joannes-philoponus.in-aristotelis-meteorologicorum-librum-primum-commentarium 1.39
Τούτων δὲ διωρισμένων λέγωμεν διὰ τίνα αἰτίαν αἵ τε φλόγες καιόμεναι φαίνονται περὶ τὸν οὐρανὸν καὶ οἱ διαθέοντες ἀστέρες οἱ καλούμενοι ὑπό τινων δαλοὶ καὶ αἶγες · ταῦτα γὰρ πάντα ἐστὶ τὸ αὐτὸ καὶ διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν , διαφέρει δὲ τῷ μᾶλλον καὶ ἧττον . Ἐπεξελθὼν ὡς ἐν προοιμίοις ὅσα προδιδάξαι τῆς τῶν μετεώρων θεωρίας χρήσιμον ἦν , τουτέστι τόν τε σκοπὸν τῆς προκειμένης ἀφορισάμενος πραγματείας καὶ τὴν τάξιν , ἣν ἐν τοῖς φυσικοῖς αὐτοῦ συγγράμμασιν εἴληχε , τίνα τε διδάξαι πρὸ αὐτῆς ὡς προηγούμενα φυσικῶς ἀκόλουθον ἦν , καὶ τίνα μετ’ αὐτὴν ὡς ἑπόμενα μέλλει διδάσκειν , εἶτα καὶ περὶ τῶν στοιχείων τοῦ κόσμου παντὸς ἀναμνήσας ώς πέντε τὸν ἀριθμόν εἰσι , τέσσαρα μὲν τῶν ὑπὸ σελήνην ἁπάντων , ἄλλο δὲ παρὰ πέμπτον , ἐξ οὗ τὰ οὐράνια συνέστηκε σώματα , καὶ ὡς οὔτε μόνον πῦρ ἐστι τὸ μετὰ τὴν γῆν ἅπαν ἕως τῶν ἐσχάτων ἀστέρων οὔτε μόνος ἀὴρ οὔτε τὰ δύο καὶ μόνα συμπεπλήρωκε τὸ διάστημα τοῦτο πᾶν , καὶ περὶ τῆς τούτων τάξεως εἰπὼν ὅτι μέση μὲν ἁπάντων ἡ γῆ μετὰ τοῦ συναπειλημμένου τοῖς κοιλώμασιν αὐτῆς ὕδατος , ἀὴρ δὲ μετ’ αὐτήν , καὶ μετὰ τοῦτον ἡ τοῦ πυρὸς οὐσία , ὅπερ οὐ πῦρ ἐστιν ἀλλὰ πυρὸς ὑπέκκαυμα , εἶτα πάντων ἔσχατον τὸ πέμπτον στοι - χεῖον , ὅπερ ὕλη τῶν κυκλοφορουμένων ἐστὶν ἀπάντων , καὶ ὅτι τὰ μὲν ἐντὸς τῆς σελήνης στοιχεῖα ὕλη τῶν γινομένων καὶ φθειρομένων εἰσί , τὸ δ’ ὅθεν ἡ τῆς κινήσεως ἀρχή , τουτέστιν ἡ ποιητικὴ τούτων αἰτία τὸ κυκλο - φορούμενον , εἰπὼν δὲ καὶ ὡς εἰς ἄλληλα μεταβάλλει τὰ τέσσαρα ( συντελεῖ γὰρ καὶ τοῦτο πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ὑποκειμένης ὑποθέσεως ) ἀκολούθως ἐζήτησε , διὰ τί μὴ συνίσταται νέφη μήτε κάτω περὶ αὐτὴν τὴν γῆν μήτε μὴν ἐν τῷ ἀνωτάτῳ καὶ πλησίον τοῦ ὑπεκκαύματος , καὶ τούτων τὴν αἰτίαν εἰρηκὼς ἔσχατον ἐζήτησε πάντων ὡς εἰ μὴ πύριά ἐστι τὰ οὐράνια , πόθεν ἅμα τῷ φανῆναι τὸν ἥλιον θερμαίνεται ὁ ὑπὸ σελήνην ἀήρ . καὶ τοῦτο δὲ συμπεράνας ἔρχεται λοιπὸν εἰς ὃ καὶ προὔκειτο , τὰς αἰτίας εἰπεῖν τῶν ἐν τῷ μετεώρῳ συνισταμένων παθημάτων , καὶ πρό γε τῶν ἄλλων τίνες εἰσὶν αἱ περὶ τὸν οὐρανὸν φαινόμεναι φλόγες καὶ οἱ διαθέοντες | ἀστέρες , οὓς ἐκ τῆς κινήσεως διᾴττοντας ὀνομάζουσι , δαλοί τε καὶ αἶγες καὶ εἴ τι ἐστὶ συγγενὲς ἐκεῖ συνιστάμενον . κοινῶς δὲ περὶ τούτων ἅμα προὔθετο δι - δάσκειν , ἐπειδήπερ καὶ τὸ ὑλικὸν αὐτῶν αἴτιον ἕν ἐστιν , αἱ ἀπὸ τῆς γῆς ἀναθυμιάσεις , ὡς δειχθήσεται , καὶ τὸ ποιητικὸν ὁμοίως ἡ τῶν οὐρανίων περιφορά . τίς δὲ καὶ ἡ τούτων ἑκάστη διαφορά , προϊὼν διδάξει . τὰ δὲ τοιαῦτα περὶ τὸν οὐρανὸν γενέσθαι φησίν , οὐρανὸν εἰπὼν ἡ κατὰ τὴν τῶν πολλῶν δόξαν οἰομένων ἐν τῷ οὐρανῷ ταῦτα γίνεσθαι , ἢ καθ’ Ὅμηρον οὐρανὸν ἐκάλεσε τὸν ἀέρα · “ Ζεὺς δ’ ἔλαχ’ οὐρανὸν εὐρὺν ἐν αἰθέρι καὶ νεφέλῃσιν · ” ἡ μᾶλλον ἀκριβῶς εἶπεν οὐκ ἐν οὐρανῷ , ἀλλὰ περὶ τὸν οὐρανόν , τουτέστι περὶ τὸν πλησιάζοντα τόπον αὐτῷ . τὸ αὐτὸ δ’ εἶναί φησιν ἅπαντα κατὰ τὸ ὑλικὸν αἴτιον καὶ διά τὴν αὐτὴν αἰτίαν τὴν ποιητικήν .
Lemmas: οὗτος δέ διά-ὁρίζω λέγω διά τίς αἴτιος ὁ τε φλόξ καίω φαίνω περί ὁ οὐρανός καί ὁ διαθέω ἀστήρ ὁ καλέω ὑπό τίνω δαλός καί αἴξ · οὗτος γάρ πᾶς εἰμί ὁ αὐτός καί διά ὁ αὐτός αἴτιος , διαφέρω δέ ὁ μᾶλλον καί κακός . ἐπεξέρχομαι ὡς ἐν προοίμιον ὅσος προδιδάσκω ὁ ὁ μετέωρος θεωρία χρήσιμος εἰμί , τουτέστι ὁ τε σκοπός ὁ πρόκειμαι ἀφορίζω πραγματεία καί ὁ τάξις , ὅς ἐν ὁ φυσικός αὐτός σύγγραμμα λαγχάνω , τίς τε διδάσκω πρό αὐτός ὡς προηγούμενος φυσικός ἀκόλουθος εἰμί , καί τίς μετά αὐτός ὡς ἕπομαι μέλλω διδάσκω , εἶτα καί περί ὁ στοιχεῖον ὁ κόσμος πᾶς ἀναμιμνήσκω οὖς πέντε ὁ ἀριθμός εἰμί , τέσσαρες μέν ὁ ὑπό σελήνη ἅπας , ἄλλος δέ παρά πέμπτος , ἐκ ὅς ὁ οὐράνιος συνίστημι σῶμα , καί ὡς οὔτε μόνος πῦρ εἰμί ὁ μετά ὁ γῆ ἅπας ἠώς ὁ ἔσχατος ἀστήρ οὔτε μόνος ἀήρ οὔτε ὁ δύο καί μόνος συμπληρόω ὁ διάστημα οὗτος πᾶς , καί περί ὁ οὗτος τάξις εἶπον ὅτι μέσος μέν ἅπας ὁ γῆ μετά ὁ συναπολαμβάνω ὁ κοίλωμα αὐτός ὕδωρ , ἀήρ δέ μετά αὐτός , καί μετά οὗτος ὁ ὁ πυρός οὐσία , ὅσπερ οὖον πῦρ εἰμί ἀλλά πυρός ὑπέκκαυμα , εἶτα πᾶς ἔσχατος ὁ πέμπτος στος - χέω , ὅσπερ ὕλη ὁ κυκλοφορέω εἰμί ἀπαντάω , καί ὅτι ὁ μέν ἐντός ὁ σελήνη στοιχεῖον ὕλη ὁ γίγνομαι καί φθείρω εἰμί , ὁ δέ ὅθεν ὁ ὁ κίνησις ἀρχή , τουτέστιν ὁ ποιητικός οὗτος αἰτία ὁ πυκλό - φορέω , εἶπον δέ καί ὡς εἰς ἀλλήλων μεταβάλλω ὁ τέσσαρες ( συντελής γάρ καί οὗτος πρός ὁ σκοπός ὁ ὑπόκειμαι ὑπόθεσις ) ἀκόλουθος ζητέω , διά τίς μή συνίστημι νέφος μήτε κάτω περί αὐτός ὁ γῆ μήτε μήv ἐν ὁ ἀνώτατος καί πλησίος ὁ ὑπέκκαυμα , καί οὗτος ὁ αἴτιος ἐρῶ ἔσχατος ζητέω πᾶς ὡς εἰμί μή πυρία εἰμί ὁ οὐράνιος , πόθεν ἅμα ὁ φαίνω ὁ ἥλιος θερμαίνω ὁ ὑπό σελήνη ἀήρ . καί οὗτος δέ συμπεραίνω ἔρχομαι λοιπός εἰς ὅς καί πρόκειμαι , ὁ αἴτιος εἶπον ὁ ἐν ὁ μετέωρος συνίστημι πάθημα , καί πρό γε ὁ ἄλλος τίς εἰμί ὁ περί ὁ οὐρανός φαίνω φλόξ καί ὁ διαθέω | ἀστήρ , ὅς ἐκ ὁ κίνησις διαίσσω ὀνομάζω , δαλός τε καί αἴξ καί εἰμί τίς εἰμί συγγενής ἐκεῖ συνίστημι . κοινῶς δέ περί οὗτος ἅμα προθέω Ζεύς - δᾴσκω , ἐπεί καί ὁ ὑλικός αὐτός αἴτιος εἷς εἰμί , ὁ ἀπό ὁ γῆ ἀναθυμίασις , ὡς δείκνυμι , καί ὁ ποιητικός ὁμοίως ὁ ὁ οὐράνιος περιφορά . τίς δέ καί ὁ οὗτος ἕκαστος διαφορά , προέρχομαι διδάσκω . ὁ δέ τοιοῦτος περί ὁ οὐρανός γίγνομαι φημί , οὐρανός εἶπον ὁ κατά ὁ ὁ πολύς δόξα οἴομαι ἐν ὁ οὐρανός οὗτος γίγνομαι , ἢ κατά Ὅμηρος οὐρανός καλέω ὁ ἀήρ · “ Ζεύς δέ λαγχάνω οὐρανός εὐρύς ἐν αἰθήρ καί νεφέλη · ” ὁ μᾶλλον ἀκριβῶς εἶπον οὐ ἐν οὐρανός , ἀλλά περί ὁ οὐρανός , τουτέστι περί ὁ πλησιάζω τόπος αὐτός . ὁ αὐτός δέ εἰμί φημί ἅπας κατά ὁ ὑλικός αἴτιος καί διά ὁ αὐτός αἴτιος ὁ ποιητικός .