joannes-philoponus.in-aristotelis-meteorologicorum-librum-primum-commentarium 1.23
Ἀλλὰ μὴν εἰ τοσοῦτος ὢν ὁ ἀὴρ ἅπας ἀτμίς ἐστι , δόξειεν ἄν πολὺ ὑπερβάλλειν ἡ τοῦ ἀέρος φύσις καὶ ἡ τοῦ ὕδατος , εἴπερ τά τε διαστήματα τῶν ἄνω πλήρη ἐστὶ σώματός τινος , καὶ πυρὸς μὲν ἀδύνατον διὰ τὸ κατεξηράνθαι ἄν τἆλλα πάντα , λείπεται δ’ ἀέρος τοῦ περὶ τὴν γῆν ἅπασαν ὕδατος · ἡ γὰρ ἀτμὶς ὕδατος διάκρισίς ἐστι . Καλῶς ἐνταῦθά φησιν ὁ Ἀλέξανδρος ἐνδεῖν τῷ ἅπας ὁ ἀὴρ τὸ ὁ περὶ τὴν γῆν , ἵν’ ἡ ἅπας ὁ περὶ τὴν γῆν ἀήρ · περὶ τούτου γὰρ εἶπεν . ὁ , περὶ τὴν γῆν οὐ μόνον ἀήρ ἐστιν , ἀλλ’ οἷον ἀτμίς · ἐντεῦθεν γὰρ καὶ ἡ ἀπορία προῆλθε , διὰ τί μὴ ἐν ἑκάστῳ μέρει τοῦ ἀέρος νέφη συνίστανται , ἀλλ᾿ ἐν μόνῳ τῷ περὶ τὴν γῆν . εἰ οὗν 6 μὲν περὶ τὴν γῆν ἅπας ἀτμίς ἐστι , ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν ὕδωρ λεπτομερὲς καὶ οὐ διακεκριμένον , ὁ δὲ ὕπερ τοῦτον καθαρὸς ἀήρ , πρὸς τούτῳ δὲ καὶ τὸ μεταξὺ τῶν ἄστρων σῶμα , ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν τὸ τῶν ὀκτὼ σφαιρῶν ἅπαν διάστημα πάλιν ἐστὶν ἀήρ ( πῦρ γὰρ εἶναι τοῦτο τῶν ἀδυνάτων ἐδείχθη · κατεφλέχθη γὰρ ἂν ἤδη πάντα τῇ τοῦ μεγέθους ἀσυμμετρίᾳ ) τούτων οὕτως ἐχόντων ὑπερβ.άλλει τὴν πρὸς‘ τὰ λοιπὰ τρία συμμετρίαν ὁ ἀήρ τε καὶ τὸ ὕδωρ . ἀὴρ μὲν γὰρ τὸ , τέ ὕπερ τὰ νέφη πᾶν ἐστι καὶ τὸ τῶν σφαιρῶν σῶμα πᾶν · τὸ δὲ ὕδωρ οὐχ ἄπαντα ὑπερβάλλει , ἀλλὰ μόνην τὴν γῆν , ἐπεὶ καὶ τὸ ἀπὸ τῶν νεφῶν μέχρι τῇς γῆς ὕδωρ ἐστὶ λεπτομερές ( τοιοῦτον γὰρ ἡ ἀτμίς ) . καὶ τὸ ἔνι τοῖς κοιλώμασιν αὐτῆς ἐναπειλημμένον . τοσοῦτον ὑπάρχον ὕδωρ ὑπερβάλλει τῇ δυνάμει τε καὶ τῷ ὄγκῳ τὴν γῆν · τὸ γὰρ πῦρ οὐχ ὑπερέξει , εἴπερ ἅπαντα εἴη τὰ ἄστρα πυρός . οὐκοῦν ὁ μὲν ἀὴρ ὑπερβάλλει πάντα , τὸ δὲ ὕδωρ μόνην τὴν γῆν , τὸ δὲ πῦρ οὐ πρὸς μόνην ἀσύμμετρον ἔστι την γην , εἶπέρ καὶ μόνος ὁ ἥλιος αὐτῆς ἐστιν ἑκατονταεβδομηκονταπλασίων , ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸ ὕδωρ ἀσύμμετρον ἔσται · τί γὰρ ἄν εἴη τὸ μέχρι τῆς τῶν νεφῶν συστάτὸ ὕδωρ μετὰ τοῦ ἐναπειλημμένου τῇ γῇ πρὸς τὰ τηλικαῦτα καὶ τοσαῦτα μεγέθη τῶν · ἄστρων , εἴπερ καὶ τῶν ἄλλων τινὰ τῆς γῆς ἅμα καὶ τοῦ συναπειλημμένου ὕδατος ἐδείχθη μείζονα ; καὶ τουτο οὖν διαλυσάμενος ἐπὶ τὰ δοκοῦντα αὐτῷ μέτεισιν ἐντεῦθεν . ἡ δὲ λύσις τῆς προκειμένης ἀπορίας οὐ μόνον αὐτὸ τοῦτο διαρθρώσει τὸ πρόβλημα , ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰ μέλλοντα λέγεσθαι φανεῖται χρήσιμος .
Lemmas: ἀλλά μήv εἰμί τοσοῦτος εἰμί ὁ ἀήρ ἅπας ἀτμίς εἰμί , δοκέω ἄν πολύς ὑπερβάλλω ὁ ὁ ἀήρ φύσις καί ὁ ὁ ὕδωρ , εἴπερ ὁ τε διάστημα ὁ ἄνω πλήρης εἰμί σῶμα τις , καί πυρός μέν ἀδύνατος διά ὁ καταξηραίνω ἄν ἄλλος πᾶς , λείπω δέ ἀήρ ὁ περί ὁ γῆ ἅπας ὕδωρ · ὁ γάρ ἀτμίς ὕδωρ διάκρισις εἰμί . καλῶς ἐνταῦθα φημί ὁ Ἀλέξανδρος ἐνδέω ὁ ἅπας ὁ ἀήρ ὁ ὁ περί ὁ γῆ , ἵνα ὁ ἅπας ὁ περί ὁ γῆ ἀήρ · περί οὗτος γάρ εἶπον . ὁ , περί ὁ γῆ οὖον μόνος ἀήρ εἰμί , ἀλλά οἷος ἀτμίς · ἐντεῦθεν γάρ καί ὁ ἀπορία προέρχομαι , διά τίς μή ἐν ἕκαστος μέρος ὁ ἀήρ νέφος συνίστημι , ἀλλά ἐν μόνος ὁ περί ὁ γῆ . εἰμί ἐν 6 μέν περί ὁ γῆ ἅπας ἀτμίς εἰμί , αὐτός δέ εἶπον ὕδωρ λεπτομερής καί οὖον διακρίνω , ὁ δέ ὑπέρ οὗτος καθαρός ἀήρ , πρός οὗτος δέ καί ὁ μεταξύ ὁ ἄστρον σῶμα , αὐτός δέ εἶπον ὁ ὁ ὀκτώ σφαῖρα ἅπας διάστημα πάλιν εἰμί ἀήρ ( πῦρ γάρ εἰμί οὗτος ὁ ἀδύνατος δείκνυμι · καταφλέγω γάρ εἄν ἤδη πᾶς ὁ ὁ μέγεθος ἀσυμμετρία ) οὗτος οὕτως ἔχω ὑπερβάλλω ὁ πρός ὁ λοιπάς τρεῖς συμμετρία ὁ ἀήρ τε καί ὁ ὕδωρ . ἀήρ μέν γάρ ὁ , τε ὑπέρ ὁ νέφος πᾶς εἰμί καί ὁ ὁ σφαῖρα σῶμα πᾶς · ὁ δέ ὕδωρ οὐ ἅπας ὑπερβάλλω , ἀλλά μόνος ὁ γῆ , ἐπεί καί ὁ ἀπό ὁ νέφος μέχρι ὅς γῆ ὕδωρ εἰμί λεπτομερής ( τοιοῦτος γάρ ὁ ἀτμίς ) . καί ὁ ἐν ὁ κοίλωμα αὐτός ἐναπολαμβάνω . τοσοῦτος ὑπάρχω ὕδωρ ὑπερβάλλω ὁ δύναμις τε καί ὁ ὄγκος ὁ γῆ · ὁ γάρ πῦρ οὐ ὑπερέχω , εἴπερ ἅπας εἰμί ὁ ἄστρον πῦρ . οὐκοῦν ὁ μέν ἀήρ ὑπερβάλλω πᾶς , ὁ δέ ὕδωρ μόνος ὁ γῆ , ὁ δέ πῦρ οὖον πρός μόνος ἀσύμμετρος εἰμί ὁ γῆ , εἰ καί μόνος ὁ ἥλιος αὐτός εἰμί ἑκατονταεβδομηκονταπλασίων , ἀλλά καί πρός ὁ ὕδωρ ἀσύμμετρος εἰμί · τίς γάρ ἄν εἰμί ὁ μέχρι ὁ ὁ νέφος συνίστημι ὕδωρ μετά ὁ ἐναπολαμβάνω ὁ γῆ πρός ὁ τηλικόσδε καί τοσοῦτος μέγεθος ὁ · ἄστρον , εἴπερ καί ὁ ἄλλος τις ὁ γῆ ἅμα καί ὁ συναπολαμβάνω ὕδωρ δείκνυμι μείζων ; καί οὗτος οὖν διαλύω ἐπί ὁ δοκέω αὐτός μέτειμι ἐντεῦθεν . ὁ δέ λύσις ὁ πρόκειμαι ἀπορία οὖον μόνος αὐτός οὗτος διάρθρωσις ὁ πρόβλημα , ἀλλά καί πρός ὁ μέλλω λέγω φαίνω χρήσιμος .