joannes-philoponus.in-aristotelis-meteorologicorum-librum-primum-commentarium 1.78
Ὅταν οὖν εἰς τὴν τοιαύτην πύκνωσιν ἐμπέσῃ διὰ τὴν ἄνωθεν κίνησιν ἀρχὴ πυρώδης , μήτε οὕτω πολλὴ λίαν ὥστε ταχὺ καὶ ἐπὶ πολὺ ἐκκαίειν , μήθ’ οὕτως ἀσθενὴς ὥστε ἀποσβεσθῆναι ταχύ , ἀλλὰ πλείων καὶ ἐπὶ πολύ , ἅμα δὲ κάτωθεν συμ - πίπτει ἀναβαίνειν εὔκρατον ἀναθυμίασιν , ἀστὴρ τοῦτο γίνεται κομήτης , ὅπως ἄν τὸ ἀναθυμιώμενον τύχῃ ἐσχηματισμένον · ἐὰν μὲν γὰρ πάντῃ ὁμοίως , κομήτης , ἐὰν δ’ ἐπὶ μῆκος , καλεῖται πωγωνίας . Εἰρηκὼς ποίαν ἔχειν δεῖ συμμετρίαν τὴν ὕλην ἐξάπτεσθαι μέλλουσαν εἰς κομήτου γένεσιν λέγει νῦν καὶ τὴν ποιητικὴν αἰτίαν ὁποίαν εἶναι χρεών , ἣν ἀρχὴν ἐκάλεσε πυρώδη , ὅτι σύμμετρον καὶ αὐτήν , ὡς μήτε θᾶττον ἐκδαπανῆσαι τὴν ὕλην διὰ τὴν σφοδρότητα μήτε ὑπ’ αὐτῆς ἀποσβεσθῆναι διὰ τὴν ἀσθένειαν αὐτῆς καὶ ἀμυδρότητα . δῆλον οὖν ὅτι ἀρχὴν λέγει τὸ πρῶτον ἐξαφθὲν τῆς ἀναθυμιάσεως μόριον . πόθεν δὲ ἡ πυρώδης αὕτη γίνεται ἀρχή , πολλάκις εἶπεν , ὅτι διὰ τὴν ἄνωθεν κίνησιν . εἴτε γὰρ πολλὴ λίαν εἴη καὶ σφοδρά τις ἡ ἔξαψις , ταχέως ἐκκαίει τὴν ὕλην καὶ ἐκδαπανᾶται καὶ ἐπὶ πολὺ διάστημα χωρεῖ καίουσα ταύτην · τοῦτο δὲ φλόγας , οὐ κομήτην ποιεῖ , περὶ ὧν ἤδη γέγραφεν ὅμοιον ὡς εἰ μεγίστη φλὸξ εἰς κληματίδας ὀλίγας ἢ λεπτὸν ἐμπέσῃ στυπεῖον · θᾶττον γὰρ ἐκδαπανήσει ταῦτα · εἴτε ἀσθενὴς ἡ πυρώδης ἀρχὴ εἴη , τοὔμπαλιν ὑπὸ τῆς ὕλης αὕτη πνιγομένη σβέννυται πάσχουσα μᾶλλον ὑπὸ τῆς ὕλης καὶ οὐκ εἰς αὐτὴν δυναμένη μέγα τι δρᾶν , ὡς εἰ μικρὰ φλὸξ εἰς ἔλαιον ἐμπέσοι πολὺ ἢ πλῆθος ξύλων ἢ μέγεθος ἢ πυκνότητα · δυσκατέργαστα γάρ ἐστι τὰ τοιαῦτα . δεῖ οὗν καὶ αὐτὴν ἐκφεύγουσαν τῶν ἀμετριῶν τούτων ἑκατέραν μέσην πως εἶναι , μήτε νικωμένην ὑπὸ τῆς ὕλης μήτε λίαν αὐτὴν ὑπερβάλλουσαν · οὕτω γὰρ ἔχουσα τὸν κομήτην ποιήσει . δεῖ δέ , φησί , καὶ κάτωθεν ἄλλην ὕλην ἐπαναβαίνειν εὔκρατον , τουτέστιν ἐπιτηδείαν εἰς ἔξαψιν , ὡς ἀναπληροῦν τὴν δαπανωμένην τοῦ κομήτου ὕλην καὶ τῇ ποιητικῇ δυνάμει χορηγίαν παρέχειν εἰς ἐργασίαν , ἵν’ οὕτω πλείονα χρόνον διαμείνῃ τὸ πάθος . τοιαύτη τις ἡ τῶν κομητῶν ὑπάρχει σύστασις . κοινότερον μὲν οὗν ὅλον τὸ τοιοῦτον γένος κομήτας ἐπονομάζουσιν · ἀρχόμενος γοῦν ὁ Ἀριστοτέλης τοῦ λόγου περὶ αὐτῶν οὕτως εἴρηκεν ” περὶ δὲ τῶν κομητῶν καὶ τοῦ καλουμένου γάλακτος “ · εἰδικώτερον δὲ καὶ τούτων ἕκαστος τῷ σχήματι τῆς ἀναθυμιάσεως πρέπον εἴληφεν ὄνομα . εἰ μὲν γὰρ σφαιροειδὴς ἡ ἀναθυμίασις οὖσα τύχῃ μικρῶν αὐτῇ παρηρτημένων ἔξωθεν τοιούτων συστάσεων , εἰδικώτερον τὸ σχῆμα τοῦτο καλεῖται κομήτης , ἐπειδὴ κόμῃ προσέοικεν , ἐξ οὗ πλεονάζοντος καὶ πάντας οὕτω καλοῦσιν · ἐὰν δὲ ἐπιμήκης εἴη καὶ μόνον , δοκίας καλεῖται , τριγωνίζουσα δὲ πωγωνίας ὠνόμα|σται , πιθίας δέ τις ἕτερος καὶ ἄλλος ἄλλοθεν ἄλλο τι συμφώνως τῷ σχήματι .
Lemmas: ὅταν οὖν εἰς ὁ τοιοῦτος πύκνωσις ἐμπίπτω διά ὁ ἄνωθεν κίνησις ἀρχή πυρώδης , μήτε οὗτος πολύς λίαν ὥστε ταχύς καί ἐπί πολύς ἐκκαίω , μήτε οὕτως ἀσθενής ὥστε ἀποσβέννυμι ταχύς , ἀλλά πλείων καί ἐπί πολύς , ἅμα δέ κάτωθεν συμ - πίπτω ἀναβαίνω εὔκρατος ἀναθυμίασις , ἀστήρ οὗτος γίγνομαι κομήτης , ὅπως ἄν ὁ ἀναθυμιάω τυγχάνω σχηματίζω · ἐάν μέν γάρ πάντῃ ὁμοίως , κομήτης , ἐάν δέ ἐπί μῆκος , καλέω πωγωνίας . ἐρῶ ποῖος ἔχω δεῖ συμμετρία ὁ ὕλη ἐξάπτω μέλλω εἰς κοσμητής γένεσις λέγω νῦν καί ὁ ποιητικός αἴτιος ὁποῖος εἰμί χρέος , ὅς ἀρχή καλέω πυρώδης , ὅτι σύμμετρος καί αὐτός , ὡς μήτε ταχύς ἐκδαπανάω ὁ ὕλη διά ὁ σφοδρότητα μήτε ὑπό αὐτός ἀποσβέννυμι διά ὁ ἀσθένεια αὐτός καί ἀμυδρότης . δῆλος οὖν ὅτι ἀρχή λέγω ὁ πρῶτος ἐξάπτω ὁ ἀναθυμίασις μόριον . πόθεν δέ ὁ πυρώδης οὗτος γίγνομαι ἀρχή , πολλάκις εἶπον , ὅτι διά ὁ ἄνωθεν κίνησις . εἴτε γάρ πολύς λίαν εἰμί καί σφοδρός τις ὁ ἔξαψις , ταχέως ἐκκαίω ὁ ὕλη καί ἐκδαπανάω καί ἐπί πολύς διάστημα χωρέω καίω οὗτος · οὗτος δέ φλόξ , οὖον κοσμητής ποιέω , περί ὅς ἤδη γράφω ὅμοιος ὡς εἰμί μέγας φλόξ εἰς κληματίς ὀλίγος ἢ λεπτόν ἐμπίπτω στυππεῖον · ταχύς γάρ ἐκδαπανάω οὗτος · εἴτε ἀσθενής ὁ πυρώδης ἀρχή εἰμί , ἔμπαλιν ὑπό ὁ ὕλη οὗτος πνίγω σβέννυμι πάσχω μᾶλλον ὑπό ὁ ὕλη καί οὐ εἰς αὐτός δύναμαι μέγας τίς δράω , ὡς εἰμί μικρός φλόξ εἰς ἔλαιον ἐμπίπτω πολύς ἢ πλῆθος ξύλον ἢ μέγεθος ἢ πυκνότης · δυσκατέργαστος γάρ εἰμί ὁ τοιοῦτος . δεῖ ἐν καί αὐτός ἐκφεύγω ὁ ἀμετρία οὗτος ἑκάτερος μέσος πως εἰμί , μήτε νικάω ὑπό ὁ ὕλη μήτε λίαν αὐτός ὑπερβάλλω · οὗτος γάρ ἔχω ὁ κοσμητής ποιέω . δεῖ δέ , φημί , καί κάτωθεν ἄλλος ὕλη ἐπαναβαίνω εὔκρατος , τουτέστιν ἐπιτήδειος εἰς ἔξαψις , ὡς ἀναπληρόω ὁ δαπανάω ὁ κοσμητής ὕλη καί ὁ ποιητικός δύναμις χορηγία παρέχω εἰς ἐργασία , ἵνα οὗτος πλείων χρόνος διαμένω ὁ πάθος . τοιοῦτος τις ὁ ὁ κοσμητής ὑπάρχω σύστασις . κοινός μέν ἐν ὅλος ὁ τοιοῦτος γένος κοσμητής ἐπονομάζω · ἄρχω γοῦν ὁ Ἀριστοτέλης ὁ λόγος περί αὐτός οὕτως εἴρω ” περί δέ ὁ κοσμητής καί ὁ καλέω γάλα “ · εἰδικός δέ καί οὗτος ἕκαστος ὁ σχῆμα ὁ ἀναθυμίασις πρέπω λαμβάνω ὄνομα . εἰμί μέν γάρ σφαιροειδής ὁ ἀναθυμίασις εἰμί τυγχάνω μικρός αὐτός παραρτέομαι ἔξωθεν τοιοῦτος σύστασις , εἰδικός ὁ σχῆμα οὗτος καλέω κομήτης , ἐπεί κόμη προσέοικα , ἐκ ὅς πλεονάζω καί πᾶς οὗτος καλέω · ἐάν δέ ἐπιμήκης εἰμί καί μόνος , δοκίας καλέω , τριγωνίζω δέ πωγωνίας ὀνομάζω , Πιθίας δέ τις ἕτερος καί ἄλλος ἄλλοθεν ἄλλος τίς σύμφωνος ὁ σχῆμα .