joannes-philoponus.in-aristotelis-meteorologicorum-librum-primum-commentarium 1.93
Ἡμεῖς δὲ λέγομεν ἀναλαβόντες τὴν ὑποκειμένην ἀρχὴν ἡμῖν . εἴρηται γὰρ πρότερον ὅτι τὸ ἔσχατον τοῦ λεγομένου ἀέρος δύναμιν ἔχει πυρός , ὥστε τῇ κινήσει διακρινομένου τοῦ ἀέρος ἀποκρίνεσθαι τὴν τοιαύτην σύστασιν , οἵαν καὶ τοὺς κομήτας ἀστέρας εἶναί φαμεν . τοιοῦτον ὅπερ ἐπ’ ἐκείνων , ὅταν μὴ αὐτὴ καθ’ αὑτὴν γένηται ἡ τοιαύτη ἔκκρισις , ἀλλ’ ὑπό τινος τῶν ἄστρων ἢ τῶν ἐνδεδεμένων η των πλανωμένων · τότε γὰρ οὗτοι φαίνονται κομῆται διὰ τὸ παρα - κολουθεῖν αὐτῶν τῇ φορᾷ ὥσπερ τῷ ἡλίῳ τὴν τοιαύτην συγκρισιν , ἀφ’ ἧς διὰ τὴν ἀνάκλασιν τὴν ἅλω φαίνεσθαί φαμεν , ὅταν οὕτω τύχῃ κεκραμένος ὁ ἀήρ . Τὴν ἑαυτοῦ δόξαν ἐντεῦθεν περὶ τοῦ γαλαξίου διδάξαι βουλόμενος ἀναλαμβάνει πάλιν τὰ περὶ τῆς καπνώδους ἀναθυμιάσεως εἰρημένα προτερον , ὅτι τοῦ λεγομένου ἀέρος διήκοντος ἀπὸ γῆς μέχρι τῆς κοίλης ἐπιφανείας τῆς σεληνιακῆς σφαίρας ( ἀέρα γὰρ ἡ συνήθεια τὸ ὅλον τοῦτο καλεῖ ) τὸ ἔσχατον αὐτοῦ καὶ πρὸς αὐτῇ τῇ σελήνῃ ξηρόν ἐστι καὶ θερμὸν καὶ πρὸς ἔξαψιν ἐπιτήδειον , διὸ καὶ ὑπέκκαυμα προσηγόρευται . ἐκ τούτου δὲ τῆς κύκλῳ τῶν οὐρανίων κινήσεως ἀποκρινούσης συστάσεις τινὰς τὸ παχύτερον ἐξ αὐτῶν τῆς κινήσεως ἐπὶ πλέον θερμαινόμενον καὶ ταύτῃ χρωννύμενον κόμη τις γίνεται . ἢ οὖν τοῦτό φησι τὸ ἀποκρίνεσθαι τοῦ ἀέρος τοιαύτην σύστασιν , ἢ ὅτι συναναφερομένων τῶν δύο ἀναθυμιάσεων συμβαίνει τῇ κινήσει τοῦ ἀέρος διακρίνεσθαι τὴν ἀτμιδώδη , καὶ λοιπὸν τὴν θερμὴν καὶ ξηρὰν μετεωριζομένην ὕλην τῶν κομητῶν καὶ τοῦ γαλαξίου γίνεσθαι . τῶν δὲ κομητῶν τοὺς μὲν καθ’ ἑαυτοὺς ἀστέρος χωρὶς ἔφαμεν συνίστασθαι , τοὺς δὲ καὶ ὑπό τινας τῶν ἀπλανῶν ἑλκόντων τὴν τοιαύτην ὕλην ἐφ’ ἑαυτούς , ἐξ ἧς τὴν κόμην ἴσχουσιν ἐπὶ τοσοῦτον διαμένουσαν , ἐφ’ ὅσον τε διαρκοῦσι διὰ παχύτητα τὴν φλόγα στέγειν , καὶ ἐφ’ ὅσον αὐτοῖς κάτωθεν ἡ χορηγία τῆς τοιαύτης ἀνα|θυμιάσεως προστίθεται . ὅπερ οὖν ἐπὶ τῶν καθ’ ἕκαστον ἀπλανῶν γίνεται τῆς κόμης συνισταμένης ὑπ’ αὐτοὺς καθ’ ὃν ὑπεθέμεθα τρόπον , οὕτως ἀναγκαῖον καὶ ἐπὶ πολλῶν ἀστέρων ἅμα τὸ αὐτὸ συμβαίνειν , καὶ περὶ κύκλον ὅλον ἀστέρων τὴν κόμην συνίστασθαι , ὅπερ ἐστὶν ὁ γαλαξίας . μεγάλη τις οὗν οὗτός ἐστι κόμη πολλοὺς ἀστέρας ὑποτρέχουσα . ὥσπερ γάρ , φησίν , ἐκ τῆς ὑποτρεχούσης τὸν ἥλιον ἢ τὴν σελήνην ἀχλύος ἀνακλώμεναι ἡμῶν αἱ ὄψεις ἐπ’ αὐτοὺς τὴν ἔμφασιν τῆς ἅλω ποιοῦσιν , οὕτω καὶ ἡ εἰρημένη σύστασις ξηρὰ καὶ θερμὴ κύκλον ὅλον ἀστέρων ὑποδραμοῦσα τὸν γαλαξίαν ἐποίησεν , πλὴν οὐκ ἔμφασιν ὡς τὴν ἅλω , ἀλλ’ ὑπόστασιν τοιούτου χρώματος , ὡς ἐδείξαμεν . καὶ ἐπειδὴ συμ - περιάγεται τῷ κύκλῳ κινουμένῳ τὸ ὑπέκκαυμα , εἰκότως καὶ ὁ γαλαξίας πάθος ὢν τοῦ ὑπεκκαύματος συγκινεῖται τῷ παντί , ἐπεὶ καὶ ἡ κατὰ ἀστέρα γινομένη κόμη συμπεριφερομένη τῷ ἀστέρι κόμη τούτου εἶναι δοκεῖ . ταὐτὸ δὲ καὶ ἐπὶ ἰῆς ἅλω γίνεται · ὅταν <γὰρ> ὁ ἀὴρ ὑποκείμενος ἡλίῳ καὶ τοιαύτης εἴη κράσεως ὅλος , ὡς ἐκ παντὸς μορίου δύνασθαι τὴν ἀνάκλασιν τῶν ὄψεων γίνεσθαι , διὰ τὸ συνεχὲς τῆς ἀνακλάσεως μία τις ἅλως εἶναι δοκεῖ καὶ τῷ ἡλίῳ συμπεριάγεσθαι . ἐπιστῆσαι δὲ τῇ λέξει τοῦ Ἀριστοτέλους ἐν τούτοις εὔλογον , ἐν οἷς φησιν ἀλλ’ ὑπό τινος τῶν ἄστρων ἢ τῶν ἐνδεδεμένων ἢ τῶν πλανωμένων , ἐνδεδεμένους λέγων τοὺς ἀπλανεῖς . οὐδὲ γὰρ Ἀριστοτέλης κατὰ τὸν Πτολεμαῖον καὶ αὐτοὺς τοὺς ἀστέρας περὶ τὸ ἴδιον κέντρον κυκλοφορεῖσθαι βούλεται , ἀλλὰ ταῖς ἰδίαις ἐνδεδεμένους σφαίραις παντελῶς ἀκινητεῖν καθ’ αὑτούς . τοῦτο γὰρ αὐτὸ καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ τῆς Περὶ οὐρανοῦ πραγματείας γέγραφεν οὕτως “ ἐπεὶ τοίνυν οὔτ’ ἀμφότερα κινεῖσθαι εὔλογον οὔτε τὸ ἄστρον μόνον , λείπεται τοὺς μὲν κύκλους κινεῖσθαι , τὰ δὲ ἄστρα μένειν καὶ ἐνδεδεμένα τοῖς κύκλοις φέρεσθαι ” . εἰ οὖν τοὺς ἀπλανεῖς ἐνδεδέσθαι καὶ μένειν ἐν ταῖς ἰδίαις βούλεται σφαίραις ὑπ’ αὐτῶν φερομένους , πῶς τοῖς ἐνδεδεμένοις τοὺς πλανωμένους ἀντιδιέστειλεν , ὡς αὐτῶν μὴ ἐνδεδεμένων ἐν ταῖς ἑαυσυστάσεώς τῶν σφαίραις , ἀλλὰ καθ’ αὑτοὺς κινουμένων ; ἀδύνατον γὰρ ἀμφότερα εἴρηκε κινεῖσθαι , καὶ τοὺς κύκλους καὶ τοὺς ἐν αὐτοῖς ἀστέρας . εἰ οὖν καὶ τῶν πλανωμένων αἱ σφαῖραι κινοῦνται , ἀνάγκη καὶ αὐτοὺς ἐνδεδέσθαι ταύταις καὶ ὑπ’ αὐτῶν φέρεσθαι μὴ κινουμένους ἰδίαν κίνησιν . τούτου δ’ οὕτως ἔχοντος , οὐκ εὐλόγως τοῖς ἐνδεδεμένοις τοὺς πλανωμένους ἀντιδιέστειλε , καὶ αὐτῶν ταῖς ἰδίαις σφαίραις ὁμοίως ἐνδεδεμένων .
Lemmas: ἐγώ δέ λέγω ἀναλαμβάνω ὁ ὑπόκειμαι ἀρχή ἐγώ . εἴρω γάρ πρότερος ὅτι ὁ ἔσχατος ὁ λέγω ἀήρ δύναμις ἔχω πῦρ , ὥστε ὁ κινέω διακρίνω ὁ ἀήρ ἀποκρίνω ὁ τοιοῦτος σύστασις , οἷος καί ὁ κοσμητής ἀστήρ εἰμί φημί . τοιοῦτος ὅσπερ ἐπί ἐκεῖνος , ὅταν μή αὐτός κατά ἑαυτοῦ γίγνομαι ὁ τοιοῦτος ἔκκρισις , ἀλλά ὑπό τις ὁ ἄστρον ἢ ὁ ἐνδέω ὁ ὁ πλανάω · τότε γάρ οὗτος φαίνω κομέω διά ὁ παρά - κολούω αὐτός ὁ φορός ὥσπερ ὁ ἥλιος ὁ τοιοῦτος σύγκρισις , ἀπό ὅς διά ὁ ἀνάκλασις ὁ ἅλως φαίνω φημί , ὅταν οὗτος τυγχάνω κεράννυμι ὁ ἀήρ . ὁ ἑαυτοῦ δόξα ἐντεῦθεν περί ὁ γαλαξίας διδάσκω βούλομαι ἀναλαμβάνω πάλιν ὁ περί ὁ καπνώδης ἀναθυμίασις εἴρω πρότερος , ὅτι ὁ λέγω ἀήρ διήκω ἀπό γῆ μέχρι ὁ κοῖλος ἐπιφάνεια ὁ σεληνιακός σφαῖρα ( ἀήρ γάρ ὁ συνήθεια ὁ ὅλος οὗτος καλέω ) ὁ ἔσχατος αὐτός καί πρός αὐτός ὁ σελήνη ξηρός εἰμί καί θερμός καί πρός ἔξαψις ἐπιτήδειος , διό καί ὑπέκκαυμα προσαγορεύω . ἐκ οὗτος δέ ὁ κύκλος ὁ οὐράνιος κίνησις ἀποκρίνω σύστασις τις ὁ παχύς ἐκ αὐτός ὁ κίνησις ἐπί πλέω θερμαίνω καί οὗτος χρωννυμενω κόμη τις γίγνομαι . ἢ οὖν οὗτος φημί ὁ ἀποκρίνω ὁ ἀήρ τοιοῦτος σύστασις , ἢ ὅτι συναναφέρω ὁ δύο ἀναθυμίασις συμβαίνω ὁ κινέω ὁ ἀήρ διακρίνω ὁ ἀτμιδώδης , καί λοιπός ὁ θερμός καί ξηρός μετεωρίζω ὕλη ὁ κοσμητής καί ὁ γαλαξίας γίγνομαι . ὁ δέ κοσμητής ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ ἀστήρ Χωρὶς φημί συνίστημι , ὁ δέ καί ὑπό τις ὁ ἀπλανής ἕλκω ὁ τοιοῦτος ὕλη ἐπί ἑαυτοῦ , ἐκ ὅς ὁ κόμη ἴσχω ἐπί τοσοῦτος διαμένω , ἐπί ὅσος τε διαρκέω διά παχύτης ὁ φλόξ στέγω , καί ἐπί ὅσος αὐτός κάτωθεν ὁ χορηγία ὁ τοιοῦτος ἀναθυμίασις προστίθημι . ὅσπερ οὖν ἐπί ὁ κατά ἕκαστος ἀπλανής γίγνομαι ὁ κόμης συνίστημι ὑπό αὐτός κατά ὅς ὑποτίθημι τρόπος , οὕτως ἀναγκαῖος καί ἐπί πολύς ἀστήρ ἅμα ὁ αὐτός συμβαίνω , καί περί κύκλος ὅλος ἀστήρ ὁ κόμη συνίστημι , ὅσπερ εἰμί ὁ γαλαξίας . μέγας τις ἐν οὗτος εἰμί κόμη πολύς ἀστήρ ὑποτρέχω . ὥσπερ γάρ , φημί , ἐκ ὁ ὑποτρέχω ὁ ἥλιος ἢ ὁ σελήνη ἀχλύς ἀνακλάω ἐγώ ὁ ὄψις ἐπί αὐτός ὁ ἔμφασις ὁ ἅλως ποιέω , οὗτος καί ὁ εἴρω σύστασις ξηρός καί θερμός κύκλος ὅλος ἀστήρ ὑποτρέχω ὁ γαλαξίας ποιέω , πλήν οὐ ἔμφασις ὡς ὁ ἅλως , ἀλλά ὑπόστασις τοιοῦτος χρῶμα , ὡς δείκνυμι . καί ἐπεί συμ - περιάγω ὁ κύκλος κινέω ὁ ὑπέκκαυμα , εἰκότως καί ὁ γαλαξίας πάθος εἰμί ὁ ὑπέκκαυμα συγκινέω ὁ πᾶς , ἐπεί καί ὁ κατά ἀστήρ γίγνομαι κόμη συμπεριφέρω ὁ ἀστήρ κόμη οὗτος εἰμί δοκέω . αὐτός δέ καί ἐπί εἷς ἅλως γίγνομαι · ὅταν ἄγαρ ὁ ἀήρ ὑπόκειμαι ἥλιος καί τοιοῦτος εἰμί κρᾶσις ὅλος , ὡς ἐκ πᾶς μόριον δύναμαι ὁ ἀνάκλασις ὁ ὄψις γίγνομαι , διά ὁ συνεχής ὁ ἀνάκλασις εἷς τις ἅλως εἰμί δοκέω καί ὁ ἥλιος συμπεριάγω . ἐφίστημι δέ ὁ λέγω ὁ Ἀριστοτέλης ἐν οὗτος εὔλογος , ἐν ὅς φημί ἀλλά ὑπό τις ὁ ἄστρον ἢ ὁ ἐνδέω ἢ ὁ πλανάω , ἐνδέω λέγω ὁ ἀπλανής . οὐδέ γάρ Ἀριστοτέλης κατά ὁ Πτολεμαῖος καί αὐτός ὁ ἀστήρ περί ὁ ἴδιος κέντρον κυκλοφορέω βούλομαι , ἀλλά ὁ ἴδιος ἐνδέω σφαῖρα παντελῶς ἀκινητέω κατά ἑαυτοῦ . οὗτος γάρ αὐτός καί ἐν ὁ δύο ὁ περι οὐρανός πραγματεία γράφω οὕτως “ ἐπεί τοίνυν οὔτε ἀμφότερος κινέω εὔλογος οὔτε ὁ ἄστρον μόνος , λείπω ὁ μέν κύκλος κινέω , ὁ δέ ἄστρον μένω καί ἐνδέω ὁ κύκλος φέρω ” . εἰμί οὖν ὁ ἀπλανής ἐνδέω1 καί μένω ἐν ὁ ἴδιος βούλομαι σφαῖρα ὑπό αὐτός φέρω , πῶς ὁ ἐνδέω ὁ πλανάω ἀντιδιαστέλλω , ὡς αὐτός μή ἐνδέω ἐν ὁ εαυσυστασις ὁ σφαῖρα , ἀλλά κατά ἑαυτοῦ κινέω ; ἀδύνατος γάρ ἀμφότερος εἴρω κινέω , καί ὁ κύκλος καί ὁ ἐν αὐτός ἀστήρ . εἰμί οὖν καί ὁ πλανάω ὁ σφαῖρα κινέω , ἀνάγκη καί αὐτός ἐνδέω1 οὗτος καί ὑπό αὐτός φέρω μή κινέω ἴδιος κίνησις . οὗτος δέ οὕτως ἔχω , οὐ εὔλογος ὁ ἐνδέω ὁ πλανάω ἀντιδιαστέλλω , καί αὐτός ὁ ἴδιος σφαῖρα ὁμοίως ἐνδέω .