joannes-philoponus.in-aristotelis-meteorologicorum-librum-primum-commentarium 1.24
Περὶ μὲν οὖν τούτων ἠπορήσθω τοῦτον τὸν τρόπον · 82v ἡμεῖς δὲ λέγωμεν ἅμα πρός τε τὰ λεχθησόμενα διορίζοντες καὶ 35 πρὸς τὰ νῦν εἰρημένα . τὸ μὲν γὰρ ἄνω καὶ μέχρι σελήνης ἕτερον εἶναι σῶμά φαμεν πυρός τε καὶ ἀέρος , οὐ μὴν ἀλλ’ ἐν αὐτῷ γε 5 τὸ μὲν καθαρώτερον εἶναι τὸ δ’ ἧττον εἰλικρινές , καὶ διαφορὰς ἔχειν , καὶ μάλιστα ᾗ καταλήγει πρὸς τὸν ἀέρα καὶ πρὸς τὸν περὶ τὴν γῆν κόσμον . Πάλιν τῶν ἤδη λεχθέντων ἡμᾶς ὑπομιμνήσκει , λέγω δὴ τίς τῶν οὐρανίων ἐστὶν ἡ οὐσία · τοῦτο γὰρ λαβὼν ἐξ αὐτοῦ συνάγει καὶ τὰ περὶ τῆς τάξεως τοῦ πυρός τε καὶ τοῦ ἀέρος , ἅπερ ἐδείχθη μετὰ τὸ κυκοφορούμενον ἐφεξῆς ὄντα . ἡμεῖς γάρ , φησί , τὸ ἀπὸ τῆς ἀπλανοῦς μέχρι τῆς σελήνης ( ἐσχάτη γὰρ αὕτη τῶν κυκλοφορουμένων , ὅθεν ἐπιπροσθεῖ τοῖς ἄλλοις ἅπασιν ὑποτρέχουσα τούτων ἕκαστον , τὸν τῆς Ἀφροδίτης , τὸν τοῦ Ἑρμοῦ , τὸν ἥλιον τὸν ἥλιον αὐτὸν καὶ τοὺς λοιπούς ) τοῦτο οὖν ἅπαν τὸ κυκοφορούμενον σῶμα οὔτε πύριον εἶναί φαμεν οὔτε ἀέριον , ἀλλ’ ἑτέρας παρὰ ταῦτα κυκλοφορικῆς σώματος οὐσίας , ὡς δέδεικται μὲν ἤδη , ὑπομιμνήσκομεν δὲ καὶ νῦν . ἀλλ’ ἐν αὐτῷ γε τούτῳ , φησί , διαφορὰς πλείους εὑρίσκομεν . καὶ γὰρ τὰ ὑπὸ σελήνην μιᾶς μέν εἰσι τῆς ἰθυφορικῆς οὐσίας , διαφοραὶ δὲ τούτοις ἐπιγενόμεναι τὰ μὲν ἀνώφορα τὰ δὲ κατώφορα πεποιήκασι , καὶ ἐν αὐτοῖς τούτοις τὰ μὲν θᾶττον τὴν αὐτὴν τὰ δὲ βραδύτερον κινεῖται · ἄνω μὲν πῦρ ἀέρος ἐστὶ ταχύτερον , κάτω δὲ τοῦ ὕδατος ἡ γῆ , καὶ ταῦτα οὐκ ἄνευ φυσικῆς γέγονε διαφορᾶς . οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ τῶν οὐρανίων , εἰ καὶ πᾶσι τὸ κυκλοφορούμενον ὑπόκειται σῶμα , ἀλλὰ πάλιν διαφοραί τινες οὐσιώδεις ἄλλοις ἄλλαι προσελθοῦσαι ἐποίησαν τὰ μὲν τὴν ἐπὶ τὰ ἡγούμενα κινεῖσθαι , τὰ δὲ τὴν ἐπὶ τὰ ἑπόμενα , καὶ ταύτην τὰ μὲν θᾶττον τὰ δὲ βραδύτερον · πάλιν τὰ μὲν αὐτῶν λαμπρότερά τέ ἐστι καὶ εἰλικρινέστερα , τὰ δὲ ἧττόν ἐστι τοιαῦτα . μάλιστα δέ , φησίν , ἡ μείωσις τούτων γίνεται ἐν τοῖς καταλήγουσιν εἰς τὸν ἀέρα καὶ τὸν περὶ γῆν κόσμον , ἀέρα καλῶν κατὰ τὴν τῶν πολλῶν | ὑπόνοιαν πᾶν τὸ ἀπὸ τῆς γῆς σῶμα μέχρι τῆς σελήνης , ὅτι μὴ διακρίνειν τῇ ὄψει τούτου δυνάμεθα τὰς διαφοράς , καὶ ὅτι μήπω δέδειχε νῦν ἣν ἔχουσι πρὸς ἄλληλα τάξιν καὶ πρὸς τὸ ἄνω σῶμα τὸ πῦρ τε καὶ ὁ ἀήρ . καὶ τοῦτο λίαν ἀκολούθως τοῖς οὐρανίοις ὑπάρχειν εὔλογον · ὡς γὰρ τῆς γῆς ἐσχάτης οὔσης τὸ μετ’ αὐτὴν ὕδωρ εὐειδέστερόν ἐστιν αὐτῆς καὶ καθαρώτερον , καὶ τούτου πάλιν ὁ ἀήρ , καὶ τοῦ ἀέρος τὸ ὑπέκκαυμα , εὔλογον ἐκ τούτων ἀνιόντας καὶ ἐπὶ τῶν οὐρανίων τὴν αὐτὴν νομίζειν γίνεσθαι πρόοδον ἐπὶ τὸ εἰλικρινέστερον τῶν ἄνω χωρούντων ἀεὶ καὶ θειότερον . καὶ τοῦτο καὶ ἐκ τῆς σελήνης τεκμαίρεσθαι μάλιστα δεῖ , ἥτις οὐδὲ τὸ φῶς ἴδιον ἔχει , ἀλλ’ ἐξ ἡλίου πᾶν ἄλλοτε κατ’ ἄλλο τι μέρος αὐτῆς ἐρανιζόμενον · τὸ γὰρ οἰκεῖον αὐτῆς καὶ οὐσιῶδες φῶς ἐν ταῖς ἐκλείψεσιν ὁρᾶται λίαν ἀμυδρόν τι καὶ ἀνθρακῶδες καὶ τῶν ἄστρων πάντων ἔλαττον , ὡς ἐν αὐτῇ τῶν οὐρανίων ἀποπερατουμένων . ὅτι δὲ καὶ τῶν ἀστέρων ἄλλος διενήνοχεν ἄλλου μεγέθει τε καὶ φωτὶ καὶ τόποις , φανερόν . εἰ οὖν μὴ κατὰ συμβεβηκὸς γέγονε ταῦτα , δῆλον ὡς ἐκ τῆς οὐσιώδους αὐτῶν ὑπῆρξε διαφορᾶς . Πλατωνικὸς μὲν οὖν ἴσως τις ἀνὴρ ἐκ τῶν τεσσάρων συγκεῖσθαι νομίζων καὶ τὰ οὐράνια τὴν διάφορον τῶν τοιούτων αἰτιάσεται κρᾶσιν καὶ τὸ ἑκάστῃ τῶν κράσεων φυσικῶς ἐπιγενόμενον εἶδος · ὁ δὲ Ἀλέξανδρος Ἀριστοτελικὸς ὑπάρχων τὸ ἧττον εἰλικρινές φησι καὶ τὰς ἐν αὐτοῖς διαφορὰς οὐ τῷ μεμῖχθαί τι καὶ θνητῆς οὐσίας ἐκείνοις γίνεσθαι , ἀλλὰ διαφορὰς εἶναι ταύτας τοῦ ἁπλοῦ σώματος . καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν τεσσάρων στοιχείων μᾶλλον τὸ ψυχρὸν ἐν ὕδατί ἐστιν ἤπερ ἐν γῇ , καὶ μᾶλλον μὲν τοῦ πυρὸς ξηρά ἐστιν ἡ γῆ , ἀλλ’ οὐχ ὑγρότητος μίξει τὸ πῦρ ἧττόν ἐστι ξηρόν · καὶ μᾶλλον μὲν τοῦ ἀέρος θερμόν ἐστι τὸ πῦρ , ἀλλ’ οὐ μίξει ψυχροῦ ἧττόν ἐστι θερμὸς ὁ ἀήρ · καὶ μᾶλλον μὲν ὑγρὸς ὁ ἀὴρ τοῦ ὕδατος , ἀλλ’ οὐ ξηροῦ μίξει τὸ ὕδωρ ἧττόν ἐστιν ὑγρὸν τοῦ ἀέρος . ἁπλᾶ γάρ ἐστι ταῦτα σώματα μὴ ἐξ ἄλλων συγκείμενα σωμάτων , συνιόντα δὲ πρὸς ἄλλων αὐτὰ γένεσιν ὡς στοιχεῖα .
Lemmas: περι μέν οὖν οὗτος ἀπορέω οὗτος ὁ τρόπος · 82v ἐγώ δέ λέγω ἅμα πρός τε ὁ λέγω3 διορίζω καί 35 πρός ὁ νῦν εἴρω . ὁ μέν γάρ ἄνω καί μέχρι σελήνη ἕτερος εἰμί σῶμα φημί πῦρ τε καί ἀήρ , οὖον μήv ἀλλά ἐν αὐτός γε 5 ὁ μέν καθαρός εἰμί ὁ δέ κακός εἰλικρινής , καί διαφορά ἔχω , καί μάλιστα ὅς καταλήγω πρός ὁ ἀήρ καί πρός ὁ περί ὁ γῆ κόσμος . πάλιν ὁ ἤδη λέγω ἐγώ ὑπομιμνῄσκω , λέγω δή τίς ὁ οὐράνιος εἰμί ὁ οὐσία · οὗτος γάρ λαμβάνω ἐκ αὐτός συνάγω καί ὁ περί ὁ τάξις ὁ πῦρ τε καί ὁ ἀήρ , ὅσπερ δείκνυμι μετά ὁ κυκοφορεω ἐφεξῆς εἰμί . ἐγώ γάρ , φημί , ὁ ἀπό ὁ ἀπλανής μέχρι ὁ σελήνη ( ἔσχατος γάρ οὗτος ὁ κυκλοφορέω , ὅθεν ἐπιπροσθέω ὁ ἄλλος ἅπας ὑποτρέχω οὗτος ἕκαστος , ὁ ὁ Ἀφροδίτη , ὁ ὁ Ἑρμῆς , ὁ ἥλιος ὁ ἥλιος αὐτός καί ὁ λοιπός ) οὗτος οὖν ἅπας ὁ κυκοφορεω σῶμα οὔτε πύριος εἰμί φημί οὔτε ἀέριος , ἀλλά ἕτερος παρά οὗτος κυκλοφορικός σῶμα οὐσία , ὡς δείκνυμι μέν ἤδη , ὑπομιμνῄσκω δέ καί νῦν . ἀλλά ἐν αὐτός γε οὗτος , φημί , διαφορά πλείων εὑρίσκω . καί γάρ ὁ ὑπό σελήνη εἷς μέν εἰμί ὁ ἰθυφορικός οὐσία , διαφορά δέ οὗτος ἐπιγίγνομαι ὁ μέν ἀνώφορον ὁ δέ κατωφορά ποιέω , καί ἐν αὐτός οὗτος ὁ μέν ταχύς ὁ αὐτός ὁ δέ βραδύς κινέω · ἄνω μέν πῦρ ἀήρ εἰμί ταχύς , κάτω δέ ὁ ὕδωρ ὁ γῆ , καί οὗτος οὐ ἄνευ φυσικός γίγνομαι διαφορά . οὕτως οὖν καί ἐπί ὁ οὐράνιος , εἰμί καί πᾶς ὁ κυκλοφορέομαι ὑπόκειμαι σῶμα , ἀλλά πάλιν διαφορά τις οὐσιώδης ἄλλος ἄλλος προσέρχομαι ποιέω ὁ μέν ὁ ἐπί ὁ ἡγέομαι κινέω , ὁ δέ ὁ ἐπί ὁ ἕπομαι , καί οὗτος ὁ μέν ταχύς ὁ δέ βραδύς · πάλιν ὁ μέν αὐτός λαμπρός τε εἰμί καί ειλικρινής , ὁ δέ ἥσσων εἰμί τοιοῦτος . μάλιστα δέ , φημί , ὁ μείωσις οὗτος γίγνομαι ἐν ὁ καταλήγω εἰς ὁ ἀήρ καί ὁ περί γῆ κόσμος , ἀήρ καλός κατά ὁ ὁ πολύς | ὑπόνοια πᾶς ὁ ἀπό ὁ γῆ σῶμα μέχρι ὁ σελήνη , ὅτι μή διακρίνω ὁ ὁράω οὗτος δύναμαι ὁ διαφορά , καί ὅτι μήπω δείκνυμι νῦν ὅς ἔχω πρός ἀλλήλων τάξις καί πρός ὁ ἄνω σῶμα ὁ πῦρ τε καί ὁ ἀήρ . καί οὗτος λίαν ἀκόλουθος ὁ οὐράνιος ὑπάρχω εὔλογος · ὡς γάρ ὁ γῆ ἔσχατος εἰμί ὁ μετά αὐτός ὕδωρ εὐειδής εἰμί αὐτός καί καθαρός , καί οὗτος πάλιν ὁ ἀήρ , καί ὁ ἀήρ ὁ ὑπέκκαυμα , εὔλογος ἐκ οὗτος ἀνέρχομαι καί ἐπί ὁ οὐράνιος ὁ αὐτός νομίζω γίγνομαι πρόοδος ἐπί ὁ εἰλικρινής ὁ ἄνω χωρέω ἀεί καί θεῖος . καί οὗτος καί ἐκ ὁ σελήνη τεκμαίρομαι μάλιστα δεῖ , ὅστις οὐδέ ὁ φάος ἴδιος ἔχω , ἀλλά ἐκ ἥλιος πᾶς ἄλλοτε κατά ἄλλος τίς μέρος αὐτός ἐρανίζω · ὁ γάρ οἰκέω αὐτός καί οὐσιώδης φάος ἐν ὁ ἔκλειψις ὁράω λίαν ἀμυδρός τίς καί ἀνθρακώδης καί ὁ ἄστρον πᾶς μικρός , ὡς ἐν αὐτός ὁ οὐράνιος αποπερατουμην . ὅτι δέ καί ὁ ἀστήρ ἄλλος διαφέρω ἄλλος μέγεθος τε καί φάος καί τόπος , φανερός . εἰμί οὖν μή κατά συμβαίνω γίγνομαι οὗτος , δῆλος ὡς ἐκ ὁ οὐσιώδης αὐτός ὑπάρχω διαφορά . πλατωνικός μέν οὖν ἴσως τις ἀνήρ ἐκ ὁ τέσσαρες σύγκειμαι νομίζω καί ὁ οὐράνιος ὁ διάφορος ὁ τοιοῦτος αἰτιάομαι κρᾶσις καί ὁ ἕκαστος ὁ κρᾶσις φυσικός ἐπιγίγνομαι εἶδος · ὁ δέ Ἀλέξανδρος Ἀριστοτελικός ὑπάρχω ὁ κακός εἰλικρινής φημί καί ὁ ἐν αὐτός διαφορά οὖον ὁ μείγνυμι τίς καί θνητός οὐσία ἐκεῖνος γίγνομαι , ἀλλά διαφορά εἰμί οὗτος ὁ ἁπλόος σῶμα . καί γάρ ἐπί ὁ τέσσαρες στοιχεῖον μᾶλλον ὁ ψυχρός ἐν ὕδωρ εἰμί ἤ2 ἐν γῆ , καί μᾶλλον μέν ὁ πυρός ξηρός εἰμί ὁ γῆ , ἀλλά οὐ ὑγρότης μίξις ὁ πῦρ ἥσσων εἰμί ξηρός · καί μᾶλλον μέν ὁ ἀήρ θερμός εἰμί ὁ πῦρ , ἀλλά οὖον μίξις ψυχρός ἥσσων εἰμί θερμός ὁ ἀήρ · καί μᾶλλον μέν ὑγρός ὁ ἀήρ ὁ ὕδωρ , ἀλλά οὖον ξηρός μίξις ὁ ὕδωρ ἥσσων εἰμί ὑγρός ὁ ἀήρ . ἁπλόος γάρ εἰμί οὗτος σῶμα μή ἐκ ἄλλος σύγκειμαι σῶμα , συνέρχομαι δέ πρός ἄλλος αὐτός γένεσις ὡς στοιχεῖον .