joannes-philoponus.in-aristotelis-meteorologicorum-librum-primum-commentarium 1.109
Καὶ ὅσῳ δ’ ἄν ἐγγύτερον καὶ ἀθροωτέρα γένηται ἡ πῆξις , τά τε ὕδατα λαβρότερα γίνεται καὶ αἱ ψεκάδες καὶ αἱ χάλαζαι μείζους διὰ τὸ βραχὺν φέρεσθαι τόπον . καὶ οὐ πυκναὶ αἱ ψεκάδες αἱ μεγάλαι πίπτουσι διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν . Ὅταν , φησίν , ἡ ψῦξις ἰσχυρά τις ᾖ καὶ ὁ τόπος ἐν ᾧ γίνεται πλησίον τῆς γῆς , διὰ μὲν τὸ σφοδρὸν τῆς ψύξεως ἡ τῆς ἀτμίδος πύκνωσις ἀθροωτέρα γίνεται · διὸ καὶ αἱ ψεκάδες μείζους , λαβρότερα δὲ τὰ ὕδατα δι’ αὐτὸ τὸ τῶν ψεκάδων μέγεθος θᾶττον κινουμένων · αἱ γὰρ μικραὶ ψεκάδες , οἷαί εἰσιν αἰ ἐν χειμῶνι γινόμεναι , ὡς ἧττον βαρεῖαι τὴν κίνησιν ἠρεμαιοτέραν ἔχουσι . καὶ οὐ διὰ τοῦτο μόνον εἰσὶν αἱ ψεκάδες <μείζους , ἀλλ᾿> ὀλίγον διάστημα καταφερόμεναι οὐ σκεδάννυνται · πρὶν γὰρ τοῦτο παθεῖν φθάνουσι κάτω . αἱ γὰρ ἐξ ὕψους φερόμεναι ἐν τῷ μεταξὺ σκεδάννυνται διαστήματι · εἰ γοῦν λεκάνην ὕδατος ἐξ ὕψους κενώσειας , εὐθὺς διασπᾶται τὸ ὕδωρ καὶ κατὰ μικρὰ φέρεται κάτω , εἰ δὲ ἐξ ὀλίγου διαστήματος ἐκχέοις , ἀθροώτερον κάτεισι καὶ κατὰ μεγάλα μέρη τὸ ὕδωρ . ἀλλὰ διὰ τί καὶ χάλαζαι μέγισται ; πρότερον μὲν διὰ τὸ τὰς ψεκάδας εἶναι μεγάλας , αἵτινες πηγνύμεναι ποιοῦσι τὴν χάλαζαν , ἔπειτα καὶ τῷ μὴ καταθραύεσθαι φερομένας ἐκ πλείονος ὕψους μηδὲ τήκεσθαι χρόνον πολὺν ὁμιλούσας ἀέρι θερμῷ , ὃ γίνεται ἐπὶ τῶν ἐξ ὕψους καταφερομένων . διὰ τί δὲ οὐ πυκναὶ αἱ ψεκάδες , ἀραιαὶ δὲ μᾶλλον ; ἢ ὅτι μεγάλαι πολλῶν ἀτμίδων ἀθρόως εἰς ἓν πυκνουμένων , ἢ καὶ διὰ τὸ μὴ πόρρω μεταβάλλειν τῆς γῆς · τὸ γὰρ ἀεὶ γινόμενον ὕδωρ εὐθὺς καταφέρεται , πρὶν ἕτερον μεταβάλῃ . εἰ γὰρ ἐν ὕψει γένηται ἡ μεταβολή , ἐν ὅσῳ τὸ πρῶτον γενόμενον ὕδωρ κάτεισιν , ἐπακολουθεῖ τὸ μεταβαλὸν μετὰ τοῦτο , καὶ τούτῳ πάλιν εὐθὺς ἕτερον ἕψεται , καὶ οὕτως ἐφεξῆς , ὅθεν ἡσυχία γίνεται .
Lemmas: καί ὅσος δέ ἄν ἐγγύς καί ἀθρόος γίγνομαι ὁ πῆξις , ὁ τε ὕδωρ λάβρος γίγνομαι καί ὁ ψακάς καί ὁ χάλαζα μείζων διά ὁ βραχύς φέρω τόπος . καί οὖον πυκνός ὁ ψακάς ὁ μέγας πίπτω διά ὁ αὐτός αἴτιος . ὅταν , φημί , ὁ ψῦξις ἰσχυρός τις εἰμί καί ὁ τόπος ἐν ὅς γίγνομαι πλησίος ὁ γῆ , διά μέν ὁ σφοδρός ὁ ψῦξις ὁ ὁ ἀτμίς πύκνωσις ἀθρόος γίγνομαι · διό καί ὁ ψακάς μείζων , λάβρος δέ ὁ ὕδωρ διά αὐτός ὁ ὁ ψακάς μέγεθος ταχύς κινέω · ὁ γάρ μικρός ψακάς , οἷος εἰμί ὁ ἐν χειμών γίγνομαι , ὡς κακός βαρύς ὁ κίνησις ἠρεμαῖος ἔχω . καί οὖον διά οὗτος μόνος εἰμί ὁ ψακάς <μείζους , ἀλός ὀλίγος διάστημα καταφέρω οὖον σκεδάννυμι · πρίν γάρ οὗτος πάσχω φθάνω κάτω . ὁ γάρ ἐκ ὕψος φέρω ἐν ὁ μεταξύ σκεδάννυμι διάστημα · εἰμί γοῦν λεκάνη ὕδωρ ἐκ ὕψος κενόω , εὐθύς διασπάω ὁ ὕδωρ καί κατά μικρός φέρω κάτω , εἰμί δέ ἐκ ὀλίγος διάστημα ἐκχέω , ἀθρόος κατέρχομαι καί κατά μέγας μέρος ὁ ὕδωρ . ἀλλά διά τίς καί χάλαζα μέγας ; πρότερος μέν διά ὁ ὁ ψακάς εἰμί μέγας , ὅστις πήγνυμι ποιέω ὁ χάλαζα , ἔπειτα καί ὁ μή καταθραύω φέρω ἐκ πλείων ὕψος μηδέ τήκω χρόνος πολύς ὁμιλέω ἀήρ θερμός , ὅς γίγνομαι ἐπί ὁ ἐκ ὕψος καταφέρω . διά τίς δέ οὖον πυκνός ὁ ψακάς , ἀραιός δέ μᾶλλον ; ἢ ὅτι μέγας πολύς ἀτμίς ἀθρόος εἰς εἷς πυκνόω , ἢ καί διά ὁ μή πόρρω μεταβάλλω ὁ γῆ · ὁ γάρ ἀεί γίγνομαι ὕδωρ εὐθύς καταφέρω , πρίν ἕτερος μεταβάλλω . εἰμί γάρ ἐν ὕψος γίγνομαι ὁ μεταβολή , ἐν ὅσος ὁ πρῶτος γίγνομαι ὕδωρ κατέρχομαι , ἐπακολουθέω ὁ μεταβάλλω μετά οὗτος , καί οὗτος πάλιν εὐθύς ἕτερος ἕπω , καί οὕτως ἐφεξῆς , ὅθεν ἡσυχία γίγνομαι .