joannes-philoponus.in-aristotelis-meteorologicorum-librum-primum-commentarium 1.102
Ἔστι δὲ ἡ μὲν ἐξ ὕδατος ἀναθυμίασις ἀτμίς , ἡ δὲ ἐξ ἀέρος υοωρ νεφος . Ἀπορήσειεν ἄν τις εἰκότως ἐν τούτοις , εἰ τὸ ὕδωρ καὶ ὁ ἀὴρ εἰς ἄλληλα μεταβάλλουσι , διὰ τί μὴ τὸ μεταξὺ τούτων ἕν ἐστι καὶ ἡ ὁδὸς <ἡ> αὐτὴ καὶ μία , ἀλλ’ εἰ μὲν τὸ ὕδωρ εἰς ἀέρα μεταβάλλει , διὰ μέσης με|ταβάλλει τῆς ἀτμίδος ( δεῖν γὰρ αὐτό φησι πρότερον λεπτυνόμενον γενέσθαι , εἶθ’ οὕτως ἐκ ταύτης ἀέρα ) , εἰ δὲ τοὔμπαλιν ὁ ἀὴρ γένοιτο ὕδωρ , οὐκ ἀτμὶς πρότερον ὁ ἀὴρ ἀλλὰ νέφος γίνεται . μίαν γὰρ εἶναι δεῖ τὴν μεταξὺ τῶν ἐναντίων ὁδὸν τῶν μεταχωρούντων εἰς ἄλληλα . οἷον εἰ τὸ θερμὸν εἰς ψυχρὸν μεταβάλοι , οὐκ ἀθρόον ἐκ τοῦ ἄκρως θερμοῦ γίνεται ψυχρόν , ἀλλὰ δεῖ πρῶιον αὐτὸ γενέσθαι χλιαρόν , εἶτα ἐκ τούτου ψυχρὸν εἰλικρινές · ὁμοίως καὶ εἴ τι ψυχρὸν γίνοιτο θερμόν , πρότερον γίνεται χλιαρόν . πάλιν εἰ τὸ λευκὸν καὶ τὸ μέλαν ἀντιμεταβάλλοιεν εἰς ἄλληλα , δεῖ τὸ μεταξὺ τῆς ἑκατέρου μεταβολῆς εἰς θάτερον τὸ αὐτὸ εἶναι χρῶμα , οἷον τὸ φαιόν . καὶ εἰ τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω τοὺς τόπους ἀντιπαραχωροῖεν ἀλλήλοις , διὰ τοῦ μέσου τοὺς ἀλλήλων ἀντιμεταλήψονται τόπους . πῶς οὖν ἐπὶ τῆς εἰς ἄλληλα μεταβολῆς ἀέρος τε καὶ ὕδατος οὐχ ἓν τὸ μεταξύ , ἀλλ’ ὕδωρ μὲν εἰς ἀέρα μεταβάλλον διὰ μέσης ἀτμίδος , ἀλλὰ διὰ νέφους μέσου γίνεται ὕδωρ ; πρὸς ταῦτα τοίνυν ἐροῦμεν ὡς καὶ ἡ ἐξ ἀέρος εἰς ὕδωρ μεταβολὴ πρῶτον ἀτμίδα ποιεῖ παχυνομένου τοῦ ἀέρος μετρίως , καὶ ἡ ἀτμὶς ἐπὶ πλεῖον παχυνομένη γίνεται ὕδωρ , τὸ δὲ νέφος οὐχ ἑτέρας οὐσίας ἐστὶ γένεσις , ἀλλὰ πολλῆς ἀτμίδος σύγκρισίς τε καὶ σύστασις . διὰ τί οὖν μὴ καὶ ἐπὶ τῆς ἐξ ὕδατος εἰς ἀέρα μεταβολῆς ἡ γενομένη ἀτμὶς εἰς νέφος συγκρίνεται πρότερον , ἀλλ’ εὐθὺς ἐξαεροῦται λεπτυνομένη ; φημὶ τοίνυν ὡς ἡ ἐξ ὕδατος κάτω γινομένη ἀτμὶς κατὰ βραχὺ γινομένη κάτω μένειν οὐκ ἀνέχεται , ἕως ἄν πολλῆς γενομένης ἀτμίδος ἅπασα συγκριθῇ καὶ γένηται νέφος , ἀλλ’ εὐθέως μετεωρίζεται . * * *
Lemmas: εἰμί δέ ὁ μέν ἐκ ὕδωρ ἀναθυμίασις ἀτμίς , ὁ δέ ἐκ ἀήρ υοωρ νέφος . ἀπορέω ἄν τις εἰκότως ἐν οὗτος , εἰμί ὁ ὕδωρ καί ὁ ἀήρ εἰς ἀλλήλων μεταβάλλω , διά τίς μή ὁ μεταξύ οὗτος εἷς εἰμί καί ὁ ὁδός <ἡ> αὐτός καί εἷς , ἀλλά εἰμί μέν ὁ ὕδωρ εἰς ἀήρ μεταβάλλω , διά μέσος μεταβάλλω ὁ ἀτμίς ( δήω γάρ αὐτός φημί πρότερος λεπτύνω γίγνομαι , εἶτα οὕτως ἐκ οὗτος ἀήρ ) , εἰμί δέ ἔμπαλιν ὁ ἀήρ γίγνομαι ὕδωρ , οὐ ἀτμίς πρότερος ὁ ἀήρ ἀλλά νέφος γίγνομαι . εἷς γάρ εἰμί δεῖ ὁ μεταξύ ὁ ἐναντίος ὁδός ὁ μεταχωρέω εἰς ἀλλήλων . οἷος εἰμί ὁ θερμός εἰς ψυχρός μεταβάλλω , οὐ ἀθρόος ἐκ ὁ ἄκρως θερμός γίγνομαι ψυχρός , ἀλλά δεῖ πρώϊος αὐτός γίγνομαι χλιαρός , εἶτα ἐκ οὗτος ψυχρός εἰλικρινής · ὁμοίως καί εἰμί τίς ψυχρός γίγνομαι θερμός , πρότερος γίγνομαι χλιαρός . πάλιν εἰμί ὁ λευκός καί ὁ μέλας ἀντιμεταβάλλω εἰς ἀλλήλων , δεῖ ὁ μεταξύ ὁ ἑκάτερος μεταβολεύς εἰς ἕτερος ὁ αὐτός εἰμί χρῶμα , οἷος ὁ φαιός . καί εἰμί ὁ ἄνω καί ὁ κάτω ὁ τόπος ἀντιπαραχωρέω ἀλλήλων , διά ὁ μέσος ὁ ἀλλήλων ἀντιμεταλαμβάνω τόπος . πῶς οὖν ἐπί ὁ εἰς ἀλλήλων μεταβολεύς ἀήρ τε καί ὕδωρ οὐ εἷς ὁ μεταξύ , ἀλλά ὕδωρ μέν εἰς ἀήρ μεταβάλλω διά μέσος ἀτμίς , ἀλλά διά νέφος μέσος γίγνομαι ὕδωρ ; πρός οὗτος τοίνυν εἴρω ὡς καί ὁ ἐκ ἀήρ εἰς ὕδωρ μεταβολή πρῶτος ἀτμίς ποιέω παχύνω ὁ ἀήρ μέτριος , καί ὁ ἀτμίς ἐπί πλείων παχύνω γίγνομαι ὕδωρ , ὁ δέ νέφος οὐ ἕτερος οὐσία εἰμί γένεσις , ἀλλά πολύς ἀτμίς σύγκρισις τε καί σύστασις . διά τίς οὖν μή καί ἐπί ὁ ἐκ ὕδωρ εἰς ἀήρ μεταβολεύς ὁ γίγνομαι ἀτμίς εἰς νέφος συγκρίνω πρότερος , ἀλλά εὐθύς ἐξαερόω λεπτύνω ; φημί τοίνυν ὡς ὁ ἐκ ὕδωρ κάτω γίγνομαι ἀτμίς κατά βραχύς γίγνομαι κάτω μένω οὐ ἀνέχω , ἠώς ἄν πολύς γίγνομαι ἀτμίς ἅπας συγκρίνω καί γίγνομαι νέφος , ἀλλά εὐθύς μετεωρίζω . * * *