joannes-philoponus.in-aristotelis-meteorologicorum-librum-primum-commentarium 1.79
Ὥσπερ δὲ ἡ τοιαύτη φορὰ ἀστέρος δοκεῖ εἶναι , οὕτω καὶ ἡ μονὴ ἡ ὁμοία ἀστέρος μονὴ δοκεῖ εἶναι . παραπλήσιον γὰρ τὸ γινόμενον οἷον εἴ τις εἰς ἀχύρων θημῶνα καὶ πλῆθος ὤσειε δαλὸν ἢ πυρὸς ἀρχὴν ἐμβάλοι μικράν . φαίνεται γὰρ ὁμοία καὶ ἡ τῶν ἀστέρων διαδρομὴ τούτῳ · ταχὺ γὰρ διὰ τὴν εὐφυίαν τοῦ ὑπεκκαύματος διαδίδωσιν ἐπὶ μῆκος . εἰ δὴ τοῦτο μείνειε καὶ μὴ καταμαρανθείη διελθὸν ᾗ μάλιστα ἐπύκνωσε τὸ ὑπέκκαυμα , γένοιτ’ ἂν ἀρχὴ τῆς φορᾶς ἡ τελευτὴ τῆς διαδρομῆς . τοιοῦτον ὁ κομήτης ἐστὶν ἀστήρ , ὥσπερ διαδρομὴ ἀστέρος , ἔχων ἐν ἑαυτῷ πέρας καὶ ἀρχήν . Tὴν πρὸς ἄλληλα διαφορὰν τῶν κομητῶν καὶ τῶν διᾳττόντων διδάσκει καὶ νῦν . ὥσπερ γάρ , φησίν , ἡ φορὰ τῆς τοιαύτης ἀναθυμιάσεως καθ’ ὃν εἴρηται γινομένη τε καὶ ἐξαπτομένη τρόπον ἀστέρος εἶναι δοκεῖ διαδρομή τε καὶ κίνησις , ὅπερ ἐκαλεῖτο διᾴττων , οὕτω καὶ ἡ μονὴ τῆς ἐξάψεως τῆς τοιαύτης ἔδοξε τοῖς ὁρῶσιν ἀστέρος εἶναι μονή · τοῦτο δέ εἰσιν οἱ κομῆται γενικώτερον οὕτω καλούμενοι . πάλιν δὲ τὸ γινόμενον διδάσκει πάθος δι’ ὑποδείγματος . ὡς γὰρ <εἰ> εἰς ἀχύρων , φησί , θημῶνα δαλὸν τις ἢ μικρά τις ἀρχὴ τούτῳ πυρὸς ἐμπέσοι , οἷον σπινθήρ , <καὶ> βραχύ τούτων ἐξάψειε , τὸ πρῶτον ἐξαφθὲν τῶν ἀχύρων μέρος τῷ ἑξῆς μεταδίδωσι , καὶ τοῦτο τᾷ μετ’ αὐτό , τοῦ πρῶτον ἐξαφθέντος σβεννυμένου διὰ τὴν λεπτότητα τῆς ὕλης , καὶ οὕτως ἐφεξῆς , ἕως ἂν ἐξαφθῇ τὸ ἐπιτήδειον ἅπαν καὶ λοιπὸν μηκέτι εἴη τὸ ἐξαπτόμενον , τοῦτο δὲ τοῖς μὲν πλησιά - ζουσι δῆλόν ἐστι πῶς γίνεται , τοῖς δὲ πόρρωθεν βλέπουσι μιᾶς φλογὸς κίνησις εἶναι δοκεῖ καὶ διαδρομή , τοῦτο καὶ ἐπὶ τῶν διᾳττόντων συμβαίνει · διὰ γὰρ τὴν εὐφυίαν , φησί , τοῦ ὑπεκκαύματος , τουτέστι τὴν ἐπιτηδειότητα τὴν πρὸς ἔξαψιν , ἄλλο μετ’ ἄλλο τούτου μέρος ἐξαπτόμενον κατὰ συνέχειαν , τοῦ τε προεξαφθέντος σβεννυμένου διὰ τὸ ῥᾳδίως δαπανᾶσθαι εἷς ἀστὴρ ἐπί τι μῆκος διατρέχειν δοκεῖ . ἀρχὴ μὲν οὖν ἐστι τῆς δοκούσης κινήσεως τὸ ὅθεν ἤρξατο καίεσθαι , τέλος δὲ τὸ ὅπῃ παύεται διὰ τὸ μὴ εἶναι λοιπὸν ἐπιτηδείαν ὕλην πρὸς ἔξαψιν . εἰ δὲ ἐν τῷ διατρέχειν τὴν φλόγα ἐμπέσῃ πυκνοτέρα τις καὶ παχεῖα ὕλη καὶ στέγειν δυναμένη τὸ τοῦ πυρὸς εἶδος , τοῦ μὲν διαΐσσοντός ἐστι τοῦτο πέρας , τοῦ κομήτου δ’ ἀρχή · μένει γὰρ ἡ ἐν τούτῳ λοιπὸν ἐπὶ χρόνον τινὰ διά τε τὸ πλῆθος τῆς ὕλης καὶ τὴν πυκνότητα καὶ διὰ τὴν ἐπὶ πολὺ κάτωθεν χορηγουμένην ἀναθυμίασιν τῷ κομήτῃ καὶ προστιθεμένην αὐτῷ δίκην τροφῆς καὶ ἀναπληροῦσαν τὸ δια - πεφορημένον τῆς προεξαφθείσης ὕλης αὐτοῦ . τὸ δὲ γένοιτ’ ἂν ἀρχὴ τῆς φορᾶς ἡ τελευτὴ τῆς διαδρομῆς , τὸ τέλος , φησί , τῆς τοῦ διᾴττοντος διαδρομῆς ( τέλος ἔσχεν ἔνθα πυκνότητος ὑπήντησεν ὅλης ) ἀρχὴ τῆς φορᾶς ἐστι τοῦ κομήτου , τουτέστι τοῦ καίεσθαι τὴν ὕλην αὐτοῦ ἀρχή ἐστι · καὶ ἐπὶ τούτου γὰρ ἐπινέμεται τὴν ἐφεξῆς ἡ προλαβοῦσα καὶ φερο - μένη τὸ ἐπιτήδειον ἐξάπτει , ἀλλὰ διὰ τὴν παχύτητα τῆς ὕλης οὔτε τὸ ἐφεξῆς ῥᾳδίως ἐξάπτεται <οὔτε> τὸ προλαβὸν ἑτοίμως ἀπομαραίνεται , διόπερ οὐδὲ κινήσεως φαντασία τις ἡμῖν ὑποπίπτει . ἡ οὗν ἀρχὴ τῆς φορᾶς εἶπεν , ἤτοι τῆς κινήσεως τοῦ κομήτου μετὰ τοῦ παντὸς ἀρχὴ ἢ ἁπλῶς τῆς ὑπάρξεως αὐτοῦ καὶ εὐπορίας τῆς ὕλης ἀρχή . τὸ γὰρ πολλοὺς γεγονέναι καρποὺς φορὰν καρπῶν λέγομεν , καὶ ἐπὶ τῶν χειρόνων ὁμοίως . Μένανδρος “ φορὰ γὰρ νῦν τούτου γέγονε καλὴ δι’ ὁτιδήποτε ” . συμπεραίνων εἰρημένα φησὶ τοιοῦτον ὁ κομήτης ἐστὶν ἀστήρ , ὥσπερ διαδρομὴ ἀστέρος , ἔχων ἐν ἑαυτῷ τὸ πέρας καὶ ἀρχήν . ὁ κομήτης , φησίν , ἀστὴρ οἷον ἀστέρος ἐστὶ διαδρομή , τουτέστι διᾴττων ἐστὶ τὴν ἀρχὴν ἔχων καὶ τὸ πέρας ἐν ἑαυτῷ τῆς ἐκκαύσεως μένον ἐν αὐτῷ καὶ μὴ σβεννύμενον · ἐπὶ γὰρ τοῦ διᾴττοντος ἐξαπτόμενον εὐθὺς σβέννυται . τὰ γὰρ ἐν κινήσει τὸ εἶναι ἔχοντά ἐστι τοιαῦτα , οὔτε τὴν ἀρχὴν τῆς κινήσεως ἐν ἑαυτοῖς οὔτε τὸ πέρας ἔχοντα · ἐν τῷ γίνεσθαι γὰρ καὶ φθείρεσθαι πᾶσα ἡ κίνησις ἔχει τὸ εἶναι , μένον δέ τι μόριον αὐτῆς παντελῶς ἐστιν οὐδὲν ὡς οὐδὲ τοὐ χρόνου οὐδὲ τῆς φθορᾶς . ὁ δὲ κομήτης ἐν ἑαυτῷ ἔχει καὶ τὸ πρῶτον ἐξαφθὲν καὶ τὸ ἔσχατον μένοντα καὶ σωζόμενα . οὐκοῦν ὁ κομήτης διᾴττων ἐστὶν οὐ κινούμενος ἀλλὰ μένων καὶ τὴν ἀρχὴν καὶ τὸ πέρας τῆς ἐξάψεως ἔχων ἐν ἑαυτῷ .
Lemmas: ὥσπερ δέ ὁ τοιοῦτος φορά ἀστήρ δοκέω εἰμί , οὗτος καί ὁ μονή ὁ ὅμοιος ἀστήρ μονή δοκέω εἰμί . παραπλήσιος γάρ ὁ γίγνομαι οἷος εἰμί τις εἰς ἄχυρον θημών καί πλῆθος ὠθέω δαλός ἢ πυρός ἀρχή ἐμβάλλω μικρός . φαίνω γάρ ὅμοιος καί ὁ ὁ ἀστήρ διαδρομή οὗτος · ταχύς γάρ διά ὁ εὐφυία ὁ ὑπέκκαυμα διαδίδωμι ἐπί μῆκος . εἰμί δή οὗτος μένω καί μή καταμαραίνω διέρχομαι ὅς μάλιστα πυκνόω ὁ ὑπέκκαυμα , γίγνομαι εἄν ἀρχή ὁ φορός ὁ τελευτή ὁ διαδρομή . τοιοῦτος ὁ κομήτης εἰμί ἀστήρ , ὥσπερ διαδρομή ἀστήρ , ἔχω ἐν ἑαυτοῦ πέρας καί ἀρχή . ο πρός ἀλλήλων διαφορά ὁ κοσμητής καί ὁ διαίσσω διδάσκω καί νῦν . ὥσπερ γάρ , φημί , ὁ φορά ὁ τοιοῦτος ἀναθυμίασις κατά ὅς εἴρω γίγνομαι τε καί ἐξάπτω τρόπος ἀστήρ εἰμί δοκέω διαδρομή τε καί κίνησις , ὅσπερ καλέω διαίσσω , οὗτος καί ὁ μονή ὁ ἔξαψις ὁ τοιοῦτος δοκέω ὁ ὁράω ἀστήρ εἰμί μονή · οὗτος δέ εἰμί ὁ κομέω γενικός οὗτος καλέω . πάλιν δέ ὁ γίγνομαι διδάσκω πάθος διά ὑπόδειγμα . ὡς γάρ εἰμί εἰς ἄχυρον , φημί , θημών δαλός τις ἢ μικρός τις ἀρχή οὗτος πυρός ἐμπίπτω , οἷος σπινθήρ , <καὶ> βραχύς οὗτος ἐξάπτω , ὁ πρῶτος ἐξάπτω ὁ ἄχυρον μέρος ὁ ἑξῆς μεταδίδωμι , καί οὗτος ὁ μετά αὐτός , ὁ πρῶτος ἐξάπτω σβέννυμι διά ὁ λεπτότης ὁ ὕλη , καί οὕτως ἐφεξῆς , ἠώς εἄν ἐξάπτω ὁ ἐπιτήδειος ἅπας καί λοιπός μηκέτι εἰμί ὁ ἐξάπτω , οὗτος δέ ὁ μέν πλησίος - ζέω δῆλος εἰμί πῶς γίγνομαι , ὁ δέ πόρρωθεν βλέπω εἷς φλόξ κίνησις εἰμί δοκέω καί διαδρομή , οὗτος καί ἐπί ὁ διαίσσω συμβαίνω · διά γάρ ὁ εὐφυία , φημί , ὁ ὑπέκκαυμα , τουτέστι ὁ ἐπιτηδειότης ὁ πρός ἔξαψις , ἄλλος μετά ἄλλος οὗτος μέρος ἐξάπτω κατά συνέχεια , ὁ τε προεξάπτω σβέννυμι διά ὁ ῥᾳδίως δαπανάω εἷς ἀστήρ ἐπί τίς μῆκος διατρέχω δοκέω . ἀρχή μέν οὖν εἰμί ὁ δοκέω κίνησις ὁ ὅθεν ἄρχω καίω , τέλος δέ ὁ ὅπῃ παύω διά ὁ μή εἰμί λοιπός ἐπιτήδειος ὕλη πρός ἔξαψις . εἰμί δέ ἐν ὁ διατρέχω ὁ φλόξ ἐμπίπτω πυκνός τις καί παχύς ὕλη καί στέγω δύναμαι ὁ ὁ πυρός εἶδος , ὁ μέν διαΐσσω εἰμί οὗτος πέρας , ὁ κοσμητής δέ ἀρχή · μένω γάρ ὁ ἐν οὗτος λοιπός ἐπί χρόνος τις διά τε ὁ πλῆθος ὁ ὕλη καί ὁ πυκνότης καί διά ὁ ἐπί πολύς κάτωθεν χορηγέω ἀναθυμίασις ὁ κοσμητής καί προστίθημι αὐτός δίκη τροφή καί ἀναπληρόω ὁ διά - φορέω ὁ προεξάπτω ὕλη αὐτός . ὁ δέ γίγνομαι εἄν ἀρχή ὁ φορός ὁ τελευτή ὁ διαδρομή , ὁ τέλος , φημί , ὁ ὁ διαίσσω διαδρομή ( τέλος ἔχω ἔνθα πυκνότης ὑπαντάω ὅλος ) ἀρχή ὁ φορός εἰμί ὁ κοσμητής , τουτέστι ὁ καίω ὁ ὕλη αὐτός ἀρχή εἰμί · καί ἐπί οὗτος γάρ ἐπινέμω ὁ ἐφεξῆς ὁ προλαμβάνω καί Φέρο - μένω ὁ ἐπιτήδειος ἐξάπτω , ἀλλά διά ὁ παχύτης ὁ ὕλη οὔτε ὁ ἐφεξῆς ῥᾳδίως ἐξάπτω οὖτε ὁ προλαμβάνω ἑτοίμως ἀπομαραίνομαι , διόπερ οὐδέ κίνησις φαντασία τις ἐγώ ὑποπίπτω . ὁ ἐν ἀρχή ὁ φορός εἶπον , ἤτοι ὁ κίνησις ὁ κοσμητής μετά ὁ πᾶς ἀρχή ἢ ἁπλόος ὁ ὕπαρξις αὐτός καί εὐπορία ὁ ὕλη ἀρχή . ὁ γάρ πολύς γίγνομαι καρπός1 φορά καρπός λέγω , καί ἐπί ὁ χείρων ὁμοίως . Μένανδρος “ φορά γάρ νῦν οὗτος γίγνομαι κάλως διά ὅστις ” . συμπεραίνω εἴρω φημί τοιοῦτος ὁ κομήτης εἰμί ἀστήρ , ὥσπερ διαδρομή ἀστήρ , ἔχω ἐν ἑαυτοῦ ὁ πέρας καί ἀρχή . ὁ κομήτης , φημί , ἀστήρ οἷος ἀστήρ εἰμί διαδρομή , τουτέστι διαίσσω εἰμί ὁ ἀρχή ἔχω καί ὁ πέρας ἐν ἑαυτοῦ ὁ ἔκκαυσις μένω ἐν αὐτός καί μή σβέννυμι · ἐπί γάρ ὁ διαίσσω ἐξάπτω εὐθύς σβέννυμι . ὁ γάρ ἐν κινέω ὁ εἰμί ἔχω εἰμί τοιοῦτος , οὔτε ὁ ἀρχή ὁ κίνησις ἐν ἑαυτοῦ οὔτε ὁ πέρας ἔχω · ἐν ὁ γίγνομαι γάρ καί φθείρω πᾶς ὁ κίνησις ἔχω ὁ εἰμί , μένω δέ τίς μόριον αὐτός παντελῶς εἰμί οὐδείς ὡς οὐδέ ὁ χρόνος οὐδέ ὁ φθορά . ὁ δέ κομήτης ἐν ἑαυτοῦ ἔχω καί ὁ πρῶτος ἐξάπτω καί ὁ ἔσχατος Μένων καί σῴζω . οὐκοῦν ὁ κομήτης διαίσσω εἰμί οὖον κινέω ἀλλά Μένων καί ὁ ἀρχή καί ὁ πέρας ὁ ἔξαψις ἔχω ἐν ἑαυτοῦ .