁ δέ φύσις τέλος καί ὅς ἕνεκα ” προστίθημι καί ὁ ἕτερος ὁ τέλος σημαίνω , λέγω δή ὁ ὅς , διά ὁ εἶπον καί χράω ὡς ἐγώ ἕνεκα πᾶς ὑπάρχω . ὅθεν σαφής ποιέω ἐπάγω εἰμί γάρ πως καί ἐγώ τέλος · διχῶς γάρ ὁ ὅς ἕνεκα . εἴρω δέ φημί ὁ διαίρεσις οὗτος ὁ ὅς ἕνεκα καί ἐν ὁ περι φιλοσοφία , λέγω δέ ὁ ἠθικός , ὅσπερ περι φιλοσοφία καλέω , διότι ὁ φιλόσοφος ἦθος διά αὐτός παραδίδωμι . οὗτος μέν οὖν ὁ σύνταξις , ὁ δέ μεταξύ ὁ μέν εἰμί πρός κατασκευή ὁ ὅτι ὁ ὅς ἕνεκα τέλος , ὁ δέ πρός ἔλεγχος ὁ Εὐριπίδης . ὁ δέ ἐπεί καί ποιέω βρόχος ὁ τέχνη ὁ ὕλη ὁ μέν ἁπλόος ὁ δέ εὐεργός συναπτέον ὁ δύο δέ καί ὁ ἄρχω ὁ ὕλη καί γνωρίζω τέχνη καί ὁ ἑξῆς . εἰμί δέ ἐντεῦθεν ὁ ἀπορία ὅς εἶπον , ὅτι μήποτε ὥσπερ ὁ τέχνη ὁ μέν περί ὁ ὕλη καταγίγνομαι ὁ δέ περί ὁ εἶδος , οὗτος καί ἐπί ὁ φυσικός ἐπιστήμη ἔχω , καί ἄλλος μέν ὁ ὁ εἶδος γνωριστικός ἄλλος δέ ὁ ὁ ὕλη . καί ὅτι ὡς ἀπορία προφέρω οὗτος , δείκνυμι ἐφεξῆς ὥσπερ λύσις ἀπορία ἐπιφέρω ἐν ὅς φημί “ ἐν μέν οὖν ὁ κατά τέχνη ἐγώ ποιέω ὁ ὕλη ὁ ἔργον ἕνεκα , ὁ αἴτιος ὁ διαφορά λέγω ὁ ὁ μέν τέχνη μή πάντως ὁ αὐτός περί ἀμφότερος καταγίγνομαι , ὁ δέ φύσις περί αμσοτερας . εἰμί οὖν ὁ ὅλος ὁ ῥητός διάνοια τοιοῦτος · ὁ τέχνη ὁ μέν ποιέω ὁ ὕλη , ὁ δέ ἄρχω αὐτός · καί ὁ ὁ ὕλη ποιέω ὁ μέν ἀπλόος ὕλη ποιέω , ὡς ὁ δρυτομική , ὁ δέ εὐεργός · καί ὁ ἄρχω ὁ ὕλη ( ἄρχω δέ ὁ ὕλη ὅσος περί ὁ εἶδος καταγίγνομαι τέχνη · ἐπιτάσσω γάρ ὁ ναυπηγός ὁ δρυτόμος ὁποῖος ξύλον αὐτός εὐτρεπίζω , καί ὁ πρίστης εὐεργός αὐτός οὗτος ποιέω καί ὅς εὐεργής ) , ὁ ἄρχω οὖν ὁ ὕλη , ὁ τις καί ἀρχιτεκτονικός καλέω , ὁ μέν ὁ εἶδος ἐπιτίθημι ὁ ναυπηγικός , ὁ δέ χράω αὐτός ὁ κυβερνητικός . καλῶς δέ εἶπον καί ὁ κυβερνητικός ἀρχιτεκτονικός . καί γάρ μᾶλλον ἀρχιτεκτονικός οὗτος ὁ ναυπηγικός · αὐτός γάρ ὁ ναυπηγικός ἐπιτάσσω , ὁποῖος δεῖ αὐτός ποιέω ὁ ὁ πηδάλιον εἶδος . διαφέρω δέ ἀλλήλων ὁ περί ὁ εἶδος αὐτός καταγίγνομαι τέχνη , ὁ τις καί ἀρχιτεκτονικός εἰμί , ὁ ὁ μέν ποιητικός εἰμί εἴὸους ὁ ναυπηγικός , ὁ δέ γνωστικός μόνος οὖον ποιητικός , καί ὁ μέν χράομαι αὐτός ὁ δέ μή . ὥστε τέσσαρες εἰμί περί ὁ αὐτός καταγίγνομαι , ὅς ὁ μέν δύο περί ὁ ὕλη καταγίγνομαι , ὁ δέ δύο περί ὁ εἶδος . ἐπεί οὖν οὗτος εἶπον οὖον προστίθημι ὁ λοιπός ὁ ἀπορία , οὗτος δέ εἰμί ὅτι μήποτε οὖν καί ἐπί ὁ φυσικός οὖον ὁ αὐτός εἰμί φυσικός ἐπιστήμη περί ὁ ὕλη καί ὁ εἶδος καταγίγνομαι , ἄλλος ἄλλος μέν περί ὁ εἶδος ἄλλος δέ περί ὁ ὕλη , διά οὗτος ἀσάφεια ἐμποιέω , ὅτι ἀπορία ἕνεκα οὗτος ἐκτίθημι , ἀλλά ὁ ὁ ἐπίλσιν ἐπάγω , ὥσπερ εἴρω , δῆλος ποιέω ὁ ἑαυτοῦ διάνοια . εἶπον δέ ὅτι καί ὁ κυβερνητικός ἀρχικός εἰμί , μετά τις προσδιορισμός οὗτος εἶπον , εἶπον ἀρχιτεκτονικός πως . προστίθημι δέ ὁ πως , διά ὁ μή τεκταίνομαι ὁ κυβερνητικός · ἄρχω μέν γάρ μᾶλλον ὁ ναυπηγικός , οὖον τεκταίνομαι δέ . πρός ὁ τεκταίνομαι οὖν ὁ πως , οὖον πρός ὁ ἄρχω . p . 194b5 ὁ μέν γάρ κυβερνήτης ποῖος τίς ὁ τίς ὁ πηδάλιον γνωρίζω καί ἐπιτάσσω , ὁ δέ ἐκ ποῖος ξύλον καί ποῖος κίνησις εἰμί . ἀμφότερος μέν οὖν περί ὁ εἶδος καταγίγνομαι , οὐ ἀγνοέω δέ οὐδέ ὁ ὕλη , ἀλλά ὁ μέν κυβερνητικός μᾶλλον οἶδα ὁ ὕλη ὁ εἶδος καί ἐπιτάσσω οὗτος ὁ ναυπηγός , ὁ δέ ναυπηγικός μανθάνω μέν παρά ὁ κυβερνήτης ὁ εἶδος , οἴκοθεν δέ ὁ ὕλη ἐπινοέω . ἀντινέω οὖν παρά ἀλλήλων ὁ . μέν ναυπηγικός παρά ὁ κυβερνητικός ὁ εἶδος , ὁ δέ κυβερνητικός παρά ὁ ναυπηγικός ὁ ὕλη . ὁ δέ ἐκ ποῖος κίνησις ἀντί ὁ ἐκ ποῖος φυσικός ῥοπή καί δύναμις · οὖον γάρ ὁ τυγχάνω ξύλον εἰς ὁ κατασκευή ὁ πλοῖον ἢ ὁ πηδάλιον παραλαμβάνω . p . 194b7 ’Ev μέν οὖν ὁ κατά τέχνη ἐγώ ποιέω ὁ ὕλη ὁ ἔργον ἕνεκα , ἐν δετός φυσικός ὑπάρχω εἰμί . ὁ ἐπίλυσις ὁ ἀπορία , ὅτι ἐν μέν ὁ κατά τέχνη ἔξωθεν ὁ τεχνίτης παραλαμβάνω ὁ ὕλη , οὕτως αὐτός ὁ εἶδος ἐπιτίθημι , καί διά οὗτος ἄλλος τέχνη εἰμί ὁ ὕλη καί ἄλλος ὁ εἶδος οἶδα , ἐν δέ ὁ φυσικός οὐ ἔξωθεν ὁ φύσις ὁ ὕλη δίδωμι , ἀλλά ἐν αὐτός ὑπάρχω καί ὑπό αὐτός δημιουργέω εἰμί δέ οὗτος , ὁ ἄρα ὁ τοιοῦτος φύσις ἐν ἐπιστήμη γίγνομαι καί ὁ εἶδος εἶμι καί ὁ ὕλη · ἀμφότερος γάρ ὁ φύσις ἐργάτης , καί οὐ ἐγχωρέω μή ἄμφω γιγνώσκω ἐν ἐπιστήμη ὁ φύσις γίγνομαι , εἰμί γε ἀμφότερος ἐργάτης ὁ φύσις . p . 194b8 ἔτι ὁ πρός τίς ὁ ὕλη . ὁ τρίτος ἐπιχείρημα , ὅτι ἀμφότερος ὁ φυσικός γιγνώσκω . p . 194b9 μέχρι δή πόσος δεῖ ὁ φυσικός οἶδα ὁ εἶδος ; Ἐντεδθεν διακρίνω ὁ θεολόγος ὁ φυσικός . περί μέν οὖν ὁ ὕλη , φημί , οὕτως ὁ φυσικός ἐπισκοπέω ὡς εἴρω , ὁ δέ εἶδος μέχρι πόσος ἐπισκοπέω ; τουτέστιν , ἐπεί ὁ αὐτός πρᾶγμα εἰμί λαμβάνω πλείων εἶδος εἰμί γάρ ὁ Σωκράτης , ὡς ἄνθρωπος , εἶδος καί ὁ ζῷον λογικός θνητός καί πρό οὗτος οὐσία ἔμψυχος αἰσθητικός · εἰμί δέ τις καί χωριστός εἶδος ὁ φυσικός , εἴτε ὁ ἀριθμός κατά ὁ Πυθαγόρειος εἴτε ὁ πρό ὁ πολύς , καί οὗτος εἴτε κτάομαι Πλάτων ὁ αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι , λέγω δή ὁ αὐτοάνθρωπος καί αὐτοζῷον , εἴτε ὁ λόγος ὁ πρᾶγμα ὁ ἐν ὁ δημιουργός ) , ἆρα , φημί , περί πᾶς εἶδος ἀπλόος ὁ φυσικός διαλέγω , ἢ μέχρι τις προάγω ὁ διδασκαλία ; φημί οὖν ὅτι οὐ εἰμί φυσικός περί πᾶς εἶδος διαλέγω , ἀλλά μέχρι τις προκόπτω ὁ φυσικός · καί ὥσπερ ὁ χαλκεύς οὖον πᾶς ὁ ὁ χαλκός ἐπισκοπέω ἐνέργεια , φέρω εἶπον εἰμί τίς πρός ἰατρικός συμβάλλω , ἀλλά ὅτι τυγχάνω τηκτός εἰμί καί ἐλατός , καί ὅσος πρός ὁ ὑποβάλλω . αὐτός συντελής πρᾶγμα · καί ὁ ἰατρός περί νεῦρον σκοπός ὁ αὐτός ἐνέργεια εἰς ὁ ὑπόκειμαι αὐτός τέχνη σκοπέω , φέρω εἶπον ὅτι κίνησις αἴτιος εἰμί , οὖον μέντοι ζητέω εἰμί εἰμί τίς εἶδος αὐτός παρά ὁ δημιουργός , ἢ ἐκ ὕλη καί εἶδος συνίστημι , ἀλλά ὅτι ὁ ἄλλος τυγχάνω ξηρός εἰμί ὁ ψυχρός · οὗτος καί ὁ φυσικός οὖον περί πᾶς ἀπλόος εἶδος διαλέγω , ἀλλά μέχρι τις , οὗτος δέ εἰμί ὅσος μή ὁ ὕλη χωρίζω . ἐρωτάω γάρ τίς ἕνεκα , εἰμί τυγχάνω , ἄνθρωπος εἰμί , οὐ εἴρω ὅτι ῾ εἰμί ὁ ἐν ὁ δημιουργός ὁ ἄνθρωπος εἶδος , δεῖ δέ οὗτος ἐνεργός εἰμί καί γόνιμος , διά οὗτος εἰμί καί ὁ ἐνταῦθα εἶδος , ἀλλά ἀρκέω ἡγέομαι ὁ μή ἄνευ ὕλη αἴτιος ἀποδίδωμι , ὅτι ἄνθρωπος ἄνθρωπος γεννάω καί ἥλιος · ὁ γάρ ἀφίημι ἢ πρόσειμι ὁ ἥλιος γένεσις ἢ φθορά ὁ ὅδε γίγνομαι αἴτιος , γεννάω δέ προσεχῶς οὖον ὁ τυγχάνω ἐκ ὁ τυγχάνω , ἀλλά ὁ | ὅμοιος ἐκ ὁ ὁμοιόω . οὗτος οὖν ὁ αἴτιος ἀποδίδωμι εἴρω ὅτι ἄνθρωπος ἄνθρωπος γεννάω καί ἥλιος , ἄμφω δέ ἐν ὕλη ὁ εἰμί ἔχω . οὐδέ εἴρω τυγχάνω ὅτι ἐπεί δεῖ μέσος τις εἶδος ἐν ὁ πᾶς ( τοιοῦτος δέ ὁ ψυχή ὁ ἡμέτερος ἀνέρχομαι καί κατέρχομαι ) , διά οὗτος εἰμί ἐν ὁ κόσμος ὁ ἄνθρωπος · θεολόγος γάρ οὗτος καί ὁ τοιοῦτος ἐξετάζω ἴδιος , οἷος τίς τε καί πόσος ὁ χωριστός εἶδος , καί τίς ὁ σχέσις αὐτός ὅς τε πρός ἑαυτοῦ καί ὁ πρός ὁ ὅδε . ὁ τοίνυν φυσικός οὖον πᾶς αἴτιος πωλέω ἐρωτάω οὔτε εἰδικός οὔτε ποιητικός , ἀλλά οὗτος ὅσος μή ἄνευ ὕλη εἰμί . p . 194b16 διορίζω δέ οὗτος ἐπισκεπτέος Τέρι ὁ αἴτιος , ποῖος τε καί πόσος ὁ ἀριθμός εἰμί . διαλέγω περί ὁ συναίτιος , οὗτος δέ εἰμί ὁ ὕλη καί ὁ εἶδος , βούλομαι νῦν καί περί ὁ λοιπός δύο διαλέγω Τούτος ποιητικός καί ὁ τελικός , ὅσπερ κύριος εἰμί αἴτιος . ἐπεί γάρ , φημί , σκοπός ἐγώ γιγνώσκω ὁ φυσικός πρᾶγμα , οὖον πρότερος δέ γιγνώσκω τίς πρίν ἄν ὁ ἀρχή καί ὁ αἴτιος πᾶς οὗτος γιγνώσκω , ἀνάγκη καί ὁ φυσικός πρᾶγμα πᾶς ὁ αἴτιος γιγνώσκω , εἰμί γε ὁ γνῶσις αὐτός ἐφίημι . ἐπεί οὖν βούλομαι περί ὁ λοιπός αἴτιος εἶπον Τούτος ποιητικός καί ὁ τελικός , ἀναλαμβάνω καθόλου ὁ περί ὅς αἴτιος λόγος , καί φημί ὅτι πρᾶγμα τέσσαρες εἰμί ὁ αἴτιος , ὁ ὕλη ὁ εἶδος ὁ ποιητικός αἴτιος ὁ τελικός · οἷος οἰκίον ὕλη μέν λίθος καί πλίνθος καί ξύλον , εἶδος δέ ὁ τοιόσδε σχῆμα , ποιητικός δέ αἴτιος ὁ οἰκοδόμος , τελικός ὁ χρεία ὁ ἄνθρωπος διά ὅς γίγνομαι ( λέγω δή ὁ εἰμί σκέπασμα κωλυτικός ὄμβρος καί καῦμα ) · καί ἐπί πᾶς ὁμοίως . καλέω δέ ὁ μέν ὕλη ἐκ ὅς , ὁ δέ εἶδος κατά ὅς , ὁ δέ ποιητικός αἴτιος ὅθεν ὁ ἀρχή ὁ κίνησις , ὁ δέ τελικός διά ὅς . εἰμί δέ καί ἕτερος δύο αἴτιος ὁ γίγνομαι ὁ τε ὀργανικός καί ὁ παραδειγματικός , ὅσπερ καί ὁ Πλάτος ἐν ὁ αἴτιος απαριθμώ , ἀλλά ὁ Ἀριστοτέλης ὡς φυσικός οὖον προσποιέω οὗτος , ὁ μέν παραδειγματικός διότι οὗτος κρατύς εἰμί ἢ κατά φύσις ( οὖον γάρ πρός παράδειγμα ὁ φύσις ἀποβλέπω ποιέω · εἰμί γάρ ἔχω ὁ λόγος ὁ γίγνομαι ; ἀλλά οὖον γνωστικός ὥσπερ ὁ τέκτων , ζωτικός δέ μόνος , διότι ποιόω κατά αὐτός ) , ὁ δέ ὀργανικός αἴτιος συμπεριλαμβάνω ὁ ὑλικός . εἰμί μέν γάρ οἷος ὄργανον ὁ φύσις ὁ ἔμφυτος θερμός , ἀλλά οὗτος , ὡς εἶπον , συναναλαμβάνω ὁ ὑλικός , ἐπεί ὅλως ὁ τέσσαρες στοιχεῖον , ἐν ὅς ὁ τέσσαρες ποιότης , ὑλικός αἴτιος οἶδα ὁ γίγνομαι · ποῖος δέ εἄν ὄργανον τοιοῦτος αὐτός ὁ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον γένεσις παραλαμβάνω ; ὁ μέν οὖν Πλάτων θεολογέω ποιητικός μέν αἴτιος ὁ δημιουργός λέγω , ἀργανικὸν εἰμί ὁ ὕλη φημί , ὁ μέντοι Ἀριστοτέλης φυσιολογέω εἰκότως οὗτος μέν ποιητικός φημί εἰμί αἴτιος , ὀργανικός δέ ἀνάλογος οὐ ἔχω · καί γάρ ὁ ὄργανον καθόλου χωριστός εἰμί ἐθέλω καί ὁ ποιητικός καί ὁ ἀποτέλεσμα , ὁ δέ ἔμφυτος θερμός οὖον χωρίζω ὁ δημιουργέω φύσις , ἀλλά καί αὐτός ὁ ὑπόκειμαι εἰμί ὁ φύσις , ἐν ὅς ὀχέω δημιουργέω ὁ ζῷον . δυνατός δέ παράδειγμα ἐπί ὁ φυσικός αὐτός ὁ φύσις εἶπον , εἰμί γε ὁ ὅμοιος ὁ ὁμοιόω γεννητικός καί σκοπός ὁ φύσις ὁ ἐν ὁ πατήρ ἢ ὁ μήτηρ ὁ ποιέω ὅμοιος ἑαυτοῦ , ἀλλά οὔτε γνωστικός , ὅσπερ εἶπον , εἰς ἑαυτοῦ ὡς πρός παράδειγμα ἀφοράω , χωρίζω τε ἐθέλω κατά οὐσία ὁ ποιητικός ὁ παράδειγμα . οὗτος εἶπον , ἐφεξῆς ὅσος παρακολουθέω ὁ αἴτιος παραδίδωμι , καί πρῶτος ὅτι πολύς εἰμί ὁ αἴτιος συμβαίνω ὁ αὐτός πλείων εἰμί αἴτιος κατά ἑαυτοῦ , ὁ ἀπαριθμέω τέσσαρες . πᾶς γάρ κατά ἑαυτοῦ αἴτιος εἰμί , ἀλλά οὖον κατά ὁ αὐτός . ἄλλως γάρ ὁ ὕλη αἴτιος , καί ἄλλως ὁ ποιητικός . καί ἐπί ὁ λοιπός ὡσαύτως . ἔτι , φημί , τις ἀλλήλων εἰμί αἴτιος , οἷος ὁ πόνος ὁ εὐεξία εἰμί αἴτιος , ἀλλά καί ὁ εὐεξία ὁ πόνος · ἀλλά οὖον κατά ὁ αὐτός τρόπος , ἀλλά ὁ μέν πόνος ὁ εὐεξία αἴτιος ὡς ποιητικός , ὁ δέ εὐεξία ὁ πόνος αἰτία ὡς τελικός . διά γάρ ὁ τυγχάνω εὐεξία καί ὑγεία πονέω . ῾διὰ τίη γάρ ‘ βαδίζω ἐρωτάω , λέγω ‘ ἵνα ὑγιαίνω . ἔτι , φημί , ὁ αὐτός ὁ ἐναντίος δύναμαι εἰμί αἴτιος · ὁ γάρ κυβερνήτης πάρειμι μέν αἴτιος γίγνομαι ὁ σωτηρία ὁ ναῦς , ἄπειμι δέ ἀπώλεια αὐτός αἴτιος γίγνομαι . καί φημί ὅτι οὖον κατά ἑαυτοῦ ὁ κυβερνήτης ἄπειμι ἀπώλεια αἴτιος γίγνομαι ὁ ναῦς , ἀλλά κατά συμβεβηκός · κἀν σῴζω γάρ ὁ ναῦς ἄπειμι ὁ κυβερνήτης . διό , φημί , οἰκεῖος παράδειγμα εἄν εἰμί ὁ κατά ὁ ἥλιος , ὅς πάρειμι μέν φάος γίγνομαι αἴτιος ἄπειμι δέ σκότος , καί ἀμφότερος κατά ἑαυτοῦ . εἰμί γάρ κατά συμβαίνω ἄπειμι σκότος αἴτιος γίγνομαι καί μή κατά ἑαυτοῦ , κἀν ἄπειμι εἰμί ὅτε οὐ γίγνομαι σκότος αἴτιος · τοιοῦτος γάρ ὁ κατά συμβαίνω αἴτιος . φημί δέ ὅτι εἰμί καί ὁ ὁ κυβερνήτης ἀπουσία οὖον πάντως ἀπώλεια ὁ ναῦς αἰτία γίγνομαι , οὖον παρά οὗτος νομιστέος κατά συμβαίνω αὐτός αἴτιος εἰμί ὁ ἀπώλεια , ἐπεί καί ὁ παρουσία αὐτός οὖον πάντως σωτηρία αἰτία γίγνομαι , καί οὖον παρά οὗτος , ἡνίκα ἄν σῴζω , οὖον κατά ἑαυτοῦ ἀλλά κατά συμβαίνω σῴζω . οὕτως οὖν , ἐν ἄπειμι ὁ κυβερνήτης ποτέ σῴζω ὁ ναῦς , κατά Τύχη εἴρω ὁ σωτηρία γίγνομαι , ὥσπερ ὁ ἀπώλεια ὁ ἐπί ὁ παρουσία ὁ κυβερνήτης βία γίγνομαι φημί ὁ γάρ τέχνη ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς ) , ὁ μέντοι ἀπώλεια ὁ ἐπί ὁ ἀπουσία ὁ κυβερνήτης γίγνομαι κατά ἑαυτοῦ εἰμί αἰτία ὁ ἀπουσία αὐτός · ὥστε κατά ἑαυτοῦ ὁ κυβερνήτης ὁ παρουσία καί ἀπουσία ὁ ἐναντίος αἴτιος γίγνομαι , σωτηρία φημί καί ἀπώλεια . p . 194b18 οἶδα δήω πρότερος οἴομαι πρίν ἄν λαμβάνω ὁ διά τίς Τέρι ἕκαστος . | To διά τίς ἀντί ὁ ὁ περί ἕκαστος αἴτιος , ὅς ἕνεκα εἰμί · ἐρωτάω γάρ διά τίς ἄνθρωπος ἵστημι ἀποδίδωμι ἢ ὁ ποιητικός ἢ ὁ τελικός ἤ εἷς τίς ὁ ἄλλος πᾶς . δῆλος ὅτι καί ἐγώ οὗτος ποιητέος περί γένεσις καί φθορά καί περί πᾶς ὁ φυσικός μεταβολεύς , τουτέστι ὁ αἴτιος γένεσις καί φθορά καί καθόλου πᾶς φυσικός μεταβολεύς . ὥστε καί ἐντεῦθεν ἔχω , ὅτι περί ὁ κοινῶς παρακολουθέω ὁ γίγνομαι καί φθείρω εἰμί ὁ λόγος . ὅπως οἶδα αὐτός ὁ ἀρχή ἀνάγω εἰς αὐτός πείρω ὁ ζητέω ἕκαστος . οἶδα γάρ ὅτι πᾶς ὁ φυσικός ὁ τέσσαρες εἰμί οὗτος αἰτία , ἕκαστος ὁ ζητέω εἰς ὁ ἀρχή οὗτος ἀνάγω · οἷος ζητέω περί κλίνη λέγω ὅτι ποιητικός μέν αὐτός ὁ τεκτονικός τέχνη , εἶδος δέ ὁ τοιόσδε σχῆμα , ὑλικός αἴτιος ὁ ξύλον , τελικός ὁ ὁ ἄνθρωπος χρεία . p . 194b23 Ἕ΅να μέν οὖν τρόπος αἴτιος λέγω ὁ ἐκ ὅς γίγνομαι τίς ἐνυπάρχω . ὁ ὑλικός αἴτιος φημί · οὗτος γάρ καλέω ὁ ἐκ ὅς · λέγω γάρ ἐκ ξύλον ὁ ἀβάκιον , καί ἐκ ὕλη καί εἶδος ὁ πρᾶγμα . εἰμί δέ λέγω ἐν ὁ πρότερος λόγος , ὅτι ὁ ἐκ ὅς ὁ στερέω μᾶλλον οἰκεῖος εἰμί ὁ δέ ὕλη ὁ ὅδε , οὐ ἐναντίος φημί • ἐκεῖ μέν γάρ διαιρέω ὁ λόγος ὁ στέρησις ἀπό ὁ ὕλη , διά ὁ ὑπομένω ὁ ὅδε αὐτός προσάπτω , νῦν δέ ἐπεί ὁ τέσσαρες αἴτιος ἴδιος ἀφορίζω βούλομαι πρόσρημα , οἰκεῖος δήπου πᾶς ὁ ἐκ ὅς ὁ ὕλη ἁρμόζω · οὗτος γάρ εἰμί ὁ μεταβάλλω καί ἀλλοιόω , οὔτε δέ ὁ ποιητικός αἴτιος οὔτε ὁ τέλι - κόος οὔτε ὁ εἶδος κινέω . ἐνυπάρχω δέ φημί ἀντί ὁ ἐν τρέφω αὐτός ὁ γίγνομαι εἰμί ὁ ὑλικός αἴτιος καί στοιχεῖον αὐτός γίγνομαι , καί οὐ ὥσπερ ὁ ποιητικός ἔξωθεν εἰμί · ἔξωθεν γάρ ὁ τεχνίτης ὁ τεχνητός καί ὁ πατήρ ὁ υἱός καί ὁ περιφορά ὁ οὐράνιος ὁ γενητός πᾶς , ὁ δέ ὕλη ἐν αὐτός εἰμί . καί ὁ οὗτος γένος . ἐπεί ὁ προσεχής Ὕλας ἀποδίδωμι , διά οὗτος προστίθημι καί ὁ οὗτος γένος , τουτέστι καί ὁ οὗτος καθολικός , ἤτοι γένος ὁ ὑπόκειμαι φημί · ὁ γάρ ἀνδριάς προσεχής μέν ὕλη ὁ χαλκός , ἐπεί δέ καί οὗτος ὑπόκειμαι ἕτερος τίς , οἷος ὁ ὕδωρ , καί ὁ ὕδωρ ἄρα ὕλη ὁ ἀνδριάς · ἀλλά καί ὁ τριχῆ διαστατός , ὅσπερ ὑπόκειμαι ὁ ὕδωρ , καί ὁ πρῶτος ὕλη , ὅστις προσεχῶς ὁ τριχῆ διαστατός ὑπόκειμαι . εἴτε οὖν ἐκ ὕδωρ τις ἡγέομαι εἰμί ὁ ὁ χαλκός μέταλλον εἴτε ἐκ γῆ , ὅς ἀνά εἰμί ὕλη ὁ χαλκός ; οὗτος καί ὁ ὁ χαλκός ὑπόκειμαι εἴτε προσεχῶς εἴτε καί διά μέσος πλείων ὕλη εἄν εἰμί . p . 194b26 ἄλλος δέ ὁ εἶδος καί ὁ παράδειγμα . ἄλλος τρόπος , φημί , ἀρχή εἰμί ὁ εἶδος . παράδειγμα δέ · εἶπον , οὐ ὡς ὁ εἰς ἰδέα ὑποτίθημι , οὐδέ ὡς οἴομαι φυσικός εἰμί παραδειγματικός ἀποδίδωμι αἴτιος ( οὖον γάρ πρός παράδειγμα ὁράω ὁ φύσις ποιέω , ἐπεί μή γιγνώσκω ποιέω , ἀλλά ἀνεπίστατος ὁ λόγος ὁ γίγνομαι ἔχω ) , ἀλλά ἐπεί ὁ πρός παράδειγμα ποιέω ὁρίζω ποιέω μήτε ὑπερπίπτω μήτε ἐνδεής ὁ παράδειγμα ἀργάζω ὁ ἀποτέλεσμα , καί ὁ ὑπό φύσις δέ γίγνομαι ὁρίζω εἰμί ( ὁρίζω γάρ ὁ ἄνθρωπος εἶδος ὁ βοῦς ὁ συκέα ὁ ἄμπελος καί ὁ λοιπός , καί μέχρι τοσοῦτος κινέω ὁ φύσις ὁ ὕλη μέχρι ἄν εἰς ὁ εἶδος ἔρχομαι ) , διά οὗτος ὁ εἶδος παράδειγμα εἶπον . οὗτος δέ εἰμί ὁ λόγος ὅστις τίς εἰμί εἰμί καί ὁ οὗτος γένος . οἷος ὁ ἀνδριάς εἶδος οὐ ὁ χαλκός ( οὗτος . γάρ ὕλη ) ἀλλά ὁ ἀνδρείκελος μορφή , οὗτος δέ γένος ὁ εἰκών ( πᾶς μέν γάρ ἀνδριάς εἰκών , οὖον πᾶς δέ εἰκών ἀνδριάς ) , εἰκών δέ γένος ἄν εἰμί ὁ τεχνητός · καί ἐπί φυσικός δέ εἶδος μέν εἄν εἰμί ὁ ὁριστικός λόγος ὁ πρᾶγμα , γένος δέ οὗτος ὁ μέρος αὐτός , ὡς αὐτός εὐθύς εἴρω . γένος γάρ ὁ λόγος ὁ ἄνθρωπος ὁ ζῷον ὁ λογικός καί ὁ θνῄσκω - ὁ · ἐπί πλέω γάρ ἕκαστος οὗτος ὁ ἀνθρώπειος λόγος . εἴρω δέ ὅτι ὁ γένος οἷος ὕλη εἰμί ὁ ὁρισμός . p . 194b27 Οἶον ὁ διαπασῶν ὁ δύο πρός εἷς , καί ὅλως ὁ ἀριθμός καί ὁ μέρος ὁ ἐν ὁ λόγος . παράδειγμα τίθημι ὁ εἰδοποιός εἰμί αἴτιος μή μόνος ὁ προσεχής εἶδος , ἀλλά καί ὁ γένος αὐτός ὁ τε ἐγγύς καί ὁ πρόσω . ὁ οὖν διά πᾶς ἁρμονία εἶδος ἄν εἰμί ὁ δύο πρός εἷς · εἰμί δέ ὁ διαπασῶν ἁρμονία ἐν ὅς ὁ Ὑπάτη δίς ἔχω ὁ νέατος , τουτέστι διπλασίων αὐτός φθόγγος ἔχω . εἰμί οὖν εἶδος οὗτος ὁ δύο πρός εἷς · ὅς γάρ λόγος ἔχω ὁ δύο πρός εἷς , οὗτος ὁ λόγος ὁ Ὑπάτη πρός ὁ νέατος . ἀλλά καί ὁ γένος ὁ δύο πρός εἷς ειδοποιός εἄν ὁ διά πᾶς , οὗτος δέ εἰμί ὁ διπλάσιος · ἐπί πλέω γάρ οὗτος ὁ δύο πρός εἷς · ἐπί πᾶς γάρ ἁρμόζω ὁ διπλάσιος ἀριθμός . ἀλλά καί οὗτος γένος ὁ ἀριθμός · ἐπί πλέω γάρ ὁ διπλάσιος ὁ ἀριθμός · εἰμί τίς μέν γάρ διπλάσιος , οὗτος καί ἀριθμός , οὐ εἰμί τίς δέ ἀριθμός , οὗτος διπλάσιος . ὁ δέ καί ὁ μέρος ὁ ἐν ὁ λόγος ἐξήγησις εἰμί ὁ τίς λέγω ὁ ὁ λόγος γένος . φημί οὖν ὅτι ὁ μέρος ὁ ὁρισμός , οὗτος γένος αὐτός φημί . ἐπεί γάρ ὡς ἐν παρακείγματι ὁ εἶδος ὁ τε προσεχής καί γένος οὗτος παραλαμβάνω ὁ δύο πρός εἷς ὡς εἶδος καί ὁ ἀριθμός ὡς γένος , ἐπί αὐτός ὁ πρόκειμαι μεταφέρω ὁ λόγος ἐπάγω καί ὁ μέρος ὁ ἐν ὁ λόγος . p . 194b29 ἔτι ὅθεν ὁ ἀρχή ὁ μεταβολεύς ὁ πρῶτος ἢ ὁ ἠρέμησις . ὁ ποιητικός αἴτιος · ὅταν γάρ ἐρωτάω τίς ὁ πόλεμος αἴτιος , εἴρω ὅτι ὁ βουλεύω , καί τίς αἴτιος ὁ υἱός , ὅτι ὁ πατήρ . ὁ πρῶτος δέ εἶπον , ὅτι δοκέω καί ὁ ὄργανον κινέω , ἀλλά οὖον πρῶτος κινέω . οὐ οὖν ποιητικός αἴτιος οὗτος · ὁ γάρ ποιητικός ὁ ὅθεν ὁ ἀρχή ὁ κίνησις ὁ πρῶτος . ὥσπερ δέ κίνησις ἀρχή ὁ ποιητικός , οὗτος καί ἠρέμησις · ὁ γάρ συμβουλεύω εἰρήνη , οὗτος ὁ ἠρέμησις ὁ τοιοῦτος αἴτιος . καί ὅσος δή κινέω ἄλλος μεταξύ γίγνομαι ὁ τέλος . οὗτος πᾶς , φημί , ἕνεκα ὅς εἰμί καί διά ὁ τέλος ἔχω ὁ εἰμί , ὅσος κινέω τις μεταξύ εἰμί ὁ κινητικός οὗτος αἴτιος καί ὁ τελικός , τουτέστι πᾶς ὁ μεταξύ ὁ ποιητικός αἴτιος καί ὁ τελικός πᾶς ὁ τέλος ἕνεκα γίγνομαι , ἐν ἄλλος ἐκ ἄλλος ὁ μεταξύ γίγνομαι . οἷος ὑπό ὁ πόνος ὁ ἰσχνασία · οὖον γάρ μόνος ὁ πόνος διά ὁ ὑγεία , ἀλλά καί ὁ ἰσχνασία · ὥστε πᾶς οὗτος τέλος ὁ ὑγεία . ἀλλά καί αὐτός , εἰμί τυγχάνω , διά ὁ ἀναγιγνώσκω · διά οὗτος γάρ ὑγιαίνω βούλομαι , ἵνα ἀναγιγνώσκω . ἀλλά καί οὗτος διά ἕτερος τίς · διά γάρ ὁ εὐδαιμονία . καί εἰμί πᾶς οὗτος τελικός αἴτιος , καί ὁ ἄλλος πᾶς οὗτος ἕνεκα γίγνομαι . διαφέρω δέ ἀλλήλων ὡς εἰμί ὁ μέν ἔργον ὁ δέ ὄργανον · διαφέρω , φημί , ὁ πρός ὁ τέλος ὁ ὁ μέν ἔργον εἰμί , οἷος βάδισις ἴσχνανσις κάθαρσις , ὄργανον δέ φάρμακον φλεβότομος καί ὁ λοιπός . p . 195a4 συμβαίνω δέ πολλαχῶς λέγω ὁ αἴτιος καί πολύς ὁ αὐτός αἴτιος εἰμί . ἀπαριθμέω ὁ αἴτιος βούλομαι λοιπός ὅσος παρακολουθέω ὁ αἴτιος παραδίδωμι . καί πρότερος φημί , ὅτι ὁ αὐτός πολύς εἰμί αἴτιος κατά ἑαυτοῦ καί οὖον κατά συμβεβηκός , οὖον μήv κατά ὁ αὐτός λόγος · οἷος ὁ ἀνδριάς αἴτιος καί ὁ χαλκός καί ὁ ἀνδριαντοποιός , οὖον κατά ἄλλος τίς ἢ καθό ἀνδριάς , ἀλλά ὁ μέν ὡς ποιητικός αἴτιος , ὁ δέ ὡς ὑλικός . p . 195a15 ἅπας δέ τανῦν εἴρω αἴτιος εἰς τέσσαρες τρόπος πίπτω ὁ φανερόω ὅς . αωακεφαλαιουος ὁ εἴρω ἐν σύντομος , ὅτι τέσσαρες εἰμί ὁ ἀπαριθμέω αἴτιος ὁ τρόπος , ὁ ὑλικός αἴτιος ὁ εἰδικός ὁ ποιητικός ὁ τελικός . εἶτα πλείων ὁ ὑλικός τίθημι παράδειγμα , ὅτι ὁ στοιχεῖον ὡς ὕλη αἴτιος εἰμί ὁ συλλαβή , καί ὁ ὑπόκειμαι αἴτιος εἰμί ὁ σκευαστός ὡς ὕλη ( oíon θυμίαμα καί ὁ τοιοῦτος , καί ἁπλόος τεχνητός πᾶς ) , καί ὁ τέσσαρες στοιχεῖον ὕλη εἰμί ὁ συντίθημι σῶμα , καί ὁ μέρος ὑλικός αἴτιος εἰμί ὁ ὅλος , καί ὁ πρότασις αἴτιος ὁ συμπέρασμα ὡς ὕλη . οὗτος δέ ὁ μέν ὡς ὁ ὑπόκειμαι , οἷος μέρος . οὗτος ὁ ἀνωτέρω εἰμί συνεχής ἅπας δέ ὁ νῦν αἴτιος εἰς τέσσαρες τρόπος πίπτω ὁ φανερός , εἶτα συναπτέον ὁ πρόκειμαι οὗτος δέ ὁ μέν ὡς ὁ ὑπόκειμαι καί ὁ ἑξῆς . ὁ δέ μεταξύ παράδειγμα εἰμί ὁ ὑλικός αἴτιος . ἀλλά ἐπεί πολύς παρατίθημι παράδειγμα , διά οὗτος ἀναλαμβάνω πάλιν ὁ λόγος , απαριθμώ δέ πάλιν ὁ τέσσαρες τρόπος ὁ εἴρω ὁ αἴτιος . ὁ δέ ὡς ὁ τίς εἰμί εἰμί , ὁ τε ὅλος καί ὁ σύνθεσις καί ὁ εἶδος . ὡς ὁ τίνω εἰμί ἀντί ὁ ὡς ὁ εἶδος · κατά οὗτος γάρ εἰμί ἕκαστος ὁ εἰμί . ὁ οὖν εἶδος οὗτος λέγω καί ὁ σύνθεσις ὁ ὁ μέρος , λέγω καί ὁ ὁλότης αὐτός , λέγω καί αὐτός οὗτος ὁ ἐπίκειμαι ἄατος εἶδος . p . 195a21 ὁ δέ σπέρμα καί ὁ βουλεύω καί ὁ ἰατρός καί ὅλως ὁ ποιέω , πᾶς ὅθεν ὁ ἀρχή ὁ μεταβολεύς ἢ στλασεως ἢ κίνησις . ὁ σπέρμα ποιητικός αἴτιος , φημί , διότι ὁ φυσικός λόγος ἐν ἑαυτοῦ ἔχω , καί ὁ μέν καταμήνιος ὑπό-στόρεννυμι αὐτός ὡς ὕλη , ὁ δέ ὁ εἶδος λόγος ἐκ οὗτος πρόειμι εἰς ἐκεῖνος . ἔμπροσθεν δέ ὁ σπέρμα ὡς ὕλη λαμβάνω ὡς πρός ὁ ὁ γονεύς φύσις , ὅς ὁ τε σπέρμα καί ὁ καταμήνιος ὡς ὕλη ὑπό-στόρεννυμι . καί ἄλλως εἰμί ὁ φύσις ὡς ποιέω ἐν ὁ κινέω εἰμί , εἰμί εἄν ὁ σπέρμα ὕλη ὁ ἐν αὐτός λόγος , ὥσπερ καί ὁ ζῷον ὑπόκειμαι ὡς ἐν ὕλη τάξις ὁ ἐν αὐτός φύσις ἐν ὁ φυσικός μεταβολή αὐξάνω καί ἀλλοιόω καί ὁ λοιπός . p . 195a23 ὁ δέ ὡς ὁ τέλος καί ἀγαθός ὁ ἄλλος . ὁ δέ εἰμί αἴτιος , φημί , ὡς τέλος ὁ ἄλλος , καί ὡς ἀγαθός καί ὅς ἕνεκα πᾶς γίγνομαι . ὁ γάρ τελικός αἴτιος ὁ ἀγαθός καί ὁ ἀγαθός ἐθέλω εἰμί · πᾶς γάρ ὅς γίγνομαι διά ὁ ἀγαθός γίγνομαι . εἶτα ἐπεί μή πᾶς ὁ τέλος ἀγαθός ἔχω , μηδείς , φημί , οὗτος διαφέρω , εἴτε εἰμί εἰμί ἀγαθός ὁ τέλος , εἴτε φαίνω · προφανής γάρ οὗτος , ὅτι πᾶς ἀγαθός τις ἕνεκα γίγνομαι , εἰμί καί περί ὁ αἵρεσις ὁ εἰμί ἀγαθός εἰμί | ὅτε πλάνη γίγνομαι , πλήν ὅτι πᾶς σκοπός καί τέλος τίθημι οὗτος . p . 195a26 ὁ μέν οὖν αἴτιος οὗτος καί τοσοῦτος ὁ εἶδος εἰμί · τρόπος δέ ὁ αἴτιος ἀριθμός μέν πολύς , κεφαλαιόω δέ καί οὗτος μικρός . ἐπεξέρχομαι ὁ περί ὁ κατά ἑαυτοῦ αἴτιος λόγος , ἐπεί ἐν ὁ ἀπόδοσις ὁ αἴτιος οὖον μόνος ὁ κατά ἑαυτοῦ αἴτιος εἴωθα ἀποδίδωμι , ἀλλά εἰμί ὅτε καί ὁ κατά συμβεβηκός ( λέγω γάρ ὁ φαλακρός οἰκοδομέω ἢ ὁ σιμός φιλοσοφέω ) , διά οὗτος μέλλω παραδίδωμι καί ὁ κατά συμβαίνω ἀναλαμβάνω καθόλου ὁ περί ὁ αἴτιος λόγος καί διαίρεσις αὐτός ποιέω καθολικός . ὁ γάρ αἴτιος , φημί , ὁ μέν εἰμί κατά ἑαυτοῦ ὁ δέ κατά συμβεβηκός , καί ὁ μέν προσεχής ὁ δέ πόρρω , καί ὁ μέν ἁπλόος ὁ δέ συμπλέκω . κατά ἑαυτοῦ μέν οὖν αἴτιος ὁ ἀνδριάς ὁ ἀνδριαντοποιός , κατά · συμβαίνω δέ ὁ φαλακρός ἢ ὁ μουσικός · καί προσεχής μέν κατά ἑαυτοῦ ὡσαύτως ὅδε ὁ ἀνδριαντοποιός ὅδε ὁ ἀνδριάς , πόρρω δέ ὁ τεχνίτης · καί ἐπί ὁ κατά συμβαίνω προσεχής μέν αἴτιος ὁ λευκός , πόρρω δέ ὁ χρῴζω · καί ἁπλόος μέν ὁ τεχνίτης ἢ ὁ ἀγαλματοποιός ἢ ὁ φαλακρός , συμπλέκω δέ ὁ φαλακρός ἀγαλματοποιός ἢ ὁ τεχνίτης ἀγαλματοποιός · ἐπί μέν γάρ ὁ πρότερος συμπλέκω ὁ κατά ἑαυτοῦ ὁ κατά συμβεβηκός , ἐπί δέ ὁ ὕστερος ὁ προσεχής ὁ πόρρω . τρεῖς οὖν ἀντίθεσις εἰμί , μόριον δέ δηλονότι ἕξ , κατά ἕκαστος οὗτος συμπλέκω ὁ δύναμις καί ὁ ἐνέργεια διπλόος - σιάζω ὁ ἀριθμός , ὡς γίγνομαι ὁ πᾶς μόριον ὁ αἴτιος δώδεκα . εἰμί γάρ κατά ἑαυτοῦ ἐνέργεια μέν οἷος ὁ ἀνδριαντοποιός οἰκοδομέω , δύναμις δέ ὁ ἀνδριαντοποιός οἰκοδομέω · πάλιν κατά συμβαίνω ἐνέργεια μέν ὁ φαλακρός οἰκοδομέω , δύναμις δέ ὁ φαλακρός οἰκοδομέω · καί ἐπί ὁ ἄλλος δέ ὡσαύτως . δώδεκα οὖν γίγνομαι τμῆμα κατά ἕκαστος αἴτιος , ἐπεί τέσσαρες ὁ γένος ὁ αἴτιος , ὁ ποιητικός ὁ εἰδικός ὁ τελικός ὁ ὑλικός , ὁ δώδεκα τρόπος ὁ αἴτιος συμπλέκω πρός ὁ τέσσαρες γένος ὁ αἴτιος ὁ πᾶς ἀριθμός αἴτιος γίγνομαι φη΄ . ἀπορέω δέ ἄν τις πρός ὁ συνάγω ἀριθμός ὁ αἴτιος , ὅτι εἰμί ἐθέλω κατά ἕκαστος ὁ αἴτιος ὁ δώδεκα τρόπος ἐκτίθημι , οὐ εὑρίσκω εὐοδέω ἐγώ ὁ λόγος . ἵστημι γάρ ἐπί ὁ ποιητικός ὁ ζήτησις · εἶπον γάρ ὅτι ὁ ἀνδριαντοποιός αἴτιος ὁ ἀνδριάς , εὐθύς καί κατά ἑαυτοῦ εἶπον καί ἁπλόος καί προσεχής · ὥστε οὖον δυνατός τρεῖς ἀντίθεσις ποιέω χωρίζω ἀλλήλων , καί μή επικοινωνώ ἄλλος ἄλλος . πάλιν ὁ ἁπλόος καί ὁ συμπλέκω εἰμί μέν κατά ἑαυτοῦ μόνος ὁ σημαίνω ὁ αἴτιος καί μή κατά ὁ ὁ φωνή συμπλοκή ἐκλαμβάνω , ἀδύνατος ὅλως ἁπλόος εἰμί τίς κατά σημαίνω αἴτιος ( ἅμα γάρ ὁ εἶπον ῾ ἀνδριαντοποιός καί κατά ἑαυτοῦ εἶπον αἴτιος καί προσεχής · πῶς οὖν ἁπλόος ; ὁμοίως καί ἐπί ὁ ἄλλος ) , εἰμί δέ κατά ὁ ὁ φωνή προφορά ὁ ἀπολόω λαμβάνω καί ὁ συντίθημι , ὥσπερ οὖν καί Ἀριστοτέλης δοκέω ( ὡς διά ὁ ὑπόδειγμα δείκνυμι · συμπλέκω γάρ φημί Πολύκλειτος ἀνδριαντοποιός ) , πάλιν οὐδείς κακός καί ἐν ὁ ἁπλόος καί ἐν ὁ σύνθετος συνεπινοέω καί ὁ κατά ἑαυτοῦ ἢ κατά συμβεβηκός , καί ὁ προσεχής ἢ πόρρω . ἐπί μέν οὖν ὁ ἁπλόος δείκνυμι , ἐπί δέ ὁ συντίθημι , οἷος ἐάν εἶπον Πολύκλειτος ἀνδριαντοποιός · ἅμα γάρ ἐν οὗτος θεωρέω καί ὁ κατά ἑαυτοῦ καί ὁ κατά συμβεβηκός ( ὁ μέν γάρ ἀνδριαντοποιός κατά ἑαυτοῦ αἴτιος ὁ ἀνδριάς , ὁ δέ Πολύκλειτος κατά συμβεβηκός ) , καί ἔτι ὁ προσεχής . ἐνδέχομαι δέ καί ἅμα πᾶς εὑρίσκω , οἷος εἰμί οὕτως εἶπον ἄνθρωπος ἀγαλματοποιός . ἐν μέν γάρ ὁ ἄνθρωπος εἰμί καί ὁ πόρρω καί ὁ κατά συμβεβηκός , ἐν δέ ὁ ἀγαλματοποιός ὁ προσεχής καί ὁ κατά ἑαυτοῦ . οὐ ἄρα ἐνδέχομαι διακρίνω οὗτος εὑρίσκω ἀλλήλων . φημί ἐν πρός ὁ ἀπορία , ὅτι οὐ ὡς διαιρέω ὑπάρχω ὁ ἀριθμός ὁ τρεῖς ἀντίθεσις ὁ τρόπος ὁ αἴτιος , οὕτως αὐτός ἐκτίθημι ὁ Ἀριστοτέλης οὗτος γάρ ὁ εἰμί ἀδύνατος ) , ἀλλά ὁ ἰδιότης ὁ αἴτιος ἐγώ ἐκτίθημι βούλομαι · κἀν γάρ μυριάκις μή εἰμί ἕκαστος οὗτος κατά ἴδιος θεωρέω , ἀλλά οὖν ὁ λόγος χωρίζω ἀπό ἀλλήλων . ὅταν γάρ εἶπον ῾ἀνὃριαντοποιόν᾿ , εἰμί καί εἷς τίς πρᾶγμα εἶπον ὁ ὑπόκειμαι , ἀλλά οὖν ὁ λόγος οὐ εἰμί εἷς . ὁ γάρ ἀνδριαντοποιός οὖον αὐτός ὁ αἴτιος εἰμί καί προσεχής αἴτιος · εἰμί γάρ αὐτός εἰμί αἴτιος εἶπον καί προσεχής , πᾶς αἴτιος προσεχής εἄν εἰμί . ὁ δέ ἁπλόος καί ὁ συμπλέκω , ἵνα συμπλέκω ἢ ὁ κατά ἑαυτοῦ ὁ κατά συμβαίνω ἢ ὁ προσεχής ὁ πόρρω κἀν ἄμφω ἢ κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω ἢ κατά συμβεβηκός . ὥστε ἰδιότης αἴτιος παραδίδωμι ἐγώ διά οὗτος , καί οὐ ἁπλόος χωρίζω δύναμαι ἀριθμός αἴτιος . καί οὐδείς γε διαφέρω ὁ δύναμις καί ὁ ἐνέργεια συμπλέκω ὁ ἄλλος τρεῖς ἀντίθεσις , ἢ ἄλλος τις συμπλέκω μετά ὁ λοιπός ὁ κατά ὁ δύναμις καί ὁ ἐνέργεια · ἁπλόος γάρ ὁ συμπλοκή αὐτός ὁ πρός ἀλλήλων ζητέω . ὁ λόγος οὖν ἕκαστος ἰδιότης ὁ λοιπός χωρίζω , κατά ἑαυτοῦ κατά συμβαίνω προσεχής πόρρω ἁπλόος συντίθημι , εὑρίσκω οὗτος ὁ διαφορά ἕξ , ὅς ἕκαστος συμπλέκω ὁ δύναμις καί ἐνέργεια δώδεκα αἴτιος ἀριθμός ποιέω . εἰμί δέ τις μή λόγος μόνος θεωρέω οὗτος ὁ διαφορά βούλομαι , ἀλλά ὁ ἐν ὑπάρχω δύναμαι ἀποδίδωμι ζητέω , εὑρίσκω ἄν οὕτως · ὁ γάρ κατά ἑαυτοῦ αἴτιος ἢ προσεχής εἰμί ἢ πρόσω , καί ὁ κατά συμβαίνω ὁμοίως , γίγνομαι τέσσαρες μόριον ἁπλόος ὁ ὑπόκειμαι , ἀνδριαντοποιός κατά ἑαυτοῦ προσεχής , τεχνίτης κατά ἑαυτοῦ πρόσω , ὁ λευκός κατά συμβαίνω προσεχής , ὁ χρῴζω κατά συμβαίνω πρόσω . καί οὗτος πλείων ἁπλόος γίγνομαι ἀδύνατος . εἰμί δέ οὗτος συμπλέκω ἀλλήλων βούλομαι , γίγνομαι | εἄν ὁ πᾶς ἐκ οὗτος συμπλοκή ἓξ κατά ὁ ἐν εἰσαγωγή παραδίδωμι ἐγώ μέθοδος · εἰμί γάρ λαμβάνω ὁ τρεῖς ἀριθμός μόνος ὁ τέσσαρες λείπω , καί πολλαπλασιάζω ὁ τρεῖς ἐπί ὁ τέσσαρες , καί ὁ γίγνομαι δώδεκα ὁ ἥμισυς λαμβάνω , τουτέστι ὁ ἕξ , τοσοῦτος μόνος εὑρίσκω ὁ αἴτιος ὁ συμπλοκή γίγνομαι . εἰμί δέ ὁ ὑπόκειμαι τεχνίτης ἀνδριαντοποιός οὗτος κατά ἑαυτοῦ προσεχής τε ἅμα καί πόρρω ) , ἀνδριαντοποιός λευκός ( κατά ἑαυτοῦ ἅμα καί κατά συμβαίνω καί προσεχής ) , ἀνδριαντοποιός χρῴζω ( προσεχής καί πόρρω , καί κατά ἑαυτοῦ καί κτάομαι συμβεβηκός ) , τεχνίτης λευκός ( πάλιν προσεχής καί πόρρω , καί κατά ἑαυτοῦ καί κατά συμβεβηκός · ὥστε ὁ τέταρτος καί ὁ τρίτος ὁ αὐτός μέν , διαφέρω δέ ὅτι ἐν μέν ὁ τρίτος ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ εἰμί ὁ προσεχής ὁ ἀνδριαντοποιός ὁ δέ συμβαίνω ὁ πόρρω ὁ χρῴζω , ἐν δέ ὁ τέταρτος ἀνάπαλιν ὁ μέν κατά αὐτός πόρρω ὁ τεχνίτης ὁ δέ κατά συμβαίνω προσεχής ὁ λευκός ) , πέμπτος συμπλοκή χρῴζω τεχνίτης κατά ἑαυτοῦ ἅμα καί κατά συμβαίνω καί πόρρω ) , ἕκτος χρῴζω λευκός ( κατά συμβαίνω προσεχής ἅμα καί πόρρω ) . δεῖ οὖν εἰς ὁ κατά αὐτός καί κατά συμβαίνω διαιρέω καί εἰς ὁ προσεχής καί πόρρω μηκέτι οὗτος διαιρέω εἰς ὁ ἁπλόος καί ὁ συμπλέκω , ἀλλά εὐθύς εἰς ὁ δύναμις καί ὁ ἐνέργεια · καί οὕτως οὔτε δίς ὁ αὐτός λαμβάνω , καί σῴζω ὁ ὁ δώδεκα τρόπος ἀριθμός . ἴσος δέ ἔτι προσαπορέω τις ὁ διαίρεσις ἐκ ὁ εἴρω λαμβάνω ὁ ἀφορμή , ὅτι ὁ προσεχής κατά ἑαυτοῦ διαιρέω εἰς ὁ ἁπλόος καί ὁ συμπλέκω οὐ ἐσθίω ὁ κατά ἑαυτοῦ πόρρω πάλιν εἰς ὁ αὐτός διαιρέω , εἰμί γε ὁ προσεχής κατά ἑαυτοῦ συμπλέκω ἢ ὁ κατά συμβαίνω ἢ ὁ πόρρω . φημί οὖν ὅτι μάλιστα μέν ὥσπερ ὁ κατά ἑαυτοῦ συμπλέκω ὁ κατά συμβεβηκός , οὗτος καί ὁ πόρρω κατά ἑαυτοῦ ὁ κατά συμβεβηκός , καί ἐσθίω διά οὗτος καί οὗτος διαιρέω · ἄλλως τε ὅταν λέγω ὁ κατά ἑαυτοῦ προσεχής συμπλέκω ὁ πόρρω , οὖον πάντως οὗτος φημί ὅτι ὁ κατά ἑαυτοῦ πόρρω συμπλέκω , ἀλλά μάλιστα ὁ κατά συμβεβηκός , ἵνα οὕτως εἰμί ὁ προσεχής κατά ἑαυτοῦ συμπλέκω ὁ κατά συμβεβηκός . ὅς δέ κατά συμβαίνω ἢ ὁ πόρρω συμπλέκω ἢ ὁ προσεχής · ἀλλά ὅταν ὁ προσεχής συμπλέκω , οὐ εἰμί ὁ συμπλοκή πρός ὁ προσεχής ( ἄμφω γάρ εἷς καί αὐτός κατά οὗτος ) , ἀλλά πρός ὁ κατά συμβαίνω μόνος . ὥσπερ οὖν καί ὅταν ὁ προσεχής κατά ἑαυτοῦ ὁ πόρρω κατά ἑαυτοῦ συμπλέκω , ὁ συμπλοκή οὖον πρός ὁ κατά ἑαυτοῦ ἀλλά πρός ὁ πόρρω , οὕτως οὖν καί ὁ πόρρω κατά ἑαυτοῦ ὅταν λέγω συμπλέκω ἢ πρός ὁ κατά συμβαίνω ἢ πρός ὁ προσεχής , ὁ κατά συμβαίνω ἢ προσεχής ἢ πόρρω λέγω συμπλέκω ( καί πάλιν ἐπί οὗτος ὁ συμπλοκή ὁ πρός ὁ κατά συμβαίνω πόρρω οὐ εἰμί πρός ὁ πόρρω , ἀλλά πρός ὁ κατά συμβαίνω μόνος ) , εἰμί δέ καί ὁ κατά ἑαυτοῦ προσεχής συμπλέκω , ὡς προσεχής οὐ ὡς κατά ἑαυτοῦ . εὔλογος ἄρα ἐπί τε ὁ προσεχής κατά ἑαυτοῦ καί ἐπί ὁ πόρρω λαμβάνω ὁ κατά ὁ ἁπλόος καί ὁ συμπλέκω διαίρεσις , ὁ συμπλέκω σημαίνω κοινός μέν ὁ πρός ὁ κατά συμβαίνω συμπλοκή ἐπί ἀμφότερος , ἴδιος δέ ἐπί μέν ὁ προσεχής ὁ πρός ὁ πόρρω , ὁ πόρρω οὗτος εἴτε κατά ἑαυτοῦ εἰμί εἴτε κατά συμβεβηκός , ἐπί δέ ὁ πόρρω ὁ πρός ὁ προσεχής , εἴτε πάλιν κατά ἑαυτοῦ εἰμί εἴτε κατά συμβεβηκός · εἰς γενικός γάρ καταλήγω ὁ οιαιρεσις , οὐ εἰς εἰδικός . ὁ μέν οὖν τρόπος ὁ αἴτιος τοσοῦτος . ὁσαχῶς οὖν ὁ αἴτιος λέγω , τοσαυταχῶς καί ὁ αιτιατός · καί ἐπί ὁ αἰτιατός γάρ εὑρίσκω ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ ὁ δέ κατά συμβεβηκός , καί ὁ μέν προσεχής ὁ δέ πόρρω , καί ὁ μέν ἁπλόος ὁ δέ συμπλέκω , πᾶς δέ οὗτος ὁ μέν · δύναμις ὁ δέ ἐνέργεια . αἰτιατός δέ φημί εἰμί ὑλικός τε καί εἰδικός · εὔδηλος γάρ ὡς οὔτε ποιητικός οὔτε τελικός αἰτιατός εἰμί , ἀλλά εἰδικός μέν οἷος ὁ ἀνδριάς , ὑλικός δέ οἷος ὁ χαλκός . μᾶλλον δέ οὐδέ ὁ ὕλη εἰμί αἰτιατός , ἀλλά μόνος ὁ εἶδος · πᾶς γάρ ὁ γίγνομαι εἶδος τίς εἰμί καί οὐδείς ὡς ὕλη γίγνομαι · ὁ γάρ κύριος ὕλη οὔτε γίγνομαι ὑπό φύσις οὔτε φθείρω . ἀλλά εἰμί καί μηδείς ὡς ὅλος γίγνομαι , ἀλλά οὖν ἐπεί ὁ προσεχής ὕλη εἶδος τις εἰμί καί γίγνομαι πολύς καί μάλιστα ἐπί ὁ τεχνητός οὖον διά αὐτός ἐκεῖνος ἀλλά ἵνα ἄλλος ὕλη εἰμί ( οἷος ὁ χαλκός καί ὁ λοιπάς ὁ μέταλλον ) , διά οὗτος καί ὁ ὕλη αἰτιατός εἶπον , οὐ ὕλη Μένων ὁ γίγνομαι , ἀλλά εἶδος . διότι δέ συμβαίνω ὁ προσεχής ὕλη εἶδος εἰμί , διά οὗτος λέγω ὁ ὕλη γίγνομαι , εἰμί οὖν , φημί , καί ἐπί οὗτος πᾶς ὁ τρόπος ὁ αἴτιος . ὅταν μέν γάρ εἶπον εἰκών Σωκράτης γίγνομαι , κατά ἑαυτοῦ εἶπον αἰτιατός καί προσεχής , ὅταν δέ εἰκών ἁπλόος ἢ ὁμοίωμα , κατά ἑαυτοῦ καί πόρρω · καί ὅταν μέν εἶπον δίπηχυς εἰκών ἢ δεκάπηχυς , κατά συμβαίνω - βήξ εἶπον καί προσεχής , ὅταν δέ μικρός ἢ μέγας , κατά συμβαίνω καί πόρρω , ὅταν δέ δεκάπηχυς εἰκών ἢ μέγας εἰκών , συμπλέκω εἶπον αἰτιατός · καί ὅταν μέν εἰκών γίγνομαι , δύναμις , ὅταν δέ γίγνομαι , ἐνέργεια . καί ἐπί ὁ ὕλη ὡσαύτως , ὡς ὅταν εἶπον χαλκός γίγνομαι ἢ μέταλλον , ἢ ἐρυθρός χαλκός ἢ εὔηχος χαλκός , καί ἐπί πᾶς οὗτος . ἄλλως δέ δῆλος ὅτι ἐπί ὁ αἴτιος ὁ εἶδος λαμβάνω , καί ἄλλως ἐπί ὁ αἰτιατός · μέν γάρ λέγω ὁ εἶδος , ὅταν ὡς συμπληρωτικός ὁ σύνθετος θεωρέω , ὡς δέ ἀποτέλεσμα εἰμί ὁ ποιητικός αἴτιος αἰτιατός λέγω . λαμβάνω δέ ὁ εἴρω τρόπος πᾶς ὁ αἴτιος ὁ τρόπος ; ἐφεξῆς παρακολουθέω τις θεώρημα ὁ αἴτιος παραδίδωμι πλείων . καί πρότερος γε οὗτος , ὅτι εἰμί ὁ ἐνέργεια αἴτιος καί ὁ δύναμις , ὁμοίως δέ καί ὁ ἐνέργεια αἰτιατός καί ὁ δύναμις , οὐ ὥσπερ ἔχω ὁ ἐνέργεια αἴτιος πρός ὁ ἐνέργεια αιτιατός , οὕτως ἔχω καί ὁ δύναμις αἴτιος πρός ὁ δύναμις αιτιατός · ὁ μέν γάρ ἐνέργεια αἴτιος καί αἰτιατός ἅμα ἢ εἰμί ἢ οὐ εἰμί ( ἄμη γάρ ὁ ἐνέργεια πρίων εἰμί καί ὁ ἐνέργεια πρίω , καί ὁ ἐνέργεια οἰκοδομέω καί ὁ ἐνέργεια οἰκοδομέω · καί εἰμί παύω ὁ ἐνέργεια ὁ οἰκοδομέω , εὐθύς καί ὁ οἰκοδομέω παύω ) , ἐπί δέ ὁ δύναμις οὐ οὕτως · οὖον γάρ συμφθείρω ὁ οἰκοδόμος ὁ οἰκίον , ἀλλά εἰμί καί μετά ὁ φθείρω ὁ οἰκοδόμος · καί ὁ μέν δύναμις οἰκοδόμος οὐ εἰμί , ὁ δέ δύναμις οἰκοδομέω εἰμί . ἰστέον δέ ὅτι δύναμις νῦν λέγω οὖον ὁ συνήθης λέγω δή ὁ μήπω μέν ἄγω εἰς ὁ ἐνέργεια , δύναμαι δέ ἄγω ) , ἀλλά ὁ παύω ὁ ἐνέργεια καί μηκέτι εἰμί ἐν κινέω , οἷος ὁ οἰκοδομέω οἰκίον , δύναμις οἰκοδομητός λέγω αὐτός παρά ὁ μή νῦν οικοδομεπιεπομαι . ἐπεί οὖν [ ὅτι ] οἶδα καί αὐτός ὅτι ὁ κύριος δύναμις ἅμα ἢ εἰμί ἢ οὐ εἰμί μετά ὁ αἴτιος , ὥσπερ καί ὁ ἐνέργεια , εὐθύς ἐφεξῆς λέγω , ὅτι δεῖ ἀποδίδωμι ὁ μέν δύναμις ὁ δυνατός , ὁ δέ ἐνεργέω πρός ὁ ἐνεργέω . οὕτως ἄρα οἶδα ὅτι ὡς ἔχω ὁ αἴτιος , οὕτως ἔχω καί ὁ αἰτιατός ἐπί τε ὁ δύναμις καί ὁ ἐνέργεια . μετά οὗτος φημί , ὅτι δεῖ ὁ αἴτιος ἕκαστος ἀποδίδωμι ὁ κύριος καί προσεχής ἀποδίδωμι · οὗτος δέ εἰμί , ἐπί ὅς παύω ὁ ζήτησις ὁ διά τίς . οἷος τίς ὁ οἰκίον αἴτιος ; οὖον δεῖ λέγω ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἢ ὁ τεχνίτης , ἀλλά ὁ προσεχής αἴτιος ὅτι ὁ οἰκοδόμος , καί ὁ οἰκοδόμος οὖον καθό ἄλλος τίς εἰμί , ἀλλά καθό ὁ οἰκοδομικός ἔχω · οὖον γάρ καθό φέρω εἶπον φαλακρός εἰμί ἢ μουσικός ἢ ὅλως ἄνθρωπος . ἔτι , φημί , δεῖ ὁ μέν γένος ὁ γένος ἀποδίδωμι , ὁ δέ κατά ἕκαστος ὁ κατά ἕκαστος . οἷος ἐρωτάω ἐγώ τίς ὁ τεχνητός πρᾶγμα αἴτιος , οὖον δεῖ λέγω ὅτι ὁ οἰκοδόμος οὐδέ ὁ γεωμέτρης , ἀλλά ὁ γενικός αἴτιος ἀποδίδωμι ὅτι ὁ τεχνίτης · ὁ δέ οἰκίον τίς ὁ αἴτιος , ὅτι ὁ οἰκοδόμος , ὅδε δέ ὁ οἰκίον , ὅδε ὁ οἰκοδόμος · καί ἁπλόος εἰμί μέν ὁ αἰτιατός γενικός εἰμί , καί ὁ αἴτιος γενικός ἀποδίδωμι , εἰμί δέ μερικός εἰμί καί κατά ἕκαστος , καί ὁ αἴτιος ὡσαύτως . ἔτι φημί ὁ μέν δύναμις αἰτιατός ὁ δύναμις αἴτιος ἀποδοτέον , ὁ δέ ἐνέργεια ὁ ἐνέργεια · οἷος ὁ ἐνέργεια οἰκίον ὁ ἐνέργεια οἰκοδόμος , ὁ δέ δύναμις ὁ δύναμις . οὗτος δέ ὁ θεώρημα παραδίδωμι , ἱκανός πάνυ εἰμί τεχνόω ὁ ψυχή πρός ὁ φυσικός τε καί λογικός ὁ πρᾶγμα αἰτιολογία . καί ἐκ οὗτος καί ὁ ἐν κατηγορία περί ὁ πρός τίς ἀπορία ἐπιλύω · ζητέω γάρ πῶς ἅμα ὁ φύσις εἰμί ὁ πρός τίς , εἰμί γε ὁ ὁ κύκλος τετραγωνισμός ἐπιστητός μέν εἰμί , ἐπιστήμη δέ οὗτος οὐ εἰμί . ἔχω οὖν ἐντεῦθεν ὁ οὗτος ἐπίλυσις , ὅτι δεῖ οὖον ὁ τυγχάνω αἴτιος ὁ τυγχάνω αἰτιατός ἀποδίδωμι , ἀλλά ὁ σύστοιχος . ὁ γάρ ὁ κύκλος τετραγωνισμός δύναμις εἰμί ἐπιστητός οὐ ἐνέργεια · εἰμί οὖν οὗτος καί ὁ δύναμις ἐπιστήμη , καί εἰμί ἐνέργεια γίγνομαι ἐπιστητός , πάντως καί ἐνέργεια αὐτός ἐπιστήμη εἰμί . καί ὁ ἀπορία συμβαίνω ἐκ ὁ ὁ δύναμις απιστητος ἐνέργεια ζητέω ὁ ἐπιστήμη . Τρόπος δέ ὁ αἴτιος ἀριθμός μέν εἰμί πολύς , κεφαλαιόω δέ καί οὗτος μικρός . ἕκαστος , φημί , ὁ αἴτιος κατά πολύς τρόπος γίγνομαι · οἷος ὁ ποιητικός καί ὁ ἄλλος ἕκαστος , ὁ ὑλικός φημί καί εἰδικός καί τελικός . ἀριθμός δέ πολύς φημί , οἷος ὁ οἰκοδομικός ἢ ὁ γεωμετρικός ἢ τεκτονικός καί ἐπί ὁ ἄλλος ὁ κατά μέρος τέχνη , ἀλλά οὗτος πᾶς συγκεφαλαιόω ἀνάγω ὑπό ὁ κατά ἑαυτοῦ αἴτιος . λέγω πάλιν ὁ λευκός αἴτιος ἢ ὁ φαλακρός ἢ ὁ σιμός καί ἐπί πᾶς ὁ ὅμοιος , ἀλλά πᾶς ὁ τοιοῦτος ἀνάγω ὑπό ὁ κατά συμβαίνω αἴτιος . ὁμοίως καί ἐπί ὁ ἄλλος . p . 195a29 λέγω γάρ αἴτιος πολλαχῶς , καί αὐτός ὁ ὁμοειδής πρότερος καί ὕστερος . ὁμοειδής , οἷος ὁ ποιητικός ἢ ὁ ὑλικός · ἕκαστος γάρ οὗτος , φημί , πολλαχῶς λέγω . ἐκτίθημι δέ ὁ ὁ κατά ἑαυτοῦ καί [ ὁ ] ὁ κατά συμβαίνω ἀντίθεσις , καί ὁ ὁ προσεχής καί ὁ πόρρω συμπλέκω . ἐκτίθημι γάρ ὁ κατά ἑαυτοῦ εὐθύς συμπλέκω αὐτός ὁ προσεχής καί ὁ πόρρω , καί πάλιν ὁ κατά συμβαίνω τίθημι πάλιν συμπλέκω αὐτός ὁ προσεχής καί ὁ πόρρω . p . 195a30 οἷος ὑγεία ὁ ἰατρός καί ὁ τεχνίτης , καί ὁ διά πᾶς ὁ διπλάσιος καί ὁ ἀριθμός . ὁ κατά ἑαυτοῦ παράδειγμα καί ὁ ἐν οὗτος προσεχής καί ὁ πόρρω · πόρρω μέν γάρ αἴτιος καί κατά ἑαυτοῦ ὁ ἰατρός , προσεχής δέ καί πόρρω ὁ τεχνίτης , καί ἔτι πρόσω ὁ ποιός , καί ὁ διά πᾶς ἁρμονία προσεχής μέν αἴτιος ὁ δύο πρός εἷς , πρόσω δέ ὁ διπλάσιος , καί ἔτι πρόσω ὁ ἀριθμός . καί ἀεί ὁ περιέχω πρός ὁ κατά ἕκαστος , τουτέστι ὁ περιέχω ὁ προσεχής αἴτιος · οὗτος γάρ εἶπον κατά ἕκαστος , ὁ προσεχής , διά ὁ μή δύναμαι εἰς μερικός διαιρέω . p . 195a32 ἔτι δέ ὡς ὁ συμβαίνω καί ὁ οὗτος γένος . δείκνυμι ἐπί ὁ κατά ἑαυτοῦ ὁ προσεχής καί ὁ πόρρω , βούλομαι καί ἐπί ὁ κατά συμβαίνω ὁ αὐτός δείκνυμι , καί πρίν οὗτος δείκνυμι , πρότερος ὁ διαφορά δείκνυμι ὁ κατά ἑαυτοῦ καί ὁ κατ·ὰ συμβεβηκός . οἷος ἀνδριάς ἄλλως Πολύκλειτος καί ἄλλως ἀνδριαντοποιός . ὁ μέν γάρ ἀνδριαντοποιός | κατά ἑαυτοῦ αἴτιος ὁ ἀνδριάς , ὁ δέ Πολύκλειτος κατά συμβεβηκός · συμβαίνω γάρ ὁ ἀνδριαντοποιός Πολύκλειτος εἰμί . δῆλος δέ ὅτι οὕτως ἐνταῦθα λέγω ὁ ἀνδριαντοποιός συμβαίνω ὁ Πολύκλειτος , ὥσπερ ἐν κατηγορία ὁ δεσπότης ὁ ἄνθρωπος . καί ὁ μετά - ριεχω δέ ὁ συμβεβηκός . εἶπον δέ ὁ διαφορά ὁ κατά ἑαυτοῦ καί ὁ κατά συμβεβηκός , βούλομαι λοιπός εἶπον ὁ προσεχής καί ὁ πόρρω . εἰμί γάρ προσεχής μέν κατά συμβαίνω αἴτιος ὁ ἀνδριάς ὁ ἄνθρωπος , πρόσω δέ ὁ ζῷον ἢ ὁ ἔμψυχος · οὖον κατά ἑαυτοῦ γάρ ὁ ἄνθρωπος αἴτιος ὁ ἀνδριάς ἀλλά κατά συμβεβηκός , διότι συμβαίνω ὁ ἀνδριαντοποιός ἄνθρωπος εἰμί . p . 195b1 εἰμί δέ καί ὁ συμβεβηκός ἄλλος ἄλλος πρόσω ἐγγύς , οἷος εἰμί ὁ λευκός καί ὁ μουσικός λέγω αἴτιος ἀνδριάς . ἤ εἰς κατασκευή ὁ πρότερος οὗτος ἐπάγω , ὅτι εἰμί ὁ συμβεβηκός ὁ μέν προσεχής ὁ δέ πόρρω , ἵνα ὁ δέ ἀντί ὁ γάρ ἀκούω , ἢ βούλομαι διά οὗτος δείκνυμι , ὅτι καί ὁ ὁ αὐτός τάξις συμβεβηκός ὁ μέν οἰκεῖος μάλα εἰμί ὁ κατά ἑαυτοῦ αἴτιος , ὁ δέ κακός , ἵνα ὁ πρόσω καί ἐγγύς ἀντί ὁ οἰκεῖος καί ἀνοίκειος ἀκούω . ὅθεν καί ὁ παράδειγμα ὁ τοιοῦτος τίθημι ὁ λευκός καί ὁ μουσικός , ὅς οὐδέτερος περιεκτικός εἰμί , ἀλλά ὁ μέν μουσικός οἰκεῖος , ὅσπερ οὐδείς ἄλλος συμβαίνω ἢ ὁ ἄνθρωπος , ὅσπερ κατά ἑαυτοῦ ὁ μουσικός συμβαίνω , κακός δέ οἰκέω ὁ λευκός · καί γάρ ἄλλος πολύς παρά ὁ ἄνθρωπος . p . 195b3 παρά πᾶς δέ ὁ οἰκεῖος λέγω . ὅτι2 καί εἰμί τρίτος ἀντίθεσις ὁ τρόπος ὁ αἴτιος ὁ κατά ὁ δύναμις καί κατά ὁ ἐνέργεια , ἕτερος εἰμί ὁ κατά ἑαυτοῦ καί ὁ κατά συμβεβηκός · οἰκεῖος γάρ λέγω εἶπον ὁ κατά ἑαυτοῦ . p . 195b6 ‘0μοιος δέ λέγω καί ἐπί ὅς αἴτιος ὁ αἴτιος ὁ εἴρω . ὅσα , φημί , ἐπί ὁ αἴτιος εἶπον , ὁ αὐτός καί ἐπί οὗτος εἴρω ὅς ὁ αἴτιος αἴτιος εἰμί , λέγω δή ὁ αιτιατός . ὁ δέ ἑξῆς · ὁμοίως δέ ὁ εἴρω λέγω οὗτος · ὁ ἀνδριαντοποιός αἴτιος ὁ ἀνδριάς , ὁ δέ ἀνδριάς αἰτιατός εἰμί , ὅσπερ ὡς εἶδος δοκέω αἴτιος , πλήν ἐπεί ἐκ ὁ ἀνδριαντοποιός ὡς αἴτιος γίγνομαι , δοκέω αἰτιατός εἰμί . καί ἐνταῦθα γοῦν ὁ προερέω τρόπος , ὁ κατά ἑαυτοῦ ὁ κατά συμβαίνω ὁ πόρρω ὁ προσεχής ὁ συμπλέκω ὁ ἁπλόος , εὑρίσκω χώρα ἔχω , καί ἔτι ὁ ὑλικός αἴτιος οὗτος † ἐκλαμβάνω ἐπί ὅς ὁ αἴτιος αἴτιος εἰμί . οἷος ὅδε ὁ ἀνδριάς ἢ ἀνδριάς ἢ ὅλως εἰκών · ὁ εἶδος ὡς αἰτιατός παράδειγμα . προσεχής μέν οὖν αἴτιος ὅδε ὁ ἀνδριάς οἷος ὁ Ὅμηρος ) , πρόσω δέ ἀνδριάς ἀπλόος , καί οὗτος πρόσω ὁ εἰκών · ὁ δέ χαλκός εἰς παράδειγμα ὁ ὑλικός αἴτιος ὡς αἰτιατός τίθημι , εἶπον δέ ὅτι οὐδείς ὡς ὕλη γίγνομαι , ἀλλά ὁ αὐτός γίγνομαι εἶδος εἰμί . καί ἐπί ὁ συμβεβηκός ὡσαύτως . ἐπεί ὁ κατά ἑαυτοῦ αἰτιατός παράδειγμα εἶπον , φημί ὅτι καί ὁ κατά συμβαίνω ὁ αὐτός ἀποδίδωμι τρόπος ἐπί ὁ αἰτιατός , ὡς ὅταν εἶπον τρίπηχυς γίγνομαι εἰκών ἢ μέγας , καί ὁ ὅμοιος . p . 195b10 ἔτι δέ δυμπλεκόμενα ἐκεῖνος καί οὗτος λέγω . ο ἕτερος ὁ ἀντίθεσις ὁ κατά ὁ ἀπολόω καί ὁ συμπλέκω προστίθημι νῦν . οὗτος οὖν , φημί , ὁ ἁπλόος εἴρω συμπλέκω λέγω , φημί δή ὁ κατά ἑαυτοῦ καί κατά συμβεβηκός · συμπλέκω γάρ οὗτος ἀλλήλων καί οὗτος πρός ὁ προσεχής καί ὁ πόρρω . p . 195b12 ἀλλά ὅμως ἅπας εἰμί ὁ μέν πλῆθος ἕξ , λέγω δέ δίχως . απαριθμώ πάλιν ὁ εἴρω , ὅτι ἕξ εἰμί ὁ τρόπος κατά ἕκαστος ὁ αἴτιος κατά ὁ εἴρω τρεῖς ἀντίθεσις , λέγω δέ διχῶς κατά ὁ δύναμις καί ὁ ἐνέργεια , ὥστε συμβαίνω δώδεκα ὁ τρόπος εἰμί κατά ἕκαστος ὁ αἴτιος . ἢ γάρ ὡς ὁ κατά ἕκαστος , ἠώς ὁ γένος , ἢ ὡς ὁ συμβεβηκός , ἢ ὡς ὁ γένος ὁ συμβεβηκός . δοκέω μέν λέγω ἢ ὡς ὁ κατά ἕκαστος , ἢ ὡς ὁ γένος , ὁ προσεχής καί ὁ πόρρω ἀντίθεσις λέγω , ὁ δέ ἐπάγω ἢ ὡς ὁ συμβαίνω δηλόω ὅτι ὁ κατά ἑαυτοῦ εἰμί ὁ πρότερος ἀντίθεσις ὅς ἀντιδιαστέλλω ὁ κατά συμβεβηκός . ἀλλά , ὡς καί ἔμπροσθεν εἶπον , ὁ ὁ προσεχής καί ὁ πόρρω ἀντίθεσις συμπλέκω ἑκάτερος , καί ὁ κατά ἑαυτοῦ φημί καί ὁ κατά συμβεβηκός , ἐφεξῆς δέ προστίθημι καί ὁ ὁ ἁπλόος καί ὁ συμπλέκω , καί ὁ δύναμις καί ὁ ἐνέργεια . p . 195b16 διαφέρω δέ τοσοῦτος , ὅτι ὁ μέν ἐνεργέω καί ὁ κατά ἕκαστος ἅμα εἰμί καί οὐ εἰμί καί ὅς αἴτιος . ὅτι2 ὁ μέν ἐνέργεια πάντως ὡσαύτως ἔχω ὁ τε αἴτιος καί ὁ αιτιατός ( ἅμα γάρ ἢ εἰμί ἢ οὐ εἰμί ) , ὁ δέ δύναμις οὖον πάντως , ἀλλά δυνατός ὁ ἕτερος μέν εἰμί ὁ δέ ἕτερος οὖον . εἶπον δέ περί ποῖος δύναμις λέγω . ὁ δέ λέξις · διαφέρω , φημί , ὁ δύναμις ὁ ἐνέργεια , ὅτι ὁ μέν ἐνέργεια αἴτιος καί προσεχής ( οὗτος γάρ αὐτός σημαίνω ὁ κατά ἕκαστος , ὁ προσεχής ) ἅμα ἢ εἰμί ἢ οὐ εἰμί οὗτος ὅς εἰμί αἴτιος . | p . 195b21 Δεύς δέ ἀεί ὁ αἴτιος ἕκαστος ὁ ἄκρος ζητέω . ὅτι2 ὁ αἴτιος ζητέω δεῖ ὁ ἄκρος ζητέω , τουτέστι ὁ προσεχής · τεχνικός γάρ ὁ αἴτιος ἀποδίδωμι μή ὁ τυγχάνω ἀποδίδωμι , ἀλλά ὁ κύριος , κύριος δέ ὁ προσεχής . οἷος διά τίς ὁ ἄνθρωπος οἰκοδομέω ἐρωτάω οὖον δεῖ λέγω ὅτι τεχνίτης εἰμί , ἀλλά ὅτι οἰκοδόμος · διά τίς δέ ὁ οἰκοδόμος , διότι ἔχω ὁ οἰκοδομικός τέχνη . περαιτέρω δέ προβαίνω εὐήθης · πρῶτος γάρ καί προσεχής αἴτιος ὁ οἰκίον ὁ οἰκοδομικός τέχνη . p . 195b25 ἔτι ὁ μέν γένος ὁ γένος , ὁ δέ κατά ἕκαστος ὁ κατά ἕκαστος . ἕτερος θεώρημα καί αὐτός τεχνικός πάνυ · ἀπαιτέω αἴτιος τις , εἰμί μέν ὁ γενικός εἰμί , γενικός καί ὁ αἴτιος ἀποδίδωμι . οἷος τίς αἴτιος ὅδε ὁ εἰκών ; ὁ Δεῖνα ζωγράφος . ἀπλόος δέ εἰκών ; ζωγράφος , οὐ ὁ Δεῖνα ἀλλά ἁπλόος . καί ὁ μέν δύναμις ὁ δυνατός , ὁ δέ ἐνεργέω πρός ὁ ἐνεργέω . ἕτερος θεώρημα ὅτι ὁ δύναμις αἰτιατός αἴτιος ἀποδοτέον ὁ δύναμις , οἷος ὁ οἰκοδομέω οἰκίον ὁ οἰκοδομέω οἰκοδόμος , ὁ δέ ἐνέργεια αἰτιατός ὁ ἐνέργεια αἴτιος , ὁ οἰκοδομέω ὁ οἰκοδομέω . p . 195b28 ὅσα μέν οὖν ὁ αἴτιος καί εἰμί τρόπος αἴτιος , ἵστημι ἐγώ διά-ὁρίζω λέγω δέ καί ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος ὁ αἴτιος . διαλέγω περί ὁ κατά ἑαυτοῦ αἴτιος καί ὁ κατά συμβεβηκός , καί διαστέλλω αὐτός ἀπό ἀλλήλων καί ἀκριβῶς ὁ περί αὐτός διεξέρχομαι λόγος , ἐπεί ὁ κατά συμβαίνω αἴτιος εἰμί καί ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος , βούλομαι καί περί αὐτός διαλέγω · καί γάρ πολύς φημί καί εἰμί καί γίγνομαι ἀπό τυγχάνω καί ἀπό αὐτόματος . καί ζητέω περί αὐτός , ἵνα ἀνάπαλιν ὁ τάξις ὁ ἀπαρίθμησις ὁ πρόβλημα εἶπον ὥσπερ καί αὐτός , ἐν τίς ὁ αἴτιος ἀποθετέον ὁ Τύχη καί ὁ αὐτόματος , πότερος ἐν ὁ ποιητικός ἢ ἐν ὁ εἰδικός ἤ τις ὁ ἄλλος , ἔπειτα τίς διαφέρω ἀλλήλων ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος , καί τίς ποτός ὅλως εἰμί ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος , καί τέταρτος εἰμί ὅλως εἰμί ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος , ὅσπερ ἐσθίω ὁ πρόβλημα πρότερος ἐκτίθημι . ἐν γοῦν ὁ διαιτάω περί ὁ πρόβλημα οὗτος ἀνάπαλιν ἄρχω , καί πρῶτος ζητέω εἰμί εἰμί ὅλως ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος , ἔπειτα τίς ποτός εἰμί οὗτος , ἔπειτα τίς διαφέρω ἀλλήλων , καί τέταρτος ἐν ποῖος ὁ αἴτιος αὐτός ἀποθετέον . πρότερος οὖν ζητέω εἰμί ὅλως εἰμί ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος · ἀπορέω γοῦν εἰς ἐναντίος , ὅτι μήποτε οὐ εἰμί ὅλως ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος , ἀλλά ὄνομα μόνος εἰμί οὗτος κενός ἐν ὁ συνήθεια κατά μηδείς πρᾶγμα κατηγορέω . καί γάρ ὁ λέγω ἀπό τυγχάνω γίγνομαι εἰμί , φημί , εὑρίσκω ὁρίζω τις αἴτιος ὁ γένεσις . οἷος προέρχομαι τις εἰς ἀγορά ἐπί τις χρεία , εἶτα ἔρχομαι καταλαμβάνω ἐκεῖσε ὁ φίλος ἐκ ἀποδημία ἐπανήκω , ὅς βούλομαι μέν θεάομαι , οὐ οἴομαι δέ τηνικαῦτα ἢ ἐκ ἀποδημία ἐπανήκω ἢ εἰς ἀγορά εὑρίσκω · οὗτος λέγω μέν ἀπό τυγχάνω ὁ φίλος περιτυγχάνω , κενός δέ τις ἔοικα αἴτιος εἰμί ἀπόδοσις ὁ τύχη . εἰμί γάρ ἐπί τίς ὁρίζω αἴτιος ἀνάγω ὁ αἴτιος οὗτος , ὁ κινέω προαίρεσις εἰς ἀγορά ἔρχομαι · εἰμί γάρ καί μή διά οὗτος ὁ πρόοδος εἰς ἀγορά γίγνομαι , ἀλλά οὐδείς ἕτερος αἴτιος εἰμί ὁ ὁ φίλος ἐντυχία , ἢ ὁ βούλομαι εἰς ἀγορά ἔρχομαι . εἰμί τοίνυν ὁ μέν Τύχη ἀόριστος εἰμί αἴτιος καί ὁ τίθημι λέγω , εἰμί δέ ὁ ἀπό τυγχάνω λέγω γίγνομαι ὁρίζω τίς αἴτιος ἀποδίδωμι , ἔοικα κενός εἰμί μόνος ὄνομα ὁ τύχη . ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ αὐτόματος . ἐν πόλεμος γάρ διψάω τις ἵππος καταβάλλω ὁ ἐπιβάτης καί τρέχω ἐπί ὁ ὕδωρ , καί συμβολή γίγνομαι ἡσσάομαι καί ἀπόλλυμι · λέγω οὖν ὁ ἵππος ἐκ ὦ αὐτόματος σῴζω . λίθος καταφέρω ἄνωθεν , καί περιθραύω ὁ ἐξέχω γίγνομαι εἰς καθέδρα ἐπιτήδειος καί λέγω ἐκ αὐτόματος γίγνομαι . ἀλλά οὗτος εἰμί ὁρίζω αἴτιος ἀποδίδωμι ὁ τε φυσικός ὁ λίθος ὁρμή ὁ ἐπί ὁ κάτω κινέω , καί ὁ ὁ ἵππος δίψα διά ὅς ἐκεί ὁ παράταξις φεύγω · ὥστε οὐ εἰμί ὁ λέγω τύχη καί ὁ αὐτόματος τις αἴτιος . ἔπειτα , φημί , εἰμί εἰμί τίς αἴτιος ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος , τίς δήποτε οὐδείς ὁ παῖς σοφός ὁ γίγνομαι ἀποδίδωμι ὁ αἴτιος ὁ Τύχη καί ὁ αὐτόματος ἐν ὁ αἴτιος ἀπαριθμέω ; ὁ μέν οὖν ἀπορία ὁ ἀναιρέω ἐκ ὁ αἴτιος ὁ Τύχη οὗτος , ἐπιλύω δέ αὐτός ὁ Ἀριστοτέλης , καί τέως ὁ πρότερος λόγος , ἐκ αὐτός ὅς ὁ ἀναιρέω ὁ Τύχη φημί · ὁ γάρ εἰς ἀναίρεσις ὁ τυγχάνω προφέρω ἐναντίος κατασκευαστικός εἰμί ὁ εἰμί τις αἴτιος ὁ Τύχη . εἰμί γάρ δυνατός ἀεί πᾶς ὁ γίγνομαι εἰς τις ὁρίζω αἴτιος ἀνάγω , ὡς ὁ ἀπορέω φημί καί ὁ ἀλήθεια ἔχω , ὅμως δέ κατά κοινός ἔννοια πᾶς ἄνθρωπος ὁ μέν ἀπό τυγχάνω γίγνομαι φημί ὁ δέ οὐ ἀπό τυγχάνω , καίτοι οὐ ἀπορέω καί ὁ ἀπό τυγχάνω λέγω γίγνομαι ἀνάγω εἰς ὁρίζω αἴτιος , ἔοικα ἄρα καί ὁ τύχη τις εἰμί αἰτία παρά ὁ ὁρίζω ἀρχή · ὁ γάρ εἰμί εἰμί <μὴ> ἀπό ὁρίζω ἀρχή ἀνάγω ὁ ἄνθρωπος τις ἐπί ὁ ἀόριστος αἴτιος ὁ Τύχη καί ὁ αὐτόματος , κἀν δοκέω τίς λέγω ὁ ἀπορέω , εἰμί δέ προφανής μέν ἐπί ὁ ἀπό τυγχάνω λέγω γίγνομαι ὁ ὁρίζω αἰτία , ὥσπερ δέ ὑπό αὐτός ὁ ἀλήθεια g 5r καί ὁ κοινός ἔννοια ἀναγκάζω πᾶς ἄνθρωπος οὖον ὁ ὁρίζω αἴτιος , ἀλλά ὁ Τύχη ὁ οὗτος γίγνομαι αἰτιάομαι , πῶς οὖον ἐναντίος ἄνθρωπος ὁ πρᾶξις τις ὁ ἀπαγορεύω ἐκ τοιοῦτος αἴτιος ἐνεργέω . οἷος δισκεύω τις ὠθέω κατά ὁ φίλος ὁ δίσκος μή βούλομαι , ὁ δέ πλήσσω θνῄσκω , καί συγγνώμη παρά πᾶς ἀξιόω ὁ φονεύω · ἀπό τυγχάνω γάρ ὁ φόνος γίγνομαι φημί , οὐ ἀπό προαίρεσις . καίτοι ἔξεστι ἐπί οὗτος εἶπον ὅτι ὁ προαίρεσις αἰτία ὁ φόνος ( εἰμί γάρ μή προαιρέω ἀφίημι ὁ δίσκος , οὐ ἄν πλήσσω ὁ φίλος ) , ἀλλά ὅμως οὐδείς ὁ προαίρεσις αἰτιάομαι , ἐπεί δίδωμι ἄν ὁ ὁ τοιοῦτος προαίρεσις δίκη · ἀλλά ὁ μέν ἄφεσις ὁ προαίρεσις , ὁ φόνος δέ οὐ ὁ προαίρεσις , ἀλλά ὁ τύχη . εἰμί ἄρα καί ὁ τύχη τις αἰτία . ὁ μέν οὖν πρός ὁ πρότερος ἀπορία ἀπάντησις οὗτος . πρός δέ ὁ δύο ἀπορία φημί , ὅτι οὐ ἐπεί οὐδείς ὁ ἀρχαῖος αἴτιος τις εἶπον εἰμί ὁ Τύχη , παρά οὗτος ἀναιρέω ὁ τύχη , ἀλλά ἐπεί εἰμί ὁ τύχη , κακῶς ὁ πρότερος παρίημι ὁ αἴτιος οὗτος καί οὐδείς περί αὐτός εἴρω . ἐγκαλέω δέ καί ὁ πρότερος φυσιόλογος , ὅτι , καίτοι τις ἀπό τυγχάνω λέγω γίγνομαι , οὐδείς περί τυγχάνω διαλέγω , τίς τε εἰμί καί πῶς αἰτία ὁ ἐκ αὐτός γίγνομαι . ὁ γοῦν Ἐμπεδοκλῆς ἀπό τυγχάνω φημί ὁ ἀήρ ὁ ἄνω χώρα καταλαμβάνω · συγχέω γάρ εἰμί πᾶς ἅμα ἐν ὁ σφαῖρος πρότερος , διακρίνω ὑπό ὁ νεῖκος ἕκαστος φέρω εἰς ὁ τόπος ἐν ὅς νῦν εἰμί , οὐ ἀπό τις πρόνοια , ἀλλά ὅπως τυγχάνω . λέγω γοῦν περί ὁ ὁ ἀήρ ἐπί ὁ ἄνω κίνησις . ὡς οὗτος συγκυρέω θέω τότε , πολλάκις δέ ἄλλως . νῦν μέν γάρ ὑπέρ ὁ γῆ εἰμί καί ὁ ὕδωρ , ἄλλοτε δέ εἰμί τυγχάνω ἐν ἕτερος κοσμοποιία , ἡνίκα πάλιν ἀπό ὁ σφαῖρος γίγνομαι κόσμος , ἄλλος τις τάξις καί τόπος ἀπολαμβάνω . καί ὁ μόριον δέ ὁ ζῷον κατά Τύχη οὗτος ὁ πλεῖστος γίγνομαι φημί ὡς ἄν εἰμί ἀπό πρόνοια γίγνομαι , ὁ μέν ἐμπρόσθιος ὀδούς ὀξύς πρός ὁ τέμνω ἐπιτήδειος , ὁ δέ γομφίος πρός ὁ λεαίνω . ὥστε κατηγορία ἄξιος , διότι ὅλως τις λέγω εἰμί ἀπό τυγχάνω οὐδείς περί ὁ τυγχάνω διορίζω . ἀλλά ὁ μέν εμπεκοκλεις μικρός τίνω ὁ Τύχη αἰτιάομαι , εἰμί μηδείς αὐτός ποιέω λόγος , κακός ἄν εἰμί κατηγορία ἄξιος · εἰμί δέ τις , φημί , λέγω δέ ὁ περί δημοκριος ] ὁ , ἕ ὁ οὐρανός ὅδε καί ὁ θεῖος ἐν ὁ φανερόω αἴτιος αὐτός ἡγέομαι , οὐδέ ἐπί μικρός τίς περί αὐτός διαλέγω . ἤπειρος γάρ κόσμος ὑποτίθημι ὁ Δημόκριτος , κατά Τύχη μέν λέγω ἐν ὅδε ὁ μέρος ὁ κενός ἤπειρος εἰμί ὁ κόσμος οὗτος γίγνομαι , ἐν ἄλλος δέ ἄλλος . ἀλλά καί αὐτός ὁ ὁ εἰμί διακόσμησις ὁ Τύχη αἴτιος φημί εἰμί · ὁ τε γάρ ἄτομος κατά Τύχη κινέω συνέρχομαι καί ποιέω ἔξω μέν ὁ κόσμος πᾶς ὁ οὐρανός καί ἐφεξῆς ὡς ἔχω τάξις ὁ λοιπός , καί ὁ γῆ δέ κατά Τύχη ἵστημι · ὁ γάρ ὁ οδρανοῦ δίνη συμπεριάγω ἑαυτοῦ ὁ ἐντός ἀήρ . οὗτος δέ ὁ ἀήρ διά ὁ συνεχής εἰμί ὁ γῆ πανταχόθεν αὐτός ἅπτω ὁ ὀξύς περιδίνησις οὐ ἐάω αὐτός καταπίπτω , ἀλλά ἀκίνητος φυλάσσω , ὥσπερ ὁ ὁ φιάλη πληρόω ὕδωρ περιάγω καί μή ἐκχέω τίς ὁ ὕδωρ διά ὁ ὀξύς περιαγωγή · ταχύς γάρ εἰμί ὁ κίνησις καί ὁ περιαγωγή ὁ περιέχω ὁ κατά φύσις ὁ ἐντός κίνησις φθάνω περιέρχομαι πρίν ἐκεῖνος ὁ οἰκεῖος ἐκπίπτω ἕδρα . ὅθεν καί μέμφομαι ὁ Δημόκριτος , ὅτι ὁ μέν μερικός οὐδείς ἀπό τυγχάνω γίγνομαι φημί ( οὖον γάρ ἐκ ὁ τυγχάνω ὁ τυγχάνω γίγνομαι ) , καί ἐν ὁ ὁ κτάομαι μέρος ἀπόδοσις οἷος διά τίς ὁ θερμός διακρίνω καί ὁ λευκός ; ἢ διά τίς ὁ μέλι γλυκύς ; ) ὁ θέσις καί ὁ τάξις καί ὁ σχῆμα ὁ ἄτομος αἰτιάομαι , αὐτός δέ ὁ ὁ ὅλος γένεσις ὁ αὐτόματος αἴτιος εἰμί φημί . καίτοι , φημί , ὁ ἐναντίος ἐσθίω ἐν μέν ὁ οὐράνιος καί ὁ ὁ στοιχεῖον ὁλότης μηδείς ἀπό τυγχάνω μηδέ ἀπό αὐτόματος εἰμί λέγω , ἐν ὁ κατά μέρος δέ , ἄν ἄρα , ὁ Τύχη καί ὁ αὐτόματος αἰτιάομαι . ἐν μέν γάρ ὁ οὐράνιος οὐδείς ἐνδεχομένως γίγνομαι , οὐδέ ποτέ μέν εἰμί ποτέ δέ οὐ εἰμί , ἀλλά ἀεί ὡσαύτως ἔχω ὁ τε οὐράνιος καί ὁ ὁ στοιχεῖον ολότητα , ὁ δέ κατά μέρος οὐ ἔχω ὁ ἀναγκαῖος · οὖον γάρ ἀεί πενταδάκτυλον ὁ φύσις ποιέω , ἀλλά εἰμί ὅτε καί ἀποτυγχάνω ὁ σκοπός . εἰμί τοίνυν ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος οὖον ὁ ἐκ ἀνάγκη γίγνομαι , ἀλλά ὁ ὡς ἐπί μικρός , εὔλογος ὁ κατά μέρος αὐτός αἰτιάομαι ὅσπερ οὐ ἔχω ὁ ἀναγκαῖος , ἢ ὁ ολότητα ἐν ὅς εἰμί ἀεί ὁ ἀναγκαῖος · ἀλλά ὅμως Τύχη καί ὁ αὐτόματος ὁ τηλτκουος αυτιαειδω , οὐδείς λόγος ἐγώ πτρὶ τόχης καί αὐτόματος καταβάλλω . p . 195b33 τίς οὖν τρόπος ἐν οὗτος εἰμί ὁ αἴτιος ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος . Ἐ οὗτος · ὁ ἀπαριθμέω , πότερος ὡς ποιητικός ἤ τίς ὁ λοιπός τρεῖς . απαριθμώ δέ ὁ πρόβλημα ἀνάπαλιν ὥσπερ εἴρω . αἴτιος ὁ βούλομαι ἀγοράζω ἔρχομαι . ἀγοράζω , τουτέστιν εἰς ἀγορά διατρίβω . Ἀριστοφάνης · ποῦ δῆτα Κλεισθένης ἀγοράζω καί Στράτων ; ἐπεί εἰμί γε τίς εἰμί ὁ τύχη , ὡς ἀληθής εἰμί ἀπορία ἐκ ἔνδοξος πρόσω · πάω ἔχω ὁ εὔλογος , ὅτι μηδείς ὁ σοφός ὁ αἴτιος ὁ γίγνομαι ἀποδίδωμι Τύχη καί αὐτόματος μετά ὁ αἴτιος καταριθμέω , ἀλλά ἢ νεῖκος καί φίλιος ἢ πῦρ ἢ νόος ὁ τίς ὁ ἄλλος . p . 196a11 ἀλλά καί οὗτος θαυμαστός . ἔνθεν ὁ ἐπίλυσις ὁ ἀπορέω , καί τέως ὁ πρότερος ἐπιλύω ἀπορία . αὐτός , φημί , οὗτος ἐκ ὅς ὁ ἀπορία κατασκευάζω θαυμαστός ἄν εἰμί , τίς δή ποτός δυνατός εἰμί εἰς ὁρίζω αἴτιος ἀνάγω ὁ λέγω ὑπό τυγχάνω γίγνομαι , ὅμως οὖον πᾶς ὁ γίγνομαι εἰς ὁρίζω αἴτιος ἀνάγω ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά εἰμί τις φημί καί ἀπό τυγχάνω γίγνομαι . οὗτος δέ οὐ ἄν πάσχω ( λέγω ὁ σαφής εἰμί ὁ ὁρίζω αἴτιος , εἰς ὅς δυνατός ὁ ἀπό τυγχάνω ἀνάγω , ὅμως Τύχη ὁ τοιοῦτος αἰτιάομαι ) , εἰμί μή τις εἰμί παρά ὁ ὁρίζω αἴτιος ὁ τύχη ὁ μαρτυρία ἐκ αὐτός ὁ πρᾶγμα ὁ φύσις ἔχω · ὅθεν , ὡς φημί , ὁ κατά τοιοῦτος αἴτιος ἁμαρτάνω καί συγγνώμη πᾶς ἀξιόω . ὁ οὐ ἀγνοέω ὅτι εἰμί ἐπαναφέρω ἕκαστος ἐπί τίς αἴτιος ὁ γίγνομαι . οὐ ἀγνοέω πᾶς ὁ ἄνθρωπος ὅτι ὁ ἀπό τυγχάνω λέγω δυνατός ἐπί τίς αἴτιος ὁρίζω ἀναφέρω , ὥσπερ καί ὁ ἀναιρέω ὁ Τύχη φημί , ὅμως οὐ ἀναφέρω . p . lOGalG Διὸ καί ἀμῶς γε πως εἰμί ποιητέος αὐτός μνεία . ὁ δύο ἀπορία ὁ ἐπίλυσις , ὅτι ἐσθίω ὁ περί φυσικός αἴτιος διαλέγω ἐν κατά μικρός γοῦν περί αὐτός διαλέγω · οὖον γάρ διά ὁ μή διαλέγω αὐτός περί οὗτος ἀναιρέω ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος , ἀλλά ἐπεί κατά κοινός ἔννοια πᾶς εἰμί οὗτος ὁμολογέω , ἐσθίω καί ὁ ἀρχαῖος ἐν βραχύς γοῦν περί αὐτός διαλέγω . ἀλλά μήv οὐδέ ἐκεῖνος γε τίς οἴομαι εἰμί ὁ Τύχη . ἵνα μή τις εἶπον ὅτι διαλέγω περί τυγχάνω καί ὁ αὐτόματος ὁ γάρ φίλιος ὁ Ἐμπεδοκλῆς καί ὁ νεῖκος οὗτος εἰμί οἴομαι , ἤγουν ὁ πῦρ Ἡράκλειτος , ἢ ὁ νόος Ἀναξαγόρας ) , φημί οὖν οὐ οὗτος Τύχη ἢ ὁ αὐτόματος ὑπολαμβάνω , πρῶτος μέν ὅτι οὖον διόριζω αὐτός οὗτος , ἔπειτα ὁ μέν παρά αὐτός ἀποδίδωμι αἴτιος ὁρίζω τε καί ὁρίζω ποιητικός ( ὁ γάρ φίλιος ἔργον ὁ συγκρίνω καί ὁ νεῖκος ὁ διακρίνω , καί ὁ κτάομαι Ἀναξαγόρας νόος ἔργον ὁ βουλεύω διακρίνω ὁ ὁμοιομέρεια ) , ὁ δέ τύχη καί ὁ αὐτόματος ἀόριστος τε καί ἀόριστος ποιητικός . ἄτοπος οὖν εἴτε μή οἴομαι , εἴτε οἴομαι παραλείπω · εἴτε γάρ μή οἴομαι εἰμί ὁ Τύχη , ἐσθίω αὐτός οὗτος εἶπον ὁράω πολύς ἐν πᾶς εἰμί ὁ περί αὐτός δόξα . εἴτε οἴομαι μέν μηδείς δέ περί αὐτός διαλέγω , οὐ ἄν ἐκφεύγω ὁ ἔγκλημα . καίτοι μιμνήσκω αὐτός ἐν ὁ ἑαυτοῦ λόγος , οὔτε τίς ποτός εἰμί εἴρω , οὔτε ποῖος τάξις ἔχω ἐν ὁ αἴτιος . p . 196a24 εἰμί δέ τις ἕ καί ὁ οὐρανός ὅδε καί ὁ κόσμος ἅπας αἰτιάομαι ὁ αὐτόματος . θαυμαστικός κεῖμαι ὁ ὅδε , ὅτι ὁ τηλικόσδε καί ὁ τοιοῦτος καί ὁ ἐν ὁ φανερόω θεῖος ἄλογος καί ἀόριστος αἴτιος ὁ εἰμί τίθημι . ἀπό αὐτόματος γάρ φημί γίγνομαι ὁ δίνη καί ὁ κίνησις ὁ διακρίνω καί καθίστημι εἰς οὗτος ὁ τάξις ὁ πᾶς . ἐπεί ἕκαστος ὁ στοιχεῖον ἴδιος κίνησις ἔχω , ὅστις αὐτός διαἀμωσγέπως κρίνω ὁ ἄλλος ἅμα γάρ ὁ συνίστημι πῦρ κάτω , χωρέω εἰς ὁ οἰκέω τόπος καί διακρίνω ὁ ἑτερογενής · ὁμοίως ἄν ἄνω συνίστημι ὕδωρ ἢ γῆ , εὐθύς εἰς ὁ οἰκέω χωρέω τόπος · καί ὁ ὕδωρ δέ φύω εἰς ὁ κοίλωμα ὁ γῆ συρρέω , καί ὁ γῆ ὑφίστημι ὁ ὕδωρ , καί ἄμφω οὗτος ὁ ἀήρ ) , ὁ τοιοῦτος οὖν αὐτός κίνησις , ἐκ ὅς διακρίνω ἀλλήλων , κατά Τύχη αὐτός γίγνομαι φημί . καί ὁ δίνη δέ ὁ εἰς τοιοῦτος τάξις ὁ πᾶς καθίστημι ὅπως ἔχω νῦν , ὥστε συμπεριάγω ὁ οὐρανός ὁ ἀήρ , διά ὁ ὀξύς δέ περιδίνησις ὁ γῆ ἐν ὁ μέσος φυλάσσω , ὁμοίως ἐκ αὐτόματος φημί γίγνομαι καί ἀπό τυγχάνω . ὅσπερ , φημί , καί θαυμάζω εἰμί ἄξιος , ὅπως ἐπί ζῷον μέν | καί φυτός καί ὁ μέρος αὐτός οὐδείς ἀπό τυγχάνω φημί γίγνομαι οὐδέ ἀπό αὐτόματος , ἐν ὅς εἰμί καί ὁ μή ἀεί ὡσαύτως ἔχω , ὁ δέ θεῖος ὁ φανερός καί ὁ ἀεί ὡσαύτως ἔχω ὁ αὐτόματος ἀνατίθημι , ὅσπερ οὐδέ ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς γίγνομαι εἰμί αἴτιος , ἀλλά μόνος ὁ ἐπί μικρός . πολύς οὖν ἐμβροντησία ἄν εἰμί ὁ μέν ἀεί ὡσαύτως ἔχω ὁ αὐτόματος αἰτιάομαι , ὁ δέ μή ἀεί ὡσαύτως ἔχω ἀλλά εἰμί ὅτε καί ὁ σκοπός ὁ φυσικός ἀποτυγχάνω , οἷος εἰμί ὁ ἐν γένεσις , οὗτος πρόνοια τις καί μή ὁ αὐτόματος αἰτιάομαι , εἰμί μή τις διά ὁ ἀνόητος ὁ λόγος ἀπολογέομαι ὑπέρ αὐτός εἶπον ὅτι αὐτόματος λέγω ὁ ὑλικός αἴτιος , ὥσπερ καί ἐγώ φημί εἰς πόα ἐκ αὐτόματος γίγνομαι , ἐπεί μή εἰμί μερικός τίς ὁ γένεσις αὐτός αἴτιος , ἀλλά ἐκ ὁ ὑλικός αἴτιος ὁ γένεσις ἔχω . p . 196a35 καίτοι εἰμί οὕτως ἔχω , οὗτος αὐτός ἄξιος ἀπισάσεως , καί καλῶς ἔχω λέγω τίς περί αὐτός . εἰμί οὕτως ἔχω οὗτος , φημί , ἄξιος εἰμί αὐτός οὗτος ἐπίστασις διά ὁ ἄλογος ὁ πρᾶγμα , καί οὐ ἐσθίω αὐτός οὕτως ἀνεξέταστος παρέρχομαι , ἀλλά εἶπον τίς περί ὁ αὐτόματος οὗτος , τίς ποτός εἰμί ὅς ὁ τηλικόσδε εἰμί αἴτιος . p . 196b3 ἐν δέ ὁ οὐ ἀπό τυγχάνω πολύς συμβαίνω ἀπό τυγχάνω . οὐ ἀπό τυγχάνω φημί ὁ ἐν γένεσις καί φθορά · οὗτος γάρ ἐκεῖνος οὐ ἀπό τυγχάνω εἰμί λέγω . ἐν ὅς οὖν ἐκεῖνος λέγω μή εἰμί ἀπό τυγχάνω , πολύς φαίνω ἀπό τυγχάνω καί ὁ αὐτόματος ( οἷος εἰμί ὁ παρά φύσις τίκτω · ὁ γάρ ἀπό τυγχάνω ἐπί μικρός , τοιοῦτος δέ ὁ παρά φύσις ) , ἐν δέ ὁ οὐράνιος οὐδείς εἰμί ἐπί μικρός , ὅσπερ ἐκεῖνος φημί ἀπό τυγχάνω . p . 196b5 εἰμί δέ τις ὅς δοκέω εἰμί μέντοι ὁ τύχη , ἄδηλος δέ ἀνθρώπινος διάνοια ὡς θεῖος1 τίς εἰμί καί δαιμόνιος . ἕτερος δέ τις , φημί , εἰμί μέντοι ὁ Τύχη λέγω , θεῖος1 τίς ἢ δαιμόνιον εἰμί χρῆμα , ἄδηλος δέ εἰμί οὗτος ὁ ἡμέτερος διάνοια , καί ὁρίζω οὗτος ἀπό ὁ ἑαυτοῦ ἄγνοια , Τύχη λέγω εἰμί ὁ ἄδηλος ἀνθρώπινος διάνοια · οὗτος δέ οὐ εἰμί εἶπον τίς ποτός εἰμί ὁ τύχη , ἀλλά τίς οὐ εἰμί . ὥστε σκεπτέος καί τίς ἑκάτερος . ἐπεί δείκνυμι ὅτι εἰμί , δεῖ , φημί , ἐπί ὁ λοιπάς ὁ πρόβλημα μετέρχομαι , καί δείκνυμι τίς εἰμί ἑκάτερος καί τίς διαφέρω καί ἐν ποῖος ὁ αἴτιος αὐτός ἀνακτέον . p . 196b10 Πρῶτος μέν οὖν , ἐπεί ὁράω ὁ μέν ἀεί ὡσαύτως γίγνομαι , ὁ δέ ὡς επὶ ὁ πολύς . δείκνυμι ὅτι εἰμί ὁ τύχη ὁ λύω ὁ φέρω εἰς αὐτός ἀπορία καί ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις καί ὁ κοινός πᾶς ἔννοια μαρτύρομαι , μέτειμι ἐπί ὁ προτίθημι πρόβλημα , καί ζητέω τίς ποτός εἰμί ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος . πρότερος δέ διδάσκω τίς ὑπάρχω αὐτός κοινός , ἔπειτα τίς διαφέρω ἀλλήλων , καί ἐπεί εἰμί τίς ὁ κοινῶς λέγω αὐτόματος , ὅς κατηγορέω κατά τε τυγχάνω καί κατά ὁ ἰδίως λέγω αὐτόματος , διαλέγω καί περί αὐτός · εἶτα ἐφεξῆς περί ὁ ἰδίως λέγω αὐτόματος . ἵνα οὖν εὑρίσκω τίς ποτός εἰμί ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος , ἐπεί πολλαχοῦ σαφής εἰμί ὁ αἰτιατός ὁ αἴτιος καί ἐκ ὁ αἰτιατός γιγνώσκω ὁ αἴτιος , διά οὗτος πρῶτος διδάσκω τίς λέγω εἰμί ἀπό τυγχάνω καί ἀπό αὐτόματος · δῆλος γάρ ὅτι εἰμί γιγνώσκω τίς ποτός εἰμί οὗτος , ἐκ οὗτος καί εἰς ὁ ποιητικός αὐτός αἴτιος ἀνάγω δύναμαι . ἵνα οὖν γιγνώσκω τίς εἰμί οὗτος , λαμβάνω ὁ γίγνομαι πλείων διαίρεσις , ἐκ ὅς συνάγω τίς εἰμί ἑκάτερος καί ὁ ὁρισμός αὐτός ἀποδίδωμι . ὁ γάρ γίγνομαι , φημί , ὁ μέν ἀεί ὡσαύτως γίγνομαι , ὁ δέ ὡς ἐπί πολύς , ὁ δέ ὡς ἐπί μικρός . ἀεί μέν γάρ ὡσαύτως γίγνομαι ὁ Οὐρανία · ἀεί γάρ ὁ ἥλιος κατά ὅδε μέν ἡμέρα ἐν Κριός γίγνομαι , κατά ὅδε <δὲ> ἐν Ταῦρος . καί ἐπί πᾶς ὁμοίως ὁ οὐράνιος . ἐπί πολύς δέ γίγνομαι ὁ φυσικός · ὡς ἐπί πολύς γάρ πενταδάκτυλον ὁ φύσις ποιέω . εἰμί δέ καί ὁ ἀντίκειμαι ἔχω ] οὗτος ὁ ἐπί μικρός γίγνομαι · ἐπεί γάρ εἰμί τις ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος γίγνομαι καί μή ἔχω ἀναγκαῖος ἀεί ὁ ἔκβασις , ὅσπερ εἰμί ὁ φυσικός καί ὁ τεχνητός ( ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος γάρ καί ὁ φύσις καί ὁ τέχνη ὁ σκοπός τυγχάνω ) , ἐκ ἀνάγκη δεῖ εἰμί τις καί ἐπί μικρός , ὁ ὁ ἀναγκαῖος ἐκεῖνος γένεσις διακόπτω . παραλιμπάνω δέ ὁ ἐπί ἴσος ὁ Ἀριστοτέλης , ὅς τις ἐπί μόνος ὁ προαίρεσις ὁ ἡμέτερος ὁ εἰμί ἔχω , ὡς πρόδηλος εἰμί ὅτι ὁ ἀπό τυγχάνω καί ὁ αὐτόματος ὁ οὐ ἐπί ἐγώ εἰμί , ὁ δέ ἐπί ἴσος ὁ ἐπί ἐγώ . ἐπεί οὖν ὁ ἐκ ἀνάγκη καί ὁ ἐπί πολύς καί ὁ ἐπί μικρός ὁ οὐ ἐπί ἐγώ , καί ὁ ἀπό τυγχάνω δέ ὁ οὐ ἐπί ἐγώ , ζητέω ἐν ποῖος οὗτος θετέος ὁ Τύχη καί ὁ αὐτόματος . καί οὐ ἄν τις ἀπορέω , διά τίς μή ὁ ἀδύνατος μιμνήσκω · δῆλος γάρ ὅτι ὁ γίγνομαι ποιέω ὁ διαίρεσις , ὁ δέ ἀδύνατος οὐ ἄν γίγνομαι · ὥστε εἰκότως οὐ μιμνήσκω ὁ ἀδύνατος ὕλη . ἐν μέν οὖν ὁ ἐκ ἀνάγκη καί ἀεί γίγνομαι οὐ ἄν τις τίθημι ὁ Τύχη καί ὁ αὐτόματος · οὐδείς γάρ ἄν εἶπον κατά Τύχη ἐν Κριός γίγνομαι ὁ ἥλιος , ἢ ὁ σελήνη κατά Τύχη ὁ φωτισμός δέχομαι , ἀλλά οὐδέ ἐκ αὐτόματος καί οὖον κατά τις λόγος . ἀλλά οὐδέ ἐν ὁ ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος θετέος ὁ Τύχη καί ὁ αὐτόματος · τίς γάρ εἄν εἶπον ἐκ τυγχάνω ἢ ἐκ αὐτόματος Σωκράτης πενταδάκτυλον γίγνομαι ; λείπω οὖν ἐν ὁ ἐπί μικρός τίθημι ὁ Τύχη καί ὁ αὐτόματος · καί γάρ ὁ ἀπό τυγχάνω συμβαίνω σπάνιος εἰμί ἢ ἐπί μικρός , καί ὁ σπάνις καί ἐπί μικρός ἀπό τυγχάνω καί ἀπό αὐτόματος . ἔχω οὖν ἐκ ὁ διαίρεσις οὗτος , ὅτι ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος ἐπί ἐλάσσων εἰμί . πάλιν ὁ γίγνομαι ὁ μέν ἕνεκα ὁ γίγνομαι ( τοιοῦτος δέ εἰμί καί ὁ φυσικός πᾶς καί ὁ τεχνητός ) , ὁ δέ οὐδείς ἕνεκα , οἷος ὡς ὁ κινέω ὁ χείρ διαλέγω ἢ ὁ ἕλκω ὁ κεφαλή ἢ ὁ γένειον θρίξ · οὗτος γάρ συνήθεια τις οὐδείς ἕνεκα γίγνομαι . οὗτος οὖν ἐν ὁ ἕνεκα ὁ θετέος αἴτιος ὁ Τύχη , οὐ ἐν ὁ οὐδείς ἕνεκα γίγνομαι , ἐν ὁ ἕνεκα δέ ὁ ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος οὐ ὡς αὐτός ἕνεκα ὁ ποιέω , ἀλλά ὡς παρακολουθέω ὁ ἕνεκα ὁ . ἔχω οὖν ὅτι ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος καί ἐν ὁ ἕνεκα ὁ διά ὁ δύο διαίρεσις , καί ἐν ὁ ἐπί μικρός διά ὁ πρότερος . διαιρέω δέ καί ὁ ἕνεκα ὁ εἰς τε ὁ κατά προαίρεσις καί εἰς ὁ μή κατά προαίρεσις · κατά προαίρεσις μέν εἰμί ὁ ἐπί ἐγώ πᾶς , οὖον κατά προαίρεσις δέ ὁ τε φυσικός καί ὁ τεχνητός · ὑπό μέν οὖν ὁ κατά προαίρεσις ἀνάγω ὁ Τύχη , ὑπό δέ ὁ μή κατά προαίρεσις ὁ αὐτόματος . ὁ γάρ τεχνητός ἐκ διάνοια μέν γίγνομαι , ἐκ προαίρεσις δέ οὖον · ὁ γάρ προαίρεσις αἵρεσις εἰμί ὅδε πρό ὅδε ὁ δέ τεχνίτης οὐ αἱρέω ὅς βούλομαι , ἀλλά ὅσπερ ἄν ὁ τέχνη ἀπαιτέω κἀν βουλεύω δέ εἰμί ὅτε , οὐ ὡς τεχνίτης βουλεύω · ὁ γάρ βουλή , ὡς αὐτός φημί , γίγνομαι διά ἔνδεια φρο - νῆσις . ὥστε ἐάν πείρω ὁ τέχνη , βουλή οὖον δεῖ . ὥστε οὐδέ ὁ ἐπί ἐγώ ὁ τέχνη · ὁ γάρ ἐπί ἐγώ κατά προαίρεσις , ὡς ὁ λούω καί μή , καί ὁ παραπλήσιος . τρίτος χράομαι διαίρεσις , μᾶλλον δέ ὁ ἕνεκα ὁ ἄλλως ἐπιδιαιρέω · ὁ γάρ ἕνεκα ὁ , φημί , ὁ μέν ἀπό διάνοια γίγνομαι ὁ δέ ὑπό φύσις , ὑπό διάνοια μέν ὁ τε κατά προαίρεσις καί κατά τέχνη ( ἐπί πλέω γάρ ὁ διάνοια ὁ προαίρεσις ) , ὑπό φύσις δέ ὁ φυσικός . πᾶς δέ ἕνεκα ὁ · ὅς τε γάρ φύσις ἕνεκα ὁ ποιέω ( τυγχάνω γάρ ἐθέλω ὁ φυσικός εἶδος ) , καί ὁ διάνοια ὁμοίως . καί γάρ καί ὁ κατά τέχνη καί ὁ κατά προαίρεσις ἕνεκα ὁ γίγνομαι · οἷος λούω ἵνα ὑγιαίνω , καί ἀναγιγνώσκω ἵνα ἐλλόγιμος γίγνομαι . ἀνάγω οὖν ὑπό μέν ὁ κατά διάνοια ὁ Τύχη , ὑπό δέ ὁ κατά φύσις ὁ αὐτόματος · ὁ γάρ κατά διάνοια καί ὁ κατά φύσις ἕνεκα ὁ γίγνομαι , ὅταν μέν ὁ οἰκεῖος οὗτος τυγχάνω σκοπός , οὐδείς λέγω συμβαίνω ἀπό τυγχάνω ἢ ἀπό αὐτόματος , ὅταν δέ ἢ μή ὁ σκοπός οὗτος τυγχάνω ἢ καί τυγχάνω ὁ προαιρετικός καί φυσικός ὁρμή ἔξωθεν τίς κατά συμβαίνω παρακολουθέω , ὅς μηδαμῶς πρόκειμαι ὁ σκοπός ὁ φύσις ἢ ὁ προαίρεσις , οὗτος λέγω ἢ κατά Τύχη συμβαίνω εἰμί ὁ προαιρετικός ὁρμή ἐπακολουθέω , ἢ ἐκ αὐτόματος εἰμί ὁ φυσικός . οἷος προέρχομαι τις λούω , εἶτα πρίν λούω ὑπαντάω ὅς οὖον προσδοκάω ὑποδείκνυμι αὐτός πιπράσκω βιβλίον , ὅσπερ ζητέω μέν πάλαι ἀγοράζω οὐ ἄν δέ ἐλπίζω νῦν εὑρίσκω , καί περιφρονέω ὁ λουτρόν ἀπέρχομαι ἐπί ὁ ὠνή ὁ βιβλίον . λέγω οὖν ὁ ὠνή ὁ βιβλίον κατά Τύχη γίγνομαι · ἐπακολουθέω γάρ ὁρμή προαιρετικός ὁ ἐπί ὁ λουτρόν πρόοδος . ἐνταῦθα ὁ μέν σκοπός ὁ προαίρεσις ἀποτυγχάνω , ἕτερος δέ τίς τέλος ὁ τοιοῦτος ὁρμή κατά συμβαίνω ἐπακολουθέω . πάλιν προέρχομαι τις λούω κατένειμι λίθος πλήσσω , καί οὐ ἄν ἔτι λούω . εἰμί δέ προέρχομαι τις ἐπί ὁ διατρίβω εἰς ἀγορά , εἶτα ἔρχομαι περιτυγχάνω ἐκεῖ ὁ ἐκ ἀποδημία ἔρχομαι φίλος ὅς οὐ ἄν ἁλίζω , ὁ σκοπός καί ὁ τέλα ὁ προαίρεσις λέγω κατά συμβαίνω ἐπακολουθέω ὁ ἀπό τυγχάνω . ὁμοίως ἔχω καί ἐπί ὁ φυσικός · οἷος πίπτω λίθος ἐκ ὕψος οὐ ἀσφαλῶς αἰωρέω , καί καταφέρω ὑπό ὁ ὦ φυσικός ὁρμή εἰς ὁ οἰκέω καί κατά φύσις τόπος , καί καταφέρω προσρήγνυμι τις στερεός σῶμα καί θραύω ὁ ἐξοχή καί γίγνομαι εἰς καθέδρα ἐπιτήδειος · ἐκ αὐτόματος λέγω γίγνομαι οὗτος , ὁ φυσικός ὁρμή καί ὁ σκοπός ὁ φύσις κατά συμβαίνω παρακολουθέω . ὁ δέ γίγνομαι ἑξαδάκτυλος , καί ἀπλόος πᾶς ὁ τέρας , ἐκ αὐτόματος μέν διά ὁ ὁρμή φυσικός ἐπακολουθέω , οὖον ὁ τέλος δέ ὁ φυσικός ἐπακολουθέω , ἀλλά ἐκεῖνος διαμαρτάνω ὁ φύσις συμβαίνω οὗτος γίγνομαι · ὥστε καί ἐκ οὗτος ἔχω , ὅτι ὁ κατά συμβαίνω αἴτιος ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος . ὁ δείκνυμι οὖν ἐκ πᾶς οὗτος συνάγω ὁρίζω ὁ Τύχη , ὅτι εἰμί αἰτία κατά συμβαίνω ἐν ὁ ἐπί μικρός κατά προαίρεσις ὁ ἕνεκα ὁ . ἵνα δέ σαφής γίγνομαι ὁ ὁρισμός , δεῖ οὕτως εἶπον ὑπερβιβάζω ὁ λέξις , ὅτι ‘ εἰμί ὁ τύχη ὁ ἕνεκα ὁ ἐν ὁ κατά προαίρεσις ὁ ἐπί μικρός γίγνομαι αἰτία κατά συμβαίνω . ὁμοίως δέ καί ὁ αὐτόματος ὁ ὁρισμός πωλέω , λέγω ὅτι ῾ εἰμί ὁ αὐτόματος ὁ ἕνεκα ὁ ἐν ὁ κατά φύσις ὁ ἐπί μικρός γίγνομαι αἰτία κατά συμβαίνω . ὡς γάρ εἶπον , ὅταν μέν ὁ κατά προαίρεσις ἄναξ τις ἀπαντάω παρά ὁ ἐκ ἀρχή πρόθεσις , οὗτος ὁ ἔκβασις αἰτία λέγω εἰμί ὁ τύχη , ὅταν δέ ὁ κατά φύσις , ὁ αὐτόματος . ἐν ὁ ἕνεκα δέ ὁ , ὅτι ὁ ἕνεκα ὁ κατά συμβαίνω παρέπομαι ὁ φύσις καί ὁ προαίρεσις . οὗτος δέ ὁ ὁρισμός ἐάν ἀφαιρέω ὁ μέν ὁ ἵημι ὁ | κατά προαίρω ὁ δέ ὁ ἵημι ὁ κατά φύσις , ποιέω ὁ ὁ κοινός αὐτόματος ὁρισμός , ὅς καί κατά ὁ τυγχάνω καί κατά ὁ ἰδίως λέγω αὐτόματος κατηγορέω . τίς οὖν διαφέρω ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος ὁ ἄλλος κατά συμβαίνω αἴτιος λέγω , οἷος ὁ φαλακρός ἢ ὁ λευκός ; λέγω γάρ ὁ φαλακρός ἢ ὁ λευκός οἰκοδομέω ἢ αἴτιος εἰμί ὁ υἱός , εἰμί ὁ πατήρ τοιοῦτος εἰμί καί ὁ οἰκοδόμος . ὅτι ὁ ἄλλος κατά συμβαίνω αἴτιος λέγω ἕκαστος ἕτερος εἰμί παρά ὁ κατά ἑαυτοῦ αἴτιος ἐκεῖνος ἐπισυμβαίνω , καί εἷς καί ὁ αὐτός τέλος ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ λέγω αἴτιος ὁ δέ κατά συμβεβηκός ( ὁ γάρ οἰκίον κατά ἑαυτοῦ μέν ὁ τέκτων κατά συμβαίνω δέ ὁ φαλακρός , ἕτερος δέ ὁ τέκτων ὁ φαλακρός ὁ λόγος καί συμβαίνω ὁ φαλακρός ὁ τέκτων ) , ἐπί δέ ὁ τυγχάνω καί ὁ αὐτόματος ἔμπαλιν · εἷς γάρ καί αὐτός αἴτιος ἄλλος μέν τέλος εἰμί κατά ἑαυτοῦ αἴτιος , ἄλλος δέ κατά συμβεβηκός . ὁ γάρ εἰς ἀγορά πρόοδος εἷς καί ὁ αὐτός εἰμί καί ὁ λόγος καί ὁ ἀριθμός , ὁ μέν εἰς ἀγορά διατριβή κατά ἑαυτοῦ εἰμί αἰτία , ὁ δέ περιτυγχάνω ὁ φίλος κτάομαι συμβαίνω - βήξ · καί ὁ φορά ὁ λίθος ὁ ἐπί ὁ κάτω ὁ μέν ἐν ὁ οἰκεῖος τόπος γίγνομαι κατά ἑαυτοῦ αἰτία , ὁ δέ πλήσσω ὁ πάρειμι ἢ γίγνομαι ὁ λίθος πρός καθέδρα ἐπιτήδειος κατά συμβεβηκός . ὥστε ἐνταῦθα μέν δύο ὁ τέλος ὁ δέ αἴτιος ἐν , ἐκεῖ δέ ἔμπαλιν δύο μέν ὁ αἴτιος κατά ὁ ἑαυτοῦ φύσις εἷς δέ ὁ τέλος · ἄλλος γάρ ὁ ὁ φαλακρός λόγος , καί ἄλλος ὁ ὁ οἰκοδόμος . ὥστε ὁ Τύχη εἴρω εἰμί γενικός μέν κατά συμβαίνω αἴτιος ἐνεργέω περί τίς περί ὅς μή προτίθημι ἐνεργέω , εἰδικός δέ καί προσεχής μυρίος καί ἀόριστος · καί γάρ ὁ ἐπί λουτρόν πρόοδος ὁ αὐτός δύο εἄν αἰτία εἰμί καί ὁ ἐπί ἱερόν καί ἄλλος μυρίος . ὡσαύτως καί ἐπί ὁ αὐτόματος γενικός μέν ὁ φύσις ἀποδίδωμι πάλιν κατά συμβαίνω ἐνεργέω περί τίς ὅς μή σκοπός καί τέλος εἰμί ὁ φυσικός λόγος , εἰδικός δέ ὡσαύτως μυρίος καί ἀόριστος ὁ αἴτιος . Πρῶτος μέν οὖν , ἐπεί ὁράω ὁ μέν ἀεί ὡσαύτως γίγνομαι . ὁ πρῶτος διαίρεσις ὁ εἰς ὁ ἐκ ἀνάγκη καί ἀεί , καί ὁ ἐπί πολύς , καί ὁ ἐπί μικρός . p . 196b13 ἀλλά ἐπεί εἰμί τις ὅς γίγνομαι καί παρά οὗτος . παρά ὁ ἐκ ἀνάγκη καί ὁ ὡς ἐπί πολύς , οὗτος δέ εἰμί ὁ ἐπί ἀλλάσσω ὁ . ὁ τε γάρ τοιοῦτος ἀπό τυγχάνω καί ὁ ἀπό τυγχάνω τοιοῦτος . ἐπεί εἰμί , φημί , ὁ ἐπί μικρός , εἰμί δηλονότι καί ὁ ἀπό τυγχάνω καί ὁ αὐτόματος · ἀντιστρέφω γάρ οὗτος ἀλλήλων , καί ὁ ἐπί μικρός ἐκ αὐτόματος ἢ ἀπό τυγχάνω , καί ὁ ἀπό τυγχάνω καί ἐκ αὐτόματος ἐπί μικρός ἰστέον δέ ὅτι οὖον πάντως ὁ ἐπί μικρός ἀπό τυγχάνω εἰμί ἢ ἀπό αὐτόματος · οὐδέ γάρ · εἰμί τις ὄψον τίς σπανίως ἐσθίω διά ἔνδεια ἢ διά ὁ μή ἥδομαι αὐτός , ἀπό τυγχάνω ἄν ὁ τοιοῦτος ἐσθίω ὁ ὄψον , ὅς γε αὐτός ἑκών ὠνέομαι ἐσθίω . καί ὁ μέγας πάνυ μαργαρίτης ὁ ἐπί ἐλάσσων εἰμί εὑρίσκω , ἀλλά ὅμως οὐδέ οὗτος ἐκ αὐτόματος γίγνομαι ἀλλά ἀπό φύσις , οὔτε ὁ ἀγρεύω ἀπό τυγχάνω ἀγρεύω · ἐπί οὗτος γάρ ἔρχομαι , ἐπί ὁ μαργαρίτης εὑρίσκω . καί πολύς τοιοῦτος εἰμί ἕτερος . p . 196b17 ὁ δέ γίγνομαι ὁ μέν ἕνεχά ὁ γίγνομαι , ὁ δέ ἕ · οὗτος δέ ὁ μέν κατά προαίρεσις , ὁ δήω κατά προαίρεσις , ἄμφω δέ ἐν ὁ ἕνεκα ὁ . ὁ δύο διαίρεσις ὁ εἰς ὁ ἕνεκα ὁ καί εἰς ὁ μηδείς ἕνεκα . ἄμφω δέ , φημί , ὁ τε Τύχη καί ὁ αὐτόματος ἐν ὁ ἕνεκα ὁ θετέος . σημειόω δέ ὅτι , διαιρέω ὁ ἕνεκα ὁ εἰς ὁ κατά προαίρεσις καί μή , οὐ ἀνάγω ὑπό οὗτος ὁ Τύχη καί ὁ αὐτόματος , ἀλλά εἰς ὁ γένος · ἄμφω γάρ φημί ἐν ὁ ἕνεκα ὁ . εἰμί ὁ ἕνεκα ὁ ἀκούω ὁ κατά προαίρεσις καί ὁ μή κατά προαίρεσις , ὑπό ὁ ἀνάγω φημί ὁ Τύχη καί ὁ αὐτόματος , ὁ μέν εἰς ὁ κατά προαίρεσις , ὁ δέ εἰς ἕτερος . μή κατά προαίρεσις δέ λέγω ὁ τε φύσις καί ὁ τέχνη γινόμενο . p . 196b19 ὥστε δῆλος ὅτι καί ἐν ὁ παρά ὁ ἀναγκαῖος καί ὁ ὡς ἐπιπολύ εἰμί ἔνιοι περί ὅς ἐνδέχομαι ὑπάρχω ὁ ἕνεκα ὁ . λαμβάνω ἐκ ὁ διαίρεσις ὁ δύο ὅτι ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος καί ἐν ὁ ἐπί μικρός καί ἐν ὁ ἕνεκα ὁ , συλλογίζομαι βούλομαι ὁ ἐκ οὗτος ἀναφαίνω , οὗτος δέ εἰμί ὅτι τις ὁ ἐπί μικρός ὁ ἕνεκα ὅς εἰμί . εἰμί δέ ἐν τρίτος σχῆμα ὁ συλλογισμός · ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος ὁ ἐπί μικρός , ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος ὁ ἕνεκα ὁ , τίς ἄρα ἐπί μικρός ἕνεκα ὅς εἰμί . ὥστε οὖον δεῖ θαυμάζω εἰμί ὁ Τύχη καί ὁ αὐτόματος ὁ ἕνεκα ὁ καί ὁ ἐπί ἐλάσσων φημί εἰμί . δοκέω δέ ὁ συλλογισμός ὁ αὐτός διά ὁ αὐτός συλλογίζομαι · ἔχω γάρ ἐν ὁ πρότασις , ὅτι ὁ αὐτός καί ἕνεκα ὅς εἰμί καί ἐπί μικρός , ὥστε δοκέω περισσός εἰμί ὁ αὐτός ὅσπερ ἐν ὁ πρότασις λαμβάνω , οὗτος πειράω συμπεραίνω . φημί οὖν ὅτι ἐν ὁ πρότασις οὐ λαμβάνω ὁ ἐπί μικρός ἕνεκα ὁ , ἀλλά ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος καί ἐπί μικρός εἰμί καί ἕνεκα ὁ , καί οὗτος ἀνά μέρος δείκνυμι · ὁ οὖν συλλογισμός συνάγω οὐ ὅτι ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος ἐν ὁ ἕνεκα ὁ καί ἐν ὁ ἐπί μικρός , ἀλλά ὅτι ὁ ἐπί μικρός ἕνεκα ὁ . p . 19Gb21 εἰμί δέ ἕνεκα ὁ ὅσος ἀπό διάνοια εἄν πράσσω καί ὅσος ἀπό φύσις . ὁ τρίτος διαίρεσις . διαιρέω δέ ὁ ἕνεκα ὁ εἰς ὁ κατά προαίρεσις καί μή , κατά ἄλλος ἐπιδιαίρεσις προσεχής μᾶλλον ὁ αὐτός διαιρέω · ὁ γάρ ἕνεκα ὁ ὁ μέν ἀπό διάνοια ὁ δέ ἀπό φύσις , εἶτα διαιρέω ἄν κατά ὁ πρώϊος διαίρεσις ὁ ἀπό διάνοια , ὅτι ὁ ἀπό διάνοια ὁ μέν κατά προαίρεσις εἰμί ὁ δέ οὖον κατά προαίρεσις . | p . 196b23 ὁ δέ τοιοῦτος ὅταν κατά συμβαίνω γίγνομαι , ἀπό g 7v τυγχάνω φημί εἰμί . ὅταν , φημί , ὁ ἀπό διάνοια ἢ ἀπό φύσις ἄν γίγνομαι μή ἐκ διάνοια ἢ ἀπό φύσις προηγουμένως πράσσω ἀλλά ὁ γένεσις ἔχω κατά συμβεβηκός , ὁ τοιοῦτος φημί εἰμί ἀπό τυγχάνω καί ἀπό αὐτόματος · - οἷος ὁ περιτυγχάνω φίλος ἢ κομίζω ὁ ἀργύριον παρά ὁ χρεωστέω διάνοια ἔργον εἰμί · ὅταν οὖν οὗτος , ὅσπερ διάνοια ἔργον εἰμί , μή ἐκ σιανός γίγνομαι κατά ἑαυτοῦ ἀλλά κατά συμβαίνω ἔχω ὁ ἔκβασις , ἀπό τυγχάνω λέγω γίγνομαι . πάλιν φύσις ἔργον ὁ ἐκ ὁ ὁμοιόω ὁ ὅμοιος γεννάω , οἷος ἐκ ἄμπελος ἄμπελος καί ἐκ ἐλαία ἐλαία · ὅταν οὖν τίς οὗτος μή ἐκ ὁ ὁμοιόω γίγνομαι , ἐκ αὐτόματος φημί αὐτός γίγνομαι . διά οὗτος ὁ πόα ἐκ αὐτόματος φημί βλαστάνω , διότι μή ἐκ ὅμοιος κατά ὁ νόμος ὁ φύσις · οὖον γάρ δή πάντως σπέρμα ἐκ ὁ ἐν ὁ πρότερος χρόνος πόα ἐγκαταλείπω ἐν ὁ γῆ οὕτως ποιέω ὁ πάρειμι πόα , ἀλλά ἄν μηδέ ὅλως ἔχω σπέρμα βλαστάνω ἄν . καί δηλόω ὁ τε ἀμπελοφόρος χωρίον ἀεί μέν εἰς ἅπας ὑπό ὁ γεωργός καθαίρω , ἀεί δέ βλαστάνω · καί ὁ πατέω δέ καί πολύς χρόνος μή βλαστάνω μηδείς , εἰμί ἀφίημι ὁ πατέω , βλαστάνω εἄν ἀεί πόα . ἄν μή φυσικός δέ εἰμί ὁ ἀποτελέω , ἀλλά ὡς φυσικός ὁρμή παρακολουθέω ἐκ αὐτόματος λέγω γίγνομαι , ὡς ὁ καταφέρω λίθος καί γίγνομαι ἐπιτήδειος εἰς καθέδρα ( οὖον γάρ φυσικός οὗτος τέλος ) , καί ὁ ἵππος ὁ διψάω ἐν ὁ πόλεμος καί καταβάλλω ὁ δεσπότης καί συμβολή γίγνομαι καί ὁ δεσπότης ἀποθνῄσκω αὐτός σῴζω · λέγω γάρ ἐκ αὐτόματος σῴζω , οὐ ὅτι φυσικός τέλος ἔχω ἐκ αὐτόματος , ἀλλά ὅτι φυσικός ὁρμή παρακολουθέω . p . 196b24 ὥσπερ γάρ καί εἰμί εἰμί ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ ὁ δέ κατά συμβεβηκός . ὅτι εἰμί αἴτιος τις κατά συμβεβηκός , διά οὗτος κατασκευάζω . εἰμί γάρ εἰμί , φημί , τις ὁ εἰμί κατά συμβαίνω εἰμί , δῆλος ὅτι καί ὁ οὗτος αἴτιος κατά συμβαίνω ἄν ἄγω αἴτιος · κατά ἑαυτοῦ μέν γάρ εἰς ὁ ἀγορά προέρχομαι , κατά συμβαίνω δέ ὁ ἀπό ξένος ἔρχομαι περιτυγχάνω φίλος . εἰμί ἐν εἰμί ὁ κατά συμβαίνω εἰμί , εἰμί δηλονότι καί ὁ κατά συμβαίνω οὗτος αἴτιος , ὁπότε καί ὁ κατά ἑαυτοῦ εἰμί λέγω εἰμί καί κατά συμβαίνω αἴτιος · ὁ γοῦν οἰκίον κατά ἑαυτοῦ μέν ὁ οἰκοδόμος αἴτιος , κατά συμβαίνω δέ ὁ φαλακρός . εἰμί δέ , φημί , ὁ κατά συμβαίνω - βήξ αἴτιος ἀόριστος · δύναμαι γάρ καί ὁ λευκός καί ὁ σιμός καί ὁ μουσικός καί μυρίος ἄλλος , ὁ δέ κατά ἑαυτοῦ αἴτιος ὁρίζω · ἀεί γάρ ὁ οἰκίον ὁ οἰκοδόμος αἴτιος καί ὁ πλοῖον ὁ ναυπηγός . ὅταν οὖν , φημί , ὁ κατά συμβαίνω αἴτιος ὁ ἕνεκα ὁ αἴτιος παρακολουθέω , τότε λέγω ὁ κτάομαι Τύχη καί ὁ ἐκ αὐτόματος . ἔχω οὖν ἐντεῦθεν ὁ ἔννοια κατά ὅς λέγω μικρός ἔμπροσθεν ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος ἐν ὁ ἕνεκα ὁ εἰμί , ὅτι λέγω ἐν ὁ ἕνεκα ὁ διά ὁ ὁ ἕνεκα ὁ παραπο - λούω , ὁ κατά φύσις , φημί , καί ὁ κατά διάνοια . οὗτος μέν οὖν αὐτός κοινῶς ὑπάρχω , ὁ ἐν ὁ ἐπί μικρός εἰμί ὁ ἐν ὁ ἕνεκα ὁ ὁ κατά συμβεβηκός , τίς δέ ὁ πρός ἀλλήλων αὐτός διαφορά εἴρω μικρός ὕστερος , ὅς ἐγώ φθάνω εἶπον , ὅτι ὁ μέν τύχη ὁ κατά διάνοια ἀκολουθέω , ἤγουν ὁ κατά προαίρεσις , ὁ δέ αὐτόματος ὁ κατά φύσις . p . 196b33 ἕνεκα ὁ ἀπολαμβάνω ὁ ἀργύριον ἔρχομαι ἄν κομίζω - μένω ὁ ἔρανος , εἰμί οἶδα · ἔρχομαι δέ οὖον οὗτος ἕνεκα , ἀλλά συμβαίνω ἔρχομαι καί ποιέω οὗτος ὁ κομίζω ἕνεκα . ὅτι2 ἐν ὁ ἕνεκα ὁ ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος , αὐτός οὐ εἰμί ἕνεκα ὁ , δείκνυμι . ὅτι μέν οὖν οὐ εἰμί ἕνεκα ὁ ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος , δῆλος · ὁ γάρ δανείζω κομίζω ὁ ἔρανος , εἰμί οἶδα ὁ χρεωστέω , ἔρχομαι ἄν ἐπί οὗτος , ἐπί ὁ ἀπολαμβάνω · οὐ ἔρχομαι δέ ἐπί οὗτος · οὐ ἄρα ὁ αἰτία ὁ ἀπόληψις , ὅς φημί εἰμί ὁ Τύχη , ὁ ἕνεκα ὅς εἰμί , ἀλλά ὁ κατά συμβεβηκός . ἀλλά ἐπεί προέρχομαι μέν ὁ λούω ἕνεκα , ἀπολαμβάνω δέ ὁ ἀργύριον περιτυγχάνω ὁ δάνος - σμένος κομίζω ὁ ἔρανος , λέγω αἴτιος κατά συμβαίνω ὁ ἀπόληψις ὁ ἐπί ὁ λουτρόν πρόοδος · εἰμί δέ καί ὁ ἕνεκα ὁ ( ὁ γάρ λούω ἕνεκα ὁ πρόοδος ) · ὁ κατά συμβαίνω ἄρα αἴτιος ὁ κατά ἑαυτοῦ καί ἕνεκα ὁ παρακολουθέω . οὗτος δέ Τύχη καλέω · ὁ τύχη ἄρα ἐν ὁ ἕνεκα ὅς εἰμί , αὐτός κατά συμβαίνω εἰμί αἰτία . ὁ δέ κομίζω γράφω καί κομίζω μέλλω , ἵνα ἐπί ὁ χρεωστέω εἰμί · μᾶλλον δέ ὁ πρότερος . ὁ δέ συμβαίνω ἔρχομαι καί ποιέω οὗτος ὁ κομίζω ἕνεκα ἀντί ὁ ὡσανεί ὁ κομίζω ἕνεκα . οὗτος δέ οὔτε ὡς ἐπί ὁ πολύς φοιτάω εἰς ὁ χωρίον οὔτε ἐκ ἀνάγκη . ὁ φοιτάω ἀντί ὁ φοιτάω · οὐδέ γάρ εἰμί συνήθης εἰμί ὁ χρεωστέω ἢ ἀεί ἢ ὡς ἐπί ὁ πολύς φοιτάω εἰς ὁ χωρίον , ἔνθα περιτυγχάνω ὁ χρεωστέω ἀπολαμβάνω ὁ ἀργύριον , ἀπό τυγχάνω λέγω ὁ ἄποτος ] λῆψις , εἰμί μή ἄρα ὡς πρός ὁ πρόθεσις ὁ ἀπολαμβάνω , ὅτι | οὖον οὗτος προτίθημι , ὁ ἀπολαμβάνω , φοιτάω ἐκεῖ · ἀλλά κύριος ὁ Τύχη καί μάλιστα οὗτος φημί εἰμί αἴτιος , ἐπί ὅς μηδείς εἴωθα ὁ ἐπί πολύς εἰμί . εἰμί δέ συνήθης εἰμί ὁ χρεωστέω φοιτάω εἰς ὁ χωρίον , οὐ εἰμί ὁ παράλογος ὁ ἔρχομαι ἐκεῖ ὁ χρεωστέω ἀπολαμβάνω , ὁ δέ τύχη παράλογος . ὁ δέ ὡς ἐπί ὁ πολύς φοιτάω δυνατός ἐξακούω καί ἐπί ὁ ἀπολαμβάνω · δεῖ γάρ ὁ περιτυγχάνω ὁ χρεωστέω μή ἐπί πολύς φοιτάω ἐν ὁ χωρίον , ἔνθα αὐτός περιτυγχάνω · εἰμί γάρ ἐθίζω αὐτός ὡς ἐπί ὁ πολύς ἐν τις τόπος εὑρίσκω περιτυγχάνω ὁ χρεώστης , οὖον δήπου παράλογος εἰμί ὁ ἔρχομαι ἐκεῖ ὁ χρεωστέω ἀποδίδωμι , δεῖ δέ ἀεί ὁ Τύχη παράλογος εἰμί . p . εἶμαι εἰμί δέ ὁ τέλος , ὁ κομιδή , οὖον ὁ ἐν αὐτός αἴτιος . τουτέστιν οὐ εἰμί ὁ φυσικός ὁ κομιδή ὁ ἀργύριον . φυσικός γάρ εἰμί ὁ ἐν ἑαυτοῦ ἔχω ὁ αἴτιος , ὁ δέ κομιδή ἔξωθεν ἔχω ὁ αἴτιος , ὁ διάνοια ὁ ἐπί ὁ λουτρόν κινέω . ὁ δέ ὅλος , ὅτι ὁ κομιδή ὁ ἀργύριον ὁ ἀπό τυγχάνω εἰμί , οὖον ὁ ἀπό αὐτόματος · ὁ γάρ ἀπό αὐτόματος ἐν ἑαυτοῦ ἔχω ὁ αἴτιος , ἐν ἑαυτοῦ δέ δηλονότι κατά συμβεβηκός , ἐπεί καί ὁ φύσις κατά συμβαίνω αἰτία ὁ ἐκ αὐτόματος , ὥσπερ καί ὁ διάνοια κατά συμβαίνω αἰτία ὁ ἀπό τυγχάνω . ὥστε καί ὁ ἀπό τυγχάνω ἄν λέγω ἀπό διάνοια εἰμί , κατά συμβαίνω δηλονότι ἀπό διάνοια εἰμί , οὖον κατά ἑαυτοῦ · ὡς γάρ ἔχω ὁ αἴτιος , οὕτως ἔχω καί ὁ αἰτιατός , καί ἔμπαλιν . οὗτος εἶπον , ἐφεξῆς διορίζω ὁ Τύχη ὁ ὁρισμός ἀθροίζω ἐκ ὁ δείκνυμι . p . εἶμι Διὸ περί ὁ αὐτός διάνοια καί τύχη . περι ὁ αὐτός , οἷος περί ὁ κομιδή ὁ ἀργύριον . ἀλλά ὁ μέν διάνοια κατά ἑαυτοῦ , ὁ δέ τύχη κατά συμβεβηκός . p . α8 ἀόριστος μέν οὖν ὁ αἴτιος ἀνάγκη εἰμί , ἀπό ὅς ἄν γε νέομαι ὁ ἀπό τυγχάνω . ὁράω τίς εἰμί ὁ τύχη , ὅτι κατά συμβαίνω αἰτία εἰμί ὁ ἐπί μικρός γίγνομαι παρακολουθέω ὁ ἕνεκα ὁ , νῦν βούλομαι δείκνυμι ὅτι πᾶς ὅσος κτάομαι κοινός ἔννοια λέγω ὑπάρχω ὁ τυγχάνω , σύμφωνος εἰμί ὁ ἀποδίδωμι περί αὐτός λόγος · λέγω γάρ ὁ τύχη ἀόριστος καί ἄδηλος εἰμί ὁ ἄνθρωπος φημί γάρ ἄδηλος εἰμί ὁ ὁ τυγχάνω ) , λέγω δέ καί παράλογος εἰμί καί ἀβέβαιος καί μηδείς εἰμί αἰτία , καί ὅσος ἄλλος περί αὐτός λέγω , σύμφωνος ὁ ἀποδίδωμι παρά ἐγώ περί αὐτός λόγος λέγω . ἀόριστος μέν οὖν λέγω εἰκότως , ἐπεί ὁ κατά συμβαίνω αἴτιος ὁ Τύχη εἰμί ὁρίζω , ὁ δέ κατά συμβαίνω αἴτιος ἀόριστος . ὁ μέν οὖν κατά ἑαυτοῦ αἴτιος ὁρίζω ( ὁ γάρ οἰκίον ὁρίζω σ́ω ὁ αἴτιος ὁ οἰκοδόμος , καί ὁ ναός ὁ ναυπηγός ) , ὁ μέντοι κατά συμβαίνω αἴτιος ἀόριστος εἰμί · δύναμαι γάρ ὁ οἰκίον κατά συμβαίνω αἴτιος εἰμί καί ὁ φαλακρός καί ὁ σιμός καί ὁ μουσικός καί ὁ . νέος καί ἄλλος μυρίος , καί ὁ κομίζω ὁ ἀργύριον προέρχομαι μή διά οὗτος καί ὁ ἐπί ὁ λουτρόν πρόοδος καί ὁ ἐπί ἱερόν καί ἄλλος μυρίος , καί ὁ ὀρύσσω θησαυρός εὑρίσκω ὁ ἐπί φυτεία σκάπτω καί θεμέλιος τίθημι καί φρεωρυχέω καί ἄλλος μυρίος . διά αὐτός δέ οὗτος καί ἄδηλος ὁ τύχη λέγω ὅτι καί ἀόριστος , ἀόριστος δέ διότι κατά συμβεβηκός · ὁ μέν γάρ οἰκίον ὁρίζω ὁ κατά ἑαυτοῦ αἴτιος ὁ οἰκοδόμος , τίς δέ ὁ οἰκίον ὁ κατά συμβαίνω αἴτιος ἄδηλος ἄνθρωπος , ἄδηλος δέ διότι καί ἀόριστος . καί παράλογος δέ εἰκότως ὁ τύχη · ὁ γάρ λόγος ὁ ἵστημι εἰμί , οὗτος δέ εἰμί ἢ ὁ ἐκ ἀνάγκη ἢ ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς , ὁ δέ τύχη ὁ ἐπί μικρός . διά αὐτός δέ οὗτος πάλιν καί ἀβέβαιος · ὁ γάρ βέβαιος ἢ ὁ ἀεί ὡσαύτως εἰμί ἢ ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς , ὁ δέ ἐπί μικρός οὖον βέβαιος , ὁ τύχη δέ ὁ ἐπί μικρός . λέγω δέ εἰμί ὅτε καί ὁ Τύχη οὐδείς αἴτιος ὦ εἰμί οὐδείς γάρ γίγνομαι ἀπό τυγχάνω ) , καί οὗτος σύμφωνος ὁ περί ὁ τυγχάνω ἀποδίδωμι λόγος · κύριος γάρ αἴτιος ὁ κατά ἑαυτοῦ αἴτιος , ὁ δέ κατά συμβαίνω αἴτιος ὁμώνυμος ἢ ψευδώνυμος αἴτιος εἰμί · κατά συμβαίνω δέ αἴτιος ὁ τύχη , οὐδέ αἴτιος ἄρα κύριος ὁ τύχη . οὐδείς δέ φημί αἴτιος εἰμί ὁ Τύχη , διότι ὁ κατά Τύχη γίγνομαι ἀναίτιος φημί εἰμί διά ὁ μή ἔχω κατά ἑαυτοῦ αἴτιος ὁρίζω , εἰμί δέ ὁ κατά Τύχη ἀναίτιος , ὁ τύχη ἄρα οὐδείς εἰμί αἰτία · εἰμί γάρ εἰμί , ὁ κατά Τύχη εἰμί αἰτία , εἰμί δέ μή οὗτος εἰμί αἰτία , οὐδέ ὅλως εἰμί αἰτία τις . ἀόριστος μέν οὖν ὁ αἴτιος ἀνάγκη εἰμί , ἀπό ὅς εἄν γίγνομαι ὁ ἀπό τυγχάνω . ἐπεί ὁ ἀπό τυγχάνω συμβαίνω οὐδείς ἔχω εἰμί αἴτιος ὁρίζω , δῆλος ὅτι καί ὁ τύχη ἀόριστος εἰμί , διά οὗτος δέ καί ἄδηλος ἄνθρωπος . p . α Πάν γάρ οὗτος ὀρθῶς λέγω , ὅτι εὔλογος . Πάν , φημί , ὅσος περί ὁ τυγχάνω λέγω , ὀρθῶς λέγω , διότι καί εὔλογος , τουτέστιν ἁρμόζω ὁ ἀποδίδωμι περί αὐτός ὁρισμός , καί εἰμί ἐκ ὁ ἀποδίδωμι περί αὐτός ὁρισμός ἕκαστος ὁ περί αὐτός λέγω ὁ αἴτιος ἀποδίδωμι · οὗτος δέ ὁρισμός ἀγαθός , ὅστις ἐφαρμόζω πᾶς ὁ περί ὁ πράγμα κατά κοινός ἔννοια λέγω . p . Ἐ ὡς δέ ἀπλόος οὐδείς . κατά τίς μέν , φημί , αἰτία τις εἰμί ὁ τύχη , κατά τίς δέ οὐδείς · ἁπλόος μέν γάρ , οὗτος εἰμί κύριος καί κατά ἑαυτοῦ , οὐδείς εἰμί αἰτία , κτάομαι συμβαίνω δέ ὁ ἐπί μικρός γίγνομαι εἰμί αἰτία . p . αὖ H δέ τύχη ἐν ὁ γίγνομαι παρά οὗτος . παρά ὁ ἀναγκαῖος καί ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς , οὗτος δέ εἰμί ὁ ἐπί μικρός . ἐπεί οὖν ὁ αἴτιος ὁ ἐπί μικρός γίγνομαι ἀόριστος , καί ὁ τύχη ἀόριστος . p . 197a21 ὅμως δέ ἐπί ἔνιοι ἀπορέω ἄν τις , ἆρα οὖν ὁ τυγχάνω αἴτιος εἄν γίγνομαι ὁ τυγχάνω . ὅς ζητέω διά οὗτος , οὗτος εἰμί · ἐπεί ὁ τύχη ὁ κατά συμβεβηαἰτίαν γυνή εἰμί αἴτιος , λέγω δέ εἰμί καί ἐν ὁ κατά συμβαίνω αἴτιος ὁ προσεχής καί πορ́ρος , ἆρα ὁμοίως ἅπας αἴτιος εἰμί ὁ ἀποτέλεσμα ; οἷος τίς λέγω · προέρχομαι τις εἰς ὁ ἀγορά , εἶτα πρίν εἰς ὁ ἀγορά ἐμβάλλω ὑπαντάω τις συντυγχάνω καί προσδιατρίβω ἐν ὁ συντυχία χρόνος , εἶτα μετά οὗτος ἔρχομαι εἰς ὁ ἀγορά περιτυγχάνω ὁ ἔχω ὁ ἀργύριον καί ἀπολαμβάνω . ἐπεί οὖν εἰμί αἴτιος κατά συμβαίνω ὁ περιτυγχάνω ὁ χρεωστέω καί αὐτός ὁ πρόοδος καί ὁ μεταξύ συντυχία εἰμί γάρ μή προσδιατρίβω , ταχύς ἐμβάλλω εἰς ὁ ἀγορά ἴσως οὖον περιτυγχάνω ἄν ὁ χρεωστέω ) καί αὐτός ὁ ἐμβάλλω εἰς ὁ ἀγορά , εἰμί δέ προσεχής μέν ὁ εἰς ὁ ἀγορά ἐμβάλλω , μέσος δέ ὁ περιτυγχάνω ὁ φίλος , πρόσω δέ ὁ πρόοδος αὐτός · ἆρα ὁμοίως ὁστισοῦν οὗτος αἴτιος εἰμί φημί ὁ ἀπό τυγχάνω συμβαίνω ; φημί οὖν ὅτι ὡς πρός μέν ὁ κατά Τύχη αἴτιος εἰμί οὐδείς διαφέρω ὁ προσεχής εἶπον ἢ πόρρω ὁμοίως γάρ πᾶς οὗτος κατά Τύχη αἴτιος ) , ὡς δέ πρός ὁ ἔκβασις διαφέρω πλεῖστος · αἴτιος γάρ ὁ ἔκβασις ὁ προσεχής . ὁ γάρ ἀπολαμβάνω ὁ ἀργύριον εἰμί μέν καί ὁ πρόοδος αὐτός αἰτία κατά συμβεβηκός εἰμί γάρ μή προέρχομαι , οὐ εἄν περιτυγχάνω λαμβάνω ) , μᾶλλον δέ αἴτιος ὁ πρός ὁ φίλος ἐν ὁ μεταξύ συντυχία εἰμί γάρ μή συντυγχάνω , ταχύς ἀπέρχομαι οὐ ἄν εὑρίσκω ) , καί ἔτι οὗτος αἴτιος ὁ εἰς ὅς ἀγορά ἄφιξις . ἀπορέω οὖν , φημί , ἐπί οὗτος , εἰμί δεῖ ὁ τυγχάνω ὡς αἴτιος ἀποδίδωμι Τύχη δέ ὁ ἀπό ὁ τυγχάνω ἀποβαίνω ἀποτέλεσμα καλέω . p . 197a23 Οἶον ὑγίεια ἢ ὁ πνεῦμα ἢ ὁ εἱληθέρησις , ἀλλά οὖον ὁ ἀποκείρω . εἰμί γάρ προσεχής μέν ὁ ὑγεία ἐν οὗτος ἢ ὁ πνεῦμα ἢ εἱληθέρησις , τουτέστιν ὁ ἐκ ὁ ἥλιος θερμασία , πρόσω δέ ὁ αποαιτιος κείρω · ἀσθενής γάρ τις ἀποκείρω οὖον ὁ ὑγιαίνω ἕνεκα , ἀλλά ὁ ἀποτίθημι ὁ κόμη , εἶτα πνεῦμα πνέω ἢ ὑπό ἥλιος θερμαίνω ὁ κεφαλή οὖον ὁ ὑγιαίνω ἕνεκα , ἀλλά προέρχομαι τυγχάνω ἐπί τις ἄλλος χρεία , ὑπό ὁ θέρμη δέ ὁ ἥλιος ἢ ὁ πνεῦμα ἀραιόω ὁ κεφαλή , διαφορέω καί ὑγιαίνω μηδείς οὗτος διά ὁ ὑγεία ποιέω . εἰμί οὖν προσεχής ὁ ὑγεία ὁ εἱληθέρησις , οὖον ὁ ἀποκείρω · ὡς μέν οὖν πρός ὁ ἔκβασις ὁ προσεχής αἴτιος , ὡς δέ πρός ὁ ἀπό τυγχάνω ἀπλόος οὐδείς διαφέρω ὁ προσεχής ἢ πόρρω εἶπον . p . 197 a 24 εἰμί γάρ ἄλλος ἄλλος ἐγγυτέρω ὁ κατά συμβαίνω αἴτιος . ὁ ἐπίλυσις ὁ ἀπορία , ὡς εἄν εἰμί λέγω · ἐπεί ὁ κατά συμβαίνω αἴτιος ἄλλος ἄλλος εἰμί ἐγγυτέρω ὁ αἰτιατός , ὡς μέν πρός ὁ κατά συμβαίνω αἴτιος εἰμί οὐδείς διαφέρω ὁ ἐγγυτέρω ὁ πρόσω , ὡς δέ πρός ὁ ἔκβασις ὁ πρᾶγμα ὁ προσεχής αἴτιος . p . 197a25 Τύχη δέ ἀγαθός μέν λέγω , ὅταν ἀγαθός τίς ἀποβαίνω , φαῦλος δέ , ὅταν φαῦλος τίς . ὅταν τοιοῦτος τέλος ἀπαντάω μή προαιρέω , οἷος εἄν προαιρέω , ἀγαθός τύχη ὁ τοιοῦτος τέλος λέγω , κακός δέ τύχη ὁ ἐναντίος · εὐτυχής δέ καί δυστυχής , ὅταν ἢ μέγας κακός ἢ μέγας ἀγαθός κατά συμβαίνω ἀπαντάω τέλος . p . 197a27 Διὸ καί ὁ παρά μικρός ἀγαθός ἢ κακός λαμβάνω μέγας ἢ ἀτυχέω ἢ εὐτυχέω εἰμί , ὅτι ὡς ὑπάρχω λέγω ὁ διάνοια · ὁ γάρ παρά μικρός ὥσπερ οὐδείς ἀπέχω δοκέω . ὅταν τις περιτυγχάνω μέγας κίνδυνος ἐγγύς γίγνομαι ὁ κινδυνεύω καί μέγας περιπίπτω κακός , οἷος ναυάγιον ἢ ἄλλος τις , εἶτα μικρός λείπω εἰμί ὁ κίνδυνος ἐκφεύγω , εὐτυχής ὁ τοιοῦτος καλέω ; διότι παρά ὀλίγος ὁ κίνδυνος προσομιλέω ἐκφεύγω . ὁμοίως δέ καί δυστυχής ὁ παρά μικρός μέγας ἀγαθός κτάομαι · οὕτως γάρ δυστυχής ; φημί , εἰμί ὁ Δεῖνα , ὥστε εἰς αὐτός ὁ τυγχάνω ὅδε ἢ ὅδε ὁ καλός ἔρχομαι , εἶτα διά ὀλίγος ἀποτυγχάνω . ἐπεί γάρ ὁ παρά μικρός οὐδείς δοκέω ὁ τέλος ἀπέχω , οὖον λογίζομαι ὁ μικρός οὗτος ὁ διάνοια , ὥσπερ ἐκβαίνω οὗτος , οὕτως εὐτυχής ἢ δυστυχής ὁ πίπτω καλέω · ὁ γάρ παρά μικρός μέγας κίνδυνος ὁμιλέω , ὡς ἤδη ἐμπίπτω εἰς ὁ κίνδυνος θεωρέω ὁ διάνοια διά ὁ μή λογίζομαι ὁ μικρός , εἶτα ἐκ ὁ κίνδυνος αὐτός ἐκφεύγω , οὕτως εὐτυχής καλέω . καί δυστυχής ὁμοίως ὁ παρά ὀλίγος μέγας τυγχάνω ἀγαθός · ὡς γάρ ἤδη τυγχάνω ὁ ἀγαθός θεωρέω καί μή λογίζομαι ὁ μικρός , εἶτα οὗτος ἀποτυγχάνω δυστυχής καλέω . καί γάρ εὐτυχέω μέν εἴωθα λέγω οὖον ὁ ἐκ πρόγονος πλούσιος καί εὐδαίμων , ἀλλά ὁ ἐκ ἀφανής καί ἀτυχής ἐξαπίνης εἰς εὐδαιμονία μεταβαίνω , καί δυστυχέω ὁμοίως μάλιστα ὁ ἐκ εὐδαιμονία καταπίπτω . p . ὅς ἔτι ἀβέβαιος ὁ εὐτυχία εὔλογος . ὅτι2 κατά λόγος ὁ ὁρισμός ὁ τυγχάνω ἀβέβαιος λέγω ὁ εὐτυχία · ὁ γάρ βέβαιος ἢ ἐν ὁ ἀναγκαῖος εἰμί ἢ ἐν ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς , ὁ δέ τύχη ὁ ἐπί μικρός , οὐ ἄρα βέβαιος ὁ τύχη . διά οὗτος καί ὁ εὐτυχία ἀβέβαιος . p . I97a32 εἰμί μέν οὖν ἄμφω αἴτιος , καθάπερ εἴρω , κατά συμβαίνω δέ , ὁ τύχη καί ὁ αὖος τομάω . δείκνυμι καί ὅτι εἰμί ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος καί τίς εἰμί , καί ἐφαρμόζω ὁ ὁρισμός ὁ ἀποδίδωμι ὁ τυγχάνω ὁ κατά κοινός ἔννοια ὑπάρχω αὐτός δοκέω , μέτειμι ἐπί ὁ λοιπάς ὁ πρόβλημα · οὗτος δέ εἰμί τίς τε διαφέρω ἀλλήλων ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος , καί ἐν ποῖος τρόπος ὁ αἴτιος ἀνάγω . πρό οὗτος δέ · περί ὁ κοινός αὐτόματος διαλέγω , καί δείκνυμι ὅτι ἐπί πλέω εἰμί ὁ τυγχάνω , συλλογισμός χράω ἐν τρίτος σχῆμα τοιοῦτος · ἐπί παιδίον καί ἄψυχος καί ἄλογος ὁ αὐτόματος ὑπάρχω , ἐπί παιδίον καί ἄψυχος καί ἄλογος τύχη οὐ ὑπάρχω , τίς ἄρα αὐτόματος τύχη οὐ εἰμί . ὁ μέν οὖν συλλογισμός οὗτος , κατασκευάζω δέ ἀμφότερος ὁ πρότασις ὁ Ἀριστοτέλης , ὁ μέν κατά - φατικός ἐκ ὁ ἐπαγωγή · λέγω γάρ ὅτι αὐτόματος καταφέρω ὁ λίθος , ὅταν μή ἀπό τις πρόνοια καταφέρω , καί αὐτόματος σῴζω ὁ ἵππος , ὅτι καταβάλλω ὁ δεσπότης καί φεύγω διψάω ἐκ ὁ φάλαγξ , συμβαίνω δέ συμβολή γίγνομαι ὁ δεσπότης τελευτάω · λέγω οὖν ὁ ἵππος ἐκ αὐτόματος σῴζω . καί ὁ παιδίον δέ ἐκ αὐτόματος πάσχω τίς κατά ὁ αὐτός τρόπος λέγω ἄν , οἷος φέρω εἰμί ἀποπλανάω ὁ τροφός μηδείς ἄγω οἴκαδε ἐπανέρχομαι , οὖον γιγνώσκω ποῦ φέρω · λέγω γάρ ἐκ αὐτόματος ἐπανέρχομαι . οὕτως καί ἐπί τέλειος , ὅταν μή ἐφίστημι ὁ λογισμός γίγνομαι κίνησις , αὐτόματος φημί κινέω ὁ πούς · αὐτόματος δέ πούς θοῶς ἐπιβαίνω ἀπήνη . ὁ δέ ἀποφατικός κατασκευάζω διά συλλογισμός ἐν δύο σχῆμα , λαμβάνω μέσος ὅρος ὁ εὐτυχία · ἐπί παῖς καί ἄψυχος καί ἄλογος εὐτυχία οὐ ὑπάρχω , ἐπί ὅς τύχη ὑπάρχω καί εὐτυχία ὑπάρχω , ἐπί παῖς ἄρα καί ἄψυχος καί ἄλογος τύχη οὐ ὑπάρχω . πόθεν δέ ὅτι ὁ εὐτυχία οὐδείς ὁ παῖς ὑπάρχω καί ὁ ἄλογος καί ὁ ἄψυχος ; δείκνυμι πάλιν οὗτος διά μέσος ὁ εὐδαιμονία ἐν δύο σχῆμα · παῖς καί ἄψυχος καί ἄλογος εὐδαιμονία οὐ ὑπάρχω , ὅς ὑπάρχω εὐτυχία καί εὐδαιμονία ὑπάρχω . παῖς ἄρα καί ἄψυχος καί ἄλογος εὐτυχία οὐ ὑπάρχω . πόθεν δέ ὅτι παῖς καί ἄψυχος καί ἄλογος εὐδαιμονία οὐ ὑπάρχω ; δείκνυμι διά μέσος ὁ εὐπραξία ἐν δύο πάλιν · ἐπί παῖς καί ἄψυχος καί ἄλογος εὐπραξία οὐ ὑπάρχω , ὅς εὐδαιμονία ὑπάρχω καί εὐπραξία ὑπάρχω , ἐπί παῖς ἄρα καί ἄψυχος καί ἄλογος εὐδαιμονία οὐ ὑπάρχω . πόθεν δέ πάλιν ὅτι ἐπί παῖς καί ἄψυχος καί ἄλογος εὐπραξία οὐ ὑπάρχετ;δαίκνυστ ὁ αὐτός σχῆμα διά μέσος ὁ πρᾶξις · ἐπί παῖς καί ἄψυχος καί ἄλογος πρᾶξις οὐ ὑπάρχω , ἐπί ὅς εὐπραξία καί δυσπραγία ὑπάρχω πρᾶξις ὑπάρχω , ἐπί παῖς ἄρα καί ἄψυχος καί ἄλογος οὔτε εὐπραγία οὔτε δυσπραγία ὑπάρχω . δῆλος δέ ὅτι ἀκρίβεια ἕνεκα καί ἐπί ὁ εὐτυχία καί εὐδαιμονία ὁ ἀντίκειμαι δεῖ λαμβάνω · ἐπί παῖς καί ἄψυχος καί ἄλογος εὐτυχία καί δυστυχία οὐ ὑπάρχω , ὅς τύχη ὑπάρχω εὐτυχία ἢ δυστυχία ὑπάρχω * * * ὁμοίως καί ἐπί ὁ εὐδαιμονία · ἐπί παῖς καί ἄψυχος καί ἄλογος εὐδαιμονία ἢ κακοδαιμονία οὐ ὑπάρχω , ὅς εὐτυχία ἢ δυστυχία ὑπάρχω εὐδαιμονία ἢ κακοδιαμονία ὑπάρχω , ἐπί παῖς ἄρα καί ἄψυχος καί ἄλογος εὐτυχία ἢ δυστυχία οὐ ὑπάρχω . ὁμοίως καί ἐπί εὐπραξία . καί ὁ μέν Ἀριστοτέλης μέχρι ὁ πρᾶξις ἵστημι , λαμβάνω ὁμολογέω ὅτι ἐπί παῖς καί ἄψυχος καί ἄλογος πρᾶξις οὐ ὑπάρχω , κατασκευάζω δέ καί οὗτος διά μέσος ὁ προαίρεσις · ἐπί παῖς καί ἄψυχος καί ἄλογος προαίρεσις οὐ ὑπάρχω οὐδείς γάρ αὐτός αἱρέω ὅδε τίς πρό ὅδε ) , ἐπί ὅς πρᾶξις ὑπάρχω καί προαίρεσις ὑπάρχω , ἐπί παῖς ἄρα καί ἄψυχος καί ἄλογος πρᾶξις οὐ ὑπάρχω . συντίθημι οὖν ὁ ὅλος συλλογισμός οὕτως · ἐπί παῖς καί ἄψυχος καί ἄλογος προαίρεσις οὐ ὑπάρχω · ἐπί ὅς προαίρεσις οὐ ὑπάρχω οὐδέ πρᾶξις , ἐπί ὅς πρᾶξις οὐ εἰμί οὐδέ εὐπραξία , ἐπί ὅς εὐπραξία οὐ εἰμί οὐδέ εὐδαιμονία , ἐπί ὅς εὐδαιμονία οὐ εἰμί οὐδέ εὐτυχία , ἐπί ὅς εὐτυχία οὐ εἰμί οὐδέ τύχη , ἐπί παῖς ἄρα καί ἄψυχος καί ἄλογος τύχη οὐ ὑπάρχω · ἐπί παῖς καί ἄψυχος καί ἄλογος ὁ αὐτόματος ὑπάρχω ὡς δείκνυμι διά ὁ ἐπαγωγή ) · τίς ἄρα αὐτόματος τύχη οὐ εἰμί , ὅσπερ ἐκ ἀρχή πρόκειμαι δείκνυμι . λέγω δέ , φημί , καί ἐπί ὁ τυχαῖος ὁ αὐτόματος οὗτος γάρ λοιπός ἐκ ὁ χρῆσις λαμβάνω , ὅτι λέγω καί ὁ ἀπό τυγχάνω ἐκβαίνω ἐκ αὐτόματος γίγνομαι ) , ἐπί πλέω ἄρα ὁ τυγχάνω ὁ αὐτόματος · εἰμί γάρ πᾶς μέν τύχη καί αὐτόματος ὡς ὁ ὁ ἄνθρωπος χρῆσις δηλόω ) , οὖον πᾶς δέ αὐτόματος καί τύχη ὡς ὁ συλλογισμός δείκνυμι ) , ἐπί πλέω ἄρα ὁ τυγχάνω ὁ αὐτόματος . εἰμί δέ τις ἀπόδειξις ζητέω ὁ ὅτι καί ὁ τυχαῖος λέγω ἐκ αὐτόματος , οἶδα μή περί πρᾶγμα σημασία , ἀλλά περί χρῆσις ἄνθρωπος ζητέω ἀπόδειξις , χρῆσις δέ ἀπόδειξις οὐδείς ἄλλος ἢ ὁ ὁ ἄνθρωπος συνήθεια . πλήν φαίνω ὁ χρῆσις οὖον μόνος | ἐπί ὁ κατά Τύχη φέρω ὁ αὐτόματος φημί γάρ ὅτι ἐκ αὐτόματος συντυγχάνω ὁ φίλος ) , ἀλλά καί ἐπί ὁ ἐκ αὐτόματος ὁ κατά Τύχη · λέγω γάρ κατά Τύχη σῴζω ὁ ἵππος ἐκ ὁ φάλαγξ ἕνεκα ὁ πίνω φυγή , καί ὅτι τυγχάνω πίπτω ὁ λίθος ἐπιτήδειος εἰς καθέδρα γίγνομαι · οὐδείς δέ πρᾶγμα περί χρῆσις ὄνομα ἐπί πολύς διατείνω , ὁ σημασία ὁ πρᾶγμα μηδείς βλάπτω . μετά οὗτος διακρίνω ὁ ἰδικός αὐτόματος ὁ ἀπό τυγχάνω , λέγω ἐκεῖνος ὅσπερ πολλάκις εἴρω , ὅτι ὁ μέν τύχη ὁ κατά προαίρεσις γίγνομαι νέμω ἀκολουθέω , ὁ δέ ἰδίως λέγω αὐτόματος ὁ κατά φύσις . εἶτα διακρίνω αὐτός ἀπό ἀλλήλων ζητέω ὁ ἔτι λείπω πρόβλημα , ἐν ποῖος ὁ αἴτιος αὐτός κατατακτέον , καί δείκνυμι ὅτι ἐν ὁ ποιητικός · εἰμί γάρ ἢ ὁ ἀπό φύσις ἢ ὁ ἀπό διάνοια κατά συμβαίνω γίγνομαι αἴτιος ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος , διάνοια δέ καί φύσις ποιητικός αἴτιος , καί ὁ τύχη ἄρα καί ὁ αὐτόματος ὁ ποιητικός ἄν ἄγω αἴτιος . εἰμί μέν οὖν ἄμφω αἴτιος , καθάπερ εἴρω , κατά συμβεβηκός , καί ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος . κοινός , φημί , οὗτος ὁ τυγχάνω καί ὁ αὐτόματος ὑπάρχω ὁ εἰμί αἴτιος κατά συμβαίνω ὁ ἐπί μικρός γίγνομαι οὖον πᾶς , ἀλλά ὅσος ἄν γίγνομαι ἕνεκα ὁ · εἰμί γάρ τις ὁ ἐπί μικρός καί μάτην γίγνομαι , ὡς εἰμί τις κινέω ὁ θρίξ ὁ γένειον μή συνεχῶς · οὗτος γάρ οὔτε ἕνεκα ὅς εἰμί ( μάτην γάρ ) , οὔτε ὁ ἕνεκα ὁ γίγνομαι παρακολουθέω . καί οὗτος ὅσος ἄν γίγνομαι ἕνεκα ὁ ἀντί ὁ ὅσος ἄν παρακολουθέω ὁ ἕνεκα ὁ γίγνομαι · οὖον γάρ ὁ ἐκ αὐτόματος γίγνομαι ἕνεκα ὁ γίγνομαι . οὐδέ γάρ ὁ κομιδή ὁ ἀργύριον ἕνεκα ὅς εἰμί , ἀλλά , εἰμί ἄρα , ὅς ἕνεκα εἰμί , καί οὗτος κατά συμβεβηκός · ὁ γάρ πρόοδος ἕνεκα λουτρόν γίγνομαι ἐπακολουθέω οὗτος ὥστε ὁ κομιδή κατά συμβαίνω τέλος καί ὅς ἕνεκα ὁ πρόοδος , καί ὁ πρόοδος κατά συμβαίνω ἕνεκα ὁ κομιδή , ὅστις καί καλέω αὐτόματος καί κατά συμβαίνω αἴτιος ὁ κομιδή . p . 197a36 διαφέρω δέ ὅτι ὁ αὐτόματος ἐπί πλέω εἰμί . εἶπον κατά τίς κοινωνέω , λέγω καί τίς διαφέρω · διαφορά δέ αὐτός λέγω οὖον ὁ τυγχάνω · καί ὁ ἰδίως λέγω αὐτόματος ὁ ἀντιδιαστέλλω ὁ τυγχάνω οὗτος γάρ ἐφεξῆς ποιέω ) , ἀλλά ὁ κοινός αὐτόματος , ὥσπερ ἄν εἰμί καί ζῷον καί ἄνθρωπος ὁ διαφορά τις λέγω , ὅτι διαφέρω ὁ ζῷον ὁ ἄνθρωπος ὁ ἐπί πλείων κατηγορέω ὁ ζῷον . οὗτος οὖν φημί καί νῦν , ὅτι οὗτος διαφέρω ὁ τυγχάνω ὁ αὐτόματος , ὅτι ἐπί ὅς μέν ὁ τύχη κατηγορέω ἐπί οὗτος καί ὁ αὐτόματος , ἐπί ὅς δέ ὁ αὐτόματος οὖον πάντως ὁ ἀπό τυγχάνω · ὥστε δῆλος ὅτι ἐπί πλέω ὁ αὐτόματος ὁ τυγχάνω . ὅτι μέν οὖν ἐπί ὅς ὁ τύχη ἐπί οὗτος . καί ὁ αὐτόματος , λαμβάνω ὁμολογέω ἐκ ὁ χρῆσις χρῆσις γάρ ἀρτέομαι ὁ οὗτος ἀπόδειξις , οὖον λόγος ) , ὅτι δέ ἐπί ὅς ὁ αὐτόματος οὖον πάντως καί ὁ τύχη , κατασκευάζω διά συλλογισμός , ὅς ἤδη προεκτίθεμαι . εἰμί δέ οὗτος · ἐπί παιδίον καί ἄψυχος καί ἄλογος ὁ αὐτόματος θεωρέω , ἐπί παιδίον καί ἄψυχος καί ἄλογος τύχη οὖον θεωρέω , τίς ἄρα αὐτόματος τύχη οὐ εἰμί . οὗτος οὖν ὁ δύο πρότασις ὁ μέν κατηγορικός ἔσχατος τίθημι καί πιστόω ἐκ ὁ ἐπαγωγή , ὡς ὑπομιμνῄσκω ἐν ὁ τόπος , ὁ δέ ἀποφατικός πρότερος κατασκευάζω , εἶτα ἐκτίθημι · κατασκευάζω γάρ πρότερος ἐπί ποῖος εἄν ὁ τύχη κατηγορέω ὁ ὁποῖος φύσις ἔχω , τότε λοιπός ἐφαρμόζω ὁ εἴρω ἐπί παῖς καί ἄψυχος καί ἄλογος , ὅτι μή ὑπάρχω αὐτός τύχη , διότι μηδέ οὗτος περί ὁ ὁ τύχη θεωρέω . p . 197b1 ὁ μέν γάρ τύχη καί ὁ ἀπό τυγχάνω εἰμί ἐν ὅς καί ὁ εὐτυχέω εἄν ὑπάρχω καί ὅλως πρᾶξις · διό ἀνάγκη περί ὁ πρακτέος εἰμί ὁ Τύχη . εἰμί ὁ τύχη διαιρέω εἰς εὐτυχία καί δυστυχία , ἐν ὅς ἄρα μήτε εὐτυχία δυνατός ὑπάρχω μήτε δυστυχία , ἐν οὗτος δῆλος ὅτι οὐδέ Τύχη . ἕτερος δέ ὁ ἐναντίος αὐτός εἶπον μόνος , ὁ εὐτυχία , ὡς πρόδηλος εἰμί ὅτι ἐπί ὅς φύω ἕτερος ὁ ἐναντίος εἰμί , ἐπί οὗτος καί ὁ λοιπός · ὥστε ἐπί ὅς εὐτυχία ἀδύνατος ὑπάρχω , ἐπί οὗτος καί δυστυχία ἀδύνατος . ὅτι μέν οὖν ἐπί . ὅς εὐτυχία ἐπί οὗτος καί τύχη , πρόδηλος , μανθάνω δέ λείπω ἐπί τίνω ὁ εὐτυχία . φημί οὖν ὅτι ἐπί οὗτος εὐτυχία λέγω ἐπί ὅς καί ὁ πρᾶξις · εὐπραγία γάρ τίς εἰμί ὁ εὐτυχία . ὅτι δέ ἐπί ὅς εὐτυχία ἐπί οὗτος καί πρᾶξις , δείκνυμι διά μέσος ὁ εὐδαιμονία . ἐπάγω οὖν οὕτως · σημεῖον δέ ὅτι δοκέω ἤτοι αὐτός εἰμί ὁ εὐδαιμονία ἢ ἐγγύς , ὁ δέ εὐδαιμονία πρᾶξις · εὐραξία γάρ . σημεῖον . φημί , ὁ ὁ Τύχη περί ὁ πρακτέος εἰμί , ὡς δή πρᾶξις τις εἰμί ὁ τυγχάνω καί ὁ μέν εὐτυχία εὐπραγία ὁ δέ δυστυχία κακοπραγία , ὅτι δοκέω ὁ εὐτυχία ἢ μηδείς διαφέρω ὁ εὐδαιμονία ἢ ἐγγύς αὐτός εἰμί · ὁ δέ εὐδαιμονία , φημί , πρᾶξις τίς εἰμί . εἶτα πόθεν ὅτι πρᾶξις ; κατασκευάζω διά ὁ εὐπραξία · ὁ γάρ εὐδαιμονία , φημί , εὐπραξία τίς εἰμί , ὁ δέ εὐπραξία πρᾶξις τις , ὁ εὐδαιμονία ἄρα πρᾶξις τις · εἰμί τοίνυν ὁ μέν εὐτυχία αὐτός ὁ εὐδαιμονία , ὁ δέ εὐδαιμονία πρᾶξις τις , καί ὁ εὐτυχία ἄρα πρᾶξις τις · | εἰμί δέ ὁ εὐτυχία τύχη τις , ὁ τύχη ἄρα πρᾶξις τις . καί εἰμί ἐν ὁ τρίτος σχῆμα ὁ συλλογισμός · πᾶς εὐτυχία τύχη , πᾶς εὐτυχία πρᾶξις τις , ὁ τύχη ἄρα πρᾶξις τίς εἰμί · εἰμί τοίνυν ὁ τύχη πρᾶξις εἰμί , ἐπί ὅς ἄρα μή εἰμί πρᾶξις , ἐπί οὗτος οὐδέ τύχη ἄν εἰμί . καί αὐτός μέν , ὡς ἔμπροσθεν εἶπον , μέχρι ὁ πρᾶξις προάγω ὁ λόγος , εἰμί δέ ζητέω ἐπί τίνω ὁ πρᾶξις , φημί ἐπί ὅς καί προαίρεσις · εἰμί τοίνυν πᾶς τύχη πρᾶξις εἰμί , ὁ δέ πρᾶξις ἐπί οὗτος εἰμί ἐπί ὅς προαίρεσις , ὁ τύχη ἄρα ἐπί οὗτος εἰμί φατικός πρότασις καί φημί · διά οὗτος οὔτε ἄψυχος οὐδείς οὔτε θηρίον οὔτε παιδίον οὐδείς ποιέω ἀποτυγχάνω , θηρίον ἀντί ὁ ἄλογος λαμβάνω , διότι ὁ ἥμερος μάλιστα καί κοινωνικός ὁ λόγος εἰμί ἴδιος · ὥστε ὁ ἐναντίος , ὁ ἄγριος φημί , ὁ ἀλογία , ὅσπερ διά ὁ θηρίον χαρακτηρίζω . εἰμί τοίνυν μήτε ἄψυχος μήτε ἄλογος μήτε θηρίον ποιέω τίς ἀπό τυγχάνω , ἐπί οὗτος δέ αὐτός κατηγορέω ὁ αὐτόματος , ὡς ἐφεξῆς δείκνυμι , ἔοικα ἄρα τίς αὐτόματος μή εἰμί ἀπό τυγχάνω . σημεῖον δέ ὅτι δοκέω ἤτοι αὐτός εἰμί ὁ εὐδαιμονία ἢ ἐγγύς . σημεῖον ὅτι ὁ τύχη περί ὁ πρακτός , ὅτι ὁ εὐδαιμονία , ὅστις ὁμολογουμένως εὐπραγία τίς εἰμί , ἢ αὐτός εἰμί ὁ εὐτυχία ἢ ἐγγύς ὁ εὐδαιμονία ] · πρᾶξις δέ ὁ εὐδαιμονία , καί ὁ εὐτυχία ἄρα πρᾶξις · ὁ δέ εὐτυχία τύχη τις , καί ὁ τύχη ἄρα πρᾶξις . ἢ αὐτός δέ φημί ἢ ἐγγύς , ὅτι δοκέω ὁ εὐτυχία περί ὁ ἐκτός εἰμί · εἰμί τοίνυν ὁ εὐτυχία περί ὁ ἐκτός , δοκέω δέ ὁ πολύς καί ὁ εὐδαιμονία περί ὁ ἐκτός εἰμί , αὐτός ἄρα οὗτος ὁ εὐτυχία ὁ εὐδαιμονία · ἐπεί δέ ὁ εἰμί ὁ εὐδαιμονία περί ὁ εὐπραγία εἰμί ὁ Ψυχή , εἰμί τις μή περί ὁ εὐπραγία μόνος ὁ Ψυχή ὁρίζω εἰμί ὁ εὐδαιμονία , ἀλλά καί περί ὁ εὐπραγία ὁ ἐκτός , ἐγγύς δηλονότι ὁ εὐτυχία ὁ εὐδαιμονία καί οὖον αὐτός . ὁ δέ εἰμί ὁ κύριος εὐτυχία ἄν εἰμί οὐ ὁ περί ὁ ὁ ἔξωθεν ἔχω εὐπραγία ἀπλόος , ἀλλά ὁ περί ὁ ὁ Ψυχή , ὅστις καί εἰς αὐτός ἔρχομαι ὁ ευοαιμονιᾳ . p . 197118 οὐδέ εὐτυχία οὐδέ ἀτυχία ὑπάρχω οὗτος , εἰμί μή καθά ὁμοιότης , ὥσπερ Πρώταρχος . οὖον λέγω , φημί , ἐπί παῖς καί ἄψυχος καί ἄλογος εὐτυχία , εἰμί μή κατά ὁμοιότης τις καί ἀναλογία . ὁ δέ ὥσπερ φημί Πρώταρχος οὖον πρός ὁ εἰμί μή κατά ὁμοιότης · οὐδέ γάρ κατά ὁμοιότης λέγω Πρώταρχος εὐτυχέω εἰμί ὁ λίθος , ἀλλά ἀπλόος εὐτυχέω . οὕτως οὖν ἀναγνωστέον οὐδέ , ὥσπερ φημί Πρώταρχος , εὐτυχία ἢ δυστυχία ὑπάρχω τοῦτος , εἶτα ὁ εἰμί μή κατά ὁμοιότης αὐτός εἰμί ἐπίκρισις , πῶς δυνατός καί ἐπί ἄψυχος εὐτυχία εἶπον καί δυστυχία . Πρώταρχος δέ ἤτοι ὁ ἐν Φίληβος φημί ἢ ἕτερος τις . p . 197b11 ὁ δέ πάσχω ὑπάρχω ἀπό τυγχάνω πως καί οὗτος , ὅταν ὁ πράσσω περί αὐτός πράσσω ἀπό τυγχάνω · ἄλλως οὐ εἰμί . δύναμαι , φημί , καί ἐπί ἄψυχος κατά ἀναλογία λέγω ὁ τύχη , οὐ ὥσπερ ὁ Πρώταρχος λέγω , ὡς ὅταν ὁ πράσσω τίς περί ὁ ἄψυχος πράσσω ἀπό τυγχάνω , τότε ἐκεῖνος πάσχω ἄν λέγω ἀπό τυγχάνω . οἷος ὡς ὅταν τις ῥίπτω λίθος ὁ πατάσσω τις ἕνεκα ἐκεῖνος μέν μή πατάσσω , ὁ δέ λίθος ποιέω τρίγωνος μή οὗτος βούλομαι ποιέω · λέγω γάρ οὗτος ἀπό τυγχάνω οὗτος ποιέω , καί διά ὁ ἐνεργέω καί ὁ λίθος ἀπό τυγχάνω τρίγωνος γίγνομαι . μόνος οὖν οὕτως , φημί , δυνατός ἐπί ὁ ἄψυχος ὁ ἀπό τυγχάνω λέγω . τίς οὖν ; οὐ οἶδα ὁ συνήθεια ὁ εὐτυχία ἐπί παιδίον ; ὅταν γοῦν ἀρτιγενής βρέφος τις τελευτή ὁ μή προσήκω κατά γένος ὁ οὐσία καταλείπω , λέγω ὁ παιδίον οὗτος εὐτυχής , καί οὖον δήπου ἐκ αὐτόματος φημί ἄν ὁ κληρονομέω γίγνομαι ὁ παιδίον · οὐδέ γάρ ὁρμή τις φυσικός οὗτος παρακολουθέω οὔτε ὁ παιδίον οὔτε ὁ ὁ χρῆμα καταλείπω . p . 197b13 ὁ δέ αὐτόματος καί ὁ ἄλλος ζῷον καί πολύς ὁ ἄψυχος . ἐνταῦθα ὁ καταφατικός τίθημι πρότασις , ὅτι ὁ αὐτόματος καί ἄψυχος καί παῖς καί ὁ ἄλογος ζῷον ὑπάρχω . καί παράδειγμα πείθω ὅτι φημί ὁ ἵππος ἐκ αὐτόματος σῴζω ὁ φυγή ἐκ ὁ παράταξις , ἢ διψάω ἢ ἑτέρως ὑπό τις φυσικός ὁρμή κινέω . οἷος ὁ ἵππος αὐτόματος , φημί , ἔρχομαι , ὅτι σῴζω μέν ἔρχομαι , οὖον ὁ σῴζω δέ ἕνεκα ἔρχομαι . δεῖ ὑπερβατός ἀναγιγνώσκω ὁ λέξις ὁ ἵππος ἔρχομαι αὐτόματος σῴζω , ὅτι ἔρχομαι μέν οὖον ὁ σῴζω δέ ἕνεκα ἀλθέω · ἔρχομαι μέν γάρ διά ἄλλος τίς ἢ ὁ πίνω ἕνεκα ἢ ἄλλος Λίνος , συμβαίνω δέ ἔρχομαι σῴζω . καί ὁ τρίπους αὐτόματος καταπίπτω · ἵστημι μέν γάρ ὁ κάθημαι ἕνεκα , ἀλλά οὖον ὁ κάθημαι ἕνεκα καταπίπτω . εἰμί κρεμάννυμι ὁ τρίπους πίπτω , καί πίπτω ἔχω τοιοῦτος θέσις ὥστε εἰμί πρός καθέδρα ὁ θέσις ἐπιτήδειος , ἐκ αὐτόματος λέγω ὁ τοιοῦτος θέσις ἔχω , ἐπεί πίπτω μέν καί φέρω ὁ φυσικός ὁρμή , πίπτω δέ οὐ ἐπί οὗτος ὥστε καθέδρα γίγνομαι . εἰμί γάρ λίθος πίπτω κυβικός ἔχω ὁ σχῆμα , οὐ αὐτόματος λέγω εἄν κεῖμαι πρός ὁ καθέζομαι · επιτήδειος γάρ εἰμί ἐν ὁ φύσις αὐτός ὁ πάντως , εἰμί πίπτω , οὗτος καταπίπτω ὁ τρόπος . διά οὗτος οὐδέ ὁ πῦρ αὐτόματος λέγω ἐπί ὁ ἄνω φέρω · φύσις γάρ οὗτος ὁ πῦρ . p . 197b18 ὥστε φανερός ὅτι ἐν ὁ ἁπλόος ἕνεκα ὁ γίγνομαι , ὅταν μή ὁ συμβαίνω ἕνεκα γίγνομαι ὅς ἔξω ὁ αἴτιος , τότε ἀπό αὐτόματος λέγω . Ὅρος ὁ κοινός αὐτόματος ἐν ὁ ἕνεκα ὁ ὁ τε κατά φύσις καί ὁ κατά προαίρεσις . ἀπλόος δέ ἀντί ὁ καθόλου . εἰμί οὖν ὁ αὐτόματος ἐν ὁ ἕνεκα ὁ γίγνομαι ὁ τε κατά φύσις καί ὁ κατά προαίρεσις . ὅταν μή ὁ συμβαίνω ἕνεκα γίγνομαι , οἷος ὁ κομιδή ὁ ἀργύριον · οὐδέ γάρ διά οὗτος προέρχομαι , ἵνα κομίζω ὁ ἀργύριον , οὐδέ ὁ λίθος διά οὗτος καταπίπτω , ἵνα πρός καθέδρα γίγνομαι ἐπιτήδειος . ὅς ἔξω ὁ αἴτιος ἀντί ὁ ὅς ἕνεκα ὁ γίγνομαι ὁ αἴτιος ὁ συμβεβηκός ἔξω αὐτός εἰμί . ὁ δέ ἔξω ἀντί ὁ μή πρός ὁ τέλος νέος , ἀλλά ἔξω ὁ ἀποβαίνω ὁ αἴτιος αὐτός , καί ἄλλος ἕνεκα εἰμί · οἷος ὁ συντυγχάνω ὁ φίλος αἴτιος κατά συμβαίνω ὁ εἰς ἀγορά πρόοδος , ἀλλά ὁ αἴτιος οὗτος καί ἔξω εἰμί ὁ ἀποβαίνω , ἀντί ὁ οὖον πρός ὁ ἀποβαίνω νέος καί ἄλλος ἕνεκα εἰμί , οἷος ὁ λούω . εἰμί ἐν ὁ ὅλος διάνοια συναιρέω εἶπον οὗτος · αὐτόματος ἀπλόος εἰμί ὁ παρακολουθέω ὁ ἕνεκα ὁ γίγνομαι , ὅταν γίγνομαι μή αὐτός οὗτος ὁ συμβαίνω ἕνεκα , ὅς ἔξω εἰμί ὁ ὁ συμβαίνω αἴτιος , διά ὁ μή ἐν οὗτος εἰμί κατά αὐτός ὁ ὁ συμβαίνω αἴτιος . ἐν οὗτος γάρ οὐ εἰμί ἔξω ὁ αἴτιος ὁ συμβαίνω , ἐν ὅς κατά ἑαυτοῦ εἰμί ὁ αἰτία ὁ ἀποτελέω , οἷος ὁ αἴτιος ὁ οἰκίον οὐ ἔξω εἰμί ὁ οἰκοδομία , ἀλλά ἐν αὐτός · πρός γάρ ὁ οἰκίον ὁ οἰκοδομία νέος . p . 197b20 ἀπό τυγχάνω δέ οὗτος ὅσος ἀπό αὐτόματος γίγνομαι ὁ προαιρέτης ὁ ἔχω προαίρεσις . ὁρίζω ὁ κοινός αὐτόματος ὁρίζω καί ὁ ἀπό τυγχάνω , ὅτι οὗτος λέγω ἀπό τυγχάνω , ὅσος ἀπό αὐτόματος ὁ προαιρέτης γίγνομαι οὗτος ὅστις ἔχω πραίρεσιν · οἷος ὁ ἀπαιτέω ὁ ἀργύριον ὁ προαιρέτης ὑπάρχω , ὅταν ἐκ αὐτόματος παρακολουθέω ὁ ἔχω προαίρεσις , ἀπό τυγχάνω λέγω εἰμί . · προαιρέτης δέ ἀντί ὁ ὁ κατά προαίρεσις γίγνομαι , ἤτοι ὁ παρακολουθέω ὁ κατά προαίρεσις γίγνομαι . ὁ προαιρέτης μέν οὖν εἶπον , ὅτι γίγνομαι εἄν ἐκ αὐτόματος τις ὁ ἔχω προαίρεσις οὖον ὁ προαιρέτης , οἷος εἰμί ἐσθίω ἐμπίπτω τίς ὁ εἰσθέω εἰς . ὁ ἀρτηρία , ἢ βαδίζω πλήσσω ὁ πούς ὁ γάρ φυσικός ὁρμή ἔξωθεν τίς ἐκ αὐτόματος ἐπακολουθέω ) , ἢ πίπτω ἄνωθεν ῥήγνυμι ὁ ἀπόστημα καί θεραπεύω · οὗτος γάρ ὁ ἔχω μέν προαίρεσις συμβαίνω , οὖον προαιρετικός δέ αὐτός ἐνέργεια ἐπακολουθέω . ὁ δέ ἔχω προαίρεσις προστίθημι , διότι λέγω καί ὁ ἄψυχος πάσχω τίς ἀπό τυγχάνω , ” ὅταν ὁ πράσσω τίς περί αὐτός . ἀπό τυγχάνω τίς πράσσω ” , ἀλλά οὐ ἔχω προαίρεσις πάσχω . διό οὖον κύριος ἀπό τυγχάνω ὁ τοιοῦτος λέγω , ἀλλά ὁ οὗτος συμβαίνω αὐτός ὁ ἔχω προαίρεσις , οὗτος κύριος ἀπό τυγχάνω . p . 197b22 σημεῖον δέ ὁ μάτην , ὅτι λέγω ὅταν μή γίγνομαι ὁ ἕνεκα ἄλλος ἐκεῖνος ἕνεκα . σημεῖον , φημί , ὅτι ὁ αὐτόματος τοιοῦτος εἰμί οἷος εἴρω , ὁ παρακολουθέω ὁ ἕνεκα ὁ ὅταν μή αὐτός ἐκεῖνος ἕνεκα γίγνομαι , καί αὐτός ὁ ὁ ὄνομα ἐτυμολογία · παράγω γάρ ἀπό ὁ ̔μάτην’ σύγκειμαι γάρ παρά ὁ αὐτός καί ὁ ̔μάτην’ ) , μάτην δέ ἐκεῖνος λέγω εἰμί , ὅς οὐ ἀπαντάω ὁ τέλος ὅς ἕνεκα γίγνομαι . ὅταν γάρ βαδίζω μέν τις ὑπέρ ὁ ὁ γαστήρ λαπάσσω καί διαχωρέω , οὗτος δέ μή συμβαίνω , μάτην φημί αὐτός βαδίζω . εἰμί τοίνυν οὗτος εἰμί μάτην , ὁ φύω μέν ἄλλος ἕνεκα γίγνομαι , ἀποτυγχάνω δέ ὁ τέλος , καλῶς ἄρα ὁ αὐτόματος παρά ὁ αὐτός μάτην εἰμί σχηματίζω . λέγω γάρ ἐκ αὐτόματος γίγνομαι ὁ λίθος ἐπιτήδειος πρός καθέδρα , ὡς δή ὁ αὐτόματος αἴτιος αὐτός οὗτος γίγνομαι · ἐπεί οὖν ὁ ἐπί ὁ κάτω φορά ὁ λίθος κατά συμβαίνω αἰτία ὁ τοιοῦτος σχῆμα γίγνομαι , λέγω αὐτός αὐτόματος , ὡς αὐτός μάτην γίγνομαι ὡς πρός ὁ ἐκβαίνω κατά συμβαίνω τέλος . ἐπεί γάρ ἄλλος μέν εἰμί ὁ ἐπί ὁ κάτω φορός ὁ φυσικός τέλος , ὁ γίγνομαι ἐν ὁ οἰκεῖος ὁλότης , ἐπακολουθέω δέ ὁ τοιοῦτος ὁρμή ἕτερος τίς τέλος κατά συμβεβηκός , εἰμί θεωρέω ὁ φορά ὡς πρός οὗτος ὁ τέλος καί λαμβάνω ὅτι εἰμί αὐτός οὗτος ὁ . τέλος , εἶτα μανθάνω ὅτι οὖον ὁ τέλος οὗτος ἕνεκα φέρω , γιγνώσκω ὅτι μάτην κινέω μή πρός ὁ σκοπός οὗτος γίγνομαι ὅς συμβαίνω αὐτός τέλος εἰμί . εἴτε ἐν ἐκβαίνω εἴτε μή ἐκβαίνω ὁ φυσικός ἢ προαιρετός τέλος , ἐπεί συμβαίνω καί ἄλλος τέλος ἔχω ὁ τοιοῦτος κίνησις , οὖον γίγνομαι δέ διά οὗτος , μάτην ἄν εἰμί ὡς πρός οὗτος γίγνομαι · οἷος εἰμί ὁ λαλέω τέλος εἰμί ὁ σημαίνω ἀλλήλων ὁ ἡμέτερος βούλευμα , λαλέω δέ τις ἄσημος καί μή πρός οὗτος ὁ τέλος ὁράω , μάτην ὁ τοιοῦτος λαλέω . οὕτως ἐν ἐπεί ὁ κίνησις ὅς ἕπω ὁ ἐκ αὐτόματος , ὅσπερ εἰμί αὐτός κατά συμβαίνω τέλος , οὖον οὗτος ἕνεκα ὁ τέλος γίγνομαι , μάτην εἄν εἰμί γίγνομαι , ὡς μή προτίθημι οὗτος αὐτός , ἄν πρός ἄλλος μή εἰμί μάτην . διαφέρω δέ ὁ ἀπό αὐτόματος ὁ μάτην ὅς καί ὁ τελικός ὁ ποιητικός , καθάπερ καί ὁ ἀπό τυγχάνω ὁ τυγχάνω · ὅλως γάρ ὅταν τοιοῦτος τίς ἀποβαίνω τέλος , ὅσπερ ἔχω μέν οἰκεῖος ποιητικός αἴτιος , γίγνομαι δέ μή ὁ ποιητικός αἴτιος · προυπαρχω , ἀλλά ἕτερος τις ὅς καί αὐτός ἕτερος οἰκέω ἀκολουθέω τέλος , τότε ὁ μέν προυπαρχω μάτην λέγω γίγνομαι , ὅτι μή γίγνομαι ἐκ γίγνομαι ὅς πρόκειμαι τέλος , ὁ δέ ἐπισυμβαίνω ἐκ αὐτόματος , ὅτι μή προυπαρχω γίγνομαι ὁ οἰκεῖος ἀρχή . οἷος λίθος καταπίπτω πατάσσω ὁ πάρειμι · ἐνταῦθα γάρ ὁ μέν πατάσσω τέλος , ὁ δέ πίπτω ποιητικός αἴτιος εἶπον ἄν . ἀλλά h 3r καί ὁ πατάσσω ἕτερος ἔχω οἰκεῖος ἀρχή οὖον ὁ πίπτω , ἀλλά φέρω εἶπον ὁ βάλλω ὑπό τις ὥστε πατάσσω . · καί ὁ πίπτω οὖον ὁ πατάσσω τέλος ἔχω , ἀλλά εἰς ὁ οἰκέω φέρω τόπος · ἀλλήλων δέ γίγνομαι κατά συμβαίνω ὁ μέν αἴτιος , ὁ δέ τέλος . ζητέω δέ πότερος καί ὁ τέρας ἐκ αὐτόματος δεῖ καλέω ἢ οὖον . δοκέω γάρ καί αὐτός ἐκ αὐτόματος · ὁ γάρ φυσικός ὁρμή ὁ οἰκεῖος τέλος ἀποτυγχάνω κατά συμβαίνω οὗτος αἰτία γίγνομαι . μήποτε δέ οὖον δεῖ οὗτος καλέω ἐκ αὐτόματος . ἔχω γάρ οἰκεῖος αἴτιος προηγέομαι ἐν ἑαυτοῦ · ἢ γάρ ψῦξις ἢ ἔλλειψις ἢ πλεονασμός ὁ ὕλη . ἀλλά φημί τις ὅτι καί ὁ πίπτω λίθος ἔνδον ἔχω ὁ βαρύτης , ἀλλά ὁ πίπτω μέν οὗτος ποιητικός , ὁ πλήσσω δέ οὖον , εἰμί μή κατά συμβεβηκός . ἀλλά γάρ καί ἐπί ὁ λίθος ὁ εἰς ὁ καθέδρα ἐπιτήδειος γίγνομαι εἰμί πάντως ἢ ἐξοχή · τις ἢ λίθος ἕτερος , ἐπί ὁ προσράσσω εὑρίσκω ὁ περισσός , καί οὕτως ἐπιτηδειότης εἰς καθέδρα ἔχω · ἀλλά ὅμως ἐκ αὐτόματος φημί οὗτος , διά ὁ μή εἰμί ποιητικός τίς αἴτιος ὁρίζω ὁ τοιοῦτος ἰδέα ὁ λίθος . οὕτως οὖν καί ἐπί ὁ τέρας φημί ὅτι ὁ ψυχρός ἢ ὁ πλεονασμός ὁ ὕλη ἢ ὁ ἔνδεια ὑλικός εἰμί αἴτιος , ποιητικός δέ ὁρίζω αἴτιος ὁ τέρας οὐ εἄν εὑρίσκω · ὥστε καί οὗτος ἐκ αὐτόματος . p . 197b27 ἐπεί εἰμί τις λούω μάτην φημί , ὅτι οὐ ἐκλείπω ὁ ἥλιος , γελοῖος ἄν εἰμί · οὖον γάρ οὗτος ἐκεῖνος ἕνεκα . ὅτι2 οὗτος εἰμί μάτην ὁ μή τυγχάνω ὁ οἰκεῖος τέλος , διά οὗτος δείκνυμι . κἀν γάρ , φημί , μή τυγχάνω τέλος ἄλλος μή εἰμί αὐτός οἰκέω , οὖον λέγω μάτην · οὐδέ γάρ εἰμί μή λούω ἐκλείπω ὁ ἥλιος , μάτην λούω , ἐπεί μηδέ τέλος ὁ λουτρόν ὁ ὁ ἥλιος ἔκλειψις , ἀλλά ὁ ὑγίεια ἤ τίς τοιοῦτος · οὖον μάτην οὖν ὁ λουτρόν μή ἐκλείπω ὁ ἥλιος , ἀλλά μή τυγχάνω ὁ οἰκεῖος τέλος . ἔνθεν οὖν ὁ αὐτόματος ἔχω ὁ ἐτυμολογία , ἐκ ὁ αὐτός μάτην γίγνομαι καί μή ὁ οἰκεῖος τυγχάνω τέλος . οὕτως οὖν ὁ πίπτω λίθος μή ὁ πατάσσω ἕνεκα αὐτόματος φημί καταπίπτω καί πλήσσω , ἐπεί μή πρός ὁ ἐκβαίνω αὐτός τέλος ὁ σκοπός ἐκ ἀρχή ἔχω · μάτην οὖν ὡς πρός ὁ τέλος καταπίπτω , ἐπεί μή πρός αὐτός νέος . p . 197b32 μάλιστα δέ εἰμί χωρίζω ὁ ἀπό τυγχάνω ἐν ὁ φύσις γινομενονις . ὁ διάκρισις ὁ τυχαῖος ἀπό ὁ ἰδίως λέγω αὐτόματος , ὅτι ὁ ἰδίως λέγω αὐτόματος ἐν ὁ φύσις γίγνομαι συμβαίνω , ὁ ἀπό τυγχάνω ἐν ὁ προαιρέω συμβαίνω . ὅταν γάρ γίγνομαι παρά φύσις , τότε οὐ ἀπό τυγχάνω ἀλλά μᾶλλον ἀπό αὐτόματος γίγνομαι φημί . παρά φύσις ἀντί ὁ παρά ὁ φύσις , τουτέστι παρά ὁ σκοπός ὁ φύσις . ὅταν οὖν παρά ὁ σκοπός ὁ φύσις ἐκβαίνω τίς , τότε διά ὁ φυσικός ὁρμή ἐπακολουθέω κατά συμβαίνω οὖον κατά σκοπός φυσικός ἐκ αὐτόματος λέγω ὁ τοιοῦτος . p . 197b35 εἰμί δέ καί οὗτος ἕτερος · ὁ μέν γάρ ἔξω ὁ αἴτιος , ὁ δέ ἐντός . ἐπεί εἶπον ὅτι χωρίζω ὁ αὐτόματος ὁ τυγχάνω ὁ ὁ αὐτόματος ἐν ὁ φύσις γίγνομαι εὑρίσκω , βούλομαι ὁ φύσις χωρίζω ὁ αὐτόματος , ἵνα μή δόξα ὁ αὐτός εἰμί . φημί οὖν ὅτι διακρίνω ἀπό ἀλλήλων ὁ ὁ μέν φυσικός τέλος ἐν αὐτός εἰμί ὁ αἴτιος ὁ ἀποβαίνω , ὁ δέ αὐτόματος ἔξωθεν ὁ αἴτιος . ἐντός δέ ὁ αἴτιος ὁ φυσικός ὁ τε ἐν αὐτός εἰμί ὁ κινητικός καί ὁ πρός ὁ τέλος νέος , ἐπί δέ ὁ ἐκ αὐτόματος γίγνομαι οὔτε ἐν αὐτός ὁ αἴτιος ἀλλά ἔξω , καί οὖον πρός αὐτός νέω ἀλλά πρός ἕτερος . p . 198a2 ὁ δέ τρόπος ὁ αἴτιος ἐν ὁ ὅθεν ὁ ἀρχή ὁ h 3r κίνησις ἑκάτερος αὐτός . ὁ λοιπός ὁ πρόβλημα προστίθημι , ἐν ποῖος αἴτιος αὐτός κατατακτέον , καί φημί ὅτι ἐν ὁ ποιητικός · ποιητικός γάρ αἴτιος παρακολουθέω φύσις καί διάνοια . ἀλλά εἰμί καί ὅς ἐπισυμβαίνω ὁρίζω , φύσις καί διάνοια , ἀλλά οὖν γε αὐτός ἀόριστος εἰμί ὁ πλῆθος , ὡς πολλάκις εἶπον · ὁ γάρ αὐτός μυρίος ἄν εἰμί κατά συμβαίνω αἴτιος . p . 198a5 ἐπειδή εἰμί ὁ αὐτόματος καί ὁ τύχη αἴτιος ὅς ἄν ἢ νόος γίγνομαι αἴτιος ἢ φύσις . ἐπειδή βούλομαι δείκνυμι ἀνωτέρω ὅτι εἰμί ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος , εἶπον ὅτι οὕτως εἰμί οὗτος , ὅτι καί τις ὁ οὐρανός ὅδε καί ὁ κόσμος πᾶς αἴτιος φημί ὁ αὐτόματος , διά οὗτος νῦν ἐπιρραπίζω αὐτός ὁ ἀσεβής οὗτος δόξα ἐκ ὁ δείκνυμι . εἰμί γάρ ὁ αὐτόματος καί ὁ τύχη κατά συμβεβηκός εἰμί αἴτιος ἐν γάρ ὁ ἐπί μικρός , ὡς δείκνυμι , ὁράω ) , ὁ δέ κατά συμβαίνω αἴτιος ὁ κατά ἑαυτοῦ αἴτιος παρυφίστημι διά οὗτος γάρ καί κατά συμβαίνω καλέω , ὡς ἄλλος ἐπισυμβαίνω ) , προηγέομαι ἄρα ὁ κατά συμβαίνω αἴτιος ὁ κατά ἑαυτοῦ αἴτιος · ὁ αὐτόματος ἄρα καί ὁ τυγχάνω ὁ κατά ἑαυτοῦ προηγέομαι αἴτιος . οὗτος δέ εἰμί νόος καί φύσις , ὡς δείκνυμι · προηγέομαι ἄρα ὁ τυγχάνω καί ὁ αὐτόματος νόος καί φύσις , ὅς ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ εἰμί αἴτιος , ὁ δέ κατά συμβαίνω . ἄν γάρ συγχωρέω ἄρα ὁ περί Δημόκριτος καί ὁ ἄλλος ἐκ αὐτόματος ὁ πᾶς γίγνομαι , ἀνάγκη προηγέομαι ὁ κατά ἑαυτοῦ αἴτιος ὁ νόος καί ὁ φύσις · ὥστε καί εἰμί ἐκ αὐτόματος γίγνομαι ὁ οὐρανός , πολύς πρότερος ὑπό νόος γίγνομαι εἄν καί ὑπό φύσις . ἀλλά εἴρω τις πρός οὗτος , ὅτι ὁ μέν κατά συμβαίνω αἴτιος δεῖ προηγέομαι ὁ κατά ἑαυτοῦ αἴτιος , καί διά οὗτος τυγχάνω καί αὐτόματος δεῖ προηγέομαι νόος καί μύσις ὅς οὗτος ἐπισυμβαίνω , οὖον . μέντοι ὁ αὐτός αἴτιος ἀνάγκη εἰμί ὁ κατά ἑαυτοῦ αἴτιος , ὁ νόος λέγω καί ὁ φύσις , ὅς . εἄν εἰμί καί ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος . ὁ μέν · γάρ νόος αἴτιος εἰμί ὁ λούω κατά ἑαυτοῦ , οὖον μέντοι καί ὁ κομίζω ὁ ἀργύριον , ὅσπερ ἀπό τυγχάνω γίγνομαι , αἴτιος εἰμί κατά ἑαυτοῦ ὁ νόος · καί ὁ μέν διψάω ὁ ἵππος αἴτιος εἰμί ὁ ἵππος κατά ἑαυτοῦ ὁ ἐκ ὁ στρατόπεδον ἀναχώρησις , ὁ μέντοι ἀναχωρέω σῴζω , ὅσπερ ἐκ αὐτόματος γίγνομαι , οὐκέτι ὁ δίψα ἢ ὁ ἀναχώρησις κατά ἑαυτοῦ εἰμί αἰτία , ἀλλά κατά συμβεβηκός . ὥστε ὁ δήω μέν ὁ νόος καί ὁ φύσις αἴτιος κατά ἑαυτοῦ εἰμί ἄλλος τις ἐκ οὗτος δείκνυμι , ὁ μέντοι οὐρανός εἰμί ὁ αὐτόματος αἴτιος εἰμί , οὐκέτι καί ὁ νόος ἢ ὁ φύσις ἐκ οὗτος ἀνάγκη αἴτιος εἰμί , εἰμί μή κατά συμβεβηκός · κατά συμβαίνω γάρ ὁ μέν κατά Τύχη ὁ νόος αἴτιος ὁ δέ ἐκ αὐτόματος ὁ φύσις , κατά ἑαυτοῦ δέ οὐκέτι . φημί οὖν ἐγώ πρός οὗτος · ἐπεί ἐκεῖνος ἐκ αὐτόματος πᾶς ὁ κόσμος ἄλλος ἐν ἄλλος μέρος ὁ κενός γίγνομαι λέγω , εἰμί δείκνυμι ὅτι πρό τυγχάνω καί ὁ αὐτόματος · δεῖ ὁ κατά ἑαυτοῦ εἰμί αἴτιος , ὁ νόος λέγω καί ὁ φύσις , εἴρω αὐτός τίς ἄν εἰμί νόος καί φύσις κατά ἑαυτοῦ αἴτιος · εἰμί γάρ ὁ κόσμος πᾶς κατά συμβεβηκός , τίς ἄν ἄγω κατά ἑαυτοῦ ; οὖον γάρ εἰμί ἕτερος τίς παρά ὁ ἤπειρος κόσμος . ὥστε ἢ οὐδέ ὅλως εἰμί τις κατά ἑαυτοῦ αἴτιος νόος καί φύσις , ὅσπερ ἀδύνατος , ἢ εἰμί εἰμί , ὁ κόσμος ὁ ἤπειρος εἰμί δηλονότι · . καλῶς ἄρα συνάγω ὅτι καί κατά ὁ αὐτός ὑπόθεσις νόος καί φύσις ἀνάγκη καί οὗτος ὁ κόσμος καί πᾶς κατά ἑαυτοῦ ὑποτίθημι αἴτιος · εἰμί γάρ δείκνυμι ἐγώ ὅτι τύχη καί αὐτόματος ἐκ ἀνάγκη ὁ κατά ἑαυτοῦ αἴτιος παρυφίστημι ὁ νάω καί ὁ φύσις , ἀνάγκη δέ πρό ὁ κατά συμβαίνω αἴτιος εἰμί ὁ κατά ἑαυτοῦ αἴτιος , τίς ὅς ἄγω κατά ἑαυτοῦ αἴτιος νόος καί φύσις , εἰμί μή ὁ κόσμος ἄγω αἴτιος ; ὥστε ἐκ τε ὁ παρά ἐγώ δείκνυμι καί ὁ ὑπόθεσις νάω ἐκεῖνος συνάγω νόος καί φύσις κατά ἑαυτοῦ εἰμί αἴτιος ὁ πᾶς , εἰμί καί συγχωρέω καί ὁ αὐτόματος εἰμί αὐτός αἴτιος . ἐπεί δέ εἰμί αὐτόματος καί ὁ τύχη αἴτιος ὅς ἄν ἢ νόος γίγνομαι αἴτιος ἢ φύσις , ὅταν κατά συμβαίνω αἴτιος τίς γίγνομαι οὗτος αὐτός . ὁ τύχη , φημί , καί ὁ αὐτόματος αἴτιος οὗτος εἰμί λέγω ὅς καί ὁ νόος καί ὁ φύσις · αἴτιος εἰμί κατά συμβεβηκός . ὁ γάρ κομιδή ὁ ἀργύριον αἰτία μέν λέγω εἰμί ὁ τύχη , πρό ὁ τυγχάνω δέ ὁ νόος ὁ κινέω πολύς πρότερος αἴτιος κατά συμβεβηκός · εἰμί γάρ μή κινέω ἐπί ὁ ἀγορά ἢ ἐπί ὁ λουτρόν , οὐ ἄν οὐδέ συμβαίνω ὁ ἀπαίτησις ὁ ἀργύριον . ὁ αὐτός καί ἐπί φύσις καί αὐτόματος . ὥστε πρό ὁ τυγχάνω καί ὁ αὐτόματος νόος καί φύσις αἴτιος ὁ αὐτός κατά συμβεβηκός · πανταχοῦ δέ ὁ κατά ἑαυτοῦ πρότερος ὁ κατά συμβεβηκός · ὥστε εἰμί κατά συμβαίνω ὁ νόος ὁ κόσμος αἴτιος , πολύς πρότερος · καί κατά ἑαυτοῦ εἄν εἰμί αὐτός αἴτιος · εἰμί μή γάρ αὐτός κατά ἑαυτοῦ αἴτιος , τίς εἄν εἰμί ἄλλος ; ἔχω δέ ὁ λέξις ἀκατάλληλος τίς · εἶπον εἶπον ὁ νόος καί ὁ φύσις κατά συμβαίνω αἴτιος ὅς καί ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος αἴτιος , ἐπειδή , φημί , πρότερος ὁ κατά ἑαυτοῦ αἴτιος ὁ κατά συμβαίνω αἴτιος , πρότερος ἄρα ὁ αὐτόματος καί ὁ τυγχάνω νόος καί φύσις . καίτοι εἰμί ὁ νόος καί ὁ φύσις κατά συμβαίνω εἶπον εἰμί αἴτιος , ὁ αὐτός δέ καί κατά ἑαυτοῦ εἰμί αἴτιος , αὐτός ἑαυτοῦ ἄρα καί πρότερος εἄν εἰμί καί ὕστερος , εἰμί γε ὁ αὐτός καί κατά ἑαυτοῦ εἰμί αἴτιος · καί κατά συμβεβηκός . εἰμί γάρ ἄλλος μέν εἰμί κατά ἑαυτοῦ ἄλλος δέ κατά συμβεβηκός , οὐδείς ὅς βούλομαι συνάγω · οὖον συνάγω γάρ ὅτι ὁ νόος κατά ἑαυτοῦ ὁ κόσμος αἴτιος . εἰμί δέ ὁ ὅταν κατά συμβαίνω αἴτιος τίς γίγνομαι πρός ὁ Τύχη καί ὁ αὐτόματος ἐξακούω , τουτέστιν ὅταν ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος αἴτιος τίς γίγνομαι οὗτος αὐτός , ὅς εἄν ἢ νόος ἢ φύσις κατά ἑαυτοῦ · γίγνομαι αἴτιος , οὐκέτι ἀληθής ὁ οὗτος εἰμί ὁ νόος αἴτιος καί ὁ φύσις , ὅς ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος κατά · συμβαίνω αἴτιος · ὅτι μέν γάρ ὁ ἄλλος κατά ἑαυτοῦ αἴτιος , νάω λέγω καί φύσις , παρέπομαι τύχη καί αὐτόματος , ἐκ ὁ προλαμβάνω ἔχω δείκνυμι , ὁ μέντοι αὐτός κατά ἑαυτοῦ εἰμί ὁ νόος αἴτιος , ὅς καί ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος , οὐκέτι . δῆλος δέ εἰμί ὁ κατά συμβαίνω πρός ὁ Τύχη λέγω καί ὁ αὐτόματος · εἶπον γάρ ὅτι ὁ κατά ἑαυτοῦ πρότερος ὁ κατά συμβεβηκός , ἐπάγω ὕστερος ἄρα ὁ αὐτόματος καί ὁ τύχη καί νόος καί φύσις · εἰμί γάρ κατά ἑαυτοῦ ἑαυτοῦ πρότερος ὁ κατά συμβεβηκός , πρότερος δέ τυγχάνω καί αὐτόματος νόος καί φύσις , κατά συμβαίνω ἄρα τύχη καί αὐτόματος . ἀλλά εἰμί τις λέγω ὅτι οὖον ὁ αὐτός δίδωμι εἰμί ὁ νόος καί ὁ φύσις κατά ἑαυτοῦ αἴτιος , ὅς καί ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος , λέγω τίνω ἄλλος · οὖον γάρ εἰμί τίς παρά ὁ πούς ἐν ὁ φυσικός , περί οὖν ἀκέω καί ἐγώ ποτέω ὁ λόγος ὁ κατά μέρος · ὁ μέν μερικός ὁ μερικός νόος καί ὁ φύσις , ὁ δέ καθόλου ὁ ἐπί πᾶς νόος καί ὁ φύσις . p . Ἐ ὅτι2 δέ εἰμί αἴτιος , καί ὅτι τοσοῦτος ὁ ἀριθμός ὅσος φημί , δῆλος . εἶπον περί τε ὁ κατά ἑαυτοῦ αἴτιος καί περί ὁ κατά συμβεβηκός , καί τέλειος διαρθρόω ὁ περί αὐτός λόγος , ὁ χρήσιμος νῦν ὁ περί αὐτός λόγος ἐκτίθημι , ὅτι οὖον μάτην ὁ περί αὐτός ἀκριβῶς διεξέρχομαι λόγος , ἀλλά ὅτι ὁ φυσικός ἐρωτάω ὁ αἴτιος ὁ φυσικός πρᾶγμα ἢ πᾶς ἤ τις ὁ εἴρω πωλέω . διά οὗτος ἐν ἀναλαμβάνω ὁ περί αὐτός λόγος , οὐ ὡς ταὐτολογέω βούλομαι , ἀλλά , ὅσπερ εἶπον , ἵνα δείκνυμι ὅτι ἀναγκαῖος ὁ περί αὐτός ποιέω λόγος . ἐρωτάω γάρ , φημί , ὁ φυσικός ὁ αἴτιος ἕκαστος , ἢ ὁ τέσσαρες πωλέω ὁ εἴρω , ὁ ὕλη ὁ εἶδος ὁ ποιητικός ὁ τέλος , ἢ εἰμί μή δυνατός ἐπί τίνω πᾶς εὑρίσκω , ὅς γοῦν δυνατός εὑρίσκω πωλέω ἢ εἷς ἢ πλείων . ὥσπερ ἀμελέω καί ὁ μαθηματικός ἐρωτάω περί ἕκαστος ὁ ὑπάρχω ὁ μάθημα , ὁ αἴτιος εἰς ὁ εἶδος καί ὁ ὁρισμός ἀναφέρω ἀποδίδωμι . οἷος διά τίς ὅδε ὁ εὐθύς ὅδε ὁ εὐθύς εἰμί ἴσος ; ὅτι ἐκ κέντρον . διά τίς δέ ὁ ἐκ κέντρον Ἴσαι ; ὅτι οὗτος ὁ ὁρισμός ὁ κύκλος · σχῆμα ἐπίπεδος ὑπό εἷς γραμμή περιέχω , πρός ὅς ἀπό εἷς σημεῖον ὁ ἐντός ὁ σχῆμα κεῖμαι πᾶς ὁ προσπίπτω εὐθύς πρός ὁ ὁ κύκλος περιφέρω Ἴσαι ἀλλήλων εἰμί . μόνος γάρ ὁ κύκλος οὗτος ὑπάρχω , ὁ ἔχω εἷς τίς σημεῖον , οὗτος δέ εἰμί ὁ κέντρον , ἐκ ὅς ὁ πρός ὁ περιφέρεια προσπίπτω εὐθύς Ἴσαι ἀλλήλων εἰμί . καί οὕτως εἰς ὁ ὁρισμός ἔσχατος λήγω οἴομαι ὁ ἐρωτάω ὁ ἱκανός ποιέω , ὅσπερ ὁρισμός ὁ κύκλος εἶδος εἰμί αὐτός · ὥστε ἐρωτάω ὁ διά τίς καί ἀποδίδωμι ὁ εἶδος , ὁ ἱκανός εἷς ἐρωτάω ποιέω . πάλιν εἰμί ἐρωτάω διά τίς ὁ τρίγωνος ὁ τρεῖς γωνία ὁ λοιπός μέγας εἰμί , εἴρω ὅτι δύο ὁ ἐφεξῆς Ἴσαι εἰμί , δύο δέ ὁ ἐφεξῆς δύο ὀρθός Ἴσαι εἰμί . πάλιν ἐρωτάω διά τίς ὁ δύο ὁ ἐφεξῆς δύο ὀρθός Ἴσαι εἰμί ; εἴρω ὅτι ὡς ἄν εὐθύς ἐπί εὐθύς ἵστημι , ἢ δύο ὀρθός ἢ δύο ὀρθός ἴσος ποιέω · καί εἰς ὁρισμός τελευτάω , ὁ ἱκανός ὁ ἐρωτάω ποιέω . οὖον οὗτος δέ φημί , ὅτι εἰς ὁρισμός αὐτός ὁ ἐρωτάω οὖον γάρ · ὁρισμός γωνία ἢ γωνία ἀποδίδωμι ) , ἀλλά ὅτι ἀπλόος εἰς ὁρισμός τις ἀνάγω ὁ διά τίς εἰμί . οὗτος δέ εἶπον παράδειγμα ἕνεκα ὁ ὅτι ὁ διά τίς ἐρωτάω , εἰμί ὅτε ὁ εἶδος ἀποδίδωμι , ὥσπερ ἐπί ὁ μαθηματικός πᾶς · οὖον πρότερος γάρ ἀποπίμπλημι ὁ ἐρωτάω διά τίς ὅδε , πρίν εἰς ὁρισμός ὁ διά τίς ἀνάγω , ὁ δέ ὁρισμός εἶδος εἰμί . ἀλλά ὁ μέν ἐν ὁ μαθήμ·ασιν εἰς ὁ εἶδος μόνος , τουτέστι ὁ ὁρισμός , ἀνάγω καί ὁ διά τίς ἀρκέω οὔτε γάρ ὕλη ὁ μαθηματικός ἐπισκέπτομαι οὔτε ποιητικός αἴτιος οὔτε τέλος , ἀλλά μόνος ὁ εὕω ὁ μαθηματικός ) , ὁ μέντος φυσικός πᾶς ὁ αἴτιος πωλέω . οἷος διά τίς Σωκράτης ἄνθρωπος εἰμί ; πωλέω ὁ αἴτιος καί εἰς ὁ εἶδος ἀνάγω , ὅτι ζῷον λογικός θνητός , καί εἰς ὁ ποιητικός αἴτιος , διότι ὁ ὅμοιος ὁ ὁμοιόω αἴτιος · ἄνθρωπος γάρ ἐκ ἄνθρωπος . καί ὁ ὕλη δέ πωλέω . οἷος διά τίς ὁ μαχαίριον τέμνω ; ὅτι σιδήρεος · ἢ ἐκ ὁ ίδιος , ὅτι ὀξύς · ἢ ἐκ ὁ τελικός αἴτιος , διά ὁ ὁ ἄνθρωπος χρεία . καί οὕτως ἐπί πᾶς , εἰμί μέν δυνατός πᾶς ὁ αἴτιος ἀποδίδωμι , πωλέω , εἰμί δέ μή ἐπί πᾶς δυνατός πᾶς οὐδέ γάρ εἰκός ὁ προσεχής ὕλη ἕκαστος εὑρίσκω · τίς ὁ ἰδιότης ὁ ὁ στοιχεῖον κρᾶσις ὁ ὑπόκειμαι Σωκράτης ἢ καί ὁ Πλάτων ; καί ὁ ἄλλος ὡσαύτως ) , τις γοῦν ἢ εἷς πωλέω . εἰμί δέ ἐπί τίνω καί πᾶς ἀποδίδωμι . οἷος διά τίς ὁ ἄνθρωπος ἀποθνῄσκω ; ὅτι ζῷον λογικός θνητός , ἐκ ὁ εἶδος · ἐκ δέ ὁ ὕλη , ὅτι ἐκ ἐναντίος συνίστημι · ἐκ δέ ὁ ποιητικός , ὅτι ὁ γεννητικός αὐτός πρόσειμι καί ἄπειμι · ἐκ δέ ὁ τέλος , ὅτι ἀγαθός ὁ Ψυχή ὁ μή ἐν σῶμα εἰμί ὁ ἐν σῶμα διά ὁ ἐκ ὁ σῶμα ἐνόχλησις . εἰμί τοίνυν ὁ αἴτιος ἀπαιτέω ὁ φυσικός εἰς ὁ εἴρω αἴτιος ἀνάγω , καλῶς ἄρα ὁ περί αὐτός ἀκριβῶς διεξέρχομαι λόγος , ὅτι τέσσαρες εἰμί μόνος , ὁ εἶδος ὁ ὕλη ὁ ποιητικός ὁ τέλος . οὗτος δέ , φημί , ὁ τρεῖς πολλάκις ἔρχομαι εἰς αὐτός , ὁ ποιητικός ὁ εἶδος ὁ τέλος , εἰς αὐτός δέ λέγω οὖον ὁ ἀριθμός ἀλλά ὁ λόγος · · ἄνθρωπος γάρ ἐκ ἄνθρωπος καί ἵππος ἐκ ἵππος , καί αὐτός ὁ ποιέω ὁ γίγνομαι οὖον ἰός ἀριθμός ἀλλά ὁ εἶδος . ὁ δέ τέλος ὁ μέν ποιητικός ὡσαύτως ἕτερος ὁ ἀριθμός , ὁ δέ εἶδος αὐτός · ὡς μέν γάρ μήπω εἰμί ἀλλά σκοπός εἰμί ὁ φύσις οὗτος γάρ στοχάζομαι ) , τέλος εἰμί , ὡς δέ γίγνομαι ἤδη καί ἐν ὁ σύνθετος εἰμί , εἶδος εἰμί . ὁ δέ ποιητικός αἴτιος ὁ μέν εἰμί ἀκίνητος ὁ δέ κινέω , καί ὁ κινέω ὁ μέν ἀίδιος κινέω ὁ δέ γενητός καί φθαρτός , τρεῖς συμβαίνω γίγνομαι καί εἰς πραγματεία · διό , φημί , καί ἐγώ τρεῖς εἰμί γράφω πραγματεία περί ὁ αἰτία ὁ ποιητικός , περί μέν οὖν ὁ ἀκίνητος ὁ μετά ὁ φυσικός , περί δέ ὁ κινέω μέν ἀίδιος δέ κινέω ὁ περι οὐρανός , περί δέ ὁ γενητός καί φθαρτός ὁ φυσικός πᾶς πραγματεία . p . α15 τοσοῦτος γάρ ὁ ἀριθμός ὁ περιλαμβάνω . ὁ διά τίς οὖον ὁ τέλος ἐνταῦθα φημί , ἀλλά καθόλου ὁ αἴτιος . ὁ γάρ πρόβλημα τέσσαρες εἰμί , ὁ εἰμί εἰμί τίς εἰμί ὁποῖος τίς εἰμί καί διά τίς εἰμί , ὁ εἷς ὁ πρόβλημα , ὁ διά τίς εἰμί , εἰς τοσοῦτος αἴτιος ἀνάγω , ὁ ὕλη ὁ εἶδος ὁ ποιητικός ὁ τέλος · ἐρωτάω γάρ διά τίς εἰμί ἕκαστος , ὁ τέσσαρες οὗτος αἴτιος ἀποδίδωμι p . α16 ἤ γάρ εἰς ὁ τίς εἰμί ἀνάγω ὁ διά τίς ἔσχατος ἐν ὁ ἀκίνητος . ὁ διά τίς , φημί , ἢ εἰς ὁ τίς εἰμί ἀνάγω ἔσχατος , ἀντί ὁ εἰς ὁ ὁρισμός ὅσπερ εἶδος εἰμί ὅς ὑπόκειμαι . ἀκίνητος δέ ὁ μάθημα φημί , διότι ὁ μέν φυσικός ἐν κινέω θεωρέω ἀρχή γάρ κίνησις καί ἠρεμία ὁ φύσις ) , ὁ δέ μαθηματικός ἐν ὁ ἐπίνοια ὁ ἡμέτερος ἔχω ὁ εἰμί ἀκίνητος εἰμί · οὖον γάρ ἀλλοιόω , οὐδέ ὅλως μεταβάλλω , ἅτε μηδέ ἐν ὕλη εἰμί . εἰς ἔσχατος δέ εἶπον , ὅτι ὅταν ἐπί ὁ μάθημα ἐρωτάω διά τίς εἰμί ὅδε εἶτα ἐθέλω ἀποδίδωμι ὁ αἴτιος , οὖον πρότερος ἀποπίμπλημι ὁ ἐρωτάω πρίν εἄν εἰς ὁρισμός ἔσχατος καταντάω , ὅσπερ εἰμί εἶδος . καί οὕτως ἐν ὁ μάθημα ἔχω πᾶς . διά τίς Ἴσαι ὁ δύο εὐθύς ; · ὅτι ἐκ κέντρον . διά τίς δέ ὁ ἐκ κέντρον Ἴσαι ; ὅτι οὗτος ὁ ὁρισμός ὁ ἐκ κέντρον ὁ κύκλος , ὁ ἐκ ὁ κέντρον ὁ κύκλος πᾶς εἰς ὁ περιφέρεια ἄγω ἴσος εἰμί ἀλλήλων · καί οὕτως ὁ ὁρισμός ἀκούω ἀποπίμπλημι . ὅς ἐν φημί , οὗτος εἰμί · ὁ διά τίς ἐρωτάω , ἢ εἰς ὁ τίς εἰμί , ὅσπερ ὁ εἶδος φημί , ἀνάγω , ὥσπερ ἐπί ὁ μάθημα ἔχω . εἰς ὁρισμός · γάρ ἔσχατος ὁ ὁ αἴτιος ἀπόδοσις λήγω ἐν ὁ μάθημα , ὁ δέ ὁρισμός εἶδος εἰμί · παράδειγμα γάρ ἕνεκα εἴρω αὐτός ὁ μάθημα . ὁ οὖν σύνταξις ὁ λέξις οὕτως ὁ γάρ διά τίς ἢ ὥσπερ ἐν ὁ ἀκίνητος εἰς ὁ τίς εἰμί ἀνάγω ἔχω · προσυπακουστέον γάρ ἔξωθεν ὁράω · p . αὖ εἰς ὁρισμός γάρ ὁ εὐθύς ἢ σύμμετρος . ἐάν ἐν ὁ κύκλος λαμβάνω δύο τις σημεῖον , εἶτα εἶπον ὅτι ἀπέχω ἀπό ἀλλήλων ὁ σημεῖον πέντε τυγχάνω δάκτυλος , εἶτα ἐρωτάω · πόθεν οὗτος ; φημί ὅτι καί ὁ ἐκ ὁ σημεῖον ἐπί ὁ σημεῖον ἄγω εὐθύς τοσοῦτος εἰμί . εἶτα πάλιν ἐρωτάω · καί τίς δήποτε μή κατά ὁ ἐκ αὐτός γράφω περιφέρεια ἢ ἕλιξ μετρέω αὐτός ; φημί ὅτι δεῖ ὁ μέτρον ὁρίζω εἰμί , ὁρίζω δέ ὁ μικρός , μικρός δέ ὁ εὐθύς · εὐθύς γάρ εἰμί ὅστις μικρός εἰμί ὁ ὁ αὐτός πέρας ἔχω γραμμή . καί ὁ ὁρισμός ἀκούω , οὐκέτι περαιτέρω χωρέω . πάλιν λέγω ὅτι ὅδε ὁ πλευρόν ὅδε ὁ πλευρά εἰμί σύμμετρος · διά τίς δέ σύμμετρος εἰμί ; ὅτι λόγος ἔχω πρός ἀλλήλων ὅς ἀριθμός πρός ἀριθμός , οἷος τυγχάνω ὁ δύο πρός ὁ ὀκτώ . καί τίς εἰμί ἔχω λόγος πρός ἀλλήλων ὅς ἀριθμός πρός ἀριθμός ; φημί ὅτι οὗτος ὅρος ὁ σύμμετρος · σύμμετρος γάρ εἰμί ὁ αὐτός μέτρον μετρέω . ὥσπερ οὖν ὁ δύο μετρέω ὁ ὀκτώ τετράκις , οὕτως καί ὁ πλευρόν ὁ πλευρά . καί εἶπον ὁ ὁρισμός ἵστημι ὁ ἀπορία . καί καθόλου πᾶς ὁ μαθηματικός μέθοδος ἢ εἰς ὁρισμός ἔσχατος ἀναφέρω ὁ αἴτιος , ἢ εἰς ὁ κοινός ἔννοια . p . αὖ ἤ εἰς ὁ κινέω πρῶτος . εἶπον ὁ εἰδικός αἴτιος , μετέρχομαι ἐπί ὁ ποιητικός · ἐρωτάω γάρ , φημί , διά τίς πολεμέω Φωκεύς Θηβαῖος , ἀποκρίνω ὁ ποιητικός αἴτιος , ὅτι συλάω Φωκεύς ὁ νέος . ἢ ὁ ὅς ἕνεκα καί ὁ τέλος ἀποκρίνω . οἷος διά τίς πολεμέω ὁ Ἕλλην ὁ βασιλεύς ; φημί ἵνα ἄρχω ὁ Ἕλλην . p . αἶς ἤ ἐν ὁ γεννάω ὁ ὕλη . εἶπον ὁ εἶδος , ὁ ποιητικός ὁ τελικός , λέγω καί ὁ ὕλη . γεννάω δέ εἶπον πρός ἀντιδιαστολή ὁ θεῖον καί παντάπασι ἀμετάβλητος , λέγω δή ὁ ἀσώματος · καί ὁ Πλάτος γάρ οὗτος μέν ἀεί εἰμί καλέω , πᾶς δέ ὁ σωματικός οὐ εἰμί ἀλλά γίγνομαι . ἐν οὗτος οὖν ὁ γίγνομαι πωλέω ὁ φυσικός ὁ ὕλη · ἐκεῖνος γάρ ἄυλος , καί ὁ εἶδος μόνος ἐπί ἐκεῖνος ὁ θεολόγος ἀποδίδωμι ; οὖον μέντοι ὁ ὕλη . ἢ ἐπεί ὁ ἄλλος αἰτία παράδειγμα τίθημι προαιρετός καί μαθηματικός , οὐδείς δέ οὗτος κατά γένεσις ὁ εἰμί ἔχω ὁ τε γάρ μάθημα ἀκίνητος , ὡς αὐτός εἶπον , καί διά οὗτος οὐδέ γένεσις ἐπί αὐτός θεωρέω · ἔνθα γάρ γένεσις πάντως καί κίνησις , ὁ τε κατά προαίρεσις ἄνευ γένεσις ἢ οὐ εἰμί ὁ εἰμί ἐν ὁ σχέσις ὁ προαίρεσις ὁ εἰμί ἔχω ) , ἐπεί οὖν ἐν οὗτος ὕλη οὖον θεωρέω , ἐπεί οὐδέ γένεσις , διά οὗτος πρός ἀντιδιαστολή οὗτος φημί ὅτι ὁ ὕλη ἐν ὁ γίγνομαι πωλέω , γίγνομαι γέγωνα ὁ τεχνητός καί ὁ φυσικός · ἐν οὗτος γάρ πάντως καί ὁ ὕλη ἀπος - σοτις . p . ἀΐ ἐπεί δέ αἰτία τέσσαρες , περί πᾶς ὁ φυσικός οἶδα εἰμί . ὅτι2 διά οὗτος ἀναλαμβάνω ὁ περί ὁ αἰτία λόγος , σαφῶς ἐνταῦθα δηλόω . τέσσαρες γάρ , φημί , ὁ αἰτία εἰμί ὁ αἰτία . ὁ γίγνομαι εἰς ὁ τέσσαρες οὗτος ὁ φυσικός ἀνάγω , καί ὁ διά τίς περί ἕκαστος ἀποδίδωμι , οὗτος ἀποδίδωμι ὁ αἴτιος . καί εἰς πᾶς ἀνάγω ὁ διά τίς ἀποδίδωμι φυσικός . ὁ αἴτιος , φημί , ἕκαστος φυσικός ἀποδίδωμι , εἰς οὗτος ὁ τέσσαρες αἴτιος ἀνάγω . καλῶς δέ εἶπον φυσικός · δυνατός γάρ ἀνάγω εἰς ὁ αἴτιος οὗτος οὖον φυσικός . ὁ γάρ περί ὁ ἀκίνητος αἴτιος διαλέγω οὐκέτι φυσικός ἀλλά θεολόγος , καί ὁ περί ὁ χωριστής εἶδος ὁ φυσικός . εἰμί δέ καί ὁ Ἀριστοτέλης ἐν ὁ φυσικός πραγματεία εἰμί ὅτε περί ὁ ἀκίνητος διαλέγω αἴτιος ὥσπερ ἐν ὁ ὄγδοος ὁ φυσικός , καί ἐν ὁ περι Ψυχή περί ὁ νόος ὁ χωριστής πάντῃ σῶμα , καί ἐν ὁ περι γένεσις πάλιν περί ὁ ἀκίνητος αἴτιος , εἴρω ὅτι ὁ εἰμί ὁ τέλειος φυσικός κατά ὁ ἄκρος ὁ ἑαυτοῦ μιμνήσκω καί ὁ ἀκίνητος αἰτία καί ὑπέρ φύσις . p . 198a24 ἔρχομαι δέ ὁ τρεῖς εἰς εἷς πολλάκις . | ὁ εἶδος , ὁ τέλος , ὁ ποιητικός αἴτιος . καλῶς δέ ὁ πολλάκις . οὖον γάρ ἀεί εἰς αὐτός ἔρχομαι οὗτος . οὐδέ γάρ πᾶς ὁ ποιέω ὁμοῖος εἰμί ὁ γίγνομαι · οὐδέ γάρ ἐπεί ποιέω ὁ ἥλιος εἰς ὁ ἀήρ , ὅμοιος εἰμί ὁ ἀήρ . καί ὅλως ὁ ἀκίνητος καί θεῖον αἴτιος ποιέω εἰς ἐγώ ἕτερος ἐγώ εἰμί καί ὁ οὐσία καί ὁ · ἐνέργεια . ἀλλά οὐδέ ἐπί ὁ γίγνομαι πᾶς ὁ ποιέω ὁμοῖος εἰμί ὁ γίγνομαι · ὁ γάρ . κίνησις θερμαίνω μή εἰμί θέρμανσις , καί ὁ ψῦξις πήγνυμι μή εἰμί πῆξις , καί ὁ θέρμη ἐξατμίζω ὁ ὕδωρ ποιέω ἀήρ οἷος ὁ ὁ πῦρ ) οὐ εἰμί ἀήρ , καί μυρίος ἄλλος . ὁ δέ τεχνητός καί προφανῶς ὁ ποιητικός ἕτερος εἰμί . p . 198a25 ὁ μέν γάρ τίς εἰμί καί ὅς ἕνεκα εἰμί . ὅτι2 ὁ εἶδος αὐτός ὁ τέλος καί πῶς , εἶπον . ἐπεί δέ ὁ τέλος διττός , ὡς εἴρω ἐν ὁ ἔμπροσθεν , ὁ μέν ὅς ὁ δέ ὅς , οὖον πᾶς τέλος ὁ εἶδος αὐτός εἰμί · οὐδέ γάρ ὁ ὅς αὐτός , ἀλλά μᾶλλον ὁ ὅς , οὗτος δέ φημί ὅς στοχάζομαι ὁ φύσις , στοχάζομαι δέ ἕκαστος εἰς ὁ τέλειος καί κατά φύσις εἶδος ἄγω . ὥστε αὐτός ὁ ἀριθμός ὁ τοιοῦτος τέλος καί ὁ εἶδος ὁ σχέσις μόνος διαφέρω , ὡς εἴρω , καί ὁ χρόνος · ὅταν μέν γάρ ὡς γίγνομαι καί μήπω εἰμί θεωρέω , τέλος εἰμί , ὅταν δέ γίγνομαι , εἶδος . ὁ δέ ὅθεν ὁ κίνησις πρῶτος ὁ εἶδος αὐτός οὗτος . πρῶτος ἀντί ὁ προσεχής . ὁ οὖν προσεχής ποιητικός αἴτιος αὐτός ὁ τέλος καί ὁ εἶδος , αὐτός δέ λέγω οὐ ἀριθμός ἀλλά εἶδος · Σωφρονίσκος γάρ ὁ Σωκράτης αὐτός ὁ εἶδος ἄνθρωπος γάρ ἄμφω ) , ἀριθμός δέ οὖον αὐτός . p . αὖ καί ὅλως ὅσος κινέω κινέω · ὅσος δέ μή , οὐκέτι φύω - Σικῆς . οὗτος ὁ ῥητός ἤτοι πρός ὁ προσεχής συντακτέον , ἵνα λέγω ὅτι ὁ προσεχής ποιητικός αἴτιος αὐτός εἰμί ὁ εἶδος καί ὁ τέλος , καί καθόλου , φημί , ὅσος ὁ ποιητικός προσεχής εἰμί κινέω κινέω , οὗτος ὁ ἰόω καί ὁ τέλος ὁ αὐτός εἰμί ὁ γάρ ψυχή ἄν προσεχῶς κινέω ὁ ζῷον , ἀλλά οὖν ἐπεί μή κινέω κινέω , διά οὗτος οὐ εἰμί ὁ αὐτός ὁ κινέω ) ὁ , ὅσπερ καί μᾶλλον , ὁ ἀνωτέρω συνεχής ἄν εἰμί ὁ ῥητός οὗτος ” καί εἰς πᾶς ἀνάγω ὁ διά τίς πωλέω φυσικός , ὁ ὕλη , ὁ εἶδος , ὁ κινέω ” , εἶτα ἐφεξῆς καί ὅλως ὅσος κινέω κινέω , τουτέστιν οὗτος ὁ αἴτιος πωλέω ὁ φυσικός , ὅσος ὁ αὐτός κινέω οὕτως κινέω . καί ὅτι οὗτος εἰμί ἀληθής , δῆλος ἐκ ὅς ἐπάγω ὅσος δέ μή , οὐκέτι φυσικός , τουτέστιν ὅσος δέ κινέω αὐτός ἀκίνητος εἰμί , οὐκέτι εἰμί φυσικός πραγματεία , εἰμί γε περί φύσις μέν εἰμί ὁ φυσικός διαλαμβάνω , φύσις δέ εἰμί ἀρχή κίνησις καί ἠρεμία , ἐν ὅς ὑπάρχω πρῶτος κατά ἑαυτοῦ καί μή κατά συμβεβηκός · ὥστε ὅσος φυσικός εἰμί κινέω , ἔχω ἐν ἑαυτοῦ ἀρχή κίνησις καί ἠρεμία . οὐκοῦν ὅσος μή ἔχω ἐν ἑαυτοῦ ἀρχή κίνησις καί ἠρεμία , οὖον φυσικός · τοιοῦτος δέ εἰμί ὅσος ἀκίνητος εἰμί κτάομαι φύσις κινέω · εἰμί τοίνυν φυσικός ὁ περί ὁ φυσικός ἀρχή διαλέγω , ὁ δέ τοιοῦτος οὖον φυσικός . οὖον διαλέγω δηλονότι περί οὗτος ὁ φυσικός . περί μόνος ἄρα ὁ ὁ κινέω κινέω ἀρχή διαλέγω . p . ἀΐσσω Διὸ τρεῖς ὁ πραγματεία . ἐπεί ὁ κινέω , φημί , ὁ μέν ἀκίνητος εἰμί ὁ δέ κινέω , καί ὁ κινέω ὁ μέν ἀεικίνητος ὁ δέ κινέω καί φθείρω , τρισσός ποιέω καί ὁ περί αὐτός πραγματεία , ἐν μέν ὁ μετά ὁ φυσικός περί ὁ ἀκίνητος διαλέγω , ἐν · δέ ὁ περι οὐρανός περί ὁ ἀεικίνητος , ἐν δέ ὁ λοιπός πᾶς φυσικός πραγματεία περί ὁ κινέω μέν γενητός δέ εἰμί καί φθαρτός . ὁ δέ ἐφεξῆς ἀνάληψις εἰμί ὡς ἐν συμπέρασμα ὁ αἴτιος , εἰμί δέ παρίημι ὁ τελικός , οὐδείς πρᾶγμα · ἐφεξῆς γάρ εὐθύς πρό ὅλος αὐτός απαριθμώ . p . 198a33 περι γένεσις γάρ μάλιστα οὗτος ὁ τρόπος ὁ αἴτιος σκοπέω , τίς μετά τίς γίγνομαι , καί τίς πρῶτος ποιέω ἢ τίς πάσχω . ἐπεί εἶπον ὅτι ὁ διά τίς ἐρωτάω εἰς ὁ τέσσαρες δεῖ αἰτία ἀνάγω , οὗτος ὁ λόγος ἀποδίδωμι · μάλιστα γάρ , φημί , οὗτος ὁ τρόπος περί ὁ γίγνομαι σκοπέω εἴωθα , ὅσπερ καί μάλα εἰμί φυσικός ἔργον , ὁ περί ὁ γίγνομαι ἔχω ὁ πραγματεία . περί οὗτος γοῦν πᾶς ὁ φυσικός μάλιστα ἀσχολέω , καί ὁ πλείων περί οὗτος καταβάλλω λόγος . περί οὗτος οὖν σκοπός , οὗτος ζητέω ὁ αἴτιος ὁ τέσσαρες , ὅς καί απαριθμώ πάλιν . τίς μετά τίς γίγνομαι ; ὅσπερ εἰμί ὁ εἶδος καί ὁ ὅς ἕνεκα . σκοπέω γάρ ὁ φυσικός τίς τίς ἕνεκα ἐργάζομαι ὁ φύσις , ἆρα ὁ ὁ ἄνθρωπος φύσις ποιέω ὁ σπέρμα διά ὁ ἄνθρωπος αὐτός ποιέω , ἵνα γίγνομαι ἐκ αὐτός ἄνθρωπος , ἢ ἔμπαλιν ὁ ἄνθρωπος ποιέω διά ὁ σπέρμα · καί ἀποδίδωμι , ὅτι ἕνεκα ὁ ἀνθρώπειος εἶδος , ὥστε διαμένω , ὁ σπέρμα ὁ φύσις ποιέω καί πᾶς ὁ ἐφεξῆς , τέλος πᾶς οὗτος ἔχω ὁ ἀνθρώπειος εἶδος ποιέω πᾶς γάρ εἰμί ἐφίημι ) · διά ὁ μή δύναμαι οὖν ὁ ἐνταῦθα ἀίδιος εἰμί , κατά ἀριθμός ὁ διαδοχή ὁ ἀίδιος μηχανάομαι . καί τίς πρῶτος ποιέω ; ὁ ποιητικός αἴτιος · ζητέω γάρ τίς εἰμί προσεχῶς ἕκαστος ὁ φυσικός κινέω . καί τίς πάσχω ; τουτέστι τίς εἰμί ὁ ὕλη ὁ ὑπό ὁ ποιητικός πάσχω καί ἀλλοιόω καί εἰς ὁ εἶδος ἄγω , πότερος ὁ σπέρμα ἢ ὁ κατακινυμενω ] μήνιον , καί τίς πρό οὗτος , οἷος ὅτι ὁ τέσσαρες στοιχεῖον , καί εἰμί εἰμί πρό ἐκεῖνος ὁ πάσχω καί κοινῶς πᾶς ὑπόκειμαι ἢ οὖον . | p . 198a35 δισσός δέ ὁ ἀρχή ὁ κινέω φυσικός , ὅς ὁ ἕτερος h 5v οὖον φυσικός . ἐπεί εἶπον ὅτι ζητέω περί γένεσις ὁ φυσικός ὥσπερ ὁ ἄλλος αἴτιος οὕτ·ως δέ καί ὁ ποιητικός ζητέω γάρ τίς ὁ πρῶτος ποιέω ) , ἐπεί μή περί πᾶς ποιητικός αἴτιος , ὁ φυσικός ζητέω , διά οὗτος φημί , ὅτι ὁ ἀρχή διττός εἰμί ὁ κινητής , καί ὁ μέν πάντῃ ἀκίνητος εἰμί ὁ δέ ἀρχή ἔχω ἐν ἑαυτοῦ κίνησις καί ἠρεμία , ὁ μέν πάντῃ ἀκίνητος ἀρχή οὖον φυσικός , ὁ δέ λοιπός φυσικός . ὥστε φυσικός εἄν εἰμί οὖον ὁ περί πᾶς ἀρχή διαλέγω , ἀλλά περί φυσικός μόνος ἀρχή . πῶς δέ , εἰμί φυσικός ἀμφότερος κινέω , οὐ εἰμί ἄμφω φυσικός ; ἀλλά οὖον οὗτος εἶπον ὅτι ὁ κινέω οὕτως κινέω ὡς ὁ φυσικός κινέω φύω , ἀλλά ὅτι ὁ κινέω ὑπό αὐτός φυσικός κινέω . οὐ ἀνάγκη δέ ὡς κινέω ὁ κινέω , οὗτος καί ὁ κινέω κινέω . ἀλλοιόω γοῦν ἐγώ ὁ ἥλιος αὐτός μή ἀλλοιόω , καί θερμαίνω ὁ κίνησις μή εἰμί θέρμανσις , καί ὁ μάστιξ μώλωψ ποιέω μή εἰμί μώλωψ . οὕτως οὖν οὐδείς ἀδύνατος φυσικός μέν κινέω μή εἰμί δέ φυσικός , τοιοῦτος δέ εἰμί ὅς τε ψυχή ὁ ἡμέτερος μηδείς μέν κίνησις κινέω κινέω δέ αὐτός ὁ ζῷον , καί ἔτι ὁ θέω · κινέω γάρ ἐγώ αὐτός μή κινέω . πᾶς δέ πρότερος φημί ὁ ὁ ἀπλανῆ κινέω · οὗτος γάρ “ πρῶτος ” καί ἐν ὁ Λ ὁ μετά ὁ φυσικός φημί . δυνατός δέ καί πρῶτος ἀκούω πᾶς ὁ κινέω ὁ οὐρανός · πρῶτος γάρ ὁ οὐράνιος ὁ κινέω κινέω ὁ ἐνταῦθα . οὐκοῦν ὁ κινέω ὁ οὐρανός πρῶτος ἄν εἰμί ὁ ἀκίνητος κινέω . p . 198b3 καί ὁ τίς εἰμί καί ὁ μορφή · τέλος γάρ καί ὅς ἕνεκα . εἶπον ὁ ἕτερος ὁ κινέω ὅς καί “ ἀκίνητος ” εἶπον , προστίθημι καί ὁ λοιπός ὁ ἔχω · ἀρχή κίνησις ἐν ἑαυτοῦ , ὅσπερ εἰμί ὁ φυσικός εἶδος . οὗτος γάρ εἰμί ὁ κινέω καί ἀλλοιόω καί εἰς γένεσις ἄγω ὁ ὕλη , κινέω δέ οὖον μόνος ὡς ποιητικός αἴτιος , ἀλλά καί ὡς τελικός · ὀρεκτός γάρ εἰμί , καί οὗτος τυγχάνω ὁ φύσις βούλομαι . εἴρω δέ ὅτι πολλάκις ὁ τρεῖς ἔρχομαι εἰς αὐτός · ὥστε ὁ εἶδος καί ὁ μορφή καί ὡς ποιητικός κινέω ὁ ὕλη ἐν ὁ πατήρ εἰμί , καί ὡς τελικός καί ὀρεκτός . καί ἐν ὁ λοιπός κίνησις ὁ κατά συμβαίνω οὗτος εἰμί ὁ κινέω , ὁ ἐν ἑαυτοῦ ἔχω ὁ ἀρχή ὁ κίνησις · αὐξάνω γάρ ἐπί τοσόσδε ὁ ἄνθρωπος διά ὁ εἶδος , καί ἀλλοιόω τοῖος . καί ὁ κατά τόπος ὁμοίως κίνησις διάφορος ἔχω ὁ ζῷον , οὖον διά ὁ ὕλη κοινός γάρ οὗτος ) ἀλλά διά ὁ εἶδος . p . 198b4 ὥστε ἐπεί καί ὁ φύσις ἕνεκα ὁ καί οὗτος οἶδα δεῖ , πάντως ἀποδοτέον ὁ διά τίς . ἐπεί ὁ φύσις , φημί , ὁ ἕνεκα ὅς εἰμί , ὡς δείκνυμι , ὁ δέ φυσικός ὁ φύσις οἶδα δεῖ , ἀνάγκη πᾶς περί ὁ φυσικός ἐρωτάω διά τίς ὅδε , εἰς αἴτιος ὁ εἴρω ἀποδίδωμι . εἰμί γάρ μή πᾶς ἕνεκα ὁ ποιέω ὁ φύσις , οὐ ἄν εἰμί ἀναγκαῖος ὁ περί ὁ αἰτία ὁ τέσσαρες λόγος , εἰς ὅς ἀνάγω δεῖ ὁ αἴτιος ὁ φυσικός · ἀρκέω γάρ καί ὁ ποιητικός μόνος καί ὁ ὑλικός οἶδα . πάλιν δέ απαριθμώ εἰς αἴτιος . ὅτι δέ ἐκ ὅδε ἀκάγκη ὅδε , ὁ ποιητικός · ἐκ ἄνθρωπος γάρ ἄνθρωπος . ἢ ἁπλόος ἢ ὡς ἐπί ὁ πολύς γίγνομαι ] , ἁπλόος μέν ἐκ ὅδε ὅδε ἐν ὁ ἀίδιος ὁ γάρ πρῶτος ὁ δύο ἐκ ἀνάγκη ἕπω ) , ὡς ἐπί ὁ πολύς δέ ἐν ὁ γενητός · ὡς ἐπί ὁ πολύς γάρ ἄνθρωπος ἐκ ἄνθρωπος . οὗτος δέ φημί διά ὁ τέρας . καί εἰμί μέλλω ὅδε εἰμί , σπείρω ὁ πρότασις ὁ συμπέρασμα . ὁ ὑλικός φημί αἴτιος · ὥσπερ γάρ , εἰμί μέλλω τοιόσδε συμπέρασμα γίγνομαι , δεῖ τοιόσδε πρότασις εἰμί , οὕτως εἰμί μέλλω ἄνθρωπος εἰμί ἢ ἵππος , ἀνάγκη τοιόσδε προυπαρχω ὕλη . καί ὅτι οὗτος εἰμί ὁ τίνω εἰμί . ὁ εἶδος φημί · ἐρωτάω γάρ διά τίς Σωκράτης λογικός , φημί ὅτι οὗτος εἶδος ἄνθρωπος καί ὅρος , ζῷον λογικός θνητός . εἴρω δέ πολλάκις ὅτι οὗτος ὁ τέλος συντρέχω . καί ὅτι δή ἀγαθός οὕτως , οἷος ὅτι ἀγαθός ὁ ἄνθρωπος ὁ χείρ χράω ὄργανον ὁ λόγος , ὁ δέ ἵππος τετράπους εἰμί . ἕκαστος οὖν , φημί , ὁ ἀγαθός ἀποδοτέον , οὖον κοινῶς οἷος ὅτι καλός ὁ εἰμί ἢ μή εἰμί , ἀλλά ὁ πρός ὁ ἕκαστος οὐσία χρήσιμος . ἐν μέν οὖν ὁ φυσικός ὁ τέσσαρες ζητητέος αἴτιος , ἐν δέ ὁ μάθημα , ὡς ἤδη εἴρω , μόνος ὁ εἰδικός . οὔτε γάρ ὕλη οὔτε ποιητικός οὔτε τελικός · γελοῖος γάρ ὁ λέγω , ὅτι ἀγαθός ὁ κύκλος ὁ τοιόσδε εἰμί , οἷος ὁ ἀπό ὁ κέντρον ἴσος ἔχω . οὗτος δέ διότι μηδέ ὑπόστασις εἰμί ἴδιος ὁ μάθημα , ἀλλά ἄλλος εἰμί ὁ ψυχή ἀποσυλάω . ἐν ἐκεῖνος οὖν ζητητέος ὁ αἴτιος οὗτος πᾶς , ὅς καί αὐτός ὑπάρχω φυσικός . p . 198b10 λεκτέος δή πρῶτος μέν διότι ὁ φύσις ὁ ἕνεκα ὁ αἴτιος , ἔπειτα περί ὁ ἀναγκαῖος , πῶς ἔχω ἐν ὁ φυσικός . εἶπον ἐν ὁ περί αὐτόματος καί ὁ τυγχάνω λόγος ὅτι ὁ φύσις ἕνεκα ὁ ποιέω , καί λαμβάνω οὗτος ὡς ὁμολογέω , νῦν αὐτός βούλομαι ἀποδείκνυμι . καί εἰμί ὁ πρόβλημα ὁ πρόκειμαι μέχρι συμπλήρωσις ὁ βιβλίον δύο , εἷς μέν ὅτι ὁ φύσις ἕνεκα ὁ ποιέω , δύο δέ πῶς εἰμί ἐν ὁ φυσικός ὁ ἀναγκαῖος , ἆρα ἐπεί ὁ πρότερος ὑπάρχω , ἀνάγκη καί ὁ δύο εἰμί , ἢ ἔμπαλιν ἐπεί ὁ δύο , ἀνάγκη καί ὁ πρότερος · οἷος πότερος ἐπεί ὁ ὕλη τοιόσδε εἰμί , ἀνάγκη καί ὁ Ι τοιόσδε εἶδος εἰμί , h 6r καί ἕπω ἐκ ἀνάγκη ὁ ὕλη ὁ εἶδος , ἢ ἐναντίος ἐπεί δεῖ τοιόσδε εἶδος εἰμί , ἐκ ἀνάγκη καί ὕλη δεῖ τοιόσδε εἰμί , εἰμί , καί διά ὁ εἶδος ἐκ ἀνάγκη καί ὁ ὕλη . ὁ μέν οὖν πρόβλημα οὗτος , πρῶτος δέ ἐξετάζω , ὅτι ὁ φύσις ἕνεκα ὁ ποιέω · καί ἵνα δείκνυμι ἀναγκαῖος εἰμί ὁ τοιοῦτος ζήτησις , πρότερος ἐπιχειρέω εἰς ὁ ἐναντίος καί ἀπορέω , μήποτε οὐδείς ὁ φύσις ἕνεκα ὁ ποιέω . κατασκευάζω δέ οὗτος παράδειγμα τις χράω . ὥσπερ γάρ , φημί , ὕω ὁ Ζεύς οὐ ἵνα ὁ ὅδε σῖτος αὐξάνω , οὐδέ ἵνα ὁ ἄλλος τις φθείρω ὁ ἐν ὁ ἅλως κεῖμαι , ἀλλά καταφέρω μέν ἐκ ἀνάγκη , διότι δεῖ ὁ ἀναφέρω ἀτμίς ὁ θέρος ψύχω ὁ χειμών , ψύχω δέ ὕδωρ γίγνομαι , ὕδωρ δέ γίγνομαι καταφέρω , καί οὗτος μέν ἐκ ἀνάγκη γίγνομαι , ὁ μέντοι αὐξάνω ὁ ὅδε σῖτος ἢ ὁ ἐν ὁ ἅλως φθείρω συμβαίνω γίγνομαι οὖον διά οὗτος ὁ ὑετός κατένειμι , τίς κωλύω καί ἐπί ὁ φύσις γίγνομαι γίγνομαι ὁ μόριον ὁ ζῷον ἕνεκα ὁ ὁ φύσις μή διά οὗτος ποιέω , οἷος ὁ μέν ἐμπρόσθιος ὀδούς ὀξύς πρός ὁ τέμνω ἐπιτήδειος , ὁ δέ γομφίος πλατύς πρός ὁ λεαίνω ὁ τροφή ἐπιτήδειος , οὗτος οὖον σκοπός τις γίγνομαι ὑπό ὁ φύσις , ἵνα ὁ ἔμπροσθεν τέμνω ἢ ὁ γομφίος λεαίνω , ἀλλά ὅπως · τυγχάνω διά ὁ ὁ ὕλη ἐπιτηδειότης οὗτος γίγνομαι , συμπίπτω δέ ὁ τοιοῦτος θέσις αὐτός καί οὕτως ἔχω ὡς εἄν εἰμί οὗτος ἕνεκα γίγνομαι , ὥστε ὁ μέν ἐμπρόσθιος ἐπιτήδειος εἰμί πρός ὁ τέμνω , ὁ δέ γομφίος πρός ὁ λεαίνω ; ὁμοίως καί ἐπί ὁ ἄλλος μέρος ὅσος ἕνεκα ὁ δοκέω γίγνομαι , οἶος πρός ὁ πέσσω καί μεταβάλλω ὁ τροφή ὁ ἧπαρ , καί ὁ νεῦρον πρός ὁ συνόχωκα , καί ὁ φλέψ πρός ὁ ὀχετεύω πανταχοῦ ὁ . αἷμα , ὥστε πᾶς ὁμότιμος τρέφω ὁ μόριον . καί ἐπί πᾶς ὡσαύτως . διό φημί , ὅσος γίγνομαι οὕτως ὥσπερ ἄν εἰμί καί ἕνεκα ὁ γίγνομαι , οὗτος σῴζω , ὁ δέ ἄλλος φθείρω ὅσος μή οὕτως γίγνομαι , οἷος ὁ τέρας . ὁ μέν οὖν ἀπορία ἐπί τοσοῦτος , δείκνυμι δέ αὐτός ὅτι ὁ φύσις ἕνεκα ὁ ποιέω πλείων ἐπιχείρημα . καί πρότερος γε δείκνυμι ἐν δύο σχῆμα , ὅτι οὗτος ὅσπερ αὐτός φημί , λέγω δή ὑετός καί ὁ ὁ ζῷον μέρος καί ὁ ὅμοιος , οὔτε ἀπό τυγχάνω εἰμί οὔτε ἀπό αὐτόματος · εἶτα διά ὑποθετικός συλλογισμός , ὅτι ἕνεκα ὅς οὗτος εἰμί · καί τρίτος ἐν τρίτος σχῆμα , ὅτι τις ὁ φύσις ἕνεκα ὅς εἰμί , ὅσπερ καί πρόκειμαι δείκνυμι . εἰμί οὖν ὁ πρῶτος συλλογισμός τοιοῦτος · ὑετός καί ὁ μέρος πᾶς ὁ ζῷον ἢ ἀεί ὡσαύτως ἔχω ἢ ὡς ἐπί ὁ πολύς , τύχη καί αὐτόματος ἤγουν ὁ ἀπό τυγχάνω καί αὐτόματος οὔτε ἀεί ὡσαύτως ἔχω οὔτε ὡς ἐπί ὁ πολύς δείκνυμι γάρ ὅτι ὁ ἐπί μικρός οὗτος εἰμί ) , ὑετός ἄρα καί πᾶς ὁ φύσις οὔτε ἀπό τυγχάνω εἰμί οὔτε ἀπό αὐτόματος . ὅτι δέ ὑετός καί πᾶς ὁ φύσις ἕνεκα ὅς εἰμί , δείκνυμι ὑποθετικός τε καί διαιρετικός συλλογισμός , ὁ ἀναίρεσις ὁ ἕτερος κατασκευάζω ὁ λοιπός · ὑετός γάρ καί ὁ φύσις πᾶς ἢ ἐκ σύμπτωμα τις εἰμί σύμπτωμα λέγω ὁ Τύχη καί ὁ αὐτόματος ) ἢ ἕνεκα ὁ , ἀλλά μήv οὐ ἐκ σύμπτωμα δείκνυμι γάρ διά ὁ πρότερος συλλογισμός ) , ἕνεκα ὁ ἄρα . ὅτι δέ καί ὁ φύσις ἕνεκα ὁ , ἐν τρίτος σχῆμα δείκνυμι οὕτως · ὑετός καί ὁ μέρος ὁ ζῷον καί πᾶς ὁ τοιοῦτος φύσις εἰμί , ὡς · ἄν αὐτός οὗτος φημί φημί γοῦν φύσις μέν εἰμί , ὁ μέντοι φύσις οὐ ἕνεκα ὁ ποιέω οὗτος . αὐτός γοῦν οὗτος εἰμί ὁ πρόκειμαι ἐγώ εἰς ζήτησις , εἰμί ὅσπερ ποιέω ὁ φύσις ἕνεκα ὁ ποιέω ) , ὑετός γοῦν καί ὁ μέρος ὁ ζῷον φύσις , ὑετός καί ὁ μέρος ὁ ζῷον ἕνεκα ὁ δείκνυμι γάρ οὗτος διά ὁ ὑποθετικός συλλογισμός ) , τις ἄρα ὁ φύσις ἕνεκα ὅς εἰμί . οὕτως μέν οὖν κατά ὁ πρῶτος ἐπιβολή διά τρεῖς συλλογισμός δείκνυμι ὅτι ὁ φύσις ἕνεκα ὁ ποιέω , κατά ἕτερος δέ πάλιν ἐπιβολή ὁ αὐτός οὗτος δείκνυμι οὕτως · λαμβάνω πρότερος δύο τις ἀξίωμα , πρῶτος μέν ὅτι ἐν ὅς εἰμί ὅς τίς εἰς ὅς περατόω ὁ κίνησις καί πρόειμι συνεχῶς εἰς ἐκεῖνος ἐκεῖνος ἐν οὗτος πᾶς ὁ πρό ὁ τέλος ὁ τέλος ἕνεκα πράσσω . οἷος ὁ οἰκοδομικός εἰμί τέλος ὁ ποιέω οἰκίον , καί πᾶς ὅσος πρό ὁ τέλος οὗτος πράσσω , ἕνεκα ὁ τέλος πράσσω , οἷος ὁ κολάπτω λίθος , καί ξύλον ὠνέομαι καί ξέω , καί κέραμος πλάσσω , καί πᾶς ὁ λοιπός . δύο ἀξίωμα ὅτι ὁ ὑπό τέχνη γίγνομαι , εἰμί ἀνά φύω γίγνομαι ὑπό φύσις , οὐδέ ἄν ἄλλως γίγνομαι . οἷος εἰμί ὁ φύσις δύναμαι ποιέω πλοῖον καταδύω ἐν ὁ ξύλον , οὕτως ἄν αὐτός συντίθημι καί σχηματίζω , ὡς νῦν ὑπό ὁ τέχνη γίγνομαι · οὖον γάρ εἰμί σοφός ἐπινοέω . πάλιν εἰμί ὁ ὑπό φύσις γίγνομαι δύναμαι καί ὑπό τέχνη γίγνομαι , οὕτως εἄν αὐτός ποιέω ὁ τέχνη ὡς νῦν ὑπό ὁ φύσις γίγνομαι · εἰμί γάρ μή οὕτως ἢ ὁ τέχνη ὁ φύσις ποιέω ὡς ὁ φύσις αὐτός ποιέω οἷος ἄνθρωπος εἰμί μή ὡς ἔχω ὑπό φύσις νῦν οὕτως ποιέω αὐτός ὁ τέχνη ) , καί ὁ φύσις ὁ τεχνητός ὡς νῦν ὑπό ὁ τέχνη γίγνομαι , οὐδέ ἄν ὅλως ὑφίστημι . ὁ μέν ἀξίωμα οὗτος , δείκνυμι δέ εἄν ] ἐκ οὗτος ὅτι ὁ φύσις ἕνεκα ὁ ποιέω οὕτως · εἰμί ὁ τεχνητός ὑπό φύσις γίγνομαι , οὕτως ἄν γίγνομαι ὡς νῦν γίγνομαι , ἐν δέ ὁ τεχνητός πᾶς ὁ πρό ὁ τέλος ὁ τέλος ἕνεκα γίγνομαι , καί εἰμί φύσις ἄρα γίγνομαι , πᾶς ἄν ὁ πρό ὁ τέλος ὁ τέλος ἕνεκα ὑπό ὁ φύσις γίγνομαι · καί πάλιν εἰμί ὁ φυσικός ὑπό τέχνη γίγνομαι , οὕτως ἄν γίγνομαι ὡς νῦν ὑπό φύσις γίγνομαι , ὁ τέχνη δέ πᾶς ὁ πρό ὁ τέλος ὁ τέλος νάκη ποιέω , καί ὁ φύσις ἄρα οὕτως ποιέω νῦν ὡς ἄν ὁ τέχνη ποιέω πᾶς ὁ πρό ὁ τέλος ὁ τέλος ἕνεκα ποιέω · πᾶς ἄρα ὁ φύσις ἕνεκα ὁ ποιέω . ὁ μέν οὖν Ἀριστοτέλης οὕτως , δοκέω δέ ἐγώ μή ὑγιής ἔχω οὗτος ὁ ἐπιχείρημα . πρῶτος μέν γάρ ὁ πρῶτος ὁ ἀξίωμα δοκέω μή καλῶς λαμβάνω , ὁ λέγω ἵημι ὅς τέλος τίς εἰμί , ἐν οὗτος πᾶς ὁ πρό ὁ τέλος ὁ τέλος ἕνεκα πράσσω . ποῖος γάρ τέλος ἐνταῦθα φημί ; εἰμί μέν γάρ ἀπλόος ὁ ἔσχατος πᾶς καί ὁ ἀποτελεύτησις , ψευδής | ὁ λόγος · καί h 6v αὐτός γάρ ἐν ὁ πρότερος εἶπον , ὅτι “ βούλομαι οὖον πᾶς εἰμί ὁ ἔσχατος τέλος , ἀλλά ὁ ἀγαθός ” , διό καί μέμφομαι ὁ Εὐριπίδης εἶπον ὁ ἔχω τελευτή ὅσπερ οὕνεκα γίγνομαι . οὖον γάρ δή ἐπεί εἷς τίς εἰμί καί συνεχής ὁ κατά ὁ ζωή κίνησις μέχρι ὁ θάνατος καί εἰμί οὗτος τέλος τίς καί ἔσχατος ὁ θάνατος , διά οὗτος πᾶς ὁ πρό ὁ θάνατος ὁ θάνατος ἕνεκα πράσσω · οὐδέ ἐπεί ὁ ναῦς φορτόω πάνυ ναυάγιον περιπίπτω , διά οὗτος φορτόω , ἵνα ναυάγιον περιπίπτω . καί ὁ τέρας δέ οὐ ἐπεί ἔσχατος τίς καί τέλος εἰμί ὁ παρά φύσις κίνησις , διά οὗτος πᾶς ὁ πρό ὁ τέλος ἕνεκα ὁ τέλος γίγνομαι οὗτος · οὖον γάρ ὁ παρά φύσις τέλος στοχάζομαι ὁ φύσις , οὐδέ σκοπός ἔχω ὁ τέρας ποιέω . καί ἐπί μυρίος ἄλλος οὕτως ἔχω . εἰμί δέ ὁ τέλος λέγω μή ἀπλόος ὁ ἔσχατος , ἀλλά ὁ ἀγαθός καί ὁ ὅς ἕνεκα , ὁ ζητέω αὐτόθεν ὡς ὁμολογέω λαμβάνω · ζητέω γάρ εἰμί ἐπί ὁ φύσις εἰμί τοιοῦτος τέλος , ὅσπερ ὅς ἕνεκα εἰμί καί αὐτός στοχάζομαι ὁ φύσις πᾶς ὁ πρό αὐτός ποιέω . μήποτε δέ καθόλου ἀληθεύω ὁ ἀξίωμα οὗτος ἐπί ὁ δύο σημαίνω , ὅσπερ καί κύριος εἰμί τέλος , οὐ ἐπί ὁ φύσις ἁρμόζω ὑπό ὁ Ἀριστοτέλης , ἀλλά ἐπί ὁ τέχνη γίγνομαι ἐν ὅς καί ἀληθεύω · εἰμί γάρ τις τέλος ἐν ὁ τεχνητός ὅς στοχάζομαι ὁ τέχνη , πᾶς ὁ πρό ὁ τέλος οὗτος ὁ τέλος ἕνεκα ποιέω ὁ τέχνη . οὗτος μέν οὖν οὕτως διαιτάω . ὁ δέ ἑξῆς οὐκέτι ἀληθής · οὖον γάρ ἐπειδή , εἰμί ὁ τεχνητός ὑπό φύσις γίγνομαι , οὕτως γίγνομαι ὑπό φύσις ὡς νῦν ὑπό ὁ τέχνη ; ἤδη ποῦ ἀνάγκη διά οὗτος ὁ τέχνη ἕνεκα ὁ ποιέω καί ὁ φύσις ἕνεκα ὁ ποιέω . καί γάρ εἰμί ὁ τέχνη ποιέω τέρας τίς , πάντως μέν πᾶς ὁ πρό ὁ τέλος ὁ τέλος ἕνεκα ποιέω , οὖον μήv ἤδη διά οὗτος , ἐπεί νῦν γίγνομαι τέρας ὑπό ὁ φύσις ὅς ἄν ποιέω ὁ τέχνη , ἕνεκα οὗτος πᾶς ὁ πρό οὗτος ποιέω ὁ φύσις · οὖον γάρ εἰμί σκοπός ὁ φύσις ὁ τέρας ποιέω . παρά φύσις γάρ ὁ τοιοῦτος καί ἁμάρτημα φύσις εἰμί , ὅθεν · οὐδέ ὅς ἕνεκα εἰμί , οὐδέ τέλος . οὐ ἄρα ἀνάγκη , εἰμί ὁ τέχνη ἕνεκα ὁ ποιέω , ὁ αὐτός καί ὑπό ὁ φύσις εἰμί φύω , ἕνεκα ὁ ἄν γε - νω . οὗτος μέν οὖν ἐπί τοσοῦτος , ἐφεξῆς δέ πάλιν φημί ὅτι εἰμί ὁ τέχνη μιμέομαι ὁ φύσις ἢ συνέριθος εἰμί καί βοηθός αὐτός μιμέομαι μέν γάρ ὁ φύσις οἷος ὁ ἀνδριαντοποιητιχή , συνέριθος δέ αὐτός εἰμί οἷος ὁ Ἰατρική · βούλομαι γάρ φέρω εἶπον ὁ φύσις ὁ περίσσωμα ἀποκρίνω καί μή δύναμαι , συνεργέω ὁ τέχνη κλυστήρ καί ὁ τοιοῦτος ) , εἰμί τοίνυν ὁ μίμημα καί ὁ συνέριθος ὁ φύσις ἕνεκα ὁ ποιέω , πολύς μᾶλλον ὁ πρῶτος καί ὁ παράδειγμα , λέγω δή ὁ φύσις , ἕνεκα ὁ ποιέω . μήποτε δέ δυνατός καί ἐνταῦθα ὁ αὐτός πάλιν εἶπον · οὐ εἰμί μιμέομαι ὁ τέρας ὁ τέχνη , εἶτα πᾶς ὁ πρό ὁ μίμημα ἕνεκα οὗτος ποιέω , ἤδη ποῦ καί ὁ φύσις σκοπός καί τέλος ἔχω ὁ τέρας ποιέω πᾶς ὁ πρό αὐτός ἕνεκα αὐτός ποιέω . εἰμί δέ ὅλως εἰμί ὑπό ὁ τέχνη γίγνομαι τίς , ὅσπερ ὁ φύσις ποιέω οὐ ὡς ὅς ἕνεκα ποιέω , τίς ἄτοπος καί ὁ ἰατρικός συνεργέω ὁ φύσις καί πρός οὗτος πᾶς πράσσω ὁ φύσις ὁ αὐτός μή ὡσαύτως ποιέω ; τελευταῖος δέ τίθημι ἐπιχείρημα ὁ μάλιστα ἐναργής δείκνυμι , ὅτι πᾶς ἕνεκα ὁ ποιέω ὁ φύσις . ὁράω γάρ , φημί , ἐπί τίνω ζῷον ὅτι πᾶς ἕνεκα ὁ ποιέω οὖς τέχνη οὔτε λογισμός ποιέω , ἀλλά μόνος ὁ φυσικός ὁρμή · ὁ γάρ εἰμί “ φύσις ζῷον αδίδακτος ” , ὡς καί Ἱπποκράτης δοκέω . ὁ γοῦν ἀράχνης ποιέω ὁ ἀράχνιον οὖον μάτην ἀλλά ἕνεκα ὁ , εἰς ἄγρα τε τροφή καί εἰς οἴκησις , καί πᾶς ὁ πρό οὗτος ἕνεκα οὗτος παραλαμβάνω . καί ὁ χελιδών δέ ὁ νεοσσιά οὖον μάτην δήπου ἐργάζομαι ἀλλά ἕνεκα ὁ , διόπερ ὅτι μάλιστα ἀσφαλῶς συνδέω ὁ κάρφος ὁ πηλός , καί σχῆμα πολυχώρητος καί ἰσχυρός ἐργάζομαι . καί ὁ μέλισσα ὡσαύτως θαυμαστός ὁ ὁ ἑξάγωνος σύνθεσις μηδείς μάτην ποιέω . ὁ δέ ἀλκυών πῶς οὖον θαυμάζω τις ὁ καλιά , ὅς ἥκιστος ἄν ὕδωρ λυμαίνομαι παρά αὐτός ὁ αἰγιαλός εἰμί ; ὁ αὐτός καί περί μύρμηξ καί ἄλλος πολύς λέγω ἔχω . καί τίς λέγω , φημί , ἐπί ζῷον , ὁπότε καί ἐπί ὁ φυτός ὁ φύσις πᾶς ἕνεκα ὁ ποιέω ; ὁ τε γάρ φύλλον , φημί , ἕνεκα ὁ σκεπάζω ποιέω ὁ καρπός , ὡς μήτε ὑπό ἄνεμος μήτε ὑπό καῦμα λυμαίνομαι , καί ὁ ῥίζα ἕνεκα ὁ τροφή ποιέω κάτω οὗτος φύω οὐ ἄνω ποιέω , ἵνα ὥσπερ ὑπό τιθήνη ὁ γῆ ὁ τροφή ἀρύω . εἰμί τοίνυν οὗτος φύσις γίγνομαι , οὐ ὡς τυγχάνω οὐδέ μάτην , ἀλλά ἕνεκα ὁ γίγνομαι , εὔλογος ὁ καί ἐπί πᾶς φύσις ὁ αὐτός οὗτος εἰμί . ἕνεκα ὁ ἄρα ὁ φύσις ποιέω , καί οὐ ὅσπερ τυγχάνω . p . 198b12 εἰς γάρ οὗτος ὁ αἴτιος ἀνάγω πᾶς , ὅτι ἐπεί ὁ θερμός τοονδ́ς φύω ὁ ψυχρός . δεύτερος , φημί , πρόβλημα πρόκειμαι ἐγώ , πῶς ἔχω ὁ ἀναγκαῖος ἐν ὁ φυσικός , πότερος ὁ ὕλη ὁ εἶδος ἐκ ἀνάγκη ἕπω ἢ ἔμπαλιν . καί εἰς ὁ ὕλη ἀνάγω , οὐ εἰς ὁ εἶδος . εἶπον γάρ ὅτι εἰς οὗτος ἀνάγω ὁ αἴτιος , ποῖος οὗτος ἐπάγω ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός καί ὁ τοιοῦτος , ὅσπερ εἰμί ὑλικός αἴτιος · ἐπεί γάρ φημί ὁ θερμός τοονδ́ς · καί ὁ ψυχρός τοιόσδε , διά οὗτος ὅδε γίγνομαι , ἢ ὅτι ἐκ ὅδε ὁ ἄτομος συνίστημι . καί ἕκαστος ἁπλόος ὅς ὑποτίθημι ὕλη , οὗτος ὁ αἴτιος ὁ γίγνομαι ἀνατίθημι . p . 198b14 καί γάρ ἐάν ἄλλος αἴτιος εἶπον , ὅσος ἅπτω χαίρω ἐάω . | Iva μή τις εἶπον , ὅτι ’ καί μήv Ἀναξαγόρας μέν νόος ὑποτίθημι αἴτιος ὁ γίγνομαι , νεῖκος δέ καί φίλιος Ἐμπεδοκλῆς , καί οὐ ἁπλόος ὁ ὑλικός αἴτιος ὁ πᾶς ἀποδίδωμι , διά οὗτος φημί , ὅτι εἰμί καί αἴτιος ποιητικός τις ὑποτίθημι , ἀλλά ὅσος ἅπτω οὗτος μιμνήσκω μόνος , ἐν ὁ γένεσις ὁ κατά μέρος οὐκέτι οὗτος αἰτιάομαι , ἀλλά εἰς ὁ παρά ἑαυτοῦ ὕλη ἕκαστος καταφέρω , ὁ μέν ὁ ὁμοιομέρεια αἰτιάομαι ὁ δέ ψυχρός καί θερμός . οὗτος δέ καί πρό Ἀριστοτέλης ὁ Πλάτος ἐγκαλέω ὁ Ἀναξαγόρας , ὅτι ὥσπερ ἐξυπνίζω ὁ ἄλλος καθεύδω φυσιόλογος καί νόος ὁ ὁ κόσμος γένεσις αἰτιάομαι , ἐν ὁ ποιέω ὁ πρᾶγμα ὥσπερ ἐπιλανθάνομαι ὁ νόος ὁ ὁμοιομέρεια αἰτιάομαι , ὅσπερ ὕλη αὐτός λόγος ἐπέχω . p . 198b16 ἔχις δέ ἀπορία τίς κωλύω ὁ φύσις . ἐκτίθημι ὁ πρόβλημα , ἀπορέω ἐντεῦθεν εἰς ὁ πρότερος , μήποτε οὐ ἕνεκα ὁ ποιέω ὁ φύσις . ἀλλά ὥσπερ ὕω ὁ Ζεύς οὐ ἵνα σῖτος αὐξάνω , ἀλλά ἐκ ἀνάγκη . τίς οὖν φημί κατά συμβαίνω αὐξάνω ὁ σῖτος , καί οὐ ἕνεκα ὁ ὁ ὑετός ἀλλά ἐκ ἀνάγκη , ὅτι δεῖ ἁπλόος ψύχω ὁ ἀνάγω ; καί εἰμί ὅλως γίγνομαι τίς κατά συμβαίνω ὑπό ὁ πρόνοια ἢ ὅλως βλάπτω τίς ὑπό ὁ πρόνοια , ἄξιος ζητέω . φημί οὖν πρόνοια διοικέω ὁ πᾶς μηδείς κατά Τύχη μηδέ ὡς τυγχάνω γίγνομαι , ἀλλά πᾶς ἀγαθός τις ἕνεκα , μηδέ μήv ὁ πρόνοια ποιέω τίς κατά συμβεβηκός . εἰμί οὖν καί ἐν ὁ ὑετός ὁ κοσμικός ἀγαθός · διά γάρ ὁ κίνησις · καί γάρ ὁ διαρκής ὁ διαμονή ἔχω , οὗτος κινέω κατά κύκλος λέγω δή ὁ οὐράνιος . ἵνα οὖν καί ὁ στοιχεῖον διαμένω , ὁ κατά κύκλος κινέω κίνησις , καί διά οὗτος ἐκ γῆ ὕδωρ , καί ἐκ ὕδωρ ἀήρ , καί ἐκ οὗτος πῦρ , καί πάλιν ἀήρ καί ὕδωρ καί γῆ , καί εἰς ὁ αὐτός ὁ ἀνάκαμψις ἐκ ὅς καί ἄρχω , ὅσπερ κυκλικός εἰμί κίνησις , ὁ ἐκ ὁ αὐτός εἰς ὁ αὐτός ἀποκαθίστημι . εἰμί δέ καί ὁ μερικός ἀγαθός κατανοέω · διά γάρ ὁ ἕκαστος ἄξιος ὁ ἔξωθεν τοῖος ἢ τοῖος ὑπό ὁ πρόνοια διατίθημι . ὥστε ὁ μέν πρόνοια κατά ἑαυτοῦ πᾶς εὐεργετέω , συμβαίνω δέ διά ὁ ἡμέτερος ἄξιος τοῖος ἢ τοῖος ἐγώ πάσχω · ὁ οὖν κατά συμβαίνω ἐν ὁ πάσχω , οὐ ἐν ὁ ποιέω . καί οὗτος οὐ ἀδύνατος , ὁ μέν ποιέω κατά ἑαυτοῦ ποιέω ὁ δέ πάσχω μηκέτι κατά ἑαυτοῦ πάσχω , ἀλλά εἰμί ὅτε καί κατά συμβεβηκός . οἷος εἰμί Πλάτων ἐξηγέομαι λόγος ὠφέλιμος ἐπί γε ἐκκλησία , καί οὗτος προτίθημι πᾶς ὁ ἀκροάζομαι ὠφελέω , πάρειμι τις ἐπί τις χρεία ἄλλος εἰσέρχομαι , μή οὗτος ὁ σκοπός προτίθημι ἀλλά κατά Τύχη , καί ἀκροάομαι ὠφελέω . ὁ τοιοῦτος κατά συμβαίνω ὠφελέω , ὁ Πλάτων κατά ἑαυτοῦ ὠφελέω · ὁ μέν γάρ οὐ ἀπό σκοπός ὠφελέω ἀλλά κατά Τύχη , Πλάτος δέ ἀπό σκοπός ὠφελέω · οὗτος γάρ προθέω , πᾶς ὅσος ποτέ ἄν ἀκροάομαι βούλομαι ὠφελέω . οὕτως οὖν καί ὁ ἥλιος ἀνατέλλω ἐπί ὁ πᾶς φωτίζω , εἰμί τις μή ἐπί ὁ φωτίζω ἀλλά διά ἕτερος χρεία εἰς ἀγορά ἐμβάλλω , κατά συμβαίνω φωτίζω , ὁ ἥλιος κατά ἑαυτοῦ φωτίζω . οὕτως οὖν οὐδέ θαυμαστός , καί ὁ πρόνοια ἁπλόος τις εἰμί καί πᾶς . κατά ἑαυτοῦ εὐεργετέω βούλομαι ἀλλά οὖον κατά συμβεβηκός , κατά συμβαίνω φθείρω ὁ σῖτος ἢ αὐξάνω · οὖον γάρ οὗτος προθέω ἀπλόος αὐξάνω ὁ σῖτος ἢ φθείρω ὁ ἐν ὁ ἅλως , ἀλλά διά ὁ ἄξιος ὁ εὐεργετέω κατά συμβαίνω οὗτος γίγνομαι . p . 198b29 ὅπου μέν οὖν ἅπας συμβαίνω , ὥσπερ κἀν εἰμί ἕνεκα ὁ γίγνομαι , οὗτος μέν σῴζω ἀπό αὐτόματος συνίστημι ἐπιτηδείως . ὁ φύσις , φημί , μηδείς ἕνεκα ὁ ποιέω ἀλλά ὄψ τυγχάνω , κίνησις ἔνθα μέν συμβαίνω οὕτως γίγνομαι τίς ὑπό αὐτός , ὥσπερ εἄν εἰμί ἐξεπίτηδες ἕνεκα οὗτος αὐτός ποιέω , ἵνα πᾶς ὁ πρός ὁ σωτηρία ἔχω σῴζω , οὗτος καί σῴζω , φημί , ἐκ αὐτόματος ἐπιτήδειος πρός σωτηρία γίγνομαι . ὅσος δέ μή οὕτως συμβαίνω γίγνομαι , οὗτος ἀπόλλυμι , οἷος εἰμί ὁ τέρας . p . 198b31 καθά Ἐμπεδοκλῆς λέγω ὁ βουγενής ἀνδρόπρῳρος . ὁ Ἐμπεδοκλῆς ἐν ὁ σφαῖρος πᾶς λέγω ὁ εἶδος μείγνυμι ἐν ὁ πρῶτος διάκρισις ὁ σφαῖρος καί ὁ ἀρχή ὁ κοσμοποιία , πρίν τέλειος ὁ εἶδος διακρίνω ἀπό ἀλλήλων , γίγνομαι τις λέγω σύμμικτος ζῷον , οἶος καί ὁ μῦθος ὁ Κένταυρος ὑποτίθημι , ὁ μέν ἄλλος ἵππος ἔχω , ὁ ἔμπροσθεν δέ , λέγω δή ὁ περί ὁ κεφαλή , ἄνθρωπος · οὗτος καί ὁ Ἐμπεδοκλῆς , πρίν ὁ νεῖκος τέλειος ἀπό ἀλλήλων διακρίνω ὁ εἶδος , λέγω γίγνομαι σύμμικτος τις ζῷον , ἐν ὅς | καί ὁ βουγενής ἀνδρόπρῳρος . ἀνδρόπρῳρος δέ φημί , τουτέστι ὁ ἔμπροσθεν , λέγω δή ὁ πρός ὁ κεφαλή , ἀνήρ ἔχω πρῷρα γάρ ὁ ἐμπρόσθιος ὁ πλοῖον μέρος ) , ὁ δέ λοιπάς βοῦς , ὡς δή μή μόνος ὁ στοιχεῖον ἐν ἀλλήλων μίγνυμι ἐν ὁ σφαῖρος , ἀλλά καί ὁ μόριον ὁ ζῷον . διακρίνω οὖν πᾶς , φέρω ὁ διακρίνω ὡς τυγχάνω , καί πολλάκις βοῦς κεφαλή συναιρέω στῆθος ἀνδρεῖος ἢ καί ὁ ἄλλος μόριον , καί ἐπί πᾶς ὡς ἄν τυγχάνω . ὅσος οὖν , φημί , ὁ μόριον οὕτως συνέρχομαι , ὡς · ἄν εἰμί ἕνεκα οὗτος συνέρχομαι οἷος ὁ νῦν ὁ ἄνθρωπος μόριον συμπαθώ ἀλλήλων , ὁμοίως καί ὁ ἕκαστος ὁ ζῷον ) , καί διά ὁ συνεισάγω εἰς ὁ σωτηρία ἀλλήλων , σῴζω ὁ σύγκριμα , ὅσος δέ οὕτως συνέρχομαι ὡς μηδέ συμβάλλω ἀλλήλων εἰς σωτηρία , οὗτος φθείρω , οἷος ὁ βουγενής ἀνδρόπρωρον , διά ὁ μηδείς ἀλλήλων ὁ τοιοῦτος εἰς σωτηρία συνεισάγω · ὥσπερ οὖν οὗτος λέγω οὐ ἕνεκα μέν ὁ ὁ μόριον ὁ ζῷον · οὗτος διατάσσω , οὗτος μέντοι συμβαίνω αὐτός ἔχω κατά Τύχη συνέρχομαι ὡς εἄν εἰμί ἕνεκα οὗτος γίγνομαι , οὕτως , φημί , καί ὁ λέγω μή ποιέω ὁ φύσις ἕνεκα ὁ , ὅτι ὅσος μέν οὕτως ποιέω ὡς ἄν εἰμί ἕνεκα ὁ ποιέω , οὗτος σῴζω , ὅσος δέ μή , οὗτος φθείρω , ὥσπερ φημί Ἐμπεδοκλῆς ὁ βουγενής ἀνδρόπρῳρος · οὗτος γάρ διά ὁ μή οὕτως γίγνομαι ὡς ἄν εἰμί ἕνεκα τις ἀγαθός γίγνομαι , διά οὗτος οὐδέ σῴζω . ὁ οὖν τέρας παράδειγμα ὑπό Ἐμπεδοκλῆς λέγω λαμβάνω , ὅτι ἐκεῖνος ὁ τερατώδης γίγνομαι ἐν ὁ κατά ἀρχή σύστασις οὖον φημί σῴζω . p . 198b34 οὗτος μέν γάρ καί πᾶς ὁ φύσις ἢ ἀεί οὕτως γίγνομαι ἢ ὡς ἐπί ὁ πολύς . ὁ πρῶτος συλλογισμός , ὅτι ὑετός καί ὀδούς καί καθόλου ὁ μέρος ὁ ζῷον ἢ ἀεί ὡσαύτως ἔχω ἢ ὡς ἐπί ὁ πολύς , ὁ ἀπό τυγχάνω καί αὐτόματος οὔτε ἀεί ὡσαύτως ἔχω οὔτε ὡς ἐπί ὁ πολύς , οὗτος ἄρα οὐ ἀπό ταυτοματου . p . 199a3 εἰμί οὖν ἢ ἀπό σύμπτωμα δοκέω ἢ ἕνεκα ὁ εἰμί . ὁ δύο συλλογισμός ὑποθετικός κατά διαίρεσις · ὑετός γάρ καί ὁ μέρος ὁ ζῷον ὁ ἀπό σύμπτωμα ἢ ἕνεκα ὁ , ἀλλά μήv οὐ ἀπό σύμπτωμα δείκνυμι γάρ ) , ἕνεκα ὁ ἄρα . σύμπτωμα δέ φημί ὁ ἐπισυμβαίνω εἴτε ἐκ αὐτόματος εἴτε ἀπό τυγχάνω , ὥστε κοινῶς ἐπί τυγχάνω καί ὁ αὐτόματος σύμπτωμα . p . α5 αλλά μήv φύσις γε εἰμί ὁ τοιοῦτος πᾶς , ὡς ἄν αὐτός φημί . ὁ τρίτος ἐν τρίτος σχῆμα · οὗτος πᾶς φύσις , οὗτος πᾶς ἕνεκα ὁ , τις ἄρα ὁ φύσις ἕνεκα ὁ . p . 199a8 ἔτι ἐν ὅσος τέλος τίς εἰμί , ἕνεκα οὗτος πράσσω ὁ πρότερος καί ὁ ἐφεξῆς . Δεύτερος ἐπιχείρημα , προλαμβάνω δέ ὁ εἴρω ἀξίωμα . ἐν Δαναός φημί , ὁ γίγνομαι τέλος εἰμί εἰς ὅς περατόω ὁ κίνητις καί πρόειμι συνεχῶς τελευτάω , ἐν οὗτος ἅπας ὁ πρό ὁ τέλος ὁ τέλος ἕνεκα πράσσω . p . 199 a 9 οὐκοῦν ὡς πράσσω , οὕτως φύω , καί ὡς φύω . , οὕτως πράσσω . ὁ δύο ἀξίωμα , ὅτι ὁ τεχνητός εἰμί ὑπό φύσις γίγνομαι , οὕτως εἄν φύω ὥσπερ καί πράσσω ὑπό ὁ τέχνη . καί ἔμπαλιν ὁ ὑπό φύσις γίγνομαι εἰμί ἐάν ὑπό ὁ τέχνη γίγνομαι , οὕτως εἄν πράσσω , ὥσπερ εἰμί φύω ὑπό ὁ φύσις γίγνομαι · εἰμί γάρ μή οὕτως γίγνομαι , οὐδέ ἄν σῴζω . ὁ δέ εἄν μή τίς ἐμποδίζω προστίθημι διά ὁ ἢ ἐκ ὁ ὕλη ἢ ἐκ ὁ ἔξωθεν σύμπτωμα γίγνομαι ἁμαρτία καί ὁ φυσικός καί ὁ τεχνητός . εἰμί οὖν ἐπαλλάσσω ὁ τέχνη καί ὁ φύσις , ὁ δέ τέχνη ἕνεκα ὁ πᾶς ποιέω , καί ὁ φύσις ἄρα , εἰμί γε ὁ τεχνητός ποιέω , οὕτως ἄν ποιέω . καί πάλιν εἰμί ὁ · τέχνη ὁ φυσικός ποιέω , ἕνεκα ὁ δηλονότι πᾶς ποιέω . καθόλου γάρ ὁ τέχνη πᾶς ἕνεκα ὁ ποιέω . ἐπεί οὖν νῦν ὁ φύσις οὗτος ποιέω ὡς εἄν ὁ τέχνη αὐτός ποιέω , καί αὐτός δηλονότι ἕνεκα ὁ πᾶς ποιέω . ἕνεκα ἄρα θατέρου ἕτερος . τουτέστιν ἕνεκα ὁ τέλος ὁ πρό ὁ τέλος · οὗτος γάρ ὁ τέχνη πᾶς ἐργάζομαι . p . α15 ὅλος δέ ὁ τέχνη ὁ μέν ἐπιτελέω ὅς φύσις ἀδυνατέω ἀπεργάζομαι , ὅδε μιμέομαι . ἕτερος ἐπιχείρημα . ὑγίεια μέν γάρ καί διαχώρησις καί σάρκωσις Ἰατρική , ὁ φύσις ἐξασθενέω οὗτος ἐργάζομαι , . δέ ὁ φύσις ὁ πλαστικός καί γραφικός · εἰμί τοίνυν ὁ συνέριθος ὁ φύσις καί ὁ οὗτος ἀπεικόνισμα πᾶς ἕνεκα ὁ ποιέω , πολύς γε δήπου ὁ ἀρχέτυπος . p . 199a20 μάλιστα δέ φανερός ἐπί ὁ ζῷον ὁ ἄλλος · | πρόειμι ἐπί ὁ δραστικός προβαίνω ἐπιχείρημα · · τίς γάρ λέγω , φημί , ἐπί ὁ λογικός ζῷον ὁ κατά τέχνη ποιέω , καί διά οὗτος καί ὁ φύσις φημί ἕνεκα ὁ ποιέω ; ἐπί γοῦν ὁ ἄλλος ζῷον φαίνω προφανῶς ὁ φύσις πᾶς ἕνεκα ὁ ποιέω . καί τεκμήριον ὁ ἀράχνης ὁ χελιδών καί ὁ ὅμοιος , ὅσπερ ἐκ φύσις καί οὖον λογισμός ἐργάζομαι , ὅμως οὐδείς μάτην ποιέω , διό καί ἀπορέω τις μήποτε οὐδέ φύσις οὗτος ἐργάζομαι , ἀλλά λογισμός τις . καί τίς λέγω , φημί , ἐπί ζῷον , ὁπότε καί ἐπί φυτός ὁράω ὁ φύσις πᾶς ἕνεκα ὁ ποιέω ; ὁ μέν γάρ ῥίζα κάτω ποιέω ὁ τροφή ἕνεκα πρός ὁ τιθήνη ὁ στόμα προσαρμόζω , φύλλον δέ εἰς σκέπη ὁ καρπός καί σωτηρία . πῶς οὖν οὐ ἐκ πᾶς οὗτος δῆλος ὅτι πᾶς ἕνεκα ὁ ὑπό ὁ φύσις γίγνομαι ; κατά μικρός δέ οὗτος πρόειμι . πρῶτος γάρ ἐπί ἄνθρωπος γυμνάζω ὁ λόγος , εἶτα μετέρχομαι ἐπί ὁ ἄλογος ζῷον , ἐντεῦθεν ὁδός προβαίνω ἐπί ὁ φυτός . p . 199 a 30 καί ἐπεί ὁ φύσις διττός , ἠμὲν ὡς ὕλη ὁ δέ ὡς μορφή . ἐπεί δείκνυμι ὅτι ὁ φύσις ἕνεκα ὁ πᾶς ποιέω , βούλομαι νῦν δείκνυμι τίς ἕνεκα ποιέω πᾶς καί τίς εἰμί ὅς στοχάζομαι , καί φημί ὅτι ὁ φυσικός εἶδος , ὅσπερ καί αὐτός φύσις εἰμί . εἴρω δέ ὅτι ὁ ποιέω ὁ εἶδος ὁ τέλος εἰς αὐτός ἔρχομαι πολλάκις . ὥστε ὁ ποιέω φύσις καί ἕνεκα ὁ πᾶς ποιέω ἕνεκα ὁ φύσις ποιέω ὁ ὡς εἶδος εἰμί , οὖον ὁ κατά ὁ ὕλη · ἐπεί γάρ δισσός εἶπον ἐν ὁ ἔμπροσθεν ὁ φύσις καί γάρ καί ὁ εἶδος καί ὁ ὕλη φύσις ) , ἐπισημειόομαι νῦν περί Ποίας φύσις εἰμί αὐτός ὁ λόγος , ὅτι οὖον ὁ κατά ὁ ὕλη , ἀλλά ὁ εἶδος καί ὁ μορφή . p . 199a33 ἁμαρτία δέ γίγνομαι καί ἐν ὁ κατά τέχνη · γράφω γάρ οὐ ὀρθῶς ὁ γραμματικός , καί ποτίζω ὁ ἰατρός οὐ ὀρθῶς ὁ φάρμακον . δείκνυμι ὅτι ὁ φύσις πᾶς ἕνεκα ὁ ποιέω , ἐκ τε ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς εἰμί ὁ φύσις καί ἐκ ὁ ὁ μίμημα ὁ φύσις πᾶς ἕνεκα ὁ ποιέω καί ἐκ ὁ λοιπός , νῦν ὁ ἀπορία ὁ φέρω εἰς ὁ πρόκειμαι θεώρημα ἐπιλύω βούλομαι . ἀπορέω γάρ ὅτι εἰμί ἕνεκα ὁ ὁ φύσις πᾶς ποιέω , διά τίς πολλάκις ἀποτυγχάνω καί οὐ ἀεί κατορθόω ; φημί οὖν πρός οὗτος , ὅτι οὖον διά ὁ ἁμαρτάνω ὁ φύσις , διά οὗτος δεῖ νομίζω ὅτι ὡς τυγχάνω ποιέω καί οὐ ἕνεκα ὁ πᾶς ποιέω , ὁπότε καί ὁ τέχνη , ὅστις προφανῶς πᾶς ἕνεκα ὁ ποιέω , ἁμαρτάνω πολλάκις διά ὁ ἀνεπιτηδειότης ὁ ὑπόκειμαι ὕλη . καί γάρ ὁ γραφεύς σκοπός ἔχω ὁ καλῶς γράφω . διά ὁ χάρτης πολλάκις μανός εἰμί , ἢ διά πλεονεξία ἢ ἀνεπιτηδειότης ὁ μέλας ἁμαρτάνω ὁ σκοπός . ὁμοίως καί ὁ ζωγράφος ὁ αὐτός ἄν πάσχω , ὁ διά ὁ ὁ χρῶμα ἢ διά ὁ ὁ σινδών ἐν ὅς γράφω ἀνεπιτηδειότης . καί ὁ ἰατρός δέ ὠφελέω μέν ἐθέλω καί ἀγαθός τις ἕνεκα δίδωμι ὁ καθάρσιος , ἀποτυγχάνω δέ εἰμί ὅτε ἢ διά ὁ ὁ ὑπόκειμαι σῶμα ἰδιότης , ὅς ὁράω μή οἷος τε εἰμί , ἢ κατά Τύχη . ὁ περιέχω δύσκρατος γίγνομαι · ἀλλά ὅμως ἐκεῖνος ἀγαθός τις ἕνεκα δίδωμι . οὕτως ἄρα καί εἰμί ὁ φύσις εἰμί ὅτε ὁ σκοπός διαμαρτάνω , οὖον διά οὗτος ἐξαιρετέος αὐτός ὁ ἕνεκα ὁ , ἀλλά ἐπεί ὡς ἐπί ὁ πολύς τυγχάνω ὁ σκοπός καί ὡς σπάνιος εἰμί αὐτός ὁ ἁμάρτημα , διά οὗτος πιστευτέον αὐτός ἕνεκα ὁ ποιέω . ἄλογος γάρ καί ὁ τέχνη ἁμαρτάνω ὥσπερ καί ὁ φύσις , ὁ μέν μή ἀφαιρέω ὁ ἕνεκα ὁ διά ὁ ἁμαρτία ὁ δέ φύσις ἀφαιρέω , ἀλλά ἢ ἀμφότερος ἀφαιρετέος ἢ μηδείς · εἰμί οὖν ὁ τέχνη οὐ ἀφαιρέω ὁ ἕνεκα ὁ , οὐδέ ὁ φύσις ἄρα . ἐπεί δέ ὁ ἀφαιρέω ὁ φύσις ὁ ἕνεκα ὁ χράομαι ὁ παράδειγμα ὁ κατά ὁ Ἐμπεδοκλῆς , ἔνθα λέγω ἐκεῖνος ἐν ὁ ἐκ ἀρχή σύστασις “ ὁ βουγενής ἀνδρόπρωρον ” γίγνομαι , καί ἐκ αὐτός οὗτος λέγω ὁ λόγος . οὗτος γάρ , φημί , πᾶς ἕνεκα ὁ ποιέω ὁ φύσις , ὥστε καί ὅταν ὁ σκοπός διαμαρτάνω , οὖον μακρός ποῦ ὁ σκοπός ἑαυτοῦ ἐκπίπτω , ἀλλά ὡς οἷος τε εἰμί σύνεγγυς . οὐδέποτε γοῦν ἐκ ἄνθρωπος πλάτανος γίγνομαι ἢ λίθος ὁ συκέα , ἀλλά ἀεί ἄνθρωπος ἐκ ἄνθρωπος · 50 εἰμί δέ ποτός ὁ σκοπός ἀποτυγχάνω ὁ ποιέω ἄνθρωπος διά ὁ ἀνεπιτηδειότης ὁ ὕλη , ζῷον γοῦν ποιέω καί οὖον φυτός , ὡς εἶπον , ἢ λίθος , καί εἰμί μή ζῷον δύναμαι ποιέω , ὁ σύνεγγυς γοῦν ποιέω , σάρξ . καί ὁ συκέα πάλιν συκέα ποιέω , εἰμί δέ ἀποτυγχάνω , ἐρινεός , οὖον δρῦς οὐδέ πεύκη . ὅς ὁ ἐλαία πάλιν ἐλαία , εἰμί δέ ἀποτυγχάνω , κότινος , οὐ ὄχνη οὐδέ λεύκη . πανταχοῦ ἄρα ὁ φύσις πρόδηλος εἰμί μή ὡς τυγχάνω ἐργάζομαι , ἀλλά πρός τίς τέλος σκόπιμος , ὅς ἐάν ἀποτυγχάνω ἀγαπάω γοῦν ὁ σύνεγγυς τυγχάνω , ὥσπερ , φημί , εἰμί καί συγχωρέω ὁ εμπεδοκαλεω μῦθος , ὅτι γίγνομαι ζῷον τις κατά ὁ ἐκ ἀρχή σύστασις βουγενής καί ἀνδρόπρῳρος , ὁ λόγος δήπου οὗτος γίγνομαι ὅς καί νῦν ὁ τέρας , ὁ ὑλικός αὐτός ἀρχή λέγω δή ὁ σπέρμα διαφθείρω , καί οὕτως οἶδα ἐκεῖνος ὁ φύσις ἕνεκα ὁ ποιέω · ὥστε καί ὁ ἁμαρτία αὐτός , ὡς ἤδη εἶπον , οὖον πόρρω ὁ σκοπός πίπτω φημί . οὖον γάρ εἶπον βουγενής ἐλαιόπρῳρος γίγνομαι , ἀλλά βουγενής ἀνδρόπρῳρος · οὕτως οἶδα καί αὐτός ὁ φύσις σκο - πως τις ὁρίζω ἔχω , οἷος ἢ ἄνθρωπος ἢ βοῦς ποιέω , καί οὗτος ἀποτυγχάνω ὁ σύνεγγυς ἀγαπάω , λέγω δή ὁ ζῷον ἁπλόος ποιέω . ἔπειτα καί πρός αὐτός ὁ δόξα ἐνίστημι · τίς γάρ δήποτε , φημί , ἐν ὁ ἐκ ἀρχή σύστασις μή ὥσπερ βουγενής ἀνδρόπρωρον γίγνομαι ἐπί ζῷον , οὕτως καί ἐπί ὁ φυτός ἀμπελογενής ἐλαιόπρῳρος ; καίτοι , φημί , εὔλογος εἰμί ἐπί ὁ φυτός οὗτος γίγνομαι μᾶλλον ἢ ἐπί ὁ ζῷον . κακός γάρ ἐν ὁ φυτός ὁ ἕνεκα ὁ ἢ ἐν ὁ ζῷον , διότι καί διαρθρόω μᾶλλον ὁ εἶδος ἐν ὁ ζῷον , ἐσθίω δέ ἐν ὅς κακός ὁ ἕνεκα ὁ διαφαίνω , ἐν οὗτος μάλιστα ὁ παρεκτροπή γίγνομαι · οὖον γίγνομαι δέ ἐν ὁ φυτός οὐδέ γάρ φαίνω οὗτος λέγω ) , οὐδέ ἐν ὁ ζῷον ἄρα . ὥστε ὁ ἐκ οὗτος ὁ ἕνεκα ὁ ὁ φύσις ἀφαιρέω , ἑαυτοῦ ἐλέγχω μᾶλλον οἶδα ἢ ὁ φύσις . εἶτα καί ἄλλος ἐπιχείρημα ὁ αὐτός κατασκευάζω · εἰμί γάρ μή ἕνεκα ὁ πᾶς ποιέω ὁ φύσις , διά τίς μή εὐθύς ποιέω ἄνθρωπος , ἀλλά πρῶτος σπέρμα εἶτα σάρξ εἶτα ἄλλος καί ἄλλος ἐφεξῆς , μέχρι ἄν ὁ σκόπιμος τέλος τυγχάνω ; διά τίς γάρ μή πρότερος ἔμβρυον , εἶτα σπέρμα ; ὁ γάρ τάξις ὁ ἕνεκα ὁ . ὥστε εἰμί ἐν τάξις ἄλλος πρό ἄλλος παραλαμβάνω καί οὐδέποτε ὁ τάξις μεθίστημι πρίν ἄν φθείρω ὁ γίγνομαι , δῆλος εἰμί πᾶς ἕνεκα ὁ ποιέω . καί αὐτός δέ , φημί , ὁ Ἐμπεδοκλῆς ὁ “ οὐλοφυής ” πρότερος φημί γίγνομαι , οὗτος δέ οὐδείς ἄλλος σημαίνω ἄν αὐτός ἢ ὁ σπέρμα συνεστπαμμένους καί ὅλος ἅμα ἔχω ἐν ἑαυτοῦ ὁ λόγος ὁ φύω · παρά γάρ ὁ ὁ ὅλος φύσις περιέχω ὁ ὁλοφυής αὐτός καλέω . εἰμί δέ ὁ οὐλοφυής πρῶτος ὁ ζῷον καί φυτός γίγνομαι , ἕνεκα ἄρα ὁ φυτός καί ζῷον γίγνομαι , εἰμί δέ οὗτος , ἕνεκα ὁ ἄρα ὁ φύσις ποιέω · ἕνεκα γάρ Ἴων ὕστερος ὁ πρότερος . ὅσπερ οὖν εἶπον , εἰμί καί δήω ἀληθής εἰμί ὁ Ἐμπεδοκλῆς μῦθος ὡς κατά ἀρχή συνίστημι τις βουγενής ἀνδρόπρῳρος , ὁ . · οὐλοφυής οὗτος φθείρω δηλονότι συνίστημι , ὥσπερ καί νῦν ὁ τέρας γίγνομαι ὁ σπέρμα φθείρω ἢ πλεονάζω ἢ ἐλλείπω . ὥστε ὁ · μέν φύσις ἕνεκα ὁ ἀγαθός ὁ προβολή ὁ οὐλοφυής ποιέω , συμβαίνω δέ φθείρω αὐτός ἀποτυγχάνω ὁ σκοπός ὁ φύσις . ἔτι , φημί , ὁ ἀφαιρέω ὁ φύσις ὁ ἕνεκα ὁ λανθάνω ἑαυτοῦ · πολύς πρότερος καί ὁ φύσις ὅλως καί ὁ φυσικός ἀναιρέω . φύσις γάρ κατά κοινός ἔννοια οὗτος νομίζω εἰμί πᾶς , ὅσος ἀπό τίς ἀρχή ἐν ἑαντοῖς ὑπάρχω συνεχῶς καί κατά τάξις κινέω ἀφικνέομαι εἰς τίς τέλος , ἀλλά οὐ ἐπί ὁ τυγχάνω ἀπό ὁ τυγχάνω ἀρχή οὗτος γάρ ἀπό τυγχάνω καί ἀπό αὐτόματος καλέω εἴωθα ) , ὁ δέ ἀπό φύσις ἢ ἀεί ἢ ὡς ἐπί ὁ πολύς ἀπό ὁ αὐτός ἀρχή διά ὁ αὐτός ὁδός ὁ αὐτός τέλος γίγνομαι · οὐδέποτε γάρ ἀπό ἀνθρώπειος σπέρμα κύω γίγνομαι ἢ ἵππος . καίτοι εἰμί μή ἕνεκα ὁ ποιέω ὁ φύσις , ἐσθίω ὁ τυγχάνω ἐκ ὁ τυγχάνω γίγνομαι , νῦν δέ οὖον γίγνομαι . ὥστε εἰμί μή ἕνεκα ὅς φημί ὁ φύσις ποιέω , ἀλλά ὅπως εἄν τυγχάνω , μάτην ὁ ὁ φύσις περιβομβέω ὄνομα εἰς αὐτός ἄγω αὐτός ὁ τυγχάνω καί συγκλώθω ὁ ἀσύγκλωστος . ὥστε εἰμί μή αὐτός τύχη καί φύσις ἀλλά πολύς οὗτος διΐστημι ὁ μέσος , ὁ τυγχάνω ἐκ ὁ τυγχάνω ἀρχή ὁ τυγχάνω ποιέω , ὁ δέ φύσις ἐκ ὁρίζω So ὁρίζω , ἀδύνατος ὁ φύσις μή ἕνεκα ὁ πᾶς ποιέω , ἐπεί εἰς αὐτός ἄν οὗτος ὁ τυγχάνω συμφέρω . τελευταῖος δέ πᾶς ὁ αἴτιος τίθημι ἐκ ὅς κινέω νομίζω ὁ φύσις μηδείς ἕνεκα ὁ ποιέω . ἔοικα γάρ , φημί , διά ὁ μή ὁράω ὁ φύσις ἐν ὁ δημιουργέω βουλεύω , διά οὗτος αὐτός ἀφαιρέω ὁ ἕνεκα ὁ ποιέω , ὡς δή δήω ὁ ἕνεκα ὁ ποιέω πάντως βουλεύω ἵημι . οὗτος δέ , φημί , γελοῖος ἄν εἰμί · ἐσθίω γάρ αὐτός συνοράω ὅτι οὐδέ ὁ τέχνη βουλεύω · ὁ γάρ βουλή ἔνδεια εἰμί φρόνησις , καί ὅταν ὁ τεχνίτης βουλεύω . οὐ ὡς τεχνίτης βουλεύω , ἀλλά ὡς ἐλλείπω κατά ὁ τέχνη ἐκ ἄγνοια γάρ ἐπί ὁ βούλευσις ἔρχομαι ) , ὁ δέ τεχνίτης βουλή οὖον δήω . οὖον βουλεύω γοῦν ὁ τέκτων εἰμί δεῖ ὠνέομαι ὁ ξύλον ἢ ἀποξέω , καί ὁ οἰκοδόμος εἰμί δεῖ πρῶτος ὁ θεμέλιος καταβάλλω , ἀλλά οὐδέ ὁ γραμματιστής βουλεύω πῶς δεῖ ὁ ὅς ἢ ὁ Β · γράφω . οὐδέ ὅταν γράφω ὁ Σωκράτης ὄνομα βουλεύω ποῖος δεῖ πρῶτος ὁ στοιχεῖον γράφω , ποῖος δέ δύο καί τρίτος . ἀλλά ἕκαστος τέχνη ὁρίζω καί ὁ τέλος καί ὁ ἀρχή καί ὁ ὁδός ὁ ἐκ ὁ ἀρχή ἐπί ὁ τέλος , ὥσπερ καί ὁ ὁ φύσις , ὁ δέ ὁρίζω βουλή οὖον δήω · βουλεύω γάρ ὁ περί ὁ ἀρχή ἢ περί ὁ τέλος ἢ περί ὁ ὁδός ὁ ἐπί ὁ τέλος ἄγω , ὅταν ἄδηλος οὗτος καί ἀόριστος εἰμί . ὥστε εἰμί διά ὁ μή βουλεύω ὁ φύσις ἀφαιρέω αὐτός ὁ ἕνεκα ὁ , καί ὁ τέχνη ἀφαιρέω , εἰμί δέ μή ἀφαιρέω ὁ τέχνη διά οὗτος ὁ ἕνεκα ὁ , εὔλογος δήπου μηδέ ὁ φύσις ἀφαιρέω . καί τίς λέγω ἐπί τέχνη , ὁπότε καί ὁ θέω δημιουργέω οὖον βουλεύω , ἀλλά αὐτός ὁ εἰμί , ὅταν ἐθέλω , πᾶς παράγω βουλή οὖον δήω , εἰμί γε ὁ βουλή , ὥσπερ εἶπον , διά ἔνδεια γίγνομαι φρόνησις ; ἥκιστος οὖν ὁ φύσις διά ὁ μή βουλεύω ἀφαιρετέος ὁ ἕνεκα ὁ , ἐπεί μηδέ ὁ τέχνη μηδέ ὁ θεῖον . ἁμαρτία δέ γίγνομαι καί ἐν ὁ κατά ὁ τέχνη . ὡς δή ὁ ἀπορία κατά ὁ σιωπάω δῆλος εἰμί , ἀπό ὁ λύσις ἄρχω . p . 199 b 1 εἰμί δή εἰμί ἔνιοι κατά τέχνη ἐν οἶς ὁ ὀρθῶς ἕνεκα ὁ . El ἐν ὁ τεχνητός , φημί , εἰμί ὁ ἕνεκα ὁ καί ἐν πολύς ὁράω καρθουω ὁ τέχνη ὁ τέλος καί ὁ ὅς ἕνεκα , εἰς ἔνιοι δέ ἐπιχειρέω μέν ἕνεκα ὁ ποιέω ἁμαρτάνω δέ ὁ σκοπός διά τις δήποτε αἴτιος , οὖον παρά ὁ μή αὐτός οὗτος προτίθημι ὥστε εἰς τίς τέλος ἀγαθός λήγω , τίς κωλύω καί ἐπί ὁ φύσις ὁ αὐτός συμβαίνω , καί ὁ ἁμάρτημα αὐτός μή διά ὁ ὡς τυγχάνω αὐτός ποιέω νομίζω γίγνομαι , . ἀλλά διά ὁ ὁ ἐκ ἀρχή ἐκκρούω σκοπός ἢ διά ὁ ὕλη ἢ διά ὁ ἔξωθεν σύμπτωμα ; p . 199 b 5 καί ἐν ὁ ἐκ ἀρχή ἄρα σύστασις ὁ εἰμί βουγενής , εἰμί μή πρός τις ὅρος καί τέλος δυνατός εἰμί ἔρχομαι . ἐκ οὗτος ἄρα δῆλος , φημί , ὅτι καί ὁ κατά Ἐμπεδοκλῆς βουγενής ἀνδρόπρῳρος , ἵνα τις συγχωρέω ὁ μῦθος , εἰμί μή δυνατός εἰμί εἰς τις ὅρος καί τέλος ἔρχομαι , τουτέστιν εἰς εἶδος τίς τέλειος , ὥστε καί διαμένω , πρόδηλος ὅτι ὁ ἀρχή αὐτός ὁ σπέρμα διαφθείρω τοιοῦτος γίγνομαι . ὅθεν οὐδέ διαμένω , ὅσπερ καί νῦν ἐπί ὁ τέρας συμβαίνω . p . 1991)7 ἔτι ἀνάγκη σπέρμα γίγνομαι πρῶτος , ἀλλά μή εὐθύς ὁ ζῷον . Ελ μή ἕνεκα ὁ πᾶς ὁ φύσις ποιέω , διά τίς τάσσω αὐτός εἰμί ὁ δημιουργία ἄλλος πρό ἄλλος παραλαμβάνω ; ἐσθίω γάρ καί ἄνευ σπέρμα ὁ ζῷον εὐθύς ποιέω . εἰμί δέ παραλαμβάνω πρῶτος σπέρμα , εἶτα ἐκ αὐτός ποιέω σάρξ , καί οὕτως ἐφεξῆς μέχρι ὁ τέλειος εἶδος , καί εἰς ὁ τέλειος εἶδος ἔρχομαι παύω λοιπός ὁ κίνησις , πρόδηλος ἄρα ὅτι ὁ πρό ὁ τέλος πᾶς ὁ τέλος ἕνεκα παραλαμβάνω . ἐπεί τίς δήποτε ἵστημι εἰς ὁ εἶδος ὁ ἀνθρώπειος τυγχάνω ἢ ἵππειος , καί μή ἐκ αὐτός συνεχῶς κινέω Νούσα ἄλλος τίς , καί οὗτος ὅσπερ τυγχάνω , ποιέω ; p . 199 b 9 Ἔπερ ἐν ὁ φυτός ὁ ἕνεκα ὁ . ἐντεῦθεν , ὅσπερ εἶπον , πρός αὐτός ὁ δόξα ἐνίστημι , ὅτι εἰμί κακός ἐν ὁ φυτός ὁ ἕνεκα ὁ ἢ ἐν ὁ ζῷον , ἐν ὅς δέ κακός ὁ ἕνεκα ὁ ἐν οὗτος μᾶλλον ἐσθίω ὁ τέρας γίγνομαι , τίς δήποτε μή ὥσπερ ἐν ὁ ζῷον ὁ βουγενής ἀνδρόπρῳρος γίγνομαι , οὗτος καί ἐν ὁ φυτός ἀμπελογενής ἐλαιόπρῳρος ; εἰμί δέ μή γίγνομαι ἐν ὁ φυτός οὐδέ γάρ φαίνω οὗτος λέγω ) , οὐδέ ἐν ὁ ζῷον ἄρα . οὐδείς δέ θαυμαστός , ὥσπερ ἐν ὁ ζῷον γίγνομαι τέρας τις , οὗτος δέ καί ἐν ὁ φυτός γίγνομαι , ἀλλά κακός ὁ ζῷον διαφαίνω ἐν οὗτος ὁ παρά φύσις , διά ὁ μή οὕτως διαρθρόω ὁ εἶδος καί διακρίνω ὡς ἐν ὁ ζῷον · ἐν ὅς γάρ ἀκριβής ὁ εἶδος , ἐν οὗτος καί ὁ ὀλίγος ἐκτροπή πρόδηλος . καί ὥσπερ ἐν ἄλλος αὐτός φημί , ὁ θνῄσκω ὁ μέν χείρ οὐκέτι ἄν εἶπον τις χείρ εἰμί , εἰμί μή ὁμώνυμος , ὡς ὁ λίθινος ἢ ὁ γράφω , διά ὁ φθείρω αὐτός ἐναργής ὁ εἶδος καί ὁ ἐνέργεια , ὁ μέντοι σάρξ ὁ θνῄσκω νομίζω ἄν τις μηδείς μικρός ἔχω ὁ ζώννυμι διά ὁ μή ἐναργής ὁράω ὁ εἶδος αὐτός καί ὁ χρεία , ὅς παρέχω ὁ ὅλος ζῷον , μετά θάνατος φθείρω · οὗτος δέ διά ὁ ὑλικός εἰμί ὁ ὁμοιομερής μή εἰλικρινής ἔχω ὁ εἶδος . οὗτος δή , ἐπεί καί ὁ φυτόν πρός ὁ ὕλη μάλα εἰμί ὁ ὁ ζῷον καί διά οὗτος ἀμυδρός ἔχω ὁ εἶδος , ἐν ὁ παρεκτροπή ὁ διαφορά οὖον διαφαίνω , ὥσπερ οὐδέ ἐν ὁ νεκρός σάρξ , καί διά οὗτος οὖον δοκέω τέρας γίγνομαι ἐν · ὁ φυτός . οὗτος δέ ὁ ἐπιχείρημα οὐ εἰμί πραγματειώδης , ἀλλά ὡς πρός ὁ πρόσωπον ὁ Ἐμπεδοκλῆς καί ὁ παρά αὐτός ὅτι οὐ εἰμί ἑαυτοῦ ἀκόλουθος , ἐν ὁ ζῷον μέν ὁ τοιοῦτος τέος γεννάω , ἐν ὁ φυτός δέ οὐκέτι . καίτοι εὔλογος εἰμί ἐπί ὁ φυτός οὗτος ποιέω . εἰμί μέν οὖν καί ἐπί ὁ φυτός γίγνομαι , διά τίς μή εἶπον ; εἰμί δέ διά ὁ μή γίγνομαι οὐ εἶπον , ἄτοπος ἐπί μέν ὁ εἰλικπινεστέρων εἶδος καί ἐπί ὅς μᾶλλον ὁ ἕνεκα ὁ διαφαίνω καί ὁ ὁ φύσις πρόνοια , ἐπί οὗτος ὡς τυγχάνω οὗτος γίγνομαι λέγω , ἐπί δέ ὁ φυτός μηκέτι , ἐν ὅς ἥσσων εἰμί Διάδηλος ὁ φύσις πᾶς ἕνεκα ὁ ποιέω . ὁ δέ ἀληθής ἔχω λόγος ἐν ἀμφότερος μέν γίγνομαι ὁ παρά φύσις , σπάνις δέ οὗτος καί κατά ἀπόπτωσις ὁ ἕνεκα ὁ καί ὁ κατά φύσις , ὥσπερ καί ἐπί ὁ τέχνη ὁ παρά τέχνη . p . 1991)17 ἀπό ἕκαστος δέ οὖον ὁ αὐτός ἕκαστος οὐδέ ὁ τυγχάνω , ἀεί μέντοι ἐπί ὁ αὐτός , εἄν μή τίς ἐμποδίζω . ὅτι2 οὔτε ὁ αὐτός φύσις πλείων τέλος εἰμί ποιητικός , οὔτε πλείων φύσις εἷς καί ὁ αὐτός ἀπεργάζομαι εἶδος , ἀλλά ἐπί ἕκαστος ὁρίζω εἰμί ὁ εἶδος , εἰμί μή τίς ὁ ἔξωθεν ἐμποδίζω . συνάγω γάρ πολλάκις διάφορος ζῷον εἰς συνουσία , ὡς ἵππος καί ὄνος εἰς ἡμίονος γέννησις καί ποιέω ἐκ δύο εἶδος εἷς , ἀλλά οὖν καί ἐνταῦθα θαυμαστός ὁ φύσις ὁ πρόνοια ὁ τοιοῦτος ἄγω ποιέω , ἵνα μανθάνω ὡς ὅσος μέν ὑπό αὐτός γίγνομαι μηδείς ὁ ἔξωθεν βιάζομαι ἢ διακόπτω , οὗτος ὁ σκόπιμος τέλος τυγχάνω , οὗτος δέ εἰμί ὁ διαδοχή ὁ εἶδος , ὅσος δέ μή οὕτως γίγνομαι , πήρωμα εἰμί καί οὐδέ ὅλως διαμένω , ἢ διαμένω ὁ φυσικός τέλος οὖον τυγχάνω . ἐνταῦθα δέ ὁ σύνοδος ὁ σύνειμι - ΓΥΣ , οὖον ὁ πόρρω . p . 199b18 ὁ δέ ὅς ἕνεκα , καί ὅς οὗτος ἕνεκα , γίγνομαι ἄν καί ἀπό τυγχάνω . ἐπεί ἐπεί ὅτι ἐν ὁ φύσις ὁ ἕνεκα ὁ , καί ἔχω τίς τέλος ὅς ἕνεκα πᾶς πράσσω , ἆρα , φημί , ἐν | μόνος ὁ φύσις , ἢ καί ἐν ὁ τυγχάνω εἰμί ὁ ἕνεκα ὁ καί ὁ ὅς ἕνεκα οὗτος πράσσω ; καί φημί ὅτι εἰμί καί ἐν ὁ τυγχάνω , ἀλλά οὖον κατά ἑαυτοῦ ἀλλά κατά συμβεβηκός . ἔρχομαι γάρ τις ἀπό ξένος λούω , ἀλλά οὖον οὗτος ἕνεκα ἔρχομαι ἵνα λούω , γίγνομαι μέντοι ὁ πλόος ὡς ἕνεκα οὗτος . κατά συμβαίνω οὖν ἐν ὁ τυγχάνω ὁ ἕνεκα ὁ , οὖον κατά ἑαυτοῦ , ὅσπερ καί ἐν ὁ ἔμπροσθεν εἴρω . p . 199b20 λέγω ὅτι ἀπό τυγχάνω ἔρχομαι ὁ ξένος καί λούω ἀπέρχομαι . γράφω καί λύω ἀντί ὁ λυτρόω . οἷος εἰμί τις ἐν πόλις ἔρχομαι εὑρίσκω τις δέσμιος , εἶτα λυτρόω οὗτος · λέγω γάρ ἐν ὁ τοιοῦτος , ὅτι ἔρχομαι ἵνα λυτρόω αὐτός . καίτοι οὖον οὗτος ἕνεκα ἔρχομαι , ἀλλά ὁ ἐκβαίνω οὗτος γίγνομαι ὡς ἄν εἰμί οὗτος ἕνεκα ἔρχομαι , ὅσπερ ποιέω · ἀπέρχομαι γάρ ἀγωνίζομαι Ὀλύμπιος καί εὑρίσκω ἐν Αἴγινα Πλάτων δήω , ἀγοράζω λυτρόω εἶπον ὅτι οὐ ἄν πολύς Νίκη ἐν Ὀλυμπία ἀνταλλάσσω ὁ πρᾶξις οὗτος . 199b 28 καί εἰμί ἐν-εἰμί ἐν ὁ ξόλῳ ὁ ναυπηγικός , ὁμοίως εἄν ὁ φύσις ποιέω . ἄλογος , φημί , ὁ νομίζω μή ἕνεκα ὁ ποιέω ὁ φύσις διά ὁ μή ὁράω αὐτός βουλεύω , ὁπότε οὐδέ ὁ τέχνη βουλεύω · εἰμί τοίνυν ἐπινοέω ὁ ναυπηγικός τέχνη ἐν ὁ ξύλον ξύλον καταδύω , τίς πλέω εἄν ποιέω ἢ ὡς ὁ φύσις ποιέω μή βουλεύω ; μή γάρ δή ὅτι ἐν ἄνθρωπος ὁ τέχνη σκοπέω , ἀλλά οὗτος ὁ ἄνθρωπος χωρίζω ἐγκατατίθημι ὁ ξύλον , καί οὐδείς ὁράω πλέω ποιέω ἢ ὡς νῦν ἔξωθεν εἰμί ἀργάζω . ὥσπερ οὖν νῦν ἔξω εἰμί ἕνεκα ὁ πᾶς ποιέω , καί ἐν ὁ ξύλον δηλονότι εἰμί , ὥσπερ ὁ φύσις ἐν ὁ φυσικός , ἕνεκα ὁ ἄν πᾶς ποιέω . διά τίς οὖν μή καί νῦν ὁ φύσις οὕτως ποιέω φημί ἐν ὁ φυσικός ἐνυπάρχω ; p . 199b30 μάλιστα δέ δῆλος , ὅταν τις ἰατρεύω αὐτός ἑαυτοῦ . ἐπειδή ὑποτίθημι ὁ τέχνη ἐν ὁ ξύλον ἐνυπάρχω , ἵνα ἀπεικάζω αὐτός ὁ φύσις ἐγγυτέρω φέρω ὁ εἰκών , οὗτος χράω ὁ παράδειγμα , ὅσπερ καί ἐν ὁ ἔμπροσθεν . ἔοικα γάρ ὡς ἐν τεχνητός ὁ ἰατρεύω ἑαυτοῦ ἰατρός ὁ φύσις · ὁ ἀρχή γάρ ὁ ὑγίεια ἐν ἑαυτοῦ ἔχω , ἀλλά συμβαίνω ἐνταῦθα ὁ ἰατρεύω ἅμα · καί ἰατρός εἰμί . p . 199b34 ὁ δέ ἐκ ἀνάγκη πότερος ἐκ ὑπόθεσις ὑπάρχω ἢ καί ἁπλόος ; ὁ δύο πρόβλημα ὅς προβάλλω δείκνυμι ὁ ἕτερος , οὗτος δέ εἰμί ὅτι ὁ φύσις ἕνεκα ὁ πᾶς ποιέω , νῦν ἐπί ὁ λοιπός μετέρχομαι · οὗτος δέ εἰμί πῶς εἰμί ἐν ὁ φυσικός ὁ ἀναγκαῖος , πότερος ἀπλόος καί κατά εἷς τις εἱρμός ἀνάγκη ὁ πρότερος ὁ δύο ἕπω καί οὗτος ὁ τρίτος καί οὕτως ἐφεξῆς , ὥσπερ ἔχω ἐπί ὁ οὐράνιος ἀνάγκη γάρ ἀπό Κριός γίγνομαι ἐν Ταῦρος , καί ἐκ οὗτος ἐν Δίδυμος , καί οὕτως ἐφεξῆς κατά εἷς τις καί ἀναγκαῖος εἱρμός ὁ πρότερος ἀεί ὁ δεῦρο - ῥόος ἕπομαι ) , ἢ οὐ οὗτος ὁ ἀναγκαῖος ἐν ὁ φυσικός , ἀλλά ἐκ ὑπόθεσις ὁ δύο ὑποτίθημι ἐκ ἀνάγκη ὁ πρότερος ἕπω . οἷος τίς λέγω · ὁ ὕλη ἐκ ἀνάγκη ἕπω ὁ εἶδος , ὅσπερ ἄν εἰμί ὁ ἁπλόος ἀναγκαῖος · διότι γάρ ἔχω τοιόσδε δύναμις ὁ ὕλη , δεῖ πάντῃ τε καί πάντως ἕπω καί ὁ εἶδος . ἢ οὐ οὕτως , ἀλλά εἰμί δεῖ γίγνομαι ὁ εἶδος , δεῖ τοιόσδε ὕλη προυπόκειμαι . ὁ μέν οὖν φυσικός ὁ ἀπλόος ἀναγκαῖος ἐν ὁ γίγνομαι ὑποτίθημι · πᾶς γάρ ὁ δύναμις ὁ ὕλη ἐκ ἀνάγκη ἕπω ὁ εἶδος λέγω . ὥσπερ ἄν εἰμί καί ὁ οἰκίον διά οὗτος τοιόσδε εἰμί ὦ λέγω , διά ὁ φυσικός ὁ ὕλη ἐκ ὅς σύγκειμαι δύναμις οἷος διότι γάρ βαρύς μέν ὁ λίθος κοῦφος δέ οὗτος ὁ πλίνθος ἔτι δέ κοῦφος ὁ ξύλον , διά οὗτος γίγνομαι ὁ οἰκίον ἔχω ὁ μέν θεμέλιος κάτω , ἐφεξῆς δέ οὗτος ὁ πλίνθος , καί ὑπεράνω πᾶς ὁ ξύλον , διότι ὁ ἄλλος κοῦφος · πάνυ γελοῖος διά ὁ δύναμις ὁ ὕλη τοιόσδε σχῆμα ἔχω ὁ οἰκίον ὑποτίθημι , οὖον διότι ἐσθίω ὁ οἰκίον τοιόσδε εἰμί καί διά οὗτος τοιόσδε ὕλη παρασκευάζω · εἰμί γάρ ἁπλόος ὁ δύναμις ὁ ὕλη ἕπω τοιόσδε εἶδος , ἐσθίω αὐτόματος εἰμί ὁ οἰκίον εἰμί ὁ ὕλη , καί μηδείς ὁ τάσσω δήω ) , οὕτως δέ καί ὁ φυσικός ὁ ἀναγκαῖος ἐν ὁ γίγνομαι ὑπάρχω λέγω · διά γάρ ὁ ὁ ψυχρός εἰμί τοιόσδε καί ὁ θερμός , γίγνομαι ὀστέον ἢ σάρξ ἢ ὁ ἄλλος ὁστισοῦν , ἤγουν διά ὁ ὁ ἄτομος σφαιρικός εἰμί ὁ πῦρ καίω , ἢ ὁ ὕδωρ ψύχω διά ὁ ἐκ κυβικός εἰμί ἄτομος · καί ἕκαστος ἀπλόος ὁ αἴτιος ὁ ὁ εἶδος γένεσις ὁ ὑπό αὐτός ἐπινοέω ὕλη ἀνατίθημι . ἔχω δέ ὁ ἀναγκαῖος οὐ οὕτως ἐν ὁ φυσικός · οὐδείς γάρ ἐσθίω φύσις ὁ ἐργάζομαι . οὐδέ γάρ ὁ ὕλη ὁ φύσις ἐργάζομαι , ἀλλά εἰμί χράω εἰς ὁ ὁ εἶδος γένεσις · ὁ γάρ στοιχεῖον εἰμί λαμβάνω καί τοῖος ἢ τοῖος μίγνυμι , οὕτως ἄλλος καί ἄλλος ἐπιτίθημι εἶδος . εἰμί δέ ἁπλόος ὁ ὁ ὕλη δύναμις ἕπω ὁ εἶδος , τίς εἰμί χρεία ὁ ποιητικός αἴτιος , ὁ φύσις φημί ; ἐκ ὑπόθεσις οὖν ὁ ἀναγκαῖος · διά γάρ ὁ δήω τοιόσδε εἶδος εἰμί , διά οὗτος παραλαμβάνω ὁ ὕλη . ἀμελέω , ὡς εἶπον , καί παραλαμβάνω ὁ ὕλη καί καλλιεργέω καί πρόδρομος εἶδος προγίγνομαι οὖον πάντως ὁ σκόπιμος ἐπιγίγνομαι εἶδος . οὕτως ἄρα οὖον ὁ ὁ ὕλη δύναμις ἐκ ἀνάγκη ὁ εἶδος ἕπω , ἀλλά ἔμπαλιν , ὡς εἶπον , καί ἐκ ὑπόθεσις ὁ ἀναγκαῖος , εἰμί δεῖ τοιόσδε εἶδος εἰμί , δεῖ ὕλη παραλαμβάνω τοιόσδε , οἷος θερμός μέν τοσόσδε ψυχρός δέ τοσόσδε . καί ἐπί ὁ λοιπός ὁμοίως . ἔχω οὖν , φημί , ὁ ἀναγκαῖος ἐν ὁ φύσις τρόπος τις , ὥσπερ ἐν ὁ μάθημα · ἐκ ὑπόθεσις γάρ καί ἐν ὁ μάθημα ὁ ἀναγκαῖος . μάθημα δέ λέγω ὁ δείκνυμι ὁ μαθηματικός συλλογιστικός προέρχομαι , ὥστε καθολικός εἰμί εἶπον ἀντί ὁ μάθημα ὁ συλλογισμός , ὅτι ὡς ἔχω ἐν ὁ συλλογισμός ὁ ἀναγκαῖος , οὕτως ἔχω καί ἐν ὁ φυσικός . ἐκ ὑπόθεσις γάρ καί ἐν ὁ συλλογισμός ὁ ἀναγκαῖος · ὑποτίθημι γάρ ὁ πρότασις ἐκ ἀνάγκη ἕπω ὁ συμπέρασμα , ὥσπερ καί ἐν ὁ φυσικός ὁ εἶδος ὑποτίθημι ἐκ ἀνάγκη εἰμί καί ὁ ὕλη . ὁ μέν οὖν ἐκ ὑπόθεσις ἀναγκαῖος ὁμοίως ἐπί ἄμφω , ὁ δέ τάξις ὁ ἀκολουθία ἀντιστρέφω · ἐπί μέν γάρ ὁ συλλογισμός εἰμί ὁ πρότασις , καί ὁ συμπέρασμα τουτέστιν δμώς εἰμί ὁ πρῶτος , καί ὁ δύο ) , οὐκέτι εἰμί ὁ συμπέρασμα , καί ὁ πρότασις · ἀληθής μέν γάρ εἰμί ὁ πρότασις , ἀληθής ἐκ ἀνάγκη καί ὁ συμπέρασμα , οὐκέτι μέντοι εἰμί ὁ συμπέρασμα , καί ὁ πρότασις . ὁ γάρ αὐτός συμπέρασμα δυνατός ἄλλοτε ἄλλος πρότασις συνάγω , καί οὖον μόνος ἐκ ἀληθής , ἀλλά καί ἐκ ψευδής ἀληθής · εἰμί μέν γάρ ὅς καί ὅς , πάντως Ι΄ , οὖον μέντοι εἰμί Ι΄ , πάντως ὅς καί Ε΄ , ἀλλά δύναμαι Ζ΄ καί Γ΄ , καί ΣΤ΄ καί Δ΄ , καί ἐπί συλλογισμός δέ ὅς ἄνθρωπος ζῷον , ὁ ζῷον οὐσία , ὁ ἄνθρωπος ἄρα οὐσία , καί ἐκ ψευδής δέ ὁ αὐτός συνάγω ὅς ἄνθρωπος λίθος , ὁ λίθος οὐσία , ὁ ἄνθρωπος ἄρα οὐσία . ὥστε πάντως μέν ὁ τοιόσδε πρότασις ἕπω καί τοιόσδε συμπέρασμα , οὖον μέντοι τοιόσδε συμπέρασμα πάντως ἕπω τοιόσδε πρότασις . εἰμί γάρ τις εἶπον ὅτι δυνατός ἐκ ἀληθής πρότασις ψευδής συνάγω συμπέρασμα , οἷος εἰμί ὅς ἄνθρωπος ζῷον , ὁ ζῷον δισύλλαβος , ὁ ἄνθρωπος ἄρα δισύλλαβος , ἴσος ὅτι οὖον σῴζω ὁ τοιοῦτος ὁ πρότασις · ὁ γάρ μέσος ὅρος οὐ εἰμί κοινός . ἄλλος μέν γάρ εἰμί ὁ κατηγορέω ἐν ὁ μικρός , καί ἄλλος ὁ ὑπόκειμαι ὁ μείζων · ὁ μέν γάρ μικρός ζῷον ὁ οὐσιώδης κατηγορέω , ὁ δέ μείζων ὁ φωνή αὐτός καί ὁ ὄνομα ὁ ὁ Ζάου ὥστε οὐδέ πρότασις εἰμί αὐτός συλλογισμός ( ὅς γάρ σονεπλάκησαν κοινός ὅρος ) , ἀλλά μόνος δύο εἰμί ἀπόφανσις ἀπολύω . ἐπί μέντοι ὁ ὅς ἄνθρωπος λίθος , ὁ λίθος οὐσία , εἰμί καί ψευδής ὁ μικρός πρότασις , ἀλλά οὖν ὁ συμπλοκή συλλογιστικός εἰμί · κοινός γάρ ὁ μέσος ὅρος , καί σχῆμα εἰμί ὁ ἐκ ὁ συμπλοκή αὐτός ἀποτελέω . ἐπί μέν οὖν ὁ συλλογισμός , ὡς εἶπον , ὁ πρῶτος , λέγω δή ὁ πρότασις ὅστις εἰμί ὕλη ὁ συλλογισμός ὑποτίθημι , ὁ δύο ἀκολουθέω , λέγω δή ὁ συμπέρασμα , ὁ δέ δύο οὐκέτι ὁ πρῶτος · ἐπί δέ · ὁ φυσικός , καί καθόλου ὁ πράκτης πᾶς εἴτε τεχνητός εἴτε προαιρέτης , ἔμπαλιν , ὁ μέν ὕστερος , λέγω δή ὁ εἶδος , ὑποτίθημι , ἀνάγκη πᾶς ὁ ὕλη , ὅσπερ εἰμί πρότερος , ἕπω , οὖον μέντοι εἰμί ὁ ὕλη ὑπάρχω , πάντως ἕπω καί ὁ εἶδος ὡς εἶπον ἤδη . ὁ μέν οὖν διαφορά ὁ φυσικός καί καθόλου ὁ πράκτης πρός ὁ μαθηματικός , οὗτος , ὁ δέ κοινωνία , ὅτι τε ἐκ ὑπόθεσις ἐν πᾶς ὁ ἀναγκαῖος ( εἷς γάρ ὑποτίθημι ἕπω ὁ λοιπός , ἐν μέν ὁ πρακτός ὁ εἶδος ὑποτίθημι ὁ ὕλη ἕπω , ἐν δέ ὁ μαθηματικός ὁ ὕλη ὑποτίθημι ἕπω ὁ εἶδος ) , καί ὅτι τρόπος τις καί ἐν ὁ φυσικός ὁ πρῶτος ὁ δύο ἕπω , ὥσπερ καί ἐν ὁ μαθηματικός · ὁ γάρ εἶδος , ὅσπερ εἰμί ὁ πρᾶξις τέλος , ἀρχή εἰμί ὁ θεωρία . εἰμί οὖν ὁ θεωρία ἄρχω μέν ἀπό ὁ εἶδος λήγω δέ εἰς ὁ ὕλη , ἕπω δέ ὁ εἶδος ὁ ὕλη , καί ἐν ὁ φυσικός ἄρα τρόπος τις ὁ ἀρχή ἐκ ἀνάγκη ὁ τέλος ἕπω , ὥσπερ καί ἐν ὁ μαθηματικός . εἶτα καί ὁ αἴτιος οὗτος προστίθημι · διότι , φημί , ἐν ὁ μαθηματικός πρᾶξις οὐ εἰμί , θεωρία δέ μόνος . εἰμί μέν γάρ εἰμί πρᾶξις ἐν ὁ μάθημα , ὁμοίως εἄν καί ἐν αὐτός ἀνάπαλιν ἔχω ὁ πρᾶξις ὁ θεωρία , καί εἰμί εἄν ὁ ὁ πρᾶξις ἀρχή τέλος ὁ θεωρία , νῦν δέ ἐπεί θεωρία μόνος εἰμί ἐν ὁ μάθημα , καί εἰμί ἐπί αὐτός ἀρχή μέν ὁ πρότασις οὗτος δέ ἐκ ἀνάγκη ἕπω ὁ συμπέρασμα , ὁμοίως δέ καί ἐν ὁ ὁ φυσικός θεωρία πρῶτος μέν εἰμί ὁ εἶδος ἔσχατος δέ ὁ ὕλη , καί ἕπω ἐκ ἀνάγκη ὁ εἶδος ὁ ὕλη , οὗτος καί ἐν ὁ φυσικός ὁ πρότερος ὁ ὕστερος ἐκ ἀνάγκη ἕπω . ἀλλά εἰμί καί μή πάντως ὁ ὕλη ἕπω ὁ εἶδος , ἀλλά οὖν ἀδύνατος ἄνευ ὁ ὕλη γίγνομαι ὁ εἶδος · ὥσπερ καί ἐπί ὁ μάθημα , εἰμί καί μή ὁ συμπέρασμα πάντως ἕπω ὁ πρότασις , ἀλλά οὖν μή εἰμί ὁ συμπέρασμα οὐ ἄν ἄγω ὁ πρότασις · ἀδύνατος γάρ μή ἀληθής εἰμί ὁ συμπιρασμα ἀληθής εἰμί ὁ πρότασις . οὗτος εἶπον ἐπάγω ὅτι ἀμφότερος μέν ὁ ἀρχή οὗτος ὁ φυσικός λεκτέος · διαλέγω γάρ καί περί εἶδος καί περί ὕλη , ἀλλά ὁ μέν εἶδος λαμβάνω ἐκ ὁ ὁρισμός , ἐκ δέ οὗτος περί ὁ ὕλη συλλογίζομαι , ὥσπερ καί ὁ τεχνίτης λαμβάνω μέν ὁ εἶδος ὁ οἰκίον ἐκ ὁ ὁρισμός αὐτός , ὅτι εἰμί σκέπασμα κωλυτικός φθορά ἀπό ὄμβρος καί καῦμα , ἐκ οὗτος δέ συλλογίζομαι καί περί ὁ ὕλη , ὅτι πρός οὗτος δεῖ οὖον ὁ τυγχάνω ὕλη οὖον γάρ κάλαμος τυγχάνω ἢ πάπυρος δεῖ ) , ἀλλά στερεός ὕλη στέγω ὑετός . οὕτως οὖν καί ὁ φυσικός λαμβάνω μέν ὁ εἶδος ἐκ ὁ ὁρισμός , οἷος ἄνθρωπος εἰμί ζῷον λογικός θνητός , ἐκ αὐτός δέ συλλογίζομαι ὅτι δεῖ ὁ λογικός εἰμί οὐ ἀπλόος ὁ τυγχάνω ὕλη , ἀλλά ἐπεί οἰκέω ὁ λόγος τυγχάνω ὁ ἀνώφορος , δεῖ ὁ ὑποδείκνυμι αὐτός σῶμα μή κυπτάζω , ἀλλά ὄρθιος εἰμί · πρός ὁ γίγνομαι οὖν · τοιόσδε σῶμα δεῖ οὖον ὁ τυγχάνω ὕλη παραλαμβάνω , ἀλλά ἐν ὅς ὁ θερμός λεπτομερής εἰμί καί ἀνώφορος μᾶλλον , ἵνα οὕτως τυγχάνω ἀνέχω ὁ ἐπί ὁ ἄνω ῥοπή ὄρθιος ὁ σῶμα . καί ἐπεί ὁ εἶδος ὅς χαλκός χυτός εἰμί καί εὔηχος , ὁ οὗτος ὕλη οὐ ἄν εἰμί γεώδης , ἀλλά ὑδατώδης μᾶλλον καί πνευματώδης · ἐν οὗτος γάρ ὁ χυτός , καί ὁ φωνητικός δέ μάλιστα ἐν ὁ ἀήρ . καί οὕτως ἐπί πᾶς . τάχα δέ εἰμί ὁ τέλειος ὁρισμός ὁ πρᾶγμα λαμβάνω , αὐτόθεν ἔχω καί ὁ ὕλη λαμβάνω · εἴρω γάρ καί ἐν ὁ ἀποδεικτικός ὅτι τριττόω εἰμί ὅς ὁρισμός , ὁ μέν ἀπό ὁ ὕλη ὁ δέ ἀπό ὁ εἶδος ὁ δέ ἀπό ὁ συναμφότεροι ὡς ἐπί ὁ θυμός ἔχω · ὁρίζω γάρ αὐτός ποτέ μέν ἀπό ὁ ὕλη , ὅτι εἰμί ζέσις ὁ ερικαρδιον αἷμα , ποτέ δέ ἀπό ὁ εἶδος , ὅτι εἰμί ὄρεξις ἀντιλυπήπς σέως , ε ποτέ δέ ἀπό ὁ συναμφότεροι , ὅτι εἰμί ζέσις ὁ αἷμα διά ὄρεξις ἀντιλύπησις ) , τριττόω οὖν εἰμί ὁ ὁρισμός ὁ τέλειος ὁρισμός καί ὁ φυσικός μάλιστα πρέπω ὁ ἀπό ὁ συναμφότεροι εἰμί . ὁ οὖν λαμβάνω , φημί , ὁ τοιοῦτος ὁρισμός οὖον δήω ἐκ αὐτός ὁ περί ὁ ὕλη συλλογίζομαι , ἀλλά αὐτόθεν ἔχω ὁ ὕλη λαμβάνω ἐν ὁ ὁρισμός . καί ἐπί ὁ ἄνθρωπος δέ ὁ “ θνητός ” ὁ ὕλη ὁ δέ ὁρισμός δηλονότι ὁ φυσικός πρᾶγμα οὐ ἄλλος τις πωλέω ἢ αὐτός ὁ φυσικός , ὄργανον ὁ διαιρετικός τε καί ὁριστικός . μέθοδος χράομαι . διαίρεσις δέ ὁ φυσικός ποιέω λαμβάνω ὁ λόγος ὁ ἑκτεύς ἐνάργεια ὑπάρχω ὁ φυσικός πρᾶγμα , ὅτι ὁ μέν αὐτός ζωή μετέχω ὁ δέ οὖον , καί ὁ ζωή μετέχω ὁ μέν αἴσθησις μετέχω ὁ δέ οὖον , καί οὕτως περί πᾶς ὁ ὑπάρχω αὐτός · εἶτα συμπλέκω ὁ ἕκαστος ὁ γένος ἢ εἶδος κοινός τε καί ἴδιος ὑπάρχω πωλέω ὁ ἕκαστος ὁρισμός . p . 199b35 νῦν μέν γάρ οἴομαι ὁ ἐκ ἀνάγκη εἰμί ἐν ὁ νέσος . ὁ φυσικός , φημί , πᾶς ὁ ἁπλόος ἀναγκαῖος ἐν ὁ γένεσις εἰσάγω , ε διά γάρ ὁ ὁ ὕλη δύναμις γίγνομαι ὁ γίγνομαι λέγω . εἰμί δέ ἁπλόος μέν ἀναγκαῖος ὅς Χωρὶς ὑπόθεσις ἀνάγκη εἰμί , ὥσπερ φημί ἀνάγκη ὁ ἥλιος ἐν Κριός γίγνομαι , ἐκ ὑπόθεσις δέ ὅταν ὁ μή εἰμί ὡς ὅς ὑποτίθημι ὁ ὑποτίθημι ἐκ ἀνάγκη ἕτερος τίς ἕπω · ὥσπερ εἰμί ἐν φάος βαδίζω τις , ἕπω αὐτός πάντως ὁ καί σκιά ποιέω , οὖον μήv ἁπλόος ἕπω ὁ σῶμα ὁ σκιά ποιέω . ὁ δέ 77 ) ἄνω διά κουφότης . γῆ ἄν λέγω ἴσως ὁ ἐπίκειμαι ὁ θεμέλιος · εἰμί δέ παράδειγμα ἕνεκα ὁ λέγω , διό οὐ ἀκριβολογητέον . p . 200a5 ἀλλά ὅμως οὐ ἄνευ μέν οὗτος γίγνομαι , οὖον μέντοι διά οὗτος πλήν ὡς ὕλη . οὐ ἄνευ μέν ὁ ὕλη , φημί , γίγνομαι εἄν ὁ εἶδος , οὖον μήv διά ὁ ὕλη γίγνομαι · οὖον γάρ διά ὁ εἰμί λίθος καί ξύλον οἰκίον γίγνομαι , ἀλλά ἐπεί δεῖ γίγνομαι οἰκίον , δεῖ ὑπάρχω ξύλον καί λίθος . ἄνευ γάρ οὗτος οὐ εἄν εἰμί , οὖον μήv οὗτος αἴτιος αὐτός , εἰμί μή ὡς ὕλη · εἰμί γάρ καί ὁ ὕλη ὁ κατά ἑαυτοῦ αἴτιος , ἀλλά οὖον διά οὗτος ὁ εἶδος , ἐπεί ἐσθίω καί δίχα ὁ οἰκοδόμος οἰκοδομέω ὁ οἰκίον , εἰμί γε ὁ δύναμις ὁ ὕλη αἴτιος εἰμί αὐτός . ἐναντίος δέ διά ὁ εἶδος ὁ ὕλη παραλαμβάνω · διά γάρ ὁ κρύπτω τις καί σῴζω ὅσπερ εἰμί ὁ ὁ οἰκίον λόγος καίω ὁ εἶδος ) , οὗτος δέ εἰμί ὁ τε σῶμα ἐγώ καί χρῆμα , διά ὁ δήω ὁ οἰκίον . ἐπεί οὖν διά οὗτος χρεία ὁ οἰκίον , διά οὗτος οὖον ὁ τυγχάνω ὕλη παραληπτέον , ἀλλά ὅδε καί ὅδε · ὁ εἶδος ἄρα ἕνεκα ὁ ὕλη . ἐπεί δέ ὁ ὕλη ὁ ὁ ὅς οὐ ἄνευ λόγος ἐπέχω , μή εἰμί ὁ ὕλη εἰκότως οὐδέ ὁ εἶδος εἰμί . p . 200a7 ὅμοιος δέ καίω ὁ ἄλλος πᾶς , ἐν ὅς ὁ ἕνεκα ὁ εἰμί . ἐν ὁ ἄλλος πᾶς , ὁ τεχνητός καί ὁ φυσικός . προστίθημι δέ ἐν ὅς ὁ ἕνεκα ὁ διά ὁ τέρας ὁ ἐν ὁ φυσικός , ὅσος πάντῃ ὁ κατά φύσις ἐκβαίνω , καί διά ὁ ἄλλος ὁ μή ὑπό φύσις μέν γίγνομαι , ἀλλά ὑπό διάνοια , μάτην δέ καί εἰς οὐδείς τέλος . γίγνομαι γάρ , φημί , ὁ πρίων οὖον διότι σίδηρος εἰμί , ἀλλά ὅτι ἐσθίω ὠνέομαι λίθος καί ξύλον , οὗτος δέ γίγνομαι οὐ οἷος τε εἰμί , εἰμί μή ὕλη ὁ εἶδος ὁ πρίων ὑπόκειμαι ὁ σίδηρος . διά οὗτος γοῦν μεταλλεύω σίδηρος , ἐπεί βουλεύω πρίων ποιέω καί σκαπάνη καί ἄροτρον · οὐ ὅτι εἰμί σίδηρος , διά οὗτος οὗτος ποιέω , ἀλλά ὅτι δεῖ οὗτος , οὗτος δέ ἄνευ σίδηρος οὐ εἄν εἰμί , μεταλλευτέον σίδηρος . διά ὁ εἶδος ἄρα ὁ ὕλη , οὖον διά ὁ ὕλη ὁ εἶδος . ἐκ ὑπόθεσις ἄρα ὁ ἀναγκαῖος ἐν ὁ φυσικός · ὁ αὐτός γάρ καί ἐπί ὁ φυσικός εἴρω ὅσπερ καί ἐπί ὁ τεχνητός . οὖον διότι γάρ σπέρμα καί καταμήνιος , διά οὗτος ἄνθρωπος , ἐπεί ἐσθίω ἀεί ἐκ οὗτος ὁ ἄνθρωπος γίγνομαι , ἀλλά ἐπεί δεῖ ἄνθρωπος γίγνομαι , ἄνευ δέ οὗτος οὐ εἄν γίγνομαι , διά οὗτος καί κατασκευάζω οὗτος ὁ φύσις . διά τίς ὁ πρίων τοιοσδί ; ὅπως ὅδε καί ἕνεκα εδί . τουτέστι διά τίς σιδήρεος καί ὀδοντωτός ; φημί ὅπως πρίζω . πρίζω δέ τίς ἕνεκα ; ἵνα γίγνομαι θύρα . ἕνεκα ἄρα ὁ θύρα ὁ πρίων , οὖον διά ὁ πρίων ὁ θύρα . | p . 200a13 ἐς ὑπόθεσις δή ὁ ἀναγκαῖος , ἀλλά οὐ ὡς τέλος · i 3r ἐν γάρ ὁ ὕλη ὁ ἀνακαίω , ὁ δέ δύο ἕνεκα ἐν ὁ λόγος . εἰμί μέν γάρ πάντως ὁ ὕλη ἀκολουθέω ὁ εἶδος , ἁπλόος εἰμί ἐν ὁ φυσικός ὁ ἀναγκαῖος ὥσπερ ἐπεί ὁ ὁ οὐράνιος οὐσία ἕπω πάντως ὁ κύκλος κινέω , ἁπλόος ἐν ἐκεῖνος ὁ ἀναγκαῖος καί οὐ ἐκ ὑπόθεσις ) ; ἐπεί δέ ἐν ὁ ἐν γένεσις οὔτε σίδηρος εἰμί πάντως εἰμί πρίων οὔτε σπέρμα καί καταμήνιος ἄνθρωπος , δῆλος ὅτι ἐκ ὑπόθεσις ἔχω ὁ φυσικός ὁ ἀναγκαῖος καί οὐ ἁπλόος . ὁ δέ ἐν γάρ ὁ ὕλη ὁ ἀναγκαῖος , ὁ δέ ὅς ἕνεκα ἐν ὁ λόγος οὗτος φημί , ὅτι οὐ ἔχω ὁ εἰναι ἐκ ἀνάγκη ὁ εἶδος ὁ ὕλη εἰμί , ἀλλά ἔμπαλιν ενυποτιθημι ἐγώ ὁ εἶδος ἀνάγκη πᾶς ὁ ὕλη ἕπω . ὥστε ὁ μέν ἐκ ἀνάγκη ἕπω - ἕπομαι ὁ ὕλη ἔχω ὁ εἶδος ὑποτίθημι , ὁ δέ εἶδος ὅς ἕνεκα εἰμί καί διά οὗτος οὐ ἐκ ἀνάγκη ἕπω ὁ ὕλη · ὁ γάρ ὅς ἕνεκα ὁ ἕνεκα ὁ ἕπω καί οὐ ἔμπαλιν . p . 200a15 εἰμί δέ ὁ ἀναγκαῖος ἐν ὁ μάθημα καί ἐν ὁ κατά φύσις γίγνομαι τρόπος τις παραπλήσιος . ὅτι2 ὁ ἐκ ὑπόθεσις ἀναγκαῖον εἰμί καί ἐν ὁ μάθημα ὥσπερ καί ἐν ὁ φυσικός , ἀλλά οὖον κατά ἅπας , ἀλλά κατά τίς μέν ἔοικα κατά τίς δέ διαφέρω . εἶπον δέ ὅτι εἰμί ὁ ἀναγκαῖος καί ἐν ὁ μάθημα καί ἐν ὁ φυσικός τρόπος τις παραπλήσιος , πρίν εἶπον ὁ κοινωνία κατά τίς παραπλήσιος εἰμί ἐν αὐτός ὁ ἀναγκαῖος , πρότερος ὁ διαφορά αὐτός ἐκτίθημι . διαφέρω γάρ καθό ἐπί μέν ὁ μάθημα ὑποτίθημι ὁ ἀρχή ἕπω ὁ δύο , ἐπί δέ ὁ φυσικός ὑποτίθημι ὁ τέλος ὁ πρότερος ἕπω · ἀρχή γάρ ἐπί μέν ὁ συλλογισμός ὁ πρότασις ἐπί δέ ὁ γίγνομαι ὁ ὕλη , τέλος δέ ἐκεῖ μέν ὁ συμπέρασμα ἐνταῦθα δέ ὁ εἶδος . ἵημι δέ ἐν ὁ φυσικός πάντως ὁ ὕλη ἕπω ὁ εἶδος , οὔτε ἐν ὁ συλλογισμός ὁ συμπέρασμα ὁ πρότασις · ὡς γάρ εἶπον , ἀληθής συμπέρασμα οὖον μόνος διά ἄλλος καί διά ἄλλος πρότασις συνάγω , ἀλλά καί ἐκ ψευδής ὁ αὐτός συνάγω ἄν . ὁ μέν οὖν διαφορά οὗτος . μάθημα δέ εἶπον ὁ μαθηματικός δείκνυμι , αὐτός δέ εἶπον ὁ συλλογισμός . πρῶτος δέ ὁ διαφορά αὐτός ἐκτίθημι , ἔπειτα ὁ κοινωνία . p . 200a16 ἐπεί γάρ ὁ εὐθύς2 τοδί εἰμί , ἀνάγκη τρίγωνονδύο ὀρθός ἴσος ἔχω . παράδειγμα ἕνεκα οὗτος εἶπον . λαμβάνω οὖν ὁ εὐθύς2 ἀντί ὁ πρότασις , ὁ δέ δύο ὀρθός ἴσος ἔχω ὁ συμπέρασμα · διά γάρ ὁ ὁρισμός ὁ ὀρθός δείκνυμι ὁ ὁ τρεῖς ὁ τρίγωνος γωνία δύο ὀρθός ἴσος εἰμί . φημί γάρ ῾ ἐπεί ὁ τρεῖς δύο ὁ ἐφεξῆς Ἴσαι εἰμί , δύο δέ ὁ ἐφεξῆς δύο ὀρθός Ἴσαι εἰμί , διά οὗτος ὁ τρεῖς δύο ὀρθός Ἴσαι ἵημι . διά τίς δέ δύο ὁ ἐφεξῆς δύο ὀρθός Ἴσαι εἰμί ; διά οὗτος δύο ὀρθός Ἴσαι εἰμί , διότι δύο ὁ ἐφεξῆς δύο ὁ ἐφεξῆς καί ἴσος Ἴσαι εἰμί , δύο δέ ὁ ἐφεξῆς Ἴσαι δύο ὀρθός εἰμί . διά τίς δέ δύο ὁ ἐφεξῆς Ἴσαι δύο ὀρθός εἰμί ; διότι οὗτος εἰμί ὁ ὁρισμός ὀρθός , ὡς εἄν εὐθύς ἐπί εὐθύς ἵστημι ὁ ἐφεξῆς γωνία ἴσος ἀλλήλων ποιέω , ὀρθός ἑκάτερος ὁ γωνία εἰμί . ὥστε ἀναλύω ὡς ἀπό πρότασις ὁ ὁρισμός ὁ ὀρθός εἰμί κατά - λήγω εἰς συμπέρασμα ὁ ὁ τρεῖς γωνία δύο ὀρθός ἴσος εἰμί · ἐπεὶγὰρ ὁ ὁρισμός ὁ ὀρθός εἰμί ὁ εἴρω , δύο δέ ὁ ἐφεξῆς δύο ὁ ἐφεξῆς καί ἴσος Ἴσαι εἰμί , δύο ἄρα ὁ ἐφεξῆς δύο ὀρθός Ἴσαι εἰμί · δύο δέ ὁ ἐφεξῆς τρεῖς ὁ ὁ τρίγωνος Ἴσαι εἰμί · ὁ τρεῖς ἄρα ὁ τρίγωνος δύο ὀρθός Ἴσαι εἰμί . p . 200a18 ἀλλά οὐ εἰμί οὗτος , ἐκεῖνος . οὐδέ γάρ εἰμί ὁ συμπέρασμα , ἀνάγκη ὁ πρότασις εἰμί · εἶπον γάρ ὅτι διά πλείων ὁ αὐτός δυνατός δείκνυμι , καί ἐπί εὐθύς καί διά ἀδύνατος , καί ἀληθής καί ψευδής πρότασις . ἀλλά εἰμί γε οὗτος μή εἰμί , οὐδέ ὁ εὐθύς εἰμί . εἰμί μέν οὖν εἰμί ὁ συμπέρασμα , φημί , οὖον πάντως καί ὁ πρότασις , ὡς ἐν ὁ πρό οὗτος ῥητός εἴρω , ἀναιρέω μέντοι ὁ συμπέρασμα , ἐκ ἀνάγκη ἀναιρέω καί ὁ · πρότασις · εἰμί μή γάρ ἀληθής εἰμί ὁ συμπέρασμα , οὐδέ ὁ πρότασις ἀληθής . ἀδύ - νάω γάρ ἐκ ἀληθής πρότασις ψεῦδος τίς συνάγω , ὡς δείκνυμι ἔμπροσθεν · ἐκ ψευδής μέν γάρ ἀληθής ἄν συνάγω , εἰμί καί μή διά αὐτός , ἀλλά οὖν διά ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις , ἐκ ἀληθής μέντοι ψεῦδος ἀδύνατος συνάγω . p . 200a19 ἐν δέ ὁ γίγνομαι ἕνεκα ὁ ἀνάπαλιν . εἶπον ὅπως ἔχω ἐν ὁ μάθημα , λέγω ὅπως ἔχω καί ἐν ὁ φυσικός , ὅτι ἀνάπαλιν ὁ ἀκολούθησις , ὡς εἶπον , ὁ διαφορά πρῶτος ἐκτίθημι . γίγνομαι δέ ἕνεκα ὁ εἶπον ἐν ὁ φυσικός , καί ἄν - θόλος ὁ πρακτός πᾶς · ὁ γάρ μάθημα οὔτε γίγνομαι οὔτε ἕνεκα ὅς εἰμί . · πῶς δέ ἀνάπαλιν ὁ ἀκολούθησις , εἶπον . εἰμί ὁ τέλος εἰμί ἢ εἰμί , ὁ ἔμπροσθεν εἰμί ἢ εἰμί . τέλος φημί ὁ εἶδος , ἐπεί καί ὅς ἕνεκα , ἔμπροσθεν δέ ὁ ὕλη , ἕνεκα γάρ ὁ , ἀεί δέ ὁ πρῶτος ὁ ὕστερος ἕνεκα . εἰμί δέ μή , ὥσπερ ἐκεῖ μή εἰμί ὁ συμπέρασμα ὁ ἀρχή οὐ εἰμί , καί ἐνταῦθα ὁ τέλος καί ὁ ὅς ἕνεκα . εἶπον ὅτι εἰμί ὁ εἶδος εἰμί ἐκ ἀνάγκη καί ὁ ὕλη , ἐθέλω εἶπον περί ὁ ἀντιστροφή πῶς ἔχω , ὅτι εἰμί μή ὁ ὕλη εἰμί , οὐδέ ὁ εἶδος εἰμί . καί εἰμί ὁ ἀκόλουθος εἶπον ἵημι δέ μή ὁ ὕλη , οὐδέ ὁ τέλος καί ὁ ὅς ἕνεκα , ὁ δέ παράδειγμα ὁ κατά μάθημα χράω βούλομαι φημί ὅτι ἰάομαι δέ μή εἰμί ὁ ὕλη , ὥσπερ ἐκεῖ | ἐπί ὁ μάθημα μή εἰμί ὁ συμπέρασμα οὐδέ ὁ πρότασις εἰμί , οὕτ·ως καί ἐνταῦθα μή εἰμί ὁ ὕλη οὐ εἰμί ὁ εἶδος . p . 200a22 Ἀρχή γάρ καί οὗτος , οὖον ὁ πρᾶξις ἀλλά λογισμός · ἐκεῖ δέ ὁ λογισμός . πρᾶξις γάρ οὐ εἰμί . εἶπον ὁ διαφορά αὐτός ὁ πρός ἀλλήλων , λέγω καί ὁ κοινός - νία , ὅτι κοινός εἰμί αὐτός ὁ ὁ ἀρχή · ὑποτίθημι ἕπω ὁ λοιπός . εἴρω δέ αὐτός ἐν ὁ ἠθικός , ὅτι ὁ πρᾶξις ὁ θεωρία ἐναντίος ἔχω · ὁ μέν γάρ θεωρία ὁ ἀρχή ἔχω ἀπό ὁ τέλος ὁ πρᾶξις , ὁ δέ πρᾶξις ὁ ἀρχή ἔχω ἀπό ὁ τέλος ὁ θεωρία . τέλος μέν γάρ ὁ οἰκοδομικός πρᾶξις ὁ ποιέω σκέπασμα κωλυτικός φθορά ἀπό ὄμβρος καί καῦμα , οὗτος δέ ὁ θεωρία εἰμί ἀρχή , τελευτάω δέ ὁ θεωρία εἰς ὁ ὄρυξ ὁ γῆ , ὅσπερ εἰμί ὁ πρᾶξις ἀρχή . εἴρω δέ πολλάκις περί οὗτος . οὖον μόνος δέ ἐπί ὁ τεχνητός , ἀλλά καί ἐπί ὁ φυσικός οὕτως ἔχω · ὁ μέν γάρ φυσικός θεωρός ὁ φυσικός ἄρχω ἀπό ὁ εἶδος , εἶτα ἐκ οὗτος εἰς ὁ ἕκαστος χωρέω Ὕλας , ὁ δέ φύσις ἄρχω μέν ὁ ἔργον ἀπό ὁ ὕλη , τελευτάω δέ εἰς ὁ εἶδος . φημί οὖν ἐνταῦθα ὅτι εἰμί καί διάφορος ἐν ὁ φυσικός θεωρία ὁ ἀκολούθησις καί ἐν ὁ μάθημα ἐν μέν γάρ ὁ φυσικός ὁ τέλος ὑποτίθημι ἀκολουθέω ὁ πρῶτος καί ὁ ἀρχή , ἐν δέ ὁ μάθημα ὁ ἀρχή ὑποτίθημι ἀκολουθέω ὁ τέλος · εἰμί γάρ ἀρχή ἐν μέν ὁ φυσικός ὁ ὕλη τέλος δέ ὁ εἶδος , ἐν δέ ὁ μάθημα ἀρχή μέν ὁ πρότασις τέλος δέ ὁ συμπέρασμα · ἀλλά ἐκεῖ μέν ὁ τέλος ὑποτίθημι , λέγω δή ὁ εἶδος , ἕπω ὁ ὕλη καί ἐν οὗτος ὁ κατά ὁ ἀναγκαῖος ἀκολούθησις , ἐν δέ ὁ μάθημα ὁ ἀρχή ὑποτίθημι , ε λέγω δή ὁ πρότασις , ἀκολουθέω ὁ τέλος ὅσπερ εἰμί συμπέρασμα ) , ἀλλά οὖν κατά τίς καί ἐν ὁ φυσικός ὁ ἀρχή ὑποτίθημι ἕπω ὁ τέλος · ὁ · γάρ εἶδος ὅσπερ εἰμί ὁ πρᾶξις τέλος , οὗτος ἀρχή εἰμί ὁ θεωρία . λαμβάνω γάρ ὁ οἰκοδόμος ὁ δήω γίγνομαι οἰκίον , οὗτος δέ εἰμί σκέπασμα κωλυτικός ἀπό ὄμβρος καί καῦμα , ὁδός βαδίζω , ὡς πολλάκις εἴρω , καταλήγω εἰς ὁ ὕλη ὁ οἰκίον . ὥστε εἰμί ὁ μέν εἶδος ἕπω ὁ ὕλη , ὁ δέ εἶδος ἀρχή εἰμί ὁ θεωρία τέλος δέ ὁ ὕλη , καί ἐν ὁ φυσικός ἄρα ὁ ἀρχή ὁ τέλος ἕπω , ὥσπερ καί ἐν ὁ μάθημα . οὗτος οὖν κοινωνέω εἄν ἀλλήλων . οὗτος οὖν οὐδέ διάφορος ἀρχή λαμβάνω ὁ φυσικός καί ὁ μαθηματικός · εἰμί γάρ ἐπί ὁ φυσικός καί πρᾶξις καί θεωρία , οὐ ὁ ὁ πρᾶξις ἀρχή ὑποτίθημι οὗτος δέ εἰμί ὁ ὕλη ) ἕπω ὁ ἑξῆς , λέγω δή ὁ εἶδος , ἀλλά ὁ ὁ θεωρία ἀρχή ὑποτίθημι οὗτος δέ εἰμί ὁ εἶδος ) ἕπω ὁ ὕλη · ἐπί δέ ὁ μάθημα πρᾶξις μή εἰμί , ἀλλά μόνος θεωρία , ὁ ὑπόθεσις κατά ὁ ὀρχὴν γίγνομαι ὁ θεωρία , οὗτος δέ εἰμί ὁ πρότασις , ὥστε εἰμί ἐν ἀμφότερος ἀρχή λαμβάνω ὁ κατά ὁ θεωρία , κοινωνέω ἄν ἀλλήλων καί κατά ὁ αὐτός , λέγω δή ὁ θεωρία , ὁ ἀρχή λαμβάνω . ὅτι δέ ὁ πρότασις ἀρχή εἰμί ὁ ὁ συλλογισμός θεωρία , δῆλος · οὖον γάρ εἰμί προτείνω ἐγώ εἰς ἀπόδειξις ὁ δείκνυμι ὅτι ὁ ψυχή ἀθάνατος , δεῖ νομίζω ὅτι οὗτος ὁ συμπέρασμα εἰμί . εἴρω γάρ ἐν ὁ λογικός , ὅτι συμπέρασμα πρότασις πρόβλημα ἀπόφασις ὁ ὑπόκειμαι αὐτός ὄνιον ὁ σχέσις διαφέρω · ὥστε ὅταν σκοπέω πῶς ἄν ἀποδείκνυμι ὅτι ὁ ψυχή ἀθάνατος , οὐ ὡς συμπέρασμα οὗτος σκοπέω ἀλλά ὡς πρόβλημα , συμπέρασμα δέ τότε γίγνομαι , ὅταν εὑρίσκω ὁ πρότασις ἀκολουθέω αὐτκῖς . ὥστε ὁ ἐπίσκεψις καί ὁ θεωρία πρῶτος γίγνομαι ὁ πρότασις , εἶτα ἐκ οὗτος ἀκόλουθος εὑρίσκω ὁ συμπέρασμα . καί μάλιστα δῆλος οὗτος ἐν ὁ λέγω πόρισμα , ὅστις μηδέ προβάλλω ἐγώ εἰς ἀπόδειξις πρότασις τις ἄλλος ἕνεκα δίδωμι πολλάκις ἕπω . οὕτως ἄρα ἀρχή ὁ ὁ συλλογισμός θεωρία ὁ πρότασις εἰμί . Ἀρχή γάρ καί οὗτος , δ οὖον ὁ πρᾶξις ἀλλά ὁ εἶπον ὅπως ἔχω κατά εἰς ἀντιστροφή , ὅτι ὥσπερ ἐν ὁ μάθημα ὦ μή εἰμί ὁ τέλος οὐδέ ὁ ἀρχή εἰμί διά ὁ μηδέποτε ἐνδέχομαι ψευδής τίς συμπέρασμα ἐκ ἀληθής συνάγω , οὕτως καί ἐπί ὁ φυσικός μή εἰμί ὁ ὕλη οὐδέ ὁ εἶδος εἰμί , βούλομαι ἐξομοιόω ὁ μαθηματικός ὁ φυσικός ἐπάγω ὁ ἀρχή γάρ καί οὗτος · ὁ γάρ ἄγαρ σύνδεσμος αἴτιος εἰμί ἀπόδοσις . ὁ οὖν ἀρχή γάρ καί οὗτος ἀντί ὁ ὁ φυσικός εἶδος , ὅσπερ τέλος καί ὅς ἕνεκα εἶπον . ἀρχή δέ οὖον ὁ πρᾶξις ὁ γάρ πρᾶξις ἀπό εἷς ὕλη ὁ ἀρχή ποιέω ) , ἀλλά ὁ θεωρία · οὗτος γάρ ἀπό ὁ εἶδος ἄρχω τελευτάω εἰς ὁ ἀρχή ὁ πρᾶξις . p . 200a24 ὥστε εἰμί εἰμί οἰκίον , ἀνάγκη οὗτος γίγνομαι ἢ ὑπάρχω ἢ εἰμί , ἢ ὅλως . ἀναλαμβάνω ε ὁ εἴρω . γίγνομαι εἶπον ἢ ὑπάρχω , ὁ μέν εἰμί ὁ ὕλη χράω ὁ δέ καί ὁ Ὕλας δημιουργέω , οἷος χαλκός καί ὁ ὅμοιος · ἐγώ γάρ ὁ χαλκός μεταλλεύω . p . 200a30 Φανερός δή ὅτι ὁ ἀναγκαῖος ἐν ὁ φυσικός ὁ ὡς ὕλη λέγω καί ὁ κινέω ὁ αὐτός . Δῆλος , φημί , ἐκ πᾶς ὁ εἴρω ὅτι οὖον ὁ εἶδος ἐκ ἀνάγκη ὁ ὕλη ἕπω , ἀλλά ὁ εἶδος ὑποτίθημι ἀνάγκη ὁ ὕλη ἀκολουθέω · ὥστε ὁ ἀναγκαῖος ἕπω ὁ ὕλη εἰμί , οὖον ὁ εἶδος . κινέω δέ φημί ὁ ἀλλοιόω καί μεταβολή , ὅστις ὁδός εἰμί ἐπί ὁ εἶδος καί αὐτός ὁ εἶδος ἕνεκα γίγνομαι , ὥσπερ καί ὁ ὕλη . p . 200a32 καί ἄμφω μέν ὁ φυσικός λεκτέος ὁ αἰτία . ὅτι περί ἀμφότερος ὁ ἀρχή ὁ φυσικός διαλέγω , καί ὁ ὑλικός καί ὁ εἰδικός , μᾶλλον δέ περί ὁ εἰδικός , ἐπεί καί ὁ εἰμί ἕκαστος ὁ φυσικός κατά οὗτος , καί οὗτος ὁ ὕλη αἰτία οὐ ὁ ὕλη ὁ εἶδος · αἴτιος ἄρα ὁ ὕλη ὁ εἶδος , ἐπεί οὗτος καί τελικός εἰμί αἴτιος , ὁ τέλος δέ ἕνεκα πᾶς ὁ πρό ὁ τέλος . p . 200a34 καί ὁ τέλος ὅς ἕνεκα καί ὁ ἀρχή ἀπό ὁ ὁρισμός καί ὁ λόγος . ὅτι λαμβάνω μέν ὁ εἶδος ἀπό ὁ ὁρισμός , ἐκ οὗτος δέ συλλογίζομαι ὁ περί ὁ ὕλη · λαμβάνω οὖν , φημί , ὁ τέλος , ὅσπερ καί ὅς ἕνεκα εἰμί καί ἀρχή κύριος , ἀπό ὁ ὁρισμός . καί ἐπεί ὁ ὑγίεια τοονδ́ς , ὅδε . ἐπεί ὁ ὑγίεια συμμετρία εἰμί ξηρός καί ὑγρός , ψυχρός καί θερμός , πλεονάζω δέ ἐν ὅδε ὁ θερμός , προσακτέος ὁ ψυχρός · ὕλη ἄρα ὁ ὑγίεια ὅδε ὁ ψυχρός . ὁμοίως καί ἐπί πᾶς . ἴσως δέ καί ἐν ὁ λόγος εἰμί ὁ ἀναγκαῖος , τουτέστιν ἐν ὁ ὁρισμός ἀναφαίνω καί ὁ ὕλη · οὗτος γάρ εἰμί ὁ ἀναγκαῖος ἕπω . εἰμί γάρ ὁρίζω ὁ εἶδος ὁ πρίων , ὅτι διαίρεσις ξύλον καί λίθος , ἔχω συμφαίνω καί ὁ ὕλη , ὅτι οὐ ἄν ἄλλως οὗτος γίγνομαι , εἰμί μή ὁ διαιρέω σίδηρος εἰμί τοῖος σχηματίζω · οὖον γάρ ἄλλος ὕλη ὁ τοιοῦτος διαιρέω δύναμαι . ὥστε εἰμί κύριος ἀποδίδωμι ὁ ὁρισμός ὁ ὠνέομαι , μιμνήσκω καί ὁ ὕλη , ὅτι διαίρεσις ξύλον καί λίθος ὑπό σίδηρος ὀδοντωτός . p . 200 b 7 εἰμί γάρ καί ἐν ὁ λόγος ἔνιοι Μόγια ὡς ὕλη ὁ λόγος . ῾Υπερβατῶς ἀναγνωστέον ὕω γάρ ἐν ὁ λόγος , τουτέστι ὁ ὁρισμός , ἔνιοι ὁ λόγος μόριον ὡς ὕλη μαί . οὗτος δέ φημί , ὅτι εἰμί τις μόριον ὁ ὁρισμός σημαντικός εἰμί ὁ ὕλη , ὥσπερ καί ἄλλος ὁ εἶδος · ἐν γάρ ὁ ὁρισμός ὁ θυμός ὁ μέν “ ζέσις ὁ περικάρδιος αἷμα ” ὁ ὕλη εἰμί σημαντικός , ὁ δέ “ διά ὄρεξις ἀντιλύπησις ” ὁ εἶδος . καί ἐν ὁ ὁ ἄνθρωπος ὁρισμός ὁ “ θνητός ” ὁ ὕλη εἰμί δηλωτικός . ὥστε ἐν ὁ τέλειος ὁρισμός καί ὁ ὕλη συμπεριέχω καί λαμβάνω . ὥστε ἐπί μέν τίνω ὁρισμός , ὅσος κατά ὁ εἶδος μόνος εἰμί ἀποδίδωμι , δυνατός ἐκ αὐτός ἐκ ἐπιλογισμός φυσικός σκοπός ὁ ὕλη εὑρίσκω , ἐπί ὅς δέ τέλειος ὁ ὁρισμός , αὐτόθεν καί ὁ ὕλη ἐν-περιέχω .