joannes-philoponus.in-aristotelis-meteorologicorum-librum-primum-commentarium 1.14
Οὐ γὰρ δὴ φήσομεν ἅπαξ οὐδὲ δὶς οὐδ’ ὀλιγάκις τὰς αὐτὰς δόξας ἀνακυκλεῖν γινομένας ἐν τοῖς ἀνθρώποις , ἀλλ’ ἀπειράκις . Συμφώνως μὲν τοῦτο τῇ αὐτοῦ δόξῃ γέγραφεν ἄναρχον εἶναι τὸ πᾶν καὶ ἀγένητον ὑποτιθέμενος , οὐκ ᾔσθετο δὲ τοῖς ἑαυτοῦ περιπίπτων δικτύοις . εἰ γὰρ ἀπειράκις διὰ τὸ ἀρχὴν τοῦ εἶναι μὴ ἔχειν τὸν κόσμον αἱ αὐταὶ γίνονται δόξαι , καὶ οὐκ ἀπειράκις μόνον , ἀλλὰ καὶ τοὐ ἀπείρου πολλαπλασιόνως τὰς αὐτὰς ἀνακυκλεῖσθαι δόξας ἀνάγκη . οὐ γὰρ μέχρις Ἀριστοτέλους ἀπειράκις αἱ αὐταὶ δόξαι ἀνεκυκλήθησαν , ἀλλὰ καὶ πρὸ αὐτοῦ λίαν χρόνον πολὺν ἀπειράκις ἦσαν ἀνακυκληθεῖσαι · εἰ γὰρ μὴ ἀπειράκις , ἀρχὴν ἔσχε τὸ πᾶν . εἰ δὲ ἔσχεν ἀρχήν , ὁποῖον ἂν χρόνου μόριον τοῦ παρεληλυθότος λάβοις ἀναποδίζων , ἐπ’ ἄπειρον τὰς αὐτὰς ἀνάγκη πάντως ἀπειράκις ἀνακυκληθῆναι μέχρις ἐκείνου δόξας , οὐ μόνον ὅτι ἄναρχος , ἀλλ’ ὅτι καὶ ἀρχὴν ἔσχεν ὁ κόσμος · καὶ οὕτως ὁ ἑκάτερον δοξάζων ὁμοίως ἐκ τοῦ χρόνου τὸ ἀξιόπιστον ἕξει . δεύτερον εἰ ἄπειρον τὸ παρῳχημένον , προστιθεμένων τῶν ἐφεξῆς αὔξεσθαι τὸ ἄπειρον ἀνάγκη καὶ μηδέποτε λήγειν αὐξόμενον τοῦ χρόνου προἰόντος ἐπ’ ἄπειρον . εἰ οὖν καὶ αὐτὸ μόνον τὸ γεγονέναι τὸ ἄπειρον ἀδύνατον , ὡς αὐτὸς ἔδειξε , πολλῷ μᾶλλον ἀδυνατώτερον τοῦ ἀπείρου μεῖζόν τι γίνεσθαι καὶ ἀπειρότερον . εἰ οὗν ἀδύνατον ἀπειράκις τὰς αὐτὰς ἀνακυκλεῖσθαι δόξας , οὐδεὶς δὲ τῶν πρὸ αὐτοῦ τὴν δόξαν φαίνεται ταύτην προϋποθέμενος , πρῶτος ἄρα ταύτης Ἀριστοτέλης κατήρξατο . ὅτι μὲν οὖν ἑαυτῷ περιπέπτωκεν ἐναργῶς ἐδείχθη · διὰ τούτων δ’ ὅμως ὡς ἀρχαιοτέρα ἐστὶ δόξα τὸ ἑτέρας οὐσίας εἶναι τῶν ὑπὸ σελήνην τὸν οὐρανὸν καὶ ὥς ἐστιν ἀίδιος συλλογίσασθαι βούλεται . τοῦτο γὰρ περὶ αὐτοῦ φησιν · οἱ πρὸ ἡμῶν ὑπολαμβανοντες αἰθέρα τοῦτο τὸ σῶμα προσαορεύουσιν ἐκ τοῦ ἀεὶ θέειν καὶ παῦλαν τῆς κινήσεως μὴ ἔχειν καὶ θεῖον εἶναι οὕτως αὐτὸν ὀνομάσαντες , ὅπερ οὐδενὶ τῶν ὑπὸ σελήνην ἁρμόζει , τὸ ἀεὶ καὶ ἀπαύστως κινεῖσθαι . ταύτης δὲ χρόνῳ , φησί , τῆς δόξης ἀφανισθείσης τὸ ὄνομα μεμένηκεν ἐπ’ ἄλλην σημασίαν , τὸ αἴθειν , ὑπὸ τῶν ὕστερον γενομένων μετενεχθέν , ὡς πῦρ ὄντα τὴν οὐσίαν . οὐ γὰρ μόνον πόλεις τε καὶ ἔθνη , φησίν , ἀρχὰς καὶ τέλη λαμβάνουσιν , ὡς εἰς παντελῆ λήθην ἐκπεσεῖν , ἀλλὰ καὶ δόξαι καὶ τέχναι καὶ ἐπιστῆμαι τοῦτο πάσχουσιν , ἃς συμβαίνει πάλιν ἀνακυκλεῖσθαι τῷ μακρῷ χρόνῳ . καὶ γὰρ ἡ μουσικὴ καὶ ἡ ἀνδριαντοπλαστικὴ καὶ ἕτεραί τινες εὕρηνται μὲν ὑπὸ τῶν πρὸ ἡμῶν , ἠμβλύνθησαν δὲ νῦν καὶ τῷ χρόνῳ πάλιν ἴσως ἀκμάσουσιν · εἰκὸς οὖν καὶ τὰς περὶ τῶν πραγμάτων δόξας τὸ αὐτὸ πάσχειν . λέγουσι δὲ καὶ Ἀλέξανδρον ἐξ Ἰνδῶν Ἀριστοτέλει γράψαι , ὡς ἕτεροί φασιν , ἐκ Βαβυλῶνος ὡς καὶ οἱ ἐνταῦθα σοφοὶ σώματος ἑτέρου φασὶν εἶναι τὸν οὐρανόν . τοῦτο μὲν οὖν ὅπως ἀληθείας ἔχει , λέγειν οὐκ ἔχω · παρ’ Ἐλλησι δὲ τοῦτο φρονῶν φαίνεται τῶν πρὸ Ἀριστοτέλους οὐδείς . ὁ Πλατῶν ἐν τῷ Κρατύλῳ‘ περὶ ὀρθότητος ὀνομάτων διαλεγόμενος τὸν αἰθέρα παρὰ τὸ ἀεὶ θεῖν ἠτυμολόγηκε . τοὺς γὰρ μετὰ τὸν κατακλυσμόν φησιν ὑπολειφθέντας ἐν τοῖς ὑψηλοτάτοις διάγειν ὄρεσι καὶ τέως βοσκηματώδη βίον ζῆν καὶ περὶ τὴν συλλογὴν ἐνασχολεῖσθαι καὶ μόνον τῶν τροφῶν καὶ τῶν ἄλλων τῶν πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαίων , ἀνανήψαντας δὲ τῷ χρόνῳ μικρὸν ἐκ τῆς τοῦ κατακλυσμοῦ ταραχῆς εἰς ἔννοιαν ἐλθεῖν τοῦ εἶναί τι τῶν φαινομένων αἴτιον · κατανοήσαντες δὲ τὰ οὐράνια καὶ ἀεὶ ταῦτα κινούμενα βλέποντες αἰθέρα καὶ θεὸν αὐτὰ ὠνόμασαν , τὸ μὲν παρὰ τὸ αἴθειν , τὸ δὲ παρὰ τὸ ἀεὶ θέειν . καὶ ἐπειδὴ τοῦτον μὲν ἑώρων μήτε γινόμενον μήτε φθειρόμενον , τῇ κινήσει δὲ αὐτοῦ τὰ ἐντὸς μεταβάλλοντα , αἴτιον εἶναι τούτων καὶ δημιουργὸν ὑπετόπασαν . εἶτα τοῦ λόγου κατὰ μέρος προἰόντος ἐπὶ τὸ λεπτότερόν τε καὶ ζητητικώτερον καὶ αὐτοῦ λοιπὸν τοῦ οὐρανοῦ τὸ αἴτιον τῆς τοιᾶσδε κινήσεως τε καὶ διαμονῆς περιεργαζόμενοι ἐπὶ ἰὴν ἀφανῆ καὶ ἀσώματον μετῆλθον αἰτίαν · μηδὲ γὰρ ἂν διαρκεῖν ἐς ἀεὶ σῶμα ὄντα πεπερασμένον μένειν τε καὶ κινεῖσθαι μὴ ὑπὸ δυνάμεως ἀπείρου συνεχόμενον ἀσωμάτου πάντως , οὐχ ὁρωμένης μέν , ἐκ δὲ τῶν ἔργων αὐτῆς νοουμένης · μὴ γὰρ εἶναι δύναμιν ἐν σώμασιν ἄπειρον · καὶ οὕτως ανέδραμον ἐπὶ τὴν μίαν τῶν πάντων ἀρχὴν κἀκείνην τῷ ὀνόματι τοῦ τῶν φαινομένων κρείττονος θεῖον ὠνόμασαν .
Lemmas: οὖον γάρ δή φημί ἅπαξ οὐδέ δίς οὐδέ ὀλιγάκις ὁ αὐτός δόξα ἀνακυκλέω γίγνομαι ἐν ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά ἀπειράκις . σύμφωνος μέν οὗτος ὁ αὐτός δόξα γράφω ἄναρχος εἰμί ὁ πᾶς καί ἀγένητος ὑποτίθημι , οὐ αἰσθάνομαι δέ ὁ ἑαυτοῦ περιπίπτω δίκτυον . εἰμί γάρ ἀπειράκις διά ὁ ἀρχή ὁ εἰμί μή ἔχω ὁ κόσμος ὁ αὐτός γίγνομαι δόξα , καί οὐ ἀπειράκις μόνος , ἀλλά καί ὁ ἤπειρος πολλαπλασιόνως ὁ αὐτός ἀνακυκλέω δόξα ἀνάγκη . οὖον γάρ μέχρι Ἀριστοτέλης ἀπειράκις ὁ αὐτός δόξα ἀνακυκλέω , ἀλλά καί πρό αὐτός λίαν χρόνος πολύς ἀπειράκις εἰμί ἀνακυκλέω · εἰμί γάρ μή ἀπειράκις , ἀρχή ἔχω ὁ πᾶς . εἰμί δέ ἔχω ἀρχή , ὁποῖος εἄν χρόνος μόριον ὁ παρέρχομαι λαμβάνω ἀναποδίζω , ἐπί ἤπειρος ὁ αὐτός ἀνάγκη πάντως ἀπειράκις ἀνακυκλέω μέχρι ἐκεῖνος δόξα , οὖον μόνος ὅτι ἄναρχος , ἀλλά ὅτι καί ἀρχή ἔχω ὁ κόσμος · καί οὕτως ὁ ἑκάτερος δοξάζω ὁμοίως ἐκ ὁ χρόνος ὁ ἀξιόπιστος ἔχω . δύο εἰμί ἤπειρος ὁ παροίχομαι , προστίθημι ὁ ἐφεξῆς αὐξάνω ὁ ἤπειρος ἀνάγκη καί μηδέποτε λήγω αὐξάνω ὁ χρόνος πρόειμι ἐπί ἤπειρος . εἰμί οὖν καί αὐτός μόνος ὁ γίγνομαι ὁ ἤπειρος ἀδύνατος , ὡς αὐτός δείκνυμι , πολύς μᾶλλον ἀδύνατος ὁ ἤπειρος μέγας τίς γίγνομαι καί ἤπειρος . εἰμί ἐν ἀδύνατος ἀπειράκις ὁ αὐτός ἀνακυκλέω δόξα , οὐδείς δέ ὁ πρό αὐτός ὁ δόξα φαίνω οὗτος προυποτιθημι , πρῶτος ἄρα οὗτος Ἀριστοτέλης κατάρχω . ὅτι μέν οὖν ἑαυτοῦ περιπίπτω ἐναργής δείκνυμι · διά οὗτος δέ ὅμως ὡς ἀρχαῖος εἰμί δόξα ὁ ἕτερος οὐσία εἰμί ὁ ὑπό σελήνη ὁ οὐρανός καί ὅς εἰμί ἀίδιος συλλογίζομαι βούλομαι . οὗτος γάρ περί αὐτός φημί · ὁ πρό ἐγώ ὑπολαμβάνω αἰθήρ οὗτος ὁ σῶμα προσαγορεύω ἐκ ὁ ἀεί θέω καί παῦλα ὁ κίνησις μή ἔχω καί θέω εἰμί οὕτως αὐτός ὀνομάζω , ὅσπερ οὐδείς ὁ ὑπό σελήνη ἁρμόζω , ὁ ἀεί καί ἄπαυστος κινέω . οὗτος δέ χρόνος , φημί , ὁ δόξα ἀφανίζω ὁ ὄνομα μένω ἐπί ἄλλος σημασία , ὁ αἴθω , ὑπό ὁ ὕστερος γίγνομαι μεταφέρω , ὡς πῦρ εἰμί ὁ οὐσία . οὖον γάρ μόνος πόλις τε καί ἔθνος , φημί , ἀρχή καί τέλος λαμβάνω , ὡς εἰς παντελής λήθη ἐκπίπτω , ἀλλά καί δόξα καί τέχνη καί ἐπιστήμη οὗτος πάσχω , ὅς συμβαίνω πάλιν ἀνακυκλέω ὁ μακρός χρόνος . καί γάρ ὁ μουσική καί ὁ ἀνδριαντοπλαστική καί ἕτερος τις εὑρίσκω μέν ὑπό ὁ πρό ἐγώ , ἀμβλύνω δέ νῦν καί ὁ χρόνος πάλιν ἴσως ἀκμάζω · εἰκός οὖν καί ὁ περί ὁ πρᾶγμα δόξα ὁ αὐτός πάσχω . λέγω δέ καί Ἀλέξανδρος ἐκ Ἰνδός Ἀριστοτέλης γράφω , ὡς ἕτερος φημί , ἐκ Βαβυλών ὡς καί ὁ ἐνταῦθα σοφός σῶμα ἕτερος φημί εἰμί ὁ οὐρανός . οὗτος μέν οὖν ὅπως ἀλήθεια ἔχω , λέγω οὐ ἔχω · παρά Ἕλλην δέ οὗτος φρονέω φαίνω ὁ πρό Ἀριστοτέλης οὐδείς . ὁ Πλάτος ἐν ὁ Κρατύλος περί ὀρθότης ὄνομα διαλέγω ὁ αἰθήρ παρά ὁ ἀεί θέω ἐτυμολογέω . ὁ γάρ μετά ὁ κατακλυσμός φημί ὑπολείπω ἐν ὁ ὑψηλός διάγω ὄρος καί τέως βοσκηματώδης βίος ζῶ καί περί ὁ συλλογή ἐνασχολέω καί μόνος ὁ τροφή καί ὁ ἄλλος ὁ πρός ὁ ζῶ ἀναγκαῖος , ἀνανήφω δέ ὁ χρόνος μικρός ἐκ ὁ ὁ κατακλυσμός ταραχή εἰς ἔννοια ἔρχομαι ὁ εἰμί τίς ὁ φαίνω αἴτιος · κατανοέω δέ ὁ οὐράνιος καί ἀεί οὗτος κινέω βλέπω αἰθήρ καί θεός αὐτός ὀνομάζω , ὁ μέν παρά ὁ αἴθω , ὁ δέ παρά ὁ ἀεί θέω . καί ἐπεί οὗτος μέν ὁράω μήτε γίγνομαι μήτε φθείρω , ὁ κινέω δέ αὐτός ὁ ἐντός μεταβάλλω , αἴτιος εἰμί οὗτος καί δημιουργός ὑποτοπάζω . εἶτα ὁ λόγος κατά μέρος πρόειμι ἐπί ὁ λεπτός τε καί ζητητικός καί αὐτός λοιπός ὁ οὐρανός ὁ αἴτιος ὁ τοιόσδε κίνησις τε καί διαμονή περιεργάζομαι ἐπί ἰά ἀφανής καί ἀσώματος μετέρχομαι αἴτιος · μηδέ γάρ εἄν διαρκέω εἰς ἀεί σῶμα εἰμί περαίνω μένω τε καί κινέω μή ὑπό δύναμις ἤπειρος συνέχω ἀσώματος πάντως , οὐ ὁράω μέν , ἐκ δέ ὁ ἔργον αὐτός νοέω · μή γάρ εἰμί δύναμις ἐν σῶμα ἤπειρος · καί οὕτως ἀνατρέχω ἐπί ὁ εἷς ὁ πᾶς ἀρχή ἐκεῖνος ὁ ὄνομα ὁ ὁ φαίνω ἀγαθός θέω ὀνομάζω .