joannes-philoponus.in-aristotelis-meteorologicorum-librum-primum-commentarium 1.41
Καὶ διὰ ταῦτα τοῦτον τὸν τρόπον κεκόσμηται τὸ πέριξ · πρῶτον γὰρ ὑπὸ τὴν ἐγκύκλιον φοράν ἐστι τὸ θερμὸν καὶ ξηρόν . ὃ λέγομεν πῦρ · ἀνώνυμον γὰρ τὸ κοινὸν ἐπὶ πάσης τῆς καπνώδους διακρίσεως · ὅμως δὲ διὰ τὸ μάλιστα πεφυκέναι τὸ τοιοῦτον ἐκκαίεσθαι τῶν σωμάτων οὕτως ἀναγκαῖον χρῆσθαι τοις ονομασιν . Ἐδιδάξαμεν ἤδη , τίς ἡ τῶν πέντε τοῦ κόσμου στοιχείων ἐστὶ πρὸς ἄλληλα θέσις τε καὶ τάξις . τὸ αὐτὸ δὲ τοῦτο πάλιν καὶ ἐκ τῶν νῦν δε - δειγμένων περὶ τῆς γενέσεως τῶν δύο τούτων ἀναθυμιάσεων συλλογίζεται . ὡς γὰρ ἔφθη προειπών , εἰδέναι δέον ἐστὶν ὡς ὃν λόγον ἔχουσι πρὸς ἄλληλα τὰ μέρη τῶν στοιχείων ἐν τῇ εἰς ἄλληλα μεταβολῇ , τοῦτον ἔχειν καὶ τὰς ὁλότητας αὐτῶν πρὸς ἀλλήλας ἀνάγκη . πρῶτον μὲν γάρ ἐστι καὶ ἐξώτατον πάντων τὸ ἐγκύκλιον σῶμα . ἐπειδὴ γὰρ τῇ τούτου κινήσει τὰ ἐντὸς μεταβάλλει , πᾶν δὲ σῶμα ποιοῦν εἰς ἕτερον ἁπτόμενον αὐτοῦ ποιεῖ , ἀνάγκη τὸ κυκλοφορούμενον εἰς πάντα τὰ λοιπὰ ποιεῖν μέλλον περιέχειν ἐντὸς ἅπαντα , ἵνα καὶ εἰς αὐτὰ δρῴη πανταχόθεν αὐτῶν | ἁπτόμενον , κἀκεῖνα μὴ διαφεύγῃ τὸ ἐξ αὐτοῦ πάθος . κἂν γὰρ μὴ ἀμέσως πάντων ἅπτηται , ἀλλὰ διὰ τῶν προσεχεστέρων εἰς τὰ ἐφεξῆς ποιεῖ . τούτου δεύτερον ἐφεξῆς ἐστι τὸ θερμὸν σῶμα καὶ ξηρόν , οἷον ἔφαμεν εἶναι καὶ τὸ ἐκ τῆς γῆς ἀναθυμιώμενον · διὰ γὰρ τὴν κουφότητα πᾶσά ἐστιν ἀνάγκη τῶν ἄλλων αὐτὸ τριῶν ὑπεράλλεσθαι . τοῦτο δέ , φησί , πῦρ ὀνομάζομεν · καίτοι πῦρ οὐκ ἔστιν , ὡς καὶ πρότερον εἶπε · κυρίως γάρ ἐστι πῦρ , ὅταν ὑπερεξαφθῇ καὶ γένηται φλόξ . ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ θερμὸν καὶ ξηρὸν κοινόν ἐστιν ἐπὶ τῶν τοιούτων ἀπάντων , τοιαύτη δὲ καὶ ἡ φλὸξ καὶ τὸ πνεῦμα καὶ ἡ καπνώδης ἀναθυμίασις καὶ ταύτης αἱ ποικίλαι διαφοραὶ ποσότητι διακρινόμεναι καὶ τάξει τῶν μερῶν , ἐξ ὧν καὶ τὰ διάφορα πάθη τῶν ἐν τῷ ὑπεκκαύματι συνισταμένων γίνεται , τούτοις δὲ πᾶσι κοινὸν οὐ κεῖται ὄνομα , διὰ τοῦτο τὸ γένος ὀνομάζειν εἰώθασιν ἐκ τοῦ γνωριμωτέρου ἡμῖν τὸ τοιοῦτον ὅλον προσαγορεύοντες σύστημα · ἡ ὅτι καὶ δυνάμει πῦρ ἐστι τὸ ὑπέκκαυμα · μικρᾶς γὰρ αἰτίας τυχὸν εὐθὺς ἐκκαίεται . ὁ δὲ Ἀριστοτέλης κυριωτέραν τῷ κοινῷ τούτῳ τῷ μήπω ἐκφλογωθέντι θερμῷ καὶ ξηρῷ προσηγορίαν ἐπενόησε πρέπουσαν , ὑπέκκαυμα καλέσας · αὐτὸ ὡς ἐπιτήδειον ἀπὸ μικρᾶς αἰτίας ῥᾳδίως ἐκκαίεσθαι , καὶ ταύτην ἐκ τῶν παρ’ ἡμῖν τὴν προσηγορίαν λαβών · ὑπεκκαύματα γὰρ καλοῦμεν ἡμεῖς τὰ λεπτὰ καὶ φρυγανώδη καὶ ὅσα πρὸς ῥᾳδίαν ἔξαψίν ἐστιν ἐπιτήδεια . ἐπεὶ οὖν καὶ ἡ καπνώδης αὕτη καὶ πνευματώδης ἀναθυμίασις καὶ ὅλον ἐκεῖνο τὸ πρὸς τῇ σελήνῃ τοιοῦτόν ἐστιν , εἰκότως αὐτὸ ὑπέκκαυμα προσηγόρευσεν .
Lemmas: καί διά οὗτος οὗτος ὁ τρόπος κοσμέω ὁ πέριξ · πρῶτος γάρ ὑπό ὁ ἐγκύκλιος φορός εἰμί ὁ θερμός καί ξηρός . ὅς λέγω πῦρ · ἀνώνυμος γάρ ὁ κοινός ἐπί πᾶς ὁ καπνώδης διάκρισις · ὅμως δέ διά ὁ μάλιστα φύω ὁ τοιοῦτος ἐκκαίω ὁ σῶμα οὕτως ἀναγκαῖος χράω ὁ ὄνομα . διδάσκω ἤδη , τίς ὁ ὁ πέντε ὁ κόσμος στοιχεῖον εἰμί πρός ἀλλήλων θέσις τε καί τάξις . ὁ αὐτός δέ οὗτος πάλιν καί ἐκ ὁ νῦν δέ - δείχνω περί ὁ γένεσις ὁ δύο οὗτος ἀναθυμίασις συλλογίζομαι . ὡς γάρ φθάνω προεῖπον , οἶδα δήω εἰμί ὡς ὅς λόγος ἔχω πρός ἀλλήλων ὁ μέρος ὁ στοιχεῖον ἐν ὁ εἰς ἀλλήλων μεταβολή , οὗτος ἔχω καί ὁ ολότητα αὐτός πρός ἀλλήλων ἀνάγκη . πρῶτος μέν γάρ εἰμί καί ἔξος πᾶς ὁ ἐγκύκλιος σῶμα . ἐπεί γάρ ὁ οὗτος κινέω ὁ ἐντός μεταβάλλω , πᾶς δέ σῶμα ποιέω εἰς ἕτερος ἅπτω αὐτός ποιέω , ἀνάγκη ὁ κυκλοφορέομαι εἰς πᾶς ὁ λοιπάς ποιέω μέλλω περιέχω ἐντός ἅπας , ἵνα καί εἰς αὐτός δράω πανταχόθεν αὐτός | ἅπτω , ἐκεῖνος μή διαφεύγω ὁ ἐκ αὐτός πάθος . κἀν γάρ μή ἀμέσως πᾶς ἅπτω , ἀλλά διά ὁ προσεχής εἰς ὁ ἐφεξῆς ποιέω . οὗτος δύο ἐφεξῆς εἰμί ὁ θερμός σῶμα καί ξηρός , οἷος φημί εἰμί καί ὁ ἐκ ὁ γῆ ἀναθυμιάω · διά γάρ ὁ κουφότης πᾶς εἰμί ἀνάγκη ὁ ἄλλος αὐτός τρεῖς ὑπεράλλομαι . οὗτος δέ , φημί , πῦρ ὀνομάζω · καίτοι πῦρ οὐ εἰμί , ὡς καί πρότερος εἶπον · κύριος γάρ εἰμί πῦρ , ὅταν ὑπερεξάπτω καί γίγνομαι φλόξ . ἀλλά ἐπεί ὁ θερμός καί ξηρός κοινός εἰμί ἐπί ὁ τοιοῦτος ἀπαντάω , τοιοῦτος δέ καί ὁ φλόξ καί ὁ πνεῦμα καί ὁ καπνώδης ἀναθυμίασις καί οὗτος ὁ ποικίλος διαφορά ποσότης διακρίνω καί τάξις ὁ μέρος , ἐκ ὅς καί ὁ διάφορος πάθος ὁ ἐν ὁ ὑπέκκαυμα συνίστημι γίγνομαι , οὗτος δέ πᾶς κοινός οὖον κεῖμαι ὄνομα , διά οὗτος ὁ γένος ὀνομάζω εἴωθα ἐκ ὁ γνώριμος ἐγώ ὁ τοιοῦτος ὅλος προσαγορεύω σύστημα · ὁ ὅτι καί δύναμις πῦρ εἰμί ὁ ὑπέκκαυμα · μικρός γάρ αἴτιος τυγχάνω εὐθύς ἐκκαίω . ὁ δέ Ἀριστοτέλης κύριος ὁ κοινός οὗτος ὁ μήπω ἐκφλογόω θερμός καί ξηρός προσηγορία ἐπινοέω πρέπω , ὑπέκκαυμα καλέω · αὐτός ὡς ἐπιτήδειος ἀπό μικρός αἴτιος ῥᾳδίως ἐκκαίω , καί οὗτος ἐκ ὁ παρά ἐγώ ὁ προσηγορία λαμβάνω · ὑπέκκαυμα γάρ καλέω ἐγώ ὁ λεπτόν καί φρυγανώδης καί ὅσος πρός ῥᾴδιος ἔξαψις εἰμί ἐπιτήδειος . ἐπεί οὖν καί ὁ καπνώδης οὗτος καί πνευματώδης ἀναθυμίασις καί ὅλος ἐκεῖνος ὁ πρός ὁ σελήνη τοιοῦτος εἰμί , εἰκότως αὐτός ὑπέκκαυμα προσαγορεύω .