joannes-philoponus.in-aristotelis-meteorologicorum-librum-primum-commentarium 1.68
Κοινὸν δὲ καὶ τούτοις καὶ τοῖσιν σύναψιν λέγουσιν πρῶτον μὲν ὅτι καὶ τῶν ἀπλανῶν λαμβάνουσι κόμην τινές . καὶ τοῦτο οὐ μόνον Αἰγυπτίοις πιστεῦσαι δεῖ ( καί τοι κἀκεῖνοί φασιν ) ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς ἐφεωράκαμεν · τῶν γὰρ ὄντων ἐν ἰσχίῳ τοῦ κυνὸς ἀστήρ τις ἔσχε κόμην , ἀμαυρὰν μέντοι · ἀτενίζουσι μὲν γὰρ εἰς αὐτὸν ἀμυδρὸν ἐγένετο τὸ φέγγος , παρβλέπουσι δ᾿ ἠρέμα τὴν ὄψιν πλεῖον . Καὶ κοινῶς ἀντειρηκὼς πρὸς τὰς εἰρημένας τῶν παλαιῶν ὑποθέσεις ἁπάσας καὶ τὰ ἰδίᾳ ἑκάστῃ αὐτῶν παρακολουθοῦντα προσθεὶς ἄτοπα , νῦν πάλιν κοινοὺς ἐλέγχους ἐπιτίθησι καὶ τοῖς σύμφασιν τῶν πέντε πλανωμένων τὸν κομήτην εἶναι λέγουσι καὶ τοῖς ἕνα τῶν πλανωμένων ἕκτον ἀστέρα . τούτων δ’ οἱ μὲν αὐτῷ συμπεφυκέναι τὴν κόμην ἔλεγον , οἱ δὲ ταύτην ἔξωθεν λαμβάνειν , μᾶλλον δὲ κόμης φαντασίαν εἶναι ἐκ τῆς τῶν ὄψεων ἀνακλάσεως ἀπὸ τῆς ἀναθυμιάσεως ἐπὶ τὸν ἥλιον γινομένης . εἰ γάρ , φησί , καὶ τῶν ἀπλανῶν κόμην λαμβάνουσί τινες , ὡς ἥ τε παλαιοτέρα τῶν Αἰγυπτίων ἱστορία βούλεται καὶ αὐτὸς Ἀριστοτέλης ἱστορηκέναι φησί τινα ἐν τῷ ἰσχίῳ τοῦ κυνὸς τοῦτο παθόντα , οὐκ ἄρα ἰδιάζουσά τις ἀστέρος κο - μήτου φύσις ἐστὶν ἑνὸς ὄντος καὶ αὐτοῦ τῶν πλανωμένων οὐδὲ σύμφασις ἅμα πάντων , ἐπεὶ οὐκ ἄν καὶ τῶν ἀπλανῶν τινες τοῦτο ἔπασχον πρότερον οὐκ ἔχοντες κόμην · ἔδει γὰρ καὶ τὸν παρ’ αὐτοῖς λεγόμενον κομήτην ἀστέρα , εἴπερ ἀστὴρ ἦν κατ’ ἀλήθειαν , πρότερον φαίνεσθαι κόμης ἐκτός . τίνος δὲ χάριν ἀτενὲς μὲν εἰς τὴν κόμην τοῦ ἀστέρος ὁρώντων ἀμυδρότερον τὸ φῶς τῆς κόμης ἐφαίνετο , εἰ δέ τι παραβλέψαιεν ὑπολοξοῦντες τὰς ὄψεις , πλεῖον ἐδόκει τὸ φῶς εἶναι ; πρὸς τοῦτο τῶν ὀπτικῶν τινες ἔφασαν ὡς τοὺ κώνου τῶν ἐκ τῆς κόρης ἐξιουσῶν ὄψεων ( κωνοειδῶς γὰρ ἐξίασιν , ὡς καὶ πρότερον εἶπον ) ὅσαι μὲν τῷ ἄξονι τοῦ κώνου πλησιάζουσι ( μέσος δὲ δηλονότι πασῶν ὁ ἄξων ἐστίν ) ἰσχυρότεραι τῶν ἄλλων εἰσὶ καὶ δυσπα - θέστεραι , ὅσαι δὲ τούτων πορρωτέρω διεστήκασιν , ἀσθενέστεραι καὶ διὰ τοῦτο μᾶλλον εὐπαθεῖς θᾶττον διακρινόμεναι . διὸ καὶ μᾶλλον τοῦ αἰσθητοῦ ἀντιλαμβάνονται · τὸ γὰρ μᾶλλον πάσχον μᾶλλον τοῦ ποιοῦντος ἀντιλαμβά - νεται . ἐναντιοῦσθαι δὲ τούτῳ δοκεῖ τὸ μᾶλλον διακρίνεσθαι τὰς ὄψεις τοὺς ἀτενὲς τῷ ἡλίῳ προσέχοντας ἢ τοὺς λοξότερον αὐτῷ τοῖς ὄμμασιν ἐπιβλέποντας . ἀλλ’ ἔστι καὶ πρὸς τοῦτο εἰπεῖν ὅτι δι’ ἀμετρίαν τοῦ ἡλιακοῦ φωτὸς πρὸς τὰς ἡμετέρας ὄψεις τοῦτο συμβαίνει · ἡ γὰρ ὑπερβολὴ τοῦ δρῶντος εἰς φθορὰν ἄγειν τὸ πάσχον κινδυνεύουσα καὶ αὐτῆς τοῦ πάθους ἀφαιρεῖται τῆς ἀντιλήψεως . μήποτε οὖν αὐτό γε τοῦτο καὶ ἐπὶ τοῦ ζητου - μένου συμβέβηκεν . ἀτενὲς γὰρ εἰς τὸ τῆς κόμης καὶ εἰς τὸ τοῦ ἀστέρος φῶς ἀποβλέπουσιν ἅμα τό τε πάθος ἐγίνετο μεῖζον καὶ ἀσθενουσῶν διὰ τοῦτο τῶν ὄψεων ἡ κρίσις ἦν ἀμυδροτέρα · ὑποκλινομένων δὲ τῶν ὀφθαλμῶν καὶ λοξῶς ὁρώντων σύμμετρος ἡ τῶν ὄψεων ἐγίνετο διάκρισις καὶ ἡ ἀντίληψις ἀκριβεστέρα . σκόπει δὲ καὶ ἄλλως · εἰ δύο λύχνους θείης ἐπὶ μιᾶς εὐθείας , τὸν μὲν ἀνωτέρω τὸν δὲ ὑποκείμενον αὐτῷ , εἶτα εἰς τούτους ἀποβλέψειας , ἀνθελκομένων ὑφ’ ἑκατέρου φωτὸς τῶν ὄψεων διασπᾶται ἡ κρίσις τῶν ὁρατῶν , κἀντεῦθεν τὸ φῶς ἀμυδρότερον εἶναι δοκεῖ · εἰ δὲ θάτερον αὐτῶν ὑφέλοιο , μηκέτι τοῦ εἰρημένου πάθους γενομένου ἀκριβεστέρα τοῦ λυχνιαίου φωτὸς ἡ ἀντίληψις γίνεται . ἐπεὶ οὖν ἡ κόμη κατωτέρω του ἀπλανοῦς ὑπῆρχεν ἀστέρος , αἱ πρὸς ταῦτα φερόμεναι ὄψεις τὸ ἐπὶ τῶν λύχνων πάθος ὑπέμενον · λοξουμένων δὲ τῶν ὀφθαλμῶν οὕτως ὡς μηκέθ’ ὁμοίως ἐπ’ ἄμφω φέρεσθαι ( ὁ γὰρ λοξῶν πάντως ὡς ἐπὶ τὴν κόμην τὰς ὄψεις ποιεῖ νεύειν ταύτην ἐθέλων ὁρᾶν ) μηκέτι οὖν διασπωμένων τῶν ὄψεων ἀκριβεστέρα τοῦ φωτὸς τῆς κόμης ἐγίνετο ἡ ἀντίληψις .
Lemmas: κοινός δέ καί οὗτος καί ὅς σύναψις λέγω πρῶτος μέν ὅτι καί ὁ ἀπλανής λαμβάνω κόμη τις . καί οὗτος οὖον μόνος Αἰγύπτιος πιστεύω δεῖ ( καί ὅς ἐκεῖνος φημί ) ἀλλά καί ἐγώ ἐποράω · ὁ γάρ εἰμί ἐν ἰσχίον ὁ κύων ἀστήρ τις ἔχω κόμη , ἀμαυρός μέντοι · ἀτενίζω μέν γάρ εἰς αὐτός ἀμυδρός γίγνομαι ὁ φέγγος , παραβλέπω δέ ἠρέμα ὁ ὄψις πλείων . καί κοινῶς ἀντερῶ πρός ὁ εἴρω ὁ παλαιός ὑπόθεσις ἅπας καί ὁ ἴδιος ἕκαστος αὐτός παρακολουθέω προστίθημι ἄτοπος , νῦν πάλιν κοινός ἔλεγχος ἐπιτίθημι καί ὁ σύμφημι ὁ πέντε πλανάω ὁ κοσμητής εἰμί λέγω καί ὁ εἷς ὁ πλανάω ἕκτος ἀστήρ . οὗτος δέ ὁ μέν αὐτός συμφύω ὁ κόμη λέγω , ὁ δέ οὗτος ἔξωθεν λαμβάνω , μᾶλλον δέ κόμης φαντασία εἰμί ἐκ ὁ ὁ ὄψις ἀνάκλασις ἀπό ὁ ἀναθυμίασις ἐπί ὁ ἥλιος γίγνομαι . εἰμί γάρ , φημί , καί ὁ ἀπλανής κόμη λαμβάνω τις , ὡς ὅς τε παλαιός ὁ Αἰγύπτιος ἱστορία βούλομαι καί αὐτός Ἀριστοτέλης ἱστορέω φημί τις ἐν ὁ ἰσχίον ὁ κύων οὗτος πάθος , οὐ ἄρα ἰδιάζω τις ἀστήρ κ - Μήτου φύσις εἰμί εἷς εἰμί καί αὐτός ὁ πλανάω οὐδέ σύμφασις ἅμα πᾶς , ἐπεί οὐ ἄν καί ὁ ἀπλανής τις οὗτος πάσχω πρότερος οὐ ἔχω κόμη · ἐσθίω γάρ καί ὁ παρά αὐτός λέγω κοσμητής ἀστήρ , εἴπερ ἀστήρ εἰμί κατά ἀλήθεια , πρότερος φαίνω κόμης ἐκτός . τίς δέ χάρις ἀτενής μέν εἰς ὁ κόμη ὁ ἀστήρ ὁράω ἀμυδρός ὁ φάος ὁ κόμης φαίνω , εἰμί δέ τίς παραβλέπω ὑπολογέω ὁ ὄψις , πλείων δοκέω ὁ φάος εἰμί ; πρός οὗτος ὁ ὀπτικός τις φημί ὡς ὅς κῶνος ὁ ἐκ ὁ κόρη ἔξειμι ὄψις ( κωνοειδῶς γάρ ἔξειμι , ὡς καί πρότερος εἶπον ) ὅσος μέν ὁ ἄγω ὁ κῶνος πλησιάζω ( μέσος δέ δηλονότι πᾶς ὁ ἄγω εἰμί ) ἰσχυρός ὁ ἄλλος εἰμί καί δυσπα - θέστεραι , ὅσος δέ οὗτος πρόσω διΐστημι , ἀσθενής καί διά οὗτος μᾶλλον εὐπαθής ταχύς διακρίνω . διό καί μᾶλλον ὁ αἰσθητής ἀντιλαμβάνω · ὁ γάρ μᾶλλον πάσχω μᾶλλον ὁ ποιέω ἀντιλαμβάνω - νω . ἐναντιόομαι δέ οὗτος δοκέω ὁ μᾶλλον διακρίνω ὁ ὄψις ὁ ἀτενής ὁ ἥλιος προσέχω ἢ ὁ λοξός αὐτός ὁ ὄμμα ἐπιβλέπω . ἀλλά εἰμί καί πρός οὗτος εἶπον ὅτι διά ἀμετρία ὁ ἡλιακός φάος πρός ὁ ἡμέτερος ὄψις οὗτος συμβαίνω · ὁ γάρ ὑπερβολή ὁ δράω εἰς φθορά ἄγω ὁ πάσχω κινδυνεύω καί αὐτός ὁ πάθος ἀφαιρέω ὁ ἀντίληψις . μήποτε οὖν αὐτός γε οὗτος καί ἐπί ὁ ζητέω - μένω συμβαίνω . ἀτενής γάρ εἰς ὁ ὁ κόμης καί εἰς ὁ ὁ ἀστήρ φάος ἀποβλέπω ἅμα ὁ τε πάθος γίγνομαι μείζων καί ἀσθενέω διά οὗτος ὁ ὄψις ὁ κρίσις εἰμί ἀμυδρός · ὑποκλίνω δέ ὁ ὀφθαλμός καί λοξός ὁράω σύμμετρος ὁ ὁ ὄψις γίγνομαι διάκρισις καί ὁ ἀντίληψις ἀκριβής . σκοπέω δέ καί ἄλλως · εἰμί δύο λύχνος τίθημι ἐπί εἷς εὐθύς , ὁ μέν ἀνωτέρω ὁ δέ ὑπόκειμαι αὐτός , εἶτα εἰς οὗτος ἀποβλέπω , ἀνθέλκω ὑπό ἑκάτερος φάος ὁ ὄψις διασπάω ὁ κρίσις ὁ ὁρατής , ἐντεῦθεν ὁ φάος ἀμυδρός εἰμί δοκέω · εἰμί δέ ἕτερος αὐτός ὑφαιρέω , μηκέτι ὁ εἴρω πάθος γίγνομαι ἀκριβής ὁ λυχνιαῖος φάος ὁ ἀντίληψις γίγνομαι . ἐπεί οὖν ὁ κόμη κατωτέρω ὁ ἀπλανής ὑπάρχω ἀστήρ , ὁ πρός οὗτος φέρω ὄψις ὁ ἐπί ὁ λύχνος πάθος ὑπομένω · λοξουμην δέ ὁ ὀφθαλμός οὕτως ὡς μηκέτι ὁμοίως ἐπί ἄμφω φέρω ( ὁ γάρ λοξός πάντως ὡς ἐπί ὁ κόμη ὁ ὄψις ποιέω νεύω οὗτος ἐθέλω ὁράω ) μηκέτι οὖν διασπάω ὁ ὄψις ἀκριβής ὁ φάος ὁ κόμης γίγνομαι ὁ ἀντίληψις .