joannes-philoponus.in-aristotelis-meteorologicorum-librum-primum-commentarium 1.97
οὗτος δ’ ὁ κύκλος , ἐν ᾧ τὸ γάλα φαίνεται τοῖς ὁρῶσι , μέγιστος ὢν τυγχάνει καὶ τῇ θέσει κείμενος οὕτως ὥστε τοὺς τροπικοὺς ὑπερβάλλειν . πρὸς δὲ τούτοις ἄστρων ὁ τόπος πλήρης ἐστὶ τῶν τε μεγίστων καὶ λαμπροτάτων , ἔτι καὶ τῶν σποράδων καλουμένων ( τοῦτο δ’ ἐστὶ καὶ τοῖς ὄμμασιν ἰδεῖν φανερόν ) , ὥστε διὰ ταῦτα συνεχῶς καὶ ἀεὶ ταύτην ἀθροίζεσθαι σύγκρισιν . Διὰ τί μὲν ὑπὸ τὸν ζῳδιακὸν τὸ γάλα μὴ γίνεται , δέδειχεν ἤδη τίνος δὲ χάριν ἐν τούτῳ συνίσταται , διδάσκει νῦν · ὅτι τε μέγιστος , φησίν , οὗτος ὁ κύκλος ἐστὶ τὴν σφαῖραν διχοτομῶν , καὶ ὅτι τοὺς τροπικοὺς ὑπερβάλλει πολύ , τουτέστιν ἔξω τούτων πέπτωκε , κἀντεῦθεν οὐ ταὐτὸ τῷ ζῳδιακῷ πάσχει πάθος . τῷ γὰρ μηδένα τῶν πλανωμένων δι’ αὐτοῦ φέρεσθαι μήτε τὸν ἥλιον μήτε τὴν σελήνην ἡ ἐκεῖ φερομένη ἀναθυμίασις οὐ post ζῳδίων add . τόπος Ma , κύκλος Arist . F ἔ τὴν post καὶ om . Ma 25 μέγιστος MVa Arist . HN : ὅ τε μέγιστος Arist . Ε : ὅτι τε μ . Arist . F 27 καὶ ἔτι Arist . , itemque V , sed cf . p . 112,33 . 34 34 πολύ om . a τῳ ] τὸ M διαλύεται . καὶ πρὸς τούτῳ πλήρης ἐστὶν ἄστρων μεγίστων τε καὶ λαμπροτάτων , ὡς πολλὴν μὲν ἐξ αὐτῶν ἀναθυμίασιν ἕλκεσθαι , μὴ παντελῶς δὲ διαφορεῖσθαι ταύτην . οὐ γὰρ οὕτως ὑπερβάλλει τὸ θερμὸν ἐν τούτοις ὡς ἐν τῷ ζῳδιακῷ , διὸ καὶ ἡ ὑπὸ τοῦτον ζώνη τῆς γῆς διακέκαυται καὶ ἀοίκητός ἐστι . ταῦτα μὲν οὖν πιθανὰ λίαν · τί δὲ πρὸς τοῦτο λυσιτελεῖ καὶ τὸ μέγιστον εἶναι τὸν τοὐ γάλακτος κύκλον ; τηλικοῦτος γάρ ἐστι καὶ ὁ ζῳδιακὸς καὶ ὁ ἰσημερινὸς καὶ πᾶς διχοτομῶν τὴν σφαῖραν . φημὶ τοίνυν ὡς τὰ ἐπὶ τῶν μεγίστων κύκλων ἄστρα φερόμενα θᾶττον κινεῖται συμπεριαγόμενα τούτοις ἤπερ τὰ ἐν σμικροῖς ὄντα κύκλοις . μιᾶς γὰρ οὔσης τοῦ παντὸς οὐρανοῦ τῆς περιφορᾶς , καὶ ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ τῶν ἐν αὐτῷ κύκλων πάντων ἅμα ἀποκαθισταμένων μειζόνων τε καὶ ἐλαττόνων , ἀνάγκη πᾶσα τοὺς μείζονας κύκλους θᾶττον κινεῖσθαι τῶν ἐλαττόνων , καὶ ὅσον ὑπερβάλλουσι τῷ μεγέθει , τοσοῦτον καὶ ἡ ταχυτὴς αὐτῶν τῆς κινήσεως αὔξεται , ἵν’ οὕτως ἅμα πάντων ἡ ἀποκατάστασις γένηται . τοῦτο δὲ καὶ Ἄρατος περὶ τῶν ἄστρων τῶν ἐν τῷ ἰσημερινῷ κειμένων εἴρηκε μεγίστῳ ὄντι · αὐτοῦ καὶ κριοῖο θοώταταί εἰσι κέλευθοι , ὅς ῥά τε καὶ μήκιστα διωκόμενος πέρι κύκλα οὐδὲν ἀφαυρότερον τροχάει κυνοσουρίδος ἄρκτου . τουτέστιν οὐχ ὑπολείπεται ὁ κριὸς διὰ τὸ μέγεθος τοῦ ἰδίου κύκλου ἐν τῇ ἀποκαταστάσει τῆς τοῦ παντὸς κινήσεως τῆς ἐν τῷ ἐλαχίστῳ κύκλῳ κειμένης κυνοσούρας , ἀλλ’ ἰσοχρόνως ἀποκαθίστανται . τοῦτο δὲ διὰ τὸ τάχος τῆς κινήσεως τοῦ κριοῦ δηλονότι γίνεται . εἰ οὖν ἡ κίνησις θερμαίνει , ἡ δὲ θερμότης ἕλκει τὴν ἀναθυμίασιν , καὶ ἡ ταχυτέρα κίνησις δηλονότι μᾶλλον θερμαίνει , ἡ δὲ μείζων θερμασία πλείονα ποιεῖ ἀναθυμίασιν . ὅταν δὲ εἴπω τοὺς ἐν τοῖς μείζοσι κύκλοις ἀστέρας θᾶττον κινεῖσθαι τῶν ἐν τοῖς ἐλάττοσι , τοὺς κύκλους οἷς συμπεριάγονται λέγω . οἱ γὰρ ἐπὶ τοῦ ζῳδιακοῦ κείμενοι ἀστέρες οὐ πάντων τῶν ἄλλων ταχύτερον κινοῦνται ( καίτοι μέγιστός ἐστιν οὗτος ὁ κύκλος ) , διότι μὴ διὰ τούτου μέσου πάντων τούτων ἡ κίνησις . οἱ γοῦν τοῖς σημείοις τοῖς τροπικοῖς πλησιάζοντες , ὅ τε καρκίνος καὶ ὁ αἰγόκερως τῶν ἄλλων εἰσὶ πάντων βραδύτεροι τῶν ὅσοι τοῦ ἰσημερινοῦ τυγχά - νουσιν ὄντες πλησιέστεροι · ἐπὶ μειζόνων γὰρ παραλλήλων οὗτοι κινοῦνται , οἱ δὲ ἐν τοῖς τροπικοῖς σημείοις ἐπ’ ἐλαττόνων . εἰπὼν δὲ ὡς ὁ τοῦ γαλαξίου τόπος τῶν μεγίστων ἄστρων πλήρης ἐστὶ καὶ λαμπροτάτων ἐπήγαγεν εντι καὶ τῶν σποράδων καλουμένων , ὡς ἐκείνων μὲν οὐκ ὄντων σποράδων , ἀλλ’ εἰδωλοπεποιημένων , τούτων δὲ κατὰ τὸ ἐπιτυχὸν διεσπαρμένων καὶ οὐκ ἀποτυπούντων εἴδωλα . οὕτω δὲ τοὺς τοιούτους καὶ Ἄρατος ὀνομάζει · ἄλλοι δὲ σποράδην ὑποκείμενοι ὑδροχοῆϊ κήτεος αἰθερίοιο καὶ ἰχθύος ἠερέθονται μέσσοι . σημεῖον δὲ καὶ τοῦτο ποιεῖται τοῦ καλῶς ἀποδεδόσθαι τὸν περὶ τοῦ γάλακτος λόγον · ὅλος μὲν γὰρ ὁ κύκλος οὗτος , φησί , μεγίστων καὶ λαμπροτάτων ἀστέρων πλήρης , · τῶν τε ἄλλων καὶ τῶν καλουμένων σποράδων , καὶ αὐτοῦ δὲ τούτου τὸ μὲν ἕτερον ἡμικύκλιον , ἐν ᾧ πλεῖόν ἐστι τὸ σῶς τοῦ γάλακτος καὶ λαμπρότερον καὶ ἀναδιπλώσεις ἔχον , ἐν τούτῳ πυκνότερα τοῦ λοιποῦ καὶ μείζονά ἐστι τὰ ἄστρα καὶ λαμπρότερα , ἐν δὲ τῷ λοιπῷ , ἐν ᾧ μὴ τοιαῦτά ἐστι μηδὲ τοσαῦτα μηδ’ οὕτω πεπύκνωται τὰ | ἄστρα , ἐν τούτῳ καὶ τὸ γάλα ἧττον ὑπάρχει καὶ ἀμυδρότερον καὶ ἀναδιπλώσεις οὐκ ἔχον . δῆλον οὖν ὅτι τὰ ἄστρα τοῦ γάλακτός ἐστιν αἴτια .
Lemmas: οὗτος δέ ὁ κύκλος , ἐν ὅς ὁ γάλα φαίνω ὁ ὁράω , μέγας εἰμί τυγχάνω καί ὁ θέσις κεῖμαι οὕτως ὥστε ὁ τροπικός ὑπερβάλλω . πρός δέ οὗτος ἄστρον ὁ τόπος πλήρης εἰμί ὁ τε μέγας καί λαμπρός , ἔτι καί ὁ Σποράς καλέω ( οὗτος δέ εἰμί καί ὁ ὄμμα ὁράω φανερός ) , ὥστε διά οὗτος συνεχῶς καί ἀεί οὗτος ἀθροίζω σύγκρισις . Ζεύς τίς μέν ὑπό ὁ ζῳδιακός ὁ γάλα μή γίγνομαι , δείκνυμι ἤδη τίς δέ χάρις ἐν οὗτος συνίστημι , διδάσκω νῦν · ὅτι τε μέγας , φημί , οὗτος ὁ κύκλος εἰμί ὁ σφαῖρα διχοτομέω , καί ὅτι ὁ τροπικός ὑπερβάλλω πολύς , τουτέστιν ἔξω οὗτος πίπτω , ἐντεῦθεν οὖον αὐτός ὁ ζῳδιακός πάσχω πάθος . ὁ γάρ μηδείς ὁ πλανάω διά αὐτός φέρω μήτε ὁ ἥλιος μήτε ὁ σελήνη ὁ ἐκεῖ φέρω ἀναθυμίασις οὖον post ζῴδιον add . τόπος Ma , κύκλος Arist . F ἔ ὁ post καί om . Ma 25 μέγας MVa Arist . HN : ὅς τε μέγας Arist . Ε : ὅτι τε μ . Arist . F 27 καί ἔτι Arist . , itemque V , sed cf . p . 112,33 . 34 34 πολύς om . a ὁ ] ὁ M διαλύω . καί πρός οὗτος πλήρης εἰμί ἄστρον μέγας τε καί λαμπρός , ὡς πολύς μέν ἐκ αὐτός ἀναθυμίασις ἕλκω , μή παντελῶς δέ διαφορέω οὗτος . οὖον γάρ οὕτως ὑπερβάλλω ὁ θερμός ἐν οὗτος ὡς ἐν ὁ ζῳδιακός , διό καί ὁ ὑπό οὗτος ζώνη ὁ γῆ διακαίω καί ἀοίκητος εἰμί . οὗτος μέν οὖν πιθανός λίαν · τίς δέ πρός οὗτος λυσιτελής καί ὁ μέγας εἰμί ὁ ὁ γάλα κύκλος ; τηλικόσδε γάρ εἰμί καί ὁ ζῳδιακός καί ὁ ἰσημερινός καί πᾶς διχοτομέω ὁ σφαῖρα . φημί τοίνυν ὡς ὁ ἐπί ὁ μέγας κύκλος ἄστρον φέρω ταχύς κινέω συμπεριάγω οὗτος ἤ2 ὁ ἐν μικρός εἰμί κύκλος . εἷς γάρ εἰμί ὁ πᾶς οὐρανός ὁ περιφορά , καί ἐν ὁ αὐτός χρόνος ὁ ἐν αὐτός κύκλος πᾶς ἅμα ἀποκαθίστημι μείζων τε καί μικρός , ἀνάγκη πᾶς ὁ μείζων κύκλος ταχύς κινέω ὁ μικρός , καί ὅσος ὑπερβάλλω ὁ μέγεθος , τοσοῦτος καί ὁ ταχυτής αὐτός ὁ κίνησις αὐξάνω , ἵνα οὕτως ἅμα πᾶς ὁ ἀποκατάστασις γίγνομαι . οὗτος δέ καί Ἄρατος περί ὁ ἄστρον ὁ ἐν ὁ ἰσημερινός κεῖμαι εἴρω μέγας εἰμί · αὐτός καί κριός θοός εἰμί κέλευθος , ὅς ἄρα τε καί μακρός διώκω περί κύκλος οὐδείς ἀφαυρός τροχάζω κυνοσουρίς ἄρκτος . τουτέστιν οὐ ὑπολείπω ὁ κριός διά ὁ μέγεθος ὁ ἴδιος κύκλος ἐν ὁ ἀποκατάστασις ὁ ὁ πᾶς κίνησις ὁ ἐν ὁ μικρός κύκλος κεῖμαι Κυνοσούρα , ἀλλά ἰσόχρονος ἀποκαθίστημι . οὗτος δέ διά ὁ τάχος ὁ κίνησις ὁ κριός δηλονότι γίγνομαι . εἰμί οὖν ὁ κίνησις θερμαίνω , ὁ δέ θερμότης ἕλκω ὁ ἀναθυμίασις , καί ὁ ταχύς κίνησις δηλονότι μᾶλλον θερμαίνω , ὁ δέ μείζων θερμασία πλείων ποιέω ἀναθυμίασις . ὅταν δέ εἶπον ὁ ἐν ὁ μείζων κύκλος ἀστήρ ταχύς κινέω ὁ ἐν ὁ μικρός , ὁ κύκλος ὅς συμπεριάγω λέγω . ὁ γάρ ἐπί ὁ ζῳδιακός κεῖμαι ἀστήρ οὖον πᾶς ὁ ἄλλος ταχύς κινέω ( καίτοι μέγας εἰμί οὗτος ὁ κύκλος ) , διότι μή διά οὗτος μέσος πᾶς οὗτος ὁ κίνησις . ὁ γοῦν ὁ σημεῖον ὁ τροπικός πλησιάζω , ὅς τε καρκίνος καί ὁ αἰγόκερως ὁ ἄλλος εἰμί πᾶς βραδύς ὁ ὅσος ὁ ἰσημερινός τυγχάνω - Νούσι εἰμί πλησιέστερος · ἐπί μείζων γάρ παράλληλος οὗτος κινέω , ὁ δέ ἐν ὁ τροπικός σημεῖον ἐπί μικρός . εἶπον δέ ὡς ὁ ὁ γαλαξίας τόπος ὁ μέγας ἄστρον πλήρης εἰμί καί λαμπρός ἐπάγω εἰμί καί ὁ Σποράς καλέω , ὡς ἐκεῖνος μέν οὐ εἰμί Σποράς , ἀλλά εἰδωλοποιέω , οὗτος δέ κατά ὁ ἐπιτυγχάνω διασπείρω καί οὐ ἀποτυπόω εἴδωλον . οὗτος δέ ὁ τοιοῦτος καί Ἄρατος ὀνομάζω · ἄλλος δέ σποράδην ὑπόκειμαι ὑδροχοῆϊ κῆτος αἰθέριος καί ἰχθύς ἠερέθομαι μέσος . σημεῖον δέ καί οὗτος ποιέω ὁ καλῶς ἀποδίδωμι ὁ περί ὁ γάλα λόγος · ὅλος μέν γάρ ὁ κύκλος οὗτος , φημί , μέγας καί λαμπρός ἀστήρ πλήρης , · ὁ τε ἄλλος καί ὁ καλέω Σποράς , καί αὐτός δέ οὗτος ὁ μέν ἕτερος ἡμικύκλιον , ἐν ὅς πλέω εἰμί ὁ σῶς ὁ γάλα καί λαμπρός καί ἀναδίπλωσις ἔχω , ἐν οὗτος πυκνός ὁ λοιπός καί μέγας εἰμί ὁ ἄστρον καί λαμπρός , ἐν δέ ὁ λοιπός , ἐν ὅς μή τοιοῦτος εἰμί μηδέ τοσοῦτος μηδέ οὗτος πυκνόω ὁ | ἄστρον , ἐν οὗτος καί ὁ γάλα κακός ὑπάρχω καί ἀμυδρός καί ἀναδίπλωσις οὐ ἔχω . δῆλος οὖν ὅτι ὁ ἄστρον ὁ γάλα εἰμί αἴτιος .