joannes-philoponus.in-aristotelis-meteorologicorum-librum-primum-commentarium 1.94
Ὃ δὴ καθ᾿ ἕνα συμβαίνει τῶν ἀστέρων , τοῦτο δεῖ λαβεῖν γινόμενον περὶ ὅλον τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν ἄνω φορὰν ἅπασαν · εὔλογον γάρ , εἴπερ ἡ ἑνὸς ἄστρου κίνησις , καὶ τὴν τῶν ἄλλων ἀπάντων ποιεῖν τι τοιοῦτον καὶ ἐκριπίζειν . Οὐρανὸν ἐνταῦθα , φησὶν ὁ Ἀλέξανδρος , τὴν ἀπλανῆ σφαῖραν Ἀριστοτέλης ὠνόμασε · τοῦτο γάρ , φησίν , ἐδήλωσεν εἰπὼν καὶ τὴν ἄνω φορὰν ἅπασαν · ἐγὼ δὲ τὴν προσθήκην οἶμαι πᾶσαν δηλοῦν τὴν κυκλοφορουμένην οὐσίαν , λέγω τὴν ὅλην ὀκτάσφαιρον ἢ ἐννεάσφαιρον , ὡς Πτολεμαίῳ δοκεῖ . τὸ γὰρ ἅπασαν εἰπεῖν τὴν ἄνω φορὰν τούτου μᾶλλον ὑπάρχει δηλωτικόν , καὶ προσέτι τὸ πρὸ τούτων εἰρημένον “ ἀλλ᾿ ὑπό τινος τῶν ἀστέρων ἢ τῶν ἐνδεδεμένων ἡ τῶν πλανωμένων ” πᾶσαν ἐκείνην τὴν οὐσίαν συμπεριείληφεν · οὐ γὰρ τοὺς ἀπλανεῖς , ἀλλὰ καὶ τοὺς πλανωμένους ἕλκειν τοιαύτην ἀνα - θυμίασιν βούλεται . οὐρανὸν δὲ τοῖς παλαιοῖς καὶ τὸν ὅλον κόσμον καλεῖν ἔθος , ὡς καὶ Πλατῶν “ ὃν οὐρανὸν ἢ κόσμον ἐπωνομάκαμεν ” , καὶ τὴν Περὶ οὐρανοῦ πραγματείαν οὕτως Ἀριστοτέλης ὠνόμασε περὶ τοῦ κόσμου παντὸς διαλαμβάνουσαν · καὶ ἰδικώτερον πάλιν οὐρανὸν τὸ ὀκτάσφαιρον ὁμοῦ ἢ ἐννεάσφαιρον καλοῦσι , καὶ πρὸς τούτοις ἰδικώτατα μόνην τὴν ἀπλανῆ . τὸ οὖν ἐντεῦθεν συναγόμενόν ἐστιν ὅτι τὸ περὶ ἕνα γινόμενον ἀστέρα πάθος , τουτέστι τὸ ἕλκειν εἰς ἑαυτὸν τὴν εἰρημένην ἀναθυμίασιν καὶ δι’ αὐτὴν γίνεσθαι κομήτην , εὔλογον καὶ περὶ πάντα συμβαίνειν καὶ μίαν κόμην ὅλῳ περικεῖσθαι κύκλῳ , ἑκάστου ἀστέρος τὴν ὑποκειμένην ὕλην ἐπισπωμένου , καὶ διὰ τὴν συνέχειαν τῆς ἀναθυμιάσεως μίαν κόμην γίνεσθαι πᾶσιν , ἣν γαλαξίαν διὰ τὸ χρῶμα προσαγορεύομεν . εἰ γὰρ ἡ ἑνὸς ἀστέρος κίνησις ; ] 0 ἐκριπίζει καὶ ἀνάπτει τοιαύτην ὕλην , πόσῳ μᾶλλον πολλοὺς ἅμα δύνασθαι τοῦτο ποιεῖν ἀστέρας ;
Lemmas: ὅς δή κατά εἷς συμβαίνω ὁ ἀστήρ , οὗτος δεῖ λαμβάνω γίγνομαι περί ὅλος ὁ οὐρανός καί ὁ ἄνω φορά ἅπας · εὔλογος γάρ , εἴπερ ὁ εἷς ἄστρον κίνησις , καί ὁ ὁ ἄλλος ἀπαντάω ποιέω τίς τοιοῦτος καί ἐκριπίζω . Οὐρανός ἐνταῦθα , φημί ὁ Ἀλέξανδρος , ὁ ἀπλανῆ σφαῖρα Ἀριστοτέλης ὀνομάζω · οὗτος γάρ , φημί , δηλόω εἶπον καί ὁ ἄνω φορά ἅπας · ἐγώ δέ ὁ προσθήκη οἴομαι πᾶς δηλόω ὁ κυκλοφορέομαι οὐσία , λέγω ὁ ὅλος ὀκτάσφαιρος ἢ ἐννεάσφαιρος , ὡς Πτολεμαῖος δοκέω . ὁ γάρ ἅπας εἶπον ὁ ἄνω φορά οὗτος μᾶλλον ὑπάρχω δηλωτικός , καί προσέτι ὁ πρό οὗτος εἴρω “ ἀλλά ὑπό τις ὁ ἀστήρ ἢ ὁ ἐνδέω ὁ ὁ πλανάω ” πᾶς ἐκεῖνος ὁ οὐσία συμπεριλαμβάνω · οὖον γάρ ὁ ἀπλανής , ἀλλά καί ὁ πλανάω ἕλκω τοιοῦτος ἀνα - θυμίασις βούλομαι . οὐρανός δέ ὁ παλαιός καί ὁ ὅλος κόσμος καλέω ἔθος , ὡς καί Πλάτος “ ὅς οὐρανός ἢ κόσμος ἐπονομάζω ” , καί ὁ περι οὐρανός πραγματεία οὕτως Ἀριστοτέλης ὀνομάζω περί ὁ κόσμος πᾶς διαλαμβάνω · καί ἰδικός πάλιν οὐρανός ὁ ὀκτάσφαιρος ὁμοῦ ἢ ἐννεάσφαιρος καλέω , καί πρός οὗτος ἰδικός μόνος ὁ ἀπλανῆ . ὁ οὖν ἐντεῦθεν συνάγω εἰμί ὅτι ὁ περί εἷς γίγνομαι ἀστήρ πάθος , τουτέστι ὁ ἕλκω εἰς ἑαυτοῦ ὁ εἴρω ἀναθυμίασις καί διά αὐτός γίγνομαι κοσμητής , εὔλογος καί περί πᾶς συμβαίνω καί εἷς κόμη ὅλος περίκειμαι κύκλος , ἕκαστος ἀστήρ ὁ ὑπόκειμαι ὕλη ἐπισπάω , καί διά ὁ συνέχεια ὁ ἀναθυμίασις εἷς κόμη γίγνομαι πᾶς , ὅς γαλαξίας διά ὁ χρῶμα προσαγορεύω . εἰμί γάρ ὁ εἷς ἀστήρ κίνησις ; ] 0 ἐκριπίζω καί ἀνάπτω τοιοῦτος ὕλη , πόσος μᾶλλον πολύς ἅμα δύναμαι οὗτος ποιέω ἀστήρ ;