joannes-philoponus.in-aristotelis-meteorologicorum-librum-primum-commentarium 1.57
Τῶν δ’ Ἰταλικῶν τινες καὶ τῶν καλουμένων Πυθαγορείων ἕνα λέγουσιν αὐτὸν εἶναι τῶν πλανητῶν ἀστέρων , ἀλλὰ διὰ πολλοῦ τε χρόνου τὴν φαντασίαν αὐτοῦ εἶναι καὶ τὴν ὑπερβολὴν ἐπὶ μικρόν , ὅτερ συμβαίνει καὶ περὶ τὸν τοῦ Ἑρμοῦ ἀστέρα · διὰ γὰρ τὸ μικρὸν ἐπαναβαίνειν πολλὰς ἐκλείπει φάσεις , ὥστε διὰ χρόνου φαίνεσθαι πολλοῦ . Ἰταλικῶν καὶ Πυθαγορείων τῶν αὐτῶν , ὡς εἰ ἔλεγεν Ἰταλικῶν τῶν καὶ Πυθαγορείων · ἐν Ἰταλίᾳ γὰρ ὁ Πυθαγόρας τῆς ἑαυτοῦ φιλοσοφίας τὰ διδασκαλεῖα συνεστήσατο . τούτων οὖν τινες μετὰ τοὺς πλα|νωμένους πέντε , ὧν ἀρτίως ἐμνήσθημεν , ἕκτον ἀστέρα πλανώμενον ὑπετίθεντο τὸν κομήτην · σύνδρομον δὲ τῷ ἡλίῳ ὄντα καὶ ὑπὸ τῶν αὐγῶν αὐτοῦ καλυπτόμενον βραδέως φαίνεσθαι , ὅπερ καὶ ἐπὶ τοῦ Ἑρμαϊκοῦ ἀστέρος ὁρῶμεν γινόμενον · καὶ οὗτος γὰρ ἐπ’ ὀλίγον τοῦ ἡλίου διιστάμενος σπανίως φαίνεται . διὰ τί δὲ καὶ οὗτος ὁ κομήτης ποτὲ μὲν μείζων φαίνεται ποτὲ δὲ ἐλάττων , αἰτιά - σονται τὴν ἅμα αὐτῷ τῶν ἀπλανῶν σύμφασιν · ὅταν μὲν γὰρ ἐνταῦθα γίνηται ἐν ᾧ πλείονές εἰσι τῶν ἀπλανῶν ἢ μείζους , καὶ αὐτὸν μείζονα φαίνεσθαι , ἡνίκα δὲ μετ’ ἐλαττόνων ἢ ἀμυδροτέρων τῷ μεγέθει , μικρότερον γίνεσθαι . καὶ τῶν διαφόρων δὲ σχημάτων καὶ οὗτοι τὴν διάφορον μετὰ τῶν ἀπλανῶν σχέσιν αἰτιάσονται · εἰ γὰρ μὴ ταῦτα λέγοιεν , ἐξ αὐτῆς ἔχουσι τὸν ἔλεγχον τῆς αἰσθήσεως . καὶ τοῦ σπανίως δὲ φαίνεσθαι τὴν αὐτὴν λέγουσιν αἰτίαν , τὸ σύνδρομον εἶναι τῷ ἡλίῳ τὸν κομήτην καὶ διὰ πολλοῦ χρόνου παραλλάττειν αὐτόν · τοῦτο γὰρ ἐδήλωσεν Ἀριστοτέλης εἰπὼν καὶ τὴν ὑπερβολὴν ἐπὶ μικρόν , τουτέστι τὴν ἀπὸ τοῦ ἡλίου διάστασιν ἐπὶ μικρὸν ποιεῖσθαι διάστημα , ὅπερ καὶ ἐπὶ τοῦ Ἑρμαϊκοῦ γίνεται · διὰ γὰρ τὸ μικρὸν αὐτὸν ἐπαναβαίνειν φησὶ πολλὰς ἐκλείπειν φάσεις , τουτέστι διὰ τὸ μικρὸν ἀποχωρεῖν τοῦ ἡλίου τὰς πολλὰς ἐκλείπειν φάσεις , τουτέστιν οὐ φαίνεται πολλάκις . φάσιν γὰρ καλοῦσι τῶν ἀστέρων τὴν μετὰ τὴν κρύψιν τοῦ ἡλίου πρώτην αὐτῶν γινομένην ἐξ αὐτοῦ παράλλαξιν , ἐν ᾗ φανερὸς ἡμῖν γίνεται . ὀλίγον οὖν ὁ τοῦ Ἑρμοῦ παραλλάττων τὸν ἥλιον λανθάνει τὴν ἡμετέραν αἴσθησιν οὐ συνεχῶς φαινόμενος διὰ τὴν ἐγγύτητα · εἰς γὰρ τὸ θεαθῆναι τοῦτον δεῖ καὶ τὴν μεγίστην αὐτὸν διαστῆναι τοῦ ἡλίου διάστασιν , ἧς οὐ διίσταται μείζονα [ τε ] , καὶ καθαρὰν αἰθρίαν εἶναι , καὶ ἐν ὕψει ἑστῶτα πολλῷ κατοπτεύειν αὐτόν . ἐντεῦθεν οὖν , ὡς εἶπον , αἱ πολλαὶ τούτου διαστάσεις ἀπὸ τοῦ ἡλίου λανθάνουσιν ἡμᾶς . τοῦτό ἐστιν ὅπερ εἶπε πολλὰς ἐκλείπει φάσεις · δέον γὰρ φανῆναι πολλάκις διαστάντα στάντα τῶν αὐγῶν τοῦ ἡλίου διὰ τὴν μικρὰν ἀπόστασιν οὐ φαίνεται .
Lemmas: ὁ δέ Ἰταλικός τις καί ὁ καλέω Πυθαγόρειος εἷς λέγω αὐτός εἰμί ὁ πλανήτης ἀστήρ , ἀλλά διά πολύς τε χρόνος ὁ φαντασία αὐτός εἰμί καί ὁ ὑπερβολή ἐπί μικρός , ὅς συμβαίνω καί περί ὁ ὁ Ἑρμῆς ἀστήρ · διά γάρ ὁ μικρός ἐπαναβαίνω πολύς ἐκλείπω φάσις , ὥστε διά χρόνος φαίνω πολύς . Ἰταλικός καί Πυθαγόρειος ὁ αὐτός , ὡς εἰμί λέγω Ἰταλικός ὁ καί Πυθαγόρειος · ἐν Ἰταλία γάρ ὁ Πυθαγόρας ὁ ἑαυτοῦ φιλοσοφία ὁ διδασκαλεῖον συνίστημι . οὗτος οὖν τις μετά ὁ πλανάω πέντε , ὅς ἄρτιος μιμνήσκω , ἕκτος ἀστήρ πλανάω ὑποτίθημι ὁ κοσμητής · σύνδρομος δέ ὁ ἥλιος εἰμί καί ὑπό ὁ αὐγή αὐτός καλύπτω βραδύς φαίνω , ὅσπερ καί ἐπί ὁ ερμαϊκός ἀστήρ ὁράω γίγνομαι · καί οὗτος γάρ ἐπί ὀλίγος ὁ ἥλιος διίστημι σπανίως φαίνω . διά τίς δέ καί οὗτος ὁ κομήτης ποτέ μέν μείζων φαίνω ποτέ δέ μικρός , αἰτιάομαι - σοντ ὁ ἅμα αὐτός ὁ ἀπλανής σύμφημι · ὅταν μέν γάρ ἐνταῦθα γίγνομαι ἐν ὅς πλείων εἰμί ὁ ἀπλανής ἢ μείζων , καί αὐτός μείζων φαίνω , ἡνίκα δέ μετά μικρός ἢ ἀμυδρός ὁ μέγεθος , μικρός γίγνομαι . καί ὁ διάφορος δέ σχῆμα καί οὗτος ὁ διάφορος μετά ὁ ἀπλανής σχέσις αἰτιάομαι · εἰμί γάρ μή οὗτος λέγω , ἐκ αὐτός ἔχω ὁ ἔλεγχος ὁ αἴσθησις . καί ὁ σπανίως δέ φαίνω ὁ αὐτός λέγω αἴτιος , ὁ σύνδρομος εἰμί ὁ ἥλιος ὁ κοσμητής καί διά πολύς χρόνος παραλλάσσω αὐτός · οὗτος γάρ δηλόω Ἀριστοτέλης εἶπον καί ὁ ὑπερβολή ἐπί μικρός , τουτέστι ὁ ἀπό ὁ ἥλιος διάστασις ἐπί μικρός ποιέω διάστημα , ὅσπερ καί ἐπί ὁ ερμαϊκός γίγνομαι · διά γάρ ὁ μικρός αὐτός ἐπαναβαίνω φημί πολύς ἐκλείπω φάσις , τουτέστι διά ὁ μικρός ἀποχωρέω ὁ ἥλιος ὁ πολύς ἐκλείπω φάσις , τουτέστιν οὖον φαίνω πολλάκις . φάσις γάρ καλέω ὁ ἀστήρ ὁ μετά ὁ κρύψις ὁ ἥλιος πρῶτος αὐτός γίγνομαι ἐκ αὐτός παράλλαξις , ἐν ὅς φανερός ἐγώ γίγνομαι . ὀλίγος οὖν ὁ ὁ Ἑρμῆς παραλλάσσω ὁ ἥλιος λανθάνω ὁ ἡμέτερος αἴσθησις οὖον συνεχῶς φαίνω διά ὁ ἐγγύτης · εἰς γάρ ὁ θεάομαι οὗτος δεῖ καί ὁ μέγας αὐτός διΐστημι ὁ ἥλιος διάστασις , ὅς οὖον διίστημι μείζων [ τε ] , καί καθαρός αἰθρία εἰμί , καί ἐν ὕψος ἵστημι πολύς κατοπτεύω αὐτός . ἐντεῦθεν οὖν , ὡς εἶπον , ὁ πολύς οὗτος διάστασις ἀπό ὁ ἥλιος λανθάνω ἐγώ . οὗτος εἰμί ὅσπερ εἶπον πολύς ἐκλείπω φάσις · δήω γάρ φαίνω πολλάκις διίστημι ἵστημι ὁ αὐγή ὁ ἥλιος διά ὁ μικρός ἀπόστασις οὖον φαίνω .