joannes-philoponus.in-aristotelis-meteorologicorum-librum-primum-commentarium 1.89
Ἔτι δ’ ἐστὶ τρίτη τις ὑπόληψις περὶ αὐτοῦ . λέγουσι γάρ τινες ἀνάκλασιν εἶναι τὸ γάλα τῆς ἡμετέρας ὄψεως πρὸς τὸν ἥλιον , ὥσπερ καὶ τὸν ἀστέρα τὸν κομήτην . ἀδύνατον δὲ καὶ τοῦτο . εἰ μὲν τό τε ὁρῶν ἠρεμοίη καὶ τὸ ἔνοπτρον καὶ τὸ ὁρώμενον ἅπαν , ἐν τῷ αὐτῷ σημείῳ τοῦ ἐνόπτρου τὸ αὐτὸ ἂν φαίνοιτο μέρος τῆς ἐμφάσεως · εἰ δὲ κινοῖτο τὸ ἔνοπτρον καὶ τὸ ὁρώμενον ἐν τῷ αὐτῷ μένοι ἀποστήματι πρὸς ὁρῶν καὶ ἠρεμοῦν , πρὸς ἄλληλα δὲ μὴ ἰσοταχῶς μηδὲ ἐν τῷ αὐτῷ <ἀεὶ> διαστήματι , ἀδύνατον τὴν αὐτὴν ἔμφασιν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ εἶναι μέρους τοῦ ἐνόπτρου , καὶ ἑξῆς . Ἄλλοι , φησίν , ἀνάκλασιν εἶναι λέγουσι τὸ γάλα τῆς ἡμετέρας ὄψεως πρὸς τὸν ἥλιον , καὶ τὸ μὲν ἀνακλώμενον εἶναι τὰς ὄψεις ἡμῶν , τὸ δ’ ἐφ’ ὃ γίνεται ἡ ἀνάκλασις τὸν ἥλιον · τὸ δ’ ἀφ’ οὗ ἡ ἀνάκλασις ὅτι μὲν ὁ γαλαξίας κύκλος ἐστί , πρόδηλον , τί δὲ λέγουσι τὸ τῷ χρώματι τούτῳ ὑπο - κείμενον , οὐκ εἶπεν ὁ Ἀλέξανδρος . ποτὲ μὲν ἀναθυμίασιν εἶναι τοῦτό φησι , λέγων οὕτως ” τρίτην δέ φησι δόξαν εἶναι περὶ τοῦ γάλακτος τὴν λέγουσαν ἀνάκλασιν εἶναι τὸ γάλα τῆς ἡμετέρας ὄψεως ἀπό τινος ἀναθυμιάσεως ἐπὶ τὸν ἥλιον ἔνοπτρον γενόμενον’’ . καίτοι γε ἐπὶ πάντων τὸ ἀφ’ οὗ ἀνακλῶνται αἱ ὄψεις ἔνοπτρόν ἐστιν , οὐ τὸ ἐφ’ ὃ ἀνακλώμεναι φέρονται , λέγω σκιᾶς om . MV 2 τοσούτων et ὅσον scripsi : τοιούτων et οἷον libri 5 ante τοῦ add . ἀπὸ a 7 μεσολαβουμέναις a σφαίρας M τῇ τε—καὶ τῇ τοῦ Κρόνου ( 8 ) scripsi : τῆς τε ἄρεος καλουμένης καὶ τῆς δῖός καὶ τῆς τοῦ κρόνου libri 10 οὖν om . a εὐήθεις a : εὐπειθεῖς M : ἀπιθεῖς V 15 Ὅτι Ma 16 γάρ om . M 21 μένοι V et infra p . 107,8 etiam Ma : μένει h . 1 . Ma , ex corr . Arist . N : μέντοι Arist . H : μὲν recte Arist . EF 22 ἀεὶ ex Arist . addidi coll . p . 107,9 24 καὶ τὰ ἑξῆς om . et lemma usque ad οὐκ ἴσον ( p . 345 b 22 ) producit V 25 λέγουσι om . MV 26 καὶ τὸ μὲν—τὸν ἤλιον ( 27 ) om . V 30 λέγων οὕτως ] Alex . p . 38,28 31 τὸ γάλα om . M 32 τὸ ἀφ᾿ οὐ scripsi : τοῦ ἀφ’ οὗ libri 33 ἐφ’ ᾦ MV δὴ τὸ ὁρώμενον καὶ ἐν τῷ ἐνόπτρῳ τὴν ἑαυτοῦ φαντασίαν παρέχον . εἰ οὖν τὸ χρῶμα τοῦ ἡλίου ἐστὶ τὸ ἐν τῷ ἐνόπτρῳ , τουτέστι τῇ ἀναθυμιάσει , φαινόμενον καὶ τὸ γάλα ποιοῦν , οὐκ ἔστιν ἄρα τὸ ἔνοπτρον ὁ ἥλιος , ἀλλὰ τὸ ὁρώμενον . πάλιν δὲ περὶ τὸ πέρας τῶν ἐλέγχων τῆς ὑποθέσεως ταύτης ὁ Ἀλέξανδρος τοὺς ἀπλανεῖς ἀστέρας εἶναί φησι τὸ ἔνοπτρον , ὅσοι περὶ τὸν γαλαξίαν εἰσίν , οὕτω λέγων “ τὰ δ’ ἄστρα <τὰ> ἐν τῷ κύκλῳ ὄντα κινεῖται , ἅπερ ὡς κάτοπτρον λαμβάνουσι , κινεῖται δὲ καὶ ὁ ἥλιος , ὃν ὁρᾶσθαι λέγουσιν ἐν τῷ τοῦ γάλακτος κύκλῳ ἐπ’ αὐτὸν γινομένης τῆς ἀνακλάσεως ” . καὶ ὁ ἡμέτερος δὲ διδάσκαλος Ἀμμώνιος Ἑρμείου οὕτως ἐξείληφε · καὶ γὰρ ἐπὶ τῆς σελήνης ἐξ ἡλίου δεχομένης τὸ φῶς οὐκ οἰκεῖον αὐτῆς ἐστι τὸ ὁρώμενον , ἀλλ’ ἐν αὐτῇ ὡς ἐν ἐσόπτρῳ τὸ τοῦ ἡλίου φαντάζεται φῶς · ἐν γὰρ ταῖς ἐκλείψεσιν αὐτῆς τὸ οἰκεῖον αὐτῆς φῶς ἀνθρακοειδὲς φαίνεται . ταύτην δὲ τετάρτην οὖσαν ὑπόθεσιν , τρίτην Ἀριστοτέλης ἔθηκεν , ἤτοι τὰς δύο τὰς πρώτας ὡς τῶν Πυθαγορείων οὔσας εἰς μίαν συνάγων , ἢ ὅτι μηδ’ ἀντιλογίας τὴν προτέραν ἠξίωσεν · εἰκότως οὗν τὰς λοιπὰς ἠρίθμησε τρεῖς . ἔστι δὲ πρὸς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην προχείρως εἰπεῖν ὡς οἱ περὶ τὸν γαλαξίαν ἀστέρες οὐκ ἔνοπτρόν εἰσιν , ἀλλ’ οὐδ’ ὁ ἥλιος , οὐδ’ ἐν αὐτοῖς τὸ τοῦ γαλαξίου φαίνεται χρῶμα · διακεκριμένοι γὰρ τοῦ γάλακτος προφανῶς ὑπάρχουσιν . καὶ ὁ Ἀριστοτέλης δὲ ὡς πρὸς ἔνοπτρον τοὺς ἀστέρας ὑποτιθεμένους τὸν ἔλεγχον πεποίηται τῆς προκειμένης ὑποθέσεως , ἀδύνατον εἶναι λέγων καὶ ταύτην τὴν ὑπόθεσιν . τῶν γὰρ κατὰ ἀνάκλασιν ὁρωμένων εἰ διηνεκῶς τὰ αὐτὰ φαίνοιτο εἴδωλα μὴ ματατιθέμενα παντελῶς , δεῖ καὶ τὰ αἴτια τούτων εἶναι . πάντα ἀκίνητα , λέγω δὴ τό τε ὁρῶν καὶ τὸ ὁρώμενον καὶ τὸ ἔνοπτρον , ἐξ οὗ ἡ ὄψις ἀνακλωμένη ἐπὶ τὸ ὁρατὸν φέρεται . εἰ δέ τι τούτων μετακινηθείη ἢ καί τινα ἢ καὶ ἅμα , καὶ τὸ εἴδωλον εὐθὺς ἄλλοτε ἄλλῳ μέρει τοῦ ἐνόπτρου μετακινούμενον φαίνεται . εἰ δὲ ἰσοταχῶς πάντα κινεῖται <καὶ> τὴν αὐτὴν ἄλληλα σχέσιν φυλάσσοντα μένει , πάλιν ὁμοίως ἡ ἔμφασις γίνεται . καὶ εἰ μὲν πορρωτέρω τοῦ κατόπτρου τὸ ὁρατὸν χωροίη κατὰ μίαν διισταμένου κάθετον , ἐν τῷ βάθει τοῦ κατόπτρου τὸ εἴδωλον φαίνεται · εἰ δὲ πλησιέστερον γένοιτο , μᾶλλον ἐπιπολάζειν τῇ ἐπιφανείᾳ τοῦ κατόπτρου δόξει τὰ εἴδωλον . καὶ τούτων ἡ πεῖρα πρόχειρος ἅπασι . τούτων οὖν οὕτως ἀλη - θείας ἐχομένων μετέλθωμεν ἐπὶ τὸ προκείμενον . ἡ μὲν γὰρ ὄψις ἡμῶν σχεδόν ἐστιν ἀκίνητος · κέντρου γὰρ ἡ γῆ πᾶσα καὶ σημείου λόγον ἔχει , ἐφ’ ἧς ἑστήκαμεν , ὡς πρὸς τὴν ἀπλανῆ , ὑφ’ ἧς τὰ οὐράνια κυκλοφορεῖται . ἴσον δὲ τοῦ κέντρου τὰ πέριξ ἀφέστηκεν ἅπαντα · ἴσον ἄρα καὶ τῆς ἡμετέρας ἀφέστηκεν ὄψεως τὰ ἄστρα . οὔτε δὲ τὸ ἔνοπτρον οἱ ἀστέρες οὔτε τὸ ὁρώμενον ὁ ἥλιος , ἐφ’ ὃν ἡ ἀνάκλασις , ἀκίνητοι μένουσιν , οὐδὲ τὴν αὐτὴν οἱ ἀστέρες ἀεὶ πρὸς τὸν ἥλιον σχέσιν φυλάσσουσιν , εἰ καὶ πρὸς ἡμᾶς ὁμοίως ἔχουσιν . οὐκοῦν οὐδ' ὁ γαλαξίας ἡμῖν ὁμοίως ἔχων ἐφαίνετο ἂν καὶ ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ μένων ἀκίνητος , συνεκινεῖτο δὲ τῷ τε ἐσόπτρῳ καὶ τῷ ὁρωμένῳ . νῦν δὲ · τοὐναντίον ἅπαν οὐδεμίαν περὶ αὐτὸν μεταβολὴν γινομένην ὁρῶμεν , οὐ κτὰ τόπον , οὐ κατὰ ποσόν , οὐ κατὰ ποιόν , οὐκ ἄλλην οὐδεμίαν ἔχων ὁρᾶται ἀλλοιοτέραν διάθεσιν · οὐδ’ ἄρα ἐξ ἀνακλά - σεως τῶν ὄψεων ἔσχε τὸ γάλα τὴν ὕπαρξιν .
Lemmas: ἔτι δέ εἰμί τρίτος τις ὑπόληψις περί αὐτός . λέγω γάρ τις ἀνάκλασις εἰμί ὁ γάλα ὁ ἡμέτερος ὄψις πρός ὁ ἥλιος , ὥσπερ καί ὁ ἀστήρ ὁ κοσμητής . ἀδύνατος δέ καί οὗτος . εἰμί μέν ὁ τε ὁράω ἠρεμέω καί ὁ ἔνοπτρον καί ὁ ὁράω ἅπας , ἐν ὁ αὐτός σημεῖον ὁ ἔνοπτρον ὁ αὐτός εἄν φαίνω μέρος ὁ ἔμφασις · εἰμί δέ κινέω ὁ ἔνοπτρον καί ὁ ὁράω ἐν ὁ αὐτός μένω ἀπόστημα πρός ὁράω καί ἠρεμέω , πρός ἀλλήλων δέ μή ἰσοταχής μηδέ ἐν ὁ αὐτός ἀεί διάστημα , ἀδύνατος ὁ αὐτός ἔμφασις ἐπί ὁ αὐτός εἰμί μέρος ὁ ἔνοπτρον , καί ἑξῆς . ἄλλος , φημί , ἀνάκλασις εἰμί λέγω ὁ γάλα ὁ ἡμέτερος ὄψις πρός ὁ ἥλιος , καί ὁ μέν ἀνακλάω εἰμί ὁ ὄψις ἐγώ , ὁ δέ ἐπί ὅς γίγνομαι ὁ ἀνάκλασις ὁ ἥλιος · ὁ δέ ἀπό ὅς ὁ ἀνάκλασις ὅτι μέν ὁ γαλαξίας κύκλος εἰμί , πρόδηλος , τίς δέ λέγω ὁ ὁ χρῶμα οὗτος ὑπο - κεῖμαι , οὐ εἶπον ὁ Ἀλέξανδρος . ποτέ μέν ἀναθυμίασις εἰμί οὗτος φημί , λέγω οὕτως ” τρίτος δέ φημί δόξα εἰμί περί ὁ γάλα ὁ λέγω ἀνάκλασις εἰμί ὁ γάλα ὁ ἡμέτερος ὄψις ἀπό τις ἀναθυμίασις ἐπί ὁ ἥλιος ἔνοπτρον γίγνομαι . καίτοι γε ἐπί πᾶς ὁ ἀπό ὅς ἀνακλάω ὁ ὄψις ἔνοπτρον εἰμί , οὖον ὁ ἐπί ὅς ἀνακλάω φέρω , λέγω σκιά om . MV 2 τοσοῦτος et ὅσος scripsi : τοιοῦτος et οἷος libri 5 ante ὁ add . ἀπό a 7 μεσολαβέω a σφαῖρα M ὁ τε—καὶ ὁ ὁ Κρόνος ( 8 ) scripsi : ὁ τε Ἄρης καλέω καί ὁ δῖος καί ὁ ὁ Κρόνος libri 10 οὖν om . a εὐήθης a : εὐπειθής M : ἀπιθέω V 15 ὅτι2 Ma 16 γάρ om . M 21 μένω V et infra p . 107,8 etiam Ma : μένω h . 1 . Ma , ex corr . Arist . N : μέντοι Arist . H : μέν recte Arist . EF 22 ἀεί ex Arist . addidi coll . p . 107,9 24 καί ὁ ἑξῆς om . et lemma usque ad οὐ ἴσος ( p . 345 b 22 ) producit V 25 λέγω om . MV 26 καί ὁ μέντος ἥλιος ( 27 ) om . V 30 λέγω οὕτως ] Alex . p . 38,28 31 ὁ γάλα om . M 32 ὁ ἀπό οὖον scripsi : ὁ ἀπό ὅς libri 33 ἐπί οἶς MV δή ὁ ὁράω καί ἐν ὁ ἔνοπτρον ὁ ἑαυτοῦ φαντασία παρέχω . εἰμί οὖν ὁ χρῶμα ὁ ἥλιος εἰμί ὁ ἐν ὁ ἔνοπτρον , τουτέστι ὁ ἀναθυμίασις , φαίνω καί ὁ γάλα ποιέω , οὐ εἰμί ἄρα ὁ ἔνοπτρον ὁ ἥλιος , ἀλλά ὁ ὁράω . πάλιν δέ περί ὁ πέρας ὁ ἐλέγχω ὁ ὑπόθεσις οὗτος ὁ Ἀλέξανδρος ὁ ἀπλανής ἀστήρ εἰμί φημί ὁ ἔνοπτρον , ὅσος περί ὁ γαλαξίας εἰμί , οὗτος λέγω “ ὁ δέ ἄστρον <τὰ> ἐν ὁ κύκλος εἰμί κινέω , ὅσπερ ὡς κάτοπτρον λαμβάνω , κινέω δέ καί ὁ ἥλιος , ὅς ὁράω λέγω ἐν ὁ ὁ γάλα κύκλος ἐπί αὐτός γίγνομαι ὁ ἀνάκλασις ” . καί ὁ ἡμέτερος δέ διδάσκαλος Ἀμμώνιος Ἑρμεῖος οὕτως ἐκλαμβάνω · καί γάρ ἐπί ὁ σελήνη ἐκ ἥλιος δέχομαι ὁ φάος οὐ οἰκέω αὐτός εἰμί ὁ ὁράω , ἀλλά ἐν αὐτός ὡς ἐν εἴσοπτρον ὁ ὁ ἥλιος φαντάζω φάος · ἐν γάρ ὁ ἔκλειψις αὐτός ὁ οἰκέω αὐτός φάος ἀνθρακοειδής φαίνω . οὗτος δέ τέταρτος εἰμί ὑπόθεσις , τρίτος Ἀριστοτέλης τίθημι , ἤτοι ὁ δύο ὁ πρῶτος ὡς ὁ Πυθαγόρειος εἰμί εἰς εἷς συνάγω , ἢ ὅτι μηδέ ἀντιλογία ὁ πρότερος ἀξιόω · εἰκότως ἐν ὁ λοιπάς ἀριθμέω τρεῖς . εἰμί δέ πρός ὁ ὑπόθεσις οὗτος προχείρως εἶπον ὡς ὁ περί ὁ γαλαξίας ἀστήρ οὐ ἔνοπτρον εἰμί , ἀλλά οὐδέ ὁ ἥλιος , οὐδέ ἐν αὐτός ὁ ὁ γαλαξίας φαίνω χρῶμα · διακρίνω γάρ ὁ γάλα προφανῶς ὑπάρχω . καί ὁ Ἀριστοτέλης δέ ὡς πρός ἔνοπτρον ὁ ἀστήρ ὑποτίθημι ὁ ἔλεγχος ποιέω ὁ πρόκειμαι ὑπόθεσις , ἀδύνατος εἰμί λέγω καί οὗτος ὁ ὑπόθεσις . ὁ γάρ κατά ἀνάκλασις ὁράω εἰμί διηνεκής ὁ αὐτός φαίνω εἴδωλον μή ματατιτιθημι παντελῶς , δεῖ καί ὁ αἴτιος οὗτος εἰμί . πᾶς ἀκίνητος , λέγω δή ὁ τε ὁράω καί ὁ ὁράω καί ὁ ἔνοπτρον , ἐκ ὅς ὁ ὄψις ἀνακλάω ἐπί ὁ ὁρατός φέρω . εἰμί δέ τίς οὗτος μετακινέω ἢ καί τις ἢ καί ἅμα , καί ὁ εἴδωλον εὐθύς ἄλλοτε ἄλλος μέρος ὁ ἔνοπτρον μετακινέω φαίνω . εἰμί δέ ἰσοταχής πᾶς κινέω <καὶ> ὁ αὐτός ἀλλήλων σχέσις φυλάσσω μένω , πάλιν ὁμοίως ὁ ἔμφασις γίγνομαι . καί εἰμί μέν πρόσω ὁ κάτοπτρον ὁ ὁρατός χωρέω κατά εἷς διίστημι κάθετος , ἐν ὁ βάθος ὁ κάτοπτρον ὁ εἴδωλον φαίνω · εἰμί δέ πλήσιος γίγνομαι , μᾶλλον ἐπιπολάζω ὁ ἐπιφάνεια ὁ κάτοπτρον δοκέω ὁ εἴδωλον . καί οὗτος ὁ πείρω πρόχειρος ἅπας . οὗτος οὖν οὕτως ἀλη - θεῖος ἔχω μετέρχομαι ἐπί ὁ πρόκειμαι . ὁ μέν γάρ ὄψις ἐγώ σχεδόν εἰμί ἀκίνητος · κέντρον γάρ ὁ γῆ πᾶς καί σημεῖον λόγος ἔχω , ἐπί ὅς ἵστημι , ὡς πρός ὁ ἀπλανῆ , ὑπό ὅς ὁ οὐράνιος κυκλοφορώ . ἴσος δέ ὁ κέντρον ὁ πέριξ ἀφίστημι ἅπας · ἴσος ἄρα καί ὁ ἡμέτερος ἀφίστημι ὄψις ὁ ἄστρον . οὔτε δέ ὁ ἔνοπτρον ὁ ἀστήρ οὔτε ὁ ὁράω ὁ ἥλιος , ἐπί ὅς ὁ ἀνάκλασις , ἀκίνητος μένω , οὐδέ ὁ αὐτός ὁ ἀστήρ ἀεί πρός ὁ ἥλιος σχέσις φυλάσσω , εἰμί καί πρός ἐγώ ὁμοίως ἔχω . οὐκοῦν οὐδέ ὁ γαλαξίας ἐγώ ὁμοίως ἔχω φαίνω εἄν καί ἐν ὁ αὐτός τόπος Μένων ἀκίνητος , συγκινέω δέ ὁ τε εἴσοπτρον καί ὁ ὁράω . νῦν δέ · ἐναντίος ἅπας οὐδείς περί αὐτός μεταβολή γίγνομαι ὁράω , οὖον κτάομαι τόπος , οὖον κατά ποσός , οὖον κατά ποιός , οὐ ἄλλος οὐδείς ἔχω ὁράω ἀλλοῖος διάθεσις · οὐδέ ἄρα ἐκ ανακλώ - σέως ὁ ὄψις ἔχω ὁ γάλα ὁ ὕπαρξις .