joannes-philoponus.in-aristotelis-meteorologicorum-librum-primum-commentarium 1.70
Ἐπεὶ καὶ ὁ μέγας ἀστὴρ περὶ οὖ πρότερον ὲμνήσθημεν , ἐφάνη μὲν χειμῶνος ἐν πάγοις καὶ αἰθρίας ἀφ' ἑσπέρας ἐπὶ Ἀστείου ἄρχοντος , καὶ τῇ μὲν πρώτῃ οὐκ ὤφθη ὡς προδεδυκὼς τοῦ ἡλίου , τῇ δ’ ὑστεραίᾳ ὤφθη ὅσον ἐνδέχεται · καὶ γὰρ ἐλάχιστον ὑπελείφθη καὶ εὐθὺς ἔδυ · τὸ δὲ φέγγος ἀπέτεινε μέχρι τοῦ τρίτου μέρους τοῦ οὐρανοῦ οἶον ἅλμα , διὸ καὶ ἐκλήθη ὁδός . ἐπανῆλθε δὲ μέχρι τῆς ζώνης τοῦ Ὠρίωνος καὶ ἐνταῦθα διελύθη . Καὶ ἐκ τῶν περὶ τὸν μέγαν κομήτην συμβεβηκότων , ἐφ’ οὗ καὶ ὁ σεισμὸς καὶ ἡ τοῦ κύματος ἔφοδος γέγονε , τὴν αὐτὴν πίστιν ἐπάγεται τοῦ μήτε ἕνα τῶν πλανωμένων ἀστέρων εἶναι τὸν κομήτην μήτε σύνοδον καὶ σύμφασιν ἅμα πάντων . ὡς ἔθος δὲ τοῖς παλαιοῖς ἐπισημειοῦσθαι τὰ τοιαῦτα πάθη , καὶ αὐτὸς τὰ περὶ τὸν κομήτην ἐκεῖνον ἱστορεῖ γενόμενα . ὀφθῆναι μὲν γὰρ αὐτόν φησιν ἑσπέρας χειμῶνος ὄντος πάγων τε καὶ αἰθρίας , καὶ τῇ μὲν πρώτῃ , φησίν , οὐκ ὤφθη δηλονότι καθ’ ἣν συνέστη , ὡς τοῦ ἡλίου προδεδυκὼς ἡ συγκαταδὺς αὐτῷ δηλονότι . καθ’ ἣν δὲ ἑσπέραν ὤφθη , δευτέρα μὲν ἦν τῆς συστάσεως αὐτοῦ , πρώτη δὲ τῆς φάσεως . ἐν ταύτῃ οὖν ὀφθῆναί φησιν αὐτὸν ὑπὲρ τὸν ὁρίζοντα χρόνον ἐλάχιστον · πρὸς δυσμαῖς γὰρ ἦν , διὸ καταδύντι τῷ ἡλίῳ μετ’ ὀλίγον ἐπικατέδυ . συγκινοῦνται γὰρ οἱ κομῆται τῷ ὑπεκκαύματι καὶ τῷ ὑπ’ αὐτὸ ἀέρι , ὅσος μὴ λιμνάζει μεταξὺ τῶν ὀρῶν , ταῦτα δὲ τῷ οὐρανῷ . ἀλλ’ εἰ καὶ κατέδυ , φησίν , ἀλλ’ οὖν τὸ φέγγος αὐτοῦ ὑπερήλατο τὸν ὁρίζοντα τοσοῦτον , ὥστε τὸ τρίτον τοῦ ὑπὲρ γῆν ἡμισφαιρίου καταυγάσας οἱονεὶ τῷ ὑδροχόῳ συνέδυνε , καὶ τὸ φῶς αὐτοῦ δύο ζῴδια διικνεῖτο , τοὺς ἰχθῦς τε καὶ τὸν κριόν · τοῦτο γάρ ἐστι τὸ τρίτον τοῦ ὑπὲρ γῆν μετὰ τῶν ἑκατέρωθεν παρανατελλόντων αὐτοῖς · οὕτω πολὺς ἦν τῷ μεγέθει τε καὶ τῇ δυνάμει . πόθεν δὲ ὅτι τῇ προτέρᾳ τῆς φάσεως αὐτοῦ συνέστη ; ἐτεκμήρατο καλῶς ἐκ τοῦ τὴν αὐγὴν αὐτοῦ καταδεδυκότος ἤδη τοσοῦτον ὑπεράλλεσθαι , ὡς τὸ τρίτον καταυγάσαι τοῦ ὑπὲρ γῆν οὐρανοῦ · τῷ οὖν μὴ πρὸ ταύτης τῆς ἡμέρας τὴν αὐγὴν αὐτοῦ τὸν ὁρίζοντα ὑπεράλλεσθαι τεκμαίρεται πρὸ μιᾶς τῆς φάσεως αὐτὸν συστῆναι . κατ’ ὀλίγον γὰρ καὶ οὐκ ἀθρόα τούτων ἡ ἔξαψις γίνεται · προϋπέστη ἄρα τῆς φάσεως , ἀλλ’ οὐκ ἐφαίνετο μήπω παραλλάξας τὸν ἥλιον μηδὲ τοσοῦτός πως γενόμενος ἴσως . τὸ δ’ οἷον ἅλμα φησί , τουτέστιν τοσαύτη γέγονεν ἡ ταχυτὴς τῆς κινήσεως τῶν αὐγῶν αὐτοῦ , ὡς ἅλματι ἐοικέναι · διὸ καὶ ἐκλήθη , φησίν , ὁδὸς τὸ φῶς αὐτοῦ τὸ διοδεῦσαν τὸ εἰρημένον διάστημα , ἡ διὰ τὴν ταχυτῆτα τῆς κινήσεως οὕτω κληθὲν ἢ διὰ τὸ δίκην ὁδοῦ λευκανθῆναι τὸν τόπον ἐκεῖνον , ᾗ φησιν ὁ τὰ Ἀργοναυτικά ’μακραὶ δ’ αἰὲν ἐλευκαίνοντο κέλευθοι , ἀτραπὸς ὡς χλοεροῖο διειδομένη πεδίοιο ” . εἰ δὲ ἐν χειμῶνι καὶ πάγοις ὁ κομήτης ἐφάνη καὶ τῷ ἡλίῳ συγκατέδυ , ἐν χειμεριναῖς ἄρα τροπαῖς ἢ περὶ ταύτας ὁ ἥλιος ἦν , καὶ σύνδρομος αὐτῷ ὁ κομήτης . εἰ οὖν ἐν αἰγοκέρωτι φέρε τὸν ἥλιον ὑποθώμεθα δύναντός τε αὐτοῦ τὸ πρῶτον ὁ κομήτης ἐφάνη , δῆλόν ἐστιν ὡς ἐν ὑδροχόῳ τότε ὑπῆρχεν ἡ περὶ τοὺς ἰχθῦς . ἐπανῆλθε δέ , φησί , μέχρι τῆς ζώνης τοῦ Ὠρίωνος , τουτέστι παρήλλαξε τὸν ἥλιον ὑπο - λελειμμένος αὐτοῦ τρία καὶ πλέον ζῴδια , ἰχθῦς , κριόν , ταῦρον καὶ τῶν διδύμων τι μέρος · ὑπὸ τούτους γάρ ἐστιν ἡ ζώνη τοῦ Ὠρίωνος , ὑφ’ ἣν γενόμενος ὁ κομήτης ἐλύθη . ἐν αὐτῷ δὲ κεῖται τῷ χειμερινῷ τροπικῷ ἡ τοῦ Ὠρίωνος ζώνη · οὐκοῦν ἐν τῷ νοτίῳ ἡμισφαιρίῳ ὁ κομήτης συνέστη . εἰ γὰρ καὶ συγκινοῦνται τοῖς οὐρανίοις ὅ τε ἀὴρ καὶ τὸ ὑπέκκαυμα , ἐν ᾧ γίνεσθαι τοὺς κομήτας ἀνάγκη , ἀλλ’ οὐ πάντως ἰσοδυναμοῦσιν αὐτοῖς · διὸ παρήλλαξε τὸν ἥλιον ὁ κομήτης μέχρι τῆς ζώνης τοῦ Ὠρίωνος ὑπολειφθείς .
Lemmas: ἐπεί καί ὁ μέγας ἀστήρ περί οὖον πρότερος μιμνήσκω , φαίνω μέν χειμών ἐν πάγος καί αἰθρία ἀπό ἑσπέρα ἐπί Ἄστειος ἄρχω , καί ὁ μέν πρῶτος οὐ ὁράω ὡς προδύω ὁ ἥλιος , ὁ δέ ὑστεραῖος ὁράω ὅσος ἐνδέχομαι · καί γάρ μικρός ὑπολείπω καί εὐθύς δύο · ὁ δέ φέγγος ἀποτείνω μέχρι ὁ τρίτος μέρος ὁ οὐρανός οἶος ἅλμα , διό καί καλέω ὁδός . ἐπανέρχομαι δέ μέχρι ὁ ζώνη ὁ Ὠρίων καί ἐνταῦθα διαλύω . καί ἐκ ὁ περί ὁ μέγας κοσμητής συμβεβηκός , ἐπί ὅς καί ὁ σεισμός καί ὁ ὁ κῦμα ἔφοδος γίγνομαι , ὁ αὐτός πίστις ἐπάγω ὁ μήτε εἷς ὁ πλανάω ἀστήρ εἰμί ὁ κοσμητής μήτε σύνοδος καί σύμφημι ἅμα πᾶς . ὡς ἔθος δέ ὁ παλαιός ἐπισημειόομαι ὁ τοιοῦτος πάθος , καί αὐτός ὁ περί ὁ κοσμητής ἐκεῖνος ἱστορέω γίγνομαι . ὁράω μέν γάρ αὐτός φημί ἑσπέρα χειμών εἰμί πάγος τε καί αἰθρία , καί ὁ μέν πρῶτος , φημί , οὐ ὁράω δηλονότι κατά ὅς συνίστημι , ὡς ὁ ἥλιος προδύω ὁ συγκαταδὺς αὐτός δηλονότι . κατά ὅς δέ ἑσπέρα ὁράω , δύο μέν εἰμί ὁ σύστασις αὐτός , πρῶτος δέ ὁ φάσις . ἐν οὗτος οὖν ὁράω φημί αὐτός ὑπέρ ὁ ὁρίζων χρόνος μικρός · πρός δυσμή γάρ εἰμί , διό καταδύω ὁ ἥλιος μετά ὀλίγος ἐπικαταδύνω . συγκινέω γάρ ὁ κομέω ὁ ὑπέκκαυμα καί ὁ ὑπό αὐτός ἀήρ , ὅσος μή λιμνάζω μεταξύ ὁ ὄρος , οὗτος δέ ὁ οὐρανός . ἀλλά εἰμί καί καταδύω , φημί , ἀλλά οὖν ὁ φέγγος αὐτός ὑπεράλλομαι ὁ ὁρίζων τοσοῦτος , ὥστε ὁ τρίτος ὁ ὑπέρ γῆ ἡμισφαίριον καταυγάζω οἱονεί ὁ ὑδροχόος συνδύνω , καί ὁ φάος αὐτός δύο ζῴδιον διικνέομαι , ὁ ἰχθύς τε καί ὁ κριός · οὗτος γάρ εἰμί ὁ τρίτος ὁ ὑπέρ γῆ μετά ὁ ἑκατέρωθεν παραντέλλω αὐτός · οὗτος πολύς εἰμί ὁ μέγεθος τε καί ὁ δύναμις . πόθεν δέ ὅτι ὁ πρότερος ὁ φάσις αὐτός συνίστημι ; τεκμαίρομαι καλῶς ἐκ ὁ ὁ αὐγή αὐτός καταδύω ἤδη τοσοῦτος ὑπεράλλομαι , ὡς ὁ τρίτος καταυγάζω ὁ ὑπέρ γῆ οὐρανός · ὁ οὖν μή πρό οὗτος ὁ ἡμέρα ὁ αὐγή αὐτός ὁ ὁρίζων ὑπεράλλομαι τεκμαίρομαι πρό εἷς ὁ φάσις αὐτός συνίστημι . κατά ὀλίγος γάρ καί οὐ ἀθρόος οὗτος ὁ ἔξαψις γίγνομαι · προυφίστημι ἄρα ὁ φάσις , ἀλλά οὐ φαίνω μήπω παραλλάσσω ὁ ἥλιος μηδέ τοσοῦτος πως γίγνομαι ἴσως . ὁ δέ οἷος ἅλμα φημί , τουτέστιν τοσοῦτος γίγνομαι ὁ ταχυτής ὁ κίνησις ὁ αὐγή αὐτός , ὡς ἅλμα ἔοικα · διό καί καλέω , φημί , ὁδός ὁ φάος αὐτός ὁ διοδεύω ὁ εἴρω διάστημα , ὁ διά ὁ ταχυτής ὁ κίνησις οὗτος καλέω ἢ διά ὁ δίκη ὁδός λευκαίνω ὁ τόπος ἐκεῖνος , ὅς φημί ὁ ὁ Ἀργοναυτικά μακρός δέ ἀεί λευκαίνω κέλευθος , ἀτραπός ὡς χλωρός διείδομαι πεδίον ” . εἰμί δέ ἐν χειμών καί πάγος ὁ κομήτης φαίνω καί ὁ ἥλιος συγκατέδυ , ἐν χειμερινός ἄρα τροπή ἢ περί οὗτος ὁ ἥλιος εἰμί , καί σύνδρομος αὐτός ὁ κομήτης . εἰμί οὖν ἐν αἰγόκερως φέρω ὁ ἥλιος ὑποτίθημι δύναμαι τε αὐτός ὁ πρῶτος ὁ κομήτης φαίνω , δῆλος εἰμί ὡς ἐν ὑδροχόος τότε ὑπάρχω ὁ περί ὁ ἰχθύς . ἐπανέρχομαι δέ , φημί , μέχρι ὁ ζώνη ὁ Ὠρίων , τουτέστι παραλλάσσω ὁ ἥλιος ὑπο - λείπω αὐτός τρεῖς καί πλέω ζῴδιον , ἰχθύς , κριός , ταῦρος καί ὁ δίδυμος τίς μέρος · ὑπό οὗτος γάρ εἰμί ὁ ζώνη ὁ Ὠρίων , ὑπό ὅς γίγνομαι ὁ κομήτης λύω . ἐν αὐτός δέ κεῖμαι ὁ χειμερινός τροπικός ὁ ὁ Ὠρίων ζώνη · οὐκοῦν ἐν ὁ νότιος ἡμισφαίριον ὁ κομήτης συνίστημι . εἰμί γάρ καί συγκινέω ὁ οὐράνιος ὅς τε ἀήρ καί ὁ ὑπέκκαυμα , ἐν ὅς γίγνομαι ὁ κοσμητής ἀνάγκη , ἀλλά οὖον πάντως ἰσοδυναμέω αὐτός · διό παραλλάσσω ὁ ἥλιος ὁ κομήτης μέχρι ὁ ζώνη ὁ Ὠρίων ὑπολείπω .