joannes-philoponus.in-aristotelis-meteorologicorum-librum-primum-commentarium 1.38
Πρὸς δὲ τούτοις ὁ ἥλιος , ὅσπερ μάλιστα εἶναι δοκεῖ θερμός , φαίνεται λευκὸς ἀλλ᾿ οὐ πυρώδης ὤν . Ἔοικε διὰ τούτων ταῖς χροιαῖς τὰς τῶν σωμάτων κράσεις τεκμαίρεσθαι , ὅπερ οὐκ ἔστιν ἀληθές . ἰδοὺ γὰρ ἐρυθρόν ἐστι τὸ αἷμα καὶ τὸ ῥόδον ὁμοίως , ἀλλὰ τὸ μέν ἐστι θερμόν , τὸ δὲ ψυχρόν . πάλιν τὸ γάλα λευκόν ἐστι καὶ τὸ ψιμμύθιον , ἀλλὰ καὶ οἶνός ἐστι λευκὸς καὶ τῶν πράσων αἱ κεφαλαὶ σκόροδά τέ τινα καὶ κρόμυα , ἀλλὰ τὰ μέν ἐστι ψυχρὰ τὰ δὲ θερμά . πέπερι μέλαν ἐστὶ καὶ ἴον ὁμοίως , ἀλλὰ τὸ μέν ἐστι θερμότατον τὸ δὲ ψυχρότατον . ἀλλ’ οὐδὲ λευκὸς ὁ ἥλιος φαίνεται , οἷόν ἐστι τὸ τῶν πολλῶν ἀστέρων χρῶμα · ξανθὸς γὰρ ὁρᾶται προδήλως , οἷον τὸ τῆς φλογὸς τῆς ἀπὸ ξηρᾶς ὕλης καὶ λεπτομεροῦς γινόμενον · ἀλλ’ οὐδ’ εἰ χροιᾷ λευκὸς ἦν , τοῦτο τεκμήριόν ἐστι τοῦ μὴ εἶναι πυρός . πρὸς γὰρ τὴν ποιὰν ὕλην τὸ χρῶμα τοῦ πυρὸς ἐξαλλάτ - τεται . καὶ γὰρ οἱ διᾴττοντες καὶ οἱ κεραυνοὶ λευκοί εἰσιν , οἷόν ἐστι τῶν ἀστέρων τὸ χρῶμα , διὸ καὶ ἀστέρες ὀνομάζονται , καὶ ὁ ποιητὴς ἀργῆτα κεραυνὸν ἔγνωκεν . ὁμοίως δὲ καὶ οἱ κομῆται λευκοί εἰσι , καὶ ὅμως πῦρ εἰσι προφανῶς . καὶ αὐτὸς δὲ ὁ ἥλιος περὶ τὸν ὁρίζοντα ξανθότερος φαίνεται , ἔσθ’ ὅτε δὲ καὶ ἐρυθρός . οὐκ ἀναγκαῖος ἄρα οὐδ’ ἀπὸ τοῦ χρώματος λόγος τοῦ μὴ πυρὸς εἶναι τὸν ἥλιον . ταῦτα μὲν οὖν περὶ τούτων . ἀπορεῖ δ’ ὁ Ἀλέξανδρος , εἰ ἡ τοῦ ἡλίου κίνησις ἐκπυροῖ καὶ θερμαίνει τὸν ἀέρα οὐχ ἁπτόμενον αὐτοῦ ( μέση γὰρ αὐτῶν , φησίν , ἡ τῆς σελήνης ἐστὶ σφαῖρα , καὶ ἡμεῖς δὲ εἰπόντες ἔφθημεν ὅτι τὰ ποιοῦντα φυσικῶς ἁπτόμενα τοῦ πάσχοντος ἢ ἀμέσως εἰς αὐτὸ δρᾷ ἢ διὰ μέσου τινὸς προτέρου τῇ ἁφῇ τὸ αὐτὸ πάσχοντος καὶ αὐτοῦ τὸ πάθος εἰς ἐκεῖνο παραπέμποντος , ὡς ἐπὶ τοῦ τῶν βαλανείων ἐδείξαμεν ὑποδείγματος ) , εἰ οὖν ἀπαθεῖς ὑπάρχουσιν αἱ διὰ μέσου σφαῖραι , πῶς ὁ ἥλιος μήτε ἁπτόμενος τοῦ ἀέρος μήτε ποιῶν ἐς τὰ μεταξὺ θερμότητα τὸν παρ’ ἡμῖν ἀέρα θερμαίνει . ταύτην δὲ παραμυθεῖται τὴν ἀπορίαν , ὡς αὐτὸς εἶπεν · οὐδὲ γὰρ ἔλυσεν ἔλεγχον οὖσαν τοῦ δόγματος . κατὰ πρώτην μὲν ἐπιβολὴν οὕτως · πολλά , φησί , τῶν διὰ μέσου πασχόντων αὐτὰ μὲν οὐκ ἀμέσως ὑπὸ τοῦ ποιοῦντος πάσχει , τὸ δὲ μέσον δι’ οὗ τὸ πάθος εἰς αὐτά διαβιβάζεται , οὐδὲν τοιοῦτον ὑπομένει πάθος , οἷον αὐτὸ πρὸς τὰ ἑξῆς διεβίβασε . διὰ γὰρ ἄγγους ὑελίνου ψυχροῦ ὕδατος πεπληρωμένου ὁ ἥλιος ὄνθον ἐξάπτει ἤ τι τοιοῦτον , οὐ προσθερμανθέντος τοῦ ἄγγους ἢ τοῦ ἐν αὐτῷ ὕδατος . ἀλλ’ εἴ τι καὶ πάθοι ταῦτα , φησίν , ἀλλ’ οὐχ οὕτω θερμαίνεται ὥστε καὶ ἐξαφθῆναι . καὶ οἱ σαγηνευταὶ δὲ πάλιν ἢ ἁπλῶς οἱ ἁλιεῖς , ἐπειδὰν ἐνσχεθῇ νάρκη τοῖς δικτύοις ἢ τῷ ἀγκίστρῳ , προαισθάνονται τῆς ἄγρας τοῦ ὁμωνύμου τῷ ἰχθύι πάθους αὐτὴν προμηνύοντος , μήτε τῆς σαγήνης μήτε τῶν καλωδίων μήτε τοῦ καλάμου μήτε τῆς ὁρμιᾶς τὸ τῆς νάρκης ὑπομεινάντων πάθος . τί οὖν θαυμαστόν , φησίν , εἰ καὶ τῶν μεταξὺ σφαιρῶν μενουσῶν ἀπαθῶν τὸ ἐκ τοῦ ἡλίου πάθος δι’ αὐτῶν ἐπὶ τὸν ἀέρα διαβιβάζοιτο ; ἡ μὲν οὖν πρώτη ἐπιβολὴ τοιαύτη · τὶ δὲ καὶ ἡμεῖς πρὸς αὐτὴν λέγειν ἔχομεν . τὸ μὲν οὖν δεύτερον τῶν ὑποδειγμάτων λίαν τοῖς προκειμένοις ἀσύμφωνον · οὐ γὰρ μόνον ποιότητι δρῶσαι αἱ νάρκαι , θερμαίνουσαι τυχὸν ἢ ξηραίνουσαι ἢ τἀναντία τούτοις ἐργαζό - μεναι πάθη , ἀλλὰ τῷ ἐπιγενομένῳ συνθέτῳ εἴδει τῇ τοιᾷδε κράσει τῶν ἁπλῶν τὸ πάθος ἐργάζονται . ὅσα γὰρ τῶν συνθέτων θερμαίνει μόνον ἢ ψύχει μόνον ἢ ξηραίνει τε καὶ ὑγραίνει , ταῖς ἐκ τῶν στοιχείων ἐγγενομέναις αὐτοῖς ποιότησι ταῦτα δρᾷ , καὶ ἔμπαλιν ὅσα τοῖς συνθέτοις γίνεται πάθη τῶν ἁπλῶν ποιοτήτων , θερμασία ψῦξις , ὑγρότης ξηρότης , ταῖς ἀπὸ τῶν στοιχείων ἁπλαῖς ποιότησι γίνονται · ὄρεξις δὲ καὶ ἕλξις , πέψις τε καὶ ἀπόκρισις , ἡ ἐπὶ τὰ πλάγια κίνησις , ὕπνος ἐγρήγορσις , μνήμη καὶ τῶν φυτῶν καὶ τῶν λίθων αἱ παράδοξοι δυνάμεις ἐκ τοῦ ἐπιγενομένου τοῖς συνθέτοις εἴδους συμβαίνουσιν . εἰ οὖν θερμασία ἐστὶ καὶ μόνη τὸ ἐξ ἡλίου | τῷ ἀέρι γενόμενον πάθος , ἐξ ἁπλῆς ἄρα καὶ στοιχειώδους ποιότητος γέγονεν . ὅπερ γὰρ εἶπεν , εὔλογον ἐκ τῶν παρ’ ἡμῖν γινομένων τὸ αὐτὸ κἀπὶ τοῦ ἡλίου νομίζειν γίνεσθαι . εἰ οὖν τὸ πῦρ οὐ τῇ κινήσει θερμαίνει τὰ πάσχοντα , μόνῃ δὲ τῇ ποιότητι καὶ τῇ συμπαρουσίᾳ καὶ τῇ ἁφῇ , οὕτως ἄρα καὶ τὸν ἥλιον θερμαίνειν εὔλογον . τὸ δὲ τῆς νάρκης πάθος οὐκ ἐξ ἁπλῆς ποιότητος γέγονεν , ἀλλ’ ὡς ἔφθην εἰπών ἐκ τοῦ ἐπιγινομένου συνθέτου εἴδους αὐτῇ . οὐδὲν οὖν ἔχει συγγενὲς τὸ ὑπόδειγμα πρὸς τὸ ζητούμενον . ἔστω δὲ καὶ ποιότητι δρᾶν αὐτὴν θερμαίνουσαν τυχὸν ἢ ψύχουσαν , ξηραίνουσάν τε ἢ ὑγραίνουσαν · πόθεν ὅτι μὴ καὶ τὰ μεταξὺ διέθηκεν οὕτω ; τὸ γὰρ ἐκ τοῦ μὴ συναίσθησιν τοῦ πάθους λαμβάνειν τὸ καλώδιον ἢ τὴν ὁρμιὰν καὶ αὐτὸ τὸ πάθος ἀναιρεῖν πάνυ γελοῖον · ἄψυχα γάρ ἐστι τοῦ πάθους οὐκ ἔχοντα συναίσθησιν . οὕτω δὲ μὴ θερμαίνεσθαι λεγέτω τις τὸν λίθον ἢ τὸ ξύλον ἢ τὸν σίδηρον ἢ ψύχεσθαι , διότι τοῦ πάθους οὐ συναισθάνονται . ἀλλ’ οὐδ’ ἡμᾶς τοῦ ἐγγενομένου πάθους ὑπὸ τῆς νάρκης τοῖς μεταξὺ συναισθάπάθοι νεσθαί ἐστιν ἀνάγκη · οὐδὲ γὰρ ἄλλοι τοῦ ἡμετέρου . τοῦτο μὲν οὖν οὕτω λελύσθω · ἐπὶ δὲ τὸ ἕτερον τῶν ὑποδειγμάτων μετέλθωμεν . οὐ διηκόνησε , φημί , τὸ πάθος ἡ ὕελος καὶ τὸ ὕδωρ τὸ γενόμενον τῇ ἐξαφθείσῃ ὕλῃ · οὐδὲ γὰρ διὰ τοῦ βάθους τῆς ὑέλου καὶ τοῦ ὕδατος αἱ ἀκτῖνες χωρήσασαι τῷ ὄνθῳ προσέπεσον , ἀλλὰ πρὸς μόνην τὴν ἐπιφάνειαν τῆς ὑέλου , ἐξ ἧς ἀνεκλάσθησαν . καὶ δῆλον ἐξ ὧν καὶ τὴν πρὸς τὸν ὄνθον νεύουσαν τοῦ ἄγ · γους ἐπιφάνειαν τῷ ἡλίῳ σχηματίζομεν ἀντιπρόσωπον . καὶ τοῦτο δὲ δῆλον ἅπασιν ὡς ἐκ τῶν λείων σωμάτων καὶ στιλπνῶν αἱ τῶν ἀκτίνων ἀνακλάσεις γίνονται · οὕτω γοῦν καὶ ἐκ τῶν πυρίων ἀνακλῶνται λείας αὐτῶν τῆς ἐπιφανείας ἀκριβῶς γενομένης καὶ τῶν πόρων ἀποφραχθέντων τοῦ χαλκοῦ διὰ τῆς ἀναπεπλασμένης αὐτῶν Μαγνησίας . οὐ γὰρ διὰ τοῦ βάθους τοῦ χωροῦσιν αἱ ἀκτῖνες , ἀλλ’ ἐκ μόνης ἀνακλασθεῖσαι τῆς ἐπιφανείας παλινδρομοῦσιν ἐπὶ τὸ πάσχον , καὶ δὴ ἀμέσως εἰς αὐτὸ δρῶσι . διὰ τὴν αὐτὴν δὲ αἰτίαν καὶ ὕδατος τὸ ὑέλινον ἀγγεῖον πληροῦται , ἵνα τῆς ὑέλου τοὺς πόρους ἀποφράξῃ , καὶ μὴ δι’ αὐτῶν ὑπεξέλθωσιν αἱ ἀκτῖνες , ἀλλ’ ἐξ ἀνάγκης διόδου μὴ οὔσης ἀνακλασθῶσιν · ἣν γὰρ ἡ Μαγνησία τῇ χαλκῷ χρείαν παρέσχετο , ταύτην τὸ ὕδωρ τῇ ὑέλῳ δίδωσιν . οὕτω μὲν οὖν ἐπὶ τούτων · ἐπὶ δὲ τοῦ ζητουμένου , εἰ ἡ τοῦ ἡλίου περιφορὰ τῇ κινήσει τὸν ἀέρα θερμαίνει τὸν παρ’ ἡμῖν , πῶς αἱ μεταξὺ σφαῖραι ταύτην εἰς αὐτὸν διαβιβάζουσι , λέγειν οὐχ ἕξει τις . οὐδὲ γὰρ ἡ τοῦ ἡλίου κίνησις τὰς κατω - τέρας σφαίρας κινεῖ , οὔθ’ ἣν κινοῦνται μετὰ τῆς ἀπλανοῦς κίνησιν οὔτε τὴν ἰδίαν ἑκάστης . εἰ οὖν ἡ τοῦ ἡλίου περιφορὰ τῆς θέρμης ἦν αἰτία τῆς παρ’ ἡμῖν , μᾶλλον <ἂν ἡ τῆς> ἀπλανοῦς ἤπερ ἄλλη τις ( συμπεριάγει τὰς ὑπ’ αὑτῆς σφαίρας ) διὰ μέσου τῆς ἐσχάτης ἐθέρμανε κινοῦσα τὸν ἀέρα . εἰ δὲ τοῦτο ἦν ἀληθές , τὸ αὐτὸ ἄν ἐποίει καὶ ἐν νυκτί · μία γάρ ἐστι καὶ συνεχὴς ἀεὶ καὶ ἡ αὐτὴ ταύτης ἡ κίνησις . τούτου δὲ μὴ γινομένου , ἀλλ’ ἅμα τῷ ἡλίῳ θερμαινομένου τοῦ ἀέρος , οὐχ ἡ τοῦ ἡλίου ἄρα κίνησις οὐδὲ τῶν σφαιρῶν τῆς θέρμης ἐστὶν αἰτία ἀλλ’ ἡ φυσικὴ ποιότης αὐτοῦ ( τοῦτο γὰρ λείπεται ) καθάπερ καὶ ἡ τοῦ πυρός . εἰ γὰρ τὰ παρ’ ἡμῖν καὶ αὐτὸς τεκμήρια τῶν ἐκεῖ γινομένων εἴληφε , τὸ δὲ πῦρ οὐ τῇ κινήσει θερμαίνει τὸν ἀέρα , ἀλλὰ μόνῃ ποιότητι , τὸ αὐτὸ ἄρα καὶ ἐπὶ τοῦ ἡλίου γίνεσθαι νομίζειν εὔλογον , καὶ μὴ διὰ τὸ σώζειν τὰς ἰδίας ὑποθέσεις τὸν Ἀριστοτέλη βούλεσθαι , ὅτι ἐστὶν ἀπαθῆ τὰ οὐράνια σώματα , τοῖς φαινομένοις καὶ αὐτῇ πο - λεμεῖν τῇ αἰσθήσει . τούτου γοῦν καὶ ὁ Ἀλέξανδρος συναισθόμενος ὁμόσε ἐχώρει τῷ πράγματι καὶ τοῖς φαινομένοις , καὶ οὐκ ἀπαθῆ τὰ σώματα τῶν οὐρανίων ὁμολογεῖ , καὶ τὸν Ἀριστοτέλη τοῦτο βούλεσθαί φησι , ταῦτα γράφων ἐπὶ λέξεως · “ ἴσως δὲ οὐδὲ πάντῃ ἀπαθὲς τὸ θεῖον σῶμα · οὐδὲ γὰρ ἐν τῷ πρώτῳ τῶν Περὶ οὐρανοῦ ἀπέδειξεν αὐτὸ ἀναλλοίωτον , καίτοι προθέμενος , θέμενος , ἀλλ’ ἀγένητον μὲν αὐτὸ καὶ ἄφθαρτον ἔδειξεν , ὁμοίως καὶ ἀναύξητον , ἀναλλοίωτον δὲ οὐκέθ’ ὁμοίως ἀπέδειξεν , ὡς καὶ ἐν τῷ εἰς αὐτὸ ὑπομνήματι ἐπεσημηνάμην , ἔθος τε αὐτῷ λέγειν τὸ θεῖον σῶμα οὐχ ἁπλῶς ἀπαθές , ἀλλὰ προστιθέναι τὸ πάσης θνητῆς δυσχερείας · τῶν γὰρ τοιούτων παθῶν ἀπαθές . ἔστι δὲ ταῦτα <τὰ> πάθη κατὰ τὴν κατ᾿ μεταβολὴν γινόμενα , ἧς μεταβολῆς καὶ πάθους ἀνεπίδεκτα τἄ θεῖ , οὐ μὴν διὰ τοῦτο καὶ παντὸς πάθους . ἥ τε γὰρ κίνησις πάθος τι , ἧς οὐκ ἀνεπίδεκτα · ἀλλὰ καὶ εἰ τὸ φῶς ἀλλότριον λαμβάνειν πάσχειν τί ἐστιν , ἡ σελήνη εἴη ἂν πάσχουσά τι ἀπὸ τοῦ ἡλίου , εἴ γε παρ’ ἐκείνου τὸ φῶς αὐτῇ . οὐδὲν οὖν ἄτοπον καὶ ὑπὸ τῆς τοῦ ἡλίου κινήσεως πάσχειν τι τὸ γειτνιῶν αὐτῷ τοῦ θείου σώματος , οὐ μὴν οὕτω πάσχειν , ὥστε κατ’ εἶδός τε μεταβάλλειν καὶ ἐκπυροῦσθαι , <ἀλλὰ> διακονεῖσθαι διὰ τούτου τοῦ τῷ ὑπ’ αὐτὸ σώματι , ὡς θερμαίνεσθαί τε ὑπ’ αὐτῆς καὶ ἐκπυροῦσθαι . ἄλλως τε ἐπεὶ καὶ ἧττον ἤδη τὸ σῶμα τοῦτο εἰλικρινές τε καὶ καθαρόν , ὡς πρὸ ὀλίγου εἴρηκε δι’ ὧν εἶπε “ τὸ μὲν γὰρ ἄνω καὶ μέχρι σελήνης ἕτερον εἶναι σῶμά φαμεν πυρός τε καὶ ἀέρος , οὐ μὴν ἀλλ’ ἐν αὐτῷ γε τὸ μὲν καθαρώτερον εἶναι , τὸ δὲ ἧττον εἰλικρινὲς καὶ διαφορὰς ἔχειν , καὶ μάλιστα ᾗ καταλήγει πρὸς τὸν ἀέρα καὶ πρὸς τὸν περὶ γῆν κόσμον . ” ταῦτα κατὰ λέξιν ὁ Ἀλέξανδρος . εἰ δὲ μὴ παντελῶς ἀπαθές ἐστιν ἐκεῖνο τὸ σῶμα μηδ’ ἀναλλοίωτον , ἀλλοίωσις δὲ σώματος οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν ἢ μεταβολὴ κατὰ ποιότητα , πάσης δὲ σωματικῆς ποιότητος αἱ πρῶται δύο τῶν ἀντιθέ|σεων ἐξάρχουσιν ἡ τοῦ θερμοῦ καὶ τοῦ ψυχροῦ τοῦ ξηροῦ τε καὶ ὑγροῦ , καὶ ἔστιν ἀδύνατον τῶν ἄλλων μετέχειν τινὸς τὸν μὴ τούτων μετέχοντα πρότερον ( πάσας γὰρ Ἀριστοτέλης ἔδειξε τὰς ἄλλας ὑπ’ ἐκείνας ἀναγομένας ) , εἰ οὖν ἀλλοιοῦται καὶ πάσχει τὸ θεῖον σῶμα , πάντως ἀνάγκη κατά τινα τῶν εἰρημένων τεσσάρων ποιοτήτων προηγουμένως ἀλλοιοῦσθαι , καθὰ δοκεῖ καὶ Πλάτωνι . εἰ δὲ κατ’ αὐτὰς ἀλλοιοῦται , ἐξ αὐτῶν ἄρα καὶ τὴν σύνθεσιν ἔχει καὶ κατὰ τὸ πλεονάζον αὐτῶν ἡ ἀλλοίωσις γίνεται , ὡς καὶ ἐν τοῖς ἡμετέροις σώμασι γίνεται . τὸ γὰρ θερμαινόμενον ἐκ ψυχροτέρου μεταβάλλει πρὸς τὸ θερμότερον , καὶ τὸ ὑγραινόμενον ξηρότερον ἦν , καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἑκάστης ὁμοίως . εἰ γὰρ μὴ ἐκ τούτων εἶχε τὴν σύστασιν , οὐδ’ ἀλλοιοῦσθαι κατ’ αὐτὰς ἔμελλεν · ἑτέραν γὰρ παρὰ ταύτας ἀλλοίωσιν σῶμα φυσικὸν ὑπομένειν οὐδὲ πλάσασθαι ῥᾴδιον . ἐν τίνι δ’ ὅλως τὰ ἔσχατα τῶν οὐρανίων σώματα καὶ τοῖς παρ’ ἡμῖν πλησιάζοντα ἧττόν ἐστι καθαρὰ καὶ εἰλικρινῆ τῶν ἀνωτέρω , εἰ μία καὶ ἁπλῆ τῶν οὐρανίων ὑπῆρχεν ἡ ὕλη τὸ πέμπτον σῶμα πάσης ἀνεπίμικτον ἐναντιώσεως , εἰ μὴ τὰ μὲν ἀνωτέρω τῆς καθαρωτάτης καὶ εἰλικρινοῦς μετεῖχε τῶν στοιχείων μοίρας , τὰ δὲ κάτω καὶ πλησιάζοντα τῷ περὶ γῆν κόσμῳ τῆς ἧττον καθαρᾶς καὶ ἧττον εἰλικρινοῦς ; καὶ γὰρ τῶν ὑπὸ σελήνην τὰ μὲν καθαρωτέρας τῶν ἁπλῶν ἔτυχε μοίρας , τὰ δὲ τῆς ὑποστάθμης αὐτῶν καὶ οἱονεὶ τρυγός . τί δὲ καὶ πάσχον ὑπὸ τοῦ ἡλίου τὸ ἔσχατον σῶμα τῶν οὐρανίων ἀλλοιοῦται καὶ τοῦ ἰδίου μεταδίδωσι τῷ ὑπ’ αὐτὸν ἀέρι πάθους ; τί δ’ ἄλλο γε ἢ θερ - μαινόμενον ἐξ αὐτοῦ ; οὐ γὰρ δή γε ὑπὸ τοῦ ἡλίου ἡ σεληνιακὴ σφαῖρα κινεῖται , οὔτε τὴν ἰδίαν κίνησιν τὴν ἐπ’ ἀνατολήν , <ἣν> τὰ πλανώμενα κινεῖται , οὔτε ἣν συνεφέλκεται τῇ ἀπλανεῖ . τί οὖν ἄν εἴη τὸ ἐξ ἡλίου πάθος αὐτῇ γινόμενον πλὴν τῆς θερμότητος ἧς μεταδίδωσιν ἀμέσως τῷ μετ’ αὐτὴν ἀέρι , ὡς καὶ ὁ ἀὴρ τοῖς μετ’ αὐτόν , ὕδατί τε καὶ γῆ ; δεῖ δὲ καὶ τὴν παρατήρησιν ἐπισημειοῦσθαι τὴν Ἀλεξάνδρου . “ ἴσως ” γάρ φησιν , “ οὐδὲ πάντῃ ἀπαθὲς τὸ θεῖον σῶμα . οὐδὲ γὰρ ἐν τῷ πρώτῳ τῶν Περὶ οὐρανοῦ ἀπέδειξεν αὐτὸ ἀναλλοίωτον , καίτοι προθέμενος , ἀλλ’ ἀγένητον μὲν αὐτὸ καὶ ἄφθαρτον ἔδειξεν , ὁμοίως καὶ ἀναυξές , ἀναλλοίωτον δὲ οὐκέθ’ ὁμοίως ἀπέδειξεν , ὡς καὶ ἐν τῷ εἰς αὐτὸ ὑπομνήματι ἐπεσημηνάμεθα ” οὕτω μὲν οὖν ὁ Ἀλέξανδρος . διὰ τί δὲ προὔθετο δεῖξαι ὁ Ἀριστοτέλης ἀναλλοίωτον ἐκεῖνο τὸ σῶμα , εἰ καὶ μὴ δεῖξαι δεδύνηται ; ἢ ἵνα παντελῶς αὐτὸ δείξῃ ἀπαθὲς καὶ διὰ τούτου πάλιν ἄφθαρτον . τὰ γὰρ κατὰ ποιότητα γινόμενα πάθη τοῖς σώμασι , τὸ [ δὲ ] θερμαίνεσθαι ἢ ψύχεσθαι καὶ τὰ τούτοις συγγενῆ , μέτρια μὲν ὄντα καὶ τὴν κατὰ φύσιν συμμετρίαν τῶν ὑποκειμένων οὐ παντελῶς ὑπερβαίνοντα , πάθη τότε καὶ ἔστι καὶ λέγεται . ἐπειδὰν δὲ τῆς συμμετρίας ὅλης ὑπερεκπέσῃ τοῦ σώματος , φθορά ἐστι λοιπὸν καὶ τοῦ συνεστῶτος εἴδους διάλυσις . τοῦτο οὖν Ἀριστοτέλης εἰδὼς καὶ βουλόμενος ἄφθαρτα δείξαι τὰ κύκλῳ κινούμενα προὔθετο μὲν ἀναλλοίωτα δείξαι · εἶχε γὰρ ἐξ ἀνάγκης ἑπόμενον ὅτι καὶ ἀπαθῆ ἄλλως οὐκ ἔδειξεν , οὐκοῦν οὐδ’ ὅτι ἄφθαρτα δέδεικται . ἀλλ’ “ ἔθος αὐτῷ λέγειν ” , φησὶν ὁ Ἀλέξανδρος , “ τὸ θεῖον σῶμα οὐχ ἀπλῶς ἀπαθές , προστιθέναι δὲ πάσης θνητῆς δυσχερείας · τῶν γὰρ τοιούτων παθῶν ἀπαθές . ἔστι δὲ ταῦτα τὰ πάθη κατὰ τὴν κατ’ εἶδος μεταβολὴν γινόμενα ἧς μεταβολῆς καὶ πάθους ἀνεπίδεκτα τὰ θεῖα , οὐ μὴν διὰ τοῦτο καὶ παντὸς πάθους ” . τίς οὖν ἐστιν ἡ θνητὴ δυσχέρεια ἡ συνεστῶτος ἔτι τοῦ ζῴου γινομένη , λεγέτω · τί δὲ ἄλλο γε ἢ τὸ θερμαίνεσθαι τῆς κατὰ φύσιν πλέον θερμότητος , ψύχεσθαί τε καὶ ξηραίνεσθαι καὶ ὑγραίνεσθαι , καὶ ὅσα τούτοις ἐστὶν ἑπόμενα , δυσχέρειαν τοῖς ἔχουσι τῷ παρὰ φύσιν διατιθέναι τὸ σῶμα παρέχοντα καὶ λύσεως ἐλπίδα , καὶ ταύτῃ τὴν ἑπομένην παντελῆ τοῦ εἴδους φθοράν * * τὰ φθαρτὰ τὴν φύσιν κρίνεται καὶ τὰ μὴ τοιαῦτα . εἰ οὖν ἀπαθὲς παντελῶς οὐκ ἔστιν ἐκεῖνο τὸ σῶμα , οὐδὲ Ἀριστοτέλης τοῦτο δέδειχε , μάτην αὐτῷ τὸ πάσης θνητῆς δυσχερείας προσθεὶς χαρίζεται τὸ μὴ προσόν . εἰ γὰρ ὅλως θερμότερον αὐτὸ ἑαυτοῦ ἐξ ἡλίου γίνεται καὶ τοῦτο τὸ πάθος μεταδίδωσι τῷ μετ’ αὐτὸν ἀέρι , τῆς δυσχερείας ἄρα τῆς θνητῆς οὐκ ἀπήλλα - κται · ἄλλο γάρ τι τοῦ θείου σώματος πάθος τὸν ἀέρα θερμαῖνον δεικνύειν ἕξουσιν αὐδὲ μέχρτ τοῦ πλάσασθαι . Ἐζήτει δὲ καὶ τοῦτο καλῶς ὁ Ἀλέξανδρος , ὡς εἴπερ ἀπὸ τῆς τοῦ ἡλίου κινήσεως ἡ θερμότης ἐνταῦθα γίνεται , πῶς οὐκ ἔστιν ἡ ἀπ’ αὐτοῦ θερμότης ἐν ταῖς σκιαῖς , καίτοι γε καὶ τοῦ σκιαζομένου ἀέρος ὁμοίως τῷ ἀνεπισκιάστῳ ὑπὸ τὴν τοῦ ἡλίου κίνησιν ὄντος . ἢ ἐπειδή , φησίν , ἄλλος ἐξ ἄλλου θερμαίνεται τῇ συνεχείᾳ τε καὶ τῇ ἀφῇ , τὸ δ’ ἐπισκοτῆσαν ἅμα καὶ τὴν συνέχειαν καὶ τὴν ἁφὴν ἐνεπόδισε τὴν κατὰ τοῦτο τοῦ θερμαίνοντος ἀέρος · οὐχ ὁμοίως γὰρ ἁπτόμενος ὁ ἐπεσκοτημένος τοῦ ἀνεπισκιάστου οὐδ’ ὁμοίως θερμός ἐστι . ταῦτα δὲ καλῶς ἄν ἔλεγεν ὁ Ἀλέξανδρος , εἰ μὴ τὴν τοῦ ἡλίου κίνησιν ἀλλὰ ποιότητα καὶ μόνην ὡς ἐπὶ πυρὸς θερμαίνειν ἔλεγε τὸν ἀέρα . τὸ γὰρ πρῶτον αὐτοῦ μόριον καὶ τῷ πυρὶ πλησιάζον ἐξ αὐτοῦ θερμανθὲν τὸ μετ’ αὐτὸ θερμαίνει , καὶ τοῦτο τὸ ἑξῆς μέχρις ἂν ἀμυδροτέρα γινομένη ἡ κατὰ μέρος θερμασία διὰ τὴν ἐκ τοῦ πυρὸς ἀπόστασιν ἀποσβεσθείη παντάπασιν . εἰ δὲ κατὰ Ἀριστοτέλη μόνῃ τῇ κινήσει τοῦ ἡλίου , μᾶλλον δὲ τῆς ἡλιακῆς σφαίρας θερμαίνεται ὁ ἀήρ , συνεχὴς δὲ ὅλος ἐστὶ πλὴν εἰ μὴ πᾶν τι μόριον αὐτοῦ καθειργμένον ὑπὸ γῆν ὑπάρχον ἢ ὑπό τινος πανταχόθεν οἰκοδομήματος τοιούτου τινὸς ὑποθώμεθα , καὶ τὴν αὐτὴν ἐν ἑκάστῳ θερμασίαν ἐχρῆν ὑπάρχειν . ἔστω δὲ τὸν τοιοῦτον ἀέρα μὴ κινεῖσθαι | μηδὲ θερμαίνεσθαι · ἀλλὰ ὑπὸ τῶν τειχίων ἢ πετρῶν τινων σκιαζόμενος ἀὴρ συνεχὴς ὢν πανταχόθεν τῷ φωτιζομένῳ πλὴν ἐκ μόνης τῆς διακοπείσης πλευρᾶς ὑπὸ τοῦ ἐπιπροσθήσαντος , διὰ τί μὴ τῆς αὐτῆς μετέχει θερμότητος τοῖς συνεχέσιν αὐτῷ μέρεσι τοῦ ἀέρος καὶ τὸ φῶς δεχομένοις , τῆς αὐτῆς μετέχον τοῦ ἡλίου κινήσεως ; δῆλον οὖν οἶμαι κἀντεῦθεν ὡς οὐχ ἡ τοῦ ἡλίου κίνησις , ἥτις οὐχ ἅπτεται τοῦ ἀέρος , ἀλλ’ ἡ τούτου ποιότης ὡς ἐπὶ πυρὸς θερμαίνει τὸν ἀέρα , καὶ διὰ τοῦτο τὰ ἐπιπροσθούμενα τούτου μέρη μὴ διαβιβαζομένης ἐπ’ αὐτὰ τῆς ποιότητος τοῦ ἡλίου διὰ τὸ ἐπιπροσθοῦν οὐχ ὁμοίως τοῖς ἄλλοις θερμαίνεται , μετρίας μόνης αὐτοῖς ἐκ τῶν γειτνιαζόντων μεταδιδομένης θερμότητος , καὶ οὐ τοσαύτης ὅση γίνεται τοῖς ἀμέσως τοῦ ἡλίου δεχομένοις τὰς ἀκτῖνας . ἐξ ὧν δῆλον ὡς τῷ ἡλιακῷ φωτὶ θερμασία συμπαρομαρτεῖ πάντως , ὡς καὶ ἐπὶ τοῦ πυρὸς γινόμενον φαίνεται , συνεζευγμένης αὐτῶν τῷ φωτὶ τῆς θερμότητος . ποιότητι οὖν καὶ οὐ τῇ κινήσει θερμαίνει ὁ ἥλιος οὔτε τῇ ἑαυτοῦ , εἴ τινα ἔχει ἰδίαν κίνησιν , οὔτε τῆς ἡλιακῆς σφαίρας . εἰ γὰρ οὕτως ἐθέρμαινεν , οὐδὲν ἧττον καὶ ὑπὸ σκιὰν καὶ ἐν χειμῶνι τὴν αὐτὴν θερμασίαν ὁμοίως ἀεὶ παρεῖχεν ἅπασι , μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς ἀεὶ κινήσεως οὔσης τῆς τε ἀπλανοῦς νοῦς καὶ τῶν πλανωμένων ἰδίᾳ ἑκάστης . ἀλλ’ εἰ πύριος ἦν , φασί , καὶ θερ - μότητι τῇ αὐτοῦ τὰ ὑπὸ σελήνην ἐθέρμαινε , διὰ τί μεσουρανῶν μᾶλλον θερμαίνει καὶ μὴ περὶ τοὺς ὁρίζοντας ὤν ; οὐδὲ γὰρ τὰ ἐκ πλαγίου κείμενα τῷ πυρί , ἀλλὰ τὰ ἐπικείμενα τούτῳ μᾶλλον θερμαίνεται , ὡς τὰ ἑψόμενα καὶ τὰ χωνευόμενα . μάλιστα μὲν οὖν πολλὰ τῶν τηκτῶν ὡς καὶ ὁ μόλιβδος ὑποκείμενα τῷ πυρὶ τήκεται · ὡς γὰρ τὸ φῶς πανταχοῦ , εἰ μή τι κωλύοι , φέρεται , οὕτω καὶ ἡ συμπαρομαρτοῦσα τούτῳ θερμότης . εἶτα καὶ ἡ αἰτία δήλη · πρὸς τῷ ὁρίζοντι γὰρ ὁ ἥλιος οὐ πάσας αὐτοῦ τὰς ἀκτῖνας εἰς ἡμᾶς πέμπει , ἀλλὰ τὰς μὲν ὑπὸ γῆν , τὰς δὲ ὑπὲρ ἡμᾶς , ἐν τῷ μεσουρανήματι δὲ γενόμενος εἰς ἅπαντα τὸν περὶ ἡμάς ἀέρα πέμπων τὰς ἀκτῖνας ὅλον θερμαίνει . ἔπειτα πολλή ἐστιν ἡ περὶ γῆν ἀχλύς , δι’ ἧς αἱ ἀκτῖνες φερόμεναι τοῦ ἡλίου ὄντος ἐν τῷ ὁρίζοντι τὸ φῶς ἀμβλύτερον ἔχουσι · διὸ καὶ αὐτὸς ἐρυθρὸς τότε φαίνεται , οἷον καὶ τὸ ἐκ τῶν ὑγρῶν ξύλων γινόμενον πῦρ · ὑψούμενος δὲ καὶ πλείονα χρόνον μένων ὑπὲρ γῆν λύει τὴν ἀτμίδα . εἰ γὰρ καὶ τῆς γῆς , ὥς φασιν , ἑκατονταεβδομηκονταπλασίων ἐστίν , ἀλλ’ οὐ παντὸς τοῦ μέχρι τῆς σελήνης σώματος . διόπερ ὅσα μὲν αὐτῷ πλησιάζει , ὡς τὰ ὑπὸ τὸν ἰσημερινόν , ἐκκέκαυται λίαν , ὅσα δὲ τούτου μᾶλλον ἀφέστηκε , μᾶλλον κατέψυκται , ὡς τὰ περὶ τοὺς πόλους διὰ τὴν μεγίστην ἀπόστασιν κατεψυγμένα λίαν ἐστὶ καὶ ἀοίκητα , ὡς καὶ τὰ ὑπὸ τὸν ἰσημερινὸν διὰ τὴν ἐκπύρωσιν . οὐκ ἄρα ἡ τοῦ ἡλίου κίνησις αἰτία ἐστὶ τοῦ τὰ ὑπὸ σελήνην θερμαίνεσθαι · ὁμοίως γὰρ ἐν παντὶ χρόνῳ πάντα ἄν ἐθερμαίνετο · ἀλλ’ ἡ τοῦ ἡλίου πυρώδης οὖσα φύσις τὰς μὲν οἰκουμένας δύο ζώνας τήν τε βορειοτέραν τοῦ θερινοῦ τροπικοῦ καὶ τὴν τοῦ χειμερινοῦ νοτιωτέραν συμμέτρως θερμαίνουσα εὐκράτους ποιεῖ , τὰς δὲ λοιπὰς τρεῖς διὰ τὴν ἐπὶ τἀναντία πάλιν ὑπερβολὴν ἀοικήτους ἐργάζεται . ἱκανῶς δὲ τούτων εἰρη - μένων τὴν ἀκοὴν ἀναπαύοντες , ἐνταῦθα τῷ πρώτῳ τμήματι δίδομεν πέρας .
Lemmas: πρός δέ οὗτος ὁ ἥλιος , ὅσπερ μάλιστα εἰμί δοκέω θερμός , φαίνω λευκός ἀλλά οὖον πυρώδης εἰμί . ἔοικα διά οὗτος ὁ χροιά ὁ ὁ σῶμα κρᾶσις τεκμαίρομαι , ὅσπερ οὐ εἰμί ἀληθής . ἰδού γάρ ἐρυθρός εἰμί ὁ αἷμα καί ὁ ῥόδον ὁμοίως , ἀλλά ὁ μέν εἰμί θερμός , ὁ δέ ψυχρός . πάλιν ὁ γάλα λευκός εἰμί καί ὁ ψίμυθος , ἀλλά καί οἶνος εἰμί λευκός καί ὁ πράσον ὁ κεφαλή σκόροδον τε τις καί κρόμυον , ἀλλά ὁ μέν εἰμί ψυχρός ὁ δέ θερμός . πέπερι μέλας εἰμί καί ἴον ὁμοίως , ἀλλά ὁ μέν εἰμί θερμός ὁ δέ ψυχρός . ἀλλά οὐδέ λευκός ὁ ἥλιος φαίνω , οἷος εἰμί ὁ ὁ πολύς ἀστήρ χρῶμα · ξανθός γάρ ὁράω πρόδηλος , οἷος ὁ ὁ φλόξ ὁ ἀπό ξηρός ὕλη καί λεπτομερής γίγνομαι · ἀλλά οὐδέ εἰμί χροιά λευκός εἰμί , οὗτος τεκμήριον εἰμί ὁ μή εἰμί πῦρ . πρός γάρ ὁ ποιός ὕλη ὁ χρῶμα ὁ πυρός ἐξαλλάσσω - ὅς . καί γάρ ὁ διαίσσω καί ὁ κεραυνός λευκός εἰμί , οἷος εἰμί ὁ ἀστήρ ὁ χρῶμα , διό καί ἀστήρ ὀνομάζω , καί ὁ ποιητής ἀργής κεραυνός γιγνώσκω . ὁμοίως δέ καί ὁ κομέω λευκός εἰμί , καί ὅμως πῦρ εἰμί προφανῶς . καί αὐτός δέ ὁ ἥλιος περί ὁ ὁρίζων ξανθός φαίνω , ἔστω ὅτε δέ καί ἐρυθρός . οὐ ἀναγκαῖος ἄρα οὐδέ ἀπό ὁ χρῶμα λόγος ὁ μή πυρός εἰμί ὁ ἥλιος . οὗτος μέν οὖν περί οὗτος . ἀπορέω δέ ὁ Ἀλέξανδρος , εἰμί ὁ ὁ ἥλιος κίνησις ἐκπυρόω καί θερμαίνω ὁ ἀήρ οὐ ἅπτω αὐτός ( μέσος γάρ αὐτός , φημί , ὁ ὁ σελήνη εἰμί σφαῖρα , καί ἐγώ δέ εἶπον φθάνω ὅτι ὁ ποιέω φυσικός ἅπτω ὁ πάσχω ἢ ἀμέσως εἰς αὐτός δράω ἢ διά μέσος τις πρότερος ὁ ἁφή ὁ αὐτός πάσχω καί αὐτός ὁ πάθος εἰς ἐκεῖνος παραπέμπω , ὡς ἐπί ὁ ὁ βαλανεῖον δείκνυμι ὑπόδειγμα ) , εἰμί οὖν ἀπαθής ὑπάρχω ὁ διά μέσος σφαῖρα , πῶς ὁ ἥλιος μήτε ἅπτω ὁ ἀήρ μήτε ποιέω εἰς ὁ μεταξύ θερμότης ὁ παρά ἐγώ ἀήρ θερμαίνω . οὗτος δέ παραμυθέομαι ὁ ἀπορία , ὡς αὐτός εἶπον · οὐδέ γάρ λύω ἔλεγχος εἰμί ὁ δόγμα . κατά πρῶτος μέν ἐπιβολή οὕτως · πολύς , φημί , ὁ διά μέσος πάσχω αὐτός μέν οὐ ἀμέσως ὑπό ὁ ποιέω πάσχω , ὁ δέ μέσος διά ὅς ὁ πάθος εἰς αὐτός διαβιβάζω , οὐδείς τοιοῦτος ὑπομένω πάθος , οἷος αὐτός πρός ὁ ἑξῆς διαβιβάζω . διά γάρ ἄγγος ὑάλινος ψυχρός ὕδωρ πληρόω ὁ ἥλιος ὄνθος ἐξάπτω ἤ τίς τοιοῦτος , οὖον προσθερμαίνω ὁ ἄγγος ἢ ὁ ἐν αὐτός ὕδωρ . ἀλλά εἰμί τίς καί πάσχω οὗτος , φημί , ἀλλά οὐ οὗτος θερμαίνω ὥστε καί ἐξάπτω . καί ὁ σαγηνευτής δέ πάλιν ἢ ἁπλόος ὁ ἁλιεύς , ἐπειδάν ἐνέχω νάρκη ὁ δίκτυον ἢ ὁ ἄγκιστρον , προαισθάνομαι ὁ ἄγρα ὁ ὁμώνυμος ὁ ἰχθῦς πάθος αὐτός προμηνύω , μήτε ὁ σαγήνη μήτε ὁ καλώδιον μήτε ὁ κάλαμος μήτε ὁ ὁρμιά ὁ ὁ νάρκη ὑπομένω πάθος . τίς οὖν θαυμαστός , φημί , εἰμί καί ὁ μεταξύ σφαῖρα Μένων ἀπαθής ὁ ἐκ ὁ ἥλιος πάθος διά αὐτός ἐπί ὁ ἀήρ διαβιβάζω ; ὁ μέν οὖν πρῶτος ἐπιβολή τοιοῦτος · τίς δέ καί ἐγώ πρός αὐτός λέγω ἔχω . ὁ μέν οὖν δύο ὁ ὑπόδειγμα λίαν ὁ πρόκειμαι ἀσύμφωνος · οὖον γάρ μόνος ποιότης δράω ὁ νάρκη , θερμαίνω τυγχάνω ἢ ξηραίνω ἢ τἀναντία οὗτος ἐργάζομαι - Μεναί πάθος , ἀλλά ὁ ἐπιγίγνομαι σύνθετος εἶδος ὁ τοιόσδε κρᾶσις ὁ ἁπλόος ὁ πάθος ἐργάζομαι . ὅσος γάρ ὁ συντίθημι θερμαίνω μόνος ἢ ψύχω μόνος ἢ ξηραίνω τε καί ὑγραίνω , ὁ ἐκ ὁ στοιχεῖον ἐγγίγνομαι αὐτός ποιότης οὗτος δράω , καί ἔμπαλιν ὅσος ὁ σύνθετος γίγνομαι πάθος ὁ ἁπλόος ποιότης , θερμασία ψῦξις , ὑγρότης ξηρότης , ὁ ἀπό ὁ στοιχεῖον ἁπλόος ποιότης γίγνομαι · ὄρεξις δέ καί ἕλξις , πέψις τε καί ἀπόκρισις , ὁ ἐπί ὁ πλάγιος κίνησις , ὕπνος ἐγρήγορσις , μνήμη καί ὁ φυτός καί ὁ λίθος ὁ παράδοξος δύναμις ἐκ ὁ ἐπιγίγνομαι ὁ σύνθετος εἶδος συμβαίνω . εἰμί οὖν θερμασία εἰμί καί μόνος ὁ ἐκ ἥλιος | ὁ ἀήρ γίγνομαι πάθος , ἐκ ἁπλόος ἄρα καί στοιχειώδης ποιότης γίγνομαι . ὅσπερ γάρ εἶπον , εὔλογος ἐκ ὁ παρά ἐγώ γίγνομαι ὁ αὐτός ἐπί ὁ ἥλιος νομίζω γίγνομαι . εἰμί οὖν ὁ πῦρ οὖον ὁ κινέω θερμαίνω ὁ πάσχω , μόνος δέ ὁ ποιότης καί ὁ συμπαρουσία καί ὁ ἁφή , οὕτως ἄρα καί ὁ ἥλιος θερμαίνω εὔλογος . ὁ δέ ὁ νάρκη πάθος οὐ ἐκ ἁπλόος ποιότης γίγνομαι , ἀλλά ὡς φθάνω εἶπον ἐκ ὁ ἐπιγίγνομαι σύνθετος εἶδος αὐτός . οὐδείς οὖν ἔχω συγγενής ὁ ὑπόδειγμα πρός ὁ ζητέω . ἵστημι δέ καί ποιότης δράω αὐτός θερμαίνω τυγχάνω ἢ ψύχω , ξηραίνω τε ἢ ὑγραίνω · πόθεν ὅτι μή καί ὁ μεταξύ διατίθημι οὗτος ; ὁ γάρ ἐκ ὁ μή συναίσθησις ὁ πάθος λαμβάνω ὁ καλῴδιον ἢ ὁ ὁρμιά καί αὐτός ὁ πάθος ἀναιρέω πάνυ γελοῖος · ἄψυχος γάρ εἰμί ὁ πάθος οὐ ἔχω συναίσθησις . οὗτος δέ μή θερμαίνω λέγω τις ὁ λίθος ἢ ὁ ξύλον ἢ ὁ σίδηρος ἢ ψύχω , διότι ὁ πάθος οὖον συναισθάνομαι . ἀλλά οὐδέ ἐγώ ὁ ἐγγίγνομαι πάθος ὑπό ὁ νάρκη ὁ μεταξύ συναισθάπάθοι νω εἰμί ἀνάγκη · οὐδέ γάρ ἄλλος ὁ ἡμέτερος . οὗτος μέν οὖν οὗτος λύω · ἐπί δέ ὁ ἕτερος ὁ ὑπόδειγμα μετέρχομαι . οὖον διακονέω , φημί , ὁ πάθος ὁ ὕαλος καί ὁ ὕδωρ ὁ γίγνομαι ὁ ἐξάπτω ὕλη · οὐδέ γάρ διά ὁ βάθος ὁ ὕαλος καί ὁ ὕδωρ ὁ ἀκτίς χωρέω ὁ ὄνθος προσπίπτω , ἀλλά πρός μόνος ὁ ἐπιφάνεια ὁ ὕαλος , ἐκ ὅς ἀνακλάω . καί δῆλος ἐκ ὅς καί ὁ πρός ὁ ὄνθος νεύω ὁ ἄγε · πέλαγος ἐπιφάνεια ὁ ἥλιος σχηματίζω ἀντιπρόσωπος . καί οὗτος δέ δῆλος ἅπας ὡς ἐκ ὁ λεῖος σῶμα καί στιλπνός ὁ ὁ ἀκτίς ἀνάκλασις γίγνομαι · οὗτος γοῦν καί ἐκ ὁ Πυρίων ἀνακλάω λεῖος αὐτός ὁ ἐπιφάνεια ἀκριβῶς γίγνομαι καί ὁ πόρος ἀποφράσσω ὁ χαλκός διά ὁ ἀναπλάσσω αὐτός Μαγνησία . οὖον γάρ διά ὁ βάθος ὁ χωρέω ὁ ἀκτίς , ἀλλά ἐκ μόνος ἀνακλάω ὁ ἐπιφάνεια παλινδρομέω ἐπί ὁ πάσχω , καί δή ἀμέσως εἰς αὐτός δράω . διά ὁ αὐτός δέ αἴτιος καί ὕδωρ ὁ ὑάλινος ἀγγεῖον πληρόω , ἵνα ὁ ὕαλος ὁ πόρος ἀποφράζω , καί μή διά αὐτός ὑπεξέρχομαι ὁ ἀκτίς , ἀλλά ἐκ ἀνάγκη δίοδος μή εἰμί ἀνακλάζω · ὅς γάρ ὁ Μαγνησία ὁ χαλκός χρεία παρέχω , οὗτος ὁ ὕδωρ ὁ ὕαλος δίδωμι . οὗτος μέν οὖν ἐπί οὗτος · ἐπί δέ ὁ ζητέω , εἰμί ὁ ὁ ἥλιος περιφορά ὁ κινέω ὁ ἀήρ θερμαίνω ὁ παρά ἐγώ , πῶς ὁ μεταξύ σφαῖρα οὗτος εἰς αὐτός διαβιβάζω , λέγω οὐ ἔχω τις . οὐδέ γάρ ὁ ὁ ἥλιος κίνησις ὁ κάτω - τέρας σφαῖρα κινέω , οὔτε ὅς κινέω μετά ὁ ἀπλανής κίνησις οὔτε ὁ ἴδιος ἕκαστος . εἰμί οὖν ὁ ὁ ἥλιος περιφορά ὁ θέρμη εἰμί αἰτία ὁ παρά ἐγώ , μᾶλλον ὅς ὁ ὅς ἀπλανής ἤ2 ἄλλος τις ( συμπεριάγω ὁ ὑπό ἑαυτοῦ σφαῖρα ) διά μέσος ὁ ἔσχατος θερμαίνω κινέω ὁ ἀήρ . εἰμί δέ οὗτος εἰμί ἀληθής , ὁ αὐτός ἄν ποιέω καί ἐν νύξ · εἷς γάρ εἰμί καί συνεχής ἀεί καί ὁ αὐτός οὗτος ὁ κίνησις . οὗτος δέ μή γίγνομαι , ἀλλά ἅμα ὁ ἥλιος θερμαίνω ὁ ἀήρ , οὐ ὁ ὁ ἥλιος ἄρα κίνησις οὐδέ ὁ σφαῖρα ὁ θέρμη εἰμί αἰτία ἀλλά ὁ φυσικός ποιότης αὐτός ( οὗτος γάρ λείπω ) καθάπερ καί ὁ ὁ πῦρ . εἰμί γάρ ὁ παρά ἐγώ καί αὐτός τεκμήριον ὁ ἐκεῖ γίγνομαι λαμβάνω , ὁ δέ πῦρ οὖον ὁ κινέω θερμαίνω ὁ ἀήρ , ἀλλά μόνος ποιότης , ὁ αὐτός ἄρα καί ἐπί ὁ ἥλιος γίγνομαι νομίζω εὔλογος , καί μή διά ὁ σῴζω ὁ ἴδιος ὑπόθεσις ὁ Ἀριστοτέλης βούλομαι , ὅτι εἰμί ἀπαθής ὁ οὐράνιος σῶμα , ὁ φαίνω καί αὐτός ἀπό - λέγω ὁ αἴσθησις . οὗτος γοῦν καί ὁ Ἀλέξανδρος συναισθάνομαι ὁμόσε χωρέω ὁ πρᾶγμα καί ὁ φαίνω , καί οὐ ἀπαθής ὁ σῶμα ὁ οὐράνιος ὁμολογέω , καί ὁ Ἀριστοτέλης οὗτος βούλομαι φημί , οὗτος γράφω ἐπί λέξις · “ ἴσως δέ οὐδέ πάντῃ ἀπαθής ὁ θέω σῶμα · οὐδέ γάρ ἐν ὁ πρῶτος ὁ περι οὐρανός ἀποδείκνυμι αὐτός ἀναλλοίωτος , καίτοι προτίθημι , τίθημι , ἀλλά ἀγένητος μέν αὐτός καί ἄφθαρτος δείκνυμι , ὁμοίως καί ἀναύξητος , ἀναλλοίωτος δέ οὐκέτι ὁμοίως ἀποδείκνυμι , ὡς καί ἐν ὁ εἰς αὐτός ὑπόμνημα ἐπισημαίνω , ἔθος τε αὐτός λέγω ὁ θέω σῶμα οὐ ἁπλόος ἀπαθής , ἀλλά προστίθημι ὁ πᾶς θνητός δυσχέρεια · ὁ γάρ τοιοῦτος πάθος ἀπαθής . εἰμί δέ οὗτος <τὰ> πάθος κατά ὁ κατά μεταβολή γίγνομαι , ὅς μεταβολεύς καί πάθος ἀνεπίδεκτος ὁ θέω , οὖον μήv διά οὗτος καί πᾶς πάθος . ὅς τε γάρ κίνησις πάθος τίς , ὅς οὐ ἀνεπίδεκτος · ἀλλά καί εἰμί ὁ φάος ἀλλότριος λαμβάνω πάσχω τίς εἰμί , ὁ σελήνη εἰμί εἄν πάσχω τίς ἀπό ὁ ἥλιος , εἰμί γε παρά ἐκεῖνος ὁ φάος αὐτός . οὐδείς οὖν ἄτοπος καί ὑπό ὁ ὁ ἥλιος κίνησις πάσχω τίς ὁ γειτνιάω αὐτός ὁ θεῖον σῶμα , οὖον μήv οὗτος πάσχω , ὥστε κατά εἶδος τε μεταβάλλω καί ἐκπυρόω , ἀλλά διακονέω διά οὗτος ὁ ὁ ὑπό αὐτός σῶμα , ὡς θερμαίνω τε ὑπό αὐτός καί ἐκπυρόω . ἄλλως τε ἐπεί καί κακός ἤδη ὁ σῶμα οὗτος εἰλικρινής τε καί καθαρός , ὡς πρό ὀλίγος εἴρω διά ὅς εἶπον “ ὁ μέν γάρ ἄνω καί μέχρι σελήνη ἕτερος εἰμί σῶμα φημί πῦρ τε καί ἀήρ , οὖον μήv ἀλλά ἐν αὐτός γε ὁ μέν καθαρός εἰμί , ὁ δέ κακός εἰλικρινής καί διαφορά ἔχω , καί μάλιστα ὅς καταλήγω πρός ὁ ἀήρ καί πρός ὁ περί γῆ κόσμος . ” οὗτος κατά λέξις ὁ Ἀλέξανδρος . εἰμί δέ μή παντελῶς ἀπαθής εἰμί ἐκεῖνος ὁ σῶμα μηδέ ἀναλλοίωτος , ἀλλοίωσις δέ σῶμα οὐδείς ἕτερος εἰμί ἢ μεταβολή κατά ποιότης , πᾶς δέ σωματικός ποιότης ὁ πρῶτος δύο ὁ ἀντίθεσις ἐξάρχω ὁ ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός ὁ ξηρός τε καί ὑγρός , καί εἰμί ἀδύνατος ὁ ἄλλος μετέχω τις ὁ μή οὗτος μετέχω πρότερος ( πᾶς γάρ Ἀριστοτέλης δείκνυμι ὁ ἄλλος ὑπό ἐκεῖνος ἀνάγω ) , εἰμί οὖν ἀλλοιόω καί πάσχω ὁ θέω σῶμα , πάντως ἀνάγκη κατά τις ὁ εἴρω τέσσαρες ποιότης προηγουμένως ἀλλοιόω , καθά δοκέω καί Πλάτων . εἰμί δέ κατά αὐτός ἀλλοιόω , ἐκ αὐτός ἄρα καί ὁ σύνθεσις ἔχω καί κατά ὁ πλεονάζω αὐτός ὁ ἀλλοίωσις γίγνομαι , ὡς καί ἐν ὁ ἡμέτερος σῶμα γίγνομαι . ὁ γάρ θερμαίνω ἐκ ψυχρός μεταβάλλω πρός ὁ θερμός , καί ὁ ὑγραίνω ξηρός εἰμί , καί ἐπί ὁ ἄλλος ἕκαστος ὁμοίως . εἰμί γάρ μή ἐκ οὗτος ἔχω ὁ σύστασις , οὐδέ ἀλλοιόω κατά αὐτός μέλλω · ἕτερος γάρ παρά οὗτος ἀλλοίωσις σῶμα φυσικός ὑπομένω οὐδέ πλάσσω ῥᾴδιος . ἐν τίς δέ ὅλως ὁ ἔσχατος ὁ οὐράνιος σῶμα καί ὁ παρά ἐγώ πλησιάζω ἥσσων εἰμί καθαρός καί εἰλικρινής ὁ ἀνωτέρω , εἰμί εἷς καί ἁπλόος ὁ οὐράνιος ὑπάρχω ὁ ὕλη ὁ πέμπτος σῶμα πᾶς ἀνεπίμικτος ἐναντίωσις , εἰμί μή ὁ μέν ἀνωτέρω ὁ καθαρός καί εἰλικρινής μετέχω ὁ στοιχεῖον μοῖρα , ὁ δέ κάτω καί πλησιάζω ὁ περί γῆ κόσμος ὁ κακός καθαρός καί κακός εἰλικρινής ; καί γάρ ὁ ὑπό σελήνη ὁ μέν καθαρός ὁ ἁπλόος τυγχάνω μοῖρα , ὁ δέ ὁ ὑποστάθμη αὐτός καί οἱονεί τρύξ . τίς δέ καί πάσχω ὑπό ὁ ἥλιος ὁ ἔσχατος σῶμα ὁ οὐράνιος ἀλλοιόω καί ὁ ἴδιος μεταδίδωμι ὁ ὑπό αὐτός ἀήρ πάθος ; τίς δέ ἄλλος γε ἢ θερ - μαίνομαι ἐκ αὐτός ; οὖον γάρ δή γε ὑπό ὁ ἥλιος ὁ σεληνιακός σφαῖρα κινέω , οὔτε ὁ ἴδιος κίνησις ὁ ἐπί ἀνατολή , <ἣν> ὁ πλανάω κινέω , οὔτε ὅς συνεφέλκω ὁ ἀπλανής . τίς οὖν ἄν εἰμί ὁ ἐκ ἥλιος πάθος αὐτός γίγνομαι πλήν ὁ θερμότης ὅς μεταδίδωμι ἀμέσως ὁ μετά αὐτός ἀήρ , ὡς καί ὁ ἀήρ ὁ μετά αὐτός , ὕδωρ τε καί γῆ ; δεῖ δέ καί ὁ παρατήρησις ἐπισημειόομαι ὁ Ἀλέξανδρος . “ ἴσως ” γάρ φημί , “ οὐδέ πάντῃ ἀπαθής ὁ θέω σῶμα . οὐδέ γάρ ἐν ὁ πρῶτος ὁ περι οὐρανός ἀποδείκνυμι αὐτός ἀναλλοίωτος , καίτοι προτίθημι , ἀλλά ἀγένητος μέν αὐτός καί ἄφθαρτος δείκνυμι , ὁμοίως καί ἀναυξής , ἀναλλοίωτος δέ οὐκέτι ὁμοίως ἀποδείκνυμι , ὡς καί ἐν ὁ εἰς αὐτός ὑπόμνημα ἐπισημαίνω ” οὗτος μέν οὖν ὁ Ἀλέξανδρος . διά τίς δέ προθέω δείκνυμι ὁ Ἀριστοτέλης ἀναλλοίωτος ἐκεῖνος ὁ σῶμα , εἰμί καί μή δείκνυμι δύναμαι ; ἢ ἵνα παντελῶς αὐτός δείκνυμι ἀπαθής καί διά οὗτος πάλιν ἄφθαρτος . ὁ γάρ κατά ποιότης γίγνομαι πάθος ὁ σῶμα , ὁ [ δέ ] θερμαίνω ἢ ψύχω καί ὁ οὗτος συγγενής , μέτριος μέν εἰμί καί ὁ κατά φύσις συμμετρία ὁ ὑπόκειμαι οὖον παντελῶς ὑπερβαίνω , πάθος τότε καί εἰμί καί λέγω . ἐπειδάν δέ ὁ συμμετρία ὅλος ὑπερεκπίπτω ὁ σῶμα , φθορά εἰμί λοιπός καί ὁ συνίστημι εἶδος διάλυσις . οὗτος οὖν Ἀριστοτέλης εἰδοί καί βούλομαι ἄφθαρτος δείκνυμι ὁ κύκλος κινέω προθέω μέν ἀναλλοίωτος δείκνυμι · ἔχω γάρ ἐκ ἀνάγκη ἕπω ὅτι καί ἀπαθής ἄλλως οὐ δείκνυμι , οὐκοῦν οὐδέ ὅτι ἄφθαρτος δείκνυμι . ἀλλά “ ἔθος αὐτός λέγω ” , φημί ὁ Ἀλέξανδρος , “ ὁ θέω σῶμα οὐ ἀπλόος ἀπαθής , προστίθημι δέ πᾶς θνητός δυσχέρεια · ὁ γάρ τοιοῦτος πάθος ἀπαθής . εἰμί δέ οὗτος ὁ πάθος κατά ὁ κατά εἶδος μεταβολή γίγνομαι ὅς μεταβολεύς καί πάθος ἀνεπίδεκτος ὁ θεῖον , οὖον μήv διά οὗτος καί πᾶς πάθος ” . τίς οὖν εἰμί ὁ θνητός δυσχέρεια ὁ συνίστημι ἔτι ὁ ζῷον γίγνομαι , λέγω · τίς δέ ἄλλος γε ἢ ὁ θερμαίνω ὁ κατά φύσις πλέω θερμότης , ψύχω τε καί ξηραίνω καί ὑγραίνω , καί ὅσος οὗτος εἰμί ἕπομαι , δυσχέρεια ὁ ἔχω ὁ παρά φύσις διατίθημι ὁ σῶμα παρέχω καί λύσις ἐλπίς , καί οὗτος ὁ ἕπομαι παντελής ὁ εἶδος φθορά * * ὁ φθαρτός ὁ φύσις κρίνω καί ὁ μή τοιοῦτος . εἰμί οὖν ἀπαθής παντελῶς οὐ εἰμί ἐκεῖνος ὁ σῶμα , οὐδέ Ἀριστοτέλης οὗτος δείκνυμι , μάτην αὐτός ὁ πᾶς θνητός δυσχέρεια προστίθημι χαρίζομαι ὁ μή πρόσειμι . εἰμί γάρ ὅλως θερμός αὐτός ἑαυτοῦ ἐκ ἥλιος γίγνομαι καί οὗτος ὁ πάθος μεταδίδωμι ὁ μετά αὐτός ἀήρ , ὁ δυσχέρεια ἄρα ὁ θνητός οὐ ἀπήλλα - κται · ἄλλος γάρ τίς ὁ θεῖον σῶμα πάθος ὁ ἀήρ θερμαίνω δείκνυμι ἔχω αὐδέ μέχρτ ὁ πλάσσω . ζητέω δέ καί οὗτος καλῶς ὁ Ἀλέξανδρος , ὡς εἴπερ ἀπό ὁ ὁ ἥλιος κίνησις ὁ θερμότης ἐνταῦθα γίγνομαι , πῶς οὐ εἰμί ὁ ἀπό αὐτός θερμότης ἐν ὁ σκιά , καίτοι γε καί ὁ σκιάζω ἀήρ ὁμοίως ὁ ἀνεπισκίαστος ὑπό ὁ ὁ ἥλιος κίνησις εἰμί . ἢ ἐπειδή , φημί , ἄλλος ἐκ ἄλλος θερμαίνω ὁ συνέχεια τε καί ὁ ἀφίημι , ὁ δέ ἐπισκοτέω ἅμα καί ὁ συνέχεια καί ὁ ἁφή ἐμποδίζω ὁ κατά οὗτος ὁ θερμαίνω ἀήρ · οὐ ὁμοίως γάρ ἅπτω ὁ ἐπισκοτέω ὁ ανεπισκίαστος οὐδέ ὁμοίως θερμός εἰμί . οὗτος δέ καλῶς ἄν λέγω ὁ Ἀλέξανδρος , εἰμί μή ὁ ὁ ἥλιος κίνησις ἀλλά ποιότης καί μόνος ὡς ἐπί πυρός θερμαίνω λέγω ὁ ἀήρ . ὁ γάρ πρῶτος αὐτός μόριον καί ὁ πῦρ πλησιάζω ἐκ αὐτός θερμαίνω ὁ μετά αὐτός θερμαίνω , καί οὗτος ὁ ἑξῆς μέχρι εἄν ἀμυδρός γίγνομαι ὁ κατά μέρος θερμασία διά ὁ ἐκ ὁ πυρός ἀπόστασις ἀποσβέννυμι παντάπασι . εἰμί δέ κατά Ἀριστοτέλης μόνος ὁ κινέω ὁ ἥλιος , μᾶλλον δέ ὁ ἡλιακός σφαῖρα θερμαίνω ὁ ἀήρ , συνεχής δέ ὅλος εἰμί πλήν εἰμί μή πᾶς τίς μόριον αὐτός κατείργω ὑπό γῆ ὑπάρχω ἢ ὑπό τις πανταχόθεν οἰκοδόμημα τοιοῦτος τις ὑποτίθημι , καί ὁ αὐτός ἐν ἕκαστος θερμασία χρή ὑπάρχω . ἵστημι δέ ὁ τοιοῦτος ἀήρ μή κινέω | μηδέ θερμαίνω · ἀλλά ὑπό ὁ τειχίον ἢ πέτρα τίνω σκιάζω ἀήρ συνεχής εἰμί πανταχόθεν ὁ φωτίζω πλήν ἐκ μόνος ὁ διακόπτω πλευρά ὑπό ὁ ἐπιπροσθέω , διά τίς μή ὁ αὐτός μετέχω θερμότης ὁ συνεχής αὐτός μέρος ὁ ἀήρ καί ὁ φάος δέχομαι , ὁ αὐτός μετέχω ὁ ἥλιος κίνησις ; δῆλος οὖν οἴομαι ἐντεῦθεν ὡς οὐ ὁ ὁ ἥλιος κίνησις , ὅστις οὐ ἅπτω ὁ ἀήρ , ἀλλά ὁ οὗτος ποιότης ὡς ἐπί πυρός θερμαίνω ὁ ἀήρ , καί διά οὗτος ὁ ἐπιπροσθέω οὗτος μέρος μή διαβιβάζω ἐπί αὐτός ὁ ποιότης ὁ ἥλιος διά ὁ ἐπιπροσθέω οὐ ὁμοίως ὁ ἄλλος θερμαίνω , μέτριος μόνος αὐτός ἐκ ὁ γειτνιάζων μεταδιδόμενος θερμότης , καί οὖον τοσοῦτος ὅσος γίγνομαι ὁ ἀμέσως ὁ ἥλιος δέχομαι ὁ ἀκτίς . ἐκ ὅς δῆλος ὡς ὁ ἡλιακός φάος θερμασία συμπαρομαρτέω πάντως , ὡς καί ἐπί ὁ πυρός γίγνομαι φαίνω , συζεύγνυμι αὐτός ὁ φάος ὁ θερμότης . ποιότης οὖν καί οὖον ὁ κινέω θερμαίνω ὁ ἥλιος οὔτε ὁ ἑαυτοῦ , εἰμί τις ἔχω ἴδιος κίνησις , οὔτε ὁ ἡλιακός σφαῖρα . εἰμί γάρ οὕτως θερμαίνω , οὐδείς κακός καί ὑπό σκιά καί ἐν χειμών ὁ αὐτός θερμασία ὁμοίως ἀεί παρέχω ἅπας , εἷς καί ὁ αὐτός ἀεί κίνησις εἰμί ὁ τε ἀπλανής νόος καί ὁ πλανάω ἴδιος ἕκαστος . ἀλλά εἰμί πύριος εἰμί , φημί , καί θερ - μότης ὁ αὐτός ὁ ὑπό σελήνη θερμαίνω , διά τίς μεσουρανέω μᾶλλον θερμαίνω καί μή περί ὁ ὁρίζων εἰμί ; οὐδέ γάρ ὁ ἐκ πλάγιος κεῖμαι ὁ πῦρ , ἀλλά ὁ ἐπίκειμαι οὗτος μᾶλλον θερμαίνω , ὡς ὁ ἕψω καί ὁ χοανεύω . μάλιστα μέν οὖν πολύς ὁ τηκτός ὡς καί ὁ μόλυβδος ὑπόκειμαι ὁ πῦρ τήκω · ὡς γάρ ὁ φάος πανταχοῦ , εἰμί μή τίς κωλύω , φέρω , οὗτος καί ὁ συμπαρομαρτέω οὗτος θερμότης . εἶτα καί ὁ αἰτία δῆλος · πρός ὁ ὁρίζων γάρ ὁ ἥλιος οὖον πᾶς αὐτός ὁ ἀκτίς εἰς ἐγώ πέμπω , ἀλλά ὁ μέν ὑπό γῆ , ὁ δέ ὑπέρ ἐγώ , ἐν ὁ μεσουράνημα δέ γίγνομαι εἰς ἅπας ὁ περί ἡμέτερος ἀήρ πέμπω ὁ ἀκτίς ὅλος θερμαίνω . ἔπειτα πολύς εἰμί ὁ περί γῆ ἀχλύς , διά ὅς ὁ ἀκτίς φέρω ὁ ἥλιος εἰμί ἐν ὁ ὁρίζων ὁ φάος ἀμβλύς ἔχω · διό καί αὐτός ἐρυθρός τότε φαίνω , οἷος καί ὁ ἐκ ὁ ὑγρός ξύλον γίγνομαι πῦρ · ὑψόω δέ καί πλείων χρόνος Μένων ὑπέρ γῆ λύω ὁ ἀτμίς . εἰμί γάρ καί ὁ γῆ , ὅς φημί , ἑκατονταεβδομηκονταπλασίων εἰμί , ἀλλά οὖον πᾶς ὁ μέχρι ὁ σελήνη σῶμα . διόπερ ὅσος μέν αὐτός πλησιάζω , ὡς ὁ ὑπό ὁ ἰσημερινός , ἐκκαίω λίαν , ὅσος δέ οὗτος μᾶλλον ἀφίστημι , μᾶλλον καταψύχω , ὡς ὁ περί ὁ πόλος διά ὁ μέγας ἀπόστασις καταψύχω λίαν εἰμί καί ἀοίκητος , ὡς καί ὁ ὑπό ὁ ἰσημερινός διά ὁ ἐκπύρωσις . οὐ ἄρα ὁ ὁ ἥλιος κίνησις αἰτία εἰμί ὁ ὁ ὑπό σελήνη θερμαίνω · ὁμοίως γάρ ἐν πᾶς χρόνος πᾶς ἄν θερμαίνω · ἀλλά ὁ ὁ ἥλιος πυρώδης εἰμί φύσις ὁ μέν οἰκέω δύο ζώνη ὁ τε βόρειος ὁ θερινός τροπικός καί ὁ ὁ χειμερινός νότιος σύμμετρος θερμαίνω εὔκρατος ποιέω , ὁ δέ λοιπάς τρεῖς διά ὁ ἐπί τἀναντία πάλιν ὑπερβολή ἀοίκητος ἐργάζομαι . ἱκανῶς δέ οὗτος εἴρω - Μένων ὁ ἀκοή ἀναπαύω , ἐνταῦθα ὁ πρῶτος τμῆμα δίδωμι πέρας .