joannes-philoponus.in-aristotelis-meteorologicorum-librum-primum-commentarium 1.59
Διὰ δὲ τὸ ὑπολείπεσθαι βραδύτατα τῷ χρόνῳ διὰ πλείστου χρόνου φαίνεσθαι τῶν ἄλλων ἄστρων . Τὸ ὑπολείπεσθαι βραδύτατα τῷ χρόνῳ ὁ Ἀλέξανδρος ἐξηγούμενος βραδυτάτῳ χρόνῳ ὑπολείπεται , φησί , τουτέστι τὸν ἑαυτοῦ περίεισι κύκλον . ὑπολείπεσθαι γὰρ οἱ πλανῆται λέγονται ἣν αὐτοὶ καθ’ αὑτοὺς κινοῦνται κίνησιν , ἀνάπαλιν οὖσαν ἢ ὑπὸ τῆς ἀπλανοῦς περιφέρονται . λέγονται δὲ ὑπολείπεσθαι , ὅτι διὰ ταύτην τὴν κίνησιν ὑστερίζοντες φαίνονται τῶν ἄλλων πλανητῶν μὴ οὕτω βραδέως ὑπολειπομένων . ταῦτα μὲν οὖν ἐπὶ ἐπὶ λέξεως ὁ Ἀλέξανδρος . ἀσαφῆ δὲ οὖσαν τὴν Ἀριστοτέλους λέξιν ἀσαφεστέραν ἐποίησε καὶ τοὔμπαλιν ἤπερ ἡ λέξις βούλεται ταύτην ἡρμήνευσεν . ἐκεῖνοι μὲν γὰρ αἰτίαν ἀποδοῦναι βουλόμενοι τοῦ διὰ πλείστου χρόνου φαίνεσθαι τὸν κομήτην , <ὃν> ἕνα τῶν πλανωμένων εἶναι βούλονται , διὰ τὸ φασι τοῦτον βραδυτάτῳ χρόνῳ , τούτου χάριν διὰ πλείστου φαίνεσθαι χρόνου . τὸ δὲ ὑπολείπεσθαι τί ἐστιν ἑρμηνεύων ὁ Ἀλέξανδρος τὸ ἐκπεριιέναι φησὶ τὸν ἴδιον κύκλον . καὶ πῶς αἴτιόν ἐστι τοῦτο τοὐ βραδυτάτῳ χρόνῳ φαίνεσθαι τὸν κομήτην ; τοὐναντίον γὰρ μᾶλλον ὅσῳ ἐχρῆν βραδύτατα καὶ διὰ πλείστου χρόνου τὸν ἑαυτοῦ κύκλον ἐκπεριέρχεσθαι , τοσούτῳ μᾶλλον αὐτὸν ἀφεστηκότα τοῦ ἡλίου πολλάκις μὲν φαίνεσθαι , ὀλιγάκις δὲ γίνεσθαι ἀφανῆ . τοῦ γὰρ ἡλίου δι’ ἐνιαυτοῦ τὸν ἴδιον κύκλον περιιόντος , διὰ πλείστου δὲ λίαν τοῦ κομήτου , ἀνάγκη πάντως παραλλάττειν αὐτοῦ τὸν ἥλιον καὶ πλεῖστον διίστασθαι , καὶ διὰ τοῦτο τὸν κομήτην διαφεύγοντα τοὐ ἡλίου τὸ φῶς πλεονάκις φαίνεσθαι . οἷον ὑποκείσθω τὸν κομήτην ἐν ἔτεσιν ἑξήκοντα διανύειν τὸν ἑαυτοῦ κύκλον , τουτέστι κατὰ πέντε ἔτη κινεῖσθαι ζῴδιον ἕν , κατὰ δὲ ἐνιαυτὸν μοίρας ἕξ , κατὰ μῆνα μοίρας ἥμισυ · πάλιν ὑποκείσθω τὸν κομήτην καὶ τὸν ἥλιον ἐν κριῷ εἶναι κατὰ τὸ αὐτὸ σημεῖον · τοῦ οὖν ἡλίου ἐν μηνὶ τὸν κριὸν ἐξερχομένου κατὰ τὴν ἰδίαν αὐτοῦ κίνησιν , ἐν τούτῳ τὸν κομήτην κατὰ τὴν εἰρημένην ὑπόθεσιν ἥμισυ μοίρας τοῦ κριοῦ κεκινῆσθαι . δῆλον <οὖν> ὅτι τὰς αὐγὰς ἀποφυγὼν τοῦ ἡλίου πάντως . τοσοῦτον καὶ μόνον ὑπ’ αὐτὰς κρυπτόμενος , ἕως ἆν ὁ ἥλιος ζῴδιον αὐτὸν καὶ τρίτον ἑτέρου παραδράμῃ κατὰ τὸν Ἡσίοδον περὶ τῶν Πληϊάδων λέγοντα “ αἳ δ’ ἤτοι νύκτας τε καὶ ἤματα τεσσαράκοντα κεκρύφαται ” . τὸν οὖν λοιπὸν ἅπαντα χρόνον ἀνάγκη φαίνεσθαι τὸν κομήτην , καὶ τοῦτο κατ’ ἐνιαυτὸν συμβαίνειν · καὶ γὰρ ὁ Κρόνος τῶν λοιπῶν σπανιώτερον κρύπτεται βραδύτατος ὤν . τοῦτο δὲ πᾶν τοὐναντίον ἐστὶν οὗπερ ἐκεῖνοι βούλονται · ὡς γὰρ ὁ Ἑρμαϊκός φασιν ἀστὴρ ἰσόδρομος ὢν τῷ ἡλίῳ καὶ ὀλίγον αὐτοῦ ποτε παραλλάττων σπανίως φαίνεται , οὕτως ἔχειν καὶ τὸν κομήτην · ὥστε τοὐναντίον οὗ βούλονται τὴν λέξιν ὁ Ἀλέξανδρος ἐξηγήσατο . τίς οὖν ἡ τῆς λέξεως Ἀριστοτέλους διάνοια ; φημὶ τοίνυν τὸ ὑπολείπεσθαι βραδυτάτῳ χρόνῳ φησὶ τὸ τοῦ ἡλίου μετὰ πολὺν ὑπολείπεσθαι χρόνον · σύνδρομος γὰρ ὢν αὐτῷ , καθὰ βούλονται , διὰ πλείστου χρόνου τοῦτον ἀπολιμπάνει , ὅτε καὶ τὰς αὐγὰς αὐτοῦ διαφυγὼν εἰκότως ἡμῖν ἐμφανὴς διὰ πλείστου γίνεται χρόνου · καὶ ταύτῃ τῇ ἐξηγήσει καὶ τὸ ἀπεικάζειν αὐτὸν τῷ Ἑρμαϊκῷ ἀστέρι συμφωνεῖ .
Lemmas: Ζεύς δέ ὁ ὑπολείπω βραδύς ὁ χρόνος διά πλεῖστος χρόνος φαίνω ὁ ἄλλος ἄστρον . ὁ ὑπολείπω βραδύς ὁ χρόνος ὁ Ἀλέξανδρος ἐξηγέομαι βραδύς χρόνος ὑπολείπω , φημί , τουτέστι ὁ ἑαυτοῦ περίειμι κύκλος . ὑπολείπω γάρ ὁ πλανήτης λέγω ὅς αὐτός κατά ἑαυτοῦ κινέω κίνησις , ἀνάπαλιν εἰμί ἢ ὑπό ὁ ἀπλανής περιφέρω . λέγω δέ ὑπολείπω , ὅτι διά οὗτος ὁ κίνησις ὑστερίζω φαίνω ὁ ἄλλος πλανήτης μή οὗτος βραδύς ὑπολείπω . οὗτος μέν οὖν ἐπί ἐπί λέξις ὁ Ἀλέξανδρος . ἀσαφής δέ εἰμί ὁ Ἀριστοτέλης λέξις ἀσαφής ποιέω καί ἔμπαλιν ἤ2 ὁ λέξις βούλομαι οὗτος ἑρμηνεύω . ἐκεῖνος μέν γάρ αἴτιος ἀποδίδωμι βούλομαι ὁ διά πλεῖστος χρόνος φαίνω ὁ κοσμητής , ὅς εἷς ὁ πλανάω εἰμί βούλομαι , διά ὁ φημί οὗτος βραδύς χρόνος , οὗτος χάρις διά πλεῖστος φαίνω χρόνος . ὁ δέ ὑπολείπω τίς εἰμί ἑρμηνεύω ὁ Ἀλέξανδρος ὁ ἐκπεριέρχομαι φημί ὁ ἴδιος κύκλος . καί πῶς αἴτιος εἰμί οὗτος ὁ βραδύς χρόνος φαίνω ὁ κοσμητής ; ἐναντίος γάρ μᾶλλον ὅσος χρή βραδύς καί διά πλεῖστος χρόνος ὁ ἑαυτοῦ κύκλος ἐκπεριέρχομαι , τοσοῦτος μᾶλλον αὐτός ἀφίστημι ὁ ἥλιος πολλάκις μέν φαίνω , ὀλιγάκις δέ γίγνομαι ἀφανής . ὁ γάρ ἥλιος διά ἐνιαυτός ὁ ἴδιος κύκλος περίειμι , διά πλεῖστος δέ λίαν ὁ κοσμητής , ἀνάγκη πάντως παραλλάσσω αὐτός ὁ ἥλιος καί πλεῖστος διίστημι , καί διά οὗτος ὁ κοσμητής διαφεύγω ὁ ἥλιος ὁ φάος πλεονάκις φαίνω . οἷος ὑπόκειμαι ὁ κοσμητής ἐν ἔτος ἑξήκοντα διανύω ὁ ἑαυτοῦ κύκλος , τουτέστι κατά πέντε ἔτος κινέω ζῴδιον εἷς , κατά δέ ἐνιαυτός μοῖρα ἕξ , κατά μείς μοῖρα ἥμισυς · πάλιν ὑπόκειμαι ὁ κοσμητής καί ὁ ἥλιος ἐν κριός εἰμί κατά ὁ αὐτός σημεῖον · ὁ οὖν ἥλιος ἐν μείς ὁ κριός ἐξέρχομαι κατά ὁ ἴδιος αὐτός κίνησις , ἐν οὗτος ὁ κοσμητής κατά ὁ εἴρω ὑπόθεσις ἥμισυς μοῖρα ὁ κριός κινέω . δῆλος οὖν ὅτι ὁ αὐγή ἀποφεύγω ὁ ἥλιος πάντως . τοσοῦτος καί μόνος ὑπό αὐτός κρύπτω , ἠώς ἀνά ὁ ἥλιος ζῴδιον αὐτός καί τρίτος ἕτερος παρατρέχω κατά ὁ Ἡσίοδος περί ὁ Πλειάδες λέγω “ ὅς δέ ἤτοι νύξ τε καί ἦμαρ τεσσαράκοντα κρύπτω ” . ὁ οὖν λοιπός ἅπας χρόνος ἀνάγκη φαίνω ὁ κοσμητής , καί οὗτος κατά ἐνιαυτός συμβαίνω · καί γάρ ὁ Κρόνος ὁ λοιπός σπάνις κρύπτω βραδύς εἰμί . οὗτος δέ πᾶς ἐναντίος εἰμί ὅσπερ ἐκεῖνος βούλομαι · ὡς γάρ ὁ Ἑρμαϊκός φημί ἀστήρ ἰσόδρομος εἰμί ὁ ἥλιος καί ὀλίγος αὐτός ποτός παραλλάσσω σπανίως φαίνω , οὕτως ἔχω καί ὁ κοσμητής · ὥστε ἐναντίος ὅς βούλομαι ὁ λέξις ὁ Ἀλέξανδρος ἐξηγέομαι . τίς οὖν ὁ ὁ λέξις Ἀριστοτέλης διάνοια ; φημί τοίνυν ὁ ὑπολείπω βραδύς χρόνος φημί ὁ ὁ ἥλιος μετά πολύς ὑπολείπω χρόνος · σύνδρομος γάρ εἰμί αὐτός , καθά βούλομαι , διά πλεῖστος χρόνος οὗτος ἀπολείπω , ὅτε καί ὁ αὐγή αὐτός διαφεύγω εἰκότως ἐγώ ἐμφανής διά πλεῖστος γίγνομαι χρόνος · καί οὗτος ὁ ἐξήγησις καί ὁ ἀπεικάζω αὐτός ὁ Ἑρμαϊκός ἀστήρ συμφωνέω .