joannes-philoponus.in-aristotelis-meteorologicorum-librum-primum-commentarium 1.37
Σημεῖον δ’ ἱκανὸν ὅτι ὁ ἄ‘νω τόπος οὐκ ἔστι θερμὸς 86 v οὐδ’ ἐκπεπυρωμένος καὶ αἱ διαδρομαὶ τῶν ἀστέρων . ἐκεῖ μὲν γὰρ οὐ γίνονται , κάτω δέ · καίτοι τὰ μᾶλλον κινούμενα καὶ θᾶττον ἐκπυροῦται θᾶττον . Ἀστέρων διαδρομὰς λέγει τοὺς καλουμένους διᾴττοντας ἐκ τοῦ διᾴττειν ὠνομασμένους , ἀποχρώμενος τῇ τῶν πολλῶν περὶ τοὔνομα συνηθείᾳ . ὅτι μὲν οὖν οὐκ ἔστι πύρια τὰ οὐράνια σώματα , σημείῳ νῦν χρῆται τῷ μὴ φαίνεσθαι διᾴττοντας ἐκεῖ γενομένους . καίτοι , φησίν , εἴπερ ἦν ἐκ πυρὸς ἐκεῖνα , μᾶλλον ἐχρῆν ἐκεῖ τὰ πάθη γίνεσθαι ταῦτα , τῆς ὀξυτάτης αὐτοῦ κινήσεως ἐκπυροῦν ἱκανῆς οὔσης τὰ παραπίπτοντα , εἴπερ τοιαύτης φύσεως ἦν τὰ κινούμενα . πρὸς ταῦτα δὲ λέγειν δυνατὸν ὅτι στερεά ἐστι πάντα ἐκεῖνα τὰ σώματα , γῆς μετέχοντα κατὰ Πλάτωνα , τοῦ στερεμνιωτάτου τῶν στοιχείων · διὸ καὶ ἰδίῳ πάντα περιγράφεται σχήματι , καθὰ καὶ πρὸ τούτου δέδεικται . εἰ γὰρ καὶ πλεονάζει τὸ πῦρ ἐν αὐτοῖς , ὡς δοκεῖ Πλάτωνι , ἀλλὰ συμπεπίληται τὸ ὅλον διὰ τὴν σύνθεσιν , ὡς καὶ τὰ παρ’ ἡμῖν ἐκ τῶν στοιχείων συγκείμενα · οὐδὲν γὰρ αὐτῶν ῥυτὴν ἔχει τὴν σύστασιν , κἄν θερμότατα ᾖ , ὡς τὸ καστόριον καὶ τὸ εὐφόρβιον πέπερί τε καὶ σίνηπι καὶ εἴ τι τοιοῦτον · διόπερ οὐδὲν αὐτῶν ἀποσπινθηρίζει , κἂν λίαν αὐτὰ κινήσειέ τις . τὸ δὲ ὑπέκκαυμα καὶ ὁ μετὰ τοῦτον ἀὴρ καὶ τὸ ὕδωρ οὐ συμπεπίληται μέν , εὐδιαίρετα δέ ἐστιν ἀπὸ τῆς τυχούσης αἰτίας σκεδαννύμενα · ὅθεν ἴδιον μὲν ὅρον οὐδὲ σχῆμα τούτων οὐδὲν ἔχει , τῷ περιέχοντι δὲ συσχηματίζονται , καὶ τὰ μόρια δὲ τούτων ἐν τῷ ὅλῳ τοὺς τόπους ἀμείβει τῆς τυχούσης αὐτῶν γινομένης κινήσεως . ὅθεν ἐκ τῆς παραπιπτούσης αἰτίας ὑπομένει τὰ εἰρημένα πάθη ψυχόμενα , θερμαινόμενα , πηγνύμενα , μέρη τινὰ ἑαυτῶν ἀποβάλλοντα , καὶ τῶν γειτνιαζόντων μόρια προσλαμβάνοντα . οὐκ ἀναγκαῖον ἄρα πρὸς τὸ μὴ εἶναι πύρια τὰ | κατ’ οὐρανὸν τὸ προκείμενον ἐπιχείρημα · σύνθετα γάρ ἐστι καὶ οὐχ ἁπλᾶ . ὅτι δὲ μὴ ἀστέρες εἰσὶν οἱ διατρέχοντες , δῆλον μὲν τῷ καὶ σμικρὸν ἐπιστῆσαι τοῖς γινομένοις δυναμένῳ · οὐχ ἄχρηστον δ’ ὅμως καὶ βραχέα ἡμᾶς εἰπεῖν . πρῶτον μὲν γὰρ ἀνεγράφησαν τοῖς ἀστρονόμοις οἱ ἐπιφανέστεροι τῶν ἀστέρων μέχρις ἕκτου μεγέθους , καὶ οἱ αὐτοὶ ἀεὶ ἐν τοῖς αὐτοῖς εὑρίσκονται τόποις , ἀριθμόν τε τὸν αὐτὸν καὶ τάξιν φυλάττοντες μέγεθός τε καὶ χρῶμα καὶ σχῆμα καὶ εἴ τι ἄλλο περὶ αὐ·τοὺς τεθεώρηται . εἰ δὲ καὶ δοκοῦσιν ὡς ἀπό τινων ἀστέρων ἐξιόντες ποτὲ διαίσσειν , ἀλλὰ πλάνη τοῦτο τῆς ὄψεως ἐστιν · ὑποτρέχοντα γάρ τινας ἀστέρας καὶ τὰ καθ’ ἕτερον εὑρισκόμενα τούτων τὰ ἐκ - πυρούμενα μέρη τοῦ ὑπεκκαύματος , ἐπειδὰν αἰφνίδιον ἐκφλογωθῇ καὶ δια - δράμῃ , δόκησιν τοῖς πολλοῖς παρέχεται τοῦ ἐξ ἐκείνου τοῦ ἀστέρος ᾧ κατὰ κάθετον ἦσαν , διαδραμεῖν . κατανοήσας οὗν μετὰ τὴν διαδρομὴν ὄψει μηδὲν ἐν τῷ ἀστέρι πάθος γενόμενον , ἀλλὰ καὶ περὶ ἡμᾶς ὄντα κάτω τὸν διᾴττοντα , καθὰ καὶ ταῖς ὄψεσιν ἡμῶν ὑποπίπτει † ὡς καὶ ἡ τοῦ τάχους αὐτῶν ὀξυτέρα κινεῖσθαι τῆς ἀπλανοῦς · κάτω γὰρ περὶ ἡμᾶς ὄντες καὶ ἐκ μικροῦ κινούμενοι διαστήματος θᾶττον ἡμᾶς διαλλάττουσι . καὶ γὰρ εἰ δύο πτηνὰ φέροιντο τὸ μὲν ὑψηλότατον οἷον ἀετός , τὸ δὲ χθαμαλώτατον οἶον κολοιὸς ἢ κορώνη , ὧν τὸ μὲν ὀξυτάτην ἔχει τὴν κίνησιν τὸ δὲ βραδυτάτην , τὸ κατώτερον θᾶττον τοῦ ἄνω κινεῖσθαι παρέξει ὑπόνοιαν , ὡς ἐπὶ περιφερείας ἐλάττονος κινούμενον .
Lemmas: σημεῖον δέ ἱκανός ὅτι ὁ ἄνω τόπος οὐ εἰμί θερμός 86 v οὐδέ ἐκπυρόω καί ὁ διαδρομή ὁ ἀστήρ . ἐκεῖ μέν γάρ οὖον γίγνομαι , κάτω δέ · καίτοι ὁ μᾶλλον κινέω καί ταχύς ἐκπυρόω ταχύς . Ἀστήρ διαδρομή λέγω ὁ καλέω διαίσσω ἐκ ὁ διαίσσω ὀνομάζω , ἀποχράω ὁ ὁ πολύς περί ὄνομα συνήθεια . ὅτι μέν οὖν οὐ εἰμί πυρία ὁ οὐράνιος σῶμα , σημεῖον νῦν χράω ὁ μή φαίνω διαίσσω ἐκεῖ γίγνομαι . καίτοι , φημί , εἴπερ εἰμί ἐκ πυρός ἐκεῖνος , μᾶλλον χρή ἐκεῖ ὁ πάθος γίγνομαι οὗτος , ὁ ὀξύς αὐτός κίνησις ἐκπυρόω ἱκανός εἰμί ὁ παραπίπτω , εἴπερ τοιοῦτος φύσις εἰμί ὁ κινέω . πρός οὗτος δέ λέγω δυνατός ὅτι στερεός εἰμί πᾶς ἐκεῖνος ὁ σῶμα , γῆ μετέχω κατά Πλάτων , ὁ στερεμνιωτάτου ὁ στοιχεῖον · διό καί ἴδιος πᾶς περιγράφω σχῆμα , καθά καί πρό οὗτος δείκνυμι . εἰμί γάρ καί πλεονάζω ὁ πῦρ ἐν αὐτός , ὡς δοκέω Πλάτων , ἀλλά συμπιλέω ὁ ὅλος διά ὁ σύνθεσις , ὡς καί ὁ παρά ἐγώ ἐκ ὁ στοιχεῖον σύγκειμαι · οὐδείς γάρ αὐτός ῥυτή ἔχω ὁ σύστασις , ἄν θερμός εἰμί , ὡς ὁ καστόριον καί ὁ εὐφόρβιον πέπερι τε καί σίναπι καί εἰμί τίς τοιοῦτος · διόπερ οὐδείς αὐτός ἀποσπινθηρίζω , κἀν λίαν αὐτός κινέω τις . ὁ δέ ὑπέκκαυμα καί ὁ μετά οὗτος ἀήρ καί ὁ ὕδωρ οὖον συμπιλέω μέν , εὐδιαίρετος δέ εἰμί ἀπό ὁ τυγχάνω αἴτιος σκεδάννυμι · ὅθεν ἴδιος μέν ὅρος οὐδέ σχῆμα οὗτος οὐδείς ἔχω , ὁ περιέχω δέ συσχηματίζω , καί ὁ μόριον δέ οὗτος ἐν ὁ ὅλος ὁ τόπος ἀμείβω ὁ τυγχάνω αὐτός γίγνομαι κίνησις . ὅθεν ἐκ ὁ παραπίπτω αἴτιος ὑπομένω ὁ εἴρω πάθος ψύχω , θερμαίνω , πήγνυμι , μέρος τις ἑαυτοῦ ἀποβάλλω , καί ὁ γειτνιάζων μόριον προσλαμβάνω . οὐ ἀναγκαῖος ἄρα πρός ὁ μή εἰμί πυρία ὁ | κατά οὐρανός ὁ πρόκειμαι ἐπιχείρημα · σύνθετος γάρ εἰμί καί οὐ ἁπλόος . ὅτι δέ μή ἀστήρ εἰμί ὁ διατρέχω , δῆλος μέν ὁ καί μικρός ἐφίστημι ὁ γίγνομαι δύναμαι · οὐ ἄχρηστος δέ ὅμως καί βραχύς ἐγώ εἶπον . πρῶτος μέν γάρ ἀναγράφω ὁ ἀστρονόμος ὁ ἐπιφανής ὁ ἀστήρ μέχρι ἕκτος μέγεθος , καί ὁ αὐτός ἀεί ἐν ὁ αὐτός εὑρίσκω τόπος , ἀριθμός τε ὁ αὐτός καί τάξις φυλάσσω μέγεθος τε καί χρῶμα καί σχῆμα καί εἰμί τίς ἄλλος περί αὐτός θεωρέω . εἰμί δέ καί δοκέω ὡς ἀπό τίνω ἀστήρ ἔξειμι ποτέ διαΐσσω , ἀλλά πλάνη οὗτος ὁ ὄψις εἰμί · ὑποτρέχω γάρ τις ἀστήρ καί ὁ κατά ἕτερος εὑρίσκω οὗτος ὁ ἐκ - πυρόω μέρος ὁ ὑπέκκαυμα , ἐπειδάν αἰφνίδιος ἐκφλογόω καί διά - τρέχω , δόκησις ὁ πολύς παρέχω ὁ ἐκ ἐκεῖνος ὁ ἀστήρ ὅς κατά κάθετος εἰμί , διατρέχω . κατανοέω ἐν μετά ὁ διαδρομή ὁράω μηδείς ἐν ὁ ἀστήρ πάθος γίγνομαι , ἀλλά καί περί ἐγώ εἰμί κάτω ὁ διάττοντας , καθά καί ὁ ὄψις ἐγώ ὑποπίπτω † ὡς καί ὁ ὁ τάχος αὐτός ὀξύς κινέω ὁ ἀπλανής · κάτω γάρ περί ἐγώ εἰμί καί ἐκ μικρός κινέω διάστημα ταχύς ἐγώ διαλλάσσω . καί γάρ εἰμί δύο πτηνός φέρω ὁ μέν ὑψηλός οἷος ἀετός , ὁ δέ χθαμαλός οἶος κολοιός ἢ κορώνη , ὅς ὁ μέν ὀξύς ἔχω ὁ κίνησις ὁ δέ βραδύς , ὁ κατώτερος ταχύς ὁ ἄνω κινέω παρέχω ὑπόνοια , ὡς ἐπί περιφέρεια μικρός κινέω .