joannes-philoponus.in-aristotelis-meteorologicorum-librum-primum-commentarium 1.1
Περὶ μὲν οὖν τῶν πρώτων αἰτίων τῆς φύσεως καὶ περὶ πάσης κινήσεως φοσικῆς , ἔτι δὲ περι των κατα την ανω φοραν διακεκοσμημένων ἄστρων καὶ περὶ τῶν στοιχείων τῶν σωματικῶν , πόσα τε καὶ ποῖα , καὶ τῆς εἰς ἄλληλα μεταβολῆς , καὶ περὶ γενέσεως καὶ φθορᾶς τῆς κοινῆς εἴρηται πρότερον . Εὐθὺς ἐν ἀρχῇ τὰς φυσικὰς ἑαυτοῦ πραγματείας ἀπαριθμεῖται , ὅσαι τῶν μετεωρολογικῶν ἐν τάξει φυσικῇ προηγήσαντο , πρώτην μὲν εἶναι λέγων τὴν Φυσικὴν καλουμένην ἀκρόασιν τὸ κοινὸν ὄνομα τῶν φυσικῶν ὡς ἴδιον ἀποκληρωθεῖσαν διὰ τὸ περὶ τῶν κοινῶν ἀρχῶν τῶν φυσικῶν ἁπάντων διδάσκειν , ὅθεν καὶ πασῶν προηγεῖται , δευτέραν τὴν Περὶ οὐρανοῦ . οὐρανὸν δὲ τοῖς παλαιοῖς καὶ τὸν ὅλον κόσμον ὀνομάζειν ἔθος , ὡς καὶ καὶ Πλάτων “ ὃν δὴ οὐρανὸν ἢ κόσμον ἐπωνομάκαμεν ” ἐν Τιμαίῳ φησί . δευτέραν δὲ τάξιν εἰκότως εἴληφεν · ἐκείνης γὰρ Λαὶ περὶ τῶν ἀρχῶν τῶν πρώτων διαλαβούσης ὕλης καὶ εἴδους ἡ Περὶ οὐρανοῦ περὶ τῶν προσεχῶς ἐκ τούτων συντεθέντων διαλαμβάνει σωμάτων , ἐκ τούτων μὲν ὡς ἐκ πρωτίστων στοιχείων συντεθέντων , ἁπλῶν δὲ ὄντων ὡς ἐν σώματι . καὶ τὰ οὐράνια γὰρ ἐξ ὕλης εἰσὶ κατ’ αὐτὸν τοῦ πέμπτου σώματος κοινῶς τοῖς οὐρανίοις ὑποὑετῶν κειμένου πᾶσι καὶ τοῦ ἐπιτεθέντος εἴδους αὐτοῖς , ἐξ ὧν γέγονεν ἥλιος , σελήνη , τῶν ἀστέρων ἕκαστος καὶ τοῦ χύματος αὐτοῦ τῶν σφαιρῶν ἡ οὐσία . διδάσκει δὲ καὶ περὶ τῶν τεσσάρων στοιχείων · ἁπλᾶ γὰρ ὡς ἐν σώματι καὶ ταῦτα προσεχῶς ἐξ ὕλης καὶ εἴδους συγκείμενα , τὰ δὲ ἐκ τούτων συντεθέντα λοιπὸν ζῷα καὶ φυτὰ καὶ μέταλλα ὑστερογενῆ τὴν φύσιν καὶ μερικωτέραν κεκλήρωται . καὶ ἄλλως ἐπειδὴ καὶ τὰ γινόμενα καὶ φθειρόμενα τῇ εἰς ἄλληλα μεταβολῇ τῶν μὴ οὕτως ἐχόντων δεύτερά τέ ἐστι καὶ ἀτιμότερα , δικαίως οὖν τῶν ἄλλων ἀπάντων τὴν Περὶ οὐρανοῦ προτέταχε πραγματείαν , ἐν ᾗ περὶ τῶν κυκλοφορουμένων σωμάτων ἐδίδαξεν , ἐν οἷς οὐδὲ φθορά τις οὐδὲ γένεσις οὐδὲ μεταβολὴ τούτων εἰς ἄλληλα φαίνεται . τρίτη μετὰ ταύτην ἡ Περὶ γενέσεως ἐστι καὶ φθορᾶς , μερικωτέρα μὲν ἢ κατὰ τὰς προειρημένας , καθολικωτέρα δὲ τῶν ἑξῆς ἀπασῶν · ἐν ταύτῃ γὰρ περὶ πάσης ἁπλῶς γενέσεως διδάσκει καὶ φθορᾶς , τίς τέ ἐστι καὶ τί τῶν ἄλλων μεταβολῶν διενήνοχε , καὶ ὅσα τούτοις ἐστὶν ἀκόλουθα . τετάρτην ἐπὶ ταύταις τὴν τῶν Μετεώρων τέταχεν · ἐπειδὴ γὰρ καὶ ταῦτα τῶν γινομένων ἐστὶ καὶ φθειρομένων , εἰκότως ὑστέρα μὲν τῆς περὶ γενέσεως ἀπάσης καὶ φθορᾶς διδασκούσης τετάξεται , προηγήσεται δὲ τῶν λοιπῶν ἁπασῶν , τῆς περὶ ζῴων λέγω καὶ φυτῶν καὶ μετάλλων . εἰ γὰρ ἡ περὶ τῶν οὐρανίων διδάσκουσα σωμάτων προτέτακται δικαίως , ἀκόλουθον ἦν τοῖς περὶ ζῴων καὶ φυτῶν τὰ μετεωρολογικὰ προηγεῖσθαι ὡς ὑπερανεστηκότα μὲν τῶν ἐπὶ γῆς , τοῖς | οὐρανίοις δὲ τῷ τόπῳ πλησιάζοντα . ἡ μὲν οὖν τῶν εἰρημένων φυσικῶν πραγματειῶν συνέχειά τε καὶ τάξις συντόμως εἰπεῖν τοιαύτη καὶ οὕτως ἔχουσα · ἴδωμεν δὲ καὶ τῆς λέξεως τὴν ἀκρίβειαν . τῶν πρώτων μὲν οὖν αἰτίων φησὶ τῆς φύσεως , ἐπειδὴ πρώτιστα τῶν φυσικῶν αἴτια πάντων ὕλη καὶ εἶδος . ἔστι γὰρ καὶ ἄλλα προσεχέστερα τῶν φυσικῶν αἴτια , κοινὰ μὲν τῶν συνθέτων ἁπάντων τέσσαρα στοιχεῖα , προσεχέστερα δὲ καὶ εἰδικώτερά τινων τὸ σπέρμα μὲν ἐν τοῖς ἐκ σπέρματος τὴν γένεσιν ἔχουσι , τὸ δὲ τούτῳ πάντως ἀνάλογον ἐν τοῖς λοιποῖς . καὶ τὰ συναίτια δέ , χρόνον καὶ τόπον καὶ κίνησιν , ἐν τῇ αὐτῇ παρέδωκε πραγματείᾳ . καὶ περὶ πάσης δὲ κινήσεως φυσικῆς ἐν τοῖς ὑστέροις αὐτῆς τέσσαρσι λόγοις διείλεκται , τῆς τε ἐπ’ εὐθείας λέγω καὶ τῆς κύκλῳ . φυσικῆς δέ φησι διὰ τὰς ψυχικὰς καὶ προαιρετικὰς κινήσεις , οἷαί πέρ εἰσιν αἱ τῶν ζῴων , τάς τε ὑπὸ τέχνης ἢ βίας τινὸς γινομένας .
Lemmas: περι μέν οὖν ὁ πρῶτος αἴτιος ὁ φύσις καί περί πᾶς κίνησις φοσικεω , ἔτι δέ περί ὁ κατά ὁ ἄνω φορός διακοσμέω ἄστρον καί περί ὁ στοιχεῖον ὁ σωματικός , πόσος τε καί ποῖος , καί ὁ εἰς ἀλλήλων μεταβολεύς , καί περί γένεσις καί φθορά ὁ κοινός εἴρω πρότερος . εὐθύς ἐν ἀρχή ὁ φυσικός ἑαυτοῦ πραγματεία απαριθμώ , ὅσος ὁ μετεωρολογικός ἐν τάξις φυσικός προηγέομαι , πρῶτος μέν εἰμί λέγω ὁ φυσικός καλέω ἀκρόασις ὁ κοινός ὄνομα ὁ φυσικός ὡς ἴδιος ἀποκληρόω διά ὁ περί ὁ κοινός ἀρχή ὁ φυσικός ἅπας διδάσκω , ὅθεν καί πᾶς προηγέομαι , δύο ὁ περι οὐρανός . οὐρανός δέ ὁ παλαιός καί ὁ ὅλος κόσμος ὀνομάζω ἔθος , ὡς καί καί Πλάτων “ ὅς δή οὐρανός ἢ κόσμος ἐπονομάζω ” ἐν Τίμαιος φημί . δύο δέ τάξις εἰκότως λαμβάνω · ἐκεῖνος γάρ ληΐς περί ὁ ἀρχή ὁ πρῶτος διαλαμβάνω ὕλη καί εἶδος ὁ περι οὐρανός περί ὁ προσεχῶς ἐκ οὗτος συντίθημι διαλαμβάνω σῶμα , ἐκ οὗτος μέν ὡς ἐκ πρῶτος στοιχεῖον συντίθημι , ἁπλόος δέ εἰμί ὡς ἐν σῶμα . καί ὁ οὐράνιος γάρ ἐκ ὕλη εἰμί κατά αὐτός ὁ πέμπτος σῶμα κοινῶς ὁ οὐράνιος υπουω κεῖμαι πᾶς καί ὁ ἐπιτίθημι εἶδος αὐτός , ἐκ ὅς γίγνομαι ἥλιος , σελήνη , ὁ ἀστήρ ἕκαστος καί ὁ χύμα αὐτός ὁ σφαῖρα ὁ οὐσία . διδάσκω δέ καί περί ὁ τέσσαρες στοιχεῖον · ἁπλόος γάρ ὡς ἐν σῶμα καί οὗτος προσεχῶς ἐκ ὕλη καί εἶδος σύγκειμαι , ὁ δέ ἐκ οὗτος συντίθημι λοιπός ζῷον καί φυτόν καί μέταλλον ὑστερογενής ὁ φύσις καί μερικός κληρόω . καί ἄλλως ἐπεί καί ὁ γίγνομαι καί φθείρω ὁ εἰς ἀλλήλων μεταβολή ὁ μή οὕτως ἔχω δεύτερος τε εἰμί καί ἄτιμος , δικαίως οὖν ὁ ἄλλος ἀπαντάω ὁ περι οὐρανός προτάσσω πραγματεία , ἐν ὅς περί ὁ κυκλοφορέω σῶμα διδάσκω , ἐν ὅς οὐδέ φθορά τις οὐδέ γένεσις οὐδέ μεταβολή οὗτος εἰς ἀλλήλων φαίνω . τρίτος μετά οὗτος ὁ περι γένεσις εἰμί καί φθορά , μερικός μέν ἢ κατά ὁ προερέω , καθολικός δέ ὁ ἑξῆς ἀπασάω · ἐν οὗτος γάρ περί πᾶς ἁπλόος γένεσις διδάσκω καί φθορά , τίς τε εἰμί καί τίς ὁ ἄλλος μεταβολή διαφέρω , καί ὅσος οὗτος εἰμί ἀκόλουθος . τέταρτος ἐπί οὗτος ὁ ὁ μετέωρος τάσσω · ἐπεί γάρ καί οὗτος ὁ γίγνομαι εἰμί καί φθείρω , εἰκότως ὕστερος μέν ὁ περί γένεσις ἀπασάω καί φθορά διδάσκω τάσσω , προηγέομαι δέ ὁ λοιπός ἅπας , ὁ περί ζῷον λέγω καί φυτός καί μέταλλον . εἰμί γάρ ὁ περί ὁ οὐράνιος διδάσκω σῶμα προτάσσω δικαίως , ἀκόλουθος εἰμί ὁ περί ζῷον καί φυτός ὁ μετεωρολογικός προηγέομαι ὡς ὑπερανίσταμαι μέν ὁ ἐπί γῆ , ὁ | οὐράνιος δέ ὁ τόπος πλησιάζω . ὁ μέν οὖν ὁ εἴρω φυσικός πραγματεία συνέχεια τε καί τάξις σύντομος εἶπον τοιοῦτος καί οὕτως ἔχω · ὁράω δέ καί ὁ λέξις ὁ ἀκρίβεια . ὁ πρῶτος μέν οὖν αἴτιος φημί ὁ φύσις , ἐπεί πρῶτος ὁ φυσικός αἴτιος πᾶς ὕλη καί εἶδος . εἰμί γάρ καί ἄλλος προσεχής ὁ φυσικός αἴτιος , κοινός μέν ὁ συντίθημι ἅπας τέσσαρες στοιχεῖον , προσεχής δέ καί εἰδικός τίνω ὁ σπέρμα μέν ἐν ὁ ἐκ σπέρμα ὁ γένεσις ἔχω , ὁ δέ οὗτος πάντως ἀνάλογος ἐν ὁ λοιπός . καί ὁ συναίτιος δέ , χρόνος καί τόπος καί κίνησις , ἐν ὁ αὐτός παραδίδωμι πραγματεία . καί περί πᾶς δέ κίνησις φυσικός ἐν ὁ ὕστερος αὐτός τέσσαρες λόγος διαλέγω , ὁ τε ἐπί εὐθύς λέγω καί ὁ κύκλος . φυσικός δέ φημί διά ὁ ψυχικός καί προαιρετικός κινέω , οἷος περ εἰμί ὁ ὁ ζῷον , ὁ τε ὑπό τέχνη ἢ Βίας τις γίγνομαι .