joannes-philoponus.in-aristotelis-libros-de-generatione-et-corruptione-commentaria 1
Διαλαβὼν ὁ Ἀριστοτέλης ἐν τῇ Φυσικῇ ἀκροάσει περὶ τῶν ἀρχῶν τῶν φυσικῶν πραγμάτων , λέγω δὲ ὕλης καὶ εἴδους , καὶ περὶ τῶν κοινῇ πᾶσι τοῖς φυσικοῖς παρακολουθούντων , τόπος δὲ ταῦτα καὶ χρόνος καὶ κίνησις , σκοπὸν ἔθετο λοιπὸν ἐν ταῖς ἐφεξῆς πραγματείαις περὶ αὐτῶν τῶν φυσικῶν πραγμάτων διαλαβεῖν . τῶν δὲ φυσικῶν πραγμάτων τὰ μὲν ἀγένητά ἐστι καὶ ἄφθαρτα , τὰ δὲ γενητὰ καὶ φθαρτά · τῶν δὲ ἀφθάρτων καὶ ἀιδίων τὰ μὲν καὶ κατὰ τὴν ὁλότητα καὶ κατὰ τὰ μέρη ἐστὶν ἀίδια , καθάπερ τὰ οὐράνια , τὰ δὲ κατὰ μὲν τὴν ὁλότητα ἀίδια κατὰ δὲ τὰ μέρη γενητὰ καὶ φθαρτά . οἷά ἐστι τὰ τέσσαρα στοιχεῖα . περὶ μὲν οὖν τῶν ἐν τοῖς φυσικοῖς ἀιδίων , τῶν τε κατὰ τὴν ὁλότητα καὶ τὰ μέρη καὶ τῶν κατὰ τὴν ὁλότητα μὲν τοιούτων κατὰ δὲ τὰ μέρη φθαρτῶν , ἐν τῇ Περὶ οὐρανοῦ πραγματείᾳ διέλαβεν . οὐδὲ γάρ , ὡς ἄν τις οἴοιτο , ἀσύμφωνος ἡ περὶ τῶν τεσσάρων στοιχείων διδασκαλία τῇ περὶ οὐρανοῦ ὑποθέσει , τῆς τοῦ οὐρανοῦ προσηγορίας τὸν πάντα κόσμον δηλούσης παρὰ τοῖς παλαιοῖς . ἐν γοῦν Τιμαίῳ φησὶν ὁ Πλάτων “ ὁ δὴ πᾶς οὐρανὸς ἢ κόσμος ἢ ἄλλο ὅ τι ποτὲ ὀνομαζόμενος μάλιστα ἄν δέχοιτο , τοῦτο ἡμῖν ὠνομάσθω ” , καὶ ἐν Πολιτικῷ “ ὃν δὴ οὐρανὸν ἢ κόσμον ἐπωνομάκαμεν ” . ὥστε καὶ Ἀριστοτέλης “ Περὶ Περὶ οὐρανοῦ ” ἐπιγράψας οὐ τὰ ἄνω σώματα μόνον , ἀλλὰ πάντα κόσμον ἐσήμανεν . ἐν μὲν οὖν ταύτῃ , καθὼς εἴρηται , τῇ πραγ - ματείᾳ περὶ τῶν ὁπωσποτεοῦν λεγομένων ἀιδίων διαλαμβάνει , ἐν δὲ ταῖς ἑξῆς περὶ τῶν ὑπολοίπων , λέγω δὲ τῶν ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ καὶ πάντων τῶν παρακολουθούντων αὐτοῖς . πάλιν δ’ αὖ τῶν παρακολουθούντων τοῖς ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ πράγμασι τὰ μὲν κοινῶς πᾶσιν αὐτοῖς παρακολουθεῖ , τὰ δὲ ἰδίᾳ τισί · καὶ τῶν ἰδία τισὶ παρακολουθούντων τὰ μὲν τοῖς περὶ γῆν ἰδίᾳ παρακολουθεῖ , τὰ δὲ τοῖς ὑπὲρ γῆν , τουτέστι μεταξὺ γῆς καὶ οὐρανοῦ , ἅπερ καὶ μετέωρα καλεῖται · καὶ τῶν περὶ γῆν τὰ μὲν ὡς ἐμψύχοις παρακολουθεῖ , τὰ δὲ ὡς ἀψύχοις · καὶ τῶν ὡς ἐμψύχοις τὰ μὲν ὡς αἰσθητικοῖς , τὰ δὲ ὡς ἀναισθήτοις . ἀκολούθως τοίνυν τῇ διαιρέσει ταύτῃ ὁ Ἀριστοτέλης καὶ τὰς φυσικὰς αὑτοῦ πραγματείας διεῖλεν . ὥσπερ γὰρ ἐν τῇ Φυσικῇ ἀκροάσει περὶ τῶν κοινῇ πᾶσι τοῖς φυσικοῖς παρακολουθούντων διέλαβεν , οὕτως ἐν τῇ προκειμένῃ πραγματεία περὶ τῶν κοινῇ πᾶσι τοῖς ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ διαλέξεται , ἐν δὲ τοῖς Μετεώροις περὶ τῶν ὑπὲρ γῆν συνισταμένων καὶ τῶν παρακολουθούντων αὐτοῖς διέλαβεν , ἐν δὲ ταῖς Περὶ ζῴων πραγματείαις περὶ τῶν ὡς ἐμψύχοις καὶ αἰσθητικοῖς ( πλεῖσται δὲ αὗται διὰ τὸ πολυειδὲς τῆς τῶν ζῴων φύσεως ) , ἐν δὲ τοῖς Περὶ φυτῶν περὶ τῶν ἐμψύχων μὲν οὐκ αἰσθητικῶν δέ , περὶ δὲ τῶν ἀψύχων ἐν τοῖς Περὶ τῶν μετάλλων καὶ ἐν τῷ τετάρτῳ τῶν Μετεωρολογικῶν . Ἡ μὲν οὖν διαίρεσις τῶν φυσικῶν πραγμάτων καὶ τῶν εἰς ταῦτα πραγματειῶν τοῦ Ἀριστοτέλους , ὡς συντόμως εἰπεῖν , αὕτη ἐστίν . ἀλλ’ ἐπειδὴ πολλή ἐστι τῆς παρούσης πραγματείας ἡ συνέχεια πρὸς τὴν Περὶ οὐρανοῦ , ὡς δηλοῖ ὁ “ δέ ” σύνδεσμος ὁ κατὰ τὸ προοίμιον ( φησὶ γὰρ περὶ δὲ γενέσεως καὶ φθορᾶς ) ὡς πρὸς τὸν “ μέν ” ἀποδεδομένος τὸν ἐν τῷ πέρατι τῆς Περὶ οὐρανοῦ τεταγμένον ( ἔστι γὰρ συνέχεια μία λόγου συναπτόντων ἡμῶν τῷ ἐκείνης πέρατι τὸ ταύτης προοίμιον τοῦτον τὸν τρόπον “ περὶ μὲν οὖν βαρέος καὶ κούφου καὶ τῶν περὶ αὐτὰ συμβεβηκότων διωρίσθω ἡμῖν τοῦτον τὸν τρόπον , περὶ δὲ γενέσεως καὶ φθορᾶς τῶν φύσει γινομένων καὶ φθειρομένων ” καὶ τὰ ἑξῆς ) , ἐπεὶ τοίνυν , ὡς δέδεικται , συνεχὴς ἡ παροῦσα πραγματεία καὶ ἐκείνη , εὔλογον μὴ ἀνεννοήτους ἡμᾶς εἶναι τῶν ἐν τῇ Περὶ οὐρανοῦ διδασκομένων , ἀλλὰ κεφαλαιωδέστερον ἐπιδραμεῖν τοῖς ἐκεῖσε γυμναζομένοις . Ἰστέον τοίνυν ὅτι κατὰ μὲν τὰ πρῶτα δύο βιβλία διαλέγεται περὶ τῶν ἀιδίων , ἐν δὲ τοῖς λοιποῖς δύο περὶ τῶν γινομένων καὶ φθειρομένων . ἀλλ’ ἐν μὲν τῷ πρώτῳ βιβλίῳ ζητεῖ περὶ τῆς οὐσίας τοῦ οὐρανίου σώματος , καί φησιν ὅτι ἑτέρα παρὰ τὰ τέσσαρα στοιχεῖά ἐστι τὴν φύσιν , ἀγένητος οὖσα καὶ ἄφθαρτος οὐ μόνον κατὰ τὴν ὁλότητα ἀλλὰ καὶ κατὰ τὰ μέρη , οὐδεμίαν ἐπιδεχομένη μεταβολὴν πλὴν τῆς κατὰ τόπον . ζητεῖ δὲ καὶ πότερον ἄπειρόν ἐστιν ἢ πεπερασμένον , καὶ ἀποδείκνυσιν ὅτι πεπερασμένον ἄλλοις τε πολλοῖς καὶ ἀστείοις λόγοις καὶ ἑνὶ τοιούτῳ , φάσκων ὅμοιον εἶναι ἄπειρον λέγειν πῆχυν καὶ κύκλον ἄπειρον · ὥσπερ γὰρ πῆχυν εἰπὼν μεμετρημένον τι λέγει καὶ πεπερασμένον , οὕτω καὶ ὁ κύκλον εἰπὼν σχῆμά τε ὀνομάζει καὶ συναναλαμβάνει τῇ τούτου ἐννοία τὰ πέρατα . δείξας τοίνυν ὅτι πεπερασμένον ἐστὶ τὸ τοῦ οὐρανοῦ σῶμα , ἐπὶ τούτοις ἀποδείκνυσιν ὡς οὐδέν ἐστιν ἔξωθεν αὐτοῦ μὴ ὅτι σῶμα , ἀλλ’ οὐδὲ τόπος οὐδὲ κενόν · οὐδὲ γὰρ ἐν | τόπῳ , φησί , τὰ ἐκεῖ πέφυκεν , οὐδὲ 1v χρόνος αὐτὰ ποιεῖ γηράσκειν . ταῦτα μὲν οὖν ἐν τῷ πρώτῳ βιβλίῳ διδάσκει , κατὰ δὲ τὸ δεύτερον περὶ τοῦ σχήματος τοῦ παντὸς οὐρανοῦ καὶ τῶν ἐν αὐτῷ ἀστέρων ὅτι σφαιροειδές ἐστι , καὶ τῆς κινήσεως τῆς τούτων ὅτι κυκλοφορητική . ἐπὶ τούτοις λοιπὸν περὶ τῆς ὁλότητος τῶν τεσσάρων στοιχείων διδάσκει , ζητῶν καὶ τούτων τὸ σχῆμα καὶ δεικνὺς αὐτὸ σφαιρικὸν εἶναι . περὶ δὲ τῆς γῆς πολὺν καταβάλλεται λόγον , ζητῶν τέσσαρά τινα , τὸ μέγεθος αὐτῆς τὸ σχῆμα τὴν θέσιν τὴν κίνησιν . τὸ μὲν μέγεθος ὅτι οὐχ ὥσπερ οἱ πολλοὶ νομίζουσιν ἄπειρον ἔχει μέγεθος ἀλλ’ ἔστι πεπερασμένη καὶ τῶν πλείστων σχεδὸν δὲ πάντων τῶν ἀστέρων πλὴν τῆς σελήνης ἐλάττων , τὸ δὲ σχῆμα δείκνυσι καὶ αὐτὸ σφαιροειδὲς ὄν , τὴν δὲ θέσιν ὅτι μέση τέτακται οὐ βίας δεομένη πρὸς τὸ ἀνέχεσθαι , ὡς ἄν τις οἴοιτο , ἀλλὰ τοὐναντίον βίας δεομένη πρὸς μετάστασιν τῆς μέσης χώρας , ἀκίνητος οὖσα ἐν τῷ οἰκείῳ τόπῳ . τοσαῦτα τοίνυν ζητήσας περί τε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς τῶν τεσσάρων στοιχείων ὁλότητος , καθ’ ἃς ἀγένητά ἐστι καὶ ἄφθαρτα , διὰ τοῦ πρώτου καὶ δευτέρου βιβλίου , λοιπὸν ἀπὸ τοῦ τρίτου βιβλίου μέλλων διδάξαι περὶ τῶν τεσσάρων στοιχείων , καθ’ ὃ γενητά ἐστι καὶ φθαρτά ( ἔστι δὲ τοιαῦτα δηλονότι κατὰ τὰ μέρη . ἐκ γὰρ τῶν μερῶν τῶν στοιχείων γίνεται τὰ γινόμενα , καὶ εἰς ταῦτα φθείρεται τὰ φθειρόμενα ) , μέλλων οὖν περὶ τῶν γινομένων καὶ φθειρομένων μένων διαλαβεῖν ἐκ τίνων καὶ πόσων ἐστὶ στοιχείων , πρῶτον ζητεῖ εἰ ὅλως ἐστὶ γένεσις · μήποτε γὰρ οὐκ ἔστιν ὅλως γένεσις , ὥσπερ οἱ ὑποτιθέμενοι μηδεμίαν εἶναι κίνησιν μηδὲ μεταβολήν , καθάπερ οἱ περὶ Παρ μενίδην . καὶ δείκνυσιν εἶναι γένεσιν , τὸ μὲν ἀνελὼν καὶ λύσας τὰς κατὰ τῆς γενέσεως φερομένας ἀπορίας , τὸ δὲ τῇ ἐναργείᾳ μάρτυρι χρησάμενος τῶν γινομένων καὶ φθειρομένων . ὅλως τε δὴ ἐζήτησε πόθεν ποτ’ εἰς ἔννοιαν ἦλθον τοῦ οἴεσθαι μὴ εἶναι γένεσιν οἱ τοῦτο ἀποφηνάμενοι , καί φησιν ὅτι πεπεισμένοι εἶναι ἐν τοῖς πράγμασιν ἐπιστήμην , ταύτην δὲ ἑστώτων καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἐχόντων εἶναι λέγοντες , ὑπέθεντο ἑστῶτα εἶναι πάντα τὰ ὄντα . ὁ δὲ πρὸς ταῦτα δέδειχεν ὅτι καὶ ἐπιστήμη ἐστὶ καὶ αὕτη ἑστώτων καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἐχόντων τυγχάνει , καὶ ὅμως οὐκ ἀναγκαζόμεθα τὴν κίνησιν ἀνελεῖν πάντα ἑστῶτα ὑποθέμενοι . ἐνδέχεται γὰρ τῶν πάντων τὰ μὲν ἑστῶτα ὑποτίθεσθαι καὶ ἀίδια , ὧν ἡ ἐπιστήμη , τὰ δὲ γενητὰ καὶ φθαρτά , ἐν οἷς ἡ κίνησις . καὶ ἐν αὐτοῖς δὲ τοῖς γενητοῖς ἔστι τι ἑστὼς καὶ μένον καθ’ ὃ καὶ ἐπιστήμη αὐτῶν ἐστι , λέγω δὲ τὸ εἶδος · τῶν γὰρ κατὰ μέρος φθειρομένων καὶ μεταβαλλόντων τὸ εἶδος ἀεὶ κατὰ διαδοχὴν φυλάττεται . διὰ τούτων τοίνυν καὶ τῶν τοιαύτων δείξας ὅτι ἔστι γένεσις καὶ τὰ γινόμενα καὶ φθειρόμενα , ζητεῖ ἐκ τίνος γίνεται τὰ γινόμενα , ἆρα ἐξ ἀσωμάτου τινὸς ἢ ἔκ τινος σωματικοῦ στοιχείου , καὶ δείκνυσιν ὅτι οὐκ ἐξ ἀσωμάτου . δυοῖν γὰρ ὄντων ἀτόπων θάτερον ἐξ ἀνάγκης ἕψεται · ἢ γὰρ κενὸν ἔσται ὃ καταλήψεται τὸ ἐξ ἀσωμάτου γινόμενον ἤ , εἴπερ οὐκ ἔστι τόπος κενός , σῶμα διὰ σώματος διελεύσεται . λείπεται οὖν ἐκ σωματικοῦ στοιχείου γίνεσθαι τὰ γινόμενα . ἔνθα καὶ τὸ στοιχεῖον ὁρίζεται φάσκων στοιχεῖον εἶναι σωμάτων εἰς ὃ ἔσχατον τὰ σύνθετα σώματα διαλύεται , ἐνυπάρχον δυνάμει ἢ ἐνεργείᾳ τοῦτο γὰρ ὁποτέρως ἔχει τέως ἀμφισβητήσιμον ) , αὐτὸ δὲ ἀδιαίρετον εἰς ἕτερα τῷ εἴδει . ἀμφισβητήσιμον δὲ τέθεικε τὸ εἴτε ἐνεργείᾳ εἴτε δυνάμει ἐνυπάρχειν τὸ στοιχεῖον , διὰ τὸ μήπω διδάξαι καθ’ ὃν τρόπον γίνεται ἡ γένεσις . εἰ μὲν γὰρ κατὰ σύγκρισιν καὶ διάκρισιν ἡ γένεσις καὶ ἡ φθορά , ἐνεργείᾳ ἐνυπάρχει τὰ στοιχεῖα τοῖς συνθέτοις · εἰ δὲ κατὰ μεταβολὴν τῆς οὐσίας , δυνάμει καὶ οὐκ ἐνεργείᾳ . Δείξας τοίνυν ὅτι οὐκ ἐξ ἀσωμάτου τὰ γινόμενα , ἀλλ’ ἐκ σωματικοῦ τινος ὅπερ στοιχεῖον καλοῦμεν , ἐφεξῆς ζητεῖ τοῦτο τὸ στοιχεῖον πότερον ἕν ἐστιν ἢ πλείονα , καὶ πότερον ἄπειρα ἢ πεπερασμένα . ἓν μὲν οὖν , φησίν , ἀδύνατον · πόθεν γὰρ ἡ τοσαύτη διαφορὰ ἐν τοῖς γινομένοις , εἴπερ ὢ ἑνὸς ἐγίνοντο ; καὶ πόθεν αἱ διάφοροι κ̣αὶ ἐναντίαι κινήσεις τῶν μὲν ἀνω - φόρων ὄντων τῶν δὲ κάτω ῥεπόντων ; οὐ γὰρ οἷόν τε ἐν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ τὰ ἐναντία εἶναι . καὶ γὰρ καθ’ Ἱπποκράτην “ εἰ ἓν ἦν ὁ ἄνθρωπος οὐκ ἄν ἤλγεεν , εἰ δὲ καὶ ἤλγεεν ἓν ἦν καὶ τὸ ἰώμενον αὐτόν “ . οὐκ ἐξ ἑνὸς οὖν , ἀλλ’ ἐκ πλειόνων . οὐ μὴν ἀπείρων · δέδεικται γὰρ ὡς ἀδύνατον τὸ ἄπειρον ἐνεργείᾳ ὑποστῆναι . οὐ λέγω δὲ κατὰ τὸν ἀριθμὸν μόνον ἀδύνατον τὰ στοιχεῖα ἄπειρα εἶναι , ἀλλ’ οὐδὲ κατὰ μέγεθος · εἰ γὰρ ὁ οὐρανὸς ὁ πάντα περιέχων δέδεικται πεπερασμένος ὤν , σχολῇ γε ἂν τῶν στοιχείων τι εἴη ἄπειρον . πεπερασμένα οὖν τὰ στοιχεῖα καὶ οὐχ ἐν . πόσα δέ ἐστι καὶ τίνα μὴ προσθείς , ἀλλ’ ὡς ὁμολογούμενον λαβὼν ὅτι τέσσαρά ἐστι , συμβαλλομένης δὲ εἰς ἀπόδειξιν τοῦ τοσαῦτα εἶναι τῆς περὶ τοῦ εἰ γενητά ἐστιν ἢ ἀγένητα σκέψεως , εἰς ταύτην μετήνεγκε τὸν λόγον · καὶ δείξας ὅτι οὐκ ἀγένητα ἀλλὰ γενητά , καὶ μάλιστα ἐκ τῆς ἐναργείας ( ὁρῶμεν γὰρ ἅπαν ὕδωρ φθειρόμενον καὶ γινόμενον ἀέρα , καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ὡσαύτως ) , ἐφεξῆς ζητεῖ πόθεν γίνονται , πότερον ἐξ ἀλλήλων ἡ ἐξ ἄλλου τινὸς ὑποκειμένου , ὥσπερ ὑπετίθεντο οἱ τὸ μεταξὺ ὕδατος καὶ ἀέρος ὑποτιθέμενοι σῶμα . δείκνυσι δὲ ὅτι οὐκ ἐξ ἄλλου τινός . ἐκεῖνο γάρ , φησί , τὸ ἄλλο στοιχεῖον σῶμα ὂν ἐν τόπῳ ἐστὶν ἐξ ἀνάγκης . ἢ οὖν ἄνω ἔσται ἢ κάτω · καὶ εἰ ἄνω , ἤτοι κατὰ φύσιν ἢ παρὰ φύσιν · καὶ κάτω ὡσαύτως , ἢ κατὰ φύσιν ἢ παρὰ φύσιν . ἄνω μὲν οὖν ὂν κατὰ φύσιν , πῦρ ἔσται | ἢ ἀήρ · παρὰ φύσιν δὲ ἄνω ὄν , ἢ ὕδωρ ἔσται ἢ γῆ . τὰ αὐτὰ δὲ ἕψεται ἀντι - στρόφως κάτω ὑποτεθέντος αὐτοῦ . κατὰ φύσιν μὲν γὰρ ὂν κάτω , γῆ ἔσται ἢ ὕδωρ · παρὰ φύσιν δέ , πῦρ ἢ ἀήρ . ἔτι τοῦτο τὸ σῶμα οὐ δήπου ἄποιον ἔσται καὶ ἀνείδεον · τοῦτο γὰρ ἀδύνατον . τῇ ὕλῃ γὰρ τοῦτο προσεστιν ἀσωμάτῳ οὔσῃ , ἡμῖν δὲ πρόκειται σωματικὰ στοιχεῖα ζητῆσαι . εἰ τοίνυν πεποίωται , ἢ θερμὸν ἔσται ἢ ψυχρόν , καὶ ἤτοι ξηρὸν ἢ ὑγρόν . εἰ μὲν οὖν θερμὸν εἴη καὶ ξηρόν , πῦρ ἔσται · εἰ δὲ θερμὸν καὶ ὑγρόν , ἀήρ · ἔτι δὲ ὑγρὸν μὲν καὶ ψυχρὸν ὑποτεθέν , ὕδωρ ἔσται · ψυχρὸν δὲ καὶ ξηρόν , γῆ . οὐκ ἄρα ἐξ ἄλλου τινὸς γίνονται · ἐξ ἀλλήλων ἄρα . εἰ δὲ ἐξ ἀλλήλων , ἤτοι δυνάμει ἀλλήλοις ἐνυπαρχόντων ἢ ἐνεργείᾳ . ἀλλ’ εἰ μὲν ἐνεργείᾳ ἀλλήλοις ἐνυπάρχοντα γεννᾶται ἐξ ἀλλήλων , κατὰ ἔκκρισιν ἔσται ἡ γένεσις , καθάπερ οἱ περὶ Ἀναξαγόραν ὑπετίθεντο . ἀλλὰ τοῦτο , φησίν , ἀδύνατον · εἰ γάρ , φησί , τῷ ἐκκρίνεσθαι γεννᾶται ταῦτα ἐξ ἀλλήλων , οἷον εἰ τῷ ἐνυπάρχειν ἐν τῷ ὕδατι κατ’ ἐνέργειαν ἀέρος ὁμοιομερείας γεννᾶται [ δὲ ] ἐξ ὕδατος ἀήρ , καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον , ἀνάγκη ἤτοι στῆναί ποτε τὴν γένεσιν , τῶν μὲν ἄλλων ὁμοιομερειῶν ἐξαναλωθεισῶν ( ἀέρος φημὶ καὶ πυρὸς καὶ γῆς ) τῶν δὲ τοῦ ὕδατος μόνων ὑπολειφθεισῶν , ὡς μηκέτι ἐξ αὐτῶν ἄλλο τι δύνασθαι τῶν στοιχείων ἐκκρίνεσθαι · ἢ οὖν τοῦτο τὸ εἰρημένον συμβήσεται , τὸ στῆναι τὴν γένεσιν , ἢ εἴπερ εἰσαεὶ δοίης γίνεσθαι ἐξ ἀλλήλων τὰ στοιχεῖα , ἄπειρα ἀνάγκη ὑποθέσθαι σώματα ἐν τῷ αὐτῷ ἐνεργείᾳ ὑπάρχοντα , ὅπερ ἀδύνατον . λείπεται οὖν ἐξ ἀλλήλων γεννᾶσθαι τὰ στοιχεῖα , τῷ δυνάμει ἐνυπάρχειν ἀλλήλοις . δυνάμει δὲ ἀλλήλοις ἐνυπάρχουσιν ἢ τῷ ἀναλύεσθαι εἰς πρῶτα καὶ κοινὰ τῶν πάντων στοιχεῖα , ἅπερ οἱ μὲν ἄτομα σώματα ἔλεγον ( καθάπερ οἱ περὶ Λεύκιππον καὶ Δημόκριτον ) οἱ δὲ ἐπίπεδα ( ὥσπερ Πλάτων ) , ἢ τῷ δύνασθαι εἰς ἄλληλα μεταβάλλειν . ἀλλ’ ὅτι μὲν οὐ τῷ ἀναλύεσθαι εἰς πρῶτα στοιχεῖα ἔδειξεν ( οὕτε γὰρ ἄτομα σώματα δυνατὸν εἶναι , καὶ τὸ εἰς ἐπίπεδα διαλύειν τὸ σῶμα εὔηθες εἶναί φησι · τοῦ γὰρ αὐτοῦ ἄν εἴη σώματα εἰς ἐπίπεδα διαλύειν καὶ ἐπίπεδα εἰς γραμμὰς καὶ ταύτας εἰς σημεῖα , ὡς εἶναι τὰ σώματα ἐκ σημείων συγκείμενα , ὅπερ ἔσχατόν ἐστιν ἄτοπον ) · λείπεται τοίνυν ἄλλον τρόπον ὑποθέσθαι ἐξ ἀλλήλων γίνεσθαι τὰ στοιχεῖα . Τὸν τρόπον δὲ τῆς ἐξ ἀλλήλων γενέσεως ζητῶν , ἐπὶ τὸν περὶ τῶν δυνάμεων αὐτῶν καὶ παθῶν καὶ κινήσεων ἦλθε λόγον . καὶ εἰπὼν ἐν τῷ πέρατι τοῦ τρίτου βιβλίου , ὅτι χρὴ πάσας τὰς πρὸς ἄλληλα διαφορὰς αὐτῶν διεξελθεῖν , τάς τε κατὰ τὰς δυνάμεις ἤιοι ῥοπὰς αὐτῶν ἐξεταζομένας καὶ τὰς κατὰ ποιότητα , τάς τε ποιητικὰς καὶ παθητικάς , ἐν τῷ τετάρτῳ βιβλίῳ διαλέγεται περὶ βαρύτητος καὶ κουφότητος , καθ’ ἃς ἡ φυσικὴ κίνησις αὐτῶν γίνεται καὶ τόπον οἰκεῖον ἕκαστον μετείληχε . μέλλων δὲ καὶ περὶ τῶν ἄλλων διαφόρων δυνάμεων αὐτῶν εἰπεῖν , καθ’ ἃς γίνεται αὐτοῖς καὶ ἡ εἰς ἄλληλα μεταβολή , δι’ ὧν καὶ ὁ τρόπος τῆς ἐξ ἀλλήλων γενέσεως σαφηνίζεται καὶ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν ἀναφαίνεται πόσα τέ ἐστι καὶ τίνα , εἰκότως πρὸ τῆς ἐξ ἀλλήλων γενέσεως τῶν στοιχείων περὶ τῆς ἁπλῆς γενέσεως καὶ φθορᾶς ποιεῖται τὴν διδασκαλίαν ἐν τῷ πρώτῳ τῆς προκειμένης πραγματείας βιβλίῳ , οὐ ζητῶν εἰ ἔστι γένεσις ( τοῦτο γὰρ ἐν τῇ Περὶ οὐρανοῦ παραδέδωκεν ) , ἀλλὰ διδάσκων τί τέ καὶ τίνι τῶν ἄλλων διενήνοχε μεταβολῶν , ἀλλοιώσεως τε καὶ αὐξήσεως . καὶ γυμνάσας πάντα ὅσα ἐχρῆν ζητῆσαι τὸν περὶ τῆς καθόλου γενέσεως καὶ φθορᾶς ποιούμενον λόγον , ἐφεξῆς προτίθεται περὶ τῆς ἐξ ἀλλήλων γενέσεως τῶν ἁπλῶν σωμάτων διαλαβεῖν , ἅπερ στοιχεῖά ἐστι πάντων τῶν ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ συνθέτων σωμάτων . ἐπειδὴ δὲ πρὸς τὴν τούτων διδασκαλίαν ἀναγκαῖος ὁ περὶ ἁφῆς καὶ τοῦ ποιεῖν καὶ πάσχειν καὶ μίξεως λόγος , προλαμβάνει τὴν περὶ τούτων ζήτησιν . καὶ ἐν τούτῳ τὸ πρῶτον συμπληρώσας βιβλίον , ἐν τῷ δευτέρω λόγῳ εἰς τὴν τῶν στοιχείων ἐμβάλλει διδασκαλίαν , ζητῶν τὰς ποιητικὰς αὐτῶν καὶ παθητικὰς διαφοράς , καὶ διὰ τούτων , καθὼς προείρηται , τὸν τρόπον τῆς ἐξ ἀλλήλων γενέσεως ἀνευρίσκων 2r καὶ τὴν ἀπόδειξιν τοῦ τοσαῦτα μόνα εἶναι τὰ στοιχεῖ . ἐξ ἀρχῆς <γὰρ> τῇ Περὶ οὐρανοῦ ὡς ὁμολογούμενον λαβὼν ὅτι τέσσαρά ἐστιν , εἰσύστερον τὴν τούτων ἀπόδειξιν καταλέλοιπε . Περὶ γενέσεως καὶ φθορᾶς τῶν φύσει γινομένων καὶ φθειρομένων . Καλῶς εἰπὼν τερὶ γενέσεως τῶν γινομένων προσέθηκε τὸ φύσει . γίνονται γάρ τινα καὶ κατὰ τέχνην καὶ κατὰ προσίρεσν · καὶ κατὰ προαίρεσιν μὲν οἷον φιλίαι καὶ ἔχθραι , κατὰ τέχνην δὲ οἷον οἰκία ναῦς . ἀλλ’ οὐ περὶ τούτων ὁ λόγος , ἀλλὰ τῶν φύσει γινομένων καὶ φθειρομένων , καὶ τούτων οὐκ ἐνίων , ἀλλ’ ὁμοίως κατὰ πάντων φησίν , τουτέστι καθόλου περὶ πάντων τῶν γινομένων καὶ φθειρομένων ζητητέον . εἴρηται γὰρ καὶ κατ’ ἀρχάς , ὅτι οὐ περὶ τῶνδέ τινων ἡ παροῦσα πραγματεία διαλαμβάνει , ἀλλὰ κοινῇ περὶ πάντων τῶν ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ · κατὰ μέρος γὰρ περὶ τούτων αἱ ἐφεξῆς πραγματεῖαι διδάσκουσιν , αἱ μὲν περὶ τῶν ἐν τῷ μετεώρῳ συμβαινόντων , ἄλλαι δὲ περὶ ζῴων καὶ φυτῶν . Τάς τε αἰτίας διαιρετέον καὶ τοὺς λόγους αὐτῶν · Διοριστέον , φησί , τῶν γινομένων καὶ φθειρομένων τὰς αἰτίας , πληθυν - τικῶς εἰπὼν καὶ οὐχ ἑνικῶς . καὶ γὰρ καὶ τὸ ὑποκείμενον αἰτία καὶ αὐτὸ τὸ εἶδος καὶ ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεως , τουτέστιν ἡ ποιητική , αἰτία δὲ καὶ τὸ οὗ ἕνεκα , ἥτις ἐστὶ τὸ τέλος · περὶ γὰρ τούτων ἁπασῶν διαλέξεται · τὸ δὲ τοὺς λόγους αὐτῶν ἐκ παραλλήλου μὲν ταὐτὸν οὐκ ἄν σημαίνοι , ὡς δηλοῖ ὁ “ τε ” σύνδεσμος , τινὲς δὲ αἰτίας μὲν τὰς καθόλου καὶ κοινὰς πάντων τῶν γινομένων ἤκουσαν αἰτίας ( οἶον τί τὸ καθόλου ποιητικὸν αἴτιον φθορᾶς καὶ γενέσεως ; τίς ἡ κοινὴ αὐτῶν ὕλη ; καὶ τὰ λοιπὰ ὡσαύτως ) , λόγους δὲ τὰς μερικὰς καὶ τὰς προσεχεῖς ἑκάστου αἰτίας ( τίς ὕλη ζῳων ; ὅτι τυχὸν οἱ τέσσαρες χυμοί . τίς ὕλη τῶν ἐν μετεώροις γινομένων , ὑετοῦ χαλάζης χιόνος βροντῶν ἀστραπῶν ἀνέμων ; ὅτι τῶν μὲν ἡ ὑγρὰ ἀναθυμίασις ὑετοῦ χιόνος δρόσου χαλάζης , τῶν δὲ λοιπῶν ἡ ξηρά . καὶ ἔπι μετάλλων καὶ τῶν λοιπῶν · τίς ἡ ἑκάστου ὕλη ; ὁμοίως τί τὸ προσεχὲς ἑκάστου ποιητικὸν αἴτιον καὶ τὸ εἶδος ; ) . ἐμοὶ δὲ δοκεῖ αἰτίας μὲν τὰς εἰρημένας τέσσαρας λέγειν , εἴτε τὰς κοινὰς εἴτε τὰς προσεχεῖς ἑκάστου τῶν γινομένων , λόγους δὲ τοὺς ποιητικοὺς καθ’ οὓς ἕκαστον γίνεται ἡ φθείρεται . οἷον ὅτι τοῦ ἡλίου ἀποστάντος καὶ τῆς ἀτμίδος περιψυχθείσης πύκνωσις γίνεται , καὶ ταύτῃ μεταβολὴ εἰς ὕδωρ , ἐπιτ.εινομένης δὲ τῆς ψύξεως , πῆξις · ἀλλ’ εἰ μὲν ὕδατος γένηται πῆξις , ποιεῖ χάλαζαν ἡ κρύσταλλον , εἰ δὲ ἀτμίδος , χιὼν γίνεται . ὁμοίως περὶ ἀστραπῆς καὶ βροντῆς , ὅτι τὸ πνεῦμα τὸ ἐν τοῖς νέφεσιν ἀπολαμβανόμενον ἢ διαφορούμενον ἐκ τοῦ ἄνω τῶν νεφῶν μέρους τῇ κατὰ φύσιν ἐπὶ τὸ ἄνω φορᾷ πυκνοῖ αὐτὰ κατ’ ἐκεῖνο ἅτε τοῦ θερμοῦ στερηθέντα , εἶτα τῇ τούτου πιλήσει τοὐ μέρους τὸ ἐν τοῖς κάτω μέρεσιν ἀποληφθὲν πνεῦμα ἐπκυρηνίζεται , εἶτα ἐξακοντιζόμενον καὶ προσρηγνύμενον τοῖς ὑποκειμένοις νέφεσι τῇ μὲν πληγῇ τὸν ψόφον , τῇ δὲ σφοδρᾷ κινήσει καὶ παρατρίψει ἐκπυρωθὲν τὴν ἀστραπὴν ἀπεργάζεται . ἔοικεν οὖν ὁ Ἀριστοτέλης τὰς τοιαύτας ἀποδόσεις τῶν γινομένων καὶ φθειρομένων λόγους ἀποκαλεῖν · οὐ γὰρ ἀρκεῖ εἰπεῖν ὅτι ὕλη ἀστραπῆς ἢ βροντῆς τὸ πνεῦμα , οὐδ’ ὅτι ποιητικὸν αἴτιον ἡ τῶν οὐρανίων κίνησις , ἀλλὰ δεῖ προσθεῖναι καὶ τὸν λόγον καθ’ ὃν τοῦ μὲν ποιοῦντος τοῦ δὲ πάσχοντος ἡ γί - νεται τὰ γινόμενα ἢ φθείρεται τὰ φθειρόμενα . Ἔτι δὲ περὶ αὐξήσεως καὶ ἀλλοιώσεως , τί ἑκάτερον . Ὁ περὶ τούτων λόγος καὶ καθ’ αὑτὸν χρήσιμος τῷ φυσικῷ ( καὶ γὰρ αὔξησις καὶ ἀλλοίωσις φυσικαί τινές εἰσι μεταβολαὶ καὶ γενέσεις τινὲς καὶ αὐταί , ὡς ἐν τοῖς ἑξῆς δειχθήσεται ) , ἔτι δὲ εἰς τὸν περὶ τῆς κυρίως λεγομένης γενέσεως λόγον συντελεῖ , ὡς καὶ αὐτὸς δηλοῖ δι’ ὧν ἐπιφέρει · εἴτε γὰρ ταὐτόν ἐστι γένεσις καὶ ἀλλοίωσις , εἴτε ἕτερον ὥσπερ καὶ τοῖς ὀνόμασι κεχώρισται , ῥᾷον γνωσθήσεται γνωσθείσης τῆς ἀλλοιώσεως ἥτις ποτέ ἐστιν . Καὶ πότερον τὴν αὐτὴν ὑποληπτέον φύσιν γενέσεως καὶ ἀλλοιώσεως . Γένεσις μέν ἐστι μεταβολὴ κατ’ οὐσίαν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ ὄν , ἀλλοίωσις δὲ μεταβολὴ περί τι εἰδοποιημένον ἰατά τι τῶν συμβεβηκότων αὐτῷ . οὕτω γοῦν καὶ Ὅμηρος τὴν περὶ τὰ συμβεβηκότα τοῦ Ὀδυσσέως μεταβολὴν ἀλλοίωσιν ὠνόμασεν εἰπὼν ἀλλοῖός μοι ξεῖνε φάνης νέον ἠὲ πάροιθεν . [ ὁ Τηλέμαχος πρὸς τὸν πατέρα ὑπὸ τῆς Ἀθηνᾶς μεταβληθέντα . ] καὶ σκόπει ὡς οὐκ εἶπεν αλλος , ἀλλὰ ἀλλοῖος · ἡ μὲν γὰρ γένεσις ἄλλο ποιει , οἶον ἐξ ὕδατος πῦρ , ἡ δ’ ἀλλοίωσις ἀλλοῖον , ἐκ λευκοῦ τυχὸν μέλαν . ἆρ’ οὖν , φησί , ταὐτόν ἐστι γένεσις καὶ ἀλλοίωσις μόνοις ὀνόμασι διαφέροντα , ἢ τοῖς ὀνόμασι καὶ τὰ πράγματα συνδιῄρηται ; Οἱ μὲν τὴν καλουμένην ἀπλῆν γένεσιν . Ἐπειδὴ γένεσίς τις καὶ ἡ ἀλλοίωσις , ἀλλ’ οὐχ ἁπλῆ οὐδὲ κυρίως γένεσις , ἀλλὰ μετῆ προσθήκης τὶς γένεσις , διὰ τοῦτο ἀπλῆν προσέθηκεν . ἱστορεῖ δὲ πρῶτον , ὡς ἔθος αὐτῷ , τὰς τῶν ἀρχαίων δόξας ἃς εἶχον περὶ γενέσεως , ἵνα ἐπὶ ταύταις ἐξετασθείσαις τὰ αὑτῷ δοκοῦντα κατασκευάσῃ . λέγει δὲ τοὺς μὲν αὐτῶν τὸ αὐτὸ ὑπολαβεῖν τὴν κυρίως γένεσιν τῇ ἀλλοιώσει , τοὺς δὲ ἕτερον . καὶ τίνες οἱ τῆς δόξης ἑκατέρας προστάται προστίθησιν . Ὅσοι μὲν γὰρ ἕν τι τὸ πᾶν εἶναι λέγουσι καὶ πάντα ἐξ ἐνὸς γεννῶσι . Ὁ σκοπὸς αὐτῷ τὰς τῶν παλαιοτέρων περὶ γενέσεως καὶ ἀλλοιώσεως δόξας ἐκθέσθαι . ὃ δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστι . τῶν παλαιῶν , φησίν , οἱ μὲν ἓν ὑπέθεντο τῶν πάντων στοιχεῖον , οἱ δὲ πλείονα . οἱ μὲν οὖν ἓν ὑποθέμενοι θέμενοι εἰς ταὐτὸν ἄγουσι γένεσιν καὶ ἀλλοίωσιν · τίνα δὲ τρόπον ῥητέον . ἐπειδὴ γὰρ τὸ πρώτιστον στοιχεῖον ἓν ὑπετίθεντο , ἐξ οὗ τὰ ἄλλα πάντα γίνεσθαι , ἀνάγκη πᾶσα τὸ αὐτὸ μένον κατ’ οὐσίαν ποιεῖν τὰ ἄλλα · εἰ γὰρ μεταβληθείη κατ’ οὐσίαν , οὐκ ἔσται πρῶτον στοιχεῖον , ἀλλ’ ἕξει πρὸ αὑτοῦ περὶ ὃ γέγονεν ἡ μεταβολὴ τὸ αὐτὸ μένον καὶ ἀμετάβλητον , οἵαν ἡμεῖς 3r ὑποτιθέμεθα τὴν ἀνείδεον ὕλην . εἰ τοίνυν εἰδοπεποιημένον ὑπάρχον τὸ στοιχεῖον ( τοιοῦτον γὰρ αὐτοὶ ὑπετίθεντο ) ἀμετάβλητόν ἐστι κατ’ οὐσίαν , ἐπεὶ οὐκέτ’ ἔσται πρῶτον στοιχεῖον , λείπεται τὴν μεταβολὴν μηκέτι εἶναι τὴν κατ’ οὐσίαν , καθ’ ἣν μεταβάλλον ποιεῖ τἆλλα . εἰ δὲ τοῦτο , πρόδηλον ὅτι οὐκ ἔσται γένεσις , ἀλλὰ ἀλλοίωσις · ἔστι γάρ , ὡς εἶπον , γένεσις μὲν μεταβολὴ κατ’ οὐσίαν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ ὄν , ἀλλοίωσις δὲ μεταβολὴ περί τι εἰδοπεποιημένον κατά τι τῶν περὶ αὐτὸ συμβεβηκότων . σκόπει δὲ μὴ οὐκ ἀναγκαίως αὐτοῖς τοῦτο ἐπάγομεν . ἡ γὰρ γένεσις οὐ τοῦ ὑποκεινέον ] μένου ἐστὶ καὶ τῆς ὕλης , κἄν τε ἀμετάβλητος μένῃ κἄν τε μή , ἀλλὰ τοῦ ἐξ αὐτῆς καὶ τοῦ εἴδους συγκειμένου . καὶ ἡμεῖς οὖν τὴν γένεσιν περὶ τὴν πρώτην ὕλην φαμὲν συνίστασθαι ἀμετάβλητον οὖσαν ( δεῖ γὰρ ἀεὶ μένειν τὸ πρῶτον ὑποκείμενον ) , ἀλλ’ ὅμως ἐξ αὐτῆς καὶ τῶν ἐπιγινομένων ποιοτήτων τὰ στοιχεῖα ποιοῦμεν . τί οὖν κωλύει καὶ αὐτοὺς τὸ πρῶτον στοιχεῖον ποιεῖν ἀμετάβλητον , καὶ μὴ διὰ τοῦτο γένεσιν ἀναιρεῖν , ἔστω οὖν τὴν συνδρομὴν τῶν τοιῶνδε καὶ τοσῶνδε ποιοτήτων περὶ τὸ πρῶτον στοιχεῖον ποιεῖν τὰ πράγματα , περὶ ταῦτα δὲ λοιπὸν γίνεσθαι τὴν ἀλλοίωσιν , πλὴν εἰ μὴ ἐκεῖνο φήσαιμεν , ὅτι ἡμεῖς μὲν ἀνείδεον τὸ πρῶτον ποιοῦμεν ὑποκείμενον καὶ τῇ συνόδῳ τῶν ποιοτήτων εἰδοποιοῦντες αὐτὸ ποιοῦμεν τὰ πράγματα , αὐτοὶ δὲ εἰδοπεπιημένον αὐτὸ ὑποτιθέμενοι καὶ ἀμετάβλητον * * * ἐπεὶ καὶ πρῶτον ἄλλο τι γεννᾶν ἐξ αὑτοῦ εἶδος μένοντος ἀμεταβλήτου οὐ δύναται , πλὴν εἰ μὴ περὶ τὰ συμβεβηκότα αὐτῷ δοῖεν τὴν μεταβολήν . οὕτω μὲν οὖν οἱ ἓν ὑποτιθέμενοι στοιχεῖον ἀναγκάζονται τὴν γένεσιν εἰς ταὐτὸν ἄγειν τῇ ἀλλοιώσει , ὅσοι δὲ πλείω τὰ στοιχεῖα ὑποτίθενται , δύνανται χωρίζειν γένεσιν ἀλλοιώσεως , συγκρίσει μὲν καὶ διακρίσει τ·ὴν γένεσιν καὶ τὴν φθορὰν ὑποτιθέμενοι , τῇ μεταθέσει δὲ καὶ τῇ μετατάξει τὴν ἀλλοίωσιν , καθάπερ οἱ περὶ Δημόκριτον καὶ Λεύκιππον ὑπέθεντο . ὅμως φησὶ καὶ περὶ πάντων τῶν πλείω στοιχεῖα ὑποθεμένων δυναμένων σῴζειν καὶ γένεσιν καὶ ἀλλοίωσιν · οὐ πάντες ἔσωσαν . ἀμέλει τοι Ἐμπεδοκλῆς τέσσαρα ὑποθέμενος τὰ στοιχεῖα ἀλλοίωσιν ἀνεῖλεν , ἀπαθῆ εἰπὼν τὰ στοιχεῖα καὶ τὰς ἐν αὐτοῖς ποιότητας ἀμεταβλήτους , ὡς γένεσιν μόνην εἰσάγεσθαι διὰ τῆς τούτου ὑποθέσεως , εἰ καὶ κατ’ ἄλλον τρόπον ἢ ὥσπερ ἡμεῖς ὑποτιθέμεθα καθάπερ ἐν τοῖς ἐφεξῆς δειχθήσεται . Ὄσοι μὲν γὰρ ἕν τι τὸ πᾶν εἶναι λέγουσι . ἐξηγούμενος τί ἐστι τὸ ἓν τὸ πᾶν λέγειν ἐπήγαγε τὸ πάντα ἐξ ἑνὸς γεννῶσι , τουτέστι τὸ ἓν πάντων ὑποτίθεσθαι στοιχεῖον . Καὶ τὸ κυρίως γινόμενον ἀλλοιοῦσθαι . Ὅπερ ἀνωτέρω εἶπεν “ ἁπλῆν γένεσιν ” , τοῦτο νῦν σαφέστερον κυρίως γινομενον εἶπεν · Ὅσοι δὲ πλείω τὴν ὕλην ἑνὸς τιθέασιν . παρ’ αὐτοῖς στοιχεῖα κατὰ γὰρ ἐκείνους ὕλη ταῦτα , ἀμετάβλητα καὶ ἀναλλοίωτα αὐτὰ ὑποτιθεμένους ) , κατὰ τούτους , φησίν , ἕτερον γένεσις ἀλλοιώσεως οὐκ εἰπὼν δὲ τίνες ἓν τὸ στοιχεῖον ὑπέθεντο , τοὺς πλείω λέγοντας προσέθηκεν , εἰπὼν Ἐμπεδοκλέα οὗτος γὰρ τέσσαρα στοιχεῖα ὑπέθετο , πῦρ καὶ ἀέρα καὶ ὕδωρ καὶ γῆν ) , καὶ Ἀναξαγόραν ἀπείρους ὁμοιομερείας ὑποθέμενον , καὶ Λεύκιππον · οὗτος γὰρ καὶ Δημόκριτος ἄπειρα ὑπέθεντο σώματα , ἄπειρα δὲ καὶ πλήθει καὶ τῇ τῶν σχημάτων διαφορᾷ . εἰσὶ δὲ καὶ οἱ ἓν τὸ ὑποκείμενον ποιοῦντες , ὡς Θαλῆς μὲν τὸ ὕδωρ , Ἀναξιμένης δὲ καὶ Διογενὴς τὸν ἀέρα , Ἀναξίμανδρος δὲ τὴν μεταξὺ φύσιν ἀέρος καὶ ὕδατος οὖσαν ἄπειρον , Ἡράκλειτος δὲ τὸ πῦρ . Καίτοι Ἀναξαγόρας γε τὴν οἰκείαν φωνὴν ἠγνόησε . Eἰπὼν ἕπεσθαι τοῖς πλείω τὰ στοιχεῖα λέγουσι τῶν ὄντων ἄλλο λέγειν γένεσιν ἀλλοιώσεως , μέμφεται Ἀναξαγόραν μὴ κυρίως κατὰ τῆς γενέσεως τῷ τῆς ἀλλοιώσεως χρώμενον ὀνόματι . οὗτος γὰρ στοιχεῖα ποιῶν τὰ ὁμοιομερῆ , ἄπειρα ὄντα καὶ ἀμετάβλητα κατ’ αὐτόν , καὶ τῇ τούτων συγκρίσει καὶ διακρίσει καὶ ἐκκρίσει ποιῶν τὴν γένεσιν , τὸ γίνεσθαι καὶ φθείρεσθαι ἀλλοιοῦσθαι ἐκάλεσεν . Πόλλα δὲ λέγει τὰ στοιχεῖα , καθάπερ καὶ ἕτεροι . Ἐξῆς λέγει τοὺς πλείω τὰ στοιχεῖα ὑποθεμένους , ὧν ἐστιν Ἐμπεδοκλῆς ὑλικὰ μὲν καὶ οἷον παθητικὰ τὰ τέσσαρα σώματα ὑποτιθέμενος , ποιητικὰ δὲ καὶ κινητικὰ νεῖκος καὶ φιλίαν . Ἀναξαγόρας δὲ καὶ οἱ περὶ Λεύκιππον ἄπειρα ὑπετίθεντο σώματα · ἀλλ’ ὁ μὲν Ἀναξαγόρας τὰ ὁμοιομερῆ τί δέ ἐστιν ὁμοιομερές , αὐτὸς προσέθηκεν εἰπὼν ὧν ἑκάστου συνώνυμον τὸ μέρος ἐστί · σαρκὸς γὰρ τὸ μέρος σάρξ , καὶ ὀστοῦ καὶ νεύρου πάλιν ὁμοίως , χει|ρὸς δὲ καὶ τῶν ἄλλων ἀνομοιομερῶν τὰ μέρη οὐκ ἔστι συνώνυμα τῷ ὅλῳ · οὐ γὰρ λέγεται τὰ μέρη τῆς χειρὸς χεῖρες ) , ὁ δὲ Δημόκριτος καὶ λεύκιππος ἄτομα ὑπετίθεντο σώματα οὐ μόνον τῷ πλήθει ἄπειρα , ἀλλὰ καὶ τῇ τῶν σχημάτων διαφορᾶ , ὡς συμβαίνειν ἐκ τῶν τούτου λόγων τοῦ ἀπείρου εἶναί τι ἀπειρότερον · ἕκαστον γὰρ τῶν σχημάτων οὐκ ἐν μιᾷ ἀτόμῳ , ἀλλ’ ἐν πλείοσι τιθέασιν . οἱ δὲ περὶ Ἐπίκουρον , ὥς φησιν Ἀλέξανδρος , οὐκέτι κατὰ τοῦτο συνεφώνησαν Δημοκρίτῳ · ἐκεῖνοι μὲν γὰρ κατὰ μὲν τὸ πλῆθος ἀπείρους τὰς ἀτόμους ὑποτίθενται , κατὰ δὲ τὰ σχήματα ἀπεριλήπτους μὲν οὐκ ἀπείρους δέ . καὶ τούτους δὲ πολλαπλασιάζειν τὸ ἄπειρον ἀνάγκη . ἔστω γὰρ πεπερασμένα εἶναι τὰ τῶν ἀτόμων σχήματα , ἀνάγκη δὲ πᾶσα ἕκαστον τῶν σχημάτων ἢ ἐν πεπερασμέναις εἶναι ἀτόμοις ἢ ἐν ἀπείροις . εἰ μὲν οὖν ἕκαστον σχῆμα πεπερασμένας ἀτόμους μορφοῖ , καὶ τὸ ἐκ πάντων συναγόμενον πλῆθος πεπερασμένον ἔσται . ἢ οὖν οὐ πάσας ἐσχηματίσθαι τὰς ἀτόμους ἀνάγκη , ἡ εἰ πᾶσαι ἐσχηματισμέναι εἰσί , πεπερασμέναι ἔσονται . ἀλλ’ ὑπόκειται ἀπείρους αὐτὰς εἶναι · ὥστε ἀδύνατον τῶν σχημάτων ἕκαστον ἐν πεπερασμέναις εἶναι ἀτόμοις . οὐκοῦν ἢ ἕκαστον ἐν ἀπείροις , ἢ τὰ μὲν τῶν σχημάτων ἐν ἀπείροις τὰ δὲ ἐν πεπερασμέναις . εἰ μὲν οὖν πάντα ἐν ἀπείροις , πολλαπλασιασθήσεται τὸ ἄπειρον · εἰ δὲ τινὰ μὲν ἐν ἀπείροις τινὰ δὲ οὔ , ἢ πάλιν πολλαπλασιαθήσεται τὸ ἄπειρον , εἰ καὶ τρία μόνα εἴη σχήματα ἐν ἀπείροις ἀτόμοις ἢ δύο , ἢ πάντως μεῖζόν τι τοῦ ἀπείρου ἔσται , κἂν ἓν μόνον εἴη ἐν ἀπείροις . τὸ γὰρ ἐκ πάντων συναγόμενον πλῆθος τῶν ὑπὸ τὸ ἓν σχῆμα ἀτόμων πλεῖόν ἐστιν . εἰ οὖν τούτων ἕκαστον ἀδύνατόν ἐστιν , ἀνάγκη δὲ πᾶσα ἓν τούτων ἀκολουθῆσαι τῶν ἀτόμων ἀπείρων εἶναι ὑποκειμένων , ψευδὴς ἄρα ἡ περὶ τοῦ ἄτομα εἶναι ἄπειρα ὑπόθεσις . Αὐτὰ δὲ πρὸς αὑτὰ διαφέρειν τούτοις ἐξ ὧν εἰσί . Αὐτὰ πρὸς αὑτὰ οὐ τὰ στοιχεῖα λέγει , ὡς ἄν τῳ δόξειεν ἐκ τῆς λέξεως , ἀλλὰ τὰ ἐκ τῶν στοιχείων · ἔστι γὰρ ἡ ἀπόδοσις οὐ πρὸς τὸ προσεχές , ἀλλὰ πρὸς τὸ ἀνωτέρω , λέγω δὲ πρὸς τὸ “ τἀλλα ” , ὅπερ ἐδήλου τὰ σύνθετα . ταῦτα οὖν , φησί , τὰ σύνθετα κατὰ τρεῖς τρόπους ἀλλήλων διαφέρει κατὰ Δημέκριτον , καθ’ ἕνα μὲν τῷ ἐκ διαφόρων ἀτόμων συγκεῖσθαι κατὰ τὸ σχῆμα , ὅπερ αὐτῷ σημαίνει τὸ τούτοις ἐξ ὧν εἰσίν · οὐ γὰρ ἐκ τῶν αὐτῶν ἀτόμων πῦρ καὶ 77 ] , ἀλλὰ πῦρ μὲν ἐκ σφαιρικῶν σύγκειται ἀτόμων , τῇ δὲ οὐκ ἐκ τοιούτων , κυβικῶν δὲ τυχόν . ἀλλά , φησί , καὶ θέσει καὶ τάξει τῶν ἀτόμων διενήνοχεν ἀλλήλων τὰ σύνθετα . πολλάσις γὰρ δύο τινῶν ἐκ τῶν αὐτῶν ἀτόμων συγκειμένων ἡ διαφορὰ ἔσται ὁ παρὰ τὴν τάξιν τῶν ἀτόμων , τῷ ἐπὶ τοῦδε μὲν λόγου χάριν πρώτας μὲν τὰς σφαιρικὰς ἀτόμους τελευταίας δὲ τὰς πυραμοειδεῖς τετάχθαι , ἐπὶ δὲ τοῦ ἑτέρου ἔμπαλιν πρώτας μὲν τὰς πυραμοειδεῖς ὑστέρας δὲ τὰς σφαιρικάς , καθάπερ ἐπὶ τῆς ΩΣ καὶ ΩΣ συλλαβῆς ἔχει · τῶν γὰρ αὐτῶν στοιχείων ἡ τάξις τὴν διαφορὰν ἐργάζεται . ὡσαύτως δὲ καὶ παρὰ τὴν θέσιν τῶν ἀτόμων ἡ τῶν συνθέτων διαφορὰ γίνεται , ποτὲ μὲν πλαγίων , ποτὲ δὲ ὀρθῶν , ἐπ’ ἄλλων δὲ ὑπτίων οὐσῶν · τοῦ γοῦν Z στοιχείου ὡς πρὸς τὸ Ν κατὰ τὴν θέσιν μόνον ἡ διαφορά , καὶ τοῦ Γ πρὸς τὸ Λ . εἰδέναι δὲ χρὴ ὅτι τῶν εἰρημένων τριῶν διαφορῶν ἡ μὲν προτέρα , καθ’ ἣν ἐκ τοίων ἢ τοίων σύγκειται ἀτόμων , ἄλλα ποιεῖ τὰ σύνθετα καὶ παντάπασιν ἕτερα , ἡ δὲ παρὰ τὴν θέσιν καὶ τὴν τάξιν ἑτεροῖα μὲν οὐχ ἕτερα δέ . Ἐναντίως δὲ φαίνονται λέγοντες οἱ περὶ Ἀναξαγόραν τοῖς περὶ Ἐμπεδοκλέα . Ἐναντίως , φησίν , Ἀναξαγόρας ἐδόξασε τοῖς περὶ Ἐμπεδοκλέα περὶ τῶν στοιχείων . ὁ μὲν γὰρ Ἐμπεδοκλῆς πρῶτά φησιν εἶναι καὶ ἁπλούστατα τὰ τέσσαρα στοιχεῖα , ἐκ τούτων δὲ συγκρινομένων γεννᾶσθαι τὰ ὁμοιομερῆ , ὀστοῦν καὶ σάρκα , Ἀναξαγόρας δὲ ἔμπαλιν σύνθετα φάσκων εἶναι τὰ τέσσαρα στοιχεῖα ἐκ τῶν ὁμοιομερῶν · καὶ γὰρ ὀστοῦ καὶ νεύρου καὶ τῶν ἄλλων ἑκάστου ὁμοιομερείας ἔλεγεν ὑπάρχειν τῷ πυρὶ καὶ τῷ ὕδατι καὶ τοῖς ἄλλοις , ἐπειδὴ πάντα ἐκ τούτων ἑώρα γινόμενα . ἀλλ’ ὥσπερ ὀστοῦ καὶ σαρκὸς ὁμοιομερείας ἔλεγεν καὶ τῶν λοιπῶν , ἅπερ ἡμεῖς σύνθετά φαμεν , οὕτω καὶ πυρὸς καὶ ἀέρος καὶ ὕδατος καὶ γῆς · καὶ πάντα μὲν εἶναι ἐν πᾶσι , φαίνεσθαι δὲ ἕκαστον καὶ ὀνομάζεσθαι κατὰ τὸ ἐπικρατοῦν . ὥστε οὐκ ἐναντίως ἔλεγε τοῖς περὶ Ἐμπεδοκλέα · οὐδὲ γὰρ συνθετώτερα τὰ στοιχεῖα σαρκὸς καὶ ὀστοῦ καὶ τῶν λοιπῶν . διαφέρουσι δὲ ὅτι ὁ μὲν Ἐμπεδοκλῆς ἀρχὰς ἔλεγε τῶν λοιπῶν τὰ στοιχεῖα , Ἀναξαγόρας δὲ πάντων τὰς ὁμοιομερείας ἀρχάς , φαίνεσθαι δὲ καὶ λέγεσθαι ἕκαστον κατὰ τὸ ἐπι - κρατοῦν , εἴπερ δεῖ ἄρα ἐκ τῶν ἀρχῶν | εἶναι τὰ ἀνομοιομερῆ . Τοῖς μὲν οὖν ἐξ ἑνὸς πάντα κατασκευάζουσιν . Πῶς κατὰ μὲν τοὺς ἓν στοιχεῖον ὑποθεμένους ταὐτὸν ἀλλοίωσις καὶ γένεσις , κατὰ δὲ τοὺς πλείονα ἕτερον , σαφῶς ἐπεξέρχεται . ἀνωτέρω δὲ αὐτὸ τοῦτο εἰπὼν μόνον , τί ἕπεται ἑκατέρᾳ τῶν ὑποθέσεων ἀπήγγειλε , νυνὶ δὲ αὐτὸ τοῦτο ἀποδείκνυσιν . Ἀεἰ γὰρ μένει τὸ ὑποκείμενον ταὐτὸ καὶ ἕν . Διότι , ὡς εἰρήκαμεν , δεῖ τὴν πρώτην ὕλην ἀμετάβλητον εἶναι . Τὸ δὲ τοιοῦτον ἀλλοιοῦσθαί φαμεν . Τὸ μεταβάλλειν τοῦ αὐτοῦ καὶ ἑνὸς μένοντος , τοῦ ὑποκειμένου δηλονότι . Τοῖς δὲ τὰ γένη πλείω ποιοῦσι . Γένη καλεῖ τὰ στοιχεῖα . κατὰ τούτους δέ , φησί , τοὺς πλείω στοιχεῖα ὑποτιθεμένους διαφέρει γένεσις ἀλλοιώσεως , εἴπερ συγκρίσει φασὶ τὴν γέ - νεσιν ἀποτελεῖσθαι . οὐ γὰρ ταὐτὰ τὰ ἐκ διαφόρων συντεθέντα · οὐκ ἄρα ἀλλοίωσις ἡ σύγκρισις δύναται εἶναι . μαρτυρεῖ δὲ καὶ Ἐμπεδοκλῆς τὸ κατὰ σύγκρισιν γενέσθαι τὴν γένεσιν , λέγων φύσιν μὲν ἰδίαν μηδενὸς εἶναι τῶν συνθέτων , ἀλλὰ ταῦτα πάντα ἐν τῇ συγκρίσει τῶν συμμιγέντων τὴν οὐσίαν ἔχειν · φύσις γάρ , ἔφη , οὐδενός ἐστιν , ἀλλὰ μόνον μίξις τε διάλλαξίς τε μιγέντων . Ὅτι μὲν οὖν οἰκεῖος ὁ λόγος αὐτῶν τῇ ὑποθέσει οὕτω φάναι , δῆλον . Ὄτι , φησί , τῇ ὑποθέσει τὰ πλείονα στοιχεῖα λεγούσῃ οἰκεῖον φάναι ἕτερον εἶναι γένεσιν ἀλλοιώσεως , δῆλον · δῆλον δὲ καὶ ὅτι τὸν τρόπον τοῦτον λέγουσι , τουτέστιν ὅτι τὰ στοιχεῖα πλείονά ἐστιν . ὁ μέντοι Ἀλέξανδρος προσφυέστερον τοῦτο ἐξηγήσαιο . τῇ γὰρ ὑποθέσει , φησί , τῇ πλείονα τοιχεῖα ὑποτιθεμένῃ οἰκεῖος ὁ λόγος ὁ φάσκων τοῦτον τὸν τρόπον γίνεσθαι τὴν γένεσιν καὶ τὴν φθοράν , τουτέστι κατὰ διάκρισιν καὶ σύγκρισιν , διότι ἀναγκαῖόν ἐστιν αὐτοῖς χωρίζειν γένεσιν ἀλλοιώσεως . σαφῶς δὲ καὶ Ἐμπεδοκλῆς εἴρηκε συγκρίσει τὴν γένεσιν γίνεσθαι γίνεσθαι “ φύσις οὐδενός ἐστιν ” εἰπὼν “ ἀλλὰ μόνον μίξις τε διάλλαξίς τε μιγέντων ” . καὶ οἱ περὶ Δημόκριτον δὲ τῇ συγκρίσει τῶν ἀτόμων τὴν γένεσιν ἔλεγον γίνεσθαι , τῇ διακρίσει δὲ τὴν φθοράν . ἀλλὰ δὴ καὶ Ἀναξαγόρας ἐκκρινομένας τὰς ὁμοιομερείας καὶ συνιούσας ἀλλήλαις δηλονότι ἢ σάρκα ποιεῖν ἢ ὀστοῦν , οὐ γινομένης τῆς σαρκὸς φύσεως , ἀλλὰ φαινομένης , τῷ πλείονας σαρκὸς ὁμοιομερείας εἰς ταὐτὸν συνελθεῖν . Καὶ ὅτι λέγουσι τὸν τρόπον τοῦτον . Δῆλον , φησί , καὶ ὅτι οὕτως λέγουσι , τουτέστι κατὰ τὸν εἰρημένον τρόπον , τὴν γένεσιν γίνεσθαι , ἔκ τε τῆς Ἐμπεδοκλέους ῥήσεως λεγούσης “ ἀλλὰ μόνον μίξις τε διάλλαξίς τε μιγέντων ” , κἀξ ὧν ὁ Δημόκριτος ἔφη τὰ σύνθετα “ διαφέρειν τούτοις ἐξ ὧν εἰσίν ” . Ἀναγκαῖον δὲ καὶ τούτοις τὴν ἀλλοίωσιν εἶναι μέν τι φάναι . Δείξας αὐτοὺς ἄλλο τὴν γένεσιν λέγοντας παρὰ τὴν ἀλλοίωσιν διὰ τοὐ κατὰ σύγκρισιν γίνεσθαι φάσκειν αὐτήν ἐφεξῆς δείκνυσιν ὅτι ἀναγκαῖον μὲν καὶ τούτοις εἶναι τὴν ἀλλοίωσιν λέγειν καὶ μὴ τὴν αὐτὴν τῇ γενέσει , ἀδύνατον μέντοι κατὰ τοὺς ἐκείνων λόγους ἀλλοίωσιν εἶναι . τοῦτο δὲ οὐκέτι κοινὸν πρὸς φάντας τοὺς κατὰ σύγκρισιν τὴν γένεσιν ποιοῦντας , ἀλλ’ ἰδίως πρὸς Ἐμπεδοκλέα . πρῶτον μέντοι δείκνυσιν ὅτι ἀναγκαῖον λέγειν εἶναί τι τὴν ἀλλοίωσιν ἕτερον οὖσαν παρὰ τὴν γένεσιν , εἶθ’ ὅτι ἀναιροῦσι τοῖς ἑαυτῶν λόγοις τὴν ἀλλοίωσιν . Τοῦτο δὲ ὅτι λέγομεν ὀρθῶς , ῥᾴδιον συνιδεῖν . Ὅτι ἀναγκαῖον αὐτοῖς λέγειν τὴν ἀλλοίωσιν , καὶ ταύτην ἄλλην παρὰ τὴν γένεσιν , καὶ διὰ τί ἀναγκαῖον δείκνυσι , καὶ ὅτι ἀδύνατον τοῖς παρ' ἐκείνων λεγομένοις συστῆναι ἀλλοίωσιν . δείκνυσι δὲ οὕτως . ὥσπερ γὰρ ὁρῶμεν , φησί , καὶ ἐναργές ἐστι σῳζομένης τῆς οὐσίας μεταβολὴν κατά ποσὸν γίνεσθαι , οὕτως ἐναργὲς τὸ σῳζομένης τῆς οὐσίας γίνεσθαι κατὰ ποιὸν μεταβολήν , ὅπερ ἐστὶν ἀλλοίωσις . ὥστε διὰ τὸ ἐναργὲς ἀναγκαῖον αὐτοῖς λέγειν εἶναι ἀλλοίωσιν . ὅτι δὲ ἀδύνατον κατὰ τοὺς λόγους τῆς παρὰ τοῦ Ἐμπεδοκλέους λεγομένης , ἐφεξῆς δείκνυσιν . οὕτως μὲν οὖν ὁ Ἀλέξανδρος ἐξηγήσατο , ἔστι δὲ καὶ κατ’ ἄλλον τρόπον τὴν ἐξήγησιν ἀποδοῦναι τοῦ ῥητοῦ <τοῦ> “ ἀναγκαῖον δὲ καὶ τούτοις τὴν ἀλλοίωσιν εἶναι μέν τι φάναι ” καὶ τὰ ἑξῆς . οἱ πλείονα , φησί , στοιχεῖα ὑποθέμενοι διὰ μὲν τῆς ὑποθέσεως ἀναγκαίως εἰσάγουσι τὴν ἀλλοίωσιν , ἑτέραν οὖσαν γενέσεως καὶ φθορᾶς , τῷ ταύτας μὲν κατὰ σύγκρισιν καὶ διάκρισιν θεωρεῖσθαι , καθὼς προείρηται , τὴν δὲ ἀλλοίωσιν κατ’ ἄλλο τι τῶν περὶ τὴν σύγκρισιν θεωρουμένων , τὴν θέσιν ἢ τὴν τάξιν · ὅμως , | φησί , καίπερ τῆς ὑποθέσεως χωρούσης ἀμφότερα καὶ γένεσιν καὶ ἀλλοίωσιν , τοιούτους ἀποδεδώκασιν ἔνιοι λόγους , ὧν ἐστιν Ἐμπεδοκλῆς , ἐξ ὧν ἀδύνατον ἀλλοίωσιν σῴζεσθαι . τὰς γὰρ ποιότητας , περὶ ἃς ἡ κὰτ ἀλλοίωσιν μεταβολὴ θεωρεῖται , εἰδοποιοὺς διαφορὰς τῶν στοιχείων εἴρηκεν , ἄφθαρτα καὶ ἀμετάβλητα τὰ στοιχεῖα ὑποθέμενος . Τοῦτο δὲ ὅτι λέγομεν ὀρθῶς , ῥᾴδιον συνιδεῖν . τοῦτο ὅτι καίπερ τῆς ὑποθέσεως αὐτῶν καὶ γενέσεως καὶ ἀλλοιώσεως ἔννοιαν ὑπαγορευ0ούσης , αὐτὸς τοῖς λόγοις ἀνεῖλε τὴν ἀλλοίωσιν . εἶτα λοιπὸν μέλλων δεῖξαι ὅτι ἀναιρεῖ δι’ ὧν λέγει τὴν ἀλλοίωσιν ὁ Ἐμπεδοκλῆς , πρῶτον αναμιμνῄσκει τί ἐστιν ἀλλοίωσις ὅτι μεταβολὴ περὶ τὴν οὐσία ἀκίνητον μέ · νουσαν . παραδείγματι δὲ κέχρηται τῇ αὐξήσει , δι’ ὧν φησιν ὥσπερ γὰρ ὁρῶμεν ἠρεμούσης τῆς οὐσίας , καὶ τὰ ἑξῆς . τὴν δὲ αὔξησιν ὡς ἐναργῆ καὶ παρὰ πάντων ὁμολογουμένην παρέλαβεν . πρὸς μὲν γὰρ τὴν ἀλλοίωσιν ἴσως ἄν τις καὶ κακομαχεῖν δύναιτο , ὡς Πρωταγόρας , οὐκ εἶναι φύσιν ὡρισμένην οὐδενὸς λέγων , ἀλλὰ πρὸς τὴν σχέσιν τοῦ αἰσθητικοῦ τὴν διαφορὰν τῶν αἰσθητῶν ποιοτήτων γίνεσθαι · πρὸς μέντοι τὴν αὔξησιν οὐδεὶς ἄν ἀντείποι , ὡς ἔστι κατὰ ποσὸν μεταβολὴ τῆς ὑποκειμένης οὐσίας ἀμεταβλήτου μενούσης , ἐξ ἧς ἄν τις καὶ τὰ περὶ τῆς ἀλλοιώσεως συλλογισαιτο . Οὐ μὴν ἀλλ’ ἐξ ὧν λέγουσιν οἱ πλείους ἀρχὰς ποιοῦν - τες μιᾶς . Ἄρχεται διδάσκειν πῶς οἱ πλείους ἀρχὰς ὑποθέμενοι διὰ τῶν λόγων ἀναιροῦσι τὴν ἀλλοίωσιν δι ὧν λέγουσι . φασὶ γὰρ τὰ πάθη , καθ’ ἅ φαμεν τὴν ἀλλοίωσιν γίνεσθαι , εἴδη εἶναι τῶν στοιχείων , εἴδη δὲ ὄντα ἀεὶ τοις αὐτοῖς τὰ αὐτὰ μένει · ἀμετάβλητα γὰρ καὶ ἀπαθῆ κατ’ αὐτοὺς τὰ εἴδη . οὐ πάντες δὲ οἱ πλείους ἀρχὰς ὑποθέμενοι ἀναιροῦσι τὴν ἀλλοίωσιν , ἀλλ’ ὁ Ἐμπεδοκλῆς . καὶ παραθέμενος δι’ ὧν ταῦτά φησιν ὁ Ἐμπεδοκλῆς , ἀποδιδοὺς τῷ πυρίῳ σώματι καὶ τῷ ἡλίῳ ( πύρια γὰρ τὰ οὐράνια ᾤετο ) λευκότητα καὶ τὴν θερμότητα , τῷ δὲ ὕδατι τὴν μελανότητα καὶ τὴν ψυχρότητα , ὁμοίως φησὶ καὶ περὶ τῶν λοιπῶν παθῶν λέγειν αὐτόν , οἷον ὑγότητος καὶ ξηρότητος καὶ πυκνότητος καὶ συντόμως φάναι τῶν ἄλλων παθῶν , ὁμοίως δὲ δηλονότι τῷ διαφορὰς αὐτὰ τῶν στοιχείων εἶναι καὶ εἰδοποιεῖν αὐτὰ τὰ αὐτὰ μένοντα . κατὰ μὲν οὖν Ἐμπεδοκλέα οὐκ ἔστιν ἀλλοίωσις , ὡς δέδεικται , κατὰ δὲ Ἀναξαγόραν αἱ ὁμοιομέρειαι τούτοις εἰδοποιοῦνται τοῖς πάθεσιν , κατὰ δὲ τοὺς περὶ Δημόκριτον εἴδη τῶν στοιχείων ἐστὶ τὰ σχήματα , τῶν δῖέ ἄλλων ἐστὶν ἀνεπίδεκτα παθῶν , οἷον θερμότητός τε καὶ ψύξεως , λευκότητός τε καὶ μελανίας , καὶ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων , φαίνεσθαι δὲ μόνον τούτων μετέχοντα τὰ σύνθετα τῇ πρὸς ἡμᾶς σχέσει . τούτων δὲ τῶν παθῶν , τῶν ἡμῖν μὲν φαινομένων φύσει δὲ μὴ ἐνυπαρχόντων τοῖς σώμασι , τὰ μὲν τῇ ἐκ τῶν τοιῶνδε ἀτόμων συγκρίσει ἕπεται , ὥσπερ ἡ θερμότης τῷ πυρὶ ἐκ σφαιρικῶν ἀτόμων συντεθεισῶν φαίνεται διὰ τὸ τῆς σφαίρας εὐκίνητον ( τῷ γὰρ ῥᾳδίως διικνεῖσθαι , κατὰ σημεῖον ἡ κίνησις τῇ σφαίρᾳ , τὸ θερμὸν εἶναι δοκεῖν ποιεῖ , ὥσπερ τοὐναντίον ὁ κύβος τῇ πιλήσει καὶ τῷ δυσκινήτῳ τὸ ψυχρόν ) , ἔνια δὲ σῳζομένων τῶν συγκριμάτων τῇ μεταθέσει καὶ τῇ μετατάξει τῶν ἀτόμων τὴν φαντασίαν τῆς μεταβολῆς ἴσχει , ὅπερ ἔφαμεν ἀναλογεῖν τῇ ἀλλοιώσει . τὸ γὰρ αὐτὸ σῶμα ὁτὲ μὲν λευκὸν ὁτὲ δὲ μέλαν καὶ ψυχρὸν , καὶ θερμὸν δοκεῖ , τῷ μετατίθεσθαι καὶ μετατάττεσθαι τὰς ἀτόμους ἐν τῷ συνθέτῳ . ἀμέλει τὸ πῦρ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχειν δοκεῖ , τῷ εἰ καὶ μετατεθεῖεν τὰ ἐξ ὧν σύγκειται ἄτομα , διὰ τὸ εἶναι σφαιρικὰ πανταχόθεν τὴν αὐτὴν ἀεὶ ἔχειν σχέσιν πρὸς ἡμᾶς . τὰ γὰρ ἐκ τριγώνων φέρε οὐχ ἕξει ὁμοίως , ἔξω μὲν τῶν βάσεων οὐσῶν ἐντὸς δὲ τῶν κορυφῶν , ἢ ἔμπαλιν . πάντα δὲ ἀπλῶς τὰ τε ἄλλως μεταλλαττόμενα , φαίνεσθαι μόνον ἡμῖν ἔφασκον , φύσει δὲ ἐνυπαρχειν οὐδαμὼς . Ἤ καὶ φανερὸν ὅτι μίαν ἀεὶ τοῖς ἐναντίοις ὑποθετέον ὕλην . Ὕλην μὲν καλεῖ τὸ ὑποκείμενον καθ’ ἑκάστην μεταβολήν . δείξας δὲ πῶς οἱ πολλὰ στοιχεῖα λέ|γοντες ἀναιροῦσιν ἀλλοίωσιν , τοῦτο λοιπὸν ὥσπερ πόρισμα συνάγει . εἰ γὰρ διὰ τοῦτο οὐ δύναται λέγειν ὁ Ἐμπεδοκλῆς ἀλλοίωσιν , διὰ τὸ ἀμεταβλήτους ὑποτίθεσθαι τὰς πρώτας οὐσίας , ἐστι δὲ ἐναργὴς ἡ ἀλλοίωσις , δεῖ τοίνυν ἕν τι εἶναι ὅπερ ὑπομένει καὶ μεταβάλλει εἰς τὰ ἐναντία . εἴτε οὖν ἔστιν ἀλλοίωσις καὶ ὅλως μεταβολή , ἓν τὸ ὑποκείμενον , εἴτε ἓν τὸ ὑποκείμενον , ἀνάγκη πᾶσα μεταβολὴν εἶναι · οὐ γὰρ ὁμοειδῆ ἐστι τὰ ὄντα , ὡς ἡ ἐνάργεια μαρτυρεῖ . ἑνὸς οὖν ὄντος ὑποκειμένου , ἐκεῖνο δηλονότι ἐστὶ τὸ κατὰ τὰς ἐναντίας μεταβάλλον ποιότητας . κοινὸν δὲ ἐπὶ πάσης μεταβολῆς ἐποιήσατο τὸν λόγον . Ἔτι δ’ ὁμοίως ἀναγκαῖον εἶναι τοῦτο καὶ ἀλλοίωσιν . Ὁμοίως , φησίν , ἀναγκαῖον κοινὸν ὑποκείμενον εἶναι καὶ ἀλλοίωσιν . τουτέστι καθάπερ ἀναγκαῖον κοινὸν ὑποθέσθαι ὑποκείμενον , οὕτω καὶ ἀλλοίωσιν ἀναγκαῖον ὑποθέσθαι , διότι ἑκάτερον θατέρῳ ἀκολουθεῖ , ἥ τε ἀλλοίωσις τῶ κοινῶ ὑποκειμένω ἥ τε τοῦ κοινοῦ ὑποκειμένου θέσις τῇ ἀλλοιώσει . ( ?? ) τόδε τῶν ἐχόντων εἰς ἄλληλα μεταβολὴν εἶπε διὰ τὰ οὐράνια · κατὰ τόπον γὰρ μόνον ταῦτα μεταβάλλειν νοεῖται . Ἐμπεδοκλῆς μὲν οὖν ἔοικεν ἐναντία λέγειν καὶ πρὸς τὰ φαινόμενα καὶ πρὸς αὑτὸν αὐτός . Εἰπὼν τί μὲν ἕπεται τοῖς ἓν τὸ στοιχεῖον ὑποτιθεμένοις , ὅτι τὸ μὴ διακρίνειν γένεσιν ἀλλοιώσεως , τί δὲ τοῖς πολλά , ὅτι ἕπεται μὲν τῇ ὑποθέσει αὐτῶν τὸ εἰδέναι διαφορὰν γενέσεως καὶ ἀλλοιώσεως , εἰ καὶ αὐτοὶ τοῦτο οὐκ ἐπέστησαν οὐδὲ διέκριναν γένεσιν καὶ ἀλλοίωσιν , ἰδίᾳ μὲν Ἀναξαγόρᾳ ἐνεκάλεσεν , ὅτι καὶ τὴν οἰκείαν φωνὴν ἠγνόησε τὴν γένεσιν καὶ τὴν φθορὰν ἀλλοίωσιν ὀνομάσας , ἰδίᾳ δὲ πάλιν νῦν Ἐμπεδοκλέους ἐπιλαμβάνεται ὡς καὶ τοῖς φαινομένοις καὶ ἑαυτῷ τἀναντία λέγοντος . πρὸς μὲν γὰρ τὰ φαινόμενα ἐναντία λέγει ἀναιρῶν τὴν ἀλλοίωσιν ἐναργῆ οὖσαν , πρὸς ἑαυτὸν δὲ διότι λέγει μὲν ἀμετάβλητα τὰ στοιχεῖα , καὶ αὐτὰ μὲν μὴ γίνεσθαι ἐξ ἀλλήλων τὰ δὲ ἄλλα ἐκ τούτων , πάλιν δέ φησι τῆς φιλίας κρατούσης τὰ πάντα ἓν γίνεσθαι καὶ τὸν σφαῖρον ἀποτελεῖν ἄποιον ὑπάρχοντα , ὡς μηκέτι μήτε τὴν τοῦ πυρὸς μήτε τῶν ἄλλων τινὸς σώζεσθαι ἐν αὐτῷ ἰδιότητα ἀποβάλλοντος ἑκάστου τῶν στοιχείων τὸ οἰκεῖον εἶδος . ὡς δῆλον ὅτι ἀφαιρετὰς ὑποτίθεται τὰς εἰδοποιοὺς διαφορὰς τῶν στοιχείων . ἔτι δὲ καὶ ἐξ ὧν φησιν αὐτὰς γίνεσθαι , εἰσάγει ὅτι καὶ χωρίζονται . λέγει δὲ αὐτὰς γίνεσθαι , ἐπειδὰν τοῦ σφαίρου γενομένου καὶ πάντων εἰς αὐτὸν συνελθόντων τὸ νεῖκος κρατήσῃ πάλιν . τότε γάρ , φησίν , ἐκ τοῦ σφαίρου ἑνὸς ὄντος καὶ ἀδιαφόρου σώματος γίνεται τὰ τέσσαρα στοιχεῖα , διαφορῶν τινων δηλονότι καὶ παθῶν προσγενομένων τῷ ἑνὶ ἄλλων ἐν ἄλλῳ μέρει αὐτοῦ , αἷστισιν ἀλλήλων διορίζονται τὰ . ἐξ ἐκείνου γενόμενα στοιχεῖα . ὥστε εἰ γεγόνασι , καὶ ἀφαιρεθεῖεν ἄν , καὶ μάλιστα τοῦ νείκους καὶ τῆς φιλίας ἔτι μαχομένων · ὥστε καὶ γένοιτ’ ἄν ἐξ ἀλλήλων . εἰ γὰρ μὴ διακεκριμένον μηδὲ ἀφωρισμένον ἐν τῷ σφαίρῳ τὸ τοῦ πυρὸς σῶμα ὕστερον τὰς διαφορὰς προσλαβὸν γέγονε πῦρ , καὶ αἱ διαφοραὶ αἱ τοῦ πυρός , ὡς ἐν τῷδε τῷ μέρει τοῦ σφαίρου γενόμεναι τὸ πῦρ ἐποίησαν , οὕτω καὶ ἐν ὁτῳοῦν ἄλλῳ μέρει αὐτοῦ ἠδύναντο γενέσθαι , ἐν ᾧ φέρε αἱ τοῦ ὕδατος νῦν καὶ τῆς γῆς καὶ τοῦ ἀέρος διαφοραὶ γεγόνασι , πρόδηλον ὅτι καὶ εἰς ἄλληλα πεφύκασι μεταβάλλειν . τοῦτο γάρ ἐστι τὸ δύνασθαι τὰ στοιχεῖα μεταβάλλειν εἰς ἄλληλα , τὸ ἐν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ ὑποκειμένῳ ἀνὰ μέρος ποτὲ μὲν τὰς τούτου ποτὲ δὲ τὰς ἄλλου τινὸς εἰδοποιοὺς διαφορὰς δύνασθαι γίνεσθαι . οὐδὲ γὰρ ἔστιν εἰπεῖν ὡς αὐτὸ τὸ σῶμα τοῦ πυρὸς τὸ συνελθὸν ἐν τῇ τοῦ σφαίρου γενέσει , αὐτὸ ὕστερον τὰς διαφορὰς τοῦ πυρὸς ἐδέξατο καὶ γέγονε πῦρ . ἀποκληρωτικὸν γὰρ τοῦτο · ἦν γὰρ ὁ σφαῖρος ἀδιάφορον σῶμα καὶ ὁμοειδὲς αὐτὸ ἑαυτῷ , καὶ κοινὸν πάντων ὑποκείμενον . εἰ γάρ τις εἴποι μὴ δύνασθαι ἐν ὁτῳοῦν τοῦ σφαίρου μέρει τὰς ἑκάστου στοιχείου εἰδοποιοὺς διαφορὰς ἐγγίνεσθαι , δῆλον ὅτι οὐκ ἀδιάφορον ποιεῖ τὸ τοῦ σφαίρου σῶμα οὐδὲ ἕν , ἀλλ’ ἄλλας ἐν ἄλλῳ μέρει αὐτοῦ ἀποτίθεται ἰδιότητας , δι’ ἃς ἐν τῶδε μὲν πῦρ καὶ οὐδὲν τῶν λοιπῶν , ἐν ἄλλῳ δὲ ἄλλο τι συνίσταται . εἰ οὖν ωνο - ἀδιάφορον παντελῶς τὸ τοῦ σφαίρου σῶμα ὑποτίθεται , καὶ ἀνὰ μέρος ποτὲ μὲν ἐπικρατεῖν τὸ νεῖκος καὶ ποιεῖν τὰ στοιχεῖα , ποτὲ δὲ τὴν φιλίαν καὶ ποιεῖν τὸν σφαῖρον , ἀνάγκη πᾶσα κατὰ ταύτας τὰς ὑποθέσεις πάντα τὰ στοιχεῖα μεταβάλλειν εἰς ἄλληλα . Ὄὐ γὰρ δὴ πῦρ καὶ γῆ καὶ ὕδωρ ὄντα ἓν ἦν τὸ πᾶν . Οτε , φησίν , ἓν ἦν τὸ πᾶν , τουτέστιν ὁ σφαῖρος , οὔτε πῦρ ἦν ἐν αὐτῷ οὔτε τῶν ἄλλων οὐδὲν καθ’ ἕξιν , ἐπεὶ οὐκέτ’ | ἄν ἦν ἕν • ἀλλὰ δῆλον ὅτι ἕκαστον τῶν στοιχείων ἐξέστη τοῦ εἶναι ὅπερ ἦν , καὶ μίαν οὐσίαν πάντα ἀπετέλεσε τὴν τοῦ σφαίρου . Ἄδηλον δὲ καὶ πότερον ἀρχὴν αὐτῶν θετέον . Πἀλιν πρὸς Ἐμπεδοκλέα ἀποτείνεται ὡς ἀσύμφωνα ὑποτιθέμενον . ἄδηλον γάρ , φησί , ποίαν χρὴ τίθεσθαι ἀρχὴν ὅσον ἐκ τῶν παρ’ αὐτοῦ λε - γομένων , πότερον τὸν σφαῖρον τῶν στοιχείων ἡ ταῦτα τοῦ σφαίρου . ᾗ μὲν γὰρ ἐκ τοῦ σφαίρου ὡς ἐξ ὕλης τινὸς ἀποίου καὶ κοινοῦ ὑποκειμένου κατὰ τὴν ὑπὸ τοῦ νείκους κίνησιν μεταβάλλοντα καὶ εἰδοποιούμενα γίνεται τὰ τέσσαρα στοιχεῖα , ταύτῃ δόξειεν <ἂν> ἐν ἀρχῆς καὶ ὕλης λόγῳ τὸν σφαῖρον τίθεσθαι δεῖ γὰρ τὴν πρώτην ἀρχὴν ἄποιον εἶναι ) · ᾗ δὲ πάλιν ἐκ τῆς τῶν τεσσάρων συνθέσεως τῆς φιλίας συγκρινούσης τὸν σφαῖρον ἔλεγε γίνεσθαι , ταῦτα δὲ ἐκ τῆς ἐκείνου διαλύσεως , ἐν ἀρχῆς λόγῳ ἄν τις θείη τὰ τέσσαρα στοιχεῖα · ἀρχῆς γὰρ ἴδιον τὸ ἁπλούστερον , ἁπλούστερα δὲ τὰ στοιχεῖα τοῦ ἐξ αὐτῶν συγκειμένου σφαίρου · σύνθετος γὰρ ἐκ τούτων ὁ σφαῖρος . Ὅλως τε δὴ περὶ γενέσεως καὶ φθορᾶς τῆς ἁπλῆς λεκτεον . Εἰπὼν τἀς τῶν παλαιοτέρων περὶ τῆς γενέσεως δόξας , τῶν τε εἰς ταὐτὸν ἀγόντων αὐτὴν τῇ ἀλλοιώσει καὶ τῶν διακρινόντων αὐτήν , ἐπά - νεισιν ἐπὶ τὸ προκείμενον , λέγω δὲ τὸν περὶ γενέσεως λόγον , καὶ ζητεῖ εἰ ἔστι γένεσις , καὶ τὸν τρόπον καθ’ ὅν ἐστι , καὶ περὶ τῶν ἄλλων δὲ τῶν φυσικῶν μεταβολῶν · ἀναγκαῖος γὰρ ὁ περὶ τούτων λόγος μάλιστα , διότι τῶν παλαιῶν οὐδένα ἔχομεν περὶ τούτων ἀξιόλογόν τι εἰρηκότα . Περὶ μὲν οὖν ἁπασῶν τῶν φυσικῶν μεταβολῶν οὐδεὶς εἴρηκε τῶν προτέρων , λέγω δὲ γενέσεως καὶ αὐξήσεως καὶ ἀλλοιώσεως , Πλατῶν δὲ εἴ · ρηκε μὲν ἀλλὰ περὶ μόνης γενέσεως , καὶ γενέσεως οὐ πάσης ἀλλὰ μόνης τῆς τῶν στοιχείων ἐκ γὰρ τῶν ἐπιπέδων αὐτὰ γεννᾷ ) , πῶς δὲ τὰ σύνθετα ἐκ τῆς τούτων γίνεται συνθέσεως οὐκέτι εἴρηκεν . τοῦ δὲ περὶ γενέσεως λέγοντα τὸν Πλάτωνα τῆς τῶν στοιχείων μὴ εἰρηκέναι καθόλου περὶ γενέσεως ἀπόδειξις τὸ μὴ δύνασθαι τῷ τῆς γενέσεως τῶν στοιχείων λόγῳ ὑποτάττεσθαι τὴν σαρκῶν καὶ ὀστῶν γένεσιν . τὰ μὲν γὰρ στοιχεῖά φησιν ἐξ ἐπιπέδων γεγενῆσθαι τριγώνων , προθέμενος δὲ εἰπεῖν περὶ ὀστῶν γενέσεως οὐκέτι οὐδὲ τὴν τῶν ἐπιπέδων οὐδὲ τὴν ἐκ τῶν ἐπιπέδων γεγονότων , λέγω δὲ τῶν στοιχείων , αἰτιᾶται σύνθεσιν . λέγει γὰρ ὅτι ‘γῆν διαπλάσας καθαρὰν ὁ δημιουργὸς καὶ λείαν ἀνεφύρασε καὶ ἔδευσε μυελῷ , καὶ μετὰ ταῦτα εἰς πῦρ αὐτὸ ἐντίθησι , μετ’ ἐκεῖνο δὲ εἰς ὕδωρ αὐτὸ βάπτει , πάλιν δὲ εἰς πῦρ , καὶ αὖθις εἰς ὕδωρ , μεταφέρων τε οὕτως πολλάκις εἰς ἑκάτερον ὑπὸ ἀμφοῖν ἄτηκτον εἰργάσατ’ · ὁ δὲ μυελός , ἐξ οὗ καὶ ἐκ τῆς γῆς ποιεῖ τὰ ὀστᾶ , οὔτε στοιχεῖόν ἐστιν οὕτε ἐπίπεδον . ποιότητος γὰρ καὶ πάθους μεταβολὴ γεννᾷ τὰ ὀστᾶ , ποιότητα δὲ καὶ πάθος οὐχ οἷόν τε ἐκ τῶν ἐπιπέδων γεννηθῆναι . αὐτὸς γὰρ ἐρεῖ προελθὼν ‘πάθος γὰρ ἐκ τῶν ἐπιπέδων οὐδὲ ἐπιχειροῦσι γεννᾶν’ , διότι τὰ στοιχεῖα αὐτῶν τοῖς σχήμασιν ἀλλ’ οὐ ποιότησιν οὐδὲ πάθεσιν εἰδοποιεῖται . καταλιπὼν δὲ πρὸς ταῦτα ἀντιλέγειν ὁ Ἀριστοτέλης ὄντα ἄτοπα , οὐδὲν ὅλως εἰρηκέναι περὶ ὀστῶν γενέσεως αὐτόν φησι · παντάπασι γὰρ ἀπίθανά ἐστιν ὡς πρὸς τὸ φαινόμενον , εἰ οὕτως ἔλεγεν ὁ Πλατῶν . εἰ γὰρ μυελὸς ἦν τοῦ ὀστοῦ πρότερον , καὶ ὀστοῦν ἦν ἐξ ἀνάγκης · ὀστογενῆ γοῦν καὶ αὐτὸς ὁ Πλατῶν καλεῖ τὸν μυελόν , ὡς ἐν ἐκείνῳ τὸ εἶναι ἔχοντα . ὥστε πρὶν ὀστοῦν γένηται , ἦν ὀστοῦν . ἔτι εἰ καὶ ὅτι μάλιστα ἐκεῖνο τὸ πρῶτον ὀστοῦν ἐποίησεν οὕτως ὁ δημιουργός , ἀλλ’ οὐχ οὕτως γίνεται τὰ ἐν τοῖς ζῴοις φύσει γινόμενα . ὁ μὲν οὖν Πλατῶν τοσοῦτον μόνον περὶ γενέσεως εἴρηκεν , οὐδὲ τῶν ἄλλων δὲ οὐδεὶς εἴρηκέ τι παρὰ τὰ ἐπιπολῆς ἔξω Δημοκρίτου · οὗτος γάρ , φησί , παρὰ τοὺς ἄλλους φαίνεται πάντων πεφροντικὼς καὶ ἀρχὰς ὑποθέμενος εἰς πάντα αὐτῷ ἁρμόττειν δυναμένας . Καὶ περὶ τὰς ἄλλας κινήσεις . Κινήσεις εἶπεν ἀντὶ τοῦ μετα|βολάς · ἡ γὰρ γένεσις , ὡς αὐτὸς ἔφη ἐν τῇ Φυσικῇ , μεταβολὴ μὲν οὐ μέντοι κίνησις . πτώσει δὲ ἀντὶ πτώσεως ἐχρήσατο , αἰτιατικὴν εἰπὼν ἀντὶ γενικῆς · ἔδει γὰρ εἰπεῖν ‘περὶ τῶν ἄλλων κινήσεων’ . ἔστι δὲ τοιοῦτον σχῆμα παρὰ τοῖς παλαιοῖς , καὶ παρὰ τῷ ποιητῇ θρήνους ἐξάρχους , οἵ τε στονόεσσαν ἀυτήν ἀντὶ τοῦ θρήνων ἐξάρχους . καὶ Ἀριστοφάνης ἐν Ἐκκλησιαζούσαις ὦ χρυσοχόε , τὸν ὅρμον ὃν ἐσκεύασας , ὀρχουμένης μου τῆς γυναικὸς ἑσπέρας ἡ βάλανος ἐκπέπτωκεν ἐκ τοῦ τρήματος . τὸν ὅρμον γὰρ αἰτιατικὴν εἶπεν ἀντὶ τοῦ ὅρμου · ἡ βάλανος ἐκ τοῦ τρήματος του ὅρμου ἐκπέπτωκεν . Ἤδη δὲ ἐν τῷ πῶς διαφέρει . Ἐν τῷ πῶς φησὶ κατὰ τὸν τρόπον . εἰ γὰρ καὶ γένεσιν καὶ ἀλλοίωσιν ὑποτίθεται , ἀλλ’ οὐχ ὅνπερ ἡμεῖς τρόπον , συγκρίσει μὲν καὶ διακρίσει οἰόμενος εἶναι τὴν γένεσιν , μεταθέσει δὲ καὶ μετατάξει τὴν ἀλλοίωσιν . καὶ περὶ αὐξήσεως δὲ οἱ μὲν ἄλλοι τοσοῦτον εἰρήκασιν , ὅσονπερ ἄν λέγοι καὶ ὁ τυχών , ὅτι προσιόντος τινὸς γίνεται αὔξησις πῶς δὲ πρόσεισιν , ἆρα διὰ πόρων ἢ σῶμα διὰ σώματος διιόν , οὐκέτι προστεθείκασι · ταῦτα γὰρ πάντα ἔχει ἀπορίαν · καὶ περὶ τοῦ ποιεῖν δὲ καὶ πάσχειν αἱ αὐταὶ ἀπορίαι , πῶς τὸ μὲν ποιεῖ τὸ δὲ πάσχει ) , ὅτι δὲ Δημόκριτος περὶ αὐξήσεως ἀπεφήνατο ὑποκατιὼν προστίθησιν . Οὐδὲ περὶ μίξεως . Ἡ μίξις ἢ ταὐτόν ἐστι τῇ κράσει κρᾶσις δέ ἐστιν ὡς ἡ τῶν ὑγρῶν , ὅταν τῶν ὄγκων παρακειμένων δράσασαι εἰς ἀλλήλας αἱ ποιότητες δι’ ἀλλήλων διαβῶσιν ) ἢ ἐπὶ πλέον τῆς κράσεως ἡ μίξις · τῶν γὰρ μίξεων ἡ μέν ἐστι κρᾶσις ὡς ἐπὶ τοῦ οἰνομέλιτος , ἡ δὲ παράθεσις ὡς ἐπὶ τῆς πανσπερμίας , ἡ δὲ διαπλοκὴ ὡς ἐπὶ τῆς ὕλης καὶ τοῦ εἴδους . δεῖ δὲ τῷ περὶ γενέσεως διαλεγομένῳ καὶ τοῦ περὶ τούτων λόγου , εἰς τὸ εἰδέναι τίνι τρόπῳ τὸ γινόμενον γίνεται καὶ εἴτε δεῖ τούτων τινὸς εἰς τὴν γένεσιν εἴτε οὐ δεῖ . Ἐπεὶ δὲ ᾤοντο τἀληθὲς ἐν τῷ φαίνεσθαι . Ἐπειδή , φησί , πᾶσαν φαντασίαν ἀληθῆ λέγουσι , καὶ ἕκαστον ὡς φαίνεται οὕτως καὶ εἶναι , φαίνεσθαι δὲ πολλάκις τἀναντία περὶ τοῦ αὐτοῦ τισι , τὸ ταῦθ’ οὕτως περὶ τοῦ αὐτοῦ φαινόμενα ἀληθῶς ἔχειν δύνανται ἐκ τῶν οἰκείων ἀρχῶν σῴζειν οἱ περὶ Δημόκριτον , ὑποθέμενοι ἄπειρα εἶναι τῶν στοιχείων τὰ σχήματα . ταῦτα γὰρ τήν τε τάξιν ἀμείβοντα καὶ τὴν θέσιν μεταλλάττοντα , ἐκ τῆς πρὸς τοὺς ὁρῶντας σχέσεως καὶ τοῦ διαστήματος ἄλλοτε ἄλλην καὶ ἐν τῷ αὐτῷ ἄλλῳ ἄλλην φαντασίαν παρέχεται . οὕτω γοῦν ὁ τῆς περιστερᾶς τράχηλος , προσβαλλούσης αὐτῷ τῆς τοῦ ἡλίου ἀκτῖνος , διαφόρων χρωμάτων φαντασίαν παρέχεται · πρὸς ἄλλην γὰρ καὶ ἄλλην τοῦ ὄμματος θέσιν τοῖς μὲν κύανός φαίνεται , τοῖς δὲ χρυσίζων , τοῖς δὲ μέλας , καὶ ἄλλοις ἀλλοῖος . καὶ τὰ τετράγωνα δὲ τῶν σχημάτων κυκλοτερῆ πόρρωθεν φαίνεται , καὶ κύκλον δὲ πόρρωθεν κείμενον , εἰ κατὰ τοῦ κροτάφου θεασώμεθα , εὐθεῖαν ὁρῶμεν , καὶ τὸ μέλι τῷ μὲν ἰκτεριῶντι πικρὸν φαίνεται τῷ δὲ ὑγιαίνοντι γλυκύ , καὶ τὸ Z γοῦν πρὸς ἄλλην καὶ ἄλλην τοῦ ὁρῶντος σχέσιν ἢ Ν ἢ Z ὁρᾶται . Ὥστε ταῖς μεταβολαῖς τοῦ συγκειμένου . Συγκειμένου λέγει οὐ τοῦ συνθέτου , ἀλλὰ τοῦ συντιθέντος τὸ σύνθετον . Καὶ μετακινεῖσθαι μικροῦ ἐμμιγνυμένου , καὶ ὅγως ἕτερον [ , φησί , ] φαίνεσθαι ἑνὸς μετακινηθέντος . Οὐ μόνη ἡ μετάθεσις καὶ μετάταξις τῶν ἀτόμων ἀμείβει τὴν φαντασίαν τῶν ὁρωμένων , ἀλλὰ καὶ παρὰ τὰς ἀπορρεούσας ἀτόμους τῶν συνθέτῶν καὶ προσπιπτούσας τοῖς ὁρῶσιν ἑτέρα τις γίνεται σχέσις καὶ διάφορος φαντασία . οὕτω μὲν ὁ Ἀλέξανδρος ἐξηγήσατο , ἴσως δὲ ἄν τις εἴποι ὅτι τοῦτο τῇ κατὰ αὔξησιν μεταβολῇ ἁρμόττει · κατὰ γὰρ τὴν ἀπορροὴν καὶ εἴσκρισιν τῶν ἀτόμων τὴν αὔξησιν καὶ φθίσιν ἔφασκον γίνεσθαι οἱ περὶ Δημόκριτον , ταύτην δὲ οὐ φαινομένην ἔλεγον τὴν μεταβολὴν καθάπερ τὴν ἀλλοίωσιν . καὶ ἐν τῇ ἀπορροῇ δὲ μικροῦ ἀπορρέοντος ἀλλοῖον τὸ ὅλον γίνεται . εἰ γοῦν ἐκ τοῦ ‘ ἀδυνάτο’ ἀφέλῃς τὸ α ( ?? ) μόνον , τὸ ‘δυνατὸν᾿ ὥστε μικρὰ ἀπορροὴ ἐναντίον τῷ ἐξ ἀρχῆς τὸ καταλειφθὲν ἐποίησεν · Ἐκ τῶν αὐτῶν γὰρ κωμῳδία καὶ τραγῳδία γένεται γραμμάτων . Παράδειγμα τῶν προειρημένων ἐστὶ τοῦτο . τὰ γὰρ αὐτὰ στοιχεῖα μεταταττόμενα τοίως ἢ τοίως τὰ πολὺ ἀλλήλων διεστῶτα , τραγῳδίαν φημὶ καὶ κωμῳδίαν , ἐργάζεται . Ἐπεὶ δὲ δοκεῖ πᾶσι σχεδὸν ἕτερον εἶναι γένεσις καὶ ἀλλοίωσις . | Ἐπειδή , φησίν , οἱ πλείους καὶ γὰρ Δημόκριτος καὶ Λεύκιππος , Ἀναξαγόρας τε καὶ Ἐμπεδοκλῆς ) ἐδόξασαν γένεσιν καὶ φθορὰν κατὰ διάκρισιν εἶναι καὶ σύγκρισιν , καὶ ταύτην ἐχώρισαν τῆς ἀλλοιώσεως , ὥσπερ οἱ περὶ Δημόκριτον , περὶ τούτων διαλαβεῖν χρή · ἔχει γὰρ πολλὰς ἀπορίας ὁ λόγος . καὶ γὰρ συγκρίσει ὑποθεμένοις τὴν γένεσιν ἕψεται πολλὰ ἄτοπα · καὶ γὰρ καὶ τὰ πάθη ἀναιρήσομεν καὶ τὴν τῶν σωμάτων συνέχειαν . οἵ τε δεικνύντες λόγοι ὡς οὐκ ἐνδέχεται ἄλλως ἔχειν , εἰ μὴ συγκρίσει , τὴν γένεσιν εἶναι , οὐ ῥᾴδιοι διαλυθῆναι . ἔτι δὲ πρὸς τῷ ἰσχυροὺς καὶ δυσλύτους εἶναι τοὺς λόγους , καθ’ οὓς σύγκρισις ἡ γένεσις δοκεῖ , εἴπερ καὶ ὑποτεθῇ μὴ εἶναι σύγκρισις ἡ γένεσις , ἄδηλον μήποτε οὐκ ἔστιν ὅλως γένεσις , ἢ ἔστι μὲν ταὐτὸν δὲ τῇ ἀλλοιώσει . καὶ τοῦτο οὖν δυσδιάλυτον ὂν ἐξεταιστέον . Ἀρχὴ δὲ τούτων ἀπάντων . Ἀρχή , φησί , τῆς προτεθείσης ζητήσεως , τοῦ εἴτε ἐστὶ σύγκρισις ἡ γένεσις εἴτε μή , τὸ ἐξετάσαι εἰ οἷόν τέ ἐστιν ἄτομα σώματα εἶναι . εἰ μὲν γὰρ ἔστι τοιαῦτα σώματα ἄτομα καὶ ἀπαθῆ , ἀνάγκη συγκρίσει εἷναι τὴν γένεσιν · εἰ δὲ μὴ δυνατὸν ἄτομα σώματα ὑποθέσθαι , ἀναιρεθήσεται μὲν τὸ ἐξ ἀνάγκης κατὰ σύγκρισιν εἶναι τὴν γένεσιν , οὐ μὴν εἰσάγεται τὸ ἀδύ - νατον οὕτως ἔχειν . ἀτόμων μὲν γὰρ ὄντων ἐξ ἀνάγκης κατὰ σύγκρισιν ἡ γένεσις , μὴ ὄντων δὲ τῶν ἀτόμων οὐ πάντως ἀνῄρηται ἡ σύγκρισις · δυνατὸν μὴ ὄντων ἀτόμων στοιχείων κατὰ σύγκρισιν εἶναι τὴν γένεσιν , ὡς δηλοῖ ἡ Ἐμπεδοκλέους δόξα . μὴ ὄντων οὖν ἀτόμων σωμάτων μόνον τὸ ἐξ ἀνάγκης κατὰ σύγκρισιν εἶναι τὴν γένεσιν ἀναιρεῖται , τοῦ δὲ ἐξ 6v ἀνάγκης ἀναιρεθέντος χώραν λοιπὸν ἕξει τὸ εὐλογώτερον . ἐπειδὴ τοίνυν τῇ μὲν θέσει τῶν ἀτόμων ἕπεται τὸ κτὰ σύγκρισιν εἶναι τὴν γένεσιν , τῇ οε αναιρεσει τῶν ἀτόμων οὐκ ἀκολουθεῖ ἡ ἀναίρεσις τῆς κατὰ σύγκρισιν γενεσεως , εἰκότως πλεῖστον καὶ οὐ παντί φησι διαφέρειν πρὸς τὸ προκείμενον τὴν περὶ τῶν ἀτόμων ἐξέτασιν . Καὶ πάλιν εἰ μεγέθη , πότερον ὡς Δημόκριτος . Εἰς τὴν περὶ τῆς γενέσεως σκέψιν ἀναγκαῖον τὸ ζητῆσαι εἰ ἔστιν ἄτομα μεγέθη , καὶ εἰ τοῦτο , ἐφεξῆς ζητητέον πότερον , ὡς Δημόκριτος , σώματά ἐστιν , ἤ , ὡς Πλάτων , ἐπίπεδα . εἶθ’ ὑπομνήσας τῆς ἀτοπίας ταύτης τῆς δόξης ἐπὶ πλέον γὰρ ἐν τῷ λόγῳ τῆς Περὶ οὐρανοῦ περὶ αὐτῆς εἴρηκεν ) ἐπὶ ζητεῖν ἔ οἶον τε εἶναι σώματα ἀδιαίρετα μεταβαίνει ὡς ἔφασκε Δημόκριτος · φησὶ δὲ καὶ ταύτην τὴν δόξαν πολλὴν ἔχειν ἀτοπίαν , ὅμως πρὸς τὴν Πλάτωνος συγκρινομένη δόξαν πολλῷ καὶ πιθανωτέρα καὶ φυσικώτερα τυγχάνει , εἴπερ ἡ μὲν Δημοκρίτου δύναται καὶ γένεσιν σῶσαι καὶ ἀλλοίωσιν , ἡ δὲ τὰ ἐπίπεδα ἀρχὰς σωμάτων ποιοῦσα γένεσιν μέν πως δοκεῖ σῴζειν , ποιότητα δὲ καὶ πάθος οὐδὲ τὴν ἀρχὴν ἐπιχειρεῖ γεννᾶν . καὶ τὰς αἰτίας δὲ προστίθησι , δι’ ἃς πιθανωτέρας τῶν περὶ Τίμαιον ὁ Δημόκριτος ἀρχὰς ὑπέθετο . οἱ μὲν γάρ , φησίν , ὑπὸ τῆς περὶ τὰ μαθήματα σχολῆς ἄπειροι τῶν φυσικῶν ὑπῆρχον , τῇ δὲ ‘ἀπειρίᾳ’ τὸ ‘ἐνῳκηκέναι τῇ φύσει᾿ ἀντέθηκεν , τουτέστι τὸ ἐν πείρᾳ αὐτῆς γεγονέναι . οἱ γὰρ περὶ Δημόκριτον ἐγγυμνασθέντες τοῖς φυσικοῖς πράγμασιν ἀρχὰς ὑπέθεντο ἐπὶ πολὺ δυναμένας σῴζειν ὁμολογίαν πρὸς τὰ φύσει γινόμενα . πρὸς πίστιν δὲ τῶν εἰρημένων γυμνάζει τοὺς ἑκατέρων λόγους , οἷς χρώμενοι πειρῶνται δεῖξαι ὅτι ἔστι μεγέθη ἀδιαίρετα , καὶ δείκνυσι πολλὴν οὖσαν ὑπεροχὴν τῶν Δημοκρίτου λόγων πρὸς τοὺς Πλάτωνος κατὰ τὸ πιθανόν , καὶ τῶν μὲν προφανῆ τὴν ἀτοπίαν εἶναι , τοὺς δὲ Δημοκρίτου χαλεπὴν ἔχειν τὴν λύσιν . Τοῦτο μὲν οὖν αὐτό καθάπερ καὶ ἐν ἄλλοις εἰρήκαμεν , ἄλογον μέχρι ἐπιπέδων διαλῦσαι . Ἢ τοῦτό φησιν ὅτι ἄτοπον τὸ μέχρι τοσούτου διαλύειν τὰ σώματα , μέχρι του εἰς ἐπίπεδα καταντῆ|σαι ἀδύνατον γὰρ εἰς τοσοῦτον χωρῆσαι τὴν διαίρεσιν τῶν σωμάτων ) , ἢ ὅτι ἄλογον τὸ ἀναλύοντας εἰς ἐπίπεδα ἄχρι 7r τούτου ἵστασθαι , καὶ μὴ ταῦτα ἀναλύειν εἰς γραμμάς , καὶ ταύτας εἰς σημεῖα . ὃν γὰρ λόγον ἔχει πρὸς τὸ σῶμα ἡ ἐπιφάνεια , τοῦτον καὶ πρὸς τὴν ἐπιφάνειαν ἡ γραμμὴ καὶ πρὸς ταύτην τὸ σημεῖον . ἔσονται οὖν οὕτως πάντα ἐκ σημείων . πρὸς δὲ τὴν δόξαν ταύτην καὶ ἐν τῷ τρίτῳ τῆς Περὶ οὐρανοῦ ὑπήντηκε . Τροπῇ καὶ διαθιγῇ . Ῥυσμὸς τροπὴ διαθιγὴ λέξεις εἰσὶν Ἀβδηρικαί , αἷς ἐχρᾶτο Δημόκριτος , ῥυσμὸν μὲν καλῶν τὸ σχῆμα , τροπὴν τὴν θέσιν οἷον εἰ ἡ βάσις μὲν τῆς πυραμίδος κάτω εἴη , ἡ κορυφὴ δὲ ἄνω · ἢ ἔμπαλιν ) , διαθιγὴν δὲ τὴν τάξιν ὅτι αἵδε μὲν εἰ τύχοι πρῶται , ἕτεραι δὲ ὕστεραι ) . ὅτι δὲ κατ’ αὐτὸν τὰ σχήματα συγκρινόμενα μὲν τὴν γένεσιν , μετατιθέμενα δὲ καὶ μεταταττόμενα τὰ πάθη τὰ φαινόμενα ἐργάζεται , εἴρηται πρότερον . οὐδὲν γὰρ ἔφασκε φύσιν εἶναι χρωμάτων ἢ τῶν ἄλλων παθῶν · τροπῇ γάρ φησι χρωματίζεσθαι . Αἶς ἐπὶ πολὺ δύνανται συνείρειν . Αἷστισιν ἀρχαῖς χρώμενοι πολλὰ συνείρειν καὶ ἀποδοῦναι τῶν φύσει γινομένων δύνανται . εἰ δὲ ἐκτὸς τοῦ ἁ εἴη γεγραμμένον τὸ αῖ , πρὸς τὰς ἀρχὰς εἴη ἂν ἀποδεδομένον τὸ δύνανται , τουτέστιν αἱ ἀρχαὶ ἐπὶ πολὺ δύνανται συνείρειν . Oi δ’ ἑκτῶν λόγων . Λόγους καλεῖ τὰ μαθήματα , διότι ἐν τῇ ἐπινοίᾳ μόνῃ τὸ εἶναι ἔχουσιν . οἱ οὖν τοῖς μαθήμασι , φησίν , ἐνασχοληθέντες , ἀπειρίᾳ τῶν ὑπαρχόντων , τουτέστι τῶν ἐν ὑποστάσει καὶ ὑπάρξει ὄντων οἷα τὰ φυσικά , ῥᾳδίως περὶ τῶν ἀρχῶν αὐτῶν ἀπεφήναντο , ὅθεν καὶ ῥᾳδίως ἐλέγχονται . Οἱ μέν φασι , διότι τὸ αὐτοτρίγωνον πολλὰ ἔσται . Τούτοις χρώμενος τοῖς λόγοις ὁ Πλάτων ἐδείκνυεν εἶναι ἄτομα μεγέθη . εἰ πᾶν , φησί , μέγεθος διαιρετόν ἐστιν , ἔσται καὶ τὸ αὐτοτρίγωνον διαιρετόν , ὅπερ ἐστὶν ἡ ἰδέα τοῦ τριγώνου · καὶ οὕτως ἔσται τινὰ πρότερα τοῦ αὐτοτριγώνου εἰς ἃ διαιρεῖται , ὅπερ ἀδύνατον , εἶναι τῆς ἰδέας τι πρότερον . εἰ τοίνυν τὸ αὐτοτρίγωνον οὐκ ἔστι διαιρετόν , οὐκ ἄρα πᾶν μέγεθος διαιρετόν . εἰ οὖν μὴ πᾶν μέγεθος διαιρετόν , ἔστιν ἄρα τινὰ μεγέθη ἀδιαίρετα . ταῦτα δὲ οὐδαμοῦ λέγων ὁ Πλατῶν φαίνεται , ὅτι ἔστιν ἄτομα μεγέθη , ἀλλ’ ἢ ἐκ τῶν ἀγράφων αὐτοῦ συνουσιῶν ταῦτα ἱστορεῖ ὁ Ἀριστοτέλης , ἤ , ὅπερ καὶ μᾶλλον , τινὲς τῶν ἀξιούντων Πλατωνικῶν εἶναι τοὺς λόγους τούτους προέφερον . οὐδὲ γὰρ εἰκὸς οὕτω τοῖς μαθήμασιν ἐσχολακότα Πλάτωνα , καὶ εἰδότα ὡς ἐνδέχεται πᾶσαν τὴν δοθεῖσαν εὐθεῖσαν δίχα τεμεῖν , ἀδιαίρετα λέγειν εἶναι μεγέθη , εἰ μὴ οὕτως ἔλεγεν ἀδιαίρετα εἶναι τὰ τρίγωνα , ἐξ ὧν συνετίθει τὰ σώματα , ὡς εἰς ἕτερα μὴ δυνάμενα μεταβληθῆναι καὶ διαλυθῆναι σχήματα . πάντα μὲν γὰρ τὰ εὐθύγραμμα εἰς τρίγωνα ἀναλύεται τὸ μὲν γὰρ τετράγωνον τῇ διαγωνίῳ εἰς δύο τέμνεται τρίγωνα ( ?? ) τὸ δὲ πεντάγωνον εἰς τρία ( ?? ) καὶ τὰ λοιπὰ ὡσαύτως ) , αὐτὸ μέντοι τὸ τρίγωνον εἰς ἕτερα σχήματα οὐ διαιρεῖται , ἀλλ’ εἰς εὐθείας . ἴσως οὖν ταύτῃ ἔλεγεν εἶναι μεγέθη ἀδιαίρετα . ῥητέον δὲ πρὸς ταῦτα λέγοντας , ὅτι ἡ ἰδέα τοῦ τριγώνου ὅλως οὐδὲ μέγεθός ἐστιν , ἀλλὰ λόγος μεγέθους . ὥστε οὗτος μὲν εὐλόγως ἀδιαίρετος , ἡμεῖς δὲ τὰ μεγέθη φαμὲν εἶναι διαιρετά . οὐκ ἀνάγκη δέ , εἰ ὁ λόγος τοῦ μεγέθους ἀδιαίρετος , καὶ μέγεθός τι εἶναι ἀδιαίρετον · οὐ γάρ , ὡς οἱ λόγοι ἔχουσιν , οὕτως ἀνάγκη ἔχειν καὶ τὰ πράγματα ἀπαραλλάκτως , ἐπεὶ καὶ ἡ ἔννοια τῆς οἰκίας καὶ ὁ λόγος καθ’ ὃν αὐτὴν ποιεῖ ὁ οἰκοδόμος ἀσώματός ἐστιν , ἡ δὲ οἰκία οὐκ ἀσώuατος . Ἔχει γὰρ ἀπορίαν , εἴ τις θήσει σώματι εἶναι καὶ μέγεθος πάντῃ διαιρετόν . Ὑφ᾿ ὧν κινηθεὶς λόγων ὁ Δημόκριτος ἄτομα ἔθετο σώματα παρατίθεται , καὶ συμμαχεῖ τῷ τῆς δόξης πιθανῷ τε καὶ εὐλόγῳ , καὶ τίθεται ἐξ ἀρχῆς ταὐτὸν εἶναι ἐπ’ ἄπειρον λέγων γίνεσθαι τὴν τομὴν τοῦ συνεχοῦς καὶ τὸ ἅμ πάντῃ δύνασθαι διαιρεῖσθαι τὸ συνεχές , ἐξ οὗ τὸ ἄτοπον συνάγεται τὸν τρόπον τοῦτον . εἰ γὰρ ἕκαστον τῶν ἐκ τῆς τομῆς ἀεὶ γινομένων μονάδων δυνατὸν πάλιν ἐπιδιελεῖν , δῆλον ὡς πάντῃ διαιρετόν ἐστι τὸ σῶμα . εἰ οὖν πάντῃ , φησίν , ἐστὶ διαιρετὸν τὸ σῶμα , τουτέστιν εἰ δυνατὸν πάντῃ διαιρεθῆναι , καὶ ἅμα πάντῃ δυνατὸν διαιρεθῆναι . πᾶν δὲ ὅ ἐστι δυνάμει , τοῦτο ὑποθέσθαι ἐνεργείᾳ ἐκβεβηκὸς οὐκ ἄτοπον · καθόλου γὰρ τοὐ δυνάμει | ὑποτεθέντος ἐνεργείᾳ ἐκβεβηκέναι ψεῦδος μὲν ἕψεται , οὐ μὴν ἀδύνατον . εἰ οὖν μὴ ἀδύνατον , ὑποκείσθω ὅτι πάντῃ διῃρημένον . ἀλλ’ εἰ πάντῃ διῄρηται , οὐκ εἰς μεγέθη ἔσται διῃρημένον τὸ μέγεθος , ἀλλ’ ἢ εἰς στιγμὰς ἢ εἰς οὐδέν . εἰ γὰρ εἰς μεγέθη , οὐκέτι ἄν εἴη πάντῃ διῃρημένον · εἰ δὲ πάντῃ , ἢ εἰς στιγμὰς ἢ εἰς οὐδὲν ἔσται διῃρημένον , καὶ ἐκ τούτων ἔσται συγκείμενον . πᾶν γὰρ εἰς ἃ διαιρεῖται , ἐκ τούτων καὶ σύγκειται . ἔσται ἄρα ἐξ οὐδενὸς ἢ ἐκ στιγμῶν τὸ μέγεθος συγκείμενον , ὅπερ ἄτοπον . οὐκ ἄρα πάντῃ δυνατὸν τὸ μέγεθος διαιρεθῆναι . εἰ δὲ τοῦτο , ἔστιν ἄρα τινὰ ἄτομα μεγέθη . ἡ μὲν ἀγωγὴ τοῦ λόγου τοιαύτη . ἑπομένου δὲ τῷ φάσκειν εἰς οὐδὲν ἢ εἰς ἄτομα διαιρεῖσθαι τὸ μέγεθος τοῦ ἐξ οὐδενὸς ἢ στιγμῶν συγκεῖσθαι τὸ μέγεθος , δείκνυσι παντοίως ὂν τοῦτο ἀδύνατον , τὸ ἐκ στιγμῶν γίνεσθαι ποσόν . αἱ γὰρ στιγμαὶ τῷ ποσῷ προστιθέμεναι οὔτε μεῖζον οὔτε ἔλαττον ἀπεργάζονται · ὁρῶμεν γὰρ ὅτι ποσοῦ τινος εἰς πλείονα διαιρεθέντος , ὡς ἐνεργείᾳ γενέσθαι στιγμὰς πλείους στικγμαὶ γὰρ τὰ πέρατα τοῦ διῃρημένου ) , καὶ πάλιν συντεθέντος μηδὲν μεῖζον ἐν τῇ συνθέσει γινόμενον τὸ πᾶν μηδὲ ἔλαττον ἐν τῇ διαιρέσει ο.ὗ ἦν ἐξ ἀρχῆς πρὶν διαιρεθῇ . εἰ δὲ αἱ τοσαῦται οὐ συναύξουσι τὸ μέγεθος προστεθεῖσαι , τῷ μὴ φύσιν ἔχειν τὸ ἀμερὲς καὶ ἀμέγεθες ποιεῖν μέγεθος , δῆλον ὡς οὐδὲ ἂν πᾶσαι ἐν τῷ μεγέθει , εἰς ἃς ὑπόκειται διῃρῆσθαι , συντεθῶσι , ποιήσουσί τι μέγεθος . καὶ ὅλως ἀδύνατον σημεῖον σημείῳ συντεθὲν ποιῆσαί τι ποσόν · ἀνάγκη γὰρ ἤτοι καθ’ ὅλα ἑαυτὰ τὰ συντιθέμενα σημεῖα ἅπτεσθαι ἀλλήλων , ἢ κατά τι μὲν ἅπτεσθαι κατά τι δὲ μὴ ἅπτεσθαι . εἰ μὲν οὗν καθ’ ὅλα ἐφαρμόσουσιν ἀλλήλοις , ἔσται πάλιν πάντα ἓν σημεῖον . εἰ δὲ κατά τι μὲν μέρος ἁψάμενα ἑνωθεῖεν , κατά τι δὲ μὴ ἅψωνται , μέρος ἕξει τὸ σημεῖον καὶ οὐκ ἔσται ἀμερές , ὅπερ ἀδύνατον · ἀναιρήσομεν γὰρ τὴν ἔννοιαν τοῦ σημείου . τούτων οὕτως εἰρημένων τῇ λέξει ἐπέλθωμεν . Eἰ γὰρ πάβτῃ διαιρετόν , καὶ τοῦτο δυνατόν , κἄν ἅμ εἴη πάντῃ διῃρημένον . Εἰ ἐστί , φησί , πάντῃ δυνάμενον διαιρεθῆναι , διαιρεθείη ἄν ποτε πάντῃ ἅμα . τὸ μὲν . οὖν ὑποθέσθαι τὸ δυνάμενον γενέσθαι εἰς ἐνέργειαν ἐκβεβηκὸς οὐκ ἄτοπον · οὐκ ἔχει γὰρ ἑπόμενον τὸ ἀδύνατον , ὥσπερ φησὶν ὑποκατιών , ὅτι ἐὰν ὑποθώμεθα εἰς μυρία μυριάκις διῃρημένον τὸ μέγεθος , κἄν μήπω διῄρηται μηδὲ δυνατὸν ἴσως διαιρεθῆναι διὰ τὴν τοῦ διαιροῦντος ἀσθένειαν , οὐκ ἀδύνατος οὐδὲ ἄτοπος ἡ ὑπόθεσις . τὸ μὲν οὖν τοῦτο ὑποθέσθαι οὐκ ἄτοπον . τῷ δὲ πάντῃ διαιρετῷ ὡς ἀκολουθοῦν ἔλαβε τὸ ἅμα πάντῃ διαιρετὸν εἶναι . καὶ εἰδέναι χρὴ ὅτι κατὰ τοῦτο γίνεται ἡ παραγωγὴ τοῦ λόγου , ὡς ἐφεξῆς δείκνυται . τῷ γὰρ λόγῳ τῷ φάσκοντι τὸ συνεχὲς ἐπ’ ἄπειρον εἶναι διαιρετὸν οὐκ ἀκολουθεῖ τὸ ἅμα πάντῃ διῃρῆσθαι · ὅλως γὰρ ἐπὶ τοῦ φάσκοντος λόγου τὴν · τομὴν τοῦ μεγέθους μὴ ἐπιλείπειν , ἀλλ’ ἐπ’ ἄπειρον αὔξεσθαι , οὐ δοκεῖ ἔχειν χώραν τὸ ἅμα πάντῃ διῃρῆσθαι · διαιρεθέντος γὰρ ἐπιλείπειν ἀνάγκη τὴν ἐπ’ ἄπειρον τομήν . ἀλλὰ τοῦτο μὲν ἐν τοῖς ἐφεξῆς ἀκριβέστερον ἐξετασθήσεται , ἔνθ’ αὐτὸς τὴν τῆς λύσεως ἀπορίαν ἐκτίθεται . Καὶ κατὰ μέσον ὡσαύτως . Καὶ ὅλως , φησίν , εἰ πάντῃ διαιρετόν τε καὶ κατὰ μέσον ὡσαύτως . τοῦτο δὲ δηλωτικόν ἐστι τοῦ πάντῃ γενέσθαι τὴν διαίρεσιν · ἑκάστου γὰρ ἀεὶ μορίου ἐκ τῆς διαιρέσεως γινομένου δυνατὸν πάλιν κατὰ τὸ μέσον ἐπιδιαίρεσιν γενέσθαι . διὰ τοῦτο σαφηνίζων καὶ περιληπτικώτερον ἑρμηνεύων ἐπήγαγε καὶ ὅλως εἰ πάντῃ διαιρετόν , ἐὰν διαιρεθῇ , οὐδὲν ἔσται ἀδύνατον γεγονός · τῷ γὰρ δυνατῷ ὑποτεθέντι ψεῦδος μὲν ἴσως ἀκολουθεῖ , ἀδύνατον δὲ οὐδέν . οἷον δυνατὸν ἐν θέρει ὗσαι · εἰ οὖν ὑποθώμεθα ἐν θέρει ὕειν , ψεῦδος μὲν ἴσως ὑποτιθέμεθα , οὐκ ἀδύνατον δέ . εἰ δὲ μὴ ἀδύνατον , ἐνδέχοιτ’ ἂν γίνεσθαι · εἰ δὲ ἐνδέχεται γίνεσθαι , κἂν γένοιτο τῷ μακρῷ χρόνῳ . Ὁμοέως δὲ κἂν ἐκ στιγμῶν σύγκειται , οὐκ ἔσται ποσόν . Ὤσπερ τὸ ἐκ μὴ ὄντων συγκείμενον οὐχ ἅμα ὄν , οὕτω καὶ εἴ τι ἐκ στιγμῶν , ταὐτὸ δὲ εἰπεῖν ἐξ ἀμερῶν , σύγκειται , οὐκ ἔσται ποσόν · αἱ γὰρ στιγμαὶ οὐ ποσόν . ὁπότε γὰρ ἅμα ἦσαν ἐν τῷ μεγέθει ἀδιαιρέτῳ ὄντι καὶ ἥνωντο , ὅπερ ἐκάλεσεν ‘ἅπτεσθαι’ , οὐδὲν παρ’ αὐτὰς τὸ μέγεθος μεῖζον ἐγίνετο . καὶ εἰς ἀπόδειξιν τούτου παρατίθεται τὸ ἐφεξῆς . Διαιρεθέντος γὰρ εἰς δύο ἢ καὶ πλείω . Τοῦ συνεχοῦς , φησί , διαιρεθέντος εἰς πλείω καὶ πάλιν συντεθέντος οὔτε μεῖζον ἔσται τὸ πᾶν ἐν τῇ συνθέσει τῶν σημείων συνελθόντων , οὔτε ἔλαττον ἐν τῇ διαιρέσει . ἀληθὲς δὲ καὶ ἀμφότερα ἐφ’ ἑκατέρου λέγων · οὔτε γὰρ συντιθεμένου μεῖζον ἢ ἔλαττον τὸ πᾶν γίνεται οὔτε διαιρουμένου , ᾧ δηλονότι οὐδὲν ἡ πρόσθεσις τῶν στιγμῶν συμβάλλεται εἰς αὔξησιν τοῦ μεγέθους , οὐδὲ ἡ ἀφαίρεσις εἰς μειῶσίν . οὐκ ἄρα οὐδὲ συντεθεῖσαι ἐργά - σαιντο ποσὸν ἢ μέγεθος . Ἀλλὰ μὴν καὶ εἴ τι διαιρουμένου οἷον ἔκπρισμα γίνεται . | Ὥσπερ ἐν τοῖς πριζομένοῖς ξύλοις γίνεται ἐκπρίσματα , σωμάτια μὲν ὄντα , μὴ δυνάμενα δὲ πάλιν πρισθῆναι , καὶ γίνεται τὸ πᾶν ἔλαττον διὰ τὴν τούτων θρύψιν , εἰ οὕτως τις ὑπόθοιτο καὶ ἐπὶ τῶν διαιρουμένων , ὡς τὸ διῃρημένον λέγειν εἰς ἐκπρίσματα καταναλίσκεσθαι , ὁ αὐτὸς ἁρμόσει λόγος . τὸ γὰρ ἔκπρισμα , εἴπερ μὴ ἔστι στιγμὴ ἀλλὰ μέγεθος , διαιρεθήσεται καὶ αὐτό , εἴπερ πάντῃ διαιρετὸν τὸ μέγεθος · εἰ δὲ μὴ διαιρεθήσεται , ὁ Δη - μοκρίτου λόγος ἀληθής , τὸ εἶναι σώματα ἄτομα ὧν τῇ συγκρίσει τὰ ἄλλα γίνεσθαι ἔλεγε , καὶ οὐ πάντῃ διαιρετὸν τὸ μέγεθος . Εἰ δὲ μὴ σῶμα ἀλλ’ εἶδος οὐ χωριστόν . Ἡ χωριστόν · γράφεται γὰρ ἑκάτερον . καὶ σημαίνει τὸ μὲν οὐ χωριστὸν τὸ μὴ δυνάμενον αὐτὸ καθ’ αὑτὸ ὑποστῆναι χωρὶς ὑποκειμένου , ἀλλ’ ἀεὶ ἐν τῷ συνθέτῳ ὄν , ὡς πάντα τὰ ἔνυλα εἴδη · εἰ δὲ χωριστὸν εἴη γεγραμμένον , σημαίνοι ἄν τὸ πεφυκὸς καὶ δυνάμενον χωρισθῆναι τοῦ ὑποκειμένου φθαρέντος . καὶ ἔστι ταὐτὸ τῇ δυνάμει ἑκάτερον καὶ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ λεγόμενον . διαφέρει δὲ ἡ ἐπιχείρησις αὕτη τῶν πρὸ αὐτῆς , ὅτι ἄνω μὲν τὸ μέγεθος ἐλάμβανε καὶ διαιρῶν ηὕρισκε στιγμὰς καταλειπομένα ἐξ ὧν οὐκ ἦν δυνατὸν συντεθεισῶν μέγεθός τι γενέσθαι , ἐνταῦθα δέ φησιν εἰ ὑπόθοιτό τις μέγεθος μὴ ἐκ μεγεθῶν συγκεῖσθαι ἀλλ’ ἐκ στιγμῶν εἶδός τι καὶ πάθος προσλαβουσῶν ἐν τῇ συνθέσει καὶ ποιουσῶν οὕτως τὸ μέγεθος , ὅπερ εἶδος ἢ πάθος ἐν τῇ διαιρέσει χωρίζεται ὡς καταλιμπάνεσθαι τὰς στιγμάς , τὰ αὐτὰ ἄτοπα ἕψεται , τὸ ἐκ μὴ μεγεθῶν ποιεῖν τι μέγεθος . εἰ δέ τις ἀπορεῖ πῶς τοῦτο ὡς ἄτοπον συνάγει , τὸ ποιεῖν ἐκ μὴ μεγέθους μέγεθος καὶ γὰρ καὶ οἱ τὴν πρώτην ὕλην λέγοντες προσλαβοῦσαν τὸ εἶδος ἀποτελεῖν τὸ σῶμα , ἐκ μὴ σωμάτων σῶμα γεννῶσι ) , γινωσκέτω ὁ τοιοῦτος ὅτι εἰ καί φαμεν ἐξ ὕλης καὶ εἴδους συγκεῖσθαι τὰ σώματα , οὐκ ἐκ προϋπαρχούσης τῆς ὕλης καθ’ αὑτήν φαμεν γίνεσθαι τὸ σῶμα . λόγῳ γὰρ μόνῳ χωρίζοντες τοὐ εἴδους αὐτὴν καθ’ αὑτὴν θεωροῦμεν , μηδέποτε αὐτὴν καθ’ αὑτὴν δυναμένην ὑποστῆναι · ἀεὶ γὰρ τοῦ τοιοῦδε σώματος εἰς τὸ τοιόνδε μεταβάλλοντος γίνεται ἡ γένεσις καὶ ἡ φθορὰ τῶν σωμάτων , καὶ ὅλως τῶν πρός τι ἡ ὕλη καὶ τὸ εἶδος καὶ οὐδέτερον χωρὶς ἑτέρου εἶναι δύναται . οἱ δὲ ἐκ τῆς διαιρέσεως ὑπολιμπάνεσθαι φάσκοντες τὰς στιγμὰς τοῦ εἴδους χωρισθέντος , καὶ ἐξ ἀμεγεθῶν ἐνεργείᾳ προὐπαρχόντων ἀμεγεθῶν γεννῶσι τὸ μέγεθος καὶ εἰς ἀμεγέθη ἐνεργείᾳ ὑφεστῶτα αὐτὰ καθ’ αὑτὰ ἀναλύουσι τὸ μέγεθος , ὅπερ ἐστὶν ἄτοπον . καὶ ἄλλως εἰ καὶ ἀσώματος τῷ ἰδίῳ λόγῳ ἡ ὕλη , ἀλλὰ πάντῃ οὖσα ἀνείδεος δυνάμει ἐστὶ σῶμα , τὰ δὲ σημεῖα οὐκ ἔστιν ἀνείδεα οὐδὲ δυνάμει μεγέθη , οὐδὲ ὑποκείμενον ἑτέρῳ εἶναι δύναται αὐτὰ δεόμενα ἑτέρου εἰς ὕπαρξιν · ἐν γραμμῇ γὰρ τὸ εἶναι ἔχουσιν αὐτὰ καθ’ αὑτὰ ὕπαρξιν οὐκ ἔχοντα . πῶς οὖν ἐν τοὐτοῖς τὸ μέγεθος ὑπάρξαι δυνήσεται ; Ἔτι ΠΟΥ ἔσονται καὶ ἀκίνητοι ἢ κινούμεναι . Ὁ λόγος οὗτος δύναται καὶ ἐρωτηματικῶς καὶ ἀποφαντικῶς προφέρεσθαι , ἐρωτηματικῶς μὲν οὕτως · ποῖον γὰρ ἀφορίσεις τόπον ἢ ποίαν κίνησιν ταῖς στιγμαῖς ; οὔτε γὰρ τὸν ἄνω οὐ γὰρ πῦρ εἰσιν ἢ ἀήρ ) οὔτε τὸν κάτω , ὅτι οὐχ ὕδωρ οὐδὲ γῆ . οὕτως δὲ οὐδὲ κίνησιν ἢ ἀκινησίαν αὐταῖς ἀφορίσεις · ἀκίνητοι μὲν γὰρ οὖσαι οὐκ ἄν συνέλθοιεν διῃρημέναι εἰς τὸ ποιῆσαι γένεσιν , κινουμένας δὲ εἴπερ ὑποθώμεθα , πρῶτον μὲν ἄτοπον κινούμενόν τι μὴ εἶναι σῶμα , ἔπειτα δὲ ποίαν κίνησιν ἀφωρισμένην ἕξουσιν ; ὁ αὐτὸς γὰρ λόγος τῷ περὶ τόπου . εἰ δὲ ἀποφαντικῶς ἀκούοις τοῦ λόγου , ἐρεῖς ὅτι ἀνάγκη αὐτάς που εἶναι · εἰ γὰρ μὴ καθέξουσι τόπον ἐκ σώματος ἀναλυθέντος γενόμεναι , ἔσται κενὸν ὃ ἐπεῖχε τὸ σῶμα τὸ εἰς αὐτὰς διαλυθέν . ἀλλὰ καὶ τοῦτο πάλιν ἀδύνατον · πῶς γὰρ αἱ ἀσώματοι καὶ ἀδιάστατοι παντελῶς τοπικὸν καθέξουσι διάστημα ; Ἁφή τε ἀεὶ μία δυοῖν τινων . Πᾶσα μὲν ἁφὴ πέρας , οὐ πᾶν δὲ πέρας ἤδη καὶ ἁφή . εἴτε οὖν πέρατα καλεῖς τὰ σημεῖα καὶ τὰς στιγμάς , ἀδύνατον πέρας εἶναι μὴ ὄντος τοῦ περατουμένου · εἴτε ἁφάς , ἁπτομένων ἔσονται ἁφαί . ὅτι δὲ ἕτερα τὰ ἁπτόμενα παρὰ τὴν ἁφὴν ἢ τὴν στιγμὴν ἢ τὴν διαίρεσιν ταὐτὸν γὰρ πάντα σημαίνει ) , δηλοῖ τὸ μίαν μὲν εἶναι τὴν ἁφήν , δύο δὲ τὰ ἁπτόμενα . δυνατὸν μὲν οὖν οὕτως ἀκούειν τοῦ λόγου , δηλοῦντος ὅτι ἀδύνατον εἰς στιγμὰς διαλυθῆναι τὸ σῶμα . δυνατὸν δὲ καὶ πρὸς τὸ μὴ δύνασθαι τὰς στιγμάς συντεθείσας ποιεῖν μέγεθος ἀκούειν τοῦ λόγου · πῶς γὰρ ὅλως συντίθενται μὴ δυνάμεναι ἀλλήλων ἅπτεσθαι ; τὰ γὰρ ἁπτόμενα κατά τι μέρος αὑτῶν ἅπτεται ὡς εἶναί τινα αὐτῶν παρὰ τὴν ἁφήν , τὰς δὲ στιγμὰς οὐ δυνατὸν κατά τι ἀλλήλων ἅπτεσθαι . Ἔτι ἐὰν διελὼν συνθῶ τὸ ξύλον . | Ἔτι κατασκευάζει ταῦτα οἷς ἐχρήσατο ἀνωτέρω , τὸ ‘εἰς ἃ διαιρεῖται τὸ μέγεθος , ἐκ τούτων συντιθεμένων γίνεται’ · ἔλαβε γὰρ ἀνωτέρω ὅτι εἴπερ εἰς στιγμὰς γίνοιτο ἡ διαίρεσις τῶν σωμάτων , ταύτας πάλιν συντιθεμένας ποιεῖν τὸ μέγεθος . ὅτι οὖν τοῦτο οὕτως ἔχειν ἀνάγκη , παρίστησι καὶ δι’ ὑποδείγματος . ὥσπερ γὰρ ἐὰν λαβὼν ξύλον ἤ τι ἄλλο μέγεθος διέλω κατά τι μέρος ἔπειτα συνθῶ , ἴσον γίνεται τῷ πρόσθεν τὸ ἐκ τῆς τῶν διῃρημένων συνθέσεως γενόμενον , οὕτως κἄν πάντῃ διέλω τὸ ξύλον ἔχει γὰρ οὕτως ὡς δύνασθαι πάντῃ διαιρεῖσθαι ) ὡς μηδὲν ἕτερον εἶναι ἢ στιγμάς διαίρεσιν γὰρ καλεῖ τὰς στιγμάς , καθ’ ἃς γέγονεν ἡ διαίρεσις καὶ ἡ τομή ) , δεήσει ὥσπερ ἐπὶ τῆς προτέρας τομῆς τὰ μέρη εἰς ἃ διῃρέθη συντεθέντα ἴσον πεποίηκε τῷ ἐξ ἀρχῆς , οὕτως κἂν πάντῃ διέλω ὡς μηδὲν ἄλλο καταλιπεῖν ἢ στιγμάς , ἀνάγκη τὰς στιγμὰς συντεθείσας ποιεῖν ἴσον τῷ ἐξ ἀρχῆς τῷ διαιρετῷ μεγέθει τὸ ἐξ αὐτῶν συντεθέν . τοῦτο δὲ ἀδύνατον δέδεικται · οὐδὲ γὰρ ἄπειρα ἀμερῆ συντιθέμενα τὸ τυχὸν μέγεθος ποιῆσαι δύνανται . οὐκ ἄρα εἰς σημεῖα ἐνδέχεται τὰ μεγέθη διῃρῆσθαι . εἰ δὲ τοῦτο , οὐ πάντῃ εἰσὶ τὰ μεγέθη διαιρετά · τούτῳ γὰρ εἵπετο τὸ εἰς σημεῖα αὐτὰ διῃρῆσθαι . εἰ δὲ μὴ πάντῃ διαιρετά , ἔστιν ἄρα σώματα ἀδιαίρετα . Πάντῃ ἄρα διᾐρηται δυνάμει . Διὰ περίνοιαν συντόμως πέφρασται . φησὶ δὲ τοῦτο ὅτι εἰ δυνάμει τὸ μέγεθος πάντῃ ἐστὶ διαιρετόν , καὶ διῃρήσθω μὲν ἐνεργείᾳ · οὐ γὰρ ἀδύνατος ἡ ὑπόθεσις , καθὼς προείρηται καὶ ὅτι τὸ δυνατὸν καὶ εἰς ἐνέργειαν ἐκβαίη ποτέ . τούτου δὲ δοθέντος ἕπεται τὸ εἰρημένον ἄτοπον , τὸ ἐκ σημείων τὰ μεγέθη συγκεῖσθαι . Εἰ γὰρ καἰ ἔστι τι πάθος . Πἀλιν τὸ προειρημένον ἀναλαμβάνει . εἰ γάρ , φησίν , ἔστι τι πάθος ἐν τῷ συνεχεῖ , ἀλλὰ πῶς , φησί , διαλύεται εἰς ταῦτα τὸ μέγεθος , εἰς πάθος φημὶ καὶ στιγμάς ; καὶ πῶς ἐκ τούτων συντίθεται ; πῶς δὲ δυνατὸν χωρισθῆναι ταῦτα ἐξ ἀλλήλων , ὡς ἐκτὸς τοῦ πάθους ὑφίστασθαι τὰς στιγμάς ; κἄν γὰρ ὕλης λόγον πρὸς τὸ πάθος ἐπέχωσι , καὶ τοῦτο αὐταῖς εἴη τὸ εἶναι , ὡς ἡ ὑπόθεσις βούλεται ἡ ἐκ στιγμῶν καὶ παθῶν τὰ μεγέθη ὑποτιθεμένη , ἀλλ’ οὖν ὅτι ] ἡ ὕλη καθὸ ὕλη ἐστὶ πρός τι οὖσα χωρὶς τοῦ εἴδους οὗ ἐστιν ὕλη εἶναι οὐ δύναται , ὡς ἔμπροσθεν εἴπομεν · ὥστε ἀδύνατον τὰς στιγμὰς καθ’ αὑτὰς χωρὶς εἴδους εἶναι . Ἀλλὰ μὴν καὶ ταῦτα θεμένοις οὐχ ἧττον συμβαίνει ἀδύνατα · ἔσκεπται δὲ περὶ αὐτῶν ἐν ἑτέροις . Περὶ τοὐ πολλὰ ἕπεσθαι ἄτοπα τῇ ὑποθέσει τῇ ὑποτιθεμένῃ ἄτομα μεγέθη εἴρηται μὲν κἀν τῷ τρίτῳ βιβλίῳ τῆς Περὶ οὐρανοῦ , εἴρηκε δὲ κἀν τῷ Z τῆς Φυσικῆς ἀκροάσεως , ἀλλὰ μὴν κἀν τῷ ἐπιγραφομένῳ Περὶ ἀτόμων γραμμῶν , ὅ τινες εἰς Θεόφραστον ἀναφέρουσι . νῦν δέ , φησί , τὰς ἀπορίας Δημοκρίτου λυτέον , δι’ ὧν τὴν ἐπ’ ἄπειρον τῶν μεγεθῶν τομὴν ἀναιρεῖ . σημειωτέον οὖν ὅτι νῦν οὐ πρόκειται αὐτῷ προηγουμένως δεῖξαι μὴ εἶναι ἄτομα μεγέθη ἐν γὰρ τοῖς εἰρημένοις βιβλίοις αὐτὸ καθ’ αὑτὸ τὸ δόγμα τοῦτο ὡς ἀδύνατον ἤλεγξεν ) , ἀλλὰ λῦσαι τοὺς εἰσάγοντας τὰ ἄτομα μεγέθη λόγους . ἀναλαμβάνει οὖν τὸν τοῦ Δημοκρίτου λόγον ἐν συντόμῳ καὶ διαρθροῖ μᾶλλον , καὶ οὕτως τὸν ἔλεγχον ἐπιφέρει . Τὸ μὲν οὖν ἅπαν σῶμα αἰσθητὸν εἶναι διαιρετὸν καθ᾿ ὁτιοῦν σημεῖον καὶ ἀδιαίρετον οὐδὲν ἄτοπον . Προτίθεται μὲν ὡς ἐν βραχεῖ τὴν εἰρημένην διὰ πλειόνων ἀπορίαν ἀναλαβεῖν , ἵνα οὕτως τὰς λύσεις ἐπαγάγῃ . διορίζει δὲ πρῶτον πῶς μὲν τεθέντι τῷ λόγῳ τῷ φάσκοντι τὸ σῶμα πάντῃ διαιρετὸν εἶναι ἕπεται τὰ ἄτοπα τὰ προειρημένα , πῶς δὲ νοηθέντι οὐδὲν ἀκολουθεῖ ἄτοπον . καὶ εἰκότως τοῦτο πρῶτον διαρθροῖ , ἵνα δείξας καθ’ ὃ σημαινόμενον τοῦ πάντῃ διαιρετοῦ τὸ ἄπορον ἕπεται , κατὰ τοῦτο καὶ τὴν λύσιν ἐπαγάγῃ . ἔστι δέ , ὡς ἐν κεφαλαίῳ συνελόντι φάναι , τὰ διὰ τῆς λέξεως πάσης δηλούμενα τοιαῦτα . δύο ἐστὶ τὰ σημαινόμενα τοῦ πάντῃ διαιρετὸν εἶναι τὸ συνεχὲς φάσκοντος λόγου , ἓν μὲν τὸ καθ’ ὁτιοῦν μόριον αὐτὸ διαιρετὸν εἶναι δηλοῦν , τουτέστιν οὐ κατὰ τουτὶ μὲν τὸ μόριον τὴν τομὴν ἐπιδέχεσθαι δυνατὸν κατ’ ἄλλο δὲ μὴ δυνατόν , ἀλλ’ ἀδιαφόρως πανταχοῦ · οὐδὲν γάρ ἐστιν ἐν τῷ συνεχεῖ ὃ τὴν τομὴν κωλύσει . εἰ γὰρ καὶ κατ’ ἐνέργειαν ἐν τῷδε τῷ μορίῳ πρώτῳ τὴν τομὴν ἐδέξατο , ἡ καθ’ ἕτερον μόριον δυνάμει ἐνυπάρχουσα διαίρεσις καὶ μήπω γεγονυῖα οὐδὲν ἧττον πρὸ τῆς ἤδη γενομένης ἐδύνατο γενέσθαι . καὶ συντόμως φάναι κατὰ τοῦτο τὸ σημαινόμενον πάντῃ διαιρετὸν τὸ σῶμα λέγεται τὸ πάσας τὰς τομὰς οἷόν τε ὂν ἀναδέξασθαι , πάσας δὲ οὕτως ὡς ἐκ πασῶν ἡντιναοῦν , οὐχ ὡς πάσας ἅμα · ὡς ἄν εἰ λέγοι τις τὸν ἄνθρωπον πάσης ἐπιστήμης εἶναι δεκτικόν , οὐχ ὅτι πάσας ἅμα κατορθοῖ , ἀλλ’ ὅτι πασῶν ἡντιναοῦν καὶ οὐκ ἀφωρισμένως ταύτην ἢ ταύτην . κατὰ τοῦτο μὲν τὸ σημαινόμενον οὐδέν φησιν ἄτοπον ἀκολουθεῖν , ἐὰν τὸ ἀδιαίρετον ἐνεργείᾳ πάντῃ διαιρετὸν ὑποθώμεθα ὡς καθ’ ὁτιοῦν μόριον τὴν διαίρεσιν ἐπιδέξασθαι δυνάμενον · οὐδὲ γὰρ τῷ τοιούτῳ σημαινομένῳ ἕπεται τὸ ἅμα πάντῃ διαιρετὸν εἶναι τὸ μέγεθος . τοῦτο γὰρ τὸ δεύτερόν ἐστι σημαινόμενον τοῦ πάντῃ διαιρετοῦ , λέγω δὲ | τὸ ἅμα πάντῃ διαιρετὸν εἶναι τὸ σῶμα δυνάμει , ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον · οὐ γὰρ οἷόν τέ ἐστιν ἐνεργείᾳ γενέσθαι ἅμα πάντῃ διῃρημένον , ᾧ δὲ κατ’ ἐνέργειαν ὑποτεθέντι ἀδύνατον ἕπεται , τοῦτο οὐδὲ δυνάμει τὴν ἀρχὴν ὑπῆρχεν . ὅτι δὲ ἀδύνατον εἶναί τι ἅμ ἐνεργείᾳ πάντῃ διῃρημένον , ἐκεῖθεν δῆλον · εἰ γὰρ ἡ διαίρεσις κατὰ σημεῖον καὶ στιγμὴν γίνεται , οὐκ ἔστι δὲ στιγμὴ στιγμῆς ἐχομένη , ἀλλ’ ἀεὶ δύο σημείων λαμβανομένων μεταξὺ μέγεθός ἐστι , πρόδηλον ὡς ἀδύνατον ἅμα πάντῃ διαιρετὸν εἶναι . κατὰ τοῦτο τοίνυν τὸ σημαινόμενον ἐκλαβὼν τὸ πάντῃ διαιρετὸν ὁ Δημόκριτος , εἰς ἄτοπον ἀπάγει τὸν λόγον , πρὸς τὴν οἰκείαν ὑπόληψιν ἀπορῶν , οὐ τὸ κείμενον ἐξελέγχων . Τούτων οὕτως εἰρημένων ἴσως τις ἀπορήσειε , πῶς ποτέ φαμεν τὸ μέγεθος δυνάμει ἐπ’ ἄπειρον εἶναι διαιρετόν · ἐντεῦθεν γὰρ καὶ τὸ πάντῃ διαιρετὸν εἶναι εἴληπται , ὡς κἀν τοῖς προλαβοῦσιν εἴπομεν . εἰ γὰρ δυνάμει ἐπ’ ἄπειρον διαιρεῖται , δυνατόν ἐστιν αὐτὸ διαιρεθῆναι ἐπ’ ἄπειρον , τὸ δὲ δυνατὸν γενέσθαι , ὑποθέσθαι ἐκβεβηκέναι οὐκ ἀδύνατον . εἰσάξομεν οὖν ἐνεργείᾳ τὸ ἄπειρον , ὅπερ ἄτοπον . οὐκ ἄρα ἐπ’ ἄπειρον πρόεισι τῶν συνεχῶν ἡ τομή , ἀλλὰ στήσεταί που · ἔσται οὖν ἄτομα μεγέθη . ἔστι δὲ ἡ τοῦ ἀπόρου λύσις ῥᾳδία προδιελομένοις ἐκεῖνο , ὅπερ κἀν τῇ Φυσικῇ ἀκροάσει εἴρηται , ὅτι καθάπερ τὴν ἡμέραν ἐνεστηκέναι φαμὲν οὐ τῷ πᾶσαν ἅμα παρεῖναι ἀλλὰ τῷ ἀεὶ μέρος αὐτῆς ἐνεστηκέναι , καὶ τὸν ἀγῶνα δὲ ἐνεργείᾳ παρεῖναί φαμεν οὐ τῷ ἅμα καὶ πάλην καὶ πυγμὴν καὶ στάδιον καὶ ἅλμα καὶ τὰ λοιπὰ ἐπιτελεῖσθαι , ἀλλὰ τῷ μέρος τι αὐτοῦ παρεῖναι ἢ ἅλμα τυχὸν ἢ πάλην ἢ τῶν ἄλλων τι , οὕτω καὶ τὸ μέγεθος ἐπ’ ἄπειρόν φαμεν τέμνεσθαι οὐ τῷ δύνασθαι ἄπειρα τμήματα αὐτοῦ ὑφεστῶτα ἅμα γενέσθαι , ἀλλὰ τῷ λαμβάνεσθαι τῶν ἀπείρων τμημάτων τινὰ καὶ μέρη τοῦ ἀπείρου . τὰ μὲν οὖν λαμβανόμενα ἀεὶ τμήματα ἐκ τῆς διαιρέσεως τοῦ συνεχοῦς πεπέρανται , τῷ δὲ τὰ ληφθέντα πάλιν δύνασθαι τέμνεσθαι ἐπ’ ἄπειρον λέγεται γίνεσθαι ἡ διαίρεσις , διὰ τὸ μὴ ἐπιλείπειν τὴν διαίρεσιν μηδὲ εἶναί τι μόριον ληφθὲν ὅπερ οὐ δυνατόν ἐστι τὴν τομὴν ἐπιδέξασθαι . οὕτω καὶ τὸν ἀριθμόν φαμεν ἐπ’ ἄπειρον αὔξεσθαι οὐ τῷ δύνασθαι αὐξόμενον ἄπειρον κατ’ ἐνέργειαν γενέσθαι ( ἀεὶ γὰρ ὁ λαμβανόμενος ἀριθμὸς περερασμένος ἔσται ) , ἀλλὰ τῷ μὴ ἐπιλείπειν αὐτοῦ τὴν αὔξησιν ἀλλ’ εἶναι τοῦ λαμβανομένου ἀεὶ ἄλλον πλείονα λαμβάνειν . καὶ ἵνα σαφῶς διορίσαντες εἴπωμεν , εἰς ἄπειρα μὲν διαιρετὸν τὸ μέγεθος οὐκ ἔστιν οὐδὲ δυνάμει , τῷ μηδὲ δύνασθαι εἰς ἄπειρα διαιρεθῆναι ἐπεὶ μηδὲ στιγμὴν στιγμῆς ἐφεξῆς εἶναι ἐνδέχεται · ἀεὶ γὰρ δύο στιγμῶν τὸ μεταξὺ μέγεθός ἐστιν ) , ἐπ’ ἄπειρον μέντοι , τῷ μὴ ἐπιλείπειν ποτὲ δυνάμει τὴν τομήν . οὕτως γοῦν καὶ πάντῃ διαιρετὸν ἐλέγομεν τὸ μέγεθος , τῷ καθ’ ὁτιοῦν μόριον δύνασθαι διαιρεθῆναι καὶ μὴ εἶναί τι ληφθὲν μόριον ὅπερ ἄτμητον ἔσται δυνάμει . διὰ τοῦτο γὰρ ὁπῃοῦν ἀδιαφόρως δυνατόν ἐστι διαίρεσιν γενέσθαι , τῷ μηδὲν εἶναι μόριον δυνάμει ἀδιαίρετον . τὸ δ’ ἅμα πάντῃ διαιρετὸν καὶ τὸ εἰς ἄπειρα διαιρετόν , ψευδῆ ἄμφω · τῷ μὲν γὰρ ἕπεται εἰς στιγμὰς διαιρεῖσθαι τὸ μέγεθος καὶ ἐκ στιγμῶν συγκεῖσθαι , τῷ δὲ εἰς ἄπειρα διαιρετῷ καὶ ἐνεργείᾳ τὸ ἄπειρον ὑφίστασθαι , ὅπερ ἄτοπον · τὸ γὰρ ἄπειρον ὡς μὲν γινόμενον ἐστίν , ὡς δὲ ὑφεστὼς οὐκέτι . καὶ ἄλλως ἐν τῇ Φυσικῇ αὐτὸς εἶπεν ὅτι οὐκ ἔστι λίνον λίνῳ συνάπτειν , τὸ ὅλον καὶ πᾶν τῷ ἀπείρῳ . τὸ μὲν γὰρ ὅλον καὶ πᾶν τέλειον , τὸ δὲ τέλειον τέλος ἔχει , τοῦ δὲ ἀπείρου οὐκ ἔστι τέλος · καὶ ὅλον μέν ἐστι καὶ πᾶν οὗ μηδὲν τῶν μερῶν ἐστιν ἔξω , ἄπειρον δέ ἐστιν οὗ ἀεί τί ἐστιν ἔξω · οὗ ταὐτὸν ἄρα τὸ πᾶν καὶ τὸ ἄπειρον . ὥστε ὅταν λέγωμεν ‘πάντῃ διαιρετόν’ , δι’ αὐτῆς τῆς φωνῆς ἐνδεικνύμεθα ὅτι οὐκ εἰς ἄπειρά φαμεν τὰ μεγέθη κατατείνεσθαι , ἀλλ’ εἰς πεπερασμένα , καὶ ἑκάστου πάλιν τῶν μερῶν πάντῃ διαιρετοῦ ὄντος . δοκοῦμεν δέ , φησίν , ὅταν λέγωμεν πάντῃ διαιρετόν’ , οὕτως λέγειν τὸ ‘πάντῃ’ ὡς μηδὲν μεῖναι ἐκ τῆς διαιρέσεως ἀδιαίρετον , ὅπερ ἐστὶ ψεῦδος καὶ ἐναντίον τῷ παρ’ ἡμῶν λεγομένῳ . ἐπ ἄπειρον γὰρ διαιρετόν φαμεν εἶναι τὸ μέγεθος , καὶ ταύτῃ πάντῃ διαιρετὸν ὡς πᾶι τὸ ληφθὲν μόριον δύνασθαι τέμνεσθαι καὶ μηδέποτε τοῦτο ἀπολείπειν . ὥστε εἰ οὕτω διαιρεθείη ὡς ἐπιλείπειν τὴν τομὴν τῷ μηδὲν εἶναι λεῖπον τὸ δυνάμενον διαιρεθῆναι , οὐκέτι ἄν ἐπ’ ἄπειρον εἴη διαιρετόν · τὸ γὰρ ἐπ’ ἄπειρον οὐκ ἐπιλείπει ποτέ . ὥστε εἰ ἐπιλείποι , οὐκ ἐπ ἄπειρον , οὐδ’ οὕτω πάντῃ ὡς ἀεὶ τὸ διαιρεθὲν μόρων δύνασθαι διαιρεῖσθαι . Τὸ μὲν οὖν ἅπαν σῶμα αἰσθητὸν εἶναι διαιρετὸν καθ ὁτιοῦν σημεῖον καὶ ἀδιαίρετον οὐδὲν ἄτοπον . αἰσθητὸν μὲν εἶπεν ἢ τὸ φυσικόν , οὐχ ὡς μὴ καὶ τῶν ἄλλων σωμάτων διαιρετῶν ὄντων καὶ γὰρ τὸ μαθηματικὸν τοιοῦτον ) , ἀλλ’ ὡς περὶ τούτου ὄντος τοῦ λόγου · ἢ αἰσθητόν φησι τὸ ἐνεργείᾳ ὄν . τὸ γὰρ μὴ ὂν ἐνεργείᾳ , οὐδὲ διαιρετόν ἐστι . τοιοῦτον δὲ ἡ ὕλη κατὰ τὸν ἴδιον λόγον · σῶμα μὲν γὰρ καὶ αὐτή , ἀλλ’ οὐκ αἰσθητόν , ἀλλὰ δυνάμει σῶμα . προθέμενος δὲ ὡς ἐν κεφαλαίῳ τὴν Δημοκρίτου ἀπορίαν ἀναλαβεῖν , πρῶτον διορίζεται ποίῳ μὲν σημαινομένῳ τοῦ πάντῃ διαιρετοῦ οὐδὲν ἄτοπον ἀκολουθεῖ , ποίῳ δὲ ἕπεται ὅσα παρὰ Δημοκρίτου ἄτοπα συνῆκται . καί φησιν ὅτι τὸ μὲν λέγειν παιντῃ διαιρετὸν τὸ καθ’ ὀτικοῦν <μόριον> δυνάμενον διαιρεθῆναι , εἰ καὶ μήπω διῄρηται , ἀληθὲς καὶ οὐδὲν ἔχει ἄτοπον ἑπόμενον καὶ γὰρ τὸ ἐνεργείᾳ ἀδιαίρετον δυνατὸν οὕτω λέγειν πάντῃ διαιρετόν · τῷ γὰρ δύνασθαι ἐπὶ τοῦ συνεχοῦς ὁπῃοῦν σημεῖον λαμβάνεσθαι δῆλον ὅτι καὶ διαίρεσις ἔσται ἐν ἑκάστῳ μέρει τοῦ συνεχοῦς ) , τὸ δὲ λέγειν πάντῃ διαιρετὸν ὡς ἅμα πάντῃ δυνάμενον διαιρεθῆναι , | ἄτοπον . πῶς δὲ καὶ διὰ τί ἄτοπον , πάλιν προστίθησιν ἀναλαμβάνων τὴν Δημοκρίτου ἀπορίαν · καὶ τότε ὕστερον τὴν λύσιν ἐπιφέρει , φάσκων παραλογίζεσθαι τὸν Δημόκριτον οὐ τὸν λόγον ἐλέγχοντα τὸν φάσκοντα πάντῃ διαιρετὸν τὸ μέγεθος , ἀλλὰ σημαινόμενόν τι τοῦ πάντῃ διαιρετοῦ κατὰ τὴν ἐκείνου ὑπόληψιν λαμβανόμενον . Εἰ γὰρ δυνατόν , κἄν γένοιτο , οὐχ ὥστε ἅμα εἶναι ἄμφω . Ἐκεῖνο , φησίν , ἄτοπόν ἐστι , τὸ λέγειν πάντῃ ἅμα διαιρετὸν εἶναι δυνάμει · εἰ γάρ ἐστι δυνάμει , γένοιτ’ ἄν καὶ ἐνεργείᾳ , γένοιτο δὲ οὐχ ὥστε κατὰ τὸ αὐτὸ καὶ δυνάμει αὐτὸ εἶναι διαιρετὸν καὶ ἐνεργείᾳ τοῦτο γὰρ προφανῶς ἄτοπον καὶ λόγου μὴ δεόμενον , τὸ τὸ αὐτὸ ὑποτίθεσθαι ἅμα καὶ ἀδιαίρετον καὶ διῃρημένον ) , ἀλλὰ τοῦτο , φησίν , ἐστὶν ὃ λέγω , ὅτι εἰ δυνάμει ἅμα πάντῃ διαιρετόν ἐστι , καὶ εἰς ἐνέργειαν ἐκβαίη ἄν , ὡς εἶναι αὐτὸ εἰς σημεῖα διῃρημένον · τοῦτο γὰρ σημαίνει τὸ ‘καθ᾿ ὁτιοῦν σημεῖον διῃρημένον᾿ . πόσα δὲ ἕπεται ἄτοπα τῷ ὑποτίθεσθαι εἰς σημεῖα διῃρημένον τὸ μέγεθος , ἐφεξῆς ἐπιφέρει ἀναλαμβάνων τὴν Δημοκρίτου ἀπορίαν . ἔστι δὲ τὰ ἄτοπα ὅσα καὶ ἐξ ἀρχῆς προείρητο . εἰ γάρ , φησίν , ὑποτεθείη πάντῃ ἅμα διῃρημένον , οὐδὲν ἔσται λοιπὸν ἀλλ’ ἢ εἰς ἀσώματον τὸ σῶμα ἐφθαρμένον . καὶ ἐπειδὴ εἰς ἃ διαιρεῖταί τι ἐκ τούτων καὶ σύγκειται , ἐπιφέρει ὅτι εἰ μὲν εἴη εἰς ἀσώματον , τουτέστιν εἰς στιγμάς , διῃρημένον , ἔσται καὶ ἐκ στιγμῶν συγκείμενον · εἰ δὲ εἰς μηδέν , ἔσται ἐκ μηδενός . Ἀλλὰ μὴν ὅτι γε διαιρεῖται εἰς χωριστὰ καὶ ἀεὶ εἰς ἐλάττω . Ἀπαγαγὼν εἰς ἀδυνάτον τὸν λόγον τὸν φάσκοντα πάντῃ ἅμα διῃρῆσθαι τὸ σῶμα , τῷ δεῖξαι ἑπόμενον τούτῳ τὸ ἐκ στιγμῶν ἢ ἐκ μηδενὸς συγκεῖσθαι τὰ μεγέθη , νῦν ἐκ τῆς ἐναργείας λαμβάνει , ὡς παρὰ Δημοκρίτου ποιούμενος τὸν λόγον , ὅτι ἡ διαίρεσις ἀεὶ εἰς χωριστά , τουτέστιν εἰς ματα γίνεται ἡ διαίρεσις , ἀλλ’ οὖν εἰς ὑφεστῶτα καὶ καθ’ αὑτὰ ὑποστῆναι δυνάμενα . εἰ δὲ τοῦτο ἐναργές , πρόδηλον ὡς οὐχ ἅμα ἄπειρά ποτε τὰ διαιρεθέντα οὐδὲ ἐπ’ ἄπειρον ἡ διαίρεσις , διὰ τὸ μὴ εἶναι ἄπειρα χωριστὰ μέρη ἐν τοῖς πεπερασμένοις μεγέθεσι . τὸ δὲ ἀεὶ οὐ τὸ ἐπ’ ἄπειρον σημαίνει ἐν τούτοις ὡς γὰρ ἀπὸ Δημοκρίτου ὁ λόγος συμπεραινομένου τὰ εἰρημένα ) , ἀλλ’ ἀεὶ εἰς ἐλάττω διαιρεῖται , φησί , “ μέχρι τούτου’’ , ὡς ἐν τοῖς ἑξῆς φησι , μέχρις οὗ καταντήσει ἡ διαίρεσις εἰς ἄτομα . Οὔτε δὴ κατὰ μέρος διαιροῦντι εἴη ἄν ἄπειρος ἡ θρύψις , οὔτε ἅμα οἷόν τε διαιρεθῆναι πᾶν σημεῖον . Διὰ τί τοῦτο ἀδύνατον προείρηται . εἰ γὰρ οὕτως διαιρεθῇ εἴτε ἅμα εἴτε καὶ κατὰ μέρος , εἰς σημεῖα διαιρεθήσεται , καὶ ἔσται ἐκ σημείων , τοῦτο δὲ ἀδύνατον . ἀδυνάτου δὲ ὄντος κατὰ πᾶν σημεῖον διαιρεθῆναι τὸ σῶμα , οὐκ ἔσται ἐπ’ ἄπειρον ἡ τομή . εἰ γὰρ εἰς σημεῖα διῃρεῖτο , τοῦτο συνέβαινεν εἰκότως , τῷ ἄπειρα εἶναι δυνάμει τὰ ἐν τῷ μεγέθει σημεῖα . μὴ προιούσης τοίνυν ἐπ’ ἄπειρον τῆς διαιρέσεως μηδὲ εἰς σημεῖα γινομένης , καταλείπεται στῆναί που τὴν διαίρεσιν καὶ ὑπολείπεσθαι ἄτομα σώματα μηκέτι τμηθῆναι δυνάμενα . Ἀνάγκη ἄρα ἄτομα ὑπάρχειν μεγέθη ἀόρατα εἴπερ ἐστὶ γένεσις καὶ φθορὰ ἡ μὲν διακρίσει ἡ δὲ συγκρίσει . Σκοτεινότερον ἡ λέξις ἡρμήνευται . δόξει γὰρ λέγειν ὅτι εἴπερ ἐστὶ γένεσις καὶ φθορὰ ἡ μὲν διακρίσει ἡ δὲ συγκρίσει , ἀνάγκη καὶ ἄτομα εἶναι μεγέθη · ἔμπαλιν δὲ χρὴ ἐκ τῶν ἀτόμων πιστοῦσθαι ὅτι κατὰ σύγκρισιν ἡ γένεσις . ἀτόμων μὲν γὰρ ὑποκειμένων ἔσται κατὰ σύγκρισιν ἡ γένεσις , κατὰ σύγκρισιν δὲ οὔσης τῆς γενέσεως οὐκ ἀνάγκη ἄτομα ὑποθέσθαι μεγέθη . ἀλλὰ δὴ καὶ ὅτι μὲν ἔστιν ἄτομα ὁ Δημοκρίτειος λόγος δοκεῖ ἀποδεδειχέναι , οὐ μὴν ὅτι κατὰ σύγκρισιν ἡ γένεσις . ὥστε δεῖ ἐκ τοῦ εἶναι ἄτομα συλλογίζεσθαι ὅτι καὶ ἡ γένεσις κατὰ σύγκρισιν , οὐκ ἔμπαλιν ὡς ἡ λέξις δοκεῖ ὑποφαίνειν . χρὴ οὖν ἁπλούστερον ἐκλαβεῖν τὴν λέξιν , οὕτως εἰπόντα ἀνάγκη ἄρα ἄτομα μεγέθη ὑπάρχειν , καὶ ὑποστίξαντα ἐνταῦθα ὡς ἐξ ἄλλης ἀρχῆς εἴπερ οὖν ἐστὶ γένεσις καὶ φθορά , ἡ μὲν διακρίσει ἔσται ἡ δὲ συγκρίσει . ἢ οὕτως ἀνάγκη ἄρα ἄτομα μεγέθη ὑπάρχειν , ἐξ ὧν εἴπερ ἐστὶ γένεσις καὶ φθορά , ὅπερ ἐναργές ἐστιν , ἡ μὲν διακρίσει ἔσται ἡ δὲ συγκρίσει . ἀόρατα δὲ εἶπε μεγέθη τὰ ἄτομα , ἵν’ ἐκφύγῃ τὸν ἐκ τῆς αἰσθήσεως ἔλεγχον · οὐδὲν γὰρ τῶν φαινομένων μεγεθῶν ἀδιαίρετόν ἐστιν . ἀόρατα οὖν ἡμῖν διὰ σμικρότητα ἔλεγεν εἶναι τὰ ἄτομα . καὶ οὐδέν γε θαυμαστὸν εἶναι μέν , διὰ σμικρότητα δὲ μὴ ὁρᾶσθαι . ὥσπερ καὶ τὰ ἐν τῷ ἀέρι κονιορτώδη ψήγματα πρότερον ἡμῖν ἀόρατα ὄντα , ἐπειδὰν ἀκτὶς διὰ θυρίδος εἰσβάλῃ , ὁρατὰ ἐν αὐτῇ διὰ τὴν τοῦ φωτὸς λαμπρότητα γίνεται . Ὁ μὲν οὖν ἀναγκάζειν λόγος δοκῶν εἶναι μεγέθη ἄτομα οὗτός ἐστιν · ὅτι δὲ λανθάνει παραλογιζόμενος , καὶ ᾗ λανθάνει , λέγωμεν . | Θεὶς τὴν κατασκευὴν τοῦ ἄτομα εἰσάγοντος λόγου καὶ ἐνδειξάμενος [ ὅτι ] κατὰ ποῖον σημαινόμενον τοῦ πάντῃ διαιρετοῦ ἕπεται τὰ συνηγμένα ἄτοπα , λοιπὸν τὴν λύσιν τῇ ἀπορίᾳ ἐπιφέρει ἐλέγχων τὸν παραλογισμὸν ὡς κατά τινα ἰδίαν ἐξήγησιν τοῦ ἐπ’ ἄπειρον διαιρετοῦ προιόντα . καὶ πάλιν τῆς ‘πάντῃ διαιρετόν’ φωνῆς διάφορον ἐκτίθεται τὸ σημαινόμενον , καί φησιν ὅτι τὸ μὲν τῶν σημαινομένων ἀδύνατον συστῆναι τὸ δὲ δυνατόν · τὸ γὰρ πάντῃ , φησί , διαιρετὸν ἔστι μὲν ὡς ὑπάρχει τοῖς μεγέθεσιν , ἔστι δὲ ὡς οὐχ ὑπάρχει · οὐχ ὑπάρχει μέν , ὡς Δημόκριτος ἀκούσας εἰς ἄτοπον ἀπήγαγε τὸν λόγον , κατὰ τὸ ἅμα πάντῃ διαιρετὸν εἶναι , τοῦτο δὲ ἀδύνατόν ἐστι , διότι , φησίν , οὔκ ἔστι στιγμὴ στιγμῆς ἐχομένη . λαμβάνει γὰρ τοῦτο Ἀριστοτέλης ὡς ἐναργές · καὶ γὰρ καὶ παρὰ τῶν περὶ Δημόκριτον ὡμολογεῖτο . εἰς τοῦτο γοῦν ὡς ἄτοπον ἀπῆγον τὸν λόγον . εἰ δέ τις καὶ τούτου ζητεῖ αἰτίαν , λέγω δὲ τοῦ μὴ εἶναι σημεῖον σημείου ἐχόμενον ἐπὶ τοῦ συνεχοῦς , μηδ’ ὅλως ἐκ σημείων συγκεῖσθαι τὸ μέγεθος , λεκτέον καὶ πρὸς αὐτόν . ἀνάγκῃ γὰρ τὰ σημεῖα , ἐξ ὧν συγκεῖσθαι τὸ μέγεθος ἡ ὑπόθεσις ἔχει , ἢ ἀπεράντῳ μεγέθει ἐφεξῆς ἀλλήλων εἶναι ὑποτιθέμεθα , ἤτοι διεστάναι ἀλλήλων , ἢ κατά τι μὲν ἀλλήλων διεστάναι κατά τι δὲ ἅπτεσται , ἣ καθ’ ὅλα ἑαυτὰ ἀλλήλων ἅπτεσθαι . εἰ μὲν οὖν διεστήξονται ἀλλήλων , οὐκ ἔσται ἅμα ἐχόμενα οὐδὲ ποιήσουσι μέγεθος · εἰ δὲ κατά τι μὲν διεστήξονται κατά τι δὲ ἅψονται , μέρη ἕξει ὑπόκειται δὲ ἀμερῆ εἶναι τὰ σημεῖα ) · εἰ δὲ καθ’ ὅλα ἑαυτὰ ἀλλήλων ἅψονται , δύο σημεῖα ἐφαρμόσουσιν ἀλλήλοις * * * ἐφαρμοζόντων τῶν σημείων πάντων , ἐξ ὧν τὸ μέγεθος δοκεῖ συγκεῖσθαι , ἔσται τὸ ὅλον μέγεθος σημεῖον ἕν . ἀδύνατον ἄρα σημεῖον σημείου ἔχεσθαι , τοῦτο δὲ εἰσάγει ὁ ἅμα πάντῃ διαιρετὸν εἶναι τὸ μέγεθος ὑποτιθέμενος οὕτως ὡς μηδὲν καταλειφθῆναι μόριον ἐκ τῆς διαιρέσεως ὃ καὶ αὐτὸ διαιρεθῆναι δύναται . οὐ γάρ ἐστιν ἐχομένη στιγμὴ στιγμῆς , ὡς δέδεικται , ἀλλὰ πάντως μεταξὺ δύο στιγμῶν μέγεθος ἐστίν . ὥστε ταύτῃ οὐκ ἂν εἴη πάντῃ διαιρετὸν τὸ μέγεθος · ἕψεται γὰρ τὰ προειρημένα ἄτοπα . πῶς οὖν καὶ διὰ τί ὑπάρξει τὸ πάντῃ διαιρετὸν τῷ συνεχεῖ ; διὰ τὸ ὁπῃοῦν τοῦ συνεχοῦς εἶναι δυνάμει σημεῖον . εἰ δὲ ὁπῃοῦν τοῦ συνεχοῦς δυνατὸν σημεῖον λαβεῖν , δυνατὸν καὶ ὁπῃοῦν τοὐ συνεχοῦς διαίρεσιν γενέσθαι , καὶ ταύτῃ πάντῃ διαιρετὸν λεχθείη ἂν τὸ μέγεθος , τῷ ὁπῃοῦν δύνασθαι διαιρεθῆναι . Ὄτι μία ὁπῃοῦν ἐστί , καὶ πᾶσαι ὡς ἑκάστη . Τουτέστιν ἢν τέμνῃ τις μίαν τομήν , δύναται ταύτην ὁπῃοῦν ποιήσασθαι . μίαν δὲ εἴρηκεν , διότι οὐκ ἄλλην ἐφεξῆς δυνατὸν λαβεῖν . καὶ πάσας δυνατὸν τὰς τομὰς ποιήσασθαι , οὐχ ὡς πάσας ἅμα , ἀλλ’ ὡς πασῶν ἡντιναοῦν · τοῦτο γάρ ἐστι τὸ πᾶσαι ὡς ἑκάστη , τουτέστιν οὐδὲν μᾶλλον τήνδε ἢ τήνδε , ἀλλ’ ὡς τήνδε τινὰ οὕτω καὶ πάσας . ἑκάστην δὲ τῶν πασῶν ὡσαύτως δυνατὸν γενέσθαι · καὶ γὰρ καὶ ὁ ἄνθρωπος ὡσαύτως ἑκάστης τῶν πασῶν ἐπιστημῶν ἐστι δεκτικός . Πλείους δὲ μιᾶς οὐκ εἰσίν . Πλείους μιᾶς οὐκ εἰσὶν ἐφεξῆς , ὡς δηλοῖ τὸ ἐπαγόμενον . Πρόσθες αὐτῷ τὸ ‘ἅμα᾿ οὐ γὰρ ἅμα πάντῃ διαιρετόν . Εἱ γὰρ κατὰ μέσον διαιρετόν , καὶ κατ’ ἐχομένην στιγμὴν έσται διαίρετον . Κατασκευὴ ὅτι οὐ πάντη διαιρετὸν οὕτως ὡς μηδὲν εἶναι ἀδιαίρετον . ἐνδεῶς δὲ ἡ λέξις πέφρασται . εἴη δ’ ἄν σαφὴς ἅμα καὶ τέλειος ὁ λόγος οὕτως εἰποῦσιν ἱεῖ πάντῃ ἅμα διαιρετὸν ἦν τὸ συνεχὲς ὡς μηδὲν αὐτοῦ μένειν ἀδιαίρετον κατὰ μέσον ἢ καὶ ὁπωσοῦν ἄλλως διαιρεθέν , διῃρεῖτο ἄν καὶ κατ’ ἐχομένην στιγμήν᾿ . καὶ λοιπὸν ἀκόλουθον ἦν ἐπαγαγεῖν ‘τοῦτο δὲ ἀδύνατον᾿ , ὁ δὲ μὴ ἐπενεγκὼν ὅτι ἀδύνατον , διὰ τί ἀδύνατόν ἐστι κατ’ ἐχομένην στιγμὴν διαιρεθῆναι ἐφεξῆς προστίθησι , φάσκων οὐ γάρ ἐστιν ἐχόμενον σημεῖον σημείου , τοῦτο δ’ ἐστὶ διαίρεσις ἢ σύνθεσις . τουτέστι τὸ ὑποτίθεσθαι σημεῖον σημείου ἐχόμενον εἶναι οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν ἢ λέγειν ὅτι τὸ μέγεθος διαίρεσις μόνον ἐστὶ καὶ σύνθεσις , οὐκέτι δὲ εἰς μεγέθη διαιρεῖσθαι ἢ ἐκ μεγεθῶν συγκεῖσθαι . δύναιο δ’ ἂν καὶ οὕτως ἀκούειν τῆς λέξεως ὡς πρὸς τὸ προσεχές · οὐ γὰρ δυνατόν , φησί , πάντῃ ἅμα διαιρετὸν εἶναι . διὰ τί ; ἐπειδὴ οὐκ ἔστιν ἐχόμενον σημεῖον σημείου , τοῦτο δὲ τὸ σημεῖον καὶ κατὰ τοῦτο τὸ σημεῖον ἡ διαίρεσίς ἐστι καὶ σύνθεσις τῶν μεγεθῶν . καὶ δῆλον ὅτι εἰ μὴ ταῦτα εἴη ἐφεξῆς , λέγω δὲ τὰ σημεῖα , οὐκ ἄν πάντῃ ἅμα διαιρεθείη . Ὥστε ἔστι καὶ διάκρισις καὶ σύγκρισις , ἀλλ᾿ ἄτομα καὶ ἐξ ἀτόμων . Ἐκ τῶν εἰρημένων , φησί , δῆλον ὅτι ἔστι καὶ σύγκρισις μὴ ὄντων ἀτόμων μεγεθῶν ἔδειξε γὰρ ὅτι καὶ συγκρίνεται τὰ μεγέθη καὶ διακρίνεται . οὐκ ἀνάγκη δὲ συγκρίσεως οὔσης καὶ διακρίσεως διὰ τοῦτο ἄτομα ἤδη ὑπάρχειν μεγέθη , οὐδὲ εἰ ἔστι σύγκρισις καὶ διάκρισις , καὶ πάντῃ διαιρετὸν ἔσται τὸ μέγεθος ὡς εἰς σημεῖα καταλήγειν ἢ οὐδέν · ἀλλ’ ἔστιν ἡ σύγκρισις ἐξ ἐλαττόνων εἰς μείζονα ἀεὶ καὶ ἡ διάκρισις ἐκ μειζόνων μεγεθῶν εἰς ἐλάττονα , οὔτε δὲ εἰς ἄτομα οὔτε ἐξ ἀτόμων . πολλὰ γὰρ τὰ ἄτοπα ἀτόμων ὑποτεθέντων · ἥ τε γὰρ ἀλλοίωσις ἅμα κυρίως καὶ ἡ συνέχεια καὶ ἡ συμπάθεια ἀναιρεθήσεται . Ἀλλ᾿ οὐχ ἡ ἁπλὴ καὶ τελεία γένεσις συγκρίσει καὶ διακρίσει ὥρισται , ὥς τινές φασι , τὴν δ’ ἐν | τῷ συνεχεῖ ν μεταβολὴν ἀλλοίωσιν . ἀλλὰ τοῦτό ἐστιν ἐν ᾧ σφάλλεται πάντα . Τὸ μὲν εἶναι σύγκρισιν · καὶ διάκρισιν ἐναργὲς ὂν δίδωσιν , οὐ μέντοι τὴν κυρίως λεγομένην γένεσιν συγκρίσει μόνῃ γίνεσθαι συγχωρεῖ , καθά - περ φασί τινες τιθέμενοι τὴν μὲν γένεσιν καὶ φθορὰν σύγκρισιν εἶναι καὶ διάκρισιν , ἀλλοίωσιν δὲ τὴν τοῦ συνεχοῦς μεταβολήν . κατὰ πάντα γὰρ τρόπον σφάλλονται οἱ οὕτω διορίζοντες · οὔτε γὰρ πᾶσα συνεχοῦς μεταβολὴ ἀλλοίωσίς ἐστιν , ἀλλ’ ἐνδέχεται γένεσιν αὐτὴν εἶναι καὶ γὰρ ὕδωρ εἰς ἀέρα καὶ μόλιβδος εἰς ψιμύθιον μεταβάλλει συνεχῆ ἀεὶ ὄντα ἄνευ διακρίσεως ἢ συγκρίσεως ) , οὔτε δὲ διακρίσει καὶ συγκρίσει πάντως ἕπεται γένεσις καὶ φθορά . ἐὰν γὰρ διακρίνῃς μόλιβδον κατακερματίσας εἰς λεπτὰ καὶ πάλιν χωνεύσας συναγάγῃς , οὔτε γένεσιν οὔτε φθορὰν πεποίηκας . τίς οὖν ἡ γένεσις καὶ τίς ἡ ἀλλοίωσις , ἐφεξῆς διδάσκει . Ἐν γὰρ τῷ ὑποκειμένῳ τὸ μέν ἐστι κατὰ τὸν λόγον , τὸ δὲ κατὰ τὴν ὕλην . Ἔστι , φησίν , ἐν ἑκάστῳ τὸ μὲν κατὰ τὸ εἶδος , τὸ δὲ κατὰ τὴν ὕλην . ὅταν οὖν , φησί , κατὰ ταῦτα γένηται ἡ μεταβολή , γένεσις οὐκ ἀλλοίωσις . περὶ ταῦτα δὲ γίνεται ἡ μεταβολή , ὅταν ἡ ὕλη παθοῦσά τι καὶ ἀποβαλοῦσα τὸ πρότερον εἶδος εἰς ἄλλο μεταβάλῃ . ἡ μὲν οὖν κατὰ ταῦτα μεταβολὴ γένεσίς ἐστι καὶ φθορά · εἰ δὲ τούτων μενόντων κατά τι τῶν συμβεβηκότων μεταβάλῃ , ἀλλοίωσις τοῦτο . Συγκρινόμενα δὲ καὶ διακρινόμενα εὔθαρτα γίνεται . Οὐκ ἔστι μέν , φησί , γένεσις τῇ συγκρίσει ταὐτόν , οὐδὲ διάκρισις τῇ φθορᾷ , συμβάλλονται δὲ τῇ γενέσει καὶ τῇ φθορᾷ . καὶ γὰρ διαχυθὲν καὶ διακριθὲν ὕδωρ θᾶττον ἐξαεροῦται , ὡς εἴ τις ἐπὶ τραπέζης καταχέει ὀλίγον ὕδωρ · εὐπαθέστερον γὰρ οὕτως γίνεται . καὶ ὁ ἀὴρ δὲ συγκριθεὶς καὶ πυκνωθεὶς ῥᾳδίως ἐξυδατοῦται . Ὅτι ἀδύνατον τὴν γένεσιν εἶναι σύγκρισιν , οἵαν δή τινες φασιν . Ἀντὶ τοῦ ἐξ ἀτόμων . καὶ ἐν τοῖς ἑξῆς δὲ ἐρεῖ μηδ’ ὅλως σύγκρισιν εἶναι τὴν γένεσιν . Διωρισμένων δὲ τούτων , πρῶτον θεωρητέον πότερον ἔστι τὸ γινόμενον ἀπλῶς καὶ φθειρόμενον . Ἐληλεγμένων τῶν Δημοκρίτου λόγων , δι’ ὧν τὸ εἶναι ἄτομα σώματα συνελογίζετο , δεδειγμένου δὲ καὶ ὅτι οὐκ ἀνάγκη συγκρίσει καὶ διακρίσει τὴν γένεσιν καὶ τὴν φθορὰν γίνεσθαι , καὶ ὅτι τούτου ἀνῃρημένου οὐ ταὐ - τὸν ἔσται ἀλλοίωσις καὶ γένεσις περὶ τούτων γὰρ ἀπάντων προυβάλετο ζητῆσαι ) , ἐπὶ τούτοις ἀκολούθως φησὶ χρῆναι ζητῆσαι , εἰ ὅλως ἐστὶν ἡ ἁπλῆ γένεσις , τουτέστι πότερον οἷόν τε οὐσίας γένεσιν εἶναι ἢ οὔ · τὴν γὰρ κυρίως λεγομένην γένεσιν καὶ χωρὶς προσθήκης τινός , ταύτην ἀπλῶς γένεσίν φησιν εἶναι . πότερον οὖν , φησίν , ἔστιν οὐσίας γένεσις , ἢ οὐδὲν γίνεται κατ’ οὐσίαν οὐδὲ ἔστιν οὐσίας γένεσις οὐδὲ φθορά , ἀλλὰ μόνον τὰ ταῖς οὐσίαις συμβεβηκότα γίνεται , ἅπερ οὐδὲ λέγεται ἀπλῶς γίνεσθαι ἀλλὰ μετὰ προσθήκης ; οὕτω γὰρ καὶ τὸ ἐκ κάμνοντος ὑγιαῖνον γίνεται καὶ τὸ ἐκ μικροῦ μέγα · ἐπὶ τούτων γὰρ ἀπάντων ὑποκειμένῃ τινὶ οὐσίᾳ συμβεβηκότα τινὰ προσγίνεται καὶ ἀπογίνεται . ζητεῖ οὖν , ὅπερ εἶπον τὴν ἀρχήν , μήποτε τῶν συμβεβηκότων μόνων ἐστὶ γένεσις καὶ φθορά , οὐσίας δὲ οὐδαμῶς . τὸν γὰρ βουλόμενον διδάξαι πῶς γίνεται γένεσις καὶ φθορὰ δεῖ πρότερον δεῖξαι εἰ ὅλως ἐστὶ γένεσις · ἠλίθιον γὰρ τοῦ προτέρου ἀγγνοουμένου ἐπὶ τὴν τοῦ δευτέρου διδασκαλίαν χωρεῖν , ὥσπερ ἄν εἴ τις ἀθάνατον ἡμῶν τὸ σῶμα κατασκευάζειν ἐπηγγέλλετο μὴ πρότερον δείξας εἰ ὅλως ἐστὶν ἀθανασίας δεκτικόν . οὕτως οὖν κἀνταῦθα πρὶν διδάξει πῶς ἡ τῶν οὐσιῶν γένεσις καὶ φθορὰ γίνεται , ἀπορεῖ πρότερον εἰ ὅλως ἐστὶν οὐσίας γένεσις . βουλόμενος δὲ ἡμᾶς ἐνστατικωτέρους ποιεῖν καὶ μὴ ὡς ἔτυχεν ἀβασανίστως δέχεσθαι τὰ λεγόμενα , πειρᾶται πρῶτον ἀναιρεῖν τὴν γένεσιν διά τινων πιθανῶν λόγων ὡς οὐκ ἔστι δεικνύναι πειρώμενος , εἶτα τὴν ἀπορίαν ἐπιλυσάμενος ἐξ αὐτῆς τῆς λύσεως εἰς ἑτέραν περὶ τῆς γενέσεως ἐμπίπτει ἀπορίαν , εἶτα τρίτην προσθεὶς ἀπορίαν καὶ ζητήσας πόθεν οὐκ ἐπιλείπει ἡ γένεσις ἐκ τῆς λύσεως τῆς τρίτης ἀπορίας καὶ τὴν δευτέραν ἐπιλύεται . ζητεῖ οὖν ἐξ ἀρχῆς εἰ ὅλως ἐστὶν οὐσίας γένεσις · ἔχει γὰρ ἀπορίαν . εἰ γὰρ ἐστὶ τοῦ ἀπλῶς ὄντος γένεσις , ἐπειδὴ πᾶν τὸ γινόμενον ἐξ οὐ τοιοῦδε γίνεται , ἡ τῆς οὐσίας ἄρα γένεσις τοῦτο γάρ ἐστιν ἡ ἀπλῶς γένεσις ) ἐκ τοῦ ἀπλῶς μὴ ὄντος ἔσται . τοῦ δὲ ἀπλῶς δύο σημαίνοντος , ἢ τὸ πρῶτον καθ’ ἑκάστην κατηγορίαν , τουτέστι τὸ καθόλου καὶ κοινὸν γένος ἑκάστης κατηγορίας , ἢ τὸ κοινὸν κατὰ πασῶν τῶν κατηγοριῶν , ἐπειδὰν λέγωμεν τὸ ἀπλῶς γινόμενον , τουτέστι τὴν οὐσίαν , ἐκ τοῦ ἀπλῶς μὴ ὄντος γίνεσθαι , ἤτοι τὸ ἐκ μὴ οὐσίας σημαίνομεν , τουτέστιν ἔκ τινος μὴ ἀναγομένου ὑπὸ τὸ γένος τὴν οὐσίαν , ἢ τὸ ἐκ μηδαμῇ μηδαμῶς ὄντος . εἰ μὲν οὖν ἐκ μὴ οὐσίας λέγοι τις τὰ ἀπλῶς γινόμενα γίνεσθαι , δῆλον ὡς εἴπερ οὐκ ἔστιν οὐσία , οὐδὲ ποιὸν ἔσται οὐδὲ ποσὸν οὐδὲ τῶν ἄλλων τις κατηγοριῶν οὐδεμία · οὐδὲ γὰρ δύναται τῶν ἄλλων τις ἐκτὸς τῆς οὐσίας ὑποστῆναι · οὐδὲν ἄρα ἔσται ἐξ οὗ ἡ τῆς οὐσίας γένεσις . εἰ δὲ ἁπλῶς μὴ ὃν λέγοις τὸ κατὰ κοινοῦ πασῶν τῶν κατηγοριῶν ἀποφασκόμενον , ἐξ οὗ ἡ τῆς οὐσίας ὑπάρχει γένεσις , ἔσται πάλιν ἐκ τοῦ μηδαμῇ μηδαμῶς ὄντος ἡ τῆς οὐ|σίας γένεσις . ὥστε καθ’ ἑκάτερον τῶν σημαινομένων τοῦ ἁπλῶς μὴ ὄντος τὸ αὐτὸ ἕψεται ἄτοπον . ἀλλὰ τὸ μηδαμῇ μηδαμῶς ὂν οὔτε ῥητόν ἐστιν οὕτε δοξαστόν , ὡς Πλατῶν ἐν τῷ Σοφιστῇ φησιν · εἴτε γὰρ ῥητὸν εἴη εἴτε δοξαστὸν εἴτε ἐν φαντασίᾳ ὑφεστήκοι μόνῃ , ὡς ἡ Σκύλλα φέρε καὶ ὁ τραγέλαφος , οὐκ ἄν εἴη μηδαμῶς ὄν · ἐστὶ γὰρ ῥητὸν ἢ φανταστὸν ἢ δοξαστόν . ἐκ τοῦ οὖν οὕτως μὴ ὄντος πῶς ἄν τι γένοιτο ; ἔνθεν καὶ κοινὴ τῶν φυσικῶν γέγονε δόξα , τὸ μηδὲν ἐκ τοῦ μηδαμῇ μηδαμῶς ὄντος γίνεσθαι . οὕτως ἀπορήσας ἐπιλύεται λέγων ὅτι τὸ ἐξ οὗ τὸ ἁπλῶς γινόμενον γίνεται , πῇ μὲν ἀπλῶς μὴ ὄν ἐστι πῇ δὲ ἀπλῶς ὄν , αἰνιττόμενος τὴν ὕλην · αὕτη γὰρ πῇ μὲν ἀπλῶς μὴ ὄν ἐστι πῇ δὲ ἁπλῶς ὄν . ᾗ μὲν γὰρ ἐνεργείᾳ οὐδέν ἐστιν , ἁπλῶς μὴ ὄν · ᾗ δὲ δυνάμει πάντα ἡ ὕλη ἐστίν , ἁπλῶς ὂν ἂν εἴη . καὶ οὕτως ἡ γένεσις ἐξ ὄντος . ὅταν δὲ λέγω ἐνεργείᾳ ὄν , τὸ ἐν ὑπάρξει ἀκουστέον , ἐπεὶ καὶ ἡ ὕλη δυνάμει τἆλλα οὖσα ἐνεργείᾳ ἐστὶν ὕλη · εἰ γὰρ καὶ ὕλη δυνάμει ἐστίν , οὐκέτ’ ἄν εἴη ὕλη . οὕτως ἐπιλύσας ταύτην τὴν ἀπορίαν , ἐκ τῆς λύσεως γεννᾷ ἀπορίαν ἑτέραν . ἐπειδὴ γάρ , φησί , τὴν τῆς οὐσίας γένεσιν ἔφαμεν ἐκ δυνάμει μὲν οὐσίας ἐνεργείᾳ δὲ μὴ οὐσίας εἶναι , ζητητέον τὸ δυνάμει οὐσία τοῦτο ἆρα μετέχει ἐνεργείᾳ τινὸς τῶν ἄλλων κατηγοριῶν ἢ οὐδενός . εἰ μὲν οὑν μετέχει , ἔσται χωριστὰ τὰ πάθη , τουτέστι δυνάμενα ὑποστῆναι κατ’ ἐνέργειαν ἐκτὸς τῆς κατ’ ἐνέργειαν οὐσίας · εἰ δὲ μηδεν·ὸς μετέχει , ἔσται τι ὑφεστὼς ὃ μηδὲν ὑπάρχει κατ’ ἐνέργειαν , τουτέστιν ἔσται ἡ ὕλη ἡ ἀνείδεος αὐτὴ καθ’ αὑτὴν ὑφεστηκυῖα , ὅπερ ἄτοπον . οὕτως ζητήσας καὶ εἰς ἀπορίαν ἀγαγὼν τὸν λόγον , πρὶν τὴν λύσιν εἰπεῖν συνάπτει ἑτέραν ἀπορίαν , ὅπερ πολλάκις εἴωθε ποιεῖν , καὶ διὰ τῆς λύσεως τῆς δευτέρας ἀπο - ρίας ἐπιλύεται καὶ τὴν προτέραν . ἔστι δὲ ἡ δευτέρα ἀπορία τοιαύτη τις . πόθεν οὐδέποτε ἐπιλείπει ἡ γένεσις ; εἰ γάρ , φησί , τὸ φθειρόμενον εἰς τὸ μὴ ὂν χωρεῖ , πῶς ποτε οὐ πάλαι καταδεδαπανημένων τῶν ὄντων ἀπολέλοιπεν ἡ γένεσις ; δέδεικται γὰρ ἐν τῇ Φυσικῇ ὡς πάντα τὰ σώματα καὶ ἀριθμῶ καὶ μεγέθει πεπερασμένα ἐστίν . εἰ οὖν τὸ φθειρόμενον εἰς τὸ πάντῃ μὴ ὂν χωρεῖ , δεῖ τῷ ἀπείρῳ χρόνῳ τὸ πᾶν ἐπιλείπειν . τίς οὖν ἡ τοὐ εἱρμοῦ αἰτία ; αἰτίαν δὲ ζητεῖ τὴν ὡς ὕλην , τίς ἡ ὕλη τῶν γινομένων δι’ ἣν οὐδέποτε ἐκλείπει ἡ γένεσις . ἦ ὅτι , φησί , τὸ φθειρόμενον οὐκ εἰς τὸ μηδαμῇ μηδαμῶς ὂν χωρεῖ , ἀλλ’ ἡ τοῦδε φθορὰ ἄλλου ἐστὶ γένεσις ; ἐντεῦθεν δὲ καὶ τῆς προτέρας ἔχεις τὴν λύσιν . εἰ γὰρ ἡ ἄλλου γένεσις ἄλλου ἐστὶ φθορὰ καὶ ἡ ἄλλου φθορὰ ἄλλου γένεσις , πρόδηλον ὡς οὐκ ἀναγκαζόμεθα ἐνεργείᾳ , τουτέστιν ὑφεστηκυῖαν , τὴν ὕλην ὑποτίθεσθαι χωρὶς παντὸς εἴδους . ἀεὶ γὰρ προκατειλημμένη εἴδει τινὶ ἀποβάλλει μὲν τὸ πρότερον εἶδος μεταβάλλει δὲ εἰς ἕτερον , καὶ γίνεται φθορὰ μὲν τοὐ προτέρου γένεσις δὲ τοῦ ἐπιγενομένου , ὥστε τὸ μὲν ὑφεστὼς καὶ ἐν ὑπάρξει ὂν εἰδοπεποιημένον ἐστὶ καὶ σύνθετον ἐξ ὕλης καὶ εἴδους , ἡ δὲ μεταβολὴ οὐ περὶ τὸ συναμφότερον · οὐ γὰρ τὸ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους ὑπόκειται τῇ γενέσει καὶ φθορᾷ , ἀλλ’ ἡ ὕλη μόνη ἡ ἀνείδεος . διὸ εὐλόγως τὴν τῆς οὐσίας γένεσιν ἐκ τῆς ὕλης , τῆς δυνάμει οὐσίας λέγομεν εἶναι καὶ τὸ ἀπλῶς γινόμενον ἐκ τοῦ ἁπλῶς μὴ ὄντος · ὡς ἐξ ὑποκειμένου γὰρ τῆς ὕλης ἡ τῆς οὐσίας γένεσις . τούτων οὕτως προτεθεωρη - μένων ἐπεξέλθωμεν τῇ λέξει . Πότερον ἔστι γινόμενον ἀπλῶς καὶ φθειρόμενον , ἢ κυρίως μὲν οὐδέν , ἀεὶ δ’ ἔκ τινος καὶ τί . εἴρηται καὶ πρότερον ὅτι ἁπλῶς μὲν γινόμενον λέγει τὸ κατ’ οὐσίαν τὸ γὰρ κατ’ οὐσίαν γινόμενον ἄνευ προσθήκης ἀπλῶς φαμεν γεγενῆσθαι · γέγονε γὰρ ἄνθρωπος , καὶ γέγονεν ἵππος ) , τὶ δὲ γινόμενον κατὰ συμβεβηκός · οὐ γὰρ ἄνευ προσθήκης προφερόμεθα τὴν τῶν συμβεβηκότων γένεσιν . ὅταν γὰρ εἰ τύχοι ὁ ἄνθρωπος μεταβάλλῃ κατὰ χρῶμα , οὔ φαμεν τὸν ἄνθρωπον γεγονέναι , διότι τὸ γεγονέναι ἀπλῶς καὶ ἄνευ προσθήκης τὴν κατ’ οὐσίαν μεταβολὴν σημαίνει , ἀλλά φαμεν αὐτὸν γεγονέναι τὶ ἢ λευκὸν φέρε ἢ μέλαν . ἡ γὰρ προσθήκη τὴν διαφορὰν ἐνδείκνυται , οἷον ὁ ἄνθρωπος γέγονε λευκός , ὁ Σωκράτης γέγονε μουσικὸς . ἐνδεικνύμενος δὲ τι αὐτῷ σημαίνει τὸ ἐκ τινος καὶ τι , ἐπιφέρει τὸ ἐκ κάμνοντος ὑγιαῖνον καὶ κάμνον ἐξ ὑγιαίνοντος . ὥστε εἰ καὶ τὸ ἔκ τινος καὶ τὶ τὴν κατὰ συμβεβηκὸς δηλοῖ γένεσιν , πρόδηλον ὡς τὸ ἀπλῶς γινόμενον τὸ κατ’ οὐσίαν σημαίνει · ἡ γὰρ κατὰ συμβηκὸς γένεσις τῆς κατ’ οὐσίαν ἀντίκειται . Eἱ γὰρ ἀπλῶς ἔσται γένεσις , ἁπλῶς ἄν τι γίνοιτο ἐκ μὴ ὄντος . ὥστ’ ἀληθὲς ἄν εἴη λέγειν ὡς ὅτι ὑπάρχει τισὶ το μη ον . Τὴν ἀπορίαν ἐκτίθεται , δι’ ἣν ἄν τις εὐλόγως ὑποπτεύσειε μὴ εἶναι τὴν ἀπλῶς γένεσιν . ἡ δὲ κατασκευὴ τῆς ἀπορίας τοιαύτη τις . εἰ τὸ γινόμενον ἔκ τινος γίνεται , ἔκ τινος δὲ οὐ τοιούτου πᾶν γὰρ τὸ γινόμενον ἐξ οὐ τοιοῦδε γίνεται , τὸ λευκὸν ἐξ οὐ λευκοῦ καὶ τὸ θερμὸν ἐξ οὐ θερμοῦ ) , καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν εἰ ἕκαστον ἐκ τῆς ἰδίας ἀποφάσεως γίνεται , δῆλον ὅτι καὶ τὸ ἀπλῶς γινόμενον ἐκ τῆς ἰδίας ἀποφάσεως γίνεται , τουτέστιν ἐκ τοῦ ἁπλῶς μὴ ὄντος . εἰ δὲ τοῦτο , ἔστιν ἄρα τὸ ἁπλῶς μὴ ὃν καὶ ὑφέστηκε · τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ ὑπάρχει τισὶ τὸ μὴ ὄν , τουτέστιν ὑπάρχει τισὶ τὸ ἁπλῶς μὴ ὄν , ὡς εἴ τις λέγοι ‘ὑπάρχει ἀνθρώπῳ τὸ μὴ ζῴῳ εἶναι᾿ | Tὸ δ’ ἀπλῶς ἤτοι τὸ πρῶτον σημαίνει καθ’ ἑκάστην ν κατηγορίαν τοῦ ὄντος , ἢ τὸ καθόλου . Τὸ ἀπλῶς μὴ ὄν , φησίν , ἐπὶ ἑκάστης κατηγορίας καὶ τὸ ἐκ τοῦ ἁπλῶς μὴ ὄντος γινόμενον , ἤτοι ἀπλῶς λέγεται μὴ εἶναι τῷ μὴ ἐξ ἐκείνης τῆς κατηγορίας τυγχάνειν ὑφ’ ἣν τὸ γινόμενον τάσσεται , οἷον ἐν ποιότητι ἀπλῶς μὴ ὄν ἐστι τὸ ὑπὸ τὴν ποιότητα μὴ ἀναγόμενον · τὸ γὰρ πρῶτον καθ’ ἑκάστην κατηγορίαν δηλωτικόν ἐστι τοῦ ἀνωτάτω γένους . πρῶτον γάρ ἐστι καθ’ ἑκάστην κατηγορίαν τὸ γενικώτατον · τοῦ μὲν γὰρ λευκοῦ τὸ χρῶμα , τοῦ δὲ χρώματος τὸ πάθος , τούτου δὲ τὸ ποιόν , ὃ πρῶτόν ἐστιν ἐν ταύτῃ τῇ κατηγορίᾳ . τὸ τοίνυν ἁπλῶς μὴ ὂν ἐν ποιότητι τὸ μὴ ποιόν , καὶ τὸ ἐκ τοῦ ἀπλῶς μὴ ὄντος γινόμενον ἐκεῖνό ἐστιν ὅπερ ἐκ τοῦ ποιοῦ οὐ γίνεται · οὐ γὰρ τὸ ἐκ μὴ λευκοῦ γινόμενον λευκὸν ἐξ ἀπλῶς μὴ ὄντος οὐ γὰρ πρῶτον τὸ λευκὸν ἐν ποιότητι ) , ἀλλ’ ἔκ τινος μὴ ὄντος . πάντα γὰρ τὰ ὑπὸ τὸ πρῶτον τινά . τοῦτο μὲν οὖν τὸ ἒν σημαινόμενον τοῦ ἀπλῶς , ὅπερ ἐδήλωσε διὰ τοῦ πρώτου καθ’ ἑκάστην κατηγορίαν . ἕτερον δὲ σημαινόμενον τὸ πάντῃ μὴ ὂν καὶ ἀπόφασις ὂν καθόλου τῶν ὄντων , ὅπερ ἐδήλωσεν εἰπὼν τὸ καθόλου . ταῦτα τοίνυν τὰ δύο σημαινόμενα καὶ κατὰ τὴν οὐσίαν θεωρηθήσεται . τὸ γὰρ ἁπλῶς μὴ ὂν ἐν οὐσίᾳ ἡ τὸ μὴ ἀναγόμενον ὑπὸ τὴν οὐσίαν ἢ τὸ μηδαμῶς ὂν καὶ ἐκ τοῦ ἀπλῶς μὴ ὄντος γινόμενον ἢ τὸ ἐκ μὴ οὐσίας οὐ γὰρ εἰ ἄνθρωπος ἐκ μὴ ἀνθρώπου , ἤδη ἐκ τοῦ ἁπλῶς μὴ ὄντος · οὐ γὰρ τὸ πρῶτον ἐν τῇ οὐσίᾳ ὁ ἄνθρωπος ) ἤγουν τὸ ἐκ τοῦ μηδαμῇ μηδαμῶς ὄντος . δείκνυσι δὲ ὅτι καθ’ ἑκάτερον τῶν σημαινομένων ἄτοπον ἕψεται τῷ τὸ ἀπλῶς καὶ κατ’ οὐσίαν γινόμενον ἐκ τοῦ ἀπλῶς μὴ ὄντος φάσκειν γίνεσθαι . εἰ μὲν γάρ , φησί , τὸ ἁπλῶς τὸ πρῶτον γένος σημαίνει , εἴη ἄν ἡ τῆς οὐσίας γένεσις ἐκ μὴ οὐσίας · ὃ δὲ μὴ ἔστιν οὐσία , οὐδὲ τῶν ἄλλων τίς ἐστι κατηγοριῶν , διότι ἐν οὐσίᾳ τὰ ἄλλα ἔχουσι τὴν ὕπαρξιν · ὃ δὲ μηδὲ οὐσία ἐστὶ μηδὲ τῶν ἄλλων τι , οὐδὲν ἔσται πάντῃ · ἡ ἄρα τῆς οὐσίας γένεσις ἐκ τοῦ πάντῃ μηδαμῶς ὄντος ἔσται , ὅπερ ἄτοπον . τὸ αὐτὸ δὲ ἀκολουθήσει ἄτοπον , κἄν εἰ τὸ ἀπλῶς τὴν ἀπόφασιν τῶν ὄντων σημαίνει · ἔσται γὰρ πάλιν ἡ τῆς οὐσίας γένεσις ἐκ τοῦ πάντῃ μὴ ὄντος . ἐκεῖνο μόνον ἐπισημαίνεσθαι χρή , ὅτι ἐξ ἀρχῆς λαβὼν τὸ σημαινόμενον τοῦ ἀπλῶς τὸ δηλοῦν τὸ κυρίως ὅταν γάρ φημι τὸ κατ’ οὐσίαν γινόμενον ἁπλῶς γίνεσθαι , τούτῳ κέχρημαι τῷ σημαινομένῳ , καὶ αὐτὸς δὲ ἐδήλωσε τοῦτο διὰ τῆς ἀντιθέσεως · τῷ γὰρ ‘ἁπλῶς᾿ τὸ ‘μὴ κυρίως᾿ ἀντέθηκεν ) , εἶτα εἰπὼν ἐκ τοῦ ἀπλῶς μὴ ὄντος γίνεσθαι τὸ ἁπλῶς ὄν , οὐκέτι τὸ ἀπλῶς μὴ ὂν θεωρεῖ κατὰ τὸ πρῶτον σημαινόμενον , τὸ δηλοῦν τὸ κυρίως μὴ ὄν , ἡνίκα λέγει τὸ δὲ ἀπλῶς ἤτοι τὸ πρῶτον σημαίνει καθ’ ἑκάστην κατηγορίαν καὶ τὰ ἑξῆς . ἔοικε γὰρ ἐνταῦθα τὸ ἁπλῶς εἰς τὸ καθόλου μεταλαβεῖν · ὅλως γὰρ τὸ κυρίως ὂν οὐ καθ’ ἑκάστην κατηγορίαν θεωρεῖται ἀλλὰ μόνον κατὰ τὴν οὐσίαν , καὶ τὸ μὴ κυρίως ὂν οὐχ ἑκάστης κατηγορίας δηλοῖ ἀπόφασιν ἀλλὰ μόνης τῆς οὐσίας . ἀλλ’ εἰ καὶ τὸ κυρίως μὴ ὂν μετέλαβεν εἰς τὸ ἁπλῶς μὴ ὄν , οὐδὲν ἐκ τούτου ἡ ἀπορία σαλεύεται . κἂν γὰρ τὸ κυρίως μὴ ὂν λάβωμεν , ἐξ οὗ τὴν τῆς οὐσίας γένεσίν φαμεν εἶναι , ἀνάγκη πάλιν τοῦτο τὸ κυρίως μὴ ὂν ἢ ὡς ἀπόφασιν τῆς οὐσίας μόνης λαβεῖν ἢ ὡς πάντων κοινῶς ἀπόφασιν τῶν ὄντων · καὶ οὕτω πάλιν δι’ ἑκατέρου τὸ αὐτὸ συνάγεται , τὸ μηδαμῶς ὂν εἶναι ἐξ οὗ ἡ τῆς οὐσίας ὑφίσταται γένεσις . Περὶ μὲν οὖν τούτων ἐν ἄλλοις τε διηπόρηται καὶ διώρισται τοῖς λόγοις . Περὶ τοῦ πόθεν τῆς οὐσίας ἡ γένεσις καὶ πῶς ἐκ τοῦ μὴ ὄντος ἀπλῶς ἡ ἀπλῶς γένεσις . ταύτης οὖν τῆς ἀπορίας τὴν λύσιν φησὶν ἐν ἄλλοις αὐτῷ εἰρῆσθαι , εἴρηται δὲ ἐν τῷ πρώτῳ τῆς Φυσικῆς ἀκροάσεως . ἐκεῖ γὰρ ζητῶν πόθεν ἡ γένεσις , φησὶν ὅτι ᾗ μὲν ἡ στέρησις περὶ τὴν ὕλην θεωρεῖται , ταύτῃ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος · ᾗ δὲ ἡ ὕλη ἐστί τι ἐστὶ δὲ δυνάμει τὸ γινόμενον ) , ἐξ ὄντος · ὡς μὲν γὰρ ἐξ ὑπομένοντος τῆς ὕλης , ὡς δὲ οὐκ ἐξ ὑπομένοντος τῆς στερήσεως . σύμφωνα δὲ καὶ νῦν τοῖς ἐκεῖσε λελεγμένοις ἀποφαίνεται . τρόπον γάρ τινα , φησίν , ἐκ μὴ ὄντος ἀπλῶς ἡ γὰρ ὕλη , ἐξ ἧς ἡ ἁπλῆ γένεσις , μηδὲν οὖσα ἐνεργείᾳ καὶ τὴν στέρησιν ἔχουσα ἐν ἑαυτῇ θεωρουμένην , ἁπλῶς μὴ ὂν δόξαι ἂν εἶναι ) , τρόπον δὲ ἄλλον ἐξ ὄντος , τῷ ἐκ δυνάμει ὄντος · ἡ γὰρ ὕλη τοιαύτη . ἰστέον δέ , ὅπερ καὶ πρότερον εἴρηται , ὅτι ἐνεργείᾳ ὄντα νῦν φαμεν τὰ ἐν ὑπάρξει ὄντα , ἐπεὶ καὶ ἡ ὕλη , δυνάμει τἆλλα οὖσα ὅσα ὕπαρξιν ἔχει καὶ αὐθυπόστατά ἐστιν , ἐνεργείᾳ ἐστὶν ὕλη · εἰ γὰρ δυνάμει φῄς αὐτὴν ὕλην εἶναι , οὐκέτ’ ἂν εἴη ὕλη . ἐκεῖνο δὲ θεωρητέον , ὅπως διὰ τῆς λύσεως καὶ τὴν ἁπλῆν γένεσιν ἔσωσεν καὶ ἔφυγε τὸ πάντῃ μὴ ὂν εἶναι λέγειν · ἐκ γὰρ τοῦ πάντῃ μὴ ὄντος ἐνεργείᾳ εἶπε τὴν τοιαύτην γένεσιν εἶναι , οὐχ ἁπλῶς ἐκ τοῦ πάντῃ μὴ ὄντος . Ὅ δὲ καὶ τούτων διωρισμένων θαυμαστὴν ἔχει τὴν ἀπορίαν . | Λύσας τὴν προτέραν ἀπορίαν καὶ εἰπὼν πῶς τὰ ἀπλῶς γινόμενα γίνεται , ὅτι ἐκ τοὐ δυνάμει μὲν ὄντος ἐνεργεία δὲ μὴ ὄντος , φησὶν ἐκ τῆς λύσεως ἑτέραν ἰσχυροτέραν ἀπαντᾶν ἀπορίαν . τούτῳ γὰρ τῷ δυνάμει , ἐξ οὗ γίνεται τὸ γινόμενον , πότερον ὑπάρξει τι τῶν ἄλλων κατηγοριῶν ἐνεργείᾳ , οἷον τὸ ποσὸν ἢ τὸ ποιὸν ἢ τῶν ἄλλων τις , ἢ οὐδὲν κατ’ ἐνέργειαν ὑπάρξει τούτῳ τῷ δυνάμει οὐσίᾳ ὄντι ; εἰ μὲν γὰρ μηδὲν αὐτῷ ὑπάρξει , ἔσται τὸ μηδὲν ὂν κατ’ ἐνέργειαν , ὅπερ ἐκάλεσε τὸ μὴ οὕτως ὄν , τουτέστι κατ’ ἐνέργειαν χωριστὸν καὶ ὑφεστώς , ὅπερ ἄτοπον . ὡς ἄτοπον γὰρ συνάγει τὸ λέγειν τὸ μὴ ο ὕτως ὄν , τουτέστι καὶ κατ’ ἐνέργειαν μηδὲν ὂν χωριστὸν καὶ ὑφεστηκός . εἰ δέ τις τοῦτο φεύγων λέγοι μὴ ὑπάρχειν τοῦτο μηδὲ ὑφεστάναι , εἰς ἀτοπώτερον ἐκπεσεῖται ἐκ μηδενὸς προϋπάρχοντος φάσκων γίνεσθαι τὸ γινόμενον · τοῦτο γάρ , φησί , κοινῇ πάντες οἱ φιλοσοφήσαντες εὐλαβήθησαν , τὸ ἐκ μηδενὸς προϋπάρχοντος φάσκειν γίνεσθαι τὰ γινόμενα . ταῦτα μὲν οὖν ἕψεται , ἐὰν τῷ δυνάμει ὄντι καὶ δυνάμει οὐσίᾳ μηδὲν ὑπάρξῃ τῶν ἄλλων κατ’ ἐνέργειαν · εἰ δὲ ὑπάρξει τι τῇ δυνάμει οὐσίᾳ τῶν ἄλλων κατ’ ἐνέργειαν , συμβήσεται τὰ πάθη χωριστὰ εἶναι τῆς οὐσίας , εἴπερ μὴ ὄντος τοῦ ὑποκειμένου ἐνεργείᾳ οὐσίας ταῦτα ἔσται ἐνεργείᾳ , ὅπερ οὐ δύνατον · πάθη γὰρ ταῦτα τῆς ἐνεργείᾳ οὐσίας , τὸ δὲ πάθος χωριστὸν εἶναι οὗ πάθος ἐστὶν ἀδύνατον . Tὸ δυνάμει μόνον τόδε καὶ ὄν . Τὸ τόδε παρὰ τῷ Ἀριστοτέλει τὴν οὐσίαν σημαίνει . Περί τε τούτων οὖν ὅσον ἐνδέχεται πραγματευτέον , καὶ τίς αἰτία τοῦ γένεσιν ἀεὶ εἶναι , καὶ τὴν ἁπλῆν καὶ τὴν κατὰ μέρος . Περὶ τῶν κινηθέντων ἀπόρων , φησί , ζητητέον πῶς ἄν λυθείη , εἶτα δὲ καὶ ἑτέραν συνάπτει ἀπορίαν λέγων χρῆναι ἐπισκέψασθαι πῶς ποτε οὐδέποτε ἐπιλείπει ἡ γένεσις , ἀλλ’ ἀεὶ ἔστι καὶ ἡ ἁπλῶς καὶ ἡ κατὰ μέρος . ἁπλῶς δὲ καὶ κατὰ μέρος ἢ τὴν τῶν οὐσιῶν καὶ τὴν τῶν συμβεβηκότων φησίν , ἁπλῶς μὲν τὴν τῶν οὐσιῶν κατὰ μέρος δὲ τὴν τῶν συμβεβηκότων , ἤ , ὅπερ καὶ ἀληθέστερον , καὶ τὴν ἀπλῶς καὶ τὴν κατὰ μέρος ἐπὶ τῆς οὐσίας τάττει . καὶ τὰς διαφορὰς αὐτῶν ὀλίγον ὕστερον ἐκθήσεται , ἀπλῆν μὲν γένεσιν λέγων τὴν τῆς κυριωτέρας οὐσίας , κατὰ μέρος δὲ τὴν τῆς ἀντικειμένης ταύτῃ . τίς δὲ τούτων ἑκατέρα δείξει προιών . Οὔσης δ’ αἰτίας μιᾶς μὲν ὅθεν τὴν ἀρχὴν εἶναί φαμεν τῆς κινήσεως , μιᾶς δὲ τῆς ὕλης . Ἡ μὲν ζήτησις τίς αἰτία τοῦ μὴ ἐπιλείπειν τὰ γινόμενα , διαφόρων δὲ ὄντων τῶν αἰτιῶν τοῖς γινομένοις μὴ πᾶσαν νῦν ῥητέον . ποῖαι δέ εἰσιν αἰτίαι τῶν γινομένων ; καὶ ποίαν νῦν ῥητέον ; αἰτίαι μὲν οὖν ἥ τε ὑλικὴ καὶ ἡ ποιητική · αὕτη γάρ ἐστιν ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεως . ταύτας δὲ μόνας τὰς αἰτίας ἐξέθετο , ὡς χρησιμευούσας μᾶλλον πρὸς γένεσιν τῷ προϋπάρχειν · τὸ γὰρ εἶδος καὶ τὸ οὗ ἕνεκα ἐπιγίνεται . τούτων οὖν , φησί , τῶν αἰτιῶν , τῆς ποιητικῆς φημι καὶ ὑλικῆς , τὴν ποιητικὴν νῦν μὴ λεκτέον , ἀλλὰ τὴν ὑλικήν . μνησθεὶς δὲ τῆς ποιητικῆς αἰτίας , ἐπ’ ὀλίγον ἅπτεται τοῦ περὶ αὐτῆς λόγου φάσκων τῶν ποιητικῶν , καθάπερ κἀν τῷ ὀγδόῳ τῆς Φυσικῆς φησι , τὸ μὲν εἶναι ἀκίνητον ἀεὶ τὸ δὲ κινούμενον ἀεί , ἀκίνητον μὲν τὸ πρώτως κινοῦν , ὅπερ καὶ ἀρχὴν ὠνόμασεν · ἀρχὴ γὰρ ἡ κυριωτάτη ἐκεῖνο . περὶ μὲν οὖν ἐκείνου εἰπεῖν τῆς πρώτης , φησίν , ἐστὶ φιλοσοφίας θεολογίᾳ γὰρ οἰκεῖον καὶ τῇ Μετὰ τὰ φυσικὰ πραγματείᾳ , μᾶλλον δὲ πρὸ τῶν φυσικῶν · πρὸς ἡμᾶς γὰρ ὕστερα τὰ τῇ φύσει πρότερα · εἶπε δὲ περὶ τῆς ἀκινήτου αἰτίας καὶ ἐν τῷ ὀγδόῳ τῆς Φυσικῆς ἀκροάσεως ) , περὶ δὲ τοῦ κυκλοφορητικοῦ σώματος , ὃ διὰ τὸ συνεχῶς κινεῖσθαι τἆλλα κινεῖ , ἐν τῷ μετὰ τοῦτον λόγῳ ἐρεῖ . Τί τοιοῦτον τῶν καθ’ ἕκαστα λεγομένων αἴτιόν ἐστιν . Τῶν καθ’ ἕκαστά φησι τῶν γενητῶν καὶ φθαρτῶν , ἐν τούτοις δὲ ἡ γένεσις καὶ ἡ φθορά . Νῦν δὲ τὴν ὡς ἐν ὕλης εἴδει τιθμένην . Ἐν εἴδει φησὶν ἀντὶ τοῦ ἐν γένει · γένος γὰρ ἡ ὕλη , ὑφ’ ἣν καὶ ἡ τῇ οὐσίᾳ ὑποκειμένη ὕλη . καὶ ἁπλῶς πὰν τὸ δυνάμει ὕλη τοῦ ὃ δύναται γενέσθαι . περὶ ταύτης οὖν , φησί , τῆς ὕλης εἴπωμεν , δι’ ἣν φθορὰ καὶ γένεσις ἀεί ἐστιν ἐν τῇ φύσει καὶ οὐδέποτε ἐπείπει · ἡ γὰρ ὕλη δυνάμει οὖσα τῶν ἐναντίων δεκτικὴ ἀίδιός τε ὑπάρχουσα , ἄλλοτε ἄλλο ἐν μέρει ἀναδεχομένη | τὰ ἐναντία , τοῦ μὴ ἐπιλείπειν φθορὰν καὶ γένεσιν τῇ φύσει αἴτια ἐστιν . Ἅμα γὰρ ἂν ἴσως τοῦτο γένοιτο δῆλον , καὶ περὶ τοῦ νῦν ἀπορηθέντος . Εἴπερ , φησί , δῆλον γένοιτο τοῦτο , τὸ διὰ τί φθορὰ καὶ γένεσις οὐκ ἐπιλείπει , σὺν τούτῳ φανερωθήσεται καὶ τὸ ἀνωτέρω ἀπορηθέν , εἰ τῇ δυνάμει οὐσίᾳ ὑπάρξει τι τῶν ἄλλων ἐνεργείᾳ ἢ οὔ . Ἔχει δὲ ἀπορίαν καὶ τί τὸ αἴτιον τοῦ συνείρειν ἀεὶ τὴν γένεσιν . Τὴν προηπορημένην ἀπορίαν πρὸς τὸ μὴ δύνασθαι συνεχῆ εἶναι τὴν γένεσιν δεικνὺς εὔλογον οὖσαν , τίθησι κατασκευὴν αὐτῆς τοῦτον ἔχουσαν τὸν τρόπον . εἰ γάρ , φησί , τὸ φθειρόμενον εἰς τὸ μὴ ὃν ἀπέρχεται , τὸ δὲ μὴ ὂν οὐδὲν τῶν ὄντων ἐστίν , ὡς ἔδειξεν ἐν τῇ τῶν ὄντων κατὰ γένος παραθέσει οὔτε γὰρ τόδε , ὅπερ σημαίνει τὴν οὐσίαν , οὔτε ποσὸν οὔτε ποιὸν οὔτε τῶν ἄλλων τι ) , πῶς οὐκ ἐπιλείψει ἡ γένεσις ; εἰ γὰρ ἀεί <τι> τοῦ ὄντος ἀπέρχεται , πεπερασμένον δὲ τὸ ὄν , πάλαι ἄν κατηνάλωτο τὰ ὄντα εἰς τὸ μὴ ὄν . ὅτι γὰρ πεπερασμένον τὸ ὄν , δέδεικται ἐν τῇ Φυσικῇ · οὐδὲν γὰρ ἄπειρον ἐνεργεία . δυνάμει γὰρ ἐδείχθη τὸ ἄπειρον ὄν · ἡ γὰρ τοῦ συνεχοῦς τομὴ ἐπ’ ἄπειρον δυνάμει . ταύτην οὖν μόνην ἔδει μὴ ἐπιλείπειν , τὴν τῶν συνεχῶν δηλονότι διαίρεσιν , ἐπειδὴ ἐν ταύτῃ τὸ ἄπειρον μόνῃ . ἐγένετο δ’ ἄν τοῦτο τῷ ἀεὶ ἐλάττω γίνεσθαι τὸ προυπάρχον μέγεθος τοὐ ὄντος , τῇ ἀφαιρέσει ἀεὶ καὶ τῇ φθορᾷ τῶν κατὰ μέρος . Δυνάμει δὲ ἐπὶ τὴν διαίρεσιν . Τουτέστι δυνάμει ἐπ’ ἄπειρον ἔχει τὴν διαίρεσιν · ὁ μὲν γὰρ ἀριθμὸς ἐπὶ τὴν αὔξησιν ἔχει τὸ ἄπειρον , τὸ δὲ μέγεθος ἐπὶ τὴν διαίρεσιν . Ἆρ᾿ οὖν διὰ τὸ τὴν τοῦδε φθορὰν ἄλλου εἶναι γένεσιν . Συντόμως λίαν τὴν ἀπορίαν ἔλυσεν . οὐ γὰρ εἰς τὸ μὴ ὅν , φησίν , ἡ φθορά , ὥσπερ ἔκειτο ἐν τῇ ἀπορίᾳ , ἀλλ’ εἰς ἄλλο ὄν , καὶ ἡ ἄλλου γένεσις ἄλλου φθορά . αὕτη οὖν ἡ ἐνάλλαξις καὶ ἄμειψις τοῦ ὑποκειμένου , τουτέστι τῆς ὕλης κατὰ τὰ εἴδη μεταβαλλούσης , καὶ ὁ δίαυλος ὁ τοιοῦτος αἴτιος τοῦ συνείρειν τὴν γένεσιν . λύοιτο δ’ ἄν τούτῳ καὶ ἣν ἀνωτέρω εἶπεν ἀπορίαν περὶ τῆς ἁπλῆς γενέσεως . εἰ γὰρ μηδὲν εἰς τὸ μηδαμῶς ὂν ἐνεργείᾳ φθείρεται , οὐδ’ ἄν γένοιτο ἐκ τοῦ μηδαμῶς ὄντος ἐνεργείᾳ , ἀλλὰ πᾶν τὸ γινόμενον ἐξ ἐνεργείᾳ τινὸς ὄντος καὶ εἰδοπεποιημένου γίνεται . ἀλλὰ γίνεται ἐξ αὐτοῦ , οὐχ ᾗ ἐνεργείᾳ ἐστὶν ἀλλ’ ᾗ δυνάμει , τὸ γινόμενον . ἐπειδὴ γὰρ τὸ δυνάμει ἀδύνατον καθ’ ἑαυτὸ ὑποστῆναι , τοῦτο τὸ δυνάμει ὂν τόδε τι ἄλλο τί ἐστιν ἐνεργείᾳ ὃ πρὸς τὸ εἶναι μόνον αὐτὸ συμβάλλεται , οὐκέτι μέντοι καὶ πρὸς τὸ γενέσθαι ἐξ αὐτοῦ ἐκεῖνο ὃ δύναται · τὸ μὲν γὰρ ἐνερ - γείᾳ εἶναι κατὰ τὸ εἶδος ἔχει , τὸ δὲ γίνεσθαι ἐκεῖνο ὃ δύναται κατὰ τὴν ὕλην . Περὶ μὲν οὖν τοῦ τὴν γένεσιν εἶναι καὶ φθορὰν ὁμαίως περὶ ἕκαστον τῶν ὄντων . Συμπεραίνων τὸν λόγον φησὶν εἰρῆσθαι τὴν αἰτίαν τοῦ γένεσιν εἶναι καὶ φθορὰν ὁμοίως , τὸ ὁμοίως εἰπὼν ἀντὶ τοῦ ἀεί . τὸ δὲ περὶ ἕκαστον τῶν ὄντων , τουτέστι περὶ ἑκάστην οὐσίαν καὶ τὴν ἁπλῶς καὶ τὴν κατὰ μέρος . ἐφεξῆς δὲ λεχθήσεται ἡ διαφορὰ τούτων . Διὰ τί δέ ποτε τὰ μὲν ἀπλῶς γίνεσθαι λέγεται τὰ δὲ φθείρεσθαι , τὰ δ’ οὐχ ἀπλῶς . Ἀπορίαν πάλιν ἄλλην ἐκτίθεται ὁ Ἀριστοτέλης , τί δήποτε τῶν γενέσεων αἱ μὲν ἁπλαῖ γενέσεις λέγονται αἱ δὲ τινές , καὶ τῶν γινομένων τὰ μὲν ἀπλῶς γίνεσθαι λέγομεν τὰ δὲ οὐχ ἁπλῶς . ἔχει δὲ τὸ εὔλογον ἡ ἀπορία , ὡς καὶ αὐτός φησιν , ἐκ τοῦ κεῖσθαι τὴν τοῦδε γένεσιν ἄλλου εἶναι φθοράν , καὶ τὴν τοῦδε φθορὰν ἄλλου εἶναι γένεσιν . ὁμοιότης γὰρ οὕτω πᾶσι τοῖς ἐξ ἀλλήλων γινομένοις καὶ εἰς ἄλληλα φθειρομένοις ὑπάρχει , ὡς μηδὲν μᾶλλον τόδε ἢ τόδε φάσκειν γίνεσθαι . ὥστε δῆλον ἐκ τῆς κατασκευῆς ὅτι ὁ λόγος αὐτῷ περὶ τῶν οὐσιῶν ἐστι μόνων , διὰ τί τινῶν μὲν οὐσιῶν ἁπλαῖ γενέσεις λέγονται τινῶν δὲ οὐχ ἁπλαῖ ἀλλὰ τινὲς γενέσεις , καὶ οὐχ , ὥσπερ τινὲς ἐνόμισαν , περὶ τῶν συμβεβηκότων , ὡς ἁπλῶς μὲν τῶν οὐσιῶν γινομένων οὐχ ἀπλῶς δὲ τῶν συμβεβηκότων . περὶ μὲν γὰρ τούτων ἤδη καὶ προλαβὼν εἶπεν καὶ ἐν τοῖς ἑξῆς ζητήσει , τὸ δὲ νῦν περὶ τῶν οὐσιῶν ἐστιν αὐτῷ ὁ λόγος , τῶν καὶ ἐξ ἀλλήλων γινομένων , τὰ δὲ συμβεβηκότα οὐκ ἐξ οὐσιῶν οὐδὲ οὐσίαι ἐκ τούτων οὐδὲ πάντως ἐξ ἀλλήλων . τὸ γὰρ τρίγωνον οὐ πάντως ἐξ ἑτέρου σχήματος ἀλλὰ καὶ ἐξ ἀσχηματίστου , καὶ τὸ κεχρωσμένον ὡσαύτως ἐκ στερήσεως , εἰ ὡς ἐξ ὕλης τοῦ ἀέρος γένοιτο ἄχρους γὰρ ὁ ἀήρ ) , καὶ τὸ ἐπιστῆ|μον πολλάκις ἐξ ἀνεπιστήμονος . ὥστε οὐ περὶ τῆς τῶν συμβεβηκότων γενέσεως ὁ λόγος , ἀλλὰ περὶ τῆς τῶν οὐσιῶν · αὗται γὰρ πάντως ἐξ ἀλλήλων , καὶ τούτων αἱ μὲν ἁπλῶς εἰσι γενέσεις καὶ λέγονται αἱ δὲ τινές . ζητεῖ οὖν τῆς τοιαύτης χρήσεως τὴν αἰτίαν , καί φησιν ὅτι κατὰ τρεῖς χρὴ διαφορὰς δια - στέλλεσθαι τὴν τινὰ γένεσιν πρὸς τὴν ἁπλῆν , πρώτην μὲν διαφορὰν τὴν τῆς ὑλικωτέρας οὐσίας καὶ εἰδικωτέρας , ὧν τὴν μὲν ὑλικωτέραν μὴ ὂν ἐκάλουν οἱ Παρμενίδην Παρμενίδην τὴν δὲ εἰδικωτέραν ὄν · διὰ γάρ τοι τοῦτο οὗτος ὁ ἀνὴρ τὴν μὲν γῆν μὴ ὂν ὠνόμαζεν ὡς ὕλης λόγον ἐπέχουσαν , τὸ δὲ πῦρ ὂν ὡς ποιοῦν καὶ εἰδικώτερον . ὥστε εἴη ἂν κατὰ Παρμενίδην ἡ μὲν τοῦ πυρὸς γένεσις ἁπλὴ γένεσις , ἡ δὲ τῆς γῆς γένεσις τὶς γένεσις · καὶ φθορὰ δὲ ὡσαύτως , ἡ μὲν τοῦ πυρὸς ἁπλῆ , ἡ δὲ τῆς γῆς τὶς φθορά . κατὰ μὲν οὖν Παρμενίδην ταῦτα ἂν εἴη παραδείγματα τῆς ἁπλῆς καὶ τῆς τινὸς γενέσεως , τὴν μὲν γῆν τιθέμενον ὑλικὴν τὸ δὲ πῦρ εἰδικόν . εἴποις δ’ ἄν οὕτως ἔχειν καὶ τὴν τῶν ἁπλῶν στοιχείων γένεσιν πρὸς τὴν τῶν συνθέτων . τῶν μὲν γὰρ ἁπλῶν στοιχείων ἡ γένεσις , ὡς ἂν ὑλικωτέρων καὶ ἐν ὕλης τάξει ὑποκειμένων τοῖς συνθέτοις , τὶς γένεσις , τῶν δὲ συνθέτων , οἷον ἀνθρώπου καὶ ἵππου , ἁπλῆ γένεσις . ἀλλὰ δὴ καὶ κατ’ αὐτὰ τὰ ὑλικώτερα , λέγω δὲ τὰ ἁπλᾶ σώματα ὕλη γὰρ ταῦτα , καθὼς εἴρηται , τῶν συνθέτων ) , ἔστι τις ἑτέρα διαφορά , καθ’ ἣν τὰ μὲν μᾶλλον ἢ κρεῖττον οὐσία , τὰ δὲ ἧττον ἡ χεῖρον . τὰ μὲν γὰρ ἔχοντα ποιητικὰς διαφορὰς μᾶλλον οὐσία καὶ κρεῖττον οὐσία , τὰ δὲ ἔχοντα παθητικὰς καὶ στερητικὰς ἧττον οὐσία καὶ χεῖρον . ἔστι δὲ ἡ μὲν θερμότης δραστικὴ μᾶλλον καὶ εἶδος , ἡ δὲ ψυχρότης παθητικὴ μᾶλλον καὶ στέρησις . οὐκοῦν ἔσται τὸ μὲν πῦρ μᾶλλον οὐσία , καὶ ἡ τοῦδε γένεσις ἁπλὴ γένεσις · ἡ δὲ γῆ ἧττον οὐσία , καὶ ἡ ταύτης γένεσις τὶς οὐχ ἁπλῆ . τοῦ οὖν πυρὸς μεταβάλλοντος εἰς γῆν φθορὰ μὲν ἁπλὴ ἔσται , γένεσις δὲ τὶς , τῆς δὲ‘ γῆς εἰς πῦρ μεταβαλλούσης ἔμπαλιν φθορὰ μὲν τὶς , γένεσις δὲ ἁπλὴ · τρίτη δέ ἐστι διαφορὰ ἐκ τῆς τῶν πολλῶν ἐννοίας εἰλημμένη , οὐκ ἐκ τῆς ἀληθείας . δοκεῖ γὰρ τοῖς πολλοῖς τὸ μᾶλλον αἰσθητὸν μᾶλλον ὂν εἶναι , τὸ δὲ ἧττον αἰσθητὸν ἧττον ὃν εἶναι . ὥστε κατ’ ἐκείνους ἡ τῶν μᾶλλον αἰσθητῶν , οἷον γῆς , ἁπλῆ γένεσις , ἡ δὲ τοῦ ἀέρος τὶς γένεσις ἦττον γὰρ αἰσθητὸν ὁ ἀήρ ) , κατὰ δὲ τὴν ἀλήθειαν ἔμπαλιν · μᾶλλον γὰρ ὂν ὁ ἀὴρ τῆς γῆς , εἴπερ ἡ θερμότης μὲν ποιητικὴ καὶ εἰδιχωτέρα , ὡς εἴρηται , ἡ δὲ ψῦξις οἷον στέρησίς τις . τρεῖς μὲν αὗται διαφοραὶ ἐπὶ τῶν οὐσιῶν θεωρούμεναι , ἡ μὲν κατὰ τὸ ἁπλούστερον καὶ συνθετώτερον ἤτοι ὑλικώτερόν τε καὶ εἰδικώτερον , ἡ δὲ κατὰ τὸ μᾶλλον ἡ ἧττον εἶναι οὐσίαν ἤγουν κατὰ τὸ κρεῖττον καὶ χεῖρον , τρίτη δὲ κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον αἰσθητόν , καθ᾿ ἃς ἐπὶ τῶν ἐξ ἀλλήλων γινομένων ἡ μὲν ἁπλῆ γένεσις λέγεται ἡ δὲ τὶς γένεσις . ὕστερον δὲ ζητεῖ οὐκέτι περὶ τῶν ἐξ ἀλλήλων γινομένων , ἀλλ’ ἁπλῶς καθόλου διὰ τί τῶν ὄντων τὰ μὲν ἁπλῶς φαμεν γίνεσθαι καὶ χωρὶς προσθήκης , τὰ δὲ ἀεὶ μετὰ προσθήκης ἁπλῶς δὲ οὐδέποτε , εἴ γε πάντα ὄνι·α ἐστί . καί φησιν ὅτι ἐνταῦθα τὸ ἀπλῶς καὶ μὴ ἀπλῶς ταῖς κατηγορίαις ὥρισται . ἐπεὶ γὰρ τὰ μὲν οὐσίαν σημαίνει τὰ δὲ ποιὸν τὰ δὲ ποσόν , τὰ μὲν κατ’ οὐσίαν μεταβάλλοντα ἁπλῶς γίνεσθαι λέγομεν , τὰ δὲ κατὰ ἄλλην τινὰ κατηγορίαν ἀεὶ μετὰ προσθήκης . εἰκότως , ἐπειδὴ καὶ κυρίως ὂν ἡ οὐσία . ἀλλὰ δή , φησί , καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις πάσαις κατηγορίαις τῶν συμβεβηκότων καθόλου ἡ μὲν εἰς τὰ τιμιώτερα μεταβολὴ γένεσις ἁπλῆ , οἷον ἡ εἰς λευκὸν ἀλλοίωσις , ἡ δὲ εἰς τὰ χείρω , οἷον ἡ εἰς τὸ μέλαν , οὐκέτι . Λέγομεν γὰρ ὅτι φθείρεται νῦν μὲν ἁπλῶς , καὶ οὐ μόνον τοδὶ . Τὴν χρῆσιν νῦν μαρτύρεται διορίζουσαν τὴν ἀπλῆν γένεσιν τῆς τινὸς καὶ οὐ μόνον μετὰ προσθήκης λέγουσαν τάδε τινὰ γίνεσθαι , ἀλλ’ ἔστιν ὅτε καὶ ἄνευ προσθήκης · ὥστε εὔλογον εἶναι ἐπεξελθεῖν τῇ ζητήσει . Φαμὲν γὰρ τὸν μανθάνοντα γίνεσθαι μὲν ἐπιστήμονα , γίνεσθαι δὲ ἁπλῶς οὔ . Ἐντεῦθέν τινες ἐνόμισαν τὸν λόγον αὐτῷ εἶναι περὶ τῶν οὐσιῶν καὶ τῶν συμβεβηκότων , ἀπλῆν μὲν γένεσιν τὴν τῶν οὐσιῶν λέγοντι , τινὰ δὲ γένεσιν τὴν τῶν συμβεβηκότων . τὸ δὲ οὐχ οὕτως ἔχει , ἀλλ’ ὁ μὲν λόγος ἐστὶν αὐτῷ , καθὰ προείρηται , περὶ τῶν οὐσιῶν , ὅπως αἱ μὲν ἀπλῶς λέγονται γίνεσθαι αἱ δὲ μετὰ προσθήκης · τὸ δὲ κατὰ τὸν μανθάνοντα παράδειγμα πρὸς μαρτυρίαν ἤγαγε τοῦ τὴν χρῆσιν διορίζειν , καὶ τὰ μὲν ἀπλῶς λέγειν γίνεσθαι τὰ δὲ οὐχ ἁπλῶς ἀλλὰ μετὰ προσθήκης . Διαφέρει γὰρ εἰς ἃ μεταβάλλει τὸ μεταβάλλον , οἷον ἴσως ἡ μὲν εἰς πῦρ ὁδὸς γένεσις μὲν ἁπλῆ , φθορὰ δὲ τινὸς , οἷον γῆς , ἡ δὲ γῆς γένεσις γένεσις τὶς , φθορὰ δ’ ἁπλῆ , οἷον πυρός , ὥσπερ Παρμενίδης λέγει δύο τὸ ὂν καὶ μὴ ὄν . Ἐκτίθεται μὲν ἐνταῦθα τὴν διαφορὰν καθ’ ἣν διαστέλλεται ἡ ἁπλῆ γένεσις τῆς τινὸς , τίς δὲ ἡ διαφορά ἐστι ζητητέον · δοκεῖ γὰρ ἀσυμφανῶς παρ’ αὐτοῦ εἰρῆσθαι . ἴσως μὲν οὖν τις λέγει ταύτην κατὰ τὸ ἁπλούστερον καὶ συνθετώτερον εἶναι · τῷ γὰρ τὰ ἁπλούστερα ὑλικώτερα εἶναι καὶ ἐν ὕλης τάξει ὑποτετάχθαι τοῖς συνθέτοις , λεγοιτ᾿ ἂν ἡ τούτων γένεσις τὶς γένεσις , ἡ δὲ τῶν συνθέτων , ὡς τρανότερον τὸ εἶδος ἐχόντων , ἁπλῆ γένεσις . κατὰ ταύτην τὴν ἔννοιαν καὶ ὁ Παρμενίδης , ἐπειδὴ γῆν καὶ πῦρ ὑποθέμενος στοιχεῖα τὴν μὲν γῆν ὡς ὕλην ὑποκεῖσθαι τὸ δὲ πῦρ ὡς εἰδοποιὸν ἐθεώρει , τὴν μὲν γῆν μὴ ὂν τὸ δὲ πῦρ ὂν ὠνόμασεν . τοιγαροῦν κατ’ ἐκείνην , φησίν , ἡ μὲν τοῦ πυρὸς γένεσις ἁπλῆ γένεσις ἂν εἴη , ἡ δὲ <τῆς> γῆς τὶς γένεσις καὶ οὐχ ἁπλῆ . δοκεῖ δὲ ἀντιπίπτειν ταύτην τὴν ἐξήγησιν | τό τε μηδαμοῦ φαίνεσθαι τὸν Ἀριστοτέλην τοῦ ἁπλουστέρου καὶ συνθετωτέρου μεμνημένον , ἔτι μέντοι κἀκεῖνο . εἰ γὰρ τὸ ἀπλοῦν τοῦ συνθέτου τῷ ὑλικωτέρῳ καὶ εἰδικωτέρῳ διαφέρει , ἔσται ἡ αὐτὴ διαφορὰ τῇ ἐφεξῆς καὶ δευτέρᾳ λεγομένῃ , καθ’ ἣν τὴν μὲν μᾶλλον οὐσίαν φησὶν εἶναι τὴν δὲ ἧττον · τὸ γὰρ μᾶλλον εἷναι οὐσίαν καὶ ἧττον ἐκ τοῦ ὑλικωτέρου καὶ εἰδικωτέρου σκοπεῖ . καὶ δηλοῖ τοῦτο σαφῶς αὐτὸς ἐν τῷ περὶ τῆς δευτέρας διαφορᾶς λόγῳ φάσκων “ οἶον τὸ θερμὸν κατηγορία τις καὶ εἶδος , ἡ δὲ ψυχρότης στέρησις ” , πρὸς τῷ μηδὲν μεμνῆσθαι αὐτὸν τοῦ ὑλικωτέρου καὶ εἰδικωτέρου ἐν τῷ περὶ τῆς πρώτης διαφορᾶς λόγῳ , ἀλλὰ μόνον τοῦ ὄντος καὶ μὴ ὄντος . διὰ τοῦτο ἀληθεστέρα μοι δοκεῖ εἶναι καὶ τῇ λέξει σύμφωνος ἡ παρὰ Ἀλεξάνδρῳ ἐξήγησις . φησὶ δὲ ἐκεῖνος τὴν πρώτην διαφορὰν γίνεσθαι κατά τε ὂν καὶ μὴ ὄν , οὐχ ὡς Ἀριστοτέλει δοκοῦσαν , ἀλλ’ ὅτι ὅταν ὑποθῆταί τις εἶναι τὸ ὂν καὶ τὸ μὴ ὄν , καθάπερ ὁ Παρμενίδης ἔλεγε τὸ μὲν πῦρ ὂν τὴν δὲ γῆν μὴ ὄν , ἕψεται κατὰ ταύτην τὴν ὑπόθεσιν τὴν μὲν εἰς τὸ μὴ ὂν ὁδὸν ἐκ τοῦ ὄντος φθορὰν μὲν ἀπλῆν εἶναι γένεσιν δὲ τινὰ , κατὰ δὲ τὴν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ ὂν ὁδὸν τἀναντία , φθορὰν μὲν τινὰ γένεσιν δὲ ἁπλῆν . ὅλως γὰρ κατὰ Ἀριστοτέλην οὐδεμία οὐσία εἰς τὸ μὴ ὂν μεταβάλλει . ἡ γὰρ ἄλλου , φθορὰ ἄλλου γένεσις . ὥστε οὐδὲν μεταβάλλει ἐπὶ τῶν οὐσιῶν εἰς στέρησιν ἀπλῶς , ἀλλὰ τὸ εἰς τὴν τοῦδε στέρησιν μεταβάλλον εἰς ἄλλο ὂν μεταβάλλει . τὸ δὲ ἐπὶ τῶν οὐσιῶν προστέθεικα , διότι ἐπὶ τῶν συμβεβηκότων δυνατόν ἐστι · δυνατὸν γὰρ τὸν μουσικὸν εἰς τὸ ἄμου - σὸν καὶ εἰς τὴν στέρησιν μεταβαλεῖν , μηδὲν ἕτερον ἐν τῇ ἀποβολῇ τῆς μουσικῆς προσλαβόντα εἶδος ἢ πάθος , ἀλλ’ ἢ μόνον τὴν στέρησιν , διότι πρὸς τὸ εἶναι τὴν ὕλην ἐν ὑποστάσει οὐδὲν συμβάλλεται τὸ μουσικὸν ἢ τὸ ἄμουσον . ἐπὶ δὲ τῶν οὐσιῶν αἱ τῶν εἰδῶν ἀπουσίαι καὶ στερήσεις ἀνυπόστατον τὴν ὕλην ποιοῦσιν , ἄν μὴ εἰς ἄλλο τι ὂν ἐνεργείᾳ καὶ εἶδος γένηται ἡ μεταβολή . Εἰ δὴ ταῦτα ἢ τοιαῦτα , διαφέρει οὐδέν . Εἴτε πῦρ καὶ γῆν εἴτε ἄλλα τινά , φησίν , ὑπετίθετο ὁ Παρμενίδης , διαφέρει οὐδέν · οὐ γὰρ ζητοῦμεν τὸ ὑποκείμενον περὶ ὃ θεωροῦνται αἱ διαφοραί , ἀλλ’ αὐτὰς τὰς διαφορὰς καὶ τὸν τῆς ἀντιδιαστολῆς τρόπον , καθ’ ὃν ἡ τὶς γένεσις πρὸς τὴν ἁπλῆν διαστέλλεται . τὴν γὰρ διαφορὰν προέθετο τῶν εἰς ἃ μεταβάλλει τὰ μεταβάλλοντα , καθ’ ἃς διαφορὰς διαστέλλομεν τὴν ἁπλῆν τῆς τινὸς γενέσεως . Οἷς οὖν διώρισται εἴτε πυρὶ εἴτε ] καὶ γῇ . Οἵοις ποτέ , φησί , διώρισται τὸ ὂν καὶ μὴ ὄν , εἴτε πυρὶ λέγοις καὶ γῇ διωρίσθαι εἴτε ἄλλοις τισί , τούτων αὐτῶν τὸ μὲν ἕτερον ὂν λεχθήσεται , μὴ ὂν δὲ θάτερον . Ἄλλον δὲ τῇ ὕλῃ ὁποία τις ἂν ᾖ . Ὕλην ὀνομάζει τὰ ἁπλᾶ σώματα , ὡς ὕλη ὑποκείμενα γενέσει καὶ φθορᾷ τῶν συνθέτων . καὶ δόξει ταύτῃ τὰ σύνθετα κατὰ τὸ εἶδος χαρακτηρίζεσθαι μᾶλλον , καὶ ἡ προειρημένη ἐξήγησις συμφωνεῖν τῷ προκειμένῳ , καθ’ ἣν ἐλέγομεν τὸν Ἀριστοτέλην τὴν πρώτην διαφορὰν ἐκτίθεσθαι κατὰ τὸ ἁπλούστερον καὶ συνθετώτερον , διότι τὸ μὲν ὕλῃ ἀναλογεῖ τὸ δὲ σύνθετον εἴδει , νῦν δὲ ὡς καὶ ἐν αὐτῇ τῇ ὕλῃ , λέγω δὲ τοῖς ἁπλοῖς σώμασι , θεωρουμένης διαφορᾶς ἐκτίθεσθαι ταύτην δευτέραν . ἡ δὲ διαφορά ἐστι , καθάπερ προειρήκαμεν , τὸ τὰ μὲν τῶν ἁπλῶν μᾶλλον εἶναι οὐσίαν τὰ δὲ ἧττον , μᾶλλον μὲν τὰ ποιητικὰ μᾶλλον ἔχοντα διαφορὰς καὶ εἴδει ἀναλο - γούσς , οἵα ἐστὶν ἡ θερμότης . τὸ γὰρ θερμόν , φησί , κατηγορία τις , τουτέστιν ὕπαρξις καὶ ἕξις , ἡ δὲ ψυχρότης οἷον στέρησις , καὶ τὰ κατ’ αὐτὴν εἰδοποιούμενα ἧττον οὐσία καὶ χεῖρον . ὥστε , φησίν , ἐπειδὴ πῦρ καὶ γῆ διαφέρει ταύταις ταῖς διαφοραῖς , τουτέστι τῇ ἕξει καὶ τῇ στερήσει , ἔσται τὸ μὲν πῦρ μᾶλλον οὐσί ἡ δὲ γῆ ἧττον , καὶ ἡ ἀπὸ γῆς εἰς πῦρ μεταβολὴ ἔσται τὶς μὲν φθορὰ γένεσις δὲ ἁπλῆ , ἐπὶ δὲ τῆς ἐναντίας μεταβολῆς τὸ ἀνάπαλιν . Τὸ γὰρ ὂν καὶ μὴ ὂν τῷ αἰσθάνεσθαι καὶ μὴ αἰσθάνεσθαι διορίζουσιν . Εἰπὼν τὴν τρίτην διαφορὰν κτὰ τὸ τοῖς πολλοῖς δοκοῦν , τῷ τὰ μὲν μᾶλλον τὰ δὲ ἧττον αἰσθητὰ εἶναι , νῦν τὴν αἰτίαν προστίθησι δι’ ἣν δοκεῖ τοῖς πολλοῖς τὸ μᾶλλον αἰσθητὸν μᾶλλον εἶναι . ἐπειδὴ γὰρ τὴν αἴσθησιν ταὐτὸν οἴονται εἶναι τῇ ἐπιστήμῃ , τῇ δὲ ἐπιστήμῃ καὶ τῇ ἀνεπιστημοσήνῃ κατὰ ἀλήθειαν διορίζεται τὸ ὂν καὶ τὸ μὴ ὄν τὸ μὲν γὰρ ὂν ἐπιστητόν τε καὶ γνωστόν , τὸ δὲ μὴ ὂν ἄγνωστόν τε καὶ ἀνεπίστητον ) , νομίζουσι τῇ αἰσθήσει καὶ τῇ ἀναισθησίᾳ διορίζεσθαι τὰ ὄντα καὶ τὰ μὴ ὄντα . Καθάπερ οὖν αὐτοὶ τῷ αἰσθάνεσθαι ἢ τῷ δύνασθαι καὶ ζῆν καὶ εἶναι νομίζουσιν , οὕτως καὶ τὰ πράγματα . Ἑτέρα πίστις τοῦ οἴεσθαι τὰ αἰσθητὰ ὄντα εἶναι , τὰ δὲ μὴ αἰσθητὰ μὴ ὄντα , ἐκ τοῦ ὑπολαμβάνειν | καὶ ἑαυτοὺς εἶναί τε καὶ ζῆν καθὸ αἰσθάνονται ἢ δύνανται αἰσθάνεσθαι . ὥσπερ γὰρ τοῖς αἰσθανομένοις τὸ ζῆν καὶ εἶναι τῷ αἰσθάνεσθαι ὁρίζουσιν , οὕτω καὶ τοῖς αἰσθητοῖς τὸ εἶναί φασι τῷ αἴσθησιν κινεῖν δύνασθαι . τὸ γὰρ οὕτως καὶ τὰ πράγματα οὐ ‘τῷ αἰσθάνεσθαι᾿ δηλοῖ , ἀλλὰ ‘τῷ κινεῖν αἴσθησιν᾿ , ὥστε πάντα μὲν ὡρίσθαι αἰσθήσει καὶ ἀναισθησίᾳ , ἀλλὰ τὰ μὲν ζῶντα τῷ αἰσθάνεσθαι , τὰ δὲ ἄλλα τῷ αἰσθητὰ εἶναι . Τρόπον τινὰ διώκοντες τἀληθές , αὐτὸ δὲ λέγοντες οὐκ ἀληθές . Τὸ μὲν γὰρ οἴεσθαι τὸ μᾶλλον ἐπιστητὸν μᾶλλον ὂν εἶναι , τὸ δὲ τὸ ὄν τε καὶ μὴ ὄν , ἀληθές τὸ γὰρ ἐπὶ τῇ ἑαυτοῦ φύσει ἀνεπίστητον οὐδὲ ὄν ἐστι ) , τὸ δὲ εἰς ταὐτὸν ἄγειν τῇ ἐπιστήμῃ τὴν αἴσθησιν ψευδές . Συμβαίνει δὴ κατὰ δόξαν καὶ κατὰ ἀλήθειαν ἄλλως τὸ γίνεσθαί τε ἁπλῶς καὶ φθείρεσθαι . Ἡ μὲν ἀλήθεια ἔφασκε τοῦ μᾶλλον ὄντος τὴν γένεσιν ἁπλῆν εἶναι , ἡ δὲ τῶν πολλῶν δόξα οὐ τοῦ μᾶλλον ὄντος , ἀλλὰ τοῦ μᾶλλον αἰσθητοῦ . μάχεται δὲ ταῦτα ἀλλήλοις · τὸ γὰρ πνεῦμα καὶ ὁ ἀὴρ συγκρινόμενος τῇ γῇ τοῖς μὲν πολλοῖς δόξει διὰ τὸ ἧττον αἰσθητὸν εἶναι χεῖρον εἶναι , διὸ καὶ τὰ φθειρόμενα εἰς ἀέρα εἰς μηδέν φασιν ἀναλύεσθαι . οἷον εἰ ὕδωρ φθαρείη , οὐκ εἰώθασι λέγειν ἀέρα γεγονέναι , ἀλλὰ φθορὰν ὕδατος , εἰ μέντοι φθαρεὶς ὁ ἀὴρ ὑετὸν ποιήσει , γένεσιν ὕδατός φασιν , οὐ φθορὰν ἀέρος . ταύτῃ τοίνυν ἡ γῆ ὡς ἁπτὸν οὖσα καὶ ἀντίτυπον , τουτέστι στερεόν , μᾶλλον εἶναι δόξει , διότι μᾶλλον αἰσθητόν · κατὰ ἀλήθειαν δὲ μᾶλλον ὂν ὁ ἀὴρ τῆς γῆς , τῷ περιεκτικὸν αὐτὸν εἶναι τῆς γῆς καὶ εἰδικωτέραν ἔχοντα διαφορὰν τὴν θερμότητα . Διά τε γὰρ τὸ τὴν ὕλην διαφέρειν ἢ τῷ οὐσίαν εἶναι . Τὰς διαφορὰς ἀναλαμβάνει , καθ’ ἃς ἡ ἁπλῶς γένεσις τῆς τινὸς διωρίζετο . τὸ δὲ τὸ τὴν ὕλην διαφέρειν ὡς κοινὸν πασῶν τῶν διαφορῶν εἴρηται , ὡς εἰ λέγοι ὅτι ἡ ἁπλὴ γένεσις τῆς τινὸς διορίζεται τῷ τὴν ὕλην τῶν μεταβαλλόντων διαφέρειν κατά τινα τούτων τῶν διαφορῶν . εἶτα ἐπιφέρει τὰς τρεῖς διαφοράς · ἢ γὰρ τῷ οὐσίαν εἶναι ἢ μὴ εἶναι ἵνα εἴπῃ τὴν πρώτην διαφορὰν τὴν κατὰ τὸ ὂν καὶ μὴ ὄν ) , ἢ τῷ μᾶλλον ἢ ἧττον εἶναι τὴν ὑλικωτέραν λέγων καὶ εἰδικωτέραν , ἢ ἁπλῶς καθὸ ἡ μὲν κρείττων οὐσία ἐστὶν ἡ δὲ χείρων , ἐπεὶ καὶ τὸ εἶδος τῆς ὕλης κρεῖττον , ὡς τοῦ ἕνεκά του τὸ οὗ ἕνεκα ) , ἢ τῷ μᾶλλον αἰσθητὸν εἶναι ἢ ἧττον . Τοῦ δὲ τὰ μὲν ἁπλῶς γίνεσθαι λέγεσθαι , τὰ δέ τι , μὴ τῇ ἐξ ἀλλήλων γενέσει . Ζητήσας ἐν τοῖς προλαβοῦσιν ἐπὶ τῶν οὐσιῶν τί δήποτε τὰ μὲν ἁπλῶς γίνεσθαι λέγεται τὰ δὲ μετὰ προσθήκης , νῦν τὴν αὐτὴν ζήτησιν κινεῖ οὐκ ἐπὶ τῶν οὐσιῶν ὐ γάρ , φησί , περὶ τῶν ἐξ ἀλλήλων γινομένων ποιεῖται τὸν λόγον ) , ἀλλὰ καθόλου περὶ πάντων , πῶς ποτε τὰ μὲν ἁπλῶς φαμεν γίνεσθαι τὰ δὲ οὐχ ἁπλῶς . λέγει τοίνυν ταῦτα ταῖς κατηγορίαις διωρίσθαι , καὶ τὰ μὲν κατ’ οὐσίαν γινόμενα ἀπλῶς γίνεσθαι , τὶ δὲ γίνεσθαι καὶ οὐχ ἁπλῶς τὰ κατ’ ἄλλην τινὰ τῶν συμβεβηκότων κατηγορίαν γινόμενα . Οὐ μὴν ἀλλ’ ὁμοίως <ἐν πᾶσι> . Ἐν ἀπάσαις ταῖς κατηγορίαις . κοινόν φησιν εἶναι ἐν πάσαις ταῖς κατηγορίαις , εἴτε ἁπλῆ γένεσις | θεωροἶτο θεωροῖτο καθάπερ ἐν ταῖς οὐσίαις , εἴτε γένεσις καθάπερ ἐν ταῖς λοιπαῖς κατηγορίαις , τὸ τὴν μὲν ἐπὶ τὰ τιμιώτερα μεταβολὴν γένεσιν λέγεσθαι , τὴν δὲ ἐπὶ τὰ ἀτιμότερα καὶ χείρονα φθοράν · γένεσις μὲν γὰρ ἡ τοῦ λευκοῦ , ἡ δὲ τούτου εἰς τὸ μέλαν μεταβολὴ οὐ γένεσις μέλανος , ἀλλὰ φθορὰ λευκοῦ . οὕτως Ἀλέξανδρος ἐξηγήσατο συμφώνως τοῖς ἐν τῇ Φυσικῇ εἰρημένοις . Καὶ ὅλως καὶ ἐν ταῖς οὐσίαις . Ἐζήτησε γὰρ κἀπὶ τῶν οὐσιῶν τὴν διάκρισιν τῆς ἁπλῶς γενέσεως καὶ τῆς τινὸς · ἐζήτησε καὶ καθόλου ἐπὶ πάντων , ὅπερ δηλοῖ τὸ ὅλως . Καὶ ἔστιν ἀεὶ ἡ θατέρου γένεσις ἐπὶ τῶν οὐσιῶν ἄλλου φθορά . Εἰκότως προσέθηκε τὸ ἐπὶ τῶν οὐσιῶν , διότι οὐκ ἐπὶ πάντων τῶν ὄντων ἐνεργείᾳ ἡ θατέρου γένεσις ἑτέρου τινὸς ὄντος ἐστὶ φθορά , ὡς ἐπὶ | τοῦ μανθάνοντος καὶ ἐπιστήμονος γινομένου · στέρησις γὰρ τὸ ἀνεπιστῆμον . Ἀλλὰ μὴν οὐδ’ ἀπορῆσαι δεῖ διὰ τί γίνεταί τι ἀεὶ ἀπολλυμένων . Ἐν τοῖς προλαβοῦσιν ἀπορήσας τί δήποτε οὐκ ἐπιλείπει ἡ γένεσις , ἀλλ’ ἀεὶ συνείρει , τὸ τῆς ἀπορίας εὔλογον ἐδείκνυεν ἐκ τοῦ ἀεὶ ἀπιέναι τι τῶν ὄντων τῶν φθειρομένων εἰς τὸ μὴ ὂν χωρούντων . δείξας οὑν ἐν τοῖς προλαβοῦσι συντόμως πόθεν οὐκ ἐπιλείπει ἡ γένεσις , καὶ εἰπὼν ὅτι διὰ τὸ τὴν ἄλλου φθορὰν ἄλλου εἶναι γένεσιν , καὶ διὰ τούτου λύσας πάσας τὰς προβεβλημένας ἀπορίας , ὑπομιμνῄσκει νῦν τοῦ λόγου τοῦ κατασκευαστικοῦ τῆς ἀπορίας φάσκων μετὰ τὴν λύσιν τὴν εἰρημένην μηκέτι χώραν ἔχειν τὸν κατασκευαστικὸν τῆς ἀπορίας λόγον , τὸν φάσκοντα μὴ δεῖν γένεσιν ἀεὶ εἶναι ἀπολλυμένων τινῶν καὶ εἰς τὸ μὴ ὂν χωρούντων . οὐ ταυτολογῶν δὲ ἐπαναλαμβάνει τὸν λόγον , ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶπε προσεχῶς ὅτι οἱ πολλοὶ τὸ ἀπλῶς γίνεσθαι καὶ φθείρεσθαι τῷ εἰς αἰσθητὸν ἐξ ἀναισθήτου ἢ ἐξ αἰσθητοῦ εἰς ἀναίσθητον τὴν μεταβολὴν γίνεσθαι κρίνουσι , διότι κατ’ αἴσθησιν ζῶντες ταύτῃ τὸ ὂν καὶ τὸ μὴ ὂν ἐξετάζουσι καὶ τὸ μὴ τῇ αἰσθήσει ὑποπῖπτον ἢ μὴ μᾶλλον οὐδ’ εἶναι οἴονται , αὐτὸ δὴ τοῦτο εἰς ὑπόδειγμα τοῦ οἰκείου λόγου παρέλαβε , τοῦ τὴν ἄλλου γένεσιν ἄλλου εἶναι φθορὰν καὶ ἔμπαλιν , καὶ τοῦ τρόπον μέν τινα ἐξ ὄντος γίνεσθαι τὰ γινόμενα καὶ φθείρεσθαι εἰς ὄν , τρόπον δέ τινα ἐκ μὴ ὄντος γίνεσθαι καὶ εἰς μὴ ὂν ἀναλύεσθαι . καὶ οἱ πολλοὶ γοῦν , φησί , τὴν ἀπλῶς γένεσιν τὴν ἐξ ἀναισθήτου εἰς αἰσθητὸν μεταβολὴν κρίνουσι , καὶ φθορὰν τὸ ἐναντίον , τοῦ ἀναισθήτου οὐ παντελῶς μὴ ὄντος . κοινῷ οὗν λόγῳ καὶ ἀπλῶς πᾶσα γένεσις ἐκ μὴ ὄντος , διότι ἐκ τῆς ὕλης ἥτις πάντων ἔχει τὴν στέρηστιν , ἡ δὲ στέρησις τὸ μὴ ὄν · ἐξ ὄντος δὲ πάλιν , διότι δυνάμει πάντα · καὶ τὸ ἐξ οὗ δὲ προσεχῶς ὄν ἐστι καὶ μὴ ὄν , οἷον εἰ ἐξ ἀέρος γένοιτο πῦρ . ἀλλ’ εἰ καὶ ἔστι τι ὂν ὁ ἀήρ , ἀλλ’ οὐκ ἔστι πῦρ , οὐδὲ ὑπομένοντος τοῦ ἀέρος ἡ τοῦ πυρὸς γένεσις . ὥστε καὶ ταύτῃ ἐκ μὴ ὄντος . ἐξ ὄντος δὲ πάλιν , καθ’ αὑτὸ μὲν ἐξ ὄντος διότι ἐκ τοῦ ὑποκειμένου ὅπερ ὄν ἐστι , κατὰ συμβεβηκὸς δὲ διότι ἐξ ἀέρος · συνέβη γὰρ τὸ ἐξ οὗ τὸ πῦρ ἢ ἀέρα εἶναι ἢ ξύλον ἢ ἔλαιον ἢ ὁτιοῦν ἄλλο . τὰ αὐτὰ καὶ ἐπὶ τῆς φθορᾶς ἀντικειμένως . Ἀλλὰ μὴν οὐδ’ ἀπορήσαι δεῖ διὰ γίνεταί τι ἀεὶ ἀεὶ ἀπολλυμένων . οὐ δεῖ , φησίν , ἀπορεῖν διὰ τί ἀπολλυμένου τινὸς ἐν τοῖς φθειρομένοις οὐκ ἐπιλείπει ἡ γένεσις · οὐ γὰρ εἰς τὸ πάντῃ μὴ ὄν ἡ φθορά , οὐδὲ ἐκ τοῦ πάντῃ μὴ ὄντος ἡ γένεσις . καὶ παραμυθεῖται τὸν λόγον τοῦτον διὰ τῆς τῶν πολλῶν χρήσεως , οἳ τὸ ὂν καὶ μὴ ὂν τῷ αἰσθητῷ καὶ τῷ ἀναισθήτῳ διορίζουσιν · οὐ γὰρ τὸ μηδαμῶς ὂν μὴ ὂν καλοῦσιν , ἀλλὰ τὸ αὐτοῖς ἀναίσθητον . οὐδὲν οὖν θαυμαστόν , εἰ καὶ ἡμεῖς φαμεν κατά τι ἐκ τοῦ ἀπλῶς ὄντος , κατά τι δὲ ἐκ τοῦ ἀπλῶς μὴ ὄντος τὴν γένεσιν καὶ τὴν φθορὰν εἰς ὄν τε καὶ μὴ ὂν κατὰ τὸν εἰρημένον τρόπον . Εἴτ᾿ οὖν ὄντος τινὸς ἰοῦ ὑποκειμένου εἴτε μή . Τουτέστιν εἴτε ἔχει ὕπαρξίν τινα τοῦτο τὸ ἀναίσθητον καὶ μὴ ὂν λεγόμενον , εἴτε μὴ ἔστιν ὑποκείμενον , οὐδὲν διαφέρει πρὸς τὸν λόγον καθόλου γὰρ εἰς οἷον χωρεῖ τὸ φθειρόμενον , ἐκ τοιούτου γίνεται τὸ γινόμενον . εἰ τοίνυν φθαρέντος τοῦ ὄντος γίνεται τὸ μὴ ὄν , δῆλον ὄφι καὶ τοῦ μὴ ὄντος φθαρέντος γίνεται τὸ ὄν . καὶ ὅρα ὅπως ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ μὴ ὄντος γένεσιν εἶπε , δηλῶν σαφῶς ὅτι ὅταν εἰς τὸ μὴ ὂν χωρεῖν λέγωμεν τὸ φθειρόμενον , οὐκ εἰς τὸ μηδαμῇ μηδαμῶς ὂν λέγομεν . Εἴτε οὖν ὄντος τινὸς τοῦ ὑποκειμένου εἴτε μή . τὸ φθειρόμενον , φησίν , ἔνιοι εἰς τὸ μὴ ὂν χωρεῖν λέγουσι , τῷ εἰς ἀναίσθητον μεταβάλλειν , οὐ περιεργαζόμενοι τὸ εἴτε ὄντος τινὸς ὑποκειμένου γέγονεν ἡ μεταβολὴ εἰς τὸ αἰσθητὸν εἴτε μή , τουτέστιν εἴτε ἔχοντος ὕπαρξιν τοῦ ἀναισθήτου καὶ μὴ ὄντος λεγομένου εἴτε μή . ἀλλ’ οὐ διότι εἶναι ἢ μὴ εἶναί φασι τοῦτο τὸ ἀναίσθητον , διὰ τοῦτο ἢ ἔστιν ἐξ αὐτοῦ ἡ γένεσις ἢ οὐκ ἔστιν · ἀλλὰ διότι ἔστι καὶ ὑπόκειται , διὰ τοῦτο ἐξ αὐτοῦ τὸ αἰσθητὸν γίνεται . τὸ οὖν εἴτε ὄντος τινὸς τοῦ ὑποκειμένου σημαίνει εἴτε εἶναι λεγομένου παρ’ αὐτῶν εἴτε μὴ εἶναι . οὐδὲ γὰρ ἐκεῖνοι προσδιώριζον τοῦτο τὸ ἀναίσθητον , ἐξ οὗ τὴν γένεσιν ἔλεγον , εἴτε τῶν ὄντων καὶ ἐν ὑπάρξει ἦν εἴτε μή . ὅ τι γὰρ ἄν τούτων ὑπάρχῃ , οὐκ ἐπιλείψει ἡ γένεσις . εἰ μὲν γὰρ τῶν ὄντων ἐστὶ τὸ ἀναίσθητον , εἰς ὃ ἡ φθορὰ καὶ ἐξ οὗ ἡ γένεσις , δι’ αὐτὸ τοῦτο οὐκ ἐπιλείψει ἐπεὶ μὴ εἰς τὸ πάντῃ μὴ ὂν ἡ φθορά · εἰ δὲ τῶν μὴ ὄντων , ἐπειδήπερ ἡ μὲν φθορὰ τοῦ μὴ ὄντος ἐστὶ γένεσις <ἡ δὲ γένεσις> φθορὰ τοῦ μὴ ὄντος , πάλιν οὐκ ἐπιλείψει , ἄλληλα τοῦ ὄντος τε καὶ μὴ ὄντος . Ἀλλὰ τοῦτο τὸ μὴ ὂν ἀπλῶς πότερον τὸ ἕτερον τῶν ἐναντίων ἐστίν . Ἐν τοῖς προλαβοῦσιν ἐζήτει εἰ ἔστι τι ἀπλῶς γινόμενον , τουτέστιν κυρίως , καὶ ἔλεγεν ἐκ τοὐ ἁπλῶς | μὴ ὄντος γίνεσθαι . διδάξας οὖν ἱκανῶς περὶ τῆς ἁπλῆς γενέσεως καὶ τοῦ ἀπλῶς ὄντος καὶ κατὰ πόσα σημαινόμενα λέγεται , νῦν ζητεῖ περὶ τοῦ ἁπλῶς μὴ ὄντος τί σημαίνει . μήποτε τὸ ἕτερον τῶν ἐναντίων , τὸ κατὰ τὴν στερητικὴν διαφορὰν χαρακτηριζόμενον , οἷον γῆς καὶ πυρός ; ἆρα τὸ μὴ ὂν τὴν γῆν φαμεν εἶναι ὂν δὲ τὸ πῦρ ; ἢ οὐ περὶ τούτων τῶν καταχρηστικῶς λεγομένων ὁ λόγος , ἀλλ’ ἡ ζήτησίς ἐστι καθόλου περὶ τῶν κυρίως ὄντων καὶ κατ’ οὐσίαν , ὅταν φῶμεν αὐτὰ ἐκ μὴ ὄντος γίνεσθαι , ὁποῖόν τι τὸ μὴ ὂν νοοῦμεν εἶναι ; ὅπερ οὖν ἀνωτέρω ἔλεγε , φάσκων τὸ μὴ ὂν τοῦτο εἶναι τὸ δυνάμει μὲν ὂν ἐντελεχείᾳ δὲ μὴ ὄν , τοῦτο σαφέστερον ἐνταῦθά φησιν . ἡ ὕλη γάρ , φησίν , ἐστὶ τὸ μὴ ὄν , ἐξ ἦς καὶ τὸ πῦρ καὶ ἡ γῆ γεννᾶται . εἰ δὲ λέγοις ὅτι ἡ ὕλη αὐτὴ καθ’ αὑτὴν οὐχ ὑφίσταται , ἀλλ’ ἔστιν ἀεὶ μετά τινος εἴδους , ὡς μηδέποτε ἐκ μὴ ὄντος ἀλλ’ ἐξ ὄντος γίνεσθαι τὸ γινόμενον , ἐρῶ πρὸς τοῦτο , ὅπερ καὶ ἀνωτέρω προειρήκαμεν , ὅτι τὸ εἶδος τῇ ὕλῃ πρὸς μὲν ὕπαρξιν συντελεῖ , πρὸς μέντοι γένεσιν τοῦ ὅπερ οὐκ ἔστιν οὐδὲν συμβάλλεται . οὐδὲ γὰρ ὡς ἐνεργείᾳ εἰ τύχοι γῆ οὖσα μεταβάλλει εἰς πῦρ , ἀλλ’ ὡς δυνάμει οὖσα πῦρ , τοῦτο δὲ ὡς ὕλῃ αὐτῇ ὑπάρχει . ἐξ ὕλης ἄρα τὸ γινόμενον . καθάπερ ὁ χαλκός , ἵνα τῷ Ἀλεξάνδρου τοῦ ἐξηγητοῦ χρησώμεθα ὑποδείγματι , εἴπερ ἀδύνατον ἦν χωρὶς τοῦ εἴδους τοῦ ἀνδριάντος ὑποστῆναι , μετέβαλλον δὲ εἰς ἀλλήλους οἱ ἀνδριάντες , οὐ διὰ τοῦτο τῆς ἰδίας ἐστερεῖτο ὑπάρξεως , ἀλλ’ ἦν ἕτερος τοῦ ἀνδριάντος · καὶ ὁ γινόμενος ἀνδριάς , εἰ καὶ μὴ ἐξ ἀργοῦ χαλκοῦ ἐγίνετο ἀλλ’ ἐξ ἀνδριάντος , ὅμως οὐ λέγεται ἐξ ἀνδριάντος γεγονέναι ἀλλ’ ἐκ τοῦ χαλκοῦ τοῦ ἀνδριάντος · οὕτως ἔχει κἀπὶ τῆς ὕλης , ἐπειδὴ ἀεὶ μετά τινός ἐστιν εἴδους μηδὲν γὰρ οὖσα ἐνεργείᾳ ἀνυπόστατός ἐστι ) , τὸ γινόμενον ἐξ αὐτῆς ἀεὶ μὲν οὔσης μετά τινος γίνεται ὃ πρὸς ὕπαρξιν αὐτῇ συντελεῖ , οὐ μὴν ἐξ ἐκείνου ὅ ἐστιν ἐνεργείᾳ ἡ ὕλη γίνεται τὸ γινόμενον , ἀλλ’ ἐκ τῆς ὕλης ἥτις δυνάμει ἐστὶ σῶμα . Καὶ ἆρά γε ἑτέρα ἑκατέρουυ ἡ ὕλη , ἢ οὐκ ἄν γίνοιντο ἐξ ἀλλήλων οὐδ’ ἐξ ἐναντίων ; Εἰπὼν τὸ ἁπλῶς μὴ ὂν ἕτερον εἶναι τῶν γινομένων , οὐ τὸ δοκοῦν ἧττον εἶναι διὰ τὸ τὰς στερητικὰς ἔχειν διαφοράς , ἀλλὰ τὸ ὑποκείμενον ἀμφοῖν , καὶ τῷ ἧττον ὄντι καὶ τῷ μᾶλλον , νῦν ζητεῖ ἐφεξῆς εἰ ἑκατέρου ἐκείνων , τῆς τε γῆς καὶ πυρὸς ὧν ἐμνημόνευσεν , ἕτερόν ἐστι τὸ ὑποκει - μένον . τοῦτο δὲ συντόμως ἀναιρεῖ λέγων ὅτι εἰ ἕτερον ἦν ἑκατέρου καὶ μὴ ταὐτὸν τὸ ὑποκείμενον , οὐκέτ’ ἄν ἐξ ἀλλήλων ἐγίνοντο ὡς ἐξ ἐναντίων · τὰ γὰρ ἐναντία ἐξ ἀλλήλων γίνεται τοῦ αὐτοῦ ὄντος τοῦ ὑποκειμένου . κεῖται δὲ ἐξ ἀρχῆς τὸ τὴν ἄλλου γένεσιν ἄλλου φθορὰν εἶναι · οὐχ ἕτερον ἄρα τὸ ὑποκείμενον τῶν ἐναντίων , γῆς φημι καὶ πυρός . ὅτι δὲ ἐναντίωσις ὑπάρχει γῇ καὶ πυρί , δείξει κατὰ τὸν ἐφεξῆς λόγον · ἐξ ἀλλήλων ἄρα ταῦτα ὡς ἐξ ἐναντίων . εἰ δὲ τοῦτο , κοινὴ καὶ μία ἀμφοτέρων ἡ ὅλη . Ἤ εστι μὲν ὡς ἡ αὐτή , δ᾿ ὡς ἑτέρα . Ἐπεξεργαζόμενος τὸν πρότερον λόγον Ε ; ὅτι κατά τι μὲν ἡ ἐστιν ὕλη τῶν γινομένων , κατά τι δὲ ἑτέρα · πῶς δὲ ἡ αὐτὴ καὶ πῶς ἑτέρα προστίθησι . Ὅ μὲν γάρ ποτε ὂν ὑπόκειται τὸ αὐτό , τὸ δὲ εἶναι οὐ τὸ αὐτό . Ἡ ὕλη , φησί , καθὸ ὕλη ἐστὶ καὶ κατὰ τὴν ἰδίαν φύσιν ὅ ποτε ὄν ἐστιν , ἡ αὐτή ἐστι πᾶσιν οἷς ὑπόκειται . τὸ γὰρ ὅ ποτε ὂν τῷ Ἀριστοτέλει τὸ ὑποκείμενον * * * οὖν καί , ἵν’ οὕτως εἴπω , τὴν αὑτῆς φύσιν μία πάντων ἐστὶν ἡ ὕλη · ὁμοίαν γὰρ ἐπιτηδειότητα καθὸ ὕλη ἐστὶ πρὸς πάντα ἔχει . ἐπειδὴ δὲ τὸ εἶναι καὶ <ἡ> ὑπόστασις αὐτὴ ἀεὶ μετά τινός ἐστιν οὐχ ἡ αὐτὴ ἔσται ὕλη κατὰ τὸ εἶδος καὶ τὴν ὕπαρξιν ἅπασιν . ἡ δὲ κατὰ τὸ εἶδος θεωρουμένη ἐστὶν ἡ προσεχής , οἷον ἡ μὲν πυρὶ ὑποκειμένη ἀήρ ἐστιν , ἡ δὲ τῷ ἀέρι ὕδωρ ἐνεργείᾳ ἄν οὕτως τύχῃ , ἡ δὲ τῷ ὕδατι γῆ πυρὶ οὖν καὶ ὕδατι ὑπόκειται γῆ τε καὶ ἀήρ , ταῦτα δὲ κατὰ μὲν τὸν τῆς ὕλης λόγον τὰ αὐτά , κατὰ δὲ τὸ εἶδος διάφορα , οὐκέτι ὡς πρώτη ὕλη ἀλλ’ ὡς προσεχὴς θεωρουμένη . ἔστι δὲ καὶ οὕτως εἰπεῖν · ἐπειδή , ὡς καὶ ἐφεξῆς μέλλει ῥηθῆναι , ἡ ὕλη κατὰ μὲν τὸ ὑποκείμενον ἡ αὐτή ἐστι , κατὰ δὲ τὸν λόγον διάφορος , ὡς ἂν καὶ διαφόρων λόγους ἔχουσα ἐν αὑτῇ , ἐν πυρὶ καὶ γῇ καὶ τοῖς ἄλλοις κατὰ μὲν τὸ ὑποκείμενον ἡ αὐτή ἐστι , κατὰ δὲ τὸν λόγον διάφορος . οὐ γὰρ κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον πυρὸς καὶ γῆς καὶ τῶν ἄλλων τὰ εἴδη δέχεται · κατ’ ἄλλον μὲν γὰρ λόγον γῆς , κατ’ ἄλλον πυρὸς εἶδος δέχεται , κατὰ ἄλλους τε λόγους τὰ τῶν ἄλλων εἴδη . Περὶ δὲ γενέσεως καὶ ἀλλοιώσεως λέγωμεν τίνι δια - φέρουσι . | Τίνι διενήνοχε γένεσις ἀλλοιώσεως εἴρηται μὲν αὐτῷ ἐπὶ βραχὺ καὶ πρόσθεν , οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ νῦν ἀναλαβὼν πάλιν ἐν τάξει περὶ αὐτῶν λέγει . εἰρηκὼς γὰρ ὅσα περὶ γενέσεως ἐχρῆν ζητῆσαι , τί τέ ἐστι καὶ εἰ ἔστιν ὅλως καὶ ἐκ τίνος καὶ πόθεν γίνεται τὰ γινόμενα καὶ διὰ τί οὐκ ἐπιλείπει ἡ γένεσις , εὐκαίρως νῦν ζητεῖ τίνι διενήνοχε τῶν ἄλλων μεταβολῶν , καὶ πρῶτον τῆς ἀλλοιώσεως , διακρίνων αὐτὰς ἀλλήλων τοῦτον τὸν τρόπον . ἐπειδὴ γάρ , φησίν , ἔστι τὸ μέν τι ὑποκείμενον ὅπερ σημαίνει τὴν οὐσίαν , τὸ δὲ πάθος ὅπερ καὶ συμβεβηκὸς ὀνομάζεται , ἔστι δὲ κατὰ ἀμφότερα μεταβολή ( καὶ κατὰ τὴν οὐσίαν , ὅπερ καλεῖ ὑποκείμενον , καὶ κατὰ πάθος , τουτέστι τὸ συμβεβηκός ) , ἡ μὲν κατὰ τὸ ὑποκείμενον μεταβολὴ γένεσίς ἐστιν , ἡ δὲ κατὰ τὰ πάθη μένοντος τοῦ ὑποκειμένου ἀμεταβλήτου ἀλλοίωσις . ταῦτα εἰπὼν ἀπορίαν τινά , ἣν ἄν τις ἀπερισκέπτως προήγαγε πρὸς τὰ εἰρημένα , ταύτην καὶ τίθησι γυμνάζων καὶ ἐπιλύεται . εἰ γὰρ ἡ περὶ τὸ ὑποκείμενον αἰσθητὸν ὂν καὶ τὸ αὐτὸ μένον γινομένη μεταβολή , τουτέστιν εἰ ἡ περὶ εἰδοπεποιημένον ὑποκείμενον γινομένη μεταβολὴ ἀλλοίωσίς ἐστιν , ἐπειδὴ ἐν τῇ ἐξ ἀέρος εἰς ὕδωρ μεταβολῇ τὸ μὲν διαφανὲς καὶ ὑγρότης μένει , ἡ δὲ μεταβολὴ κατὰ τὸ θερμὸν καὶ ψυχρὸν γίνεται , ἔσται ἡ τοῦ ἀέρος εἰς ὕδωρ μεταβολὴ ἀλλοίωσις · περὶ γὰρ ὑποκείμενον εἰδοπεποιημένον , τὸ διαφανές φημι καὶ ὑγρόν , γίνεται ἡ μεταβολή . κατὰ τὸν αὐτὸν δὲ λόγον ἔστιν ἀπορῆσαι κἀπὶ τῶν ἄλλων στοιχείων . πάντα γὰρ τὰ ἐφεξῆς ἀλλήλων τὴν μὲν ἔχουσι κοινὴν διαφοράν , τὴν δὲ ἑτέραν ἐναντίαν · πῦρ μὲν γὰρ καὶ ἀὴρ κοινωνοῦντα κατὰ τὸ θερμὸν διαφέρει κατὰ τὸ ὑγρὸν καὶ ξηρόν , ἀὴρ δὲ καὶ ὕδωρ τὴν αὐτὴν ἔχοντα ὑγρότητα ἐναντία ἐστὶ κατὰ τὴν ἑτέραν ἀντίθεσιν . κοινὴ τοίνυν ἐπὶ τῶν ἐφεξῆς ἀλλήλων ἡ ἀπορία . πρὸς δὲ ταύτην ἀπαντῶν τὴν ἀπορίαν ὁ Ἀριστοτέλης φησὶν ὅτι εἰ μὲν πάθος ὑπῆρχε τοῦ ὑπομένοντος ὑγροῦ καὶ διαφανοῦς τὸ θερμὸν καὶ τὸ ψυχρόν , καθ’ ἃ ἡ εἰς ἄλληλα μεταβολὴ αὐτῶν γίνεται , ἀλλοίωσις ἦν ἄν , ὡς ἔχει ἐπὶ τοῦ θερμαινομένου ὕδατος καὶ ψυχομένου . ἐκεῖσε γάρ , ἐπειδὴ ἡ ἐγγινομένη τῷ ὕδατι ποιότης πάθος ἐστὶ καὶ συμβεβηκὸς μηδὲν συμβαλλομένη πρὸς τὸ εἶναι τῷ ὕδατι , ἀλλοίωσίς ἐστι τὸ γινόμενον · ἐπὶ δὲ τῆς ἐξ ἀέρος εἰς ὕδωρ μεταβολῆς τὸ θερμὸν καὶ τὸ ψυχρὸν οὐκ ἔστι πάθη τοῦ ὑγροῦ καὶ διαφανοῦς , εἰ μή τι ἄρα κατὰ συμβεβηκός , τῷ εἶναι ἀμφότερα τοῦ αὐτοῦ πάθη . ὡς ὅταν ἐπὶ Σωκράτους τὸ φαλακρὸν ὑπάρχειν φαίημεν τῷ λευκῷ κατὰ συμβεβηκός , τῷ ἀμφότερα καὶ τὸ λευκὸν καὶ τὸ φαλακρὸν τῷ αὐτῷ ὑπάρχειν · Σωκράτους γὰρ ἀμφότερα πάθη . οὕτως οὖν κἀνταῦθα τὸ θερμὸν καὶ τὸ ψυχρὸν τοῦ μὲν ὑγροῦ οὐκ ἄν εἴη πάθη , εἰ μὴ κατὰ συμβεβηκός , τῆς δὲ ὕλης αὐτά τε ταῦτα , τὸ θερμὸν καὶ τὸ ψυχρόν φημι , καὶ ἡ ὑγρότης πάθη ὑπάρχουσι τῆς ὕλης τῆς ἀνειδέου , πάθη δὲ εἰδοποιὰ καὶ τελειωτικά . εἰ γὰρ πάθος καὶ συμβεβηκὸς τοῦ ὑγροῦ τὸ ψυχρόν , τὸ ὕδωρ οὐκ ἔχει τὸ εἶναι κατὰ τὴν ὑγρότητα καὶ ψυχρότητα , ἀλλὰ κατὰ τὴν ὑγρότητα μόνον . ὁμοίως δὲ καὶ τοῦ ἀέρος οὐχὶ ὑγρότης καὶ θερμότης , ἀλλ’ ἡ ὑγρότης μόνη ἐστὶ συμπληρωτική . εἰ δὲ ἡ ὑγρότης ἀμφοτέρων συμπληρωτικὴ τῆς οὐσίας ἐστί , τοῦ ὕδατος καὶ τοῦ ἀέρος , οὐχ ἕξουσι διαφορὰς αἷς χωρισθήσονται κατ’ οὐσίαν · τὰ γὰρ πάθη οὐ ποιεῖ διαφορὰς οὐσιώδεις . οὐκ ἄρα πάθη τὸ θερμὸν καὶ τὸ ψυχρὸν τοῦ ἀέρος καὶ τοῦ ὕδατος , καθ’ ἃ καὶ μεταβάλλουσιν ἐν τῇ ἐξ ἀλλήλων γενέσει . ἀλλ’ οὐδὲ τοῦ ὑγροῦ πάθος καὶ συμβεβηκὸς τὸ θερμὸν καὶ τὸ ψυχρόν , ἐπεὶ οὐκ ἄν συνδυασθέντα μίαν ἀπετέλεσεν οὐσίαν . εἰ δὲ μὴ πάθος , οὐδὲ ἀλλοίωσις , ὥσπερ ἔφασκεν ἡ ἀπορία · ἀλλοίωσις γὰρ ἐρρέθη εἶναι , ὅταν πάθος καὶ συμβεβηκὸς ὑπάρχῃ , καθ’ ὃ μεταβάλλει τὸ μεταβάλλον . Προσθείη δ’ ἄν τις τοῖς εἰρημένοις καὶ τοῦτο , ὅτι οὐδὲ κυρίως ἡ αὐτὴ ὑγρότης ἐν ἀέρι καὶ ἐν ὕδατι , οὐδὲ διαφάνεια ἀπαραλλάκτως ἡ αὐτή · ὁ γὰρ ἀὴρ καὶ διαφανέστερός ἐστι τοῦ ὕδατος καὶ ὑγρότερος . ὥστε οὐκ ἔμεινεν ἀπαθὴς ἐν τῇ εἰς ἀέρα ἐξ ὕδατος μεταβολῇ οὔτε ἡ ὑγρότης τοῦ ὕδατος οὔτε ἡ διαφάνεια , ἐπεὶ οὐδ’ ἡ ἐν ἀέρι καὶ ἐν πυρὶ θερμότης κατ’ εἶδος ἡ αὐτή ἐστι . καὶ ἐν τοῖς συνθέτοις δὲ πολλά ἐστι κατὰ γένος θερμὰ τῷ εἴδει διαφέροντα · ἄλλη γὰρ ἡ ἐν οἴνῳ θερμότης , καὶ ἄλλη ἡ ἐν πέπερι ἢ Καστορείῳ ἢ βαλσάμῳ καὶ τοῖς παραπλησίοις . δεῖ οὖν εἰδέναι ὅτι ὥσπερ εἰ ἐξ οἴνου αἷμα γένοιτο , ὅλη ἡ τοῦ οἴνου ἰδέα φθείρεται καὶ ἄλλη τις κατ’ εἶδος ἡ ἐν τῷ αἵματι θερμότης γίνεται , οὕτως καὶ ἐπὶ τῆς τῶν στοιχείων ἐξ ἀλλήλων συμβαίνει γενέσεως . καὶ εἴ τίς γε μὴ κατ’ εἶδος διάφορον εἶναι βούλοιτο τὴν ἐν πυρὶ καὶ ἀέρι θερμότητα ἢ ἢ τὴν ἐν ὕδατι καὶ ἀέρι ὑγρότητα , κατ’ ἐπίτασιν δὲ μόνον καὶ ἄνεσιν διαφέρειν , ἐκείνῳ γοῦν ἐξ ἀνάγκης συγχωρήσει , ἀριθμῷ διαφόρους εἶναι ταύτας . ὡς γὰρ τὸ σίνηπι ἢ τὸ πέπερι σπειρόμενον , εἰ καὶ τὴν αὐτὴν κατ’ εἶδος γεννᾷ θερμότητα ἐν τοῖς ἐξ αὐτῶν βλαστάνουσιν ὁμοειδέσιν οὖσιν , ἀλλ’ οὖν γε ἀριθμῷ διάφορος εἶναι ὡμολόγηται ἥ τε ἐν τῷ σπέρματι καὶ ἡ ἐν τῷ ἐξ αὐτοῦ γενομένῳ καρπῷ ποιότης , οὕτως ἀνάγκη καὶ ἐπὶ τῶν στοιχείων ἐννοεῖν ὅτι πάσης τῆς τοὐ ἀέρος ἰδέας φθειρομένης γίνεται τὸ ὕδωρ . εἰ οὖν καί τις συγχωρήσει καὶ ἐν τῷ ὕδατι κατ’ εἶδος τὴν αὐτὴν ὑγρότητα καὶ διαφάνειαν γεννᾶσθαι , ἀριθμῷ γοῦν ἑτέραν εἶναι λέγειν ἀναγκασθήσεται . ὥστε οὐδὲν ὑπομένει τοῦ ἀέρος πλὴν τῆς ὕλης . οὐκ ἄρα ἐξ εἰδοεποιημένου εἰς εἰδοπεποιημένον ἡ μεταβολή , ἀλλ’ ἐξ ἀνειδέου εἰς εἰδοπεποιημένον , εἴπερ μόνον τὸ ἀνείδεον ὑπέμεινεν . ὥστε οὐδὲ ἀλλοίωσις ἡ ἐξ ὕδατος εἰς ἀέρα μεταβολή . Ἀλλοίωσις μέν ἐστιν , ὅταν ὑπομένοντος τοῦ ὑποκειμένου αἰσθητοῦ ὄντος μεταβάλλῃ ἐν τοῖς ἑαυτοῦ πάθεσι . Καλῶς προστέθεικε τὸ αἰσθητοῦ ὄντος τοῦ ὑπο | κειμένου , τουτέστι τοῦ ὑποκειμένου αἰσθητοῦ ὄντος καὶ ὑπομένοντος , καθ’ ὃ αἰσθητόν ἐστιν ἐνεργείᾳ τόδε τι καὶ εἰδοπεποιημένον . τοῦτο δὲ πρὸς ἀντιδιαστολὴν εἴρηται τῆς ὕλης . καὶ γὰρ καὶ ἡ ὕλη ὑποκείμενον οὖσα ἡ αὐτὴ ὑπομένει κατὰ τὰς γενέσεις , καὶ ὅμως οὐκ ἀλλοίωσίς ἐστι τότε , ἀλλὰ γένεσις · οὐ γὰρ αἰσθητὸν ἡ ὕλη οὐδὲ ἐνεργείᾳ τόδε τι . ὅμοιον οὖν ὡς εἰ ἔλεγεν · ὅταν τὸ ὑποκείμενον συναμφότερον ὄν , ὕλη καὶ εἶδος , μεῖναν τὸ αὐτὸ μεταβάλλῃ κατά τι πάθος τοῦ συναμφοτέρου καὶ αἰσθητοῦ , τότε ἀλλοίωσίς ἐστιν · ἐπὶ γὰρ τῆς γενέσεως τὸ ὑποκείμενον ὅπερ ὑπομένει ἡ ὕλη ἐστὶ μεταβάλλουσα κατ’ εἶδος . τὸ δὲ ἐν τοῖς ἑαυτοῦ πάθεσι πρόσκειται δηλοῦν τὸ κατὰ τὰ ἐν ἑαυτῷ πάθη κινούμενον καὶ ἀλλάσσον ταῦτα τὰ πάθη , οὐ κατὰ τὴν σχέσιν τὴν πρὸς ἄλλο · τὰ γὰρ κατά τι πάθος ἔξωθεν μεταβάλλοντα μετέβαλλε μέν , οὐκ ἠλλοίωται δέ . οἷον τὸ δεξιὸν γινόμενον ἀντὶ ἀριστεροῦ ἤλλαχε μὲν τὸ πάθος , οὐ μὴν ἠλλοίωται · οὐδὲ γὰρ ἡ μεταβολὴ γέγονεν ἐν τοῖς ἐν αὐτῷ πάθεσιν ἃ ἀναδέδεκται · ἢ καὶ ὅταν ὁ δοῦλος γένοιτο δεσπότης ἢ ὁ δεσπότης δοῦλος . δύναται δὲ τὸ ἐν τοῖς ἑαυτοῦ πάθεσι σημαίνειν τὸ ἐφεξῆς μέλλον ῥηθῆναι , ὅπερ καὶ ἤδη προτεθεώρηται · ἐν γὰρ τῇ εἰς ἄλληλα μεταβολῇ τῶν στοιχείων κοινὸν μέν τι ὑπομένει , φησίν , αἰσθητόν , ἀλλ’ εἰς ὃ καὶ καθ’ ὃ ἡ μεταβοὴ οὐκ ἔστ’ , πάθος τοῦ ὑπομένοντος . οἷον ἐν τῇ εἰς ὕδωρ μεταβολῇ τοῦ ἀέρος κοινὸν μὲν ὑπομένει τὸ διαφανὲς αἰσθητὸν ὄν , οὐ μὴν τοῦ διαφανοῦς οὔτε τοῦ ὑγροῦ πάθος ἐστὶ καθ’ ὃ ἡ μεταρολὴ τῷ ἀέρι εἰς τὸ ὕδωρ γίνεται , τὸ θερμὸν δὲ καὶ ψυχρὸν ἡ μεταβολή . τὸ δὲ ἐφεξῆς εἰρημένον πρόδηλον ἐστι · τὰ γὰρ κατὰ τὰ πάθη μεταβάλλοντα ἢ κατὰ τὰ ἐναντία καὶ ἄκρα πάθη ὧν ἔχει μεταβάλλει ἢ κατὰ τὰ μεταξύ . καὶ αὐτὰ δὲ τὰ μεταξὺ τῶν ἐναντίων μετέχοντα κατὰ τὰ ἐναντία ποιεῖται τὴν μεταβολὴν · τὸ γὰρ φαιὸν μετέχον λευκοῦ καὶ μέλανος , εἰ μεταβάλοι εἰς μέλαν , οὐχ ᾖ μετέχει τοῦ μέλανος , ἀλλ’ ᾗ τοῦ λευκοῦ μετέχει τὴν εἰς τὸ μέλαν ποιεῖται μεταβολήν . Ὅταν δὲ ὅλον μεταβάλῃ μὴ ὑπομένοντος αἰσθητοῦ τινος . Τὸ ὅλον μεταβάλῃ εἴρηκεν ἀντὶ τοὺ κατ’ οὐσίαν καθ’ ὅ τι [ δὲ ] τοῦτο δὲ γίνεται , ὅταν μηδὲν ὑπομένῃ αἰσθητὸν ὡς ὑποκείμενον . τὸ δὲ ‘ἐξ ἅπαντος᾿ καὶ ‘ἐξ ἁπάσης᾿ τοῦ αὐτοῦ ἐστι σημαντικόν , τὴν καθ’ ὅλον καὶ κατ’ οὐσίαν δηλοῦν μεταβολήν . Μάλιστα δ’ ἄν ἡ μεταβολὴ γίνηται ἐξ ἀναισθήτου εἰς αἰσθητὸν ἢ ἁφῇ . Οὐχ ὅτι μάλιστα γένεσις τότε , ἀλλ’ ὅτι δοκεῖ τοῖς πολλοῖς , οἳ τῷ αἰσθητῷ καὶ μὴ αἰσθητῷ τὸ ὂν καὶ τὸ μὴ ὂν ὁρίζονται , ὡς εἴρηκε πρὸ ὀλίγου · ἀφῇ δὲ ἀναίσθητον τὸ μὴ στερεὸν μηδὲ ἀντιτυπίαν ἔχον φησίν , ὥσπερ καὶ τὸ ταῦτα ἔχον αἰσθητὸν ἀφῇ , ὡς ἔχει γῆ καὶ ὕδωρ πρὸς ἀέρα . Ἑv δὲ τούτοις ἄν τι ὑπομένῃ τὸ αὐτὸ πάθος ἐναντιῶ . σεως ἐν τῷ γενομένῳ καὶ τῷ φθαρέντι . Νῦν μὲν τὴν προειρημένην ἀπορίαν γυμνάζει , ὃ δέ φησι τοῦτό ἐστι . τῶν εἰς τὰ ἐναντία μεταβαλλόντων , ἐὰν κοινόν τι πάθος ὑπομείνῃ , ὡς ἐπὶ τοῦ ὕδατος καὶ ἀέρος * * * ἡ γὰρ ὕλη εἰς τὰ ἐναντία μεταβάλλει ἀὴρ καὶ ὕδωρ γινομένη · εἰς θερμὸν γὰρ καὶ ψυχρόν , ἅπερ ἐναντία τυγχάνει . ἐναντίωσιν δὲ ἢ τὰ σώματα ὑπὸ ἐναντίων διαφορῶν εἰδοποιούμενα εἴρηκεν , ἢ ἐναντίωσιν μὲν ἄκουε αὐτὰς τὰς ἐναντίας διαφοράς , πάθος δὲ ὃ θάτερόν ἐστι μέρος τῆς ἐναντιώσεως , ὅπερ τὸ αὐτὸ μένει ἔν τε τῷ γινομένῳ καὶ τῷ φθαρέντι . κοινῶς δὲ εἰπὼν ἐπὶ τοῦ ἀέρος καὶ τοῦ ὕδατος τὸ εἰ ἄμφω διαφανῆ , ἐπήνεγκε τὸ ᾗ ψυχρά , οὐχ ὡς τοῦ ἀέρος ψυχροῦ τὴν φύσιν ὄντος , ἀλλ’ ὡς ἐπὶ παραδείγματος τὸν λόγον προαγαγών . ἀληθέστερον δὲ ἦν εἰπεῖν ‘ᾖ ὑγρά᾿ ἄμφω γὰρ ὑγρά . δυνατὸν δὲ τὸ ᾗ ψυχρὰ ὡς ἐν ὑποδείγματι εἰς ἕτερα στοιχεῖα τοῦ λόγου μεταβαίνοντος ἀκούειν , ὡς ἐπὶ γῆς καὶ ὕδατος · ἄμφω γὰρ ψυχρά . ἐν τῇ εἰς ἄλληλα οὖν τούτων μεταβολῇ ὑπομένει τὸ ψυχρόν . Εἰ μὲν οὗν τούτου μὴ πάθος ἦν καθ᾿ αὑτὸ ἡ μουσική . Ὅ φησι διὰ τούτων τοιοῦτόν ἐστιν . ἡ μεταβολή , φησί , τοὐ ἀέρος εἰς ὕδωρ οὐκ ἔστιν ἀλλοίωσις , ἐπειδὴ ἐκεῖνο καθ’ ὅ ἐστιν ἡ μεταβολή , κατὰ θερμὸν δὲ καὶ ψυχρὸν δηλονότι , οὐκ ἔστι πάθος τοῦ μεταβάλλοντος καθ’ αὑτό . ἔστι δὲ τὸ μεταβάλλον τὸ διαφανές . τὸ γὰρ θερμὸν καὶ ψυχρὸν πάθος οὐκ ἂν λεχθείη τοῦ διαφανοῦς εἶναι , εἰ μὴ κατὰ συμβεβηκός , τῷ αὐτά , τό τε θερμόν φημι καὶ τὸ ψυχρόν , τῇ αὐτῇ ὑπάρχειν ὕλῃ . ὅταν γὰρ πάθος καθ’ αὑτὸ ὑπάρχῃ τοὐ μεταβάλλοντος τὸ καθ’ ὃ γίνεται ἡ μεταβολή , ἀλλοίωσίς ἐστι τηνικαῦτα , ὡς ἔχει ἐπὶ τοῦ μουσικοῦ ἀνθρώπου καὶ ἀμούσου . κἀνταῦθα γάρ , εἰ μὴ τὸ μουσικὸν πάθος καθ’ αὑτὸ ὑπῆρχε τοῦ ἀνθρώπου , ἀλλ’ ἦν κατὰ συμβεβηκὸς τῷ εἶναι ἐκείνου πάθος οὗ καὶ ἄνθρωπος πάθος ὑπῆρχεν , ὥσπερ τὸ θερμὸν καὶ τὸ ψυχρὸν τοῦ διαφανοῦς ἐλέγετο ὑπάρχειν , οὐκ ἦν ἄν ἀλλοίωσις ἡ ἐκ μουσικοῦ εἰς ἄμουσον μεταβολή , ἀλλὰ γένεσις , καθάπερ ἡ ἐξ ἀέρος εἰς ὕδωρ μεταβολή . νῦν δὲ ἐπειδὴ ἀνθρώπου πάθος καθ’ αὑτὸ τὸ μουσικὸν καὶ τὸ ἄμουσον , τοῦ μὲν ἀνθρώπου ἀλλοίωσις ὑπάρχει ἡ κατὰ τὸ μουσικὸν καὶ ἄμουσον μεταβολή , τοὐ δὲ ὅλου τούτου τοῦ μουσικοῦ ἀνθρώπου καὶ ἀμούσου ἀνθρώπου γένεσις καὶ φθορά · τὶς γὰρ γένεσις ἡ ἀλλοίωσις ἐλέχθη εἶναι . Τὴν δὲ λέξιν ὑπερβατῶς συντεταγμένην καὶ ταύτῃ ἀσαφῆ οὖσαν οὕτως ἀναγνωστέον ‘εἰ μὲν οὖν τούτου μὴ πάθος ἦν καθ’ αὑτὸ ἡ μουσικὴ καὶ ἀμουσία , τοῦ μὲν γένεσις ἦν ἂν τοῦ δὲ φθορά᾿ , εἶτα ἐφεξῆς τὸ ‘νῦν δὲ πάθος τοῦτο τοῦ ὑπομένοντος᾿ , καὶ τότε τὸ ‘διὸ ἀνθρώπου μὲν ταῦτα πάθη , ἀνθρώπου δὲ μουσικοῦ καὶ ἀνθρώπου ἀμούσου γένεσις καὶ φθορά᾿ , εἶθ’ ὕστερον τὸ ‘διὸ ἀλλοίωσις ταῦτα᾿ ἡ γὰρ τοῦ μουσικοῦ καθὸ μουσικός ἐστι γένεσις λεγομένη ἀλλοίωσίς ἐστιν . ἴσως δὲ καὶ κατὰ 16v γραφικὸν πταῖσμα παρεντεθὲν τὸ διὸ ἀλλοίωσις ταῦτα αἴτιον ἀσαφείας γέγονε , καὶ χωρὶς αὐτοῦ τῆς διανοίας σῳζομένης . Ὅταν μὲν οὖν κατὰ ποσὸν ᾖ ἡ μεταβολή . Διὰ τούτων νῦν ὁ Ἀριστοτέλης διδάσκει ὅτι οὐ πᾶσα ἡ κατὰ συμβεβηκὸς μεταβολὴ τοῦ ὑποκειμένου καὶ αἰσθητοῦ ἀλλοίωσις , ὡς ἄν τις ἐκ τῶν προειρημένων ἔδοξεν ἀκούειν . καὶ γὰρ τὸ τηλικούτῳ αὐτῷ εἶναι συμβεβηκός ἐστι , καὶ ἡ κατὰ τοῦτο ἐναντίωσις μέγεθός ἐστι καὶ σμικρότης , ταῦτα δὲ τοῦ ποσοῦ , οὐ τῆς ποιότητος . εἰ οὖν κατὰ τὴν ἐν τῷ ποσῷ ἐναντιότητα μεταβάλλει τὸ ὑποκείμενον αἰσθητὸν ὄν , αὔξησις καὶ μείωσις ἡ τοιαύτη μεταβολή · εἰ δὲ κατὰ πάθος καὶ κατὰ τὴν παθητικὴν ποιότητα γένοιτο ἡ μεταβολή , ἀλλοίωσις · εἰ δὲ καὶ κατὰ τόπον καὶ τὴν κατὰ τοῦτον ἐναντίωσιν , φορὰ ἡ τοιαύτη ἔσται μεταβολή . ταῦτα μὲν οὖν τὰ καθ’ ἃ γέγονεν ἡ μεταβολή , ὑπομενούσης τῆς αἰσθητῆς οὐσίας ἡστινοσοῦν , συμβεβηκότα ὑπάρχει · ὅταν δέ , φησί , μηδὲν ὑπομένῃ αἰσθητὸν οὗ πάθος ἢ συμβεβηκός τί ἐστι καθ’ ὃ ἡ μεταβολὴ γέγονε τὸ γὰρ θάτερον τὸ καθ’ ὃ ἡ μεταβολὴ γίνεται σημαίνει ) , τότε γένεσίς ἐστι καὶ φθορά . Ἔστι δέη ὕλη μάλιστα μὲν κυρίως τὸ ὑποκείμενον . Ἐνταῦθα τὴν ἀκριβῆ δόξαν Ἀριστοτέλους ἔχεις περὶ τοῦ τῆς ὕλης σημαινομένου . κυρίως μὲν γάρ , φησίν , ὕλη λέγεται τὸ τῇ οὐσίᾳ ὑποκείμενον καὶ τῇ κυρίως γενέσει καὶ φθορᾷ , ἤδη δὲ καὶ πᾶν ὕλη ἐστὶν ἐκείνου ᾧτινι εἰς μεταβολὴν ὑπόκειται . ὡς γὰρ τοῦ γίνεσθαι μετέχει πάντα τὰ μεταβάλλοντα , οὕτως καὶ ὕλης · τὸ γὰρ ἐναντίων τινῶν ἐπιδεκτικὸν ὕλη ἐκείνου . ταύτῃ ἄρα καὶ ἡ κατ’ ἐνέργειαν οὐσία καὶ ἡ αἰσθητή , ὕλη ἐστὶν ἀλλοιώσεως καὶ αὐξήσεως καὶ φθορᾶς , ὥσπερ προείρηται . Περὶ δὲ αὐξήσεως εἰπεῖν , τίνι τε διαφέρει γενεσεως καὶ ἀλλοιώσεως . Eἰπὼν περὶ γενέσεως καὶ ἀλλοιώσεως , τί τε ἑκατέρα καὶ τίνι ἀλλή - λῶν διαφέρουσι , μέτεισιν ἐπὶ τὸν περὶ αὐξήσεως λόγον , ὅσπερ ἐστὶ τρίτος τρόπος μεταβολῆς . δύο δέ ἐστιν ἃ προτίθεται ζητῆσαι , τίνι τε διαφέρει τῶν ἄλλων μεταβολῶν ἡ αὔξησις καὶ ἡ μείωσις , καὶ πῶς αὔξεται τὰ αὐξόμενα · ἐν ᾧ ζητήσει τίς ἡ ὑποκειμένη ὕλη τῇ αὐξήσει , καὶ πῶς ἡ προσθήκη γίνεται τῷ αὐξανομένῳ , καὶ τί τὸ αὐξόμενον , καὶ τί τὸ αὖξον . ἀλλὰ πρῶτον νὺν προτίθεται εἰπεῖν πῇ διαφέρει γενέσεως καὶ ἀλλοιώσεως , προϊὼν δὲ καὶ τῆς κατὰ τόπον μεταβολῆς διακρίνει , εἰ καὶ μὴ κατὰ πρῶτον λόγον , ἀλλ’ οἱονεὶ κατὰ πάρεργον . ὁ γὰρ περὶ τῆς κατὰ τόπον μεταβολῆς λόγος οὐκ ἴδιος τῆς Περὶ γενέσεως καὶ φθορᾶς πραγματείας , διὸ μᾶλλον εὐκαιρότερον ἐν τῇ Περὶ οὐρανοῦ πραγματείᾳ τέλειον τὸν περὶ αὐτῆς ἀποδέδωκε λόγον . ζητεῖ δὲ πότερον καθ’ ἕν τι μόνον διαφέρει αὔξησις γενέσεως καὶ ἀλλοιώσεως ἢ κατὰ πλείονα . ἵνα δὲ τοῦτο γνῶμεν , εἰδέναι χρὴ ὡς τῶν ποιητικῶν τεχνῶν αἱ μὲν κατὰ τὴν ὕλην μόνον διαφέρουσιν ἀλλήλων , οὐ μὴν κατ’ εἶδος , ὡς χαλκευτικὴ καὶ ἀργυροχοϊκή ( ὕλης διαφόρου οὖσαι , τῇ μὲν γὰρ χαλκὸς ὑπόκειται τῇ δὲ ἄργυρος , τοῦ αὐτοῦ σχεδὸν εἴδους εἰσὶ δημιουργικαί · ἑκατέρα γὰρ ξέστην φέρε ποιεῖ καὶ πινάκιον καὶ τὰ παραπλήσια ) , αἱ δὲ κοινωνοῦσαι κατὰ τὴν ὕλην | διαφέρουσι κατ’ εἶδος , ὡς τεκτονικὴ καὶ ναυπηγική ( ὕλη μὲν γὰρ ἀμφοῖν κοινὴ τὰ ξύλα , εἶδος δὲ ἡ μὲν τὸ τοῦ πλοίου ποιεῖ ἡ δὲ τὸ τῆς θύρας ἢ τὸ τοῦ ἀβακίου ) , αἱ δὲ καὶ ὕλῃ διαφέρουσι καὶ εἴδει , αἵτινες καὶ πάντῃ κεχωρισμέναι εἰσίν , ὡς τεκτονικὴ καὶ ἰατρική · ἡ μὲν γὰρ ὕλην ἔχει τὰ ξύλα ἡ δὲ τὰ ἀνθρώπινα σώματα , καὶ ἡ μὲν τὸ τῆς θύρας ἢ τὸ τοῦ θρόνου εἶδος ποιεῖ ἡ δὲ τὴν ὑγίειαν τῶν ἡμετέρων σωμάτων . δεῖ τοίνυν περὶ γενέσεως καὶ αὐξήσεως τίνι διαφέρουσι ζητοῦντα ἰδεῖν * * * ἢ κατ’ ἄμφω διαφέρουσι καὶ κατὰ τὴν ὕλην καὶ κατὰ τὸ εἶδος . φημὶ οὖν ὅτι πᾶσαι αἱ μεταβολαὶ καὶ κατ’ ἄμφω ἀλλήλων διαφέρουσιν . ὕλῃ μὲν γὰρ διαφέρουσι , διότι ἄλλη ἐν ἄλλῃ κατηγορίᾳ ὑφίσταται · ἡ μὲν γὰρ αὔξησις καὶ μείωσις ὑπὸ τὸ ποσόν , ἡ δὲ γένεσις περὶ οὐσίαν , ἀλλοίωσις δὲ περὶ τὸ ποιόν . ὅπερ ἐσήμανεν εἰπὼν ἐν τῷ περὶ ὅ · περὶ τοῦτο γὰρ ἕκαστον τῶν μεταβαλλόντων μεταβάλλει , ὑφ’ ὃ ὁ τρόπος τῆς μεταβολῆς ἀνάγεται · οἷον τὸ γινόμενον καὶ φθειρόμενον περὶ οὐσίαν δηλονότι μεταβάλλει , ὑφ’ ἣν καὶ ἡ γένεσις καὶ ἡ φθορὰ ἀνάγεται . οὕτως δὲ κἀπὶ τῶν ἄλλων . αὕτη μὲν · οὖν προφανὴς αὐτῶν ἡ διαφορά . ὅτι δὲ καὶ κατ’ εἶδος διαφέρουσι , παντὶ δῆλον . τῆς μὲν γὰρ γενέσεως εἶδος τὸ εἰς οὐσίαν ἀγαγεῖν τὸ γινόμενον , τῆς δὲ ἀλλοιώσεως τὸ μεταβολὴν κατὰ τὰς παθητικὰς ἐργάσασθαι ποιότητας , οἷον θερμᾶναι ἢ ψῦξαι ἢ ἐρυθρὸν ἢ λευκὸν ποιῆσαι ἤ τι τῶν παραπλησίων , τῆς δὲ κατὰ τὸ ποσὸν προσθεῖναι τῷ μεγέθει ἢ ὑφελεῖν , τῆς δὲ κατὰ τόπον τὸ ἄνω ποιῆσαι ἢ κάτω ἢ κατά τινα τῶν ἄλλων διαστάσεων . ταῦτα μὲν οὖν ὡς ὡμολογημένα παρῆκε . ζητεῖ δὲ μήποτε καὶ ὁ τρόπος τῆς μεταβολῆς διαφέρει , ὁ τῆς αὐξήσεως τοῦ τῆς γενέσεως καὶ ἀλλοιώσεως . φησὶ δὲ καὶ κατὰ τοῦτον διαφέρειν ἀλλήλων τὰς μεταβολάς , καὶ τὴν διαφορὰν προστίθησι . τὸ μὲν γὰρ ἀλλοιούμενον οὐκ ἐξ ἀνάγκης μεταβάλλει κατὰ τόπον · οὐ γὰρ ἐν τῷ ἀλλοιοῦσθαι μετέρχεται τόπον . τὸ γὰρ ἐν τῇ Φυσικὴ ἀποδεδειγμένον , ὅτι χρὴ πάντως τὴν κατὰ τόπον μεταβολὴν προηγήσασθαι καὶ ἀλλοιώσεως καὶ τῶν ἄλλων μεταβολῶν , ἄλλο τί ἐστι παρὰ τὸ νῦν διδασκόμενον . ἐκεῖ μὲν γὰρ ἐλέγετο ὅτι ἀνάγκη ἐπὶ πάσης μεταβολῆς κατὰ τόπον τινὰ κίνησιν γενέσθαι , οὐ πάντως αὐτοῦ τοῦ ἀλλοιουμένου ἢ γινομένου , ἀλλ’ ἄλλου τινός , οἷον τοῦ ἀλλοιοῦντος ( δεῖ γὰρ τὸν ἥλιον κατὰ τόπον κινηθῆναι , ἵνα ἀλλοιώσῃ τὸν περὶ ἡμᾶς ἀέρα ) , νῦν δὲ ὁ λόγος φησὶν ὅτι ἐν τῷ ἀλλοιοῦσθαι τὸ ἀλλοιούμενον οὐκ ἐξ ἀνάγκης αὐτὸ τόπον ἐκ τόπου ἀμείβει . ὡσαύτως δὲ οὐδὲ τὸ γινόμενον καὶ φθειρόμενον ἐξ ἀνάγκης μεταβάλλει κατὰ τόπον · οὐδὲ γὰρ τὸ ψιμύθιον ἐκ μολίβδου γινόμενον μεταλλάττει τὸν τόπον , οὐδὲ τὸ γάλα ἐξ αἵματος γεννώμενον , οὐδὲ ἄλλα πολλὰ τῶν τοιούτων . τὸ δὲ αὐξόμενον καὶ φθῖνον ἐξ ἀνάγκης καὶ κατὰ τόπον ποιεῖται μεταβολήν , οὐ τῷ τόπον ὅλον ἐκ τόπου ἀμείβειν , ὥσπερ τὸ φερόμενον , ἀλλὰ τῷ προσεπιλαμβάνειν ἕτερον ἐφ’ ᾧ κατεῖχεν ἐξ ἀρχῆς κατὰ τὰς αὐξήσεις , ἤγουν εἰς ἐλάττονα συστέλλεσθαι κατὰ τὰς φθίσεις , ἐοικὸς κατά γε τοῦτο τῷ ἐλαυνομένῳ . καὶ ἔχεις ἤδη τὴν αὔξησιν τῆς κατὰ τόπον μεταβολῆς διακεκριμένην . ὥσπερ γὰρ τὸ ἐλαυνόμενον ἐπέχον ὃν ἐξ ἀρχῆς εἶχε τόπον ἐπιλαμβάνει ἕτερον , οὕτως ἔοικε καὶ τὸ αὐξόμενον κατὰ τόπον μεταβάλλειν . οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τούτου διαφέρει . τὸ μὲν γὰρ ἐλαυνόμενον κατὰ μίαν διάστασιν αὐξῆσαν τὸν τόπον κατὰ τὴν ἑτέραν ἐξ ἀνάγκης μειοῖ , καὶ ἔμπαλιν ἐὰν κατὰ μίαν ἢ δύο διαστάσεις πλείονα ἐπιλάβῃ τόπον , κατὰ τὴν λοιπὴν ἢ τὰς λοιπὰς διαστάσεις ἀνάγκη μεθεῖναι τοῦ προτέρου τόπου · τὸ δὲ αὐξόμενον καὶ μειούμενον κατὰ τὰς τρεῖς διαστάσεις ὁμοίως ἔχει , ἢ ἐπιλαμβάνον ἕτερον ἢ μειοῦν τὸν ἐξ ἀρχῆς . ἀλλ’ ἆρα , φησί , μὴ τῇ σφαίρᾳ κύκλῳ κινουμένῃ ἔοικε τὸ αὐξόμενον ἐν τῇ κατὰ τόπον μεταβολῇ ; ὥσπερ γὰρ τὸ αὐξόμενον ἐν τῷ ἐξ ἀρχῆς τόπῳ μένον μεταβάλλει κατὰ τὰ μέρη , οὕτω καὶ ἡ σφαῖρα δοκεῖ ἔχειν . ἢ καὶ ταύτης διαφέρει ; ἡ μὲν γὰρ σφαῖρα ἐν τῷ ἴσῳ τόπῳ ὅλη μένουσα τὰ μόρια ἔχει μεταβάλλοντα κατὰ τόπον , τὰ δὲ τοῦ αὐξομένου μόρια ἐπὶ πλείω τόπον ἐκτείνεται , εἰς ἔλαττον δὲ συστέλλεται τὰ τοῦ μειουμένου . δῆλον δὲ ὅτι καὶ γενέσεως καὶ ἀλλοιώσεως ἐντεῦθεν διακέκριται . κριταὶ . οὔτε γὰρ τὸ γινόμενον ἐξ ἀνάγκης τόπον ἀμείβει , τὸ δὲ αὐξόμενον κατὰ τὸν εἰρημένον τρόπον διάφορον ἐπιλαμβάνει τόπον · καὶ τὸ μὲν γινόμενον ἄλλο γίνεται τὸ δὲ ἀλλοιούμενον ἀλλοῖον , τό γε μὴν αὐξόμενον ἢ φθῖνον οὕτε ἄλλο οὔτε ἀλλοῖον , τῷ ποσῷ δὲ μόνῳ προστίθησιν , ὡς Ἀριστοτέλης ἐν Κατηγορίαις ἔδειξε . τῷ γὰρ τετραγώνῳ γνώμονος περιτεθέντος ηὔξηται μὲν τὸ ὅλον , ἀλλοιότερον δὲ οὐ γέγονεν · ἔμεινε γὰρ πάλιν τετράγωνον . Ἀμφότερα δὲ ἐκ δυνάμει ὄντων εἰς ἐντελέχειαν μεταβολὴ τῶν εἰρημένων ἐστίν . Περὶ τριῶν εἰπὼν μεταβολῶν , τῆς γενέσεως τῆς ἀλλοιώσεως τῆς αὐξήσεως , ἐπήγαγεν ἀμφότερα , ἢ ταὐτὸν σημαίνων τῷ πάντα , ἢ ἀμφότερα εἶπεν τό τε κατ’ οὐσίαν μεταβάλλον , δι’ οὗ τὸ γινόμενον σημαίνεται , καὶ τὸ κατὰ συμβεβηκός , ὅπερ κοινόν ἐστιν αὐξομένου καὶ ἀλλοιουμένου . κοινὸν οὖν φησιν ἐπὶ ἑκάστης τῶν μεταβολῶν τὸ ἐκ δυνάμει τοιούτου εἰς τὸ ἐντελεχείᾳ μεταβάλλειν · ἐκ δυνάμει γὰρ οὐσίας εἰς ἐντελεχείᾳ οὐσίαν ἡ γένεσις , καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ὡσαύτως . τὸ δὲ ἀλλὰ καὶ ὥς , τουτέστι τῷ τρόπῳ τῆς μεταβολῆς . Περὶ δὲ ὃ ἡ μεταβολή ἐστι καὶ τῆς αὐξήσεως καὶ τῆς φθίσεως . Eἰπὼν τὴν διαφορὰν ᾗ διαφέρει αὔξησις γενέσεως καὶ ἀλλοιώσεως , ἐπὶ τὰ λοιπὰ τῶν προτεθέντων μέτεισιν . ἦσαν δὲ τρία τὸν ἀριθμόν , τίς τε ἡ τῆς αὐξήσεως ὕλη , καὶ τί τὸ ποιητικὸν αἴτιον καὶ τὸ γινόμενον ( τουτέστι τί τὸ αὖξον καὶ αὐξόμενον ) , καὶ τίς ὁ τρόπος καὶ αὐτὴ ἡ ἐνέργεια καθ’ ἣν ἡ αὔξησις γίνεται . καὶ πρότερον ζητεῖ τί ποτέ ἐστι τὸ ποσὸν τοῦτο ὅπερ ὕλη τῆς αὐξήσεως γίνεται , πότερον δυνάμει σῶμα καὶ μέγεθος ἐνεργείᾳ δὲ ἀσώματόν τε καὶ ἀμέγεθες , ἢ ἐνεργείᾳ σῶμα , ὅπερ ἀκόλουθον ὂν ἐπαγαγεῖν παρῆκεν ὡς ἐξ ἀνάγκης προσυπακουόμενον . καὶ δείκνυσι κατὰ πάντα τρόπον ἀδύνατον ὂν δυνάμει μὲν εἶναι σῶμα ἐντελεχείᾳ δὲ ἀσώματον , ὡς ὑπολείπεσθαι ἐξ ἀνάγκης τὸ ἕτερον , τὸ ἐνεργείᾳ εἶναι σῶμα τὴν τῆς αὐξήσεως ὕλην . εἰ γάρ , φησί , δυνάμει σῶμα ἐνεργείᾳ δὲ ἀσώματον λέγοιμεν εἶναι τὸ ἐξ οὗ ἡ κατὰ ποσὸν μεταβολὴ γίνεται , ἀνάγκη τοῦτο ἢ αὐτὸ καθ’ αὑτὸ ὑφεστηκέναι χωριστὴν ἔχον φύσιν , ἢ ἐν ἑτέρῳ τινὶ εἶναι σώματι . εἰ μὲν οὖν ἐνεργείᾳ χωριστὸν εἴη μὴ ὂν σῶμα , ἢ στιγμὴ ἢ κενὸν ἔσται τόπον μηδένα κατέχον , ἢ σῶμα οὐκ αἰσθητόν , τουτέστι μηδεμίαν ἔχον αἰσθητὴν διαφοράν . τὸ μὲν οὖν στιγμὴν ἢ κενὸν ὑποτίθεσθαι προφανὲς ἔχει τὸ ἀδύνατον . οὔτε γὰρ αὐτὸ καθ’ αὑτὸ ὑποσταίη ἄν σημεῖον ἢ κενόν ( ἀποδέδεικται γὰρ μὴ εἶναι κενὸν ὅλως , καὶ τὸ σημεῖον ἀεὶ ἐν σώματι καὶ μεγέθει ἔχει τὸ εἶναι ) , ἄλλως τε δὴ ἄτοπον ἐκ σημείου φάσκειν τὸ μέγεθος αὔξεσθαι · καὶ οὕτως γὰρ πάλιν κενὸν εἰσάξομεν . εἰ γὰρ τὸ αὐξόμενον μείζονα ἐπιλαμβάνει τόπον , δῆλον ὅτι ὁ τόπος ὃν ἐπελάβετο αὐξηθὲν ἢ κενὸς ἦν πρὸ τούτου , καὶ οὕτως πάλιν ἐνεργείᾳ τὸ κενὸν ἔσται , ἢ ἔσται σῶμα μὴ ὃν ἐν τόπῳ , ὧν ἑκάτερον ἀδύνατον . πῶς δ’ ὅλως τὸ σημεῖον τῷ αὐξομένῳ προστεθὲν μεῖζον τὸ ὅλον ἐποίησεν ; εἴπομεν γὰρ πολλάκις ὡς μυρία ἀμερῆ ἐπισυντιθέμενα ἀλλήλοις μέγεθος οὐ ποιήσει . ὅλως δὲ τὸ σημεῖον δυνάμει σῶμα οὐκ ἔστι , σώματος δέ τι . οὔτε ἄρα κενὸν οὔτε στιγμὴν ἐνδέχεται εἶναι τὸ ἐξ οὗ ἡ αὔξησις γίνεται , ὅπερ δυνάμει εἶναι σῶμα ὑπόκειται . εἰ δὲ οὐκ αἰσθητὸν εἴη ἀλλ’ ἄποιον σῶμα , ὁποῖόν ἐστι τὸ τριχῇ διαστατόν , ἀνάγκη τοῦτο ἐν τόπῳ εἶναι · πᾶν γὰρ σῶμα ἐν τόπῳ ἐστί . καὶ ἄλλως ἐπεὶ καὶ τὸ ᾧ προσκρίνεται τόπον τινὰ προσλαμβάνει , καὶ τὸ προσκριθὲν ἄρα τόπον τινὰ ἐπεῖχε καὶ ἄποιον ἦν , καὶ διὰ τοῦτο ἀναίσθητον · οὐδὲ γὰρ ἡ πεποίωται καὶ αἰσθητά ἐστι τὰ σώματα , ἐν τόπῳ ἐστίν ( ἀσώματοι γὰρ καὶ ἀμεγέθεις αἱ ποιότητες ) , ἀλλ’ ᾗ τριχῆ διαστατά ἐστιν . ὥστε κἄν μὴ αἰσθητόν τι εἴη σῶμα μηδὲ ποιότητος μετέχῃ , ἐν τόπῳ εἶναι αὐτὸ ἀνάγκη . τῷ γὰρ σώματι τὸ εἶναι ἐν τόπῳ παρὰ τοῦ διαστήματος ὑπάρχει · ἀπὸ μὲν γὰρ τῆς ποιότητος ἡ τῶν τόπων διαφορὰ τοῖς σώμασιν ὑπάρχει ( διὰ ταύτας γὰρ τὰ μὲν ἄνω ἐστὶ τὰ δὲ κάτω ) , τὸ δὲ ὅλως ἐν τόπῳ εἶναι ἀπὸ τοῦ διαστήματος · ἴσον γὰρ δεῖ τὸ ἐν τόπῳ σῶμα εἶναι τῷ περιέχοντι αὐτὸ τόπῳ , τὸ δὲ ἴσον τοῦ ποσοῦ . ἀνάγκη ἄρα , κἄν ἄποιον εἴη τι σῶμα καὶ ἀναίσθητον , ἐν τόπῳ εἶναι . πάλιν δ’ αὖ εἰ ἐν τόπῳ εἴη , ἀνάγκη πᾶσα ἢ ἄνω εἶναι ἢ κάτω , καὶ ἢ κατὰ φύσιν ἐν ἑκατέρῳ ἢ παρὰ φύσιν , καὶ οὕτως ἕν τι τῶν πεποιωμένων εἶναι σωμάτων . εἶπον γὰρ ὡς ἀπὸ τῆς ποιότητος ἔχουσι τὰ σώματα τὸ ἢ ἄνω εἶναι ἢ κάτω , καὶ ἐν ἑκατέρῳ ἢ κατὰ φύσιν ἢ παρὰ φύσιν . ἄνω μὲν οὖν ὑπάρχον κατὰ φύσιν ἢ ἀὴρ ἔσται ἢ πῦρ , παρὰ φύσιν δὲ ὕδωρ ἢ γῆ . ὡσαύτως καὶ εἰ κάτω εἴη , ἢ κατὰ φύσιν ἄν γῆ ἢ ὕδωρ ἔσται , ἢ παρὰ φύσιν ἀὴρ ἢ πῦρ ὑπάρχει . εἰ δὲ τοῦτο , οὐκέτι ἄποιον ἔσται σῶμα , ἀλλ’ αἰσθητόν τε καὶ τῶν τεσσάρων ἕν τι . ταῦτα δὲ ὡς σαφῆ ὄντα παρῆκεν ὁ Ἀριστοτέλης . ἀδύνατον ἄρα ἄποιον εἶναι σῶμα ὡς χωριστὸν ὂν τὸ τῇ αὐξήσει ὡς ὕλη ὑποκείμενον . Ἱτέον οὖν ἐπὶ θάτερον μέρος τῆς διαιρέσεως , ζητοῦντας μήποτε δυνάμει ὂν σῶμα ἔν τινι ἐστὶ καὶ οὐ καθ’ αὑτὸ ὑφεστηκός . τοῦτο δὲ τὸ ἔν τινι οὐκ ἀναγκαῖον διελεῖν εἴς τε τὸ ἐν αὐτῷ τῷ αὐξομένῳ καὶ εἰς τὸ ἐν ἄλλῳ · κοινὸν γὰρ ὁμολόγημα ὅτι τὸ αὐξόμενον προσιόντος τινὸς ἔξωθεν αὔξεται · ὥστε ἐν ἄλλῳ καὶ οὐκ ἐν τῷ αὐξομένῳ . εἰ οὖν ἐν ἄλλῳ εἴη ἡ τῆς αὐξήσεως ὕλη , ἥτις καὶ δυνάμει σῶμα ὑπόκειται , ἀνάγκη πάλιν ἤτοι ὡς μηδὲν οὖσαν ἐκείνου τοῦ ἐν ᾧ ἐστι μήτε μέρος μήτε πάθος ἐν αὐτῷ εἶναι μηδὲ συντελοῦσαν αὐτῷ τι πρὸς τὸ εἶναι , ἢ οὖσαν ἐκείνου μέρος ἢ ἁπλῶς τι . εἰ μὲν οὖν ἔν τινι ἐνεργείᾳ ὄντι φαίη τις αὐτὴν ὑπάρχειν μηδὲν οὖσαν τῆς ἐκείνου οὐσίας τοῦ ἐν ᾧ ἐστιν , οἷον ὡς ἐν ἀγγείῳ περιεχομένην , συμβήσεται ἐκκρινομένης ταύτης τοῦ ἐν ᾧ ἐστι γίνεσθαι τὸ γινόμενον ἐξ αὐτῆς , κατὰ μηδὲν μεταβάλλοντος τοῦ ἐν ᾧ ἐστιν , ὡς εἴ τις φαίη ἐξ ὕδατος ἀέρα γίνεσθαι οὐ μεταβάλλοντος τοὐ ὕδατος , ἀλλ’ ὕλης τινὸς ἐκ τοὐ ὕδατος ἐκκρινομένης ἣν περιεῖχεν ἐν ἑαυτῷ ὡς ἐν ἀγγείῳ τὸ ὕδωρ . κατὰ δὲ τοῦτον τὸν λόγον τὸν οὕτω φάσκοντα ἔν τινι τὴν ὕλην εἶναι , μὴ οὖσαν ἐνεργείᾳ σῶμα μηδὲ συμπληροῦσαν τὸ ἐν ᾧ ἐστι μηδὲ μέρος τι αὐτοῦ οὖσαν μηδὲ τόπον τινὰ τοῦ ὅλου ἀποτεμομένην , οὐδὲν κωλύει καὶ δευτέραν ἐν τῷ αὐτῷ οὕτως ὕλην ὑποτίθεσθαι καὶ πάλιν ἄλλην καὶ ἄλλην , καὶ οὕτως ἐπ’ ἄπειρον . εἰ δὲ μηδὲν κωλύει ἀπείρους ἐν τῷ αὐτῶ ὕλας ὑποθέσθαι , ἔσται ἐν τῷ αὐτῷ ἄπειρα κατ’ ἐνέργειαν , ὅπερ παντάπασιν ἀδύνατον . καὶ τὸ κενὸν δὲ οὐδὲν ἧττον ἐκ ταύτης τῆς ὑποθέσεως εἰσαχθήσεται . τὸ γὰρ ἐκ τῆς ὕλης προστεθὲν τῷ αὐξομένῳ σῶμα τόπον δηλονότι κατείληφε · πᾶν γὰρ σῶμα ἐν τόπῳ ἐστίν . οὗτος οὖν δῆλον ὅτι κενὸς ἦν πρότερον , εἰ μή τις ὑπόθοιτο ὥσπερ ἐκ τοῦ δυνάμει σώματος εἰς τὸ ἐνεργείᾳ σῶμα μεταβάλλειν τὴν ὕλην , οὕτως καὶ ἐκ τοῦ ἐνεργείᾳ σώματος φθειρομένου εἰς τὸ δυνάμει σῶμα μεταβολὴν γίνεσθαι . ἀλλ’ οὐχ ὁρᾶται οὐδεμία μεταβολή , οὔτε ἐκ μὴ σώματος γινομένη οὔτε εἰς μὴ σῶμα . ἀλλ’ οὐδ’ ὁρᾶται τὰ γινόμενα οὕτως ἐξ ἀλλήλων γινόμενα ὡς ὑπομένειν ἐκεῖνο ἀπαθὲς ἐξ οὗ ἡ τοῦ γινομένου ὕλη ἐκκρίνεται , ἀλλ’ ὅλου ἐκείνου μεταβάλλοντος καὶ ἐπὶ γενέσεως καὶ αὐξήσεως . οὐδὲ γὰρ ὑπομένοντος τοῦ ὕδατος ὁ ἀὴρ ἐξ αὐτοῦ γίνεται , ἀλλ’ ὅλου φθειρομένου , οὐδ’ ὁ ἄρτος μένει ἐν τῇ ἐξ αὐτοῦ τῶν σωμάτων τῶν ἡμετέρων αὐξήσει , οὐδὲ τοῦ ὕδατος τοῦ τρέφοντος τὰ φυτὰ καὶ αὔξοντος ὑπομένοντος αὔξεται ἐκεῖνα . ἀδύνατον ἄρα οὕτως εἶναι ἔν τινι τὸ αὖξον | ὡς μηδὲν αὐτοῦ εἶναι κατ’ ἐνέργειαν . λείπεται ἄρα μέρος εἶναι τοῦ ἐν ᾧ ἐστι τὸ αὖξον , ἐξ οὗ ἀποτεμνόμενον καὶ προσχρινόμενον τῷ αὐξομένῳ , οὕτως αὐτὸ αὔξειν . εἰ δὲ τοῦτο , ἐνεργείᾳ ἔσται σῶμα καὶ μέγεθος τὸ ὑποκείμενον τῇ κατὰ αὔξησιν μεταβολῇ , ὅπερ ἔδει δεῖξαι ἐξ ἀρχῆς ἀληθὲς ὑπάρχον . εἰ δέ τις φαίη ἔν τινι αὐτὴν εἶναι , μήτε ὡς κεχωρισμένην καὶ μηδὲν οὖσαν ἐκείνου μήτε μέρος σωματικὸν ὑπάρχουσαν , ἀλλ’ οἷόν ἐστιν ἡ ἀνείδεος ὕλη τοῦ ἐνεργείᾳ σώματος καὶ εἰδοπεποιημένου ( καὶ αὕτη γὰρ δυνάμει μέν ἐστι σῶμα καὶ μέγεθος ἐνεργείᾳ δὲ ἀσώματος , ἐν τῷ κατ’ ἐνέργειαν σώματι τὸ εἶναι ἔχουσα ὡς ὑποκείμενον αὐτοῦ καὶ ὕλη ) , εἰ τοῦτό τις λέγοι , γινωσκέτω ὡς οὐκ αὐξήσεως ὕλην εὗρεν , ἀλλὰ γενέσεως καὶ φθορᾶς . διαφέρει δὲ γένεσις αὐξήσεως , καθὼς προείρηται . ἡ μὲν γὰρ ὕλη τῆς γενέσεως ἡ ὄντως ἐστὶν ὕλη ἡ ἀνείδεος καὶ ἀμεγέθης , ἡ δὲ τῆς αὐξήσεως τὸ πεποσωμένον σῶμα · ὅθεν ἐπὶ μὲν γενέσεως ἐνδέχεται τὴν αὐτὴν ὕλην καὶ ἐλάττον’ . καὶ μείζονι ὄγκῳ ὑποκεῖσθαι ( τὸ γὰρ ξεστιαῖον ὕδωρ φθειρόμενον πολλαπλασίονα τῷ ὄγκῳ ποιεῖ ἀέρα ) , ἐπὶ δὲ αὐξήσεως οἷος ἄν ᾖ ὁ τοῦ προστιθεμένου ἐκ τῆς τροφῆς μετὰ τὴν ἀναπλήρωσιν τοῦ διαφορηθέντος , τοσοῦτο μέγεθος ἀνάγκη καὶ τὸ αὐξόμενον αὔξεσθαι . γίνεται μὲν γὰρ καὶ ἐπὶ τῆς αὐξήσεως γένεσις πρότερον , ὡς ὅταν τὴν τροφὴν τὴν ἐν τῇ γαστρὶ χυλοποιηθεῖσαν δεξάμενον τὸ ἧπαρ αἷμα ποιήσῃ . ἀλλὰ τὸ γενόμενον ἤδη αἷμα προσκριθὲν μετὰ τοσοῦδε ὄγκου τοῖς μορίοις καὶ προσφυὲν αὐτοῖς καὶ ἐξομοιωθὲν τῇ προσθήκῃ αὑτοῦ τὴν αὔξησιν ἐργάζεται . ὥστε πάντως πεποσῶσθαι δεῖ τὴν τῆς αὐξήσεως ὕλην , κἄν προυπάρχῃ αὐτῆς ἡ γένεσις . Πότερον ἐκ δυνάμει μὲν μεγέθους . Eἰπὼν ἐκ δυνάμει μεγέθους οὐκ ἀνταπέδωκεν ‘ἢ ἐξ ἐνεργείᾳ μεγέθους’ ὅπερ ἦν ἀκόλουθον , ἀλλὰ τὸ αὐτὸ μόριον ἐπιδιαιρεῖ . καὶ παρέλιπε τοῦτο ὡς προσυπακουόμενον ἐξ ἀνάγκης . Ἢ οὐδένα καθέξει τόπον ἢ οἷον στιγμὴ ἢ κενὸν ἔσται . Τὸ ἢ οἷον στιγμὴ ἀσαφὲς γέγονε τῇ παρενθέσει τοῦ ‘ἤ’ · δοκεῖ γὰρ διαστολὴν σημαίνειν . χρὴ δὲ ἀντὶ τοῦ ‘ἀλλά’ ἐκλαβεῖν αὐτόν , ὡς εῖναι τό ὅλον · ἢ οὐδένα καθέξει τόπον , ἀλλ᾿ οἶον στιγμὴ ἢ κενὸν ἔσται . τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων οὕτως ἔχει · ἡ οὐδέν καθέξει τόπον · οἷον γὰρ στιγμή τις ἢ κενὸν ἔσται . τὸ δὲ καὶ σῶμα οὐκ αἰσθητόν , ἀντὶ τοῦ ‘ἤ᾿ διαζευκτικοῦ κειμένου . ἰστέον δὲ ὡς εἰπὼν ἐκ δυνάμει μὲν μεγέθους καὶ σώματος , ἐντελεχείᾳ δ’ ἀσωμάτου καὶ ἀμεγέθους , τοῦτο τὸ σκέλος ὑποδιαιρῶν . ἢ κεχωρισμένης τῆς ὕλης ταύτης , ἢ ἐν ἄλλῳ οὔσης σώματι . χωριστὴ μὲν γὰρ οὖσα , φησίν , ἢ στιγμὴ ἔσται ἡ κενὸν ἢ σῶμα οὐκ αἰσθητόν . καὶ μὴν τοῦ ἀσωμάτου καὶ ἀμεγέθους ἦν ἡ ὑποδιαίρεσις . πῶς οὖν μόριον τούτου τὸ οὐκ αἰσθητὸν σῶμα παρείληφεν , ὅπερ καὶ μέγεθός ἐστι ; τούτων δὲ τὸ μὲν ἐνδέχεται , τὸ δὲ ἀναγκαῖον ἔν τινι εἶναι . Tούτων , φησί , τῶν προσεχῶς εἰρημένων , εἰς ἃ τὸ χωριστὸν καὶ καθ’ αὑτὸ ὑφεστὼς διείλομεν ( εἰσὶ δὲ τρία · ἢ γὰρ στιγμή , φησίν , ἢ κενὸν ἔσται ἢ σῶμα οὐκ αἰσθητόν ) , τούτων οὖν , φησί , τὸ μὲν κενὸν ἢ στιγμὴν ὑποτίθεσθαι τὴν ὕλην τῆς αὐξήσεως οὐκ ἐνδέχεται εἶναι ( τὰ δύο γὰρ εἰς ἓν ὢ συνεῖλε . πῶς δὲ οὐκ ἐνδέχεται ; διότι οὔτε ἐκ σημείου γένοιτο ἄν τι πώποτε , καὶ τὸ μὴ εἶναι κενὸν ἐν τῇ Φυσικῇ ἀποδέδεικται ) , τὸ δὲ οὐκ αἰσθητὸν σῶμα ἀνάγκη ἐν τόπῳ εἶναι ( τὸ γὰρ ἔν τινι εἶναι τὸ ἐν τόπῳ ἀκουστέον ) . καὶ πῶς ἀνάγκη προστίθησιν · ἀδύνατον γὰρ τῶν γινομένων τι εἶναι ἐν τόπῳ μὴ καὶ τῶν ἐξ ὧν γίνεται ἐν τόπῳ ὄντων . δοκεῖ δὲ οὗτος ὁ λόγος μὴ ἀφωρισμένως ἀποδεικνύειν τὸ μὴ αἰσθητὸν σῶμα ἐν τόπῳ ὑπάρχον , ἀλλὰ καθόλου ἡρμόσθαι πρὸς πᾶν ὁτιοῦν ὑπόθοιτό τις ὑποκείμενον εἶναι τῆς κατ’ αὔξησιν μεταβολῆς . εἰ γὰρ τὸ αὐξόμενον τόπον ἐπιλαμβάνει καὶ ἐν τόπῳ ἐστί , πᾶν δὲ τὸ ἐν τόπῳ γενόμενον ἔκ τινος ὑποκειμένου ἐν τόπῳ τούτου ὄντος καθ’ αὑτὸ ἢ κατὰ συμβεβηκὸς γέγονεν , ἀνάγκη τὸ ὑποκείμενον ἐξ οὗ ηὔξηται τὸ αὐξόμενον ἐν τόπῳ εἶναι ἢ καθ’ αὑτὸ ἢ κατὰ συμβεβηκός . ἀλλ’ εἰ μὲν καθ’ αὑτὸ ἐν τόπῳ εἴη , σῶμά ἐστιν ἐνεργείᾳ καὶ αἰσθητόν · εἰ δὲ κατὰ συμβεβηκός , δυνάμει σῶμά ἐστι καὶ ὕλη ἀνείδεος . διὰ γὰρ τὴν ὕλην προστέθεικε τὸ κατὰ συμβεβηκός , ἐπειδὴ ἐκ ταύτης γίνεται σῶμα ἐν τόπῳ ὑπάρχον , αὐτῆς μὲν οὔσης ἐν τόπῳ , οὐ καθ’ αὑτὸ δὲ ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός , τῷ τὸ σῶμα ἐν ᾧ ἐστιν ἐν τόπῳ εἶναι . ἀλλ’ ὕλην μὲν ἀνείδεον οὐ δεῖ λέγειν ὑποκείμενον αὐξήσεως · αὕτη γὰρ γενέσει καὶ φθορᾷ ὑπόκειται καὶ οὐκ αὐξήσει , ὡς ἐδείξαμεν · ὑπόλοιπον δὲ σῶμα ἐνεργείᾳ φάσκειν τὸ τῇ αὐξήσει ὑποκείμενον . ὥστε ἡ εἰρημένη κατασκευὴ κοινῶς ὅλον τὸ ἕτερον μέρος τῆς διαιρέσεως ἀναιρεῖ , τὸ | φάσκον δυνάμει σῶμα καὶ μέγεθος εἶναι τὴν τῆς αὐξήσεως ὕλην , καὶ οὐκ ἰδίως πρὸς τὸ σῶμα οὐκ αἰσθητὸν ἐπενήνεκται . διόπερ ἀμείνων ἴσως ἡ ἑτέρα ἐξήγησις , ἣν ὁ Ἀφροδισιεὺς ἐκτίθεται Ἀλέξανδρος . δυνατὸν γάρ , φησί , τὸ λεγόμενον τοιοῦτον εἶναι · τούτων δὲ τῶν δύο τρόπων ( δύο γὰρ εἴρηνται τρόποι , ὅ τε κεχωρισμένην αὐτὴν καθ’ αὑτὴν ὑποτιθέμενος τὴν ὕλην καὶ ὁ ἔν τινι οὖσαν ) , τούτων οὖν τῶν τρόπων κατὰ τὸν ἕνα τὸν κεχωρισμένην ὑποτιθέμενον τὴν ὕλην οὐκ ἐνδέχεται αὐτὴν ἐν τόπῳ εἶναι . οὔτε γὰρ στιγμὴ οὔτε κενὸν ἐν τόπῳ ἔσται , ἀλλ’ οὐδὲ τὸ οὐκ αἰσθητὸν σῶμα , εἴπερ τὸ οὐκ αἰσθητὸν σῶμα τὸ μαθηματικὸν λέγομεν · τοῦτο γὰρ ἐν ἐπινοίᾳ μόνον ἐστί . κατὰ μὲν οὖν τὸν εἰρημένον τρόπον οὐκ ἐνδέχεται ἐν τόπῳ εἶναι , τὸ δὲ ἀναγκαῖον ἐν τόπω εἶναι τουτέστι ἰτὴν δ’ ὕλην τοῦ αὐξομένου ἀνάγκη πάντως ἐν τόπῳ εἶναι ἤ καθ᾿ αὑτὸ ἢ συμβεβηκός᾿ , διὰ τὴν εἰρημένην κατασκευὴν τὴν φάσκουσαν ἀεὶ γάρ που ἔσται τὸ γινόμενον ἐξ αὐτοῦ . δῆλον τοίνυν ὡς οὐκ ἂν εἴη ὕλη τοῦ αὐξομένου ἡ κατὰ τὸν ἕνα τρόπον υποτεθεῖσα τὸν δυνάμει τε αὐτὴν εἶναι μέγεθος αὐτήν τε καθ’ αὑτὴν κεχωρισμένην φάσκοντα , διὰ τὸ μὴ δύνασθαι μὲν κατὰ ταύτην τὴν ὑπόθεσιν ἐν τόπῳ εἶναι , χρῆναι δὲ πάντως ἐν τόπῳ εἶναι τὴν τοῦ αὐξομένου ὕλην . Ἀλλὰ μὴν εἴ γε ἔν τινι ὑπάρξει , εἰ μὲν κεχωρισμένον οὕτως ὥστε μὴ ἐκείνου τι εἶναι . Ἐπὶ τὸ ἕτερον μέρος νῦν μετῆλθε τῆς διαιρέσεως , σκοπῶν εἰ ἔν τινι ὑφέστηκεν ἡ τοῦ αὐξομένου ὕλη . ἀνάγκη δέ , φησίν , ἔν τινι οὖσαν ἤιοι μηδὲν εἶναι ἐκείνου τοῦ ἐν ᾧ ἐστι μήτε μέρος μήτε ἀπλῶς συμβαλλόμενόν τι πρὸς σύστασιν ἐκείνου τοῦ ἐν ᾧ ἐστιν , ἢ μέρος τι εἶναι ἐκείνου σωματικόν , ὅπερ τέως παρῆκεν ἀντιδιελεῖν . καὶ δείκνυσιν ἄτοπα ἑπόμενα τῷ φάσκοντι λόγῳ ἔν τινι μὲν εἶναι , μηδὲν δὲ εἶναι ἐκείνου τοῦ ἐν ᾧ ἐστι . Συμβήσεται πολλὰ καὶ ἀδύνατα . Τὸ πολλὰ καὶ ἀδύνατα δύναται εἰρῆσθαι οὐχ ὡς ἀδυνάτων τινῶν πολλῶν ἑπομένων τῇ ὑποθέσει ( οὐ γὰρ εἶπε ‘πολλά τινα’ · ἑνὶ γὰρ μόνῳ ἐχρήσατο ἐπιχειρήματι ) , ἀλλ’ ὡς πολλῶν δυναμένων τοιούτων ὑποτίθεσθαι ὑλῶν καὶ ἀπείρων , ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον . Έτι οὐχ οὕτως φαίνεται γινόμενος ὁ ἀὴρ ἐξ ὕδατος . Ἀνασκευάσας τὸ μὴ δύνασθαι τὴν ὕλην τοῦ αὐξομένου ἔν τινι εἶναι οὕτως ὡς μηδὲν οὖσαν ἐκείνου τοῦ ἐν ᾧ ἐστι , δι’ ἑνὸς ἐπιχειρήματος , ἐκ τοῦ ἄπειρα ἄν ἐκ τοῦ αὑτοῦ γίνεσθαι , ὡς ἐπὶ παραδείγματος τῆς γενέσεως ποιησάμενος τὸν λόγον καὶ τῆς ἐξ ὕδατος εἰς ἀέρα μεταβολῆς , νῦν πάλιν δεύτερον τίθησιν ἐπιχείρημα τοῦ αὐτοῦ κατασκευαστικόν , τὴν ἐνάργειαν ἐπιμαρτυρόμενος . οὐ γάρ , φησίν , ὁρᾶται ἐν τῇ ἐξ ὕδατος εἰς ἀέρα μεταβολῇ ὁ ἀὴρ οἷον ἐκκρινόμενος ἐκ τοῦ ὕδατος , μείναντος ἀμεταβλήτου τοῦ ὕδατος , ἀλλ’ ὅλον τὸ ὕδωρ φθειρόμενον ἐξ οὗ γεννᾶται ὁ ἀήρ . ὅρα δὲ πάλιν ὅτι περὶ τῆς ὅλης τοῦ αὐξομένου ποιούμενος τὴν ζήτησιν τὸν λόγον ὡς ἐπὶ γενέσεως καὶ φθορᾶς προφέρει , δεικνὺς τὴν ὕλην τοῦ γενομένου οὐκ οὖσαν ἔν τινι οὕτως ὡς μηδὲν οὖσαν τοῦ ἐν ᾧ ἐστιν . Βέλτιον τοίνυν π|οιεῖν πᾶσιν ἀχώριστον τὴν ὕλην . Ἀνελὼν τὸ τὴν ὕλην ἔν τινι εἶναι οὕτως ὡς μηδὲν οὖσαν ἐκείνου τοῦ ἐν ( 0 ἐστι , καὶ τὸ δύνασθαι αὐτὴν χωρίζεσθαι τοῦ ἐν ᾧ ὑπάρχει , ἐφεξῆς ὅπερ ἀκόλουθόν ἐστι προστίθησι , φάσκων βέλτιον εἶναι πᾶσιν ὑποτίθεσθαι μὴ δυναμένην χωρίζεσθαι τὴν ὕλην , διὰ τὰ ἐσόμενα ἄτοπα τοῖς χωρίζεσθαι αὐτὴν φάσκουσι μηδὲν μεταβάλλοντος τοῦ ἐξ οὗ ἐχωρίσθη . διὰ τοῦτο τοίνυν φησὶ βέλτιον πᾶσι , τουτέστι πᾶσιν οὕτως λέγειν βέλτιον , ἢ ὅτι κατὰ πάντα τρόπον βέλτιον . ὥστε εἰ μὲν περὶ τῆς τοῦ αὐξομένου ὕλης ἐστὶν αὐτῷ νῦν ὁ λόγος , ἀχώριστον εἴρηκεν ἀντὶ τοῦ μὴ κεχωρισμένην τοῦ ἐν ᾧ ἐστιν , ἀλλ’ ἐκείνου τι οὖσαν καὶ τοῦτο γεγενημένην ὅπερ ἐστὶ τὸ ἐν ᾧ εἶναι λέγεται , ὥστε μὴ τὸ ὕδωρ ὕλην περιέχειν λέγειν τοῦ ἀέρος , ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ὕδωρ ὕλην εἶναι τοῦ ἀέρος . εἴρηται γὰρ ὅτι ἡ τοῦ αὐξομένου ὕλη οὐκ ἔστι δυνάμει σῶμα , ἀλλ’ ἐντελεχείᾳ , καὶ ἔν τινι οὖσα οὕτως ἐστὶν ὡς ἐκείνου μέρος ὑπάρχουσα τοῦ ἐν ᾧ ἐστιν . εἰ δὲ μὴ περὶ τῆς τοῦ αὐξομένου ὕλης ἐστὶν αὐτῷ ὁ λόγος , ἀλλὰ περὶ τῆς τοῦ γινομένου , τουτέστι περὶ τῆς πρώτης καὶ ἀνειδέου , εἴη ἄν καὶ οὕτως ἀληθὴς ὁ λόγος · ἀχώριστος γάρ ἐστι καὶ αὐτὴ μὴ δυναμένη χωρίζεσθαι τοῦ ἐν ᾧ ἐστι . σύμφωνα δὲ καὶ τὰ ἐφεξῆς ἐπιφερόμενα κατὰ ταύτην τὴν ἔννοιαν · φησὶ γὰρ οὖσαν τὴν αὐτὴν καὶ μίαν ἀριθμῷ , τῷ λόγῳ δὲ μὴ μίαν . μία γὰρ καὶ <ἡ> αὐτὴ κατ’ . ἀριθμὸν τῷ ὕδατι ἡ λόγῳ δὲ οὐχ ἡ αὐτή · ἄλλο γάρ ἐστιν αὐτῇ τὸ ὕλῃ εἶναι καὶ ἄλλο τὸ ὕδατι . καὶ πρὸς τὴν τοῦ αὐξομένου δὲ ὕλην ὁ αὐτὸς λόγος · ἄλλο γὰρ τὸ ὕδατι καὶ ἄλλο τὸ εἶναι ὕλῃ φυτῷ . Βέλτιον τοίνυν πᾶσι ποιεῖν ἀχώριστον τὴν ὕλην . ἐξ ἀρχῆς προκείμενον ἦν ἀνελεῖν τὸ εἶναι δυνάμει σῶμα καὶ οὐκ ἐνεργείᾳ τὴν τοῦ αὐξομένου ὕλην . καὶ κατὰ διαίρεσιν προαγαγὼν τὴν ζήτησιν ἔδειξε πρῶτον ὅτι οὐχ οἷόν τε ταύτην δυνάμει οὖσαν σῶμα αὐτὴν καθ’ αὑτὴν ὑφεστάναι , εἶτ’ ἐφεξῆς προεβάλετο ζητῆσαι μήποτε ἔν τινι ὑπάρχει ἤτοι ὡς μηδὲν οὖσα τοῦ ἐν ᾧ ἐστιν ἢ ὡς οὖσά τι , καὶ ἀποδείξας ὡς οὐχ οἷόν τέ ἐστιν ἔν τινι εἶναι ὡς μηδὲν οὖσαν τοῦ ἐν ᾧ ἐστι ( συμβήσεται γάρ , φησίν , αὐτὴν χωρισθῆναι μηδὲν μεταβάλλοντος τοῦ ἐν ᾧ ἐστιν , ᾧπερ πολλὰ ἕψεται ἀδύνατα ) , καταλέλοιπε τὸ ἕτερον μέρος ἀνεξέλεγκτον , λέγω δὲ τὸ ἔν τινι μὲν ὑπάρχειν εἶναι δέ τι τοῦ ἐν ᾦ ἐστιν , ὡς ἄν ἀληθές τε ὑπάρχον | καὶ προσυπακούεσθαι δυνάμενον . εἰ δὲ ἔν τινί ἐστιν ἡ τοῦ αὐξομένου ὕλη συντελοῦσα πρὸς σύστασιν τοῦ ἐν ᾧ ἐστιν , ἤτοι ὡς μέρος ἔσται ἐν ὅλῳ ἢ ὡς ὕλη ἀνείδεος ἐν τῷ συνθέτῳ . ἀλλ’ ἡ μὲν ἀνείδεος οὐκ αὐξήσεως , καθάπερ προειρήκαμεν , ἀλλὰ γενέσεως καὶ φθορᾶς ἐστιν ὕλη , νῦν δὲ πρόκειται αὐξήσεως ὕλην ζητῆσαι . λείπεται τοίνυν ὡς μέρος εἶναι ἐν ὅλῳ . εἰ δὲ τοῦτο , ἐνεργείᾳ ἐστὶ σῶμα καὶ μέγεθος ἡ τοῦ αὐξομένου ὕλη , ὅπερ ἐξ ἀρχῆς ἐχρῆν δεῖξαι . εἰ δέ τις λέγοι τί δήποτε μέρος φαμὲν ἐν ὅλῳ εἶναι τὴν τοῦ αὐξομένου ὕλην ; τί γὰρ μᾶλλον μέρος ἢ ὅλον λέγοιτο εἶναι;’ , γινωσκέτω ὡς τὸ προκείμενον ἦν δεῖξαι ἐνεργείᾳ σῶμα καὶ μέγεθος ὑπάρχουσαν τὴν τοῦ αὐξομένου ὅλην καὶ οὐ δυνάμει . τελείαν δὲ καὶ ἀνελλιπῆ ποιησάμενοι τοῦ ἔν τινι τὴν διαίρεσιν , εὕραμεν ἓν τμῆμα τῆς διαιρέσεως τὸ ὡς μέρος ἐνυπάρχον , ὅπερ ὡς ἀνέλεγκτον προσηκάμεθα , οὐ διὰ τὸ μέρος φάσκειν τοὐ ὅλου τὴν τοῦ αὐξομένου ὕλην ( οὐ γὰρ τοῦτο πρόκειται διαστείλασθαι εἴτε μέρος ἐστὶν εἴτε ὅλον ) , ἀλλ’ ὡς ἐνεργείᾳ σῶμα εἰσηγούμενον καὶ οὐ δυνάμει τὴν τοῦ αὐξομένου ὕλην · τοῦτο γὰρ ἦν τὸ προκείμενον , οὐδὲν διαφέρον εἴτε ὅλον ἐστὶν εἴτε μέρος . Ἡ μὲν οὖν πᾶσα τῶν δεικνυμένων τάξις τοιαύτη τίς ἐστι , ζητητέον δὲ τί ποτέ ἐστι τὸ νῦν ἐπιφερόμενον . δείξας γὰρ ὡς ἀδύνατόν ἐστιν ὑποθέσθαι ἔν τινι τὴν ὕλην δυναμένην χωρίζεσθαι τοῦ ἐν ᾧ ἐστι μηδὲν ἐκείνου τοῦ ἐν ᾧ ὑπῆρχε μεταβάλλοντος , ὡς ἐπὶ παραδείγματος τῆς γενέσεως καὶ τῆς εἰς τὸν ἀέρα τοῦ ὕδατος μεταβολῆς , ἐπιφέρει λέγων βέλτιον τοίνυν ποιεῖν πᾶσιν ἀχώριστον τὴν ὕλην . ὅπερ εἰ μὲν ὡς πρὸς τὸ ἐξ ἀρχῆς προκείμενον ἐκλάβοις εἰρημένον , περὶ τῆς τοῦ αὐξομένου ὕλης ἐστὶν αὐτῷ ὁ λόγος , φάσκοντι χρῆναι τὴν τοῦ αὐξομένου ὕλην ὑποτίθεσθαι μὴ δυναμένην χωρίζεσθαι τοῦ ἐν ᾧ ἐστι , διὰ τὸ αὐτὸ ἐκεῖνο ὑπάρχειν ὅπερ εἶναι λέγεται τὸ ἐν ᾧ ἐστιν , οἷον εἰ τύχοι οὐκ ἐν ὕδατι περιεχομένην , ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ὕδωρ οὖσαν τὴν τοὐ ἀέρος ὕλην , τουτέστιν ἐνεργείᾳ οὖσαν σῶμα , ὅπερ ἐστὶν ἀληθές . τῷ μὲν γὰρ ἀριθμῷ φησίν , οὐδὲν διαφέρει ἡ τοῦ αὐξομένου ὕλη , τουτέστι τὸ ἐνεργείᾳ ὂν σῶμα , οἷον τὸ ὕδωρ τῆς ὕλης τῆς πρώτης τοῦ ὕδατος , ἥτις εἰς τὸ εἶναι ὕδωρ μεταβάλλει . ἡ αὐτὴ γὰρ ἐστι τῷ ἀριθμῷ καὶ τῷ ὑποκειμένῳ , ὡς ἐν τοῖς ἑξῆς πλατύτερον ἀποδειχθήσεται , τῷ λόγῳ δέ , φησίν , οὐ μία · ἄλλος μὲν γὰρ ὁ λόγος τῆς ὕλης καθὸ ὕλη ἐστίν , ἄλλος δὲ καθὸ ὕδωρ γεγένηται . σύμφωνα δὲ τὰ νῦν τοῖς μετ’ ὀλίγον ῥηθησομένοις παρ’ αὐτοῦ , φάσκοντος τὴν τοῦ αὐξομένου ὕλην τῆς τοῦ γινομένου μὴ εἶναι ἑτέραν τῷ ἀριθμῷ πλὴν τῷ λόγῳ . ἔνεστι δὲ τὸ βέλτιον πᾶσι ποιεῖν ἀχώριστον οὐχ ὡς πρὸς τὸ ἐξ ἀρχῆς προκείμενον ἐκλαβεῖν , ἀλλ’ ὡς πρὸς τὸ προσεχῶς εἰρημένον . ἐκθέμενος γὰρ ἐξ ἀρχῆς τὴν ὑπόθεσιν τὴν φάσκουσαν τὴν τοὐ αὐξομένου ὕλην ἔν τινι εἶναι ὡς μηδὲν οὖσαν ἐκείνου τοῦ ἐν ᾧ ἐστιν , ἐπὶ παραδείγματος τῆς γενέσεως ἐσαφήνισε τὸ λεγόμενον εἰπὼν “ λέγω δὲ οἷον εἰ γίνεται ἀὴρ ἐξ ὕδατος , οὐ τοῦ ὕδατος ἔσται μεταβάλλοντος , ἀλλὰ διὰ τὸ ὥσπερ ἐν ἀγγείῳ τῷ ὕδατι τὴν ὕλην αὐτοῦ εἶναι’’ . εἶτα μετὰ τοῦτο τὴν ἀναίρεσιν τῆς τοιαύτης ὑποθέσεως γράφων , τὸ μὴ δύνασθαι ὕλην ὑποθέσθαι ἔν τινι οὖσαν χωρίζεσθαι δυναμένην αὐτοῦ μηδὲν τοῦ ἐν ᾧ ἐστι μεταβάλλοντος , πάλιν ὡς ἐπὶ τῆς ἐξ ὕδατος εἰς ἀέρα μεταβολῆς ποιεῖται τὸν λόγον , ἥτις ἐστὶ γένεσις , ὡς πρὸς τὸ προσεχῶς εἰρημένον ὅπερ ἐν παραδείγματος τάξει ἔγκειται , καθάπερ εἴπομεν , ἐπήγαγε τὸ βέλτιον τοίνυν ποιεῖν πᾶσιν ἀχώριστον τὴν ὕλην , περὶ τῆς τῶν γινομένων ὕλης τῆς πρώτης καὶ ἀνειδέου τὸν λόγον ποιούμενος . τὴν γὰρ ὕλην , φησί , τοῦ ἀέρος τὴν ἐν τῷ ὕδατι , ἐξ ἧς ὁ ἀὴρ γίνεται , βέλτιον πᾶσιν ἀχώριστον εἶναι τοῦ ὕδατος ἐν ᾧ ἐστιν . οὐ γὰρ ἑτέρα ἐστὶ τοῦ ὕδατος κατὰ τὸν ἀριθμόν , ἀλλ’ ἡ αὐτὴ καὶ μία , ἡ διαφορὰ δὲ μόνη κτὰ τὸν λόγον · ἄλλο γάρ ἐστι τὸ ὕδατι εἶναι καὶ ἄλλο τὸ ὕλῃ . Ἀλλὰ μὴν οὐδὲ στιγμὰς οὐδὲ γραμμὰς θετέον τὴν τοῦ σώματος ὕλην . Περὶ μὲν στιγμῶν , ὅτι οὐκ εἰσὶν ὕλη τοῦ αὐξομένου , ἀνωτέρω εἴρηκε , λαβὼν τοῦτο ὡς ἑπόμενον ταῖς ὑποθέσεσι ταῖς δυνάμει σῶμα καὶ χωριστὴν αὐτὴν καθ’ αὑτὴν τὴν ὕλην τοῦ αὐξομένου ὑποτιθεμέναις . νῦν δὲ ἔοικεν ἀποτείνεσθαι πρὸς τοὺς ἐξ ἐπιπέδων γεννῶντας τὰ σώματα , οἵτινες τῷ μὲν μὴ ἐξ ἀμεγεθῶν ποιεῖν τὰ σώματα πιθανῇ ἐχρῶντο κατὰ τοῦτο ὑποθέσει ( μεγέθη γὰρ καὶ τὰ ἐπίπεδα ) , οὐ μέντοι γε ἔφευγον τὸ ἀδύνατον . εἰ γὰρ καὶ μεγέθη τὰ ἐπίπεδα , ἀλλ’ οὐκ ἐν τόπῳ . ἀποδέδεικται γὰρ ἐξ ἀρχῆς , ὅτι ὅταν τὸ γινόμενόν πού ἐστιν , ἀνάγκη καὶ τὸ ἐξ οὗ γίνεται ἢ καθ’ αὑτὸ ἢ κατὰ συμβεβηκὸς ἐν τόπῳ εἶναι . οὐκ ἔστι δὲ οὐδὲ κατὰ συμβεβηκὸς τὰ ἐπίπεδα ἐν τόπῳ ὑποτίθεσθαι , τῷ προυφεστάναι τῶν σωμάτων , εἴτε τῷ κατὰ σύνθεσιν τῶν ἐπιπέδων συγκεῖσθαι τὰ σώματα κατὰ Πλάτωνα , εἴτε τῷ ῥυϊσκομένων αὐτῶν κατ’ ἐπίνοιαν γεννᾶσθαι τὰ σώματα . προκείμενον δὲ αὐτῷ πρὸς τοὺς ἐξ ἐπιπέδων ποιοῦντας τὰ σώματα ἀποταθῆναι , παρέθετο καὶ τὰς στιγμάς , ὡς ἀκόλουθον αὐτοῖς καὶ ἐκ στιγμῶν μέγεθος ποιεῖν · ὡς γὰρ ἐν τῇ Περὶ οὐρανοῦ αὐτῷ εἴρηται , ‘τῆς αὐτῆς ἐστι διανοίας ἐξ ἐπιπέδων τε ποιεῖν τὰ σώματα καὶ ἐκ στιγμῶν᾿ , πλὴν δοκεῖ τοῦτο ἀτοπώτερον εἶναι , τὸ ἐκ πάντῃ ἀμεγεθῶν ποιεῖν μέγεθος . Ἀλέξανδρος δὲ τὸ ἀλλὰ μὴν οὐδὲ στιγμὰς θετέον ἀντὶ τοῦ ‘οὐδὲ γὰρ στιγμὰς θετέον’ ἐξέλαβεν , ὅπως συνεχὴς ἡ πᾶσα τῆς λέξεως εἴη διάνοια · ‘βέλτιον γὰρ πᾶσιν ἀχώριστον ποιεῖν τὴν ὕλην · οὐδὲ γὰρ στιγμὰς οὐδὲ γραμμὰς θετέον τὴν τοῦ σώματος ὕλην᾿ · οὐδὲ γὰρ καθ’ αὑτό | τι τούτων ὑποστῆναι οἷόν τε , οὔτε ἐξ ἀδιαστάτων στιγμῶν διάστημα γενέσθαι . ὁ μὲν οὖν Ἀλέξανδρος οὕτως ἐξηγήσατο τὸ οὐδὲ γραμμὰς θετέον τὴν τοῦ σώματος ὕλην , ὡς πρὸς τοὺς ἐξ ἐπιπέδων ποιοῦντας τὸ σῶμα ὄντος τοῦ λόγου , διὰ τό , ὡς αὐτός φησι , τῆς αὐτῆς εἶναι διανοίας τὸ ἐξ ἐπιπέδων ποιεῖν τὸ σῶμα καὶ ἐκ γραμμῶν τὸ ἐπίπεδον καὶ ἐκ στιγμῶν τὰς γραμμάς . πλὴν ὅμως βίαιόν ἐστιν ὡς πρὸς τὴν λέξιν · γραμμῶν γὰρ καὶ οὐκ ἐπιπέδων ἐμνήσθη . διόπερ ῥητέον ὅτι ἀνωτέρω δείξας ἀδύνατον εἶναι στιγμὰς ὑποθέσθαι τὴν τοῦ αὐξομένου ὕλην , νῦν διδάσκει ὅτι οὐδὲ γραμμάς , συναναλαβὼν τὸν περὶ τῶν στιγμῶν λόγον . διὰ τί δὲ οὐ δυνατὸν οὐδὲ γραμμὰς ὑποθέσθαι , αὐτὸς προστίθησι · διὰ τὰς αὐτὰς γὰρ αἰτίας , διότι οὐδὲν τούτων καθ’ αὑτὸ ὑποστῆναι δυνήσεται μηδὲ κατέχειν τινὰ τόπον αὐτὰς καθ’ αὑτάς . Ἀλλὰ μὴν οὐδὲ στιγμὰς θετέον οὐδὲ γραμμὰς τὴν τοῦ σώματος ὕλην . ἐπεστήσαμεν καὶ ἔμπροσθεν ὅτι δοκεῖ ὁ Ἀριστοτέλης εἰς τὸν περὶ τῆς πρώτης ὕλης λόγον μεταβεβηκέναι , καίτοι ἐξ ἀρχῆς περὶ τῆς τοῦ αὐξομένου ὕλης προθέμενος διδάξαι . ἐν μέσῳ γὰρ παραδείγματος χάριν τὸν περὶ τῆς γενέσεως ἀνακινήσας λόγον , δοκεῖ τῇ συνεχείᾳ τοῦ λόγου ἀκολουθεῖν καὶ περὶ τῆς πρώτης ὕλης διαλέγεσθαι , ἥτις τῇ γενέσει ὑπόκειται , τοῦ δὲ ἐξ ἀρχῆς προκειμένου ἀποχωρεῖν . καὶ νῦν οὖν ὁ ἐξηγητὴς Ἀλέξανδρος τὴν τοῦ σώματος ὕλην τὴν πρώτην ἐξέλαβε τὴν ἀνείδεον , καὶ οὕτως τὴν ἐφεξῆς πᾶσαν ἥρμοσεν λέξιν ἐξηγούμενος · ἐκεῖνο δὲ οὗ ταῦτα ἔσχατα , ἡ ὕλη . εἰπών , φησίν , ὅτι ἀδύνατον τὰς γραμμὰς ἢ τὰς στιγμὰς ὕλην ὑποθέσθαι , λέγει νῦν τί ποτέ ἐστιν ἡ τοῦ σώματος ὕλη , φάσκων ἐκεῖνο εἶναι τὴν ὕλην , οὗτινος ἔσχατα καὶ πέρατά εἰσι στιγμαὶ καὶ γραμμαί , λέγει δὲ δηλονότι τὸ ἐνεργείᾳ σῶμα · τούτου γάρ εἰσι πέρατα γραμμαί τε καὶ στιγμαί . ἐπειδὴ δὲ αὐτὴ καθ’ αὑτὴν οὖσα ἡ ὕλη οὔτε ἐνεργείᾳ ἐστὶ σῶμα οὔτε ὑπὸ γραμμῶν περατοῦται , ἐπιφέρει πῶς ἐχούσης αὐτῆς πέρατά εἰσι καὶ ἔσχατα αἱ γραμμαί , ἵνα γνῷς διὰ τί ἔσχατα τῆς ὕλης τὰς γραμμάς φησι . διὰ τοῦτο γὰρ πέρατα αὐτῆς αἱ γραμμαί , διότι οὐδέποτε ἄνευ πάθους τινὸς καὶ εἴδους ἐστί · τὸ γὰρ εἶναι αὐτῇ σὺν τούτοις ἐστί . τῷ οὖν ἀχώριστον εἶναι πάθους καὶ μορφῆς , ταύτῃ ἐνεργείᾳ σῶμά ἐστιν ἡ ὕλη , καὶ οὐχ ᾗ ἀνείδεος καὶ ᾗ πρώτη . ταὐτὸν δὲ τὸ λεγόμενον ἐνταῦθα τῷ ἐξ ἀρχῆς εἰρημένῳ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν , ὅτι τὸ γινόμενον ἔκ τινος ἐνεργείᾳ ὄντος καὶ εἰδοπεποιημένου γίνεται . τοιαύτη μὲν ἡ τοῦ Ἀλεξάνδρου ἐξήγησις , δι’ ὧν δηλοῖ περὶ τῆς τῶν γινομένων ὕλης εἶναι τὸν παρόντα λόγον , ἥτις πρὸς ὕπαρξιν μὲν δεῖται τοῦ εἴδους , καὶ ταύτῃ ἐνεργείᾳ ὑφεστηκυῖά ἐστιν , ὡς δὲ ὕλη θεωρουμένη καὶ τόδε τι καὶ τόδε δυναμένη γενέσθαι ἀνείδεος ἐστι καὶ ἀσώματος . εἰ δ’ ἄρα οὐ περὶ τῆς τῶν γινομένων ὕλης ὁ λόγος ἐστὶν Ἀριστοτέλει , ἀλλὰ περὶ τῆς τοῦ αὐξομένου , ἥτις ὄντως καὶ ὡς ὕλη αὐξομένου θεωρουμένη ἐνεργείᾳ ἐστὶ σῶμα , ἐν τῷ φάσκειν αὐτὸν “ ἀλλὰ μὴν οὐδὲ γραμμὰς θετέον οὐδὲ στιγμὰς τὴν τοῦ σώματος ὕλην ” προσυπακούειν χρὴ ‘τοῦ αὐξομένου᾿ , ἵνα ᾖ λέγων περὶ τῆς τοῦ αὐξομένου σώμα - τος ὕλης * * * διδάσκειν , ὅταν λέγῃ “ ἐπειδὴ δέ ἐστι καὶ οὐσίας ὕλη σωματικῆς ” . τὸ ξὲ ἐφεξῆς τὸ ἐκεῖνο δὲ οὗ ταῦτα ἐσχατα , ἡ ὕλη , ἀρμοδιώτερον μᾶλλον κατὰ ταύτην τὴν ἐξήγησιν ἐπάγεται , βουλομένου αὐτοῦ τὸ ἐνεργείᾳ σῶμα καὶ οὐ τὸ δυνάμει εἶναι τοῦ αὐξομένου τὴν ὕλην , ἣν οὐδέποτε ἄνευ πάθους οὐδὲ μορφῆς οἷόν τε εἶναι . πρὸς τὴν προσεχῶς εἰρημένην ἐξήγησιν ἁρμόσαις ἄν ταύτην τὴν ῥῆσιν , φάσκων ὑπὸ Ἀριστοτέλους εἰρῆσθαι τὸ ἐνεργείᾳ σῶμα , ὅπερ κατὰ τὸ τριχῇ διαστατὸν θεωρεῖται , μηδέποτε ἄνευ πάθους καὶ μορφῆς συνίστασθαι . λέγοι δ’ ἄν μορφὴν μὲν τὸ φυσικὸν εἶδος , πάθος δὲ ἐνταῦθα σημαίνοι τὰ συμβεβηκότα . Γίνεται μὲν οὖν ἀπλῶς ἕτερον ἐξ ἑτέρου , ὥσπερ ἐν ἑτέροις διώρισται . Τὸ μὲν οὖν ἀπλῶς ἢ τὸ κυρίως ἢ τὸ καθόλου ἐξακουστέον , τὸ δὲ ἐξ ἑτέρου ἀντὶ τοῦ ἐκ τινος ἐνεργείᾳ ὄντος , ἐπειδὴ κεῖται τὸ τὴν ἄλλου γένεσιν ἄλλου εἶναι φθοράν . ὥσπερ ἐν ἑτέροις διώρισται . εἶπε γὰρ περὶ τούτων κἀν τῷ πρώτῳ τῆς Φυσικῆς ἀκροάσεως · ζητήσας γὰρ πῶς τὰ ἐναντία ἐξ ἀλλήλων γίνεται , αἰτίαν εἶπε τὸ κοινόν τι εἶναι αὐτοῖς ὑποκείμενον ἀμφοτέρων ὂν παρὰ μέρος δεκτικόν . Καὶ ὑπό τινος δὲ ἐντελεχείᾳ ὄντος ἢ ὁμοειδοῦς ἢ ὁμογενοῦς . Ἐπειδὴ πᾶν τὸ γινόμενον ἔκ τινός τε γίνεται καὶ ὑπό τινος , εἰπὼν ἐκ τίνος ἡ αὔξησις , ὅτι ἐξ ἐνεργείᾳ μεγέθους , νῦν λέγει καὶ ὑπὸ τίνος , τουτέστιν ὑπὸ τοῦ ποιητικοῦ αἰτίου · “ πάντῃ γὰρ ἀδύνατον ” , ὥς φησι Πλάτων , ‘‘ἄνευ αἰτίου γένεσιν ἔχειν ” . διὰ τοῦτο καὶ ὁ Ἀριστοτέλης , εἰπὼν περὶ τοῦ ὑλικοῦ τῆς αὐξήσεως αἰτίου , λέγει νῦν καὶ περὶ τοῦ ποιητικοῦ , ὅσον αὐτῶ πρὸς τὸ παρὸν χρησιμεύει · οὐδὲ γὰρ τὸ ἰδίᾳ τῆς αὐξήσεως ποιητικὸν νῦν αἴτιον παραδίδωσιν , ἀλλ’ ἀπλῶς πάσης γενέσεως καὶ τῆς κατ’ οὐσίαν καὶ κατ’ ἀλλοίωσιν . φησὶν οὖν ὅτι πᾶν τὸ γινόμενον γίνεται ὑπὸ τοῦ ποιητικοῦ αἰτίου ἐνεργείᾳ ὄντος ὁμογενοῦς ἢ ὁμοειδοῦς τῷ γινομένῳ . τοῦ μὲν οὖν ὁμοειδοῦς αὐτὸς παρέθετο παραδείγματα , ὡς ὅταν πῦρ ὑπὸ πυρὸς ἢ ἄνθρωπος ὑπ’ ἀνθρώπου γίνηται · τὸ δὲ ὑπὸ ὁμογενοῦς αὐτὸς ἐδήλωσεν ὑπὸ τίνος φησίν , εἰπὼν ἢ ὑπὸ ἐντελεχείας . εἰ γὰρ καὶ μὴ ὁμοειδὲς ἦν τὸ ποιοῦν τῷ γινομένῳ , ὁμογενὲς γοῦν πάντως ἐστὶ κατ’ αὐτὸ τοῦτο , καθ’ ὃ ἐνεργείᾳ ἐστὶν ὁμοίως τῷ γινομένῳ · σκληρὸν γάρ , φησίν , οὐχ ὑπὸ σκληροῦ γίνεται , ᾧ δῆλον ὅτι οὐχ ὑπὸ ὁμοειδοῦς , | ἀλλὰ ὑπὸ ψυχροῦ , ὅν οὕτως τύχῃ , τῷ πυκνοῦσθαι ὑπ’ αὐτοῦ , ὅπερ ὁμογενές ἐστι τῷ γινομένῳ , τῷ ἐνεργείᾳ ὑπάρχειν ψυχρόν , ὥσπερ ἐκεῖνό ἐστιν ἐνεργείᾳ σκληρόν . ταύτῃ οὖν ὑπὸ ὁμογενοῦς γίνεται , διότι ἐκ τοῦ ἐντελεχείᾳ ὄντος · τὸ γὰρ ποιητικὸν αἴτιον , ὅ τι ποτ’ ἄν ᾖ , πάντως ἐντελεχείᾳ ἐστί . καὶ αἱ τῶν βοτανῶν δὲ αὐτομάτως φυόμεναι οὐκ ἐξ ὁμοειδοῦς τοὐ ποιητικοῦ αἰτίου τὴν γένεσιν ἔχουσιν , ἀλλ’ ἐξ ἐντελεχεία ὄντος καὶ ταύτῃ ὁμογενοῦς · οἱ γὰρ δημιουργικοὶ λόγοι ἐνεργείᾳ ὄντες αἴτιοι τῶν αὐτομάτως φυομένων εἰσί . καὶ τὸ λευκὸν δὲ οὐχ ὑπὸ λευκοῦ γίνεται , καὶ ἐπὶ ἄλλων μυρίων , ἀλλ’ ἐξ ἐνεργεία ὄντος . χρήσιμα δὲ αὐτῷ ἔσται τὰ νῦν εἰρημένα εἰς τὸν περὶ αὐξήσεως λόγον , εἰς τὸ δεῖξαι ὅτι ἔστι τι ποιητικὸν τῆς αὐξήσεως αἴτιον τὸ οἰκειοῦν καὶ συγκρῖνον τὴν τοῦ αὐξομένου ὕλην τῷ αὔξοντι . Ἐπεὶ δ’ ἐστὶ καὶ οὐσίας ὕλη σωματικῆς , σώματος δ᾿ ἤδη τοιουδί . Ζητήσας περὶ τῆς τοῦ αὐξομένου ὕλης καὶ δείξας ὅτι σῶμά ἐστιν ἐνεργείᾳ , ἵνα μή τις οἰηθῇ πρώτην ὕλην ταύτην εἶναι , νῦν διδάσκει ὅτι καὶ αὐτοῦ τοῦ σώματος ἔστιν ὕλη , ἥτις πρώτη καὶ ἀνείδεος ἐστι καὶ ἀσώματος ἐξ ἀνάγκης · ἕτερον γὰρ ἡ ὕλη τοῦ οὗ ἐστιν ὕλη . εἴη ἄν οὖν ἡ τοῦ σώματος ὕλη οὐ σῶμα , ἀλλ’ ἀσώματον . καὶ εἰ τοῖς εἴδεσιν ὑπόκειται πᾶσιν , ἀνείδεος ἄρα ἔσται . καὶ ἑτέρα ἐστὶν ἡ ὕλη ἡ τῆς σωματικῆς οὐσίας , καὶ ἑτέρα ἡ τῆς αὐξήσεως · δόξει γάρ , εἴπερ ἡ μέν ἐστιν ἀσώματος καὶ ἀνείδεος καὶ πρώτη , ἡ δὲ τῆς αὐξήσεως ἐνεργείᾳ σῶμα . φησὶν οὖν ὅτι ἡ αὐτή ἐστιν ὕλη τῆς οὐσίας τῇ τῆς αὐξήσεως τε καὶ ἀλλοιώσεως · διὰ μὲν γὰρ τοῦ μεγέθους τὴν αὔξησιν , διὰ δὲ τοῦ πάθους τὰ συμβεβηκότα δεδήλωκεν . εἰ γὰρ ἄλλη μὲν εἴη σώματος ὕλη , ἄλλη δὲ ποσοῦ καὶ ποιοῦ καὶ τῶν λοιπῶν , ἔσονται τὰ συμβεβηκότα χωριστὰ τοῦ σώματος , ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον . ἡ αὐτὴ ἄρα ἐστὶ καὶ γενέσεως καὶ αὐξήσεως καὶ ἀλλοιώσεως ὕλη . ἡ αὐτὴ δὲ οὐ καθ’ ἅπαν , κατά τι δὲ ἡ αὐτή . καὶ πῶς ἡ αὐτὴ προστίθησι , φάσκων τῷ μὲν λόγῳ δυνατὸν εἶναι χωρισθῆναι τὴν ἑτέραν ἐκ τῆς ἑτέρας , τόπῳ δὲ μηκέτι . τὸ γὰρ ἐνεργείᾳ σῶμα τὸ τῇ αὐξήσει καὶ τῇ ἀλλοιώσει ὑποκείμενον τῷ μὲν λόγῳ ἕτερόν ἐστι τῆς πρώτης καὶ ἀνειδέου ὕλης ἄλλος γὰρ λόγος τῆς πρώτης ὕλης καὶ ἄλλος τοῦ σώματος ) , ἀριθμῷ δὲ καὶ τῷ ὑποκειμένῳ ἓν καὶ ταὐτὸν ἄμφω ὑπάρχει καὶ τόπον τὸν αὐτὸν ἔχοντα . εἰ γὰρ λέγοις ἐν ἄλλῳ μὲν τόπῳ τὴν τῆς οὐσίας ὕλην ὑπάρχειν ἐν ἄλλῳ δὲ τὴν τῆς αὐξήσεως καὶ τῶν παθῶν , ἔσται ἐν ἄλλῳ μὲν τόπῳ ἡ σωματικὴ οὐσία ἐν ἄλλῳ δὲ τὰ πάθη , ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον , τὰ πάθη ὑποθέσθαι ἐκτὸς τῶν σωμάτων ὑφιστάμενα αὐτὰ καθ’ αὑτά · Σώματος δ᾿ ἤδητοιουδί · σῶμα γὰρ κοινὸν οὐδέν ἐστιν . ἐπειδή , φησίν , ἡ γένεσις τῶν κατὰ μέρος ἐστὶ σωμάτων , καὶ τοῦδέ τινος · τοῦ γὰρ κοινοῦ τοῦ κατηγορουμένου τῶν ἄλλων οὔτε γένεσις ἁπλῶς ἐστιν οὔτε ὑπόστασις . τὸ γὰρ καθόλου ἐν τοῖς δημιουργικοῖς λόγοις ὑφέστηκε μόνοις . ὥστε καὶ ἡ ὕλη τοῦ τινός ἐστι σώματος , καὶ οὐ τοῦ κοινοῦ · εἰ γὰρ τοῦ κοινοῦ σώματος εἴη , οὐκέτ’ ἄν ἐνεργείᾳ ἦν ὕλη ὑπάρχουσα , τοῦ κοίνου μὴ κατ’ ἐνέργειαν ὑπάρχοντος . ὥσπερ οὖν ἐστι τὸ καθόλου σῶμα ἐν τοῖς δημιουργικοῖς ἐνυπάρχον λόγοις , οὕτω καὶ τὴν καθόλου ὕλην οἰητέον εἶναι . οὐδὲν γάρ ἐστι καθόλου ἐν ὑποστάσει οὔτε σῶμα οὔτε σώματος ὕλη . Φανερὸν δὲ ἑκτῶν διηπορημένων . Ζητήσας περὶ τῆς ὕλης τῆς αὐξήσεως , καὶ δείξας ὅτι ἕψονται ἄτοπα τοῖς ἐκ δυνάμει μὲν μεγέθους καὶ <σώματος> δὲ ἀμεγέθους λέγουσι γίνεσθαι τὴν αὔξησιν , συμπεραίνεται νυν τὰ δεδειγμένα , ὅτι οὐκ ἐκ δυνάμει μεγέθους αὔξεται τὸ αὐξόμενον , ἀλλ’ ἐξ ἐνεργείᾳ μεγέθους φυσικοῦ . εἰ γὰρ ἐξ ἀμεγέθους τὸ μέγεθος ἐπιδίδωσι καὶ αὔξεται , εἴη ἄν χωριστὸν κοινὸν ἢ κενόν · ἀμφότερα γὰρ γράφονται καὶ ἀμφότερα λόγον ἔχοντα . εἰ μὲν γὰρ εἴη χωριστὸν κοινὸν γεγραμμένον , σημαίνει μὲν διὰ τοῦ κοινὸν τὴν ὕλην · κοινὸν γάρ ἐστι πάντων ὑποκείμενον . λέγοιτο δ’ ἂν ὅτι εἰ γένοιτο αὔξησις καὶ μέγεθος ἐξ ἀμεγέθους καὶ του δυνάμει σώματος , εἴη ἄν τὸ δυνάμει μέγεθος ὅπερ ἐστὶν ἡ ὕλη κεχωρισμένη μεγέθους καὶ τοῦ ἐνεργείᾳ σώματος αὐτὴ καθ’ αὑτὴν ὑφεστηκυῖα · εἰ δὲ ἔχοι χωριστὸν γὰρ ἂν εἴη τὸ κενόν , εἴη ἄν λέγων ὅτι εἰ γίνεται αὔξησις ἐκ δυνάμει μὲν μεγέθους , ἐνεργείᾳ δὲ μηδὲν ἔχοντος μέγεμὲν θος , ἔσται κεχωρισμένον καὶ αὐτὸ καθ’ αὑτὸ ὑφεστὼς τὸ κενόν . εἰ γὰρ τὸ ηὐξημένον ἐπιλαμβάνει τόπον τινὰ πλείονα μὴ κατεχόμενον ὑπὸ τοῦ προσιόντος καὶ τὴν αὔξησιν ποιήσαντος ( ἐκεῖνο γὰρ ἀμέγεθες ἦν ) , ἦν ἄν οὗτος ὁ τόπος ὃν ἐπέλαβε τὸ ηὐξημένον κενὸς πρότερον , ὅπερ ἀδύνατον ὂν δέδεικται ἐν τῷ τετάρτῳ λόγῳ τῆς Φυσικῆς ἀκροάσεως . ὅτι δὲ οὐδὲ τὴν ὕλην χωριστὴν εἶναι παντὸς εἴδους ἐνδέχεται , πολλάκις εἴπομεν . Eἰδέναι δὲ χρὴ ὅτι ὡς δεδομένου τοῦ μηδὲν τῶν φθειρομένων εἰς τὸ μηδαμῇ μηδαμῶς ὂν χωρεῖν , ἀληθὴς ἡ κατασκευὴ ἡ | εἰς ἄτοπον ἀπάγουσα καὶ τὸ κενὸν εἰσάγουσα . εἰ δέ τις λέγοι φθείρεσθαί τε εἰς τὸ μὴ ὂν καὶ γεννᾶσθαι ἐκ μὴ ὄντος , οὐκέτι τῇ ὑποθέσει ταύτῃ τὸ εἶναι τὸ κενὸν ἐνεργείᾳ ἕψεται · · ὃν γὰρ τὸ φθειρόμενον ἀπολείπει τόπον , τοῦτον ἀναπληροῖ τὸ γινόμενον . οὕτω δὲ κἀπὶ τῆς · αὐξήσεως , εἴ τις λέγοι μὴ μόνον ἐκ δυνάμει μεγέθους γίνεσθαι τὴν αὔξησιν , ἀλλὰ καὶ τὸ φθῖνον εἰς δυνάμει μέγεθος μεταβάλλειν , οὐκέτι χώραν ἔχει τὸ κενόν . ὡς οὖν ὡμολογημένου ὅτι τὸ φθῖνον οὐ μεταβάλλει εἰς δυνάμει μέγεθος , οὕτω προχωρεῖ ἡ κατασκευή . εἰ δέ τις ζητοίη τί βούλεται αὐτῷ ἡ προσθήκη τοῦ χωριστοῦ ( ἤρεκει γὰρ εἰπεῖν ὅτι ἔσται κενόν ) , ἴστω ὅτι πρὸς ἀντιδιαστολὴν τοῦ πλήρους εἴρηται · ἐδίδαξε γὰρ ἐν τῇ Φυσικῇ ὅτι τὸ πλῆρες τοῦ κενοῦ τῇ σχέσει μόνῃ διαφέρει , καὶ οὐδὲν ἕτερόν ἐστι πλῆρες ἢ κενὸν πεπληρωμένον σώματος , καὶ κενὸν πάλιν πλῆρες ἐστερημένον σώματος . τὸ οὖν χωριστὸν κενὸν οὐδὲν ἄλλο σημαίνει ἡ τὸ αὐτὸ καθ’ αὑτὸ ὑφεστὼς κενόν . Ἐτι δ’ ἥ γε τοιαύτη μεταβολὴ οὐκ αὐξήσεως ἴδιος ἀλλὰ γενέσεως . Ἐντεῦθεν δόξει πρόσφορος εἶναι ἡ γραφὴ ἡ λέγουσα “ χωριστὸν γὰρ ἂν εἴη τὸ κοινόν’’ , τουτέστιν ἡ ὕλη · πρὸς γὰρ τῷ ἀτόπῳ τούτῳ , φησίν , ἡ τοιαύτη ὕλη γενέσεως μᾶλλον ἔσται , οὐκ αὐξήσεως . φησὶν οὖν ὅτι τὸ ἐξ ἀμεγέθους μέγεθος γίνεσθαι οὐ τῆς κατὰ αὔξησιν ἴδιόν ἐστι μεταβολῆς , ἀλλὰ τῆς κατ’ οὐσίαν , τουτέστι τῆς γενέσεως · ἡ γὰρ αὔξησις οὐκ ἔστι γένεσις μεγέθους ἀλλ’ ἐπίδοσις , ἡ δέ φθίσις μείωσις . διό , φησίν , ἔχειν τι δεῖ μέγεθος τὸ αὐξόμενον . γράφεται δὲ καὶ τὸ γινόμενον . μέμνηται δὲ καὶ Ἀλέξανδρος ταύτης τῆς γραφῆς , λέγων χρῆναι ἔξωθεν προσυπακούειν ‘μεῖζον ἡ ἔλαττον᾿ , ἵν’ ᾖ τὸ ῥητὸν ‘διὸ δὴ ἔχειν τι δεῖ μέγεθος τὸ γινόμενον , οὐ τὸ ἁπλῶς , φησί , γινόμενον , ἀλλὰ τὸ μεῖζον ἢ ἔλαττον γινόμενον᾿ . Ὥστε οὐκ ἐξ ἀμεγέθους * * * γένεσις γὰρ ἄν εἴη σώματος μᾶλλον , οὐκ αὔξησις . Ὅτι μὲν οὐκ ἐκ μὴ προυπάρχοντος μεγέθους γίνεται μέγεθος ἐπὶ τῆς αὐξήσεως , ἀλλ’ ἐπίδοσις ἢ μείωσις γίνεται τοῦ προυπάρχοντος , ἀυτὴ ἡ κοινὴ ἔννοια ἡ περὶ τῆς αὐξήσεως μαρτυρεῖ · οὐ μὴν ἐπειδὴ μεταβολή ἐστι προυπάρχοντος μεγέθους ἐπὶ τὸ μεῖζον ἡ αὔξησις , ἐξ ἀνάγκης ἤδη ἡ τῆς αὐξήσεως ὕλη οὐ δυνάμει μέγεθός ἐστιν ἀλλ’ ἐνεργείᾳ · τοῦτο γὰρ οὐκέτι κατεσκεύασε . τί γὰρ κωλύει ὅσον πρὸς τὴν παροῦσαν κατασκευὴν εἶναι μὲν τὴν αὔξησιν ἐπίδοσιν τοῦ προυπάρχοντος μεγέθους , γίνεσθαι δὲ τὴν ἐπίδοσιν ἐκ δυνάμει μεγέθους , ὅπερ ὕλη ἄν εἴη τῆς αὐξήσεως ; τὸ δὲ ‘ὡς πρὸς τὴν παροῦσαν κατασκευὴν᾿ εἶπον διότι ἀνωτέρω δι’ ἄλλων κατεσκεύασε τὸ τὴν αὔξησιν μὴ ἐκ δυνάμει μεγέθους γίνεσθαι , ὧν ἡ κεφαλαιωδεστέρα ὑπῆρχε τὸ μὴ δύνασθαι ἐξ ἀμεγέθους μέγεθος γίνεσθαι , ἤγουν ἐπιδοῦναι πρὸς τὸ μεῖζον · τούτῳ γὰρ δοκεῖ συνεισάγεσθαι τὸ κενόν · εἰδέναι μέντοι χρή , ὅτι ὥσπερ ἐπὶ τῶν γινομένων οὐδὲν γίνεται ἐξ οὐκ ὄντων ἢ ἐξ ἀσωμάτων , ἀλλὰ πάντα τὰ γινόμενα ἐξ ἐνεργείᾳ ὄντων σωμάτων γίνεται , δυνάμει δὲ ἐχόντων ἐκεῖνο ὅπερ ἐστὶ τὸ γινόμενον , πλὴν ὅμως τὴν ὕλην τὴν πρώτην οὐ τὸ ἐνεργείᾳ ὑφεστὼς σῶμά φαμεν , ἀλλὰ τὸ κοινὸν ὑποκείμενον περὶ ὃ ἡ μεταβολὴ θεωρεῖται , ὃ δυνάμει μὲν πάντα ἐστὶν ἐνεργείᾳ δὲ ἀεὶ σὺν ἑνὶ εἴδει θεωρούμενον · οὕτω κἀπὶ τῆς αὐξήσεως , εἰ καὶ ἐκ σώματος αὔξεσθαι τὸ αὐξόμενον ὑπόθοιτό τις , ἀλλ’ οὖν τὴν ὕλην τῆς αὐξήσεως οὐδὲν κωλύει εἶναι δυνάμει σῶμα , ὥσπερ κἀπὶ τῆς γενέσεως κἀπὶ τῆς ἀνωτέρω διαιρέσεως , εἰ καὶ τἆλλα ἐξελήλεγκται τμήματαταῦτα εἰσάγοντα δυνάμει σῶμα καὶ οὐκ ἐντελεχείᾳ τὴν ὕλην του αὐξομένου εἶναι , ἀλλ’ οὖν τὸ φάσκον δυνάμει μέγεθος εἶναι τὴν ὕλην τοῦ αὐξομένου ἔν τινί τε οὖσαν , οὐχ ὡς μέρος τοῦ ἐν ᾧ ἐστιν οὖσαν σωματικόν , οὐ μὴν οὐδὲ ὡς μηδὲν οὖσαν παντάπασι τοῦ ἐν ᾧ ἐστιν , ἀλλ’ οἷον ὕλην ἐν τῷ συνθέτῳ , οὐκ ἔστιν οὐδαμῶς τοῖς παρὰ Ἀριστοτέλους λόγοις ἐλέγξαι , πλὴν εἴ τις ἀποκληρωτικῶς φῇ ὅτι ἡ τοιαύτη ὕλη οὐκ αὐξήσεως ἐστιν ἴδιος ἀλλὰ γενέσεως . Ληπτέον δὴ μᾶλλον οἶον ἁπτομένους τῆς ζητήσεως ἐξ ἀρχῆς . Προθέμενος ζητῆσαι τίς ποτέ ἐστιν ἡ ὕλη τῆς αὐξήσεως , προήγαγε κατὰ διαίρεσιν τὸν λόγον , ὅτι ἢ δυνάμει σῶμά ἐστιν ἡ τῆς αὐξήσεως ὕλη ἐνεργείᾳ δὲ ἀσώματος , ἢ ἐνεργείᾳ ἐστὶ σῶμα . ὅτι μὲν οὖν οὐκ ἔστι δυνάμει σῶμα , οὔτε ὡς χωριστὸν καὶ καθ’ αὑτὸ ὑφεστὼς οὔτε ὡς ἐν ἄλλῳ τινὶ ὑπάρχον , ἔδειξε διὰ τῶν προλαβόντων . νῦν οὖν βούλεται καὶ τὸ λοιπὸν τῆς διαιρέσεως μόριον ἐξετάσαι , λέγω δὴ εἰ ἐνεργείᾳ σῶμα αἰσθητόν ἐστιν ἡ τῆς αὐξήσεως ὕλη . ἀναλαμβάνει δὲ τὸν ὅλον λόγον , καθολικωτέραν ποιούμενος τὴν διαίρεσιν καὶ ἀπορητικώτερον ἐφ’ ἑκάτερα προάγων τὸν λόγον . πρὶν δὲ τοῦτο ποιήσει , τὰ κατὰ κοινὴν ἔννοιαν ὑπάρχοντα τῇ αὐξήσει ἐκτίθεται . δεῖ γάρ , φησίν , οἷον ἐγγυτέρω γινομένους ἡμᾶς τῇ περὶ τῆς αὐξήσεως ζητήσει καὶ οἷον αὐτῆς ἁπτομένους προλαβεῖν ὁποίου ὄντος τοὐ αὐξάνεσθαι τὰ αἴτια αὐτοῦ ζητοῦμεν , λάβοιμεν δ’ ἂν τοῦτο τὰ κατὰ κοινὴν ἔννοιαν ὑπάρχοντα τῷ αὐξάνεσθαι ζητήσαντες . πρὸς ταῦτα γὰρ χρὴ ἀπευθύνειν τὸν περὶ αὐτοῦ λόγον · ὅσα γὰρ μὴ συμφωνεῖ τοῖς κατὰ κοινὴν ἔννοιαν περὶ αὐτοῦ λεγομένοις , οὐκ ἂν οἰκείως περὶ αὐτοῦ ῥηθείη . ἀρχὴ δὲ ἀπάσης ἀποδείξεως αἱ κοιναὶ ἔννοιαι . τοῦτο δὲ πεποίηκε κἀν τῇ Φυσικῇ ἀκροάσει ἐν τῇ περὶ τοῦ τόπου διδασκαλίᾳ . μέλλων γὰρ περὶ αὐτοῦ διαλαβεῖν , ἐζήτησε τὰ κατὰ κοινὴν ἔννοιαν ὑπάρ - χοντα τῷ τόπῳ , ὅπως ἂν τὰ περὶ αὐτοῦ ἀποδιδόμενα , εἰ μὲν σύμφωνα εἴη τούτοις , ἀποδεξώμεθα , εἰ δὲ μή , ἀποσεισώμεθα · καὶ τῶν ἐπιφαινομένων κατὰ τοὐ τόπου ἀποριῶν τὰς λύσεις ἀποδείξῃ ὀρθῶς ἐχούσας , τῷ συμφωνεῖν τοῖς κατὰ κοινὴν ἔννοιαν ὑπάρχουσι * * * ὑπάρχοντα τῷ αὐξομένῳ τρία ὄντα , τό τε πᾶν ὁτιοῦν μέρος αὔξεσθαι τοῦ αὐξομένου , καὶ τὸ προσιόντος τινὸς ἔξωθεν γίνεσθαι τὴν αὔξησιν , καὶ τρίτον πρὸς τούτοις ( ὅπερ νῦν μὲν οὐκ ἐπιφέρει , ἐν δὲ τοῖς ἑξῆς προστίθησι ) τὸ ὑπομένειν τὸ αὐξόμενον καὶ σῴζεσθαι ἐφ’ οὗ πρότερον ἦν εἴδους . ταῦτα εἰπὼν λοιπὸν ἀπορεῖ περὶ τῆς ὕλης τῶν αὐξανομένων , κατὰ διαίρεσιν προάγων τὸν λόγον . ἀνάγκη γὰρ ἢ σώματι αὔξεσθαι τὸ αὐξόμενον ἢ ἀσωμάτῳ , τοῦ ἀσωμάτου νῦν καθολικωτέρου ὄντος · περιέχει γὰρ καὶ τὸ δυνάμει σῶμα . ἀλλ’ εἰ μὲν ἀσωμάτῳ , ἄτοπον · εἰσοίσομεν γὰρ κενὸν χωριστὸν καὶ καθ’ αὑτὸ ὑφιστάμενον , ὅπερ καὶ ἀνωτέρω εἴρηται . εἰ δὲ σώματι γίνοιτο ἡ αὔξησις , σῶμα διὰ σώματος χωρήσει , τῷ τὸ αὖξον ὅλῳ προσκριθῆναι τῷ αὐξομένῳ · ᾧ γὰρ μὴ προσκρίνεται μορίῳ , τοῦτο δηλονότι οὐδὲ αὔξεται . <ὥστε> ἕψεται ἐξ ἀνάγκης τὸ σῶμα χωρεῖν τοῦτο δὲ ὅτι ἀδύνατον δέδεικται ἐν τῇ Φυσικῇ . τούτων οὖν οὕτως εἰρημένων χρὴ λόγους τοιούτους περὶ τῆς αὐξήσεως ἀποδοῦναι , οἵτινες συναινέσουσι τοῖς κατὰ κοινὴν ἔννοιαν ὑπάρχουσι τῷ αὐξομένῳ καὶ τὰς ἀπορίας καὶ τὰ ταύταις ἑπόμενα ἄτοπα ἐκφεύξονται . Εἰ μὲν οὖν ἀσωμάτῳ , ἔσται χωριστὸν κενόν . Κειμένου τοῦ ὅτι προσιόντος τινὸς αὔξεται τὸ αὐξόμενον , ζητεῖ τί ποτέ ἐστι τοῦτο τὸ προσιόν , πότερον σῶμα ἢ ἀσώματον , καὶ πρὸς ἀμφότερα ἀπορεῖ . εἰ μὲν γάρ , φησίν , ἀσώματον , ἔσται χωριστὸν κενόν , ὅπερ καὶ πρόσθεν εἴρηται . τὸ μὲν γὰρ αὐξόμενον ἐπιλαμβάνει τόπον ἕτερον , τὸ δὲ ᾧ αὔξεται οὐκ ἦν ἐν τόπῳ ἀσώματόν γε ὄν · ὃν οὖν ἐπιλαμβάνει τόπον τὸ αὐξόμενον , οὗτος πρὸ τοῦ αὐτὸν ὑπὸ τοῦ αὐξομένου κατασχεθῆναι ἦν δηλονότι κεχωρισμένος σώματος καὶ κενός . Ἀδύνατον δὲ μεγέθους ὕλην εἶναι χωριστήν . Τοῦτο ὡς δεύτερον ἄτοπον τοῖς ἀσωμάτῳ λέγουσι τὴν αὔξησιν γίνεσθαι ἐπιφέρει . οὐ γὰρ οἴεσθαι χρὴ τῶν προηγησαμένων ἠρτῆσθαι τὴν λέξιν . ὅμοιον δέ ἐστιν ὡς εἰ ἔλεγεν ‘ἔτι ἀδύνατον ὕλην μεγέθους εἶναι χωριστήν᾿ . ἔστι δὲ διττῶς ἀκοῦσαι τοῦ ῥητοῦ , ἤτοι ὅτι ἀδύνατόν ἐστι τὴν τοῦ μεγέθους ὕλην χωριστὴν εἶναι ( ἔδειξε γὰρ ἀνωτέρω ὅτι ἀδύνατον τὴν τοῦ μεγέθους ὕλην , τουτέστι τὴν πρώτην τὴν ἀσώματον , χωριστὴν εἶναι καὶ μὴ ἐνέργειᾳ σῶμα · οὐ γὰρ δυνατὸν αὐτὴν καθ’ αὑτὴν ὑποστῆναι ) , ἤγουν ὅτι τὴν ὕλην ἀδύνατον χωριστὴν εἶναι μεγέθους οὐχ ὅτι ἡ ὕλη τῷ ἰδίῳ λόγῳ μέγεθος ἔχει , ἀλλ’ ὅτι οὖσα καὶ ὑφεστηκυῖα ἀχωριστός ἐστι μεγέθους · δεῖται γὰρ πρὸς ὕπαρξιν τοῦ μεγέθους αὐτὴ ἀμεγεθης οὖσα κατὰ τὸν ἴδιον λόγον . εἰ τοίνυν , φησί , τὸ προσιὸν καὶ ποιοῦν αὔξησιν ( τοῦτο γὰρ δέδοται ) ἀσώματον ἐρεῖς , ἐπειδὴ τοῦτο ὕλη ἐστὶ τῆς αὐξήσεως , τὴν ἀσώματον ὕλην αὐθυπόστατον καὶ χωριστὴν ὑποτιθῇ . εἰ μὲν οὖν ἔχοι ἡ γραφὴ ἔσται χωριστὸν κενόν , ὡς ἑτέραν ἀπορίαν ἐκληψόμεθα τὸ ἀδύνατον δὲ μεγέθους ὕλην εἶναι χωριστήν · εἰ δὲ τὸ κοινὸν ἔχοι , τουτέστιν ὕλη , συνεχὴς ἔσται ὁ λόγος . ὅτι γὰρ τὸ κοινόν , ὅπερ ἐστὶν ἡ ὕλη , χωριστὸν εἶναι οὐκ ἐνδέχεται , προστέθεικε διὰ τοῦ εἰπεῖν ἀδύνατον δὲ μεγέθους ὕλην εἶναι χωριστήν . Εἰ δὲ σώματι , δύο ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ σώματα ἔσται . Ἐπὶ τὸ ἕτερον μέτεισι μέρος , καὶ ἀπορεῖ πρὸς τοὺς σώματι τὴν αὔξησιν γίνεσθαι λέγοντας . ἔσται γάρ , φησί , δύο σώματα ἐν τῷ αὐτῷ τόπω , καὶ σῶμα διὰ σώματος διελεύσεται . τὸ δὲ ἄτοπον ἀνακύπτει ἐκ τοῦ ὡμολογῆσθαι πᾶν ὁτιοῦν μέρος τοῦ αὐξομένου αὔξεσθαι . εἰ γὰρ τὸ αὐξόμενον αὔξεται κατὰ πᾶν μόριον , πανταχοῦ παρατεθήσεται τῷ προῦπάρχοντι καὶ αὐξομένῳ τὸ προσιόν . εἰ δὲ τοῦτο , διὰ παντὸς αὐτοῦ διελεύσεται , ἵνα πανταχοῦ αὐτὸ αὐξήσῃ . εἰ δὲ διὰ παντὸς τοῦ αὐξομένου τὸ προσιὸν φαίης διιέναι , ἀνάγκη ἤτοι πόρον ἅπαν ὑποθέσθαι τὸ αὐξόμενον , ἢ σῶμα διὰ σώματος διιέναι , ὅπερ ταὐτὸν τῷ δύο ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ σώματα φάσκειν . τοῦτο δὲ δέδεικται τῶν ἀδυνάτων ὑπάρχον · ἔσται γὰρ τὸ μέγιστον ἐν τῷ ἐλαχίστῳ , οἷον ἡ θάλαττα ἐν κυάθω καὶ ἡ γῆ ἐν κέγχρῳ . ὥστε τὸ αὐτὸ ἁμαρτήσονται οἵ τε σώματι λέγοντες αὔξεσθαι καὶ σῶμα διὰ σώματος διιέναι καὶ οἱ ἀσωμάτῳ · ἀμφότεροι γὰρ κενὸν εἰσάγουσιν . εἴτε γὰρ σῶμα διὰ σώματος διέλθῃ , ὁ τόπος ὃν καταλέλοιπε τὸ σῶμα τοῦ προσιόντος κενὸς ἔσται · εἴτε πάλιν ἀσωμάτῳ τὸ σῶμα αὔξεται , ἔσται χωριστὸν κενόν , καθὼς προείρηται . Ἀλλὰ μὴν οὐδ’ οὕτως ἐνδέχεται λέγειν . Ἀπορήσας εἰς ἑκάτερον μέρος καὶ δείξας ὅτι κἄν τε σώματι φαίημεν τὴν αὔξησιν γίνεσθαι , συμβήσεται δύο ἐν τῷ αὐτῷ σώματα εἶναι , κἄν τε ἀσωμάτῳ , ἔσται κενὸν χωριστόν , ὥσπερ ἔνστασίν τινα παραφέρει πρὸς ἀμφοτέρας τὰς ἀπορίας , λέγων · μήποτε οὐκ ἐξ ἀνάγκης ἕψεται ταῦτα τοῖς τὸν αὐτὸν τρόπον τὴν αὔξησιν φάσκουσι γίνεσθαι ὅνπερ καὶ ἡ γένεσις . ἐν γὰρ τῇ ἐξ ὕδατος εἰς ἀέρα μεταβολῇ μείζων ἀὴρ ἐξ ἐλάττονος ὕδατος γεγένηται . καὶ ὅμως οὐκ ἔστιν εἰπεῖν οὔτε ὅτι δύο ἐν τῷ | αὐτῷ τόπῳ σώματα ἔσται οὔτε χωριστὸν κενὸν εἶναι . μᾶλλον δ’ ἂν ἁρμόττοι ἡ ἔνστασις αὕτη πρὸς τὴν ἀνασκευὴν τοῦ ἑτέρου μορίου τῆς διαιρέσεως , τοῦ ἀσωμάτῳ τὴν αὔξησιν ὑποτιθεμένου · καθάπερ ἐν τῇ ἐξ ὕδατος εἰς ἀέρα μεταβολῇ μείζων γεγένηται ἡ οὐσία ἐξ ἐλάττονος μηδενὸς σώματος προσελθόντος , καὶ [ κενὸν ] ὅμως οὐκ εἰσάγεταί τι ἄτοπον , κἀπὶ τῆς αὐξήσεως τὸν τρόπον ὑποτίθεσθαι . πρὸς τοῦτο τοίνυν ἐνιστάμενος ὁ Ἀριστοτέλης δείκνυσιν ὅτι ἀδύνατον κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον ὑποθέσθαι τὴν αὔξησιν · ὅλως γάρ , φησίν , οὐδὲ αὔξησίς ἐστιν ἡ εἰς ἀέρα τοῦ ὕδατος μεταβολή , καὶ τοῦτο ἔσται δῆλον ἐκ τῶν κατὰ κοινὴν ἔννοιαν περὶ αὐξήσεως ῥηθέντων . ποῖον γὰρ καὶ φαίημεν ηὐξῆσθαι ; οὔτε γὰρ ὁ ἀὴρ ηὔξηται , διότι οὐδὲ προὐπῆρχεν οὐδὲ ἀὴρ ὢν καὶ προσλαβών τι μείζων γεγένηται , διόπερ οὐδὲ χώραν ἔχει ἐπὶ τούτου λέγειν ὅτι σώματι προσελθόντι ηὔξηται · ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τὸ ὕδωρ ηὔξηται τό γε φθαρὲν καὶ μηκέτι ὑφεστώς . εἰ τοίνυν οὔτε τὸ ὕδωρ οὔτε τὸν ἀέρα δυνατὸν λέγειν ηὐξῆσθαι , πάντῃ ἄρα τῆς αὐξήσεως διενήνοχεν ἡ ἐξ ὕδατος εἰς ἀέρα μεταβολή . ἀλλ’ ἐρεῖ τις πρὸς ταῦτα εὐλόγως ἀληθὲς μὲν εἶναι τὸ διαφέρειν τὴν ἐξ ὕδατος εἰς ἀέρα μεταβολὴν τῆς αὐξήσεως , τὴν αὐτὴν δὲ εἶναι ἀπορίαν ἐπί τε τῆς αὐξήσεως καὶ τῆς γενέσεως . ὥσπερ <γὰρ> ἐπὶ τῆς αὐξήσεως τὸ αὐξόμενον εἰ φῇ τόπον καταλαβεῖν μηδενὸς προσιόντος ἐνεργείᾳ σώματος , κενὸν εἰσάγει , οὕτω κἀπὶ τῆς γενέσεως μείζονος ἀέρος ἐξ ἐλάττονος ὕδατος γινομένου μηδενὸς προσιόντος ἀνάγκη κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον ἢ κενὸν ὑποθέσθαι τόπον , ὅνπερ προσέλαβεν ὁ ἐξ ὕδατος ἀὴρ γενόμενος , ἢ σῶμα διὰ σώματος χωρῆσαι . εἰ δέ τις λέγοι ὅτι καθάπερ ἀὴρ ἐξ ὕδατος γίνεται πλείονος τόπου δεόμενος , οὕτως ἀλλαχοῦ πάλιν ἐξ ἀέρος ὕδωρ ἐλάττονα τόπον καταλαμβάνον , ὡς μηδέποτε κενὸν γενέσθαι ( ὃν γὰρ ἐνταῦθα καταλείπει τόπον τὸ συστελλόμενον σῶμα , τοῦτον προσλαμβάνει τὸ ἀλλαχοῦ ἐπεκτεινόμενον , ἀντιμεθισταμένων ἀλλήλοις κατὰ συνέχειαν τῶν τοῦ ἀέρος μορίων καὶ τὸν κενωθέντα τόπον ἐκ τοῦ συσταλέντος σώματος ἀναπληρούντων καὶ τῷ γενομένῳ σώματι τὸν οἰκεῖον τόπον ἀντιπαραχωρούντων ) , τὰ αὐτὰ ταῦτα καὶ περὶ τῆς αὐξήσεως ἀκούσεται . εἴποι γὰρ ἄν τις ὅτι ὃν ἐνταῦθα προσελάβετο τόπον τὸ αὐξηθέν , τοῦτον καταλέλοιπε τὸ ἀλλαχοῦ φθῖνον , καὶ οὐχὶ τὸ προσελθὸν εἰς τὴν αὔξησιν · ἐκ τοῦ δυνάμει γὰρ σώματος τὸ αὐξόμενον αὔξεται καὶ εἰς τοῦτο τὸ φθῖνον μεταβάλλει . ἀλλ’ ἐρεῖ τις πρὸς ταῦτα πλασματῶδες εἶναι τὸ ἐνταῦθα αὐξήσαντός τινος ἀλλαχοῦ ὑποθέσθαι πάντως φθῖνόν τι · ἀλλὰ τοῦτο κἀπὶ τῆς γενέσεως θεωρεῖται . ἀνάγκη γὰρ κἀπὶ ταύτης , εἰ μὴ μέλλοι κενὸν γενέσθαι , ὕδατος ἐνταῦθα εἰς ἀέρα μεταβάλλοντος ἀλλαχοῦ ὑποθέσθαι τὸν ἀέρα εἰς ὕδωρ ἀντιμεταβάλλοντα . ὥστε κοινὴ ἄν εἴη ἡ τοιαύτη ἀπορία . ἢ γὰρ κενὸν ἔσται , ἢ ἀναποδείκτως ὑποτίθεσθαι δεῖ ὅτι ὅσον ἐνταῦθα μεταβάλλει ὕδωρ , ἀλλαχοῦ τοσοῦτος ἀὴρ μεταβάλλει . καὶ οὐ μόνον ὅταν ὑπὸ φύσεως ἡ τῶν στοιχείων μεταβολὴ γίνηται , ἀλλὰ καὶ ὅταν ὑπὸ τέχνης , οἷον ὅτι ἐμοῦ ὕδωρ ἐξατμίζοντος , ἀλλαχοῦ ἢ ὑπὸ τέχνης ἢ ὑπὸ φύσεως ὁ ἴσος ἀὴρ εἰς ὕδωρ μεταβάλλει · καὶ δῆλον ὅτι ὅσον ἐγὼ ἐνταῦθα ὕδωρ ἐξήτμισα , τοσοῦτον ἀνάγκη ὑποθέσθαι ἀλλαχοῦ γίνεσθαι . τοῦτο δὲ πάνυ γελοῖον ἄν δόξειεν εἶναι , πρῶτον μὲν τὸ οὕτως ἄλλως ὑποτίθεσθαι , εἰ τῷδέ τινι δόξει ἢ ὕδωρ ἐξατμίσαι ἢ ξύλα ἢ ἄλλο τι ἐκπυρῶσαι , ἀλλαχοῦ τοσοῦτον ἐκ λεπτομερεστέρας οὐσίας εἰς παχύτερον μεταβάλλεσθαι σῶμα , ἵνα μὴ ἢ κενὸν γένηται ἢ σῶμα διὰ σώματος χωρήσῃ · ἔπειτα καὶ ἀτοπώτερόν τι συμβαίνει . ἀνάγκη γὰρ πᾶσα βραχείας μεταβολῆς γινομένης , οἷον ὕδατος ἐνταῦθα μικροῦ ἐξατμιζομένου , πολύν τινα καὶ ἐπὶ πολὺ τῆς οἰκουμένης κινεῖσθαι ἀχρόνως ἀέρα , ἵνα ἀνταναπλήρωσις τῶν τόπων γένηται , κατὰ συνέχειαν ἀντιπαραχωρούντων ἀλλήλοις τῶν τοῦ ἀέρος μορίων . ἐπὶ μείζονος δὲ ὑποδείγματος σαφὴς ὁ λόγος γινέσθω . εἰ γὰρ ἐν χειμῶνι φέρε ἐν τῇ καθ’ ἡμᾶς οἰκουμένῃ ἢ ἐν τῇδε τυχὸν τῇ πόλει πυκνούμενος ὁ ἀὴρ μεταβάλλει εἰς ὕδωρ , τὸν δὲ τόπον ὃν καταλέλοιπεν ἐνταῦθα ὁ ἀὴρ γενόμενος ὕδωρ , τοῦτόν ἀναπληρώσει ὁ ἐν τῇ ἀντοικουμένῃ γεννώμενος ἀὴρ ἐξ ὕδατος ( διὸ ὅτε παρ’ ἡμῖν χειμών , παρ’ ἐκείνοις ἐστὶ θέρος ) , ἀνάγκη πᾶσα ἅμα τῷ γεννηθῆναι ἐνταῦθα τὸ ὕδωρ ἀχρόνως ἐκεῖσε ἀντιμεταβληθῆναι τὸ ὕδωρ εἰς ἀέρα ἴσον τῷ ἐνταῦθα φθαρέντι ; καὶ τὸν μεταξὺ πάντα ἀέρα κινηθῆναι ὠθούμενον ἐκ τοῦ ἐν τῇ ἀντοικουμένῃ γενομένου ἀέρος , ἵνα τῶν μεταξὺ μορίων τοῦ ἀέρος ἀντιπαραχωρούντων ἀλλήλοις τὸ ἐνταῦθα γενόμενον κενὸν ἀναπληρωθῇ . τὸ αὐτὸ δ’ ἂν συμβαίη ἐξ ἀνάγκης καὶ εἰ λεβήτιον ὕδατος ἐξατμισθείη . τοῦτο δὲ πρὸς τῷ ἀτόπῳ καὶ τὸ πλασματῶδες καὶ τὸ ἀδύνατον ἔχει . τὸ γὰρ ἀχρόνως τοσοῦτον κινηθῆναι ἀέρα τῶν ἀδυνάτων ἐστί , καὶ ὅλως κίνησιν ἄχρονον εἶναι ἀδύνατον . ὁρῶμεν γοῦν καὶ πνεύματος πολλαχοῦ σφοδροτάτου κινουμένου ἔν τινι τόπῳ τὰς οὐ πολὺ πέριξ διεστώσας χώρας πολλάκις ἐν νηνεμίᾳ οὔσας καὶ οὐκ ἐπαισθανομένας τῆς οὕτω σφοδρᾶς ἐν ταῖς πλησιο - χώροις τοῦ ἀέρος κινήσεως . καὶ ἐν βραχεῖ δὲ πολλάκις ὥρας μέρει φαίνεται πυκνούμενός τε λίαν καὶ ἐξαίφνης μανούμενος ὁ ἀήρ , καὶ τοῦτο πλειστάκις ὑπομένων . οὐκοῦν τὰ αὐτὰ πάθη ἀντιστρόφως καὶ ἐν τῇ ἀντοικουμένῃ γίνεσθαι ἀναπλασόμεθα , ἢ ἀπλῶς ἐν ἑτέρῳ τόπῳ . ἀντιστρόφως δὲ εἶπον , οἷον ὅτε ἐνταῦθα πυκνοῦται ὁ ἀήρ , ἀλλαχοῦ μανοῦ|σθαι , καὶ ὅτε ἐνταῦθα μανοῦται , ἀλλαχοῦ πυκνοῦσθαι , καὶ τοῦτο τῆς αὑτῆς ὥρας πολλάκις γίνεσθαι . Ἐπεὶ οὖν οὐκ ἀληθῆ ταῦτα ἐδείξαμεν , ἀληθὲς δὲ καὶ τὸ μήτε σῶμα χωρεῖν διὰ σώματος μήτε κενὸν εἶναι , πῶς ἡμεῖς τὴν ἀπορίαν ἐπιλυόμεθα ; φαμὲν οὖν ὅτι πέφυκεν ὁ ἀὴρ αὐτὸς εἰς ἑαυτὸν συνιζάνων πυκνοῦσθαι καὶ ἐκ μείζονος ὄγκου ἐλάττων γίνεσθαι καὶ ἔμπαλιν μανούμενος ἐξ ἐλάττονος μείζων γίνεσθαι , πέφυκε δὲ πυκνοῦσθαι καὶ εἰς ἑαυτὸν συνιζάνειν οὐ μόνον ψυχόμενος ἀλλὰ καὶ ὠθούμενος καὶ πιλούμενος . οὕτω γοῦν ἀποδέδειχεν ὁ Ἀριστοτέλης ἐν θέρει ἐν τῇ Αἰθιοπίᾳ τοὺς ὑετοὺς γινομένους · ὠθουμένης γὰρ τῆς ἐκ τῶν βορείων ἀτμίδος ὑπὸ τῶν ἐτησίων πνευμάτων καὶ τοῖς Ἀραβικοῖς προσπιπτούσης ὄρεσι μεγίστοις οὖσι καὶ συνθλιβομένης ἀεὶ ὑπὸ τῆς ἐπιγινομένης , τῇ πιλήσει πυκνοῦσθαι καὶ εἰς ὕδωρ μεταβάλλειν . ἔστι γοῦν τὸν τῶν ἐτησίων χρόνον ἐν τῇ Αἰθιοπίᾳ κατὰ συνέχειαν ὁρᾶν κρουνηδὸν τοὺς καταφερομένους ψύξεως ἁπάσης χωρίς . τὸ αὐτὸ δὲ καὶ ἐν τοῖς βαλανείοις γίνεται · ἡ γὰρ ἀνιοῦσα ἀτμὶς καὶ τῇ ὀροφῇ πλησιάζουσα διέξοδον οὐκ ἔχουσα συμπιλεῖται εἰς ἑαυτήν , καὶ πυκνουμένη γίνεται ὕδωρ καὶ τῇ συμφύτῳ βαρύτητι καταρρεῖ . ὥσπερ δὲ πυκνούμενος τῇ πιλήσει , οὕτως καὶ μανούμενος τῇ ἕλξει φαίνεται · ἐνδέχεται γὰρ ἔκ τινος ληκύθου στενὸν ἐχούσης στόμιον πολὺν ἀθρόον τῷ στόματι ἐκμυζῆσαι ἀέρα , μηδαμόθεν ἄλλου ἀέρος ἀντεισιόντος . καὶ δῆλον ὅτι οὔτε ὅλον τὸ μεταξὺ οὔτε μέρος κενὸν γέγονεν · τοῦτο γὰρ ἀδύνατον . οὐκοῦν ὁ ὑπολελειμμένος ἀὴρ μανωθεὶς τὸν ὅλον ἐπέλαβε τόπον . εἰ τοίνυν ἐνδέχεται τὸν ἀέρα καὶ πιλούμενον εἰς ἑαυτὸν συνιζάνειν καὶ πάλιν μανοῦσθαι , εἰδέναι χρὴ ὡς ἐπειδὰν ἐξατμίζηται ἐνταῦθα ὕδωρ , ἢ ἑψόμενον ἢ ὁπωσοῦν ἄλλως , ὁ γενόμενος ἀὴρ ὠθεῖ τὸν παρακείμενον , κἀκεῖνος τὸν συνεχῆ , ἕως οὗ τῇ πιλήσει πυκνωθείς τις ἀὴρ τοσοῦτον ὑπολείπει τόπον , ὅσον ἐπέλαβεν ὁ γινόμενος . καὶ οὐ πάντως ἀνάγκη εἰς ὕδωρ ἄλλον τοσοῦτον ἑτέρωθί που μεταβληθῆναι ἢ τοῦ παντὸς ἀέρος γενέσθαι κίνησιν ( πλάσμα γὰρ τοῦτο καὶ ἀποκλήρωσις ) , ἀλλὰ μόνον τοσοῦτον ἀέρα τῇ ὤσει τοῦ γενομένου πιληθῆναι , ὥστε τὸν ἴσον ὑπολιπεῖν τῷ γενομένῳ τόπον . τὸ αὐτὸ καὶ εἰ πυκνωθεὶς εἰς ὕδωρ μεταβαλεῖ · ἀνάγκη γὰρ τὸν παρακείμενον τῷ πυκνωθέντι τῇ τοῦ κενοῦ βίᾳ συνέπεσθαι τῷ συσταλέντι , καὶ τὸν ἐκείνῳ πάλιν παρακείμενον τῷ ἐφεξῆς , ἕως οὗ ἀήρ τις ἕτερος ἐπὶ τοσοῦτον μανωθῇ , ὅσον ἀναπληρῶσαι τὸν καταλελειμμένον ὑπὸ τοῦ πυκνωθέντος τόπον , οὐ μὴν πάντως ὅσος ἐνταῦθα ἀὴρ εἰς ὕδωρ μετέβαλε , τοσοῦτον ἀνάγκη ἀλλαχοῦ που ἐξ ὕδατος ἀέρα γενέσθαι . Ἀλλ’ ἢ οὐδενὸς ἢ εἴ τι κοινὸν ἀμφοῖν ὑπάρχει , τῷ φθαρέντι καὶ τῷ γενομένῳ . Eἰπὼν ὅτι οὐδέτερον ηὔξηται , οὔτε τὸ εἰς ὃ ἡ μεταβολὴ γέγονεν οὔτε τὸ ἐξ οὗ , νῦν φησιν ὅτι λείπεται ἢ μηδὲν εἶναι τὸ ηὐξημένον ἐπὶ τῆς τοιαύτης μεταβολῆς τῆς ἐξ ὕδατος εἰς ἀέρα , ἢ ἔστι τι ηὐξημένον ὃ κοινὸν ὑποκείμενόν ἐστι τοῦ γενομένου καὶ τοῦ φθαρέντος , τοῦτο δέ ἐστι τὸ σῶμα . εἶτα ἐφεξῆς κατασκευάζει ὅτι οὐδὲ τοῦτο δυνατὸν λέγειν ηὐξῆσθαι , διότι ὢ οὐ σώζεται ἐπ’ αὐτοῦ τὰ κοινῶς ὑπάρχοντα τῷ αὐξομένῳ , λέγω δὲ τό τε πᾶν μόριον μεῖζον γεγονέναι τοῦ αὐξομένου καὶ τὸ προσιόντος τινός , καὶ πρὸς τούτοις τὸ ὑπομένειν τὸ αὐξόμενον . τούτων γὰρ τὸ ὑπομένειν οὐκ ἔστιν ἐπὶ τοὐ σώματος · οὐ γὰρ ὑπομένει , ἀλλὰ ἄλλο ἐξ ἄλλου γίνεται μανότερόν τε ἐκ πυκνοτέρου καὶ μεῖζον ἐξ ἐλάττονος . τὸ δὲ λέγειν τὸ καθόλου εἶναι τὸ ὑπομένον , ἄλογον · τὸ γὰρ καθόλου οὕτε γεννᾶται οὔτε φθείρεται οὔτε ὅλως ὑφέστηκεν ἰδίαν ἔχον ὕπαρξιν , ἀλλ’ ἔστιν ἀεὶ τὸ μερικὸν καὶ τόδε τι τὸ σῶμα τὸ γινόμενον καὶ φθειρόμενον , ὅπερ ἐστὶ καὶ τὸ ἐνεργείᾳ ὑφεστώς . εἰ τοίνυν τόδε μέν τι τὸ σῶμα φθείρεται , ἕτερον δὲ ἐξ ἑτέρου γεννᾶται , πρόδηλον ὡς οὐδὲν αὐτοῖς ἐστι κοινὸν σῶμα ὑπομένον πλὴν τῆς πρώτης ὕλης , περὶ ἣν μίαν καὶ τὴν αὐτὴν οὖσαν ἡ μεταβολὴ θεωρεῖται · ταύτῃ γὰρ καὶ διενήνοχε γένεσις αὐξήσεώς τε καὶ ἀλλοιώσεως , τῷ ἐπὶ μὲν τῆς γενέσεως μὴ ὑπομένειν τὸ μεταβάλλον , ἐπ’ αὐξήσεως δὲ καὶ ἀλλοιώσεως ὑπομένειν τὸ αὐτὸ κατὰ τὴν οὐσίαν , μεταβάλλειν δὲ κατὰ τὰ συμβεβηκότα , ἐπὶ μὲν αὐξήσεως κατὰ μέγεθος , ἐπὶ δὲ τῆς ἀλλοιώσεως κατὰ πάθος . εἰ δέ τις εἴποι ὡς ἐν τῇ ἐξ ὕδατος εἰς ἀέρα μεταβολῇ ὑπομένει τὸ τριχῇ διαστατὸν ᾗ τοιοῦτόν ἐστι καὶ μόνον ἐξ ἐλάττονος μεῖζον γίνεται , ἴστω ὡς εἰ καὶ τοῦθ᾿ οὕτως εἶχεν , οὐκέτι καὶ προσιόντος τινὸς ἔξωθεν ηὔξηται . ἔπειτα εἰ μὲν αὐτὸ καθ’ αὑτὸ τὸ τριχῇ διαστατὸν ὑπάρχον ἄνευ τινὸς εἴδους ἐξ ἐλάττονος μεῖζον ἐγίνετο , ἴσως ἄν εἰ καὶ μὴ εὐλόγως συγχωρεῖν ἦν αὔξησιν εἶναι τὸ τοιοῦτο · νῦν δὲ εἰ τὸ αὐξόμενον φυλάττειν δεῖ τὸ πρότερον εἶδος , ὡς ἐπὶ σαρκὸς καὶ ὀστοῦ καὶ τῶν ὁμοίων , τὸ δὲ τριχῇ διαστατὸν εἰδοπεποιημένον τῷ τοῦ ὕδατος εἴδει ἐν τῇ εἰς μείζονα ὄγκον μεταβολῇ , λέγω δὴ τὴν τοῦ ἀέρος , οὐκ ἐφύλαξε τὸ πρότερον εἶδος , λέγω δὴ τὸ τοῦ ὕδατος , πρόδηλον δήπου ὡς οὐκ ἄν εἴη τὸ τοιοῦτον αὔξησις . οὐδὲ γὰρ τὸ ὑπομένειν τὸ τριχῇ διαστατόν , τοῦτο ἴδιόν ἐστιν ἐπὶ τῆς ἐξ ὕδατος εἰς ἀέρα μεταβολῆς , ἀλλ’ ἁπλῶς ἐπὶ πάσης γενέσεως καὶ πάσης μεταβολῆς · πολλάκις γὰρ δέδεικται , ὡς δεῖ ἐπὶ πάντων τῶν μεταβαλλόντων τὸ πρῶτον ὑποκείμενον ἀμετάβλητον εἷναι . ἐπὶ δὲ τῆς αὐξήσεως τὸ αὐτὸ εἶδος ὑπομένειν δεῖ ὅπερ εἶχε τὸ αὐξηθὲν καὶ πρὶν αὐξηθῇ · τοῦτο δὲ οὐ γίνεται ἐπὶ τῆς ἐξ ὕδατος εἰς ἀέρα μεταβολῆς . οὐκέτι αὔξησις τὸ τοιοῦτο . Εἰ δὲ ἔσται ἡ εἰρημένη αὔξησις . Εἴπερ , φησί , λέγοιμεν αὔξησιν εἶναι τὴν εἰρημένην , τουτέστι τὴν ἐξ ὕδατος εἰς ἀέρα μεταβολήν , διὰ τὸ μείζονα τὸν ὄγκον γεγονέναι , ἀναγκασθησόμεθα μήτε ὑπομένειν τὸ αὐξόμενον λέγειν μήτε προσιόντος τινὸς τὴν αὔξησιν γίνεσθαι , καὶ ἀναιρήσομεν τὰ κατὰ κοινὴν ἔννοιαν περὶ αὐξήσεως λεγόμενα · εἰ δὲ ταῦτα φυλάξαι χρή , ὥσπερ οὖν χρή , οὐκ ἂν εἴη αὔξησις ἡ ἐξ ὕδατος εἰς ἀέρα μεταβολή . Ἀπορήσειε δ᾿ ἄν τις καὶ τί ἐστι τὸ αὐξόμενον , πότερον ᾧ προστίθεταί τι . Πάσας ἃς ἄν τις περὶ τῆς αὐξήσεως ἐκίνησεν ἀπορίας τε καὶ ζητήσεις τίθησι καὶ ταύταις διαιτᾷ , πρὶν τὴν προσήκουσαν ἀποδῷ περὶ αὐτῆς διδασκαλίαν · τῶν γὰρ ἀποριῶν προκαταβληθεισῶν καὶ τῆς προσηκούσης λύσεως τυχουσῶν ῥᾷον ὁ περὶ αὐτῆς ἀπευθύνεται λόγος . νῦν γοῦν ζήτησιν κινεῖ οἰκείαν τῷ περὶ αὐξήσεως λόγῳ , ζητῶν πότερον ἄρα ἀμφότερά ἐστι τὰ αὐξόμενα , τό τε προστεθὲν καὶ ᾧ προστίθεται , ἢ μόνον τὸ ᾧ προστίθεται . δοκεῖ μὲν γὰρ ἀμφότερα μείζονα γεγονέναι καὶ τὸ προστεθὲν καὶ ᾧ προσετέθη , ὡς ἐπὶ τοῦ οἴνου ἔχει καὶ τοῦ ὕδατος · ὅταν γὰρ μίξῃς οἴνῳ ὕδωρ , ἑκάτερον δοκεῖ πλέον γεγονέναι καὶ τὸ ὕδωρ καὶ ὁ οἶνος . φησὶν οὖν ἐπικρίνων τὴν ἀπορίαν , ὅτι τὸ ᾧ προστίθεται μόνον χρὴ λέγειν ηὐξῆσθαι , οἷον εἰ κνήμη εἴη ᾗ προστίθεται , ἡ δὲ τροφὴ ἡ ταύτῃ προστιθεμένη , * * * οὐκ ἄν λέγοιτο αὔξεσθαι . καὶ τὴν αἰτίαν ἐπιφέρει . ἐπειδὴ γὰρ προείληπται δεῖν τὸ αὐξόμενον ὑπομένειν , ὑπομένει δὲ ἡ κνήμη , οὐ τὸ προσιόν ( τοῦτο γὰρ μεταβάλλει κατὰ τὴν οὐσίαν ) , εὐλόγως ἂν ἡ κνήμη λέγοιτο αὔξεσθαι μόνως , οὐ τὸ προσιόν . ἀλλὰ δὴ κἀπὶ τῆς μίξεως τοῦ ὕδατος καὶ τοῦ οἴνου , ὅταν ὀλίγον ὕδωρ πλείονι οἴνῳ μίξῃ τις , τὸν οἶνον μόνον φαμὲν ηὐξῆσθαι , διότι μένει τὴν τοῦ οἴνου δύναμιν ἐπιδεικνύμενος . οὕτω δὲ καὶ ὕδατι πλείονι ἐὰν μίξῃς οἶνον ὀλίγον ὡς κρατηθῆναι ὑπὸ τοῦ ὕδατος , οὐ τὸν οἶνόν φαμεν ηὐξῆσθαι , διότι οὐ σῴζει τὴν οἰκείαν δύναμιν , ἀλλὰ τὸ ὕδωρ τὸ σῷζον τὴν οἰκείαν δύναμιν καὶ τὴν τοῦ ὕδατος ἰδιότητα . καθόλου γὰρ οὐ τὸ φθειρόμενον οὐδὲ τὸ κρατούμενόν φαμεν ηὐξῆσθαι , ἀλλὰ τὸ κρατοῦν καὶ ὑπομένον . εἰ δὲ καὶ ἰσοσθενὴς ἡ μίξις γένοιτο , οὐ τῷ ποσῷ ἀλλὰ τῇ δυνάμει ὡς ὁμοίως ἑκάτερον ὑπὸ τοῦ ἑτέρου παθεῖν , εἴποις ἄν οὕτως ἑκάτερον ηὐξῆσθαι , τάχα δὲ ἀληθέστερον εἰπεῖν ἐφθάρθαι · οὐδετέρου γὰρ ἔτι ἡ δύναμις καὶ ἡ ἐνέργεια εἰλικρινὴς σῴζεται . δῆλον <δ᾿> ὅτι τὴν αὔξησιν ἐπὶ τῶν μιγνυμένων καταχρηστικώτερον εἴρηκεν · οὐδὲ γὰρ εἰλικρινῶς τὸ αὐτὸ εἶδος ὑπομένει οὐδὲ πᾶν μόριον αὐτοῦ ἐπιδίδωσιν , ἀλλὰ μόνον τῇ προσθέσει τὸ ὅλον μεῖζον γέγονεν . Ὀμοίως δὲ καὶ ἐπ’ ἀλλοιώσεως , εἰ μένει σὰρξ οὖσα . Προθέμενος δεῖξαι ὅτι αὔξησις ἐκείνου ἐστὶν ᾧ προσθήκη γίνεται , οὐ τοῦ προστιθεμένου , πρῶτον μὲν ἔδειξεν ἐκ τοῦ τὸ μὲν ὑπομένειν ᾧ προστίθεται τὸ δὲ προστιθέμενον μεταβάλλειν , νῦν δὲ καὶ τὴν ἀλλοίωσιν παρέθετο [ ἐδέθετο ] σαφηνίζων τὰ κατὰ τὴν αὔξησιν . ὥσπερ γὰρ ἐπὶ τῆς αὐξήσεως ἔστι τὸ αὐξόμενον , ἔστι καὶ τὸ ᾧ αὔξεται , ἔστι καὶ ἡ αὐξητικὴ δύναμις ἐν τῷ αὐξομένῳ τὴν ὕπαρξιν ἔχουσα , οὕτω κἀπὶ τῆς ἀλλοιώσεως ἔστι τὸ ὑποκείμενον , τουτέστι τὸ ἀλλοιούμενον , ἔστι δὲ καὶ τὸ ᾧ ἀλλοιοῦται , ἔστι δὲ καὶ ἡ δύναμις ὑφ’ ἧς ἡ ἀλλοίωσις ἐπιτελεῖται . ὥσπερ οὖν ἐπὶ τῆς αὐξήσεως τὸ ὑποκείμενόν φαμεν ηὐξῆσθαι μόνον ( ἐν αὐτῷ γὰρ ἡ αὐξητική ἐστι καὶ θρεπτικὴ δύναμις ) , οὕτω κἀπὶ τῆς ἀλλοιώσεως τὸ ὑποκείμενόν φαμεν ἠλλοιῶσθαι , οἷον τὴν σάρκα , ὅταν σῴζουσα τὸ εἶδος μεταβάλλῃ κατά τι πάθος . τὸ δὲ ᾧ ἠλλοίωται ἔστι μὲν ὅτε οὐδὲν πάσχει οὐδὲ μεταβάλλει , ὡς ὅταν πυρὸς παρακειμένου θερμαίνηται τὰ ἡμέτερα σώματα τοὐ πυρὸς οὐδὲν ἐξ ἡμῶν ἀντιπάσχοντος , ἀλλὰ μένει ἀναλλοίωτον τὸ ἀλλοιοῦν ἀναλόγως τῷ προστεθέντι , ἐπεὶ μηδὲ τοῦτο αὔξεται · ἔστι δὲ ὅτε πάσχει τι καὶ αὐτὸ καὶ ἀλλοιοῦται , ὡς ὁ ἐν τοῖς βαλανείοις ἀὴρ θερμαίνων ἡμᾶς καὶ ἀντιπάσχων ὑφ’ ἡμῶν καὶ ταύτῃ διενήνοχε τοῦ προστιθεμένου καὶ αὔξοντος τὸ ἀλλοιοῦν , διότι τὸ αὖξον οὐδέποτε αὔξεται , τοῦ ἀλλοιοῦντος ποτὲ μὲν καὶ αὐτοῦ ἀλλοιουμένου ποτὲ δὲ οὕ . καίτοι καὶ τὸ προστιθέμενον δόξει ποτὲ ἴσως | αὔξεσθαι , ὅταν ἡ προσελθοῦσα τροφὴ εἰς πνεῦμα μεταβληθεῖσα μείζων γένηται . τὸ δὲ ἀληθὲς οὐχ οὕτως ἔχει . οὐ γάρ ἐστιν αὕτη αὔξησις , ἀλλὰ φθορά · οὐδ’ ἄν φαίημεν τὴν ἐμπνευματωθεῖσαν τροφὴν ηὐξῆσθαι οὐδὲ ἐν αὐτῇ εἶναι τὴν αὐξητικὴν δύναμιν , ἀλλ’ ἐν τῷ αὐξομένῳ . ἀλλ’ οὐδὲ τὸ ᾧ ἠλλοίωται , εἰ καὶ πάσχει τι καὶ αὐτὸ πολλάκις καὶ ἀλλοι - οῦται , ὅμως τὴν δύναμιν ὑφ’ ἧς ἡ ἀλλοίω.σις ἐπιτελεῖται οὐκ ἔχει , φησίν , ἐν ἑαυτῷ · ἐν τῷ ὑποκειμένῳ γὰρ καὶ ἀλλοιουμένῳ φησὶ ταύτην εἶναι , τῷ καὶ σῳζομένῳ καὶ ὑπομένοντι , ὥσπερ οὖν καὶ ἐν τῷ αὐξομένῳ τὴν αὐξητικὴν δύναμιν . Ἀπορίας δὲ ἄξιον πῶς ἐν τῷ ἀλλοιουμένῳ φησὶν εἶναι τὴν ἀρχὴν τῆς κατὰ τὴν ἀλλοίωσιν κινήσεως , οὐκ ἐν τῷ ἀλλοιοῦντι . ἐπὶ μὲν γὰρ τοῦ αὐξομένου φανερὸν ὅτι ἐν αὐτῷ ἡ ἀρχή ἐστι τῆς κ‘.νήσεως · ἐν γὰρ τῷ αὐξομένῳ ἐστὶν ἡ αὐξητικὴ καὶ θρεπτικὴ δύναμις , ἡ μεταβάλλουσα τὴν τροφὴν καὶ οἰκειουμένη . σαφὲς δὲ τοῦτο καὶ ἐκ τοῦ τὴν μὲν τροφὴν φθείρεσθαι , τὸ δὲ τρεφόμενον καὶ αὐξόμενον μένειν ἀεὶ τὴν αὐξητικὴν καὶ θρεπτικὴν δύναμιν ἔχον . εἰ τοίνυν δεῖ φθαρῆναι τὴν τροφήν , ἵνα οὕτω θρέψῃ καὶ αὐξήσῃ , τῶν δὲ ὑποκειμένων φθαρέντων φθείρεται καὶ ἡ ἐν αὐτοῖς δύναμις , εὔδηλον ὡς οὐκ ἔστιν ἐν τῇ τροφῇ οὔτε ἡ θρεπτικὴ οὔτε ἡ αὐξητικὴ δύναμις , εἰ μὴ ἡ ὡς ὕλη θεωρουμένη · ἡ μέντοι ποιητικὴ αἰτία τῆς αὐξήσεως καὶ θρέψεως ἐν τῷ αὐξομένῳ ἐστὶ καὶ τρεφομένῳ · τοῦτο γὰρ ὑπομένει καὶ τὴν τροφὴν εἰς ἑαυτὸ μεταβάλλει . ἐπὶ δὲ τῆς ἀλλοιώσεως ἄλογον δοκεῖ εἶναι τὸ μὴ ἐν τῷ ἀλλοιοῦντι ἀλλ’ ἐν τῷ ἀλλοιουμένῳ ἀποτίθεσθαι τὴν ἀρχὴν τῆς κινήσεως , ἥτις ἀεὶ σημαίνει παρὰ Ἀριστοτέλει τὴν ποιητικὴν αἰτίαν . εἴπερ οὖν ἐν τῷ ἀλλοιουμένῳ φαίημεν τὴν ποιητικὴν αἰτίαν ὑπάρχειν , αὐτὸ ὑφ’ ἑαυτοῦ ποιήσομεν ἀλλοιοῦσθαι , ὅπερ ἄτοπον . μάχεται δὲ τῷ λόγῳ καὶ ἡ τῶν πραγμάτων ἐνάργεια . θερμαινόμεθα γὰρ ὑπὸ πυρὸς καὶ ψυχόμεθα ὑπὸ χιόνος , καὶ οὐδεὶς ἂν αἰσθήσει χρώμενος τὸ ποιητικὸν τῆς θέρμης ἢ τῆς ψύξεως αἴτιον ἐν τῷ σώματι ἡμῶν τῷ ἀλλοιουμένῳ εἶναι λέξειε , καὶ οὐκ ἐν τῷ πυρὶ καὶ τῇ χιόνι · καὶ ὁ κηρὸς δὲ ἀλλοιοῦται ἐκ κύβου φέρε σφαῖρα γινόμενος , καὶ παντὶ δῆλον ὡς ἡ ἀλλοιωτικὴ δύναμις οὐκ ἐν τῷ κηρῷ ἐστιν , ἀλλ’ ἐν τῷ διαπλάσαντι . πῶς οὖν ἐν τούτοις ὁ Ἀριστοτέλης τὴν αἰτίαν τῆς ἀλλοιώσεως οὐκ ἐν τῷ ἀλλοιοῦντί φησιν εἶναι , ἀλλ’ ἐν τῷ ἀλλοιουμένῳ ; πρὸς τοῦτο τοίνυν ἐνιστάμενός φησιν ὁ Ἀλέξανδρος , ὅτι οὐ περὶ τοῦ ποιητικοῦ αἰτίου ἐστὶν αὐτῷ ὁ λόγος . οὐδὲ γὰρ τοῦ ἀλλοιοῦν τὴν ἀρχὴν καὶ τὴν δύναμίν φησιν εἶναι ἐν τῷ ἀλλοιουμένῳ , ἀλλὰ τοῦ ἀλλοιοῦσθαι , ἥτις τρόπον τινὰ αἰτία γίνεται τῷ ποιοῦντι τοῦ ἀλλοιοῦν · οὐ γὰρ ἀλλοιοῖ τὰ ποιοῦντα , εἰ μὴ μόνα τὰ ἔχοντα τὴν δύναμιν τοῦ ἀλλοιοῦσθαι . οὕτω μὲν οὖν Ἀλέξανδρος τὴν ἀρχὴν τῆς κινήσεως ἀξιοῖ μὴ ἀκούειν περὶ τοῦ ποιητικοῦ αἰτίου . ἔστι δὲ ἐπί τινων ἀλλοιώσεων εὑρεῖν τὴν ἀρχὴν τῆς κινήσεως , τὴν ὡς ποιητικὴν ἐν τῷ ἀλλοιουμένῳ ὑπάρχουσαν , οἷον ὡς ἐπὶ τῶν ἀλλοιώσεων τῶν γινομένων περὶ τὰ τῶν ζῴων σώματα ὑπὸ τῶν φαρμάκων , τῶν ἐνεργείᾳ μὲν μήτε ψῦξιν μήτε θερμότητα ἐναργῆ κεκτημένων , δυνάμει δὲ θερμαινόντων ἢ ψυχόντων . τὰ γὰρ τοιαῦτα πάντα , οἷόν ἐστι πέπερι πύρεθρον κώνειον καὶ ὅσα τοιαῦτα , τοῖς μὲν ἀψύχοις προσφερόμενα σώμασιν οὐδεμίαν ἐπιδείκνυται δύναμιν οὐδὲ ἀλλοιοῖ αὐτά , τοῖς δὲ τῶν ζῴων προσπελάσαντα σώμασιν ἀλλοιοῖ ταῦτα τῷ ἀντικινεῖσθαι ὑπὸ τῆς ἐν τῷ σώματι φύσεως καὶ ζωῆς καὶ κινηθέντα τὴν ἑαυτῶν ἐπιδείκνυσθαι δύναμιν . ἐπὶ τῶν τοιούτων ἄρα πάντων ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεως ἐν τῷ ἀλλοιουμένῳ σώματι εἰκότως ἄν λέγοιτο ὑπάρχειν . Ἡ μὲν οὑν ἐνδεχομένη ἐπινοηθῆναι παραμυθία τοῖς ἐν τῷ προκειμένῳ χωρίῳ διηπορημένοις τοιαύτη τίς ἐστιν , ἀεί τε ἀμφιβαλλομένῳ καὶ πρὸς τῶν ἐξηγητῶν μὴ πρὸς ἀκρίβειαν κατορθουμένῳ . τάχα δ’ ἄν τις καὶ ταύτην λύσειεν . οὐδὲ γὰρ ἀληθές ἐστι τὸ ἐπὶ τῶν εἰρημένων ἀλλοιώσεων ἐν τῷ ἀλλοιουμένῳ τὴν ἀρχὴν εἶναι τῆς κινήσεως , ἀλλ’ ἡ μὲν ἐν τοῖς φαρμάκοις δύναμις ὑπὸ τῶν ἡμετέρων σωμάτων εἰς ἐνέργειαν ἄγεται , ἀχθεῖσα δὲ εἰς ἐνέργειαν οὕτω λοιπὸν ἀντιδρᾷ εἰς τὰ ἡμέτερα σώματα καὶ ἀλλοιοῖ αὐτά . ὥστε τοῦ μὲν τὸ δυνάμει τῶν φαρμάκων εἰς ἐνέργειαν ἀχθῆναι τὸ αἴτιον ἐν τοῖς ἡμετέροις ἐστὶ σώμασι , τοῦ δὲ τὰ ἡμέτερα σώματα ὑπὸ τῶν φαρμάκων ἀλλοιωθῆναι ἡ ποιητικὴ αἰτία ἐν τοῖς φαρμάκοις ἐστίν , ἐνεργείᾳ λοιπὸν φέρε θερμῶν ἢ ψυχρῶν γενομένων · τὸ γὰρ μὴ γενόμενον ἐνεργείᾳ θερμὸν οὐκ ἄν ἄλλο τι θερμᾶναι δυνήσεται καὶ ποιῆσαι ἐνεργείᾳ θερμόν . ὡς γὰρ αὐτὸς εἶπε μικρῷ πρόσθεν , δεῖ τὸ ποιοῦν πάντως ἐντελεχείᾳ εἶναι ἢ ὁμοειδὲς ἢ ὁμογενές . ὅμοιον οὖν ἐστι τὸ ἐπὶ τῶν φαρμάκων τούτων γινόμενον , ὥσπερ εἰ ἐν οἰκίσκῳ πλείστων ἀνθρώπων ὄντων ὁ ἐν αὐτῷ ἀὴρ ὑπ’ αὐτῶν θερμανθεὶς ἀντιθερμαίνει αὐτούς . ‘κἀπὶ τούτων γὰρ τοῦ μὲν τὸν ἀέρα θερμανθῆναι αἰτία ἐστὶν ἡ τῶν σωμάτων ἐπαφή , θερμανθεὶς δὲ ἅπαξ ὁ ἀὴρ καὶ αὐτὸς πάλιν ἀντιθερμαίνει τὰ θερμάναντα . ὥστε κἀπὶ τούτων τὸ προσεχὲς τῆς ἀλλοιώσεως αἴτιον ἐν τῳ ἀλλοιοῦντι ἐστι καὶ οὐκ ἐν τῷ ἀλλοιουμένω . Καὶ ἄξιον ζητῆσαι τί δήποτε τεσσάρων οὐσῶν κατὰ γένος πασῶν τῶν μεταβολῶν , ὡς πολλάκις εἴρηται , τῆς κατ’ οὐσίαν τῆς κατὰ ποσὸν τῆς κατὰ ποιὸν τῆς κατὰ τόπον , ἐπὶ μὲν τῆς κατ’ οὐσίαν μεταβολῆς , φημὶ δὴ φθορᾶς καὶ γενέσεως , καὶ ἐπὶ τῆς κατὰ ποιότητα , τουτέστι τῆς ἀλλοιώσεως , τὸ αἴτιον τῆς μεταβολῆς ἐν τῷ ποιοῦντί ἐστι καὶ οὐκ ἐν τῷ γινομένῳ ἢ πάσχοντι , ἐπὶ δὲ τῶν λοιπῶν δύο , τῆς τε κατὰ ποσὸν καὶ | τῆς κατὰ τόπον , ἐν τῷ πάσχοντί εστιν ἤ ποιητικὴ αἰτία · τό τε γὰρ γινόμενον οὐκ αὐτὸ τὴν ποιητικὴν αὑτοῦ ἔχει αἰτίαν , ἀλλὰ τὸ δημιουργοῦν , οἷον εἰ ὁ οἰκοδόμος ἢ ὁ πατὴρ ἢ ὁτιοῦν ἄλλο εἴη τὸ ποιοῦν , καὶ τὸ φθειρόμενον πάλιν ἑτέρωθεν ἔχει τῆς φθορᾶς τὴν αἰτίαν · οὐδὲν γὰρ αὐτὸ ἑαυτοῦ φθαρτικόν ἐστι . πάντα γὰρ φυσικῶς του εἶναι ἐφίεται · ἐδείξαμεν δὲ ὅτι οὐδ’ ἐν τοῖς ἀλλοιουμένοις ἡ αἴτια ὑπάρχει τῆς ἀλλοιώσεως , ἀλλ’ ἐν τοῖς ἀλλοιοῦσιν . ὅτι δὲ ἐν τοῖς αὐξομένοις τὸ ποιητικὸν αἴτιόν ἐστι τῆς αὐξήσεως , καὶ τοῦτο ὡμολόγηται . ἡ γὰρ ἐν ἑκάστῳ μορίῳ φυσικὴ δύναμις τὴν προσκριθεῖσαν τῷ μορίῳ τροφὴν ἑνώσασα τῷ ὑποκειμένῳ ἐξομοιοῖ αὐτό . καὶ τὰ κατὰ τόπον δὲ κινούμενα τῆς ἐν τούτῳ μεταβολῆς αὐτὰ ἑαυτοῖς ἐστιν αἴτια . εἰ γὰρ ἡ κίνησις αἰτία τῆς κατὰ τόπον γίνεται μεταβολῆς , τῆς δὲ κινήσεως τῶν σωμάτων ἡ ἐν αὐτοῖς φύσις ἐστὶν αἰτία ( κινήσεως γὰρ καὶ ἠρεμίας αἰτία ἡ φύσις ) , τῆς ἄρα κατὰ τόπον μεταβολῆς αὐτὰ ἑαυτοῖς ἐστι τὰ μεταβάλλοντα αἴτια . Tούτων δεδειγμένων τὴν αἰτίαν ζητῆσαι ἄξιον , τί δήποτε τῆς μὲν κατ’ οὐσίαν καὶ κάτα ποιότητα μεταβολῆς τὰ αἴτιά ἐστιν οὐκ ἐν τοῖς μεταβάλλουσιν ἀλλ’ ἔξωθεν , τῆς δὲ κατὰ ποσὸν καὶ κατὰ τόπον αὐτὰ ἑαυτοῖς ἐστι τὰ μεταβάλλοντα αἴτια . φημὶ οὖν ὡς εἰ τὸ γινόμενον μήπω ἐστί , πῶς οίόν τέ ἐστι τὸ μήπω ὂν αὐτὸ ἑαυτῷ τοῦ εἶναι ὑπάρχειν αἴτιον , . τὸ αἴτιον τινος , ὡς πολλάκις εἴρηται , ἐνεργείᾳ δεῖ εἶναι , τὸ δὲ μήπω ὂν οὐκ ἔστιν ἐνεργεία . ὅτι δὲ οὐδὲ φθορᾶς οὐδέν ἐστιν ἑαυτῷ φυσικῶς αἴτιον , εἴρηται · πάντα γὰρ φυσικῶς τοῦ εἶναι ἐφίεται . ἀλλὰ δὴ καὶ ἡ ἀλλοίωσις πάθος οὖσα τοῦ ὑποκειμένου , ὅτε ἐπιτεταμένη γίνεται , φθείρει τὸ σῶμα . ἐπιτεινομένη γὰρ ἡ θερμότης ἢ ἡ ψύξις ξηρότης τε καὶ ὑγρότης φθείρει τὰ σώματα · εἴπομεν δὲ ὡς οὐδέν ἐστιν αὐτὸ ἑαυτοῦ φθαρτικόν . λεύκανσις δὲ καὶ μελανία , καὶ ὅσαι τῶν ἀλλοιώσεων μήτε βλάπτουσι μήτε ὠφελοῦσι τὸ ὑποκείμενον , δι’ αὐτὸ τοῦτο τὴν αἰτίαν εἰκότως ἂν ἔξωθεν ἔχοιεν . τὰ γὰρ ὑπὸ τῶν φυσικῶν ἑκάστου δυνάμεων γινόμενα πάντως εἰς τὸ εἶναι τῷ ὑποκειμένῳ λυσιτελεῖ . οὐδὲν γὰρ οὔτε ἐπὶ κακῷ οὔτε μάτην οὔτε ἐκ περιττοῦ ἡ φύσις ἐργάζεται , εἰ μή τι ὡς παρεπόμενον τῇ φυσικῇ κράσει γίνοιτο , οἷον εἰ τῇ θερμῇ καὶ ξηρᾷ κράσει παρέποιτο τὸ οὔλας ἔχειν τὰς τρίχας . ἀλλ’ εἰ μὲν ἐκ τῆς κατ’ ἀρχὴν συστάσεως τοῦτο γίνοιτο , οὐδὲ ἀλλοίωσις δηλονότι τὸ τοιοῦτόν ἐστιν ἀλλὰ γένεσις · εἰ μέντοι ἐκ κράσεως φέρε ξηρᾶς εἰς ὑγρὰν μεταβάλοι , καὶ ταύτῃ ἀλλοιωθείη ἢ τὸ χρῶμα ἢ τὸ τῶν τριχῶν συνεστραμμένον καὶ ἀπηυθυσμέναι γίνονται , δῆλον ὅτι τὸ τῆς μεταβολῆς τῆς κράσεως αἴτιον τοῦτο καὶ τῆς ἀλλοιώσεως τοῦ χρώματος ἢ τῶν τριχῶν γέγονεν αἴτιον , εἴτε τὸ περιέχον εἴη εἴτε τὰ προσφερόμενα εἴτε ὁτιοῦν ἄλλο . περὶ μὲν οὖν γενέσεως καὶ ἀλλοιώσεως τοσαῦτα . διὰ τί δὲ τὸ αὐξόμενον ἐν ἑαυτῷ ἔχει τὴν ποιητικὴν αἰτίαν τῆς αὐξήσεως , ἐκ τῶν εἰρημένων δῆλόν ἐστιν . εἰ γὰρ τὸ τρέφον καὶ αὖξον ἐξομοιοῦσθαι θέλει τῷ τρεφομένῳ καὶ αὐξομένῳ , δῆλον ὅτι δυνάμει ἐστὶν οἷον τὸ αὐξόμενον , δυνάμει δὲ ὂν οὐκ ἂν εἴη ἑαυτῷ τῆς <εἰς> ἐκεῖνο εἴρηται δὲ ὡς ὅτι τὸ ποιοῦν ἢ ὁμοειδές ἐστι τῷ γινομένῳ ἢ ὁμογενές . εἰκότως οὖν τὸ αὐξόμενον καὶ τρεφόμενον αἴτιόν ἐστι τῆς εἰς αὐτὸ τοῦ τρέφοντος καὶ αὔξοντος ἐξομοιώσεως . εἰ δὲ τῆς κατὰ τόπον μεταβολῆς αἰτία ἡ κίνησις , τῆς δὲ κινήσεως τῆς ἑκάστου ἡ ἐν αὐτῷ φύσις αἰτία , εἴπερ ἀρχή ἐστι κινήσεως καὶ ἠρεμίας ἡ φύσις ἐν ᾧ ὑπάρχει πρώτως καθ’ αὑτὸ καὶ μὴ κατὰ συμβεβηκός , εἰκότως ἄρα τῆς κατὰ τόπον μεταβολῆς αὐτὰ ἑαυτοῖς ἐστι τὰ μεταβάλλοντα αἴτια . Εἰ μένει σὰρξ οὖσα καὶ τὸ τί έστι , πάθος δέ τι ὑπάρχει τῶν καθ᾿ αὑτό . Ὅταν , φησί , τὸ τί ἐστι , τουτέστι τὸ εἶδος , φυλάττουσα καὶ σὰρξ μένουσα μεταβάλλῃ κατά τι πάθος τῶν καθ’ αὑτὸ ὑπαρχόντων αὐτῇ , τόδι᾿ τε , φησί , λέγεται ἠλλοιῶσθαι . πάθη δέ φησιν ἐνταῦθα αὑτὸ ὑπάρχοντα οὐ κατὰ τὸ σημαινόμενον τοῦ καθ’ αὑτὸ ὃ ἐν τῇ Ἀποδεικτικῇ παραδέδωκε , τὸ πρώτως καὶ μόνω καὶ ἀεί τινι ὑπάρχον , ὥσπερ τῷ τριγώνῳ‘ τὸ ἔχειν τὰς τρεῖς γωνίας δυσὶν ὀρθαῖς ἴσας , ὃ καὶ ἀναιρουμένου τοῦ ἔχοντος συναναιρεῖται , ἀλλὰ καθ’ αὑτό φησιν ἐνταῦθα τὸ ἐν αὐτῷ τῷ σώματι γινόμενον , οἷον λευκότητα θερμότητα , καὶ μὴ ἔξωθεν καὶ κατὰ σχέσιν τὴν πρὸς ἄλλο αὐτῷ ἐπιγινόμενον , ὡς εἴ τι ἐξ ἀριστεροῦ δεξιὸν γένοιτο ἢ ἐκ τῶν κάτω ἄνω , καὶ ἐπὶ τῶν παραπλησίων . Ἐπεὶ καὶ τὸ εἰσελθὸν γένοιτ’ ἄν ποτε μεῖζον , καὶ τὸ ἀπολαῦσαν αὐτοῦ σῶμα . Ἐπειδὴ εἶπεν ὅτι τὸ ποιητικὸν αἴτιον οὐκ ἐν τῷ αὔξοντί ἐστιν ἀλλ’ ἐν τῷ αὐξομένῳ καὶ ἀλλοιουμένῳ , καὶ ὅτι τὸ “ ᾧ ἠλλοίωται ὁτὲ μὲν οὐδὲν πέπονθεν οὐδὲ ἠλλοίωται ἡ οὐσία , ὁτὲ δὲ κἀκεῖνο ” , δοκεῖ δὲ καὶ ἡ τροφὴ ἔστιν ὅτε αὔξεσθαι , ὅταν εἰς πνεῦμα μεταβάλῃ , ὥσπερ καὶ τὸ ἀλλοιοῦν ἔστιν ὅτε ἀλλοιοῦσθαι , καὶ ἔνθεν δόξει καὶ ἐν αὐτῷ εἶναι ἡ αὐξητικὴ δύναμις , ἥπερ ἐν τῷ αὐξομένῳ , ὡς εἴρηται , θεωρεῖται , διὰ τοῦτο νῦν τίθησι τὸ τῆς πλάνης αἴτιον καὶ ἐλέγχει ὅτι οὔτε αὔξεται ἡ τροφὴ οὔτε διὰ τοῦτο ἐν αὑτῇ ἕξει τὴν αὐξητικὴν δύναμιν . φθείρεται γὰρ ἡ τροφὴ καὶ οὐ μένει ὅπερ ἐστὶν ἐν τῇ εἰς πνεῦμα μεταβολῇ . δῆλον οὖν ὅτι οὐδὲ αὔξεται , εἴπερ δεῖ τὸ αὐξόμενον μένον ἐπὶ τοῦ προτέρου εἴδους τὴν κατὰ μέγεθος ποιεῖσθαι ἐπίδοσιν . εἰ δὲ μὴ αὔξεται ἡ τροφή , οὐδὲ τὴν αὐξητικὴν δύναμιν ἐν αὑτῇ ἕξει . Ἀπορήσειε δ’ ἄν τις καὶ τί ἐστι τὸ αὐξόμενον . | Τριῶν ὄντων τούτων ἐφεξῆς , τοῦ αὐξομένου , ᾧ αὔξεται , τῆς αὐξητικῆς δυνάμεως , ἀπορήσας περὶ τοὐ πῶς αὔξεται τὰ αὐξόμενα , πότερον σώματι ἢ ἀσωμάτῳ , ἀπορεῖ νῦν καὶ περὶ τοῦ ᾧ αὔξεται . ἐπεὶ γὰρ μεταβάλλουσα ἡ τροφὴ ἐν τῷ τρεφομένῳ μείζων δοκεῖ γεγονέναι , καὶ δόξειεν ἄν ταύτῃ καὶ αὐτὴ αὔξεσθαι , διὰ τοῦτο καὶ τὸν περὶ ταύτης διευθύνει λόγον , ὅτι κἄν μείζων γίνηται , οὐκ αὔξεται . οὐδὲ γὰρ φυλάττεται ἐπ’ αὐτῆς τὰ κατὰ κοινὴν ἔννοιαν ὑπάρχοντα τῇ αὐξήσει , καὶ πρό γε τῶν ἄλλων τὸ δεῖν ὑπομένειν τὸ αὐξόμενον · φθείρεται γὰρ τὸ εἰσιὸν καὶ οὐχ ὑπομένει . ἃ δὲ περὶ τῆς ἀλλοιώσεως ἐπάγει , παραδείγματος ἕνεκεν τίθησιν ἐξομοιῶν τοῖς ἐπὶ τῆς ἀλλοιώσεως γινομένοις τὰ ἐπὶ τῆς αὐξήσεως , ἐπεὶ μηδὲ δίχα τῆς ἀλλοιωτικῆς δυνάμεως τὴν αὐξητικὴν ἐνεργῆσαι δυνατόν . Ὧι δὲ ἠλλοίωται , ὁτὲ μὲν οὐδὲν πέπονθεν οὐδὲ ἠλλοίωται ἡ οὐσία , ὁτὲ δὲ κἀκεῖνο . Ἐντεῦθεν λοιπὸν περὶ τῆς ποιητικῆς αἰτίας τῆς αὐξήσεως φησιν , ὡς ἐπὶ παραδείγματος τῆς ἀλλοιωτικῆς δυνάμεως ποιούμενος τὸν λόγον . ἃ γὰρ ὑπάρχει ταύτῃ , ταῦτα δήπου καὶ τῇ αὐξητικῇ δυνάμει ὑπάρχει . ὥσπερ οὖν ἐπὶ τῆς ἀλλοιωτικῆς δυνάμεως , εἰ μὲν σύμμετρον ᾖ τῷ ἀλλοιοῦντι τὸ ἀλλοιούμενον , δρᾷ εἰς αὐτὸ τὸ ἀλλοιοῦν αὐτὸ ἀπαθὲς μένον , οἷον εἰ σύμμετρος εἴη ἡ εἰσιοῦσα τροφὴ τῇ πεπτικῇ τῆς φύσεως δυνάμει , πάσχει ὑπ’ αὐτῆς ἡ τροφὴ τῆς δυνάμεως ἀπαθοῦς μενούσης , εἰ μέντοι εἴη ἀσύμμετρα πλήθει ἢ ποιότητι τὰ εἰσιόντα , πάσχει μᾶλλον ὑπ’ αὐτῶν ἡ ἀλλοιωτικὴ δύναμις καὶ ἀσθενεστέρα γίνεται ἢ ποιεῖ εἰς αὐτά · τὰ αὐτὰ καὶ ἐπὶ τῆς αὐξητικῆς δυνάμεως λεκτέον , ὅτι ἔστ’ ἂν μὲν συμμέτρως ἔχῃ ἡ αὐξητικὴ δύναμις τῇ ὕλῃ τῆς αὐξήσεως , δρᾷ εἰς αὐτὴν καὶ αὔξει τὸ αὐξόμενον , ἔστ’ ἂν δὲ ἀσυμμέτρως ἔχῃ , πάσχει μᾶλλον ὑπ’ αὐτῆς . τὸ δὲ ἀσύμμετρον διὰ πολλὰ γίνεται , ἢ διὰ τὸ ποσὸν ἢ διὰ τὸ ποιὸν ἢ διὰ τὸν χρόνον . ἐπεὶ γὰρ ὥρισται τὰ ἔργα τῆς φύσεως , ὅταν εἰς τὸ σύμμετρον μέγεθος ἔλθῃ τὰ σώματα , τότε λοιπὸν ἀνεπιτηδείου ὄντος τοῦ ὑποκειμένου , διὰ ξηρότητα φέρε καὶ ψυχρότητα ἢ ἁπλῶς ἀσυμμετρίαν τῆς κράσεως , ἐξασθενεῖ ἡ αὐξητικὴ δύναμις καὶ πάσχει μᾶλλον ἐκ τοῦ ὑποκειμένου ἤπερ ποιεῖ εἰς αὐτό . ἰστέον δὲ ὅτι εἰ λέγει ὁτὲ μὲν οὐδὲν πάσχειν τὸ ἀλλοιοῦν ὁτὲ δὲ πάσχειν , οὐκ ἐναντιοῦται τοῖς ἀλλαχοῦ αὐτῷ εἰρημένοις , ὅτι τῶν ὁμοΰλων τὰ ποιοῦντα πάντως καὶ ἀντιπάσχει . κατὰ γὰρ τὸ ἐπικρατοῦν ἢ πάσχειν ἢ μὴ πάσχειν αὐτὰ νῦν φησιν · ἐνίοτε γὰρ πλεῖον δρᾷ ἢ πάσχει , ἐνίοτε δὲ ἐναντίον . Ἐπειδὴ διηπόρηται περὶ αὐτῶν ἱκανῶς . εἰπὼν ὅσα κατὰ κοινὴν ἔννοιαν ὑπάρχει τῇ αὐξήσει , καὶ γυμνάσας πάσας τὰς εἰς τὸν περὶ αὐτῆς λόγον συντεινούσας ἀπορίας , νῦν λοιπὸν ἐκθέσθαι βούλεται τὴν ἰδίαν περὶ αὐξήσεως δόξαν , τοιαύτην ὀφείλουσαν ἀποδοθῆναι , ἥτις τοῖς τε κατὰ κοινὴν ἔννοιαν ὑπάρχουσι τῇ αὐξήσει συνᾳσεται καὶ τὰς δοκούσας φέρεσθαι κατ’ αὐτῆς τῆς αὐξήσεως ἀπορίας ἐκφεύξεται . ἦν δὲ τὰ μὲν κατὰ κοινὴν ἔννοιαν ὑπάρχοντα τῇ αὐξήσει τρία τινά , τό τε ὑπομένειν καὶ τὸ προσιόντος τινὸς τὴν αὔξησιν γίνεσθαι καὶ τὸ πᾶν ὁτιοῦν μόριον τοῦ αὐξομένου μεῖζον γίνεσθαι ὥσπερ καὶ τοῦ φθίνοντος ἔλαττον . αἱ δὲ ἀπορίαι αἱ δοκοῦσαι φέρεσθαι πρὸς τὰ περὶ τῆς αὐξήσεως λεγόμενα ὑπῆρχον αὗται , τό τε κενοῦ ὑπόστασιν εἰσάγειν καὶ τὸ σῶμα διὰ σώματος λέγειν διιέναι · τῷ μὲν γὰρ φάσκοντι λόγῳ ἀσωμάτῳ τὴν αὔξησιν γίνεσθαι εἵπετο τὸ ὕλην εἶναι χωριστὴν μεγέθους καὶ κενὸν ὑφεστηκός , τῷ δὲ διὰ σώματος ὑποτιθεμένῳ τὴν αὔξησιν γίνεσθαι , προειλημμένου τοῦ πᾶν μόριον μεῖζον γίνεσθαι ἐκ τῆς τοῦ προσιόντος προσθήκης , ἕπεται ἤτοι πόρον καὶ κενὸν ὅλον εἶναι τὸ αὐξόμενον , εἴπερ δέοι δι’ ὅλου διελθὸν τὸ προσιὸν ἑκάστῳ μορίῳ τοῦ αὐξομένου προστεθῆναι , ἢ σῶμα διὰ σώματος διιέναι καὶ δύο ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ σώματα ὑπάρχειν . τοιαῦτα μὲν οὖν τὰ προδιδαχθέντα , οἷς σύμφωνον ἀποδοθῆναι χρὴ τὴν περὶ αὐξήσεως διδασκαλίαν . ὥστε τὰ μὲν κατὰ τὴν κοινὴν ἔννοιαν ὑπάρχοντα τῇ αὐξήσει σῴζειν , τὰς δὲ κατ’ αὐτῆς φερομένας ἀπορίας ἐκφυγεῖν . ἀρχόμενος δὲ τοῦ περὶ αὐξήσεως λόγου , προλαμβάνει δύο τινὰ χρήσιμα αὐτῷ πρὸς τὰ μέλλοντα , ἓν μὲν τὸ μὴ εἶναι τὰ ἀνομοιομερῆ τὰ πρώτως αὐξόμενα ἀλλὰ τὰ ὁμοιομερῆ , τῷ δὲ ταῦτα αὔξεσθαι καὶ τὰ ἐξ αὐτῶν συγκείμενα ἀνομοιομερῆ αὔξειν λέγεσθαι ( οὐ γὰρ πρόσωπον ἢ χεὶρ ἡ τροφὴ γινομένη προστίθεται τῷ αὐξομένῳ , ἀ·λλ’ ἢ σὰρξ ἢ ὀστοῦν ἢ τῶν ἄλλων τι τῶν ὁμοιομερῶν · ὥστε τὰ πρώτως αὐξόμενα ταῦτά ἐστιν ) , ἕτερον δὲ ὅτι ἕκαστον τῶν ἐνύλων πραγμάτων διττῶς λέγεται , ποτὲ μὲν κατὰ τὴν ὕλην ποτὲ δὲ κατὰ τὸ εἶδος . σάρκα γὰρ λέγομεν ποτὲ μὲν τὸ εἶδος τῆς σαρκὸς ποτὲ δὲ τὴν ὕλην , ποτὲ δὲ τὸ συναμφότερον , ὅπερ παρῆκεν ὡς γνώριμον καὶ μηδὲν αὐτῷ πρὸς τὸ παρὸν συμβαλλόμενον . ὅταν μὲν γὰρ εἴπωμεν ῥευστὴν εἶναι τὴν σάρκα καὶ ἐν ἐπιρροῇ καὶ ἀπορροῇ ἔχειν τὸ εἶναι ἢ σύνθετον ἐκ τῶν τεσσάρων εἶναι στοιχείων , σάρκα φαμὲν τὴν τῆς σαρκὸς ὕλην · ὅταν δὲ ἀκμάζειν τὴν σάρκα ἢ δυσκράτως ἔχειν ἢ μαλακὴν εἶναι ἢ σκληράν , σάρκα φαμὲν τὸ εἶδος · ὅταν δὲ διαιρετὴν εἶναι ἢ τριχῇ διαστάτην ἢ πολλὴν ἢ ὀλίγην , κατὰ τὸ συναμφότερον . ζητητέον οὖν κατὰ τί τούτων αὔξεσθαι λέγεται τὰ ὁμοιομερῆ , πότερον κατὰ τὴν ὕλην ἢ κτὰ τὸ εἶδος . εἰ μὲν γὰρ τὴν ὕλην φαίη τις εἶναι τὴν αὐξομένην , οὔτε τὰ κατὰ κοινὴν ἔννοιαν ὑπάρχοντα τῇ αὐξήσει σώσει , οὔτε τὰ ὑπο - πίπτοντα ἄπορα ἐπιλύ|σεται . οὔτε γὰρ τὸ ὑπομένειν ἐπὶ ταύτης σώσει ( ἡ γὰρ ὕλη οὐχ ὑπομένει ἡ αὐτή , ἀλλ’ ἡ μὲν ἀπορρεῖ ἡ δὲ εἰσρεῖ ) , οὔτε τὸ πᾶν ὁτιοῦν μόριον μεῖζον γίνεσθαι δυνατὸν ἐπὶ τῆς ὕλης λέγειν , πρῶτον μὲν διότι οὐχ ὑπομένει ( πῶς γὰρ ἂν ἀπορρέουσα καὶ ἄλλη ἐξ ἄλλης ἀεὶ γινομένη κατὰ πᾶν μόριον μεῖζον γένοιτ’ ἄν ; ) , ἔπειτα δὲ καὶ εἰς τὰ εἰρημένα ἄτοπα ἐμπεσούμεθα . εἰ γὰρ ἡ τροφὴ ἡ προσιοῦσα σῶμα τυγχάνουσα παντὶ μορίῳ τῆς ὕλης προστίθεται , δεήσει δι’ ὅλης διελθεῖν · ἐπεὶ πῶς ἄν παντὶ μορίῳ αὐτῆς προστεθήσεται ; ᾧ γὰρ μὴ προστίθεται μορίῳ , τοῦτο οὐκ αὔξεται · δεῖ γὰρ προσιόντος τινὸς πᾶν τὸ αὐξόμενον αὔξεσθαι . δι’ ὅλης ἄρα τῆς ὕλης τοῦ αὐξομένου τὸ προστιθέμενον διελεύσεται . τὸ δὲ δι’ οὗ ἔρχεται κενὸν ἢ πόρον ἀνάγκη εἶναι . δι’ ὅλου ἄρα διιούσης κενὸν ὅλον ἢ πόρον ἀνάγκη εἶναι τὸ αὐξόμενον σῶμα . ἢ εἰ μὴ τοῦτο , σῶμα διὰ σώματος διελεύσεται καὶ δύο ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ σώματα ἔσται . δῆλον οὖν ὅτι κατ’ οὐδένα τρόπον δυνατὸν τὴν ὕλην λέγειν εἶναι τὴν αὐξομένην . εἰ δὲ τοῦτο , οὐδὲ τὸ συναμφότερον ἄρα ἐστὶ τὸ αὐξόμενον · εἰ γὰρ τὸ συναμφότερον ηὔξητο , πάντως ἂν καὶ ἡ ὕλη ηὔξητο . λείπεται τοίνυν τὸ εἶδος εἶναι τὸ αὐξόμενον · τοῦτο γάρ ἐστι τὸ μόνον ὑπομένον , καθὼς ἀπεδείξαμεν , οὐ χωρὶς ὕλης ( τοῦτο γὰρ ἀδύνατον ) , ἀλλ’ ἀεὶ τὸ αὐτὸ σωζόμενον περὶ τὴν ὕλην πλείονά τε καὶ ἐλάττονα γινομένην καὶ ἄλλοτε ἄλλην , τὴν μὲν ἀπορρέουσαν τὴν δὲ εἰσκρινομένην . ὅταν δὲ λέγωμεν τὸ εἶδος εἶναι τὸ αὐξόμενον , μὴ νομίσῃς αὐτὸ τὸ εἶδος κατὰ τὸν οὐσιώδη καὶ ἀίδιον λόγον τὴν μεταβολὴν ἴσχειν ( ἀσώματον γὰρ τῷ ἰδίῳ λόγῳ τὸ εἶδος καὶ ἀμέγεθες ) , ἀλλὰ κατὰ τὸ ποσόν · τοῦτο γάρ ἐστι καὶ τῆς αὐξήσεως τὸ σημαινόμενον . κατὰ δὲ τὸ ποσὸν λέγεται μεταβάλλειν τὸ εἶδος , τῷ ἐν πλείονι ἢ ἐν ἐλάττονι ὑποκειμένῳ γίνεσθαι · οὕτω γὰρ χεὶρ καὶ πρόσωπον φαίνεται αὐξόμενον , οὐ τοῦ εἴδους τοῦ προσώπου μεταβάλλοντος ἢ τῆς χειρός , ἀλλὰ μείζονος τοῦ μορίου γινομένου , τῷ τὸ εἶδος τὸ αὐτὸ μένον ποτὲ μὲν ἐν ἐλάττονι ποτὲ δὲ ἐν μείζονι γίνεσθαι ὑποκειμένῳ . Πῶς δὲ τοῦτο λέγοντες εἶναι τὸ αὐξόμενον τὰ κοινῶς ὑπάρχοντα τῇ αὐξήσει σώσομεν καὶ τὰ ἄπορα ἐπιλυσόμεθα , σκεπτέον ἐφεξῆς . πρῶτον μὲν γὰρ τὸ ὑπομένειν τὸ αὐξόμενον ἀληθὲς ἐπὶ τοῦ εἴδους λεγόμενον , καθάπερ προείρηται . εἰ γὰρ ἡ μὲν ὕλη προφανῶς οὐχ ὑπομένει ἡ αὐτή , ὑπόθοιτο δέ τις μηδὲ τὸ εἶδος τὸ αὐτὸ κατ’ ἀριθμὸν ὑπομένειν , οὐδ’ ἄρα τὸ ἐξ ἀμφοῖν τὸ αὐτὸ κατ’ ἀριθμὸν ἔσται ὥστε Σωκράτης οὐχ ὁ αὐτὸς ἦν ἀεὶ κατ’ ἀριθμόν . εἰ οὖν ἔστ’ ἄν ᾖ τὰ σύνθετα , τὰ αὐτά ἐστι κατ’ ἀριθμόν , τούτων δὲ ἡ ὅλη οὐχ ἡ αὐτὴ ἀεὶ ὑπομένει , λείπεται ἄρα τὸ εἶδος τὸ αὐτὸ ὑπομένειν , καθ’ ὃ καὶ ἕκαστον τῶν ὄντων τὸ εἶναι ἔχει καὶ λέγεται , ὅθεν καὶ τὰ αὐτὰ εἶναι κατ’ ἀριθμὸν λέγεται , τοῦ εἶδος καθ᾿ ὃ τὸ εἶναι ἔχει τοῦ αὐτοῦ ὄντος . καὶ τὸ πᾶν δὲ μόριον ἐκ τοῦ προσιόντος αὔξεσθαι ἐπὶ τούτου μόνως λεγόμενον προχωρεῖ . ἐπὶ μὲν γὰρ τῆς ὕλης εἰ λέγοιμεν παντὶ μορίῳ τὴν τροφὴν προστίθεσθαι , ἕψεται τὰ εἰρημένα ἄτοπα · ἢ γὰρ ὅλον πόρος ἢ κενὸν ἔσται , ἢ σῶμα διὰ σώματος διελεύσεται . ἀλλ’ οὐδὲ ὑπομένει ἡ ὕλη οὐδέ ἐστι μία καὶ ἡ αὐτὴ τῷ ἀριθμῷ , ἀλλὰ ἄλλοτε ἄλλη γίνεται ἐν ἐπιρροῇ ἔχουσα τὸ εἶναι , τὸ μέντοι εἶδος ἀεὶ ἓν καὶ τὸ αὐτὸ μένει , τό τε οὐσιῶδες καὶ τὸ κατὰ τὸ σχῆμα καὶ τὴν μορφήν . καὶ γὰρ τὸ Σωκράτους εἶδος καὶ τὸ τῆς σαρκὸς καὶ τὸ τοῦ ὀστοῦ καὶ ἐν μείζονι καὶ ἐν ἐλάττονι ὑποκειμένῳ ἀεὶ τὸ αὐτὸ ὑπάρχει . ὁμοίως δὲ καὶ τὸ κατὰ τὸ σχῆμα καὶ τὴν μορφήν . ὥσπερ γὰρ εἰ θύλακός τις εἴη , εἰς τοῦτον δὲ ἄλλοτε ἄλλα εἴη τὰ ἐμβαλλόμενα , ὁ μὲν ὁριστικὸς ὢν τῶν ἐμβαλλομένων καὶ οἷον εἶδός τι αὐτῶν ὁ αὐτὸς ἀεὶ μένει , τὰ μέντοι ὑπ’ αὐτοῦ περιοριζόμενα ἄλλοτε ἄλλα ἐστί · καὶ ἵνα ἐγγυτέρω τοῦ προκειμένου τὸ παράδειγμα γένηται , εἰ διὰ σωλῆνος δερματίνου διίοι ὕδωρ ποτὲ μὲν ἔλαττον ποτὲ δὲ πλεῖον , τὸ μὲν σχῆμα τοῦ σωλῆνος ποτὲ μὲν συστελλόμενον ποτὲ δὲ ἐκτεινόμενον ὅμως ἕν ἐστι καὶ τὸ αὐτό , τὸ μέντοι ὕδωρ , ἐφ’ οὗ ἐφήπλωται ὡς ἐν ὕλῃ τὸ σχῆμα , οὐκ ἔστιν ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ( ἀεὶ γὰρ ἄλλο μὲν ἀπορρεῖ , ἄλλο δὲ ἐπεισέρχεται ) · οὕτω δεῖ νοεῖν ὢ καὶ ἐπὶ τῶν αὐξομένων , ὅτι ἡ μὲν ὕλη οὐδέποτέ ἐστιν ἡ αὐτή , τὸ μέντοι εἶδος τὸ ἐνυπάρχον αὐτῇ ἓν ὂν καὶ τὸ αὐτὸ ἐπιδίδωσιν εἰς μείζονα ὄγκον οὐχ ᾗ εἶδός ἐστιν αὐξόμενον , ἀλλ’ ᾗ μετέχει ποσοῦ . εἰ μὲν γὰρ ὁ ὁριστικὸς λόγος προσελάμβανεν ἢ διαφοράν τινα ἢ γένος , ηὔξετο δηλονότι τὸ εἶδος ᾗ εἶδός ἐστι · νῦν δὲ τοῦτο οὐ συμβαίνει . ὥστε οὐχ ᾗ εἶδός ἐστιν ἴσχει τὴν αὔξησιν , ἀλλ’ ᾗ πεπόσωται . καὶ ἄλλως εἰ καθὸ εἶδός ἐστιν ηὖξε , πολλῷ πρότερον τὸ χωριστὸν εἶδος ηὔξετο ἄν · μὴ γὰρ ἐκείνου αὐξηθέντος οὐδ’ ἄν τὸ ἔνυλον ηὐξήθη . ὥστε οὐ καθὸ ζῷον αὔξει οὐδὲ καθὸ κύκλος οὐδὲ καθὸ σάρξ , ἀλλὰ καθὸ πηχυαία σὰρξ ἢ πηχυαῖον ὀστοῦν , καὶ ἁπλῶς πεποσωμένον τι εἶδος . τῷ γὰρ ἐν μείζονι ὑποκειμένῳ ἐφαπλοῦσθαι , ταύτῃ αὔξεσθαι λέγεται . Ἀπορήσειε δ’ ἄν τις ἴσως , μήποτε οὐ μόνον ἡ ὕλη τῶν αὐξομένων οὐχ ἡ αὐτὴ ἀεὶ διὰ τὸ ἐπίρρυτον αὐτῆς καὶ ἀπόρρυτον , ἀλλὰ καὶ τὸ εἶδος αὐτό . εἰ γὰρ τὸ εἶδος ἐν ὑποκειμένῳ τῇ ὕλῃ τὸ εἶναι ἔχει , ἀδύνατον δὲ τοῦ ὑποκειμένου φθειρομένου τὸ ἐν ἐκείνῳ τὸ εἶναι ἔχον σῴζεσθαι ( οὕτω γὰρ ἄν χωριστὸν ἦν καὶ οὐκ ἀχώριστον ὕλης ) , ἀνάγκη ἄρα μηδὲ τὸ εἶδος τοῦ αὐξομένου τὸ αὐτὸ σῴζεσθαι . λύοντες δὲ τὴν ἀπορίαν φαμὲν ὡς ὅτι εἰ μὲν ἀθρόον ἅμα πᾶσα ἡ ὕλη ἐφθείρετο , ἀληθὴς ἄν ἦν ὁ εἰρημένος λόγος · νῦν δὲ κατὰ μέρος ὑπεκρεῖ , καὶ εὐθὺς ἕτερον ἀντεισφέρεται · ὅθεν ἓν καὶ τὸ αὐτὸ κατ’ ἀριθμὸν ὑπομένει εἶδος . σαφὴς δὲ ἡμῖν δι’ ὑποδείγματος ὁ λόγος γινέσθω . ὥσπερ γὰρ εἴ τις ἐν ποταμῷ παραρρέοντι | σκιὰν ἀπό τινος σώματος γινομένην ἐπινοήσειεν , ἡ μὲν σκιὰ ἐν ὑποκειμένῳ τῷ ὕδατι οὖσα μία ἐστὶ καὶ ἡ αὐτὴ κατ’ ἀριθμόν , τὸ μέντοι ὕδωρ οὐ τὸ αὐτὸ ὑπομένει , ἀλλὰ κατὰ μέρος τὸ μὲν ὑπεκρεῖ τὸ δὲ ἀντεισέρχεται , οὕτως ὑπονοεῖν δεῖ κἀπὶ τοῦ εἴδους , τῆς μὲν ὕλης κατὰ μέρος ἀμειβομένης , αὐτοῦ δὲ ἀεὶ ὑπομένοντος τοῦ αὐτοῦ κατ’ ἀριθμόν . ἐπεὶ καὶ τὰ χρώματα τὰ αὐτὰ πολλάκις ὑπομένει , τῆς ὕλης οὐχ ὑπομενούσης · οὐδὲ γὰρ οὕτω κατὰ μέρος ἡ ὕλη ἀμείβεται ὡς συναφαιρεῖσθαί τι καὶ τοῦ εἴδους , οἷον ὡς εἰ ἀνδριάντος νῦν μὲν ποὺς ἀμειφθείη ἄλλοτε δὲ χεὶρ ἄλλοτε δὲ κεφαλή · συμβαίνει γὰρ οὕτω τῷ χρόνῳ τὸν ὅλον ἀνδριάντα ἄλλον ἐξ ἄλλου κατ’ ἀριθμὸν γενέσθαι , οὐ μόνον κατὰ τὴν ὕλην καὶ τὸν χαλκόν , ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ σχῆμα τὸ ἄτομον καὶ τὴν μορφήν . οὐχ οὕτως οὖν ἐπὶ τῆς αὐξήσεως ἡ κένωσις τῆς ὕλης γίνεται ( οὕτω γὰρ ἄν κολοβὸν τὸ ὅλον ἔμελλε γίνεσθαι , ὅπερ οὐχ ὁρῶμεν ἀλλ’ ὥσπερ ἐπὶ τοῦ εἰρημένου ὑποδείγματος τοῦ ποταμοῦ ποτὲ μὲν πλεῖόν ἐστι τοῦ ἀπιόντος τὸ ἐπερχόμενον ὕδωρ ποτὲ δὲ ἔλαττον τὸ ἐπιγινόμενον πλείονος ὄντος τοὐ ἀπορρέοντος , ὁ μέντοι ποταμὸς ὅλος ὡς ὅλος αὐτὸς ἑαυτῷ συνεχὴς ὑπάρχει , ἀντιμεθισταμένων ἀλλήλοις κατὰ συνέχειαν τῶν τοῦ ὕδατος μορίων καὶ ἀναπληρούντων ἀδιακόπως τὸν ἀπορρέοντα τόπον καὶ διάλειμμα μηδὲν μεταξὺ καταλιμπανόντων , οὕτω δὴ ἐπὶ τοῦ ἡμετέρου συμβαίνει σώματος , διαφορήσεως λεπτομερῶς πανταχόθεν τῆς ὕλης γινομένης , καὶ εἴ ποθεν πλείων γένηται ἐπανισουμένης εὐθὺς κατὰ συνέχειαν ἐκ τῶν πέριξ συνιόντων , εἴπερ καθ’ Ἱπποκράτην “ σύρροια μία , σύμπνοια μία , πάντα συμπαθέα ” . ὥστε τὸ εἶδος οὐδὲν πάσχει τῆς ὕλης ἐπιρρύτου οὔσης καὶ ἀπορρύτου . εἰ γὰρ τῆς ὕλης μὴ ὑπομενούσης οὐδὲ τὸ εἶδος ὑπέμενεν , ἀλλ’ ἄλλοτε ἄλλο κατ’ ἀριθμὸν ἐγίνετο , οὐδὲ τὸ ἐξ ἀμφοῖν συγκείμενον τὸ αὐτὸ κατ’ ἀριθμὸν ὑπέμενεν . εἰ οὖν ἔστ’ ἄν εἴη ὅδε ὁ ἄνθρωπος , οἷον Σωκράτης , ὁ αὐτός ἐστι κατ’ ἀριθμόν , ἡ δὲ ὕλη οὐχ ἡ αὐτή , ἀνάγκη ἄρ τὸ εἶδος τὸ αὐτὸ εἶναι . ἀλλ’ οὐδὲ τὴν ὕλην νομιστέον ὅλην καθ’ ὅλην αὑτὴν τῷ χρόνῳ ἀμείβεσθαι , κατὰ μέρος ὑπεκρέουσαν , ὥστε μηδὲν εἶναι σῶμα ἐν ἡμῖν γηράσασι τοὐ ἐξ ἀρχῆς ἐκ τῆς πρώτης συμπήξεως ὑποκειμένου ἐν ἡμῖν . εἰ γὰρ τοῦτο ἦν , δυνατὸν ἦν καὶ ἀθάνατα εἶναι τὰ ζῷα , ἀεὶ τῆς ὕλης ἀκμαζούσης . νῦν γὰρ διὰ τὸ κάμνειν τῷ χρόνῳ οὐ δύντι δι’ ὅλου σῴζειν τὸ εἶδος ἡ ὕλη , τῶν συναρμοσθέντων διὰ τὸ πάσχειν ἀπὸ τῶν ἐναντίων δυνάμεων τὴν ἁρμονίαν καὶ σύγκρασιν δι’ ὅλου σῴζειν μὴ δυναμένων . οὐκοῦν οὐ πᾶσαν ὑπονοητέον διαφορεῖσθαι , ἀλλὰ ταύτης τὰ στερεώτερα μάλιστα ἀεὶ τὰ αὐτὰ κατ’ ἀριθμὸν ὑπομένειν . ὅθεν καὶ ἐν σαρξὶ καὶ ὁσίοις τὰς ἐκ τραυμάτων οὐλάς , τὰς ἐκ νεότητος εἰ τύχοι γενομένας , μέχρι θανάτου μενούσας ὁρῶμεν . ὥστε καὶ διὰ τοῦτο καὶ τὸ εἶδος τὸ αὐτὸ κατ’ ἀριθμὸν μένειν ἀνάγκη . ὅτι μὲν οὖν τὸ ὑπομένειν τὸ αὐξόμενον ἐπὶ μὲν τῆς ὕλης οὐ σῴζεται , ἐπὶ δὲ τοῦ εἴδους , δῆλον ἐκ τούτων . καὶ τὸ ὁτιοῦν δὲ μόριον ηὐξῆσθαι τοῦ αὐξομένου ἐπὶ μὲν τῆς ὕλης ἀδύνατόν ἐστι σωθῆναι , ἐπὶ δὲ τοῦ εἴδους δυνατόν · τῆς μὲν γὰρ ὕλης παντὶ μορίῳ προσθήκην γενέσθαι ἀδύνατον , ἐπειδὴ καὶ σῶμα διὰ σώματος χωρῆσαι ἀδύνατον , τοῦ μέντοι εἴδους πὰν ὁτιοῦν μόριον μεῖζον γίνεται . ἰσοτίμως γὰρ ὅλον δι’ ὅλου ἕκαστον τῶν μορίων μεῖζον γίνεται . καὶ γὰρ τὸ πρόσωπον ὅλον δι’ ὅλου ὁμοτίμως αὔξεται καὶ τὰ τούτου μόρια , ὀφθαλμὸς λέγω καὶ ῥὶς καὶ τὰ λοιπά · καὶ γὰρ ὁτιοῦν μόριον τοῦ ὀφθαλμοῦ καὶ τῶν λοιπῶν μορίων ἰσοτίμως εἰς μέγεθος ἐπι - δίδωσι . καὶ τὰ ἄτοπα δὲ πάντα ἐκφεύγει , καὶ τὸ μὲν μὴ ἀσωμάτῳ αὔξεσθαι προφανές , ἀλλὰ καὶ σώματι γινομένης τῆς αὐξήσεως οὔτε κενὸν ἔσται οὔτε σῶμα διὰ σώματος χωρήσει · οὐ γὰρ ὅλον δι’ ὅλου χωρεῖ τὸ προσιόν , ἀλλὰ παρατίθεται μόνον τῇ προτέρᾳ ὕλῃ ἡ ἐπεισοῦσα . καὶ ὥσπερ ἐπὶ τοῦ δερματίνου σωλῆνος τοῦ μὲν ὕδατος προσθήκη γίνεται καὶ τὸ ἐπεισιὸν παρατίθεται μόνον τῷ ὑπάρχοντι καὶ προωθήσαντος τούτου τὰ πρὸ αὐτοῦ οὕτως ἰσοτίμως πανταχοῦ ὁ πλεονασμὸς τοῦ ὕδατος γίνεται , ὢ καὶ οὕτω πᾶν μόριον ὁτιοῦν τοῦ σωλῆνος ὁμοτίμως ἐκτείνεται , οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς αὐξήσεως συμβαίνει . τῆς γὰρ ἐξαιματωθείσης τροφῆς διὰ τῶν φλεβίων πανταχοῦ ἑλκομένης καὶ περιχεομένης ἐν ἑκάστῳ τῶν ὁμοιομερῶν , καὶ τῆς ἐν ἑκάστῳ τῶν μορίων φύσεως συμπεπτούσης τοῦτο καὶ μεταβαλλούσης εἰς τὴν τοῦ ὑποκειμένου οὐσίαν , οὕτω τὴν αὔξησιν συμβαίνει γίνεσθαι . ἔστι γὰρ καὶ ἐν τῇ τῶν ὀστῶν οὐσίᾳ καὶ ἐν τῇ τῆς σαρκὸς καὶ τῶν λοιπῶν ὑγρότης τις πανταχοῦ ἐγκατεσπαρμένη , καὶ μάλιστα ἐν τῇ τῶν αὐξομένων · ὑγρότερα γὰρ ταῦτα . τὸ οὖν αἷμα περιχεόμενον ἔξωθεν ἑκάστῳ τῶν μορίων παρατίθεται τῇ ὑγρότητι ταύτῃ καὶ προωθοῦν αὐτήν , μᾶλλον δὲ πανταχόθεν ὑπὸ τῶν μορίων ἑλκόμενον , κατὰ πᾶσαν διάστασιν πλείονα ποιεῖ , ἥτις συμπεφθεῖσα ὑπὸ τῆς θρεπτικῆς δυνάμεως μεταβάλλει εἰς τὴν τοῦ ὑποκειμένου οὐσίαν . ἐπεὶ οὖν φροντίζει ἡ φύσις καὶ τοῦ σχήματος τῶν μορίων , πλείονος τῆς ὑποκειμένης ὕλης γενομένης ἐφαπλοῖ ἐπὶ ταύτην ὁμοτίμως ἕκαστον τῶν εἰδῶν , καὶ οὕτως ὁτιοῦν μόριόν φαμεν ηὐξῆσθαι τῷ ἰσοτίμως τὴν ἐπέκτασιν τῶν σχημάτων γεγενῆσθαι . ὥσπερ οὖν ἡ περιφέρεια τοῦ σωλῆνος πλεονάσαντος τοῦ ἐντὸς ὕδατος κατὰ πᾶν ἑαυτῆς μόριον ἰσοτίμως τὴν ἐπέκτασιν δέχεται , οὕτω δὴ καὶ ἐπὶ τῶν αὐξομένων συμβαίνει τῆς ὕλης πλείονος γενομένης τὰ εἴδη ὁμοτίμως ἐπ’ αὐτὴν ἐφαπλοῦσθαι . καὶ ἐπεὶ ἡ παράθεσις τοὐ αἵματος κατὰ τὰς τρεῖς διαστάσεις γίνεται , διὰ τοῦτο καὶ ἡ αὔξησις κατὰ πᾶσαν γίνεται διάστασιν . Τί μὲν οὖν ἐστι τὸ αὐξόμενον καὶ πῶς ἡ αὔξησις γίνεται κατὰ Ἀριστοτέλην , εἴρηται . | ἀπορήσειε δ’ ἄν τις πρὸς τὰ εἰρημένα πρῶτον μὲν πῶς σῴζεται τὸ δεῖν τὸ αὐξόμενον προσιόντος τινὸς αὔξεσθαι . εἰ γὰρ μὴ δι’ ὅλου τοῦ αὐξομένου χωρεῖ τὸ ᾧ αὔξεται , λέγω δὴ τὸ αἷμα , ἀλλὰ μόνον παρατίθεται τῷ προϋπάρχοντι , αὔξεται δὲ πᾶν ὁτιοῦν μόριον , οὐκ ἄρα παντὶ αὐξομένῳ πρόσεισιν · οὐδὲ γὰρ παντὶ μορίῳ παρετέθη τὸ αἷμα . καὶ ἔτι εἰ μὴ ἔστιν ἡ ὕλη ἡ αὐξομένη ἀλλὰ τὸ εἶδος , οὐκ ἄρα τῷ αὐξομένῳ ἡ πρόσοδος γίνεται , ἀλλὰ πρόσεισι μὲν ἡ τροφὴ ἄλλῳ , αὔξεται δὲ ἄλλο . πρὸς ταῦτα δέ φημι , ὡς οὐδὲν ἐναντία ταῦτα τοῖς παρὰ Ἀριστοτέλους εἰρημένοις . ἁπλῶς γὰρ οὕτως εἶπεν ὅτι δεῖ τὸ αὐξόμενον προσιόντος τινὸς αὔξεσθαι , καὶ οὐκ εἶπε δεῖν τῷ εἴδει προσιέναι · ὥστε πρόσεισι μὲν τῇ ὕλῃ τὸ προσιόν , αὔξεται δὲ τὸ εἶδος . τῆς προσθήκης οὖν γενομένης τῇ ὕλῃ καὶ προωθήσεως γινομένης συμβαίνει ὑφ’ ἕκαστον μόριον τοῦ εἴδους τὸν πλεονασμὸν τῆς ὕλης γενέσθαι . αὐτὸ δὲ τοῦτο πάλιν ἀπορίας ἄξιον , πῶς ἡ προώθησις γίνεται ἢ ἕλξις , ἢ τί ποτέ ἐστιν ὅλως τὸ προωθούμενον ἢ ἑλκόμενον . αὐτὴν μὲν γάρ τὴν σάρκα ἕλκεσθαι ἢ προωθεῖσθαι ἀμήχανον , λέγω δὴ τὸ σύνθετον · οὕτω γὰρ συνέβαινε τὴν τῆς πτέρνης σάρκα τῆς χειρὸς γενέσθαι σάρκα ἢ μηροῦ ἢ ἄλλου τινός . εἰ δὲ τὴν κατε - σπαρμένην ἐν τῇ σαρκὶ ἢ τοῖς ὀστοῖς ὑγρότητα τὴν αὐτὴν ὑπὸ τοὐ παρατιθεμένου αἵματος προωθεῖσθαί φασιν , ἐρήσομαι ποία ποτ’ ἄν ᾖ ἡ ὑγρότης ἀυτὴ . εἰ μὲν ἡ οὐσιώδης τῆς σαρκὸς ὑγρότης στοιχεῖον αὐτῆς ἐστι , πῶς οὑν οἷόν τε μὴ τῆς ὅλης σαρκὸς προώθησιν ὑπομενούσης τὸ στοιχειῶδες αὐτῆς ὑγρὸν καὶ συμπληρωτικὸν τῆς οὐσίας προωσθῆναι μὴ φθαρείσης πρότερον αὐτῆς ; εἰ δὲ μὴ οὐσιῶδες αὐτῆς εἴη τὸ ὑγρὸν τοῦτο , ἀλλὰ οἷον τὸ ᾧ τρέφεται καὶ ὅπερ ἐκ τῆς τροφῆς προσγίνεται , ἀδύνατον τοῦτο δι’ ὅλης εἶναι τῆς σαρκός . ἐπεὶ γὰρ σῶμά ἐστι τοῦτο καὶ οὐ ποιότης , ἀδύνατον αὐτὸ δι’ ὅλης χωρήσαι τῆς σαρκός · σῶμα γὰρ ἄν οὕτω χωροίη διὰ σώματος . ἔνθεν δὲ συμβήσεται μηδ’ ὁτιοῦν μέρος ηὐξῆσθαι . εἰ γὰρ παρατίθεται κατά τινα μόρια τὸ αἷμα , εἶτα οὕτω μεταβληθέντι αὐτῷ ἐφαπλοῦται τὸ εἶδος , ὅλον μὲν ὡς ὅλον μεῖζον γένοιτ’ ἄν , οὐ μὴν ὁτιοῦν αὐτοῦ σημεῖον αἰσθητόν , ὡς αὐτός φησιν . ὥσπερ γὰρ εἰ θύρᾳ ἢ ἀβακίῳ ἔξωθεν προστεθείη ξύλα , τὸ μὲν ὅλον μεῖζον γέγονεν , οὐ μέντοι ἕκαστον τῶν μορίων τοῦ ἀβακίου αὔξησιν ἐδέξατο , καὶ ὥσπερ τῷ τετραγώνῳ ὁ γνώμων περιτιθέμενος τὸ μὲν ὅλον τετράγωνον ὡς ὅλον ηὔξησεν , οὐ μέντοι τῶν μορίων τοῦ προυπάρχοντος ὁτιοῦν μεῖζον ἐποίησεν , ἀλλ’ ἔμεινε τὸ χωρίον ἀμετάβλητον , οὕτω δηλονότι καὶ ἐπὶ τῶν αὐξομένων εἰ παράθεσις τῆς ὕλης γίνεται κατά τινα μόρια , ὁμοιοτρόπως τοῖς εἰρημένοις συνέβαινεν αὔξεσθαι τὰ αὐξόμενα . τοῦτο δὲ παρὰ τὴν ἐνάργειάν ἐστιν · ὁρῶμεν γὰρ τῷ ὄντι ὁτιοῦν μόριον τοῦ αὐξομένου μεῖζον γινόμενον . καὶ ἴσως τὴν μὲν κατὰ τὰς ἄλλας διαστάσεις αὔξησιν δυνατὸν σῶσαι , τὴν δὲ κατὰ μῆκος οὐκέτι . ἔστω δὲ παραδείγματος ἕνεκεν ὡς ἐπὶ ἑνὸς μορίου ὁ λόγος , οἷον ὀστοῦ . τούτῳ οὖν τοῦ αἵματος ἔξωθεν περιχεθέντος οὐ μόνον , ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ βάθει παρεσπαρμένως χωρήσαντος , ἡ φύσις ὕλην πλείονα λαβοῦσα ἐξαπλοῖ τὸ σχῆμα τοῦ ὀστοῦ καὶ φυλάττει τὸ αὐτὸ ἐν μείζονι ὄγκῳ . ὥσπερ εἰ αὐλοειδῆ κηρὸν νοήσεις , εἶτα τούτῳ ἔξωθεν κηρὸν περιχεόμενον ἢ καὶ ἐν τῷ βάθει ὅπῃ καὶ τύχοι , εἶτα τὴν τέχνην ἢ πνεύματι ἢ ἑτέρῳ τινὶ τρόπῳ ἐξογκοῦσαν τὸν αὐλὸν καὶ εὐρύτερον ποιοῦσαν , δῆλον δὴ οὖν ὅτι ἐν τούτω ἡ μὲν προσθήκη οὐ κατὰ πᾶν μόριον γέγονεν , ἡ μέντοι τοῦ σχήματος αὔξησις οὐχ ὥσπερ ἐπὶ τοῦ τετραγώνου ᾧ περιετέθη ὁ γνώμων ἀπετελέσθη , ἀλλ’ ὅλος δι’ ὅλου κατὰ πᾶν μόριον ὁ αὐλὸς εἰς μείζονα ὄγκον ἐπιδέδωκεν . τοιοῦτον οὖν τι δεῖ(??)νοεῖν καὶ ἐπὶ τῆς φύσεως , ὅτι πλείονος ὕλης τῷ ὀστῷ περιχεθείσης ἐξήπλωσεν ἡ φύσις ὅλον δι’ ὅλου τὸ σχῆμα καὶ οὐκ ἔξωθεν αὐτῷ προσθήκην εἰργάσατο . ἡ μὲν οὖν κατὰ τὸ πλάτος αὔξησις οὕτως ἄν ἐπινοηθῆναι δυνηθείη , τὴν δὲ κατὰ μῆκος οὐκέτι ὁμοίως δυνατόν . ἐπεὶ γὰρ τὰ αὐλοειδῆ ὀστᾶ ναστὰς ἔχει τὰς ἀποτελευτήσεις , ἔνθα καὶ οἱ σύνδεσμοι τῶν μερῶν γίνονται , πῶς ἐπιδίδωσιν εἰς μῆκος τὸ αὐλοειδὲς τοῦ ὀστοῦ ; εἰ μὲν γὰρ κατὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ μήκους ἡ προσθήκη γίνοιτο τοῦ αἵματος , εἰς τὸ ὁμοειδὲς δηλονότι τῷ ὑποκειμένῳ ἡ μεταβολὴ γένοιτ ἄν . ὥστε τὰ ναστὰ μόρια τῶν ὀστῶν αὐξηθήσεται , οὐ μέντοι τὰ αὐλοειδῆ . εἰ δὲ τῆς προσθήκης κατὰ βάθος τῶν ὀστῶν γινομένης οὕτως ἐπιδίδωσιν εἰς μῆκος , ἢ κατὰ πᾶσαν τὴν περιφέρειαν τοῦ ὀστοῦ χωρήσει εἰς τὸ βάθος τὸ αἷμα ἡ οὐ κατὰ πᾶσαν . εἰ μὲν οὖν κατὰ πᾶσαν , διαμπὰξ διαιρεθήσεται τὸ ὀστοῦν , καὶ πάλιν ἡ αὔξησις οὐκ ἔσται παντὸς μορίου κατὰ μῆκος · ἀλλ’ ὥσπερ εἰ τετραγώνῳ τετράγωνον ἕτερον ἐπιθείη τις , ποιεῖ τὸ ὅλον ἑτερόμηκες , οὐκ αὐξηθέντος κατὰ μῆκος τοῦ προϋποκειμένου , ἀλλ’ οἷον συμφύσεως αὐτῷ γενομένης ἄλλου ὁμοειδοῦς , τοῦτο δὴ καὶ ἐπὶ τῶν ὀστῶν συμβήσεται · πῶς δὲ καὶ τὰ κατὰ τὰ πέρατα τῶν ὀστῶν ναστὰ μόρια τὴν ἐπίδοσιν λήψεται ; εἰ δὲ μὴ πάσῃ τῇ τοῦ ὀστοῦ περιφερείᾳ κατὰ βάθος ἡ προσθήκη γίνοιτο , ἀλλὰ κατά τινα μόρια , οὐκ ἄν δι’ ὅλου ἡ αὔξησις γίνοιτο τοῦ μήκους , ἀλλὰ τινῶν μορίων · τοῦτο δὲ ἀδύνατον . διασπασθήσεται γὰρ τὸ ὅλον τινῶν μὲν μορίων τοῦ ὀστοῦ κατὰ μῆκος αὐξομένων , τινῶν δὲ μὴ · οὐδὲ γὰρ δυνατὸν τὴν φύσιν κατὰ μῆκος ἰσοτίμως ἐκτεῖναι τὸ αὐλοειδὲς τοῦ ὀστοῦ μὴ προϋποκειμένης τῆς ἐπεκτεινομένης ὕλης . ἄλλως τε πῶς ὅλως δυνατὸν πᾶν ὁτιοῦν μόριον τοῦ ὀστοῦ κατὰ μῆκος αὔξεσθαι λέγειν ; τῷ μὲν γὰρ ἐκ μᾶλλον κυρτοῦ ἧττον κυρτὸν γίνεσθαι τὸ αὐλοειδὲς τοῦ ὀστοῦ αὔξοιτο ἂν πᾶν μόριον ἰσοτίμως κατὰ πλάτος , κατὰ δὲ | μῆκος πῶς ἄν σωθείη τὸ πᾶν ὁτιοῦν μόριον αὔξεσθαι ; ἔστω γὰρ δι’ ὅλου κατὰ μῆκος περιχεῖσθαι τὸ αἷμα καὶ μεταβάλλεσθαι εἰς τὴν τοῦ ὀστοῦ φύσιν · δῆλον δήπου ὅτι τὸ μεταβληθὲν τοῦτο προσετέθη συμφυὲν τῷ ἐξ ἀρχῆς καὶ ἐποίησε τὸ ὅλον μεῖζον κατὰ μῆκος , οὐ μέντοι παντὶ ᾡτινιοῦν μορίῳ ἐπίδοσις γέγονε κατὰ μῆκος . τὰ αὐτὰ καὶ περὶ βάθους εἴποιμι ἄν · εἰ γὰρ μὴ δι’ ὅλου τοῦ βάθους ἡ προσθήκη τοῦ αἵματος γίνεται , ἀλλὰ κατά τινα μόρια παρατίθεται , πῶς ἄν ὁτιοῦν κατὰ βάθος αὔξοιτο μόριον ; ἔστω γὰρ σάρξ τις δακτύλου τὸ βάθος ἔχουσα καὶ προσίτω ταύτῃ αἷμά τι καὶ περιχείσθω καὶ κατεσπάρθω ἐν αὐτῇ . δῆλον δήπου ὅτι οὐ παντὶ μορίῳ αὐτῆς παρετέθη , ἀλλὰ τισίν . μεταβληθέντος οὖν τοῦ αἵματος εἰς τὴν τῆς σαρκὸς οὐσίαν , ὅτι μὲν τὸ ὅλον μεῖζον γέγονε , πρόδηλον · ἆρα δ’ ἐὰν λάβω μόριά τινα τῆς σαρκὸς ὡς ἐπὶ τὸ βάθος , οἷς μὴ παρετέθη αἷμα , μεῖζον ἐρῶ καὶ τοῦτο γεγονέναι ; οὐ δήπου . οὐδὲ γὰρ προσετέθη αὐτῷ ὕλη τις ἐφ’ ἣν τὸ εἶδος ἐφήπλωται , ἀλλ’ ἡ αὐτὴ ἔμεινεν ἥπερ ἦν καὶ ἐξ ἀρχῆς . ὡσαύτως κἄν ἐπὶ τὸ μῆκος ληφθεῖεν μόριά τινα οἷς μὴ παρετέθη τὸ αἷμα , τὸ αὐτὸ δήπου συμβήσεται . οὐδὲ γὰρ ἄν αὔξοιτό τι ᾧ μηδεμία προσθήκη γέγονεν , ἀλλ’ ὅσων μὲν τὰ σχήματα εἰς μείζονα ὄγκον αἴρεται σφαιρικὰ ὄντα ἢ ἁπλῶς περιφερῆ , ταῦτα τῷ μᾶλλον κυρτοῦσθαι ἢ ἧττον λέγοιτ’ ἂν κατὰ πᾶν μόριον αὔξεσθαι ἢ μειοῦσθαι , ὡς ἤδη εἴρηται , διὰ τὸ μηδὲν εἶναι μόριον ὃ μὴ γέγονε μᾶλλον κυρτὸν ἢ ἧττον · ἐφ’ ὧν δὲ μὴ ἔστι τὸ σχῆμα περιφερές , οὐκ οἶδα ὅπως δυνατὸν τὸ λέγειν ὁτιοῦν μόριον τούτων αὔξεσθαι τῆς προσθήκης μὴ παντὶ ᾡτινιοῦν μορίῳ γινομένης . Ἔτι δὲ τὸ ὁτιοῦν σημεῖον αἰσθητὸν ἢ μεῖζον ἢ ἔλαττον γεγονέναι . Ἐπειδὴ εἶπε σημεῖον , καλῶς προσέθηκε τὸ αἰσθητόν , ἀντὶ τοῦ οὐκ ἔστιν οὕτω μικρὸν μόριον ὡς σημείου λόγον ἐπέχειν πρὸς τὸ σῶμα ὃ μὴ μεῖζον γέγονεν · γίνεται δὲ μεῖζον μὲν αὐξόμενον , ἔλαττον δὲ μειούμενον . Ληπτέον δὴ τὸ αἴτιον διορισαμένοις πρῶτον . Τὸ αἴτιον τῆς λύσεως τῶν περὶ τῆς αὐξήσεως ἀποριῶν . εἰπὼν γὰρ τί τέ ἐστι τὸ αὐξόμενον καὶ πῶς αὔξεται , ἐπιλελυμένας ἔχει τὰς περὶ αὐξήσεως ἀπορίας . τὸ οὖν αἴτιον , φησί , τῆς αὐξήσεως λυτικὸν ἔσται τῶν περὶ αὐτῆς ἀποριῶν · ἀλλὰ πρὶν τοῦτο εἰπεῖν , φησί , δεῖ πρότερον προδιορίσαι τινὰ ἃ χρήσιμα ἡμῖν ἔσται εἰς τὸν περὶ αὐξήσεως λόγον . Ἓν μὲν ὅτι τὰ ἀνομοιομερῆ αὐξάνεται τῷ τὰ ὁμοιομερῆ αὐξάνεσθαι · σύγκειται ἐκ τούτων . Οὐ γὰρ προσώπου προσθήκῃ τὸ πρόσωπον αὔξεται οὐδὲ χειρὸς ἡ χείρ , ἀλλὰ τῷ τὴν σάρκα αὔξεσθαι καὶ ὀστοῦν καὶ νεῦρον καὶ πάντα ἁπλῶς τὰ ὁμοιομερῆ οὕτω συμβαίνει τούτων αὐξομένων καὶ τὰ ἀνομοιομερῆ αὔξεσθαι . ὥσπερ γὰρ ὕλη ἐστὶ τὰ ὁμοιομερῆ τῶν ἀνομοιομερῶν · ἡ γὰρ τοιάδε τῶν ὁμοιομερῶν σύνθεσις ποιεῖ τὰ ἀνομοιομερῆ . εἰκότως οὖν τῶν ὁμοιομερῶν αὐξομένων συμβαίνει καὶ τὰ ἐκ τούτων συγκείμενα αὔξεσθαι . καλῶς δὲ τοῦτο προδιωρίσατο . ἐπεὶ γὰρ δεῖ τὸ αὐξόμενον ὑπομένειν , δεῖ πρῶτον εἰδέναι ποῖα αὔξεται κυρίως , ἵνα περὶ τούτων ζητῶμεν εἰ τῷ ὄντι ὑπομένει καὶ πῶς ὑπομένει . καὶ γὰρ εἰ ὅμοιον γινόμενον τὸ αὖξον τῷ αὐξομένῳ προσκρίνεται , ὡς ἐρεῖ , τὸ δὲ αὐξανόμενον εἴη πρόσωπον , καὶ ἡ τροφὴ ἄν πρόσωπον γινομένη προσκρίνοιτο . τοῦτο δὲ ἄτοπον , ὀστοῦν δὲ καὶ σάρκα γίνεσθαι λέγειν τὴν τροφὴν οὐδὲν ἄτοπον . Ἔπειθ᾿ ὅτι σὰρξ καὶ ὀστοῦν καὶ τὰ ἑξῆς . Δεύτερόν ἐστιν ὧν προδιορίζεται τὸ ἕκαστον τῶν ἐνύλων διχῶς λέγεσθαι , ποτὲ μὲν κατὰ τὴν ὕλην ποτὲ δὲ κατὰ τὸ εἶδος · τὴν γὰρ σάρκα ποτὲ μὲν κατὰ τὸ ὑποκείμενον καλοῦμεν ποτὲ δὲ κατὰ τὸ εἶδος . καλοῦμεν δέ ποτε καὶ τὸ συναμφότερον σάρκα καὶ ὀστοῦν , ὡς ὅταν φῶμεν πεπονθέναι τὴν σάρκα ἢ κεκλάσθαι τὸ ὀστοῦν , δῆλον δήπου τὸ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους συγκείμενον λέγοντες · ἀλλὰ τοῦτο ὡς γνώριμον καὶ μηδὲν αὐτῷ λυσιτελοῦν πρὸς τὸ παρὸν παρῆκε . τοῦτο δὴ αὐτῷ πᾶσαν ἐπιλύσεται ἀπορίαν . εἰ γὰρ μάθοιμεν , ὅτε φαμὲν τὴν σάρκα ηὐξῆσθαι , ποίαν φαμέν , ὅτι τὴν κατὰ τὸ εἶδος καὶ οὐχὶ τὴν κατὰ τὴν ὕλην , εὑρήσομεν τὰς ἀπορίας πάσας ἐπιλελυμένας . εἰ μὲν γὰρ τὴν ὕλην , φησίν , εἴποιμεν αὔξεσθαι , οὔτε τὰς ἀπορίας ἐκφευξόμεθα οὔτε τὰ ὑπάρχοντα τῇ αὐξήσει σώσομεν · οὔτε γὰρ μένει ἡ αὐτὴ ὕλη , οὔτε ὁτιοῦν αὐτῆς μεῖζον γίνεται . εἰ δὲ τὸ εἶδος εἴποιμεν αὔξεσθαι , πάντα σώσομεν · ὑπομένει γὰρ τὸ αὐτὸ εἶδος · οὐ γάρ ἐστι τῇ κατὰ τὸ εἶδος σαρκὶ τὸ εἶναι ἐν τῷ τοσήνδε εἶναι , ἀλλ’ ἐν τῷ τοιάνδε . εἴπομεν δὲ καὶ περὶ τῶν λοιπῶν . οὐ τὸ εἶδος δὲ χωρὶς ὕλης σῴζεσθαι λέγει ( τοῦτο γὰρ ἀδύνατον ) , ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ εἶδος τὸ αὐτὸ σῴζεται , ἄν τε πλείων ἡ ὕλη ᾖ ἄν τε ἐλάττων , ἡ δὲ ὕλη οὐκέτι ἡ αὐτὴ μένει , εἰ ποτὲ μὲν πλείων ἐστὶ ποτὲ δὲ ἐλάττων . Δεῖ γὰρ νοήσαι ὥσπερ εἴ τις μετροίη τῷ αὐτῷ μέτρῳ ὕδωρ . | Τὸ μὲν μέτρον ἀπεικάζει τῷ εἴδει , τὴν δὲ ὕλην τῷ μετρουμένῳ . οὐ πρὸς τὴν αὔξησιν δὲ ἔλαβε τὸ ὑπόδειγμα , ἀλλ’ ὑπὲρ τοῦ δεῖξαι τί μέν ἐστι τὸ μένον , τί δὲ τὸ ῥέον . ὡς οὖν ἐπὶ τῶν μετρουμένων κατὰ μὲν τὸ μέτρον τὰ αὐτά ἐστι τὰ μετρούμενα , κατὰ δὲ τὸ ὑποκείμενον καὶ τὴν ὕλην οὐ τὰ αὐτά , οὕτως ἔχει καὶ ἐπὶ τῶν τρεφομένων τε καὶ αὐξομένων · κατὰ μὲν τὸ μετροῦν καὶ ὁρίζον , τοῦτο δέ ἐστι τὸ εἶδος , τὰ αὐτά ἐστι , κατὰ δὲ τὴν ὕλην ἄλλοτε ἄλλα . εἰ δὲ νοήσεις ἐπεκτεινόμενον τὸ μέτρον , καὶ ποτὲ μὲν ἔλαττον δεχόμενον ποτὲ δὲ πλεῖον τὸ μετρούμενον , ἁρμόσει καὶ ἐπὶ τῆς αὐξήσεως τὸ παράδειγμα . Oὕτω δὲ αὐξάνεται ἡ ὕλη τῆς σαρκός , καὶ οὐχ ὁτῳοῦν παντὶ προσγίνεται , ἀλλὰ τὸ μὲν ὑπεκρεῖ τὸ δὲ προσέρχεται . Τὸ οὕτως ἀντὶ τοῦ οὐχ ὑπομένουσα ἡ αὐτή , ὥσπερ οὐδὲ τὸ ἐν τῷ μέτρῳ ὕδωρ τὸ αὐτό ἐστιν , ἀλλ’ ἡ μὲν ἀπορρέουσα ἡ δ’ ἐπεισιοῦσα · καὶ οὐ πάσῃ τῇ προυπαρχούσῃ ἐπεισκρινομένης τῆς ἐπεισιούσης ( οὐδὲ γὰρ ὑπομένει ) , ἀλλὰ κατά τι μόριον παρακειμένης . ὅταν οὖν πλείων ᾖ τῆς ἀπορρευσάσης ἡ ἐπεισελθοῦσα , τότε , φησίν , ηὐξῆσθαι λέγεται ἡ τῆς σαρκὸς ὕλη . δῆλον δὲ ὅτι κατεχρήσατο τῷ τῆς αὐξήσεως ὀνόματι . προσθήκη γὰρ τὸ τοιοῦτόν ἐστιν , οὐκ αὔξησις · οὐδὲ γὰρ φυλάττει τὰ τῆς αὐξήσεως ἴδια . Τοῦ δὲ σχήματος καὶ τοῦ εἴδους ὁτῳοῦν μορίῳ . Τῆς μὲν ὕλης , φησίν , οὐ παντὶ μορίῳ ἡ πρόσκρισις γίνεται , τοῦ μέντοι σχήματος καὶ τοῦ εἴδους παντὶ μορίῳ ἡ πρόσκρισις γίνεται · δι’ ὅλου γὰρ ἐξογκοῦται ἡ σάρξ . τοῦ δὲ σχήματος εἶπεν ἤτοι διὰ τὸ μέτρον ( τούτῳ γὰρ ὑποδείγματι καὶ εἰκόνι τῆς κατὰ τὸ μέτρον αὐξήσεως ἐχρήσατο , σχηματίζεται δὲ τὸ μέτρον τῷ μετρουμένῳ ὡς ἐπεκτείνεσθαι ἐν τῇ τῆς πλείονος ὕλης διόδῳ ὁμοίως ) , ἢ σχήματος εἶπεν ὅτι ἕκαστον τῶν αὐξομένων ὄντων ὁμοιομερῶν φύσει τι σχῆμα οἰκεῖον ἔχει . οὕτω γὰρ καὶ μετὰ τούτων τὸ εἶναι αὐτοῖς · ἄλλο μὲν γὰρ σχῆμα ἀστραγάλου , ἄλλο δὲ κνήμης . ὡς οὖν γίνεται ἐξ ἀρχῆς μετὰ σχήματος οἰκείου , οὕτως καὶ ὅταν αὔξηται , μετὰ τοῦ φυλάσσειν τὸ σχῆμα αὔξεται · οὐχ οἷόν τε δὲ ἄλλως ἐν τῇ αὐξήσει τὸ αὐτὸ σχῆμα φυλάττεσθαι , εἰ μὴ πάντῃ ὁμοίως αὔξοιτο . Ἐπὶ τῶν ἀνομοιομερῶν δὲ τοῦτο μᾶλλον δῆλον , οἷον χειρός , ὅτι ἀνάλογον ηὔξηται . Ὅτι τῶν αὐξομένων ὁτιοῦν μόριον τοῦ εἴδους αὔξεται , πιστοῦται σαφέστερον ἐπὶ τῶν ἀνομοιομερῶν . δοκοῦσι γὰρ τὰ ἀνομοιομερῆ τρανοτέραν φαίνειν τὴν κατὰ τὴν ὕλην καὶ τὸ εἶδος διαφοράν , καὶ μᾶλλον χαρακτηρίζεται κτὰ τὸ εἶδος τὰ ἀνομοιομερῆ ( τρανεστέρας γὰρ ἔχει τὰς τῶν εἰδῶν ἐνεργείας ) , τὰ μέντοι ὁμοιομερῆ οὐχ οὕτω σαφῆ τὴν διάκρισιν ἔχει τῆς ὕλης ἀπὸ τοῦ εἴδους . καὶ πιστοῦται τοῦτο ἀπὸ τῶν τεθνεώτων . τὴν γὰρ χεῖρα τοῦ τεθνεῶτος οὐδεὶς ἂν εἴποι κυρίως χεῖρα εἶναι , εἰ μὴ οὕτως ὡς καὶ τὴν λιθίνην ἢ τὴν γεγραμμένην ( οὐ γὰρ ποιεῖ τὸ τῆς χειρὸς ἔργον ) , τὴν μέντοι σάρκα καὶ τὸ ὀστοῦν ἔτι δοκοῦμεν τὴν αὐτὴν εἶναι , οἵα ἦν καὶ ἡ τοῦ ζῶντος , ἐπειδὴ μὴ τρανεῖς αἱ τούτων ἐνέργειαι . ἐπεὶ οὖν τρανέστερα τὰ εἴδη ἐπὶ τῶν ἀνομοιομερῶν , σαφέστερόν ἐστιν ἐπ’ αὐτῶν ἰδεῖν καὶ ὅτι τὸ εἶδός ἐστι τὸ αὐξόμενον καὶ ὁτιοῦν αὐτοῦ μόριον ἰσοτίμως αὔξεται . ὅταν γὰρ εἴπωμεν τὴν χεῖρα ηὐξῆσθαι ἢ τὸ πρόσωπον , οὐ τὴν ὕλην τῆς χειρὸς εἴπομεν , ἀλλὰ τὸ εἶδος · ἡ γὰρ χεὶρ καὶ τὰ λοιπὰ τοῦ εἴδους μᾶλλόν εἰσι παραστατικὰ ἢ τῆς ὕλης . καὶ τὸ πρόσωπον λέγοντες ηὐξῆσθαι , οὐ μᾶλλον τὴν ῥῖνά φαμεν τοῦ ὀφθαλμοῦ , ἀλλ’ ὁμοτίμως ἕκαστον τῶν μορίων τοῦ προσώπου αὔξεται . ἀλλὰ καὶ ἑκάστου μορίου ἰσοτίμως τὰ μόρια αὔξεται · ὁμοτίμως γὰρ ἡ πᾶσα ῥὶς αὔξεται . ὁμοίως καὶ τῆς χειρὸς ἕκαστος δάκτυλος , καὶ ἑκάστου δακτύλου σκυταλὶς ἑκάστη . Ὥστε ἔστι μὲν ὡς ὁτιοῦν τῆς σαρκὸς ηὔξηται , ἔστι δὲ ὡς οὔ . Ἐπεὶ γὰρ ἡ σὰρξ διχῶς λέγεται καὶ κατὰ τὴν ὕλην καὶ κατὰ τὸ εἶδος , κατὰ μὲν τὴν ὕλην οὐχ ὁτιοῦν ηὔξηται τῆς σαρκός , κατὰ δὲ τὸ εἶδος ὁτιοῦν ηὔξηται . Μεῖζον μέντοι τὸ ὅλον γέγονε προσελθόντος μέν τινος , ὃ καλεῖται τροφὴ καὶ ἐναντίον . Eἰπὼν περὶ τοῦ αὐξομένου τί ποτέ ἐστιν , ὅτι οὐχὶ ἡ ὕλη ἀλλὰ τὸ εἶδος , νῦν βούλεται εἰπεῖν καὶ περὶ τοῦ αὔξοντος τί ποτέ ἐστιν . ἀνάγκη ὥ δὲ τοῦτο ἢ σῶμα εἶναι ἢ ἀσώματον . ὅτι μὲν οὖν ἀσώματον οὐκ ἔστιν ἀλλὰ σῶμα , ἤδη ἔδειξε · νῦν δὲ ζητεῖ ποῖον σῶμα , πότερον ὅμοιον τῷ αὐξομένῳ ἢ ἀνόμοιον καὶ ἐναντίον . καί φησιν ὅτι κατά τι μὲν ὅμοιόν ἐστι τῳ αὐξομένῳ τὸ αὖξον , κατά τι δὲ ἀνόμοιον καὶ ἐναντίον . δυνάμει μὲν γὰρ ὅμοιον , ἐνεργείᾳ δὲ ἐναντίον . ἐπειδὴ γὰρ τὸ αὐξόμενον προσθήκῃ τινὸς ὁμοίου αὔξεται ( τὴν γὰρ σάρκα σαρκὶ δεῖ αὐξηθῆναι καὶ τὸ ὀστοῦν ὀστῷ ) , διὰ τοῦτο ἀνάγκη ὅμοιον εἶναι τὸ αὖξον τῷ αὐξομένῳ . ἀλλ’ ἐπειδὴ πάλιν τὴν τροφὴν δεῖ παθεῖν ὑπὸ τρεφομένου καὶ αὐξομένου , πάσχει δὲ οὐ τὸ ὅμοιον ὑπὸ του ὁμοίου ἀλλὰ τὸ ἐναντίον ὑπὸ τοῦ ἐναντίου , διὰ τοῦτο πάλιν δεῖ τὸ τρέφον καὶ αὖξον ἐναντίον εἶναι τῷ τρεφομένῳ καὶ αὐξομένῳ . ὥστε εἰ δεῖ παθεῖν τὸ αὖξον ὑπὸ τοῦ αὐξομένου καὶ οὕτω μεταβάλλειν εἰς τὴν ἐκείνου οὐσίαν , ἀνάγκη δυνάμει μὲν ὅμοιον εἶναι , ἐνεργείᾳ δὲ ἐναντίον · δυνάμει οὖν οὖσα ἡ τροφὴ ὁμοία τῷ τρεφομένῳ τε καὶ αὐξομένῳ , προσκριθεῖσα αὐτῷ καὶ παθοῦσα ὑπ’ αὐτοῦ , | ὅπερ ἦν δυνάμει ( ἦν δὲ ὁμοία ) , τοῦτο ἐνεργείᾳ γενομένη καὶ ἐξομοιωθεῖσα τὲ καὶ αὔξει τὴν σάρκα καὶ τὸ ὀστοῦν καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον . μεταβάλλει δὲ , ἡ τροφὴ οὐκ ἀυτὴ καθ’ αὑτήν , οὐδὲ χωρὶς οὖσα τοῦ τρεφομένου καὶ αὐξομένου . οὐ γὰρ σὰρξ προσελθοῦσα τῇ σαρκί , οὕτω τρέφει αὐτὴν καὶ αὔξει . εἰ μὲν γὰρ πρὶν προσκριθῆναι τὴν τροφὴν τῷ τρεφομένῳ μετέβαλεν εἰς τὴν ἐκεινοῦ οὐσίαν , γένεσις μᾶλλον ἦν τὸ τοιοῦτον , οὐκ αὔξησις . ἀλλὰ δεῖ τὴν τροφὴν πρότερον μιχθῆναι τῷ τρεφομένῳ , εἶτα παθοῦσαν ὑπ’ ἐκείνου μεταβαλεῖν εἰς τὴν αὐτοῦ οὐσίαν . ὥσπερ γὰρ εἰ τῷ καιομένῳ πυρί ὑποθείημεν ξύλα , εἶτα παθόντα αὐξήσουσι τὴν φλόγα , τότε φαμὲν αὔξησιν πυρὸς γεγενῆσθαι · εἰ δὲ ἔξωθεν ὑφάψωμεν τὸ ξύλον , εἶτα ἐπιθῶμεν ἡμμένον τῇ ἑτέρᾳ φλογί , γένεσιν καὶ προσθήκην ἄν εἴποιμεν γεγενῆσθαι πυρός , οὐκ αὔξησιν · οὕτω δὲ καὶ ἐπὶ τῶν αὐξομένων κυρίως ἔχει . εἰ μὲν μεταβάλλουσα ἡ τροφὴ εἰς σάρκα οὕτω προσετίθετο τῇ σαρκί , γένεσις ἄν ἠν σαρκὸς καὶ πρόσθεσις , οὐκ αὔξησις · νῦν δὲ οὐ τοῦτο γίνεται , ἀλλὰ προτερον προσκρίνεται ἡ τροφὴ τῷ ὑποκειμένῳ , εἶτα μεταβάλλει εἰς τὴν ἐκείνου οὐσίαν ὑπὸ τῆς ἐν αὐτῷ φύσεως . Ἀπορήσειε δ’ ἄν τις καὶ ποῖόν τι δεῖ εἶναι τὸ ᾧ αὐξάνεται . Tὸν ἰδέ ἀντὶ τοῦ γάρ ἀκουστέον · ὡς γὰρ ἤδη λελυκὼς τὴν ἀπορίαν , οὕτως ἐπήγαγε τοῦτο . εἰπὼν γὰρ ὅτι τὸ αὖξον πῇ μὲν ὅμοιόν ἐστι τῷ αὐξομένῳ πῇ δὲ ἀνόμοιον , δυνάμει μὲν ὅμοιον ἐνεργείᾳ δὲ ἀνόμοιον , καὶ τὸ ζητούμενον λύσας , οὕτως ἐπήγαγε τὴν ἀπορίαν , ὡσανεὶ ἔλεγε ‘καὶ γὰρ ἀπορήσειεν ἄν τις ποῖόν τι δεῖ εἶναι τὸ αὖξον , πότερον ὅμοιον τῷ αὐξομένῳ ἢ ἀνόμοιον᾿ . εἶτα ὡς ἐκ τῶν ἤδη εἰρημένων προεπιλελυκὼς τὴν ἀπορίαν , ἐπήγαγεν φανερὸν δὴ ὅτι δυνάμει ἐκεῖνο , τουτέστι φανερὸν ἐκ τῶν ἤδη εἰρημένων . εἰ δὲ δυνάμει ἐκεῖνό ἐστιν , εὔδηλον ὅτι ἐντελεχείᾳ ἄλλο τι ἔσται , ἄλλο δὲ οὐ τὸ τυχόν · οὐ γὰρ πάσχει τὸ τυχὸν ὑπὸ τοῦ τυχόντος , ἀλλὰ τὸ ἐναντίον ὑπὸ τοὐ ἐναντίου . ᾗ γὰρ μετέχει ἐναντίου τῷ ὑποκειμένῳ ἡ τροφὴ , ταύτῃ πάσχει ὑπ’ αὐτοῦ . Φθαρὲν δὴ τοῦτο σὰρξ γέγονεν . Τὸ γὰρ δυνάμει ὅμοιόν τινι , ἵνα γένηται ἐνεργείᾳ ὅμοιον , δεῖ φθαρῆναι καὶ ἀποβαλεῖν μὲν ὃ πρότερον ἦν ἐνεργείᾳ , γενέσθαι δὲ τοῦτο ἐνεργείᾳ ὅπερ ἦν τότε δυνάμει . οὐκοῦν οὐ τοῦτο αὐτὸ καθ’ αὑτό · γένεσις γὰρ ἄν ἦν , οὐκ αὔξησις . Εἰ δεῖ τὸ αὖξον φθαρὲν γενέσθαι τῷ αὐξομένῳ ὅμοιον , οὐ δεῖ αὐτὸ καθ’ αὑτὸ φθαρῆναι · γένεσις γὰρ τὸ τοιοῦτον , οὐκ αὔξησις . καὶ ἅμα διὰ τούτων διαφορὰν γενέσεως ἡμῖν καὶ αὐξήσεως παραδίδωσιν , ὅτι ἡ μὲν γένεσις αὐτῆς καθ’ αὑτήν ἐστι μεταβολὴ τῆς ὕλης , ἡ δὲ αὔξησις μεταβολή ἐστι τῆς ὕλης τοῦ αὐξομένου , οὐκ αὐτῆς καθ’ αὑτὴν ἀλλ’ ἐν τῷ αὐξομένῳ μεταβαλλούσης . Τουτέστιν ‘ἀλλὰ τὸ αὐξόμενον τούτῳ μεταβάλλει᾿ . ἐπὶ μὲν γὰρ τῆς γενέσεως αὐτὴ καθ’ αὑτὴν ἡ ὕλη μεταβάλλει ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ ὄν , ἐπὶ δὲ αὐξήσεως τὸ αὐξόμενον τῇ ὕλῃ προσκριθείσῃ μεταβάλλει , παθούσης δηλονότι ὑπὸ τῆς φυσικῆς αὐτοῦ δυνάμεως καὶ γενομένης τοῦτο ὅπερ ἐκεῖνό ἐστιν · ἅμα τε οὖν ἥ τε ὕλη παθοῦσα ὑπ’ αὐτοῦ μεταβέβληκεν εἰς αὐτό , κἀκεῖνο ταύτῃ μεταβέβληκεν εἰς μεῖζον μέγεθος . οὐκ ἄνευ οὖν γενέσεως οὐδὲ ἡ αὔξησις . ἀλλ’ ἐπειδὴ μὴ καθ’ αὑτὴν ἡ ὕλη μεταβάλλει , ἀλλ’ ἐν ἐκείνῳ γενομένη ἐξομοιοῦται αὐτῷ , ἐπίδοσις μᾶλλον τοῦ εἴδους καὶ αὔξησις , οὐ γένεσις λέγεται · οὐ γὰρ 27r τὸ μὴ ὂν γίνεται , ἀλλὰ τὸ ὂν εἰς μεῖζον ἐπιδίδωσι μέγεθος . Τί οὖν παθὸν ὑπὸ τούτου ηὐξήθη ; ἢ μιχθέν , ὥσπερ εἰ οἴνῳ έπιχέοι τις ὕδωρ , ὁ δὲ δύναιτο οἶνον ποιεῖν τὸ μιχθέν . Eἰπὼν Εἰπὼν περὶ τοῦ αὐξομένου τί , ποτέ ἐστιν , ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τοῦ αὔξοντος , λέγει καὶ τὸν τρόπον καθ᾿ ὃν γίνεται ἡ αὔξησις . δεῖ γάρ , φησί μιχθῆναι τὸ αὗξον καὶ τὸ αὐξόμενον . μιχθὲν γὰρ τὸ αὖξον τῷ αὐξομένω . καὶ μεταβαλὸν ὑπὸ τῆς ἐν τῷ αὐξομένῳ φυσικῆς δυνάμεως εἰς τὴν τοὐ αύζομένου οὐσίαν , οὐτῶ ποίει τὴν αὔξησιν , ὥσπερ ἄν εἴ τις εἰς πίθον οινου , δύναμιν ἔχοντος πᾶν τὸ ἐπιχεόμενον μεταβάλλειν εἰς αὑτὸν καὶ ἐξομοιοῦν ἐπιχέῃ ὔδωρ · μιχθὲν γὰρ τὸ ὕδωρ καὶ μεταβαλὸν ὑπὸ τῆς τοῦ Οἰνίου δυνάμεως εἶς τὴν αὐτοῦ οὐσίαν , ηὔξησε τὸ τοῦ οἴνου ποσὸν καὶ εἷς μείζονα ὄγκον μετέβαλε . καὶ ὥσπερ τὸ πῦρ ἁψάμενον τοῦ καυστοῦ μετέβαλεν αὐτὸ εἰς τὴν ἑαυτοῦ οὐσίαν καὶ ταύτῃ μεῖζον ὑπ’ ἐκείνου γέγονεν , οὐτῶ δὴ καὶ ἐπὶ τῶν αὐξομένων ἔχει . ἅμα δὲ διὰ τούτων καὶ τὸ ποιητικὸν τῆς αὐξήσεως αἴτιον παραδέδωκεν , λέγω δὴ τὴν θρεπτικήν τε καὶ αὐξητικὴν τῆς ψυχῆς δύναμιν . δῆλον δὲ ὅτι οὐκ ἐπειδὴ πᾶν ὁτιοῦν μόριον αὔξεται τοῦ αὐξομένου , δεῖ καὶ τὸ αὖξον παντὶ μιχθὲν διελθεῖν ἢ γὰρ κενὸν ἔσται τὸ ὀλὸν , ἡ σῶμα διὰ σώματος χωρήσει ) , ἀλλ’ ἱκανὸν κατά τινα μόριά τῆς προσκρίσεως γενομένης κατὰ πᾶν τὴν αὔξησιν γενέσθαι ὥσπερ καὶ τὸ κενούμενον πάντῃ ῥυτιδούμενον ὁρᾶται καίτοι κενουμένων τῶν πλήσιον μορίων οὐχ ἅμα πάντων , ὥσπερ ἐπὶ τῶν φλεβοτομουμένων εχει διὰ τὸ συνεφέλκεσθαι τῳ κενουμένῳ μορίῳ τὸ τοῦ ὅλου σώματος αἷμα . οὐτῶ δήπου καὶ ἐπὶ τῶν αὐξομένων κατά τινα μόρια τῆς προσκρίσεως γινομένης ἡ πρόσθεσις πάντῃ γίνεται τοῦ προσγινομένου ἀεὶ τὸ πρὸ αὐτοῦ προωθοῦντος , οὐ διαδυομένου δι’ αὐτοῦ , ὡς ἐπὶ τοῦ σωλῆνος ἔχει τοῦ τῷ πλείονι ὕδατι συνεκτεινομένου · ἐν παντὶ γὰρ τῷ σώματι συγκατέσπαρταί τις ὑγρότης θρεπτικὴ τοῦ ὑποκειμένου καὶ πεφυκυῖα μεταβάλλειν εἰς τὴν ἐκείνου οὐ|σίαν . τῇς οὖν τροφῆς ὑγρᾶς οὔσης καὶ μιγνυμένης τῇ προϋποκειμένῃ ἐν τ,ῳ σώματι ὑγρότητι συμβαίνει κατὰ ἀναλογίαν πάντῃ αὐτὴν ἐπιδιδόναι , οὐ διιούσης ἐκείνης πάντῃ , ἀλλὰ προωθούσης τὴν πρὸ αὐτῆς κἀκείνης πάλιν τὴν πρὸ αὐτῆς . καὶ οὕτω τῆς ὕλης πλείονος γινομένης πανταχοῦ εἰς μείζονα ὄγκον τὸ εἶδος ἐπιδίδωσιν · ἑκάστῳ γὰρ τῶν μορίων μετ’ οἰκείου σχήματος ὑπάρχει τὸ εἶναι , ὅπερ πανταχοῦ τῆς ὕλης πλεοναζούσης εἰς μείζονα ἐπιδίδωσιν ὄγκον . ὡς γὰρ ἐξ ἀρχῆς μετὰ τοὐ οἰκείου σχήματος ἕκαστον τῶν μορίων ὑπεστήσατο ἡ φύσις , οὕτω μετὰ τούτου καὶ αὐτῶν πρόνοιαν καὶ φυλακὴν ποιεῖται . ὅτι μὲν οὖν τὸ εἶδος τὸ κατὰ τὸ σχῆμα κατὰ πᾶν ὁτιοῦν μόριον ἰσοτίμως ποιεῖται τὴν τροφὴν καὶ τὴν αὔξησιν , τροφῆς μὲν οὔσης τῆς τοῦ εἴδους διαμονῆς , αὐξήσεως δὲ τῆς εἰς μεῖζον ποσὸν ἐπιδόσεως , οὕτως ἄν προβαίνων ὁ λόγος εὐοδοίη · ἐπὶ δὲ τοῦ οὐσιώδους εἴδους , οἷον τοῦ τῆς σαρκὸς ὡς σαρκὸς ἢ τοῦ ὀστοῦ <ὡς ὀστοῦ> πῶς ἂν σωθείη τὸ τρέφεσθαι τὰ εἴδη ταῦτα ἢ τὸ αὔξεσθαι ; εἰ γὰρ πᾶν μὲν ὁτιοῦν τῆς σαρκὸς μόριον εἰδοπεποίηται , τὸ δὲ τρεφόμενον καὶ αὐξόμενον σώματι τρέφεταί τε καὶ αὔξεται , πῶς ἂν σωθείη τὸ ὅλην δι’ ὅλης τρέφεσθαι τὴν σάρκα ; εἰ γὰρ δεῖ τρεφομένῳ προσκρίνεσθαι τὸ τρέφον , τὰ μόρια ἄρα οἷς μὴ προσκριθῇ οὐ τραφήσονται . ἀδύνατον δὲ παντὶ προσκριθῆναι · οὐδὲ πᾶν ἄρα μόριον τραφήσεταί τε καὶ αὐξηθήσεται . πῶς δ’ ἄν πᾶν ὁτιοῦν μόριον τοὐ τῆς σαρκὸς εἴδους αὐξηθήσεται ; ὅλον μὲν γὰρ ὡς ὅλον οὐκέτι . οὐδὲ γὰρ παντὶ μορίῳ τῆς σαρκὸς ἡ προσθήκη μείζων γέγονεν , ἕκαστον μέντοι μόριον τῆς ὕλης γέγονεν · ἐν ᾧ δὲ προσθήκη μὴ γέγονεν ὕλης , οὐδὲ μεταβολὴ εἰς τὸ ὅμοιον . ὥστε οὐδὲ εἰς μείζονα ὄγκον ἐπίδοσις . Μήποτε δὲ οὐδ’ ὅλως τρέφεσθαι οὐδ’ αὔξεσθαι τοιοῦτον εἶδος <δεῖ> λέγειν , ἀλλὰ μόνον πλεῖον γεγονέναι . εἰ γὰρ τρέφεται μὲν καὶ αὔξεται σώματι μεταβάλλοντος αὐτοῦ εἰς τὴν ἐκείνου οὐσίαν , σῶμα δὲ διὰ σώματος χωρῆσαι ἀδύνατον , ἄλλο ἔσται δήπου τὸ γινόμενον ὅμοιον αὐτῷ καὶ συμφυόμενον , οὐ μέντοι τὸ προυπάρχον προσέλαβέ τι παρὰ τοῦ ἐπεισελθόντος , οὔτε εἶδός τι οὔτε μέγεθος . καὶ εἰ ἕκαστον τῶν τῆς σαρκὸς μορίων ἐξ ὕλης ἐστὶ καὶ εἴδους , τοῦ εἴδους ἐν τῇ ὕλῃ τὸ εἶναι ἔχοντος , εὔδηλον δήπου ὅτι τῆς ὕλης ἀπορρεούσης τῆς σαρκὸς συναπέρχεται καὶ τὸ εἶδος τὸ ἐν ἐκείνῃ τὸ εἶναι ἔχον · οὐ γὰρ δὴ τῆς ὕλης χωρισθείσης ἐναπομένει τὸ ἄτομον εἶδος , ὅπερ ἐν ἐκείνῃ ὑφειστήκει . εἰ δὲ συναπέρχεται τῇ ὕλῃ τὸ εἶδος , καὶ ἕκαστον τῶν τῆς σαρκὸς μορίων καὶ τῶν λοιπῶν τοιοῦτόν ἐστι , τὸ μὴ μένον ἄρα οὔτε τρέφοιτο ἄν οὔτε αὔξοιτο , τῷ δὲ μένοντι προσετέθη τὸ γενόμενον , εἰ μή τις κατὰ ποιότητα τρέφεσθαι λέγοι τὴν σάρκα καὶ τὰ λοιπά , τῆς τροφῆς τῇ παραθέσει δρώσης κατὰ τὰς ποιότητας καὶ ὑγραινούσης καὶ θερμαινούσης τὰ παρακείμενα σώματα . ἀλλὰ ταύτῃ θρέψις μὲν σῴζοιτο ἄν σαρκὸς καὶ τῶν λοιπῶν , αὔξησις δὲ οὐκέτι · τὸ γὰρ ποιότητι μόνῃ ὑγραῖνον ἡ θερμαῖνον οὐ μεῖζον ποιεῖ κατὰ μέγεθος τὸ πάσχον ὑπ' αὐτοῦ , ἀλλὰ κατὰ ποιότητα μόνον ἀλλοιοῖ αύτό . ὥστε οὐκ ἂν σῴζοιτο ἐπὶ τοῦ οὐσιώδους τὸ πᾶν ὁτιοῦν μόριον ηὐξῆσθαι λέγειν · τὸ μὲν γὰρ ὅλον μεῖζον γέγονεν , πᾶν δὲ μόριον οὐκέτι . οὐδὲ γὰρ παντὶ προσθήκη γέγονε καὶ μεταβολή , μᾶλλον δὲ ἐν οὐδενί ἀλλὰ παράθεσις μόνον καὶ ἕνωσις , ὥσπερ εἰ ὕδωρ ὕδατι ἑνωθείη . μήποτε οὖν τὸ λέγειν πᾶν μόριον μεῖζον γίνεσθαι καὶ τρέφεσθαι οὐκ ἀληθές ἐστιν οὕτω λεγόμενον , ὡς αὐτοῦ καθ’ αὑτὸ παντὸς ἐλαχίστου μορίου τρεφομένου καὶ ἐπιδιδόντος · ἀλλ' ὥσπερ οὐ παντὶ μορίῳ πρόσθεσις γίνεται τροφῆς , διὰ δὲ τὴν τοῦ ὅλου συνέχειαν ὅλως προστίθεσθαι λέγεται , καὶ οὕτω τοῦ ὅλου μείζονος γενομένου διὰ τὸ ὀλὸν εἶναι τὸ ἐκ πάντων συγκείμενον τῶν μερῶν εἰκότως καὶ μέρος ἕκαστον τῇ ὁλότητι συνεπεκτείνεσθαι λέγεται , οὕτω καὶ τοῦ ὅλου τρεφομένου καὶ τὴν ἑαυτοῦ σῴζοντος ἰδέαν καὶ ὅτι ] καὶ μόριον τῆς σαρκὸς καὶ τῶν λοιπῶν τρέφεσθαι λέγεται συμφυλασσόμενον τῷ ὅλῳ . Ποσὸν ἰδὲ τὸ μὲν καθόλου οὐ γίνεται , ὥσπερ οὐδὲ ζῷον ὁ μήτ᾿ ἄνθρωπος μήτε τι τῶν καθ’ ἕκαστα . ᾿Επειδὴ ἡ αὔ,ξησις ποσοῦ ἐστι γένεσις , εἶπε δὲ τὴν αὔξησιν σώματι γίνεσθαι καὶ οὐκ ἀσωμάτῳ , ἵνα μή τις εἴποι ὅτι εἰ πᾶν τὸ γινόμενον ἐξ οὐ τοιοῦδε γίνεται , ἔδει καὶ τὸ ποσὸν ἐκ μὴ ποσοῦ γίνεσθαι , νῦν δὲ συμβαίνει πόσον ἐκ πόσου γίνεσθαι ( ἡ γὰρ ὕλη τοῦ αὐξομένου ἐνεργείᾳ ἐστὶ ποσή ) , φησιν οὖν πρὸς τοῦτο ὅτι εἰ μὲν ἦν τῶν καθόλου γένεσις , ἔδει τῳ ὅντι τοι γινόμενον ποσόν τι ἐκ μὴ ποσοῦ γεγονέναι , ἐπειδὴ δὲ οὔτε πόσου καθόλου γένεσις ἐστιν οὔτε ἄλλου τινὸς τῶν καθόλου , οὐδὲν ἄτοπον τὸ γινόμενον ποσὸν ἐκ ποσοῦ γεγονέναι . τὶ γὰρ ποσὸν ἐκ τινὸς ποσοῦ γίνεται , ὥσπερ καὶ τὶ ζῷον ἐκ τινὸς ζῴου · οὐδενὶ γὰρ τῶν καθόλου τὸ εἶναι καθ᾿ αὑτό , ἀλλ’ ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστα τὸ εἶναι ἔχουσι . τὸ οὖν γινόμενον ποσὸν τι ποσὸν ἐστιν , οἷον σὰρξ ποσὴ ἢ ὀστοῦν ποσόν . οὐδὲν οὖν θαυμαστὸν ποσὴν σάρκα ἐκ , πόσου αἵματος γενέσθαι καὶ ἄλλου ἄλλο . καὶ ὅτι μὲν τῶν καθόλου οὐδὲν γίνεται , ἐπειδὴ μηδὲ ὑφέστηκέ τι καθ’ αὑτὸ τῶν καθόλου , πρόδηλον · νῦν δὲ οὐ διὰ τοῦτο ἐκ μὴ ποσοῦ ποσὸν οὐ γίνεται . καὶ γὰρ τοῦ καθόλου ἀνθρώπου μὴ γινομένου καὶ τοῦ καθόλου ζῴου , ὅμως γοῦν ἐξ οὐκ ἀνθρώπου γίνεται ἄνθρωπος καὶ ἐξ οὐ ζῴου ζῷον . οὐ ζῶον γὰρ τὸ σπέρμα οὐδὲ ἄνθρωπος . καὶ οὐ δήπου ἐκ τινὸς μὲν οὐκ ἀνθρώπου τινὸς δὲ ἀνθρώπου , ἀλλ’ ἁπλῶς ἐξ οὐκ ἀνθρώπου καὶ ἀπλῶς | ἐξ οὐ ζῴου . οὐχ οὕτω δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ ποσοῦ ἔχει · οὐ γὰρ ἐξ ἁπλῶς μὴ ποσοῦ ποσὸν γίνεται , ἀλλ’ ἐκ τινὸς ποσοῦ τὶ ποσόν . ὥστε ἔχει διαφορότητα πρὸς τὰ λοιπά . τὸ μὲν γὰρ σπέρμα μὴ ὂν ζῷον γίνεται ζῷον , καὶ μὴ ὂν ἄνθρωπος γίνεται ἄνθρωπος , οὐ μέντοι μὴ ὂν ποσόν τι γίνεται ποσόν , ἀλλὰ πάντως τὶ ποσὸν ὂν ἄλλο γίνεται ποσόν . τούτου δὲ αἴτιον τὸ τὸ μὲν ζῷον ὡς ζῷον μὴ εἶναι ἀμετάβλητον μηδὲ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων μηδέν , τὸ μέντοι ποσὸν ἀμετάβλητον εἶναι , ἐπεὶ καὶ τὸ σῶμα ὡς σῶμα ἀμετάβλητόν ἐστιν · οὐδὲ γὰρ ὡς σῶμα μεταβάλλει , ἀλλ’ ὡς ἀὴρ ἡ πῦρ ἢ ἄλλο τι τῶν τοιούτων . τούτου δὲ πάλιν αἴτιον , ὅτι ὡς ὕλη προσεχεστέρα ὑπέστρωται τοῖς εἴδεσι πᾶσι τὸ τριχῇ διαστατόν . Σὰρξ δὲ ἢ χεὶρ ἢ ὀστοῦν καὶ τούτων τὰ ὁμοιομερῆ . προσελθόντος δή τινος ποσοῦ , ἀλλ’ οὐ σαρκὸς ποσῆς . Τουτέστι σὰρξ ποσὴ γίνεται καὶ ὀστοῦν ποσόν , οὐχ ἁπλῶς δὲ ποσόν . γίνεται δὲ ποσὴ σὰρξ τινὸς ποσοῦ προσελθόντος ὅπερ δυνάμει ἐστὶ σάρξ , οὐ μέντοι σαρκὸς ποσῆς · οὐ γὰρ ἔξωθεν σὰρξ γίνεται εἶτα προσκρίνεται , ἀλλὰ προσκριθὲν πρότερον οὕτω γίνεται σάρξ . Ἧι μὲν οὖν δυνάμει τὸ συναμφότερον , οἷον ποσὴ σάρξ , ταύτῃ μὲν αὔξει · καὶ γὰρ ποσὴν δεῖ γίνεσθαι καὶ σάρκα · ᾗ δὲ μόνη σάρξ , τρέφει ταύτῃ . Εἰπὼν πῶς αὔξησις γίνεται καὶ τί ἐστι τὸ αὐξόμενον καὶ τίνι αὔξεται , νῦν διαφορὰν τροφῆς καὶ αὐξήσεως βούλεται παραδοῦναι καὶ τί δήποτε τρεφόμεθα μὲν ἀεὶ ἔστ’ ἄν ὦμεν κἂν φθίνωμεν , αὐξόμεθα δὲ οὐκ ἀεί . φησὶν οὖν ὅτι ἡ προσιοῦσα τροφή , εἴτε ἄρτος εἴη εἴτε κρέας εἴτε ἄλλο ὁτιοῦν , ἔστι μὲν καὶ δυνάμει τοῦτο ᾧ πρόσεισιν , οἷον εἰ τύχοι σάρξ , ἔχει δὲ καὶ ποσόν τι . ἔστιν οὖν καὶ δυνάμει σὰρξ καὶ δυνάμει ποσὴ σάρξ . οὖσα οὖν ἄμφω δυνάμει , ὅταν μεταβάλῃ εἰς τὸ ἐνεργείᾳ , καθὸ μὲν σὰρξ ἐνεργήσει , τότε ἔθρεψε μόνον , ηὔξησε δὲ οὔ . ἔστι γὰρ τροφὴ ἡ τοῦ εἴδους φυλακή , αὔξησις δὲ ἡ τούτου εἰς μεῖζον μέγεθος ἐπίδοσις . ὥστε ἡ τροφὴ καὶ ἡ αὔξησις τῷ μὲν ὑποκειμένῳ τὸ αὐτό ( ἓν γάρ τῷ ὑποκειμένῳ τὸ τρέφον τε καὶ αὖξον ) , τῷ δὲ λόγῳ διάφορον · ἄλλο γάρ ἐστιν αὐτῷ τὸ δυνάμει σαρκὶ εἶναι ἢ ὀστῷ , καὶ ἄλλο τὸ τοσῷδε εἶναι . Καὶ γὰρ διαφέρει τροφὴ καὶ αὔξησις λόγῳ . Tροφὴν καὶ αὔξησιν λέγει τὸ θρεπτικόν τε καὶ αὐξητικόν . τοῦτο οὖν ἓν ὂν τῷ ὑποκειμένῳ ἄμφω τὰς δυνάμεις ἔχει , καὶ ὅταν μὲν κατ’ ἀμφοτέρας ἐνεργῇ , καὶ τρέφει καὶ αὔξει , ὅταν δὲ κατὰ θατέραν , τρέφει μόνον αὔξει δὲ οὔ . διό , φησί , τρέφεται μὲν ἔστ’ ἄν ᾖ καὶ ὅταν φθίνῃ , αὔξεται δὲ οὐκ ἀεί διότι τότε ὡς μὲν δυνάμει σὰρξ ἐνεργεῖ ἡ τροφή , ὡς δὲ ποσὴ οὐκέτι · ὅταν γὰρ πλεῖον ᾖ τὸ ἀπορρέον τοῦ ἐπεισιόντος , οὐκέτι κατὰ τὸ ποσὸν ἐνεργεῖ . οὐ τοῦτο δέ φημι ὅτι οὐ προστίθησί τι κατὰ ποσὸν ἀεὶ ἡ τροφὴ τῷ τρεφομένῳ ( οὐ γὰρ ποιότητι τρέφει ἀλλ’ οὐσίᾳ · ὥστε ἀεὶ ποσόν τι δίδωσιν ἡ τροφὴ τῳ τρεφομένῳ μετὰ του εἴδους ) , ἀλλὰ τοῦτό φησι τὸ μὴ ἐνεργεῖν κατὰ ποσόν , τὸ μὴ δύνασθαι τῷ ὅλῳ μεγέθει προσθήκην τινὰ ποιῆσαι πολλῆς οὔσης τῆς ἀπορροῆς ἢ καὶ ἴσης . ὅταν μὲν γὰρ ἴσον ᾖ τὸ ἀπορρέον τῷ ἐπεισιόντι , τροφὴ μόνον γίνεται , οὔτε δὲ αὔξησις οὕτε μείωσις · ὅταν δὲ πλεῖον εἴσεισι τοῦ ἐξιόντος , τροφὴ καὶ αὔξησις · ὅταν δὲ ἔλαττον , τροφὴ καὶ μείωσις . καὶ γὰρ μειουμένου τοῦ ποσοῦ τὸ εἶδος φυλάττεται , ἐπεὶ μὴ ἔστιν ἐν τῷ τοσῷδε εἶναι τὸ τῆς σαρκὸς εἶδος , ἀλλ’ ἐν τῷ τοιῷδε . p . 322a 25 Καὶ ἡ τροφὴ τῇ αὐξήσει τὸ αὐτὸ μέν , τὸ δὲ εἶναι ἄλλο . Ὲν γὰρ οὖσα κατὰ τὸ ὑποκείμενον ἔχει τι καὶ εἶδος , ἔχει δὲ καὶ ποσόν · ἔστι γὰρ δυνάμει σάρξ . ᾗ μὲν οὖν δυνάμει σάρξ ἐστι , ταύτῃ τρέφει · ᾗ δέ ἐστι ποσή , ταύτῃ αὔξει . p . 322a 26 Ἧι μὲν γάρ τὸ προσιὸν δυνάμει ποσὴ σάρξ . Οὐ τοῦτό φησιν ὅτι ποσὸν δυνάμει ἔχει , ἀλλ’ ὅτι ὡς ποσὴ σὰρξ τὸ ὅλον τοῦτο δυνάμει ἐστί . Τοῦτο δὲ τὸ εἶδος ἄνευ ὕλης οἷον ἄυλός τις δύναμις ἐν ὕλῃ ἐστίν . Ἐπειδὴ τὴν τροφήν , ὅταν τρέφῃ μόνον αὔξῃ δὲ μή , κατὰ μόνον τὸ εἶδος ἐνεργεῖν ἔφη , κατὰ ποσὸν δὲ οὐκέτι , ἐν ᾧ καὶ τὸ εἶναι ἔχει τὸ γὰρ μέγεθος ὑπέστρωται ὡς ὕλη τοῖς εἴδεσιν ) , ἵνα μὴ ὑπονοήσῃς ὅτι τῷ ὄντι χωριζόμενον τῆς ὕλης οὕτως ἐνεργεῖ , ὅπερ ἀδύνατον , αὐτὸ τοῦτο διαρθροῖ , ὅτι τῷ ἰδίῳ λόγῳ ἄυλος οὖσα δύναμις ἐν ὕλῃ τὸ εἶναι ἔχει . μεθ’ ὕλης οὖν ὑπάρχον οὐκ ἐνεργεῖ κατὰ τὴν ὕλην , ὅταν τρέφῃ μὲν αὔξῃ δὲ μή . ἤ , ὡς ὁ Ἀλέξανδρός φησι , τὸ τοῦτο δὲ τὸ εἶδος ἄνευ ὕλης ἴσον ἐστὶ τῷ ῾ἡ τροφή , ὅταν τρέφῃ μέν , μὴ αὔξῃ δέ τὸ εἶδος τηρεῖ ἄνευ προσθήκης ὑλικῆς᾿ . Ἐὰν δέ τις προσίῃ ὕλη . ᾿Ενταῦθα ὑποστικτέον . Οὖσα δυνάμει ἄυλος , ἔχουσα καὶ τὸ ποσὸν δυνάμει , οὗτοι ἔσονται μείζους ἄυλοι . Πάλιν πότε τὸ προσιὸν αὔξει φησί . λέγει οὖν ὅτι ἐὰν ὕλη τις προσίῃ , τουτέστι τροφή τις δυνάμει ἄυλος ὑπάρχουσα , τουτέστι δυνάμει ἔχουσα τὸ τῆς σαρκὸς εἶδος ἡ τὸ τοῦ ὀστοῦ ἢ ἀπλῶς τοῦ τρεφομένου , ἔχουσα δὲ καὶ τὸ ποσὸν δυνάμει , τουτέστι δυναμένη προσθεῖναί τι κατὰ τὸ ποσὸν τῷ τρεφομένῳ , τὸ τηνικαῦτα οἷς πρόσεισιν ἡ τοιαύτη ὕλη μείζους ἄυλοι ἔσονται , τουτέστιν αὔξονται κατὰ τὸ εἶδος καὶ εἰς μεῖζον ἐπιδιδόασι μέγεθος , ὅπερ ἐστὶ καὶ τρέφονται ἅμα καὶ αὔξονται . ἀντὶ γὰρ τοῦ εἰπεῖν ὅτι μείζους ἔσονται κατὰ τὸ εἶδος τοῦτο γάρ ἐστι τὸ αὐξόμενον ) , εἶπεν ὅτι ἔσονται μείζους ἄυλοι . δυνάμει δὲ τὸ ποσὸν εἶπεν ἀντὶ τοῦ τὸ τηλικοῦτον καὶ αὐξητικὸν δυνάμει · πάντως μὲν γὰρ ἡ προσιοῦσα τροφὴ ποσή ἐστιν ἐνεργείᾳ , ὡς ἔδειξεν , οὐ πάντως δὲ τοσαύτη ὡς ἔχειν τὸ αὐξητικόν . p . 322a 31 ᾿Εὰν δὲ μηκέτι ποιεῖν δύνηται , ἀλλ’ οἷον οἴνῳ ὕδωρ ἀεὶ πλέον μιγνύμενον τέλος ὑδαρῆ ποιεῖ καὶ ὕδωρ , τότε φθίσιν ποιήσει τοῦ ποσοῦ , τὸ δ’ εἶδος μένει . | Εἰπὼν τί ἐστιν αὔξησις , λέγει οὖν καὶ τί ἐστι φθίσις . φησὶν οὖν ν ὅτι ὅταν ἡ εἰσιοῦσα τροφὴ πλεονεκτοίη τὴν αὐξητικὴν δύναμιν , ἡ δὲ μειἵνα οῖτο κατισχυομένη ὑπὸ τῆς προσιούσης ὕλης , ὡς ἐπὶ τῶν ἀπεπτούντων , τότε μείωσις ἔστι τοῦ ποσοῦ τῷ τὴν μὲν ὕλην φύσει ῥεῖν , τὴν δὲ προσιοῦσαν τροφὴν μὴ ἴσον τοῦ ἀπορρέοντος προστιθέναι διὰ τὴν ἀσθένειαν τῆς δυνάμεως , ἐπικρατεστέρας γινομένης τῆς τροφῆς ἢ ὥστε παθεῖν ὅσον δεῖ ὑπὸ τῆς δυνάμεως τῆς ἀλλοιωτικῆς τε καὶ ἐξομοιωτικῆς τοῖς ὑποκειμένοις . διὸ θρέψις μὲν γίνεται ( διαμένει γὰρ τὸ εἶδος ) , τῷ δὲ εἶναι τὸ ἀπορρέον τοῦ προστιθεμένου συμβαίνει καὶ μείωσιν γενέσθαι . σαφεῖ δὲ παραδείγματι ἐχρήσατο τῷ τοὐ ὕδατος τοῦ ἐπιχεομένου εἰς τὸν οἶνον , καὶ τὴν μὲν ἀρχὴν πάσχοντος μᾶλλον ὑπὸ τοῦ οἴνου ἢ ποιοῦντος εἰς αὐτόν , τέλος δὲ πλεονάζοντος τοῦ ὕδατος ἐξασθενούσης τῆς τοῦ οἴνου δυνάμεως καὶ μᾶλλον πασχούσης ὑπὸ τοὐ ὕδατος ἤπερ ποιούσης εἰς αὐτό . οὐ κατὰ πάντα δὲ ἐοικὸς τὸ παράδειγμα . κατὰ μὲν γὰρ τὴν τῆς δυνάμεως ἐλάττωσιν εἴη ἄν τῇ μειώσει ἐοικός · μειουμένης γὰρ κἀκεῖ τῆς θρεπτικῆς δυνάμεως καὶ ἧττον προσκρινούσης τοῦ ἀπορρεύσαντος ἡ φθίσις γίνεται · καθὸ μέντοι ἐπιχεομένου τῷ οἴνῳ τοῦ ὕδατος πλεῖον γίνεται τὸ ποσόν , κατὰ τοῦτο οὐκ ἔοικε τὸ παράδειγμα τῷ ἐπὶ τῆς φθίσεως · ἐκεῖ γὰρ μετὰ τῆς δυνάμεως καὶ τὸ ποσὸν μειοῦται . μόνης οὖν τῆς ἀσθενείας τῆς δυνάμεως ἔστω παράδειγμα . κάμνει δὲ τῇ συνεχεῖ ἐνεργείᾳ ( μετὰ σώματος γὰρ ἡ ἐνέργεια τῆς δυνάμεως , ἐν ᾧ καὶ τὸ εἶναι ἔχει ) , κάμνουσα δὲ οὐκέτι δύναται κατὰ ποσὸν προσθήκας ποιεῖν τῷ τρεφομένῳ ὀλίγης γινομένης τῆς ἀλλοιώσεως , ἀλλὰ τρέφει μόνον . πλείονος οὖν γινομένης τῆς ἀπορροῆς μείωσις γίνεται , καὶ μάλιστα τοῦ ἐν ᾧ πρώτῳ ἐστὶν ἡ δύναμις αὕτη , λέγω δὴ τοῦ θερμοῦ ὑγροῦ . τὸ γὰρ πρῶτον ἀπολαῦον τῆς αὐξήσεως ἐν τῇ ἐπιδόσει , διὰ τὸ ἐν αὑτῷ τὸ τρέφον ἔχειν καὶ τῆς ἀσθενείας ἀπολαύει αὐτοῦ πρῶτον καὶ κρατεῖται μειούμενον διὰ τὴν ἐλάττονα τῆς τροφῆς πρόσκρισιν ὑπὸ τῶν ἐναντίων δυνάμεων , τῆς τε ψυχρὰς καὶ ξηρᾶς , ὧν κατ’ ἐπικράτειαν τὸ γήρας γίνεται . ᾿Επεὶ δὲ πρῶτον δεῖ περὶ τῆς ὕλης καὶ τῶν καλουμένων στοιχείων εἰπεῖν , εἴτε ἔστιν εἴτε μή , καὶ πότερον ἀίδιον ἕκα - στον ἢ γίνονταί πως . ᾿Ελέγξας τὰς ψευδεῖς τῶν παλαιῶν περὶ γενέσεως δόξας , καὶ εἰπὼν καθόλου περὶ γενέσεως , καὶ διακρίνας αὐτὴν καὶ ἀλλοιώσεως καὶ τῆς κατὰ τόπον μεταβολῆς , καὶ εἰπὼν τί τέ ἐστιν αὔξησις καὶ τί τὸ αὐξόμενον καὶ τίνι αὔξεται καὶ τίς ὁ τρόπος καθ’ ὃν αὔξεται τὰ αὐξόμενα , λοιπὸν ἐν - τεῦθεν ἀκόλουθον μὲν ἦν εἰπεῖν περὶ τῆς γενέσεως τῶν καθ’ ἕκαστα γινομένων , οἷον περὶ τῶν ἐν μετεώρῳ γινομένων περὶ φυτῶν περὶ ζῴων περὶ μετάλλων · ἀλλ’ ἐπεὶ τὸν περὶ τῆς τῶν καθ’ ἕκαστα γενέσεως διαλεξόμενον δεῖ πρότερον περὶ τῆς προσεχοῦς ἑκάστῃ γενέσει ὕλης διαλαβεῖν , οἷον τίς ἡ τοῖς μετεώροις ὑποβεβλημένη ὕλη , τίς ἡ τοῖς μετάλλοις , καὶ τοῖς λοιποῖς ὡσαύτως · ὡς γὰρ τοῦ λόγου τοὐ περὶ τῶν φυσικῶν πάντων προηγεῖται ὁ περὶ τῆς ἀπλῶς ὕλης λόγος τῆς πᾶσι τοῖς φυσικοῖς κοινῶς ὑποκειμένης , περὶ ἧς ἐν τῇ Φυσικῇ ἐδίδαξεν , οὕτω καὶ τῆς τῶν κατὰ μέρος γενέσεως καὶ τῆς ἑκάστῳ αὐτῶν ὑποκειμένης ὕλης προηγεῖσθαι δεῖ τὸν περὶ τῆς ὕλης καθόλου τῶν ἀπλῶς γινομένων , ταῦτα δέ ἐστι τὰ στοιχεῖ · οὐκοῦν ἀναγκαῖον ἦν προλαβεῖν τὸν περὶ τῶν στοιχείων . μὴ γὰρ ἐγνωκότα τίνα ποτέ ἐστι καὶ πόσα καὶ ποῖα τὰ στοιχεῖα ἀδύνατον τὴν ἰδιάζουσαν ἑκάστου ὕλην εὑρεῖν · κοινῶς γὰρ ταῦτα μετὰ τὴν πρώτην ὕλην πᾶσιν ὑποβέβληται , καὶ ἔστι σωματικὴ ὕλη κοινῶς πάντων τῶν γινομένων . διὰ τοῦτο πρῶτον τὸν περὶ αὐτῶν προχειρίζεται λόγον , εἴτε ἔστι στοιχεῖα τῶν γινομένων τὰ τέσσαρα ταῦτα τὰ πολυθρύλλητα εἴτε μὴ ἔστι , καὶ πότερον γενητά ἐστι ταῦτα ἢ ἀγένητα καὶ ἀμετάβλητα , ὡς ἐδόκει Ἐμπεδοκλεῖ , καὶ εἰ γενητά , πότερον ἐξ ἀλλήλων ἢ ἐξ ἄλλου τινός , καὶ εἰ ἐξ ἀλλήλων , πότερον ὁμοίως πάντα εἰς πάντα μεταβάλλει ἢ ἔστι τι αὐτῶν πρῶτον ἐξ οὗ τὰ ἄλλα πάντα μεταβάλλει , οἷον ὕλη τοῖς λοιποῖς ὑποκείμενον , ὡς δοκεῖ Θαλῇ μὲν τὸ ὕδωρ , ἀὴρ δὲ Ἀναξιμένει , πῦρ δὲ Ἡρακλείτῳ . ζητήσει δὲ καὶ εἰ τέσσαρα τὸν ἀριθμὸν ἢ πλείονα , καὶ δείξει ὅτι τέσσαρα μόνα . καὶ ἐν τούτοις περατοῦται πᾶσα ἡ προκειμένη πραγματεία . καὶ οὕτως λοιπὸν ἐν ταῖς ἑξῆς πραγματείαις περὶ τῶν καθ’ ἕκαστα γινομένων ποιεῖται τοὺς λόγους , ἐν μὲν τῇ τῶν Μετεώρων πραγματείᾳ περὶ τῶν ἐν τοῖς μετεώροις , ἐν δὲ τῇ Περὶ ζῴων περὶ τῆς τῶν ζῴων γενέσεως , καὶ περὶ τῶν λοιπῶν ὡσαύτως . ἤδη μὲν οὖν καὶ ἐν τῇ Περὶ οὐρανοῦ πραγματείᾳ ἐζήτησε περὶ τῶν στοιχείων , καὶ ἔδειξεν ὅτι τῇ τάξει πρῶτος ὁ περὶ τῶν στοιχείων λόγος , καὶ ἔτι ὅτι οὔτε ἀγένητά ἐστιν οὔτε ἄφθαρτα , καὶ ὅτι οὐκ ἐξ ἄλλου τινὸς ὑποκειμένου γίνονται , καὶ ὅτι οὐκ εἰσὶν ἄπειρα ἀλλὰ πεπερασμένα · πόσα μέντοι ταῦτα ἢ πῶς ἐξ ἀλλήλων γίνονται , ἐν ἐκείνοις ὑπερέθετο εἰπεῖν , ὡς ἐρῶν ἐνταῦθα περὶ τούτων . Ἔστιν οὖν τὸ προκείμενον δεῖξαι περὶ τῶν στοιχείων ποῖά τε καὶ πόσα τὸν ἀριθμόν , καὶ ὅτι ἐξ ἀλλήλων αὐτοῖς ἡ γένεσις καὶ εἷς ὁ τρόπος τῆς ἐξ ἀλλήλων γενέσεως . ὄντων δέ τινων | προηγουμένων τοῦ περὶ τῶν στοιχείων λόγου , ὧν ἀδιαρθρώτων ὄντων ἀδύνατον εὐμαρῶς προελθεῖν τὸν περὶ τῶν στοιχείων λόγον , περὶ ἐκείνων προτίθεται πρῶτον εἰπεῖν . ἔστι δὲ τρία ταῦτα , τί ἐστι μίξις , τί ἐστι τὸ ποιεῖν καὶ πάσχειν , τί ἐστιν ἁφή . ὅτι δὲ ἀναγκαῖος ὁ περὶ τούτων λόγος τῷ περὶ τῶν στοιχείων διαλεξομένῳ , κατασκευάζει καὶ ἐκ τῶν παλαιοτέρων . πάντες γάρ , φησί , καὶ οἱ ἓν καὶ οἱ πλείω τὰ στοιχεῖα λέγοντες εἶναι , κέχρηνται τῷ ποιεῖν πάσχειν , καὶ συγκρίσει καὶ διακρίσει . καὶ γὰρ οἱ ἓν λέγοντες τὸ στοιχεῖον , συγκρίσει δὲ τούτου καὶ διακρίσει τἆλλα λέγοντες γίνεσθαι , τῷ ποιεῖν καὶ πάσχειν κέχρηνται · τὸ γὰρ συγκρίνεσθαι καὶ διακρίνεσθαι πάσχειν τί ἐστιν . εἰ δὲ ἔστι τὸ πάσχον , ἀνάγκη πᾶσα εἶναι καὶ τὸ ποιοῦν . ὡσαύτως δὲ καὶ οἱ πλείω λέγοντες , καὶ οἱ μεταβλητὰ αὐτὰ λέγοντες καὶ οἱ ἀμετάβλητα . καὶ οἱ μὲν μεταβλητὰ αὐτὰ λέγοντες , προφανὲς ὡς κέχρηνται τῷ ποιεῖν καὶ πάσχειν · δρῶντα γὰρ εἰς ἄλληλα καὶ πάσχοντα ὑπ’ ἀλλήλων , οὕτω τὴν εἰς ἄλληλα ποιεῖται μεταβολήν . καὶ Ἐμπεδοκλῆς δὲ ἀμετάβλητα λέγων κέχρηται τῷ ποιεῖν καὶ τῷ πάσχειν · εἰ γὰρ καὶ μὴ κατὰ μεταβολὴν οὐσίας πάσχουσιν , ἀλλ’ οὖν σύγκρισιν ὑπομένουσι καὶ διάκρισιν , ποιοῦντος ταῦτα τοῦ νείκους καὶ τῆς φιλίας . ὥστε ἀναγκαῖος τῷ περὶ τῶν στοιχείων διαλεχθησμένῳ ὁ περὶ τοῦ ποιεῖν καὶ πάσχειν λόγος . πῶς γὰρ ὅλως εἰσόμεθα πότερον ἀπαθῆ ἐστιν ἢ οὕ , αὐτὸ τοῦτο ἀγνοοῦντες τί ἐστιν ὅλως τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν ; ἀλλ’ εἰ περὶ τοῦ ποιεῖν καὶ πάσχειν εἰπεῖν ἀνάγκη , δῆλον , φησίν , ὡς ἀνάγκη καὶ περὶ μίξεως διαλεχθῆναι . τὰ γὰρ ποιοῦντα καὶ πάσχοντα δεῖ πρότερον μιχθῆναι ἀλλήλοις · οὐδὲ γὰρ σώματα ὄντα καὶ διεστηκότα ἀλλήλων δράσειαν ἂν ἢ πάθοιεν ὑπ’ ἀλλήλων . καὶ ὅτι ἀνάγκη τοῖς συγκρίσει καὶ διακρίσει τὴν γένεσιν λέγουσι γίνεσθαι μίξιν παραλαμβάνειν · ἡ γὰρ σύγκρισις μίξις τίς ἐστιν . εἰ οὖν περὶ μίξεως δεῖ διαλαβεῖν , δεῖ δήπου καὶ περὶ ἁφῆς · τὰ γὰρ μιγνύμενα ἀλλήλοις δεῖ πρότερον ἅψασθαι ἀλλήλων · πῶς γὰρ ἂν μιχθείη τὰ μὴ ἁψάμενα ; ὥστε πρὸς τὸν περὶ στοιχείων λόγον ἀναγκαῖος ὁ περὶ τοῦ ποιεῖν καὶ πάσχειν , καὶ πρὸ τοῦτον ὁ περὶ μίξεως ( δεῖ γὰρ τὰ ποιοῦντα καὶ πάσχοντα μιχθῆναι ἀλλήλοις ) , καὶ πρὸς τοῦτον ὁ περὶ ἁφῆς · πῶς γὰρ ἄν μιχθείη ἀλλήλοις τὰ μὴ ἁψάμενα ; ὥστε ἀναγκαῖος ὁ περὶ ἁφῆς καὶ περὶ μίξεως καὶ περὶ τοῦ ποιεῖν καὶ πάσχειν λόγος . καὶ ἄλλως δὲ ἀναγκαίως , φησί , τὸν περὶ τούτων διοριζόμεθα λόγον , διότι χρησάμενοι τούτοις οἱ πρὸ ἡμῶν φυσικοὶ οὐδένα λόγον περὶ αὐτῶν ἐποιήσαντο , τί ποτε σημαίνει ἕκαστον αὐτῶν , ἀλλ’ εἴασαν αὐτὰ οὕτως ἀδιορίστως . περὶ τούτων οὖν πρῶτον ποιεῖται τὸν λόγον , καὶ πρότερον περὶ ἁφῆς . ᾿Επεὶ δὲ δεῖ πρῶτον περὶ τῆς ὕλης καὶ τῶν καλουμένων στοιχείων εἰπεῖν . ἐπειδὴ εἶπε περὶ τῆς ὕλης , ἵνα μὴ νομίσωμεν περὶ τῆς πρώτης ὕλης τῆς ἀσωμάτου λέγειν αὐτόν , περὶ ἧς ἤδη ἔφθη διαλεχθεὶς ἐν τῇ Φυσικῇ , διὰ τοῦτο προσέθηκε καὶ τῶν καλουμένων στοιχείων , ὡσανεὶ ἔλεγε ῾περὶ τῆς ὕλης ἥτις ἐστὶ τὰ καλούμενα στοιχεῖα᾿ . καλούμενα δὲ διὰ τοῦτο ἴσως εἶπεν , ἐπειδὴ μήπω ἀπέδειξεν ὅτι ταὐτά ἐστι τὰ στοιχεῖα . εἴτε ἔστιν εἴτε μή . τουτέστιν εἰ στοιχεῖα τῶν γινομένων εἰσίν . οὐ γὰρ ἀπλῶς εἰ ἔστι · τοῦτο γὰρ ἐναργές . ἢ γίνονταί πως . τὸ πως προσέθηκεν ἀντὶ τοῦ κατά τινα τρόπον · οὐ γὰρ καθ’ ὅλα γίνονται , ἀλλὰ κατὰ μόρια . ᾿Ανάγκη πρότερον εἰπεῖν περὶ ὧν ἀδιορίστως λέγε - ται νῦν . ᾿Ενταῦθα ἡ ἀπόδοσις τοῦ ἐπεὶ δέ συνδέσμου · ἐπεὶ δὲ πρῶτον δεῖ περὶ τῆς ὕλης καὶ τῶν καλουμένων στοιχείων εἰπεῖν , ἀνάγκη πρότερον εἰπεῖν περὶ ὧν ἀδιορίστως λέγεται νῦν . λέγει δὲ περὶ ἁφῆς καὶ μίξεως καὶ τοῦ ποιεῖν καὶ πάσχειν , ὡς συμβαλλομένων μὲν αὐτῷ εἰς τὴν περὶ τῶν στοιχείων διδασκαλίαν , μὴ τυχόντων δὲ διορισμοῦ τινος καὶ διαρθρώσεως παρὰ τῶν προγενεστέρων . Πάντες γὰρ οἵ τε τὰ στοιχεῖα γεννῶντες καὶ οἱ τὰ ἐκ τῶν στοιχείων διακρίσει χρῶνται καὶ συγκρίσει καὶ τῷ ποιεῖν καὶ πάσχειν . Διὰ τούτων συνίστησιν ὅτι ἀναγκαῖος ὁ περὶ τῶν εἰρημένων λόγος , εἴ γε πάντες ὅσοι περὶ γενέσεως διέλαβον συγκρίσει καὶ διακρίσει καὶ τῷ ποιεῖν καὶ πάσχειν γίνεσθαί φασι τὰ πράγματα . ἄξιον δὲ ἀπορίας πῶς εἶπε πάντας διακρίσει καὶ συγκρίσει χρῆσθαι καὶ τῷ ποιεῖν καὶ πάσχειν . ὅτι μὲν γὰρ διακρίσει καὶ συγκρίσει πάντες κέχρηνται , πρόδηλον · οὐκέτι μέντοι τῷ ποιεῖν καὶ πάσχειν πάντες χρῶνται , ἀλλὰ μόνοι οἱ κατὰ τροπὴν τοῦ ὑποκειμένου γεννῶντες τὰ πράγματα , ἐπεὶ οἵ γε ἀμετάβλητα οἰόμενοι τὰ στοιχεῖα οὐ κέχρηνται τῷ ποιεῖν καὶ πάσχειν , ἀλλὰ μόνον συγκρίσει καὶ διακρίσει . ἤτοι οὖν τοὺς μὲν διακρίσει λέγει χρῆσθαι καὶ συγκρίσει , τοὺς δὲ τῷ ποιεῖν καὶ πάσχειν , καὶ οὕτω κατὰ συνεκδοχὴν πάντας ἀμφοτέροις χρῆσθαι λέγει , διακεκριμένως δέ ( οἱ μὲν γὰρ τὰ ἐκ τῶν στοιχείων μόνα γεννῶντες συγκρίσει καὶ διακρίσει ἐχρῶντο , οὗτοι δὲ ἦσαν οἱ περὶ Ἐμπεδοκλέα Δημόκριτον Ἀναξαγόραν · ἀπαθεῖς γὰρ ἕκαστος τὰς οἰκείας ἀρχὰς ὑπετίθετο · οἱ δὲ καὶ τὰ στοιχεῖα γεννῶντες , τῷ ποιεῖν καὶ πάσχειν , οὗτοι δὲ ἦσαν οἱ ἕν τι ὑποθέμενοι ἐξ οὗ τἆλλα ἐγέννων , τὸ δὲ ἓν τοῦτο ἢ τῶν τεσσάρων τι εἶναι ἢ ἄλλο τι παρὰ ταῦτα ) · ἢ οὖν οὕτω φησὶ τὸ πάντας καὶ διακρίσει καὶ συγκρίσει χρῆσθαι καὶ τῷ ποιεῖν καὶ τῷ πάσχειν , ἢ ἕκαστον ἀμφοτέροις κεχρῆσθαι λέγει . ὅτι γὰρ τοῦτό φησιν , ἐδήλωσεν ἐξ ὧν ἐπήγαγε · ‟ καὶ γὰρ οἱ πλείω ” , φησί , ‟ τὰ στοιχεῖα ποιοῦντες γεννῶσι τῷ ποιεῖν καὶ πάσχειν , καὶ τοῖς ἐξ ἑνὸς ἀνάγκη λέγειν τὴν ποίησιν ” . ἐνταῦθα οὖν τὸ ποιεῖν καὶ πάσχειν οὐ κατὰ τροπὴν καὶ μεταβολὴν τοῦ ὑποκειμένου ἐκληψόμεθα , ἀλλ’ ἀπλῶς κατὰ τὸ ἐνεργεῖν αὐτὸ τὸ ποιητικὸν ἢ κινητικὸν αἴτιον · δεῖ γὰρ ἐν ἑκάστῳ αἴτιόν τι εἶναι συγκρίσεως καὶ διακρίσεως . καὶ Ἐμπεδοκλεῖ μὲν τὸ νεῖκος καὶ ἡ φιλία ἡ μὲν συγκρίσεως τὸ δὲ διακρίσεως αἴτιον , τὸ δὲ συγκρίνειν καὶ | διακρίνειν ποιεῖν τί ἐστιν , ὥστε πάσχειν τὸ διακρίνεσθαι καὶ συγκρίνεσθαι · Ἀναξαγόρᾳ δὲ ποιητικόν ἐστι συγκρίσεως καὶ διακρίσεως ὁ νοῦς . ἀλλὰ δὴ καὶ κατὰ Δημόκριτον ποιητικὰ ἄν εἶεν αἴτια ὁ ῥυσμὸς ἡ τροπὴ · καὶ ἡ διαθιγή , πορρωτέρω δὲ καὶ ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον . Πῶν δὲ μίγνυσθαι λέγομεν , οὐ διώρισται σαφῶς . Πότερον κατακερματιζομένων τῶν στοιχείων εἰς μικρὰ καὶ παρακειμένων ἀλλήλοις καὶ τῇ σμικρότητι λανθανόντων τὴν αἴσθησιν , ὥσπερ ἄν εἰ ἐκ πυρῶν καὶ κριθῶν τὰ λεπτομερῆ ἄλφιτα μίξαιμεν ( δόξειε γὰρ ἄν τι εἶδος εἶναι τὸ ὅλον , τῇ σμικρότητι κλεπτομένης τῆς αἰσθήσεως ) , ἢ ἐν ἑκάστῳ μορίῳ πάντων ὄντων καὶ χωρούντων ὅλων δι’ ὅλων τῶν μιγνυμένων δι’ ἀλλήλων · καὶ πότερον ἐν τῇ μίξει φθείρονται τὰ εἴδη τῶν στοιχείων ἢ σῴζονται · καὶ εἰ σῴζονται , πότερον πάντα ἢ τινά . ᾿Αλλὰ μὴν οὐδὲ ἀλλοιοῦσθαι δυνατὸν οὐδὲ διακρίνεσθαι καὶ συγκρίνεσθαι , μηδενὸς ποιοῦντος μηδὲ πάσχοντος . Μὴ ὄντος γὰρ τοῦ ἀλλοιοῦντος , οὐκ ἄν εἴη τὸ ἀλλοιούμενον · ἀλλοιοῦσθαι δὲ πῶς οἷόν τε μὴ πάσχοντός τι τοῦ ἀλλοιουμένου ὑπὸ τοῦ ἀλλοιοῦντος ; Καὶ τοῖς ἐξ ἑνὸς ἀνάγκη λέγειν τὴν ποίησιν , καὶ τοῦτο ὀρθῶς λέγει Διογενὴς , ὅτι εἰ μὴ ἐξ ἑνὸς ἦν ἅπαντα , οὐκ ἄν ἦν τὸ ποιεῖν καὶ πάσχειν ὑπ’ ἀλλήλων . Εἰ γὰρ κατ’ ἀλλοίωσιν τοῦ ἑνὸς τὴν γένεσιν τῶν ἄλλων ἐποίουν πυκνουμένου αὐτοῦ καὶ μανουμένου , δῆλον ὅτι καὶ τῷ ποιεῖν κέχρηνται καὶ τῷ πάσχειν · ἐν γὰρ τῇ ἀλλοιώσει ποιεῖ μὲν τὸ ἀλλοιοῦν , πάσχει δὲ τὸ ἀλλοιούμενον . ὅτι δὲ ἀνάγκη τοῖς ἓν ὑποτιθεμένοις τὸ στοιχεῖον λέγειν τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν , μάρτυρι χρῆται Διογενεῖ τῷ Ἀπολλωνιάτῃ ὀρθῶς λέγοντι ὅτι εἰ μὴ ἓν ἦν τὸ ὑποκείμενον πᾶσιν , οὐκ ἄν ἦν τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν ὑπ’ ἀλλήλων , ὡς ἀναγκαίως ἑπομένου τοῖς εἰς ἄλληλα ποιοῦσι καὶ πάσχουσι τὸ ἓν ἔχειν τὸ ὑποκείμενον . ὅτι γὰρ μὴ ὄντος ἑνός τινος τοῦ ὑποκειμένου οὐχ οἷόν τε ἦν ὑπ’ ἀλλήλων πάσχειν καὶ ποιεῖν εἰς ἄλληλα , δείκνυσιν , ὅτι Διογενὴς ἔλεγεν μὴ τὴν θερμότητα εἶναι τὴν εἰς ψυχρότητα μεταβάλλουσαν ἢ τοὔμπαλιν ( ἀδύνατον γὰρ τὸ γενέσθαι ὅπερ τὸ ἐναντίον ) , ἀλλὰ τὸ ὑποκείμενον κοινὸν ὂν τοῖς ἐναντίοις καὶ πάσχον ὑπό τινος ποιοῦντος μεταβάλλει εἰς ἑκάτερον καθ’ ὃ ἄν τὸ ποιοῦν ποιῇ . ταῦτα δὲ καὶ ὁ Πλατῶν ἐν τῷ Φαίδωνι εἶπεν . εἰπὼν γὰρ πρότερον ὅτι ἐξ ἀλλήλων γίνονται τὰ ἐναντία , τὸ λευκὸν ἐκ τοῦ μέλανος καὶ τὸ μέλαν ἐκ τοῦ λευκοῦ , καὶ τὸ ζῶν ἐκ τοῦ τεθνεῶτος καὶ ἔμπαλιν , ὕστερον εἶπεν ὅτι οὐδέποτε οἷόν τέ ἐστι τὸ ἐναντίον εἰς τὸ ἐναντίον μεταβαλεῖν · οὐδὲ γὰρ ἡ λευκότης γένοιτο ἂν μελανία οὐδὲ ἡ ψύξις θερμότης . ἐπὶ τούτοις οὖν ἀπορήσαντός τινος , πῶς οὐκ ἐναντία αὐτὸς ἑαυτῷ Σωκράτης ἀπεφήνατο , εἶπεν ὡς ὅτι ἄνω μὲν ἐξ ἀλλήλων γίνεσθαι τὰ ἐναντία εἴρηκεν , οὐ τὰ μετεχόμενα , αὐτὰς λέγω τὰς ἐναντιότητας , ἀλλὰ τὰ τούτων μετέχοντα ( τὸ γὰρ λευκὸν σῶμα ἐκ μέλανος γίνεται σώματος ) , νῦν δέ , φησίν , ἔφην τὰ μετεχόμενα μὴ γίνεσθαι ἐξ ἀλλήλων . ἀλλὰ μᾶλλον κυριώτερον ἄν εἴη ῾μετ᾿ ἄλληλα᾿ αὐτὰ καλεῖν · μετὰ γὰρ τὴν λευκότητα γίνεται ἡ μελανία , ἀύτης μὲν τῆς ποιότητος φθειρομένης τοῦ δὲ ὑποκειμένου μένοντος . Τὸ μὲν οὖν πάντα τοιαῦτα εἶναι φάσκειν οὐκ ἀληθές , ἀλλ’ ἐν ὅσοις τὸ ὑπ’ ἀλλήλων ἐστίν . Τὸ λέγειν , φησί , πάντα τὰ ὄντα τοιαῦτα εἶναι † ὡς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ὑποκειμένην ὕλην ἔχειν , οὐκ ἀληθές . ἢ οὕτως · τὸ λέγειν ὅτι ἐπὶ πάντων τῶν ποιούντων καὶ πασχόντων μία ἐστὶν ὅλη , οὐκ ἀληθές . τὸ γὰρ κυκλοφορητικὸν σῶμα ποιεῖ μὲν αὐτὸ καὶ πάσχει δέ τι ὑπ’ αὐτοῦ , ταῦτα δὲ πάντα τὰ ὑπὸ σελήνην , οὐ μὴν ἐκ μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς ὕλης εἰσὶ τό τε ποιοῦν καὶ τὸ πάσχον . ἀλλὰ δεῖ , φησίν , οὕτω λέγειν , ὅτι ταῦτά ἐστι τὰ κοινὴν ὕλην ἔχοντα , ἅπερ ἀντιπάσχει ὑπ’ ἀλλήλων · διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἀντιπάσχει ὑπ’ ἀλλήλων , διὰ τὸ μίαν αὐτοῖς ὑπεστρῶσθαι ὕλην τῶν ἐναντίων οὖσαν δεκτικήν . διὰ τοῦτο γοῦν τὰ οὐράνια ποιοῦντα εἰς τὰ τῇδε οὐκ ἀντιπάσχει ὑπ’ αὐτῶν , διὰ τὸ μὴ μίαν αὐτοῖς ὑποκεῖσθαι ὕλην . ᾿Αλλὰ μὴν εἰ περὶ τοῦ ποιεῖν καὶ πάσχειν καὶ περὶ μίξεως θεωρητέον , ἀνάγκη καὶ περὶ ἁφῆς . Δείξας ἀναγκαῖον ὄντα τὸν περὶ τοῦ ποιεῖν καὶ πάσχειν καὶ τὸν περὶ μίξεως λόγον , ἐκ τούτων δείκνυσι καὶ τὸν περὶ ἁφῆς ὄντα ἀναγ - καιον . Οὔτε γὰρ ποιεῖν ταῦτα καὶ πάσχειν δύναται κυρίως ἁ μὴ οἶον τε ἅψασθαι ἀλλήλων , οὔτε μὴ ἁψάμενά πως ἐνδέχεται μιχθῆναι . ᾿Αδύνατον , φησί , τὰ κυρίως ποιοῦντα καὶ πάσχοντα μὴ | ἅψασθαι ἀλλήλων · ἁψάμενον γὰρ τὸ ποιητικὸν τοῦ παθητικοῦ , ἢ ἀμέσως , οἷον τὸ πῦρ τῶν ξύλων , ἡ διὰ μέσου , ὥσπερ τὸ πῦρ τοῦ ὕδατος διὰ μέσου τοῦ λέβητος , οὕτως ἀλλοιοῖ αὐτό · τὸ δὲ κυρίως προσέθηκε , διότι λεγόμεθα πάσχειν ὑπὸ τῆς λοιδορίας , ἀλλ’ οὐ κυρίως ποιεῖν λέγοιτο ἂν ἡ λοιδορία , ἐπειδὴ μηδὲ απτεται , εἴπερ ποιεῖν ἐστι τὸ κατὰ ποιότητα μεταβάλλειν τὰ φυσικὰ σώματα · εἰ δὲ καὶ λέγεται ἅπτεσθαι τοῦ λοιδορουμένου ἡ λοιδορία , ἀλλ’ οὐδὲ τοῦτο κυρίως , εἴπερ ἅπτεσθαι ταῦτα λέγονται ὧν τὰ ἔσχατα ἅμα . ὡς ἄν οὑν λέγοιτο ἅπτεσθαι ἡμῶν ἡ λοιδορία , οὕτω δὲ καὶ ποιεῖν εἰς ἡμᾶς · κυρίως δὲ οὐδέτερον , ὡς εἰσόμεθα ἐν τοῖς ἐφεξῆς . οὔτε μὴ ἁψάμενά πως ἐνδέχεται μιχθῆναι πρῶτον . ὑπερβατὸς ἡ τῆς λέξεως σύνταξις · τὸ γὰρ ἀκόλουθον οὕτως ῾ οὔτε μὴ ἁψάμενά πως πρῶτον ἐνδέχεται μιχθῆναι᾿ . τὸ δὲ πως προσέθηκεν , ἵνα σημάνῃ τὰ κυρίως ἁπτόμενα , ἐπειδὴ καὶ ἡ λοιδορία ἅπτεσθαι λέγεται , ἀλλ’ οὐ κυρίως . ᾿Αρχὴν δὲ λάβωμεν τήνδε . ἀνάγκη γὰρ τῶν ὄντων οἷς ἐστι μίξις , εἶναι ταῦτα ἀλλήλων ἁπτικά . Πρὸς εὕρεσιν τοὐ ὅτι τὰ τέσσαρα στοιχεῖα ὕλη ἐστὶ τῶν γινομένων καὶ φθειρομένων , ἔδειξεν ἀναγκαῖον ὄντα τὸν περὶ ἁφῆς καὶ μίξεως καὶ τοῦ ποιεῖν καὶ πάσχειν λόγον , περὶ ὧν πρῶτον βούλεται διαλεχθῆναι , καὶ τούτων πρότερον περὶ ἁφῆς . καὶ ἤδη μὲν ἔδειξε προηγούμενον τῶν ἄλλων δύο τὸν περὶ ἁφῆς λόγον , καὶ νῦν δὲ πάλιν τὸ αὐτὸ ἀναλαμβάνει πρὸ τοῦ περὶ ἁφῆς λόγου . τῶν γὰρ ὄντων , φησίν , ὡς ἄν μίγνυσθαι πέφυκεν , ἀνάγκη ταῦτα πρότερον ἅψασθαι ἀλλήλων · οὐ γὰρ ἂν μιχθείη τὰ μηδ’ ὅλως ἁπτόμενα ἀλλὰ κεχωρισμένα . προηγεῖται ἄρα τοῦ περὶ μίξεως ὁ περὶ ἁφῆς λόγος . ἀλλὰ δὴ καὶ τοῦ περὶ τοῦ ποιεῖν καὶ πάσχειν · εἴ τι γὰρ τῶν ὄντων τὸ μὲν πέφυκε ποιεῖν τὸ δὲ πάσχειν κυρίως . ταῦτα ἀνάγκη πρότερον ἅψασθαι ἀλλήλων . καὶ τοῦτο ἱκανῶς καὶ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν δέδεικται . κυρίως δὲ εἶπε διὰ τὴν λοιδορίαν . αὕτη γὰρ ποιεῖν μὲν λέγεται εἰς τὴν ψυχήν , οὐχ ἅπτεται δὲ τῆς ψυχῆς · οὐδὲ γὰρ κυρίως ποιεῖ , ἐπεὶ καὶ ἅπτεσθαι λέγεται οὐ κυρίως · ὡς οὖν λέγεται ποιεῖν , οὕτω λέγεται καὶ ἅπτεσθαι . τὰ αὐτὰ δ’ ἄν εἴποις καὶ ἐπὶ τῆς εἰκόνος καὶ τοῦ χόρτου καὶ ἀπλῶς τοῦ ὀρεκτοῦ · οὐδὲ γὰρ ταῦτα κυρίως ποιεῖ . ὡς δ’ ἄν ποιῇ , οὕτω καὶ ἅπτεται πρότερον . πρότερον γὰρ ἅπτεται τοῦ φανταστικοῦ καὶ τυποῖ αὐτό , ἔπειτα καὶ μεταβάλλει ἀλλοιῶσαν . καὶ ἀδύνατόν γε παθεῖν ὑπὸ τοῦ ὀρεκτοῦ τὸν μὴ πρότερον οἷον ἁψάμενον αὐτοῦ , τῷ ἐντετυπῶσθαι αὐτοῦ τὴν φαντασίαν . ἀναγκαίως οὖν πρῶτον τὸν περὶ ἁφῆς προχειρίζεται λόγον . ὥσπερ δέ , φησί , πολλὰ καὶ τῶν ἄλλων ὀνομάτων πολλαχῶς λέγεται , καὶ τῶν πολλαχῶς λεγομένων τὰ μὲν ὁμωνύμως λέγεται ( ὡς Αἴας ὁ Τελαμώνιος καὶ ὁ ᾿Οιλέως , καὶ κύων ὅ χερσαῖος καὶ ὁ θαλάττιος ) ἅπερ καὶ ἰσοτίμως μετέχουσι τοῦ ὀνόματος , τὰ δὲ ἀφ’ ἑνὸς καὶ πρὸς ἕν , ὧν καὶ τὸ μὲν κυριώτερον λέγεται τὸ δὲ ἀκυρότερον οἷον ἐπὶ τοῦ ὄντος πρώτως μὲν καὶ κυρίως ἡ οὐσία ὄν , δευτέρως δὲ καὶ τρίτως αἱ ἄλλαι κατηγορίαι · ὁμοίως κυρίως μὲν ζῷον ὁ ἄνθρωπος ὁ ἀληθινός , τὸ δὲ γεγραμμένον ἀπὸ τοῦ ἀληθινοῦ ζῷον καλούμενον οὐ κυρίως καλεῖται ζῷον · ὁμοίως ἡ μουσικὴ ἐπιστήμη καὶ ἡ ἀπ’ αὐτῆς μουσικὴ γυνὴ ἢ μουσικὴ κιθάρα , πρώτως δηλονότι καὶ κυριώτατα ἐπὶ τῆς ἐπιστήμης τὸ τῆς μουσικῆς κατηγορεῖται ὄνομα ) . οὕτως οὖν καὶ ἡ ἁφὴ τῶν πολλαχῶς ἐστι λεγομένων κατὰ τὰ ἀφ’ ἑνὸς καὶ πρὸς ἕν , καὶ ἡ μέν τις κυριώτατά ἐστιν ἁφή , ἡ δὲ ἀκυρότερον ἀπ’ ἐκείνης . τίς οὖν ἡ κυρίως ἁφὴ καὶ τίνα τὰ κυρίως ἁπτόμενα λέγει , ὅτι ταῦτά ἐστιν ἅ τινα καὶ θέσιν ἔχει , τουτέστι κεῖταί που . ἀλλὰ καὶ τὰ μαθηματικὰ τῶν θέσιν ἐχόντων ἐστίν , ὥστε καὶ ταῦτα ἄν ἅπτοιτο ἀλλήλων · ἅπτεσθαι γάρ φαμεν τὴν γραμμὴν τῆς γραμμῆς ἢ τοῦ ἐπιπέδου , οἷον κύκλου ἢ ἄλλου τινός · ἀλλὰ καὶ τὸ μαθηματικὸν σῶμα πέρατα ἔχον καὶ ἅπτοιτο ἄν ἢ σώματος μαθηματικοῦ ἢ γραμμῆς . ἀλλ’ εἰ καὶ λέγοιντο τὰ μαθηματικὰ ἅπτεσθαι , ἀλλ’ οὐ κυρίως , ἀλλ’ ὡς ἄν καὶ τὸ εἶναι ἔχῃ . ἔχει δὲ ἐν ἐπινοίᾳ · οὕτως ἄρα καὶ θέσιν ἔχει καὶ ἅπτεται ἀλλήλων . καὶ τοῦτο δὲ αὐτοῖς ὑπάρχει διὰ τὰ κυρίως θέσιν ἔχοντα καὶ ἁπτόμενα , λέγω δὴ τὰ φυσικὰ σώματα , ὧν ἐξ ἀφαιρέσεως εἰσι τὰ μαθηματικά . πῶς δὲ τὰ θέσιν ἔχοντα , ταῦτα καὶ ἅπτεται ἀλλήλων , κατασκευάζει ἐκ τοῦ ὁρισμοῦ τῶν ἁπτομένων , ὃν ἀποδέδωκεν ἐν τῷ πέμπτῳ τῆς Φυσικῆς ἀκροάσεως . ἐκεῖ γὰρ εἶπεν ὅτι τὸ ἅπτεσθαι τοῦτό ἐστι , τὸ τὰ ἔσχατα ἅμα ἔχειν . εἰ δὲ τοῦτό ἐστι τὸ ἅπτεσθαι , ταῦτα ἄν ἅπτοιτο ἃ κεχωρισμένα ὄντα μεγέθη , τουτέστι μὴ ἡνωμένα ἀλλὰ κατ’ ἰδίαν ἐπιφάνειαν περιγεγραμμένα , καὶ θέσιν ἰδίαν ἔχοντα , ἅμα ἔχει τὰ ἔσχατα . οὐδὲ γὰρ ὅλως ἔσχατα ἔχειν ἐνδέχεται ἅπερ μὴ μεγέθη ἐστί , πάλιν δ’ αὖ τὰ μεγέθη ἔσχατα διάφορα ἀδύ.νατον ἔχειν τὰ μὴ κεχωρισμένα ἀλλὰ συμπεφυκότα . ταῦτα δὲ καὶ θέσιν ἔχει , ταὐτὸν δὲ τοῦτο τῷ ἐν τόπῳ εἶναι . τόπου δὲ κυριώταται διαφοραὶ δύο , τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω · ἄνω δέ ἐστι καὶ κάτω ὅσα ἢ βάρος ἔχει ἢ κουφότητα . ταῦτα δὲ ποιητικὰ καὶ παθητικὰ ὑπ’ ἀλλήλων . συνάγεται ἄρα ἐκ τούτων , ὡς ταῦτα ἅπτεται ἀλλήλων ὅσα ποιητικά ἐστι καὶ παθητικὰ ὑπ’ ἀλλήλων . ταῦτα οὖν ἐστι τὰ κυρίως ἁπτόμενα , ὅσα πέφυκεν εἰς ἄλληλα ποιεῖν καὶ πάσχειν . ἃ δὲ πρὸς τὸν λόγον ἀπορῆσαι δεῖ , τὴν λέξιν ἐπιόντες ἐροῦμεν . Καὶ τὰ μὲν ὁμωνύμως τὰ δὲ θάτερα ἀπότων ἑτέρων 30r καὶ προτέρων . Σημειωτέον ὅτι οὐκ οἴεται ὁμώνυμα εἶναι τὰ ἀφ’ ἑνὸς καὶ πρὸς ἕν , ἀλλὰ τῶν πολλαχῶς μὲν λεγομένων οὐχ ὁμώνυμα δέ · ἐπὶ πλέον γὰρ τὰ πολλαχῶς λεγόμενα τῶν ὁμωνύμων . εἰ δὲ ἐν Κατηγορίαις ἐν τῇ διαιρέσει τῶν ὁμωνύμων καὶ τῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ πρὸς ἓν ἐμνήσθη , φαμὲν ὅτι οὐκ ἀκριβολούμενος , ὡς ἐν ἐκείνοις , τὰ πολλαχῶς λεγόμενα ὁμώνυμα ἐκάλεσε · τῶν οὖν πολλαχῶς . λεγομένων ἐκεῖσε τὴν διαίρεσιν ἐποιήσατο . ἔστιν οὖν μεταξὺ τῶν ὁμωνύμων καὶ συνωνύμων τὰ ἀφ’ ἑνὸς καὶ πρὸς ἕν . | Ὅμως δὲ τὸ κυρίως λεγόμενον ὑπάρχει τοῖς ἔχουσι 30v θέσιν . θέσις δὲ οἷσπερ καὶ τόπος . Ποῖά ἐστι τὰ κυρίως ἁπτόμενα λέγει , ὅτι τὰ θέσιν ἔχοντα , ταῦτα δὲ τὰ ἐν τόπῳ ὄντα · τοῦτο γάρ ἐστι τὸ θέσιν ἔχειν , τὸ ἐν τόπῳ εἶναι . καὶ νῦν μὲν τοσοῦτόν φησι περὶ τῶν ἁπτομένων , ἐφεξῆς δὲ συνάξει ὅτι καὶ ποιητικὰ ἀνάγκη αὐτὰ εἶναι καὶ παθητικά . Καὶ γὰρ τοῖς μαθηματικοῖς ὁμοίως ἀποδοτέον ἁφὴν καὶ τόπον , εἴτε ἐστὶ κεχωρισμένον ἕκαστον αὐτῶν εἴτε τρόπον ἄλλον . ᾿Επειδὴ εἶπε τὰ ἁπτόμενα καὶ θέσιν ἔχειν καὶ ἐν τόπῳ εἶναι , ἐντέπιπτε δὲ αὐτῷ ᾿τί οὖν ; ἐπειδὴ τὰ μαθηματικὰ μεγέθη ἅπτονται ἀλλήλων , οἷον ἡ γραμμὴ τοῦ κύκλου , ἤδη που καὶ θέσιν ἔχει καὶ ἐν τόπῳ εἰσί;᾿ διὰ τοῦτό φησιν ὅτι καὶ ταῦτα ἀνάλογον τῇ ἀφῇ καὶ θέσιν ἔχει καὶ τόπον . ταύτῃ γὰρ διαφέρει τὰ φυσικὰ τῶν μαθηματικῶν , τῷ τὰ μὲν πάθους λαμβάνεσθαι [ τὰ φυσικά ] , βαρύτητος λέγω ἢ κουφότητος καὶ ἄλλων , τὰ δὲ κατ’ ἐπίνοιαν ἄνευ πάθους κατὰ μόνας τὰς διαστάσεις τὸ εἶναι ἔχειν . τὸ δὲ ἐν τόπῳ εἶναι τοῖς σώμασιν οὐ καθὸ πάθη ἔχουσιν ὑπάρχει , ἀλλὰ καθὸ διάστημα ἔχει · ἔχει δὲ διάστημα καὶ τὸ μαθημα - τικόν · καὶ τοῦτο ἄρ ἐν τόπῳ ἐστίν . ἀλλ’ εἰ μὲν χωριστά ἐστι τὰ μαθηματικὰ τῶν φυσικῶν καὶ καθ’ αὑτὰ ὑφεστῶτα , καθ’ αὑτὰ ἂν καὶ τόπον ἔχοι καὶ κυρίως ἅπτεσθαι λέγοιτο · εἰ δὲ μὴ ἔστι χωριστὰ τῶν φυσικῶν , ἀλλ’ ἐν τούτοις τὸ εἶναι ἔχει , ὅπερ καὶ ἔστιν ἀληθές , δῆλον δήπου ὅτι ὡς τὸ εἶναι ἔχουσιν , οὕτω καὶ τὸ ἐν τόπῳ εἶναι καὶ τὸ ἅπτεσθαι ἀλλήλων ἕξουσιν . εἰ τοίνυν ἐν ἐκείνοις τὸ εἶναι ἔχει , δι’ ἐκεῖνα δήπου καὶ τὸ ἐν τόπῳ εἶναι ἕξει καὶ τὸ ἅπτεσθαι ἀλλήλων . Εἰ οὖν ἐστίν , ὥσπερ διωρίσθη πρότερον . ᾿Εν τῷ πέμπτῳ τῆς Φυσικῆς ἀκροάσεως οὕτως ὡρίσατο τὸ ἅπτεσθαι , τὸ ἔχειν τὰ ἔσχατα ἅμα . καλῶς δὲ τὸ διωρισμένα μεγέθη εἶπε , διὰ τὰ μόρια τοῦ συνεχοῦς · τὰ γὰρ τοῦ συνεχοῦς μόρια μὴ ὄντα διωρισμένα μεγέθη , ἀλλὰ δυνάμει ὄντα ἐν τῷ ὅλῳ , οὐδὲ ἅπτεσθαι λέγεται , ἀλλ’ αὐτὸ τοῦτο συνεχῆ εἶναι καὶ ἕν . ᾿Επεὶ δὲ θέσις μὲν ὅσοις καὶ τόπος ὑπάρχει , τόπου δὲ διαφορὰ πρώτη τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω . Βούλεται διαρθρῶσαι διὰ τούτων , τίνα ἐστὶ τὰ κυρίως ἁπτόμενα , ἁπτόμενα δὲ φυσικῶς ( περὶ γὰρ τῶν φυσικῶς ἁπτομένων ὁ λόγος ) , ἅτινα , θέσιν τε ἔχει καὶ ἐν τόπῳ ἐστὶ καὶ ποιεῖ καὶ πάσχει εἰς ἄλληλα · τὰ γὰρ θιγγάνοντα μόνον ἀλλήλων , μαθηματικῶς οὐ φυσικῶς ἅπτεται . ἀπορήσειε δ’ ἄν τις ὅτι κακῶς συνήγαγεν ὅτι τὰ θέσιν ἔχοντα πάντως καὶ βάρος ἔχει ἢ κουφότητα καὶ ποιεῖ καὶ πάσχει · αἱ γὰρ ἐντὸς τῆς ἀπλανοῦς σφαῖραι καὶ θέσιν ἔχουσι καὶ ἐν τόπῳ εἰσὶ καὶ ἅπτονται ἀλλήλων , καὶ ὅμως οὐδὲ ποιοῦσιν οὐδὲ πάσχουσιν ὑπ’ ἀλλήλων , ὡς αὐτῶ δοκεῖ ᾿Αριστοτέλει . πῶς οὖν φησι τὰ ἁπτόμενα δεῖν πάντως ποιητικὰ εἶναι καὶ παθητικά ; ἢ γὰρ οὐχ ἅπτονται ἀλλήλων αἱ σφαῖραι , ἀλλ’ ἢ συνεχεῖς εἰσιν ἢ διεστήκασιν , ὅπερ ἄλογον · ἢ εἰ ἅπτονται ἀλλήλων , οὐκ ἀνάγκη τὰ ἁπτόμενα ποιεῖν καὶ πάσχειν ὑπ’ ἀλλήλων . ἤτοι οὖν ὡς ἕν τι λαμβάνει τὸ οὐράνιον σῶμα , ὅπερ οὐδὲ θέσιν ἔχει οὐδέ ἐστιν ἐν τόπῳ οὐδὲν γὰρ αὐτὸ ἔξωθεν περιέχει , καὶ ταύτῃ οὐκ ἐν τόπῳ , κατὰ τὸν ὑπὸ τοὐ ᾿Αριστοέλους ἀποδοθέντα περὶ τοῦ τόπου λόγον , ὅτι ἐστὶ τόπος ‘τὸ πέρας τοῦ περιέχοντος καθὸ περιέχει τὸ περιεχόμενον᾿ ) , ἢ οὐδ’ ὅλως περὶ τούτου νῦν ὁ λόγος , ἀλλὰ περὶ τῶν ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ ἁπτομένων , ἅπερ καὶ ὁμόυλα ὄντα ἐν τῷ ποιεῖν καὶ ἀντιπάσχει , καὶ ἤτοι ἄνω πάντως ἐστὶν ἢ κάτω . καὶ εἰ μὲν καλῶς ὡρίσατο ἐν τῷ πέμπτῳ τῆς Φυσικῆς , ἁπτόμενα εἶναι λέγων ὧν τὰ ἔσχατα ἅμα , οὐκ ἀνάγκη πάντα τὰ ἁπτόμενα ποιητικὰ εἶναι ἀλλήλων καὶ παθητικά · ἅπτονται γὰρ αἱ ἐντὸς τῆς ἀπλανοῦς σφαῖραι ἀλλήλων , ἀλλ’ ὅμως ἀπαθεῖς εἰσιν . εἰ δὲ ἀνάγκη τὰ ἁπτόμενα ἀντιπάσχειν ὑπ’ ἀλλήλων , οὐ καλῶς ἀποδέδοται ἐν τῇ Φυσικῇ ὁ τῶν ἁπτομένων ὁρισμός · πλείονα γὰρ περιλαμβάνει . καλῶς δὲ πρώτην εἶναι τόπου διαφορὰν εἶπε τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω . καὶ γὰρ πρώτη καὶ μόνη τῶν τόπων αὕτη διαφορά , καθ’ ἣν καὶ διαφέρει ἀλλήλων τὰ φυσικὰ σώματα . αἱ γὰρ ἄλλαι ἀντιθέσεις , ἔμπροσθεν ὄπισθεν , δεξιὰ ἀριστερά , οὐκ εἰσὶ κυρίως ἀντιθέσεις κατὰ τόπον , ἀλλ’ ἐν σχέσει τῇ πρὸς ἡμᾶς τὸ εἶναι ἔχουσι . μία οὖν μόνη ἡ τοπικὴ ἀντίθεσις , ἡ κατὰ τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω , ὡς καὶ ἐν τῇ Περὶ οὐρανοῦ δέδεικται . πᾶσα γὰρ εὐθυφορικὴ κίνησις ἢ ἀπὸ τοῦ μέσου ἐστὶν ἐπὶ τὸ πέριξ , ἢ ἀπὸ τοὐ πέριξ ἐπὶ τὸ μέσον · ὧν ἡ μὲν ἄνω λέγεται , [ ἡ ἐπὶ τὸ πέριξ , ] ἡ δὲ κάτω . αἱ δὲ λοιπαὶ ἀντιθέσεις , ὡς εἶπον , ἐν σχέσει ἔχουσι τὸ εἶναι · τὸ γὰρ ἄλλῳ δεξιὸν ἄλλῳ ἐστὶν ἀριστερόν , καὶ τὸ ἄλλῳ πρόσω ἄλλῳ ἐστὶν ὀπίσω . ἄλλως τε καὶ αὗται αἱ κινήσεις , εἰ μὴ κύκλῳ περιίοιεν , ἀλλὰ τῷ ὄντι κατὰ τὴν αὐτὴν θέσιν ἐπ’ ἄπειρον ἐπὶ τὰ δεξιὰ ἴοιεν , φθάνουσι τὸν οὐρανόν . ὥστε καὶ τούτοις εἰς τὸ πέριξ ἡ κίνησις · τοῦτο δὲ ἦν τὸ ἄνω . ὡσαύτως καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων . Βάρος ἄν ἔχοι ἢ κουφότητα , ἢ ἄμφω ἢ θάτερον . Θάτερον μὲν γὰρ ἔχει μόνον τὰ ἄκρα , γῆ καὶ πῦρ τὸ μὲν γάρ ἐστι μόνως κοῦφον , ἡ δὲ μόνως | βαρεῖα ) , τὰ δὲ μεταξὺ ἄμφω καὶ κουφότητα 31r ἔχει καὶ βαρύτητα , ἀὴρ καὶ ὕδωρ , ὡς ἐν τῇ Περὶ οὐρανοῦ ἔδειξεν · τῶν μὲν γὰρ κούφων ἐστὶ βαρύτερα καὶ ταύτῃ βάρος ἔχει , τῶν δὲ βαρέων κουφότερα καὶ ταύτῃ κουφότητα ἔχει . ὥστε οὐ περὶ τοῦ κυκλοφορητικοῦ σώματος ὁ λόγος · τοῦτο γὰρ οὔτε βάρος ἔχει οὔτε κουφότητα . εἰ δὲ δεῖ , φησὶν ὁ Ἀλέξανδρος , καὶ ἐπὶ τοῦ κυκλοφορητικοῦ σώματος ἀκούειν τὰ εἰρημένα , ἵνα ἡ καὶ καθολικώτερος ὁ λόγος , τὸ ἢ ἄμφω ἢ θάτερον οὐκ ἐπὶ τῆς κουφότητος καὶ τῆς βαρύτητος ἐκληπτέον , ἀλλ’ ἐπ’ αὐτῶν τῶν ἁπτομένων · ἀνάγκη γὰρ πάντως δύο εἶναι τὰ ἁπτόμενα , ἅπερ ἁπτόμενα ἐξ ἀνάγκης ἡ ἄμφω ἢ θάτερον αὐτῶν ἢ βάρος ἔχει ἢ κουφότητα . καὶ τὸ ὑπ’ ἀλλήλων , φησίν , ἐν οἷς λέγε · ὄντων κινητικῶν καὶ κινητῶν ὑπ’ ἀλλήλων , ἀντὶ τοὐ θάτερον ὑπὸ θατέρου νοητέον , ὥσπερ ἐν Κατηγορίαις εἶπεν ὑπ’ ἄλληλα γένη οὐχ ἑκάτερον ἑκατέρου γένος , ἀλλὰ θάτερον θατέρου . Τὰ δὲ τοταῦτα παθητικὰ καὶ ποιητικά . Οὐκ ἐκ συλλογισμοῦ τοῦτο εἴληφεν οὐδὲ γὰρ εἰ βάρος ἔχει καὶ κουφότητα τὰ ἁπτόμενα , ἤδη ἀνάγκη ποιητικὰ αὐτὰ εἶναι καὶ παθητικὰ ὑπ’ ἀλλήλων ) , ἀλλ’ ἐξ αὐτῆς τῆς ἐναργείας τοῦτο συνήγαγεν , ὅτι τὰ τούτοις τοῖς τόποις διῃρημένα παθητικά ἐστι καὶ ποιητικά , ἀντὶ τοῦ κινητικὰ καὶ κινητά · τοῦτο γὰρ καὶ ἐπιφέρει εὐθύς . ἐναργέστερον γὰρ ὁρῶνται τὴν τοπικὴν κίνησιν κινούμενα ὑπ’ ἀλλήλων · ἐξωθεῖται γὰρ τῶν βαρέων καὶ κούφων ἄλλο ὑπ’ ἄλλου σπεῦδον ἐπὶ τὴν χώραν τὴν οἰκείαν . ἢ δυνάμει ἔδειξεν ὅτι ταῦτα παθητικὰ καὶ ποιητικά , εἰπὼν τοὺς τόπους αὐτῶν ἐν οἷς εἰσιν ἐναντίους · τὰ γὰρ ἐν τοῖς ἐναντίοις τόποις ὄντα , ἐναντίας δυνάμεις ἔχοντα , παθητικὰ καὶ ποιητικὰ ὑπ’ ἀλλήλων ἀνάγκη εἶναι . καὶ εἰ οὕτως ἐκλάβοιμεν τὸ χωρίον , δῆλον ὅτι οὐ περὶ τοῦ κυκλοφορητικοῦ σώματος ὁ λόγος , ἀλλὰ περὶ τῶν ὁμοΰλων . δυνατὸν δέ , ὥσπερ ἤδη εἶπον , καὶ ἐπὶ τοῦ κυκλοφορητικοῦ σώματος ἐπεκτεῖναι τὸν λόγον , τὸ ὑπ’ ἀλλήλων ἀντὶ τοῦ θάτερον ὑπὸ θατέρου ἐκλαμβάνοντας . ἀλλ’ εἰ μὲν ὡς ἕν τι τὸ οὐράνιον λάβωμεν σῶμα , οὐδὲν ἔσται τὸ ἀντικείμενον · εἰ δὲ τὰς ἐντὸς σφαίρας ἀλλήλων ἁπτομένας θεωρήσομεν , πῶς ἔτι σωθήσεται τὸ ποιητικὰς αὐτὰς καὶ παθητικὰς ὑπ’ ἀλλήλων εἶναι , ἢ ὅλως βάρος ἔχειν ἢ κουφότητα ; ἔστιν οὖν τὸ ἅπτεσθαι κοινότερον μέν , ὡς αὐτὸς ἐν τῇ Φυσικῇ εἶπε , τὸ ἔχειν ἅμα τὰ ἔσχατα ( καὶ οὕτως καὶ τὰ οὐράνια τῶν τῇδε καὶ ἅπτεται ) , ἰδικώτερον δὲ καὶ μᾶλλον φυσικώτερον τὸ ἔχειν ἅμα τὰ ἔσχατα μετὰ τοῦ τὴν δραστήριόν τε καὶ παθητικὴν ἔχειν δύναμιν εἰς ἄλληλα , ὥσπερ 31r ἐνταῦθά φησιν . ᾿Επεὶ δὲ τὸ κινοῦν οὐχ ὁμοίως κινεῖ τὸ κινούμενον , ἀλλὰ τὸ μὲν ἀνάγκη κινούμενον καὶ αὐτὸ κινεῖν , τὸ δὲ ἀκίνητον ὄν , δῆλον ὅτι καὶ ἐπὶ τοῦ ποιοῦντος ἐροῦμεν ὡσαύτως . ᾿Αποδοὺς τίνα ἐστὶ τὰ κυρίως ἁπτόμενα ἀλλήλων , ὅτι τὰ διῃρημένα μεγέθη καὶ ἐν τόπῳ ὄντα καὶ ἔχοντα ἅμα τὰ ἔσχατα , ὄντα κινητὰ καὶ καὶ κινητικὰ ὑπ’ ἀλλήλων , νῦν μέτεισιν ἐπὶ τὰ ἄλλα , ἃ καὶ αὐτὰ μὲν ἅπτεσθαι λέγεται , οὐκέτι δὲ κυρίως ὁμοίως ἐκείνοις . ἐπειδὴ δέδεικται ἐν τῇ Φυσικῇ ὅτι οὐ πᾶν τὸ κινοῦν κινούμενον κινεῖ , τοῦτο νῦν λαβὼν ἐξ αὐτοῦ δείκνυσιν ὅτι μηδὲ πάντα τὰ ἁπτόμενα ἁπτομένων ἅπτεται , ἐφ’ ὧν οὐδὲ κυρίως ἡ ἁφὴ λέγοιτ’ ἄν , ἀλλὰ κοινότερον . λαβὼν δὲ τὸ μὴ πᾶν τὸ κινοῦν κινούμενον κινεῖν , ὡς ἀκόλουθον τούτῳ λαμβάνει τὸ μηδὲ πᾶν τὸ ποιοῦν πάσχειν , καὶ τοῦτο κατασκευάζει καὶ ἐκ τῆς περὶ τοῦ ποιεῖν καὶ κινεῖν τινων δόξης , ἣν καὶ ἐλέγχει . τινὲς γὰρ ταὐτὸν οἴονται εἶναι τὸ κινεῖν καὶ τὸ ποιεῖν , καὶ ἀντιστρέφειν γε ταῦτα , καὶ εἴ τι ποιεῖ , τοῦτο καὶ κινεῖ πάντως , καὶ ἔμπαλιν εἴ τι κινεῖ , τοῦτο πάντως καὶ ποιεῖ . ὥστε εἰ μὴ πᾶν τὸ κινοῦν κινούμενον αὐτὸ κινεῖ , τὸ δὲ κινεῖν ποιεῖν ἐστιν , οὐδὲ πᾶν ἄρα τὰ ποιοῦν ἀνάγκη πάντως πάσχειν . ἀλλ’ εἰ καὶ τοῦτο ἀληθές , τὸ μὴ πᾶν τὸ ποιοῦν πάσχειν , ἀλλ’ οὖν ψεῦδος τὸ ταὐτὸν οἴεσθαι εἶναι τὸ κινεῖν τῷ ποιεῖν . διαφέρει γὰρ ταῦτα ἀλλήλων τῷ καθολικωτέρῳ καὶ μερικωτέρῳ · ἐπὶ πλέον γὰρ τὸ κινεῖν τοῦ ποιεῖν . ὥστε εἴ τι μὲν ποιεῖ , τοῦτο πάντως κινεῖ , οὐκέτι μέντοι εἴ τι κινεῖ , τοῦτο ἀνάγκη καὶ ποιεῖν . καὶ τοῦτο κατασκευάζει ἐκ τοῦ ἀντικειμένου , λέγω δὴ τοῦ πάσχειν · εἰ γὰρ εἰδείημεν τί ποτέ ἐστι τὸ πάσχειν ,, γνωσόμεθα καὶ τί τὸ ποιεῖν ἐστι . πάσχειν οὖν ἐστι τὸ κατὰ ποιότητα μεταβάλλειν , οἷον λευκαίνεσθαι θερμαίνεσθαι καὶ ἁπλῶς ἀλλοιοῦσθαι κατὰ ποιότητα . εἰ τοίνυν τοῦτό ἐστι τὸ πάσχειν , καὶ τὸ ποιεῖν ἄρα τοῦτό ἐστι , τὸ κατὰ ποιότητα μεταβάλλειν . ὅσα ἄρα τῶν κινούντων εἰς πάθος τι ἄγει τὰ κινούμενα , ταῦτα δηλονότι καὶ ποιεῖ · ὅσα δὲ τῶν κινούντων μὴ εἰς πάθος ἄγει τὰ κινούμενα , ταῦτα κινεῖ μὲν οὐ ποιεῖ δέ . τὰ γοῦν κατὰ τόπον κινοῦντα οὐκ εἰς πάθος ἄγει τὰ κινούμενα · τὸ γοῦν οὐράνιον σῶμα κινεῖται μὲν κατὰ τόπον , οὐκ ἀλλοιοῦται δέ . ἐπὶ πλέον ἄρα τὸ κινεῖν τοῦ ποιεῖν . καὶ ἐντεῦθεν ἔχεις τὴν αἰτίαν , δι’ ἣν οὐ φαίνεται Ἀριστοτέλης ποιητικὸν εἶναι λέγων τὸν θεὸν τοῦ κόσμου . εἰ γὰρ ποιεῖν ἐστι τὸ κτὰ ποιότητα μεταβάλλειν , ὁ δὲ θεὸς τῆς οὐσίας τοῦ παντός ἐστι δημιουργός , δῆλον ὅτι οὐκ ἄν κυρίως λεχθείη ποιεῖν τὸν κόσμον , ἀλλὰ μᾶλλον δημιουργεῖν καὶ παράγειν . ᾿Εκεῖνο δ’ οὖν φανερόν , ὅτι ἔστι μὲν ὡς τὰ κινοῦντα τῶν κινουμένων ἅπτοιτο ἄν , ἔστι δὲ ὡς οὔ . Δείξας ὅτι ἐπὶ πλέον | ἐστὶ τὸ κινεῖν τοῦ ποιεῖν , ἐπάνεισιν ἐπὶ τὸν περὶ τῶν ἁπτομένων λόγον , δι’ ὃν καὶ τῶν κινούντων καὶ κινουμένων ἐμνήσθη . φησὶν οὖν · ἐπειδὴ τῶν κινούντων τὰ μὲν κινούμενα κινεῖ τὰ δὲ μὴ κινούμενα , φανερὸν ἐκ τούτων ὅτι τινὰ μὲν τῶν κινούντων καὶ ἅπτεται τῶν κινουμένων , τινὰ δὲ οὔ . ἐφ’ ὧν μὲν γὰρ τὰ κινούμενα καὶ ἀντικινεῖ , κυρίως ἐπὶ τούτων τὸ ἅπτεσθαι λέγεται · ἐπὶ δὲ τῶν κινούντων μέν , οὐκ ἀντικινουμένων δέ , οὐ κυρίως ἡ ἁφὴ λέγεται . οὕτε γὰρ ἡ εἰκὼν οὔτε ἡ λοιδορία ἅπτεται κυρίως τῆς ψυχῆς , ἐπεὶ μηδὲ ἀντιπάσχει ὑπ’ αὐτῆς . οὐδὲ γὰρ ἐπὶ τούτων εἴποι ἄν τις τὰ ἔσχατα ἄμα εἶναι , ὅπερ δεῖ πάντως ὑπάρχειν τοῖς κυρίως ἁπτομένοις . ᾿Αλλ᾿ ὁ διορισμὸς τοῦ ἅπτεσθαι καθόλου μὲν τῶν θέσιν ἐχόντων καὶ τοῦ μὲν κινητικοῦ τοῦ δὲ κινητοῦ , πρὸς ἄλληλα δὲ κινητοῦ καὶ κινητικοῦ , ἐν οἷς ὑπάρχει τὸ ποιεῖν καὶ πάσχειν . Εἰπὼν ὅτι μὴ πάντα τὰ κινοῦντα καὶ ἅπτεται τῶν κινουμένων , διορίζεται νῦν καὶ λέγει τίνα ἐστὶν ἐν τοῖς κινοῦσι τὰ ἁπτόμενα · καὶ ἀπαριθμεῖται τρία σημαινόμενα τοῦ ἅπτεσθαι , δύο μὲν κοινότερα , ἓν δὲ ἰδικώτερόν τε καὶ κυριώτερον . καθόλου μὲν οὗν ἅπτεσθαι λέγει τὰ θέσιν ἔχοντα , τουτέστι τὰ κατὰ θίξιν ἁπτόμενα , οὕτω δὲ καὶ τὰ μαθηματικὰ ἅπτεται ἀλλήλων , καὶ τὰ οὐράνια καὶ ἑαυτῶν καὶ τῶν τῇδε . καὶ γὰρ καὶ τὴν γραμμὴν καὶ τὴν ἐπιφάνειαν αὐτὸς θέσιν ἔχειν λέγει · καὶ εἰ οἷς ὑπάρχει θέσις , τούτοις ὑπάρχει καὶ τόπος , εἴη ἂν καὶ ἡ γραμμὴ ἐν τόπῳ καὶ τὰ οὐράνια . καίτοι τίς ἂν εἴη γραμμῆς τόπος ; ἀλλ’ , ὡς ὁ Ἀλέξανδρός φησι , θέσις ἄν εἴη κοινῶς ὑπ’ αὐτοῦ λεγομένη ἡ τάξις ἡ πρὸς ἄλληλα τῶν κινεῖσθαι δυναμένων , καὶ ἡ τοῦ ἀθρόου ἅμα ὑπόστασίς τε καὶ ὑπομονή , ὡς ἐν Κατηγορίαις λέγει . δοκεῖ δὲ ὡς τὸ εἶναι ἔχει ταῦτα , οὕτω καὶ τόπον , ὡς αὐτὸς εἶπε ‟ καὶ γὰρ τοῖς μαθηματικοῖς ὁμοίως ἀποδοτέον ἁφὴν καὶ τόπον ” . πρῶτον μὲν οὖν καὶ κοινότατον τοῦτο σημαινόμενον τῶν ἁπτομένων , ὥσπερ καὶ ἐν τῷ πέμπτῳ τῆς Φυσικῆς ὡρίσατο , ὅτι ἁπτόμενά ἐστιν ὧν ἄμα τὰ ἔσχατα . δεύτερον δέ , ὅταν τὸ μὲν κινῇ τὸ δὲ κινῆται · καὶ τοὺ μὲν γάρ φησι κινητοῦ , τοῦ δὲ κινητικοῦ . κατὰ τοῦτο δὲ τὰ μὲν μαθηματικὰ οὐχ ἅπτονται ἀλλήλων , οὐδὲ ὅσων οὐκ ἔστι τὸ μὲν ποιητικὸν τὸ δὲ παθητικόν , τὰ δὲ οὐράνια ἅπτεται τῶν τῇδε · τὰ μὲν γὰρ ποιεῖ , τὰ δὲ πάσχει . τρίτον δέ , ὅπερ ἰδικώτατόν ἐστι καὶ κατ’ αὐτὸν κυριώτατον , ὡς ἐν τοῖς φυσικῶς ἁπτομένοις ταῦτα ἅπτεσθαι λέγει τῶν κινούντων καὶ κινουμένων , ἐν οἷς ἐστι τὸ ὑπ’ ἀλλήλων ἀντικινεῖσθαί τε καὶ ἀντιπάσχειν . τοῦτο γὰρ σημαίνει διὰ τοῦ πρὸς ἄλληλα δὲ κινητοῦ καὶ κινητικοῦ , ἐν οἷς ὑπάρχει τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν . τὸ δὲ πρὸς ἄλληλα ἀντὶ τοῦ ὑπ’ ἀλλήλων , ἐν τούτοις δὲ οὐκέτ’ ἂν τὰ οὐράνια ἀπαριθμοῖτο . ἤτοι οὖν ὡς τρία σημαινόμενα ταῦτα ἀπαριθμεῖται , ἢ καὶ ὡς ἕν · ἀλλὰ τὴν ἀρχὴν ἀπροσδιορίστως εἰπὼν ὅτι τὰ ἁπτόμενα ταῦτά ἐστι τὰ θέσιν ἔχοντα , ὧν τὸ μὲν ποιεῖ τὸ δὲ πάσχει , ἐφεξῆς δὲ ἀκριβέστερον προσδιοριζόμενος ἐπήγαγεν ὅτι δεῖ ταῦτα καὶ ἀντικινεῖσθαι ὑπ’ ἀλλήλων καὶ ἀντιπάσχειν . Ἔστι μὲν οὖν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τὸ ἁπτόμενον ἀπτομένου ἁπτόμενον · καὶ γὰρ κινεῖ κινούμενα πάντα σχεδὸν τὰ ἐμποδών . Εἰπὼν περὶ τῶν κυρίως ἁπτομένων , λέγει καὶ περὶ τῶν κοινότερον ἅπτεσθαι λεγομένων . φησὶν οὖν ὅτι ὡς μὲν ἐπὶ τὸ πολὺ πᾶν τὸ ἁπτόμενον ἁπτομένου ἅπτεται , ἐν οἷς καὶ κυρίως τὸ ἅπτεσθαι · εἰ γὰρ τὰ ἁπτόμενα κινητικά ἐστιν ἀλλήλων , ἀνάγκη ὅσα τὴν τοῦ ἀντικινεῖσθαι ἔχει δύναμιν ἁπτομένων ἅπτεσθαι . διὰ τί δὲ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τὸ ἁπτόμενον ἁπτομένου ἅπτεται ; ἐπειδὴ τὰ ἐμποδὼν [ πάντα ] , τουτέστι τὰ ἐν σχεδὸν πάντα κινοῦντα ἀντικινεῖται . καὶ καλῶς τὸ σχεδόν · οὐδὲ γὰρ ἡ εἰκὼν ἢ ὁ ἐρώμενος ἢ ἀπλῶς τὸ ὀρεκτὸν κινοῦντα ἀντικινεῖται . τὰ δὲ οὕτως κινοῦντα καὶ ἀντικινούμενα ἁπτομένων ἅπτεται , οὐ πᾶν δὲ τὸ ἀπτόμενον ἁπτομένου ἅπτεται , ἐπειδὴ μηδὲ πᾶν τὸ κινοῦν ἀντικινούμενον κινεῖ . ἐφ’ ὧν οὖν τὰ κινοῦντα μὴ ἀντικινεῖται ὑπὸ τῶν κινουμένων , αὐτὰ μὲν ἅπτεται τῶν κινουμένων , τὰ δὲ κινούμενα τῶν κινούντων οὐχ ἅπτεται · ὥστε τὰ μὲν οὐράνια ἅπτεσθαι τῶν τῇδε ταῦτα δὲ μὴ ἅπτεσθαι τῶν οὐρανίων , καὶ τὴν λοιδορίαν ἅπτεσθαι τοῦ λοιδορουμένου τὸν δὲ λοιδορού - μένον μὴ ἅπτεσθαι τῆς λοιδορίας . καὶ ἐπὶ τῶν ὀρεκτῶν καὶ τῆς ὀρεκτικῆς δυνάμεως ὠσαύτως , ἐφ’ ὧν κοινότερον καὶ τὸ ἅπτεσθαι λέγεται , οὐ κυρίως . ὤστε αὖ τὰ μὲν κυρίως ἁπτόμενα ἁπτομένων ἅπτεται , ἐπειδὴ καὶ κινοῦντα ἀντικινῖται · τὰ δὲ μὴ κυρίως ἁπτόμενα οὐχ ἁπτομένων ἅπτεται , ἐπειδὴ καὶ κίνει μὴ ἀντικινούμενα . Οἷς ἀνάγκη καὶ φαίνεται τὸ ἁπτόμενον ἅπτεσθαι ἁπτομένου . Προσθετέον τὸ ῾ὥσπερ᾿ , ἵν’ οὕτως ᾖ ἰοῖς ἀνάγκη τὸ ἁπτόμενον ἅπτεσθαι ἁπτομένου , ὥσπερ καὶ φαίνεται᾿ εἰπὼν δὲ ὅτι ἔστι δὲ ὡς ἐνίοτέ φαμεν τὸ κινοῦν ἅπτεσθαι μόνον τοῦ κινουμένου , ἐπήνεγκε τὸ δὲ ἁπτόμενον μὴ ἅπτεσθαι ἁπτομένου , ὡς ἴσον ὂν τῷ ῾τὸ δὲ κινούμενον μὴ ἅπτεσθαι τοῦ κινοῦντος᾿ . ᾿Αλλὰ διὰ τὸ κινεῖν κινούμενα τὰ ὁμοιογενῆ , ἀνάγκη δοκεῖν εἶναι ἁπτομένου ἅπτεσθαι . ᾿Επειδὴ δοκεῖ τῶν πρός τι εἶναι τὰ ἁπτόμενα ( τὸ γὰρ ἁπτομένου ἅπτεται ) , αὐτὸς δὲ εἶπεν ὅτι οὐ πάντως τὸ ἁπτόμενον ἁπτομένου ἅπτεται , διὰ τοῦτο τὴν αἰτίαν προστίθησι δι’ ἣν οἰόμεθα πᾶν τὸ ἁπτόμενον ἁπτομέ|νου ἅπτεσθαι · διότι γάρ , ὡς εἶπεν ἀνωτέρω , ‟ πάντα σχεδὸν τὰ ἐμποδών ” , τουτέστι τὰ παρ’ ἡμῖν , λέγω δὲ τὰ ἐν γενέσει καὶ φθορά , τοιαῦτά ἐστι , διὰ τοῦτο καὶ πάντα τοιαῦτα οἰόμεθα εἶναι . ὁμογενῆ δὲ εἶπεν ἀντὶ τοῦ ὁμόυλα ( πολλαχοῦ γὰρ ῾γένος᾿ τὸ ὑποκείμενον καὶ ὕλην λέγει ) , ἅπερ καὶ κινοῦντα ἀντικινεῖται . ἢ ἁπλῶς ὁμογενῆ λέγει τὰ σώματα · καὶ γὰρ εἰ μὴ πᾶν σῶμα κινοῦν ἀντικινεῖται ὑπὸ τοῦ κινουμένου ὑπ’ αὐτοῦ , ἀλλ’ οὖν πάντως κινούμενον αὐτὸ οὕτω κινεῖ . διὰ τοῦτο οὖν δοκεῖ καὶ τὸ ἁπτόμενον πᾶν ἁπτομένου ἅπτεσθαι . ἀλλ’ εἰ καὶ κινεῖται , ἀλλ’ οὑν οὐκ ἀντικινεῖται . διὰ τοῦτο οὐδὲ ἁπτόμενον ἁπτομένου ἅπτεται . ὥστε καὶ εἴ τι εἴη κινοῦν αὐτὸ ἀκίνητον ὄν , πολλῷ μᾶλλον αὐτὸ μὲν ἅπτοιτο του κινουμένου , τὸ δὲ κινούμενον ἐκείνου οὐκέτι . εἴπομεν δὲ ὅτι τὰ οὕτως ἁπτόμενα , ὡς ἅπτεσθαι μὴ ἁπτομένων , οὐδὲ κυρίως ἅπτεται . πάντα γὰρ τὰ πρός τι πρὸς ἀντιστρέφοντα λέγεται . ὥστε εἴ τι κυρίως ἅπτεται , ἀπτο - μένου ἅπτεται . Περὶ μὲν οὖν ἁφῆς τῆς ἐν τοῖς φυσικοῖς διωρίσθω τὸν τρόπον τοῦτον . Εἶπε γὰρ αὐτὸς ὅτι τῶν πολλαχῶς λεγομένων ἡ ἁφή , ἡ δὲ κυρίως λεγομένη ἁφὴ ἐν τοῖς φυσικοῖς ἐστιν . ἐμνημόνευσε μέντοι καὶ τῆς οὐ φυσικῆς , τῆς τε ἐν τοῖς μαθηματικοῖς καὶ τῆς ἐν τοῖς ἁπτομένοις μὴ ἁπτομένων , ἅπερ οὐ φυσικῶς ἅπτεται , μᾶλλον δὲ οὐδὲ κυρίως . Περὶ δὲ τοῦ ποιεῖν καὶ πάσχειν λεκτέον ἐφεξῆς . Διαλεχθεὶς περὶ ἁφῆς , νῦν διαλέγεται περὶ τοῦ ποιεῖν καὶ πάσχειν . τὸ δὲ προκείμενον οὐ διακρῖναι τὸ ποιεῖν καὶ πάσχειν τῆς ἁφῆς ( ἤδη διέκρινεν ) , ἀλλὰ δεῖξαι πῶς γίνεται τὸ ποιεῖν καὶ πάσχειν . ὡς ἔθος δέ , καὶ νῦν τὰς τῶν παλαιοτέρων περὶ τοῦ ποιεῖν καὶ πάσχειν πρότερον ἐκτίθεται δόξας , καὶ ταύτας διελέγξας οὕτω τὴν οἰκείαν εἰσάγει . τῶν οὖν περὶ τοῦ ποιεῖν καὶ πάσχειν εἰρηκότων , φησίν , οἱ μὲν πλείους τὸ ἐναντίον εἰς τὸ ἐναντίον ποιεῖν ἔφασαν · τὸ γὰρ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου ἀπαθὲς εἶναι . εἰ γὰρ πάσχει τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου , κἂν αὐτὸ ὑφ’ αὑτοῦ πάθοι . εἰ δὲ τοῦτο , οὐδὲν ἂν εἴη τῶν ὄντων ἄφθαρτον οὐδὲ ἀίδιον . ἀδύνατον ἄρα τὸ ὅμοιον εἰς τὸ ὅμοιον ποιεῖν . τί γὰρ μᾶλλον δράσει ἢ πείσεται , τῆς αὐτῆς οὔσης ἔν τε τῷ ποιοῦντι καὶ τῷ πάσχοντι δυνάμεως ; νῦν δὲ ὁρῶμεν τὰ μὲν ποιητικήν τε καὶ δραστήριον , τὰ δὲ παθητικὴν μᾶλλον ἔχοντα δύναμιν . τὸ ἐναντίον ἄρα ὑπὸ τοὐ ἐναντίου πείσεται , καὶ οὐ τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου . κὰν γάρ τι δοκῇ τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου πάσχειν , οἷον τὸ πολὺ πῦρ ὑπὸ τοὺ ὀλίγου ἐὰν γὰρ εἰς πυρκαϊὰν προσενέγκῃς λύχνον , σβέννυται ) , οὐχ ᾗ ὅμοιον ἀλλ’ ᾗ ἐναντίον πάσχει ἐναντίον γὰρ τὸ πολὺ τῷ ὀλίγῳ ) , ἐκδαπανωμένης τῆς ὕλης τοῦ ἐλάττονος πυρὸς ὑπὸ τοῦ μείζονος . οἱ μὲν οὖν πλείους , ὡς ἔφθην εἰπών , τὸ ἐναντίον ὑπὸ τοῦ ἐναντίου πάσχειν φασίν , ἰδίως δὲ παρὰ τοὺς ἄλλους ὁ Δημόκριτος τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου πάσχειν φησί . τὰ γὰρ πάντῃ , φησίν , ἀνόμοια καὶ ἕτερα οὐδὲν ποιεῖν εἰς ἄλληλα πέφυκεν οὐδὲ πάσχειν ὑπ’ ἀλλήλων . διὰ τοῦτο γοῦν γλυκύτης οὐδὲν ἄν ποιήσει εἰς μελανίαν οὐδὲ βαρύτης εἰς γλυκύτητα ἐπειδὴ τούτοις οὐδεμία κοινωνία . δεῖ ἄρα τὰ ποιοῦντα καὶ τὰ πάσχοντα μὴ εἶναι ἀνόμοια , ἀλλὰ ταὐτά · χρῶμα γὰρ εἰς χρῶμα ποιεῖ καὶ χυμὸς εἰς χυμὸν καὶ τὰ ἄλλα ὁμοίως . τὰ ἄρα ὅμοιά ἐστι τὰ ποιητικὰ καὶ παθητικὰ ὑπ’ ἀλλήλων , καὶ οὐ τὰ ἐναντία . ἐγὼ δέ , φησί , λέγω ὅτι οὔτε ὅμοιά εἰσι τὰ ποιοῦντα καὶ πάσχοντα , οὔτε πάντῃ ἀνόμοια καὶ ἐναντία . ὅμοια μὲν οὐκ εἰσίν , ὅτι τὸ ὅμοιον οὐδὲν πάσχει ὑπὸ τοῦ ὁμοίου · <εἰ γὰρ> τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου> πάσχει τι , καὶ ὑφ’ ἑαυτοῦ πείσεται · αὐτὸ ἑαυτῷ πᾶν ἐστιν ὅμοιον . εἰ δὲ τοῦτο , οὐδὲν ἔσται ἄφθαρτον καὶ ἀίδιον . διὰ ταῦτα μὲν οὐκ ἔσονται τὰ ποιοῦντα καὶ πάσχοντα ὅμοια . ἀλλὰ δὴ οὐδὲ πάντῃ διάφορα καὶ ἐναντία · οὐδὲ γὰρ γραμμὴ ὑπὸ λευκότητος πείσεται , οὐδὲ γλυκύτης ὑπὸ μελανίας . οὕτως οὖν ἀνατρέψας τὰς τῶν παλαιῶν δόξας , ἔρχεται λοιπὸν ἐπὶ τὴν αὐτῷ δοκοῦσαν . Τὰ μὲν οὖν παρὰ τῶν παλαιοτέρων περὶ τοῦ ποιεῖν καὶ πάσχειν εἰρημένα | ταῦτά ἐστιν . ἐοίκασι δέ , φησίν , οὗτοι ἐναντία λέγοντες εἰς ταὐτὸν ἄγεσθαι . τούτου δὲ αἴτιον ὅτι εἰς μέρος ἑκάτερος αὐτῶν ἀπέβλεψεν δέον ὅλον τι θεωρῆσαι . τῷ γὰρ ὄντι τὰ ποιοῦντα καὶ πάσχοντα οὔτε πάντῃ ἕτερά ἐστιν οὔτε πάντῃ ταὐτά , ἀλλὰ πῇ μὲν ὅμοια πῇ δὲ ἀνόμοια καὶ ἐναντία . ἐπεὶ γὰρ οὐ τὸ τυχὸν εἰς τὸ τυχὸν ποιεῖ ( οὐ γὰρ ποιεῖ εἰς γλυκύτητα ἢ εἰς γραμμήν ) , ἀλλὰ τὸ ἐναντίον εἰς τὸ ἐναντίον τὸ γὰρ λευκὸν εἰς τὸ μέλαν καὶ τὸ γλυκὺ εἰς τὸ πικρόν ) , τὰ δ’ ἐναντία καὶ γένος κοινὸν ἔχει καὶ ὑποκείμενον , δῆλον ἄρα ὅτι τὰ ποιοῦντα καὶ πάσχοντα πῇ μὲν ταὐτά ἐστι κατὰ τὸ γένος καὶ ὑποκείμενον πῇ δ’ ἐναντία τὸ εἶδος . τῶν οὖν παλαιοτέρων ὅσοι μὲν εἰς τὸ γένος ἀπέβλεψαν τῶν ποιούντων καὶ πασχόντων , τὰ ὅμοια ποιεῖν εἰς ἄλληλα καὶ πάσχειν ἔφασαν · ὅσοι δὲ εἰς τὸ εἶδος , τὰ ἐναντία . Διὰ τὸ μηδὲν μᾶλλον ποιητικὸν ἢ παθητικὸν εἶναι θάτερον θατέρου . Δεῖ γὰρ τὸ μὲν ποιοῦν τὴν δραστήριον ἔχειν δύναμιν , τὸ δὲ πάσχον τὴν παθητικήν . τὰ δὲ ὅμοια ἴσην ἔχοντα καὶ τὴν αὐτὴν δύναμιν , τί μᾶλλον ἑκάτερον αὐτῶν ποιητικὸν ἔσται ἢ παθητικόν ; ὥστε οὔτε ποιήσει οὕτε πείσεται ὑπ’ ἀλλήλων , ὁμοίαν γε ἔχοντα καὶ τὴν αὐτὴν ποιητικήν τε καὶ παθητικὴν δύναμιν . εἰ δέ τις εἴποι ὅτι οὐδὲν ἄτοπον τὸ ποιοῦντα καὶ ἀντιπάσχειν ( τοιαῦτα γὰρ τὰ ὁμόυλα ) , φημὶ ὅτι τὸ μὲν ἀντιπάσχειν οὐκ ἄτοπον , τὸ δὲ μηδὲ μᾶλλον ἄτοπον . τὸ γὰρ ποιοῦν εἰ καὶ ἀντιπάσχει , ἀλλὰ μᾶλλον δρᾷ ἢ πάσχει , καὶ τὸ πάσχον εἰ καὶ ποιεῖ , ἀλλὰ μᾶλλον πάσχει ἢ ποιεῖ . ἐπὶ δὲ τῶν ὁμοίων οὐδὲν μᾶλλον ἐν ἑκατέρῳ ἐστὶν ἢ ποιητικὴ ἢ παθητικὴ δύναμις . ὥστε οὐ πείσεται τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου . καὶ εἰ τὸ ποιοῦν εἰς ἑαυτὸ βούλεται μεταβάλλειν τὸ πάσχον , τὸ δὲ ὅμοιον οὐκ ἄν εἰς τὸ ὅμοιον τραπείη ( ἔστι γὰρ ἤδη καὶ πρὸ τῆς τροπῆς ἐκεῖνο εἰς ὃ καὶ δῆλον ἄρα ὅτι τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου οὐ πείσεται . Oὐδὲν ἂν εἴη οὔτε ἄφθαρτον οὔτε ἀκίνητον . Καὶ γὰρ τὸ κινεῖν ποιεῖν τί ἐστιν . ὥστε εἰ αὐτό τι ὑφ’ ἑαυτοῦ πάσχει , αὐτό τι πάντως ὑφ’ ἑαυτοῦ πᾶν κινηθήσεται καὶ αὐτὸ ὑφ’ ἑαυτοῦ πᾶν φθαρήσεται . ὥστε οὐδὲν ἔσται ἄφθαρτον οὐδ’ ἀκίνητον , ὅπερ ἀδύνατον . δέδεικται γὰρ ἐν τῇ Φυσικῇ , ὅτι τε πᾶν τὸ κινούμενον ὑπό τινος κινεῖται καὶ ὅτι αὐτὸ ἑαυτὸ οὐδὲν κινεῖ , εἰ μὴ κατ’ ἄλλο μόριον καὶ ἄλλο , ὡς τὸ ζῷον ( ἄλλῳ γὰρ κινεῖ , τῇ ψυχῇ , καὶ ἄλλῳ κινεῖται , τῷ καὶ ὅτι οὐ πάντα κινεῖται , ἀλλ’ εἰσὶ πρὸ τῶν κινουμένων τὰ ἀκίνητα αἴτια · τὰ γὰρ πρώτως κινοῦντα ἀκίνητα . οὐ καλῶς δὲ συνάγειν δοκεῖ , ὅτι εἰ τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοὐ ὁμοίου παθητικὸν καὶ διὰ τοῦτο καὶ αὐτὸ εἰς ἑαυτό τι ποιήσει , ἤδη μηδὲν εἶναι ἀκίνητον μηδὲ ἄφθαρτον · τί γὰρ εἰ λέγοι τις ὅτι κινητικὸν μὲν ἔσται τι αὐτὸ ἑαυτοῦ καὶ παθητικὸν αὐτὸ ὑφ’ ἑαυτοῦ , τὸ πεφυκὸς μέντοι κινεῖσθαι καὶ πάσχειν · τὸ δ’ ὅλως μὴ πεφυκὸς οὔτε πείσεται ὑφ’ ἑαυτοῦ τό γε μὴ πεφυκὸς πάσχειν πάθος οὔτε κινήσει ἑαυτὸ ἀκίνητον ὄν ; ἀλλ’ ἀκριβῶς προσέθηκεν εἴπερ τὸ ὅμοιον ᾖ ὅμοιον ποιητικόν · εἰ γὰρ ᾖ ὅμοιον ποιητικόν , καὶ πᾶν ὑφ’ ἑαυτοῦ πείσεται καὶ οὐδὲν ἔσται ἀκίνητον οὐδὲ ἄφθαρτον . Οὐκ ἐξίστησι γὰρ ἑαυτὰ τῆς φύσεως ὅσα μήτε ἐναντία μήτε ἐξ ἐναντίων ἐστίν . Ὅτι οὐδὲν ποιεῖ τὸ πάντῃ ἕτερον εἰς τὸ ἕτερον , οἷον ἡ γραμμὴ εἰς λευκότητα , εἰ μὴ κατὰ συμβεβηκός , τεκμήριον ποιεῖται τὸ μὴ ἐξιστᾶν ἑαυτὰ τῆς φύσεως · τὸ γὰρ ποιοῦν εἴς τι ἐξιστᾶν αὐτὸ βούλεται τῆς αὑτοῦ ποιοῦν GTa 6 εἰ om . GTa 8 ἤδει a εἰς ἐκεῖνο εἰς ὃ a 10 ἀλλὰ μὴν οὐδὲ ἄφθαρτον οὑδὲ ἀκίνητον φησί τι ἔσται pro lemmate a 11 ποιεῖν RZ : καὶ ποιεῖν GTa ἐστί τι Z εἰ ] εἰς R 12 πάντων a ἑαυτοῦ πῶς κινηθήσεται Z γὰρ ] δ’ Z Φυσικῇ ] Θ 4 sqq . τε om . a 16 post alterum ἄλλω addunt τῶ ( sc . τῷ ) GT τῶ σώματι κινεῖται tr . Z 20 λέγει GTZ 24 προσέθηκε τὸ . εἴπερ a εἴπερ ] εἶπε GT 24 . 25 ᾖ ] ἡ utrobique R 25 εἰ γὰρ—ποιητικόν om . GTa 27 omisso hic lemmate pergit ὅτι δὲ οὐδὲν ποιεῖ a ἑαυτὰ ] ἄλληλα Ar . ( praeter codd . FH ) 30 τεκμόριον T μὴ ἐξανιστᾶν Z 31 αὐτοῦ libri φύσεως . ὅτε δὲ λέγεται τὸ μέλαν εἰς τὴν ἐν τῷ λευκῷ γραμμὴν ποιεῖν , δῆλον ὅτι κατὰ συμβεβηκὸς ἐποίησεν εἰς τὴν γραμμήν · καὶ γὰρ μετὰ τὸ μέλαν γενέσθαι τὸ λευκὸν ἔμεινεν ἡ γραμμὴ γραμμὴ καὶ οὐκ ἐξέστη τῆς φύσεως . δῆλον ἄρα ὅτι κατὰ συμβεβηκὸς ἐποίησε τὸ μέλαν εἰς τὴν γραμμήν , διότι συνέβη τὴν γραμμὴν λευκὴν εἶναι . τῷ οὖν εἰς τὸ λευκὸν ἐν τῇ γραμμῇ ὑπάρχον δρᾶσαι τὸ μέλαν , λέγεται κατὰ συμβεβηκὸς καὶ ἐν τῇ γραμμῇ δρᾶσαι . ὡς ἐπὶ παραδείγματος δὲ εἶπεν ‘τὴν γραμμὴν εἶναι᾿ , λέγε δὲ σὺ ἀντὶ τῆς γραμμῆς τὴν ἐπιφάνειαν . διὰ μὲν οὖν τοῦ εἰπεῖν ὅσα μήτε ἐναντία τὰ ἄκρα ἐδήλωσε , τὸ λευκὸν καὶ τὸ μέλαν , διὰ δὲ τοῦ μήτε ἐξ ἐναντίων τὰ μεταξύ , οἷον τὸ φαιόν . ᾿Αλλ' ἐπεὶ οὐ τὸ τυχὸν πέφυκε πάσχειν ἢ ποιεῖν , ἀλλ’ ὅσα > ἐναντίωσιν ἔχει . Μέχρι μὲν οὖν ὧδε τοὺς τῶν παλαιοτέρων ἐξέθετο λόγους , ἐντεῦθεν δὲ λοιπὸν τὴν ἰδίαν δόξαν ἐκτίθεται . βουλόμενος δὲ δεῖξαι ὅτι τὸ ποιοῦν καὶ τὸ πάσχον πῇ μὲν ὅμοιά ἐστι πῇ δὲ ἀνόμοια , κέχρηται συλλογισμῷ τοιούτῳ , λαμβάνων ἐκ τῆς ἐναργείας ὡμολογημένον ὅτι τὰ ποιοῦντα καὶ πάσχοντα ἢ ἐναντίωσιν ἔχει ἢ ἐναντία ἐστίν , ἐναντίωσιν μὲν ἔχειν λέγων τὰ μεταξύ , οἷον τὸ φαιὸν ὅταν εἰς τὸ λευ|κὸν ποιῇ ἢ εἰς ἄλλο τι 33r χρῶμα , ἐναντία δέ , οἷον τὸ λευκὸν καὶ τὸ μέλαν . ἔστιν οὖν ὁ συλλογισμὸς τοιοῦτος · τὰ ποιοῦντα καὶ πάσχοντα ἐναντία ἐστί , τὰ ἐναντία πῇ μέν ἐστι τὰ αὐτὰ πῇ δὲ ἕτερα ( γένει γὰρ τὰ αὐτά , εἴδει δὲ ἕτερα ) , τὰ ποιοῦντα ἄρα καὶ πάσχοντα πῇ μέν εἰσι τὰ αὐτὰ πῇ δὲ ἕτερα . Πέφυκε γὰρ σῶμα μὲν ὑπὸ σώματος , χυμὸς δὲ ὑπὸ χυμοῦ . Παραδείγματα ὅτι ὅμοιά ἐστι τὰ ποιοῦντα καὶ πάσχοντα . σῶμα δὲ ὑπὸ σώματός φησι πάσχειν οὐχ ἀπλῶς , ἀλλὰ τὸ πεποιωμένον . πάλιν δὲ χρῶμα ὑπὸ χρώματος λέγων πάσχειν τὸ ἐν ὑποκειμένῳ δηλονότι λέγει . Τούτου δ’ αἴτιον ὅτι τὰ ἐναντία ἐν τῷ αὐτῷ γένει . Αἴτιον , φησί , τοῦ τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου πάσχειν , ὅτι τὰ ποιοῦντα καὶ πάσχοντα ἐναντία , τὰ δὲ ἐναντία ὑπὸ τὸ αὐτὸ γένος , τὰ ποιοῦντα ἄρα καὶ πάσχοντα ὁμοιογενῆ . ᾿Επειδὴ τὸ πάσχον καὶ τὸ ποιοῦν τῷ μὲν γέννει ταὐτά . Δείξας ὅτι τὰ ποιοῦντα καὶ πάσχοντα ὁμογενῆ , λαβὼν ὡμολογημένον ὅτι τὰ ποιοῦντα καὶ πάσχοντα ἐναντία ἐστί , νῦν βούλεται δεῖξαι ὅπερ ὡμολογημένον εἴληφε , λέγω δὲ ὅτι τὰ ποιοῦντα καὶ πάσχοντα ἐναντία ἐστί . δείκνυσι δὲ πάλιν τοῦτο λαβὼν ὅτι τὰ ποιοῦντα καὶ πάσχοντα πῇ μὲν ὅμοιά εἰσι πῇ δ’ ἀνόμοια · τοιαῦτα δέ ἐστι τὰ ἐναντία · τὰ ποιοῦντα ἄρα καὶ πάσχοντα ἐναντία . ἔστι δὲ ἡ δεῖξις διάλληλος . Καὶ γὰρ ὅλως φθορὰ καὶ γένεσις ἐν τούτοις . ᾿Επὶ πλέον ἡ γένεσις καὶ ἡ φθορὰ τοὐ ποιεῖν καὶ πάσχειν · ἔστι γὰρ καὶ τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν τὶς γένεσις καὶ τὶς φθορά , καὶ ἡ φθορὰ δὲ καὶ ἡ γένεσις οὐκ ἄνευ τοῦ ποιεῖν καὶ πάσχειν . εἰπὼν οὖν ὅτι τὸ ποιεῖν καὶ πάσχειν ἐν τοῖς ἐναντίοις , κατασκευάζει τοῦτο ἐκ τοῦ μᾶλλον . καὶ γὰρ ἡ γένεσις καὶ ἡ φθορά , φησίν , ἐν τούτοις · ἐξ ἐναντίου γὰρ εἰς ἐναντίον ἡ γένεσις καὶ ἡ φθορὰ ὁμοίως , ὡς δέδεικται ἐν τῇ Φυσικῇ . εἰ τοίνυν ἡ γένεσις καὶ ἡ φθορὰ ἐν τοῖς ἐναντίοις , ἐν οἷς ἄρα οὐκ ἔστιν ἐναντίωσις , ἐν τούτοις οὐκ ἔστι γένεσις καὶ φθορά . τοιοῦτον δέ ἐστι τὸ πέμπτον στοιχεῖον . Διὸ καὶ εὔλογον ἤδη τό τε πῦρ θερμαίνειν καὶ τὸ ψυχρὸν ψύχειν . ᾿Εναντία γὰρ ταῦτα · διὸ καὶ ποιητικὰ καὶ παθητικά . Καὶ ὅλως τὸ ποιητικὸν ὁμοιοῦν ἑαυτῷ τὸ πάσχον . Ὅτι τὸ ποιοῦν ὁμοιοῖ ἑαυτῷ τὸ πάσχον κατασκευάζει , δεδειγμένον ἔχων ὅτι ἡ γένεσις εἰς τὸ ἐναντίον ἐστὶ μεταβολὴ καὶ ὅτι τὸ ποιοῦν καὶ τὸ πάσχον ἐναντία . ἔστιν οὖν ἡ κατασκευὴ τοῦ συλλογισμοῦ τοιαύτη · ἡ γένεσις ἤτοι τὸ γινόμενον καὶ ἀπλῶς τὸ μεταβάλλον εἰς τὸ ἐναντίον ἑαυτῷ μεταβάλλει , ἐναντίον δὲ τῷ γινομένῳ καὶ μεταβάλλοντι τὸ ποιοῦν , τὸ γινόμενον ἄρα καὶ ἀπλῶς τὸ πάσχον τε καὶ μεταβάλλον εἰς τὸ ποιοῦν μεταβάλλει , τὸ ἄρα ποιοῦν ὅμοιον ἑαυτῷ ποιεῖ τὸ πάσχον . Κατὰ λόγον δὲ μὴ ταὐτὰ λέγοντας ἀμφοτέρους . Εὔλογον , φησί , τὸ λέγειν ὅτι καίπερ οὐ ταὐτὰ λέγοντες οἵ τε ὅμοια λέγοντες εἶναι τὰ ποιοῦντα καὶ πάσχοντα καὶ οἱ ἀνόμοια , ὅμως ἀμφότεροι τῆς φύσεως αὐτῶν ἅπτονται . πῶς δ’ ἑκάτερος αὐτῶν τῆς φύσεως ἅπτεται , ἐπήγαγεν . καὶ γὰρ ἡ κοινὴ χρῆσις , φησί , τῶν ἀνθρώπων ὁτὲ μὲν οὕτως ὁτὲ δὲ οὕτως εἴωθε λέγειν . λέγομεν γάρ , φησίν , ὁτὲ μὲν ὅτι ὁ ἄνθρωπος ὑγίανεν ἐκ τοῦ ὑποκειμένου καλοῦντες τὸ ὑγιαζόμενον , ὁτὲ δὲ ὅτι ὁ νοσῶν ὑγίανεν ἐκ τοῦ πάθους καλοῦντες , καὶ θερμαίνεσθαι ποτὲ μὲν τὸν λίθον ποτὲ δὲ τὸ ψυχρόν , ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ποιούντων ποτὲ μὲν θερμᾶναι λέγομεν τὸν ἄνθρωπον , ὅταν δηλονότι τῇ ἁφῇ θερμάνῃ , ποτὲ δὲ τὸ θερμὸν θερμᾶναι . ἐπεὶ οὖν τὰ ποιοῦντα καὶ τὰ πάσχοντα ποτὲ μὲν ἐκ τοῦ ὑποκειμένου καλοῦνται ποτὲ δὲ ἐκ τοῦ πάθους , ὅσοι μὲν εἰς τὸ ὑποκείμενον αὐτῶν ἀπέβλεψαν , τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου πάσχειν ἔφασαν ( ὁμόυλα γάρ ἐστιν , ὡς εἴρηται , τὰ ποιοῦντα καὶ τὰ πάσχοντα ) , ὅσοι δὲ εἰς τὸ πάθος , τὸ ἐναντίον ὑπὸ τοῦ ἐναντίου . δῆλον δὲ ὅτι , ὅταν λέγω ὁμόυλα εἶναι τὰ ποιοῦντα καὶ τὰ πάσχοντα , οὐ κατὰ τὴν προσεχῆ ὕλην φημὶ καὶ ἐσχάτην ( δῆλον γὰρ ὅτι ἑτέρως δεῖ κεκράσθαι τὸ ὑποκείμενον σῶμα λευκῷ χρώματι , ἑτέρως δὲ τὸ τῷ μέλανι · ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ) , ἀλλὰ κατὰ τὴν πρώτην , ἥτις ἐστὶν ἡ αὐτὴ καὶ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ δεκτικὴ καὶ λευκοῦ καὶ μέλανος . ἀλλ’ εἰ τοῦτο , καὶ διὰ τὴν πρώτην ὕλην ὁμόυλά φαμεν τὰ ποιοῦντα καὶ πάσχοντα , διὰ τί μὴ πᾶν ὑπὸ παντὸς πάσχει καὶ πᾶν εἰς πᾶν ποιεῖ , καὶ λευκότης , φημί , εἰς γλυκύτητα καὶ εἰς εὐωδίαν ἢ δυσωδίαν , καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὡσαύτως ; πάντων γὰρ μία καὶ κοινὴ ὕλη ἡ πρώτη . λέγω οὖν ὅτι οὐκ ἀρκεῖ μόνον εἰς τὸ ποιεῖν τινα καὶ πάσχειν εἰς ἄλληλα τὸ εἶναι τὴν ὕλην αὐτῶν κοινήν οὕτω γὰρ ἄν τὸ τυχὸν εἰς τὸ τυχὸν ἐποίει · πάντα γὰρ ὁμόυλα ) , ἀλλὰ δεῖ πρὸς τῷ κοινὴν εἶναι τὴν ὕλην καὶ ἐναντία εἶναι τὰ εἴδη τῶν ποιούντων καὶ πασχόντων . ᾿Απορήσειε δ’ ἄν τις ἐπὶ τούτοις · εἰ τὰ ἐναντία ἐστὶν ἅπερ καὶ κοινὴν ὕλην ἔχει τὴν πρώτην τὰ ποιοῦντα καὶ πάσχοντα , διὰ τί μὴ ποιεῖ τὸ ἐν ἵππῳ λευκὸν εἰς τὸ μέλαν τὸ ἐν ἐβένῳ , καὶ ἀπλῶς πᾶν μέλαν εἰς πᾶν λευκόν ; λέγω | τοίνυν ὅτι οὐδὲ ὁμόυλα ταῦτα κυρίως . οὔτε γὰρ τὴν προσεχεστάτην ὕλην τῶν μεταβαλλόντων δεῖ λαμβάνειν οὔτε τὴν πρωτίστην · ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἁπλῶν στοιχείων τὸ τριχῇ διαστατὸν κοινὴ τούτων ἐστὶν ὕλη , ἐπὶ δὲ τῶν συνθέτων οὐ δεῖ ταύτην λαμβάνειν κοινὴν ὕλην οὐδὲ τὴν ἐσχάτην , ἀλλὰ τὴν μεταξύ . οἷόν τι λέγω . ἔστι τι κράσεως πλάτος , καθ’ ἣν ἡ τοῦ ἀνθρώπου γίνεται σάρξ · ἐν τῷ πλάτει τούτῳ συμβαίνει ποτὲ μὲν λευκαίνεσθαι τὴν σάρκα ποτὲ δὲ μελαίνεσθαι , ἐπιτεινομένων τινῶν ποιοτήτων ἢ ἀνιεμένων · τοῦτο οὖν τὸ πλάτος τῆς κράσεως τῆς σαρκὸς κοινὴν λέγω ὕλην τῶν ἐναντίων τῶν εἰς ἄλληλα μεταβαλλόντων ἐν τῇ τοῦ ἀνθρώπου σαρκί . τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ πάντων . διὸ οὐ πᾶν ἐναντίον εἰς πᾶν μεταβάλλει , διότι μηδὲ κοινὴ ἡ ὕλη κατὰ τὸν εἰρημένον τρόπον τῷ ἐν γάλακτι φέρε λευκῷ καὶ τῷ ἐν τῇ ἐβένῳ μέλανι . ἄνωθεν τοίνυν φημὶ διαρθρῶν τὸ πᾶν θεώρημα , ὅτι τὰ μὲν ποιοῦντα καὶ πάσχοντα προσεχῶς ὁμόυλα ὄντα πάντως ἐναντία ἐστίν , οὐ πάντως δὲ τὰ ἐναντία ποιεῖ καὶ πάσχει . οὔτε γὰρ τὸ σκληρὸν εἰς τὸ μαλακὸν ποιεῖ , οὔτε τὸ ἄνω εἰς τὸ κάτω , οὔτε ἁπλῶς τὸ λευκὸν εἰς τὸ μέλαν , οὔτε πᾶν ἐναντίον εἰς πᾶν ἐναντίον , ἀλλὰ ταῦτα τῶν ἐναντίων ποιεῖ καὶ πάσχει εἰς ἄλληλα , ὅσα τὴν δραστήριον ἔχει δύναμιν ( τοιαῦτα δὲ μάλιστά ἐστι τὸ θερμὸν ψυχρόν ) , ὅσα μέντοι ποιεῖ καὶ πάσχει προσεχῶς ὁμόυλα ὄντα πάντως ἐναντία ἐστί . προσέθηκα δὲ ῾προσεχῶς᾿ , διότι δρᾷ ἡ ψύξις εἰς τὴν μαλακότητα · τὸ γὰρ μαλακὸν γένοιτο ἄν ὑπὸ ψυχροῦ σκληρόν , οἷον ὁ κηρός , ἢ ὑπὸ θερμοῦ , οἷον ὁ πηλός , καὶ οὐ δήπου ἡ τὸ ψυχρὸν ἐναντίον ἄν εἴη τῷ ἐν κηρῷ μαλακῷ , ἢ τὸ θερμὸν τῷ ἐν πηλῷ , ἢ ὅλως τὸ θερμὸν ἢ ψυχρὸν ἐναντία ἐστὶ τῷ μαλακῷ . ποιοῦσι δὲ εἰς τὸ μαλακὸν οὐ προσεχῶς · προσεχῶς γὰρ εἰς τὰ ἐναντία ποιοῦσι . τὸ μὲν γὰρ ψυχρὸν εἰς τὸ ἐν τῷ κηρῷ θερμὸν δρᾶσαν καὶ ἐκδιαφορῆσαν αὐτό , συνεκδιαφορουμένης δηλονότι καί τινος ὑγρᾶς οὐσίας σὺν τῷ θερμῷ , ἐν ᾗ καὶ τὸ εἶναι εἶχεν , οὕτω συμβαίνει τὸν κηρὸν παγῆναί τε καὶ σκληρὸν γενέσθαι . ὥστε προσεχῶς ἡ ψύξις εἰς τὴν θερμότητα ἔδρασε καὶ δι’ αὐτὴν εἰς τὴν ὑγρότητα , καὶ οὐτῶ λοιπὸν κατὰ συμβεβηκὸς εἰς τὴν μαλακότητα . οὕτω καὶ ἐπὶ ὕδατος ἡ ψύξις δράσασα ποιεῖ κρύσταλλον · προσεχῶς τὸ ἔμφυτον θερμὸν τὸ ἐν αὐτῷ διαφορῆσαν ἢ καὶ παντελῶς ἔστιν ὅτε ἀποσβέσαν καὶ συνεκδιαφορῆσάν τινα οὐσιώδη τοῦ ὕδατος ὑγρότητα , ἢ τῇ ἐπιτάσει τῆς ψύξεως τό γε ἀληθέστερον πιλῆσαν τὰ μόρια τοῦ ὕδατος καὶ πυκνῶσαν , οὕτω ποιεῖ τὸ ὕδωρ σκληρὸν καὶ ἀντίυπον ἀντὶ ὑπεικτικοῦ καὶ μαλακοῦ . ὡσαύτως δὲ καὶ ἡ θερμότης ἔπι τίου πηλοῦ τὴν ἐν τῷ πηλῷ ψῦξιν ἀποσβέσασα , ἢ εἰς θερμότητα μεταβάλλουσα καὶ ἐκδιαφορήσασα , συνεκδιαφορεῖ τῇ θερμότητι τὴν ὑγρὰν οὐσίαν ἐν ᾗ καὶ τὸ εἶναι εἶχεν ἡ ψύξις · καὶ οὕτω τὸ καταλειπόμενον σκληρὸν ἀντὶ μαλακοῦ γέγονε , τῆς θερμότητος πρώτως εἰς τὴν ψῦξιν τὴν ἐν τῳ πηλῷ δρασάσης . εἴρηται δὲ ταῦτα ἀκριβῶς ἐν τῷ τετάρτῳ τῶν Μετεώρων . Μήποτε δὲ οὕτω δεῖ λέγειν , ὅτι ἡ θερμὴ καὶ ξηρὰ τοῦ πυρὸς οὐσία εἰς τὴν ψυχρὰν καὶ ὑγρὰν τοῦ πηλοῦ δράσασα , καὶ μεταβαλοῦσα ταύτην ἢ ἐκδιαφορήσασα , οὐτῶ ποιεῖ σκληρὸν τὸν πηλόν · ὥστε προσεχῶς τὸ ἐνάντιον εἰς τὸ ἐναντίον ἐποίησε . τὸ μὲν οὖν ῾προσεχῶς᾿ διὰ τοῦτο προσέθηκα , τὸ δὲ ῾ὁμόυλα᾿ διὰ τὰ οὐράνια . κἄν γὰρ ἡ πρώτη ὕλη κοινὴ τῶν ὑπὸ σελήνην , τὸ τριχῇ λέγω διαστατόν , ἀλλ’ οὐχ ἡ προσεχεστέρα , ὡς δύνασθαι τὸ μὲν τῶν ἐναντίων ἀποβάλλειν , τὸ δὲ δέχεσθαι . ποιεῖ οὖν καὶ τᾶι οὐράνια προσεχῶς εἰς τὸ ὑπέκκαυμα ( πρώτως γὰρ αὐτὸ πάσχει τὸ ὑπέκκαυμα ὑπὸ τῶν οὐρανίων προσεχῶς , ἀλλ’ ὅμως οὐκ ἔστιν ἐναντία ταῦτα . τοῦτο δὲ διότι , ὡς εἶπον , οὐδὲ ὁμόυλα . καλῶς ἄρα εἴρηται ὅτι τὰ ποιοῦντα καὶ πάσχοντα προσεχῶς ὁμόυλα ὄντα πάντως ἐναντία ἐστιν . ᾿Απορήσειε δ’ ἄν τις καὶ τοῦτο εἰκότως ἐν τῷ περὶ τῶν ἐναντίων λόγῳ , πῶς λέγομεν τὰ ἐναντία μεταβάλλειν εἰς ἄλληλα . εἰ γὰρ μὴ πάντα τὰ ἐναντία ποιεῖ καὶ πάσχει εἰς ἄλληλα , εὔλογον μηδὲ πάντα τὰ ἐναντία μεταβάλλειν εἰς ἄλληλα . οὐ γὰρ δὴ τὸ ἐν ψιμυθίῳ λευκὸν μεταβάλλοι ἂν εἰς τὸ ὲν ἐβένῳ μέλαν ἢ εἰς τὸ ἐν κόρακι . οὐκ ἄρα πᾶν ἐναντίον εἰς πὰν ἐναντίον μεταβάλλει . εἰ τοίνυν ἀληθὴς ὁ λόγος ὁ λέγων τὰ ἐναντία μεταβάλλειν εἰς ἄλληλα , οὐ μεταβάλλει δὲ τὸ ἐν ψιμυθίῳ λευκὸν εἰς τὸ μέλαν τὸ ἐν ἐβένῳ , οὐδ᾿ ἄν ἐναντίον αὐτῷ εἴη , ὅπερ ἄτοπον . καθόλου γὰρ τὸ λευκὸν ἐναντίον τῷ μέλανι . ὥστε εἰ τὸ καθόλου λευκὸν τῷ καθόλου μέλανι ἐναντίον , καὶ τὸ τὶ ἄρα τῷ τινί . δοκεῖ οὖν ἑκατέρωθεν ὁ λόγος ἀναγκάζεσθαι ἕν τι τῶν κοινῶν ὁμολογημάτων ἀναιρεῖν , ἢ ὅτι οὐκ ἔστιν ἁπλῶς τὸ λευκὸν τῷ μέλανι ἐναντίον , εἰ μὴ πᾶν εἰς πᾶν μεταβάλλει , ἡ ὅτι οὐ τὰ ἐναντία πάντα μεταβάλλει εἰς ἄλληλα . φαμὲν οὖν πρὸς ταῦτα ὅτι καὶ τὸ πᾶν λευκὸν παντὶ μέλανι ἐναντίον εἶναι ἀληθές ( δρᾷ γὰρ πάθη ἐναντία · πᾶν γὰρ μέλαν συγκριτικὸν ὄψεως καὶ πᾶν λευκὸν διακριτικόν ) , καὶ τὸ τὰ ἐναντία πάλιν εἰς ἄλληλα μεταβάλλειν ἀληθές · μεταβάλλει γὰρ εἰς τὰ κατ’ εἶδος ἐναντία , οὐδὲν δὲ εἰς τὸ κατ’ ἀριθμὸν τὸ αὐτὸ ἐναντίον μεταβάλλει . οὐ γὰρ δὴ τὸ ἐν τῷδε τῷ ὕδατι ψυχρὸν γίνεται θερμὸν τὸ ἐν τῷδε τῷ πυρί , ἢ τὸ ἐν τῷδε τῷ σώματι μέλαν γίνεται τὸ ἐν τῷδε τῷ σώματι λευκόν . ὅλως γὰρ ἡ μεταβολὴ τὸ αὐτὸ κατ’ ἀριθμὸν εἶναι οὐ συγχωρεῖ , οὐδὲ ἐν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ πράγματι . οὐ γὰρ δὴ ἡ αὐτή ἐστι κατ’ ἀριθμὸν λευκότης ἡ πρὸ τῆς ἡλιοκαίας τῇ μετὰ τὴν ἡλιοκαίαν , οὐδὲ ἡ ὑγίεια ἡ πρὸ τῆς | νόσου τῇ μετὰ τὴν νόσον . δέδεικται δὲ τοῦτο ἐν ἑτέροις . εἰ τοίνυν οὐδὲ ἐν τῷ αὐτῷ ἀτόμῳ μίαν εἶναι καὶ τὴν αὐτὴν λευκότητα δυνατόν , τὴν πρὸ τῆς εἰς τὸ μέλαν μεταβολῆς καὶ τὴν ἐκ τοῦ μέλανος , πόσῳ μᾶλλον τὸ ἐν τῷ ψιμυθίῳ λευκὸν εἰς τὸ αὐτὸ κατ’ ἀριθμὸν μέλαν οὐκ ἂν μεταβάλλοι τὸ ἐν ἐβένῳ · ἀλλὰ μεταβάλλει τὸ ἐναντίον κατ’ εἶδος τὸ λευκὸν εἰς τὸ μέλαν , οὐχ ἁπλῶς εἰς τόδε τὸ μέλαν , ἀλλ’ ἀπλῶς εἰς μέλαν . ὅσα μὲν οὖν τῶν ἐναντίων τὴν δραστήριον ἔχει δύναμιν , οἷον τὸ θερμὸν καὶ τὸ ψυχρόν , ταῦτα πάσχοντα ὑπ’ ἀλλήλων καὶ μεταβάλλοντα , εἰς τὸ αὐτὸ προσεχῶς εἶδος μεταβάλλει , οἷον ὅταν πάσχῃ τὸ ὕδωρ ὑπὸ τοῦ πυρός , πάσχει δὲ δηλονότι κατὰ γένεσιν καὶ φθοράν , μεταβάλλει προσεχῶς εἰς τὸ αὐτὸ θερμὸν [ ὕδωρ ] οἷον ἦν καὶ τὸ ποιῆσαν , οἷον τὸ πύριον . ὅταν δὲ φθείρηται , ἀλλ’ οἷον ἀλλοιῶται , ὁδεῦον ἐπὶ τὴν φθορὰν τὸ ὕδωρ θερμαινόμενον , τότε εἰς τὸ αὐτὸ εἶδος τοῦ θερμοῦ μεταβάλλει , οὐχ ἁπλῶς τὸ προσεχὲς καὶ οἷον τὸ ποιοῦν , ἀλλὰ τὸ ἐν πλάτει τοῦ θερμοῦ εἶδος θεωρούμενον . ἴσως δὲ οὐδ’ ὅταν φθείρηται τὸ ὕδωρ , προσεχῶς εἰς τὸ αὐτὸ κατ’ εἶδος τῷ ποιοῦντι εἶδος μεταβάλλει . πρῶτον γὰρ ἐξαεροῦται καὶ εἰς ἑτέραν καὶ οὐ τὴν πυρίαν θερμότητα μετέβαλλεν · ὁ δὲ ἀήρ , ἐὰν ἄρα , ἤτοι τὸ ἐν τῷ ἀέρι ψυχρόν , προσεχῶς εἰς τὸ ἐν τῷ πυρὶ θερμὸν μετα - βάλλει . τῶν δὲ μὴ τὴν δραστήριον δύναμιν ἐχόντων ἐναντίων , οἷον τοῦ λευκοῦ ἢ τοῦ μέλανος , εἰ μὲν ἀχωριστα εἴη , οἷον ὥσπερ τοῦ ψιμυθίου ἡ λευκότης καὶ τῆς πίττης τὸ μέλαν , μεταβάλλει ταῦτα εἰς τὰ κατ’ εἶδος ἐναντία τὰ ἐν τῇ γενέσει καὶ τῇ φθορᾷ ( γένοιτο γὰρ ἄν τὸ ἐν λευκὸν μέλαν , φθαρέντος τοῦ ψιμυθίου · γένοιτο γὰρ ἄν ἔβενος τυχὸν ἢ πίττα ἤ τι τοιοῦτον ) · εἰ δὲ χωριστὰ εἴη , μεταβάλλει πάλιν εἰς τὰ κατ’ εἶδος ἐναντία τὰ ἐν πλάτει · γένοιτο γὰρ ἄν τὸ λευκὸν σῶμα μέλαν , οὐ μέντοι τόδε τὸ μέλαν , οἷον τὸ ἐν ἐβένῳ , ἐπειδὴ μηδὲ πάσχει ἐξ αὐτοῦ , ἀλλ’ ἁπλῶς μέλαν . οὕτως οὖν ἀληθὲς τὸ τὰ ἐναντία μεταβάλλειν εἰς ἄλληλα . ἄλλως τε καὶ ἡ τῆς ὕλης παχύτης κώλυμα γίνεται πολλάκις τῆς μεταβολῆς · τὸ γὰρ ἐν τῷ θόλῳ τῆς σηπίας μέλαν ἐπικρατήσει πολλάκις τῆς ἐν γάλακτι λευκότητος , τὸ δὲ ἐν ἐβένῳ οὐκέτι . δεῖ οὖν πρὸς τὴν μεταβολὴν τῶν ἐναντίων καὶ τὴν ὕλην ἐπιτηδείαν εἶναι πρὸς τὸ ποιεῖν τε καὶ πάσχειν . ᾿Αλλ᾿ ἐρεῖ τις · εἰ τῷ δύνασθαι φθαρὲν τὸ μέλαν σῶμα ποιεῖν ἕτερον τὸ λευκὸν σῶμα , οὕτω φῄς τὰ ἐναντία μεταβάλλειν εἰς ἄλληλα , τί μᾶλλον τὰ ἐναντία μεταβάλλειν λέγοιτ’ ἄν εἰς ἄλληλα ἢ ἀπλῶς πᾶν εἰς πᾶν μεταβάλλειν , διότι ἐκ παντὸς φθαρέντος δύναται πάντως ἄλλ’ ὁτιοῦν γενέσθαι ; φημὶ οὖν πρὸς τοῦτο , ὅτι εἴρηται ἐν τῇ Φυσικῇ ὅτι ἡ γένεσις πάντως ἐξ ἐναντίου εἰς ἐναντίον ἐστί . κἂν γὰρ λέγωμεν ἐκ τῆς στερήσεως γίνεσθαι τὰ γινόμενα , πάντως ἐστὶν ἐν τῇ στερήσει τι ἐναντίον εἶδος τῷ ἐσομένῳ ἐξ οὗ ἡ μεταβολὴ γίνεται , εἰ καὶ ἀνώνυμον τοῦτό ἐστι καὶ ἄγνωστον · οὐ γὰρ ἄν ἦν μεταβολή , εἰ μὴ ἦν τις πάντως ἐναντιότης τοῦ ἐξ οὗ καὶ τοῦ εἰς ὅ . ὥστε εἰ πάντως πᾶσα γένεσις ἐξ ἐναντίου , ἀδύνατον ἀμέσως ἐκ παντὸς πᾶν γενέσθαι · οὐ γὰρ ἂν γένοιτο ἀμέσως ἐκ γῆς ὄστρακον , ἀλλὰ δεῖ πρότερον τοιώσδε κραθῆναι καὶ σχεῖν πρὸς τὸ γενησόμενον εἶδος ἐναντιότητά τινα , ἵνα οὕτω τὸ ποιητικὸν μεταβάλλῃ τὸ ἐναντίον εἰς τὸ ἐναντίον . οὕτως οὖν κἂν πᾶν μεταβάλλῃ διὰ τὴν κοινὴν καὶ πρώτην ὕλην τὴν πάντων τῶν εἰδῶν δεκτικήν , ἀλλὰ πρότερον ἴσχει τινὰ κρᾶσιν ἐναντίωσίν τινα πρὸς τὸ γενησόμενον εἶδος ἔχουσαν , καὶ οὕτως ἐπιτηδείαν οὖσαν εἰς τὸ μεταβαλεῖν εἰς τὸ ἐναντίον . Τὸν αὐτὸν δὲ λόγον ὑποληπτέον εἶναι περὶ τοῦ ποιεῖν καὶ πάσχειν ὅνπερ καὶ περὶ τοῦ κινεῖσθαι καὶ κινεῖν . | Εἰπὼν τίνα ἐστὶ τὰ ποιοῦντα καὶ πάσχοντα , ὅτι τὰ πῇ μὲν ὅμοια πῇ δὲ ἀνόμοια , ζητεῖ νῦν ὅπως ἔχουσι ταῦτα πρὸς ἄλληλα , τὰ ποιοῦντα λέγω καὶ πάσχοντα , πότερον πᾶν τὸ ποιοῦν καὶ ἀντιπάσχει ἢ οὔ . φησὶν οὗν ὅτι , ἵνα τοῦτο εὕρωμεν , ἴδωμεν ὅπως ἔχουσι τὰ κινοῦντα καὶ κινούμενα · ὡς γὰρ ἄν ἔχωσι ταῦτα , ἀνάγκη ἔχειν καὶ τὰ ποιοῦντα καὶ πάσχοντα . ἐπὶ πλέον γὰρ τὸ κινεῖν τοῦ ποιεῖν · πᾶν μὲν γὰρ τὸ ποιοῦν καὶ κινεῖ , οὐ πᾶν δὲ τὸ κινοῦν ποιεῖ , εἴ γε ποιεῖν ἐστι τὸ εἰς εἶδός τι καὶ πάθος ἄγειν . εἴρηται δὲ ἐν Κατηγορίαις , ὅτι ὅσα κατά τινος λέγεται ὡς καθ’ ὑποκειμένου , ὅσα κατὰ τοῦ κατηγορουμένου λέγεται , ταῦτα καὶ κατὰ τοῦ ὑποκειμένου τούτῳ ῥηθήσεται . ὅσα ἄρα ὑπάρχει τῷ κινοῦντι καὶ κινουμένῳ , καὶ τοῖς ποιοῦσιν ὑπάρξει καὶ πάσχουσιν . ἔστι δὲ τῶν κινούντων τὸ μὲν πρώτως κινοῦν , τὸ δὲ ἐσχάτως καὶ προσεχῶς . τὸ μὲν οὖν πρώτως κινοῦν , φησίν , οὐδὲν κωλύει ἐν τῷ κινεῖν ἀκίνητον εἶναι , ἐπ’ ἐνίων δὲ καὶ ἀνάγκαῖον , τὸ δὲ ἐσχάτως καὶ προσεχῶς κινοῦν ἀνάγκη κινούμενον καὶ αὐτὸ κινεῖν . οἷον ἡ ψυχὴ πρώτως κινεῖ τὸ ζῷον , ἀλλ’ οὐκ ἀνάγκη ταύτην καθάπαξ ἀκίνητον εἶναι ( κινεῖται γὰρ κατὰ συμβεβηκὸς ἐν τῷ συμμεταβαίνουσα τῷ σώματι καὶ μὴ ἀπολείπουσα αὐτὸ κινούμενον ) , ἡ μέντοι εἰκὼν ἀκίνητος μένει πρώτως κινοῦσα τὸ ὀρεκτικόν . ὁμοίως δὲ καὶ ἡ λοιδορία κινοῦσα τὸν θυμὸν ἀκίνητος μένει . ταῦτα γὰρ οὐδὲ κατὰ συμβεβηκὸς ἐν τῷ κινεῖν κινοῦνται . τὸ μέντοι ἔμφυτον θερμὸν προσεχῶς κινοῦν τὸ ζῷον , καὶ οἱ μύες ἢ εἴ τινα ἄλλα εἴη μόρια κινητικὰ τοῦ ὅλου ζῴου προσεχῶς , τῷ κινεῖσθαι καὶ αὐτὰ κινεῖ . ἐπεὶ οὖν ταῦτα ὑπάρχει τῷ κινοῦντι , ὑπάρχει δὲ αὐτῷ οὐχ ὡς γένει , οἷον ὡς τὸ κατὰ πλειόνων καὶ διαφερόντων τῷ εἴδει κατηγορεῖσθαι , ἀλλ’ ἀπλῶς <ὡς> καὶ κινοῦντι , ὑπάρχοι ἂν ταῦτα καὶ τῷ ποιοῦντι . οὐ πᾶν ἄρα τὸ ποιοῦν καὶ ἀντιπάσχει , ἀλλὰ τὸ μὲν πρώτως ποιοῦν ἔστι μὲν ὅτε καὶ ἀντιπάσχει , ἔστι δὲ ὅτε οὔ . οἷον ἡ ἰατρικὴ ποιοῦσα εἰς τὸν ἄρρωστον , καὶ ἀπλῶς αἱ ἐπιστῆμαι ποιοῦσαι εἰς τοὺς μανθάνοντας πρώτως , αὐταὶ ἀκίνητοι μένουσι . πρώτως δὲ ποιεῖ καὶ τὸ πῦρ εἰς τὸ ὕδωρ , ἀλλ’ ὅμως καὶ ἀντιπάσχει ὑπ’ αὐτοῦ . τὰ δὲ προσεχῶς ποιοῦντα πάντως καὶ ἀντιπάσχει , οἷον τὸ φάρμακον ποιοῦν εἰς τὸν ἄρρωστον καὶ ἀντιπάσχει ὑπ’ αὐτοῦ , καὶ ὁ ἐν τῷ βαλανείῳ ἀὴρ προσεχῶς ποιῶν εἰς ἡμάς καὶ ἀντιπάσχει ὑφ’ ἡμῶν , καὶ ἵνα συντόμως εἴπω , τῶν ποιούντων ταῦτά ἐστι τὰ ἀντιπάσχοντα ἐν τῷ ποιεῖν , ὅσα ἐν τῇ αὐτῇ ὕλῃ ὑφέστηκε . διὰ τοῦτο ἡ μὲν ἐπιστήμη οὐκ ἀντιπάσχει , οἷον ἡ ἰατρικὴ ὑπὸ τοῦ ἀρρώστου ; τὸ φάρμακον δὲ ἀντιπάσχει διότι ἡ μὲν ἐπιστήμη ἐν ψυχῇ ἔχει τὸ εἶναι , ἡ δὲ νόσος ἐν σώματι τῷ ἐζωωμένῳ , ἀντιδρᾷ δὲ εἰς τὸ φάρμακον , διότι τὸ πρῶτον ὑποκείμενον ἡ ὕλη κοινὴ τῶν σωμάτων ἐστὶν ἀπάντων · Δοκεῖ δὲ τὴν παραβολὴν τῶν κινούντων πρὸς τὰ ποιοῦντα μὴ ὀρθῶς ποιήσασθαι . ἐπιζητῶν γὰρ ποῖα τῶν ποιούντων ἐν τῷ ποιεῖν ἀντιπάσχει ὑπὸ τῶν πασχόντων , καὶ εἰπὼν ὅτι ὡς ἔχει τὰ κινοῦντα οὕτως ἔχει καὶ τὰ ποιοῦντα , παρήγαγέ τινα ποιοῦντα οὐκ ἐν τῷ κινεῖν ἀντικινούμενα ὑπὸ τῶν κινουμένων , ἀλλ’ ἁπλῶς κινούμενα καὶ αὐτὰ ἐν τῷ κινεῖν καὶ δεόμενα κινήσεως εἰς τὸ κινῆσαι , οὐ μέντοι ἀντικινούμενα <ἐν> τῷ γάρ ἐστι πάντα τὰ προσεχῶς κινοῦντα , οἷον τὸ ἔμφυτον θερμὸν ἢ οἱ μύες , ὁμοίως δὲ καὶ ἡ βακτηρία . οὐ τοῦτο δὲ ἦν τὸ ζητούμενον , ἀλλ’ εἰ ἐν κινεῖν κινεῖν ἀντικινοῦνται . λέγω οὖν ὅτι εἰ καὶ μὴ πρὸς ἅπαν τὸ παράδειγμα ἔοικεν , ἀλλ’ οὖν τοσοῦτον ἀρκεῖ μόνον , ὅτι ὥσπερ τῶν κινουντων ἔστι τινὰ οὐκ ὄντα ἀκίνητα , οὕτω καὶ τῶν ποιούντων , ὁπότε τὸ τῆς ψυχῆς καὶ σῴζει τὴν ἀναλογίαν · ἡ γὰρ ψυχὴ κινοῦσα ἀντικνεῖται , εἰ καὶ κατὰ συμβεβηκός . ὅλως δὲ ἐπειδὴ ἡ κίνησις οὐχ ὡς γένος εἰς εἴδη διαιρεῖται , ἀλλ’ ὡς ὁμώνυμος φωνὴ εἰς διάφορα σημαινόμενα οὐ γάρ ἐστιν ἐν μιᾷ . κατηγορίᾳ ἀλλ’ ἐν πλείοσιν , οὐκ ἔστι δὲ τῶν κατηγοριων γένος ) , διὰ τοῦτο οὐδ’ ἀπαιτητέον καθόλου ὡς ἔχει ἐπὶ κινήσεως οὕτως ἔχειν καὶ ἐπὶ ποιήσεως , ἀλλ’ ἀρκεῖ καὶ εἰ μέχρι τινὸς σῴζεται ἡ ἀνα - λογία . Καὶ πάλιν τὸ ἔσχατον πρὸς τὸ κινούμενον καὶ τὴν γένεσιν . Τουτέστι τὸ ἔσχατον τῶν κινούντων ἢ ποιούντων οὐ πρὸς τὸ ἄνω , ἀλλὰ πρὸς τὸ κινούμενον ἢ γινόμενον , τουτέστι τὸ προσεχὲς τῳ κινουμένῳ ἢ γινομένῳ , ὥσπερ τῷ ἀρρώστῳ τὸ σιτίον ἢ τὸ φάρμακον · τοῦτο γὰρ ἔσχατον ὡς πρὸς τὸ πάσχον . Τὴν μὲν γὰρ ὕλην λέγομεν ὁμοίως ὡς εἰπεῖν την αὐτὴν εἶναι τῶν ἀντικειμένων ὁποτερουοῦν , ὥσπερ γένος ὂν . Τὸ ὡς εἰπεῖν προσέθηκεν , ὅτι ἡ προσεχεστάτη τῶν ἀντικειμένων ὕλη οὐκ ἔστιν ἀπαραλλάκτως ἡ αὐτή · ἄλως γὰρ δεῖ κεκράσθαι τὰ στοιχεῖα τὰ τὸ λευκὸν χρῶμα δεξόμενα , καὶ ἄλλως τὰ τὸ μέλαν . ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων . εἶπε δὲ τὴν ὕλην τῶν ἀντικειμένων ὥσπερ γένος εἶναι , διότι ὡς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ γένος ἐστὶ τῶν ἐναντίων , οὕτω καὶ μία ὕλη · καὶ ὡς τὰ ἐναντία οὐδὲν διαφέρουσι κατὰ τὸ γένος , οὕτως οὐδὲ κατὰ τὸ ὐποκεί - μενον . Τὸ δὲ δυνάμενον θερμὸν εἶναι καὶ τὰ ἑξῆς . ᾿Επειδὴ ἡ αὐτή ἐστι τῶν ἀντικειμένων ὕλη , διὰ τοῦτο τὸ δυνάμενον θερμὸν εἶναι ( τοῦτο δέ ἐστι τὸ μὴ ὂν μήπω θερμόν , τοῦτο δέ τὸ ψυχρόν ) , διὰ τὸ ἐν ὕλῃ εἶναι πεφυκυίᾳ καὶ τὸ θερμὸν δέχεσθαι , ὅταν πλησιάσῃ αὐτῷ τὸ θερμαντικόν , θερμαίνεται . καλῶς ἄρα εἴρηται , ὅσα τῶν ποιούντων καὶ πασχόντων ἐν τῇ αὐτῇ ὕλῃ πέφυκεν εἶναι , ταῦτα ἐν τῷ ποιεῖν ἀντιπάσχειν , διὰ τὸ τὴν ἑκατέρου ὕλην <τὴν> αὐτὴν πεφυκέναι τὸ τοῦ ἀντικειμένου εἶδος δέχεσθαι , τούτου πλησιάζοντος εἰκότως πάσχει ὑπ’ αὐτοῦ . Τὸ δὲ οὗ ἕνεκα , οὐ ποιητικόν . | διὸ ἡ ὑγίεια οὐ ποιητικόν , εἰ μὴ κατὰ μεταφοράν . Κατὰ μεταφορὰν εἶπεν ἀντὶ τοῦ καταχρηστικῶς , ἢ ὅτι ὡς τὸ ποιητικὸν αἴτιον τῷ σώματι παρὸν γίνεται τοῦ ὑγιαίνειν , οὕτω καὶ ἡ ὑγεία . ὅτι δὲ ἡ ὑγεία καὶ ἁπλῶς τὸ τέλος καὶ τὸ οὗ ἕνεκα οὐ ποιητικόν , δι’ ὧν ἐπήγαγε κατεσκεύασε · καὶ γὰρ τοῦ μὲν ποιοῦντος , φησίν , ὅταν ὑπάρχῃ , γίνεταί τι τὸ πάσχον , τῶν δὲ ἕξεων παρουσῶν οὐκέτι γίνεται , ἀλλ’ ἔστιν ἤδη . ὅτι , φησί , τὸ οὗ ἕνεκα οὐκ ἔστι ποιητικόν , δῆλον ἐντεῦθεν . τοῦ μὲν γὰρ ποιητικοῦ παρόντος ἔτι γίνεταί τι τὸ μεταβάλλον , καὶ εἰς τὸ εἶδος ὁδεύει μήπω τελείως αὐτὸ ἀπειληφός ( ἕως γὰρ ἄν ποιῇ τὸ οὕπω ἀπείληφε τὸ εἶδος τὸ γινόμενον ) , τῶν δὲ τελῶν καὶ τῶν ἕξεων παρουσῶν οὐκέτι γίνεται , ἀλλ’ ἤδη ἐστίν · οὐκ ἄρα τὸ οὗ ἕνεκα ποιητικόν . διὰ τοῦτο ἄρα οὐδαμοῦ φαίνεται τὸν θεὸν ποιητικὸν αἴτιον λέγων τοῦ κόσμου . ἐπειδὴ γὰρ τὸ ποιητικὸν τοῦτό φησιν εἶναι , τὸ διὰ ὁδοῦ τινος καὶ γενέσεως ἄγον εἰς τὸ εἶναι τὰ γινόμενα , ὁ δὲ θεὸς οὐκ ἐν χρόνῳ ποιεῖ οὐδὲ ἀτελῆ , διὰ τοῦτο οὐ ποιητικὸν αὐτόν φησιν , ἀλλ’ , εἰ ἄρα , προαγωγὸν αὐτὸν δεῖ καλεῖν . λέγεται δὲ καὶ τελικὸν αἴτιον , διὰ τὸ πρὸς αὐτὸν πάντα ἐπεστράφθαι καὶ αὐτοῦ ἐφίεσθαι . Τὰ δὲ εἴδη καὶ τέλη ἕξεις τινές . ᾿Επειδὴ εἶπε ‟ τῶν ἕξεων ” , ἐπεξηγούμενος τίνα εἶπεν ἕξεις προσέθηκεν ὅτι τὰ τέλη καὶ τὰ εἴδη . ἡ δὲ ὕλη παθητικόν · αὕτη γάρ ἐστιν ἡ πάσχουσα καὶ ποιουμένη καὶ μεταβάλλουσα κατὰ τὰ εἴδη . διὰ τοῦτο οὖν φησιν , ὅσα τῶν εἰδῶν ἐν ὕλῃ ἔχει τὸ εἶναι , ταῦτα ἄν πάσχοι , διότι τὸ ὑποκείμενον οὐκ ἀμετάβλητον ἔχει οὐδὲ ἀπαθές · τοιοῦτο δέ ἐστι τὸ πῦρ καὶ τὸ ὕδωρ καὶ τὰ ὅμοια . εἰ δέ τινα εἶεν εἴδη χωριστὰ ὄντα τῆς ὕλης , ταῦτα ἂν εἶεν καὶ ἀπαθῆ . Τί μὲν οὖν τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν . Ὅτι ποιεῖν ἐστι τὸ εἰς πάθος ἄγειν , πάσχειν δὲ τὸ εἰς πάθος ἄγεσθαι · καὶ ὅτι ποιεῖν ἐστι τὸ ὁμοιοῦν ἑαυτῷ τὸ πάσχον , πάσχειν δὲ τὸ ὁμοιοῦθαι τῷ ποιοῦντι . καὶ τίσιν ὑπάρχει . ὅτι τοῖς ἐναντίοις . καὶ διὰ τί . διὰ τὸ κοινὴν ὕλην ἔχειν δεκτικὴν τῶν ἐναντίων παθῶν . καὶ πῶς . ὅτι προσιόντος τοῦ ποιοῦντος καὶ πλησιάζοντος τῷ πάσχοντι . Πῶς δὲ ἐνδέχεται τοῦτο συμβαίνειν , πάλιν λέγωμεν . Εἰπὼν τί ἐστι τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν , καὶ τίνα ἐστὶ τὰ ποιοῦντα καὶ πάσχοντα , νῦν βούλεται εἰπεῖν ποίῳ τρόπῳ γίνεται τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν . πρότερον δὲ πάλιν ἐκτίθεται τοὺς τρόπους , καθ’ οὓς οἱ παλαιότεροι ἔλεγον γίνεσθαι τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν , καὶ διελέγχει τούτους , καὶ οὕτω τὸν ἀληθῆ | τρόπον ἐκτίθεται . οἱ μὲν γάρ , φησί , διὰ πόρων ἔλεγον γίνεσθαι τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν , ὧν ἦν καὶ ὁ ᾿Εμπεδοκλῆς · εἶναι γὰρ πόρους ἐν τοῖς σώμασιν , ἐν οἷς εἰσιὸν τὸ ποιοῦν οὕτω δρᾶν εἰς τὸ πάσχον . οὕτω δὲ καὶ τὸ ὁρᾶν ἔλεγον γίνεσθαι · εἶναι μὲν γὰρ ἐν πᾶσι τοῖς σώμασι πόρους , ἐν δὲ τοῖς διαφανέσι πυκνοτέρους μᾶλλον καὶ κατὰ στοῖχον , δι’ ὧν διιούσας τὰς ὄψεις οὕτω προσβάλλειν τοῖς ὁρατοῖς · ἐν δὲ τοῖς μὴ διαφανέσι σώμασι διὰ τὸ μὴ εἶναι κατὰ στοῖχον τοὺς πόρους μὴ δύνασθαι δι’ ὅλου διιούσας τὰς ὄψεις προσβάλλειν τοῖς ὁρατοῖς . τῷ αὐτῷ δὲ τρόπῳ καὶ ταῖς ἄλλαις αἰσθήσεσιν αἰσθάνεσθαι , οἷον ἀκούειν ἢ ὀσφραίνεσθαι , διὰ πόρων διιούσης τῆς ποιότητος τῆς εὐώδους ἢ τοῦ ψόφου . οἱ δὲ περὶ Δημόκριτον καὶ Λεύκιππον διὰ τοῦ κενοῦ τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν γίνεσθαι ἔλεγον · κενῷ γὰρ διαλαμβάνεσθαι τὰς ἀτόμους , ἐν ᾧ γινόμενον τὸ ποιοῦν οὕτως ἀλλοιοῦν μετατιθὲν τῇ κινήσει ἢ μετατάττον τὰς ἀτόμους ἢ προστιθέμενον αὔξειν . διαφέρουσι δὲ τοῦ κενοῦ οἱ πόροι , διότι οἱ τοὺς πόρους εἰσάγοντες κενὸν εἶναι οὐκ ἔλεγον ; πεποροποιῆσθαι μὲν γὰρ σώματα , πλήρεις δὲ εἶναι τοὺς πόρους τούτους ἑτέρου σώματος , οἷον ἀέρος ἤ τινος τοιούτου . ἐπαινεῖ δὲ μᾶλλον τοὺς περὶ Δημόκριτον ᾿Εμπεδοκλέους καὶ τῶν ἄλλων , ὅτι τοιαύτας ἀρχὰς ἐφεῦρον , αἵτινες ἀρκέσουσιν αὐτοῖς πρὸς τὴν πάντων τῶν ἐκ φύσεως γινομένων ἀπόδοσιν . οἱ μὲν γὰρ τοὺς πόρους εἰσάγοντες απεοιοοσαν μὲν εἰ τύχοι τοῦ ποιεῖν καὶ τοῦ πάσχειν δι’ αὐτῶν τὴν αἰτίαν , ἴσως δὲ καί τινων ἄλλων , οἷον μίξεως ἔλεγον γὰρ διὰ πόρων μίγνυσθαι τὰ σώματα · ὅταν γάρ , φησίν , οὕτως ἔχωσιν οἱ πόροι ὡς σύμμετροι εἶναι δέξασθαι τὸ ἐμμιγνύενον σῶμα , τότε γίνεσθαι μίξιν ) , κινήσεως μέντοι τὴν αἰτίαν οὐκέτι ἀποδοῦναι ἐδύναντο , ποίῳ τρόπῳ διὰ τῶν πόρων γίνεται τὸ κινεῖσθαι , ἢ αὐξήσεως · εἰσιὸν γὰρ τὸ αὖξον τοὺς μὲν πόρους ἀναπληρώσει , μεῖζον δὲ οὐ ποιήσει . οἱ δὲ περὶ Δημόκριτον , φησί , τοιαύτας ἀρχὰς ἐπενόησαν , αἵτινες ἁρμόσουσιν αὐτῷ πρὸς τὸ ἀποδοῦναι τὰς αἰτίας πάντων τῶν φυσικῶς γινομένων , αὗται δέ εἰσι τὰ ἄτομα καὶ τὸ κενόν . προτίθησι δὲ αὐτοῦ τὰς ὑποθέσεις καὶ τῶν ὑποθέσεων ὧν οἱ περὶ Παρμενίδην * * * <οἱ γὰρ Παρμενίδην,> φησίν , ἀρχὰς ἀφανεῖς καὶ ἀναποδείκτους λαβόντες , δι’ ἐναργῆ καὶ ὁμολογούμενα ἀνελεῖν ἐπεχείρησαν · οἱ δὲ περὶ Δημόκριτον ἀρχὰς ὁμολογουμένας τῇ αἰσθήσει λαβόντες , δι’ αὐτῶν τὰ ἄδηλα κατεσκεύασαν . ὁ μὲν γὰρ Παρμενίδης , θέλων δεῖξαι ὅτι οὐκ ἔστι πλῆθος ἐν τοῖς πράγμασιν οὐδὲ κίνησις , ὅπερ ἦν τῇ αἰσθήσει μάχεσθαι καὶ τὰ ἐναργῆ ἀναιρεῖν , λαμβάνει ὡς ἀξίωμα τὸ μὴ εἶναι κενόν , ὅπερ οὐκ ἔστι τῇ αἰσθήσει ὁμολογούμενον , ἀλλὰ πολλῆς δεόμενον ἀποδείξεως . τοῦτο οὑν λαβών , πρόεισι διὰ συλλογισμοῦ οὕτως · εἰ μὴ ἔστι κενόν , οὐκ ἔστι κίνησις · ἀλλὰ μὴν οὐκ ἔστι κενόν · οὐκ ἄρα ἐστὶ κίνησις . ἔλαβεν οὖν τὸ συνημμένον ὁμολογούμενον , ὅτι κενοῦ μὴ ὄντος οὐκ ἂν εἴη κίνησις ( διὰ κενοῦ γὰρ ἄν μόνως τὴν κίνησιν ) , ὁμοίως δὲ καὶ τὴν πρόσληψιν , τὸ ἀλλὰ μὴν οὐκ ἔστι κενόν . λαβὼν οὖν ταῦτα ὁμολογούμενα , ἅπερ ἀφανῆ ἐστι καὶ ἀμφίβολα , δι’ αὐτῶν ἀνεῖλε τὸ ὁμολογούμενον , λέγω δὴ τὴν κίνησιν . μᾶλλον δὲ οὕτω δεῖ τὸν συλλογισμὸν εἰπεῖν · εἰ ἔστι κίνησις , ἔστι κενόν · ἀλλὰ μὴν οὐκ ἔστι κενόν . οὐκ ἔστιν ἄρα κίνησις . τῷ αὐτῷ δὲ τρόπῳ καὶ τὸ πλῆθος ἀναιρεῖ . εἰ ἔστι γάρ , φησίν , ἐν τοῖς πράγμασι διαίρεσις , ἔστι κενόν ( κενῷ γὰρ τὴν διαίρεσιν γίνεσθαι ) · ἀλλὰ μὴν οὐκ ἔστι κενόν · οὐκ ἔστιν ἄρα διαίρεσις . συνεχὲς ἄρα τὸ γᾶν καὶ ἕν . πάλιν οὖν τό τε συνημμένον καὶ τὴν πρόσληψιν ἔλαβεν ὁμολογούμενα ἄδηλα ὄντα , καὶ δι’ αὐτῶν τὰ ὁμολογούμενα ἀνεῖλεν . ὁ μὲν οὖν Παρμενίδης οὕτως τὰ ἐναργῆ ἐκ τῶν ἀφανῶν ἀναιρεῖ , ὁ μέντοι Δημόκριτος ἀρχὰς λαβὼν ἐκ τῆς αἰσθήσεως μαρτυρουμένας , ὅτι διαίρεσις καὶ πλῆθος ἐστὶν ἐν τοῖς πράγμασι καὶ κίνησις , ἐκ τούτων εἰσάγει τὸ κενόν , τὸ ἀφανὲς διὰ τῶν φανερῶν κατασκευάζων . εἰ γὰρ ἔστι διαίρεσις , φησί , καὶ πλῆθος ἐν τοῖς πράγμασιν , ἔστι κενόν · ἀλλὰ μὴν ἔστι διαίρεσις καὶ τὸ πλῆθος · ἔστιν ἄρα τὸ κενόν · τὸ μὲν συνημμένον ὡσαύτως λαμβάνων τῷ Παρμενίδῃ , τὴν μέντοι πρόσληψιν οὐκέτι . ὁ μὲν γὰρ ἔλεγεν ῾ἀλλὰ μὴν οὐκ ἔστι κενόν᾿ , ὅπερ ἦν ἄδηλον , ὁ δὲ ῾ἀλλὰ μὴν ἔστι πλῆθος καὶ διαίρεσις᾿ . ὁμοίως καὶ ἐπὶ κινήσεως · εἰ ἔστι κίνησις , ἔστι κενόν . ἀλλὰ μὴν ἔστι κίνησις · ἔστιν ἄρα κενόν · κἀνταῦθα τὸ συνημμένον μὲν τὸ αὐτὸ τῷ Παρμενίδῃ λαμβάνων . τὴν πρόσληψιν δὲ οὐκέτι . τῷ αὐτῷ τρόπῳ ὁ Παρμενίδης καὶ τὸ ἄπειρον εἰσῆγεν . εἰ γάρ ἐστι πεπερασμένον τὸ πᾶν , τῷ κενῷ δηλονότι , φησί , περαίνεται · ἀλλὰ μὴν οὐκ ἔστι κενόν · οὐκ ἄρα τὸ πᾶν πεπερασμένον ἐστί . διὰ ταῦτα ἀποδέχεται τὸν Δημόκριτον , ὡς καὶ τῇ αἰσθήσει ὁμολογουμένας ἀρχὰς εἰληφότα , καὶ τοιαύτας ἐξ αὐτῶν ὑποθέσεις καὶ ἀρχὰς τῶν φυσικῶν πραγμάτων κατασκευάσαντα , δι’ ὧν πάντα ἀποδοῦναι ἠδύνατο τὰ ἐκ φύσεως γινόμενα . p , 324b 26 Εἰσιόντος τοῦ ποιοῦντος ἐσχάτου καὶ κυριωτάτου . Εἰσιέναι γὰρ τὸ ποιοῦν ἐν τοῖς πόροις καὶ οὕτω ποιεῖν οὐ τὸ πρώτως ποιοῦν , οἷον τὴν ἰατρικήν , ἀλλὰ τὸ προσεχῶς , οἷον τὸ φάρμακον ἢ τὸ σιτίον . Καὶ μᾶλλον ἔχειν τὰ διαφανῆ μᾶλλον . Διὰ τοῦτό φησι μᾶλλον ὁρᾶσθαι τὰ ὁρατὰ διὰ τῶν μᾶλλον διαφανῶν , διότι τὰ μᾶλλον διαφανῆ μᾶλλον ἔχει καὶ πυκνοτέρους καὶ κτὰ στοῖχον τοὺς πόρους . Οἱ μὲν οὖν ἐπί τινων οὕτω διώρισαν . Τουτέστιν οὐκ ἐξαρκούσας ἔλαβον ἀρχὰς πρὸς πάντα τὰ φυσικά , ἀλλ’ εἴς τινα μόνον αὐτοῖς ἁρμοζούσας , οἷον εἰς τὸ πῶς γίνεται τὸ ποιεῖν καὶ πάσχειν , ἢ πῶς μίγνυται τὰ μιγνύμενα · οὐκέτι μέντοι πῶς ἡ κίνησις γίνεται ἢ ἡ διαίρεσις ἐκ τούτων ἀποδοῦναι δύνανται , ἢ τῶν λοιπῶν ἕκαστον . ῾Οδῷ δὲ μᾶλλον καὶ περὶ πάντων διωρίκασιν Λεύκιππος καὶ Δημόκριτος . Τουτέστι τοιαύτας διωρίσαντο ἀρχάς , αἵτινες εὐοδήσουσιν αὐτοῖς περὶ τὰς πάντων τῶν γινομένων ἀποδείξεις . Ἀρχὴν ποιησάμενοι κατάφυσιν ἥπερ ἐστίν . Διὰ τοῦ|το , φησίν , εὐοδεῖ αὐτοῖς τὰ ἐφεξῆς , ὅτι τοιαύτην ἀρχὴν εἰλήφασιν ἥτις ἔστι τε καὶ ὁμολογεῖται ὑπὸ τῆς φύσεως , λέγω δὴ τὸ εἶναι πλῆθος καὶ κίνησιν ἐν τοῖς πράγμασιν . ἔδοξε γάρ , φησί , τισὶ τῶν ἀρχαίων μήτε εἶναι πλῆθος μήτε κίνησιν , ὅπερ ἦν τῇ ἐναργείᾳ μάχεσθαι . οὐκ ἀνεῖλεν οὖν ὁ Δημόκριτος τὰ ἐκ τῆς ἐναργείας μαρτυρούμενα , ἀλλὰ ταύταις ἀρχαῖς ἐχρήσατο . Τὸ μὲν γὰρ κενὸν οὐκ ὄν . Μόνως γὰρ τὸ πλῆρες ὄν . ζήτησον μὴ δυνατὸν ἐνταῦθα <τὸ> μὲν γὰρ κενὸν οὐκ ὂν λαμβάνειν ἀντὶ τοῦ οὐκ ἔστιν ἐν τοῖς οὖσι τὸ κενόν , ἵν’ ᾖ οὕτως · εἰ μὴ κινηθῆναι δυνατὸν ἄνευ κενοῦ , οὐκ ἔστι δὲ τὸ κενόν , οὐκ ἔστιν ἄρα κίνησις . ἐν δὲ τοῖς περὶ Δημοκρίτου λόγοις ἐφεξῆς οὐκέτι οὕτως δυνατὸν ἐκλαβεῖν λέγεσθαι τὸ κενὸν οὐκ ὄν , ὡς μὴ ὑπάρχον ὅλως , ἀλλὰ μόνως πρὸς ἀντιδιαστολὴν τοῦ πλήρους · ὡς γὰρ μὴ ἔχον 2 . 4 τοὺς πόρους . οὗτος οὖν φησιν οὐκ ἐξαρκούσας a 3 ἐπί τινων om . Z 4 ἔλαβον Z : ἔλαβεν cett . 5 μόνοις αὐτὰς Z 5 . 6 καὶ τὸ πάσχειν Z 6 ἢ ( ante κίνησις ) corr . T 6 . 7 γίνεται ἡ διαίρεσις RT 7 δύναται a 7 10 ἕκαστον . οἱ δὲ περὶ Δημόκριτον φησι τοιαύτας a 8 μάλιστα et ἑνὶ λόγῳ διωρίκασι Ar . ( sed v . ἑνὶ λόγῳ omittit cod . E ) 10 εὐωδήσουσιν R : εὐοδωήσουσιν a 11 τῶν om . GT 12 lemma om . a et pergit διὰ τοῦτο οὑν φησιν 13 εὐοδεῖ Z : εὐωδεῖ R : εὐοδοῖ GTa 16 ἐνεργεία T 17 ἐνεργείας GT 18 . 22 ἐχρήσατο . ἐν τῷ λέγειν δὲ τὸ κενὸν οὐκ ὂν , ἐνταῦθα μὲν ἀντὶ τοῦ οὐ δυνατὸν νοεῖ , δηλονότι μὴ εἶναι ἐν τοῖς οὖσιν ὅλως τὸ κενόν . ἵν’ ἦ a 20 τὸ ( ante τὸ ) addidi 23 δημόκριτον GT 24 οὕτω a λέγεσθαι ] γενέσθαι Z ὑπάρχων Z 25 ἔχον corr . T : ἔχων cett . οὐσίαν τινὰ ὑπετίθετο εἶναι τὸ κενὸν ὁ Δημόκριτος . εἰπὼν δὲ μὴ ὄντος κενοῦ προσέθηκε κεχωρισμένου . εἴρηται γὰρ ἐν τῇ Φυσικῇ ὅτι τὸ κενὸν καὶ ὁ τόπος καὶ τὸ πλῆρες τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ταὐτά ἐστι , τῇ δὲ σχέσει διάφορα · κενὸν γὰρ οὐδέν ἐστιν ἢ τόπος ἐστερημένος σώματος , πλῆρες δὲ τόπος πλήρης σώματος , τόπος δὲ κενὸν δεκτικὸν σώματος ἢ διαστημα περιεκτικὸν σώματος . Τοῦτο δὲ οὐδὲν διαφέρειν , εἴ τις οἴεται μὴ συνεχὲς εἶναι τὸ πὰν . Ἔτι ὡς ἀπὸ Παρμενίδου ὁ λόγος . τοῦτο δέ φησιν οὐ τὸ εἰρημένον ἤδη , ἀλλὰ λεχθησόμενον . ἐπεὶ γὰρ ἀνεῖλεν ὁ Παρμενίδης , μὴ εἶναι κενὸν ὑποθέμενος , τό τε πλῆθος καὶ τὴν κίνησιν , τῷ μὴ δύνασθαι λέγειν μήτε διαίρεσιν μήτε κίνησιν εἶναι ἄνευ κενοῦ , ὁ δὲ ἀληθὴς λόγος ἔχει ὅτι καὶ κενοῦ μὴ ὄντος οὐδὲν κωλύει καὶ διαίρεσιν εἶναι καὶ κίνησιν , τῶν πραγμάτων διῃρημένων μὲν ἁπτομένων δὲ ἀλλήλων καὶ κενῷ μὴ διειργομένων , τοῦτο ἀναιρῶν ὁ Παρμενίδης φησὶν ὅτι τὸ οὕτως ὑποτίθεσθαι οὐδὲν διαφέρει τοῦ ἄτομα καὶ κενὸν εἰσφέρειν . πότερον γάρ , φησί , τὸ ὂν πάντῃ ἐστὶ διαιρετὸν ἢ οὔ ; εἰ μὲν γὰρ πάντῃ ἐστὶ διαιρετόν , οὐ μόνον πολλὰ οὐκ ἔσται τὰ πράγματα , ἀλλ’ οὐδὲ ἕν ( διαιρεθὲν γὰρ πάντῃ οὐδὲν ἔσται λοιπόν , ἀλλὰ μόνον κενόν ) , εἰ δὲ μὴ πάντῃ διαιρετόν , πεπλασμένῳ τὸ τοιοῦτον ἔοικεν · διὰ τί γὰρ πῇ μέν ἐστι διαιρετὸν πῇ δ’ οὔ ; οὕτω δὲ καὶ ἡ τῶν ἀτόμων εἰσκωμάσει δόξα , ᾗτινι ἕπεται καὶ τὸ κενὸν εἶναι . Ἔτι δὲ ὁμοίως ἀναγκαῖον μὴ εἶναι κίνησιν . Τῷ αὐτῷ λόγῳ , φησί , δείκνυσι κίνησιν μὴ εἶναι , μήτε τὸ κενὸν εἰσφέρων μήτε κίνησιν εἶναι λέγων ἄνευ κενοῦ . ᾿Εκ μὲν οὖν τούτων τῶν λόγων , ὑπερβάντες τὴν αἴσθησιν . Μέμφεται τοὺς περὶ Παρμενίδην , ὅτι ἐνόμισαν δεῖν τῇ μὲν ἐναργείᾳ τῶν πραγμάτων μὴ δεῖν ὅλως προσέχειν , μόνῃ δὲ τῇ τῶν λόγων ἀκολουθίᾳ , ὅπερ πεπονθότες ἓν τὸ πᾶν ἔλεγον εἶναι καὶ ἀκίνητον καὶ ἄπειρον . Ἔτι δὲ ἐπὶ τῶν λόγων μὲν δοκεῖ ταῦτα συμβαίνειν . Εἰ δοκεῖ , φησί , συμβαίνειν ταῦτα , λέγω δὴ τὸ εἶναι τὸ πᾶν ἓν καὶ ἄπειρον καὶ ἀκίνητον , ὅσον ἐκ τῆς τῶν λόγων ἀκολουθίας , καὶ πιθανὴ εἶναι ἡ ἐπιχείρησις , ἀλλ’ οὖν ἐπ’ αὐτῶν τῶν πραγμάτων μανίας οὐδὲν διαφέρει τὸ τοιοῦτον , μᾶλλον δὲ καὶ μανίας ἐστὶν ἐπέκεινα . οὐδεὶς γὰρ τῶν μαινομένων πρὸς τὴν αἴσθησιν πεπλάνηται , οὐδὲ τὸ πῦρ νενόμικεν εἶναι ταὐτὸν τῷ κρυστάλλῳ , ἀλλ’ ἡ πλάνη τοῖς μαινομένοις περὶ τὰ καλὰ καὶ μὴ καλά , καὶ συμφέροντα καὶ μὴ συμφέροντα · αἱρεῖται γὰρ διὰ τὴν μανίαν τὸ ἀσύμφορον ἀντὶ τοῦ συμφέροντος . οὗτοι μὲν οὖν τοιοῦτοι . οἱ δὲ περὶ Λεύκιππον καὶ Δημόκριτον , ὁμολογούμενα τῇ αἰσθήσει λέγοντες , οὐκ ἀνεῖλον οὔτε τὸ πλῆθος οὔτε τὴν κίνησιν . ῾Ομολογήσας δὲ ταῦτα μὲν τοῖς φαινομένοις . Τοῖς μὲν οὖν φαινομένοις , φησίν , ὁ Λεύκιππος σύμφωνος ὢν κατὰ τοῦτο , εἶτα δεξάμενος ἐκ τῶν τὸ ἓν εἰσαγόντων καὶ συμφωνήσας αὐτοῖς κατὰ τὸ μὴ εἶναι κίνησιν ἄνευ κενοῦ , καὶ ὅτι τὸ κενὸν οὐκ ὄν ἐστι , τουτέστιν οὐ πλῆρες οὐδὲ οὐσία τις καὶ σύστασις , οὕτω τὰ ἑξῆς κατεσκεύασεν , λέγω δὴ ὅτι ἄτομα ἐστὶ καὶ τὸ κενόν . εἰ γάρ ἐστι πολλὰ τὰ ὄντα καὶ διῃρημένα , διαίρεσιν δὲ ἄνευ κενοῦ γενέσθαι ἀδύνατον , ἔστιν ἄρα κενόν . οὕτω μὲν οὖν τὸ εἶναι κενὸν κατεσκεύασεν , τὸ δὲ ἄτομα εἶναι πάλιν οὕτως · ἔστιν ἕκαστον τῶν ὄντων κυρίως ὄν , ἐν δὲ τῷ ὄντι οὐδέν ἐστιν οὐκ ὄν , οὐδὲν ἄρα ἐν τοῖς οὖσι κενόν ( τὸ γὰρ κενὸν οὐκ ὄν ) · εἰ οὐδὲν κενὸν ἐν αὐτοῖς , τὴν δὲ διαίρεσιν ἄνευ κενοῦ ἀδύνατον γενέσθαι , ἀδύνατον ἄρα αὐτὰ διαιρεθῆναι . Ποιεῖν δὲ καὶ πάσχειν ᾗ τυγχάνουσιν ἁπτόμενα . Τουτέστι διὰ τοῦ κενοῦ · τούτῳ γὰρ ἅπτονται ἀλλήλων . οὐ γὰρ κυρίως τὴν ἁφὴν ἔλεγεν ὁ Δημόκριτος , λέγων ἅπτεσθαι ἀλλήλων τὰς ἀτόμους , ἥτις γίνεται τῶν ἐπιφανειῶν ἐφαρμοζουσῶν ἐπ’ ἀλλήλας τῶν 36r ἁπτομένων , ἀλλὰ <τὸ> πλησίον εἶναι ἀλλήλων τὰς ἀτόμους καὶ διεστάναι , τοῦτο ἁφὴν ἐκάλει · κενῷ γὰρ πάντως διείργεσθαι αὐτὰς . Καὶ συντιθέμενα δὲ καὶ ( ?? ) γεννᾶν . Συντιθέμενα , φησίν , ἀλλήλοις τὰ ἄτομα καὶ περιπλεκόμενα τὰ πάθη γεννῶσιν , ὡς πολλάκις εἴρηται . δηλοῖ δὲ διὰ τῆς συνθέσεως αὐτῶν καὶ περιπλοκῆς τὴν θέσιν καὶ τὴν τάξιν . ᾿Εκ δὲ τοῦ κατὰ ἀλήθειαν ἑνὸς οὐκ ἄν γενέσθαι πλῆθος . Οὔτε , φησί , τὸ κυρίως ἓν πλῆθος ἄν ποιήσοι , τοὐ μὲν πλήθους κατὰ διαίρεσιν γινομένου τῆς δὲ διαιρέσεως διὰ τοῦ κενοῦ ( τὸ οὖν ἓν οὐκ ἔχον ἐν ἑαυτῷ κενὸν οὐκ ἂν διαιρεθείη ) , οὕτε ἐκ τῶν κατ᾿ ἀλήθειαν πολλῶν ἓν οὐκ ἄν γένοιτο · οὐδὲ γὰρ δύνανται συγκριθῆναι αἱ ἄτομοι κενῷ διειργόμεναι καὶ ἑνωθῆναι μὴ δυνάμεναι . Σχεδὸν δὲ καὶ ᾿Εμπεδοκλεπῖ ἀναγκαῖον λέγειν , ὥσπερ καὶ Λεύκιππός φησιν . | Περιάγεται , φησίν , ἡ Ἐμπεδοκλέους δόξα εἰς τὴν Δημοκρίτειον , ὅσον ἐξ ὧν ὑποτίθεται ὁ ’Eμπεδοκλλͅς ἀνάγκη αὐτὸν ἄτομα εἰσάγειν σώματα · εἰ γὰρ διὰ πόρων ὑποτίθεται τὸ ποιεῖν καὶ πάσχειν , ἀνάγκη πᾶσα εἰσιόντος εἰς τοὺς πόρους τοῦ ποιοῦντος τὰ περιέχοντα τοὺς πόρους σώματα ἀπαθῆ εἶναι καὶ ἀδιαίρετα . εἰ γὰρ πάσχοιεν , ἐπειδὴ τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν οὐκ ἄλλως ἢ διὰ πόρων φησὶ γίνεσθαι , ἀνάγκη κἀκεῖνα πόρους ἔχειν , καὶ πάλιν τὰ σώματα τὰ περιέχοντα τοὺς πόρους ἐκείνους . ὥστε ἢ τὸ ὅλον πόρος ἔσται , ἢ εἰ τοῦτο ἀδύνατον , ἀνάγκη εἶναί τινα ἔσχατα ἀπαθῆ καὶ ἀδιαίρετα σώματα . καὶ τοῦτο δὲ καὶ ὁ Δημόκριτος ἔλεγεν . ὥστε τὰ αὐτὰ ὁ Ἐμπεδοκλῆς Δημοκρίτῳ καὶ Λευκίππῳ ὅσον ἐκ τῶν ἰδίων ὐποθέσεων λέγειν ἀναγκασθήσεται . Eἶναι γὰρ ἄττα στερεά , ἀδιαίρετα δέ , . εἰ μὴ πάντῃ πόροι συνεχεῖς εἰσι . τοῦτο δὲ ἀδύνατον . ᾿Αναγκαῖον , φησί , τῷ Ἐμπεδοκλεῖ λέγειν εἶναί τινα στερεὰ καὶ ἀδιαί - ρετα , διὰ τὸ μὴ εἶναι πάντῃ τοῦ σώματος πόρους συνεχεῖς . τοῦτο γὰρ ἀδύνατον · πόρος γὰρ ἄν εἴη τὸ πᾶν σῶμα καὶ κενόν . ὥστε εἰ τοῦτο ἄτοπον , ἀνάγκη τὰ μὲν ἁπτόμενα μόρια τοῦ σώματος στερεὰ εἶναι ἀδιαίρετα , τὰ δὲ μεταξὺ αὐτῶν κενά , οὓς Ἐμπεδοκλῆς πόρους ἐκάλεσεν . τὰ αὐτὰ δὲ καὶ οἱ περὶ Λεύκιππον ὑπετίθεντο , τὰ μὲν ἄτομα ἅπτεσθαι ἀλλήλων , διαλαμβάνεσθαι δὲ τῷ κενῷ , δι’ οὗ τὸ ποιεῖν καὶ πάσχειν γίνεται , πλὴν ὅτι τὴν ἁφὴν οἱ περὶ Λεύκιππον οὐ κυρίως ἔλεγον , ὡς εἴρηται ἀνωτέρω . Οἱ μὲν οὖν τρόποι καθ᾿ οὓς τὰ μὲν τοιεῖ τὰ δὲ πάσχει , σχεδὸν οὗτοι λέγονται . ᾿Εκθέμενος τοὺς τρόπους , καθ’ οὗς ὅ τε ’Eμπεδοκλλͅς καὶ οἱ περὶ Δημόκριτον ὑπετίθεντο τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν , ἐν τούτοις ἀποδέχεται μᾶλλον τοὺς περὶ Δημόκριτον , ὅπερ ἤδη ἐποίησεν , ὡς ἀρχὰς τοιαύτας ὑποθεμένους , αἵτινες αὐτοῖς ἤρκεσαν καὶ πρὸς γένεσιν καὶ φθορὰν καὶ πρὸς ἀλλοίωσιν καὶ πρὸς τὰς ἄλλας φυσικὰς μεταβολάς , Ἐμπεδοκλέους μὴ δυναμένου διὰ τῶν οἰκείων ἀρχῶν πάντων τοὺς λόγους ἀποδοῦναι . πρῶτον μὲν γὰρ ἀπαθῆ λέγων τὰ τέσσαρα στοιχεῖα καὶ εἰδοποιοὺς αὐτῶν εἶναι διαφορὰς τὰ πάθη , ἀλλοίωσιν σῴζειν οὐ δύναται · γένεσιν δὲ τῶν μὲν συνθέτων τῇ συγκρίσει τῶν στοιχείων εἶναι λέγει , αὐτῶν δὲ τῶν στοιχείων γένεσιν οὐκέτι λέγειν δύναται , μὴ ὑποτιθέμενος καὶ αὐτῶν τούτων ἁπλούστερα στοιχεῖα · ὁρῶνται δὲ τὰ στοιχεῖα φθειρόμενα καὶ γινόμενα . οἱ μέντοι περὶ Δημόκριτον καὶ αὐτοὶ λέγοντες τὰ σύνθετα πάντα ἐκ τῶν τεσσάρων στοιχείων ἔχειν τὴν γένεσιν , καὶ αὐτῶν τῶν στοιχείων τὸν λόγον τῆς γενέσεως ἐκ τῶν οἰκείων ἀποδιδόασι · γίνεσθαι γὰρ αὐτὰ καὶ φθείρεσθαι τῇ τῶν ἀτόμων συγκρίσει καὶ διακρίσει . καὶ τὴν ἀλλοίωσιν δὲ ἔσῳζον τῇ μεταθέσει καὶ τῇ μετατάξει τῶν ἀτόμων · μὴ γὰρ ἀποτιθέμενοι τὰ πάθη ἐν ταῖς ἀτόμοις , ἀλλ’ ἀπαθεῖς αὐτὰς εἶναι λέγοντες , τῇ θέσει αὐτῶν καὶ τῇ τάξει τὰ πάθη γίνεσθαι δοκεῖν ἔλεγον . ὁ μέντοι Ἐμπεδοκλῆς ἐν τοῖς στοιχείοις ἐναποτιθέμενος τὰ πάθη καὶ ἀμετάβλητα αὐτὰ εἶναι λέγων , ἀλλοίωσιν σώζειν οὐ δύναται . Σχεδὸν οὗτοι λέγονται . παρὰ τῶν ἀρχαιοτέρων δηλονότι . εἰσὶ δὲ τρόποι δύο , ὅ τε διὰ τῶν πόρων καὶ ὁ διὰ τοῦ κενοῦ . Καὶ περὶ μὲν τούτων . Τῶν περὶ Λεύκιππον καὶ Δημόκριτον . δῆλον δὲ ἐκ τῶν ἐφεξῆς . Καὶ πρὸς τὰς αὐτῶν θέσεις αἶς χρῶνται σχεδὸν ὁμολογουμένως φαίνεται συμβαὶνον . ᾿Ακόλουθα , φησί , καὶ συμβαίνοντα ταῖς ἀρχαῖς αὑτῶν τὰ ἐφεξῆς εἰρήκασιν , ἐν οἷς καὶ τὸν περὶ τοῦ ποιεῖν καὶ πάσχειν λόγον . Τοῖς δὲ ἄλλοις ἧττον . Τοῖς περὶ Ἐμπεδοκλέα , φησίν , ἧττον ἀκόλουθα καὶ συμβαίνοντα ταῖς ἀρχαῖς τὰ ἐφεξῆς , λέγω δὲ τὰ περὶ γενέσεως καὶ φθορᾶς καὶ ἀλλοιώσεως καὶ τοῦ ποιεῖν καὶ τοῦ πάσχειν . Τοῖς μὲν γάρ ἐστιν ἀδιαίρετα τὰ πρῶτα τῶν σωμάτων . Τοῖς περὶ Δημόκριτον , φησί , τὰ πρῶτα σώματα , ἐξ ὧν γίνεται πάντα πρώτων καὶ εἰς <ἅ> ἔσχατα διαλύονται , τὰ ἀδιαίρετά ἐστι · εἰς καὶ ἡ τῶν τεσσάρων στοιχείων ἀνάλυσις . τῷ δὲ Ἐμπεδοκλεῖ τὰ μὲν ἄλλα , τουτέστι τὰ σύνθετα , μέχρι τῶν τεσσάρων στοιχείων ἔχει τὴν ἀνάλυσιν · πρῶτα γὰρ στοιχεῖά εἰσιν αὐτῷ τὰ τέσσαρα . καὶ διὰ τοῦτο τῶν συνθέτων τῆς γενέσεως ἔχοι ἂν λόγον τὴν τῶν στοιχείων σύγκρισιν , τίνα δὲ τρόπον καὶ αὐτὰ τὰ στοιχεῖα γίνεται καὶ φθείρεται οὐκ ἔχει λέγειν , μὴ λέγων καὶ αὐτῶν τῶν τεσσάρων στοιχείων ἁπλούστερά τινα στοιχεῖα . τὸ δὲ σωρευόμενον μέγεθος τοῦτό ἐστι , τὸ ἐκ τῆς γενέσεως αὐτῶν σωρευόμενον , οἷον ὕδωρ ἢ ἀὴρ ἢ πῦρ , ἅπερ ἐν τῇ γενέσει αὐτῶν κατὰ | μικρὸν σωρεύεται καὶ αὔξεται , ὡς τὸ ἐκ τοῦ ὑετοῦ ὕδωρ , ἢ ὁ ἐκ τοὐ ἐξατμιζομένου ὕδατος ἀήρ , ἢ τὸ ἐκ τῆς φλογουμένης ὕλης πῦρ . Ομοίως καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων . Ὕδατος δηλονότι καὶ ἀέρος καὶ γῆς . Ὥσπερ ἐν τῷ Τιμαίῳ γέγραφεν ὁ Πλατῶν . Καὶ γὰρ τῶν τεσσάρων στοιχείων ὁ Πλάτων στοιχεῖα εἶναί φησι τὰ ἐπίπεδα , ταῦτα δέ ἐστι τρίγωνα ἰσόπλευρα καὶ ὀρθογώνια . τὴν δὲ πυραμέδα οὐ στοιχεῖον πυρὸς ἔλεγεν ἀλλὰ σπέρμα , ὁμοίως καὶ τῆς γῆς τὸν κύβον καὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως , ὕδατος μὲν τὸ ὀκτάεδρον , ἀέρος δὲ τὸ εἰκοσάεδρον · τὸ γὰρ δωδεκάεδρον τῷ παντὶ κόσμῳ ἀφώρισεν . τὰ δὲ τρίγωνα τουτέστι τὰ πρῶτα στοιχεῖα , ἀδιαίρετα ἔλεγεν · οὐκέτι γὰρ διαιρεῖσθαι ταῦτα εἰς ἕτερα ἀρχοειδέστερα . ἡ οὖν Πλάτωνος , φησί , δόξα τῆς Λευκίππου καὶ Δημοκρίτου ταύτῃ διαφέρει , ὅτι οἱ μὲν περὶ Λεύκιππον τὰ ἀδιαίρετα , ἃ καὶ πρῶτα στοιχεῖα ἐποίουν , στερεὰ εἶναι ἔλεγον , Πλατῶν δὲ τὰ ἀδιαίρετα , ἐπίπεδα · καὶ ὁ μὲν Δημόκριτος ἀπείροις σχήμασιν ἐσχηματίσθαι ἔλεγε τὰς ἀτόμους , ὁ δὲ Πλατῶν ὡρισμένοις , μᾶλλον δὲ ἑνί . τρίγωνα γὰρ εἶναι τὰ πρῶτα στοιχεῖα , τὰ δὲ πρώτως ἐκ τῶν στοιχείων ὡρισμένοις ὡρίσθαι σχήμασι ( πέντε γάρ ) , πυραμίδι κύβῳ ὀκταέδρῳ καέδρῳ εικοσαεορῳ . Καὶ ὁ μὲν ἀπείροις ὡρίσθαι σχήμασι τῶν ἀδιαιρέτων στερέων ἕκαστον . Οὐ τοῦτο λέγει , ὅτι ἑκάστη ἄτομος ἄπειρα σχήματα ἔχει ( ἓν ἑκάστη εἶχεν ) , ἀλλ’ ὅτι αἱ ἄτομοι ἄπειρα σχήματα εἶχον μεριζόμενα καθ’ ἑκάστην . ἢ ἀντιστρόφως νοητέον · καὶ ὁ μὲν τῶν σχημάτων ἕκαστον ἀπείροις ἀδιαιρέτοις ὡρίσθαι , τουτέστιν ἕκαστον σχῆμα ἐν ἀπείροις ἐστὶν ἀτόμοις , οἷον τὸ σφαιρικὸν τὸ κυβικὸν καὶ τῶν ἀλῶν ἕκαστον , ὥστε καὶ τὰ σχήματα ἄπειρα εἶναι καὶ τὰ ὑφ’ ἕκαστον σχῆμα ἄτομα . ᾿Επεὶ ἀδιαίρετά γε ἀμφότεροι λέγουσι καὶ ὡρισμένα 37r σχήμασιν . Τὸ ὡρισμένα ἐνταῦθα ἀντὶ τοῦ περιγεγραμμένα ἕκαστον τῶν ὑπό τινος σχήματος . Λευκίππῳ μὲν δύο τρόποι ἄν εἶεν , διά τε τοῦ κενοῦ καὶ διὰ τῆς ἁφῆς · ταύτῃ γὰρ ἀδιαίρετον ἕκαστον . Δοκεῖ διὰ τούτων ἐναντιοῦσθαι τοῖς ἀνωτέρω εἰρημένοις αὐτῷ . φησὶ γὰρ ἐν ἐκείνοις τὸ πάσχειν τοῦτον γίνεσθαι τὸν τρόπον , διὰ τοῦ κενοῦ γινομένης τῆς διαλύσεως , ὁμοίως δὲ καὶ τῆς αὐξήσεως καὶ γενέσεως καὶ φθορᾶς καὶ τῶν ἄλλων μεταβολῶν · νῦν δέ φησι δύο τρόπους εἶναι γενέσεως , τὸν διὰ τοῦ κενοῦ καὶ τὸν διὰ τῆς ἁφῆς . ἔοικεν οὖν ἐνταῦθα κοινότερον τὴν γένεσιν εἰρηκέναι , ἐπί τε τῆς ὄντως γενέσεως , λέγω δὲ τῆς τῶν οὐσιῶν , καὶ ἐπὶ τῆς τῶν συμβεβηκότων , καὶ τὸν μὲν ἕτερον τρόπον , τὸν διὰ τοῦ κενοῦ , τῆς γενέσεως εἶναι , τὸν δὲ διὰ τῆς ἁφῆς τῆς ἀλλοιώσεως · ἁπτόμεναι γὰρ ἀλλήλων αἱ ἄτομοι καὶ προσκρούουσαι ἀλλήλαις μετατίθενται καὶ μετατάττονται , καὶ οὕτω τὴν ἀλλοίωσιν ποιοῦσιν , ἅπτονται δὲ δηλονότι διὰ τοῦ κενοῦ . ὥστε οὐκ ἐναντία ταῦτα ἐκείνοις . δύναται δὲ τὸ δύο τρόποι μὴ κατ’ ἄλλον καὶ ἄλλον τρόπον λέγειν γίνεσθαι τὴν γένεσιν , ποτὲ μὲν τούτῳ ποτὲ δὲ τούτῳ , ἀλλ’ ἑκάστην γένεσιν διὰ τῶν δύο τρόπων , καὶ δεῖσθαι ἕκαστον τῶν γινομένων τῶν δύο τρόπων ἵνα γένηται , τοῦ τε κενοῦ φημι καὶ τῆς ἁφῆς · διὰ γὰρ τοῦ κενοῦ καὶ ἡ ἁφὴ γίνεται , κἄν τὴν κυρίως εἴπῃς ἁφήν , κἀν τὴν οἷον πλησίασιν . ἀμέλει καὶ ἀνωτέρω κοινῶς τὸ ποιεῖν καὶ πάσχειν διὰ τῆς ἁφῆς εἶπε γίνεσθαι , φησὶ δὲ οὕτως · “ καὶ συνιστάμενα μὲν γένεσιν ποιεῖν , διαλυόμενα δὲ φθοράν · ποιεῖν δὲ καὶ πάσχειν ᾗ τυγχάνουσιν ἁπτόμενα . ” ποιεῖ δὲ καὶ πάσχει δηλονότι οὐ μόνον τὰ ἀλλοιούμενα , ἀλλὰ καὶ τὰ γινόμενα . οὕτως οὖν τῷ μὲν Δημοκρίτῳ , φησί , δύο τρόποι γενέσεως εἰσι , Πλάτωνι δὲ εἷς , ὁ διὰ τῆς ἁφῆς . οὔ φησι γὰρ εἶναι κενὸν ὁ Πλατῶν , ἀλλὰ τὰ μὲν ἐπίπεδα , ἁπτόμενα ἀλλήλων κατὰ τὸ κυρίως τῆς ἁφῆς σημαινόμενον , ποιεῖν τὰς πυραμίδας ἢ τοὺς κύβους καὶ τὰ λοιπὰ στερεὰ τῶν σχημάτων , ταῦτα δὲ πάλιν ἁπτόμενα ἀλλήλων ποιεῖν τὰ στοιχεῖα . Περὶ μὲν τῶν ἀδιαιρέτων ἐπιπέδων εἰρήκαμεν ἐν τοῖς πρότερον λόγοις . Ἀνεῖλε γὰρ αὐτὰ καὶ ἐν τῇ Περὶ οὐρανοῦ καὶ ἐν τούτῳ μέντοι λόγῳ , ὅτι ἄλογόν τε μέχρις ἐπιπέδων ἀναλύειν ( τῷ γὰρ αὐτῷ λόγῳ μέχρι σημείων ἔσται ἡ ἀνάλυσις ) καὶ ὅσα ἄλλα εἴρηται . p . 325b 34 Περὶ δὲ τῶν ἀδιαιρέτων στερεῶν τὸ μὲν ἐπὶ πλέον θεωρῆσαι τὸ συμβαῖνον ἀφείσθω τὸ νῦν . Ἡ τῶν ἀτόμων σωμάτων ἀνασκευὴ εἴρηται μὲν αὐτῷ καὶ ἰδίᾳ ἐν τῷ Περὶ ἀδιαιρέτων μεγεθῶν βιβλίῳ , εἴρηται δὲ αὐτῷ καὶ ἐν τῇ Περὶ οὐρανοῦ . δεῖ δὲ ἡμᾶς εἰπεῖν διὰ πόσων καὶ ποίων ἐπιχειρημάτων ἐν τῇ Περὶ οὐρανοῦ τὴν ἀνασκευὴν ἐποιήσατο αὐτῶν . ἐν μὲν οὖν τῷ τρίτῳ λόγῳ ἕξ τινα τίθησιν ἐπιχειρήματα , ἐν δὲ τῷ τετάρτῳ ἓν ἁρμόζον τῇ περὶ τοῦ βαρέος καὶ κούφου θεωρίᾳ . ἔστιν οὖν τὸ μὲν πρῶτον τῶν ἐπιχειρημάτων , ὅτι οὐ πρεπούσας ἐπιστήμονι ἀρχὰς ὑποτίθενται οἱ τὰς ἀτόμους ὑποτιθέμενοι , ἀπείρους αὐτὰς εἶναι λέγοντες · τὸ γὰρ ἄπειρον τῇ ἑαυτοῦ φύσει ἄγνωστον , ἡ δὲ ἐπιστήμη ὡρισμένων ἐστὶ καὶ ὡρισμένη γνῶσις . τοῦτο δὲ τὸ ἐπιχείρημα οὐ πρὸς τὸ ἀδιαίρετον τῶν ἀτόμων , ἀλλὰ πρὸς τὸ ἄπειρον εἴρηται . δεύτερον ὅτι ἀναιροῦσιν οἱ ταῦτα λέγοντες τὰς ἀκριβεστάτας τῶν ἐπιστημῶν , τὰς μαθηματικὰς λέγω . ἐκεῖνοι γὰρ τᾶν μέγεθος καὶ τὸ κατ’ ἐπίνοιαν λαμβανόμενον διαιροῦσι δίχα , οὗτοι δὲ οὐδὲ τὸ φυσικόν · τὸ γὰρ ἐκ περιττῶν ἀτόμων συγκείμενον δίχα διαιρεθῆναι οὐ δύναται . ὥστε μάχονται ταῖς ἀκριβεστάταις τῶν ἐπιστημῶν . τρίτον ὅτι ἀναιροῦσι τὴν συναίσθησιν καὶ τὰ πάθη . ὡς γὰρ εἴρηται πολλάκις , ὅταν κεντήσῃ τὸ σῶμα βελόνη τις , ἀνάγκη πᾶσα ἢ ἐν τῷ κενῷ χωρῆσαι αὐτὴν ἢ τῆς ἀτόμου * * * ἅψεται , διὰ τὸ ἀπαθῆ εἶναι πάλιν οὐκ αἰσθήσεται . ὥστε ἀνῄρηται ἡ αἴσθησις καὶ οὐδὲν ἔσται αἰσθητόν . εἰ γὰρ τὸ αἰσθάνεσθαι τῷ πάσχειν τι ὑπὸ τῶν | αἰσθητῶν τὴν αἴσθησιν λέγεται , οὐκ ἔστι δὲ συναίσθησις οὐδὲ πάθος , οὐδ’ ἄρα αἰσθητόν τι ἂν εἴη κυρίως .. εἰ δέ τις εἴποι ὅτι φύσει οὐδέν ἐστιν αἰσθητόν , θέσει δὲ καὶ τῇ πρὸς τὰς αἰσθήσεις ποιᾷ σχέσει ( τῷ γὰρ τοίως ἢ τοίως προσβάλλειν τὰς ἀτόμους , ταύτῃ εἶναι δοκεῖν τὰ αἰσθητά ) , ἴστω ἐληλεγμένον τὸν λόγον τοῦτον ἱκανῶς ὑπὸ τοῦ Πλάτωνος ἐν τῷ Θεαιτήτῳ . τέταρτον ὅτι ἀναιροῦσι συνέχειαν καὶ διαίρεσιν · οὐδὲν γὰρ ἔσται συνεχὲς καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ διαιρετόν . καίτοι ὅτι ἐστὶ συνεχῆ τὰ σώματα , δῆλον ἐξ ὧν ἑνὸς μορίου πάσχοντος ἀχρόνως σχεδὸν τὸ ὅλον συναισθάνεται σῶμα τοῦ πάθους κατὰ συνέχειαν διαβαίνοντος . εἰ δὲ μὴ ἦν τὸ σῶμα συνεχές , πῶς ἂν ἔμελλεν ἑνὸς μορίου πάσχοντος , οἷον ποδὸς προσπταίσαντος , ἡ συναίσθησις κατὰ τὸ συνεχὲς διήκειν εἰς τὸ ὅλον ; οὐδὲ γὰρ εἰ ἱστάμεθα δέκα ἐφεξῆς , εἶτα πληγῇ εἷς , γίνεται εἰς τοὺς λοιποὺς συναίσθησις , διὰ τὸ μὴ εἶναι αὐτοὺς συνεχεῖς ἀλλὰ διῃρημένους . πέμπτον ὅτι ἀναιροῦσι γένεσιν καὶ φθοράν . πῶς γὰρ ἂν γίνοιτο ἐξ ὕδατος ὁ ἀὴρ ἐξατμιζομένου ; δῆλον ὅτι ἐροῦσιν ἐκκρινομένων τῶν ἀτόμων ἐξ ὧν ὁ ἀὴρ καὶ συγκρινομένων συνίσταται . ἀλλ’ εἰ τοῦτο ἦν , οὐκ ἔδει οὐδέποτε ἅπαν τὸ ὕδωρ ἐξατμίζεσθαι , ἀλλ’ ἀεὶ ἀπολίμπάνεσθαι ἐξατμιζομένου . οὐ γὰρ αἱ αὐταὶ ἄτομοι πάντων εἰσὶ τῶν στοιχείων ποιητικαί , ἀλλ’ ἄλλαι ἄλλων . ὥστε εἰ μὴ τῆς οὐσίας τοῦ ὕδατος τρεπομένης οὕτως ἀὴρ γίνεται , ἀλλ’ ἐκκρινομένων ἐξ αὐτοῦ τῶν τοῦ ἀέρος ἀτόμων , ἔδει μηδέποτε ὅλον τὸ ὕδωρ ἐξατμίζεσθαι . ὥστε ἢ οὐδ’ ὅλως ἐστὶ γένεσις , ἢ ψευδὴς ἡ τῶν ἀτόμων ὑπόθεσις · ἀδύνατον γὰρ σωθῆναι ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ταύτῃ τὴν ἐξ ἀλλήλων γένεσιν τῶν στοιχείων . καίτοι καὶ αὐτοὶ λέγουσι , φησίν , ἐξ ἀλλήλων γίνεσθαι τὰ στοιχεῖα . ὥστε αὐτοὶ ἑαυτοῖς ἐναντιωθήσονται , λέγοντες μὲν ἐξ ἀλλήλων γίνεσθαι τὰ στοιχεῖα , ὅσον δὲ πάλιν ἐπὶ ταῖς οἰκείαις ὑποθέσεσιν ἀναιροῦντες τὴν ἐξ ἀλλήλων γένεσιν . ἕκτον ἐπὶ τούτοις , ὅτι εἰ διαφέρουσι τοῖς σχήμασιν αἱ ἄτομοι , ἄπειρα δὲ τὰ σχήματα , ἄπειροι ἄρα αἱ τῶν ἀτόμων φύσεις . εἰ δὲ ἄπειροι αἱ φύσεις , ἄπειροι καὶ αἱ κινήσεις , ἄπειροι καὶ οἱ τόποι · νῦν δὲ οὔτε αἱ κινήσεις οὔτε οἱ τόποι ἄπειροι . εἰ δέ τις εἴποι ῾ἀλλὰ πάσας βαρείας εἶναι ἔλεγεν , ὥσπερ καὶ ἔλεγε , καὶ ἐπὶ τὸ κάτω κινεῖσθαι , τὴν δ’ ἐπὶ τὸ ἄνω κίνησιν ἐκθλιβομένων τινῶν ἀτόμων , οἷον τῶν σφαιρικῶν , γίνεσθαι᾿ , ἐροῦμεν ὅτι τὰ παρὰ φύσιν βίᾳ τινί ἐστιν εἰς τὸν παρὰ φύσιν τόπον κινούμενα , καὶ ὅσῳ μείζονά ἐστι , τοσούτῳ βραδύτερον τὴν παρὰ φύσιν κινεῖΤαι κίνησιν · τὴν γὰρ μεγάλην γῆν βραδύτερόν τις ῥίψας ἐπὶ τὸ ἄνω κινήσει ἢ τὴν μικρὰν βῶλον . ἔδει οὖν καὶ τὸ πῦρ τὸ μὲν μέγα βραδύτερον ἐπὶ τὸ ἄνω κινεῖσθαι , τὸ δὲ μικρότερον θᾶττον , νῦν δ’ ἔμπαλιν ὁρῶμεν · ὅσῳ γὰρ μεῖζόν ἐστι τὸ πῦρ , τοσούτῳ ταχύτερον τὴν ἐπὶ τὸ ἄνω κινεῖται . Ταῦτα μὲν οὖν ἐν τῷ τρίτῳ τίθησι τὰ ἐπιχειρήματα . ἐν δὲ τῷ τετάρτῳ φησὶν ὅτι οὐχ ἕξουσι τὴν αἰτίαν ἀποδοῦναι τοῦ βαρύτερα εἶναι ἄλλα ἄλλων ἢ κουφότερα οἱ τὰ ἄτομα ὑποτιθέμενοι καὶ τὸ κενόν . διὰ τί γὰρ τῶν σωμάτων τὰ μὲν βαρύτερά ἐστι τὰ δὲ κουφότερα ; ἀνάγκη γὰρ πᾶσα ἢ διὰ τὸ πλῆρες μόνον ἢ διὰ τὸ κενὸν μόνον ἢ δι’ ἀμφότερα . οἷον διὰ τὸ πλῆρες μόνον , ἵνα λέγωσιν ὅτι τὰ μὲν πλεῖον ἔχοντα πλῆρες βαρύτερα τὰ δὲ ἔλαττον πλῆρες ἔχοντα κουφότερα , τοῦ κενοῦ μηδὲν συντελοῦντος · εἰ δὲ διὰ τὸ κενόν , ἵνα τὰ πλείονος κενοῦ μετέχοντα κουφότερα ᾖ , τὰ δὲ ἐλάττονος βαρύτερα · εἰ δὲ διὰ τὴν ἀναλογίαν τοῦ κενοῦ πρὸς τὸ πλῆρες , ἵνα λέγωμεν ὅτι ἐν οἷς μείζονα λόγον ἔχει τὸ κενὸν πρὸς τὸ κενὸν ἢ τὸ πλῆρες πρὸς τὸ πλῆρες , ταῦτα κουφότερά ἐστι , τὰ δὲ ἕτερα βαρύτερα , ἵνα φέρε εἰπεῖν δύο ὄντων σωμάτων μείζονα λόγον ἔχῃ τὸ ἐν τῷ ἑτέρῳ κενὸν πρὸς τὸ τοῦ ἑτέρου Ε ; ἢ τὸ πλῆρες πρὸς τὸ πλῆρες τὸ ἵνα τὸ μὲν κενὸν ᾖ διπλάσιον φέρε εἰπεῖν τοῦ ἐν τῷ ἑτέρῳ κενοῦ , τὸ δὲ πλῆρες ἡμιόλιον ἢ ἴσον . εἰ μὲν οὖν διὰ τὸ πλῆρες μόνον τὰ μὲν ἦν βαρύτερα τὰ δὲ κουφότερα , ἔδει τὴν ὀλίγην γῆν κουφοτέραν εἶναι τοὐ πολλοῦ πυρός · πλεῖον γὰρ πλῆρές ἐστιν ἐν τῷ πολλῷ πυρὶ ἤπερ ἐν τῇ ὀλίγῃ γῇ . εἰ δὲ διὰ τὸ κενὸν μόνον , ἔδει τὴν πολλὴν γῆν κουφοτέραν εἶναι τοῦ ὀλίγου πυρός · πλεῖον γὰρ κενόν ἐστιν ἐν τῇ πολλῇ γῇ ἢ ἐν τῷ ὀλίγῳ πυρί . εἰ δὲ διὰ τὴν ἀναλογίαν ἀμφοτέρων , καὶ κουφότερα ταῦτα ἦν ἐν οἷς μείζων ἐστὶν ὁ λόγος τοῦ κενοῦ πρὸς τὸ κενὸν ἡ τοὐ πλήρους πρὸς τὸ πλῆρες , δῆλον ὅτι ἐν οἷς ἴσοι εἰσὶν οἱ λόγοι τοῦ κενοῦ καὶ τοῦ πλήρους , ταῦτα ὁμοίως ἔσονται κοῦφα ἢ βαρέα . ἔδει οὖν τὴν μεγάλην γῆν ὁμοίως εἶναι κούφην ἢ βαρεῖαν τῷ μορίῳ ἑαυτῆς · ὁ αὐτὸς γάρ ἐστιν ἐν τῷ ὅλῳ καὶ ἐν τῷ μορίῳ τοῦ κενοῦ καὶ τοῦ πλήρους λόγος . ἔδει οὖν τὸν ταλαντιαῖον λίθον καὶ τὴν ὀλίγην γῆν τοῖς βραχυτάτοις ἑαυτῶν μορίοις ἰσόρροπα εἶναι , ὅπερ ἀδύνατον . Τὰ μὲν οὖν ἐπιχειρήματα τὰ ἐν τῇ Περὶ οὐρανοῦ ταῦτά ἐστι . τίθησι δὲ καὶ ἐνταῦθα ἕτερά τινα . ῾Ως δὲ μικρὸν παρεκβᾶσιν εἰπεῖν , ἀναγκαῖον ἀπαθές τε ἕκαστον λέγειν τῶν ἀδιαιρέτων ( οὐ γὰρ οἷόν τε πάσχειν ἀλλ ἢ διὰ τοῦ κενοῦ ) καὶ μηδενὸς ποιητικὸν πάθους . | ᾿Ανάγκη , φησί , τοὺς ὑποθεμένους τὰς ἀτόμους ἀπαθεῖς αὐτὰς ὑποτίθεσθαι . ἐπειδὴ γὰρ τὸ πάσχειν οὐκ ἄλλως γίνεσθαι λέγουσιν εἰ μὴ διὰ τοῦ κενοῦ , κενὸν δὲ οὐκ ἔστιν ἐν ταῖς ἀτόμοις , οὐδ’ ἄρα πάθος τι . ἀλλ’ εἰ ἀπαθεῖς αἱ ἄτομοι , οὐδ’ ἂν δράσωσιν εἰς αὑτάς · ὃ γὰρ μὴ ἔχουσι πάθος , οὐκ ἄν ποτε οὔτε ἄλλῳ οὕτε αὑταῖς μεταδοῖεν . εἰ δὲ μὴ δράσουσιν εἴς τι , οὐδὲν ἔσται ποιοῦν οὐδὲ πάσχον , ὅπερ ἄτοπον καὶ τῇ ἐναργείᾳ αὐτῇ μαχόμενον . ὥστε οὐδὲν ἔσται οὔτε σκληρὸν ἐκ μαλακοῦ οὔτε ψυχρὸν ἐκ θερμοῦ οὔτε τῶν τοιούτων οὐδέν . καίτοι , φησίν , αὐτοὶ τοῖς ἑαυτῶν μάχονται λόγοις . φασὶ γὰρ τὰς σφαιρικὰς τῶν ἀτόμων θερμὰς εἶναι , καὶ προσέτι τὰ ὑπερέχοντα τῶν ἀτόμων βαρύτερα εἶναι · ὥστε , φησίν , ἱεῖ τὰ μείζω ἄτομα βαρύτερα , δῆλον ὅτι καὶ τὰ μείζω σφαιρικὰ θερμοτέρα · θερμότεραι δὲ οὖσαι καὶ βαρύτεραι πῶς οἷαί τε μὴ ποιεῖν καὶ πάσχειν εἰς ἀλλήλας ; τὸ γὰρ ἠρέμα θερμὸν πάσχει ὑπὸ τοῦ σφόδρα θέρμου · ὥστε πάλιν ποιήσουσι καὶ πείσονται ὑπ’ ἀλλήλων . ἄτοπον δὲ καὶ τὸ τὰ σφαιρικὰ θερμὰ μὲν λέγειν , μὴ ἀποδιδόναι δὲ καὶ τὸ ἐναντίον τῷ θερμῷ τὸ ψυχρὸν ἑτέρῳ τινὶ σχήματι . ἄτοπον δὲ καὶ τὸ λέγειν θερμότητα μὲν καὶ βαρύτητα ὑπάρχειν ταῖς ἀτόμοις , τὰ δ’ ἐναντία τούτοις καὶ ἁπλῶς τὰ , ἄλλα πάθη μὴ λέγειν ὑπάρχειν · εἰ γὰρ ὑπάρχει τὸ σκληρὸν ταῖς ἀτόμοις , φησί , διὰ τί μὴ καὶ τὸ μαλακὸν ὑπάρξει ; εἰ δὲ ὑπάρξει τὸ μαλακόν , τὸ δὲ μαλακὸν ὑπεικτικόν , ὑπείκει δὲ τῷ πάσχειν τι , οὐκ ἀπαθεῖς ἄρα καὶ κατὰ τοῦτο . ᾿Αλλὰ μὴν ἄτοπον καὶ εἰ μηδὲν ὑπάρχει , ἀλλὰ μόνον σχῆμα . Δεῖ ἡμᾶς ἐκθέσθαι ἐκ διαιρέσεως ὅσα δυνατὸν ἂν ἦν ὑπάρξαι ταῖς ἀτόμοις , ἵνα ταῦτα διελέγξαντες δείξωμεν οὐδαμῇ οὐδαμῶς δυναμένην συστῆναι τὴν τῶν ἀτόμων ὑπόθεσιν . αὐτὸς μὲν οὖν ὁ φιλόσοφος ού τελείως ἅπασιν ἐπεξέρχεται τοῖς τμήμασι τῆς διαιρέσεως , ἡμεῖς δὲ τελείως αὐτὴν ἐκθώμεθα . ἀνάγκη οὗν τὰς ἀτόμους ἢ μηδὲν ἔχειν πάθος ἢ ἔχειν · καὶ εἰ ἔχοιεν πάθος , ἢ ἓν ἑκάστην ἔχειν ἢ ἑκάστην πλείονα ἢ πλείους ἓν ἢ πλείους πλείονα · τῷ δὲ τμήματι τῷ ὑποτιθεμένῳ πλείους συμπεριειλήφθω καὶ πάσας . εἰ μὲν οὖν μηδὲν ἔχοιεν πάθος , οὐδ’ ἄν τὰ ἐξ αὐτῶν συγκείμενα σχοίη ἄν τι πάθος . πῶς γὰρ ὃ μὴ ἔχουσι τοῖς ἐξ αὐτῶν συγκειμένοις δοῖεν ἄν ; ἀλλ’ εἰ μηδὲν ἕξουσι τὰ ἐξ αὐτῶν πάθος , ἀναιρεθήσεται ἡ αἴσθησις καὶ τὰ αἰσθητά . ἡ γὰρ αἴσθησις τῷ πάσχειν τι ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν λέγεται , ταῦτα δέ ἐστι τὰ πάθη . ὥστε οὐδὲν ἔστι φύσει αἰσθητόν . αἰσθητοῦ δὲ μὴ ὄντος οὐδὲ αἴσθησις ἔσται · ταῦτα γὰρ τῶν πρός τί ἐστιν . ὅτι δὲ οὐδὲ ἐν τῇ σχέσει τῇ πρὸς τὰς αἰσθήσεις τὰ αἰσθητὰ τὸ εἶναι ἔχουσι , καὶ Πλατῶν ἐν τῷ Θεαιτήτῳ ἔδειξε καὶ αὐτὸς πολλαχοῦ ὁ Ἀριστοτέλης . ὥστε συμβήσεται παντελῶς ἀναιρεῖσθαι καὶ τὸ αἰσθητὸν καὶ τὴν αἴσθησιν . ἀδύνατον ἄρα μηδὲν αὐτὰς ἔχειν πάθος . εἰ δὲ ἔχοιεν , ἓν δὲ ἔχοι ἑκάστη , λέγω δὲ ἓν ἑκάστην ἔχειν , ἵνα μηδεμία τὸ αὐτὸ τῇ ἑτέρᾳ ἔχῃ ἀλλ’ ἑκάστη ἰδιάζον παρὰ τὰς λοιπάς , εἰ τοίνυν ἓν ἑκάστη ἔχοι πάθος , οὐκ ἔσονται τῆς αὐτῆς φύσεως . εἰ γὰρ μὴ πέφυκεν ἡ ἑτέρα τὸ τῆς ἑτέρας δέχεσθαι πάθος , οὐκ ἄρα μιᾶς εἰσι φύσεως . καίτοι γε καὶ τοῦτο λέγουσιν . εἰ δὲ μὴ τῆς αὐτῆς εἶεν φύσεως , οὔτε ποιοῦσιν εἰς ἀλλήλας οὔτε πείσονται . ὥστε ἀναιρεθήσεται τούτῳ τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν , καὶ μάτην ἔσονται ἐν αὐταῖς τὰ πάθη μὴ δρῶντα μηδὲ πάσχοντα μηδὲν ὑπ’ ἀλλήλων · οὐδὲν δὲ μάτην ὑπὸ τῆς φύσεως γίνεται · οὐκ ἄρα δυνατὸν μίαν ἑκάστην ἓν ἔχειν πάθος . εἰ δὲ ἑκάστη πλείονα ἔχοι , ἑκάστην δὲ λέγω πλείονα ἔχειν οἷον εἰ χίλιαι εἶεν ἄτομοι , ἵνα ἑκάστη αὐτῶν ἔχοι φέρε εἰπεῖν πέντε τινὰ πάθη , μὴ ταὐτὰ μέντοι τῶν λοιπῶν μηδεμιᾷ , ἀλλ’ ἑκάστην σωρείαν τινὰ ἰδιάζουσαν ἔχειν παθῶν · εἰ οὖν οὕτως ἑκάστη ἔχοι πλείονα , ἐρήσομαι ῾πῶς ἔχει ταῦτα καὶ κατὰ τίνα λόγον;’ ἤτοι κατὰ τὴν τῶν μερῶν σύνθεσιν , ἢ ὡς εἶδος ἐν ὕλῃ · λέγω δὲ κατὰ τὴν τῶν μερῶν σύνθεσιν οὐχὶ ὡς κατ’ ἐνέργειαν ἐκ μερῶν διῃρημένων συγκειμένης τῆς ἀτόμου , ἀλλ’ ὅτι διὰ τὴν τοιάνδε τῶν κατ’ ἐπίνοιαν λαμβανομένων μερῶν ἁρμονίαν τὰ πάθη ἐν ἑκάστῃ ὑπάρχει . εἰ τοίνυν διὰ τὴν τῶν μερῶν σύνθεσιν ὑπάρχει ἐν αὐταῖς τὰ πάθη , συμβήσεται τὸ αὐτὸ καθ’ ὃ δρᾷ κατὰ τοῦτο πάσχειν . οἷον εἰ ἔχοι ἡ ἄτομος καὶ θερμότητα καὶ ὑγρότητα , ἔπειτα δρᾷ μὲν κατὰ τὴν θερμότητα πάσχει δὲ κατὰ τὴν ὑγρότητα , ἐπειδὴ καθ’ ὅ ἐστιν ὑγρὰ κατὰ τοῦτό ἐστι καὶ θερμή , πάσχουσα ἄρα κατὰ τὴν ὑγρότητα πάσχοι ἄν καὶ κατὰ θερμότητα . ὥστε ποιοῦσα κατὰ τὴν θερμότητα πάσχοι ἄν κατὰ θερμότητα , ὅπερ ἄλογον · θερμαίνουσα γὰρ θερμανθήσεται ἣν θερμαίνει θερμότητα . οὐκ ἄρα κατὰ τὴν τῶν μερῶν σύνθεσιν ἔχοι ἄν τὰ πάθη . ’ τὸ αὐτὸ δ’ ἂν ἄτοπον ἀκολουθοῦν δόξῃ τοῖς τε τῶν κράσεων ἀποτελέσματα τὰ εἴδη λέγουσιν εἶναι , οἷοί εἰσιν οἱ ἰατροί , τοῖς τε μὴ τῶν κράσεων μὲν ἀποτελέσματα λέγουσι , τῇ μέντοι ἐπιτηδειότητι τῆς κράσεως ἔξωθεν ἐκ τῆς ὅλης δημιουργίας ἐπιγίνεσθαι τὰ εἴδη , ὡς καὶ ὁ ἀληθὴς ἔχει λόγος . εἴτε γὰρ τῶν κράσεων ἀποτελέσμαlτα εἶεν τὰ εἴδη , ἐπειδὴ τῇ τοιᾷδε συμμετρίᾳ τῆς πρώτης κράσεως , τῶν ξηρῶν φημι καὶ ὑγρῶν , θερμῶν τε καὶ ψυχρῶν , πλείους ἕπονται ποιό - τητες ( καὶ χρῶμα γὰρ τοιόνδε καὶ χυμὸς καὶ μαλακότης ἢ σκληρότης καὶ τὰ ὅμοια ) , δῆλον ἄρα ὅτι κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον καὶ γλυκὺ ἔσται καὶ ἐρυθρὸν καὶ ὑγρὸν καὶ θερμὸν καὶ τὰ λοιπά · ὥστε εἰ κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον πάντα ἐστί , πάσχον ἄρα κατὰ τὸ ἕτερον πάθοι ἄν καὶ κατὰ τὸ λοιπόν · ὥστε εἰ ποιεῖ μὲν κατά τι πάσχει δὲ κατ’ ἄλλο , κατὰ τὸ αὐτὸ ἄρα καθ’ ὃ ποιεῖ καὶ πείσεται · κατὰ γὰρ τὸν αὐτόν ἐστι λόγον ἀμφότερα . εἰ δὲ καὶ μὴ τῶν κράσεων εἰσιν ἀποτελέσματα τὰ εἴδη , ἕπονται μέντοι ἔξωθεν τῇ τῶν κράσεων ἐπιτrιδειότητι , δῆλον ὅτι κατὰ τὴν αὐτὴν πάλιν ἐπιτηδειότητα τὰ διάφορα ἐπιγέγονε πάθη . εἰ δὲ κατὰ τὸν αὐτὸν τῆς ἐπι - τηδειότητος λόγον ἐπιγεγόνασι τὰ διάφορα πάθη , τὸ αὐτὸ πάλιν ἀκολουθήσει ἄτοπον , εἰ τῷ μὲν ποιεῖ τῷ δὲ πάσχει · καθ’ ὃ γὰρ πάλιν ποιεῖ , κατὰ τοῦτο καὶ πείσεται . ὥστε τὸ αὐτὸ καὶ τῷ ἀληθεῖ λόγῳ ἠκολούθησεν ἄτοπον . Zητήσεως οὖν ἄξιον καὶ αὐτὸ καθ’ αὑτὸ ἄν εἴη τὸ θεώρημα , πῶς ὑπὸ τῆς αὐτῆς κράσεως ἢ τὰ διάφορα ἀποτελεῖται εἴδη ἤγουν , ὡς ὁ ἀλη - θέστερος ἔχει λόγος , ἐπιγίνονται τῇ αὐτῇ ἐπιτηδειότητι διάφοροι ἰδέαι · ὅτι γὰρ οὐχ ἀπλῶς ἀποτελέσματα τῶν κράσεων τὰ εἴδη , πρόδηλον . ἔστω γὰρ τὸ θερμὸν καὶ ψυχρὸν τῆς πρώτης κράσεως ἀποτέλεσμα ἢ τὸ ξηρὸν καὶ ὑγρὸν ἢ τὸ βαρὺ καὶ κοῦφον . πόθεν δὲ τὸ εὐῶδες καὶ τὸ δυσῶδες καὶ τούτων αἱ ἄπειροι διαφοραί ; πόθεν τῶν χυμῶν τὰ πλήθη καὶ τῶν χρωμάτων αὐτά τε τὰ οὐσιώδη εἴδη , σαρκός φημι καὶ ὀστοῦ καὶ τῶν ἀπείρων εἰδῶν ; καὶ εἰ κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον τῆς πρώτης κράσεως τὰ διάφορα ἀποτελεῖται ἐν τοῖς ὁμοιομερέσιν εἴδη , οἷον τὸ γλυκὺ καὶ ξανθὸν καὶ γλίσχρον ἐν τῷ μέλιτι , τί δήποτε μὴ παθόντος τοῦ ἑνὸς συμπάσχει καὶ τὸ ἕτερον ; πάσχει μὲν γὰρ τὸ χρῶμα τὸ τοῦ μέλιτος καὶ ἐκ ξανθοῦ γίνεται λευκόν , ἡ μέντοι γλυκύτης εἰ τύχοι οὐ πέπονθεν οὐδέν . δῆλον δὲ ὅτι εἰ μὴ μετέβαλεν ἡ τοῦ μέλιτος κρᾶσις , οὐκ ἄν τὸ χρῶμα μετέβαλε . πῶς οὖν οὐ συμμετέβαλε καὶ ὁ χυμός , εἴπερ καὶ τὴν ἀρχὴν κατὰ τὸν λόγον τὸν αὐτὸν τῆς κράσεως ὑπέστησαν ; ὁμοίως δὲ καὶ τοῦ οἴνου ὀξίσαντος ὁ μὲν χυμὸς μετέβαλε , τὸ χρῶμα δὲ οὐκέτι . καίτοι ἔδει ἄμφω συμπάσχειν τῆς κράσεως παθούσης . ἐπεὶ κατὰ τὸν αὐτὸν συνυπέστησαν τῆς κράσεως λόγον . καὶ μυρία ἐστὶ τοιαῦτα εὑρεῖν παραδείγματα . εἰ δὲ ἐπί τινων συμμεταβάλλουσιν αἱ ποιότητες , οἷον ὡς ἐπὶ τοῦ ἑψομένου οἴνου , λέγω δὴ τοῦ καλουμένου ἑψήματος ἢ σειρίου ( τουτου γὰρ ἐν τῇ ἑψήσει μετὰ τοῦ χυμοῦ καὶ τὸ χρῶμα συμμεταβάλλει ) , ἀλλ’ οὖν ἐφ’ ὧν οὐ τοῦτο συμβαίνει ζητήσεως ἄξιον καὶ ἀπορίαν οὐκ εὐδιάλυτον ἔχει τὸ θεώρημα . τί οὖν πρὸς ταῦτά φαμεν ; ἑκάστη ποιότης ἐν πλάτει τινὶ θεωρεῖται , καὶ οὐκ ἔστιν ἄτομος αὐτῆς ἡ οὐσία . ἥ τε γὰρ λευκότης ἐν πλάτει ἐστίν ( οὐ γὰρ εὐθὺς τὸ τοῦ ἄκρως λευκοῦ ἐκστὰν ἤδη καὶ τοῦ λευκὸν ὅλως εἶναι ἐξέστη ) , ὁμοίως δὲ καὶ ἡ γλυκύτης ἐν πλάτει θεωρεῖται ( πολὺ γάρ ἐστι τῶν γλυκέων τὸ πλάτος ) , ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ πάντων ἔχει . εἰ τοίνυν πλάτος ἔχουσιν αἱ ποιότητες , δῆλον ὅτι καὶ αἱ τῶν κράσεων ἐπιτηδειότητες , αἷς ἐγγίνεσθαι πεφύκασιν , πλάτος ἄν ἔχοιεν . ἔστι μέντοι τις ἔσχατος κράσεως λόγος , ἐν ᾧ οὐκέτι πέφυκεν ἑκάστη ἐγγίνεσθαι , ἀλλ’ εὐθὺς κατ’ ἐκεῖνο τὸ τῆς κράσεως ἄτομον ἡ ὅλη τῆς ποιότητος φύσις ἠλλοίωται . οἷον , ἵνα ὡς ἐπὶ παραδείγματος γυμνάσω τὸν λόγον , ἔστω δέκα τυχὸν θερμοῦ μέρη ψυχροῦ δὲ τὰ ἴσα καὶ ξηροῦ καὶ ὑγροῦ , καθ’ ἃ τὸ ἄκρον τῆς γλυκύτητος ἐγγίνεσθαι πέφυκε εἶδος . ἐὰν οὖν μειωθῇ τῆς ἑτέρας ἀντιθέσεως ἓν μόριον , οὐχ οὕτω μὲν ἔσται γλυκύ , οὐ μέντοι οὐδαμῶς γλυκύ , ἀλλ’ ἧττον γλυκύ · ἐὰν μέντοι πέντε μοῖραι μειωθῶσιν ( ἔστω γὰρ μέχρι τούτου σῴζεσθαι τὴν γλυκύτητα ) , δῆλον ὅτι παντελῶς τὸ εἶδος οἰχήσεται . ὅταν οὖν τῇ αὐτῇ κράσει διάφοροι ἕπωνται ποιότητες , οὐ πάντως πᾶσαι κατὰ τὸν ἴσον ἀλλήλαις ἐγγίνονται λόγον , ἀλλ’ ἡ μὲν φέρε εἰπεῖν γλυκύτης κατὰ τὸ τέλειον εἶδος ἐγγίνεται , τὸ δὲ λευκὸν ἢ τὸ ξανθὸν ἡ τὸ γλίσχρον οὐ κατὰ τὸν τέλειον ἑαυτοῦ λόγον , ἀλλὰ πολλάκις κατὰ τὸν ὑφειμένον . διὰ τοῦτο οὖν ὀλίγον τῆς κράσεως παρατετραμμένης τὸ μὲν γλυκὺ οὐχ ὅλον παρατέτραπται , τὸ δὲ χρῶμα πολλάκις ἐτράπη ὅλον , ἐγγὺς οὔσης τῆς ἐξ ἀρχῆς κράσεως ἐκείνης τῆς προσεχοῦς καὶ ἀτόμου , καθ’ ἣν οὐκέτι ἐπεφύκει τὸ τοιοῦτον χρῶμα γίνεσθαι . ὅτι γὰρ κἂν ὀλίγον παρατραπῇ τῆς ἐξ ἀρχῆς κράσεως , οὐδεμία ποιότης ὡς εἶχεν ἐξ ἀρχῆς ἀπαραλλάκτως μένει , πρόδηλον . οὔτε γὰρ ἡ τοῦ μέλιτος γλυκύτης , ὅταν ὑπὸ τῆς ἑψήσεως ἢ τῆς τρίψεως συμπαγῇ , ἡ αὐτὴ μένει , οὔτε τὸ χρῶμα τοῦ οἴνου ὅταν ὀξίσῃ , ἀλλ’ ὡς πρὸς τὴν αἴσθησιν καὶ ὡς ἐν πλάτει τὸ αὐτὸ δοκεῖ μένειν . ἀλλ’ ἐπειδὴ ξηροτέρου γινομένου τοῦ μέλιτος ὑπὸ τῆς ἑψήσεως ἢ τῆς τρίψεως ἡ μὲν γλυκύτης ὡς ἐν πλάτει τῆς κράσεως ἔτι ἐπεφύκει μένειν τὸ κυρίως ὂν τὸ αὐτὸ † τὸ δὲ παντελῶς ἠμεῖφθαι . ἔστι μὲν οὖν ἐν τῷ μέλιτι καὶ τὸ ἐναπολαμβανόμενον πνεῦμα τοῦ χρώματος τοῦ λευκοῦ αἰτιάσασθαι καὶ οὐχ ἁπλῶς τῆς τοὐ μέλιτος φύσεως αὐτὸ εἶναι λέγειν , ἀλλ’ ἐπειδὴ προφανῶς ἐπὶ τοῦ ὄξους καὶ ἐπί τινων ἄλλων τὸ μὲν χρῶμα ὡς ἐν πλάτει μένει , ὁ δὲ χυμὸς οὐδ’ ὅλως , διὰ τοῦτο οὐδὲ ἐπὶ τοῦ μέλιτος προσφιλονεικήσομεν . Ταῦτα μὲν οὖν περὶ τοῦ μὴ συμπάσχειν ἀλλήλαις τὰς ποιότητας κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον τῆς πρώτης κράσεως γεγενημένας . ἀλλ’ εἰς τὸ ἐξ ἀρχῆς ἐπανέλθωμεν . εἰ μὲν οὖν κατὰ τὴν τῶν μερῶν σύνθεσιν τὰ διάφορά ἐστι πάθη ἐν ἑκάστῃ τῶν ἀτόμων , τὸ αὐτὸ κατὰ τὸ αὐτὸ καὶ ποιήσει καὶ πείσεται . εἰ δέ τις εἴποι ὅτι οὐκ ἐκ τῆς τῶν μερῶν συνθέσεως ἁπλῶς ὑπάρχει τῇ ἀτόμῳ τὰ πάθη , ὥστε κατὰ τὸν αὐτὸν | λόγον εἶναι ἅπαντα , ἀλλ’ ὅτι διάφορα τὴν ὕλην συμβέβηκεν ἔχειν τῷ ἕκαστον μόριον ἰδιάζον τι ἔχειν πάθος , ἐροῦμεν πρῶτον μὲν περὶ ἑκάστου τῶν μερῶν τὸν αὐτὸν λόγον ὅνπερ ἐλέγομεν ἐν τῇ ὑποθέσει τῇ λεγούσῃ ἓν ἕκαστον ἔχειν πάθος , ἔπειτα , εἰ ἄλλα μόρια ἄλλα ἔχουσι πάθη , δῆλον ὅτι διὰ τὸ ἄλλης τινὸς ἕκαστον τῶν μορίων εἶναι φύσεως , εἴ γε μὴ πᾶσα πέφυκε δέχεσθαι τὸ τοῦ ἑτέρου μέρους πάθος . εἰ γὰρ πέφυκεν , ἢ δέξεταί ποτε καὶ μεταβαλεῖ καὶ οὕτως οὐκ ἀμετάβλητοι ἔσονται , ἢ εἰ μὴ δέξεται , μάτην ἕξει τὴν δύναμιν . εἰ δὲ ἑτέρας φύσεως τὰ μόρια , τί τὸ συνάψαν ; καὶ πῶς τὰ πάντῃ κεχωρισμένα συνῆπται ; καὶ οὐκέτι ὁμοιομερεῖς αἱ ἄτομοι οὐδὲ πρῶται ἀρχαί , ἀλλ’ ἐκεῖνα ἐξ ὧν αὗται σύγκεινται . ἀλλ’ οὐδὲ κυρίως ἄτομοι διαιρούμεναί γε εἰς τὰ ἐξ ὧν σύγκεινται . εἰ δὲ ὡς εἶδος ἐν ὅλῃ , τὸν ἡμέτερον καὶ ἀληθῆ λόγον ἐροῦσι . κοινῆς οὖν ὑποκειμένης τῆς τῶν ἀτόμων οὐσίας δεκτικὴ ἔσται ἑκάστη τῶν ἐν ταῖς ἄλλαις ἀτόμοις παθῶν . ὥστε καὶ ποιήσουσι καὶ πείσονται ὑπ’ ἀλλήλων . δέδεικται γὰρ ὅτι τὰ κοινὴν ὕλην ἔχοντα ποιητικά εἰσι καὶ παθητικὰ ὑπ’ ἀλλήλων , ἐναντία γε πάθη ἔχοντα . ὥστε εἰ μὲν πᾶσαι αἱ ἄτομοι τὰ ἕτερα τῶν ἐναντίων μόνα ἕξουσι , χωλεύσει ἡ φύσις καὶ μάτην ἔσονται . εἰ δὲ ἐν τῇ αὐτῇ τὰ ἐναν - τία , ἄτοπον ἅμ εἶναι τὰ ἐναντία . εἰ δὲ τὰς ἀντιθέσεις τῶν ἐναντίων παθῶν ἐμερίσαντο , κοινοῦ ὄντος τοῦ ὑποκειμένου ἀδύνατον μὴ ποιεῖν καὶ πάσχειν εἰς ἀλλήλας · τούτῳ γὰρ ἡ τῶν ἐναντίων φύσις γνωρίζεται . εἰ δὲ πλείους ἄτομοι ἓν ἔχοιεν πάθος , λέγω δὲ πλείους ἓν ἔχειν πάθος , τουτέστιν ἢ πάσας ἓν ἡ κατὰ συμμορίαν ἕν , οἷον δέκα μὲν τὸ λευκὸν ἄλλας δὲ δέκα τὸ μέλαν , εἰ μὲν οὖν τὸ πρότερον , ἔδει πάντα τὰ ἐξ αὐτῶν τῆς αὐτῆς εἶναι φύσεως καὶ μηδεμίαν εἶναι διαφοράν , νῦν δὲ ἄπειροί εἰσιν αἱ ἰδέαι κατὰ ποιότητα · εἰ δὲ τὸ δεύτερον , εἰ μὲν ἐν πάσαις ταῖς συμμορίαις τὰ ἕτερα μόνον ὑπάρχει τῶν ἐναντίων , χωλεύσει πάλιν ἡ φύσις καὶ ἀναιρεθήσεται τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν ποιοῦσι γὰρ καὶ πάσχουσι τὰ ἐναντία ) , εἰ δὲ διενείμαντο αἱ ἄτομοι τὰ ἐναντία πάθη , δῆλον ὅτι κοινοῦ ὄντος τοῦ ὑποκειμένου ποιήσουσι καὶ πείσονται καὶ μεταβαλοῦσιν εἰς ἀλλήλας ἢ μάτην ἔσονται τὰ ἐναντία μὴ ποιοῦντα καὶ πάσχοντα . εἰ δὲ πλείους πλείονα ἔχοιεν , λέγω δὲ πλείους πλείονα ἢ πάσας πάντα ἢ πάλιν κατὰ συμμορίαν , ἵνα δέκα μὲν ἔχωσι τοσάδε πάθη ἄλλαι δὲ δέκα ἕτερα , πάλιν κοινῶς μὲν οὖν ἐπ’ ἀμφοῖν ἐροῦμεν ὅτι εἰ μὲν ἀμφότερα ἔξουσι τὰ ἐναντία αἱ αὐταί , ἄτοπον ἅμα εἶναι καὶ κατὰ ταὐτὸν τὰ ἐναντία , εἰ δὲ τὰ ἕτερα τῶν ἐναντίων πᾶσαι , χωλεύσει πάλιν ἡ φύσις · ἰδίᾳ δὲ ἐπὶ μὲν τοῦ προτέρου , ὅτι ἔδει πάντα ὁμοούσια εἶναι , ἐπὶ δὲ τοὐ δευτέρου ἐροῦμεν τά τε εἰρημένα ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τῆς λεγούσης ἐν ἑκάστῳ πλείονα εἶναι τὸ αὐτὸ γὰρ καὶ ἐπὶ τούτων ἁρμόσει ) καὶ ἔτι τὰ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τῆς λεγούσης ἐν πλείοσιν ἕν . Ἀλλὰ μὴν ἄτοπον καὶ εἰ μηδὲν ὑπάρχει , ἀλλὰ μόνον σχῆμα . καίτοι καὶ αὐτὸ τὸ σχῆμα ποιότης ἐστίν . τίς οὖν ἡ ἀποκλήρωσις τοῦτο μὲν τὸ εἶδος τῆς ποιότητος ὑπάρχειν ἄλλο δὲ μή ; εἰπὼν δὲ ὅτι ἄτοπον ἕπεται τῇ ὑποθέσει τῇ λεγούσῃ μηδὲν ἔχειν πάθος τὰ ἄτομα , ἐσίγησε τὸ ἄτοπον ὡς προφανές , εἴπομεν δὲ αὐτὸ ἡμεῖς . Καὶ εἰ ὑπάρχει , ἓν δὲ μόνον , οἷον τὸ μὲν σκληρὸν τὸ δὲ θερμόν . Τὸ δεύτερον τμῆμα ἐξέθετο τὸ λέγον μίαν ἑκάστῃ ἀτόμῳ ποιότητα ὑπάρχειν ἣ μὴ τῇ ἑτέρᾳ ὑπάρχει . ἄτοπον δὲ τὸ μὴ μιᾶς αὐτὰς εἶναι φυσεως . Ὁμοίως δὲ ἀδύνατον καὶ εἰ πλείω τῷ ἑνί . Ὅτι οὐδὲ πλείονα πάθη ἔχειν ἕκαστον ἄτομον δυνατόν . μέχρι δὲ τῶν ἐνταῦθα ἐκθέμενος τὴν διαίρεσιν τὰ λοιπὰ τμήματα παρῆκεν , ἅπερ ἡμεῖς ἐξεθέμεθα . Ἀδιαίρετον γὰρ ὂν ἐν ταὐτῷ ἕξει τὰ πάθη . Εἰ οὕτως ἐκλάβοιμεν αὐτὸν λέγειν ἀδιαίρετον , οἷον τὸ μὴ πεφυκέναι τέμνεσθαι , δόξει οὐκ εὐλόγως συνάγειν τὰ ἑξῆς · οὐδὲ γὰρ εἰ μὴ πέφυκε διαιρεῖσθαι , ἤδη καὶ ἐν τῷ αὐτῷ ἔσονται τὰ πάθη δυνατὸν γὰρ ἄλλο ἐν ἄλλῳ μορίῳ εἶναι ) . ἀλλὰ τὸ ἀδιαίρετον κατὰ δύναμιν · οὐδὲ γὰρ εὔλογον ἐν ἄλλῳ μορίῳ ἄλλην δύναμιν ἀποτίθεσθαι . οὔτε γὰρ ἔλεγον τοῦτο οἱ τὰς ἀτόμους ὑποτιθέμενοι , εἴτε καὶ λέγοι τις , οὐκέτι σώσει τὴν τῶν ἀτόμων καὶ ἔννοιαν καὶ ὑπόθεσιν . οὔτε γὰρ ἄν πρῶται ἀρχαὶ εἶεν ἔτι , ἀλλ’ ἐκεῖνα λέγω δὴ τὰ μόρια ἐξ ὧν καὶ αὗται ἑτέρων ὄντων κατὰ τὴν οὐσίαν σύγκεινται , ἕτερα δὲ κατ’ οὐσίαν τὰ δυνάμεως ἑτέρων μετειληχότα ) , οὔτε κυρίως ἄν εἶεν ἔτι ἄτομοι · τέμνονται γὰρ ταῖς διαφόροις δυνάμεσιν , εἰ καὶ μὴ τῷ τόπῳ . ἐπεὶ οὖν δεῖ τὰς ἀτόμους καὶ κατὰ δύναμιν ἀτόμους εἶναι , συμβήσεται κατὰ τὴν αὐτὴν δύναμιν τὰ πλείονα ἔχειν πάθη . ὥστε ἑνὸς παθόντος ἀνάγκη καὶ τὰ λοιπὰ συμπάσχειν . καὶ εἰ ἔχοι καὶ ποιητικὰ πάθη καὶ παθητικά , ἐπειδὴ κατὰ τὴν αὐτὴν ἄμφω ὑπάρχει δύναμιν , καθ’ ὃ ποιεῖ κατὰ τοῦτο καὶ πείσεται , ὥσπερ εἴπομεν ἀνωτέρω . Tὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων παθημάτων . Έπειδὴ ὡς ἐπὶ ψύξεως ἐγύμνασε τὸν λόγον , φησὶν ὅτι ὁμοίως ἄν ἔχοι καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ποιοτήτων . ποιοῦν γὰρ κατὰ θερμότητα ποιήσει καὶ κατὰ μανότητα , εἰ μανὸν εἴη . καὶ εἰ πάσχοι κατὰ ὑγρότητα ὂν θερμὸν καὶ ποιοῦν κατὰ τὸ θερμόν , πείσεται ἅμα κατ’ αὐτό · κατὰ ταὐτὸν γάρ ἐστιν ὑγρὸν καὶ θερμόν . Tοῦτο γὰρ καὶ τοῖς στερεὰ καὶ τοῖς ἐπίπεδα λέγουσιν ἀδιαίρετα συμβαίνει τὸν αὐτὸν τρόπον . Ὑποθέμενος ὅτι εἰ ἔχοιεν πάθος αἱ ἄτομοι , ἢ ἓν ἕξουσιν ἢ πολλά , καὶ ἀνελὼν ἑκάτερον ὅτι οὔτε πολλὰ δυνατὸν ἔχειν αὐτὰς οὔτε ἕν , ὡς συνάγεσθαι δηλονότι ὡς οὐκ ἐνδέχεται | αὐτὰς πάθος τι ἔχειν , ἐπήγαγεν ὅτι τοῦτο αὐτὸ ἀκολουθεῖ οὐ μόνον τοῖς στερεὰ ἀδιαίρετα ὑποτιθεμένοις , ἀλλὰ καὶ τοῖς ἐπίπεδα , τουτέστι τὸ μὴ δύνασθαι μήτε ἓν ἔχειν πάθος μήτε πλείονα . εἶτα τοῦτο κατασκευάζων ἐπήγαγεν οὔτε γὰρ μανότερα οὔτε πυκνότερα οἷόν τε γίνεσθαι κενοῦ μὴ ὄντος ἐν τοῖς ἀδιαι - ρέτοις . τὸ γὰρ μανὸν καὶ πυκνὸν τῇ τοῦ κενοῦ παρεμπλοκῇ γίνεσθαι ἔλεγον οἱ περὶ Δημόκριτον · μανότερα γὰρ εἶναι τὰ πλείονος κενοῦ μετέχοντα , πυκνότερα δὲ τὰ ἥττονος . εἰ τοίνυν ἐν ταῖς ἀτόμοις κενὸν οὐκ ἔστιν , οὐκ ἂν εἶεν μανότεραι ἢ πυκνότεραι . τοῦτο δὲ ἐπήγαγεν οὐχ ὡς τῇ τούτου ἀναιρέσει συναναιρουμένων καὶ τῶν ἄλλων παθῶν οὐ γὰρ εἰ μὴ εἶεν μανότεραι ἢ πυκν·ότεραι , οὐδ’ ἄλλο τι πάθος ἔχοιεν ἄν ) , ἀλλ’ ἤδη μὲν τὸ μὴ δύνασθαι πάθος ἔχειν αὐτὰς κοινῶς ἀνεῖλεν , καὶ ὡς ἐπί τινων δὲ ἰδίᾳ παθῶν τοῦτο γυμνάζων ἐπήγαγεν . οἱ δὲ τὰ ἐπίπεδα λέγοντες κενὸν μὲν οὐκ ἔλεγον εἶναι , ἴσως δὲ κἀκεῖνοι τὸ μανότερον καὶ πυκνότερον ἔλεγον γίνεσθαι τῷ πλείονας ἢ ἐλάττονας πόρους ἔχειν . ἄλλως τε αὐτὸς ἀλλαχοῦ περὶ τούτων εἶπεν ὅτι “ πάθος οὐδὲ ἐπιχειροῦσι γεννᾶν ” . ἤτοι οὖν τοῦτο σημαίνει τὸ τοῦτο γὰρ καὶ τοῖς στερεὰ καὶ τοῖς ἐπίπεδα λέγουσι συμβαίνει τὸν αὐτὸν τρόπον , λέγω δὲ τὸ μὴ δύνασθαι ἔχειν πάθος μηδέν , ἡ ὅτι πλείονα ἔχοντα πάθη , ἐπειδὴ κατὰ τὸν αὐτὸν αὐτὰ ἔχει λόγον , ἀδιαίρετά γε ὄντα κατὰ δύναμιν , ὡς εἴρηται , καθ’ ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ἅμα συμβήσεται αὐτὰ καὶ ποιεῖν καὶ πάσχειν · ἃ γὰρ ἄν εἴποιμεν ἐπὶ τῶν στερεῶν ἀτόμων , τοῦτο λέξομεν καὶ ἐπὶ τῶν ἐπιπέδων . τὸ δὲ ἐφεξῆς , τὸ οὔτε γὰρ μανότερα οὔτε πυκνότερα οἷόν τε γίνεσθαι κενοῦ μὴ ὄντος ἐν τοῖς ἀδιαιρέτοις , πρὸς τὴν δευτέραν ἐξήγησιν οὕτως νοητέον . ἐπειδὴ γὰρ διὰ τοῦ καθ’ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν λόγον εἶναι ἐν ταῖς ἀτόμοις τὰ πλείονα πάθη , οὕτως ἀνεῖλεν τὸ ὅλως ἔχειν αὐτὰς ἅμα πλείω πάθη , εἶπε δὲ ἄν τις , ὅπερ ἤδη καὶ ἡμεῖς προηπορήσαμεν , ὅτι οὐκ ἀνάγκη καθ’ ἕνα εἶναι καὶ τὸν αὐτὸν λόγον , ἀλλ’ ἐν ἄλλῳ μορίῳ ἄλλο ἐστὶ τῶν παθῶν , διὰ τοῦτο ἐπήγαγε τὸ οὔτε γὰρ μανότερα οὔτε πυκνότερα οἷόν τε εἶναι . εἰ γὰρ κατὰ τὰς αὐτῶν ὑποθέσεις τῇ τοῦ κενοῦ παρεμπλοκῇ τὸ μανὸν καὶ τὸ πυκνὸν γίνεται , κενὸν δὲ οὐκ ἔστιν ἐν ταῖς ἀτόμοις , δῆλον ἄρα ὅτι οὔτε πυκνότερα αὐτὰ οἷόν τε εἶναι οὔτε μανότερα οὔτε ἄλλα ἄλλου οὔτε αὐτὰ ἑαυτῶν ἄλλοις καὶ ἄλλοις μορίοις . ὥστε εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ἔσται αὐτῶν λόγος καὶ μία ἡ δύναμις . εἰ γὰρ ὁμοιομερής ἐστιν ἑαυτῇ ἡ ἄτομος καὶ διαφορὰν μηδεμίαν ἔχουσα , δῆλον ὅτι καὶ εἷς ὁ τῆς συνθέσεως τῶν μερῶν αὐτῆς λόγος , καὶ μία καὶ ἡ αὐτὴ δὲ ἁπάσης ἡ δυνάμις · ὥστε οὐ δυνατὸν κατὰ ἄλλο · μὲν εἶναι μόριον θερμόν , κατὰ ἄλλο δὲ ἄλλο τι . ’́Eτι δὲ ἄτοπον καὶ τὸ μικρὰ μὲν ἀδιαίρετα εἶναι μεγάλαδὲ μή . rEτερον ἐπιχείρημα . εἰ φύσει , φησίν , ἀδιαίρετα τὰ ἄτομα καὶ μὴ διὰ τὴν σμικρότητα ( οὕτω γὰρ οὐκ ἄν εἶεν φύσει ἄτομα · καὶ γὰρ οἱ μὴ 3o ἄτομα ὑποτιθέμενοι οὐκ εἰς ἄπειρον διαιροῦσιν , ἀλλ’ ἱστᾶσι διὰ τὴν σμι - κροτητὰ τὴν τομήν , οὐ μέντοι φύσει ἀδιαίρετα αὐτὰ λέγουσιν , ἀλλὰ κατὰ δύναμιν ἐπ’ ἄπειρον διαιρετά ) , εἰ τοίνυν φύσει ἀδιαίρετα ὑποτίθενται τὰ ἄτομα , ἀποκληρωτικόν , φησίν , ἂν εἴη μικρὰ μὲν ὑποτίθεσθαι μὴ διαιρεῖ - σθαι , μεγάλα δέ . διὰ τί γὰρ καὶ κατὰ τίνα λόγον τοῖς μικροῖς μὲν ὑπάρχει τὸ ἀδιαίρετον , τοῖς δὲ μεγάλοις οὔ ; ἡμεῖς μὲν γὰρ εὐλόγως εὐδιαί - ρετα τὰ μεγάλα σώματα τῶν μικρῶν εἶναι λέγομεν , ἐπειδὴ φύσει διαιρετὰ πάντα ἐπ’ ἄπειρον ὑποτιθέμεθα ( διαιρετῶν οὖν ὄντων συμβαίνει τὰ μεγάλα μᾶλλον εἶναι διαιρετὰ διὰ τὸ προσπταίειν μᾶλλον τοῖς διαιροῦσι , τὰ μικρὰ δὲ ἐκφεύγει διὰ τὴν σμικρότητα τὸ διαιροῦν καὶ ἐξολισθαίνει ) , τοῖς δὲ ἀδιαίρετα φύσει λέγουσι τοῦτο οὐκ ἔξεστι · τὸ γὰρ ἀδιαίρετον φύσει ὁμοίως ἐστὶ καὶ ἐν τῷ μείζονι καὶ ἐν xto ἐλάττονι . Ἔτι δὲ πότερον μία πάντων φύσιςἐκείνων τῶν ῥεῶν , ἢ διαφέρει θάτερα θατέρων ; Ἕx£pov ἐπιχείρημα . ἀνάγκη , φησίν , ἢ πάντα μιᾶς εἶναι καὶ τῆς αὐτῆς φύσεως , ἢ ἄλλα ἄλλης . εἰ μὲν οὖν μίαν ἔχοι πάντα καὶ τὴν αὐ - τὴν φύσιν , ὥσπερ εἰ τύχοι τὰ διάφορα ὕδατα ἢ αἱ βῶλοι , τί ἐστι τὸ τοῦ χωρισμοῦ αὐτῶν καὶ τῆς διακρίσεως αἴτιον ; ἢ διὰ τί πάλιν ἀπτό - μένα οὐ συμφύεται , ὥσπερ ὅταν ὕδωρ ὕδατος ἁφθῇ ἢ πῦρ πυρός ; ἔδει γὰρ μιᾶς ὄντα καὶ τῆς αὐτῆς φύσεως δύνασθαι συμφύεσθαι ἀλλήλοις . εἰ δέ τις εἴποι ι διὰ τὴν σκληρότητα οὐ συμφύεται , ὥσπερ οὐδὲ ὀστράκου κλασθέντος ἔτι δυνατὸν τὰ μόρια συμφύεσθαι’ , πρῶτον μὲν οὖν τὸ αἴτιον τοῦ χωρισμοῦ καὶ τῆς διαιρέσεως , ὥσπερ καὶ ἤδη εἴρηται , ζητητέον , ἔπειτα εἰ οὕτως ἦν φύσεως μιᾶς πάντα , οὐκ ἔδει ἐν τῇ συνθέσει διαφό - ρους ποιεῖν φύσεις , ἀλλ’ , εἰ ἄρα , μόνον σχήματα , ὥσπερ καὶ σωρεία τῶν λίθων ἢ τῶν ὀστράκων φύσιν μὲν ἑτέραν οὐκ ἐποίησεν , μόνον δὲ τὸ σχῆμα τῆς σωροῦ διάφορον . οὐκ ἄρα δυνατὸν τῆς αὐτῆς εἶναι φύσεως πάσας τὰς ἀτόμους . εἰ δὲ ἄλλα ἄλλης εἶεν φύσεως , δῆλον ἄρα ὅτι ποιότητι διαφέρουσιν , οὐ σχήματι μόνον . ὥστε , φησίν , οὐκ ἀρχαὶ ἄν εἶεν τῶν | πραγμάτων , ἀλλὰ τὰ τούτων ἀρχοειδέστερα , αἱ ποιότητες , καθ’ ἃς ταῦτα καὶ ἔστι καὶ διαιρεῖται . Ὥσπερ εἰ τὰ μὲν εἴη πύρινα , τὰ δὲ γήινα τὸν ὄγκον · Τουτέστιν εἰ τὰ μὲν ἔχοι τὸν ὄγκον καὶ τὴν σωματότητα πυρίνην , τὰ δὲ γηίνην . Οὐδὲ γὰρ διαφέρει τὸ ὕστερον τοὐ προτέρου . Τὸ ὕστερον ὕδωρ τὸ ἐπιγενόμενον καὶ ἑνωθὲν τῷ προτέρῳ οὐδὲν αὐτοῦ διαφέρει , ὅθεν καὶ ἥνωται αὐτῷ . Εἰ δὲ ἕτερα , ποῖα ταῦτα ; Τινὰ μὲν ἔχουσι πόσα ταῦτα , τινὰ δὲ ποῖα ταῦτα . εἰ μὲν οὖν ἔχοι πόσα ταῦτα , λέγοι ἂν πόσα ταῦτα πόσαι τῶν φύσεων αὐτῶν ἰδιότητες᾿ · εἰ δὲ ποῖα ταῦτα , τουτέστι ταῦτα καθ’ ἃ διαφέρουσι , ποιότητες ἂν εἶεν . ὥστε αὗται τῶν σωμάτων ἀρχαί , οὐ τὰ ἄτομα · Ἔτι δὲ διαφέροντα τὴν φύσιν , κἄν ποιοι κἄν πάσχοι θιγγάνοντα ἀλλήλων . Ἐπειδὴ τὰ πάντῃ ὅμοια δέδεικται μὴ ποιεῖν καὶ πάσχειν εἰς ἄλληλα , ἀλλὰ τὰ πῇ μὲν ὅμοια πῇ δὲ ἀνόμοια , ἀνάγκη πᾶσα , εἰ διαφόρου εἶεν αἱ ἄτομοι φύσεως , τοιαύτας εἶναι αὐτάς · τό τε γὰρ ὑποκείμενον αὐταῖς ἓν καὶ τὸ αὐτό , ὅθεν καὶ τὸ ἄτομοι εἶναι ἔχουσι , καὶ ἡ ποιότης διάφορος . τοιαῦτα δὲ ὄντα ἐν τῇ θίξει κἄν ποιοῖ κἄν πάσχοι ὑπ’ ἀλλήλων . Ἔτι δὲ τί τὸ κινοῦν ; εἰ μ.ὲν γὰρ ἕτερον , παθητικά . Ἕτερον ἐπιχείρημα . τί , φησίν , αἴτιόν ἐστι τῆς κινήσεως ταῖς ἀτόμοις ; κινεῖσθαι γὰρ αὐτὰς ἀεί φασιν . εἰ μὲν οὖν ἕτερόν ἐστι τὸ κινοῦν αὐτάς , οὐκέτι ἄν εἶεν ἀπαθεῖς · δῆλον γὰρ ὅτι τῷ ἐκεῖνο μὲν ποιεῖν εἰς αὐτάς , ταύτας δὲ πάσχειν ὑπ’ ἐκείνου , οὕτω κινοῦνται . εἰ δὲ ἑκάστη ἑαυτὴν κινεῖ , ἢ μέρει μὲν κινεῖ μέρει δὲ κινεῖται . ἢ ὅλη ἑαυτὴν καὶ κινεῖ καὶ κινεῖται . εἰ μὲν γὰρ τὸ πρότερον , οὐκέτι ἀδιαίρετος ἔσται οὐδ’ ἡ αὐτὴ καὶ ὁμοιομερής διαιρεῖται γὰρ εἰς τὸ κινοῦν καὶ κινούμενον ) · εἰ δὲ ἡ ὅλη καὶ κινεῖ καὶ κινεῖται , ἔσται τὰ ἐναντία ἐν τῷ αὐτῷ · ἐναντίον γὰρ τῷ ποιοῦντι τὸ πάσχον . καὶ ἡ ὕλη , φησίν , οὐ μόνον ἀριθμῷ μία ἀλλὰ καὶ δυνάμει . εἴπερ ὅλως , φησίν , ἡ αὐτὴ ἄτομος καὶ κινεῖ καὶ κινεῖται , ἔσται οὐ μόνον ἀριθμῷ μία , ἀλλὰ καὶ δυνάμει . ἡμεῖς γὰρ μίαν φαμὲν εἶναι τὴν ὕλην ἀριθμῷ , δυνάμει δὲ οὐ μίαν ἀλλὰ πολλά · τὰ ἀντικείμενα γάρ ἐστι δυνάμει , εἰς ἑκάτερον αὐτῶν μεταβάλλειν δυναμένη παρὰ μέρος . εἰ δὲ ἀπαθὴς οὖσα ἡ αὐτὴ καὶ κινεῖ καὶ κινεῖται , ἅμα ἓν καὶ ταὐτὸν ἔσται τὸ δύνασθαι κινεῖν καὶ τὸ δύνασθαι κινεῖσθαι . ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῶν ἐναντίων . τὰ γὰρ ἐναντία ποιητικὰ καὶ παθητικά , καὶ τὸ μὲν ποιοῦν κινεῖ , τὸ δὲ πάσχον κινεῖται . ἡ αὐτὴ <ἄρα> ἅμα τὰς ἐναντίων ἕξει δυνάμεις , εἴπερ καθ’ ἓν καὶ ταὐτὸν ἅμα κινεῖ καὶ κινεῖται . οὐκοῦν ἡ αὐτὴ δύναμις ἔσται καθ’ ἣν ποιεῖ καὶ πάσχει , τουτέστι καθ’ ἣν θερμαίνει τε καὶ θερμαίνεται , ψύχει τε καὶ ψύχεται . ὥστε καὶ ἅμα τὰ ἐναντία ἔσται , τοῦτο δὲ ἀδύνατον . Ὅσοι μὲν οὖν διὰ τῆς τῶν πόρων κινήσεως φασι τὰ πάθη συμβαίνειν . Ἐκθέμενος τοὺς τρόπους καθ’ οὗς οἱ παλαιότεροι ἔλεγον γίνεσθαι τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν , εἶτα ἀποδεξάμενος μᾶλλον τὰς ὑποθέσεις τῶν περὶ Δημόκριτον , ὡς συμφώνους μᾶλλον τοῖς φαινομένοις καὶ δυναμένας πᾶσι τοῖς ἐκ φύσεως γινομένοις ἀκολούθους εἶναι αὗται δὲ ἦσαν αἱ τὰς ἀτό - μους καὶ τὸ κενὸν ὑποτιθέμεναι ) , εἶτα ἔνθεν ὁρμηθεὶς εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς τῶν ἀτόμων ὑποθέσεως , ἀνατρέχει λοιπὸν εἰς τὸ προκείμενον . τοῦτο δὲ ἦν τὸ ἐλέγξαι τὰς τῶν παλαιῶν δόξας , καθ’ ἃς τὸ ποιεῖν ἔλεγον γίνεσθαι καὶ τὸ πάσχειν . ἦσαν δὲ ἥ τε διὰ πόρων τοῦτο γίνεσθαι λέγουσα ἧς Ἐμπεδοκλῆς προειστήκει , καὶ ἡ διὰ τοῦ κενοῦ ὡς οἱ περὶ Δημόκριτον καὶ Λεύκιππον ὑπελάμβανον . ὅτι οὖν οὐ διὰ πόρων γίνεται τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν , δείκνυσιν οὕτως . ἴσμεν δὲ ὅτι οἱ τοὺς πόρους ὑποτιθέμενοι οὐ κενοὺς ὑπετίθεντο τούτους , ἀλλὰ πεπληρωμένους λεπτομερεστέρου τινὸς σώματος , οἷον ἀέρος · ταύτῃ γὰρ διέφερον τῶν τὸ κενὸν ὑποτιθεμένων . τὸ τοίνυν ποιοῦν , εἰ μὲν ἔξωθεν ἁπτόμενον τοὐ περιέχοντος τοὺς πόρους σώματος , οἷον εἰ αὐτοῦ τοῦ χείλους καθ’ ὃ ὁ πόρος , οὕτως ποιεῖ , περιττὸς ὁ πόρος εἰ γὰρ ὅλως ἔξωθεν ἁψάμενον ἔδρασεν , δῆλον ὅτι , κἀν μὴ πόρους εἶχε , τῇ ἁφῇ ἔδρασεν ἄν ) · εἰ δὲ τῷ εἰσιέναι εἰς τοὺς πόρους οὕτω ποιεῖ , ἢ ἐξωθεῖ τὸ ἐν τοῖς πόροις σῶμα ἢ οὐκ ἐξωθεῖ . εἰ μὲν οὖν μὴ ἐξωθεῖ , σῶμα διὰ σώματος ἐχώρησεν · εἰ δὲ ἐξωθεῖ , ἢ δρᾷ εἰς τὰ παρακείμενα ἐντὸς σώματα καὶ περιέχοντα τοὺς πόρους , ἢ οὐδὲν δρᾷ . εἰ μὲν οὖν μηδὲν δρᾷ , οὐδὲν ἄρα εἰς τὸ ποιεῖν καὶ πάσχειν συνεβάλοντο οἱ πόροι · εἰ δὲ δρᾷ , πότερον διά τινων πόρων κἀκεῖ ἢ μόνον ἁψάμενον ; εἰ μὲν οὖν διά τινων πόρων , πάλιν καὶ περὶ ἐκείνων τὰ αὐτὰ ἐροῦμεν , καὶ τοῦτο ἐπ’ ἄπειρον · ὥστε συμβήσεται τὸ ὅλον πόρον εἶναι . εἰ δὲ εἰς τὰ ἐντὸς καὶ περιέχοντα τοὺς πόρους σώματα ἔδρασε μὴ οἴα πόρων , ἀλλὰ μόνον ἁψάμενα , δῆλον ὅτι , κἀν μὴ πόροι ὦσιν , ἁψάμενα τὰ μὲν ποιήσει τὰ δὲ πείσεται , καὶ πόρων οὐδεμία χρεία πρὸς τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν . οὕτω μὲν συναναιρεῖ τὸ διὰ πόρων γίνεσθαι τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν . ὅτι δὲ οὐ διὰ κενοῦ γίνεται , αὐτὸς μὲν οὐ προστέθεικεν ἢ ὡς ἀνελὼν τὰς ὑποθέσεις τῶν ταῦτα λεγόντων ὅτι τε γὰρ κενὸν ὅλως οὐκ ἐνδέχεται εἶναι , δέδεικται ἐν τῇ Φυσικῇ · καὶ ὅτι ἄτομοι οὐκ εἰσίν , καὶ ἐν ἄλλοις καὶ ἐνταῦθα ἤλεγξεν ) , ἡ , ὅπερ καὶ μᾶλλον , ὅτι ὅσα εἴρηται ἐπὶ τῶν πόρων , ταῦτα καὶ ἐπὶ τῆς τοῦ κενοῦ ὑποθέσεως ἀπαραλλάκτως ἁρμόσει λέγεσθαι . εἴτε γὰρ ἁπτόμενον ἔξωθεν τῶν σωμάτων τῶν τὸ κενὸν περιεχόντων ποιεῖ τὸ ποιοῦν , περιττὸν τὸ κενόν καὶ μὴ ὄντος γὰρ | τῇ ἁφῇ ἄν ἐποίησεν ) , εἴτε ἐγγινόμενον ἐν αὐτῷ , τὰ αὐτὰ πάλιν ἁρμόσει λέγειν ἅπερ καὶ ἐπὶ τῶν πόρων . Όσοι μὲν οὖν διὰ τῆς τῶν πόρων κινήσεως . ἢ τῆς τῶν πόρων κινήσεως λέγει ἀντὶ τοῦ διὰ τῆς τῶν πόρων κινήσεως καὶ εἰσόδου τοῦ ποιοῦντος , ἢ διὰ τοῦ ἐν τοῖς πόροις πρῶτον γίνεσθαι τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν , τουτέστι διὰ τοῦ παθεῖν καὶ κινηθῆναι τὸ ἐν τοῖς πόροις σῶμα , ἁψαμένου τοῦ ποιοῦντος . Ἔτι δὲ πῶς ἐνδέχεται περὶ τοῦ διορᾶν συμβαίνειν ὡς λέγουσιν ; Eἰπὼν τὸ εἰ μὲν καὶ πεπληρωμένων τῶν πόρων ” οὐκέτι ἀνταπέδωκεν τὸ ἱεῖ δὲ κενῶν ὄντων᾿ , τουτέστιν εἰ ἐξωθοῦντος τοῦ ποιοῦντος τὸ ἐν τοῖς πόροις σῶμα . εἴπομεν δὲ περὶ τούτου ἡμεῖς . αὐτὸς δὲ ἐπανατρέχει εἰς τὸ δεῖξαι , ὅτι οὐδὲ τὸ ὁρᾶν τοῦτον γίνεται τὸν τρόπον ὅνπερ ἔλεγον οὗτοι , διὰ πόρων τινῶν διιουσῶν τῶν ὄψεων . ἀνάγκη γὰρ τὰς ὄψεις ἢ ἐξωθῆσαι τὸ ἐν τοῖς πόροις τῶν διαφανῶν σῶμα καὶ οὕτω διιούσας ἀντιλαμβάνεσθαι τῶν ὁρατῶν , ἢ μηδὲν ἐξωθούσας διὰ τοῦ σώματος διιέναι ἢ διὰ τῶν ἁφῶν αὐτῶν καὶ τῶν ἐφαρμογῶν τῶν δύο σωμάτων , τοῦ τε ἐν τῷ πόρῳ σώματος καὶ οὗ ἐστιν ὁ πόρος , οἷον τῆς ὑάλου . ὅτι μὲν οὖν διὰ τῶν ἁφῶν ἀδύνατον διιέναι τὰς ὄψεις , σώματα οὔσας κατὰ τὰς ἐκείνων ὑποθέσεις , πρόδηλον · τὰ μὲν γὰρ πέρατα ἁπτόμενα ἐφαρμόζει ἀλλήλοις καὶ χώραν οὐδεμίαν μεταξὺ ἐᾷ , αἱ δὲ ὄψεις σώματα οὖσαι διὰ ἀδιαστάτου διιέναι οὐ πεφύκασιν . οὐκ ἄρα διὰ τῶν ἁφῶν δυνατὸν διιέναι τὰς ὄψεις . δι’ αὐτὸ δὲ τοῦτο οὐδὲ διὰ τοῦ σώματος χωρεῖν δυνατὸν τοῦ ἐν τῷ πόρῳ · σῶμα γὰρ ἄν διὰ σώματος χωροίη . ἄλλως τε καὶ μάταιον οἱ πόροι . εἰ γὰρ ὅλως χωρεῖν διὰ σώματος πεφύκασιν αἱ ὄψεις , ἐχώρησαν ἂν καὶ διὰ τῆς τῶν διαφανῶν οὐσίας καὶ πόρων οὐκ ἦν χρεία . εἰ δὲ τέμνουσαι καὶ κατὰ μόρια ἢ καὶ παντελῶς ἐξωθοῦσαι αἱ ὄψεις τὸ ἐν τοῖς πόροις σῶμα , οὕτω διιᾶσι καὶ τῶν ὁρατῶν ἀντιλαμβάνονται , πολλὰ καὶ ἄτοπα τῷ λόγῳ τούτῳ ἕψεται . πρῶτον μὲν γὰρ οὐδὲν ἅμα ὁρᾶν ἡμᾶς ἔδει , ἀλλὰ κατὰ μόρια · ἑκάστης γὰρ ὄψεως μορίῳ τινὶ προσβαλλούσης , μὴ συνεχῶν οὐσῶν τῶν ὄψεων , οὐκ ἔδει οὐδὲν συνεχὲς ὁρᾶσθαι . ἔπειτα πῶς ὁρῶμεν διὰ τοῦ ἀέρος ; εἰ γὰρ καὶ ἐνταῦθα διά τινων πόρων τεμνομένου τοῦ ἀέρος καὶ ὑποχωροῦντος ταῖς ὄψεσιν , ἐπειδὴ τοῖχόν τινα ὁλόκληρον — καὶ τί λέγω τοῖχον ; τὸ τεταρτημόριον ὅλον τοὐ οὐρανοῦ ἅμα ὁρῶμεν , ἀνάγκη πᾶσα τὸν μεταξὺ τόπον , τὸν ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν λέγω μέχρι τοῦ ὁρωμένου , κενὸν εἶναι , ὅπερ ἀδύνατον · καὶ ἐπειδὴ τὸ αὐτὸ ὁρατὸν ἅμα πλείονες ὁρῶμεν , συμβήσεται τὰς ὄψεις πάλιν σώματα οὔσας χωρεῖν δι’ ἀλλήλων , ὅπερ ἀδύνατον . καὶ ἐντεῦθεν οὖν ὅτι οὐ σώματα ἐκ τῶν ὀφθαλμῶν ἔξεισι , δῆλον . Τί γὰρ διοίσει τοῦ μὴ πόρους ἔχειν ; Εἰ δίεισι , φησί , διὰ τῶν πόρων πεπληρωμένων ὄντων , διὰ τί μὴ καὶ δι' αὐτῶν τῶν σωμάτων τῶν διαφανῶν δίεισιν ; ὁμοίως γὰρ οἵ τε πόροι πλήρεις καὶ τὸ λοιπὸν τῶν διαφανῶν σῶμα . Ἀλλὰ μὴν εἰ κενὰ μὲν ταῦτα . ἀνάγκη δὲ σώματα ἐν αὐτοῖς ἔχειν , ταὐτὸ συμβήσεται πάλιν . Εἴ τις , φησί , μὴ λέγοι πόρους δι’ ὧν τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν ἢ τὸ ὁρᾶν γίνεται , κενὰ δὲ ταῦτα λέγοι εἶναι πλήρη σωμάτων , τὰ αὐτὰ συμβήσεται ἅπερ καὶ ἐπὶ τῶν πόρων συνέβαινεν . τί οὖν διαφέρουσι τῶν πόρων ; ὅτι οἱ μὲν πόροι οὐδέποτε κενοὶ σώματος πεφύκασιν εἶναι , τὸ μέντοι κενὸν καὶ πλῆρες 〈 καὶ οὐ πλῆρες 〉 , ᾗ πέφυκέ ποτε καθ’ αὑτὸ ὑφίστασθαι . εἰ δέ τις εἴποι εἶναι ἐν τοῖς σώμασι τοῖς ἐν τοῖς κενοῖς πόρους τινὰς μεταξὺ ἢ κενὰ ἕτερα εἶναι , πάλιν περὶ ἐκείνων τὰ αὐτὰ ἀπορήσομεν , πότερον ὄντων ἐν αὐτοῖς ἑτέρων σωμάτων διιᾶσιν αὐτὰ αἱ ὄψεις ἢ οὕ , καὶ πάλιν τὰ αὐτὰ συναχθήσεται . εἰ δέ τις εἴποι μικρὰ εἶναι τὰ μεταξὺ κενὰ ὡς μὴ δύνασθαι σῶμά τι δέξασθαι , πρῶτον μὲν οὐδὲ αἱ ὄψεις διελεύσονται δι’ ἐκείνων σώματά γε οὖσαι ὥστε μάτην ἔσονται ) , ἔπειτα , φησίν , εἴγε ὅλως πέφυκε τὸ κενὸν ὑφίστασθαι καθ’ αὑτό , ἄλογον καὶ ἀποκληρωτικὸν μικρὸν μὲν κενὸν ὑποτίθεσθαι , μέγα δὲ μή . τί γάρ ἐστιν ἄλλο τὸ κενόν , φησίν , ἢ τόπος ἐστερημένος σώματος ; εἶτα ἀκόλουθον ὂν ἐπαγαγεῖν ‘ὥστε παντὶ κενῷ ἴσον ἔσται σῶμα᾿ , ἀντιστρέψας εἶπεν ὥστε παντὶ σώματι τὸν ὄγκον ἴσον ἔσται κενόν · οὕτω γὰρ ὃ βούλεται κατεσκεύασεν . εἰ γὰρ παντὶ σώματι ἴσον ἔσται κενόν , ἔστι δὲ μέγα σῶμα , ἔστιν ἄρα καὶ κενὸν μέγα . τοῦτο δὲ ἴσως ἐποίησεν διὰ τὸ ἀντιστρέφειν τό τε κενὸν πρὸς τὸ σῶμα τό τε σῶμα πρὸς τὸ κενόν . καὶ παντὶ σώματι ἴσον ἔσται κενόν , ἀλλ’ οὐ κεχωρισμένον ὅπερ ἐκεῖνοι ὑπετίθεντο , ἀλλ’ ἔχον ἐν ἑαυτῷ τὸ σῶμα . οὐ παντὶ δὲ κενῷ ἀνάγκη ἴσον εἶναι σῶμα · τί γὰρ εἴ τις ὑπόθοιτο εἶναι μὲν κενόν , καὶ τοῦτο τόπον εἶναι ἐστερημένον σώματος , μὴ μέντοι δέχεσθαί ποτε σῶμα ; οὗτος μὲν οὖν οὐκ | ἀναγκαῖος ὁ λόγος , τῷ δὲ ἀποκληρωτικὸν εἶναι τὸν λόγον , ἐλέγχοιτο ἄν μᾶλλον · τίς γὰρ ἡ ἀποκλήρωσις μικροῦ ὄντος κενοῦ μὴ καὶ μέγα εἶναι ; Ὅλως δὲ τὸ πόρους ποιεῖν περίεργον . Ἐπαναλαμβάνει τὸν λόγον καὶ ἀκριβέστερον ἐκτίθεται . εἰ οὖν , φησί , μὴ δυνατὸν ἔξωθεν ἁπτόμενον ποιεῖν , οὐδὲ διὰ τῶν πόρων ποιήσει · μόνον γὰρ εἰσελεύσεται τε ] πάσχον , δράσει δὲ οὐδὲν εἰς τὰ παρακείμενα τοῖς πόροις σώματα , εἴ γε μὴ δυνατὸν τῷ ἅπτεσθαι ποιεῖν . εἰ δὲ εἰσελθὸν καὶ ἁψάμενον ἐποίησεν , κἂν μὴ πόροι ὦσι , τῇ ἀφῇ ποιήσειεν ἄν . εἰ δέ τις εἴποι ὅτι ‘ἀλλὰ χρεία τῶν πόρων πρὸς τὸ καὶ τὸ βάθος παθεῖν᾿ , ἴστω μηδὲν πρὸς τὴν νῦν ὑπόθεσιν λέγων . οὐδὲ γὰρ τοῦτό ἐστι τὸ ζητούμενον , εἰ μηδαμῇ μηδαμῶς διὰ πόρων εἴσεισι τὸ ποιοῦν . εἴσεισι γοῦν καὶ διὰ στόματος καὶ διὰ γαστρός καὶ διὰ τῶν λοιπῶν φυσικῶν ὄντων πόρων , ἀλλ’ οὐχὶ πρὸς τὸ ποιεῖν οἱ πόροι συμβάλλονται ἐνταῦθα , ἀλλὰ πρὸς τὸ πλησιάσαι τὸ ποιοῦν τῷ πάσχοντι · αὐτὸ τὸ ποιεῖν γίνεται διὰ τῆς ἁφῆς . οὕτως κἄν τις λέγοι δεῖσθαι πόρων πρὸς τὸ παθεῖν τὸ βάθος , οὐ τοὺς πόρους αἰτίους φήσειεν εἶναι τοῦ ποιεῖν τὸ ποιοῦν , ἀλλὰ μόνον αἰτίους τοῦ θιγγάνειν ἀλλήλων τὸ ποιοῦν καὶ τὸ πάσχον . p . 326b24 Τῶν πρὸς ἄλληλα τοῦτον τὸν τρόπον πεφυκότων . τουτέστι ποιεῖν καὶ πάσχειν . Ὅτι μὲν οὖν οὕτως λέγειν τοὺς πόρους ὥς τινες ὑπολαμβάνουσιν , ἢ ψεῦδος ἢ μάταιον , φανερὸν ἐκ τούτων ἐστίν . Oὕτως ἀντὶ τοὐ ἀφωρισμένους τινὰς καὶ ἐνεργείᾳ εἶναι πόρους ἐν τῷ σώματι , καὶ οἱονεὶ κεκεντημένα αὐτὰ εἶναι . οὐχ ἀπλῶς δὲ τὸ εἶναι πόρους ἀναιρεῖ εἰσὶ γάρ , ὥσπερ εἴπομεν , ἔντερα φλέβες ἀρτηρίαι καὶ τὰ λοιπά ) , ἀλλ’ , ὡς εἶπον , τὸ κεκεντῆσθαι τὸ λοιπὸν σῶμα καὶ εἶναι πόρους ἀφανεῖς διὰ σμικρότητα δι’ ὅλου τοῦ σώματος . ψεῦδος μὲν οὖν φησι τὴν τοιαύτην ὑπόθεσιν διὰ τὸ μὴ ὂν ὑποτίθεσθαι , μάταιον δὲ ὅτι εἰ καὶ ὑποθώμεθα εἶναι , οὐδὲν αὐτοῖς πρὸς τὸ ποιεῖν καὶ πάσχειν συντελέσουσιν , ὥσπερ ἐδείξαμεν . Διαιρετῶν δὲ ὄντων πάντῃ τῶν σωμάτων πόρους ποιεῖν γελοῖον · ᾗ γὰρ διαιρετά , δύναται χωρίζεσθαι . Εἰ καὶ πόρων ἔδει πρὸς τὸ ποιεῖν καὶ πάσχειν , γελοῖον ἦν , φησί , τὸ ἀφωρισμένους καὶ ἐνεργεία ὑπάρχοντας ὑποτίθεσθαι πόρους . διαιρετῶν γὰρ ὄντων πάντῃ τῶν σωμάτων δύναται τὸ ποιοῦν τότε ποιεῖν ἑαυτῷ πόρον καὶ διαιρεῖν τὸ σῶμα , ὅταν ἅψηται καὶ ποιεῖν μέλλῃ . ὥστε οὐ χρεία ἀφωρισμένων τινῶν πόρων . Τίνα δὲ τρόπον ὑπάρχει τοῖς οὖσι γεννᾶν καὶ ποιεῖν καὶ πάσχειν , λέγωμεν λαβόντες ἀρχὴν τὴν πολλάκις εἰρημένην . Ἐλέγξας τὰς ὑποθέσεις δι’ ὧν οἱ πρότεροι τὸ ποιεῖν καὶ πάσχειν ὑπετίθεντο , βούλεται τὴν ἀληθῆ λοιπὸν ἐκθέσθαι δόξαν , πῶς γίνεται τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν . δεῖ δέ , φησί , τὴν πολλάκις ἡμῖν ἀρχὴν εἰρημένην καὶ νῦν προυποθέσθαι , λέγει δὲ τὸ δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ . τῷ γὰρ ὄντι , ὡς ἐν τῇ Φυσικῇ αὐτὸς εἴρηκεν , αὕτη ὀφθεῖσ’ ἄν ἡ φύσις πάσας ἡμῖν ἔλυσε τὰς ἐν τοῖς φυσικοῖς ἀπορίας’ . ἐπεὶ οὖν ἐστι , φησί , τὸ μὲν δυνάμει τοιοῦτον τὸ δὲ ἐνεργείᾳ , οἷον θερμὸν μὲν δυνάμει τὸ ὕδωρ ἐνεργείᾳ δὲ τὸ πῦρ , ἐπειδὴ τὸ φυσικῶς ποιοῦν ἐξομοιοῦν ἑαυτῷ βούλεται τὸ πάσχον , ὅταν τὸ ποιητικὸν τὸ ἐνεργείᾳ ὂν προσπελάσῃ καὶ ἅπτηται τοὐ δυνάμει ὄντος , τουτέστι τοῦ παθητικοῦ , μεταβάλλει τὸ ἐν αὐτῷ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργείᾳ . ἀνάγκη οὖν πᾶσα ἅπτεσθαι τὸ ποιητικὸν τοῦ παθητικοῦ ἢ ἀμέσως ἢ διὰ μέσου τινός , ὅταν τὸ μέσον τοιοῦτον ᾖ ὡς δύνασθαι καὶ ποιεῖν καὶ πάσχειν , πάσχειν μὲν ὑπὸ τοῦ ποιοῦντος δρᾶν δὲ καὶ αὐτὸ εἰς τὸ πάσχον , οἷόν ἐστιν ὁ ἀήρ · οὐ γὰρ ἀμέσως ὑπὸ τοῦ πυρὸς ἐν τοῖς βαλανείοις θερ - μαινόμεθα , ἀλλὰ θερμαίνει μὲν τὸ πῦρ τὸν ἀέρα , ἡμᾶς δὲ ὁ ἀήρ . οὐ χρεία οὖν πόρων πρὸς τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν , ἀλλὰ μόνον τοῦ θιγεῖν ἀλλήλων ταῦτα , εἰ μή τις , φησί , πόρους εἴποι τὰ εὐπαθέστερα μόρια τῶν σωμάτων , ὥσπερ ἐπὶ τῶν μετάλλων συμβαίνει . εἰσὶ γὰρ φλέβες τινὲς ἐν τοῖς μετάλλοις διήκουσαι δι’ ὅλου , οἷον ἐν τοῖς μαρμάροις , εἰ λευκὸν εἴη , μέλαιναί τινες ἢ ἕτεραι τῷ χρώματι , δηλονότι διὰ τὸ ἑτέρας τινὸς εἶναι κράσεως καὶ ἢ εὐπαθέστερα εἶναι τὰ μόρια ταῦτα ἢ δυσπαθέστερα . οὕτως οὗν , φησίν , οὐδὲν θαυμαστὸν καὶ ἐν τοῖς πάσχουσιν εἶναί τινα . τοιαῦτα μόρια δι’ ὅλου διήκοντα εὐπαθέστερα , καὶ ταῦτα μᾶλλον πάσχειν ἁπτομένου τοῦ ποιοῦντος . εἴ τις οὖν , φησί , τούτους ἀξιοῖ καλεῖν πόρους , καλείτω . Ἀποροῦσι δέ τινες ἐπὶ τούτοις , τί οὖν οὐκ εἰσὶν οὐδαμῇ οὐδαμῶς ἐν τῷ σώματι πόροι ἀφωρισμένοι . πόθεν οὖν αἱ καθ’ ἡμέραν διαφορήσεις τῶν σωμάτων ἀδήλως γίνονται ; πόθεν οἱ ἱδρῶτες διιᾶσι ; πῶς δέ φαμεν ἀλείμματά τινα ἀραιωτικὰ εἶναι ἢ πυκνωτικὰ τῶν σωμάτων ; φασὶν οὖν πρὸς τοῦτο ἀπολογούμενοι , ὅτι τὸ μὲν μανότερα ἢ πυκνότερα γίνεσθαι τὰ σώματα διά τινων ἀλειμμάτων , οὐχ οὕτω δεῖ νομίζειν μανοῦσθαι , ὡς ὁ ἱμὰς ἢ τὸ ἔριον , τῷ διαστέλλεσθαι καὶ κενάς τινας χώρας μεταξὺ ποιεῖν , ἀλλ’ ὥσπερ τὸ ὕδωρ μανούμενον ποιεῖ τὸν ἀέρα οὐ τῷ εἰς μικρὰ κατακερματίζεσθαι καὶ διαλαμβάνειν μεταξὺ κενά , ἀλλὰ τῷ εἰς λεπτομερεστέραν οὐσίαν μεταβάλλειν , οὕτω καὶ τὰ σώματα ἀραιοῦται ὁμαλῶς ὅλα δι’ ὅλων λεπτομερέστερα γινόμενα . τοῦτο μὲν οὖν σαφές . τοὺς δὲ ἱδρῶτας καὶ τὰς διαφορήσεις οὐκ ἀνάγκη , φασί , διὰ πόρων γίνεσθαι . τὴν γὰρ περιττὴν καὶ ἄχρηστον ὑγρότητα τῇ ἐκκριτικῇ δυνάμει ἀποκρίνει ἡ φύσις , οὐ διά τινων πόρων , ἀλλὰ κατὰ συνέχειαν τέγγουσα ἄλλο ἐξ ἄλλου μόριον , καὶ οὕτως εἰς τὴν ἐπιφάνειαν ἀποκρίνουσα τὸ ὑγρόν . ὥσπερ γάρ , φασί , τέγγεται τὸ λίνον , οὐκ ἐν τοῖς κενοῖς μόνον παρακειμένης τῆς τοῦ ὕδατος οὐσίας , ἀλλὰ καὶ αὐτῆς τῆς τοῦ λίνου οὐσίας διανθείσης , οὐ διά τινων πόρων συνέβαινε γὰρ ὅλον εἶναι πόρον ) , οὕτω δεῖ νομίζειν καὶ ἐπὶ τοῦ σώματος γίνεσθαι , ἐκ τοῦ βάθους κατὰ συνέχειαν ἄλλο ἐξ ἄλλου διαινόμενον μόριον οὕτως εἰς τὴν ἐπιφάνειαν ἀποκρίνειν τὸ ὑγρόν . οὗτος δὲ ὁ λόγος πιθανὸς μέν ἐστιν , | ἀληθὴς δὲ οὐδαμῶς . εἰ μὲν γὰρ ποιότης μόνον ἐκ τοῦ βάθους ἀπεκρίνετο , εἶχεν ἂν λόγον τὸ λεγόμενον · εἰ δὲ μὴ μόνον ποιότης ἀλλὰ καὶ οὐσία τις , οἷον οἱ ἱδρῶτες ἢ οἱ ἀτμοί , δυοῖν ἀνάγκη θάτερον , ἢ σῶμα διὰ σώματος χωρεῖν ἢ διά τινων πόρων ἀποκρίνεσθαι . τὰ αὐτὰ δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ λίνου ἐροῦμεν · εἰ γὰρ δίεισι τὸ ὕδωρ εἰς τὴν τοῦ λίνου οὐσίαν μὴ διά τινων πόρων , σῶμα διὰ σώματος ἐχώρησεν . ἢ οὖν οὐδὲ ὅλως ἡ οὐσία αὐτὴ τοῦ λίνου διαίνεται , ἀλλὰ μόνον τοῦ ὑγροῦ παράθεσίς ἐστιν , ἢ εἰ διαίνεται , δεῖ νομίζειν πάσχειν τι τὴν οὐσίαν τῇ παραθέσει τοῦ ὑγροῦ καὶ μεταβάλλειν κατὰ ποιότητα , οὐ τῆς οὐσίας αὐτῆς τοῦ ὕδατος εἰσιούσης · ἀδύνατον γάρ . μήποτε δὲ περὶ τὰς λεπτὰς ἶνας περιχεῖται πάντῃ τὸ ὑγρὸν οὐκ εἰς τὸ βάθος τῆς οὐσίας χωροῦν , καὶ διὰ τὴν λεπτομερεστάτην παράθεσιν δοκεῖ διὰ τῆς οὐσίας κεχωρηκέναι , ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν λεπτομερεστάτων ξηρίων λανθάνει σχεδὸν τῶν διαφόρων εἰδῶν ἡ παράθεσις . ἀλλ’ οὐδ’ ἐπειδὴ διὰ πόρων αἶ διαφορήσεις γίνονται , ἀνάγκη ἀφωρισμένους εἶναί τινας ἐν τοῖς σώμασι πόρους , ἀλλ’ , ὡς εἶπεν ὁ ᾿Αριστοτέλης , “ διαιρετῶν ὄντων πάντῃ τῶν σωμάτων ” δεῖ νομίζειν ἐν ταῖς διαφορήσεσι διαιρεῖσθαι τὰ σώματα καὶ πάλιν μετὰ τὴν διαφόρησιν συμφύεσθαι . οὐκ ἀνάγκη δὲ ἅμα ἐκ παντὸς μορίου διαφόρησιν γίνεσθαι , ἵνα οὕτως ὅλον διαιρεῖσθαι νομίσωμεν , ἀλλὰ ἄλλοτε ἀπ’ ἄλλου . Τίνα δὲ τρόπον τοῖς οὖσιν ὑπάρχει τὸ γεννᾶν καὶ ποιεῖν . γεννᾶν μὲν ἐπὶ τῆς κατ’ οὐσίαν μεταβολῆς , ποιεῖν δὲ ἐπὶ τῆς κατὰ ποιότητα . Πέφυκεν οὐ τῇ μὲν τῇ δὲ οὒ πάσχειν , ἀλλὰ πάντῃ καθ᾿ ὅσον ἐστὶ τοιοῦτον . Τουτέστι καθ’ ὃ δυνάμει ἐστί τι , οἷον θερμὸν ἢ ψυχρόν · καθ’ ὅλον γὰρ δυνάμει ὂν καθ’ ὅλον καὶ πάσχειν πέφυκεν . μᾶλλον δέ , φησί , καὶ ἧττόν ἐστι παθητικὸν τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον ὂν δυνάμει · τὸ γὰρ μᾶλλον δυνάμει θερμὸν μᾶλλον θερμαίνεται ὑπὸ τοῦ ἐνεργείᾳ θερμοῦ , τὸ δ’ ἧττον οὐχ οὕτως . Καὶ ταύτῃ πόρους ἄν τις λέγοι μᾶλλον . Ταύτῃ , τῷ τινὰ τῶν μορίων μᾶλλον εἶναι παθητικὰ τῶν λοιπῶν , ἵνα τὰ εὐπαθέστερά τις τῶν μορίων καταχρώμενος καλοίη πόρους . ὅτι δέ ἐστιν ἐν τοῖς σώμασιν ἄλλα ἄλλων εὐπαθέστερα μόρια , δεικνύουσιν αἱ ἐν ταῖς μετάλλοις διατείνουσαι φλέβες , εὐπαθέστεραι πολλάκις οὖσαι τῶν λοιπῶν , ἴσως δὲ καὶ δυσπαθέστεραι ἀπλῶς , ὅτι ἐστὶν ἀνωμαλία ἐν τοῖς τούτων μορίοις τοῦ ἧττον πάσχειν ἢ μᾶλλον . Συμφυὲς μὲν οὖν ἕκαστον καὶ ἓν ὂν ἀπαθές . ὁμοίως δὲ καὶ μὴ θιγγάνοντα μήτε αὐτῶν μήτ᾿ ἄλλων , ἃ ποιεῖν πέφυκε καὶ πάσχειν . Oὔτε , φησί , τοῦ συνεχοῦς τὰ μόρια ποιεῖν πέφυκεν εἰς ἄλληλα οὔτε τὰ πάντῃ διῃρημένα καὶ ἀπέχοντα , ἀλλὰ δεῖ τὰ ποιοῦντα καὶ τὰ πάσχοντα διῃρῆσθαι μὲν ἀλλήλων , ἅπτεσθαι δὲ ἢ ἀμέσως ἢ διά τινων μέσων , τῶν μέσων τοιούτων ὄντων ὥστε πεφυκέναι καὶ ποιεῖν καὶ πάσχειν , πάσχειν μὲν ὑπὸ τοῦ ἐνεργείᾳ ποιεῖν δὲ εἰς τὸ δυνάμει τοιοῦτον . σαφῶς δὲ τίθησι τὰ παραδείγματα . Tὸ δὲ τῇ μὲν οἴεσθαι πάσχειν τῇ δὲ μή , διορίσαντας Ἐν ἀρχῇ τοῦτο λεκτέον . Ἐπειδὴ εἶπεν ὅτι τὸ δυνάμει τοιοῦτον “ πέφυκεν οὐ τῇ μὲν τῇ δὲ οὒ πάσχειν , ἀλλὰ πάντῃ καθ’ ὅσον ἐστὶ τοιοῦτον’’ , νῦν βούλεται εἰπεῖν ποίᾳ ὑποθέσει ἀκολουθεῖ τὸ μὴ εἶναι πάντῃ παθητικὸν τὸ σῶμα , ἀλλὰ τῇ μὲν τῇ δὲ οὔ . εἰ γὰρ μὴ πάντῃ , φησί , διαιρετὸν τὸ σῶμα , ἀλλ’ ἔστιν ἄτομά τινα μεγέθη ἢ στερεὰ ἢ ἐπίπεδα , οὐκ ἄν εἴη πάντῃ παθητικὸν οὐδὲν τῶν σωμάτων , τῶν συνθέτων δηλονότι , ἀλλ’ οὐδὲ συνεχές · οὐ γὰρ δὴ καὶ κατὰ τὰ ἄτομα μόρια πείσεται ἀπαθῆ τε ὄντα καὶ ἀδιαίρετα . διὰ τοῦτο δὲ οὐδὲ συνεχές , ἐπειδὴ μηδὲ συμφύεσθαι τὰ ἀδιαίρετα δύναται ( οὕτω γὰρ ἄν καὶ διαιρετὰ ἄν ἦν ) , ἀλλὰ μόνον παράκεινται ἀλλήλοις . ταύτῃ μὲν οὖν τῇ ὑποθέσει ἀκολουθήσει τὸ μὴ πάντῃ παθητικὰ εἶναι τὰ σώματα . εἰ δὲ ψευδὴς αὕτη ἡ ὑπόθεσις , ἀληθὴς δὲ τὸ πάντῃ διαιρετὰ εἶναι τὰ σώματα , οὐδὲν διαφέρει , φησί , τὸ ἐνεργείᾳ ποιεῖν διῃρημένα εἶναι τὰ σώματα ἁπτόμενα δὲ ἀλλήλων , ὥσπερ ἔλεγε Πλατῶν ἅπτεσθαι γὰρ ἀλλήλων τὰ ἐπίπεδα καὶ διὰ τῶν ἁφῶν γίνεσθαι τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν ) , ἢ ἐνεργείᾳ μὲν μὴ διῃρῆσθαι δυνάμει δέ · τὸ γὰρ δυνάμενον διαιρεθῆναι διαιρεθήσεται παρόντος τοὐ διαιροῦντος . ὥστε μάταιον καὶ περιττὸν πρὸς τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν τὸ προυποτίθεσθαι ἐνεργείᾳ διῃρῆσθαι τὰ σώματα , ἅπτεσθαι δὲ μόνον ἀλλήλων κατὰ τὰς διαιρέσεις . Ὅλως δὲ τὸ τοῦτον γίνεσθαι τὸν τρόπον μόνον σχιζομένων τῶν σωμάτων ἄτοπον . | Δείξας ὅτι εἰ καὶ διαιρουμένων τῶν σωμάτων ἐγίνετο τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν , ὥσπερ δοκεῖ λέγειν ὁ Πλατῶν , διὰ τῶν ἁφῶν λέγων γίνεσθαι διῃρημένων τῶν σωμάτων καὶ ἁπτομένων , εἴ γε πάντῃ διαιρετὸν ὂν τὸ σῶμα ἐν τῷ πάσχειν διαιρεθήσεται καὶ οὐκ ἀνάγκη καὶ πρὸ τοῦ πάθους ἐνεργείᾳ διῃρῆσθαι , νῦν δείκνυσιν ὅτι ὅλως τὸ οὕτως ὑποτίθεσθαι σχιζομένων τῶν σωμάτων γίνεσθαι τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν ἄλογον . ἀναιρεῖ γάρ , φησίν , οὗτος ὁ λόγος ἀλλοίωσιν . πρῶτον μὲν γὰρ ὅτι μένοντος συνεχοῦς τοῦ σώματος καὶ μηδαμῶς διαίρεσιν ὑπομένοντος γινεται κατὰ ποιότητα μεταβολή , ὡς ἐπὶ τῆς πήξεως τοῦ γάλακτος καὶ τοῦ ὕδατος . οὕτε γὰρ διαιρεθὲν τὸ ὕδωρ ἢ τὸ γάλα ἐπάγη , οὔτε κατὰ τὰς Δημοκρίτου δόξας τροπὴν πεπονθὸς ἢ διαθιγήν , τοῦτο δέ ἐστι μετάταξιν ἢ μετάθεσιν τῶν μορίων , ἀλλ’ οὐδὲ τῷ ἐκκριθῆναι τινὰς ἀτόμους , λέγω δὴ τὰς ὑγρότητος ἐμποιητικάς , καὶ ἐναπομεῖναι τὰς σκληράς . πρὶν γὰρ παγῇ τὸ ὕδωρ , ὅλον ἐστὶν ὁμοιομερές , μὴ ἔχον ἐν ἑαυτῷ μόρια σκληρὰ καὶ ἀδιαίρετα , ἀλλ’ ὅλον κατὰ πᾶν μόριον ὑγρόν ἐστιν · ὁμοίως δὲ καὶ ὅταν παγῇ , κατὰ πᾶν πεπηγός ἐστιν . ἔτι δέ , φησίν , οὐδ’ αὔξησιν οἷόν τε εἶναι καὶ φθίσιν . οὐ μόνον ἀλλοίωσιν , φησίν , ἀναιροῦσιν οἱ ταῦτα λέγοντες , ἀλλὰ καὶ αὔξησιν καὶ φθίσιν . εἰ γὰρ ἀληθὲς τὸ ἅπαν μόριον τοῦ αὐξομένου μεῖζον γίνεσθαι καὶ τοῦ φθίνοντος ἔλαττον , ἀδύνατον τοῦτο ἐπὶ τῆς τούτων ὑποθέσεως σωθῆναι . εἰ γὰρ προστιθεμένων τινῶν ἐν τοῖς πόροις ἢ ἐν τοῖς κενοῖς ἢ ἐν ταῖς ἁφαῖς γίνεται ἡ αὔξησις , δῆλον ὅτι οὐ κατὰ πᾶν ηὔξηται τὸ αὐξόμενον , ὥσπερ οὐδὲ εἰ ἐν δεξαμενῇ προστεθείη κατά τι μέρος ὕδωρ , πλεῖον μὲν γεγενῆσθαι λέγεται , ηὐξῆσθαι δὲ οὕ . Καὶ μὴ πᾶν μεταβεβληκὸς ἢ μιχθέντος τινὸς ἢ καθ’ αὑτὸ μεταβάλλοντος . Μιχθέντος μὲν ὡς ἐπὶ τῆς τροφῆς τῆς γὰρ τροφῆς ἐμμιχθείσης καὶ μεταβληθείσης μεῖζον τὸ ὅλον γίνεται ) , καθ’ αὑτὸ δὲ μεταβάλλοντος ὡς ὅταν μεταβάλλῃ τὸ ὕδωρ εἰς ἀέρα · κἀνταῦθα γὰρ πᾶν μόριον τοῦ ὕδατος μεῖζον γέγονε , τοῦτο δὲ οὐκ ἔστιν αὔξησις ἀλλὰ γένεσις . τοῦτο δὲ εἶπε δεικνὺς ὅτι οὐδὲ γένεσιν σῴζειν δύνανται . εἰ γὰρ ἐξ ὕδατος ἀήρ , γίνεται δὲ τῶν ἐν αὐτῷ τοῦ ἀέρος ἀτόμων ἐκκρινομένων , οὐκ ἔδει μείζονα ὄγκον γίνεσθαι ἀέρος · νῦν δὲ γίνεται . ἢ τοίνυν ἀληθῶν οὐσῶν τῶν ὑποθέσεων οὔτε ἀλλοίωσις οὔτε γένεσις σωθήσεται , ἢ εἰ ἔστι καὶ ἀλλοίωσις καὶ γένεσις , ψευδεῖς αἱ ὑποθέσεις . Ὅτι μὲν οὖν ἔστι τὸ γεννᾶν καὶ τὸ ποιεῖν . Γεννᾶν καὶ ποιεῖν εἰ μὲν ἐπὶ οὐσίας ληφθείη , τὸ αὐτό ἐστι τῷ μεταβάλλειν τὴν δυνάμει οὐσίαν εἰς ἐνεργείᾳ οὐσίαν · εἰ δὲ τὸ μὲν ἐπὶ οὐσίας ἔσται τὸ γεννᾶν , τὸ δὲ ποιεῖν ἐπὶ τῆς κατὰ ποιότητα μεταβολῆς , τὸ δυνάμει ποιὸν μεταβαλλούσης εἰς ἐνέργειαν * * * Καὶ τὸ γίνεσθαί τε καὶ πάσχειν . Tὸ ἀντίστροφον εἶπεν . εἰπὼν τὰ ποιητικὰ εἶπε καὶ τὰ παθητικά . γίνεσθαι οὖν ἐστι τὸ ἄγεσθαι ἐκ δυνάμει οὐσίας εἰς ἐνεργείᾳ οὐσίαν , πάσχειν δὲ τὸ ἀλλοιοῦσθαι κατὰ ποιότητα . Καὶ τίνα τρόπον ἐνδέχεται . Ὅτι τῆς ὕλης τρεπομένης καθ’ ὅλην αὑτὴν καὶ μεταβαλλούσης . Καὶ τίνα φασὶ μέν τινες οὐκ ἐνδέχεται δέ . Φᾶσί γὰρ τὴν γένεσιν καὶ τὴν φθορὰν συγκρίσει γίνεσθαι καὶ διακρίσει , τὸ δὲ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν διὰ πόρων · δέδεικται δὲ ὅτι οὐκ ἐνδέχεται . Λοιπὸν δεῖ θεωρῆσαι περὶ μίξεως κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον τῆς μεθόδου . Τρία ἔφησε δεῖν προληφθῆναί τε καὶ διαρθρωθῆναι τοῦ περὶ τῆς τῶν στοιχείων εἰς ἄλληλα μεταβολῆς καὶ ἀπλῶς τοῦ περὶ γενέσεως καὶ φθορᾶς λόγου , τί τέ ἐστιν ἁφὴ καὶ τί ποιεῖν καὶ πάσχειν καὶ ἔτι τί ἐστι μίξις . εἰπὼν οὖν περὶ ἁφῆς καὶ περὶ τοῦ ποιεῖν καὶ πάσχειν , ἀκολούθως ἐπὶ τὸ τρίτον τῶν προτεθέντων μεταβέβηκεν , ἐπὶ τὸν περὶ μίξεως λόγον . μίξιν δέ φησιν ἐνταῦθα τὴν ἰδικωτέραν λεγομένην ἐπὶ τῆς κράσεως · καθολικωτέρα γὰρ ἡ μίξις καὶ κράσεως καὶ παραθέσεως καὶ τῶν λοιπῶν , λέγεται μέντοι ἰδικώτερον μίξις καὶ ἡ κρᾶσις , περὶ ἧς ἐνταῦθα ποιεῖται τὸν λόγον . δεῖ δέ , φησί , πέντε τινὰ ζητῆσαι εἰς τὸν περὶ μίξεως λόγον , ἅπερ σαφῶς ἀπαριθμεῖται · τί τε γάρ ἐστι , φησίν , ἡ μίξις καὶ τί τὸ μικτόν , καὶ τίσιν ὑπάρχει τῶν ὄντων καὶ πῶς , καὶ πρὸς τούτοις , φησίν , εἰ ὅλως ἐστὶ μίξις , ὅπερ ἐστὶ καὶ πρῶτον τὸν προβλημάτων . ἀπορήσειε γὰρ ἄν τις μήποτε οὐδ’ ὅλως ἐστὶ μίξις . ἀνάγκη γάρ , φησί , τὰ μιγνύμενα , ἐπειδὴ τοὐλάχιστόν ἐστι δύο , ἢ ἀμφότερα σῴζεσθαι ἐν τῇ μίξει ἢ ἀμφότερα φθείρεσθαι ἢ τὸ μὲν σῴζεσθαι τὸ δὲ φθείρεσθαι · καὶ οὐκ ἔστι <τι> παρὰ ταῦτα . ἐὰν οὖν δειχθῇ ὅτι κατ’ οὐδεμίαν τῶν ὑποθέσεων δύναται σῴζεσθαι ἡ μίξις , μήποτε οὐδ’ ὅλως ἐστίν . εἰ μὲν γὰρ ἀμφότερα σῴζοιντο , οὐκ ἄν εἴη μίξις . τί γὰρ διαφέρει τῶν πρότερον ; οὕτω γὰρ ἂν οὐδὲν μᾶλλον πρὶν μιχθῇ μεμιγμένα ἄν ἦν ἢ μετὰ τὸ μιχθῆναι . εἰ δ’ ἀμφότερα φθείρονται , οὐδ’ ἂν ὅλως μιγνύοιτο · τὰ γὰρ μιγνύμενα δεῖ εἶναι , ἵνα καὶ μιγνύηται , τὰ δὲ ἐφθαρμένα οὐκ ἔστιν . εἰ δὲ τὸ μὲν σῴζεται τὸ δὲ φθείρεται , οὐδ’ οὕτως ἂν εἴη μίξις · δεῖ μὲν γάρ , ὥσπερ εἶπον , εἶναι τὰ μιγνύμενα , ἐνταῦθα δὲ τὸ μὲν ἔστι τὸ δὲ οὐκ ἐστι . καὶ ἄλλως ὁμοίως ἔχειν δεῖ τὰ μιγνύμενα , ἐνταῦθα δὲ οὐχ ὁμοίως ἔχουσι τοὐ ἑτέρου φθαρέντος . αἱ μὲν οὖν ἀπορίαι , αἳ ἀναιροῦσι τὴν μίξιν αὗται καὶ | τοιαῦταί εἰσιν . ἐπιλύεται δὲ τὰς ἀπορίας διὰ τοῦ δυνάμει καὶ τοῦ ἐνεργείᾳ . ὄντων γάρ , φησί , τῶν μὲν δυνάμει τῶν δὲ ἐνεργείᾳ , εἴη ἄν τὰ μιγνύμενα δυνάμει μὲν τὰ αὐτὰ ἐν τῇ μίξει , ἐνεργείᾳ δὲ οὔ . ἔστι γὰρ ἐν τῷ κεκραμένῳ οἴνῳ δυνάμει καὶ τὸ ὕδωρ καὶ ὁ οἶνος , δυνάμει δὲ οὐ κατὰ τὸ πρότερον , τὸ κατὰ τὴν ἐπιτηδειότητα λέγω , ὡς ἔστι τὸ ὕδωρ δυνάμει ἀήρ , ἀλλ’ οὐδὲ ἁπλῶς κατὰ τὸ δεύτερον , τὸ κατὰ τὴν ἕξιν μόνην λέγω , ὥσπερ ἔχει ὁ καθεύδων γεωμέτρης . ἀλλ’ ὃν τρόπον ὁ μεθύων γεωμέτρης καὶ ἐπιχειρῶν γεωμετρεῖν ἐνεργεῖ μὲν κατὰ τὴν ἕξιν , οὐκ εἰλικρινῶς δέ , οὕτως καὶ τὸ ὕδωρ καὶ ὁ οἶνος ἔχει ἐν τῷ κράματι · ἑκάτερος γὰρ ἐν τῇ μίξει κεκολασμένως ἐνεργεῖ . οὕτω μὲν οὖν δυνάμει ἀμφότερα σῴζεται , ἐνεργείᾳ δὲ οὐδέτερον οἷον ἦν ἐξ ἀρχῆς · κεκόλασται γὰρ ἡ αὐτῶν εἰλικρινὴς ἐνέργεια , καὶ οὐκ ἔστιν οἵαπερ ἦν πρὶν μιχθῆναι . οὕτως οὖν ἐκφευξόμεθα πάσας τὰς ἀπορίας . οὔτε γὰρ ἀμφοτέρων ἁπλῶς σῳζομένων ἐστὶν ἡ μίξις οὔτε φθειρομένων ἀμφοτέρων οὔτε τοὐ μὲν φθειρομένου τοῦ δὲ σῳζομένου , ἀλλ’ ἕτερόν τι παρὰ ταῦτά ἐστιν ἡ μίξις · σῳζομένων γὰρ ἀμφοτέρων δυνάμει , ὡς εἴρηται , ἐνεργείᾳ δὲ οὐδετέρου . δέδεικται τοίνυν ὅτι ἔστι τι ἡ μίξις , τῶν ἀποριῶν λυθεισῶν αἵτινες τὰ ἐναργῆ ἀναιρεῖν ἐδόκουν . ὅτι μὲν γὰρ μίξις ἐστίν , ἡ ἐνάργεια ὁμολογεῖ , αἱ μέντοι φερόμεναι ἀπορίαι ἀμφιβάλλειν ἠνάγκαζον πρὸς τὰ ἐναργῆ . λελυμένων οὖν τούτων , ἔχομεν ὅτι ἐστί τι ἡ μίξις . Κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον τῆς μεθόδου . εἴωθε γὰρ ἀεὶ τὰς τῶν παλαιῶν δόξας τιθέναι πρότερον καὶ διελέγχειν , ἐδόκει δέ , φησί , παρά τισι μὴ εἲναι ἡ μίξις , οἳ καὶ ταῦτα διηπόρουν . ἢ καὶ κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον εἶπε προαποροῦντας , ὡς αὐτὸς ἀλλαχοῦ εἴρηκε , περὶ ὧν εὐπορεῖν δεῖ , ἤγουν ζητοῦντα καὶ τὸ εἰ ἔστι καὶ τὸ τί ἐστι καὶ τὰ λοιπά . Καὶ τί τὸ μικτὸν καὶ τίσιν ὑπάρχει τῶν ὄντων . Μήποτε ἐκ παραλλήλου ταῦτα εἴρηκε . μικτὸν γάρ ἐστι τὸ δυνάμενον τὴν μίξιν καταδέξασθαι , τοιαῦτα δέ ἐστι καὶ οἷς ὑπάρχει ἡ μίξις . τὸ δὲ καὶ πῶς ἀντὶ τοῦ τίνα τρόπον μίγνυται τὰ μιγνύμενα . ἔσχατον δὲ τίθησι τὸ τῶν προβλημάτων πρῶτον , τὸ εἰ ἔστιν ὅλως ἡ μίξις , ἀλλ’ ἐν τῇ κατασκευῇ πρῶτον αὐτὸ ἀποδείκνυσιν . Oὗτος μὲν οὖν ὁ λόγος ἔοικε ζητεῖν διορίσαι τίνι διαφέρει μίξις γενέσεως καὶ φθορᾶς . Ὁ λόγος , φησίν , ὁ διαπορῶν εἴτε σῳζομένων γίνεται ἡ μίξις εἴτε φθειρομένων , ἔοικε ζητεῖν γενέσεως τε καὶ φθορᾶς πρὸς μίξιν τίς ἡ διαφορά · φθειρομένων γὰρ ἢ ἀμφοτέρων ἢ θατέρου φθορὰ ἂν εἴη δηλονότι καὶ γένεσις , ἀλλ’ οὐ μίξις . τίς οὖν ἡ διαφορὰ μίξεως πρὸς φθορὰν καὶ γένεσιν ; σῳζομένων γὰρ πάλιν οὐχ οἷόν τε εἶναι μίξιν διὰ τὰ εἰρημένα . εἰ οὖν ἔστιν ὅλως , φησί , μίξις , πάντως που διοίσει γενέσεως καὶ φθορᾶς . Ὥστε τούτων ὄντων φανερῶν τὰ διαπορηθέντα λύοιτ᾿ ἄν . Τούτων φησὶ “ τίνι διαφέρει μίξις γενέσεως καὶ φθορᾶς ” · εἰ γὰρ τοῦτο εὑρεθείη , λελυμέναι ἂν εἶεν αἱ ἀπορίαι . Ἀλλὰ μὴν οὔτε τὴν ὕλην τῷ πυρὶ μεμῖχθαί φαμεν . Εἰπὼν δεῖν διαφέρειν γένεσιν καὶ φθορὰν μίξεως , τοῦτο αὐτὸ βούλεται δεῖξαι , ἅμα καὶ τὰ παραδείγματα τῶν ἀνωτέρω εἰρημένων τιθείς , ὅτι οὕτε ἀμφοτέρων φθειρομένων ἡ μίξις οὔτε θατέρου οὔτε σῳζομένων ἀμφοτέρων . ἀσαφῆ δὲ τὴν πρὸς τὰ ἄνω συνέχειαν ὁ “ ἀλλά ” σύνδεσμος ἐποίησε . δεῖ οὖν οὕτως εἰπεῖν · ‘οὔτε γὰρ τὴν ὕλην τῷ πυρὶ μεμῖχθαί φαμεν᾿ . οὐ γὰρ μίγνυται τῷ πυρὶ τὰ ξύλα , ἀλλὰ φθορὰ μέν ἐστι τῶν ξύλων γένεσις δὲ τοῦ πυρός . τοῦτο δὲ παράδειγμα ἂν εἴη τοῦ ἑνὸς σῳζομένου τοὐ δὲ ἑτέρου φθειρομένου . Οὔτε αὐτὴν αὑτῆς τοῖς μορίοις οὔτε τῷ πυρί . Τοῦτο παράδειγμα ἀμφοτέρων φθειρομένων . οὐδὲ γὰρ τὰ μόρια τῆς ὕλης τοῦ πυρὸς ἀλλήλοις μίγνυσθαι ἄν ἐν τῷ πυρὶ λέγοιτο , διὰ τὸ ἀποτελεῖσθαι ἐξ αὐτῶν μίαν φλόγα · ὡς γὰρ εἶπον , τῶν μὲν ξύλων ἐστὶ φθορὰ τοὐ δὲ πυρὸς γένεσις , μίξις δὲ οὐδαμῶς . μόρια δὲ τῆς ὕλης τοῦ πυρός φησι τὰ πλείονα ξύλα . τὰ οὖν ξύλα , ἐξ ὧν τὸ πῦρ γίνεται , οὐ μίγνυται ἀλλήλοις ἐν τῆ φλογί , ἀλλὰ φθείρονται . τὸ δὲ οὔτε τῷ πυρὶ ὥσπερ οὐδὲ τῷ πυρὶ ἀκουστέον . εἶπε γὰρ ἤδη ὅτι “ οὔτε τὴν ὕλην τῷ πυρὶ μεμῖχθαί φαμεν ” , ὥστε περιττὸν τὸ πάλιν τὸ αὐτὸ λέγειν , εἰ μή , ὡς εἶπον , ἐξακούεται ὅτι οὐ μίγνυνται ἀλλήλοις τὰ ξύλα ὥσπερ οὐδὲ τῷ πυρί . Tὸν αὐτὸν δὲ τρόπον οὐδὲ τῷ σώματι τὴν τροφήν . Ἔστι μὲν καὶ τοῦτο παράδειγμα τοῦ τὸ μὲν φθείρεσθαι τὸ δὲ σῴζεσθαι . ἴσως δὲ διακρῖναι θέλων καὶ τῆς αὐξήσεως τὴν μίξιν , ὥσπερ καὶ τῆς γενέσεως , ἐχρήσατο καὶ τούτῳ τῷ παραδείγματι . Οὐδὲ τὸ σχῆμα τᾷ κηρῷ . Τοῦτο τοῦ σῴζεσθαι ἀμφότερα παράδειγμα . σῴζεται γὰρ καὶ ὁ κηρὸς καὶ τὸ σχῆμα . ἀλλ’ οὐκ ἄν τις εἴποι μίγνυσθαι τῷ κηρῷ τὸ σχῆμα · ἔστι γὰρ τὸ μὲν ὑποκείμενον τὸ δὲ εἶδος , οὐκ ἔστι δὲ τῶν μιγνυμένων τὸ μὲν εἶδος τὸ δὲ ὑποκείμενον . καθάπαξ οὖν οὐδὲν τῶν ἐν ὑποκειμένῳ μίγνυσθαι λέγεται , οὔτε αἱ ἕξεις οὔτε τὰ πάθη , εἴτε ψυχικὰ εἶεν εἴτε σωματικά . εἴη δ’ ἂν διὰ τούτων ἀλλοιώσεως διακρίνας τὴν μίξιν . Ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τὸ λευκόν τε καὶ τὴν ἐπιστήμην ἐνδέχεται μιχθῆναι , οὐδ’ ἄλλο τῶν μὴ χωριστῶν οὐδέν . Ἔστι μὲν καὶ τοῦτο παράδειγμα τοῦ ἀμφότερα σῴζεσθαι . οὐδὲ γὰρ ἐπειδὴ ἐν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ ἐστι ζῴῳ τό τε λευκὸν καὶ ἡ ἐπιστήμη μιγνυσθαι ἄν λέγοιντο · | σῴζονται γὰρ ἄμφω ἀπαθῆ ὑπ’ ἀλλήλων . προσέθηκε 43r δὲ καὶ τοῦτο τὸ παράδειγμα εἰς τὸ δεῖξαι ὅτι οὐκ ἂν μιγνύοιντο ταῦτα , κἄν ἐν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ ὑποκειμένῳ ᾖ τὰ μήτε ποιοῦντα μήτε πάσχοντα εἰς ἄλληλα μήτε χωριστὰ ὄντα . λάβοις δ’ ἄν κυριώτερον ἐν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ ὑποκειμένῳ , ἐν ᾧ δύο πάθη , τὸ γλυκὺ καὶ τὸ ξανθὸν ἐν τῷ μέλιτι ὄντα . ταῦτα οὖν οὐκ ἂν μίγνυσθαι λέγοιτο , σῳζόμενα τε ἄμφω καὶ μὴ χωριστὰ ὄντα καὶ καθ’ αὑτὰ ὑποστῆναι δυνάμενα · δεῖ γὰρ τὰ μιγνύμενα τοιαῦτα εἶναι . οὐδὲν οὖν τῶν μὴ πεφυκότων καθ’ αὑτὰ ὑφίστασθαι μίγνυσθαι ἄν λέγοιτο , καὶ διὰ τοῦτο οὔτε ἡ ποιότης τῷ ὑποκειμένῳ μίγνυται ( οὐ γὰρ χωριστὴ ἡ ποιότης ) , οὔτε τῇ ὕλῃ τὸ εἶδος · οὐδέτερον γὰρ χωριστόν . ἔχεις δὲ ἐντεῦθεν ὅν τι χαρακτηριστικὸν ἰδίωμα τῶν μικτῶν , ἤτοι οἷς ὑπάρχει ἡ μίξις , τὸ δεῖν αὐτὰ δύνασθαι ὑποστῆναι καθ’ αὑτά · ἐφεξῆς δὲ τελείως τὰ χαρακτηριστικὰ αὐτῶν ἐκθήσεται . Ἐπεὶ δ’ ἐστὶ τὰ μὲν δυνάμει τὰ δ᾿ ἐνεργείᾳ τῶν ὄντων . Ἐντεῦθεν ἡ τῶν ἀποριῶν ἐπίλυσις . ἐπεὶ οὖν , φησίν , ἐστὶ τὸ δυνάμει καὶ τὸ ἐνεργείᾳ , δυνατὸν καὶ εἶναί πως καὶ μὴ εἶναι τὰ μιχθέντα · τὸ γὰρ ἀποτελεσθὲν δυνάμει μέν ἐστιν ἑκάτερον ἐξ ὧν μέμικται , ἐνεργείᾳ δὲ οὐδέτερον . ὥστε λέλυνται αἱ ἀπορίαι , πῇ μὲν σῳζομένων τῶν μιχθέντων πῇ δὲ οὔ · τοῦτο γὰρ καὶ ἐβούλοντο αἱ ἀπορίαι , καὶ σῴζεσθαι αὐτὰ καὶ μὴ σῴζεσθαι . Φαίνεται δὲ τὰ μιγνύμενα πρότερόν τε ἐκ κεχωρισμένων συνιόντα καὶ δυνάμενα χωρίζεσθαι πάλιν . Τούτοις , φησίν , ὑπάρχει ἡ μίξις , ἅτινα αὐτά τε καθ’ ἑαυτὰ . προϋφέστηκε καὶ μετὰ τὴν μίξιν πάλιν χωρίζεσθαι πέφυκεν , οὐ τοῦτο δὲ ὅτι ἐνεργείᾳ ὑπάρχοντα ἐν τῷ πράγματι τὰ μιχθέντα , οὕτω πάλιν χωρίζεσθαι δύναται οὐκ ἄν γὰρ οὐδὲ μεμιγμένα ἦν , εἰ ἦν ἐνεργείᾳ ἔτι καὶ ἄνευ μεταβολῆς τινος ) , ἀλλ’ ἢ τοῦτό φησιν ὅτι πέφυκε τὰ κεκραμένα , διὰ τὸ μὴ τὸ τέλειον εἶδος ἀπολέσαι ἀλλὰ μόνον τὸ εἰλικρινές , διά τινων διακριτικῶν τε καὶ ἀλλοιωτικῶν ὀργάνων ὁλόκληρον πάλιν τὸ οἰκεῖον εἶδος ἀπολαβεῖν . φασὶ γοῦν διὰ τῶν καλουμένων ἐν τῇ συνηθείᾳ στρατιωτῶν ποταμοῦ διηθούμενον τὸν κεκραμένον οἶνον διακρίνειν τοῦ ὕδατος τὸν οἶνον · ἀνιμᾶσθαι γὰρ μόνον τὸ ὕδωρ , καὶ μάλιστα ὅταν ᾖ παχύτερος ὁ οἶνος . ἢ τοίνυν τοῦτό φησι τὸ δυνάμενα χωρίζεσθαι πάλιν , ἢ εἴ τῳ τοῦτο ἀδύνατον εἶναι δοκεῖ , μὴ ἄν τὰ κεκραμένα ἀκριβῶς δύνασθαι χωρισθῆναι πάλιν , τὸ δυνάμενα χωρίζεσθαι ἀκουσόμεθα τὰ πεφυκότα ὅσον ἐφ’ ἑαυτοῖς δυνάμενα πάλιν καθ’ ἑαυτὰ ὑποστῆναι , εἴ γέ τις ἦν διακριτικὴ αὐτῶν δύναμις . τοῦτο μὲν οὖν , ὥσπερ ἤδη εἴπομεν , ἕν τί ἐστι χαρακτηριστικὸν ἰδίωμα τῶν ἐν οἷς ὑπάρχει ἡ μίξις , ἅτινα , φησίν , ἐν τῇ μίξει οὔτε διαμένουσιν ἐνεργείᾳ οὕτως ὥσπερ τὸ σῶμα καὶ ἡ λευκότης ἡ ἐν αὐτῷ , οὔτε μὴν φθείρεται οὔτε θάτερον οὔτε ἀμφότερα . ταύτῃ τε καὶ τῆς γενέσεως καὶ ἀλλοιώσεως διαφέρει ἡ μίξις . οὐδὲ γάρ ἐστι χωριστὸν τῆς ὕλης τὸ εἶδος , οὐδ’ οὕτως ἐστὶ δυνάμει ἐν τῷ κράματι τὰ ἐξ ὧν , ὡς λέγεται δυνάμει τὸ ὕδωρ ἀὴρ εἶναι . ἐπὶ μὲν γὰρ τῆς γενέσεως ἡ ὕλη τοῦ ἀέρος δυνάμει μὲν ἀήρ ἐστιν ἐνεργείᾳ δὲ ὕδωρ , ἐν δὲ τῷ κράματι δυνάμει ἐνυπάρχει τὰ ἐξ ὧν , οὐχ ἡ ὕλη αὐτῶν , ἀλλ’ αὐτὰ τὰ εἴδη κεκολασμένα , καὶ διὰ τοῦτο δυνάμει , διὰ τὸ μὴ εἶναι εἰλικρινῆ μηδὲ τοιαῦτα οἷα ἦν πρὸ τῆς κράσεως . ταῦτα εἰπὼν ἐπιπλήττει τοῖς περὶ Ἀναξαγόραν , λέγουσιν εἶναί ποτε ‘όμοῦ πάντα χρήματα᾿ · εἰ γὰρ μὴ ἔστιν ἅπαν παντὶ μικτόν ( πάθος γὰρ πάθει οὐ μίγνυται ) , πῶς ἦν ὁμοῦ πάντα χρήματα ; Διὸ ταῦτα μὲν ἀφείσθω . Tὰ περὶ τῶν ἀποριῶν δηλονότι . Tὸ συνεχὲς δὲ τούτοις ἀπόρημα διαιρετέον . Τὸ διαιρετέον ἀντὶ τοὐ διοριστέον , ἢ οἱονεὶ καὶ αὐτὸ κατὰ διαίρεσιν ἀπορητέον . ζητεῖ γὰρ λοιπὸν ἐφεξῆς τί ποτέ ἐστιν ἡ μίξις , καὶ προάγει κατὰ διαίρεσιν τὸν λόγον . ὑποτίθεται γὰρ δύο τρόπους μίξεως , ἕνα μὲν ὡς πρὸς τὴν αἴσθησιν εἰς μικρὰ κατακερματιζομένων τῶν μιγνυμένων καὶ παρακειμένων ἀλλήλοις τῶν μορίων ὥστε διὰ τὴν σμικρότητα τῶν μορίων συναίσθησιν μὴ εἶναι τῆς παραθέσεως , ἀλλὰ δοκεῖν μίξιν καὶ · κρᾶσιν εἶναι , ὥσπερ εἴ τις σεμίδαλιν λεπτὴν ἐκ πυρῶν μίξει ἀλεύρῳ κριθῆς · παραθέσεως γὰρ ἐν τούτοις οὔσης , διὰ τὸ τῆς σμικρότητος τῶν μορίων μὴ ἀντιλαμβάνεσθαι τὴν αἴσθησιν δόξει κρᾶσίς τις εἶναι καὶ ὁμοιομερὲς εἶναι τὸ πᾶν . οὕτως ἔχει καὶ ἐπὶ τῶν ξηρίων , οἷον τοῦ ἑξαείδου . ἕνα μὲν οὖν μίξεως τρόπον τοῦτον ὑποτίθεται , καθ’ ὃν σῴζεται μὲν τὰ εἴδη τῶν μιγνυμένων , ἀνεπαίσθητα δὲ γίνεται τῇ σμικρότητι τῆς παραθέσεως · δεύτερον δὲ οὐκέτι 43r σῳζομένου τοῦ εἴδους τῶν μιγνυμένων , ἀλλ’ ἀναλυομένων αὐτῶν εἰς τὰ ἐξ ὧν σύγκεινται , καὶ οὕτως τῶν στοιχείων αὐτῶν παρακειμένων ἀλλήλοις , ὅπερ ἔλεγον οἱ τὰ ἄτομα ὑποτιθέμενοι · ἀναλυομένου γὰρ τοῦ τε πυρὸς καὶ τοῦ ὕδατος | εἰς τὰς ἀτόμους ἐξ ὧν σύγκειται , εἶτα ἐκείνων ἀλλήλαις συντιθεμένων ὡς ἑκάστην πυρὸς ἄτομον παρακεῖσθαι ἀτόμῳ ὕδατος , οὕτω τὴν κρᾶσιν γίνεσθαι , ὥσπερ ἄν εἰ οἱ λίθοι , ἐξ ὧν τὸ θέατρον εἰ τύχοι καὶ ἡ οἰκία σύγκειται , ἀναλυθέντων τῆς τε οἰκίας καὶ τοὐ θεάτρου ἕκαστος παρ’ ἕκαστον παρακεοιτο . Τούτων τῶν ὑποτεθέντων τῆς μίξεως τρόπων ἑκάτερον ἐλέγξας , οὕτως αὐτὸς τὸν ἀληθῆ ὑποτίθεται . κέχρηται δὲ πρὸς τὸν ἔλεγχον δύο ἀξιώμασιν , ἑνὶ μὲν ὅτι ἕτερον τῆς συνθέσεως ἡ μίξις , ἑτέρῳ δὲ ὅτι [ τὸ ] πᾶν σῶμα ἐπ’ ἄπειρόν ἐστι διαιρετὸν καὶ ἁπλῶς πᾶν τὸ συνεχές , ὧν τὸ μὲν ὅτι τὸ συνεχὲς ἐπ’ ἄπειρον διαιρετὸν ἔχει προαποδεδειγμένον ἐν τῇ Φυσικῇ , τὸ δὲ ὅτι ἡ μίξις ἕτερον τῆς συνθέσεως ὡς ἀξίωμα κοινὸν καὶ πᾶσιν ὁμολογούμενον ἔλαβεν . οὐδεὶς γὰρ λέγει ἐπὶ τοῦ κράματος ὅτι σύγκειται ὁ οἶνος καὶ τὸ ὕδωρ , ἀλλ’ ὅτι μέμικται καὶ κέκραται , οὐδ’ ὅτι ἡ οἰκία κρᾶσίς ἐστι λίθων καὶ ξύλων καὶ τῶν λοιπῶν , ἀλλ’ ὅτι σύνθεσις , ὡς ἅτε δὴ εἰδότων ἡμῶν ἑτέραν οὖσαν τῆς συνθέσεως τὴν μίξιν καὶ τὴν κρᾶσιν . ἑκατέρῳ οὖν τῶν ἀξιωμάτων ἑκατέραν τῶν ὑποθέσεων ἀναιρεῖ , διὰ μὲν τοὐ λέγοντος ἐπ’ ἄπειρον εἶναι πᾶν τὸ συνεχὲς διαιρετὸν ἀναιρεῖ ὅτι οὐκ ἔστιν ἡ μίξις τοιαύτη οἵαν ἔλεγον οἱ τῇ εἰς τὰ στοιχειωδέστερα ἀναλύσει , τουτέστι τὰ ἄτομα , καὶ τῇ τούτων οὑτινοσοῦν παρ’ ὁτιοῦν παραθέσει τὴν μίξιν γίνεσθαι λέγοντες , οἵτινές εἰσιν οἱ περὶ Δημόκριτον . εἰ γάρ ἐστι τὸ σῶμα ἐπ’ ἄπειρον διαιρετόν , ἀδύνατον ὁτιοῦν παρ’ ὁτιοῦν μόριον κεῖσθαι · ἀεὶ γὰρ τὰ παρακείμενα ἀλλήλοις μόρια διαιρετὰ ὄντα οὐκ ἔχει ὁτιοῦν παρ’ ὁτιοῦν μόριον κείμενον . διαιρεθέντος γὰρ τοῦ μορίου εἰς τρία τὸ μεταξὺ τμῆμα εἰλικρινῶς ἐστι μὴ ἔχον ἑαυτῷ ἑτεροφυὲς παρακείμενον . ὥστε εἰ μὲν ἦν εἰς ἄτομα ἡ διαίρεσις , ἀναστοιχειουμένων τῶν μιγνυμένων δυνατὸν ἦν ὁτιοῦν μόριον παρ’ ὁτιοῦν παρακεῖσθαι · ἐπειδὴ δὲ πᾶν τὸ συνεχὲς ἐπ’ ἄπειρόν ἐστι διαιρετόν , ἀδύνατον ἄρα ἐστὶν ὁτιοῦν μόριον παρ’ ὁτιοῦν παρακεῖσθαι . καὶ ἄλλως εἰ δέδεικται ὅτι δεῖ τὴν μίξιν μὴ φθειρομένων γίνεσθαι τῶν μιγνυμένων , ἀδύνατον ἄρα τῇ εἰς τὰ ἄτομα ἀναλύσει τὴν μίξιν γίνεσθαι · οὕτω γὰρ ἄν φθείροιτο καὶ τὸ πῦρ καὶ τὸ ὕδωρ μιγνύμενα · οὐ γάρ ἐστιν ἑκάστη σφαιρικὴ ἄτομος πῦρ , ἀλλ’ ἡ τούτων σωρεία . ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ ὕδατος . ὥστε εἰ ἀναλύοιτο τὰ μιγνύμενα εἰς τὰ στοιχειωδέστερα , φθείροιτο ἄν · δεῖ δὲ τὴν μίξιν ὄντων τινῶν εἶναι , οὐ φθειρομένων . Οὕτω μὲν οὖν διὰ τοῦ ἑνὸς τῶν ἀξιωμάτων τὴν μίαν τῶν ὑποθέσεων ἀνεῖλεν , ὁμοίως δὲ καὶ τὴν ἑτέραν διὰ τοῦ ἑτέρου ἀναιρεῖ ἀξιώματος . εἰ γὰρ ἕτερον συνθέσεως μίξις , οὐκ ἄν εἴη πρὸς τὴν αἴσθησιν ἡ μίξις . εἰ γὰρ κατὰ μικρὰ εἴη παρακείμενα , ὥστε μὴ ὑποπίπτειν τῇ αἰσθήσει τὴν παράθεσιν διὰ τὴν σμικρότητα , σύνθεσις ἂν εἴη καὶ παράθεσις , οὐ μίξις . οὐδὲ γὰρ διὰ τὸ μὴ ὁρᾶσθαι διὰ τὴν σμικρότητα τὰ παρακείμενα μίξις ἄν εἴη , ἀλλὰ διὰ τὸ παρακεῖσθαι καὶ μὴ κεκράσθαι , κἄν μὴ τῇ αἰσθήσει φαίνηται , οὐκ ἄν εἴη μίξις . ἄλλως τε εἰ πρὸς τὴν αἴσθησιν ἡ μίξις , τὸ αὐτὸ ἄλλῳ μὲν ἄν εἴη μεμιγμένον , τῷ μὴ ὀξὺ ὁρῶντι , ἄλλῳ δέ , οἷον τῷ Λυγκεῖ , οὐ μεμιγμένον , ὃς διὰ τὴν τῶν ὄψεων ὀξύτητα καὶ κατὰ γῆς ὁρᾶν λέγεται . οὕτω δ’ ἄν ἐν σχέσει τὸ εἶναι ἔχοι ἄν ἡ μίξις , οὐ φύσει , ὅπερ ἄλογον · τὰ γὰρ μεμιγμένα , κἂν μηδεὶς ᾖ ὁ κρίνων , μεμιγμένα δηλονότι ἐστίν . Ἀλλ’ ἔστιν ὥστε ὁτιοῦν παρ’ ὁτιοῦν εἶναι μόριον τῶν μιχθέντων . Ἡ δευτέρα ὑπόθεσις . δῆλον δὲ ὅτι τῷ ἀναλύεσθαι τὰ μιγνύμενα εἰς τὰ στοιχειωδέστερα , τουτέστιν ἀτόμους , καὶ ἑκάστην ἑκάστῃ παρακεῖσθαι · ἄλλως γὰρ ἀδύνατον . p . 328a2 Λέγεται μὲν οὖν ἐκείνως , οἷον κριθὰς μεμῖχθαι πυροῖς καὶ τὰ ἑξῆς . Παράδειγμα τοῦ πρώτου τρόπου τίθησι , τοὺ πρὸς τὴν αἴσθησιν εἶναι τὴν μίξιν λέγοντος . δοκεῖ δὲ ὡς πρὸς τὸν δεύτερον τρόπον ταῦτα λέγειν , διὰ τὸ εἰπεῖν ὅταν ἡτισοῦν παρ’ ὁντινοῦν τεθῇ · τῇ γὰρ αὐτῇ λέξει ἐχρήσατο , ᾗ καὶ ἐπὶ τοῦ δευτέρου τρόπου . οὐκ ἔστι δέ , ἀλλὰ πρὸς τὸν πρῶτον ταῦτα καὶ δῆλον ἐξ ὧν φησι τὸ λέγεται μὲν οὖν ἐκείνως , δηλονότι ὡς τὸ πρότερον , οὐχ ὡς τὸ προσεχές . εἶπε δὲ τὸ ἡτισοῦν παρ’ ὁντινοῦν , κριθὴ δηλονότι πρὸς πυρόν , ἵνα ἑκάστην κριθὴν πυρῷ τινι ἑνὶ παρακεῖσθαι λάβωμεν , μὴ μέντοι κατὰ σωρείαν πολλὰς ἅμα κριθὰς πολλοῖς ἅμα πυροῖς . ἁρμόσει δὲ μᾶλλον τὸ ὑπόδειγμα τῷ δευτέρῳ τρόπῳ · ἐπὶ γὰρ τῶν διὰ λεπτομέρειαν ἀφανῶν ( ὡς ἐπὶ τῶν ξηρίων , τῆς μίξεως τῶν ἀλεύρων τῶν ἐκ κριθῆς καὶ πυρῶν , καὶ ἄλλων τινῶν ) οὐ πάντως ὁτιοῦν παρ’ ὁτιοῦν τῶν μιχθέντων κεῖται , ἀλλ’ ἐνδέχεται καί τινα ψήγματα παρακεῖσθαι ὁμοειδῆς , οἷον κρίθινα ἢ ἄλλου εἴδους . Εἰ δ’ ἐστὶ πάν σῶμα διαιρετόν , εἴπερ ἐστὶ καὶ σῶμα σώματι μικτόν , ὁμοιομερὲς ὁτιοῦν ἄν δέοι μέρος γίνεσθαι παρ’ ὁτιοῦν . Ἐντεῦθεν ἀνασκευάζει τοὺς εἰρημένους δύο τῆς μίξεως τρόπους . κέχρηται δ’ ὑποθετικῷ συλλογισμῷ τοιούτῳ · εἰ ἐστι πᾶν σῶμα σώματι μικτόν , καὶ εἰ ἔστι τὸ σῶμα ἐπ’ ἄπειρον διαιρετόν , ἀκολουθήσει τὸ ὁμοιομερὲς ὁτιοῦν τοῦ μιγνυμένου γίνεσθαι μέρος . τὸ γὰρ ‘ὁτιοῦν ἄν δέοι ὁμοιομερὲς γίνεσθαι παρ’ ὁτιοῦν᾿ | ἴσον ἐστὶ τῷ ‘πᾶν μέρος παντὶ ὁμοιομερὲς ὀφείλει ἔσεσθαι᾿ . καὶ τὸ μὲν συνημμένον τοιοῦτον , οὗ τὸ ἡγούμενον , καθάπερ εἶπον , δύο ἐστὶν ἀξιώματα , τό τε ἐπ’ ἄπειρον εἶναι τὸ σῶμα διαιρετὸν καὶ τὸ ἕτερον εἶναι τῆς συνθέσεως τὴν μίξιν . δυνάμει γὰρ ἐμπεριέχεται ἐν τῷ εἴπερ ἐστὶ σῶμα σώματι μικτὸν ‘ἕτερον δηλονότι τῆς συνθέσεως ἡ μίξις᾿ · ἐν γὰρ τῇ συνθέσει ἤτοι παραθέσει οὐχ ὁτιοῦν ᾡτινιοῦν παράκειται , διαιρετοῦ ὄντος ἐπ’ ἄπειρον τοῦ σώματος . καὶ εἰ ὁμοιομερὲς ἀνάγκη εἶναι πᾶν μόριον τοῦ μιγνυμένου , οὐκ ἄν οὔτε κατὰ μικρὰ σύνθεσις εἴη ἡ μίξις , οὔτε ὁτιοῦν ᾡτινιοῦν παράκειται κατὰ τὴν εἰς τὰ ἄτομα ἀνάλυσιν · οὔτε γὰρ ὅμοιαι αἱ παρακείμεναι ἄτομοι , καὶ κεῖται ἐπ’ ἄπειρον εἶναι τὸ σῶμα διαιρετόν . πόθεν δέ ; ὅτι τῷ ἡγουμένῳ ἕπεται τὸ ἑπόμενον , ὅτι εἰ ἕτερον τῆς συνθέσεως ἡ μίξις , ἡ δὲ σύνθεσις ἀνομοιομερῆ ἔχει τὰ μόρια , οὐκ ἄν ἡ μίξις ἔχοι ἀνομοιομερῆ . ὁμοιομερῆ ἄρα . ἀλλ’ οὐχ οὕτως ὁμοιομερῆ ὡς ἄν εἴποιεν οἱ τὰ ἄτομα λέγοντες . ἐπεὶ γὰρ τὰ σύνθετα ἐκ τῶν ἀτόμων μίγνυσθαι ἔλεγον ( οὐ γὰρ αὐτὰς τὰς ἀτόμους ) , μίγνυσθαι δὲ αὐτὰ τῇ εἰς τὰ ἄτομα ἀναλύσει καὶ παραθέσει οὑτινοσοῦν ἀτόμου παρ’ ὁτιοῦν , εἶπον ἄν ὁμοιομερὲς τὸ ὅλον , μέρη λέγοντες οὐ τὰς ἀτόμους στοιχεῖα γὰρ αὗται ) , ἀλλὰ τὰ συγκείμενα ἐξ αὐτῶν τοῦ ὅλου μόρια , ἐν οἷς πᾶσιν ὁμοία ἡ παράθεσις ὁρᾶται . ὅτι οὖν οὐχ οὕτως ὁμοιομερὲς τὸ μιγνύμενον , ἐκ τοῦ προειλῆφθαι ὅτι πᾶν σῶμα ἐπ’ ἄπειρον διαιρετὸν δῆλον , ἀλλ’ ὅτι ἀεὶ καὶ ἐπ’ ἄπειρον γινομένης τῆς διαιρέσεως πάντα τὰ μόρια ὁμοιομερῆ εὑρίσκεται . τὸ μὲν οὖν συνημμένον , ὥσπερ εἶπον , τοιοῦτον . ἡ δὲ πρόσληψις αὐτῷ γίνεται δυνάμει μὲν ἡ αὐτὴ τῷ ἡγουμένῳ τῷ ἐν τῷ συνημμένῳ , τῇ λέξει δὲ διάφορος . ἀντὶ γὰρ τοῦ προσλαβεῖν ‘ἀλλὰ μήν ἐστι πᾶν σῶμα διαιρετὸν καὶ ἄλλο μίξεως σύνθεσις᾿ , προσλαμβάνει ἴσον δυνάμενον τὸ ἐπεὶ δὲ οὐκ ἔστιν εἰς τὰ ἐλάχιστα διαρεθῆναι , οὔτε σύνθεσις ταὐτὸν καὶ μίξις , ὧν τὸ ἐπεὶ δὲ οὐκ ἔστιν εἰς τὰ ἐλάχιστα διαιρεθῆναι ἴσον ἐστὶ τῷ ἐπεὶ δὲ πᾶν σῶμα διαιρετόν , τὸ δὲ οὔτε σύνθεσις ταὐτὸν καὶ μίξις , τὸ παραληφθὲν ἐν τῷ ἡγουμένῳ ὅπερ δυνάμει περιεῖχε , τῷ εἴπερ ἐστὶ καὶ σῶμα σώματι μικτόν . τούτοις οὖν προσληφθεῖσιν ἀκόλουθον συμπέρασμα τὸ ὁμοιομερὲς εἶναι πάντῃ ἑαυτῷ τὸ μιγνύμενον , ὅπερ αὐτὸ μὲν οὐ τέθεικε δι’ ἄλλων δὲ αὐτὸ κατασκευάζει . δῆλον γάρ , φησίν , ὡς οὔτε κατὰ μικρὰ σῳζόμενα δεῖ τὰ μιγνύμενα φάναι μεμῖχθαι · σύνθεσις γάρ ἐστι καὶ οὐ κρᾶσις οὐδὲ μίξις , οὐδ’ ἕξει τὸν αὐτὸν λόγον τῷ ὅλῳ τὸ μόριον . ταῦτα δὲ δεικτικά ἐστι τοῦ ὁμοιομερὲς εἶναι τὸ μιγνύμενον · τῇ γὰρ ἀναιρέσει τοῦ ἀνομοιομερὲς τὸ ὁμοιομερὲς εἶναι εἰσάγεται . ἂν δὲ ᾖ κατὰ μικρὰ σύνθεσις ἡ μίξις , οὐδὲν συμβήσεται τούτων · οὐ γὰρ ὁμοιομερὲς τὸ ὅλον . οὐδ’ ἕξει τὸν αὐτὸν λόγον τῷ ὅλῳ τὸ μόριον , ὅπερ εἵπετο τῷ ἀξιώματι τῷ λέγοντι ἕτερον εἶναι σύνθεσιν μίξεως . εἰ δὲ μὴ ἔστι τὸ ὅλον ὁμοιομερές , φαινομένη ἐστὶ καὶ οὐκ οὖσα κρᾶσις , καὶ διὰ τοῦτο τῷ Λυγκεῖ εἴη ἄν οὐ μεμιγμένον . Οὔτε τῇ διαιρέσει . Κατὰ κοινοῦ τὸ ‘οὐ μεμιγμένον᾿ . ἐπὶ τὸν ἕτερον δὲ τρόπον μεταβέβηκεν , τὸν ὁτιοῦν λέγοντα παρ’ ὁτιοῦν εἶναι τὴν μίξιν , ὃν καὶ αὐτὸν συμβαίνει γίνεσθαι τῇ κατὰ μικρὰ συνθέσει . δεδομένου γὰρ τοῦ ἐπ’ ἄπειρον εἶναι τὸ σῶμα διαιρετόν , ἀδύνατον ὁτιοῦν παρ’ ὁτιοῦν κεῖσθαι · ἀδύνατον γὰρ εἰς ἄτομα διαιρεθῆναι τὸ συνεχές . ὥστε συμβήσεται καὶ τοῦτον τῇ κτὰ μικρὰ παραθέσει γίνεσθαι , ὅπερ ἄτοπον πρὸς τῷ , ὡς ἤδη εἶπον , καὶ τῇ ἀναστοιχειώσει μὴ σῴζειν τὴν τῶν μιγνυμένων φύσιν , ὅπερ ἔδει . Ἢ οὖν οὐκ ἔστι μίξις , ἢ λεκτέον τοῦτο πῶς ἐνδέχεται γενέσθαι πάλιν . Ἦν ἡ ὅλη τοῦ συλλογισμοῦ ἔφοδος τὸ ‘εἰ ἔστι μίξις , ὁμοιομερῆ δεῖ εἶναι τὰ μόρια τοῦ μιγνυμένου᾿ . δύο οὖν τρόπων ὑποκειμένων μίξεως , ἀνῄρητο ἑκάτερος , τῷ μηδέτερον δύνασθαι σῴζειν ὁμοιομερῆ τῶν μιγνυμένων τὰ μόρια . τούτου οὖν δειχθέντος , φησίν , ἀκολουθήσει τὸ ἢ μηδ’ ὅλως εἶναι μίξιν , ἢ ἕτερόν τινα εἶναι τρόπον μίξεως παρὰ τοὺς εἰρημένους . τὸ δὲ πάλιν προσέθηκεν , ὅτι τὸ αὐτὸ τοῖς ἐπὶ τῶν πρώτων ἐποίησεν · ἀνελὼν γὰρ τὰς προκαταβεβλημένας δόξας , αὐτὸς ἔδειξε πῶς ἕκαστον αὐτῶν γίνεται . Ἔστι δή , ὡς ἔφαμεν , τῶν ὄντων τὰ μὲν ποιητικὰ τὰ δὲ ὑπὸ τούτων παθητικά . Ἀνελὼν τὰς ψευδεῖς περὶ μίξεως ὑπονοίας , καὶ βουλόμενος λοιπὸν εἰπεῖν τί τέ ἐστιν ἡ μίξις καὶ πῶς γίνεται , ἀναμιμνῄσκει ἡμᾶς τῶν περὶ τοῦ ποιεῖν καὶ πάσχειν εἰρημένων , ὅτι ταῦτα τῶν ποιούντων καὶ ἀντιπάσχει ὅσα τῆς αὐτῆς ὕλης κοινωνεῖ ἀλλήλοις , ταῦτα δὲ τῶν ποιούντων οὐκ ἀντιπάσχει ὅσα μὴ κοινὴν ἔχει ὕλην . ἐπεὶ οὖν τὰ μιγνύμενά ἐστι τὰ ποιοῦντα καὶ πάσχοντα εἰς ἄλληλα , ποιεῖ δὲ καὶ πάσχει εἰς ἄλληλα τὰ ὁμόυλα , ταῦτα ἂν μιγνύοιτο ἀλλήλοις τὰ τῆς αὐτῆς ὕλης μετέχοντα . ὥστε τοῦτό ἐστι μίξις , ἡ τῶν ὁμοΰλων εἰς ἄλληλα ποίησις . Τούτων μὲν οὖν οὐκ ἔστι μίξις · διὸ οὐδὲ ἡ ἰατρικὴ ποιεῖ ὑγίειαν οὐδὲ ἡ ὑγίεια μιγνυμένη τοῖς σώμασιν . Τούτων , φησί , τῶν μὴ ὁμοΰλων καὶ διὰ τοῦτο μηδὲ ἀντιπασχόντων ἐν τῷ ποιεῖν μίξις οὐκ ἔστι . καὶ διὰ τοῦτο , φησίν , οὔτε ἡ ἰατρικὴ ποιοῦσα εἰς τὸ σῶμα μίγνυται αὐτῷ · οὐ γάρ ἐστιν ὁμόυλος ἡ ἰατρικὴ τῷ σώματι · ἐν ψυχῇ γὰρ αἱ ἐπιστῆμαι . διὰ τοῦτο οὖν ὑγιάζουσα τὸ σῶμα ἡ ἰατρικὴ οὐ μίγνυται αὐτῷ , εἴ γε μίγνυται τὰ ἀντιπάσχοντα ὑπ ἀλλήλων , ἀντιπάσχει δὲ τὰ ὁμόυλα . ἔχει δὲ ἡ λέξις δύσκολόν τι . ‘διὸ γάρ φησιν ‘οὔτε ἡ ἰατρικὴ μιγνυμένη ποιεῖ ὑγίειαν , οὔτε πάλιν ἡ ὑγίεια μιγνυμένη τοῖς σώμασι ποιεῖ ὑγίειαν᾿ . ἢ οὖν | οὕτως ἀκουστέον ‘διὸ οὐδὲ ἡ ἰατρικὴ ποιεῖ ὑγίειαν μιγνυμένη τοῖς σώμασιν , οὔτε ἡ ὑγίεια μίγνυται τοῖς σώμασιν᾿ , ἵνα τὸ μιγνυμένη συλληπτικῷ τρόπῳ εἰρημένον ὑπάρχῃ , οὐ μίγνυται δὲ δηλονότι ἡ ὑγίεια εἶδος οὖσα , εἴρηται δὲ ὅτι τὰ εἴδη οὐ μίγνυται τοῖς ὑποκειμένοις · ἢ ὑγίειαν μὲν ποιοῦσαν ληψόμεθα τὸν τῆς ὑγιείας λόγον , γινομένην δὲ τὴν ἐν τῷ σώματι , ὧν οὐδετέρα μίγνυται τῷ σώματι . ἡ μὲν γὰρ ἐν ψυχῇ τὸ εἶναι ἔχει , ἡ δὲ εἶδός ἐστι τοὐ ὑπο - Τῶν δὲ ποιητικῶν καὶ παθητικῶν ὅσα διαιρετά , πολλὰ μὲν ὀλίγοις καὶ μεγάλα μικροῖς συντιθέμενα οὐ ποιεῖ μίξιν . Εἰπὼν τί τέ ἐστι μίξις καὶ τίνων , ὅτι ὁμοΰλων , ἐπεὶ οὐ πάντα τὰ ὁμόυλα μίγνυται οὐδὲ γὰρ λίθος ξύλῳ μικτός ) , διὰ τοῦτο προσδιορίζεται ποῖα τῶν ὁμοΰλων ἐστὶ τὰ μιγνύμενα , ὅτι τὰ εὐδιαίρετα . εὐδιαίρετα δὲ λέγει τὰ εὐόριστα , εὐόριστα δὲ τὰ ὑγρά · ὥστε ὅσα τῶν ὁμοΰλων ἐστὶν ὑγρά , ταῦτα μίγνυται . πῶς δὲ τὰ ὑγρὰ μίγνυται ἐπάγει , ὅτι οὐχ ὡς ἔτυχεν ὄντα · οὐδὲ γὰρ τὸ τυχὸν εἰς τὸ τυχὸν ὑγρὸν ἐγγινόμενον ποιεῖ μίξιν . οὐδὲ γὰρ εἰ σταγὼν οἴνου , φησί , μυρίοις χοεῦσιν ὕδατος ἐμβληθῇ , μεμιγμένον ποιεῖ τὸ ὅλον . τῷ γὰρ ὑπερβάλλειν τὴν τοῦ ὕδατος δύναμιν πάσχει μόνον ἡ σταγὼν τοῦ οἴνου ὑπ’ αὐτοῦ , οὐκέτι δὲ ἰσχύει καὶ ἀντιδρᾶσαι εἰς αὐτό , ἀλλὰ παθοῦσα μόνον ἡ τοὐ οἴνου σταγὼν μεταβάλλει τὸ εἶδος , καὶ γίνεται φθορὰ καὶ γένεσις , οὐ μίξις . εἰ γὰρ καὶ πεφύκασί τινα ποιεῖν εἰς ἄλληλα , ἀλλ’ οὐχ ὡς ἔτυχεν ἔχοντα , ἀλλ’ ἔχοντα καὶ ποσόν τι σύμμετρον · δεῖται γὰρ τὰ εἴδη καὶ ποσοῦ τινος , ἵνα συστῇ , ὡς αὐτὸς ἐν τῇ Φυσικῇ εἶπεν . ἐν οὖν τῇ σταγόνι εἰ καὶ ἔστι τὸ τοῦ οἴνου εἶδος , ἀλλ’ οὐκ ἔστι δυνάμει δραστήριος εἰς μυρίους χοᾶς ὕδατος . καὶ ἐξ ἀρχῆς μὲν δῆλον ὅτι μίξις τις γίνεται ἐν τῷ πλησιάζοντι μορίῳ , ὅταν δὲ ἐπὶ πολὺ διαχεθῇ ἡ σιαγὼν καὶ ἀεὶ τῷ πλεῖον εἶναι τὸ ἐμμιγνύμενον ἡ ποιότης ἀμβλύνηται , τέλος καὶ παντελῶς μεταβάλλει . δεῖ οὖν τὰ μιγνύμενα , φησίν , ἰσάζειν πως ταῖς δυνάμεσι . καὶ καλῶς εἶπε πως · οὐ γὰρ πάντως ἴσα δεῖ εἶναι , ἀλλὰ μὴ πολὺ τὸ ἕτερον ὑπερβάλλειν . ἰσαζουσῶν οὖν πως τῶν δυνάμεων κρατεῖ κατά τι ἑκάτερον ἑκατέρου , οὐ μὴν πάντῃ φθείρει , ἀλλὰ τὰς ὑπερβολὰς κολάζει μόνον · καὶ οὕτως τὸ ὅλον γίνεται κοινόν τι ἀμφοῖν τῶν μιγέντων , οὐ μέντοι θάτερον αὐτῶν , ὥσπερ ἐπὶ τῆς ἐμβληθείσης σταγόνος . τὸ μὲν οὖν γενόμενον κοινὸν ἀμφοῖν , σῴζεται μέντοι δυνάμει ἑκάτερον ἐν τῷ μίγματι τὸν εἰρημένον τρόπον . Φανερὸν οὖν ἐκ τούτων , ὅτι ταῦτά ἐστι μικτὰ ὅσα ἐναντίωσιν ἔχει τῶν ποιούντων . Δῆλον , φησίν , ἐκ τῶν εἰρημένων τίνα ἐστὶ τὰ μικτά , ὅτι ὅσα τῶν ποιούντων καὶ πασχόντων ἐναντίωσιν ἔχει . τοῦτο δὲ εἶπε διὰ τὰ οὐράνια · ποιεῖ γὰρ καὶ ταῦτα εἰς τὰ τῇδε , ἀλλ’ οὐκ ἔχει ἐναντίωσιν , διότι μηδὲ κοινὴν ὕλην ἔχει . ὅσα οὖν τῶν ποιούντων καὶ πασχόντων ἐναντίωσιν ἔχει , ὑγρὰ ὄντα καὶ ἐξισάζοντά πως ταῖς δυνάμεσι , ταῦτά ἐστι τὰ ποιοῦντα καὶ πάσχοντα · Καὶ μικρὰ τοῖς μικροῖς παρατιθέμενα μίγνυται μᾶλλον . Δείξας ὅτι οὔτε κατὰ παράθεσιν ἡ μίξις οὔτε τῇ εἰς μικρὰ διαιρέσει , νῦν φησιν ὅτι εἰ καὶ μὴ ἔστιν ἡ παράθεσις μίξις , συντελεῖ μέντοι εἰς τὴν μίξιν ἡ εἰς μικρὰ διαίρεσις καὶ παράθεσις · εὐκολώτερον γὰρ εἰς μικρὰ διαιρεθέντα μίγνυται τὰ μιγνύμενα . ῥᾷον γάρ , φησί , τὸ μικρὸν ὑπὸ τοὐ μικροῦ πείσεται μᾶλλον ἡ τὸ μέγα ὑπὸ τοῦ μεγάλου , τὸ δὲ πολύ , φησίν , ὑπὸ τοῦ πολλοῦ χρονιώτερον πάσχει . δοκεῖ δὲ τοῦτο ἐκβαίνειν πως τὴν ἀναλογίαν . διὰ τί γὰρ μὴ ὥσπερ ὁ αὐτός ἐστι λόγος τοῦ μορίου πρὸς τὸ μόριον , οὕτωσπερ ὁ τοῦ ὅλου πρὸς τὸ ὅλον , οὕτω κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον ὁμοίως πείσεται τὸ ὅλον ὑπὸ τοῦ ὅλου , ὥσπερ τὸ μόριον ὑπὸ τοῦ μορίου ; εἰ δὲ τοῦτο , συμβάλλεται συμβάλλεται ἡ κατὰ μικρὰ διαίρεσις καὶ παράθεσις εἰς τὴν θάττω μίξιν . ἀλλὰ κἄν μὴ διαιρεθῇ , τὸ ὅλον δὲ τῷ ὅλῳ παρακέηται , οὐδὲν ἧττον μιχθήσονται πάσχοντα ὑπ’ ἀλλήλων . καὶ ἄλλως εἰ αἱ δυνάμεις ὅσῳ ἀθροώτεραί εἰσι , τοσούτῳ σφοδρότεραι καὶ ὑπερβαίνουσαι τὴν τῶν μερῶν ἀναλογίαν , ὡς δείκνυται σαφῶς ἐπὶ τῶν ῥοπῶν διαιρούμενα γὰρ τὰ βάρη οὐ σῴζει τὴν τοῦ ὅλου ἀναλογίαν , καὶ τοῦτό ἐστιν ἐπὶ τοῦ χρυσοῦ σαφέστατον , ἀλλ’ ἐνδέοντα βάρει τινὶ τοῦ ὅλου φαίνονται τὰ μόρια · ὁμοίως πάλιν συντιθεμένων τῶν μερῶν βαρύτερον τὸ ὅλον τῆς τῶν μερῶν ἀναλογίας φαίνεται · καὶ τὸ πῦρ δὲ ὅσῳ ἀθροώτερον , θερμότερόν ἐστι , διὸ ἐν καμίνῳ μεγάλῃ ῥιφὲν ξύλον μέγα ἐξάπτεται ἀθρόως , οὐκ ἄν δὲ ἐν ἥτ|τονι φλογὶ μικρότερον ξύλον κατὰ ἀναλογίαν τοῦτο ἄν πάθοι ) , εἰ τοίνυν αἱ δυνάμεις ὅσῳ εἰσὶν ἀθροώτεραι , τοσούτῳ σφοδρότεραι , ἀκόλουθον τὸ μᾶλλον μίγνυσθαι μὴ διῃρημένα . φαμὲν δὲ πρὸς ταῦτα , ὅτι τὸ μὲν ἐπὶ τοὐ πυρὸς παράδειγμα καὶ τοῦ ξύλου , εἰκότως τὸ πλεῖον πῦρ μᾶλλον δρᾷ , διότι γένεσίς ἐστι καὶ φθορά · μόνως οὗν τοῦ πυρὸς ποιοῦντος καὶ μόνως πάσχοντος τοῦ ξύλου εἰκότως ὅσῳ ἀθροωτέρα ἡ ποιητικὴ δύναμις μᾶλλον δρᾷ , ἢ μηδ’ ὅλως ἀντιπάσχουσα ὑπὸ τούτου εἰς ὃ καὶ δρᾷ ἢ ἀμυδρότατα , μᾶλλον δὲ καὶ αὐξομένη · φθορὰ γὰρ καὶ γένεσις τὺ πρᾶγμα . τὸ δὲ ἐπὶ τῶν ῥοπῶν , οὐκ ἐναντίων ἐστὶ σύνοδος ἀλλ’ ὁμοίων , τὸ δὲ ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ προσελθὸν συμπνεῖ μᾶλλον καὶ ζωοῖ τὸ ὅλον , διότι καὶ ἡ διαίρεσις εἰς φθορὰν μᾶλλον ἐπιτηδειότερον ποιεῖ τὸ διαιρούμενον , ὡς εἴρηται ἀνωτέρω · εἰκότως οὖν καὶ ἡ ἕνωσις ζωοῖ μᾶλλον . ταῦτα μὲν οὕτως . ἐπὶ μέντοι τῶν μιγνυμένων , ἐπειδὴ ἰσοτίμως ἀντιδρῶσιν εἰς ἄλληλα τὰ μιγνύμενα , δρῶσι δὲ εἰς ἄλληλα ἁπτόμενα ἀλλήλων , ἅπτονται δὲ μᾶλλον διαιρεθέντα ( ἀθρόα γὰρ ὄντα πολὺ ἔχει τὸ βάθος ) , εἰκότως ἄρα διαιρεθέντα μᾶλλον μίγνυται , διότι καὶ μᾶλλον ποιεῖ καὶ πάσχει . τοῦτο δὲ διότι καὶ μᾶλλον ἅπτεται · καὶ γὰρ ἐπὶ τοῦ πυρὸς τὸ αὐτὸ ξύλον θᾶττον ἄν ἔπαθε διαιρεθέν , ἐπειδὴ καὶ μᾶλλον ὡμίλει τὰ μόρια αὐτοῦ τῷ πυρί . ὥστε ἐπὶ τῶν μιγνυμένων , ἐπειδὴ δεῖ ἀμφότερα παθεῖν , δεῖ ἀμφότερα διαιρεθῆναι εἰς τὸ θᾶττον παθεῖν · τὸ γὰρ πάσχον διαιρούμενον θᾶττον πάσχει . καλῶς ἄρα εἴρηται , ὅτι διαιρεθέντα τὰ μιγνύμενα καὶ κατὰ μικρὰ παρακείμενα μᾶλλον μίγνυται . Διὸ τὰ εὐόριστα τῶν διαιρετῶν καὶ παθητικῶν μικτά . Ἅπερ πρότερον εἶπε “ διαιρετά ” νῦν φησιν εὐόριστα , ὅθεν δῆλον ὅτι καὶ ἀνωτέρω “ διαιρετὰ ” τὰ εὐόριστα ἔλεγεν . τῶν οὖν διαιρετῶν τὰ εὐόριστα ( ταῦτα δέ ἐστι τὰ ὑγρά · ὁ γὰρ λίθος διαιρετὸς μέν , οὐκ εὐόριστος δέ ) , ταῦτά ἐστι μικτά , διότι διαιρεῖται ῥᾳδίως , τὰ δὲ διαιρούμενα μᾶλλον μίγνυσθαι ἐλέγομεν . Τοῦτο γὰρ ἦν τὸ εὐορίστῳ εἶναι . Οὗτός ἐστι , φησίν , ὁ τοῦ εὐορίστου λόγος , τὸ εὐδιαίρετον εἶναι . εὐόριστον γάρ ἐστι τὸ ῥᾳδίως τῷ περιέχοντι ὁριζόμενον , τοιοῦτον δὲ τὸ εὐδιαίρετον , οἷον τὸ ὑγρόν · τὸ γὰρ σκληρὸν οὐκ εὐόριστον . Eὐόριστον γὰρ μάλιστα τὸ ὑγρὸν τῶν διαιρετῶν , ἄν μὴ γλίσχρον ᾖ . Ἕτερον προσδιορισμὸν προσέθηκεν , ὅτι οὐ πᾶν ὑγρὸν μικτόν , ἀλλὰ τὸ μὴ γλίσχρον . γλίσχρον δὲ ἔλαιον ἰξὸς ὑγρὰ πίττα καὶ ὅσα τοιαῦτα · διὰ γὰρ τὴν γλισχρότητα ταῦτα καὶ τὴν εὐτονίαν δυσδιαίρετά ἐστι καὶ δυσδιαχώριστα , καὶ περιολισθαίνει αὐτοῖς τὰ ἐπιχεόμενα καὶ οὐκ ἐν τῷ βάθει χωρεῖ , διὸ οὐδὲ μίγνυται . ἧττον γάρ ἐστιν εὐόριστα τῶν μὴ γλίσχρων , διόπερ καὶ συνιόντα μίγνυται μὲν οὐδαμῶς , μόνον δὲ τὸν ὄγκον πλείονα ἐποίησεν . Ὅταν δὲ ᾖ θάτερον μόνον παθητικὸν ἢ σφόδρα , τὸ δὲ πάμπαν ἡ ἤρεμα . Ὅταν , φησί , τὸ ἕτερον ὑπὸ τοῦ ἑτέρου παθητικὸν ᾖ μόνον , μηκέτι δὲ καὶ θάτερον ὑπὸ τοῦ ἑτέρου , ἢ τὸ μὲν σφόδρα καὶ ῥᾳδίως πάσχει , τὸ δὲ μὴ ῥᾳδίως καὶ ἠρέμα , ἐπὶ τούτων φησὶν ἐν τῇ μίξει μηκέτι τὰ συναμφότερα μείζω τὸν ὄγκον ποιεῖν θατέρου , ἢ εἰ καὶ γένοιτό τις προσθήκη , ὀλίγη , ὡς τοῦ πλείονος ἀναλισκομένου , ὅπερ συμβαίνειν φησὶ περὶ τὸν κασσίτερον καὶ τὸν χαλκόν · ἀέριος γὰρ ὢν ὁ κασσίτερος καὶ πλήρης ἀέρος καὶ ἐπιτήδειος εἰς τὴν τούτου μεταβολήν , πᾶς ἐξατμίζεταί τε καὶ ἐξαεροῦται θερμαινόμενος ὑπὸ τοῦ πυρὸς ἐν τῇ πρὸς τὸν χαλκὸν μίξει , καὶ μόνον χρώννυσι τὸν χαλκόν , οὐ μέντοι καὶ τῷ ποσῷ τι προστίθησι . μήποτε δὲ οὐδ’ ὅλως ἐστὶ μίξις τοῦ καττιτέρου πρὸς τὸν χαλκόν , ἀλλὰ παράθεσις καὶ κόλλησις · οὐδὲ γὰρ ὑγρῷ ὄντι τῷ χαλκῷ μίγνυται οὐδὲ δι’ ὅλης αὐτοῦ χωρεῖ τῆς οὐσίας , ἀλλὰ μόνον τὴν ἐπιφάνειαν χρώννυσιν . ἔοικεν οὖν μᾶλλον εἴδει τινὶ ὁ καττίτερος ἐν ὑποκειμένῳ τῷ χαλκῷ , ὡς καὶ αὐτὸς προϊὼν λέξει . Ἔνια γὰρ ψελλίζεται πρὸς ἄλληλα τῶν ὄντων καὶ ἐπαμφοτερίζει . Επεὶ οἱ ψελλίζοντες καὶ διαλέγονταί πως καὶ οὐ διαλέγονται , τῷ ἀδιαρθρώτως προφέρειν τοὺς λόγους , τοιαῦτα δέ ἐστι , φησί , τινὰ καὶ ἐπὶ τῶν πραγμάτων , ἀμυδρὰν καὶ ἀσαφῆ καὶ ἀδιάρθρωτον τὴν μίξιν ἔχοντα , τρόπον μέν τινα μιγνύμενα , τρόπον δὲ μή . εἰπὼν δὲ ὅτι ἔνια ψελλίζεται πρὸς ἄλληλα τῶν ὄντων καὶ ἐπαμφοτερίζει , τοῦτο ἐξηγήσατο διὰ τοῦ φαίνεται γὰρ καὶ μικτὰ ἠρέμα , καὶ ὡς θάτερον μὲν δεκτικὸν θάτερον δὲ εἶδος . ὁ οὖν καττίτερος τρόπον μέν τινα εἶδός τι καὶ πάθος ἐστὶ τοῦ χαλκοῦ , ἐξατμιζόμενος ἐν τῇ μίξει καὶ μόνον χρωματίζων 45r τὸν χαλκόν , οὐκ ἦν δὲ τὰ πάθη μικτὰ τοῖς ὑποκειμένοις , οὐ μὴν παντάπασι τοιοῦτος ὁ καττίτερος . διὸ καὶ εἶπε τὸ ψελλίζεται καὶ τὸ ἐπαμφοτερίζει · γίνεται γάρ τις ὀλίγη τοῦ ὑποκειμένου αὔξησις , ὅπερ οὐκ ἔστιν ἐπὶ τῶν εἰδῶν . ὁμοία δὲ γίνεται ἡ μίξις καὶ ἐπὶ τῆς τέφρας καὶ τοῦ ὕδατος . καὶ γὰρ ἐπ’ ἐκείνων σχεδὸν μόνον | χρωματίζεται τὸ ὕδωρ ὑπὸ τῆς τέφρας , αὔξεται δὲ ἐπ’ ὀλίγον · γίνεται γάρ τις τῆς τέφρας ἐν τῷ ὕδατι αὔξησις . Φανερὸν τοίνυν ἑκτῶν εἰρημένων καὶ ὅτι ἔστι μίξις . Τουτέστιν ὅτι ἐν ὑπάρξει ἐστὶ καὶ οὐχ , ὥς τινες ἐνόμιζον , μόνον ἐστὶν οὐκ οὖσα δέ . καὶ τί ἐστιν . αὐτὸς ἐφεξῆς ὁρίζεται τί ἐστιν ἡ μίξις , ὅτι “ τῶν μικτῶν ἀλλοιωθέντων ἕνωσις ” , κατὰ ποιότητα ὄντων παθητικῶν καὶ ποιητικῶν , οὐδετέρου μὲν κατ’ ἐνέργειαν ἔτι μένοντος τοῦ αὐτοῦ , δυνάμει δὲ ἀμφοτέρων . καὶ διὰ τί . διὰ τὸ κοινὴν ὕλην ὑποβεβλῆσθαι τοῖς μιγνυμένοις , καὶ εἶναι ἐπ’ ἴσης ποιητικὰ καὶ παθητικὰ ὑπ’ ἀλλήλων . καὶ ποῖα μικτὰ τῶν ὄντων . ὅτι οὔτε τὰ στερεὰ οὔτε πάντα τὰ ὑγρά , ἀλλ’ ὅσα ἐστὶν εὐόριστα καὶ εὐδιαίρετα , μὴ ὄντα γλίσχρα μηδὲ περιολισθαίνοντα ἐν τῇ διαιρέσει . Ταῦτα γὰρ οὔτε ἐφθάρθαι ἀνάγκη μεμιγμένα οὔτε εντι τὰ αὐτὰ ἁπλῶς εἶναι . Οὐ γάρ ἐστι φθορὰ ἡ μίξις , μένει δὲ ἀμφότερα δυνάμει μὲν ἅπερ ἦν πρὶν μιχθῆναι , ἐνεργείᾳ δὲ οὔ , ἀλλὰ κεκολασμένας ἔχοντα τὰς ἰδίας ποιότητας , δεόμενα δὲ προσθήκης ἑκάτερον κατὰ τὴν οἰκείαν ποιότητα εἰς τὸ κατ’ ἐνέργειαν γενέσθαι ὅπερ ἦν , οὐ μέντοι ὁλοκλήρου μεταβολῆς · ἡ γὰρ τοιαύτη γένεσίς ἐστι καὶ φθορά , οὐχὶ δὲ μίξις . Oὔτε σύνθεσιν εἶναι τὴν μίξιν αὐτῶν , οὔτε πρὸς τὴν αἴσθησιν . * * * ποιοῦντα καὶ τὸν ὁτιοῦν μόριον παρ’ ὁτιοῦν τίθεσθαι λέγοντα . Πρὸς ὁμώνυμον γὰρ τὸ μικτόν . Εἰπὼν μικτὸν εἶναι ὃ ἄν εὐόριστον ὂν παθητικὸν εἴη καὶ ποιητικὸν καὶ τοιούτῳ μικτὸν ὁποῖόν ἐστιν αὐτό , ἐπήγαγε πρὸς ὁμώνυμον γὰρ τὸ μικτόν , τὸ ὁμώνυμον ἀντὶ τοῦ ‘συνώνυμον᾿ θείς , ἡ δὲ χρῆσις αὐτῷ συνήθης . εἰ γὰρ ἀμφότερα εὐόριστα καὶ ὑπ’ ἀλλήλων παθητικά , συνώνυμά ἐστι δηλονότι κατὰ τοῦτο · μικτά τε γὰρ ἄμφω καὶ τὸν λόγον ἔχοντα τοῦ μικτοῦ . Ἡ δὲ μίξις τῶν μικτῶν ἀλλοιωθέντων ἕνωσις . Τουτέστι δι’ ἀλλοιώσεως ἕνωσις . ὅταν γὰρ ἀλλοιωθῇ τὰ μιγνύμενα οὕτως ὡς τὸ ἐξ αὐτῶν ἕν τι ὁμοιομερὲς ὅλον γενέσθαι , τότε ἥνωται . καὶ ὁ λόγος ἄν οὗτος εἴη μίξεως ‘ἕνωσις τῶν μικτῶν δι’ ἀλλοιώσεως᾿ , ὡς πῇ μὲν σῴζεσθαι τὰ μιγνύμενα πῇ δὲ φθείρεσθαι , ἐνεργείᾳ μὲν οὐκ ὄντα τοιαῦτα , ὡς εἴρηται , ἀλλὰ κεκολασμένα ἐφθάρθαι δοκεῖ , μηκέτι τὴν ἀκρότητα τοὐ τοιούτου σῴζοντα εἴδους , τῷ δὲ μὴ καθ’ ὅλας αὑτὰς μεταβεβληκέναι τὰς ποιότητας , ἀλλ’ ἕνωσιν ὑπομεῖναι τούτων , ταύτῃ ὑπομένει καὶ σώζεται .
Lemmas: διαλαμβάνω ὁ Ἀριστοτέλης ἐν ὁ φυσικός ἀκροάομαι περί ὁ ἀρχή ὁ φυσικός πρᾶγμα , λέγω δέ ὕλη καί εἶδος , καί περί ὁ κοινός πᾶς ὁ φυσικός παρακολουθέω , τόπος δέ οὗτος καί χρόνος καί κίνησις , σκοπός τίθημι λοιπός ἐν ὁ ἐφεξῆς πραγματεία περί αὐτός ὁ φυσικός πρᾶγμα διαλαμβάνω . ὁ δέ φυσικός πρᾶγμα ὁ μέν ἀγένητος εἰμί καί ἄφθαρτος , ὁ δέ γενητός καί φθαρτός · ὁ δέ ἄφθαρτος καί ἀίδιος ὁ μέν καί κατά ὁ ὁλότης καί κατά ὁ μέρος εἰμί ἀίδιος , καθάπερ ὁ οὐράνιος , ὁ δέ κατά μέν ὁ ὁλότης ἀίδιος κατά δέ ὁ μέρος γενητός καί φθαρτός . οἷος εἰμί ὁ τέσσαρες στοιχεῖον . περί μέν οὖν ὁ ἐν ὁ φυσικός ἀίδιος , ὁ τε κατά ὁ ὁλότης καί ὁ μέρος καί ὁ κατά ὁ ὁλότης μέν τοιοῦτος κατά δέ ὁ μέρος φθαρτός , ἐν ὁ περι οὐρανός πραγματεία διαλαμβάνω . οὐδέ γάρ , ὡς ἄν τις οἴομαι , ἀσύμφωνος ὁ περί ὁ τέσσαρες στοιχεῖον διδασκαλία ὁ περί οὐρανός ὑπόθεσις , ὁ ὁ οὐρανός προσηγορία ὁ πᾶς κόσμος δηλόω παρά ὁ παλαιός . ἐν γοῦν Τίμαιος φημί ὁ Πλάτων “ ὁ δή πᾶς οὐρανός ἢ κόσμος ἢ ἄλλος ὅς τίς ποτέ ὀνομάζω μάλιστα ἄν δέχομαι , οὗτος ἐγώ ὀνομάζω ” , καί ἐν πολιτικός “ ὅς δή οὐρανός ἢ κόσμος ἐπονομάζω ” . ὥστε καί Ἀριστοτέλης “ περι περι οὐρανός ” ἐπιγράφω οὖον ὁ ἄνω σῶμα μόνος , ἀλλά πᾶς κόσμος σημαίνω . ἐν μέν οὖν οὗτος , καθώς εἴρω , ὁ πρα - ματείᾳ περί ὁ ὁπωσποτεοῦν λέγω ἀίδιος διαλαμβάνω , ἐν δέ ὁ ἑξῆς περί ὁ ὑπόλοιπος , λέγω δέ ὁ ἐν γένεσις καί φθορά καί πᾶς ὁ παρακολουθέω αὐτός . πάλιν δέ αὖος ὁ παρακολουθέω ὁ ἐν γένεσις καί φθορά πρᾶγμα ὁ μέν κοινῶς πᾶς αὐτός παρακολουθέω , ὁ δέ ἴδιος τις · καί ὁ ἴδιος τις παρακολουθέω ὁ μέν ὁ περί γῆ ἴδιος παρακολουθέω , ὁ δέ ὁ ὑπέρ γῆ , τουτέστι μεταξύ γῆ καί οὐρανός , ὅσπερ καί μετέωρος καλέω · καί ὁ περί γῆ ὁ μέν ὡς ἔμψυχος παρακολουθέω , ὁ δέ ὡς ἄψυχος · καί ὁ ὡς ἔμψυχος ὁ μέν ὡς αἰσθητικός , ὁ δέ ὡς ἀναίσθητος . ἀκόλουθος τοίνυν ὁ διαίρεσις οὗτος ὁ Ἀριστοτέλης καί ὁ φυσικός αὐτός πραγματεία διαιρέω . ὥσπερ γάρ ἐν ὁ φυσικός ἀκροάομαι περί ὁ κοινός πᾶς ὁ φυσικός παρακολουθέω διαλαμβάνω , οὕτως ἐν ὁ πρόκειμαι πραγματεία περί ὁ κοινός πᾶς ὁ ἐν γένεσις καί φθορά διαλέγω , ἐν δέ ὁ μετέωρος περί ὁ ὑπέρ γῆ συνίστημι καί ὁ παρακολουθέω αὐτός διαλαμβάνω , ἐν δέ ὁ περι ζῷον πραγματεία περί ὁ ὡς ἔμψυχος καί αἰσθητικός ( πλεῖστος δέ οὗτος διά ὁ πολυειδής ὁ ὁ ζῷον φύσις ) , ἐν δέ ὁ περι φυτός περί ὁ ἔμψυχος μέν οὐ αἰσθητικός δέ , περί δέ ὁ ἄψυχος ἐν ὁ περι ὁ μέταλλον καί ἐν ὁ τέταρτος ὁ μετεωρολογικός . ὁ μέν οὖν διαίρεσις ὁ φυσικός πρᾶγμα καί ὁ εἰς οὗτος πραγματεία ὁ Ἀριστοτέλης , ὡς σύντομος εἶπον , οὗτος εἰμί . ἀλλά ἐπεί πολύς εἰμί ὁ πάρειμι πραγματεία ὁ συνέχεια πρός ὁ περι οὐρανός , ὡς δηλόω ὁ “ δέ ” σύνδεσμος ὁ κατά ὁ προοίμιον ( φημί γάρ περί δέ γένεσις καί φθορά ) ὡς πρός ὁ “ μέν ” ἀποδίδωμι ὁ ἐν ὁ πέρας ὁ περι οὐρανός τάσσω ( εἰμί γάρ συνέχεια εἷς λόγος συνάπτω ἐγώ ὁ ἐκεῖνος πέρας ὁ οὗτος προοίμιον οὗτος ὁ τρόπος “ περί μέν οὖν βαρύς καί κοῦφος καί ὁ περί αὐτός συμβεβηκός διά-ὁρίζω ἐγώ οὗτος ὁ τρόπος , περί δέ γένεσις καί φθορά ὁ φύσις γίγνομαι καί φθείρω ” καί ὁ ἑξῆς ) , ἐπεί τοίνυν , ὡς δείκνυμι , συνεχής ὁ πάρειμι πραγματεία καί ἐκεῖνος , εὔλογος μή ἀνεννόητος ἐγώ εἰμί ὁ ἐν ὁ περι οὐρανός διδάσκω , ἀλλά κεφαλαιώδης ἐπιτρέχω ὁ ἐκεῖσε γυμνάζω . ἰστέον τοίνυν ὅτι κατά μέν ὁ πρῶτος δύο βιβλίον διαλέγω περί ὁ ἀίδιος , ἐν δέ ὁ λοιπός δύο περί ὁ γίγνομαι καί φθείρω . ἀλλά ἐν μέν ὁ πρῶτος βιβλίον ζητέω περί ὁ οὐσία ὁ οὐράνιος σῶμα , καί φημί ὅτι ἕτερος παρά ὁ τέσσαρες στοιχεῖον εἰμί ὁ φύσις , ἀγένητος εἰμί καί ἄφθαρτος οὖον μόνος κατά ὁ ὁλότης ἀλλά καί κατά ὁ μέρος , οὐδείς ἐπιδέχομαι μεταβολή πλήν ὁ κατά τόπος . ζητέω δέ καί πότερος ἄπειρος2 εἰμί ἢ περαίνω , καί ἀποδείκνυμι ὅτι περαίνω ἄλλος τε πολύς καί ἀστεῖος λόγος καί εἷς τοιοῦτος , φάσκω ὅμοιος εἰμί ἤπειρος λέγω πῆχυς καί κύκλος ἤπειρος · ὥσπερ γάρ πῆχυς εἶπον μετρέω τίς λέγω καί περαίνω , οὗτος καί ὁ κύκλος εἶπον σχῆμα τε ὀνομάζω καί συναναλαμβάνω ὁ οὗτος ἔννοια ὁ πέρας . δείκνυμι τοίνυν ὅτι περαίνω εἰμί ὁ ὁ οὐρανός σῶμα , ἐπί οὗτος ἀποδείκνυμι ὡς οὐδείς εἰμί ἔξωθεν αὐτός μή ὅτι σῶμα , ἀλλά οὐδέ τόπος οὐδέ κενός · οὐδέ γάρ ἐν | τόπος , φημί , ὁ ἐκεῖ φύω , οὐδέ 1v χρόνος αὐτός ποιέω γηράσκω . οὗτος μέν οὖν ἐν ὁ πρῶτος βιβλίον διδάσκω , κατά δέ ὁ δύο περί ὁ σχῆμα ὁ πᾶς οὐρανός καί ὁ ἐν αὐτός ἀστήρ ὅτι σφαιροειδής εἰμί , καί ὁ κίνησις ὁ οὗτος ὅτι κυκλοφορητικός . ἐπί οὗτος λοιπός περί ὁ ὁλότης ὁ τέσσαρες στοιχεῖον διδάσκω , ζητέω καί οὗτος ὁ σχῆμα καί δείκνυμι αὐτός σφαιρικός εἰμί . περί δέ ὁ γῆ πολύς καταβάλλω λόγος , ζητέω τέσσαρες τις , ὁ μέγεθος αὐτός ὁ σχῆμα ὁ θέσις ὁ κίνησις . ὁ μέν μέγεθος ὅτι οὐ ὥσπερ ὁ πολύς νομίζω ἤπειρος ἔχω μέγεθος ἀλλά εἰμί περαίνω καί ὁ πλεῖστος σχεδόν δέ πᾶς ὁ ἀστήρ πλήν ὁ σελήνη μικρός , ὁ δέ σχῆμα δείκνυμι καί αὐτός σφαιροειδής εἰμί , ὁ δέ θέσις ὅτι μέσος τάσσω οὖον Βίας δήω πρός ὁ ἀνέχω , ὡς ἄν τις οἴομαι , ἀλλά ἐναντίος Βίας δήω πρός μετάστασις ὁ μέσος χώρα , ἀκίνητος εἰμί ἐν ὁ οἰκεῖος τόπος . τοσοῦτος τοίνυν ζητέω περί τε ὁ οὐρανός καί ὁ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον ὁλότης , κατά ὅς ἀγένητος εἰμί καί ἄφθαρτος , διά ὁ πρῶτος καί δύο βιβλίον , λοιπός ἀπό ὁ τρίτος βιβλίον μέλλω διδάσκω περί ὁ τέσσαρες στοιχεῖον , κατά ὅς γενητός εἰμί καί φθαρτός ( εἰμί δέ τοιοῦτος δηλονότι κατά ὁ μέρος . ἐκ γάρ ὁ μέρος ὁ στοιχεῖον γίγνομαι ὁ γίγνομαι , καί εἰς οὗτος φθείρω ὁ φθείρω ) , μέλλω οὖν περί ὁ γίγνομαι καί φθείρω Μένων διαλαμβάνω ἐκ τίνω καί πόσος εἰμί στοιχεῖον , πρῶτος ζητέω εἰμί ὅλως εἰμί γένεσις · μήποτε γάρ οὐ εἰμί ὅλως γένεσις , ὥσπερ ὁ ὑποτίθημι μηδείς εἰμί κίνησις μηδέ μεταβολή , καθάπερ ὁ περί πηρός μενίδης . καί δείκνυμι εἰμί γένεσις , ὁ μέν ἀναιρέω καί λύω ὁ κατά ὁ γένεσις φέρω ἀπορία , ὁ δέ ὁ ἐνάργεια μάρτυς χράω ὁ γίγνομαι καί φθείρω . ὅλως τε δή ζητέω πόθεν πρός εἰς ἔννοια ἔρχομαι ὁ οἴομαι μή εἰμί γένεσις ὁ οὗτος ἀποφαίνω , καί φημί ὅτι πείθω εἰμί ἐν ὁ πρᾶγμα ἐπιστήμη , οὗτος δέ ἵστημι καί ἀεί ὡσαύτως ἔχω εἰμί λέγω , ὑποτίθημι ἵστημι εἰμί πᾶς ὁ εἰμί . ὁ δέ πρός οὗτος δείκνυμι ὅτι καί ἐπιστήμη εἰμί καί οὗτος ἵστημι καί ἀεί ὡσαύτως ἔχω τυγχάνω , καί ὅμως οὐ ἀναγκάζω ὁ κίνησις ἀναιρέω πᾶς ἵστημι ὑποτίθημι . ἐνδέχομαι γάρ ὁ πᾶς ὁ μέν ἵστημι ὑποτίθημι καί ἀίδιος , ὅς ὁ ἐπιστήμη , ὁ δέ γενητός καί φθαρτός , ἐν ὅς ὁ κίνησις . καί ἐν αὐτός δέ ὁ γενητός εἰμί τίς ἵστημι καί μένω κατά ὅς καί ἐπιστήμη αὐτός εἰμί , λέγω δέ ὁ εἶδος · ὁ γάρ κατά μέρος φθείρω καί μεταβάλλω ὁ εἶδος ἀεί κατά διαδοχή φυλάσσω . διά οὗτος τοίνυν καί ὁ τοιοῦτος δείκνυμι ὅτι εἰμί γένεσις καί ὁ γίγνομαι καί φθείρω , ζητέω ἐκ τίς γίγνομαι ὁ γίγνομαι , ἆρα ἐκ ἀσώματος τις ἢ ἐκ τις σωματικός στοιχεῖον , καί δείκνυμι ὅτι οὐ ἐκ ἀσώματος . δύο γάρ εἰμί ἄτοπος ἕτερος ἐκ ἀνάγκη ἕπω · ἢ γάρ κενός εἰμί ὅς καταλαμβάνω ὁ ἐκ ἀσώματος γίγνομαι ἤ , εἴπερ οὐ εἰμί τόπος κενός , σῶμα διά σῶμα διέρχομαι . λείπω οὖν ἐκ σωματικός στοιχεῖον γίγνομαι ὁ γίγνομαι . ἔνθα καί ὁ στοιχεῖον ὁρίζω φάσκω στοιχεῖον εἰμί σῶμα εἰς ὅς ἔσχατος ὁ σύνθετος σῶμα διαλύω , ἐνυπάρχω δύναμις ἢ ἐνέργεια οὗτος γάρ ὁπότερος ἔχω τέως ἀμφισβητήσιμος ) , αὐτός δέ ἀδιαίρετος εἰς ἕτερος ὁ εἶδος . ἀμφισβητήσιμος δέ τίθημι ὁ εἴτε ἐνέργεια εἴτε δύναμις ἐν-ὑπάρχω ὁ στοιχεῖον , διά ὁ μήπω διδάσκω κατά ὅς τρόπος γίγνομαι ὁ γένεσις . εἰμί μέν γάρ κατά σύγκρισις καί διάκρισις ὁ γένεσις καί ὁ φθορά , ἐνέργεια ἐν-ὑπάρχω ὁ στοιχεῖον ὁ σύνθετος · εἰμί δέ κατά μεταβολή ὁ οὐσία , δύναμις καί οὐ ἐνέργεια . δείκνυμι τοίνυν ὅτι οὐ ἐκ ἀσώματος ὁ γίγνομαι , ἀλλά ἐκ σωματικός τις ὅσπερ στοιχεῖον καλέω , ἐφεξῆς ζητέω οὗτος ὁ στοιχεῖον πότερος εἷς εἰμί ἢ πλείων , καί πότερος ἤπειρος ἢ περαίνω . εἷς μέν οὖν , φημί , ἀδύνατος · πόθεν γάρ ὁ τοσοῦτος διαφορά ἐν ὁ γίγνομαι , εἴπερ ὦ εἷς γίγνομαι ; καί πόθεν ὁ διάφορος καί ἐναντίος κινέω ὁ μέν ἄνω - φόρος εἰμί ὁ δέ κάτω ῥέπω ; οὖον γάρ οἷος τε ἐν εἷς καί ὁ αὐτός ὁ ἐναντίος εἰμί . καί γάρ κατά Ἱπποκράτης “ εἰμί εἷς εἰμί ὁ ἄνθρωπος οὐ ἄν ἀλγέω , εἰμί δέ καί ἀλγέω εἷς εἰμί καί ὁ ἰάομαι αὐτός “ . οὐ ἐκ εἷς οὖν , ἀλλά ἐκ πλείων . οὖον μήv ἤπειρος · δείκνυμι γάρ ὡς ἀδύνατος ὁ ἤπειρος ἐνέργεια ὑφίστημι . οὖον λέγω δέ κατά ὁ ἀριθμός μόνος ἀδύνατος ὁ στοιχεῖον ἤπειρος εἰμί , ἀλλά οὐδέ κατά μέγεθος · εἰμί γάρ ὁ οὐρανός ὁ πᾶς περιέχω δείκνυμι περαίνω εἰμί , σχολή γε εἄν ὁ στοιχεῖον τίς εἰμί ἤπειρος . περαίνω οὖν ὁ στοιχεῖον καί οὐ ἐν . πόσος δέ εἰμί καί τίς μή προστίθημι , ἀλλά ὡς ὁμολογέω λαμβάνω ὅτι τέσσαρες εἰμί , συμβάλλω δέ εἰς ἀπόδειξις ὁ τοσοῦτος εἰμί ὁ περί ὁ εἰμί γενητός εἰμί ἢ ἀγένητος σκέψις , εἰς οὗτος μεταφέρω ὁ λόγος · καί δείκνυμι ὅτι οὐ ἀγένητος ἀλλά γενητός , καί μάλιστα ἐκ ὁ ἐνάργεια ( ὁράω γάρ ἅπας ὕδωρ φθείρω καί γίγνομαι ἀήρ , καί ἐπί ὁ λοιπός ὡσαύτως ) , ἐφεξῆς ζητέω πόθεν γίγνομαι , πότερος ἐκ ἀλλήλων ὁ ἐκ ἄλλος τις ὑπόκειμαι , ὥσπερ ὑποτίθημι ὁ ὁ μεταξύ ὕδωρ καί ἀήρ ὑποτίθημι σῶμα . δείκνυμι δέ ὅτι οὐ ἐκ ἄλλος τις . ἐκεῖνος γάρ , φημί , ὁ ἄλλος στοιχεῖον σῶμα εἰμί ἐν τόπος εἰμί ἐκ ἀνάγκη . ἢ οὖν ἄνω εἰμί ἢ κάτω · καί εἰμί ἄνω , ἤτοι κατά φύσις ἢ παρά φύσις · καί κάτω ὡσαύτως , ἢ κατά φύσις ἢ παρά φύσις . ἄνω μέν οὖν εἰμί κατά φύσις , πῦρ εἰμί | ἢ ἀήρ · παρά φύσις δέ ἄνω εἰμί , ἢ ὕδωρ εἰμί ἢ γῆ . ὁ αὐτός δέ ἕπω ἀντι - στροφάω κάτω ὑποτίθημι αὐτός . κατά φύσις μέν γάρ εἰμί κάτω , γῆ εἰμί ἢ ὕδωρ · παρά φύσις δέ , πῦρ ἢ ἀήρ . ἔτι οὗτος ὁ σῶμα οὖον δήπου ἄποιος εἰμί καί ἀνείδεος · οὗτος γάρ ἀδύνατος . ὁ ὕλη γάρ οὗτος πρόσειμι ἀσώματος εἰμί , ἐγώ δέ πρόκειμαι σωματικός στοιχεῖον ζητέω . εἰμί τοίνυν ποιόω , ἢ θερμός εἰμί ἢ ψυχρός , καί ἤτοι ξηρός ἢ ὑγρός . εἰμί μέν οὖν θερμός εἰμί καί ξηρός , πῦρ εἰμί · εἰμί δέ θερμός καί ὑγρός , ἀήρ · ἔτι δέ ὑγρός μέν καί ψυχρός ὑποτίθημι , ὕδωρ εἰμί · ψυχρός δέ καί ξηρός , γῆ . οὐ ἄρα ἐκ ἄλλος τις γίγνομαι · ἐκ ἀλλήλων ἄρα . εἰμί δέ ἐκ ἀλλήλων , ἤτοι δύναμις ἀλλήλων ἐνυπάρχω ἢ ἐνέργεια . ἀλλά εἰμί μέν ἐνέργεια ἀλλήλων ἐνυπάρχω γεννάω ἐκ ἀλλήλων , κατά ἔκκρισις εἰμί ὁ γένεσις , καθάπερ ὁ περί Ἀναξαγόρας ὑποτίθημι . ἀλλά οὗτος , φημί , ἀδύνατος · εἰμί γάρ , φημί , ὁ ἐκκρίνω γεννάω οὗτος ἐκ ἀλλήλων , οἷος εἰμί ὁ ἐν-ὑπάρχω ἐν ὁ ὕδωρ κατά ἐνέργεια ἀήρ ὁμοιομέρεια γεννάω [ δέ ] ἐκ ὕδωρ ἀήρ , καί ὁ ἄλλος ἕκαστος , ἀνάγκη ἤτοι ἵστημι ποτός ὁ γένεσις , ὁ μέν ἄλλος ὁμοιομέρεια ἐξαναλίσκω ( ἀήρ φημί καί πυρός καί γῆ ) ὁ δέ ὁ ὕδωρ μόνος ὑπολείπω , ὡς μηκέτι ἐκ αὐτός ἄλλος τίς δύναμαι ὁ στοιχεῖον ἐκκρίνω · ἢ οὖν οὗτος ὁ εἴρω συμβαίνω , ὁ ἵστημι ὁ γένεσις , ἢ εἴπερ εἰσαεί δήω γίγνομαι ἐκ ἀλλήλων ὁ στοιχεῖον , ἤπειρος ἀνάγκη ὑποτίθημι σῶμα ἐν ὁ αὐτός ἐνέργεια ὑπάρχω , ὅσπερ ἀδύνατος . λείπω οὖν ἐκ ἀλλήλων γεννάω ὁ στοιχεῖον , ὁ δύναμις ἐν-ὑπάρχω ἀλλήλων . δύναμις δέ ἀλλήλων ἐνυπάρχω ἢ ὁ ἀναλύω εἰς πρῶτος καί κοινός ὁ πᾶς στοιχεῖον , ὅσπερ ὁ μέν ἄτομος σῶμα λέγω ( καθάπερ ὁ περί Λεύκιππος καί Δημόκριτος ) ὁ δέ ἐπίπεδος ( ὥσπερ Πλάτων ) , ἢ ὁ δύναμαι εἰς ἀλλήλων μεταβάλλω . ἀλλά ὅτι μέν οὖον ὁ ἀναλύω εἰς πρῶτος στοιχεῖον δείκνυμι ( ἵημι γάρ ἄτομος σῶμα δυνατός εἰμί , καί ὁ εἰς ἐπίπεδος διαλύω ὁ σῶμα εὐήθης εἰμί φημί · ὁ γάρ αὐτός ἄν εἰμί σῶμα εἰς ἐπίπεδος διαλύω καί ἐπίπεδος εἰς γραμμή καί οὗτος εἰς σημεῖον , ὡς εἰμί ὁ σῶμα ἐκ σημεῖον σύγκειμαι , ὅσπερ ἔσχατος εἰμί ἄτοπος ) · λείπω τοίνυν ἄλλος τρόπος ὑποτίθημι ἐκ ἀλλήλων γίγνομαι ὁ στοιχεῖον . ὁ τρόπος δέ ὁ ἐκ ἀλλήλων γένεσις ζητέω , ἐπί ὁ περί ὁ δύναμις αὐτός καί πάθος καί κίνησις ἔρχομαι λόγος . καί εἶπον ἐν ὁ πέρας ὁ τρίτος βιβλίον , ὅτι χρή πᾶς ὁ πρός ἀλλήλων διαφορά αὐτός διεξέρχομαι , ὁ τε κατά ὁ δύναμις ἤϊος ῥοπή αὐτός ἐξετάζω καί ὁ κατά ποιότης , ὁ τε ποιητικός καί παθητικός , ἐν ὁ τέταρτος βιβλίον διαλέγω περί βαρύτης καί κουφότης , κατά ὅς ὁ φυσικός κίνησις αὐτός γίγνομαι καί τόπος οἰκέω ἕκαστος μεταλαγχάνω . μέλλω δέ καί περί ὁ ἄλλος διάφορος δύναμις αὐτός εἶπον , κατά ὅς γίγνομαι αὐτός καί ὁ εἰς ἀλλήλων μεταβολή , διά ὅς καί ὁ τρόπος ὁ ἐκ ἀλλήλων γένεσις σαφηνίζω καί ὁ ἀριθμός αὐτός ἀναφαίνω πόσος τε εἰμί καί τίς , εἰκότως πρό ὁ ἐκ ἀλλήλων γένεσις ὁ στοιχεῖον περί ὁ ἁπλόος γένεσις καί φθορά ποιέω ὁ διδασκαλία ἐν ὁ πρῶτος ὁ πρόκειμαι πραγματεία βιβλίον , οὖον ζητέω εἰμί εἰμί γένεσις ( οὗτος γάρ ἐν ὁ περι οὐρανός παραδίδωμι ) , ἀλλά διδάσκω τίς τε καί τίς ὁ ἄλλος διαφέρω μεταβολή , ἀλλοίωσις τε καί αὔξησις . καί γυμνάζω πᾶς ὅσος χρή ζητέω ὁ περί ὁ καθόλου γένεσις καί φθορά ποιέω λόγος , ἐφεξῆς προτίθημι περί ὁ ἐκ ἀλλήλων γένεσις ὁ ἁπλόος σῶμα διαλαμβάνω , ὅσπερ στοιχεῖον εἰμί πᾶς ὁ ἐν γένεσις καί φθορά συντίθημι σῶμα . ἐπεί δέ πρός ὁ οὗτος διδασκαλία ἀναγκαῖος ὁ περί ἁφή καί ὁ ποιέω καί πάσχω καί μίξις λόγος , προλαμβάνω ὁ περί οὗτος ζήτησις . καί ἐν οὗτος ὁ πρῶτος συμπληρόω βιβλίον , ἐν ὁ δύο λόγος εἰς ὁ ὁ στοιχεῖον ἐμβάλλω διδασκαλία , ζητέω ὁ ποιητικός αὐτός καί παθητικός διαφορά , καί διά οὗτος , καθώς προερέω , ὁ τρόπος ὁ ἐκ ἀλλήλων γένεσις ἀνευρίσκω 2r καί ὁ ἀπόδειξις ὁ τοσοῦτος μόνος εἰμί ὁ στοιχέω . ἐκ ἀρχή ἄγαρ ὁ περι οὐρανός ὡς ὁμολογέω λαμβάνω ὅτι τέσσαρες εἰμί , εἰσύστερον ὁ οὗτος ἀπόδειξις καταλείπω . περι γένεσις καί φθορά ὁ φύσις γίγνομαι καί φθείρω . καλῶς εἶπον Τέρι γένεσις ὁ γίγνομαι προστίθημι ὁ φύσις . γίγνομαι γάρ τις καί κατά τέχνη καί κατά προσέρχομαι · καί κατά προαίρεσις μέν οἷος φίλιος καί ἔχθρα , κατά τέχνη δέ οἷος οἰκίον ναῦς . ἀλλά οὖον περί οὗτος ὁ λόγος , ἀλλά ὁ φύσις γίγνομαι καί φθείρω , καί οὗτος οὐ ἔνιοι , ἀλλά ὁμοίως κατά πᾶς φημί , τουτέστι καθόλου περί πᾶς ὁ γίγνομαι καί φθείρω ζητητέος . εἴρω γάρ καί κατά ἀρχή , ὅτι οὖον περί ὅδε τίνω ὁ πάρειμι πραγματεία διαλαμβάνω , ἀλλά κοινός περί πᾶς ὁ ἐν γένεσις καί φθορά · κατά μέρος γάρ περί οὗτος ὁ ἐφεξῆς πραγματεία διδάσκω , ὁ μέν περί ὁ ἐν ὁ μετέωρος συμβαίνω , ἄλλος δέ περί ζῷον καί φυτός . ὁ τε αἴτιος διαιρετέον καί ὁ λόγος αὐτός · διοριστέον , φημί , ὁ γίγνομαι καί φθείρω ὁ αἴτιος , πλῆθος - Τικῶς εἶπον καί οὐ ἑνικός . καί γάρ καί ὁ ὑπόκειμαι αἰτία καί αὐτός ὁ εἶδος καί ὅθεν ὁ ἀρχή ὁ κίνησις , τουτέστιν ὁ ποιητικός , αἰτία δέ καί ὁ ὅς ἕνεκα , ὅστις εἰμί ὁ τέλος · περί γάρ οὗτος ἅπας διαλέγω · ὁ δέ ὁ λόγος αὐτός ἐκ παράλληλος μέν αὐτός οὐ ἄν σημαίνω , ὡς δηλόω ὁ “ τε ” σύνδεσμος , τις δέ αἴτιος μέν ὁ καθόλου καί κοινός πᾶς ὁ γίγνομαι ἀκούω αἴτιος ( οἶος τίς ὁ καθόλου ποιητικός αἴτιος φθορά καί γένεσις ; τίς ὁ κοινός αὐτός ὕλη ; καί ὁ λοιπάς ὡσαύτως ) , λόγος δέ ὁ μερικός καί ὁ προσεχής ἕκαστος αἴτιος ( τίς ὕλη ζωή ; ὅτι τυγχάνω ὁ τέσσαρες χυμός . τίς ὕλη ὁ ἐν μετέωρος γίγνομαι , ὑετός χάλαζα χιών βροντή ἀστραπή ἄνεμος ; ὅτι ὁ μέν ὁ ὑγρός ἀναθυμίασις ὑετός χιών δρόσος χάλαζα , ὁ δέ λοιπός ὁ ξηρός . καί ἐπί μέταλλον καί ὁ λοιπός · τίς ὁ ἕκαστος ὕλη ; ὁμοίως τίς ὁ προσεχής ἕκαστος ποιητικός αἴτιος καί ὁ εἶδος ; ) . ἐγώ δέ δοκέω αἴτιος μέν ὁ εἴρω τέσσαρες λέγω , εἴτε ὁ κοινός εἴτε ὁ προσεχής ἕκαστος ὁ γίγνομαι , λόγος δέ ὁ ποιητικός κατά ὅς ἕκαστος γίγνομαι ὁ φθείρω . οἷος ὅτι ὁ ἥλιος ἀφίστημι καί ὁ ἀτμίς περιψύχω πύκνωσις γίγνομαι , καί οὗτος μεταβολή εἰς ὕδωρ , ἐπιτείνω δέ ὁ ψῦξις , πῆξις · ἀλλά εἰμί μέν ὕδωρ γίγνομαι πῆξις , ποιέω χάλαζα ὁ κρύσταλλος , εἰμί δέ ἀτμίς , χιών γίγνομαι . ὁμοίως περί ἀστραπή καί βροντή , ὅτι ὁ πνεῦμα ὁ ἐν ὁ νέφος ἀπολαμβάνω ἢ διαφορέω ἐκ ὁ ἄνω ὁ νέφος μέρος ὁ κατά φύσις ἐπί ὁ ἄνω φορός πυκνόω αὐτός κατά ἐκεῖνος ἅτε ὁ θερμός στερέω , εἶτα ὁ οὗτος πίλησις ὁ μέρος ὁ ἐν ὁ κάτω μέρος ἀπολαμβάνω πνεῦμα επκυρηνιζω , εἶτα ἐξακοντίζω καί προσρήγνυμι ὁ ὑπόκειμαι νέφος ὁ μέν πλήσσω ὁ ψόφος , ὁ δέ σφοδρός κινέω καί παράτριψις ἐκπυρόω ὁ ἀστραπή ἀπεργάζομαι . ἔοικα οὖν ὁ Ἀριστοτέλης ὁ τοιοῦτος ἀπόδοσις ὁ γίγνομαι καί φθείρω λόγος ἀποκαλέω · οὖον γάρ ἀρκέω εἶπον ὅτι ὕλη ἀστραπή ἢ βροντή ὁ πνεῦμα , οὐδέ ὅτι ποιητικός αἴτιος ὁ ὁ οὐράνιος κίνησις , ἀλλά δεῖ προστίθημι καί ὁ λόγος κατά ὅς ὁ μέν ποιέω ὁ δέ πάσχω ὁ γία - νω ὁ γίγνομαι ἢ φθείρω ὁ φθείρω . ἔτι δέ περί αὔξησις καί ἀλλοίωσις , τίς ἑκάτερος . ὁ περί οὗτος λόγος καί κατά ἑαυτοῦ χρήσιμος ὁ φυσικός ( καί γάρ αὔξησις καί ἀλλοίωσις φυσικός τις εἰμί μεταβολή καί γένεσις τις καί αὐτός , ὡς ἐν ὁ ἑξῆς δείκνυμι ) , ἔτι δέ εἰς ὁ περί ὁ κύριος λέγω γένεσις λόγος συντελής , ὡς καί αὐτός δηλόω διά ὅς ἐπιφέρω · εἴτε γάρ αὐτός εἰμί γένεσις καί ἀλλοίωσις , εἴτε ἕτερος ὥσπερ καί ὁ ὄνομα χωρίζω , ῥᾳδίως γιγνώσκω γιγνώσκω ὁ ἀλλοίωσις ὅστις ποτός εἰμί . καί πότερος ὁ αὐτός ὑποληπτέον φύσις γένεσις καί ἀλλοίωσις . Γένεσις μέν εἰμί μεταβολή κατά οὐσία ἐκ ὁ μή εἰμί εἰς ὁ εἰμί , ἀλλοίωσις δέ μεταβολή περί τίς εἰδοποιέω ἰατός τίς ὁ συμβεβηκός αὐτός . οὗτος γοῦν καί Ὅμηρος ὁ περί ὁ συμβεβηκός ὁ Ὀδυσσεύς μεταβολή ἀλλοίωσις ὀνομάζω εἶπον ἀλλοῖος ἐγώ ξένος φαίνω νέος ἤ πάροιθεν . [ ὁ Τηλέμαχος πρός ὁ πατήρ ὑπό ὁ Ἀθηνᾶ μεταβάλλω . ] καί σκοπέω ὡς οὐ εἶπον ἄλλος , ἀλλά ἀλλοῖος · ὁ μέν γάρ γένεσις ἄλλος ποιέω , οἶος ἐκ ὕδωρ πῦρ , ὁ δέ ἀλλοίωσις ἀλλοῖος , ἐκ λευκός τυγχάνω μέλας . ἆρα οὖν , φημί , αὐτός εἰμί γένεσις καί ἀλλοίωσις μόνος ὄνομα διαφέρω , ἢ ὁ ὄνομα καί ὁ πρᾶγμα συνδιαιρέω ; ὁ μέν ὁ καλέω ἀπολάω γένεσις . ἐπεί γένεσις τις καί ὁ ἀλλοίωσις , ἀλλά οὐ ἁπλόος οὐδέ κύριος γένεσις , ἀλλά μέτειμι προσθήκη τις γένεσις , διά οὗτος ἀπολάω προστίθημι . ἱστορέω δέ πρῶτος , ὡς ἔθος αὐτός , ὁ ὁ ἀρχαῖος δόξα ὅς ἔχω περί γένεσις , ἵνα ἐπί οὗτος ἐξετάζω ὁ ἑαυτοῦ δοκέω κατασκευάζω . λέγω δέ ὁ μέν αὐτός ὁ αὐτός ὑπολαμβάνω ὁ κύριος γένεσις ὁ ἀλλοιόω , ὁ δέ ἕτερος . καί τίς ὁ ὁ δόξα ἑκάτερος προστάτης προστίθημι . ὅσος μέν γάρ εἷς τίς ὁ πᾶς εἰμί λέγω καί πᾶς ἐκ εἷς γεννάω . ὁ σκοπός αὐτός ὁ ὁ παλαιός περί γένεσις καί ἀλλοίωσις δόξα ἐκτίθημι . ὅς δέ λέγω τοιοῦτος εἰμί . ὁ παλαιός , φημί , ὁ μέν εἷς ὑποτίθημι ὁ πᾶς στοιχεῖον , ὁ δέ πλείων . ὁ μέν οὖν εἷς ὑποτίθημι τίθημι εἰς αὐτός ἄγω γένεσις καί ἀλλοίωσις · τίς δέ τρόπος ῥητέος . ἐπεί γάρ ὁ πρῶτος στοιχεῖον εἷς ὑποτίθημι , ἐκ ὅς ὁ ἄλλος πᾶς γίγνομαι , ἀνάγκη πᾶς ὁ αὐτός μένω κατά οὐσία ποιέω ὁ ἄλλος · εἰμί γάρ μεταβάλλω κατά οὐσία , οὐ εἰμί πρῶτος στοιχεῖον , ἀλλά ἔχω πρό αὐτός περί ὅς γίγνομαι ὁ μεταβολή ὁ αὐτός μένω καί ἀμετάβλητος , οἷος ἐγώ 3r ὑποτίθημι ὁ ἀνείδεος ὕλη . εἰμί τοίνυν εἰδοποιέω ὑπάρχω ὁ στοιχεῖον ( τοιοῦτος γάρ αὐτός ὑποτίθημι ) ἀμετάβλητος εἰμί κατά οὐσία , ἐπεί οὐκέτι εἰμί πρῶτος στοιχεῖον , λείπω ὁ μεταβολή μηκέτι εἰμί ὁ κατά οὐσία , κατά ὅς μεταβάλλω ποιέω ἄλλος . εἰμί δέ οὗτος , πρόδηλος ὅτι οὐ εἰμί γένεσις , ἀλλά ἀλλοίωσις · εἰμί γάρ , ὡς εἶπον , γένεσις μέν μεταβολή κατά οὐσία ἐκ ὁ μή εἰμί εἰς ὁ εἰμί , ἀλλοίωσις δέ μεταβολή περί τίς εἰδοποιέω κατά τίς ὁ περί αὐτός συμβεβηκός . σκοπέω δέ μή οὐ ἀναγκαῖος αὐτός οὗτος ἐπάγω . ὁ γάρ γένεσις οὖον ὁ υποκεινεος ] μένω εἰμί καί ὁ ὕλη , ἄν τε ἀμετάβλητος μένω ἄν τε μή , ἀλλά ὁ ἐκ αὐτός καί ὁ εἶδος σύγκειμαι . καί ἐγώ οὖν ὁ γένεσις περί ὁ πρῶτος ὕλη φημί συνίστημι ἀμετάβλητος εἰμί ( δεῖ γάρ ἀεί μένω ὁ πρῶτος ὑπόκειμαι ) , ἀλλά ὅμως ἐκ αὐτός καί ὁ ἐπιγίγνομαι ποιότης ὁ στοιχεῖον ποιέω . τίς οὖν κωλύω καί αὐτός ὁ πρῶτος στοιχεῖον ποιέω ἀμετάβλητος , καί μή διά οὗτος γένεσις ἀναιρέω , ἵστημι οὖν ὁ συνδρομή ὁ τοιόσδε καί τοσόσδε ποιότης περί ὁ πρῶτος στοιχεῖον ποιέω ὁ πρᾶγμα , περί οὗτος δέ λοιπός γίγνομαι ὁ ἀλλοίωσις , πλήν εἰμί μή ἐκεῖνος φημί , ὅτι ἐγώ μέν ἀνείδεος ὁ πρῶτος ποιέω ὑπόκειμαι καί ὁ σύνοδος ὁ ποιότης εἰδοποιέω αὐτός ποιέω ὁ πρᾶγμα , αὐτός δέ ειδοπεπιαειδω αὐτός ὑποτίθημι καί ἀμετάβλητος * * * ἐπεί καί πρῶτος ἄλλος τίς γεννάω ἐκ αὐτός εἶδος Μένων ἀμετάβλητος οὖον δύναμαι , πλήν εἰμί μή περί ὁ συμβεβηκός αὐτός δίδωμι ὁ μεταβολή . οὗτος μέν οὖν ὁ εἷς ὑποτίθημι στοιχεῖον ἀναγκάζω ὁ γένεσις εἰς αὐτός ἄγω ὁ ἀλλοιόω , ὅσος δέ πλείων ὁ στοιχεῖον ὑποτίθημι , δύναμαι χωρίζω γένεσις ἀλλοίωσις , σύγκρισις μέν καί διάκρισις τ·ὴν γένεσις καί ὁ φθορά ὑποτίθημι , ὁ μετάθεσις δέ καί ὁ μετάταξις ὁ ἀλλοίωσις , καθάπερ ὁ περί Δημόκριτος καί Λεύκιππος ὑποτίθημι . ὅμως φημί καί περί πᾶς ὁ πλείων στοιχεῖον ὑποτίθημι δύναμαι σῴζω καί γένεσις καί ἀλλοίωσις · οὖον πᾶς σῴζω . ἀμελέω ὅς Ἐμπεδοκλῆς τέσσαρες ὑποτίθημι ὁ στοιχεῖον ἀλλοίωσις ἀναιρέω , ἀπαθής εἶπον ὁ στοιχεῖον καί ὁ ἐν αὐτός ποιότης ἀμετάβλητος , ὡς γένεσις μόνος εἰσάγω διά ὁ οὗτος ὑπόθεσις , εἰμί καί κατά ἄλλος τρόπος ἢ ὥσπερ ἐγώ ὑποτίθημι καθάπερ ἐν ὁ ἐφεξῆς δείκνυμι . ὅσος μέν γάρ εἷς τίς ὁ πᾶς εἰμί λέγω . ἐξηγέομαι τίς εἰμί ὁ εἷς ὁ πᾶς λέγω ἐπάγω ὁ πᾶς ἐκ εἷς γεννάω , τουτέστι ὁ εἷς πᾶς ὑποτίθημι στοιχεῖον . καί ὁ κύριος γίγνομαι ἀλλοιόω . ὅπερ ἀνωτέρω εἶπον “ ἁπλόος γένεσις ” , οὗτος νῦν σαφής κύριος γίγνομαι εἶπον · ὅσος δέ πλείων ὁ ὕλη εἷς τίθημι . παρά αὐτός στοιχεῖον κατά γάρ ἐκεῖνος ὕλη οὗτος , ἀμετάβλητος καί ἀναλλοίωτος αὐτός ὑποτίθημι ) , κατά οὗτος , φημί , ἕτερος γένεσις ἀλλοίωσις οὐ εἶπον δέ τίς εἷς ὁ στοιχεῖον ὑποτίθημι , ὁ πλείων λέγω προστίθημι , εἶπον Ἐμπεδοκλῆς οὗτος γάρ τέσσαρες στοιχεῖον ὑποτίθημι , πῦρ καί ἀήρ καί ὕδωρ καί γῆ ) , καί Ἀναξαγόρας ἤπειρος ὁμοιομέρεια ὑποτίθημι , καί Λεύκιππος · οὗτος γάρ καί Δημόκριτος ἤπειρος ὑποτίθημι σῶμα , ἤπειρος δέ καί πλῆθος καί ὁ ὁ σχῆμα διαφορά . εἰμί δέ καί ὁ εἷς ὁ ὑπόκειμαι ποιέω , ὡς Θαλῆς μέν ὁ ὕδωρ , Ἀναξιμένης δέ καί Διογενής ὁ ἀήρ , Ἀναξίμανδρος δέ ὁ μεταξύ φύσις ἀήρ καί ὕδωρ εἰμί ἤπειρος , Ἡράκλειτος δέ ὁ πῦρ . καίτοι Ἀναξαγόρας γε ὁ οἰκεῖος φωνή ἀγνοέω . ὁράω ἕπω ὁ πλείων ὁ στοιχεῖον λέγω ὁ εἰμί ἄλλος λέγω γένεσις ἀλλοίωσις , μέμφομαι Ἀναξαγόρας μή κύριος κατά ὁ γένεσις ὁ ὁ ἀλλοίωσις χράω ὄνομα . οὗτος γάρ στοιχεῖον ποιέω ὁ ὁμοιομερής , ἤπειρος εἰμί καί ἀμετάβλητος κατά αὐτός , καί ὁ οὗτος σύγκρισις καί διάκρισις καί ἔκκρισις ποιέω ὁ γένεσις , ὁ γίγνομαι καί φθείρω ἀλλοιόω καλέω . Πόλλα δέ λέγω ὁ στοιχεῖον , καθάπερ καί ἕτερος . ἑξῆς λέγω ὁ πλείων ὁ στοιχεῖον ὑποτίθημι , ὅς εἰμί Ἐμπεδοκλῆς ὑλικός μέν καί οἷος παθητικός ὁ τέσσαρες σῶμα ὑποτίθημι , ποιητικός δέ καί κινητικός νεῖκος καί φίλιος . Ἀναξαγόρας δέ καί ὁ περί Λεύκιππος ἤπειρος ὑποτίθημι σῶμα · ἀλλά ὁ μέν Ἀναξαγόρας ὁ ὁμοιομερής τίς δέ εἰμί ὁμοιομερής , αὐτός προστίθημι εἶπον ὅς ἕκαστος συνώνυμος ὁ μέρος εἰμί · σάρξ γάρ ὁ μέρος σάρξ , καί ὀστέον καί νεῦρον πάλιν ὁμοίως , χείρος δέ καί ὁ ἄλλος ἀνομοιομερής ὁ μέρος οὐ εἰμί συνώνυμος ὁ ὅλος · οὖον γάρ λέγω ὁ μέρος ὁ χείρ χείρ ) , ὁ δέ Δημόκριτος καί Λεύκιππος ἄτομος ὑποτίθημι σῶμα οὖον μόνος ὁ πλῆθος ἤπειρος , ἀλλά καί ὁ ὁ σχῆμα διαφοράω , ὡς συμβαίνω ἐκ ὁ οὗτος λόγος ὁ ἤπειρος εἰμί τίς ἤπειρος · ἕκαστος γάρ ὁ σχῆμα οὐ ἐν εἷς ἄτομος , ἀλλά ἐν πλείων τίθημι . ὁ δέ περί Ἐπίκουρος , ὅς φημί Ἀλέξανδρος , οὐκέτι κατά οὗτος συμφωνέω Δημόκριτος · ἐκεῖνος μέν γάρ κατά μέν ὁ πλῆθος ἤπειρος ὁ ἄτομος ὑποτίθημι , κατά δέ ὁ σχῆμα ἀπερίληπτος μέν οὐ ἤπειρος δέ . καί οὗτος δέ πολλαπλασιάζω ὁ ἤπειρος ἀνάγκη . ἵστημι γάρ περαίνω εἰμί ὁ ὁ ἄτομος σχῆμα , ἀνάγκη δέ πᾶς ἕκαστος ὁ σχῆμα ἢ ἐν περαίνω εἰμί ἄτομος ἢ ἐν ἤπειρος . εἰμί μέν οὖν ἕκαστος σχῆμα περαίνω ἄτομος μορφόω , καί ὁ ἐκ πᾶς συνάγω πλῆθος περαίνω εἰμί . ἢ οὖν οὖον πᾶς σχηματίζω ὁ ἄτομος ἀνάγκη , ὁ εἰμί πᾶς σχηματίζω εἰμί , περαίνω εἰμί . ἀλλά ὑπόκειμαι ἤπειρος αὐτός εἰμί · ὥστε ἀδύνατος ὁ σχῆμα ἕκαστος ἐν περαίνω εἰμί ἄτομος . οὐκοῦν ἢ ἕκαστος ἐν ἤπειρος , ἢ ὁ μέν ὁ σχῆμα ἐν ἤπειρος ὁ δέ ἐν περαίνω . εἰμί μέν οὖν πᾶς ἐν ἤπειρος , πολλαπλασιάζω ὁ ἤπειρος · εἰμί δέ τις μέν ἐν ἤπειρος τις δέ οὖον , ἢ πάλιν πολλαπλασιάζω ὁ ἤπειρος , εἰμί καί τρεῖς μόνος εἰμί σχῆμα ἐν ἤπειρος ἄτομος ἢ δύο , ἢ πάντως μέγας τίς ὁ ἤπειρος εἰμί , κἀν εἷς μόνος εἰμί ἐν ἤπειρος . ὁ γάρ ἐκ πᾶς συνάγω πλῆθος ὁ ὑπό ὁ εἷς σχῆμα ἄτομος πλέω εἰμί . εἰμί οὖν οὗτος ἕκαστος ἀδύνατος εἰμί , ἀνάγκη δέ πᾶς εἷς οὗτος ἀκολουθέω ὁ ἄτομος ἤπειρος εἰμί ὑπόκειμαι , ψευδής ἄρα ὁ περί ὁ ἄτομος εἰμί ἤπειρος ὑπόθεσις . αὐτός δέ πρός ἑαυτοῦ διαφέρω οὗτος ἐκ ὅς εἰμί . αὐτός πρός ἑαυτοῦ οὖον ὁ στοιχεῖον λέγω , ὡς ἄν ὁ δοκέω ἐκ ὁ λέξις , ἀλλά ὁ ἐκ ὁ στοιχεῖον · εἰμί γάρ ὁ ἀπόδοσις οὖον πρός ὁ προσεχής , ἀλλά πρός ὁ ἀνωτέρω , λέγω δέ πρός ὁ “ ὅς ” , ὅσπερ δηλόω ὁ σύνθετος . οὗτος οὖν , φημί , ὁ σύνθετος κατά τρεῖς τρόπος ἀλλήλων διαφέρω κατά δημεκριος , κατά εἷς μέν ὁ ἐκ διάφορος ἄτομος σύγκειμαι κατά ὁ σχῆμα , ὅσπερ αὐτός σημαίνω ὁ οὗτος ἐκ ὅς εἰμί · οὖον γάρ ἐκ ὁ αὐτός ἄτομος πῦρ καί 77 ] , ἀλλά πῦρ μέν ἐκ σφαιρικός σύγκειμαι ἄτομος , ὁ δέ οὐ ἐκ τοιοῦτος , κυβικός δέ τυγχάνω . ἀλλά , φημί , καί θέσις καί τάξις ὁ ἄτομος διαφέρω ἀλλήλων ὁ σύνθετος . πολλάσις γάρ δύο τις ἐκ ὁ αὐτός ἄτομος σύγκειμαι ὁ διαφορά εἰμί ὁ παρά ὁ τάξις ὁ ἄτομος , ὁ ἐπί ὅδε μέν λόγος χάρις πρῶτος μέν ὁ σφαιρικός ἄτομος τελευταῖος δέ ὁ πυραμοειδής τάσσω , ἐπί δέ ὁ ἕτερος ἔμπαλιν πρῶτος μέν ὁ πυραμοειδής ὕστερος δέ ὁ σφαιρικός , καθάπερ ἐπί ὁ ως καί ως συλλαβή ἔχω · ὁ γάρ αὐτός στοιχεῖον ὁ τάξις ὁ διαφορά ἐργάζομαι . ὡσαύτως δέ καί παρά ὁ θέσις ὁ ἄτομος ὁ ὁ συντίθημι διαφορά γίγνομαι , ποτέ μέν πλάγιος , ποτέ δέ ὀρθός , ἐπί ἄλλος δέ ὕπτιος εἰμί · ὁ γοῦν Z στοιχεῖον ὡς πρός ὁ Ν κατά ὁ θέσις μόνος ὁ διαφορά , καί ὁ Γ πρός ὁ Λ . οἶδα δέ χρή ὅτι ὁ εἴρω τρεῖς διαφορά ὁ μέν πρότερος , κατά ὅς ἐκ τοῖος ἢ τοῖος σύγκειμαι ἄτομος , ἄλλος ποιέω ὁ σύνθετος καί παντάπασι ἕτερος , ὁ δέ παρά ὁ θέσις καί ὁ τάξις ἑτεροῖος μέν οὐ ἕτερος δέ . ἐναντίος δέ φαίνω λέγω ὁ περί Ἀναξαγόρας ὁ περί Ἐμπεδοκλῆς . ἐναντίος , φημί , Ἀναξαγόρας δοξάζω ὁ περί Ἐμπεδοκλῆς περί ὁ στοιχεῖον . ὁ μέν γάρ Ἐμπεδοκλῆς πρῶτος φημί εἰμί καί ἁπλόος ὁ τέσσαρες στοιχεῖον , ἐκ οὗτος δέ συγκρίνω γεννάω ὁ ὁμοιομερής , ὀστέον καί σάρξ , Ἀναξαγόρας δέ ἔμπαλιν σύνθετος φάσκω εἰμί ὁ τέσσαρες στοιχεῖον ἐκ ὁ ὁμοιομερής · καί γάρ ὀστέον καί νεῦρον καί ὁ ἄλλος ἕκαστος ὁμοιομέρεια λέγω ὑπάρχω ὁ πῦρ καί ὁ ὕδωρ καί ὁ ἄλλος , ἐπεί πᾶς ἐκ οὗτος ὁράω γίγνομαι . ἀλλά ὥσπερ ὀστέον καί σάρξ ὁμοιομέρεια λέγω καί ὁ λοιπός , ὅσπερ ἐγώ σύνθετος φημί , οὗτος καί πυρός καί ἀήρ καί ὕδωρ καί γῆ · καί πᾶς μέν εἰμί ἐν πᾶς , φαίνω δέ ἕκαστος καί ὀνομάζω κατά ὁ ἐπικρατέω . ὥστε οὐ ἐναντίος λέγω ὁ περί Ἐμπεδοκλῆς · οὐδέ γάρ σύνθετος ὁ στοιχεῖον σάρξ καί ὀστέον καί ὁ λοιπός . διαφέρω δέ ὅτι ὁ μέν Ἐμπεδοκλῆς ἀρχή λέγω ὁ λοιπός ὁ στοιχεῖον , Ἀναξαγόρας δέ πᾶς ὁ ὁμοιομέρεια ἀρχή , φαίνω δέ καί λέγω ἕκαστος κατά ὁ ἐπι - κρατέω , εἴπερ δεῖ ἄρα ἐκ ὁ ἀρχή | εἰμί ὁ ἀνομοιομερής . ὁ μέν οὖν ἐκ εἷς πᾶς κατασκευάζω . Πῶς κατά μέν ὁ εἷς στοιχεῖον ὑποτίθημι αὐτός ἀλλοίωσις καί γένεσις , κατά δέ ὁ πλείων ἕτερος , σαφῶς ἐπεξέρχομαι . ἀνωτέρω δέ αὐτός οὗτος εἶπον μόνος , τίς ἕπω ἑκάτερος ὁ ὑπόθεσις ἀπαγγέλλω , νυνί δέ αὐτός οὗτος ἀποδείκνυμι . ἄημι γάρ μένω ὁ ὑπόκειμαι αὐτός καί εἷς . διότι , ὡς εἴρω , δεῖ ὁ πρῶτος ὕλη ἀμετάβλητος εἰμί . ὁ δέ τοιοῦτος ἀλλοιόω φημί . ὁ μεταβάλλω ὁ αὐτός καί εἷς Μένων , ὁ ὑπόκειμαι δηλονότι . ὁ δέ ὁ γένος πλείων ποιέω . Γένος καλέω ὁ στοιχεῖον . κατά οὗτος δέ , φημί , ὁ πλείων στοιχεῖον ὑποτίθημι διαφέρω γένεσις ἀλλοίωσις , εἴπερ σύγκρισις φημί ὁ γε - Νεσίν ἀποτελέω . οὖον γάρ αὐτός ὁ ἐκ διάφορος συντίθημι · οὐ ἄρα ἀλλοίωσις ὁ σύγκρισις δύναμαι εἰμί . μαρτυρέω δέ καί Ἐμπεδοκλῆς ὁ κατά σύγκρισις γίγνομαι ὁ γένεσις , λέγω φύσις μέν ἴδιος μηδείς εἰμί ὁ συντίθημι , ἀλλά οὗτος πᾶς ἐν ὁ σύγκρισις ὁ συμμείγνυμι ὁ οὐσία ἔχω · φύσις γάρ , φημί , οὐδείς εἰμί , ἀλλά μόνος μίξις τε διάλλαξις τε μίγνυμι . ὅτι2 μέν οὖν οἰκεῖος ὁ λόγος αὐτός ὁ ὑπόθεσις οὗτος φαίνω , δῆλος . ὅστις , φημί , ὁ ὑπόθεσις ὁ πλείων στοιχεῖον λέγω οἰκέω φαίνω ἕτερος εἰμί γένεσις ἀλλοίωσις , δῆλος · δῆλος δέ καί ὅτι ὁ τρόπος οὗτος λέγω , τουτέστιν ὅτι ὁ στοιχεῖον πολύς εἰμί . ὁ μέντοι Ἀλέξανδρος προσφυής οὗτος ἐξηγέομαι . ὁ γάρ ὑπόθεσις , φημί , ὁ πλείων τειχεῖον ὑποτίθημι οἰκεῖος ὁ λόγος ὁ φάσκω οὗτος ὁ τρόπος γίγνομαι ὁ γένεσις καί ὁ φθορά , τουτέστι κατά διάκρισις καί σύγκρισις , διότι ἀναγκαῖον εἰμί αὐτός χωρίζω γένεσις ἀλλοίωσις . σαφῶς δέ καί Ἐμπεδοκλῆς εἴρω σύγκρισις ὁ γένεσις γίγνομαι γίγνομαι “ φύσις οὐδείς εἰμί ” εἶπον “ ἀλλά μόνος μίξις τε διάλλαξις τε μίγνυμι ” . καί ὁ περί Δημόκριτος δέ ὁ σύγκρισις ὁ ἄτομος ὁ γένεσις λέγω γίγνομαι , ὁ διάκρισις δέ ὁ φθορά . ἀλλά δή καί Ἀναξαγόρας ἐκκρίνω ὁ ὁμοιομέρεια καί συνέρχομαι ἀλλήλων δηλονότι ἢ σάρξ ποιέω ἢ ὀστέον , οὖον γίγνομαι ὁ σάρξ φύσις , ἀλλά φαίνω , ὁ πλείων σάρξ ὁμοιομέρεια εἰς αὐτός συνέρχομαι . καί ὅτι λέγω ὁ τρόπος οὗτος . Δῆλος , φημί , καί ὅτι οὕτως λέγω , τουτέστι κατά ὁ εἴρω τρόπος , ὁ γένεσις γίγνομαι , ἐκ τε ὁ Ἐμπεδοκλῆς ῥῆσις λέγω “ ἀλλά μόνος μίξις τε διάλλαξις τε μίγνυμι ” , ἐκ ὅς ὁ Δημόκριτος φημί ὁ σύνθετος “ διαφέρω οὗτος ἐκ ὅς εἰμί ” . ἀναγκαῖος δέ καί οὗτος ὁ ἀλλοίωσις εἰμί μέν τίς φαίνω . δείκνυμι αὐτός ἄλλος ὁ γένεσις λέγω παρά ὁ ἀλλοίωσις διά ὁ κατά σύγκρισις γίγνομαι φάσκω αὐτός ἐφεξῆς δείκνυμι ὅτι ἀναγκαῖος μέν καί οὗτος εἰμί ὁ ἀλλοίωσις λέγω καί μή ὁ αὐτός ὁ γένεσις , ἀδύνατος μέντοι κατά ὁ ἐκεῖνος λόγος ἀλλοίωσις εἰμί . οὗτος δέ οὐκέτι κοινός πρός φημί ὁ κατά σύγκρισις ὁ γένεσις ποιέω , ἀλλά ἰδίως πρός Ἐμπεδοκλῆς . πρῶτος μέντοι δείκνυμι ὅτι ἀναγκαῖος λέγω εἰμί τίς ὁ ἀλλοίωσις ἕτερος εἰμί παρά ὁ γένεσις , εἶτα ὅτι ἀναιρέω ὁ ἑαυτοῦ λόγος ὁ ἀλλοίωσις . οὗτος δέ ὅτι λέγω ὀρθῶς , ῥᾴδιος συνοράω . ὅτι2 ἀναγκαῖος αὐτός λέγω ὁ ἀλλοίωσις , καί οὗτος ἄλλος παρά ὁ γένεσις , καί διά τίς ἀναγκαῖος δείκνυμι , καί ὅτι ἀδύνατος ὁ παρά ἐκεῖνος λέγω συνίστημι ἀλλοίωσις . δείκνυμι δέ οὕτως . ὥσπερ γάρ ὁράω , φημί , καί ἐναργής εἰμί σῴζω ὁ οὐσία μεταβολή κατά ποσός γίγνομαι , οὕτως ἐναργής ὁ σῴζω ὁ οὐσία γίγνομαι κατά ποιός μεταβολή , ὅσπερ εἰμί ἀλλοίωσις . ὥστε διά ὁ ἐναργής ἀναγκαῖος αὐτός λέγω εἰμί ἀλλοίωσις . ὅτι δέ ἀδύνατος κατά ὁ λόγος ὁ παρά ὁ Ἐμπεδοκλῆς λέγω , ἐφεξῆς δείκνυμι . οὕτως μέν οὖν ὁ Ἀλέξανδρος ἐξηγέομαι , εἰμί δέ καί κατά ἄλλος τρόπος ὁ ἐξήγησις ἀποδίδωμι ὁ ῥητός ὅς “ ἀναγκαῖος δέ καί οὗτος ὁ ἀλλοίωσις εἰμί μέν τίς φαίνω ” καί ὁ ἑξῆς . ὁ πλείων , φημί , στοιχεῖον ὑποτίθημι διά μέν ὁ ὑπόθεσις ἀναγκαῖος εἰσάγω ὁ ἀλλοίωσις , ἕτερος εἰμί γένεσις καί φθορά , ὁ οὗτος μέν κατά σύγκρισις καί διάκρισις θεωρέω , καθώς προερέω , ὁ δέ ἀλλοίωσις κατά ἄλλος τίς ὁ περί ὁ σύγκρισις θεωρέω , ὁ θέσις ἢ ὁ τάξις · ὅμως , | φημί , καίπερ ὁ ὑπόθεσις χωρέω ἀμφότερος καί γένεσις καί ἀλλοίωσις , τοιοῦτος ἀποδίδωμι ἔνιοι λόγος , ὅς εἰμί Ἐμπεδοκλῆς , ἐκ ὅς ἀδύνατος ἀλλοίωσις σῴζω . ὁ γάρ ποιότης , περί ὅς ὁ κατά ἀλλοίωσις μεταβολή θεωρέω , εἰδοποιός διαφορά ὁ στοιχεῖον εἴρω , ἄφθαρτος καί ἀμετάβλητος ὁ στοιχεῖον ὑποτίθημι . οὗτος δέ ὅτι λέγω ὀρθῶς , ῥᾴδιος συνοράω . οὗτος ὅτι καίπερ ὁ ὑπόθεσις αὐτός καί γένεσις καί ἀλλοίωσις ἔννοια ὑπαγορεύω , αὐτός ὁ λόγος ἀναιρέω ὁ ἀλλοίωσις . εἶτα λοιπός μέλλω δείκνυμι ὅτι ἀναιρέω διά ὅς λέγω ὁ ἀλλοίωσις ὁ Ἐμπεδοκλῆς , πρῶτος ἀναμιμνήσκω τίς εἰμί ἀλλοίωσις ὅτι μεταβολή περί ὁ οὐσία ἀκίνητος ἐγώ · νουω . παράδειγμα δέ χράομαι ὁ αὐξάνω , διά ὅς φημί ὥσπερ γάρ ὁράω ἠρεμέω ὁ οὐσία , καί ὁ ἑξῆς . ὁ δέ αὔξησις ὡς ἐναργής καί παρά πᾶς ὁμολογέω παραλαμβάνω . πρός μέν γάρ ὁ ἀλλοίωσις ἴσως ἄν τις καί κακομαχέω δύναμαι , ὡς Πρωταγόρας , οὐ εἰμί φύσις ὁρίζω οὐδείς λέγω , ἀλλά πρός ὁ σχέσις ὁ αἰσθητικός ὁ διαφορά ὁ αἰσθητής ποιότης γίγνομαι · πρός μέντοι ὁ αὔξησις οὐδείς ἄν ἀντιλέγω , ὡς εἰμί κατά ποσός μεταβολή ὁ ὑπόκειμαι οὐσία ἀμετάβλητος Μένων , ἐκ ὅς ἄν τις καί ὁ περί ὁ ἀλλοίωσις συλλογίζομαι . οὖον μήv ἀλλά ἐκ ὅς λέγω ὁ πλείων ἀρχή ποιέω - αἱρέω εἷς . ἄρχω διδάσκω πῶς ὁ πλείων ἀρχή ὑποτίθημι διά ὁ λόγος ἀναιρέω ὁ ἀλλοίωσις Ζεύς ὅς λέγω . φημί γάρ ὁ πάθος , κατά ὅς φημί ὁ ἀλλοίωσις γίγνομαι , εἶδος εἰμί ὁ στοιχεῖον , εἶδος δέ εἰμί ἀεί ὁ αὐτός ὁ αὐτός μένω · ἀμετάβλητος γάρ καί ἀπαθής κατά αὐτός ὁ εἶδος . οὖον πᾶς δέ ὁ πλείων ἀρχή ὑποτίθημι ἀναιρέω ὁ ἀλλοίωσις , ἀλλά ὁ Ἐμπεδοκλῆς . καί παρατίθημι διά ὅς οὗτος φημί ὁ Ἐμπεδοκλῆς , ἀποδίδωμι ὁ πυρίον σῶμα καί ὁ ἥλιος ( πυρία γάρ ὁ οὐράνιος οἴομαι ) λευκότης καί ὁ θερμότης , ὁ δέ ὕδωρ ὁ μελανότης καί ὁ ψυχρότης , ὁμοίως φημί καί περί ὁ λοιπός πάθος λέγω αὐτός , οἷος υγοτητη καί ξηρότης καί πυκνότης καί σύντομος φαίνω ὁ ἄλλος πάθος , ὁμοίως δέ δηλονότι ὁ διαφορά αὐτός ὁ στοιχεῖον εἰμί καί εἰδοποιέω αὐτός ὁ αὐτός Μένων . κατά μέν οὖν Ἐμπεδοκλῆς οὐ εἰμί ἀλλοίωσις , ὡς δείκνυμι , κατά δέ Ἀναξαγόρας ὁ ὁμοιομέρεια οὗτος ειδοποιώ ὁ πάθος , κατά δέ ὁ περί Δημόκριτος εἶδος ὁ στοιχεῖον εἰμί ὁ σχῆμα , ὁ δῖος ἄλλος εἰμί ἀνεπίδεκτος πάθος , οἷος θερμότης τε καί ψῦξις , λευκότης τε καί μελανία , καί ὁ ἄλλος ὁ τοιοῦτος , φαίνω δέ μόνος οὗτος μετέχω ὁ σύνθετος ὁ πρός ἐγώ σχέσις . οὗτος δέ ὁ πάθος , ὁ ἐγώ μέν φαίνω φύσις δέ μή ἐνυπάρχω ὁ σῶμα , ὁ μέν ὁ ἐκ ὁ τοιόσδε ἄτομος σύγκρισις ἕπω , ὥσπερ ὁ θερμότης ὁ πῦρ ἐκ σφαιρικός ἄτομος συντίθημι φαίνω διά ὁ ὁ σφαῖρα εὐκίνητος ( ὁ γάρ ῥᾳδίως διικνέομαι , κατά σημεῖον ὁ κίνησις ὁ σφαῖρα , ὁ θερμός εἰμί δοκέω ποιέω , ὥσπερ ἐναντίος ὁ κύβος ὁ πίλησις καί ὁ δυσκίνητος ὁ ψυχρός ) , ἔνιοι δέ σῴζω ὁ σύγκριμα ὁ μετάθεσις καί ὁ μετάταξις ὁ ἄτομος ὁ φαντασία ὁ μεταβολεύς ἴσχω , ὅσπερ φημί ἀναλογέω ὁ ἀλλοιόω . ὁ γάρ αὐτός σῶμα ὁτὲ μέν λευκός ὁτὲ δέ μέλας καί ψυχρός , καί θερμός δοκέω , ὁ μετατίθημι καί μετατάσσω ὁ ἄτομος ἐν ὁ σύνθετος . ἀμελέω ὁ πῦρ ἀεί ὡσαύτως ἔχω δοκέω , ὁ εἰμί καί μετατίθημι ὁ ἐκ ὅς σύγκειμαι ἄτομος , διά ὁ εἰμί σφαιρικός πανταχόθεν ὁ αὐτός ἀεί ἔχω σχέσις πρός ἐγώ . ὁ γάρ ἐκ τρίγωνος φέρω οὐ ἔχω ὁμοίως , ἔξω μέν ὁ βάσις εἰμί ἐντός δέ ὁ κορυφή , ἢ ἔμπαλιν . πᾶς δέ ἀπλόος ὁ τε ἄλλως μεταλλάσσω , φαίνω μόνος ἐγώ φάσκω , φύσις δέ ἐνυπάρχω οὐδαμῶς . ἤ καί φανερός ὅτι εἷς ἀεί ὁ ἐναντίος ὑποθετέον ὕλη . Ὕλη μέν καλέω ὁ ὑπόκειμαι κατά ἕκαστος μεταβολή . δείκνυμι δέ πῶς ὁ πολύς στοιχεῖον λέγω ἀναιρέω ἀλλοίωσις , οὗτος λοιπός ὥσπερ πόρισμα συνάγω . εἰμί γάρ διά οὗτος οὖον δύναμαι λέγω ὁ Ἐμπεδοκλῆς ἀλλοίωσις , διά ὁ ἀμετάβλητος ὑποτίθημι ὁ πρῶτος οὐσία , εἰμί δέ ἐναργής ὁ ἀλλοίωσις , δεῖ τοίνυν εἷς τίς εἰμί ὅσπερ ὑπομένω καί μεταβάλλω εἰς ὁ ἐναντίος . εἴτε οὖν εἰμί ἀλλοίωσις καί ὅλως μεταβολή , εἷς ὁ ὑπόκειμαι , εἴτε εἷς ὁ ὑπόκειμαι , ἀνάγκη πᾶς μεταβολή εἰμί · οὖον γάρ ὁμοειδής εἰμί ὁ εἰμί , ὡς ὁ ἐνάργεια μαρτυρέω . εἷς οὖν εἰμί ὑπόκειμαι , ἐκεῖνος δηλονότι εἰμί ὁ κατά ὁ ἐναντίος μεταβάλλω ποιότης . κοινός δέ ἐπί πᾶς μεταβολεύς ποιέω ὁ λόγος . ἔτι δέ ὁμοίως ἀναγκαῖος εἰμί οὗτος καί ἀλλοίωσις . ὅμοιος , φημί , ἀναγκαῖος κοινός ὑπόκειμαι εἰμί καί ἀλλοίωσις . τουτέστι καθάπερ ἀναγκαῖος κοινός ὑποτίθημι ὑπόκειμαι , οὗτος καί ἀλλοίωσις ἀναγκαῖος ὑποτίθημι , διότι ἑκάτερος ἕτερος ἀκολουθέω , ὅς τε ἀλλοίωσις ὁ κοινόω ὑπόκειμαι ὅς τε ὁ κοινός ὑπόκειμαι θέσις ὁ ἀλλοιόω . ( ?? ) ὅδε ὁ ἔχω εἰς ἀλλήλων μεταβολή εἶπον διά ὁ οὐράνιος · κατά τόπος γάρ μόνος οὗτος μεταβάλλω νοέω . Ἐμπεδοκλῆς μέν οὖν ἔοικα ἐναντίος λέγω καί πρός ὁ φαίνω καί πρός ἑαυτοῦ αὐτός . εἶπον τίς μέν ἕπω ὁ εἷς ὁ στοιχεῖον ὑποτίθημι , ὅτι ὁ μή διακρίνω γένεσις ἀλλοίωσις , τίς δέ ὁ πολύς , ὅτι ἕπω μέν ὁ ὑπόθεσις αὐτός ὁ οἶδα διαφορά γένεσις καί ἀλλοίωσις , εἰμί καί αὐτός οὗτος οὐ ἐφίστημι οὐδέ διακρίνω γένεσις καί ἀλλοίωσις , ἴδιος μέν Ἀναξαγόρας ἐγκαλέω , ὅτι καί ὁ οἰκεῖος φωνή ἀγνοέω ὁ γένεσις καί ὁ φθορά ἀλλοίωσις ὀνομάζω , ἴδιος δέ πάλιν νῦν Ἐμπεδοκλῆς ἐπιλαμβάνω ὡς καί ὁ φαίνω καί ἑαυτοῦ τἀναντία λέγω . πρός μέν γάρ ὁ φαίνω ἐναντίος λέγω ἀναιρέω ὁ ἀλλοίωσις ἐναργής εἰμί , πρός ἑαυτοῦ δέ διότι λέγω μέν ἀμετάβλητος ὁ στοιχεῖον , καί αὐτός μέν μή γίγνομαι ἐκ ἀλλήλων ὁ δέ ἄλλος ἐκ οὗτος , πάλιν δέ φημί ὁ φίλιος κράτος ὁ πᾶς εἷς γίγνομαι καί ὁ σφαῖρος ἀποτελέω ἄποιος ὑπάρχω , ὡς μηκέτι μήτε ὁ ὁ πυρός μήτε ὁ ἄλλος τις σῴζω ἐν αὐτός ἰδιότης ἀποβάλλω ἕκαστος ὁ στοιχεῖον ὁ οἰκέω εἶδος . ὡς δῆλος ὅτι ἀφαιρέτης ὑποτίθημι ὁ εἰδοποιός διαφορά ὁ στοιχεῖον . ἔτι δέ καί ἐκ ὅς φημί αὐτός γίγνομαι , εἰσάγω ὅτι καί χωρίζω . λέγω δέ αὐτός γίγνομαι , ἐπειδάν ὁ σφαῖρος γίγνομαι καί πᾶς εἰς αὐτός συνέρχομαι ὁ νεῖκος κρατέω πάλιν . τότε γάρ , φημί , ἐκ ὁ σφαῖρος εἷς εἰμί καί ἀδιάφορος σῶμα γίγνομαι ὁ τέσσαρες στοιχεῖον , διαφορά τίνω δηλονότι καί πάθος προσγίγνομαι ὁ εἷς ἄλλος ἐν ἄλλος μέρος αὐτός , ὅστις ἀλλήλων διορίζω ὁ . ἐκ ἐκεῖνος γίγνομαι στοιχεῖον . ὥστε εἰμί γίγνομαι , καί ἀφαιρέω ἄν , καί μάλιστα ὁ νεῖκος καί ὁ φίλιος ἔτι μάχομαι · ὥστε καί γίγνομαι ἄν ἐκ ἀλλήλων . εἰμί γάρ μή διακρίνω μηδέ ἀφορίζω ἐν ὁ σφαῖρος ὁ ὁ πυρός σῶμα ὕστερος ὁ διαφορά προσλαμβάνω γίγνομαι πῦρ , καί ὁ διαφορά ὁ ὁ πῦρ , ὡς ἐν ὅδε ὁ μέρος ὁ σφαῖρος γίγνομαι ὁ πῦρ ποιέω , οὗτος καί ἐν ὅστις ἄλλος μέρος αὐτός δύναμαι γίγνομαι , ἐν ὅς φέρω ὁ ὁ ὕδωρ νῦν καί ὁ γῆ καί ὁ ἀήρ διαφορά γίγνομαι , πρόδηλος ὅτι καί εἰς ἀλλήλων φύω μεταβάλλω . οὗτος γάρ εἰμί ὁ δύναμαι ὁ στοιχεῖον μεταβάλλω εἰς ἀλλήλων , ὁ ἐν εἷς καί ὁ αὐτός ὑπόκειμαι ἀνά μέρος ποτέ μέν ὁ οὗτος ποτέ δέ ὁ ἄλλος τις εἰδοποιός διαφορά δύναμαι γίγνομαι . οὐδέ γάρ εἰμί εἶπον ὡς αὐτός ὁ σῶμα ὁ πυρός ὁ συνέρχομαι ἐν ὁ ὁ σφαῖρος γένεσις , αὐτός ὕστερος ὁ διαφορά ὁ πυρός δέχομαι καί γίγνομαι πῦρ . ἀποκληρωτικός γάρ οὗτος · εἰμί γάρ ὁ Σφαῖρος ἀδιάφορος σῶμα καί ὁμοειδής αὐτός ἑαυτοῦ , καί κοινός πᾶς ὑπόκειμαι . εἰμί γάρ τις εἶπον μή δύναμαι ἐν ὅστις ὁ σφαῖρος μέρος ὁ ἕκαστος στοιχεῖον εἰδοποιός διαφορά ἐγγίγνομαι , δῆλος ὅτι οὐ ἀδιάφορος ποιέω ὁ ὁ σφαῖρος σῶμα οὐδέ εἷς , ἀλλά ἄλλος ἐν ἄλλος μέρος αὐτός ἀποτίθημι ἰδιότης , διά ὅς ἐν ὅδε μέν πῦρ καί οὐδείς ὁ λοιπός , ἐν ἄλλος δέ ἄλλος τίς συνίστημι . εἰμί οὖν ωνο - ἀδιάφορος παντελῶς ὁ ὁ σφαῖρος σῶμα ὑποτίθημι , καί ἀνά μέρος ποτέ μέν ἐπικρατέω ὁ νεῖκος καί ποιέω ὁ στοιχεῖον , ποτέ δέ ὁ φίλιος καί ποιέω ὁ σφαῖρος , ἀνάγκη πᾶς κατά οὗτος ὁ ὑπόθεσις πᾶς ὁ στοιχεῖον μεταβάλλω εἰς ἀλλήλων . οὖον γάρ δή πῦρ καί γῆ καί ὕδωρ εἰμί εἷς εἰμί ὁ πᾶς . ὅτε , φημί , εἷς εἰμί ὁ πᾶς , τουτέστιν ὁ Σφαῖρος , οὔτε πῦρ εἰμί ἐν αὐτός οὔτε ὁ ἄλλος οὐδείς κατά ἕξις , ἐπεί οὐκέτι | ἄν εἰμί εἷς • ἀλλά δῆλος ὅτι ἕκαστος ὁ στοιχεῖον ἐξίστημι ὁ εἰμί ὅσπερ εἰμί , καί εἷς οὐσία πᾶς ἀποτελέω ὁ ὁ σφαῖρος . ἄδηλος δέ καί πότερος ἀρχή αὐτός θετέος . πάλιν πρός Ἐμπεδοκλῆς ἀποτείνω ὡς ἀσύμφωνος ὑποτίθημι . ἄδηλος γάρ , φημί , ποῖος χρή τίθημι ἀρχή ὅσος ἐκ ὁ παρά αὐτός λεʹ - γομένων , πότερος ὁ σφαῖρος ὁ στοιχεῖον ὁ οὗτος ὁ σφαῖρος . ὅς μέν γάρ ἐκ ὁ σφαῖρος ὡς ἐκ ὕλη τις ἄποιος καί κοινός ὑπόκειμαι κατά ὁ ὑπό ὁ νεῖκος κίνησις μεταβάλλω καί εἰδοποιέω γίγνομαι ὁ τέσσαρες στοιχεῖον , οὗτος δοκέω ὅς ἐν ἀρχή καί ὕλη λόγος ὁ σφαῖρος τίθημι δεῖ γάρ ὁ πρῶτος ἀρχή ἄποιος εἰμί ) · ὅς δέ πάλιν ἐκ ὁ ὁ τέσσαρες σύνθεσις ὁ φίλιος συγκρίνω ὁ σφαῖρος λέγω γίγνομαι , οὗτος δέ ἐκ ὁ ἐκεῖνος διάλυσις , ἐν ἀρχή λόγος ἄν τις τίθημι ὁ τέσσαρες στοιχεῖον · ἀρχή γάρ ἴδιος ὁ ἁπλόος , ἁπλόος δέ ὁ στοιχεῖον ὁ ἐκ αὐτός σύγκειμαι σφαῖρος · σύνθετος γάρ ἐκ οὗτος ὁ Σφαῖρος . ὅλος τε δή περί γένεσις καί φθορά ὁ ἁπλόος λεκτεον . εἶπον εἰς ὁ παλαιός περί ὁ γένεσις δόξα , ὁ τε εἰς αὐτός ἄγω αὐτός ὁ ἀλλοιόω καί ὁ διακρίνω αὐτός , πάμι - νέος ἐπί ὁ πρόκειμαι , λέγω δέ ὁ περί γένεσις λόγος , καί ζητέω εἰμί εἰμί γένεσις , καί ὁ τρόπος κατά ὅς εἰμί , καί περί ὁ ἄλλος δέ ὁ φυσικός μεταβολή · ἀναγκαῖος γάρ ὁ περί οὗτος λόγος μάλιστα , διότι ὁ παλαιός οὐδείς ἔχω περί οὗτος ἀξιόλογος τίς ἐρῶ . περι μέν οὖν ἅπας ὁ φυσικός μεταβολή οὐδείς εἴρω ὁ πρότερος , λέγω δέ γένεσις καί αὔξησις καί ἀλλοίωσις , Πλάτος δέ εἰμί · ῥήξ μέν ἀλλά περί μόνος γένεσις , καί γένεσις οὖον πᾶς ἀλλά μόνος ὁ ὁ στοιχεῖον ἐκ γάρ ὁ ἐπίπεδος αὐτός γεννάω ) , πῶς δέ ὁ σύνθετος ἐκ ὁ οὗτος γίγνομαι σύνθεσις οὐκέτι εἴρω . ὁ δέ περί γένεσις λέγω ὁ Πλάτων ὁ ὁ στοιχεῖον μή εἴρω καθόλου περί γένεσις ἀπόδειξις ὁ μή δύναμαι ὁ ὁ γένεσις ὁ στοιχεῖον λόγος ὑποτάσσω ὁ σάρξ καί ὀστέον γένεσις . ὁ μέν γάρ στοιχεῖον φημί ἐκ ἐπίπεδος γίγνομαι τρίγωνος , προτίθημι δέ εἶπον περί ὀστέον γένεσις οὐκέτι οὐδέ ὁ ὁ ἐπίπεδος οὐδέ ὁ ἐκ ὁ ἐπίπεδος γίγνομαι , λέγω δέ ὁ στοιχεῖον , αἰτιάομαι σύνθεσις . λέγω γάρ ὅτι γῆ διαπλάσσω καθαρός ὁ δημιουργός καί λεῖος ἀναφυράω καί δήω μυελός , καί μετά οὗτος εἰς πῦρ αὐτός ἐντίθημι , μετά ἐκεῖνος δέ εἰς ὕδωρ αὐτός βάπτω , πάλιν δέ εἰς πῦρ , καί αὖθις εἰς ὕδωρ , μεταφέρω τε οὕτως πολλάκις εἰς ἑκάτερος ὑπό ἄμφω ἄτηκτος ἐργάζομαι · ὁ δέ μυελός , ἐκ ὅς καί ἐκ ὁ γῆ ποιέω ὁ ὀστέον , οὔτε στοιχεῖον εἰμί ἵημι ἐπίπεδος . ποιότης γάρ καί πάθος μεταβολή γεννάω ὁ ὀστέον , ποιότης δέ καί πάθος οὐ οἷος τε ἐκ ὁ ἐπίπεδος γεννάω . αὐτός γάρ εἴρω προέρχομαι πάθος γάρ ἐκ ὁ ἐπίπεδος οὐδέ ἐπιχειρέω γεννάω , διότι ὁ στοιχεῖον αὐτός ὁ σχῆμα ἀλλά οὖον ποιότης οὐδέ πάθος εἰδοποιέω . καταλείπω δέ πρός οὗτος ἀντιλέγω ὁ Ἀριστοτέλης εἰμί ἄτοπος , οὐδείς ὅλως εἴρω περί ὀστέον γένεσις αὐτός φημί · παντάπασι γάρ ἀπίθανος εἰμί ὡς πρός ὁ φαίνω , εἰμί οὕτως λέγω ὁ Πλάτος . εἰμί γάρ μυελός εἰμί ὁ ὀστέον πρότερος , καί ὀστέον εἰμί ἐκ ἀνάγκη · ὀστογενής γοῦν καί αὐτός ὁ Πλάτος καλέω ὁ μυελός , ὡς ἐν ἐκεῖνος ὁ εἰμί ἔχω . ὥστε πρίν ὀστέον γίγνομαι , εἰμί ὀστέον . ἔτι εἰμί καί ὅτι μάλιστα ἐκεῖνος ὁ πρῶτος ὀστέον ποιέω οὕτως ὁ δημιουργός , ἀλλά οὐ οὕτως γίγνομαι ὁ ἐν ὁ ζῷον φύσις γίγνομαι . ὁ μέν οὖν Πλάτος τοσοῦτος μόνος περί γένεσις εἴρω , οὐδέ ὁ ἄλλος δέ οὐδείς λέγω τίς παρά ὁ ἐπιπολή ἔξω Δημόκριτος · οὗτος γάρ , φημί , παρά ὁ ἄλλος φαίνω πᾶς φροντίζω καί ἀρχή ὑποτίθημι εἰς πᾶς αὐτός ἁρμόζω δύναμαι . καί περί ὁ ἄλλος κινέω . κινέω εἶπον ἀντί ὁ μεταβολή · ὁ γάρ γένεσις , ὡς αὐτός φημί ἐν ὁ φυσικός , μεταβολή μέν οὖον μέντοι κίνησις . πτῶσις δέ ἀντί πτῶσις χράω , αἰτιατικός εἶπον ἀντί γενικός · ἐσθίω γάρ εἶπον περί ὁ ἄλλος κινέω . εἰμί δέ τοιοῦτος σχῆμα παρά ὁ παλαιός , καί παρά ὁ ποιητής θρῆνος ἔξαρχος , ὁ τε στονόεις ἀυτή ἀντί ὁ θρῆνος ἔξαρχος . καί Ἀριστοφάνης ἐν ἐκκλησιάζω εἰμί χρυσοχόος , ὁ ὅρμος ὅς σκευάζω , ὀρχέομαι ἐγώ ὁ γυνή ἑσπέρα ὁ βάλανος ἐκπίπτω ἐκ ὁ τρῆμα . ὁ ὅρμος γάρ αἰτιατικός εἶπον ἀντί ὁ ὅρμος · ὁ βάλανος ἐκ ὁ τρῆμα ὁ ὅρμος ἐκπίπτω . ἤδη δέ ἐν ὁ πῶς διαφέρω . ἐν ὁ πῶς φημί κατά ὁ τρόπος . εἰμί γάρ καί γένεσις καί ἀλλοίωσις ὑποτίθημι , ἀλλά οὐ ὅσπερ ἐγώ τρόπος , σύγκρισις μέν καί διάκρισις οἴομαι εἰμί ὁ γένεσις , μετάθεσις δέ καί μετάταξις ὁ ἀλλοίωσις . καί περί αὔξησις δέ ὁ μέν ἄλλος τοσοῦτος εἴρω , ὅσος ἄν λέγω καί ὁ τυγχάνω , ὅτι πρόσειμι τις γίγνομαι αὔξησις πῶς δέ πρόσειμι , ἆρα διά πόρος ἢ σῶμα διά σῶμα δίειμι , οὐκέτι προστίθημι · οὗτος γάρ πᾶς ἔχω ἀπορία · καί περί ὁ ποιέω δέ καί πάσχω ὁ αὐτός ἀπορία , πῶς ὁ μέν ποιέω ὁ δέ πάσχω ) , ὅτι δέ Δημόκριτος περί αὔξησις ἀποφαίνω ὑποκάτειμι προστίθημι . οὐδέ περί μίξις . ὁ μίξις ἢ αὐτός εἰμί ὁ κρᾶσις κρᾶσις δέ εἰμί ὡς ὁ ὁ ὑγρός , ὅταν ὁ ὄγκος παράκειμαι δράω εἰς ἀλλήλων ὁ ποιότης διά ἀλλήλων διαβαίνω ) ἢ ἐπί πλέω ὁ κρᾶσις ὁ μίξις · ὁ γάρ μίξις ὁ μέν εἰμί κρᾶσις ὡς ἐπί ὁ οἰνόμελι , ὁ δέ παράθεσις ὡς ἐπί ὁ πανσπερμία , ὁ δέ διαπλοκή ὡς ἐπί ὁ ὕλη καί ὁ εἶδος . δεῖ δέ ὁ περί γένεσις διαλέγω καί ὁ περί οὗτος λόγος , εἰς ὁ οἶδα τίς τρόπος ὁ γίγνομαι γίγνομαι καί εἴτε δεῖ οὗτος τις εἰς ὁ γένεσις εἴτε οὖον δεῖ . ἐπεί δέ οἴομαι ἀληθής ἐν ὁ φαίνω . ἐπεί , φημί , πᾶς φαντασία ἀληθής λέγω , καί ἕκαστος ὡς φαίνω οὕτως καί εἰμί , φαίνω δέ πολλάκις τἀναντία περί ὁ αὐτός τις , ὁ αὐτός οὕτως περί ὁ αὐτός φαίνω ἀληθής ἔχω δύναμαι ἐκ ὁ οἰκέω ἀρχή σῴζω ὁ περί Δημόκριτος , ὑποτίθημι ἤπειρος εἰμί ὁ στοιχεῖον ὁ σχῆμα . οὗτος γάρ ὁ τε τάξις ἀμείβω καί ὁ θέσις μεταλλάσσω , ἐκ ὁ πρός ὁ ὁράω σχέσις καί ὁ διάστημα ἄλλοτε ἄλλος καί ἐν ὁ αὐτός ἄλλος ἄλλος φαντασία παρέχω . οὗτος γοῦν ὁ ὁ περιστερά τράχηλος , προσβάλλω αὐτός ὁ ὁ ἥλιος ἀκτίς , διάφορος χρῶμα φαντασία παρέχω · πρός ἄλλος γάρ καί ἄλλος ὁ ὄμμα θέσις ὁ μέν κύανος φαίνω , ὁ δέ χρυσίζω , ὁ δέ μέλας , καί ἄλλος ἀλλοῖος . καί ὁ τετράγωνος δέ ὁ σχῆμα κυκλοτερής πόρρωθεν φαίνω , καί κύκλος δέ πόρρωθεν κεῖμαι , εἰμί κατά ὁ κρόταφος θεάομαι , εὐθύς ὁράω , καί ὁ μέλι ὁ μέν ἰκτεριάω πικρός φαίνω ὁ δέ ὑγιαίνω γλυκύς , καί ὁ Z γοῦν πρός ἄλλος καί ἄλλος ὁ ὁράω σχέσις ἢ Ν ἢ Z ὁράω . ὥστε ὁ μεταβολή ὁ σύγκειμαι . σύγκειμαι λέγω οὖον ὁ σύνθετος , ἀλλά ὁ συντίθημι ὁ συντίθημι . καί μετακινέω μικρός ἐμμίγνυμαι , καί ὅς ἕτερος [ , φημί , ] φαίνω εἷς μετακινέω . οὖον μόνος ὁ μετάθεσις καί μετάταξις ὁ ἄτομος ἀμείβω ὁ φαντασία ὁ ὁράω , ἀλλά καί παρά ὁ ἀπορρέω ἄτομος ὁ συντίθημι καί προσπίπτω ὁ ὁράω ἕτερος τις γίγνομαι σχέσις καί διάφορος φαντασία . οὗτος μέν ὁ Ἀλέξανδρος ἐξηγέομαι , ἴσως δέ ἄν τις εἶπον ὅτι οὗτος ὁ κατά αὔξησις μεταβολή ἁρμόζω · κατά γάρ ὁ ἀπορροή καί εἴσκρισις ὁ ἄτομος ὁ αὔξησις καί φθίσις φάσκω γίγνομαι ὁ περί Δημόκριτος , οὗτος δέ οὖον φαίνω λέγω ὁ μεταβολή καθάπερ ὁ ἀλλοίωσις . καί ἐν ὁ ἀπορροή δέ μικρός ἀπορρέω ἀλλοῖος ὁ ὅλος γίγνομαι . εἰμί γοῦν ἐκ ὁ ‘ ἀδύνατος ἀφαιρέω ὁ ὅς ( ?? ) μόνος , ὁ δυνατός ὥστε μικρός ἀπορροή ἐναντίος ὁ ἐκ ἀρχή ὁ καταλιμπάνω ποιέω · ἐκ ὁ αὐτός γάρ κωμῳδία καί τραγῳδία γενέτης γράμμα . παράδειγμα ὁ προερέω εἰμί οὗτος . ὁ γάρ αὐτός στοιχεῖον μετατάσσω τοῖος ἢ τοῖος ὁ πολύς ἀλλήλων διίστημι , τραγῳδία φημί καί κωμῳδία , ἐργάζομαι . ἐπεί δέ δοκέω πᾶς σχεδόν ἕτερος εἰμί γένεσις καί ἀλλοίωσις . | ἐπεί , φημί , ὁ πλείων καί γάρ Δημόκριτος καί Λεύκιππος , Ἀναξαγόρας τε καί Ἐμπεδοκλῆς ) δοξάζω γένεσις καί φθορά κατά διάκρισις εἰμί καί σύγκρισις , καί οὗτος χωρίζω ὁ ἀλλοίωσις , ὥσπερ ὁ περί Δημόκριτος , περί οὗτος διαλαμβάνω χρή · ἔχω γάρ πολύς ἀπορία ὁ λόγος . καί γάρ σύγκρισις ὑποτίθημι ὁ γένεσις ἕπω πολύς ἄτοπος · καί γάρ καί ὁ πάθος ἀναιρέω καί ὁ ὁ σῶμα συνέχεια . ὁ τε δείκνυμι λόγος ὡς οὐ ἐνδέχομαι ἄλλως ἔχω , εἰμί μή σύγκρισις , ὁ γένεσις εἰμί , οὖον ῥᾴδιος διαλύω . ἔτι δέ πρός ὁ ἰσχυρός καί δύσλυτος εἰμί ὁ λόγος , κατά ὅς σύγκρισις ὁ γένεσις δοκέω , εἴπερ καί ὑποτίθημι μή εἰμί σύγκρισις ὁ γένεσις , ἄδηλος μήποτε οὐ εἰμί ὅλως γένεσις , ἢ εἰμί μέν αὐτός δέ ὁ ἀλλοιόω . καί οὗτος οὖν δυσδιάλυτος εἰμί ἐξεταιστέον . Ἀρχή δέ οὗτος ἀπαντάω . Ἀρχή , φημί , ὁ προτίθημι ζήτησις , ὁ εἴτε εἰμί σύγκρισις ὁ γένεσις εἴτε μή , ὁ ἐξετάζω εἰμί οἷος τε εἰμί ἄτομος σῶμα εἰμί . εἰμί μέν γάρ εἰμί τοιοῦτος σῶμα ἄτομος καί ἀπαθής , ἀνάγκη σύγκρισις ἵημι ὁ γένεσις · εἰμί δέ μή δυνατός ἄτομος σῶμα ὑποτίθημι , ἀναιρέω μέν ὁ ἐκ ἀνάγκη κατά σύγκρισις εἰμί ὁ γένεσις , οὖον μήv εἰσάγω ὁ ἀδύ - νάω οὕτως ἔχω . ἄτομος μέν γάρ εἰμί ἐκ ἀνάγκη κατά σύγκρισις ὁ γένεσις , μή εἰμί δέ ὁ ἄτομος οὖον πάντως ἀναιρέω ὁ σύγκρισις · δυνατός μή εἰμί ἄτομος στοιχεῖον κατά σύγκρισις εἰμί ὁ γένεσις , ὡς δηλόω ὁ Ἐμπεδοκλῆς δόξα . μή εἰμί οὖν ἄτομος σῶμα μόνος ὁ ἐκ ἀνάγκη κατά σύγκρισις εἰμί ὁ γένεσις ἀναιρέω , ὁ δέ ἐκ 6v ἀνάγκη ἀναιρέω χώρα λοιπός ἔχω ὁ εὔλογος . ἐπεί τοίνυν ὁ μέν θέσις ὁ ἄτομος ἕπω ὁ κτάομαι σύγκρισις εἰμί ὁ γένεσις , ὁ οεʹ ἀναίρεσις ὁ ἄτομος οὐ ἀκολουθέω ὁ ἀναίρεσις ὁ κατά σύγκρισις γένεσις , εἰκότως πλεῖστος καί οὖον πᾶς φημί διαφέρω πρός ὁ πρόκειμαι ὁ περί ὁ ἄτομος ἐξέτασις . καί πάλιν εἰμί μέγεθος , πότερος ὡς Δημόκριτος . εἰς ὁ περί ὁ γένεσις σκέψις ἀναγκαῖος ὁ ζητέω εἰμί εἰμί ἄτομος μέγεθος , καί εἰμί οὗτος , ἐφεξῆς ζητητέος πότερος , ὡς Δημόκριτος , σῶμα εἰμί , ἤ , ὡς Πλάτων , ἐπίπεδος . εἶτα ὑπομιμνῄσκω ὁ ἀτοπία οὗτος ὁ δόξα ἐπί πλέω γάρ ἐν ὁ λόγος ὁ περι οὐρανός περί αὐτός εἴρω ) ἐπί ζητέω ἔ οἶος τε εἰμί σῶμα ἀδιαίρετος μεταβαίνω ὡς φάσκω Δημόκριτος · φημί δέ καί οὗτος ὁ δόξα πολύς ἔχω ἀτοπία , ὅμως πρός ὁ Πλάτων συγκρίνω δόξα πολύς καί πιθανός καί φυσικός τυγχάνω , εἴπερ ὁ μέν Δημόκριτος δύναμαι καί γένεσις σῴζω καί ἀλλοίωσις , ὁ δέ ὁ ἐπίπεδος ἀρχή σῶμα ποιέω γένεσις μέν πως δοκέω σῴζω , ποιότης δέ καί πάθος οὐδέ ὁ ἀρχή ἐπιχειρέω γεννάω . καί ὁ αἴτιος δέ προστίθημι , διά ὅς πιθανός ὁ περί Τίμαιον ὁ Δημόκριτος ἀρχή ὑποτίθημι . ὁ μέν γάρ , φημί , ὑπό ὁ περί ὁ μάθημα σχολή ἤπειρος ὁ φυσικός ὑπάρχω , ὁ δέ ἀπειρία ὁ ἐνοικέω ὁ φύω ἀντιτίθημι , τουτέστι ὁ ἐν πείρω αὐτός γίγνομαι . ὁ γάρ περί Δημόκριτος ἐγγυμνάζω ὁ φυσικός πρᾶγμα ἀρχή ὑποτίθημι ἐπί πολύς δύναμαι σῴζω ὁμολογία πρός ὁ φύσις γίγνομαι . πρός πίστις δέ ὁ εἴρω γυμνάζω ὁ ἑκάτερος λόγος , ὅς χράω πειράω δείκνυμι ὅτι εἰμί μέγεθος ἀδιαίρετος , καί δείκνυμι πολύς εἰμί ὑπεροχή ὁ Δημόκριτος λόγος πρός ὁ Πλάτων κατά ὁ πιθανός , καί ὁ μέν προφανής ὁ ἀτοπία εἰμί , ὁ δέ Δημόκριτος χαλεπός ἔχω ὁ λύσις . οὗτος μέν οὖν αὐτός καθάπερ καί ἐν ἄλλος εἴρω , ἄλογος μέχρι ἐπίπεδος διαλύω . ἤ οὗτος φημί ὅτι ἄτοπος ὁ μέχρι τοσοῦτος διαλύω ὁ σῶμα , μέχρι ὁ εἰς ἐπίπεδος καταντάω ἀδύνατος γάρ εἰς τοσοῦτος χωρέω ὁ διαίρεσις ὁ σῶμα ) , ἢ ὅτι ἄλογος ὁ ἀναλύω εἰς ἐπίπεδος ἄχρι 7r οὗτος ἵστημι , καί μή οὗτος ἀναλύω εἰς γραμμή , καί οὗτος εἰς σημεῖον . ὅς γάρ λόγος ἔχω πρός ὁ σῶμα ὁ ἐπιφάνεια , οὗτος καί πρός ὁ ἐπιφάνεια ὁ γραμμή καί πρός οὗτος ὁ σημεῖον . εἰμί οὖν οὕτως πᾶς ἐκ σημεῖον . πρός δέ ὁ δόξα οὗτος καί ἐν ὁ τρίτος ὁ περι οὐρανός ὑπαντάω . τροπή καί διαθιγή . ῥυθμός τροπή διαθιγή λέγω εἰμί Ἀβδηρικός , ὅς χράω Δημόκριτος , ῥοϊσμός μέν καλός ὁ σχῆμα , τροπή ὁ θέσις οἷος εἰμί ὁ βάσις μέν ὁ πυραμίς κάτω εἰμί , ὁ κορυφή δέ ἄνω · ἢ ἔμπαλιν ) , διαθιγή δέ ὁ τάξις ὅτι ὅδε μέν εἰμί τυγχάνω πρῶτος , ἕτερος δέ ὕστερος ) . ὅτι δέ κατά αὐτός ὁ σχῆμα συγκρίνω μέν ὁ γένεσις , μετατίθημι δέ καί μετατάσσω ὁ πάθος ὁ φαίνω ἐργάζομαι , εἴρω πρότερος . οὐδείς γάρ φάσκω φύσις εἰμί χρῶμα ἢ ὁ ἄλλος πάθος · τροπή γάρ φημί χρωματίζω . Αἶς ἐπί πολύς δύναμαι συνείρω . ὅστις ἀρχή χράω πολύς συνείρω καί ἀποδίδωμι ὁ φύσις γίγνομαι δύναμαι . εἰμί δέ ἐκτός ὁ ὅς εἰμί γράφω ὁ αῖ , πρός ὁ ἀρχή εἰμί εἄν ἀποδίδωμι ὁ δύναμαι , τουτέστιν ὁ ἀρχή ἐπί πολύς δύναμαι συνείρω . Oi δέ ἕκτος λόγος . Λόγος καλέω ὁ μάθημα , διότι ἐν ὁ ἐπίνοια μόνος ὁ εἰμί ἔχω . ὁ οὖν ὁ μάθημα , φημί , ἐνασχολέω , ἀπειρία ὁ ὑπάρχω , τουτέστι ὁ ἐν ὑπόστασις καί ὑπάρχω εἰμί οἷος ὁ φυσικός , ῥᾳδίως περί ὁ ἀρχή αὐτός ἀποφαίνω , ὅθεν καί ῥᾳδίως ἐλέγχω . ὁ μέν φημί , διότι ὁ αὐτοτρίγωνον πολύς εἰμί . οὗτος χράω ὁ λόγος ὁ Πλάτων δείκνυμι εἰμί ἄτομος μέγεθος . εἰμί πᾶς , φημί , μέγεθος διαιρετός εἰμί , εἰμί καί ὁ αὐτοτρίγωνον διαιρετός , ὅσπερ εἰμί ὁ ἰδέα ὁ τρίγωνος · καί οὕτως εἰμί τις πρότερος ὁ αὐτοτρίγωνον εἰς ὁ διαιρέω , ὅσπερ ἀδύνατος , εἰμί ὁ ἰδέα τίς πρότερος . εἰμί τοίνυν ὁ αὐτοτρίγωνον οὐ εἰμί διαιρετός , οὐ ἄρα πᾶς μέγεθος διαιρετός . εἰμί οὖν μή πᾶς μέγεθος διαιρετός , εἰμί ἄρα τις μέγεθος ἀδιαίρετος . οὗτος δέ οὐδαμοῦ λέγω ὁ Πλάτος φαίνω , ὅτι εἰμί ἄτομος μέγεθος , ἀλλά ἢ ἐκ ὁ ἄγραφος αὐτός συνουσία οὗτος ἱστορέω ὁ Ἀριστοτέλης , ἤ , ὅσπερ καί μᾶλλον , τις ὁ ἀξιόω πλατωνικός εἰμί ὁ λόγος οὗτος προφέρω . οὐδέ γάρ εἰκός οὗτος ὁ μάθημα σχολάζω Πλάτων , καί οἶδα ὡς ἐνδέχομαι πᾶς ὁ δίδωμι εὐθεῖος δίχα τέμνω , ἀδιαίρετος λέγω εἰμί μέγεθος , εἰμί μή οὕτως λέγω ἀδιαίρετος εἰμί ὁ τρίγωνος , ἐκ ὅς συντίθημι ὁ σῶμα , ὡς εἰς ἕτερος μή δύναμαι μεταβάλλω καί διαλύω σχῆμα . πᾶς μέν γάρ ὁ εὐθύγραμμος εἰς τρίγωνος ἀναλύω ὁ μέν γάρ τετράγωνος ὁ διαγώνιος εἰς δύο τέμνω τρίγωνος ( ?? ) ὁ δέ πεντάγωνος εἰς τρεῖς ( ?? ) καί ὁ λοιπάς ὡσαύτως ) , αὐτός μέντοι ὁ τρίγωνος εἰς ἕτερος σχῆμα οὖον διαιρέω , ἀλλά εἰς εὐθύς . ἴσως οὖν οὗτος λέγω εἰμί μέγεθος ἀδιαίρετος . ῥητέος δέ πρός οὗτος λέγω , ὅτι ὁ ἰδέα ὁ τρίγωνος ὅλως οὐδέ μέγεθος εἰμί , ἀλλά λόγος μέγεθος . ὥστε οὗτος μέν εὔλογος ἀδιαίρετος , ἐγώ δέ ὁ μέγεθος φημί εἰμί διαιρετός . οὐ ἀνάγκη δέ , εἰμί ὁ λόγος ὁ μέγεθος ἀδιαίρετος , καί μέγεθος τίς εἰμί ἀδιαίρετος · οὖον γάρ , ὡς ὁ λόγος ἔχω , οὕτως ἀνάγκη ἔχω καί ὁ πρᾶγμα ἀπαραλλάκτως , ἐπεί καί ὁ ἔννοια ὁ οἰκίον καί ὁ λόγος κατά ὅς αὐτός ποιέω ὁ οἰκοδόμος ἀσώματος εἰμί , ὁ δέ οἰκίον οὐ ἀσώuατος . ἔχις γάρ ἀπορία , εἰμί τις τίθημι σῶμα εἰμί καί μέγεθος πάντῃ διαιρετός . ὑπό ὅς κινέω λόγος ὁ Δημόκριτος ἄτομος τίθημι σῶμα παρατίθημι , καί συμμαχέω ὁ ὁ δόξα πιθανός τε καί εὔλογος , καί τίθημι ἐκ ἀρχή αὐτός εἰμί ἐπί ἤπειρος λέγω γίγνομαι ὁ τομή ὁ συνεχής καί ὁ ἅμα πάντῃ δύναμαι διαιρέω ὁ συνεχής , ἐκ ὅς ὁ ἄτοπος συνάγω ὁ τρόπος οὗτος . εἰμί γάρ ἕκαστος ὁ ἐκ ὁ τομή ἀεί γίγνομαι μόνος δυνατός πάλιν ἐπιδιαιρέω , δῆλος ὡς πάντῃ διαιρετός εἰμί ὁ σῶμα . εἰμί οὖν πάντῃ , φημί , εἰμί διαιρετός ὁ σῶμα , τουτέστιν εἰμί δυνατός πάντῃ διαιρέω , καί ἅμα πάντῃ δυνατός διαιρέω . πᾶς δέ ὅς εἰμί δύναμις , οὗτος ὑποτίθημι ἐνέργεια ἐκβαίνω οὐ ἄτοπος · καθόλου γάρ ὁ δύναμις | ὑποτίθημι ἐνέργεια ἐκβαίνω ψεῦδος μέν ἕπω , οὖον μήv ἀδύνατος . εἰμί οὖν μή ἀδύνατος , ὑπόκειμαι ὅτι πάντῃ διαιρέω . ἀλλά εἰμί πάντῃ διαιρέω , οὐ εἰς μέγεθος εἰμί διαιρέω ὁ μέγεθος , ἀλλά ἢ εἰς στιγμή ἢ εἰς οὐδείς . εἰμί γάρ εἰς μέγεθος , οὐκέτι ἄν εἰμί πάντῃ διαιρέω · εἰμί δέ πάντῃ , ἢ εἰς στιγμή ἢ εἰς οὐδείς εἰμί διαιρέω , καί ἐκ οὗτος εἰμί σύγκειμαι . πᾶς γάρ εἰς ὁ διαιρέω , ἐκ οὗτος καί σύγκειμαι . εἰμί ἄρα ἐκ οὐδείς ἢ ἐκ στιγμή ὁ μέγεθος σύγκειμαι , ὅσπερ ἄτοπος . οὐ ἄρα πάντῃ δυνατός ὁ μέγεθος διαιρέω . εἰμί δέ οὗτος , εἰμί ἄρα τις ἄτομος μέγεθος . ὁ μέν ἀγωγή ὁ λόγος τοιοῦτος . ἕπομαι δέ ὁ φάσκω εἰς οὐδείς ἢ εἰς ἄτομος διαιρέω ὁ μέγεθος ὁ ἐκ οὐδείς ἢ στιγμή σύγκειμαι ὁ μέγεθος , δείκνυμι παντοῖος εἰμί οὗτος ἀδύνατος , ὁ ἐκ στιγμή γίγνομαι ποσός . ὁ γάρ στιγμή ὁ ποσός προστίθημι οὔτε μείζων οὔτε μικρός ἀπεργάζομαι · ὁράω γάρ ὅτι ποσός τις εἰς πλείων διαιρέω , ὡς ἐνέργεια γίγνομαι στιγμή πλείων στικγμαὶ γάρ ὁ πέρας ὁ διαιρέω ) , καί πάλιν συντίθημι μηδείς μείζων ἐν ὁ σύνθεσις γίγνομαι ὁ πᾶς μηδέ μικρός ἐν ὁ διαίρεσις ὅς εἰμί ἐκ ἀρχή πρίν διαιρέω . εἰμί δέ ὁ τοσοῦτος οὖον συναυξάνω ὁ μέγεθος προστίθημι , ὁ μή φύσις ἔχω ὁ ἀμερής καί ἀμεγέθης ποιέω μέγεθος , δῆλος ὡς οὐδέ εἄν πᾶς ἐν ὁ μέγεθος , εἰς ὅς ὑπόκειμαι διαιρέω , συντίθημι , ποιέω τίς μέγεθος . καί ὅλως ἀδύνατος σημεῖον σημεῖον συντίθημι ποιέω τίς ποσός · ἀνάγκη γάρ ἤτοι κατά ὅλος ἑαυτοῦ ὁ συντίθημι σημεῖον ἅπτω ἀλλήλων , ἢ κατά τίς μέν ἅπτω κατά τίς δέ μή ἅπτω . εἰμί μέν ἐν κατά ὅλος ἐφαρμόζω ἀλλήλων , εἰμί πάλιν πᾶς εἷς σημεῖον . εἰμί δέ κατά τίς μέν μέρος ἅπτω νοέω , κατά τίς δέ μή ἅπτω , μέρος ἔχω ὁ σημεῖον καί οὐ εἰμί ἀμερής , ὅσπερ ἀδύνατος · ἀναιρέω γάρ ὁ ἔννοια ὁ σημεῖον . οὗτος οὕτως εἴρω ὁ λέγω ἐπέρχομαι . Eἰ γάρ πάσσω διαιρετός , καί οὗτος δυνατός , ἄν ἅμα εἰμί πάντῃ διαιρέω . εἰμί εἰμί , φημί , πάντῃ δύναμαι διαιρέω , διαιρέω ἄν ποτός πάντῃ ἅμα . ὁ μέν . οὖν ὑποτίθημι ὁ δύναμαι γίγνομαι εἰς ἐνέργεια ἐκβαίνω οὐ ἄτοπος · οὐ ἔχω γάρ ἕπω ὁ ἀδύνατος , ὥσπερ φημί ὑποκάτειμι , ὅτι ἐάν ὑποτίθημι εἰς μυρίος μυριάκις διαιρέω ὁ μέγεθος , ἄν μήπω διαιρέω μηδέ δυνατός ἴσως διαιρέω διά ὁ ὁ διαιρέω ἀσθένεια , οὐ ἀδύνατος οὐδέ ἄτοπος ὁ ὑπόθεσις . ὁ μέν οὖν οὗτος ὑποτίθημι οὐ ἄτοπος . ὁ δέ πάντῃ διαιρετός ὡς ἀκολουθέω λαμβάνω ὁ ἅμα πάντῃ διαιρετός εἰμί . καί οἶδα χρή ὅτι κατά οὗτος γίγνομαι ὁ παραγωγή ὁ λόγος , ὡς ἐφεξῆς δείκνυμι . ὁ γάρ λόγος ὁ φάσκω ὁ συνεχής ἐπί ἤπειρος εἰμί διαιρετός οὐ ἀκολουθέω ὁ ἅμα πάντῃ διαιρέω · ὅλως γάρ ἐπί ὁ φάσκω λόγος ὁ · τομή ὁ μέγεθος μή ἐπιλείπω , ἀλλά ἐπί ἤπειρος αὐξάνω , οὖον δοκέω ἔχω χώρα ὁ ἅμα πάντῃ διαιρέω · διαιρέω γάρ ἐπιλείπω ἀνάγκη ὁ ἐπί ἤπειρος τομή . ἀλλά οὗτος μέν ἐν ὁ ἐφεξῆς ἀκριβής ἐξετάζω , ἔνθα αὐτός ὁ ὁ λύσις ἀπορία ἐκτίθημι . καί κατά μέσος ὡσαύτως . καί ὅλως , φημί , εἰμί πάντῃ διαιρετός τε καί κατά μέσος ὡσαύτως . οὗτος δέ δηλωτικός εἰμί ὁ πάντῃ γίγνομαι ὁ διαίρεσις · ἕκαστος γάρ ἀεί μόριον ἐκ ὁ διαίρεσις γίγνομαι δυνατός πάλιν κατά ὁ μέσος ἐπιδιαίρεσις γίγνομαι . διά οὗτος σαφηνίζω καί περιληπτικός ἑρμηνεύω ἐπάγω καί ὅλως εἰμί πάντῃ διαιρετός , ἐάν διαιρέω , οὐδείς εἰμί ἀδύνατος γίγνομαι · ὁ γάρ δυνατός ὑποτίθημι ψεῦδος μέν ἴσως ἀκολουθέω , ἀδύνατος δέ οὐδείς . οἷος δυνατός ἐν θέρος ὕω · εἰμί οὖν ὑποτίθημι ἐν θέρος ὕω , ψεῦδος μέν ἴσως ὑποτίθημι , οὐ ἀδύνατος δέ . εἰμί δέ μή ἀδύνατος , ἐνδέχομαι εἄν γίγνομαι · εἰμί δέ ἐνδέχομαι γίγνομαι , κἀν γίγνομαι ὁ μακρός χρόνος . ομοηως δέ κἀν ἐκ στιγμή σύγκειμαι , οὐ εἰμί ποσός . ὤσπερ ὁ ἐκ μή εἰμί σύγκειμαι οὐ ἅμα εἰμί , οὗτος καί εἰμί τίς ἐκ στιγμή , αὐτός δέ εἶπον ἐκ ἡμέρα , σύγκειμαι , οὐ εἰμί ποσός · ὁ γάρ στιγμή οὖον ποσός . ὁπότε γάρ ἅμα εἰμί ἐν ὁ μέγεθος ἀδιαίρετος εἰμί καί νάω , ὅσπερ καλέω ἅπτω , οὐδείς παρά αὐτός ὁ μέγεθος μείζων γίγνομαι . καί εἰς ἀπόδειξις οὗτος παρατίθημι ὁ ἐφεξῆς . διαιρέω γάρ εἰς δύο ἢ καί πλείων . ὁ συνεχής , φημί , διαιρέω εἰς πλείων καί πάλιν συντίθημι οὔτε μείζων εἰμί ὁ πᾶς ἐν ὁ σύνθεσις ὁ σημεῖον συνέρχομαι , οὔτε μικρός ἐν ὁ διαίρεσις . ἀληθής δέ καί ἀμφότερος ἐπί ἑκάτερος λέγω · οὔτε γάρ συντίθημι μείζων ἢ μικρός ὁ πᾶς γίγνομαι οὔτε διαιρέω , ὅς δηλονότι οὐδείς ὁ πρόσθεσις ὁ στιγμή συμβάλλω εἰς αὔξησις ὁ μέγεθος , οὐδέ ὁ ἀφαίρεσις εἰς μειόω . οὐ ἄρα οὐδέ συντίθημι ἐργάομαι - σαίνω ποσός ἢ μέγεθος . ἀλλά μήv καί εἰμί τίς διαιρέω οἷος ἔκπρισμα γίγνομαι . | ὥσπερ ἐν ὁ πριζομενω ξύλον γίγνομαι ἔκπρισμα , σωμάτιον μέν εἰμί , μή δύναμαι δέ πάλιν πρίζω , καί γίγνομαι ὁ πᾶς μικρός διά ὁ οὗτος θρύψις , εἰμί οὕτως τις ὑποτίθημι καί ἐπί ὁ διαιρέω , ὡς ὁ διαιρέω λέγω εἰς ἔκπρισμα καταναλίσκω , ὁ αὐτός ἁρμόζω λόγος . ὁ γάρ ἔκπρισμα , εἴπερ μή εἰμί στιγμή ἀλλά μέγεθος , διαιρέω καί αὐτός , εἴπερ πάντῃ διαιρετός ὁ μέγεθος · εἰμί δέ μή διαιρέω , ὁ δη - μοκριτης λόγος ἀληθής , ὁ εἰμί σῶμα ἄτομος ὅς ὁ σύγκρισις ὁ ἄλλος γίγνομαι λέγω , καί οὖον πάντῃ διαιρετός ὁ μέγεθος . εἰμί δέ μή σῶμα ἀλλά εἶδος οὖον χωριστός . ὁ χωριστός · γράφω γάρ ἑκάτερος . καί σημαίνω ὁ μέν οὖον χωριστός ὁ μή δύναμαι αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι Χωρὶς ὑπόκειμαι , ἀλλά ἀεί ἐν ὁ σύνθετος εἰμί , ὡς πᾶς ὁ ἔνυλος εἶδος · εἰμί δέ χωριστός εἰμί γράφω , σημαίνω ἄν ὁ φύω καί δύναμαι χωρίζω ὁ ὑπόκειμαι φθείρω . καί εἰμί αὐτός ὁ δύναμις ἑκάτερος καί ἐπί ὁ αὐτός λέγω . διαφέρω δέ ὁ ἐπιχείρησις οὗτος ὁ πρό αὐτός , ὅτι ἄνω μέν ὁ μέγεθος λαμβάνω καί διαιρέω εὑρίσκω στιγμή καταλείπω ἐκ ὅς οὐ εἰμί δυνατός συντίθημι μέγεθος τίς γίγνομαι , ἐνταῦθα δέ φημί εἰμί ὑποτίθημι τις μέγεθος μή ἐκ μέγεθος σύγκειμαι ἀλλά ἐκ στιγμή εἶδος τίς καί πάθος προσλαμβάνω ἐν ὁ σύνθεσις καί ποιέω οὕτως ὁ μέγεθος , ὅσπερ εἶδος ἢ πάθος ἐν ὁ διαίρεσις χωρίζω ὡς καταλείπω ὁ στιγμή , ὁ αὐτός ἄτοπος ἕπω , ὁ ἐκ μή μέγεθος ποιέω τίς μέγεθος . εἰμί δέ τις ἀπορέω πῶς οὗτος ὡς ἄτοπος συνάγω , ὁ ποιέω ἐκ μή μέγεθος μέγεθος καί γάρ καί ὁ ὁ πρῶτος ὕλη λέγω προσλαμβάνω ὁ εἶδος ἀποτελέω ὁ σῶμα , ἐκ μή σῶμα σῶμα γεννάω ) , γιγνώσκω ὁ τοιοῦτος ὅτι εἰμί καί φημί ἐκ ὕλη καί εἶδος σύγκειμαι ὁ σῶμα , οὐ ἐκ προυπάρχω ὁ ὕλη κατά ἑαυτοῦ φημί γίγνομαι ὁ σῶμα . λόγος γάρ μόνος Χωρίζοντες ὁ εἶδος αὐτός κατά ἑαυτοῦ θεωρέω , μηδέποτε αὐτός κατά ἑαυτοῦ δύναμαι ὑφίστημι · ἀεί γάρ ὁ τοιόσδε σῶμα εἰς ὁ τοιόσδε μεταβάλλω γίγνομαι ὁ γένεσις καί ὁ φθορά ὁ σῶμα , καί ὅλως ὁ πρός τίς ὁ ὕλη καί ὁ εἶδος καί οὐδέτερος Χωρὶς ἕτερος εἰμί δύναμαι . ὁ δέ ἐκ ὁ διαίρεσις ὑπολιμπάνω φάσκω ὁ στιγμή ὁ εἶδος χωρίζω , καί ἐκ ἀμεγέθης ἐνέργεια προυπάρχω ἀμεγέθης γεννάω ὁ μέγεθος καί εἰς ἀμεγέθης ἐνέργεια ὑφίστημι αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἀναλύω ὁ μέγεθος , ὅσπερ εἰμί ἄτοπος . καί ἄλλως εἰμί καί ἀσώματος ὁ ἴδιος λόγος ὁ ὕλη , ἀλλά πάντῃ εἰμί ἀνείδεος δύναμις εἰμί σῶμα , ὁ δέ σημεῖον οὐ εἰμί ἀνείδεος οὐδέ δύναμις μέγεθος , οὐδέ ὑπόκειμαι ἕτερος εἰμί δύναμαι αὐτός δήω ἕτερος εἰς ὕπαρξις · ἐν γραμμή γάρ ὁ εἰμί ἔχω αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὕπαρξις οὐ ἔχω . πῶς οὖν ἐν οὗτος ὁ μέγεθος ὑπάρχω δύναμαι ; ἔτι ΠΟΥ εἰμί καί ἀκίνητος ἢ κινέω . ὁ λόγος οὗτος δύναμαι καί ἐρωτηματικός καί ἀποφαντικός προφέρω , ἐρωτηματικός μέν οὕτως · ποῖος γάρ ἀφόρισις τόπος ἢ ποῖος κίνησις ὁ στιγμή ; οὔτε γάρ ὁ ἄνω οὖον γάρ πῦρ εἰμί ἢ ἀήρ ) οὔτε ὁ κάτω , ὅτι οὐ ὕδωρ οὐδέ γῆ . οὕτως δέ οὐδέ κίνησις ἢ ἀκινησία αὐτός ἀφόρισις · ἀκίνητος μέν γάρ εἰμί οὐ ἄν συνέρχομαι διαιρέω εἰς ὁ ποιέω γένεσις , κινέω δέ εἴπερ ὑποτίθημι , πρῶτος μέν ἄτοπος κινέω τίς μή εἰμί σῶμα , ἔπειτα δέ ποῖος κίνησις ἀφορίζω ἔχω ; ὁ αὐτός γάρ λόγος ὁ περί τόπος . εἰμί δέ ἀποφαντικός ἀκούω ὁ λόγος , εἴρω ὅτι ἀνάγκη αὐτός ποῦ εἰμί · εἰμί γάρ μή κατέχω τόπος ἐκ σῶμα ἀναλύω γίγνομαι , εἰμί κενός ὅς ἐπέχω ὁ σῶμα ὁ εἰς αὐτός διαλύω . ἀλλά καί οὗτος πάλιν ἀδύνατος · πῶς γάρ ὁ ἀσώματος καί ἀδιάστατος παντελῶς τοπικός κατέχω διάστημα ; ἁφή τε ἀεί εἷς δύο τίνω . πᾶσα μέν ἁφή πέρας , οὖον πᾶς δέ πέρας ἤδη καί ἁφή . εἴτε οὖν πέρας καλέω ὁ σημεῖον καί ὁ στιγμή , ἀδύνατος πέρας εἰμί μή εἰμί ὁ περατουμενοω · εἴτε ἁφή , ἅπτω εἰμί ἁφή . ὅτι δέ ἕτερος ὁ ἅπτω παρά ὁ ἁφή ἢ ὁ στιγμή ἢ ὁ διαίρεσις αὐτός γάρ πᾶς σημαίνω ) , δηλόω ὁ εἷς μέν εἰμί ὁ ἁφή , δύο δέ ὁ ἅπτω . δυνατός μέν οὖν οὕτως ἀκούω ὁ λόγος , δηλόω ὅτι ἀδύνατος εἰς στιγμή διαλύω ὁ σῶμα . δυνατός δέ καί πρός ὁ μή δύναμαι ὁ στιγμή συντίθημι ποιέω μέγεθος ἀκούω ὁ λόγος · πῶς γάρ ὅλως συντίθημι μή δύναμαι ἀλλήλων ἅπτω ; ὁ γάρ ἅπτω κατά τίς μέρος ἑαυτοῦ ἅπτω ὡς εἰμί τις αὐτός παρά ὁ ἁφή , ὁ δέ στιγμή οὖον δυνατός κατά τίς ἀλλήλων ἅπτω . ἔτι ἐάν διαιρέω συντίθημι ὁ ξύλον . | ἔτι κατασκευάζω οὗτος ὅς χράω ἀνωτέρω , ὁ εἰμί ὁ διαιρέω ὁ μέγεθος , ἐκ οὗτος συντίθημι γίγνομαι · λαμβάνω γάρ ἀνωτέρω ὅτι εἴπερ εἰς στιγμή γίγνομαι ὁ διαίρεσις ὁ σῶμα , οὗτος πάλιν συντίθημι ποιέω ὁ μέγεθος . ὅτι οὖν οὗτος οὕτως ἔχω ἀνάγκη , παρίστημι καί διά ὑπόδειγμα . ὥσπερ γάρ ἐάν λαμβάνω ξύλον ἤ τίς ἄλλος μέγεθος διαιρέω κατά τίς μέρος ἔπειτα συντίθημι , ἴσος γίγνομαι ὁ πρόσθεν ὁ ἐκ ὁ ὁ διαιρέω σύνθεσις γίγνομαι , οὕτως ἄν πάντῃ διαιρέω ὁ ξύλον ἔχω γάρ οὕτως ὡς δύναμαι πάντῃ διαιρέω ) ὡς μηδείς ἕτερος εἰμί ἢ στιγμή διαίρεσις γάρ καλέω ὁ στιγμή , κατά ὅς γίγνομαι ὁ διαίρεσις καί ὁ τομή ) , δήω ὥσπερ ἐπί ὁ πρότερος τομή ὁ μέρος εἰς ὁ διαιρέω συντίθημι ἴσος ποιέω ὁ ἐκ ἀρχή , οὕτως κἀν πάντῃ διαιρέω ὡς μηδείς ἄλλος καταλείπω ἢ στιγμή , ἀνάγκη ὁ στιγμή συντίθημι ποιέω ἴσος ὁ ἐκ ἀρχή ὁ διαιρετός μέγεθος ὁ ἐκ αὐτός συντίθημι . οὗτος δέ ἀδύνατος δείκνυμι · οὐδέ γάρ ἤπειρος ἀμερής συντίθημι ὁ τυγχάνω μέγεθος ποιέω δύναμαι . οὐ ἄρα εἰς σημεῖον ἐνδέχομαι ὁ μέγεθος διαιρέω . εἰμί δέ οὗτος , οὖον πάντῃ εἰμί ὁ μέγεθος διαιρετός · οὗτος γάρ ἕπω ὁ εἰς σημεῖον αὐτός διαιρέω . εἰμί δέ μή πάντῃ διαιρετός , εἰμί ἄρα σῶμα ἀδιαίρετος . πάντῃ ἄρα διαιρέω δύναμις . Ζεύς περίνοια σύντομος φράζω . φημί δέ οὗτος ὅτι εἰμί δύναμις ὁ μέγεθος πάντῃ εἰμί διαιρετός , καί διαιρέω μέν ἐνέργεια · οὖον γάρ ἀδύνατος ὁ ὑπόθεσις , καθώς προερέω καί ὅτι ὁ δυνατός καί εἰς ἐνέργεια ἐκβαίνω ποτός . οὗτος δέ δίδωμι ἕπω ὁ εἴρω ἄτοπος , ὁ ἐκ σημεῖον ὁ μέγεθος σύγκειμαι . εἰμί γάρ καίω εἰμί τίς πάθος . πάλιν ὁ προερέω ἀναλαμβάνω . εἰμί γάρ , φημί , εἰμί τίς πάθος ἐν ὁ συνεχής , ἀλλά πῶς , φημί , διαλύω εἰς οὗτος ὁ μέγεθος , εἰς πάθος φημί καί στιγμή ; καί πῶς ἐκ οὗτος συντίθημι ; πῶς δέ δυνατός χωρίζω οὗτος ἐκ ἀλλήλων , ὡς ἐκτός ὁ πάθος ὑφίστημι ὁ στιγμή ; ἄν γάρ ὕλη λόγος πρός ὁ πάθος ἐπέχω , καί οὗτος αὐτός εἰμί ὁ εἰμί , ὡς ὁ ὑπόθεσις βούλομαι ὁ ἐκ στιγμή καί πάθος ὁ μέγεθος ὑποτίθημι , ἀλλά οὖν ὅτι ] ὁ ὕλη καθό ὕλη εἰμί πρός τίς εἰμί Χωρὶς ὁ εἶδος ὅς εἰμί ὕλη εἰμί οὖον δύναμαι , ὡς ἔμπροσθεν εἶπον · ὥστε ἀδύνατος ὁ στιγμή κατά ἑαυτοῦ Χωρὶς εἶδος εἰμί . ἀλλά μήv καί οὗτος τίθημι οὐ κακός συμβαίνω ἀδύνατος · σκέπτομαι δέ περί αὐτός ἐν ἕτερος . περι ὁ πολύς ἕπω ἄτοπος ὁ ὑπόθεσις ὁ ὑποτίθημι ἄτομος μέγεθος εἴρω μέν ἐν ὁ τρίτος βιβλίον ὁ περι οὐρανός , εἴρω δέ ἐν ὁ Z ὁ φυσικός ἀκρόασις , ἀλλά μήv ἐν ὁ ἐπιγράφω περι ἄτομος γραμμή , ὅς τις εἰς Θεόφραστος ἀναφέρω . νῦν δέ , φημί , ὁ ἀπορία Δημόκριτος λυτέος , διά ὅς ὁ ἐπί ἤπειρος ὁ μέγεθος τομή ἀναιρέω . σημειωτέος οὖν ὅτι νῦν οὖον πρόκειμαι αὐτός προηγουμένως δείκνυμι μή εἰμί ἄτομος μέγεθος ἐν γάρ ὁ εἴρω βιβλίον αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὁ δόγμα οὗτος ὡς ἀδύνατος ἐλέγχω ) , ἀλλά λύω ὁ εἰσάγω ὁ ἄτομος μέγεθος λόγος . ἀναλαμβάνω οὖν ὁ ὁ Δημόκριτος λόγος ἐν σύντομος καί διαρθρόω μᾶλλον , καί οὕτως ὁ ἔλεγχος ἐπιφέρω . ὁ μέν οὖν ἅπας σῶμα αἰσθητός εἰμί διαιρετός κατά ὁστισοῦν σημεῖον καί ἀδιαίρετος οὐδείς ἄτοπος . προτίθημι μέν ὡς ἐν βραχύς ὁ εἴρω διά πλείων ἀπορία ἀναλαμβάνω , ἵνα οὕτως ὁ λύω ἐπάγω . διορίζω δέ πρῶτος πῶς μέν τίθημι ὁ λόγος ὁ φάσκω ὁ σῶμα πάντῃ διαιρετός εἰμί ἕπω ὁ ἄτοπος ὁ προερέω , πῶς δέ νοέω οὐδείς ἀκολουθέω ἄτοπος . καί εἰκότως οὗτος πρῶτος διαρθρόω , ἵνα δείκνυμι κατά ὅς σημαίνω ὁ πάντῃ διαιρετός ὁ ἄπορος ἕπω , κατά οὗτος καί ὁ λύσις ἐπάγω . εἰμί δέ , ὡς ἐν κεφάλαιος συναιρέω φαίνω , ὁ διά ὁ λέξις πᾶς δηλόω τοιοῦτος . δύο εἰμί ὁ σημαίνω ὁ πάντῃ διαιρετός εἰμί ὁ συνεχής φάσκω λόγος , εἷς μέν ὁ κατά ὁστισοῦν μόριον αὐτός διαιρετός εἰμί δηλόω , τουτέστιν οὖον κατά οὗτος μέν ὁ μόριον ὁ τομή ἐπιδέχομαι δυνατός κατά ἄλλος δέ μή δυνατός , ἀλλά ἀδιάφορος πανταχοῦ · οὐδείς γάρ εἰμί ἐν ὁ συνεχής ὅς ὁ τομή κωλύω . εἰμί γάρ καί κατά ἐνέργεια ἐν ὅδε ὁ μόριον πρῶτος ὁ τομή δέχομαι , ὁ κατά ἕτερος μόριον δύναμις ἐνυπάρχω διαίρεσις καί μήπω γίγνομαι οὐδείς κακός πρό ὁ ἤδη γίγνομαι δύναμαι γίγνομαι . καί σύντομος φαίνω κατά οὗτος ὁ σημαίνω πάντῃ διαιρετός ὁ σῶμα λέγω ὁ πᾶς ὁ τομή οἷος τε εἰμί ἀναδέχομαι , πᾶς δέ οὕτως ὡς ἐκ πᾶς ὁστισοῦν , οὐ ὡς πᾶς ἅμα · ὡς ἄν εἰμί λέγω τις ὁ ἄνθρωπος πᾶς ἐπιστήμη εἰμί δεκτικός , οὐ ὅτι πᾶς ἅμα κατορθόω , ἀλλά ὅτι πᾶς ὁστισοῦν καί οὐ ἀφωρισμένως οὗτος ἢ οὗτος . κατά οὗτος μέν ὁ σημαίνω οὐδείς φημί ἄτοπος ἀκολουθέω , ἐάν ὁ ἀδιαίρετος ἐνέργεια πάντῃ διαιρετός ὑποτίθημι ὡς κατά ὁστισοῦν μόριον ὁ διαίρεσις ἐπιδείκνυμι δύναμαι · οὐδέ γάρ ὁ τοιοῦτος σημαίνω ἕπω ὁ ἅμα πάντῃ διαιρετός εἰμί ὁ μέγεθος . οὗτος γάρ ὁ δεύτερος εἰμί σημαίνω ὁ πάντῃ διαιρετός , λέγω δέ | ὁ ἅμα πάντῃ διαιρετός εἰμί ὁ σῶμα δύναμις , ὅσπερ εἰμί ἀδύνατος · οὖον γάρ οἷος τε εἰμί ἐνέργεια γίγνομαι ἅμα πάντῃ διαιρέω , ὅς δέ κατά ἐνέργεια ὑποτίθημι ἀδύνατος ἕπω , οὗτος οὐδέ δύναμις ὁ ἀρχή ὑπάρχω . ὅτι δέ ἀδύνατος εἰμί τίς ἅμα ἐνέργεια πάντῃ διαιρέω , ἐκεῖθεν δῆλος · εἰμί γάρ ὁ διαίρεσις κατά σημεῖον καί στιγμή γίγνομαι , οὐ εἰμί δέ στιγμή στιγμή ἔχω , ἀλλά ἀεί δύο σημεῖον λαμβάνω μεταξύ μέγεθος εἰμί , πρόδηλος ὡς ἀδύνατος ἅμα πάντῃ διαιρετός εἰμί . κατά οὗτος τοίνυν ὁ σημαίνω ἐκλαμβάνω ὁ πάντῃ διαιρετός ὁ Δημόκριτος , εἰς ἄτοπος ἀπάγω ὁ λόγος , πρός ὁ οἰκεῖος ὑπόληψις ἀπορέω , οὖον ὁ κεῖμαι ἐξελέγχω . οὗτος οὕτως εἴρω ἴσως τις ἀπορέω , πῶς ποτός φημί ὁ μέγεθος δύναμις ἐπί ἤπειρος εἰμί διαιρετός · ἐντεῦθεν γάρ καί ὁ πάντῃ διαιρετός εἰμί λαμβάνω , ὡς ἐν ὁ προλαμβάνω εἶπον . εἰμί γάρ δύναμις ἐπί ἤπειρος διαιρέω , δυνατός εἰμί αὐτός διαιρέω ἐπί ἤπειρος , ὁ δέ δυνατός γίγνομαι , ὑποτίθημι ἐκβαίνω οὐ ἀδύνατος . εἰσάγω οὖν ἐνέργεια ὁ ἤπειρος , ὅσπερ ἄτοπος . οὐ ἄρα ἐπί ἤπειρος πρόειμι ὁ συνεχής ὁ τομή , ἀλλά ἵστημι ποῦ · εἰμί οὖν ἄτομος μέγεθος . εἰμί δέ ὁ ὁ ἄπορος λύσις ῥᾴδιος προδιαιρέω ἐκεῖνος , ὅσπερ ἐν ὁ φυσικός ἀκροάομαι εἴρω , ὅτι καθάπερ ὁ ἡμέρα ἐνίστημι φημί οὖον ὁ πᾶς ἅμα πάρειμι ἀλλά ὁ ἀεί μέρος αὐτός ἐνίστημι , καί ὁ ἀγών δέ ἐνέργεια πάρειμι φημί οὖον ὁ ἅμα καί πάλη καί πυγμή καί στάδιον καί ἅλμα καί ὁ λοιπάς ἐπιτελέω , ἀλλά ὁ μέρος τίς αὐτός πάρειμι ἢ ἅλμα τυγχάνω ἢ πάλη ἢ ὁ ἄλλος τίς , οὗτος καί ὁ μέγεθος ἐπί ἄπειρος2 φημί τέμνω οὖον ὁ δύναμαι ἤπειρος τμῆμα αὐτός ὑφίστημι ἅμα γίγνομαι , ἀλλά ὁ λαμβάνω ὁ ἤπειρος τμῆμα τις καί μέρος ὁ ἤπειρος . ὁ μέν οὖν λαμβάνω ἀεί τμῆμα ἐκ ὁ διαίρεσις ὁ συνεχής περαίνω , ὁ δέ ὁ λαμβάνω πάλιν δύναμαι τέμνω ἐπί ἤπειρος λέγω γίγνομαι ὁ διαίρεσις , διά ὁ μή ἐπιλείπω ὁ διαίρεσις μηδέ εἰμί τίς μόριον λαμβάνω ὅσπερ οὖον δυνατός εἰμί ὁ τομή ἐπιδείκνυμι . οὗτος καί ὁ ἀριθμός φημί ἐπί ἤπειρος αὐξάνω οὖον ὁ δύναμαι αὐξάνω ἤπειρος κατά ἐνέργεια γίγνομαι ( ἀεί γάρ ὁ λαμβάνω ἀριθμός περερασμένος εἰμί ) , ἀλλά ὁ μή ἐπιλείπω αὐτός ὁ αὔξησις ἀλλά εἰμί ὁ λαμβάνω ἀεί ἄλλος πλείων λαμβάνω . καί ἵνα σαφῶς διορίζω εἶπον , εἰς ἤπειρος μέν διαιρετός ὁ μέγεθος οὐ εἰμί οὐδέ δύναμις , ὁ μηδέ δύναμαι εἰς ἤπειρος διαιρέω ἐπεί μηδέ στιγμή στιγμή ἐφεξῆς εἰμί ἐνδέχομαι · ἀεί γάρ δύο στιγμή ὁ μεταξύ μέγεθος εἰμί ) , ἐπί ἤπειρος μέντοι , ὁ μή ἐπιλείπω ποτέ δύναμις ὁ τομή . οὕτως γοῦν καί πάντῃ διαιρετός λέγω ὁ μέγεθος , ὁ κατά ὁστισοῦν μόριον δύναμαι διαιρέω καί μή εἰμί τίς λαμβάνω μόριον ὅσπερ ἄτμητος εἰμί δύναμις . διά οὗτος γάρ ὅπη ἀδιάφορος δυνατός εἰμί διαίρεσις γίγνομαι , ὁ μηδείς εἰμί μόριον δύναμις ἀδιαίρετος . ὁ δέ ἅμα πάντῃ διαιρετός καί ὁ εἰς ἤπειρος διαιρετός , ψευδής ἄμφω · ὁ μέν γάρ ἕπω εἰς στιγμή διαιρέω ὁ μέγεθος καί ἐκ στιγμή σύγκειμαι , ὁ δέ εἰς ἤπειρος διαιρετός καί ἐνέργεια ὁ ἤπειρος ὑφίστημι , ὅσπερ ἄτοπος · ὁ γάρ ἤπειρος ὡς μέν γίγνομαι εἰμί , ὡς δέ ὑφίστημι οὐκέτι . καί ἄλλως ἐν ὁ φυσικός αὐτός εἶπον ὅτι οὐ εἰμί λίνον λίνον συνάπτω , ὁ ὅλος καί πᾶς ὁ ἤπειρος . ὁ μέν γάρ ὅλος καί πᾶς τέλειος , ὁ δέ τέλειος τέλος ἔχω , ὁ δέ ἤπειρος οὐ εἰμί τέλος · καί ὅλος μέν εἰμί καί πᾶς ὅς μηδείς ὁ μέρος εἰμί ἔξω , ἤπειρος δέ εἰμί ὅς ἀεί τίς εἰμί ἔξω · ὅς αὐτός ἄρα ὁ πᾶς καί ὁ ἤπειρος . ὥστε ὅταν λέγω πάντης διαιρετός , διά αὐτός ὁ φωνή ἐνδείκνυμι ὅτι οὐ εἰς ἄπειρος φημί ὁ μέγεθος κατατείνω , ἀλλά εἰς περαίνω , καί ἕκαστος πάλιν ὁ μέρος πάντῃ διαιρετός εἰμί . δοκέω δέ , φημί , ὅταν λέγω πάντῃ διαιρετός , οὕτως λέγω ὁ πάντης ὡς μηδείς μένω ἐκ ὁ διαίρεσις ἀδιαίρετος , ὅσπερ εἰμί ψεῦδος καί ἐναντίος ὁ παρά ἐγώ λέγω . ἔπος ἤπειρος γάρ διαιρετός φημί εἰμί ὁ μέγεθος , καί οὗτος πάντῃ διαιρετός ὡς παῖς ὁ λαμβάνω μόριον δύναμαι τέμνω καί μηδέποτε οὗτος ἀπολείπω . ὥστε εἰμί οὗτος διαιρέω ὡς ἐπιλείπω ὁ τομή ὁ μηδείς εἰμί λείπω ὁ δύναμαι διαιρέω , οὐκέτι ἄν ἐπί ἤπειρος εἰμί διαιρετός · ὁ γάρ ἐπί ἤπειρος οὐ ἐπιλείπω ποτός . ὥστε εἰμί ἐπιλείπω , οὐ ἔπος ἤπειρος , οὐδέ οὗτος πάντῃ ὡς ἀεί ὁ διαιρέω μόρον δύναμαι διαιρέω . ὁ μέν οὖν ἅπας σῶμα αἰσθητός εἰμί διαιρετός καθά ὁστισοῦν σημεῖον καί ἀδιαίρετος οὐδείς ἄτοπος . αἰσθητός μέν εἶπον ἢ ὁ φυσικός , οὐ ὡς μή καί ὁ ἄλλος σῶμα διαιρετός εἰμί καί γάρ ὁ μαθηματικός τοιοῦτος ) , ἀλλά ὡς περί οὗτος εἰμί ὁ λόγος · ἢ αἰσθητός φημί ὁ ἐνέργεια εἰμί . ὁ γάρ μή εἰμί ἐνέργεια , οὐδέ διαιρετός εἰμί . τοιοῦτος δέ ὁ ὕλη κατά ὁ ἴδιος λόγος · σῶμα μέν γάρ καί αὐτός , ἀλλά οὐ αἰσθητός , ἀλλά δύναμις σῶμα . προτίθημι δέ ὡς ἐν κεφάλαιος ὁ Δημόκριτος ἀπορία ἀναλαμβάνω , πρῶτος διορίζω ποῖος μέν σημαίνω ὁ πάντῃ διαιρετός οὐδείς ἄτοπος ἀκολουθέω , ποῖος δέ ἕπω ὅσος παρά Δημόκριτος ἄτοπος συνάγω . καί φημί ὅτι ὁ μέν λέγω παιντῃ διαιρετός ὁ κατά οτικεω ὁμόριος δύναμαι διαιρέω , εἰμί καί μήπω διαιρέω , ἀληθής καί οὐδείς ἔχω ἄτοπος ἕπω καί γάρ ὁ ἐνέργεια ἀδιαίρετος δυνατός οὗτος λέγω πάντῃ διαιρετός · ὁ γάρ δύναμαι ἐπί ὁ συνεχής ὅπη σημεῖον λαμβάνω δῆλος ὅτι καί διαίρεσις εἰμί ἐν ἕκαστος μέρος ὁ συνεχής ) , ὁ δέ λέγω πάντῃ διαιρετός ὡς ἅμα πάντῃ δύναμαι διαιρέω , | ἄτοπος . πῶς δέ καί διά τίς ἄτοπος , πάλιν προστίθημι ἀναλαμβάνω ὁ Δημόκριτος ἀπορία · καί τότε ὕστερος ὁ λύσις ἐπιφέρω , φάσκω παραλογίζομαι ὁ Δημόκριτος οὖον ὁ λόγος ἐλέγχω ὁ φάσκω πάντῃ διαιρετός ὁ μέγεθος , ἀλλά σημαίνω τίς ὁ πάντῃ διαιρετός κατά ὁ ἐκεῖνος ὑπόληψις λαμβάνω . εἰμί γάρ δυνατός , ἄν γίγνομαι , οὐ ὥστε ἅμα εἰμί ἄμφω . ἐκεῖνος , φημί , ἄτοπος εἰμί , ὁ λέγω πάντῃ ἅμα διαιρετός εἰμί δύναμις · εἰμί γάρ εἰμί δύναμις , γίγνομαι ἄν καί ἐνέργεια , γίγνομαι δέ οὐ ὥστε κατά ὁ αὐτός καί δύναμις αὐτός εἰμί διαιρετός καί ἐνέργεια οὗτος γάρ προφανῶς ἄτοπος καί λόγος μή δήω , ὁ ὁ αὐτός ὑποτίθημι ἅμα καί ἀδιαίρετος καί διαιρέω ) , ἀλλά οὗτος , φημί , εἰμί ὅς λέγω , ὅτι εἰμί δύναμις ἅμα πάντῃ διαιρετός εἰμί , καί εἰς ἐνέργεια ἐκβαίνω ἄν , ὡς εἰμί αὐτός εἰς σημεῖον διαιρέω · οὗτος γάρ σημαίνω ὁ ‘καθ᾿ ὁστισοῦν σημεῖον διαιρέω . πόσος δέ ἕπω ἄτοπος ὁ ὑποτίθημι εἰς σημεῖον διαιρέω ὁ μέγεθος , ἐφεξῆς ἐπιφέρω ἀναλαμβάνω ὁ Δημόκριτος ἀπορία . εἰμί δέ ὁ ἄτοπος ὅσος καί ἐκ ἀρχή προλέγω . εἰμί γάρ , φημί , ὑποτίθημι πάντῃ ἅμα διαιρέω , οὐδείς εἰμί λοιπός ἀλλά ἢ εἰς ἀσώματος ὁ σῶμα φθείρω . καί ἐπεί εἰς ὁ διαιρέω τίς ἐκ οὗτος καί σύγκειμαι , ἐπιφέρω ὅτι εἰμί μέν εἰμί εἰς ἀσώματος , τουτέστιν εἰς στιγμή , διαιρέω , εἰμί καί ἐκ στιγμή σύγκειμαι · εἰμί δέ εἰς μηδείς , εἰμί ἐκ μηδείς . ἀλλά μήv ὅτι γε διαιρέω εἰς χωριστός καί ἀεί εἰς μικρός . ἀπάγω εἰς ἀδύνατος ὁ λόγος ὁ φάσκω πάντῃ ἅμα διαιρέω ὁ σῶμα , ὁ δείκνυμι ἕπω οὗτος ὁ ἐκ στιγμή ἢ ἐκ μηδείς σύγκειμαι ὁ μέγεθος , νῦν ἐκ ὁ ἐνάργεια λαμβάνω , ὡς παρά Δημόκριτος ποιέω ὁ λόγος , ὅτι ὁ διαίρεσις ἀεί εἰς χωριστής , τουτέστιν εἰς μάτη γίγνομαι ὁ διαίρεσις , ἀλλά οὖν εἰς ὑφίστημι καί κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι δύναμαι . εἰμί δέ οὗτος ἐναργής , πρόδηλος ὡς οὐ ἅμα ἄπειρος ποτός ὁ διαιρέω οὐδέ ἐπί ἤπειρος ὁ διαίρεσις , διά ὁ μή εἰμί ἤπειρος χωριστός μέρος ἐν ὁ περαίνω μέγεθος . ὁ δέ ἀεί οὖον ὁ ἐπί ἤπειρος σημαίνω ἐν οὗτος ὡς γάρ ἀπό Δημόκριτος ὁ λόγος συμπεραίνω ὁ εἴρω ) , ἀλλά ἀεί εἰς μικρός διαιρέω , φημί , “ μέχρι τοῦτος , ὡς ἐν ὁ ἑξῆς φημί , μέχρι ὅς κατάντησις ὁ διαίρεσις εἰς ἄτομος . οὔτε δή κατά μέρος διαιρέω εἰμί ἄν ἤπειρος ὁ θρύψις , οὔτε ἅμα οἷος τε διαιρέω πᾶς σημεῖον . Ζεύς τίς οὗτος ἀδύνατος προερέω . εἰμί γάρ οὕτως διαιρέω εἴτε ἅμα εἴτε καί κατά μέρος , εἰς σημεῖον διαιρέω , καί εἰμί ἐκ σημεῖον , οὗτος δέ ἀδύνατος . ἀδύνατος δέ εἰμί κατά πᾶς σημεῖον διαιρέω ὁ σῶμα , οὐ εἰμί ἐπί ἤπειρος ὁ τομή . εἰμί γάρ εἰς σημεῖον διαιρέω , οὗτος συμβαίνω εἰκότως , ὁ ἤπειρος εἰμί δύναμις ὁ ἐν ὁ μέγεθος σημεῖον . μή πρόειμι τοίνυν ἐπί ἤπειρος ὁ διαίρεσις μηδέ εἰς σημεῖον γίγνομαι , καταλείπω ἵστημι ποῦ ὁ διαίρεσις καί ὑπολείπω ἄτομος σῶμα μηκέτι τέμνω δύναμαι . Ἀνάγκη ἄρα ἄτομος ὑπάρχω μέγεθος ἀόρατος εἴπερ εἰμί γένεσις καί φθορά ὁ μέν διάκρισις ὁ δέ σύγκρισις . σκοτεινός ὁ λέξις ἑρμηνεύω . δοκέω γάρ λέγω ὅτι εἴπερ εἰμί γένεσις καί φθορά ὁ μέν διάκρισις ὁ δέ σύγκρισις , ἀνάγκη καί ἄτομος εἰμί μέγεθος · ἔμπαλιν δέ χρή ἐκ ὁ ἄτομος πιστόω ὅτι κατά σύγκρισις ὁ γένεσις . ἄτομος μέν γάρ ὑπόκειμαι εἰμί κατά σύγκρισις ὁ γένεσις , κατά σύγκρισις δέ εἰμί ὁ γένεσις οὐ ἀνάγκη ἄτομος ὑποτίθημι μέγεθος . ἀλλά δή καί ὅτι μέν εἰμί ἄτομος ὁ Δημοκρίτειος λόγος δοκέω ἀποδείκνυμι , οὖον μήv ὅτι κατά σύγκρισις ὁ γένεσις . ὥστε δεῖ ἐκ ὁ εἰμί ἄτομος συλλογίζομαι ὅτι καί ὁ γένεσις κατά σύγκρισις , οὐ ἔμπαλιν ὡς ὁ λέξις δοκέω ὑποφαίνω . χρή οὖν ἁπλόος ἐκλαμβάνω ὁ λέξις , οὕτως εἶπον ἀνάγκη ἄρα ἄτομος μέγεθος ὑπάρχω , καί ὑποστίζω ἐνταῦθα ὡς ἐκ ἄλλος ἀρχή εἴπερ οὖν εἰμί γένεσις καί φθορά , ὁ μέν διάκρισις εἰμί ὁ δέ σύγκρισις . ἢ οὕτως ἀνάγκη ἄρα ἄτομος μέγεθος ὑπάρχω , ἐκ ὅς εἴπερ εἰμί γένεσις καί φθορά , ὅσπερ ἐναργής εἰμί , ὁ μέν διάκρισις εἰμί ὁ δέ σύγκρισις . ἀόρατος δέ εἶπον μέγεθος ὁ ἄτομος , ἵνα ἐκφεύγω ὁ ἐκ ὁ αἴσθησις ἔλεγχος · οὐδείς γάρ ὁ φαίνω μέγεθος ἀδιαίρετος εἰμί . ἀόρατος οὖν ἐγώ διά μικρότης λέγω εἰμί ὁ ἄτομος . καί οὐδείς γε θαυμαστός εἰμί μέν , διά μικρότης δέ μή ὁράω . ὥσπερ καί ὁ ἐν ὁ ἀήρ κονιορτώδης ψῆγμα πρότερος ἐγώ ἀόρατος εἰμί , ἐπειδάν ἀκτίς διά θυρίς εἰσβάλλω , ὁρατός ἐν αὐτός διά ὁ ὁ φάος λαμπρότης γίγνομαι . ὁ μέν οὖν ἀναγκάζω λόγος δοκέω εἰμί μέγεθος ἄτομος οὗτος εἰμί · ὅτι δέ λανθάνω παραλογίζομαι , καί ὅς λανθάνω , λέγω . | τίθημι ὁ κατασκευή ὁ ἄτομος εἰσάγω λόγος καί ἐνδείκνυμι [ ὅτι ] κατά ποῖος σημαίνω ὁ πάντῃ διαιρετός ἕπω ὁ συνάγω ἄτοπος , λοιπός ὁ λύσις ὁ ἀπορία ἐπιφέρω ἐλέγχω ὁ παραλογισμός ὡς κατά τις ἴδιος ἐξήγησις ὁ ἐπί ἤπειρος διαιρετός προέρχομαι . καί πάλιν ὁ πάντης διαιρετός φωνή διάφορος ἐκτίθημι ὁ σημαίνω , καί φημί ὅτι ὁ μέν ὁ σημαίνω ἀδύνατος συνίστημι ὁ δέ δυνατός · ὁ γάρ πάντῃ , φημί , διαιρετός εἰμί μέν ὡς ὑπάρχω ὁ μέγεθος , εἰμί δέ ὡς οὐ ὑπάρχω · οὐ ὑπάρχω μέν , ὡς Δημόκριτος ἀκούω εἰς ἄτοπος ἀπάγω ὁ λόγος , κατά ὁ ἅμα πάντῃ διαιρετός εἰμί , οὗτος δέ ἀδύνατος εἰμί , διότι , φημί , οὐ εἰμί στιγμή στιγμή ἔχω . λαμβάνω γάρ οὗτος Ἀριστοτέλης ὡς ἐναργής · καί γάρ καί παρά ὁ περί Δημόκριτος ὁμολογέω . εἰς οὗτος γοῦν ὡς ἄτοπος ἀπάγω ὁ λόγος . εἰμί δέ τις καί οὗτος ζητέω αἴτιος , λέγω δέ ὁ μή εἰμί σημεῖον σημεῖον ἔχω ἐπί ὁ συνεχής , μηδέ ὅλως ἐκ σημεῖον σύγκειμαι ὁ μέγεθος , λεκτέος καί πρός αὐτός . ἀνάγκη γάρ ὁ σημεῖον , ἐκ ὅς σύγκειμαι ὁ μέγεθος ὁ ὑπόθεσις ἔχω , ἢ ἀπέραντος μέγεθος ἐφεξῆς ἀλλήλων εἰμί ὑποτίθημι , ἤτοι διίστημι ἀλλήλων , ἢ κατά τίς μέν ἀλλήλων διίστημι κατά τίς δέ ἅπτω , ὅς κατά ὅλος ἑαυτοῦ ἀλλήλων ἅπτω . εἰμί μέν οὖν διΐστημι ἀλλήλων , οὐ εἰμί ἅμα ἔχω οὐδέ ποιέω μέγεθος · εἰμί δέ κατά τίς μέν διΐστημι κατά τίς δέ ἅπτω , μέρος ἔχω ὑπόκειμαι δέ ἀμερής εἰμί ὁ σημεῖον ) · εἰμί δέ κατά ὅλος ἑαυτοῦ ἀλλήλων ἅπτω , δύο σημεῖον ἐφαρμόζω ἀλλήλων * * * ἐφαρμόζω ὁ σημεῖον πᾶς , ἐκ ὅς ὁ μέγεθος δοκέω σύγκειμαι , εἰμί ὁ ὅλος μέγεθος σημεῖον εἷς . ἀδύνατος ἄρα σημεῖον σημεῖον ἔχω , οὗτος δέ εἰσάγω ὁ ἅμα πάντῃ διαιρετός εἰμί ὁ μέγεθος ὑποτίθημι οὕτως ὡς μηδείς καταλείπω μόριον ἐκ ὁ διαίρεσις ὅς καί αὐτός διαιρέω δύναμαι . οὖον γάρ εἰμί ἔχω στιγμή στιγμή , ὡς δείκνυμι , ἀλλά πάντως μεταξύ δύο στιγμή μέγεθος εἰμί . ὥστε οὗτος οὐ εἄν εἰμί πάντῃ διαιρετός ὁ μέγεθος · ἕπω γάρ ὁ προερέω ἄτοπος . πῶς οὖν καί διά τίς ὑπάρχω ὁ πάντῃ διαιρετός ὁ συνεχής ; διά ὁ ὅπη ὁ συνεχής εἰμί δύναμις σημεῖον . εἰμί δέ ὅπη ὁ συνεχής δυνατός σημεῖον λαμβάνω , δυνατός καί ὅπη ὁ συνεχής διαίρεσις γίγνομαι , καί οὗτος πάντῃ διαιρετός λέγω εἄν ὁ μέγεθος , ὁ ὅπη δύναμαι διαιρέω . ὅστις εἷς ὅπη εἰμί , καί πᾶς ὡς ἕκαστος . τουτέστιν εἄν τέμνω τις εἷς τομή , δύναμαι οὗτος ὅπη ποιέω . εἷς δέ εἴρω , διότι οὐ ἄλλος ἐφεξῆς δυνατός λαμβάνω . καί πᾶς δυνατός ὁ τομή ποιέω , οὐ ὡς πᾶς ἅμα , ἀλλά ὡς πᾶς ὁστισοῦν · οὗτος γάρ εἰμί ὁ πᾶς ὡς ἕκαστος , τουτέστιν οὐδείς μᾶλλον ὅδε ἢ ὅδε , ἀλλά ὡς ὅδε τις οὗτος καί πᾶς . ἕκαστος δέ ὁ πᾶς ὡσαύτως δυνατός γίγνομαι · καί γάρ καί ὁ ἄνθρωπος ὡσαύτως ἕκαστος ὁ πᾶς ἐπιστήμη εἰμί δεκτικός . πλέως δέ εἷς οὐ εἰμί . πλέως εἷς οὐ εἰμί ἐφεξῆς , ὡς δηλόω ὁ ἐπάγω . προστίθημι αὐτός ὁ ἅμμα οὖον γάρ ἅμα πάντῃ διαιρετός . εἰ γάρ κατά μέσος διαιρετός , καί κατά ἔχω στιγμή εἰμί διαίρω . κατασκευή ὅτι οὖον πάντῃ διαιρετός οὕτως ὡς μηδείς εἰμί ἀδιαίρετος . ἐνδεής δέ ὁ λέξις φράζω . εἰμί δέ ἄν σαφής ἅμα καί τέλειος ὁ λόγος οὕτως εἶπον ἵημι πάντῃ ἅμα διαιρετός εἰμί ὁ συνεχής ὡς μηδείς αὐτός μένω ἀδιαίρετος κατά μέσος ἢ καί ὁπωσοῦν ἄλλως διαιρέω , διαιρέω ἄν καί κατά ἔχω στιγμός . καί λοιπός ἀκόλουθος εἰμί ἐπάγω τοῦτος δέ ἀδύνατος , ὁ δέ μή ἐπιφέρω ὅτι ἀδύνατος , διά τίς ἀδύνατος εἰμί κατά ἔχω στιγμή διαιρέω ἐφεξῆς προστίθημι , φάσκω οὖον γάρ εἰμί ἔχω σημεῖον σημεῖον , οὗτος δέ εἰμί διαίρεσις ἢ σύνθεσις . τουτέστι ὁ ὑποτίθημι σημεῖον σημεῖον ἔχω εἰμί οὐδείς ἕτερος εἰμί ἢ λέγω ὅτι ὁ μέγεθος διαίρεσις μόνος εἰμί καί σύνθεσις , οὐκέτι δέ εἰς μέγεθος διαιρέω ἢ ἐκ μέγεθος σύγκειμαι . δύναμαι δέ εἄν καί οὕτως ἀκούω ὁ λέξις ὡς πρός ὁ προσεχής · οὖον γάρ δυνατός , φημί , πάντῃ ἅμα διαιρετός εἰμί . διά τίς ; ἐπεί οὐ εἰμί ἔχω σημεῖον σημεῖον , οὗτος δέ ὁ σημεῖον καί κατά οὗτος ὁ σημεῖον ὁ διαίρεσις εἰμί καί σύνθεσις ὁ μέγεθος . καί δῆλος ὅτι εἰμί μή οὗτος εἰμί ἐφεξῆς , λέγω δέ ὁ σημεῖον , οὐ ἄν πάντῃ ἅμα διαιρέω . ὥστε εἰμί καί διάκρισις καί σύγκρισις , ἀλλά ἄτομος καί ἐκ ἄτομος . ἐκ ὁ εἴρω , φημί , δῆλος ὅτι εἰμί καί σύγκρισις μή εἰμί ἄτομος μέγεθος δείκνυμι γάρ ὅτι καί συγκρίνω ὁ μέγεθος καί διακρίνω . οὐ ἀνάγκη δέ σύγκρισις εἰμί καί διάκρισις διά οὗτος ἄτομος ἤδη ὑπάρχω μέγεθος , οὐδέ εἰμί εἰμί σύγκρισις καί διάκρισις , καί πάντῃ διαιρετός εἰμί ὁ μέγεθος ὡς εἰς σημεῖον καταλήγω ἢ οὐδείς · ἀλλά εἰμί ὁ σύγκρισις ἐκ μικρός εἰς μείζων ἀεί καί ὁ διάκρισις ἐκ μείζων μέγεθος εἰς μικρός , οὔτε δέ εἰς ἄτομος οὔτε ἐκ ἄτομος . πολύς γάρ ὁ ἄτοπος ἄτομος ὑποτίθημι · ὅς τε γάρ ἀλλοίωσις ἅμα κύριος καί ὁ συνέχεια καί ὁ συμπάθεια ἀναιρέω . ἀλλά οὐ ὁ ἁπλόος καί τέλειος γένεσις σύγκρισις καί διάκρισις ὁρίζω , ὅς τις φημί , ὁ δέ ἐν | ὁ συνεχής Ν μεταβολή ἀλλοίωσις . ἀλλά οὗτος εἰμί ἐν ὅς σφάλλω πᾶς . ὁ μέν εἰμί σύγκρισις · καί διάκρισις ἐναργής εἰμί δίδωμι , οὖον μέντοι ὁ κύριος λέγω γένεσις σύγκρισις μόνος γίγνομαι συγχωρέω , καθά - περ φημί τις τίθημι ὁ μέν γένεσις καί φθορά σύγκρισις εἰμί καί διάκρισις , ἀλλοίωσις δέ ὁ ὁ συνεχής μεταβολή . κατά πᾶς γάρ τρόπος σφάλλω ὁ οὗτος διορίζω · οὔτε γάρ πᾶς συνεχής μεταβολή ἀλλοίωσις εἰμί , ἀλλά ἐνδέχομαι γένεσις αὐτός εἰμί καί γάρ ὕδωρ εἰς ἀήρ καί μόλυβδος εἰς ψίμυθος μεταβάλλω συνεχής ἀεί εἰμί ἄνευ διάκρισις ἢ σύγκρισις ) , οὔτε δέ διάκρισις καί σύγκρισις πάντως ἕπω γένεσις καί φθορά . ἐάν γάρ διακρίνω μόλυβδος κατακερματίζω εἰς λεπτόν καί πάλιν χωνεύω συνάγω , οὔτε γένεσις οὔτε φθορά ποιέω . τίς οὖν ὁ γένεσις καί τίς ὁ ἀλλοίωσις , ἐφεξῆς διδάσκω . ἐν γάρ ὁ ὑπόκειμαι ὁ μέν εἰμί κατά ὁ λόγος , ὁ δέ κατά ὁ ὕλη . εἰμί , φημί , ἐν ἕκαστος ὁ μέν κατά ὁ εἶδος , ὁ δέ κατά ὁ ὕλη . ὅταν οὖν , φημί , κατά οὗτος γίγνομαι ὁ μεταβολή , γένεσις οὐ ἀλλοίωσις . περί οὗτος δέ γίγνομαι ὁ μεταβολή , ὅταν ὁ ὕλη πάσχω τίς καί ἀποβάλλω ὁ πρότερος εἶδος εἰς ἄλλος μεταβάλλω . ὁ μέν οὖν κατά οὗτος μεταβολή γένεσις εἰμί καί φθορά · εἰμί δέ οὗτος μένω κατά τίς ὁ συμβεβηκός μεταβάλλω , ἀλλοίωσις οὗτος . συγκρίνω δέ καί διακρίνω εὔθαρτα γίγνομαι . οὐ εἰμί μέν , φημί , γένεσις ὁ σύγκρισις αὐτός , οὐδέ διάκρισις ὁ φθορά , συμβάλλω δέ ὁ γένεσις καί ὁ φθορά . καί γάρ διαχέω καί διακρίνω ὕδωρ ταχύς ἐξαερόω , ὡς εἰμί τις ἐπί τράπεζα καταχέω ὀλίγος ὕδωρ · εὐπαθής γάρ οὕτως γίγνομαι . καί ὁ ἀήρ δέ συγκρίνω καί πυκνόω ῥᾳδίως ἐξυδατόω . ὅτι2 ἀδύνατος ὁ γένεσις εἰμί σύγκρισις , οἷος δή τις φημί . ἀντί ὁ ἐκ ἄτομος . καί ἐν ὁ ἑξῆς δέ εἴρω μηδέ ὅλως σύγκρισις εἰμί ὁ γένεσις . διορίζω δέ οὗτος , πρῶτος θεωρητέον πότερος εἰμί ὁ γίγνομαι ἀπλόος καί φθείρω . ἐλέγχω ὁ Δημόκριτος λόγος , διά ὅς ὁ εἰμί ἄτομος σῶμα συλλογίζομαι , δείκνυμι δέ καί ὅτι οὐ ἀνάγκη σύγκρισις καί διάκρισις ὁ γένεσις καί ὁ φθορά γίγνομαι , καί ὅτι οὗτος ἀναιρέω οὖον ταῦ - ὁ εἰμί ἀλλοίωσις καί γένεσις περί οὗτος γάρ ἀπαντάω προβάλλω ζητέω ) , ἐπί οὗτος ἀκόλουθος φημί χρή ζητέω , εἰμί ὅλως εἰμί ὁ ἁπλόος γένεσις , τουτέστι πότερος οἷος τε οὐσία γένεσις εἰμί ἢ οὖον · ὁ γάρ κύριος λέγω γένεσις καί Χωρὶς προσθήκη τις , οὗτος ἀπλόος γένεσις φημί εἰμί . πότερος οὖν , φημί , εἰμί οὐσία γένεσις , ἢ οὐδείς γίγνομαι κατά οὐσία οὐδέ εἰμί οὐσία γένεσις οὐδέ φθορά , ἀλλά μόνος ὁ ὁ οὐσία συμβεβηκός γίγνομαι , ὅσπερ οὐδέ λέγω ἀπλόος γίγνομαι ἀλλά μετά προσθήκη ; οὗτος γάρ καί ὁ ἐκ κάμνω ὑγιαίνω γίγνομαι καί ὁ ἐκ μικρός μέγας · ἐπί οὗτος γάρ ἀπαντάω ὑπόκειμαι τις οὐσία συμβεβηκός τις προσγίγνομαι καί ἀπογίγνομαι . ζητέω οὖν , ὅσπερ εἶπον ὁ ἀρχή , μήποτε ὁ συμβεβηκός μόνος εἰμί γένεσις καί φθορά , οὐσία δέ οὐδαμῶς . ὁ γάρ βούλομαι διδάσκω πῶς γίγνομαι γένεσις καί φθορά δεῖ πρότερος δείκνυμι εἰμί ὅλως εἰμί γένεσις · ἠλίθιος γάρ ὁ πρότερος ἄγω ἐπί ὁ ὁ δύο διδασκαλία χωρέω , ὥσπερ ἄν εἰμί τις ἀθάνατος ἐγώ ὁ σῶμα κατασκευάζω ἐπαγγέλλω μή πρότερος δείκνυμι εἰμί ὅλως εἰμί ἀθανασία δεκτικός . οὕτως οὖν ἐνταῦθα πρίν διδάσκω πῶς ὁ ὁ οὐσία γένεσις καί φθορά γίγνομαι , ἀπορέω πρότερος εἰμί ὅλως εἰμί οὐσία γένεσις . βούλομαι δέ ἐγώ ἐνστατικός ποιέω καί μή ὡς τυγχάνω ἀβασανίστως δέχομαι ὁ λέγω , πειράω πρῶτος ἀναιρέω ὁ γένεσις διά τίνω πιθανός λόγος ὡς οὐ εἰμί δείκνυμι πειράω , εἶτα ὁ ἀπορία ἐπιλύω ἐκ αὐτός ὁ λύσις εἰς ἕτερος περί ὁ γένεσις ἐμπίπτω ἀπορία , εἶτα τρίτος προστίθημι ἀπορία καί ζητέω πόθεν οὐ ἐπιλείπω ὁ γένεσις ἐκ ὁ λύσις ὁ τρίτος ἀπορία καί ὁ δύο ἐπιλύω . ζητέω οὖν ἐκ ἀρχή εἰμί ὅλως εἰμί οὐσία γένεσις · ἔχω γάρ ἀπορία . εἰμί γάρ εἰμί ὁ ἀπλόος εἰμί γένεσις , ἐπεί πᾶς ὁ γίγνομαι ἐκ οὖον τοιόσδε γίγνομαι , ὁ ὁ οὐσία ἄρα γένεσις οὗτος γάρ εἰμί ὁ ἀπλόος γένεσις ) ἐκ ὁ ἀπλόος μή εἰμί εἰμί . ὁ δέ ἀπλόος δύο σημαίνω , ἢ ὁ πρῶτος κατά ἕκαστος κατηγορία , τουτέστι ὁ καθόλου καί κοινός γένος ἕκαστος κατηγορία , ἢ ὁ κοινός κατά πᾶς ὁ κατηγορία , ἐπειδάν λέγω ὁ ἀπλόος γίγνομαι , τουτέστι ὁ οὐσία , ἐκ ὁ ἀπλόος μή εἰμί γίγνομαι , ἤτοι ὁ ἐκ μή οὐσία σημαίνω , τουτέστιν ἐκ τις μή ἀνάγω ὑπό ὁ γένος ὁ οὐσία , ἢ ὁ ἐκ μηδαμός μηδαμῶς εἰμί . εἰμί μέν οὖν ἐκ μή οὐσία λέγω τις ὁ ἀπλόος γίγνομαι γίγνομαι , δῆλος ὡς εἴπερ οὐ εἰμί οὐσία , οὐδέ ποιός εἰμί οὐδέ ποσός οὐδέ ὁ ἄλλος τις κατηγορία οὐδείς · οὐδέ γάρ δύναμαι ὁ ἄλλος τις ἐκτός ὁ οὐσία ὑφίστημι · οὐδείς ἄρα εἰμί ἐκ ὅς ὁ ὁ οὐσία γένεσις . εἰμί δέ ἁπλόος μή ὅς λέγω ὁ κατά κοινός πᾶς ὁ κατηγορία ἀποφάσκω , ἐκ ὅς ὁ ὁ οὐσία ὑπάρχω γένεσις , εἰμί πάλιν ἐκ ὁ μηδαμός μηδαμῶς εἰμί ὁ ὁ οὐσία γένεσις . ὥστε κατά ἑκάτερος ὁ σημαίνω ὁ ἁπλόος μή εἰμί ὁ αὐτός ἕπω ἄτοπος . ἀλλά ὁ μηδαμός μηδαμῶς εἰμί οὔτε ῥητός εἰμί ἵημι δοξαστός , ὡς Πλάτος ἐν ὁ σοφιστής φημί · εἴτε γάρ ῥητός εἰμί εἴτε δοξαστός εἴτε ἐν φαντασία ὑφίστημι μόνος , ὡς ὁ Σκύλλα φέρω καί ὁ τραγέλαφος , οὐ ἄν εἰμί μηδαμῶς εἰμί · εἰμί γάρ ῥητός ἢ φανταστός ἢ δοξαστός . ἐκ ὁ οὖν οὕτως μή εἰμί πῶς ἄν τίς γίγνομαι ; ἔνθεν καί κοινός ὁ φυσικός γίγνομαι δόξα , ὁ μηδείς ἐκ ὁ μηδαμός μηδαμῶς εἰμί γίγνομαι . οὕτως ἀπορέω ἐπιλύω λέγω ὅτι ὁ ἐκ ὅς ὁ ἁπλόος γίγνομαι γίγνομαι , πῇ μέν ἀπλόος μή εἰμί εἰμί πῇ δέ ἀπλόος εἰμί , αἰνίσσομαι ὁ ὕλη · οὗτος γάρ πῇ μέν ἀπλόος μή εἰμί εἰμί πῇ δέ ἁπλόος εἰμί . ὅς μέν γάρ ἐνέργεια οὐδείς εἰμί , ἁπλόος μή εἰμί · ὅς δέ δύναμις πᾶς ὁ ὕλη εἰμί , ἁπλόος εἰμί εἄν εἰμί . καί οὕτως ὁ γένεσις ἐκ εἰμί . ὅταν δέ λέγω ἐνέργεια εἰμί , ὁ ἐν ὑπάρχω ἀκούω , ἐπεί καί ὁ ὕλη δύναμις ἄλλος εἰμί ἐνέργεια εἰμί ὕλη · εἰμί γάρ καί ὕλη δύναμις εἰμί , οὐκέτι ἄν εἰμί ὕλη . οὕτως ἐπιλύω οὗτος ὁ ἀπορία , ἐκ ὁ λύσις γεννάω ἀπορία ἕτερος . ἐπεί γάρ , φημί , ὁ ὁ οὐσία γένεσις φημί ἐκ δύναμις μέν οὐσία ἐνέργεια δέ μή οὐσία εἰμί , ζητητέος ὁ δύναμις οὐσία οὗτος ἆρα μετέχω ἐνέργεια τις ὁ ἄλλος κατηγορία ἢ οὐδείς . εἰμί μέν ἐν μετέχω , εἰμί χωριστός ὁ πάθος , τουτέστι δύναμαι ὑφίστημι κατά ἐνέργεια ἐκτός ὁ κατά ἐνέργεια οὐσία · εἰμί δέ μηδεν·ὸς μετέχω , εἰμί τίς ὑφίστημι ὅς μηδείς ὑπάρχω κατά ἐνέργεια , τουτέστιν εἰμί ὁ ὕλη ὁ ἀνείδεος αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι , ὅσπερ ἄτοπος . οὕτως ζητέω καί εἰς ἀπορία ἄγω ὁ λόγος , πρίν ὁ λύσις εἶπον συνάπτω ἕτερος ἀπορία , ὅσπερ πολλάκις εἴωθα ποιέω , καί διά ὁ λύσις ὁ δύο ἀπος - ῥίος ἐπιλύω καί ὁ πρότερος . εἰμί δέ ὁ δύο ἀπορία τοιοῦτος τις . πόθεν οὐδέποτε ἐπιλείπω ὁ γένεσις ; εἰμί γάρ , φημί , ὁ φθείρω εἰς ὁ μή εἰμί χωρέω , πῶς ποτός οὖον πάλαι καταδαπανάω ὁ εἰμί ἀπολείπω ὁ γένεσις ; δείκνυμι γάρ ἐν ὁ φυσικός ὡς πᾶς ὁ σῶμα καί ἀριθμέω καί μέγεθος περαίνω εἰμί . εἰμί οὖν ὁ φθείρω εἰς ὁ πάντῃ μή εἰμί χωρέω , δεῖ ὁ ἤπειρος χρόνος ὁ πᾶς ἐπιλείπω . τίς οὖν ὁ ὁ εἱρμός αἰτία ; αἴτιος δέ ζητέω ὁ ὡς ὕλη , τίς ὁ ὕλη ὁ γίγνομαι διά ὅς οὐδέποτε ἐκλείπω ὁ γένεσις . εἰμί ὅτι , φημί , ὁ φθείρω οὐ εἰς ὁ μηδαμός μηδαμῶς εἰμί χωρέω , ἀλλά ὁ ὅδε φθορά ἄλλος εἰμί γένεσις ; ἐντεῦθεν δέ καί ὁ πρότερος ἔχω ὁ λύσις . εἰμί γάρ ὁ ἄλλος γένεσις ἄλλος εἰμί φθορά καί ὁ ἄλλος φθορά ἄλλος γένεσις , πρόδηλος ὡς οὐ ἀναγκάζω ἐνέργεια , τουτέστιν ὑφίστημι , ὁ ὕλη ὑποτίθημι Χωρὶς πᾶς εἶδος . ἀεί γάρ προκαταλαμβάνω εἶδος τις ἀποβάλλω μέν ὁ πρότερος εἶδος μεταβάλλω δέ εἰς ἕτερος , καί γίγνομαι φθορά μέν ὁ πρότερος γένεσις δέ ὁ ἐπιγίγνομαι , ὥστε ὁ μέν ὑφίστημι καί ἐν ὑπάρχω εἰμί εἰδοποιέω εἰμί καί συντίθημι ἐκ ὕλη καί εἶδος , ὁ δέ μεταβολή οὖον περί ὁ συναμφότεροι · οὖον γάρ ὁ ἐκ ὕλη καί εἶδος ὑπόκειμαι ὁ γένεσις καί φθορά , ἀλλά ὁ ὕλη μόνος ὁ ἀνείδεος . διό εὔλογος ὁ ὁ οὐσία γένεσις ἐκ ὁ ὕλη , ὁ δύναμις οὐσία λέγω εἰμί καί ὁ ἀπλόος γίγνομαι ἐκ ὁ ἁπλόος μή εἰμί · ὡς ἐκ ὑπόκειμαι γάρ ὁ ὕλη ὁ ὁ οὐσία γένεσις . οὗτος οὕτως προθεωρέω - Μένων ἐπεξέρχομαι ὁ λέγω . πότερος εἰμί γίγνομαι ἀπλόος καί φθείρω , ἢ κύριος μέν οὐδείς , ἀεί δέ ἐκ τις καί τίς . εἴρω καί πρότερος ὅτι ἁπλόος μέν γίγνομαι λέγω ὁ κατά οὐσία ὁ γάρ κατά οὐσία γίγνομαι ἄνευ προσθήκη ἀπλόος φημί γίγνομαι · γίγνομαι γάρ ἄνθρωπος , καί γίγνομαι ἵππος ) , τίς δέ γίγνομαι κατά συμβεβηκός · οὖον γάρ ἄνευ προσθήκη προφέρω ὁ ὁ συμβεβηκός γένεσις . ὅταν γάρ εἰμί τυγχάνω ὁ ἄνθρωπος μεταβάλλω κατά χρῶμα , οὖον φημί ὁ ἄνθρωπος γίγνομαι , διότι ὁ γίγνομαι ἀπλόος καί ἄνευ προσθήκη ὁ κατά οὐσία μεταβολή σημαίνω , ἀλλά φημί αὐτός γίγνομαι τίς ἢ λευκός φέρω ἢ μέλας . ὁ γάρ προσθήκη ὁ διαφορά ἐνδείκνυμι , οἷος ὁ ἄνθρωπος γίγνομαι λευκός , ὁ Σωκράτης γίγνομαι μουσικός . ἐνδείκνυμι δέ τίς αὐτός σημαίνω ὁ ἐκ τις καί τίς , ἐπιφέρω ὁ ἐκ κάμνω ὑγιαίνω καί κάμνω ἐκ ὑγιαίνω . ὥστε εἰμί καί ὁ ἐκ τις καί τίς ὁ κατά συμβαίνω δηλόω γένεσις , πρόδηλος ὡς ὁ ἀπλόος γίγνομαι ὁ κατά οὐσία σημαίνω · ὁ γάρ κατά συμβαίνω γένεσις ὁ κατά οὐσία ἀντίκειμαι . ὅς γάρ ἀπλόος εἰμί γένεσις , ἁπλόος ἄν τίς γίγνομαι ἐκ μή εἰμί . ὥστε ἀληθής ἄν εἰμί λέγω ὡς ὅτι ὑπάρχω τις ὁ μη εἰμί . ὁ ἀπορία ἐκτίθημι , διά ὅς ἄν τις εὔλογος ὑποπτεύω μή εἰμί ὁ ἀπλόος γένεσις . ὁ δέ κατασκευή ὁ ἀπορία τοιοῦτος τις . εἰμί ὁ γίγνομαι ἐκ τις γίγνομαι , ἐκ τις δέ οὖον τοιοῦτος πᾶς γάρ ὁ γίγνομαι ἐκ οὖον τοιόσδε γίγνομαι , ὁ λευκός ἐκ οὖον λευκός καί ὁ θερμός ἐκ οὖον θερμός ) , καί ἁπλόος εἶπον εἰμί ἕκαστος ἐκ ὁ ἴδιος ἀπόφασις γίγνομαι , δῆλος ὅτι καί ὁ ἀπλόος γίγνομαι ἐκ ὁ ἴδιος ἀπόφασις γίγνομαι , τουτέστιν ἐκ ὁ ἁπλόος μή εἰμί . εἰμί δέ οὗτος , εἰμί ἄρα ὁ ἁπλόος μή ὅς καί ὑφίστημι · οὗτος γάρ δηλόω ὁ ὑπάρχω τις ὁ μή εἰμί , τουτέστιν ὑπάρχω τις ὁ ἁπλόος μή εἰμί , ὡς εἰμί τις λέγω ὑπάρχω ἄνθρωπος ὁ μή ζῷον εἶμι | ο δέ ἀπλόος ἤτοι ὁ πρῶτος σημαίνω κατά ἕκαστος Ν κατηγορία ὁ εἰμί , ἢ ὁ καθόλου . ὁ ἀπλόος μή εἰμί , φημί , ἐπί ἕκαστος κατηγορία καί ὁ ἐκ ὁ ἁπλόος μή εἰμί γίγνομαι , ἤτοι ἀπλόος λέγω μή εἰμί ὁ μή ἐκ ἐκεῖνος ὁ κατηγορία τυγχάνω ὑπό ὅς ὁ γίγνομαι τάσσω , οἷος ἐν ποιότης ἀπλόος μή εἰμί εἰμί ὁ ὑπό ὁ ποιότης μή ἀνάγω · ὁ γάρ πρῶτος κατά ἕκαστος κατηγορία δηλωτικός εἰμί ὁ ἄνω2 γένος . πρῶτος γάρ εἰμί κατά ἕκαστος κατηγορία ὁ γενικός · ὁ μέν γάρ λευκός ὁ χρῶμα , ὁ δέ χρῶμα ὁ πάθος , οὗτος δέ ὁ ποιός , ὅς πρότερος εἰμί ἐν οὗτος ὁ κατηγορία . ὁ τοίνυν ἁπλόος μή εἰμί ἐν ποιότης ὁ μή ποιός , καί ὁ ἐκ ὁ ἀπλόος μή εἰμί γίγνομαι ἐκεῖνος εἰμί ὅσπερ ἐκ ὁ ποιέω οὖον γίγνομαι · οὖον γάρ ὁ ἐκ μή λευκός γίγνομαι λευκός ἐκ ἀπλόος μή εἰμί οὖον γάρ πρῶτος ὁ λευκός ἐν ποιότης ) , ἀλλά ἐκ τις μή εἰμί . πᾶς γάρ ὁ ὑπό ὁ πρῶτος τις . οὗτος μέν οὖν ὁ ἐν σημαίνω ὁ ἀπλόος , ὅσπερ δηλόω διά ὁ πρῶτος κατά ἕκαστος κατηγορία . ἕτερος δέ σημαίνω ὁ πάντῃ μή εἰμί καί ἀπόφασις εἰμί καθόλου ὁ εἰμί , ὅσπερ δηλόω εἶπον ὁ καθόλου . οὗτος τοίνυν ὁ δύο σημαίνω καί κατά ὁ οὐσία θεωρέω . ὁ γάρ ἁπλόος μή εἰμί ἐν οὐσία ὁ ὁ μή ἀνάγω ὑπό ὁ οὐσία ἢ ὁ μηδαμῶς εἰμί καί ἐκ ὁ ἀπλόος μή εἰμί γίγνομαι ἢ ὁ ἐκ μή οὐσία οὖον γάρ εἰμί ἄνθρωπος ἐκ μή ἄνθρωπος , ἤδη ἐκ ὁ ἁπλόος μή εἰμί · οὖον γάρ ὁ πρῶτος ἐν ὁ οὐσία ὁ ἄνθρωπος ) ἤγουν ὁ ἐκ ὁ μηδαμός μηδαμῶς εἰμί . δείκνυμι δέ ὅτι κατά ἑκάτερος ὁ σημαίνω ἄτοπος ἕπω ὁ ὁ ἀπλόος καί κατά οὐσία γίγνομαι ἐκ ὁ ἀπλόος μή εἰμί φάσκω γίγνομαι . εἰμί μέν γάρ , φημί , ὁ ἁπλόος ὁ πρῶτος γένος σημαίνω , εἰμί ἄν ὁ ὁ οὐσία γένεσις ἐκ μή οὐσία · ὅς δέ μή εἰμί οὐσία , οὐδέ ὁ ἄλλος τίς εἰμί κατηγορία , διότι ἐν οὐσία ὁ ἄλλος ἔχω ὁ ὕπαρξις · ὅς δέ μηδέ οὐσία εἰμί μηδέ ὁ ἄλλος τίς , οὐδείς εἰμί πάντῃ · ὁ ἄρα ὁ οὐσία γένεσις ἐκ ὁ πάντῃ μηδαμῶς εἰμί εἰμί , ὅσπερ ἄτοπος . ὁ αὐτός δέ ἀκολουθέω ἄτοπος , ἄν εἰμί ὁ ἀπλόος ὁ ἀπόφασις ὁ εἰμί σημαίνω · εἰμί γάρ πάλιν ὁ ὁ οὐσία γένεσις ἐκ ὁ πάντῃ μή εἰμί . ἐκεῖνος μόνος ἐπισημαίνω χρή , ὅτι ἐκ ἀρχή λαμβάνω ὁ σημαίνω ὁ ἀπλόος ὁ δηλόω ὁ κύριος ὅταν γάρ φημί ὁ κατά οὐσία γίγνομαι ἁπλόος γίγνομαι , οὗτος χράομαι ὁ σημαίνω , καί αὐτός δέ δηλόω οὗτος διά ὁ ἀντίθεσις · ὁ γάρ ἁπλός ὁ μή κύριος ἀντιτίθημι ) , εἶτα εἶπον ἐκ ὁ ἀπλόος μή εἰμί γίγνομαι ὁ ἁπλόος εἰμί , οὐκέτι ὁ ἀπλόος μή εἰμί θεωρέω κατά ὁ πρῶτος σημαίνω , ὁ δηλόω ὁ κύριος μή εἰμί , ἡνίκα λέγω ὁ δέ ἀπλόος ἤτοι ὁ πρῶτος σημαίνω κατά ἕκαστος κατηγορία καί ὁ ἑξῆς . ἔοικα γάρ ἐνταῦθα ὁ ἁπλόος εἰς ὁ καθόλου μεταλαμβάνω · ὅλως γάρ ὁ κύριος εἰμί οὖον κατά ἕκαστος κατηγορία θεωρέω ἀλλά μόνος κατά ὁ οὐσία , καί ὁ μή κύριος εἰμί οὐ ἕκαστος κατηγορία δηλόω ἀπόφασις ἀλλά μόνος ὁ οὐσία . ἀλλά εἰμί καί ὁ κύριος μή εἰμί μεταλαμβάνω εἰς ὁ ἁπλόος μή εἰμί , οὐδείς ἐκ οὗτος ὁ ἀπορία σαλεύω . κἀν γάρ ὁ κύριος μή εἰμί λαμβάνω , ἐκ ὅς ὁ ὁ οὐσία γένεσις φημί εἰμί , ἀνάγκη πάλιν οὗτος ὁ κύριος μή εἰμί ἢ ὡς ἀπόφασις ὁ οὐσία μόνος λαμβάνω ἢ ὡς πᾶς κοινῶς ἀπόφασις ὁ εἰμί · καί οὗτος πάλιν διά ἑκάτερος ὁ αὐτός συνάγω , ὁ μηδαμῶς εἰμί εἰμί ἐκ ὅς ὁ ὁ οὐσία ὑφίστημι γένεσις . περι μέν οὖν οὗτος ἐν ἄλλος τε διαπορέω καί διά-ὁρίζω ὁ λόγος . περι ὁ πόθεν ὁ οὐσία ὁ γένεσις καί πῶς ἐκ ὁ μή εἰμί ἀπλόος ὁ ἀπλόος γένεσις . οὗτος οὖν ὁ ἀπορία ὁ λύσις φημί ἐν ἄλλος αὐτός εἴρω , εἴρω δέ ἐν ὁ πρῶτος ὁ φυσικός ἀκρόασις . ἐκεῖ γάρ ζητέω πόθεν ὁ γένεσις , φημί ὅτι ὅς μέν ὁ στέρησις περί ὁ ὕλη θεωρέω , οὗτος ἐκ ὁ μή εἰμί · ὅς δέ ὁ ὕλη εἰμί τίς εἰμί δέ δύναμις ὁ γίγνομαι ) , ἐκ εἰμί · ὡς μέν γάρ ἐκ ὑπομένω ὁ ὕλη , ὡς δέ οὐ ἐκ ὑπομένω ὁ στέρησις . σύμφωνος δέ καί νῦν ὁ ἐκεῖσε λέγω ἀποφαίνω . τρόπος γάρ τις , φημί , ἐκ μή εἰμί ἀπλόος ὁ γάρ ὕλη , ἐκ ὅς ὁ ἁπλόος γένεσις , μηδείς εἰμί ἐνέργεια καί ὁ στέρησις ἔχω ἐν ἑαυτοῦ θεωρέω , ἁπλόος μή εἰμί δόξα εἄν εἰμί ) , τρόπος δέ ἄλλος ἐκ εἰμί , ὁ ἐκ δύναμις εἰμί · ὁ γάρ ὕλη τοιοῦτος . ἰστέον δέ , ὅσπερ καί πρότερος εἴρω , ὅτι ἐνέργεια εἰμί νῦν φημί ὁ ἐν ὑπάρχω εἰμί , ἐπεί καί ὁ ὕλη , δύναμις ἄλλος εἰμί ὅσος ὕπαρξις ἔχω καί αυθυπόστατος εἰμί , ἐνέργεια εἰμί ὕλη · εἰμί γάρ δύναμις φημί αὐτός ὕλη εἰμί , οὐκέτι εἄν εἰμί ὕλη . ἐκεῖνος δέ θεωρητέον , ὅπως διά ὁ λύσις καί ὁ ἁπλόος γένεσις σῴζω καί φεύγω ὁ πάντῃ μή εἰμί εἰμί λέγω · ἐκ γάρ ὁ πάντῃ μή εἰμί ἐνέργεια εἶπον ὁ τοιοῦτος γένεσις εἰμί , οὐ ἁπλόος ἐκ ὁ πάντῃ μή εἰμί . ὅς δέ καί οὗτος διά-ὁρίζω θαυμαστός ἔχω ὁ ἀπορία . | Λύσας ὁ πρότερος ἀπορία καί εἶπον πῶς ὁ ἀπλόος γίγνομαι γίγνομαι , ὅτι ἐκ ὁ δύναμις μέν εἰμί ἐνέργεια δέ μή εἰμί , φημί ἐκ ὁ λύσις ἕτερος ἰσχυρός ἀπαντάω ἀπορία . οὗτος γάρ ὁ δύναμις , ἐκ ὅς γίγνομαι ὁ γίγνομαι , πότερος ὑπάρχω τίς ὁ ἄλλος κατηγορία ἐνέργεια , οἷος ὁ ποσός ἢ ὁ ποιός ἢ ὁ ἄλλος τις , ἢ οὐδείς κατά ἐνέργεια ὑπάρχω οὗτος ὁ δύναμις οὐσία εἰμί ; εἰμί μέν γάρ μηδείς αὐτός ὑπάρχω , εἰμί ὁ μηδείς εἰμί κατά ἐνέργεια , ὅσπερ καλέω ὁ μή οὕτως εἰμί , τουτέστι κατά ἐνέργεια χωριστός καί ὑφεστώς , ὅσπερ ἄτοπος . ὡς ἄτοπος γάρ συνάγω ὁ λέγω ὁ μή ὁ ὕω εἰμί , τουτέστι καί κατά ἐνέργεια μηδείς εἰμί χωριστός καί ὑφίστημι . εἰμί δέ τις οὗτος φεύγω λέγω μή ὑπάρχω οὗτος μηδέ ὑφίστημι , εἰς ἄτοπος ἐκπίπτω ἐκ μηδείς προυπάρχω φάσκω γίγνομαι ὁ γίγνομαι · οὗτος γάρ , φημί , κοινός πᾶς ὁ φιλοσοφέω εὐλαβέομαι , ὁ ἐκ μηδείς προυπάρχω φάσκω γίγνομαι ὁ γίγνομαι . οὗτος μέν οὖν ἕπω , ἐάν ὁ δύναμις εἰμί καί δύναμις οὐσία μηδείς ὑπάρχω ὁ ἄλλος κατά ἐνέργεια · εἰμί δέ ὑπάρχω τίς ὁ δύναμις οὐσία ὁ ἄλλος κατά ἐνέργεια , συμβαίνω ὁ πάθος χωριστός εἰμί ὁ οὐσία , εἴπερ μή εἰμί ὁ ὑπόκειμαι ἐνέργεια οὐσία οὗτος εἰμί ἐνέργεια , ὅσπερ οὖον δύο · πάθος γάρ οὗτος ὁ ἐνέργεια οὐσία , ὁ δέ πάθος χωριστός εἰμί ὅς πάθος εἰμί ἀδύνατος . ο δύναμις μόνος ὅδε καί εἰμί . ὁ ὅδε παρά ὁ Ἀριστοτέλης ὁ οὐσία σημαίνω . Περί τε οὗτος οὖν ὅσος ἐνδέχομαι πραγματευτέος , καί τίς αἰτία ὁ γένεσις ἀεί εἰμί , καί ὁ ἁπλόος καί ὁ κατά μέρος . περι ὁ κινέω ἄπορος , φημί , ζητητέος πῶς ἄν λύω , εἶτα δέ καί ἕτερος συνάπτω ἀπορία λέγω χρή ἐπισκοπέω πῶς ποτός οὐδέποτε ἐπιλείπω ὁ γένεσις , ἀλλά ἀεί εἰμί καί ὁ ἁπλόος καί ὁ κατά μέρος . ἁπλόος δέ καί κατά μέρος ἢ ὁ ὁ οὐσία καί ὁ ὁ συμβεβηκός φημί , ἁπλόος μέν ὁ ὁ οὐσία κατά μέρος δέ ὁ ὁ συμβεβηκός , ἤ , ὅσπερ καί ἀληθής , καί ὁ ἀπλόος καί ὁ κατά μέρος ἐπί ὁ οὐσία τάσσω . καί ὁ διαφορά αὐτός ὀλίγος ὕστερος ἐκτίθημι , ἀπολάω μέν γένεσις λέγω ὁ ὁ κύριος οὐσία , κατά μέρος δέ ὁ ὁ ἀντίκειμαι οὗτος . τίς δέ οὗτος ἑκάτερος δείκνυμι προέρχομαι . εἰμί δέ αἴτιος εἷς μέν ὅθεν ὁ ἀρχή εἰμί φημί ὁ κίνησις , εἷς δέ ὁ ὕλη . ὁ μέν ζήτησις τίς αἰτία ὁ μή ἐπιλείπω ὁ γίγνομαι , διάφορος δέ εἰμί ὁ αἰτία ὁ γίγνομαι μή πᾶς νῦν ῥητέος . ποῖος δέ εἰμί αἰτία ὁ γίγνομαι ; καί ποῖος νῦν ῥητέος ; αἰτία μέν οὖν ὅς τε ὑλικός καί ὁ ποιητικός · οὗτος γάρ εἰμί ὅθεν ὁ ἀρχή ὁ κίνησις . οὗτος δέ μόνος ὁ αἴτιος ἐκτίθημι , ὡς χρησιμεύω μᾶλλον πρός γένεσις ὁ προυπάρχω · ὁ γάρ εἶδος καί ὁ ὅς ἕνεκα ἐπιγίγνομαι . οὗτος οὖν , φημί , ὁ αἰτία , ὁ ποιητικός φημί καί ὑλικός , ὁ ποιητικός νῦν μή λεκτέος , ἀλλά ὁ ὑλικός . μιμνήσκω δέ ὁ ποιητικός αἴτιος , ἐπί ὀλίγος ἅπτω ὁ περί αὐτός λόγος φάσκω ὁ ποιητικός , καθάπερ ἐν ὁ ὄγδοος ὁ φυσικός φημί , ὁ μέν εἰμί ἀκίνητος ἀεί ὁ δέ κινέω ἀεί , ἀκίνητος μέν ὁ πρῶτος κινέω , ὅσπερ καί ἀρχή ὀνομάζω · ἀρχή γάρ ὁ κύριος ἐκεῖνος . περί μέν οὖν ἐκεῖνος εἶπον ὁ πρῶτος , φημί , εἰμί φιλοσοφία θεολογία γάρ οἰκέω καί ὁ μετά ὁ φυσικός πραγματεία , μᾶλλον δέ πρό ὁ φυσικός · πρός ἐγώ γάρ ὕστερος ὁ ὁ φύσις πρότερος · εἶπον δέ περί ὁ ἀκίνητος αἴτιος καί ἐν ὁ ὄγδοος ὁ φυσικός ἀκρόασις ) , περί δέ ὁ κυκλοφορητικός σῶμα , ὅς διά ὁ συνεχῶς κινέω ἄλλος κινέω , ἐν ὁ μετά οὗτος λόγος εἴρω . τις τοιοῦτος ὁ κατά ἕκαστος λέγω αἴτιος εἰμί . ὁ κατά ἕκαστος φημί ὁ γενητός καί φθαρτός , ἐν οὗτος δέ ὁ γένεσις καί ὁ φθορά . νῦν δέ ὁ ὡς ἐν ὕλη εἶδος τίθημι . ἐν εἶδος φημί ἀντί ὁ ἐν γένος · γένος γάρ ὁ ὕλη , ὑπό ὅς καί ὁ ὁ οὐσία ὑπόκειμαι ὕλη . καί ἁπλόος πούς ὁ δύναμις ὕλη ὁ ὅς δύναμαι γίγνομαι . περί οὗτος οὖν , φημί , ὁ ὕλη εἶπον , διά ὅς φθορά καί γένεσις ἀεί εἰμί ἐν ὁ φύσις καί οὐδέποτε ἐπεῖπον · ὁ γάρ ὕλη δύναμις εἰμί ὁ ἐναντίος δεκτικός ἀίδιος τε ὑπάρχω , ἄλλοτε ἄλλος ἐν μέρος ἀναδέχομαι | ὁ ἐναντίος , ὁ μή ἐπιλείπω φθορά καί γένεσις ὁ φύσις αἴτιος εἰμί . ἅμα γάρ εἄν ἴσως οὗτος γίγνομαι δῆλος , καί περί ὁ νῦν ἀπορέω . εἴπερ , φημί , δῆλος γίγνομαι οὗτος , ὁ διά τίς φθορά καί γένεσις οὐ ἐπιλείπω , σύν οὗτος φανερόω καί ὁ ἀνωτέρω ἀπολέγω , εἰμί ὁ δύναμις οὐσία ὑπάρχω τίς ὁ ἄλλος ἐνέργεια ἢ οὖον . ἔχις δέ ἀπορία καί τίς ὁ αἴτιος ὁ συνείρω ἀεί ὁ γένεσις . ὁ προαπορέω ἀπορία πρός ὁ μή δύναμαι συνεχής εἰμί ὁ γένεσις δείκνυμι εὔλογος εἰμί , τίθημι κατασκευή αὐτός οὗτος ἔχω ὁ τρόπος . εἰμί γάρ , φημί , ὁ φθείρω εἰς ὁ μή ὅς ἀπέρχομαι , ὁ δέ μή εἰμί οὐδείς ὁ εἰμί εἰμί , ὡς δείκνυμι ἐν ὁ ὁ εἰμί κατά γένος παράθεσις οὔτε γάρ ὅδε , ὅσπερ σημαίνω ὁ οὐσία , οὔτε ποσός οὔτε ποιός οὔτε ὁ ἄλλος τίς ) , πῶς οὐ ἐπίλειψις ὁ γένεσις ; εἰμί γάρ ἀεί ὅς ὁ εἰμί ἀπέρχομαι , περαίνω δέ ὁ εἰμί , πάλαι ἄν καταναλίσκω ὁ εἰμί εἰς ὁ μή εἰμί . ὅτι γάρ περαίνω ὁ εἰμί , δείκνυμι ἐν ὁ φυσικός · οὐδείς γάρ ἤπειρος ἐνέργεια . δύναμις γάρ δείκνυμι ὁ ἤπειρος εἰμί · ὁ γάρ ὁ συνεχής τομή ἐπί ἤπειρος δύναμις . οὗτος οὖν μόνος ἐσθίω μή ἐπιλείπω , ὁ ὁ συνεχής δηλονότι διαίρεσις , ἐπεί ἐν οὗτος ὁ ἤπειρος μόνος . γίγνομαι δέ ἄν οὗτος ὁ ἀεί μικρός γίγνομαι ὁ προυπάρχω μέγεθος ὁ εἰμί , ὁ ἀφαίρεσις ἀεί καί ὁ φθορά ὁ κατά μέρος . Δύναμις δέ ἐπί ὁ διαίρεσις . τουτέστι δύναμις ἐπί ἤπειρος ἔχω ὁ διαίρεσις · ὁ μέν γάρ ἀριθμός ἐπί ὁ αὔξησις ἔχω ὁ ἤπειρος , ὁ δέ μέγεθος ἐπί ὁ διαίρεσις . ἆρα οὖν διά ὁ ὁ ὅδε φθορά ἄλλος εἰμί γένεσις . σύντομος λίαν ὁ ἀπορία λύω . οὖον γάρ εἰς ὁ μή ὅς , φημί , ὁ φθορά , ὥσπερ κεῖμαι ἐν ὁ ἀπορία , ἀλλά εἰς ἄλλος εἰμί , καί ὁ ἄλλος γένεσις ἄλλος φθορά . οὗτος οὖν ὁ ἐνάλλαξις καί ἄμειψις ὁ ὑπόκειμαι , τουτέστι ὁ ὕλη κατά ὁ εἶδος μεταβάλλω , καί ὁ δίαυλος ὁ τοιοῦτος αἴτιος ὁ συνείρω ὁ γένεσις . λύω δέ ἄν οὗτος καί ὅς ἀνωτέρω εἶπον ἀπορία περί ὁ ἁπλόος γένεσις . εἰμί γάρ μηδείς εἰς ὁ μηδαμῶς εἰμί ἐνέργεια φθείρω , οὐδέ ἄν γίγνομαι ἐκ ὁ μηδαμῶς εἰμί ἐνέργεια , ἀλλά πᾶς ὁ γίγνομαι ἐκ ἐνέργεια τις εἰμί καί εἰδοποιέω γίγνομαι . ἀλλά γίγνομαι ἐκ αὐτός , οὐ ὅς ἐνέργεια εἰμί ἀλλά ὅς δύναμις , ὁ γίγνομαι . ἐπεί γάρ ὁ δύναμις ἀδύνατος κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι , οὗτος ὁ δύναμις εἰμί ὅδε τίς ἄλλος τίς εἰμί ἐνέργεια ὅς πρός ὁ εἰμί μόνος αὐτός συμβάλλω , οὐκέτι μέντοι καί πρός ὁ γίγνομαι ἐκ αὐτός ἐκεῖνος ὅς δύναμαι · ὁ μέν γάρ ἐνρ - γῆ εἰμί κατά ὁ εἶδος ἔχω , ὁ δέ γίγνομαι ἐκεῖνος ὅς δύναμαι κατά ὁ ὕλη . περι μέν οὖν ὁ ὁ γένεσις εἰμί καί φθορά ὅμοιος περί ἕκαστος ὁ εἰμί . συμπεραίνω ὁ λόγος φημί εἴρω ὁ αἴτιος ὁ γένεσις εἰμί καί φθορά ὁμοίως , ὁ ὁμοίως εἶπον ἀντί ὁ ἀεί . ὁ δέ περί ἕκαστος ὁ εἰμί , τουτέστι περί ἕκαστος οὐσία καί ὁ ἁπλόος καί ὁ κατά μέρος . ἐφεξῆς δέ λέγω ὁ διαφορά οὗτος . Ζεύς τίς δέ ποτός ὁ μέν ἀπλόος γίγνομαι λέγω ὁ δέ φθείρω , ὁ δέ οὐ ἀπλόος . Ἀπορίας πάλιν ἄλλος ἐκτίθημι ὁ Ἀριστοτέλης , τίς δήποτε ὁ γένεσις ὁ μέν ἁπλόος γένεσις λέγω ὁ δέ τις , καί ὁ γίγνομαι ὁ μέν ἀπλόος γίγνομαι λέγω ὁ δέ οὐ ἁπλόος . ἔχω δέ ὁ εὔλογος ὁ ἀπορία , ὡς καί αὐτός φημί , ἐκ ὁ κεῖμαι ὁ ὅδε γένεσις ἄλλος εἰμί φθορά , καί ὁ ὅδε φθορά ἄλλος εἰμί γένεσις . ὁμοιότης γάρ οὗτος πᾶς ὁ ἐκ ἀλλήλων γίγνομαι καί εἰς ἀλλήλων φθείρω ὑπάρχω , ὡς μηδείς μᾶλλον ὅδε ἢ ὅδε φάσκω γίγνομαι . ὥστε δῆλος ἐκ ὁ κατασκευή ὅτι ὁ λόγος αὐτός περί ὁ οὐσία εἰμί μόνος , διά τίς τις μέν οὐσία ἁπλόος γένεσις λέγω τις δέ οὐ ἁπλόος ἀλλά τις γένεσις , καί οὐ , ὥσπερ τις νομίζω , περί ὁ συμβεβηκός , ὡς ἁπλόος μέν ὁ οὐσία γίγνομαι οὐ ἀπλόος δέ ὁ συμβεβηκός . περί μέν γάρ οὗτος ἤδη καί προλαμβάνω εἶπον καί ἐν ὁ ἑξῆς ζητέω , ὁ δέ νῦν περί ὁ οὐσία εἰμί αὐτός ὁ λόγος , ὁ καί ἐκ ἀλλήλων γίγνομαι , ὁ δέ συμβεβηκός οὐ ἐκ οὐσία οὐδέ οὐσία ἐκ οὗτος οὐδέ πάντως ἐκ ἀλλήλων . ὁ γάρ τρίγωνος οὖον πάντως ἐκ ἕτερος σχῆμα ἀλλά καί ἐκ ἀσχημάτιστος , καί ὁ χρῴζω ὡσαύτως ἐκ στέρησις , εἰμί ὡς ἐκ ὕλη ὁ ἀήρ γίγνομαι ἄχρους γάρ ὁ ἀήρ ) , καί ὁ ἐφίστημι πολλάκις ἐκ ἀνεπιστήμων . ὥστε οὖον περί ὁ ὁ συμβεβηκός γένεσις ὁ λόγος , ἀλλά περί ὁ ὁ οὐσία · οὗτος γάρ πάντως ἐκ ἀλλήλων , καί οὗτος ὁ μέν ἁπλόος εἰμί γένεσις καί λέγω ὁ δέ τις . ζητέω οὖν ὁ τοιοῦτος χρῆσις ὁ αἴτιος , καί φημί ὅτι κατά τρεῖς χρή διαφορά διά - στέλλω ὁ τις γένεσις πρός ὁ ἁπλόος , πρῶτος μέν διαφορά ὁ ὁ ὑλικός οὐσία καί εἰδικός , ὅς ὁ μέν ὑλικός μή εἰμί καλέω ὁ Παρμενίδης Παρμενίδης ὁ δέ εἰδικός εἰμί · διά γάρ ὅς οὗτος οὗτος ὁ ἀνήρ ὁ μέν γῆ μή εἰμί ὀνομάζω ὡς ὕλη λόγος ἐπέχω , ὁ δέ πῦρ εἰμί ὡς ποιέω καί εἰδικός . ὥστε εἰμί εἄν κατά Παρμενίδης ὁ μέν ὁ πυρός γένεσις ἁπλόος γένεσις , ὁ δέ ὁ γῆ γένεσις τις γένεσις · καί φθορά δέ ὡσαύτως , ὁ μέν ὁ πυρός ἁπλόος , ὁ δέ ὁ γῆ τις φθορά . κατά μέν οὖν Παρμενίδης οὗτος εἄν εἰμί παράδειγμα ὁ ἁπλόος καί ὁ τις γένεσις , ὁ μέν γῆ τίθημι ὑλικός ὁ δέ πῦρ εἰδικός . εἶπον δέ ἄν οὕτως ἔχω καί ὁ ὁ ἁπλόος στοιχεῖον γένεσις πρός ὁ ὁ συντίθημι . ὁ μέν γάρ ἁπλόος στοιχεῖον ὁ γένεσις , ὡς εἄν ὑλικός καί ἐν ὕλη τάξις ὑπόκειμαι ὁ σύνθετος , τις γένεσις , ὁ δέ συντίθημι , οἷος ἄνθρωπος καί ἵππος , ἁπλόος γένεσις . ἀλλά δή καί κατά αὐτός ὁ ὑλικός , λέγω δέ ὁ ἁπλόος σῶμα ὕλη γάρ οὗτος , καθώς εἴρω , ὁ συντίθημι ) , εἰμί τις ἕτερος διαφορά , κατά ὅς ὁ μέν μᾶλλον ἢ ἀγαθός οὐσία , ὁ δέ κακός ὁ χείρων . ὁ μέν γάρ ἔχω ποιητικός διαφορά μᾶλλον οὐσία καί ἀγαθός οὐσία , ὁ δέ ἔχω παθητικός καί στερητικός κακός οὐσία καί χείρων . εἰμί δέ ὁ μέν θερμότης δραστικός μᾶλλον καί εἶδος , ὁ δέ ψυχρότης παθητικός μᾶλλον καί στέρησις . οὐκοῦν εἰμί ὁ μέν πῦρ μᾶλλον οὐσία , καί ὁ ὅδε γένεσις ἁπλόος γένεσις · ὁ δέ γῆ κακός οὐσία , καί ὁ οὗτος γένεσις τις οὐ ἁπλόος . ὁ οὖν πυρός μεταβάλλω εἰς γῆ φθορά μέν ἁπλόος εἰμί , γένεσις δέ τις , ὁ δέ γῆ εἰς πῦρ μεταβάλλω ἔμπαλιν φθορά μέν τις , γένεσις δέ ἁπλόος · τρίτος δέ εἰμί διαφορά ἐκ ὁ ὁ πολύς ἔννοια λαμβάνω , οὐ ἐκ ὁ ἀλήθεια . δοκέω γάρ ὁ πολύς ὁ μᾶλλον αἰσθητός μᾶλλον εἰμί εἰμί , ὁ δέ κακός αἰσθητός κακός ὅς εἰμί . ὥστε κατά ἐκεῖνος ὁ ὁ μᾶλλον αἰσθητής , οἷος γῆ , ἁπλόος γένεσις , ὁ δέ ὁ ἀήρ τις γένεσις ἀίσσω γάρ αἰσθητός ὁ ἀήρ ) , κατά δέ ὁ ἀλήθεια ἔμπαλιν · μᾶλλον γάρ εἰμί ὁ ἀήρ ὁ γῆ , εἴπερ ὁ θερμότης μέν ποιητικός καί εἰδιχωτέρα , ὡς εἴρω , ὁ δέ ψῦξις οἷος στέρησις τις . τρεῖς μέν οὗτος διαφορά ἐπί ὁ οὐσία θεωρέω , ὁ μέν κατά ὁ ἁπλόος καί σύνθετος ἤτοι ὑλικός τε καί εἰδικός , ὁ δέ κατά ὁ μᾶλλον ὁ κακός εἰμί οὐσία ἤγουν κατά ὁ ἀγαθός καί χείρων , τρίτος δέ κατά ὁ μᾶλλον ἢ κακός αἰσθητός , κατά ὅς ἐπί ὁ ἐκ ἀλλήλων γίγνομαι ὁ μέν ἁπλόος γένεσις λέγω ὁ δέ τις γένεσις . ὕστερος δέ ζητέω οὐκέτι περί ὁ ἐκ ἀλλήλων γίγνομαι , ἀλλά ἁπλόος καθόλου διά τίς ὁ εἰμί ὁ μέν ἁπλόος φημί γίγνομαι καί Χωρὶς προσθήκη , ὁ δέ ἀεί μετά προσθήκη ἁπλόος δέ οὐδέποτε , εἰμί γε πᾶς ὄνιος εἰμί . καί φημί ὅτι ἐνταῦθα ὁ ἀπλόος καί μή ἀπλόος ὁ κατηγορία ὁρίζω . ἐπεί γάρ ὁ μέν οὐσία σημαίνω ὁ δέ ποιός ὁ δέ ποσός , ὁ μέν κατά οὐσία μεταβάλλω ἁπλόος γίγνομαι λέγω , ὁ δέ κατά ἄλλος τις κατηγορία ἀεί μετά προσθήκη . εἰκότως , ἐπεί καί κύριος εἰμί ὁ οὐσία . ἀλλά δή , φημί , καί ἐν ὁ ἄλλος πᾶς κατηγορία ὁ συμβεβηκός καθόλου ὁ μέν εἰς ὁ τίμιος μεταβολή γένεσις ἁπλόος , οἷος ὁ εἰς λευκός ἀλλοίωσις , ὁ δέ εἰς ὁ χείρων , οἷος ὁ εἰς ὁ μέλας , οὐκέτι . λέγω γάρ ὅτι φθείρω νῦν μέν ἁπλόος , καί οὖον μόνος ὅδε . ὁ χρῆσις νῦν μαρτύρομαι διορίζω ὁ ἀπολάω γένεσις ὁ τις καί οὖον μόνος μετά προσθήκη λέγω ὅδε τις γίγνομαι , ἀλλά εἰμί ὅτε καί ἄνευ προσθήκη · ὥστε εὔλογος εἰμί ἐπεξέρχομαι ὁ ζητέω . φημί γάρ ὁ μανθάνω γίγνομαι μέν ἐπιστήμων , γίγνομαι δέ ἁπλόος οὖον . ἐντεῦθεν τις νομίζω ὁ λόγος αὐτός εἰμί περί ὁ οὐσία καί ὁ συμβεβηκός , ἀπολάω μέν γένεσις ὁ ὁ οὐσία λέγω , τις δέ γένεσις ὁ ὁ συμβεβηκός . ὁ δέ οὐ οὕτως ἔχω , ἀλλά ὁ μέν λόγος εἰμί αὐτός , καθά προερέω , περί ὁ οὐσία , ὅπως ὁ μέν ἀπλόος λέγω γίγνομαι ὁ δέ μετά προσθήκη · ὁ δέ κατά ὁ μανθάνω παράδειγμα πρός μαρτυρία ἄγω ὁ ὁ χρῆσις διορίζω , καί ὁ μέν ἀπλόος λέγω γίγνομαι ὁ δέ οὐ ἁπλόος ἀλλά μετά προσθήκη . διαφέρω γάρ εἰς ὁ μεταβάλλω ὁ μεταβάλλω , οἷος ἴσως ὁ μέν εἰς πῦρ ὁδός γένεσις μέν ἁπλόος , φθορά δέ τις , οἷος γῆ , ὁ δέ γῆ γένεσις γένεσις τις , φθορά δέ ἁπλόος , οἷος πῦρ , ὥσπερ Παρμενίδης λέγω δύο ὁ εἰμί καί μή εἰμί . ἐκτίθημι μέν ἐνταῦθα ὁ διαφορά κατά ὅς διαστέλλω ὁ ἁπλόος γένεσις ὁ τις , τίς δέ ὁ διαφορά εἰμί ζητητέος · δοκέω γάρ ἀσυμφανῶς παρά αὐτός εἴρω . ἴσως μέν οὖν τις λέγω οὗτος κατά ὁ ἁπλόος καί σύνθετος εἰμί · ὁ γάρ ὁ ἁπλόος ὑλικός εἰμί καί ἐν ὕλη τάξις ὑποτάσσω ὁ σύνθετος , λέγω εἄν ὁ οὗτος γένεσις τις γένεσις , ὁ δέ ὁ συντίθημι , ὡς τρανής ὁ εἶδος ἔχω , ἁπλόος γένεσις . κατά οὗτος ὁ ἔννοια καί ὁ Παρμενίδης , ἐπεί γῆ καί πῦρ ὑποτίθημι στοιχεῖον ὁ μέν γῆ ὡς ὕλη ὑπόκειμαι ὁ δέ πῦρ ὡς εἰδοποιός θεωρέω , ὁ μέν γῆ μή εἰμί ὁ δέ πῦρ εἰμί ὀνομάζω . τοιγάρ κατά ἐκεῖνος , φημί , ὁ μέν ὁ πυρός γένεσις ἁπλόος γένεσις εἄν εἰμί , ὁ δέ ὅς γῆ τις γένεσις καί οὐ ἁπλόος . δοκέω δέ ἀντιπίπτω οὗτος ὁ ἐξήγησις | ὁ τε μηδαμοῦ φαίνω ὁ Ἀριστοτέλης ὁ ἁπλόος καί σύνθετος μιμνήσκω , ἔτι μέντοι ἐκεῖνος . εἰμί γάρ ὁ ἀπολόω ὁ σύνθετος ὁ ὑλικός καί εἰδικωτέρῳ διαφέρω , εἰμί ὁ αὐτός διαφορά ὁ ἐφεξῆς καί δύο λέγω , κατά ὅς ὁ μέν μᾶλλον οὐσία φημί εἰμί ὁ δέ κακός · ὁ γάρ μᾶλλον ἵημι οὐσία καί κακός ἐκ ὁ ὑλικός καί εἰδικός σκοπέω . καί δηλόω οὗτος σαφῶς αὐτός ἐν ὁ περί ὁ δύο διαφορά λόγος φάσκω “ οἶος ὁ θερμός κατηγορία τις καί εἶδος , ὁ δέ ψυχρότης στέρησις ” , πρός ὁ μηδείς μιμνήσκω αὐτός ὁ ὑλικός καί εἰδικός ἐν ὁ περί ὁ πρῶτος διαφορά λόγος , ἀλλά μόνος ὁ εἰμί καί μή εἰμί . διά οὗτος ἀληθής ἐγώ δοκέω εἰμί καί ὁ λέγω σύμφωνος ὁ παρά Ἀλέξανδρος ἐξήγησις . φημί δέ ἐκεῖνος ὁ πρῶτος διαφορά γίγνομαι κατά τε εἰμί καί μή εἰμί , οὐ ὡς Ἀριστοτέλης δοκέω , ἀλλά ὅτι ὅταν ὑποτίθημι τις εἰμί ὁ εἰμί καί ὁ μή εἰμί , καθάπερ ὁ Παρμενίδης λέγω ὁ μέν πῦρ εἰμί ὁ δέ γῆ μή εἰμί , ἕπω κατά οὗτος ὁ ὑπόθεσις ὁ μέν εἰς ὁ μή εἰμί ὁδός ἐκ ὁ εἰμί φθορά μέν ἀπολάω εἰμί γένεσις δέ τις , κατά δέ ὁ ἐκ ὁ μή εἰμί εἰς ὁ εἰμί ὁδός τἀναντία , φθορά μέν τις γένεσις δέ ἁπλόος . ὅλως γάρ κατά Ἀριστοτέλης οὐδείς οὐσία εἰς ὁ μή εἰμί μεταβάλλω . ὁ γάρ ἄλλος , φθορά ἄλλος γένεσις . ὥστε οὐδείς μεταβάλλω ἐπί ὁ οὐσία εἰς στέρησις ἀπλόος , ἀλλά ὁ εἰς ὁ ὅδε στέρησις μεταβάλλω εἰς ἄλλος εἰμί μεταβάλλω . ὁ δέ ἐπί ὁ οὐσία προστίθημι , διότι ἐπί ὁ συμβεβηκός δυνατός εἰμί · δυνατός γάρ ὁ μουσικός εἰς ὁ ἡμέτερος - σός καί εἰς ὁ στέρησις μεταβάλλω , μηδείς ἕτερος ἐν ὁ ἀποβολή ὁ μουσικός προσλαμβάνω εἶδος ἢ πάθος , ἀλλά ἢ μόνος ὁ στέρησις , διότι πρός ὁ εἰμί ὁ ὕλη ἐν ὑπόστασις οὐδείς συμβάλλω ὁ μουσικός ἢ ὁ ἄμουσος . ἐπί δέ ὁ οὐσία ὁ ὁ εἶδος ἀπουσία καί στερέω ἀνυπόστατος ὁ ὕλη ποιέω , ἄν μή εἰς ἄλλος τίς εἰμί ἐνέργεια καί εἶδος γίγνομαι ὁ μεταβολή . εἰμί δή οὗτος ἢ τοιοῦτος , διαφέρω οὐδείς . εἴτε πῦρ καί γῆ εἴτε ἄλλος τις , φημί , ὑποτίθημι ὁ Παρμενίδης , διαφέρω οὐδείς · οὖον γάρ ζητέω ὁ ὑπόκειμαι περί ὅς θεωρέω ὁ διαφορά , ἀλλά αὐτός ὁ διαφορά καί ὁ ὁ ἀντιδιαστολή τρόπος , κατά ὅς ὁ τις γένεσις πρός ὁ ἁπλόος διαστέλλω . ὁ γάρ διαφορά προτίθημι ὁ εἰς ὁ μεταβάλλω ὁ μεταβάλλω , κατά ὅς διαφορά διαστέλλω ὁ ἁπλόος ὁ τις γένεσις . οἷς οὖν διά-ὁρίζω εἴτε πῦρ εἴτε ] καί γῆ . οἷος ποτός , φημί , διά-ὁρίζω ὁ εἰμί καί μή εἰμί , εἴτε πῦρ λέγω καί γῆ διά-ὁρίζω εἴτε ἄλλος τις , οὗτος αὐτός ὁ μέν ἕτερος εἰμί λέγω , μή εἰμί δέ ἕτερος . ἄλλος δέ ὁ ὕλη ὁποῖος τις εἄν εἰμί . Ὕλη ὀνομάζω ὁ ἁπλόος σῶμα , ὡς ὕλη ὑπόκειμαι γένεσις καί φθορά ὁ συντίθημι . καί δοκέω οὗτος ὁ σύνθετος κατά ὁ εἶδος χαρακτηρίζω μᾶλλον , καί ὁ προερέω ἐξήγησις συμφωνέω ὁ πρόκειμαι , κατά ὅς λέγω ὁ Ἀριστοτέλης ὁ πρῶτος διαφορά ἐκτίθημι κατά ὁ ἁπλόος καί σύνθετος , διότι ὁ μέν ὕλη ἀναλογέω ὁ δέ συντίθημι εἶδος , νῦν δέ ὡς καί ἐν αὐτός ὁ ὕλη , λέγω δέ ὁ ἁπλόος σῶμα , θεωρέω διαφορά ἐκτίθημι οὗτος δύο . ὁ δέ διαφορά εἰμί , καθάπερ προαγορεύω , ὁ ὁ μέν ὁ ἁπλόος μᾶλλον εἰμί οὐσία ὁ δέ κακός , μᾶλλον μέν ὁ ποιητικός μᾶλλον ἔχω διαφορά καί εἶδος ανάλατος - γοῦσος , οἷος εἰμί ὁ θερμότης . ὁ γάρ θερμός , φημί , κατηγορία τις , τουτέστιν ὕπαρξις καί ἕξις , ὁ δέ ψυχρότης οἷος στέρησις , καί ὁ κατά αὐτός εἰδοποιέω κακός οὐσία καί χείρων . ὥστε , φημί , ἐπεί πῦρ καί γῆ διαφέρω οὗτος ὁ διαφορά , τουτέστι ὁ ἔχω καί ὁ στερέω , εἰμί ὁ μέν πῦρ μᾶλλον ὄντα ὁ δέ γῆ κακός , καί ὁ ἀπό γῆ εἰς πῦρ μεταβολή εἰμί τις μέν φθορά γένεσις δέ ἁπλόος , ἐπί δέ ὁ ἐναντίος μεταβολεύς ὁ ἀνάπαλιν . ὁ γάρ εἰμί καί μή εἰμί ὁ αἰσθάνομαι καί μή αἰσθάνομαι διορίζω . εἶπον ὁ τρίτος διαφορά κτάομαι ὁ ὁ πολύς δοκέω , ὁ ὁ μέν μᾶλλον ὁ δέ κακός αἰσθητός εἰμί , νῦν ὁ αἴτιος προστίθημι διά ὅς δοκέω ὁ πολύς ὁ μᾶλλον αἰσθητός μᾶλλον εἰμί . ἐπεί γάρ ὁ αἴσθησις αὐτός οἴομαι εἰμί ὁ ἐπιστήμη , ὁ δέ ἐπιστήμη καί ὁ ανεπιστημοσαινω κατά ἀλήθεια διορίζω ὁ εἰμί καί ὁ μή εἰμί ὁ μέν γάρ εἰμί ἐπιστητός τε καί γνωστός , ὁ δέ μή εἰμί ἄγνωστος τε καί ανεπιιστημι ) , νομίζω ὁ αἴσθησις καί ὁ ἀναισθησία διορίζω ὁ εἰμί καί ὁ μή εἰμί . καθά οὖν αὐτός ὁ αἰσθάνομαι ἢ ὁ δύναμαι καί ζῶ καί εἰμί νομίζω , οὕτως καί ὁ πρᾶγμα . ἕτερος πίστις ὁ οἴομαι ὁ αἰσθητός εἰμί εἰμί , ὁ δέ μή αἰσθητός μή εἰμί , ἐκ ὁ ὑπολαμβάνω | καί ἑαυτοῦ εἰμί τε καί ζῶ καθό αἰσθάνομαι ἢ δύναμαι αἰσθάνομαι . ὥσπερ γάρ ὁ αἰσθάνομαι ὁ ζῶ καί εἰμί ὁ αἰσθάνομαι ὁρίζω , οὗτος καί ὁ αἰσθητός ὁ εἰμί φημί ὁ αἴσθησις κινέω δύναμαι . ὁ γάρ οὕτως καί ὁ πρᾶγμα οὖον ‘τῷ αἰσθάνομαι δηλόω , ἀλλά ‘τῷ κινέω αἴσθησις , ὥστε πᾶς μέν ὁρίζω αἴσθησις καί ἀναισθησία , ἀλλά ὁ μέν ζῶ ὁ αἰσθάνομαι , ὁ δέ ἄλλος ὁ αἰσθητός εἰμί . Τρόπος τις διώκω ἀληθής , αὐτός δέ λέγω οὐ ἀληθής . ὁ μέν γάρ οἴομαι ὁ μᾶλλον ἐπιστητός μᾶλλον εἰμί εἰμί , ὁ δέ ὁ εἰμί τε καί μή εἰμί , ἀληθής ὁ γάρ ἐπί ὁ ἑαυτοῦ φύσις ανεπιιστημι οὐδέ εἰμί εἰμί ) , ὁ δέ εἰς αὐτός ἄγω ὁ ἐπιστήμη ὁ αἴσθησις ψευδής . συμβαίνω δή κατά δόξα καί κατά ἀλήθεια ἄλλως ὁ γίγνομαι τε ἁπλόος καί φθείρω . ὁ μέν ἀλήθεια φάσκω ὁ μᾶλλον εἰμί ὁ γένεσις ἁπλόος εἰμί , ὁ δέ ὁ πολύς δόξα οὖον ὁ μᾶλλον εἰμί , ἀλλά ὁ μᾶλλον αἰσθητής . μάχομαι δέ οὗτος ἀλλήλων · ὁ γάρ πνεῦμα καί ὁ ἀήρ συγκρίνω ὁ γῆ ὁ μέν πολύς δοκέω διά ὁ κακός αἰσθητός εἰμί χείρων εἰμί , διό καί ὁ φθείρω εἰς ἀήρ εἰς μηδείς φημί ἀναλύω . οἷος εἰμί ὕδωρ φθείρω , οὐ εἴωθα λέγω ἀήρ γίγνομαι , ἀλλά φθορά ὕδωρ , εἰμί μέντοι φθείρω ὁ ἀήρ ὑετός ποιέω , γένεσις ὕδωρ φημί , οὖον φθορά ἀήρ . οὗτος τοίνυν ὁ γῆ ὡς ἁπτός εἰμί καί ἀντίτυπος , τουτέστι στερεός , μᾶλλον εἰμί δοκέω , διότι μᾶλλον αἰσθητός · κατά ἀλήθεια δέ μᾶλλον εἰμί ὁ ἀήρ ὁ γῆ , ὁ περιεκτικός αὐτός εἰμί ὁ γῆ καί εἰδικός ἔχω διαφορά ὁ θερμότης . ζεύς τε γάρ ὁ ὁ ὕλη διαφέρω ἢ ὁ οὐσία εἰμί . ὁ διαφορά ἀναλαμβάνω , κατά ὅς ὁ ἁπλόος γένεσις ὁ τις διά-ὠρίζω . ὁ δέ ὁ ὁ ὕλη διαφέρω ὡς κοινός πᾶς ὁ διαφορά εἴρω , ὡς εἰμί λέγω ὅτι ὁ ἁπλόος γένεσις ὁ τις διορίζω ὁ ὁ ὕλη ὁ μεταβάλλω διαφέρω κατά τις οὗτος ὁ διαφορά . εἶτα ἐπιφέρω ὁ τρεῖς διαφορά · ἢ γάρ ὁ οὐσία εἰμί ἢ μή εἰμί ἵνα εἶπον ὁ πρῶτος διαφορά ὁ κατά ὁ εἰμί καί μή εἰμί ) , ἢ ὁ μᾶλλον ἢ κακός εἰμί ὁ ὑλικός λέγω καί εἰδικός , ἢ ἁπλόος καθό ὁ μέν ἀγαθός οὐσία εἰμί ὁ δέ χείρων , ἐπεί καί ὁ εἶδος ὁ ὕλη ἀγαθός , ὡς ὁ ἕνεκα ὁ ὁ ὅς ἕνεκα ) , ἢ ὁ μᾶλλον αἰσθητός εἰμί ἢ κακός . ὁ δέ ὁ μέν ἁπλόος γίγνομαι λέγω , ὁ δέ τίς , μή ὁ ἐκ ἀλλήλων γένεσις . ζητέω ἐν ὁ προλαμβάνω ἐπί ὁ οὐσία τίς δήποτε ὁ μέν ἁπλόος γίγνομαι λέγω ὁ δέ μετά προσθήκη , νῦν ὁ αὐτός ζήτησις κινέω οὐ ἐπί ὁ οὐσία υἱός γάρ , φημί , περί ὁ ἐκ ἀλλήλων γίγνομαι ποιέω ὁ λόγος ) , ἀλλά καθόλου περί πᾶς , πῶς ποτός ὁ μέν ἁπλόος φημί γίγνομαι ὁ δέ οὐ ἁπλόος . λέγω τοίνυν οὗτος ὁ κατηγορία διά-ὁρίζω , καί ὁ μέν κατά οὐσία γίγνομαι ἀπλόος γίγνομαι , τίς δέ γίγνομαι καί οὐ ἁπλόος ὁ κατά ἄλλος τις ὁ συμβεβηκός κατηγορία γίγνομαι . οὖον μήv ἀλλά ὁμοίως ἐν πᾶσις . ἐν ἀπάω ὁ κατηγορία . κοινός φημί εἰμί ἐν πᾶς ὁ κατηγορία , εἴτε ἁπλόος γένεσις | θεωρέω θεωρέω καθάπερ ἐν ὁ οὐσία , εἴτε γένεσις καθάπερ ἐν ὁ λοιπός κατηγορία , ὁ ὁ μέν ἐπί ὁ τίμιος μεταβολή γένεσις λέγω , ὁ δέ ἐπί ὁ ἄτιμος καί χείρων φθορά · γένεσις μέν γάρ ὁ ὁ λευκός , ὁ δέ οὗτος εἰς ὁ μέλας μεταβολή οὖον γένεσις μέλας , ἀλλά φθορά λευκός . οὕτως Ἀλέξανδρος ἐξηγέομαι σύμφωνος ὁ ἐν ὁ φυσικός εἴρω . καί ὅλως καί ἐν ὁ οὐσία . ζητέω γάρ ἐπί ὁ οὐσία ὁ διάκρισις ὁ ἁπλόος γένεσις καί ὁ τις · ζητέω καί καθόλου ἐπί πᾶς , ὅσπερ δηλόω ὁ ὅλως . καί εἰμί ἀεί ὁ θατέρου γένεσις ἐπί ὁ οὐσία ἄλλος φθορά . εἰκότως προστίθημι ὁ ἐπί ὁ οὐσία , διότι οὐ ἐπί πᾶς ὁ εἰμί ἐνέργεια ὁ θατέρου γένεσις ἕτερος τις εἰμί εἰμί φθορά , ὡς ἐπί | ὁ μανθάνω καί ἐπιστήμων γίγνομαι · στέρησις γάρ ὁ ἀνεπιστήμων . ἀλλά μήv οὐδέ ἀπορέω δεῖ διά τίς γίγνομαι τίς ἀεί ἀπόλλυμι . ἐν ὁ προλαμβάνω ἀπορέω τίς δήποτε οὐ ἐπιλείπω ὁ γένεσις , ἀλλά ἀεί συνείρω , ὁ ὁ ἀπορία εὔλογος δείκνυμι ἐκ ὁ ἀεί ἀφίημι τίς ὁ εἰμί ὁ φθείρω εἰς ὁ μή εἰμί χωρέω . δείκνυμι ἐν ἐν ὁ προλαμβάνω σύντομος πόθεν οὐ ἐπιλείπω ὁ γένεσις , καί εἶπον ὅτι διά ὁ ὁ ἄλλος φθορά ἄλλος εἰμί γένεσις , καί διά οὗτος λύω πᾶς ὁ προβάλλω ἀπορία , ὑπομιμνῄσκω νῦν ὁ λόγος ὁ κατασκευαστικός ὁ ἀπορία φάσκω μετά ὁ λύσις ὁ εἴρω μηκέτι χώρα ἔχω ὁ κατασκευαστικός ὁ ἀπορία λόγος , ὁ φάσκω μή δήω γένεσις ἀεί εἰμί ἀπόλλυμι τις καί εἰς ὁ μή εἰμί χωρέω . οὖον ταυτολογέω δέ ἐπαναλαμβάνω ὁ λόγος , ἀλλά ἐπεί εἶπον προσεχῶς ὅτι ὁ πολύς ὁ ἀπλόος γίγνομαι καί φθείρω ὁ εἰς αἰσθητός ἐκ ἀναίσθητος ἢ ἐκ αἰσθητής εἰς ἀναίσθητος ὁ μεταβολή γίγνομαι κρίνω , διότι κατά αἴσθησις ζῶ οὗτος ὁ εἰμί καί ὁ μή εἰμί ἐξετάζω καί ὁ μή ὁ αἴσθησις ὑποπίπτω ἢ μή μᾶλλον οὐδέ εἰμί οἴομαι , αὐτός δή οὗτος εἰς ὑπόδειγμα ὁ οἰκεῖος λόγος παραλαμβάνω , ὁ ὁ ἄλλος γένεσις ἄλλος εἰμί φθορά καί ἔμπαλιν , καί ὁ τρόπος μέν τις ἐκ εἰμί γίγνομαι ὁ γίγνομαι καί φθείρω εἰς εἰμί , τρόπος δέ τις ἐκ μή εἰμί γίγνομαι καί εἰς μή εἰμί ἀναλύω . καί ὁ πολύς γοῦν , φημί , ὁ ἀπλόος γένεσις ὁ ἐκ ἀναίσθητος εἰς αἰσθητός μεταβολή κρίνω , καί φθορά ὁ ἐναντίος , ὁ ἀναίσθητος οὖον παντελῶς μή εἰμί . κοινός ἐν λόγος καί ἀπλόος πᾶς γένεσις ἐκ μή εἰμί , διότι ἐκ ὁ ὕλη ὅστις πᾶς ἔχω ὁ στέρης , ὁ δέ στέρησις ὁ μή εἰμί · ἐκ εἰμί δέ πάλιν , διότι δύναμις πᾶς · καί ὁ ἐκ ὅς δέ προσεχῶς εἰμί εἰμί καί μή εἰμί , οἷος εἰμί ἐκ ἀήρ γίγνομαι πῦρ . ἀλλά εἰμί καί εἰμί τίς εἰμί ὁ ἀήρ , ἀλλά οὐ εἰμί πῦρ , οὐδέ ὑπομένω ὁ ἀήρ ὁ ὁ πυρός γένεσις . ὥστε καί οὗτος ἐκ μή εἰμί . ἐκ εἰμί δέ πάλιν , κατά ἑαυτοῦ μέν ἐκ εἰμί διότι ἐκ ὁ ὑπόκειμαι ὅσπερ εἰμί εἰμί , κατά συμβαίνω δέ διότι ἐκ ἀήρ · συμβαίνω γάρ ὁ ἐκ ὅς ὁ πῦρ ἢ ἀήρ εἰμί ἢ ξύλον ἢ ἔλαιον ἢ ὁστισοῦν ἄλλος . ὁ αὐτός καί ἐπί ὁ φθορά ἀντικειμένως . ἀλλά μήv οὐδέ ἀπορέω δεῖ διά γίγνομαι τίς ἀεί ἀεί ἀπόλλυμι . οὖον δεῖ , φημί , ἀπορέω διά τίς ἀπόλλυμι τις ἐν ὁ φθείρω οὐ ἐπιλείπω ὁ γένεσις · οὖον γάρ εἰς ὁ πάντῃ μή εἰμί ὁ φθορά , οὐδέ ἐκ ὁ πάντῃ μή εἰμί ὁ γένεσις . καί παραμυθέομαι ὁ λόγος οὗτος διά ὁ ὁ πολύς χρῆσις , ἕ ὁ εἰμί καί μή εἰμί ὁ αἰσθητός καί ὁ ἀναίσθητος διορίζω · οὖον γάρ ὁ μηδαμῶς εἰμί μή εἰμί καλέω , ἀλλά ὁ αὐτός ἀναίσθητος . οὐδείς οὖν θαυμαστός , εἰμί καί ἐγώ φημί κατά τίς ἐκ ὁ ἀπλόος εἰμί , κατά τίς δέ ἐκ ὁ ἀπλόος μή εἰμί ὁ γένεσις καί ὁ φθορά εἰς εἰμί τε καί μή εἰμί κατά ὁ εἴρω τρόπος . ἔτι οὖν εἰμί τις ἰός ὑπόκειμαι εἴτε μή . τουτέστιν εἴτε ἔχω ὕπαρξις τις οὗτος ὁ ἀναίσθητος καί μή εἰμί λέγω , εἴτε μή εἰμί ὑπόκειμαι , οὐδείς διαφέρω πρός ὁ λόγος καθόλου γάρ εἰς οἷος χωρέω ὁ φθείρω , ἐκ τοιοῦτος γίγνομαι ὁ γίγνομαι . εἰμί τοίνυν φθείρω ὁ εἰμί γίγνομαι ὁ μή εἰμί , δῆλος ὄφις καί ὁ μή εἰμί φθείρω γίγνομαι ὁ εἰμί . καί ὁράω ὅπως ἀκριβῶς ἐπί ὁ μή εἰμί γένεσις εἶπον , δηλόω σαφῶς ὅτι ὅταν εἰς ὁ μή εἰμί χωρέω λέγω ὁ φθείρω , οὐ εἰς ὁ μηδαμός μηδαμῶς εἰμί λέγω . εἴτε οὖν εἰμί τις ὁ ὑπόκειμαι εἴτε μή . ὁ φθείρω , φημί , ἔνιοι εἰς ὁ μή εἰμί χωρέω λέγω , ὁ εἰς ἀναίσθητος μεταβάλλω , οὖον περιεργάζομαι ὁ εἴτε εἰμί τις ὑπόκειμαι γίγνομαι ὁ μεταβολή εἰς ὁ αἰσθητός εἴτε μή , τουτέστιν εἴτε ἔχω ὕπαρξις ὁ ἀναίσθητος καί μή εἰμί λέγω εἴτε μή . ἀλλά οὖον διότι εἰμί ἢ μή εἰμί φημί οὗτος ὁ ἀναίσθητος , διά οὗτος ἢ εἰμί ἐκ αὐτός ὁ γένεσις ἢ οὐ εἰμί · ἀλλά διότι εἰμί καί ὑπόκειμαι , διά οὗτος ἐκ αὐτός ὁ αἰσθητός γίγνομαι . ὁ οὖν εἴτε εἰμί τις ὁ ὑπόκειμαι σημαίνω εἴτε εἰμί λέγω παρά αὐτός εἴτε μή εἰμί . οὐδέ γάρ ἐκεῖνος προσδιορίζω οὗτος ὁ ἀναίσθητος , ἐκ ὅς ὁ γένεσις λέγω , εἴτε ὁ εἰμί καί ἐν ὑπάρχω εἰμί εἴτε μή . ὅς τίς γάρ ἄν οὗτος ὑπάρχω , οὐ ἐπίλειψις ὁ γένεσις . εἰμί μέν γάρ ὁ εἰμί εἰμί ὁ ἀναίσθητος , εἰς ὅς ὁ φθορά καί ἐκ ὅς ὁ γένεσις , διά αὐτός οὗτος οὐ ἐπίλειψις ἐπεί μή εἰς ὁ πάντῃ μή εἰμί ὁ φθορά · εἰμί δέ ὁ μή εἰμί , ἐπεί ὁ μέν φθορά ὁ μή εἰμί εἰμί γένεσις ἡʹ δέ γένεσις φθορά ὁ μή εἰμί , πάλιν οὐ ἐπίλειψις , ἀλλήλων ὁ εἰμί τε καί μή εἰμί . ἀλλά οὗτος ὁ μή εἰμί ἀπλόος πότερος ὁ ἕτερος ὁ ἐναντίος εἰμί . ἐν ὁ προλαμβάνω ζητέω εἰμί εἰμί τίς ἀπλόος γίγνομαι , τουτέστιν κύριος , καί λέγω ἐκ ὁ ἁπλόος | μή εἰμί γίγνομαι . διδάσκω οὖν ἱκανῶς περί ὁ ἁπλόος γένεσις καί ὁ ἀπλόος εἰμί καί κατά πόσος σημαίνω λέγω , νῦν ζητέω περί ὁ ἁπλόος μή εἰμί τίς σημαίνω . μήποτε ὁ ἕτερος ὁ ἐναντίος , ὁ κατά ὁ στερητικός διαφορά χαρακτηρίζω , οἷος γῆ καί πῦρ ; ἆρα ὁ μή εἰμί ὁ γῆ φημί εἰμί εἰμί δέ ὁ πῦρ ; ἢ οὖον περί οὗτος ὁ καταχρηστικός λέγω ὁ λόγος , ἀλλά ὁ ζήτησις εἰμί καθόλου περί ὁ κύριος εἰμί καί κατά οὐσία , ὅταν φημί αὐτός ἐκ μή εἰμί γίγνομαι , ὁποῖος τίς ὁ μή εἰμί νοέω εἰμί ; ὅσπερ οὖν ἀνωτέρω λέγω , φάσκω ὁ μή εἰμί οὗτος εἰμί ὁ δύναμις μέν εἰμί ἐντελέχεια δέ μή εἰμί , οὗτος σαφής ἐνταῦθα φημί . ὁ ὕλη γάρ , φημί , εἰμί ὁ μή εἰμί , ἐκ εἰμί καί ὁ πῦρ καί ὁ γῆ γεννάω . εἰμί δέ λέγω ὅτι ὁ ὕλη αὐτός κατά ἑαυτοῦ οὐ ὑφίστημι , ἀλλά εἰμί ἀεί μετά τις εἶδος , ὡς μηδέποτε ἐκ μή εἰμί ἀλλά ἐκ εἰμί γίγνομαι ὁ γίγνομαι , εἴρω πρός οὗτος , ὅσπερ καί ἀνωτέρω προαγορεύω , ὅτι ὁ εἶδος ὁ ὕλη πρός μέν ὕπαρξις συντελής , πρός μέντοι γένεσις ὁ ὅσπερ οὐ εἰμί οὐδείς συμβάλλω . οὐδέ γάρ ὡς ἐνέργεια εἰμί τυγχάνω γῆ εἰμί μεταβάλλω εἰς πῦρ , ἀλλά ὡς δύναμις εἰμί πῦρ , οὗτος δέ ὡς ὕλη αὐτός ὑπάρχω . ἐκ ὕλη ἄρα ὁ γίγνομαι . καθάπερ ὁ χαλκός , ἵνα ὁ Ἀλέξανδρος ὁ ἐξηγητής χράω ὑπόδειγμα , εἴπερ ἀδύνατος εἰμί Χωρὶς ὁ εἶδος ὁ ἀνδριάς ὑφίστημι , μεταβάλλω δέ εἰς ἀλλήλων ὁ ἀνδριάς , οὖον διά οὗτος ὁ ἴδιος στερέω ὕπαρξις , ἀλλά εἰμί ἕτερος ὁ ἀνδριάς · καί ὁ γίγνομαι ἀνδριάς , εἰμί καί μή ἐκ ἀργός χαλκός γίγνομαι ἀλλά ἐκ ἀνδριάς , ὅμως οὖον λέγω ἐκ ἀνδριάς γίγνομαι ἀλλά ἐκ ὁ χαλκός ὁ ἀνδριάς · οὕτως ἔχω ἐπί ὁ ὕλη , ἐπεί ἀεί μετά τις εἰμί εἶδος μηδείς γάρ εἰμί ἐνέργεια ἀνυπόστατος εἰμί ) , ὁ γίγνομαι ἐκ αὐτός ἀεί μέν εἰμί μετά τις γίγνομαι ὅς πρός ὕπαρξις αὐτός συντελής , οὖον μήv ἐκ ἐκεῖνος ὅς εἰμί ἐνέργεια ὁ ὕλη γίγνομαι ὁ γίγνομαι , ἀλλά ἐκ ὁ ὕλη ὅστις δύναμις εἰμί σῶμα . καί ἆρα γε ἕτερος ἑκάτερος ὁ ὕλη , ἢ οὐ ἄν γίγνομαι ἐκ ἀλλήλων οὐδέ ἐκ ἐναντίος ; εἶπον ὁ ἁπλόος μή εἰμί ἕτερος εἰμί ὁ γίγνομαι , οὖον ὁ δοκέω κακός εἰμί διά ὁ ὁ στερητικός ἔχω διαφορά , ἀλλά ὁ ὑπόκειμαι ἄμφω , καί ὁ κακός εἰμί καί ὁ μᾶλλον , νῦν ζητέω ἐφεξῆς εἰμί ἑκάτερος ἐκεῖνος , ὁ τε γῆ καί πυρός ὅς μνημονεύω , ἕτερος εἰμί ὁ ὑποκει - μένω . οὗτος δέ σύντομος ἀναιρέω λέγω ὅτι εἰμί ἕτερος εἰμί ἑκάτερος καί μή αὐτός ὁ ὑπόκειμαι , οὐκέτι ἄν ἐκ ἀλλήλων γίγνομαι ὡς ἐκ ἐναντίος · ὁ γάρ ἐναντίος ἐκ ἀλλήλων γίγνομαι ὁ αὐτός εἰμί ὁ ὑπόκειμαι . κεῖμαι δέ ἐκ ἀρχή ὁ ὁ ἄλλος γένεσις ἄλλος φθορά εἰμί · οὐ ἕτερος ἄρα ὁ ὑπόκειμαι ὁ ἐναντίος , γῆ φημί καί πῦρ . ὅτι δέ ἐναντίωσις ὑπάρχω γῆ καί πῦρ , δείκνυμι κατά ὁ ἐφεξῆς λόγος · ἐκ ἀλλήλων ἄρα οὗτος ὡς ἐκ ἐναντίος . εἰμί δέ οὗτος , κοινός καί εἷς ἀμφότερος ὁ ὅλος . ἤ εἰμί μέν ὡς ὁ αὐτός , δέ ὡς ἕτερος . ἐπεξεργάζομαι ὁ πρότερος λόγος Ε ; ὅτι κατά τίς μέν ὁ εἰμί ὕλη ὁ γίγνομαι , κατά τίς δέ ἕτερος · πῶς δέ ὁ αὐτός καί πῶς ἕτερος προστίθημι . ὅς μέν γάρ ποτός εἰμί ὑπόκειμαι ὁ αὐτός , ὁ δέ εἰμί οὖον ὁ αὐτός . ὁ ὕλη , φημί , καθό ὕλη εἰμί καί κατά ὁ ἴδιος φύσις ὅς ποτός εἰμί εἰμί , ὁ αὐτός εἰμί πᾶς ὅς ὑπόκειμαι . ὁ γάρ ὅς ποτός εἰμί ὁ Ἀριστοτέλης ὁ ὑπόκειμαι * * * οὖν καί , ἵνα οὕτως εἶπον , ὁ ἑαυτοῦ φύσις εἷς πᾶς εἰμί ὁ ὕλη · ὅμοιος γάρ ἐπιτηδειότης καθό ὕλη εἰμί πρός πᾶς ἔχω . ἐπεί δέ ὁ εἰμί καί <ἡ> ὑπόστασις αὐτός ἀεί μετά τις εἰμί οὐ ὁ αὐτός εἰμί ὕλη κατά ὁ εἶδος καί ὁ ὕπαρξις ἅπας . ὁ δέ κατά ὁ εἶδος θεωρέω εἰμί ὁ προσεχής , οἷος ὁ μέν πῦρ ὑπόκειμαι ἀήρ εἰμί , ὁ δέ ὁ ἀήρ ὕδωρ ἐνέργεια ἄν οὕτως τυγχάνω , ὁ δέ ὁ ὕδωρ γῆ πῦρ οὖν καί ὕδωρ ὑπόκειμαι γῆ τε καί ἀήρ , οὗτος δέ κατά μέν ὁ ὁ ὕλη λόγος ὁ αὐτός , κατά δέ ὁ εἶδος διάφορος , οὐκέτι ὡς πρῶτος ὕλη ἀλλά ὡς προσεχής θεωρέω . εἰμί δέ καί οὕτως εἶπον · ἐπειδή , ὡς καί ἐφεξῆς μέλλω εἴρω , ὁ ὕλη κατά μέν ὁ ὑπόκειμαι ὁ αὐτός εἰμί , κατά δέ ὁ λόγος διάφορος , ὡς εἄν καί διάφορος λόγος ἔχω ἐν ἑαυτοῦ , ἐν πῦρ καί γῆ καί ὁ ἄλλος κατά μέν ὁ ὑπόκειμαι ὁ αὐτός εἰμί , κατά δέ ὁ λόγος διάφορος . οὖον γάρ κατά ὁ αὐτός λόγος πυρός καί γῆ καί ὁ ἄλλος ὁ εἶδος δέχομαι · κατά ἄλλος μέν γάρ λόγος γῆ , κατά ἄλλος πυρός εἶδος δέχομαι , κατά ἄλλος τε λόγος ὁ ὁ ἄλλος εἶδος . περι δέ γένεσις καί ἀλλοίωσις λέγω τίς διά - φέρω . | τίς διαφέρω γένεσις ἀλλοίωσις εἴρω μέν αὐτός ἐπί βραχύς καί πρόσθεν , οὖον μήv ἀλλά καί νῦν ἀναλαμβάνω πάλιν ἐν τάξις περί αὐτός λέγω . ἐρῶ γάρ ὅσος περί γένεσις χρή ζητέω , τίς τε εἰμί καί εἰμί εἰμί ὅλως καί ἐκ τίς καί πόθεν γίγνομαι ὁ γίγνομαι καί διά τίς οὐ ἐπιλείπω ὁ γένεσις , εὔκαιρος νῦν ζητέω τίς διαφέρω ὁ ἄλλος μεταβολή , καί πρῶτος ὁ ἀλλοίωσις , διακρίνω αὐτός ἀλλήλων οὗτος ὁ τρόπος . ἐπεί γάρ , φημί , εἰμί ὁ μέν τίς ὑπόκειμαι ὅσπερ σημαίνω ὁ οὐσία , ὁ δέ πάθος ὅσπερ καί συμβαίνω ὀνομάζω , εἰμί δέ κατά ἀμφότερος μεταβολή ( καί κατά ὁ οὐσία , ὅσπερ καλέω ὑπόκειμαι , καί κατά πάθος , τουτέστι ὁ συμβεβηκός ) , ὁ μέν κατά ὁ ὑπόκειμαι μεταβολή γένεσις εἰμί , ὁ δέ κατά ὁ πάθος Μένων ὁ ὑπόκειμαι ἀμετάβλητος ἀλλοίωσις . οὗτος εἶπον ἀπορία τις , ὅς ἄν τις ἀπερισκέπτως προάγω πρός ὁ εἴρω , οὗτος καί τίθημι γυμνάζω καί ἐπιλύω . εἰμί γάρ ὁ περί ὁ ὑπόκειμαι αἰσθητός εἰμί καί ὁ αὐτός μένω γίγνομαι μεταβολή , τουτέστιν εἰμί ὁ περί εἰδοποιέω ὑπόκειμαι γίγνομαι μεταβολή ἀλλοίωσις εἰμί , ἐπεί ἐν ὁ ἐκ ἀήρ εἰς ὕδωρ μεταβολή ὁ μέν διαφανής καί ὑγρότης μένω , ὁ δέ μεταβολή κατά ὁ θερμός καί ψυχρός γίγνομαι , εἰμί ὁ ὁ ἀήρ εἰς ὕδωρ μεταβολή ἀλλοίωσις · περί γάρ ὑπόκειμαι εἰδοποιέω , ὁ διαφανής φημί καί ὑγρός , γίγνομαι ὁ μεταβολή . κατά ὁ αὐτός δέ λόγος εἰμί ἀπορέω ἐπί ὁ ἄλλος στοιχεῖον . πᾶς γάρ ὁ ἐφεξῆς ἀλλήλων ὁ μέν ἔχω κοινός διαφορά , ὁ δέ ἕτερος ἐναντίος · πῦρ μέν γάρ καί ἀήρ κοινωνέω κατά ὁ θερμός διαφέρω κατά ὁ ὑγρός καί ξηρός , ἀήρ δέ καί ὕδωρ ὁ αὐτός ἔχω ὑγρότης ἐναντίος εἰμί κατά ὁ ἕτερος ἀντίθεσις . κοινός τοίνυν ἐπί ὁ ἐφεξῆς ἀλλήλων ὁ ἀπορία . πρός δέ οὗτος ἀπαντάω ὁ ἀπορία ὁ Ἀριστοτέλης φημί ὅτι εἰμί μέν πάθος ὑπάρχω ὁ ὑπομένω ὑγρός καί διαφανής ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός , κατά ὁ ὁ εἰς ἀλλήλων μεταβολή αὐτός γίγνομαι , ἀλλοίωσις εἰμί ἄν , ὡς ἔχω ἐπί ὁ θερμαίνω ὕδωρ καί ψύχω . ἐκεῖσε γάρ , ἐπεί ὁ ἐγγίγνομαι ὁ ὕδωρ ποιότης πάθος εἰμί καί συμβαίνω μηδείς συμβάλλω πρός ὁ εἰμί ὁ ὕδωρ , ἀλλοίωσις εἰμί ὁ γίγνομαι · ἐπί δέ ὁ ἐκ ἀήρ εἰς ὕδωρ μεταβολεύς ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός οὐ εἰμί πάθος ὁ ὑγρός καί διαφανής , εἰμί μή τίς ἄρα κατά συμβεβηκός , ὁ εἰμί ἀμφότερος ὁ αὐτός πάθος . ὡς ὅταν ἐπί Σωκράτης ὁ φαλακρός ὑπάρχω φημί ὁ λευκός κατά συμβεβηκός , ὁ ἀμφότερος καί ὁ λευκός καί ὁ φαλακρός ὁ αὐτός ὑπάρχω · Σωκράτης γάρ ἀμφότερος πάθος . οὕτως οὖν ἐνταῦθα ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός ὁ μέν ὑγρός οὐ ἄν εἰμί πάθος , εἰμί μή κατά συμβεβηκός , ὁ δέ ὕλη αὐτός τε οὗτος , ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός φημί , καί ὁ ὑγρότης πάθος ὑπάρχω ὁ ὕλη ὁ ἀναιδέω , πάθος δέ εἰδοποιός καί τελειωτικός . εἰμί γάρ πάθος καί συμβαίνω ὁ ὑγρός ὁ ψυχρός , ὁ ὕδωρ οὐ ἔχω ὁ εἰμί κατά ὁ ὑγρότης καί ψυχρότης , ἀλλά κατά ὁ ὑγρότης μόνος . ὁμοίως δέ καί ὁ ἀήρ οὐ ὑγρότης καί θερμότης , ἀλλά ὁ ὑγρότης μόνος εἰμί συμπληρωματικός . εἰμί δέ ὁ ὑγρότης ἀμφότερος συμπληρωτικός ὁ οὐσία εἰμί , ὁ ὕδωρ καί ὁ ἀήρ , οὐ ἔχω διαφορά ὅς χωρίζω κατά οὐσία · ὁ γάρ πάθος οὖον ποιέω διαφορά οὐσιώδης . οὐ ἄρα πάθος ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός ὁ ἀήρ καί ὁ ὕδωρ , κατά ὁ καί μεταβάλλω ἐν ὁ ἐκ ἀλλήλων γένεσις . ἀλλά οὐδέ ὁ ὑγρός πάθος καί συμβαίνω ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός , ἐπεί οὐ ἄν συνδυάζω εἷς ἀποτελέω οὐσία . εἰμί δέ μή πάθος , οὐδέ ἀλλοίωσις , ὥσπερ φάσκω ὁ ἀπορία · ἀλλοίωσις γάρ εἴρω εἰμί , ὅταν πάθος καί συμβαίνω ὑπάρχω , κατά ὅς μεταβάλλω ὁ μεταβάλλω . προστίθημι δέ ἄν τις ὁ εἴρω καί οὗτος , ὅτι οὐδέ κύριος ὁ αὐτός ὑγρότης ἐν ἀήρ καί ἐν ὕδωρ , οὐδέ διαφάνεια ἀπαραλλάκτως ὁ αὐτός · ὁ γάρ ἀήρ καί διαφανής εἰμί ὁ ὕδωρ καί ὑγρός . ὥστε οὐ μένω ἀπαθής ἐν ὁ εἰς ἀήρ ἐκ ὕδωρ μεταβολή οὔτε ὁ ὑγρότης ὁ ὕδωρ οὔτε ὁ διαφάνεια , ἐπεί οὐδέ ὁ ἐν ἀήρ καί ἐν πῦρ θερμότης κατά εἶδος ὁ αὐτός εἰμί . καί ἐν ὁ σύνθετος δέ πολύς εἰμί κατά γένος θερμός ὁ εἶδος διαφέρω · ἄλλος γάρ ὁ ἐν οἶνος θερμότης , καί ἄλλος ὁ ἐν πέπερι ἢ Καστόρειος ἢ βάλσαμον καί ὁ παραπλήσιος . δεῖ οὖν οἶδα ὅτι ὥσπερ εἰμί ἐκ οἶνος αἷμα γίγνομαι , ὅλος ὁ ὁ οἶνος ἰδέα φθείρω καί ἄλλος τις κατά εἶδος ὁ ἐν ὁ αἷμα θερμότης γίγνομαι , οὕτως καί ἐπί ὁ ὁ στοιχεῖον ἐκ ἀλλήλων συμβαίνω γένεσις . καί εἰμί τίς γε μή κατά εἶδος διάφορος εἰμί βούλομαι ὁ ἐν πῦρ καί ἀήρ θερμότης ἢ ἢ ὁ ἐν ὕδωρ καί ἀήρ ὑγρότης , κατά ἐπίτασις δέ μόνος καί ἄνεσις διαφέρω , ἐκεῖνος γοῦν ἐκ ἀνάγκη συγχωρέω , ἀριθμός διάφορος εἰμί οὗτος . ὡς γάρ ὁ σίναπι ἢ ὁ πέπερι σπείρω , εἰμί καί ὁ αὐτός κατά εἶδος γεννάω θερμότης ἐν ὁ ἐκ αὐτός βλαστάνω ὁμοειδής εἰμί , ἀλλά οὖν γε ἀριθμός διάφορος εἰμί ὁμολογέω ὅς τε ἐν ὁ σπέρμα καί ὁ ἐν ὁ ἐκ αὐτός γίγνομαι καρπός ποιότης , οὕτως ἀνάγκη καί ἐπί ὁ στοιχεῖον ἐννοέω ὅτι πᾶς ὁ ὁ ἀήρ ἰδέα φθείρω γίγνομαι ὁ ὕδωρ . εἰμί οὖν καί τις συγχωρέω καί ἐν ὁ ὕδωρ κατά εἶδος ὁ αὐτός ὑγρότης καί διαφαίνω γεννάω , ἀριθμός γοῦν ἕτερος εἰμί λέγω ἀναγκάζω . ὥστε οὐδείς ὑπομένω ὁ ἀήρ πλήν ὁ ὕλη . οὐ ἄρα ἐκ ειδοεποιημαι εἰς εἰδοποιέω ὁ μεταβολή , ἀλλά ἐκ ἀναιδέω εἰς εἰδοποιέω , εἴπερ μόνος ὁ ἀνείδεος ὑπομένω . ὥστε οὐδέ ἀλλοίωσις ὁ ἐκ ὕδωρ εἰς ἀήρ μεταβολή . ἀλλοίωσις μέν εἰμί , ὅταν ὑπομένω ὁ ὑπόκειμαι αἰσθητής εἰμί μεταβάλλω ἐν ὁ ἑαυτοῦ πάθος . καλῶς προστίθημι ὁ αἰσθητής εἰμί ὁ ὑπο | κεῖμαι , τουτέστι ὁ ὑπόκειμαι αἰσθητής εἰμί καί ὑπομένω , κατά ὅς αἰσθητός εἰμί ἐνέργεια ὅδε τίς καί εἰδοποιέω . οὗτος δέ πρός ἀντιδιαστολή εἴρω ὁ ὕλη . καί γάρ καί ὁ ὕλη ὑπόκειμαι εἰμί ὁ αὐτός ὑπομένω κατά ὁ γένεσις , καί ὅμως οὐ ἀλλοίωσις εἰμί τότε , ἀλλά γένεσις · οὖον γάρ αἰσθητός ὁ ὕλη οὐδέ ἐνέργεια ὅδε τίς . ὅμοιος οὖν ὡς εἰμί λέγω · ὅταν ὁ ὑπόκειμαι συναμφότεροι εἰμί , ὕλη καί εἶδος , μένω ὁ αὐτός μεταβάλλω κατά τίς πάθος ὁ συναμφότεροι καί αἰσθητής , τότε ἀλλοίωσις εἰμί · ἐπί γάρ ὁ γένεσις ὁ ὑπόκειμαι ὅσπερ ὑπομένω ὁ ὕλη εἰμί μεταβάλλω κατά εἶδος . ὁ δέ ἐν ὁ ἑαυτοῦ πάθος πρόσκειμαι δηλόω ὁ κατά ὁ ἐν ἑαυτοῦ πάθος κινέω καί ἀλλάσσω οὗτος ὁ πάθος , οὖον κατά ὁ σχέσις ὁ πρός ἄλλος · ὁ γάρ κατά τίς πάθος ἔξωθεν μεταβάλλω μεταβάλλω μέν , οὐ ἀλλοιόω δέ . οἷος ὁ δεξιός γίγνομαι ἀντί ἀριστερός ἀλλάσσω μέν ὁ πάθος , οὖον μήv ἀλλοιόω · οὐδέ γάρ ὁ μεταβολή γίγνομαι ἐν ὁ ἐν αὐτός πάθος ὁ ἀναδέχομαι · ἢ καί ὅταν ὁ δοῦλος γίγνομαι δεσπότης ἢ ὁ δεσπότης δοῦλος . δύναμαι δέ ὁ ἐν ὁ ἑαυτοῦ πάθος σημαίνω ὁ ἐφεξῆς μέλλω εἴρω , ὅσπερ καί ἤδη προθεωρέω · ἐν γάρ ὁ εἰς ἀλλήλων μεταβολή ὁ στοιχεῖον κοινός μέν τίς ὑπομένω , φημί , αἰσθητός , ἀλλά εἰς ὅς καί κατά ὅς ὁ μεταβοὴ οὐ ἔστω , πάθος ὁ ὑπομένω . οἷος ἐν ὁ εἰς ὕδωρ μεταβολή ὁ ἀήρ κοινός μέν ὑπομένω ὁ διαφανής αἰσθητός εἰμί , οὖον μήv ὁ διαφανής οὔτε ὁ ὑγρός πάθος εἰμί κατά ὅς ὁ μεταρολὴ ὁ ἀήρ εἰς ὁ ὕδωρ γίγνομαι , ὁ θερμός δέ καί ψυχρός ὁ μεταβολή . ὁ δέ ἐφεξῆς εἴρω πρόδηλος εἰμί · ὁ γάρ κατά ὁ πάθος μεταβάλλω ἢ κατά ὁ ἐναντίος καί ἄκρος πάθος ὅς ἔχω μεταβάλλω ἢ κατά ὁ μεταξύ . καί αὐτός δέ ὁ μεταξύ ὁ ἐναντίος μετέχω κατά ὁ ἐναντίος ποιέω ὁ μεταβολή · ὁ γάρ φαιός μετέχω λευκός καί μέλας , εἰμί μεταβάλλω εἰς μέλας , οὐ εἰμί μετέχω ὁ μέλας , ἀλλά ὅς ὁ λευκός μετέχω ὁ εἰς ὁ μέλας ποιέω μεταβολή . ὅταν δέ ὅλος μεταβάλλω μή ὑπομένω αἰσθητής τις . ὁ ὅλος μεταβάλλω εἴρω ἀντί ὅς κατά οὐσία κατά ὅς τίς [ δέ ] οὗτος δέ γίγνομαι , ὅταν μηδείς ὑπομένω αἰσθητός ὡς ὑπόκειμαι . ὁ δέ ‘ἐξ ἅπας καί ‘ἐξ ἅπας ὁ αὐτός εἰμί σημαντικός , ὁ κατά ὅλος καί κατά οὐσία δηλόω μεταβολή . μάλιστα δέ ἄν ὁ μεταβολή γίγνομαι ἐκ ἀναίσθητος εἰς αἰσθητός ἢ ἁφή . οὐχ ὅτι μάλιστα γένεσις τότε , ἀλλά ὅτι δοκέω ὁ πολύς , ἕ ὁ αἰσθητός καί μή αἰσθητός ὁ εἰμί καί ὁ μή εἰμί ὁρίζω , ὡς εἴρω πρό ὀλίγος · ἀφίημι δέ ἀναίσθητος ὁ μή στερεός μηδέ ἀντιτυπία ἔχω φημί , ὥσπερ καί ὁ οὗτος ἔχω αἰσθητός ἀφίημι , ὡς ἔχω γῆ καί ὕδωρ πρός ἀήρ . Ἑ δέ οὗτος ἄν τίς ὑπομένω ὁ αὐτός πάθος ἐναντίος . σέως ἐν ὁ γίγνομαι καί ὁ φθείρω . νῦν μέν ὁ προερέω ἀπορία γυμνάζω , ὅς δέ φημί οὗτος εἰμί . ὁ εἰς ὁ ἐναντίος μεταβάλλω , ἐάν κοινός τίς πάθος ὑπομένω , ὡς ἐπί ὁ ὕδωρ καί ἀήρ * * * ὁ γάρ ὕλη εἰς ὁ ἐναντίος μεταβάλλω ἀήρ καί ὕδωρ γίγνομαι · εἰς θερμός γάρ καί ψυχρός , ὅσπερ ἐναντίος τυγχάνω . ἐναντίωσις δέ ἢ ὁ σῶμα ὑπό ἐναντίος διαφορά εἰδοποιέω εἴρω , ἢ ἐναντίωσις μέν ἀκούω αὐτός ὁ ἐναντίος διαφορά , πάθος δέ ὅς ἕτερος εἰμί μέρος ὁ ἐναντίωσις , ὅσπερ ὁ αὐτός μένω ἐν τε ὁ γίγνομαι καί ὁ φθείρω . κοινῶς δέ εἶπον ἐπί ὁ ἀήρ καί ὁ ὕδωρ ὁ εἰμί ἄμφω διαφανής , ἐπιφέρω ὁ ὅς ψυχρός , οὐ ὡς ὁ ἀήρ ψυχρός ὁ φύσις εἰμί , ἀλλά ὡς ἐπί παράδειγμα ὁ λόγος προάγω . ἀληθής δέ εἰμί εἶπον ἔρχομαι ὑγρός ἄμφω γάρ ὑγρός . δυνατός δέ ὁ ὅς ψυχρός ὡς ἐν ὑπόδειγμα εἰς ἕτερος στοιχεῖον ὁ λόγος μεταβαίνω ἀκούω , ὡς ἐπί γῆ καί ὕδωρ · ἄμφω γάρ ψυχρός . ἐν ὁ εἰς ἀλλήλων οὖν οὗτος μεταβολή ὑπομένω ὁ ψυχρός . εἰμί μέν ἐν οὗτος μή πάθος εἰμί κατά ἑαυτοῦ ὁ μουσικός . ὅς φημί διά οὗτος τοιοῦτος εἰμί . ὁ μεταβολή , φημί , ὁ ἀήρ εἰς ὕδωρ οὐ εἰμί ἀλλοίωσις , ἐπεί ἐκεῖνος κατά ὅς εἰμί ὁ μεταβολή , κατά θερμός δέ καί ψυχρός δηλονότι , οὐ εἰμί πάθος ὁ μεταβάλλω κατά ἑαυτοῦ . εἰμί δέ ὁ μεταβάλλω ὁ διαφανής . ὁ γάρ θερμός καί ψυχρός πάθος οὐ εἄν λέγω ὁ διαφανής εἰμί , εἰμί μή κατά συμβεβηκός , ὁ αὐτός , ὁ τε θερμός φημί καί ὁ ψυχρός , ὁ αὐτός ὑπάρχω ὕλη . ὅταν γάρ πάθος κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω ὁ μεταβάλλω ὁ κατά ὅς γίγνομαι ὁ μεταβολή , ἀλλοίωσις εἰμί τηνικαῦτα , ὡς ἔχω ἐπί ὁ μουσικός ἄνθρωπος καί ἄμουσος . ἐνταῦθα γάρ , εἰμί μή ὁ μουσικός πάθος κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά εἰμί κατά συμβαίνω ὁ εἰμί ἐκεῖνος πάθος ὅς καί ἄνθρωπος πάθος ὑπάρχω , ὥσπερ ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός ὁ διαφανής λέγω ὑπάρχω , οὐ εἰμί ἄν ἀλλοίωσις ὁ ἐκ μουσικός εἰς ἄμουσος μεταβολή , ἀλλά γένεσις , καθάπερ ὁ ἐκ ἀήρ εἰς ὕδωρ μεταβολή . νῦν δέ ἐπεί ἄνθρωπος πάθος κατά ἑαυτοῦ ὁ μουσικός καί ὁ ἄμουσος , ὁ μέν ἄνθρωπος ἀλλοίωσις ὑπάρχω ὁ κατά ὁ μουσικός καί ἄμουσος μεταβολή , ὁ δέ ὅλος οὗτος ὁ μουσικός ἄνθρωπος καί ἄμουσος ἄνθρωπος γένεσις καί φθορά · τις γάρ γένεσις ὁ ἀλλοίωσις λέγω εἰμί . ὁ δέ λέξις ὑπερβατός συντάσσω καί οὗτος ἀσαφής εἰμί οὕτως ἀναγνωστέον ἰάομαι μέν οὖν οὗτος μή πάθος εἰμί κατά ἑαυτοῦ ὁ μουσική καί ἀμουσία , ὁ μέν γένεσις εἰμί εἄν ὁ δέ φθορά , εἶτα ἐφεξῆς ὁ ‘νῦν δέ πάθος οὗτος ὁ ὑπομένω , καί τότε ὁ ‘διὸ ἄνθρωπος μέν οὗτος πάθος , ἄνθρωπος δέ μουσικός καί ἄνθρωπος ἄμουσος γένεσις καί φθορά , εἶτα ὕστερος ὁ ‘διὸ ἀλλοίωσις αὐτός ὁ γάρ ὁ μουσικός καθό μουσικός εἰμί γένεσις λέγω ἀλλοίωσις εἰμί . ἴσως δέ καί κατά 16v γραφικός πταῖσμα παρεντίθημι ὁ διό ἀλλοίωσις οὗτος αἴτιος ἀσάφεια γίγνομαι , καί Χωρὶς αὐτός ὁ διάνοια σῴζω . ὅταν μέν οὖν κατά ποσός εἰμί ὁ μεταβολή . Ζεύς οὗτος νῦν ὁ Ἀριστοτέλης διδάσκω ὅτι οὖον πᾶς ὁ κατά συμβαίνω μεταβολή ὁ ὑπόκειμαι καί αἰσθητής ἀλλοίωσις , ὡς ἄν τις ἐκ ὁ προερέω δοκέω ἀκούω . καί γάρ ὁ τηλικόσδε αὐτός εἰμί συμβεβηκός εἰμί , καί ὁ κατά οὗτος ἐναντίωσις μέγεθος εἰμί καί μικρότης , οὗτος δέ ὁ ποσός , οὖον ὁ ποιότης . εἰμί οὖν κατά ὁ ἐν ὁ ποσός ἐναντιότης μεταβάλλω ὁ ὑπόκειμαι αἰσθητός εἰμί , αὔξησις καί μείωσις ὁ τοιοῦτος μεταβολή · εἰμί δέ κατά πάθος καί κατά ὁ παθητικός ποιότης γίγνομαι ὁ μεταβολή , ἀλλοίωσις · εἰμί δέ καί κατά τόπος καί ὁ κατά οὗτος ἐναντίωσις , φορά ὁ τοιοῦτος εἰμί μεταβολή . οὗτος μέν οὖν ὁ κατά ὁ γίγνομαι ὁ μεταβολή , ὑπομένω ὁ αἰσθητός οὐσία ὅστις , συμβεβηκός ὑπάρχω · ὅταν δέ , φημί , μηδείς ὑπομένω αἰσθητός ὅς πάθος ἢ συμβεβηκός τίς εἰμί κατά ὅς ὁ μεταβολή γίγνομαι ὁ γάρ ἕτερος ὁ κατά ὅς ὁ μεταβολή γίγνομαι σημαίνω ) , τότε γένεσις εἰμί καί φθορά . εἰμί δήω ὕλη μάλιστα μέν κύριος ὁ ὑπόκειμαι . ἐνταῦθα ὁ ἀκριβής δόξα Ἀριστοτέλης ἔχω περί ὁ ὁ ὕλη σημαίνω . κύριος μέν γάρ , φημί , ὕλη λέγω ὁ ὁ οὐσία ὑπόκειμαι καί ὁ κύριος γένεσις καί φθορά , ἤδη δέ καί πᾶς ὕλη εἰμί ἐκεῖνος ὅστις εἰς μεταβολή ὑπόκειμαι . ὡς γάρ ὁ γίγνομαι μετέχω πᾶς ὁ μεταβάλλω , οὕτως καί ὕλη · ὁ γάρ ἐναντίος τις ἐπιδεκτικός ὕλη ἐκεῖνος . οὗτος ἄρα καί ὁ κατά ἐνέργεια οὐσία καί ὁ αἰσθητός , ὕλη εἰμί ἀλλοίωσις καί αὔξησις καί φθορά , ὥσπερ προερέω . περι δέ αὔξησις εἶπον , τίς τε διαφέρω γένεσις καί ἀλλοίωσις . ὁράω περί γένεσις καί ἀλλοίωσις , τίς τε ἑκάτερος καί τίς ἀλλά - λάω διαφέρω , μέτειμι ἐπί ὁ περί αὔξησις λόγος , ὅσπερ εἰμί τρίτος τρόπος μεταβολεύς . δύο δέ εἰμί ὁ προτίθημι ζητέω , τίς τε διαφέρω ὁ ἄλλος μεταβολή ὁ αὔξησις καί ὁ μείωσις , καί πῶς αὐξάνω ὁ αὐξάνω · ἐν ὅς ζητέω τίς ὁ ὑπόκειμαι ὕλη ὁ αὐξάνω , καί πῶς ὁ προσθήκη γίγνομαι ὁ αὐξάνω , καί τίς ὁ αὐξάνω , καί τίς ὁ αὐξάνω . ἀλλά πρῶτος νῦν προτίθημι εἶπον πῇ διαφέρω γένεσις καί ἀλλοίωσις , προέρχομαι δέ καί ὁ κατά τόπος μεταβολεύς διακρίνω , εἰμί καί μή κατά πρῶτος λόγος , ἀλλά οἱονεί κατά πάρεργον . ὁ γάρ περί ὁ κατά τόπος μεταβολεύς λόγος οὐ ἴδιος ὁ περι γένεσις καί φθορά πραγματεία , διό μᾶλλον εὔκαιρος ἐν ὁ περι οὐρανός πραγματεία τέλειος ὁ περί αὐτός ἀποδίδωμι λόγος . ζητέω δέ πότερος κατά εἷς τίς μόνος διαφέρω αὔξησις γένεσις καί ἀλλοίωσις ἢ κατά πλείων . ἵνα δέ οὗτος γιγνώσκω , οἶδα χρή ὡς ὁ ποιητικός τέχνη ὁ μέν κατά ὁ ὕλη μόνος διαφέρω ἀλλήλων , οὖον μήv κατά εἶδος , ὡς χαλκευτικός καί ἀργυροχοϊκός ( ὕλη διάφορος εἰμί , ὁ μέν γάρ χαλκός ὑπόκειμαι ὁ δέ ἄργυρος , ὁ αὐτός σχεδόν εἶδος εἰμί δημιουργικός · ἑκάτερος γάρ ξέστης φέρω ποιέω καί πινάκιον καί ὁ παραπλήσιος ) , ὁ δέ κοινωνέω κατά ὁ ὕλη | διαφέρω κατά εἶδος , ὡς τεκτονικός καί ναυπηγικός ( ὕλη μέν γάρ ἄμφω κοινός ὁ ξύλον , εἶδος δέ ὁ μέν ὁ ὁ πλοῖον ποιέω ὁ δέ ὁ ὁ θύρα ἢ ὁ ὁ ἀβάκιον ) , ὁ δέ καί ὕλη διαφέρω καί εἶδος , ὅστις καί πάντῃ χωρίζω εἰμί , ὡς τεκτονικός καί Ἰατρική · ὁ μέν γάρ ὕλη ἔχω ὁ ξύλον ὁ δέ ὁ ἀνθρώπινος σῶμα , καί ὁ μέν ὁ ὁ θύρα ἢ ὁ ὁ θρόνος εἶδος ποιέω ὁ δέ ὁ ὑγίεια ὁ ἡμέτερος σῶμα . δεῖ τοίνυν περί γένεσις καί αὔξησις τίς διαφέρω ζητέω ὁράω * * * ἢ κατά ἄμφω διαφέρω καί κατά ὁ ὕλη καί κατά ὁ εἶδος . φημί οὖν ὅτι πᾶς ὁ μεταβολή καί κατά ἄμφω ἀλλήλων διαφέρω . ὕλη μέν γάρ διαφέρω , διότι ἄλλος ἐν ἄλλος κατηγορία ὑφίστημι · ὁ μέν γάρ αὔξησις καί μείωσις ὑπό ὁ ποσός , ὁ δέ γένεσις περί οὐσία , ἀλλοίωσις δέ περί ὁ ποιός . ὅσπερ σημαίνω εἶπον ἐν ὁ περί ὅς · περί οὗτος γάρ ἕκαστος ὁ μεταβάλλω μεταβάλλω , ὑπό ὅς ὁ τρόπος ὁ μεταβολεύς ἀνάγω · οἷος ὁ γίγνομαι καί φθείρω περί οὐσία δηλονότι μεταβάλλω , ὑπό ὅς καί ὁ γένεσις καί ὁ φθορά ἀνάγω . οὕτως δέ ἐπί ὁ ἄλλος . οὗτος μέν · οὖν προφανής αὐτός ὁ διαφορά . ὅτι δέ καί κατά εἶδος διαφέρω , πᾶς δῆλος . ὁ μέν γάρ γένεσις εἶδος ὁ εἰς οὐσία ἄγω ὁ γίγνομαι , ὁ δέ ἀλλοίωσις ὁ μεταβολή κατά ὁ παθητικός ἐργάζομαι ποιότης , οἷος θερμαίνω ἢ ψύχω ἢ ἐρυθρός ἢ λευκός ποιέω ἤ τίς ὁ παραπλήσιος , ὁ δέ κατά ὁ ποσός προστίθημι ὁ μέγεθος ἢ ὑφαιρέω , ὁ δέ κατά τόπος ὁ ἄνω ποιέω ἢ κάτω ἢ κατά τις ὁ ἄλλος διάστασις . οὗτος μέν οὖν ὡς ὁμολογέω παρίημι . ζητέω δέ μήποτε καί ὁ τρόπος ὁ μεταβολεύς διαφέρω , ὁ ὁ αὔξησις ὁ ὁ γένεσις καί ἀλλοίωσις . φημί δέ καί κατά οὗτος διαφέρω ἀλλήλων ὁ μεταβολή , καί ὁ διαφορά προστίθημι . ὁ μέν γάρ ἀλλοιόω οὐ ἐκ ἀνάγκη μεταβάλλω κατά τόπος · οὖον γάρ ἐν ὁ ἀλλοιόω μετέρχομαι τόπος . ὁ γάρ ἐν ὁ φυσικός ἀποδείκνυμι , ὅτι χρή πάντως ὁ κατά τόπος μεταβολή προηγέομαι καί ἀλλοίωσις καί ὁ ἄλλος μεταβολή , ἄλλος τίς εἰμί παρά ὁ νῦν διδάσκω . ἐκεῖ μέν γάρ λέγω ὅτι ἀνάγκη ἐπί πᾶς μεταβολεύς κατά τόπος τις κίνησις γίγνομαι , οὖον πάντως αὐτός ὁ ἀλλοιόω ἢ γίγνομαι , ἀλλά ἄλλος τις , οἷος ὁ ἀλλοιόω ( δεῖ γάρ ὁ ἥλιος κατά τόπος κινέω , ἵνα ἀλλοιόω ὁ περί ἐγώ ἀήρ ) , νῦν δέ ὁ λόγος φημί ὅτι ἐν ὁ ἀλλοιόω ὁ ἀλλοιόω οὐ ἐκ ἀνάγκη αὐτός τόπος ἐκ τόπος ἀμείβω . ὡσαύτως δέ οὐδέ ὁ γίγνομαι καί φθείρω ἐκ ἀνάγκη μεταβάλλω κατά τόπος · οὐδέ γάρ ὁ ψίμυθος ἐκ μόλυβδος γίγνομαι μεταλλάσσω ὁ τόπος , οὐδέ ὁ γάλα ἐκ αἷμα γεννάω , οὐδέ ἄλλος πολύς ὁ τοιοῦτος . ὁ δέ αὐξάνω καί φθίω ἐκ ἀνάγκη καί κατά τόπος ποιέω μεταβολή , οὖον ὁ τόπος ὅλος ἐκ τόπος ἀμείβω , ὥσπερ ὁ φέρω , ἀλλά ὁ προσεπιλαμβάνομαι ἕτερος ἐπί ὅς κατέχω ἐκ ἀρχή κατά ὁ αὐξάνω , ἤγουν εἰς μικρός συστέλλω κατά ὁ φθίσις , ἔοικα κατά γε οὗτος ὁ ἐλαύνω . καί ἔχω ἤδη ὁ αὔξησις ὁ κατά τόπος μεταβολεύς διακρίνω . ὥσπερ γάρ ὁ ἐλαύνω ἐπέχω ὅς ἐκ ἀρχή ἔχω τόπος ἐπιλαμβάνω ἕτερος , οὕτως ἔοικα καί ὁ αὐξάνω κατά τόπος μεταβάλλω . οὖον μήv ἀλλά καί οὗτος διαφέρω . ὁ μέν γάρ ἐλαύνω κατά εἷς διάστασις αὐξάνω ὁ τόπος κατά ὁ ἕτερος ἐκ ἀνάγκη μειόω , καί ἔμπαλιν ἐάν κατά εἷς ἢ δύο διάστασις πλείων ἐπιλαμβάνω τόπος , κατά ὁ λοιπός ἢ ὁ λοιπάς διάστασις ἀνάγκη μεθίημι ὁ πρότερος τόπος · ὁ δέ αὐξάνω καί μειόω κατά ὁ τρεῖς διάστασις ὁμοίως ἔχω , ἢ ἐπιλαμβάνω ἕτερος ἢ μειόω ὁ ἐκ ἀρχή . ἀλλά ἆρα , φημί , μή ὁ σφαῖρα κύκλος κινέω ἔοικα ὁ αὐξάνω ἐν ὁ κατά τόπος μεταβολή ; ὥσπερ γάρ ὁ αὐξάνω ἐν ὁ ἐκ ἀρχή τόπος μένω μεταβάλλω κατά ὁ μέρος , οὗτος καί ὁ σφαῖρα δοκέω ἔχω . ἢ καί οὗτος διαφέρω ; ὁ μέν γάρ σφαῖρα ἐν ὁ ἴσος τόπος ὅλος μένω ὁ μόριον ἔχω μεταβάλλω κατά τόπος , ὁ δέ ὁ αὐξάνω μόριον ἐπί πλείων τόπος ἐκτείνω , εἰς μικρός δέ συστέλλω ὁ ὁ μειόω . δῆλος δέ ὅτι καί γένεσις καί ἀλλοίωσις ἐντεῦθεν διακρίνω . κριτής . οὔτε γάρ ὁ γίγνομαι ἐκ ἀνάγκη τόπος ἀμείβω , ὁ δέ αὐξάνω κατά ὁ εἴρω τρόπος διάφορος ἐπιλαμβάνω τόπος · καί ὁ μέν γίγνομαι ἄλλος γίγνομαι ὁ δέ ἀλλοιόω ἀλλοῖος , ὁ γε μήv αὐξάνω ἢ φθίω ἵημι ἄλλος οὔτε ἀλλοῖος , ὁ ποσός δέ μόνος προστίθημι , ὡς Ἀριστοτέλης ἐν κατηγορία δείκνυμι . ὁ γάρ τετράγωνος γνώμων περιτίθημι αὐξάνω μέν ὁ ὅλος , ἀλλοῖος δέ οὖον γίγνομαι · μένω γάρ πάλιν τετράγωνος . Ἀμφότερος δέ ἐκ δύναμις εἰμί εἰς ἐντελέχεια μεταβολή ὁ εἴρω εἰμί . περι τρεῖς εἶπον μεταβολή , ὁ γένεσις ὁ ἀλλοίωσις ὁ αὔξησις , ἐπάγω ἀμφότερος , ἢ αὐτός σημαίνω ὁ πᾶς , ἢ ἀμφότερος εἶπον ὁ τε κατά οὐσία μεταβάλλω , διά ὅς ὁ γίγνομαι σημαίνω , καί ὁ κατά συμβεβηκός , ὅσπερ κοινός εἰμί αὐξάνω καί ἀλλοιόω . κοινός οὖν φημί ἐπί ἕκαστος ὁ μεταβολή ὁ ἐκ δύναμις τοιοῦτος εἰς ὁ ἐντελέχεια μεταβάλλω · ἐκ δύναμις γάρ οὐσία εἰς ἐντελέχεια οὐσία ὁ γένεσις , καί ἐπί ὁ λοιπός ὡσαύτως . ὁ δέ ἀλλά καί ὅς , τουτέστι ὁ τρόπος ὁ μεταβολεύς . περι δέ ὅς ὁ μεταβολή εἰμί καί ὁ αὔξησις καί ὁ φθίσις . ὁράω ὁ διαφορά ὅς διαφέρω αὔξησις γένεσις καί ἀλλοίωσις , ἐπί ὁ λοιπάς ὁ προτίθημι μέτειμι . εἰμί δέ τρεῖς ὁ ἀριθμός , τίς τε ὁ ὁ αὔξησις ὕλη , καί τίς ὁ ποιητικός αἴτιος καί ὁ γίγνομαι ( τουτέστι τίς ὁ αὐξάνω καί αὐξάνω ) , καί τίς ὁ τρόπος καί αὐτός ὁ ἐνέργεια κατά ὅς ὁ αὔξησις γίγνομαι . καί πρότερος ζητέω τίς ποτός εἰμί ὁ ποσός οὗτος ὅσπερ ὕλη ὁ αὔξησις γίγνομαι , πότερος δύναμις σῶμα καί μέγεθος ἐνέργεια δέ ἀσώματος τε καί ἀμεγέθης , ἢ ἐνέργεια σῶμα , ὅσπερ ἀκόλουθος εἰμί ἐπάγω παρίημι ὡς ἐκ ἀνάγκη προσυπακούω . καί δείκνυμι κατά πᾶς τρόπος ἀδύνατος εἰμί δύναμις μέν εἰμί σῶμα ἐντελέχεια δέ ἀσώματος , ὡς ὑπολείπω ἐκ ἀνάγκη ὁ ἕτερος , ὁ ἐνέργεια εἰμί σῶμα ὁ ὁ αὔξησις ὕλη . εἰμί γάρ , φημί , δύναμις σῶμα ἐνέργεια δέ ἀσώματος λέγω εἰμί ὁ ἐκ ὅς ὁ κατά ποσός μεταβολή γίγνομαι , ἀνάγκη οὗτος ἢ αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι χωριστός ἔχω φύσις , ἢ ἐν ἕτερος τις εἰμί σῶμα . εἰμί μέν οὖν ἐνέργεια χωριστός εἰμί μή εἰμί σῶμα , ἢ στιγμή ἢ κενός εἰμί τόπος μηδείς κατέχω , ἢ σῶμα οὐ αἰσθητός , τουτέστι μηδείς ἔχω αἰσθητός διαφορά . ὁ μέν οὖν στιγμή ἢ κενός ὑποτίθημι προφανής ἔχω ὁ ἀδύνατος . οὔτε γάρ αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι ἄν σημεῖον ἢ κενός ( ἀποδείκνυμι γάρ μή εἰμί κενός ὅλως , καί ὁ σημεῖον ἀεί ἐν σῶμα καί μέγεθος ἔχω ὁ εἰμί ) , ἄλλως τε δή ἄτοπος ἐκ σημεῖον φάσκω ὁ μέγεθος αὐξάνω · καί οὕτως γάρ πάλιν κενός εἰσάγω . εἰμί γάρ ὁ αὐξάνω μείζων ἐπιλαμβάνω τόπος , δῆλος ὅτι ὁ τόπος ὅς ἐπιλαμβάνω αὐξάνω ἢ κενός εἰμί πρό οὗτος , καί οὕτως πάλιν ἐνέργεια ὁ κενός εἰμί , ἢ εἰμί σῶμα μή ὅς ἐν τόπος , ὅς ἑκάτερος ἀδύνατος . πῶς δέ ὅλως ὁ σημεῖον ὁ αὐξάνω προστίθημι μείζων ὁ ὅλος ποιέω ; εἶπον γάρ πολλάκις ὡς μυρίος ἀμερής ἐπισυντίθημι ἀλλήλων μέγεθος οὖον ποιέω . ὅλως δέ ὁ σημεῖον δύναμις σῶμα οὐ εἰμί , σῶμα δέ τίς . οὔτε ἄρα κενός οὔτε στιγμή ἐνδέχομαι εἰμί ὁ ἐκ ὅς ὁ αὔξησις γίγνομαι , ὅσπερ δύναμις εἰμί σῶμα ὑπόκειμαι . εἰμί δέ οὐ αἰσθητός εἰμί ἀλλά ἄποιος σῶμα , ὁποῖος εἰμί ὁ τριχῆ διαστατός , ἀνάγκη οὗτος ἐν τόπος εἰμί · πᾶς γάρ σῶμα ἐν τόπος εἰμί . καί ἄλλως ἐπεί καί ὁ ὅς προσκρίνω τόπος τις προσλαμβάνω , καί ὁ προσκρίνω ἄρα τόπος τις ἐπέχω καί ἄποιος εἰμί , καί διά οὗτος ἀναίσθητος · οὐδέ γάρ ὁ ποιόω καί αἰσθητής εἰμί ὁ σῶμα , ἐν τόπος εἰμί ( ἀσώματος γάρ καί ἀμεγέθης ὁ ποιότης ) , ἀλλά ὅς τριχῆ διαστατός εἰμί . ὥστε ἄν μή αἰσθητός τίς εἰμί σῶμα μηδέ ποιότης μετέχω , ἐν τόπος εἰμί αὐτός ἀνάγκη . ὁ γάρ σῶμα ὁ εἰμί ἐν τόπος παρά ὁ διάστημα ὑπάρχω · ἀπό μέν γάρ ὁ ποιότης ὁ ὁ τόπος διαφορά ὁ σῶμα ὑπάρχω ( διά οὗτος γάρ ὁ μέν ἄνω εἰμί ὁ δέ κάτω ) , ὁ δέ ὅλως ἐν τόπος εἰμί ἀπό ὁ διάστημα · ἴσος γάρ δεῖ ὁ ἐν τόπος σῶμα εἰμί ὁ περιέχω αὐτός τόπος , ὁ δέ ἴσος ὁ ποσός . ἀνάγκη ἄρα , ἄν ἄποιος εἰμί τίς σῶμα καί ἀναίσθητος , ἐν τόπος εἰμί . πάλιν δέ αὖος εἰμί ἐν τόπος εἰμί , ἀνάγκη πᾶς ἢ ἄνω εἰμί ἢ κάτω , καί ἢ κατά φύσις ἐν ἑκάτερος ἢ παρά φύσις , καί οὕτως εἷς τίς ὁ ποιόω εἰμί σῶμα . εἶπον γάρ ὡς ἀπό ὁ ποιότης ἔχω ὁ σῶμα ὁ ἢ ἄνω εἰμί ἢ κάτω , καί ἐν ἑκάτερος ἢ κατά φύσις ἢ παρά φύσις . ἄνω μέν οὖν ὑπάρχω κατά φύσις ἢ ἀήρ εἰμί ἢ πῦρ , παρά φύσις δέ ὕδωρ ἢ γῆ . ὡσαύτως καί εἰμί κάτω εἰμί , ἢ κατά φύσις ἄν γῆ ἢ ὕδωρ εἰμί , ἢ παρά φύσις ἀήρ ἢ πῦρ ὑπάρχω . εἰμί δέ οὗτος , οὐκέτι ἄποιος εἰμί σῶμα , ἀλλά αἰσθητός τε καί ὁ τέσσαρες εἷς τίς . οὗτος δέ ὡς σαφής εἰμί παρίημι ὁ Ἀριστοτέλης . ἀδύνατος ἄρα ἄποιος εἰμί σῶμα ὡς χωριστός εἰμί ὁ ὁ αὐξάνω ὡς ὕλη ὑπόκειμαι . Ἱτέον οὖν ἐπί ἕτερος μέρος ὁ διαίρεσις , ζητέω μήποτε δύναμις εἰμί σῶμα ἐν τις εἰμί καί οὖον κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι . οὗτος δέ ὁ ἐν τις οὐ ἀναγκαῖος διαιρέω εἰς τε ὁ ἐν αὐτός ὁ αὐξάνω καί εἰς ὁ ἐν ἄλλος · κοινός γάρ ὁμολόγημα ὅτι ὁ αὐξάνω πρόσειμι τις ἔξωθεν αὐξάνω · ὥστε ἐν ἄλλος καί οὐ ἐν ὁ αὐξάνω . εἰμί οὖν ἐν ἄλλος εἰμί ὁ ὁ αὔξησις ὕλη , ὅστις καί δύναμις σῶμα ὑπόκειμαι , ἀνάγκη πάλιν ἤτοι ὡς μηδείς εἰμί ἐκεῖνος ὁ ἐν ὅς εἰμί μήτε μέρος μήτε πάθος ἐν αὐτός εἰμί μηδέ συντελέω αὐτός τίς πρός ὁ εἰμί , ἢ εἰμί ἐκεῖνος μέρος ἢ ἁπλόος τίς . εἰμί μέν οὖν ἐν τις ἐνέργεια εἰμί φημί τις αὐτός ὑπάρχω μηδείς εἰμί ὁ ἐκεῖνος οὐσία ὁ ἐν ὅς εἰμί , οἷος ὡς ἐν ἀγγεῖον περιέχω , συμβαίνω ἐκκρίνω οὗτος ὁ ἐν ὅς εἰμί γίγνομαι ὁ γίγνομαι ἐκ αὐτός , κατά μηδείς μεταβάλλω ὁ ἐν ὅς εἰμί , ὡς εἰμί τις φημί ἐκ ὕδωρ ἀήρ γίγνομαι οὖον μεταβάλλω ὁ ὕδωρ , ἀλλά ὕλη τις ἐκ ὁ ὕδωρ ἐκκρίνω ὅς περιέχω ἐν ἑαυτοῦ ὡς ἐν ἀγγεῖον ὁ ὕδωρ . κατά δέ οὗτος ὁ λόγος ὁ οὗτος φάσκω ἐν τις ὁ ὕλη εἰμί , μή εἰμί ἐνέργεια σῶμα μηδέ συμπληρόω ὁ ἐν ὅς εἰμί μηδέ μέρος τίς αὐτός εἰμί μηδέ τόπος τις ὁ ὅλος ἀποτέμνω , οὐδείς κωλύω καί δύο ἐν ὁ αὐτός οὕτως ὕλη ὑποτίθημι καί πάλιν ἄλλος καί ἄλλος , καί οὕτως ἐπί ἤπειρος . εἰμί δέ μηδείς κωλύω ἤπειρος ἐν ὁ αὐτός Ὕλας ὑποτίθημι , εἰμί ἐν ὁ αὐτός ἤπειρος κατά ἐνέργεια , ὅσπερ παντάπασι ἀδύνατος . καί ὁ κενός δέ οὐδείς κακός ἐκ οὗτος ὁ ὑπόθεσις εἰσάγω . ὁ γάρ ἐκ ὁ ὕλη προστίθημι ὁ αὐξάνω σῶμα τόπος δηλονότι καταλαμβάνω · πᾶς γάρ σῶμα ἐν τόπος εἰμί . οὗτος οὖν δῆλος ὅτι κενός εἰμί πρότερος , εἰμί μή τις ὑποτίθημι ὥσπερ ἐκ ὁ δύναμις σῶμα εἰς ὁ ἐνέργεια σῶμα μεταβάλλω ὁ ὕλη , οὕτως καί ἐκ ὁ ἐνέργεια σῶμα φθείρω εἰς ὁ δύναμις σῶμα μεταβολή γίγνομαι . ἀλλά οὐ ὁράω οὐδείς μεταβολή , οὔτε ἐκ μή σῶμα γίγνομαι οὔτε εἰς μή σῶμα . ἀλλά οὐδέ ὁράω ὁ γίγνομαι οὕτως ἐκ ἀλλήλων γίγνομαι ὡς ὑπομένω ἐκεῖνος ἀπαθής ἐκ ὅς ὁ ὁ γίγνομαι ὕλη ἐκκρίνω , ἀλλά ὅλος ἐκεῖνος μεταβάλλω καί ἐπί γένεσις καί αὔξησις . οὐδέ γάρ ὑπομένω ὁ ὕδωρ ὁ ἀήρ ἐκ αὐτός γίγνομαι , ἀλλά ὅλος φθείρω , οὐδέ ὁ ἄρτος μένω ἐν ὁ ἐκ αὐτός ὁ σῶμα ὁ ἡμέτερος αὐξάνω , οὐδέ ὁ ὕδωρ ὁ τρέφω ὁ φυτόν καί αὐξάνω ὑπομένω αὐξάνω ἐκεῖνος . ἀδύνατος ἄρα οὕτως εἰμί ἐν τις ὁ αὐξάνω | ὡς μηδείς αὐτός εἰμί κατά ἐνέργεια . λείπω ἄρα μέρος εἰμί ὁ ἐν ὅς εἰμί ὁ αὐξάνω , ἐκ ὅς ἀποτέμνω καί προσχρίω ὁ αὐξάνω , οὕτως αὐτός αὐξάνω . εἰμί δέ οὗτος , ἐνέργεια εἰμί σῶμα καί μέγεθος ὁ ὑπόκειμαι ὁ κατά αὔξησις μεταβολή , ὅσπερ ἐσθίω δείκνυμι ἐκ ἀρχή ἀληθής ὑπάρχω . εἰμί δέ τις φημί ἐν τις αὐτός εἰμί , μήτε ὡς χωρίζω καί μηδείς εἰμί ἐκεῖνος μήτε μέρος σωματικός ὑπάρχω , ἀλλά οἷος εἰμί ὁ ἀνείδεος ὕλη ὁ ἐνέργεια σῶμα καί εἰδοποιέω ( καί οὗτος γάρ δύναμις μέν εἰμί σῶμα καί μέγεθος ἐνέργεια δέ ἀσώματος , ἐν ὁ κατά ἐνέργεια σῶμα ὁ εἰμί ἔχω ὡς ὑπόκειμαι αὐτός καί ὕλη ) , εἰμί οὗτος τις λέγω , γιγνώσκω ὡς οὐ αὔξησις ὕλη εὑρίσκω , ἀλλά γένεσις καί φθορά . διαφέρω δέ γένεσις αὔξησις , καθώς προερέω . ὁ μέν γάρ ὕλη ὁ γένεσις ὁ εἰμί εἰμί ὕλη ὁ ἀνείδεος καί ἀμεγέθης , ὁ δέ ὁ αὔξησις ὁ ποσόω σῶμα · ὅθεν ἐπί μέν γένεσις ἐνδέχομαι ὁ αὐτός ὕλη καί μικρός . καί μείζων ὄγκος ὑπόκειμαι ( ὁ γάρ ξεστιαῖος ὕδωρ φθείρω πολλαπλασίων ὁ ὄγκος ποιέω ἀήρ ) , ἐπί δέ αὔξησις οἷος ἄν εἰμί ὁ ὁ προστίθημι ἐκ ὁ τροφή μετά ὁ ἀναπλήρωσις ὁ διαφορέω , τοσοῦτος μέγεθος ἀνάγκη καί ὁ αὐξάνω αὐξάνω . γίγνομαι μέν γάρ καί ἐπί ὁ αὔξησις γένεσις πρότερος , ὡς ὅταν ὁ τροφή ὁ ἐν ὁ γαστήρ χυλοποιέω δέχομαι ὁ ἧπαρ αἷμα ποιέω . ἀλλά ὁ γίγνομαι ἤδη αἷμα προσκρίνω μετά τοσόσδε ὄγκος ὁ μόριον καί προσφυής αὐτός καί ἐξομοιόω ὁ προσθήκη αὐτός ὁ αὔξησις ἐργάζομαι . ὥστε πάντως ποσόω δεῖ ὁ ὁ αὔξησις ὕλη , ἄν προϋπαρχή αὐτός ὁ γένεσις . πότερος ἐκ δύναμις μέν μέγεθος . ὁράω ἐκ δύναμις μέγεθος οὐ ἀνταποδίδωμι ἤ ἐκ ἐνέργεια μέγεθος ὅσπερ εἰμί ἀκόλουθος , ἀλλά ὁ αὐτός μόριον ἐπιδιαιρέω . καί παραλείπω οὗτος ὡς προσυπακούω ἐκ ἀνάγκη . ἤ οὐδείς κατέχω τόπος ἢ οἷος στιγμή ἢ κενός εἰμί . ὁ ἢ οἷος στιγμή ἀσαφής γίγνομαι ὁ παρένθεσις ὁ ἐάω · δοκέω γάρ διαστολή σημαίνω . χρή δέ ἀντί ὁ ἀλλά ἐκλαμβάνω αὐτός , ὡς εἰμί ὁ ὅλος · ἢ οὐδείς κατέχω τόπος , ἀλλά οἶος στιγμή ἢ κενός εἰμί . τις δέ ὁ ἀντίγραφος οὕτως ἔχω · ὁ οὐδείς κατέχω τόπος · οἷος γάρ στιγμή τις ἢ κενός εἰμί . ὁ δέ καί σῶμα οὐ αἰσθητός , ἀντί ὁ ἐάω διαζευκτικός κεῖμαι . ἰστέον δέ ὡς εἶπον ἐκ δύναμις μέν μέγεθος καί σῶμα , ἐντελέχεια δέ ἀσώματος καί ἀμεγέθης , οὗτος ὁ σκέλος ὑποδιαιρέω . ἢ χωρίζω ὁ ὕλη οὗτος , ἢ ἐν ἄλλος εἰμί σῶμα . χωριστός μέν γάρ εἰμί , φημί , ἢ στιγμή εἰμί ὁ κενός ἢ σῶμα οὐ αἰσθητός . καί μήv ὁ ἀσώματος καί ἀμεγέθης εἰμί ὁ ὑποδιαίρεσις . πῶς οὖν μόριον οὗτος ὁ οὐ αἰσθητός σῶμα παραλαμβάνω , ὅσπερ καί μέγεθος εἰμί ; οὗτος δέ ὁ μέν ἐνδέχομαι , ὁ δέ ἀναγκαῖος ἐν τις εἰμί . οὗτος , φημί , ὁ προσεχῶς εἴρω , εἰς ὁ ὁ χωριστός καί κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι διαιρέω ( εἰμί δέ τρεῖς · ἢ γάρ στιγμή , φημί , ἢ κενός εἰμί ἢ σῶμα οὐ αἰσθητός ) , οὗτος οὖν , φημί , ὁ μέν κενός ἢ στιγμή ὑποτίθημι ὁ ὕλη ὁ αὔξησις οὐ ἐνδέχομαι εἰμί ( ὁ δύο γάρ εἰς εἷς ὦ συναιρέω . πῶς δέ οὐ ἐνδέχομαι ; διότι οὔτε ἐκ σημεῖον γίγνομαι ἄν τίς πώποτε , καί ὁ μή εἰμί κενός ἐν ὁ φυσικός ἀποδείκνυμι ) , ὁ δέ οὐ αἰσθητός σῶμα ἀνάγκη ἐν τόπος εἰμί ( ὁ γάρ ἐν τις εἰμί ὁ ἐν τόπος ἀκούω ) . καί πῶς ἀνάγκη προστίθημι · ἀδύνατος γάρ ὁ γίγνομαι τίς εἰμί ἐν τόπος μή καί ὁ ἐκ ὅς γίγνομαι ἐν τόπος εἰμί . δοκέω δέ οὗτος ὁ λόγος μή ἀφωρισμένως ἀποδείκνυμι ὁ μή αἰσθητός σῶμα ἐν τόπος ὑπάρχω , ἀλλά καθόλου ἁρμόζω πρός πᾶς ὁστισοῦν ὑποτίθημι τις ὑπόκειμαι εἰμί ὁ κατά αὔξησις μεταβολεύς . εἰμί γάρ ὁ αὐξάνω τόπος ἐπιλαμβάνω καί ἐν τόπος εἰμί , πᾶς δέ ὁ ἐν τόπος γίγνομαι ἐκ τις ὑπόκειμαι ἐν τόπος οὗτος εἰμί κατά ἑαυτοῦ ἢ κατά συμβαίνω γίγνομαι , ἀνάγκη ὁ ὑπόκειμαι ἐκ ὅς αὐξάνω ὁ αὐξάνω ἐν τόπος εἰμί ἢ κατά ἑαυτοῦ ἢ κατά συμβεβηκός . ἀλλά εἰμί μέν κατά ἑαυτοῦ ἐν τόπος εἰμί , σῶμα εἰμί ἐνέργεια καί αἰσθητός · εἰμί δέ κατά συμβεβηκός , δύναμις σῶμα εἰμί καί ὕλη ἀνείδεος . διά γάρ ὁ ὕλη προστίθημι ὁ κατά συμβεβηκός , ἐπεί ἐκ οὗτος γίγνομαι σῶμα ἐν τόπος ὑπάρχω , αὐτός μέν εἰμί ἐν τόπος , οὖον κατά ἑαυτοῦ δέ ἀλλά κατά συμβεβηκός , ὁ ὁ σῶμα ἐν ὅς εἰμί ἐν τόπος εἰμί . ἀλλά ὕλη μέν ἀνείδεος οὖον δεῖ λέγω ὑπόκειμαι αὔξησις · οὗτος γάρ γένεσις καί φθορά ὑπόκειμαι καί οὐ αὐξάνω , ὡς δείκνυμι · ὑπόλοιπος δέ σῶμα ἐνέργεια φάσκω ὁ ὁ αὐξάνω ὑπόκειμαι . ὥστε ὁ εἴρω κατασκευή κοινῶς ὅλος ὁ ἕτερος μέρος ὁ διαίρεσις ἀναιρέω , ὁ | φάσκω δύναμις σῶμα καί μέγεθος εἰμί ὁ ὁ αὔξησις ὕλη , καί οὐ ἰδίως πρός ὁ σῶμα οὐ αἰσθητός ἐπιφέρω . διόπερ ἀγαθός ἴσως ὁ ἕτερος ἐξήγησις , ὅς ὁ Ἀφροδισιεύς ἐκτίθημι Ἀλέξανδρος . δυνατός γάρ , φημί , ὁ λέγω τοιοῦτος εἰμί · οὗτος δέ ὁ δύο τρόπος ( δύο γάρ εἴρω τρόπος , ὅς τε χωρίζω αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὑποτίθημι ὁ ὕλη καί ὁ ἐν τις εἰμί ) , οὗτος οὖν ὁ τρόπος κατά ὁ εἷς ὁ χωρίζω ὑποτίθημι ὁ ὕλη οὐ ἐνδέχομαι αὐτός ἐν τόπος εἰμί . οὔτε γάρ στιγμή οὔτε κενός ἐν τόπος εἰμί , ἀλλά οὐδέ ὁ οὐ αἰσθητός σῶμα , εἴπερ ὁ οὐ αἰσθητός σῶμα ὁ μαθηματικός λέγω · οὗτος γάρ ἐν ἐπίνοια μόνος εἰμί . κατά μέν οὖν ὁ εἴρω τρόπος οὐ ἐνδέχομαι ἐν τόπος εἰμί , ὁ δέ ἀναγκαῖος ἐν τόπος εἰμί τουτέστι εἶμι δέ ὕλη ὁ αὐξάνω ἀνάγκη πάντως ἐν τόπος εἰμί ἤ κατά ἑαυτοῦ ἢ συμβαίνω , διά ὁ εἴρω κατασκευή ὁ φάσκω ἀεί γάρ ποῦ εἰμί ὁ γίγνομαι ἐκ αὐτός . δῆλος τοίνυν ὡς οὐ εἄν εἰμί ὕλη ὁ αὐξάνω ὁ κατά ὁ εἷς τρόπος ὑποτίθημι ὁ δύναμις τε αὐτός εἰμί μέγεθος αὐτός τε κατά ἑαυτοῦ χωρίζω φάσκω , διά ὁ μή δύναμαι μέν κατά οὗτος ὁ ὑπόθεσις ἐν τόπος εἰμί , χρή δέ πάντως ἐν τόπος εἰμί ὁ ὁ αὐξάνω ὕλη . ἀλλά μήv εἰμί γε ἐν τις ὑπάρχω , εἰμί μέν χωρίζω οὕτως ὥστε μή ἐκεῖνος τίς εἰμί . ἐπί ὁ ἕτερος μέρος νῦν μετέρχομαι ὁ διαίρεσις , σκοπός εἰμί ἐν τις ὑφίστημι ὁ ὁ αὐξάνω ὕλη . ἀνάγκη δέ , φημί , ἐν τις εἰμί ἤϊος μηδείς εἰμί ἐκεῖνος ὁ ἐν ὅς εἰμί μήτε μέρος μήτε ἀπλόος συμβάλλω τίς πρός σύστασις ἐκεῖνος ὁ ἐν ὅς εἰμί , ἢ μέρος τίς εἰμί ἐκεῖνος σωματικός , ὅσπερ τέως παρίημι ἀντιδιαιρέω . καί δείκνυμι ἄτοπος ἕπομαι ὁ φάσκω λόγος ἐν τις μέν εἰμί , μηδείς δέ εἰμί ἐκεῖνος ὁ ἐν ὅς εἰμί . συμβαίνω πολύς καί ἀδύνατος . ὁ πολύς καί ἀδύνατος δύναμαι εἴρω οὐ ὡς ἀδύνατος τις πολύς ἕπομαι ὁ ὑπόθεσις ( οὖον γάρ εἶπον ‘πολλά τείνω · εἷς γάρ μόνος χράω ἐπιχείρημα ) , ἀλλά ὡς πολύς δύναμαι τοιοῦτος ὑποτίθημι ὕλη καί ἤπειρος , ὅσπερ εἰμί ἀδύνατος . έτι οὐ οὕτως φαίνω γίγνομαι ὁ ἀήρ ἐκ ὕδωρ . ἀνασκευάζω ὁ μή δύναμαι ὁ ὕλη ὁ αὐξάνω ἐν τις εἰμί οὕτως ὡς μηδείς εἰμί ἐκεῖνος ὁ ἐν ὅς εἰμί , διά εἷς ἐπιχείρημα , ἐκ ὁ ἤπειρος ἄν ἐκ ὁ αὐτός γίγνομαι , ὡς ἐπί παράδειγμα ὁ γένεσις ποιέω ὁ λόγος καί ὁ ἐκ ὕδωρ εἰς ἀήρ μεταβολεύς , νῦν πάλιν δύο τίθημι ἐπιχείρημα ὁ αὐτός κατασκευαστικός , ὁ ἐνάργεια ἐπιμαρτύρομαι . οὖον γάρ , φημί , ὁράω ἐν ὁ ἐκ ὕδωρ εἰς ἀήρ μεταβολή ὁ ἀήρ οἷος ἐκκρίνω ἐκ ὁ ὕδωρ , μένω ἀμετάβλητος ὁ ὕδωρ , ἀλλά ὅλος ὁ ὕδωρ φθείρω ἐκ ὅς γεννάω ὁ ἀήρ . ὁράω δέ πάλιν ὅτι περί ὁ ὅλος ὁ αὐξάνω ποιέω ὁ ζήτησις ὁ λόγος ὡς ἐπί γένεσις καί φθορά προφέρω , δείκνυμι ὁ ὕλη ὁ γίγνομαι οὐ εἰμί ἐν τις οὕτως ὡς μηδείς εἰμί ὁ ἐν ὅς εἰμί . Ἀγαθός τοίνυν ποιέω πᾶς ἀχώριστος ὁ ὕλη . ἀναιρέω ὁ ὁ ὕλη ἐν τις εἰμί οὕτως ὡς μηδείς εἰμί ἐκεῖνος ὁ ἐν ( 0 εἰμί , καί ὁ δύναμαι αὐτός χωρίζω ὁ ἐν ὅς ὑπάρχω , ἐφεξῆς ὅσπερ ἀκόλουθος εἰμί προστίθημι , φάσκω ἀγαθός εἰμί πᾶς ὑποτίθημι μή δύναμαι χωρίζω ὁ ὕλη , διά ὁ εἰμί ἄτοπος ὁ χωρίζω αὐτός φάσκω μηδείς μεταβάλλω ὁ ἐκ ὅς χωρίζω . διά οὗτος τοίνυν φημί ἀγαθός πᾶς , τουτέστι πᾶς οὕτως λέγω ἀγαθός , ἢ ὅτι κατά πᾶς τρόπος ἀγαθός . ὥστε εἰμί μέν περί ὁ ὁ αὐξάνω ὕλη εἰμί αὐτός νῦν ὁ λόγος , ἀχώριστος εἴρω ἀντί ὁ μή χωρίζω ὁ ἐν ὅς εἰμί , ἀλλά ἐκεῖνος τίς εἰμί καί οὗτος γίγνομαι ὅσπερ εἰμί ὁ ἐν ὅς εἰμί λέγω , ὥστε μή ὁ ὕδωρ ὕλη περιέχω λέγω ὁ ἀήρ , ἀλλά αὐτός ὁ ὕδωρ ὕλη εἰμί ὁ ἀήρ . εἴρω γάρ ὅτι ὁ ὁ αὐξάνω ὕλη οὐ εἰμί δύναμις σῶμα , ἀλλά ἐντελέχεια , καί ἐν τις εἰμί οὕτως εἰμί ὡς ἐκεῖνος μέρος ὑπάρχω ὁ ἐν ὅς εἰμί . εἰμί δέ μή περί ὁ ὁ αὐξάνω ὕλη εἰμί αὐτός ὁ λόγος , ἀλλά περί ὁ ὁ γίγνομαι , τουτέστι περί ὁ πρῶτος καί ἀναιδέω , εἰμί ἄν καί οὕτως ἀληθής ὁ λόγος · ἀχώριστος γάρ εἰμί καί αὐτός μή δύναμαι χωρίζω ὁ ἐν ὅς εἰμί . σύμφωνος δέ καί ὁ ἐφεξῆς ἐπιφέρω κατά οὗτος ὁ ἔννοια · φημί γάρ εἰμί ὁ αὐτός καί εἷς ἀριθμός , ὁ λόγος δέ μή εἷς . εἷς γάρ καί <ἡ> αὐτός κατά . ἀριθμός ὁ ὕδωρ ὁ λόγος δέ οὐ ὁ αὐτός · ἄλλος γάρ εἰμί αὐτός ὁ ὕλη εἰμί καί ἄλλος ὁ ὕδωρ . καί πρός ὁ ὁ αὐξάνω δέ ὕλη ὁ αὐτός λόγος · ἄλλος γάρ ὁ ὕδωρ καί ἄλλος ὁ εἰμί ὕλη φυτός . Ἀγαθός τοίνυν πᾶς ποιέω ἀχώριστος ὁ ὕλη . ἐκ ἀρχή πρόκειμαι εἰμί ἀναιρέω ὁ εἰμί δύναμις σῶμα καί οὐ ἐνέργεια ὁ ὁ αὐξάνω ὕλη . καί κατά διαίρεσις προάγω ὁ ζήτησις δείκνυμι πρῶτος ὅτι οὐ οἷος τε οὗτος δύναμις εἰμί σῶμα αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι , εἶτα ἐφεξῆς προβάλλω ζητέω μήποτε ἐν τις ὑπάρχω ἤτοι ὡς μηδείς εἰμί ὁ ἐν ὅς εἰμί ἢ ὡς εἰμί τίς , καί ἀποδείκνυμι ὡς οὐ οἷος τε εἰμί ἐν τις εἰμί ὡς μηδείς εἰμί ὁ ἐν ὅς εἰμί ( συμβαίνω γάρ , φημί , αὐτός χωρίζω μηδείς μεταβάλλω ὁ ἐν ὅς εἰμί , ὅσπερ πολύς ἕπω ἀδύνατος ) , καταλείπω ὁ ἕτερος μέρος ἀνεξέλεγκτος , λέγω δέ ὁ ἐν τις μέν ὑπάρχω εἰμί δέ τίς ὁ ἐν οἶς εἰμί , ὡς ἄν ἀληθής τε ὑπάρχω | καί προσυπακούω δύναμαι . εἰμί δέ ἐν τις εἰμί ὁ ὁ αὐξάνω ὕλη συντελέω πρός σύστασις ὁ ἐν ὅς εἰμί , ἤτοι ὡς μέρος εἰμί ἐν ὅλος ἢ ὡς ὕλη ἀνείδεος ἐν ὁ σύνθετος . ἀλλά ὁ μέν ἀνείδεος οὐ αὔξησις , καθάπερ προαγορεύω , ἀλλά γένεσις καί φθορά εἰμί ὕλη , νῦν δέ πρόκειμαι αὔξησις ὕλη ζητέω . λείπω τοίνυν ὡς μέρος εἰμί ἐν ὅλος . εἰμί δέ οὗτος , ἐνέργεια εἰμί σῶμα καί μέγεθος ὁ ὁ αὐξάνω ὕλη , ὅσπερ ἐκ ἀρχή χρή δείκνυμι . εἰμί δέ τις λέγω τίς δήποτε μέρος φημί ἐν ὅλος εἰμί ὁ ὁ αὐξάνω ὕλη ; τίς γάρ μᾶλλον μέρος ἢ ὅλος λέγω εἶμαι , γιγνώσκω ὡς ὁ πρόκειμαι εἰμί δείκνυμι ἐνέργεια σῶμα καί μέγεθος ὑπάρχω ὁ ὁ αὐξάνω ὅλος καί οὖον δύναμις . τέλειος δέ καί ἀνελλιπής ποιέω ὁ ἐν τις ὁ διαίρεσις , εὑρίσκω εἷς τμῆμα ὁ διαίρεσις ὁ ὡς μέρος ἐνυπάρχω , ὅσπερ ὡς ἀνέλεγκτος προσίημι , οὖον διά ὁ μέρος φάσκω ὁ ὅλος ὁ ὁ αὐξάνω ὕλη ( οὖον γάρ οὗτος πρόκειμαι διαστέλλω εἴτε μέρος εἰμί εἴτε ὅλος ) , ἀλλά ὡς ἐνέργεια σῶμα εἰσηγέομαι καί οὖον δύναμις ὁ ὁ αὐξάνω ὕλη · οὗτος γάρ εἰμί ὁ πρόκειμαι , οὐδείς διαφέρω εἴτε ὅλος εἰμί εἴτε μέρος . ὁ μέν οὖν πᾶς ὁ δείκνυμι τάξις τοιοῦτος τίς εἰμί , ζητητέος δέ τίς ποτός εἰμί ὁ νῦν ἐπιφέρω . δείκνυμι γάρ ὡς ἀδύνατος εἰμί ὑποτίθημι ἐν τις ὁ ὕλη δύναμαι χωρίζω ὁ ἐν ὅς εἰμί μηδείς ἐκεῖνος ὁ ἐν ὅς ὑπάρχω μεταβάλλω , ὡς ἐπί παράδειγμα ὁ γένεσις καί ὁ εἰς ὁ ἀήρ ὁ ὕδωρ μεταβολεύς , ἐπιφέρω λέγω ἀγαθός τοίνυν ποιέω πᾶς ἀχώριστος ὁ ὕλη . ὅσπερ εἰμί μέν ὡς πρός ὁ ἐκ ἀρχή πρόκειμαι κλάβος εἴρω , περί ὁ ὁ αὐξάνω ὕλη εἰμί αὐτός ὁ λόγος , φάσκω χρή ὁ ὁ αὐξάνω ὕλη ὑποτίθημι μή δύναμαι χωρίζω ὁ ἐν ὅς εἰμί , διά ὁ αὐτός ἐκεῖνος ὑπάρχω ὅσπερ εἰμί λέγω ὁ ἐν ὅς εἰμί , οἷος εἰμί τυγχάνω οὐ ἐν ὕδωρ περιέχω , ἀλλά αὐτός ὁ ὕδωρ εἰμί ὁ ὁ ἀήρ ὕλη , τουτέστιν ἐνέργεια εἰμί σῶμα , ὅσπερ εἰμί ἀληθής . ὁ μέν γάρ ἀριθμός φημί , οὐδείς διαφέρω ὁ ὁ αὐξάνω ὕλη , τουτέστι ὁ ἐνέργεια εἰμί σῶμα , οἷος ὁ ὕδωρ ὁ ὕλη ὁ πρῶτος ὁ ὕδωρ , ὅστις εἰς ὁ εἰμί ὕδωρ μεταβάλλω . ὁ αὐτός γάρ εἰμί ὁ ἀριθμός καί ὁ ὑπόκειμαι , ὡς ἐν ὁ ἑξῆς πλατύς ἀποδείκνυμι , ὁ λόγος δέ , φημί , οὖον εἷς · ἄλλος μέν γάρ ὁ λόγος ὁ ὕλη καθό ὕλη εἰμί , ἄλλος δέ καθό ὕδωρ γίγνομαι . σύμφωνος δέ ὁ νῦν ὁ μετά ὀλίγος ῥέομαι παρά αὐτός , φάσκω ὁ ὁ αὐξάνω ὕλη ὁ ὁ γίγνομαι μή εἰμί ἕτερος ὁ ἀριθμός πλήν ὁ λόγος . ἔνειμι δέ ὁ ἀγαθός πᾶς ποιέω ἀχώριστος οὐ ὡς πρός ὁ ἐκ ἀρχή πρόκειμαι ἐκλαμβάνω , ἀλλά ὡς πρός ὁ προσεχῶς εἴρω . ἐκτίθημι γάρ ἐκ ἀρχή ὁ ὑπόθεσις ὁ φάσκω ὁ ὁ αὐξάνω ὕλη ἐν τις εἰμί ὡς μηδείς εἰμί ἐκεῖνος ὁ ἐν ὅς εἰμί , ἐπί παράδειγμα ὁ γένεσις σαφηνίζω ὁ λέγω εἶπον “ λέγω δέ οἷος εἰμί γίγνομαι ἀήρ ἐκ ὕδωρ , οὖον ὁ ὕδωρ εἰμί μεταβάλλω , ἀλλά διά ὁ ὥσπερ ἐν ἀγγεῖον ὁ ὕδωρ ὁ ὕλη αὐτός εἰμί . εἶτα μετά οὗτος ὁ ἀναίρεσις ὁ τοιοῦτος ὑπόθεσις γράφω , ὁ μή δύναμαι ὕλη ὑποτίθημι ἐν τις εἰμί χωρίζω δύναμαι αὐτός μηδείς ὁ ἐν ὅς εἰμί μεταβάλλω , πάλιν ὡς ἐπί ὁ ἐκ ὕδωρ εἰς ἀήρ μεταβολεύς ποιέω ὁ λόγος , ὅστις εἰμί γένεσις , ὡς πρός ὁ προσεχῶς εἴρω ὅσπερ ἐν παράδειγμα τάξις ἔγκειμαι , καθάπερ εἶπον , ἐπάγω ὁ ἀγαθός τοίνυν ποιέω πᾶς ἀχώριστος ὁ ὕλη , περί ὁ ὁ γίγνομαι ὕλη ὁ πρῶτος καί ἀναιδέω ὁ λόγος ποιέω . ὁ γάρ ὕλη , φημί , ὁ ἀήρ ὁ ἐν ὁ ὕδωρ , ἐκ ὅς ὁ ἀήρ γίγνομαι , ἀγαθός πᾶς ἀχώριστος εἰμί ὁ ὕδωρ ἐν ὅς εἰμί . οὖον γάρ ἕτερος εἰμί ὁ ὕδωρ κατά ὁ ἀριθμός , ἀλλά ὁ αὐτός καί εἷς , ὁ διαφορά δέ μόνος κτάομαι ὁ λόγος · ἄλλος γάρ εἰμί ὁ ὕδωρ εἰμί καί ἄλλος ὁ ὕλη . ἀλλά μήv οὐδέ στιγμή οὐδέ γραμμή θετέος ὁ ὁ σῶμα ὕλη . περι μέν στιγμή , ὅτι οὐ εἰμί ὕλη ὁ αὐξάνω , ἀνωτέρω εἴρω , λαμβάνω οὗτος ὡς ἕπω ὁ ὑπόθεσις ὁ δύναμις σῶμα καί χωριστός αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὁ ὕλη ὁ αὐξάνω ὑποτίθημι . νῦν δέ ἔοικα ἀποτείνω πρός ὁ ἐκ ἐπίπεδος γεννάω ὁ σῶμα , ὅστις ὁ μέν μή ἐκ ἀμεγέθης ποιέω ὁ σῶμα πιθανός χράω κατά οὗτος ὑπόθεσις ( μέγεθος γάρ καί ὁ ἐπίπεδος ) , οὖον μέντοι γε φεύγω ὁ ἀδύνατος . εἰμί γάρ καί μέγεθος ὁ ἐπίπεδος , ἀλλά οὐ ἐν τόπος . ἀποδείκνυμι γάρ ἐκ ἀρχή , ὅτι ὅταν ὁ γίγνομαι πού εἰμί , ἀνάγκη καί ὁ ἐκ ὅς γίγνομαι ἢ κατά ἑαυτοῦ ἢ κατά συμβαίνω ἐν τόπος εἰμί . οὐ εἰμί δέ οὐδέ κατά συμβαίνω ὁ ἐπίπεδος ἐν τόπος ὑποτίθημι , ὁ προυφεστάναι ὁ σῶμα , εἴτε ὁ κατά σύνθεσις ὁ ἐπίπεδος σύγκειμαι ὁ σῶμα κατά Πλάτων , εἴτε ὁ ῥυΐσκω αὐτός κατά ἐπίνοια γεννάω ὁ σῶμα . πρόκειμαι δέ αὐτός πρός ὁ ἐκ ἐπίπεδος ποιέω ὁ σῶμα ἀποτείνω , παρατίθημι καί ὁ στιγμή , ὡς ἀκόλουθος αὐτός καί ἐκ στιγμή μέγεθος ποιέω · ὡς γάρ ἐν ὁ περι οὐρανός αὐτός εἴρω , τῆ αὐτός εἰμί διάνοια ἐκ ἐπίπεδος τε ποιέω ὁ σῶμα καί ἐκ στιγμός , πλήν δοκέω οὗτος ἄτοπος εἰμί , ὁ ἐκ πάντῃ ἀμεγέθης ποιέω μέγεθος . Ἀλέξανδρος δέ ὁ ἀλλά μήv οὐδέ στιγμή θετέος ἀντί ὁ οὐδός γάρ στιγμή θέτων ἐκλαμβάνω , ὅπως συνεχής ὁ πᾶς ὁ λέξις εἰμί διάνοια · ‘βέλτιον γάρ πᾶς ἀχώριστος ποιέω ὁ ὕλη · οὐδέ γάρ στιγμή οὐδέ γραμμή θετέος ὁ ὁ σῶμα ὕλη · οὐδέ γάρ κατά ἑαυτοῦ | τίς οὗτος ὑφίστημι οἷος τε , οὔτε ἐκ αδιάστατος στιγμή διάστημα γίγνομαι . ὁ μέν οὖν Ἀλέξανδρος οὕτως ἐξηγέομαι ὁ οὐδέ γραμμή θετέος ὁ ὁ σῶμα ὕλη , ὡς πρός ὁ ἐκ ἐπίπεδος ποιέω ὁ σῶμα εἰμί ὁ λόγος , διά ὁ , ὡς αὐτός φημί , ὁ αὐτός εἰμί διάνοια ὁ ἐκ ἐπίπεδος ποιέω ὁ σῶμα καί ἐκ γραμμή ὁ ἐπίπεδος καί ἐκ στιγμή ὁ γραμμή . πλήν ὅμως βίαιος εἰμί ὡς πρός ὁ λέξις · γραμμή γάρ καί οὐ ἐπίπεδος μιμνήσκω . διόπερ ῥητέος ὅτι ἀνωτέρω δείκνυμι ἀδύνατος εἰμί στιγμή ὑποτίθημι ὁ ὁ αὐξάνω ὕλη , νῦν διδάσκω ὅτι οὐδέ γραμμή , συναναλαμβάνω ὁ περί ὁ στιγμή λόγος . διά τίς δέ οὖον δυνατός οὐδέ γραμμή ὑποτίθημι , αὐτός προστίθημι · διά ὁ αὐτός γάρ αἴτιος , διότι οὐδείς οὗτος κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι δύναμαι μηδέ καταχέω τις τόπος αὐτός κατά ἑαυτοῦ . ἀλλά μήv οὐδέ στιγμή θετέος οὐδέ γραμμή ὁ ὁ σῶμα ὕλη . ἐφίστημι καί ἔμπροσθεν ὅτι δοκέω ὁ Ἀριστοτέλης εἰς ὁ περί ὁ πρῶτος ὕλη λόγος μεταβαίνω , καίτοι ἐκ ἀρχή περί ὁ ὁ αὐξάνω ὕλη προτίθημι διδάσκω . ἐν μέσος γάρ παράδειγμα χάρις ὁ περί ὁ γένεσις ἀνακινέω λόγος , δοκέω ὁ συνέχεια ὁ λόγος ἀκολουθέω καί περί ὁ πρῶτος ὕλη διαλέγω , ὅστις ὁ γένεσις ὑπόκειμαι , ὁ δέ ἐκ ἀρχή πρόκειμαι ἀποχωρέω . καί νῦν οὖν ὁ ἐξηγητής Ἀλέξανδρος ὁ ὁ σῶμα ὕλη ὁ πρῶτος ἐκλαμβάνω ὁ ἀνείδεος , καί οὕτως ὁ ἐφεξῆς πᾶς ἁρμόζω λέξις ἐξηγέομαι · ἐκεῖνος δέ ὅς οὗτος ἔσχατος , ὁ ὕλη . εἶπον , φημί , ὅτι ἀδύνατος ὁ γραμμή ἢ ὁ στιγμή ὕλη ὑποτίθημι , λέγω νῦν τίς ποτός εἰμί ὁ ὁ σῶμα ὕλη , φάσκω ἐκεῖνος εἰμί ὁ ὕλη , ὅστις ἔσχατος καί πέρας εἰμί στιγμή καί γραμμή , λέγω δέ δηλονότι ὁ ἐνέργεια σῶμα · οὗτος γάρ εἰμί πέρας γραμμή τε καί στιγμή . ἐπεί δέ αὐτός κατά ἑαυτοῦ εἰμί ὁ ὕλη οὔτε ἐνέργεια εἰμί σῶμα οὔτε ὑπό γραμμή περατόω , ἐπιφέρω πῶς ἔχω αὐτός πέρας εἰμί καί ἔσχατος ὁ γραμμή , ἵνα γιγνώσκω διά τίς ἔσχατος ὁ ὕλη ὁ γραμμή φημί . διά οὗτος γάρ πέρας αὐτός ὁ γραμμή , διότι οὐδέποτε ἄνευ πάθος τις καί εἶδος εἰμί · ὁ γάρ εἰμί αὐτός σύν οὗτος εἰμί . ὁ οὖν ἀχώριστος εἰμί πάθος καί μορφή , οὗτος ἐνέργεια σῶμα εἰμί ὁ ὕλη , καί οὐ ὅς ἀνείδεος καί ὅς πρῶτος . αὐτός δέ ὁ λέγω ἐνταῦθα ὁ ἐκ ἀρχή εἴρω ἐν ὁ ἔμπροσθεν , ὅτι ὁ γίγνομαι ἐκ τις ἐνέργεια εἰμί καί εἰδοποιέω γίγνομαι . τοιοῦτος μέν ὁ ὁ Ἀλέξανδρος ἐξήγησις , διά ὅς δηλόω περί ὁ ὁ γίγνομαι ὕλη εἰμί ὁ πάρειμι λόγος , ὅστις πρός ὕπαρξις μέν δήω ὁ εἶδος , καί οὗτος ἐνέργεια ὑφίστημι εἰμί , ὡς δέ ὕλη θεωρέω καί ὅδε τίς καί ὅδε δύναμαι γίγνομαι ἀνείδεος εἰμί καί ἀσώματος . εἰμί δέ ἄρα οὖον περί ὁ ὁ γίγνομαι ὕλη ὁ λόγος εἰμί Ἀριστοτέλης , ἀλλά περί ὁ ὁ αὐξάνω , ὅστις εἰμί καί ὡς ὕλη αὐξάνω θεωρέω ἐνέργεια εἰμί σῶμα , ἐν ὁ φάσκω αὐτός “ ἀλλά μήv οὐδέ γραμμή θετέος οὐδέ στιγμή ὁ ὁ σῶμα ὕλη ” προσυπακούω χρή τοῦτος αὐξάνω , ἵνα εἰμί λέγω περί ὁ ὁ αὐξάνω σώμα - ὅς ὕλη * * * διδάσκω , ὅταν λέγω “ ἐπεί δέ εἰμί καί οὐσία ὕλη σωματικός ” . ὁ ξεʹ ἐφεξῆς ὁ ἐκεῖνος δέ ὅς οὗτος ἔσχατος , ὁ ὕλη , ἀρμόδιος μᾶλλον κατά οὗτος ὁ ἐξήγησις ἐπάγω , βούλομαι αὐτός ὁ ἐνέργεια σῶμα καί οὖον ὁ δύναμις εἰμί ὁ αὐξάνω ὁ ὕλη , ὅς οὐδέποτε ἄνευ πάθος οὐδέ μορφή οἷος τε εἰμί . πρός ὁ προσεχῶς εἴρω ἐξήγησις ἁρμόζω ἄν οὗτος ὁ ῥῆσις , φάσκω ὑπό Ἀριστοτέλης εἴρω ὁ ἐνέργεια σῶμα , ὅσπερ κατά ὁ τριχῆ διαστατός θεωρέω , μηδέποτε ἄνευ πάθος καί μορφή συνίστημι . λέγω δέ ἄν μορφή μέν ὁ φυσικός εἶδος , πάθος δέ ἐνταῦθα σημαίνω ὁ συμβεβηκός . γίγνομαι μέν οὖν ἀπλόος ἕτερος ἐκ ἕτερος , ὥσπερ ἐν ἕτερος διά-ὁρίζω . ὁ μέν οὖν ἀπλόος ἢ ὁ κύριος ἢ ὁ καθόλου ἐξακουστέον , ὁ δέ ἐκ ἕτερος ἀντί ὁ ἐκ τις ἐνέργεια εἰμί , ἐπεί κεῖμαι ὁ ὁ ἄλλος γένεσις ἄλλος εἰμί φθορά . ὥσπερ ἐν ἕτερος διά-ὁρίζω . εἶπον γάρ περί οὗτος ἐν ὁ πρῶτος ὁ φυσικός ἀκρόασις · ζητέω γάρ πῶς ὁ ἐναντίος ἐκ ἀλλήλων γίγνομαι , αἴτιος εἶπον ὁ κοινός τίς εἰμί αὐτός ὑπόκειμαι ἀμφότερος εἰμί παρά μέρος δεκτικός . καί ὑπό τις δέ ἐντελέχεια εἰμί ἢ ὁμοειδής ἢ ὁμογενής . ἐπεί πᾶς ὁ γίγνομαι ἐκ τις τε γίγνομαι καί ὑπό τις , εἶπον ἐκ τίς ὁ αὔξησις , ὅτι ἐκ ἐνέργεια μέγεθος , νῦν λέγω καί ὑπό τίς , τουτέστιν ὑπό ὁ ποιητικός αἴτιος · “ πάντῃ γάρ ἀδύνατος ” , ὅς φημί Πλάτων , ἀνανεύω αἴτιος γένεσις ἔχω ” . διά οὗτος καί ὁ Ἀριστοτέλης , εἶπον περί ὁ ὑλικός ὁ αὔξησις αἴτιος , λέγω νῦν καί περί ὁ ποιητικός , ὅσος αὐτός πρός ὁ πάρειμι χρησιμεύω · οὐδέ γάρ ὁ ἴδιος ὁ αὔξησις ποιητικός νῦν αἴτιος παραδίδωμι , ἀλλά ἀπλόος πᾶς γένεσις καί ὁ κατά οὐσία καί κατά ἀλλοίωσις . φημί οὖν ὅτι πᾶς ὁ γίγνομαι γίγνομαι ὑπό ὁ ποιητικός αἴτιος ἐνέργεια εἰμί ὁμογενής ἢ ὁμοειδής ὁ γίγνομαι . ὁ μέν οὖν ὁμοειδής αὐτός παρατίθημι παράδειγμα , ὡς ὅταν πῦρ ὑπό πυρός ἢ ἄνθρωπος ὑπό ἄνθρωπος γίγνομαι · ὁ δέ ὑπό ὁμογενής αὐτός δηλόω ὑπό τίς φημί , εἶπον ἢ ὑπό ἐντελέχεια . εἰμί γάρ καί μή ὁμοειδής εἰμί ὁ ποιέω ὁ γίγνομαι , ὁμογενής γοῦν πάντως εἰμί κατά αὐτός οὗτος , κατά ὅς ἐνέργεια εἰμί ὁμοίως ὁ γίγνομαι · σκληρός γάρ , φημί , οὐ ὑπό σκληρός γίγνομαι , ὅς δῆλος ὅτι οὐ ὑπό ὁμοειδής , | ἀλλά ὑπό ψυχρός , ὅς οὕτως τυγχάνω , ὁ πυκνόω ὑπό αὐτός , ὅσπερ ὁμογενής εἰμί ὁ γίγνομαι , ὁ ἐνέργεια ὑπάρχω ψυχρός , ὥσπερ ἐκεῖνος εἰμί ἐνέργεια σκληρός . οὗτος οὖν ὑπό ὁμογενής γίγνομαι , διότι ἐκ ὁ ἐντελέχεια εἰμί · ὁ γάρ ποιητικός αἴτιος , ὅς τίς πρός ἄν εἰμί , πάντως ἐντελέχεια εἰμί . καί ὁ ὁ βοτάνη δέ αὐτόματος φύω οὐ ἐκ ὁμοειδής ὁ ποιητικός αἴτιος ὁ γένεσις ἔχω , ἀλλά ἐκ ἐντελέχεια εἰμί καί οὗτος ὁμογενής · ὁ γάρ δημιουργικός λόγος ἐνέργεια εἰμί αἴτιος ὁ αὐτόματος φύω εἰμί . καί ὁ λευκός δέ οὐ ὑπό λευκός γίγνομαι , καί ἐπί ἄλλος μυρίος , ἀλλά ἐκ ἐνέργεια εἰμί . χρήσιμος δέ αὐτός εἰμί ὁ νῦν εἴρω εἰς ὁ περί αὔξησις λόγος , εἰς ὁ δείκνυμι ὅτι εἰμί τίς ποιητικός ὁ αὔξησις αἴτιος ὁ οἰκειόω καί συγκρίνω ὁ ὁ αὐξάνω ὕλη ὁ αὐξάνω . ἐπεί δέ εἰμί καί οὐσία ὕλη σωματικός , σῶμα δέ ἤδη τοιοσδί . ζητέω περί ὁ ὁ αὐξάνω ὕλη καί δείκνυμι ὅτι σῶμα εἰμί ἐνέργεια , ἵνα μή τις οἴομαι πρῶτος ὕλη οὗτος εἰμί , νῦν διδάσκω ὅτι καί αὐτός ὁ σῶμα εἰμί ὕλη , ὅστις πρῶτος καί ἀνείδεος εἰμί καί ἀσώματος ἐκ ἀνάγκη · ἕτερος γάρ ὁ ὕλη ὁ ὅς εἰμί ὕλη . εἰμί ἄν οὖν ὁ ὁ σῶμα ὕλη οὖον σῶμα , ἀλλά ἀσώματος . καί εἰμί ὁ εἶδος ὑπόκειμαι πᾶς , ἀνείδεος ἄρα εἰμί . καί ἕτερος εἰμί ὁ ὕλη ὁ ὁ σωματικός οὐσία , καί ἕτερος ὁ ὁ αὔξησις · δοκέω γάρ , εἴπερ ὁ μέν εἰμί ἀσώματος καί ἀνείδεος καί πρῶτος , ὁ δέ ὁ αὔξησις ἐνέργεια σῶμα . φημί οὖν ὅτι ὁ αὐτός εἰμί ὕλη ὁ οὐσία ὁ ὁ αὔξησις τε καί ἀλλοίωσις · διά μέν γάρ ὁ μέγεθος ὁ αὔξησις , διά δέ ὁ πάθος ὁ συμβεβηκός δηλόω . εἰμί γάρ ἄλλος μέν εἰμί σῶμα ὕλη , ἄλλος δέ ποσός καί ποιέω καί ὁ λοιπός , εἰμί ὁ συμβεβηκός χωριστός ὁ σῶμα , ὅσπερ εἰμί ἀδύνατος . ὁ αὐτός ἄρα εἰμί καί γένεσις καί αὔξησις καί ἀλλοίωσις ὕλη . ὁ αὐτός δέ οὖον κατά ἅπας , κατά τίς δέ ὁ αὐτός . καί πῶς ὁ αὐτός προστίθημι , φάσκω ὁ μέν λόγος δυνατός εἰμί χωρίζω ὁ ἕτερος ἐκ ὁ ἕτερος , τόπος δέ μηκέτι . ὁ γάρ ἐνέργεια σῶμα ὁ ὁ αὐξάνω καί ὁ ἀλλοιόω ὑπόκειμαι ὁ μέν λόγος ἕτερος εἰμί ὁ πρῶτος καί ἀναιδέω ὕλη ἄλλος γάρ λόγος ὁ πρῶτος ὕλη καί ἄλλος ὁ σῶμα ) , ἀριθμός δέ καί ὁ ὑπόκειμαι εἷς καί αὐτός ἄμφω ὑπάρχω καί τόπος ὁ αὐτός ἔχω . εἰμί γάρ λέγω ἐν ἄλλος μέν τόπος ὁ ὁ οὐσία ὕλη ὑπάρχω ἐν ἄλλος δέ ὁ ὁ αὔξησις καί ὁ πάθος , εἰμί ἐν ἄλλος μέν τόπος ὁ σωματικός οὐσία ἐν ἄλλος δέ ὁ πάθος , ὅσπερ εἰμί ἀδύνατος , ὁ πάθος ὑποτίθημι ἐκτός ὁ σῶμα ὑφιστάω αὐτός κατά ἑαυτοῦ · σῶμα δέ ἤδητοιουδί · σῶμα γάρ κοινός οὐδείς εἰμί . ἐπειδή , φημί , ὁ γένεσις ὁ κατά μέρος εἰμί σῶμα , καί ὅδε τις · ὁ γάρ κοινός ὁ κατηγορέω ὁ ἄλλος οὔτε γένεσις ἁπλόος εἰμί οὔτε ὑπόστασις . ὁ γάρ καθόλου ἐν ὁ δημιουργικός λόγος ὑφίστημι μόνος . ὥστε καί ὁ ὕλη ὁ τις εἰμί σῶμα , καί οὖον ὁ κοινός · εἰμί γάρ ὁ κοινός σῶμα εἰμί , οὐκέτι ἄν ἐνέργεια εἰμί ὕλη ὑπάρχω , ὁ κοινόω μή κατά ἐνέργεια ὑπάρχω . ὥσπερ οὖν εἰμί ὁ καθόλου σῶμα ἐν ὁ δημιουργικός ἐνυπάρχω λόγος , οὗτος καί ὁ καθόλου ὕλη οἰητέον εἰμί . οὐδείς γάρ εἰμί καθόλου ἐν ὑπόστασις οὔτε σῶμα οὔτε σῶμα ὕλη . Φανερός δέ ἕκτος διαπορέω . ζητέω περί ὁ ὕλη ὁ αὔξησις , καί δείκνυμι ὅτι ἕπω ἄτοπος ὁ ἐκ δύναμις μέν μέγεθος καί <σώματος> δέ ἀμεγέθης λέγω γίγνομαι ὁ αὔξησις , συμπεραίνω νυν ὁ δείκνυμι , ὅτι οὐ ἐκ δύναμις μέγεθος αὐξάνω ὁ αὐξάνω , ἀλλά ἐκ ἐνέργεια μέγεθος φυσικός . εἰμί γάρ ἐκ ἀμεγέθης ὁ μέγεθος ἐπιδίδωμι καί αὐξάνω , εἰμί ἄν χωριστός κοινός ἢ κενός · ἀμφότερος γάρ γράφω καί ἀμφότερος λόγος ἔχω . εἰμί μέν γάρ εἰμί χωριστός κοινός γράφω , σημαίνω μέν διά ὁ κοινός ὁ ὕλη · κοινός γάρ εἰμί πᾶς ὑπόκειμαι . λέγω δέ εἄν ὅτι εἰμί γίγνομαι αὔξησις καί μέγεθος ἐκ ἀμεγέθης καί ὁ δύναμις σῶμα , εἰμί ἄν ὁ δύναμις μέγεθος ὅσπερ εἰμί ὁ ὕλη χωρίζω μέγεθος καί ὁ ἐνέργεια σῶμα αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι · εἰμί δέ ἔχω χωριστός γάρ εἄν εἰμί ὁ κενός , εἰμί ἄν λέγω ὅτι εἰμί γίγνομαι αὔξησις ἐκ δύναμις μέν μέγεθος , ἐνέργεια δέ μηδείς ἔχω μέγεμὲν ἄνθος , εἰμί χωρίζω καί αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι ὁ κενός . εἰμί γάρ ὁ αὐξάνω ἐπιλαμβάνω τόπος τις πλείων μή κατέχω ὑπό ὁ πρόσειμι καί ὁ αὔξησις ποιέω ( ἐκεῖνος γάρ ἀμεγέθης εἰμί ) , εἰμί ἄν οὗτος ὁ τόπος ὅς ἐπιλαμβάνω ὁ αὐξάνω κενός πρότερος , ὅσπερ ἀδύνατος εἰμί δείκνυμι ἐν ὁ τέταρτος λόγος ὁ φυσικός ἀκρόασις . ὅτι δέ οὐδέ ὁ ὕλη χωριστός εἰμί πᾶς εἶδος ἐνδέχομαι , πολλάκις εἶπον . ὁράω δέ χρή ὅτι ὡς δίδωμι ὁ μηδείς ὁ φθείρω εἰς ὁ μηδαμός μηδαμῶς εἰμί χωρέω , ἀληθής ὁ κατασκευή ὁ | εἰς ἄτοπος ἀπάγω καί ὁ κενός εἰσάγω . εἰμί δέ τις λέγω φθείρω τε εἰς ὁ μή εἰμί καί γεννάω ἐκ μή εἰμί , οὐκέτι ὁ ὑπόθεσις οὗτος ὁ εἰμί ὁ κενός ἐνέργεια ἕπω · · ὅς γάρ ὁ φθείρω ἀπολείπω τόπος , οὗτος ἀναπληρόω ὁ γίγνομαι . οὗτος δέ ἐπί ὁ · αὔξησις , εἰμί τις λέγω μή μόνος ἐκ δύναμις μέγεθος γίγνομαι ὁ αὔξησις , ἀλλά καί ὁ φθίω εἰς δύναμις μέγεθος μεταβάλλω , οὐκέτι χώρα ἔχω ὁ κενός . ὡς οὖν ὁμολογέω ὅτι ὁ φθίω οὖον μεταβάλλω εἰς δύναμις μέγεθος , οὗτος προχωρέω ὁ κατασκευή . εἰμί δέ τις ζητέω τίς βούλομαι αὐτός ὁ προσθήκη ὁ χωριστής ( ἀρέσκω γάρ εἶπον ὅτι εἰμί κενός ) , οἶδα ὅτι πρός ἀντιδιαστολή ὁ πλήρης εἴρω · διδάσκω γάρ ἐν ὁ φυσικός ὅτι ὁ πλήρης ὁ κενός ὁ σχέσις μόνος διαφέρω , καί οὐδείς ἕτερος εἰμί πλήρης ἢ κενός πληρόω σῶμα , καί κενός πάλιν πλήρης στερέω σῶμα . ὁ οὖν χωριστός κενός οὐδείς ἄλλος σημαίνω ὁ ὁ αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι κενός . ἔτι δέ ὅς γε τοιοῦτος μεταβολή οὐ αὔξησις ἴδιος ἀλλά γένεσις . ἐντεῦθεν δοκέω πρόσφορος εἰμί ὁ γραφή ὁ λέγω “ χωριστός γάρ εἄν εἰμί ὁ κοινός , τουτέστιν ὁ ὕλη · πρός γάρ ὁ ἄτοπος οὗτος , φημί , ὁ τοιοῦτος ὕλη γένεσις μᾶλλον εἰμί , οὐ αὔξησις . φημί οὖν ὅτι ὁ ἐκ ἀμεγέθης μέγεθος γίγνομαι οὖον ὁ κατά αὔξησις ἴδιος εἰμί μεταβολεύς , ἀλλά ὁ κατά οὐσία , τουτέστι ὁ γένεσις · ὁ γάρ αὔξησις οὐ εἰμί γένεσις μέγεθος ἀλλά Ἐπίδοσις , ὁ δέ φθίσις μείωσις . διό , φημί , ἔχω τίς δεῖ μέγεθος ὁ αὐξάνω . γράφω δέ καί ὁ γίγνομαι . μιμνήσκω δέ καί Ἀλέξανδρος οὗτος ὁ γραφεύς , λέγω χρή ἔξωθεν προσυπακούω ‘μεῖζον ὁ μικρός , ἵνα εἰμί ὁ ῥητός ‘διὸ δή ἔχω τίς δεῖ μέγεθος ὁ γίγνομαι , οὖον ὁ ἁπλόος , φημί , γίγνομαι , ἀλλά ὁ μείζων ἢ μικρός γίγνομαι . ὥστε οὐ ἐκ ἀμεγέθης * * * γένεσις γάρ ἄν εἰμί σῶμα μᾶλλον , οὐ αὔξησις . ὅτι2 μέν οὐ ἐκ μή προυπάρχω μέγεθος γίγνομαι μέγεθος ἐπί ὁ αὔξησις , ἀλλά Ἐπίδοσις ἢ μείωσις γίγνομαι ὁ προυπάρχω , ἀυτή ὁ κοινός ἔννοια ὁ περί ὁ αὔξησις μαρτυρέω · οὖον μήv ἐπεί μεταβολή εἰμί προυπάρχω μέγεθος ἐπί ὁ μείζων ὁ αὔξησις , ἐκ ἀνάγκη ἤδη ὁ ὁ αὔξησις ὕλη οὖον δύναμις μέγεθος εἰμί ἀλλά ἐνέργεια · οὗτος γάρ οὐκέτι κατασκευάζω . τίς γάρ κωλύω ὅσος πρός ὁ πάρειμι κατασκευή εἰμί μέν ὁ αὔξησις ἐπίδοσις ὁ προυπάρχω μέγεθος , γίγνομαι δέ ὁ ἐπίδοσις ἐκ δύναμις μέγεθος , ὅσπερ ὕλη ἄν εἰμί ὁ αὔξησις ; ὁ δέ ὡς πρός ὁ πάρειμι κατασκευή εἶπον διότι ἀνωτέρω διά ἄλλος κατασκευάζω ὁ ὁ αὔξησις μή ἐκ δύναμις μέγεθος γίγνομαι , ὅς ὁ κεφαλαιώδης ὑπάρχω ὁ μή δύναμαι ἐκ ἀμεγέθης μέγεθος γίγνομαι , ἤγουν ἐπιδίδωμι πρός ὁ μείζων · οὗτος γάρ δοκέω συνεισάγω ὁ κενός · οἶδα μέντοι χρή , ὅτι ὥσπερ ἐπί ὁ γίγνομαι οὐδείς γίγνομαι ἐκ οὐ εἰμί ἢ ἐκ ἀσώματος , ἀλλά πᾶς ὁ γίγνομαι ἐκ ἐνέργεια εἰμί σῶμα γίγνομαι , δύναμις δέ ἔχω ἐκεῖνος ὅσπερ εἰμί ὁ γίγνομαι , πλήν ὅμως ὁ ὕλη ὁ πρῶτος οὖον ὁ ἐνέργεια ὑφίστημι σῶμα φημί , ἀλλά ὁ κοινός ὑπόκειμαι περί ὅς ὁ μεταβολή θεωρέω , ὅς δύναμις μέν πᾶς εἰμί ἐνέργεια δέ ἀεί σύν εἷς εἶδος θεωρέω · οὗτος ἐπί ὁ αὔξησις , εἰμί καί ἐκ σῶμα αὐξάνω ὁ αὐξάνω ὑποτίθημι τις , ἀλλά οὖν ὁ ὕλη ὁ αὔξησις οὐδείς κωλύω εἰμί δύναμις σῶμα , ὥσπερ ἐπί ὁ γένεσις ἐπί ὁ ἀνωτέρω διαίρεσις , εἰμί καί ἄλλος ἐξελέγχω τμῆμα εἰσάγω δύναμις σῶμα καί οὐ ἐντελέχεια ὁ ὕλη ὁ αὐξάνω εἰμί , ἀλλά οὖν ὁ φάσκω δύναμις μέγεθος εἰμί ὁ ὕλη ὁ αὐξάνω ἐν τις τε εἰμί , οὐ ὡς μέρος ὁ ἐν ὅς εἰμί εἰμί σωματικός , οὖον μήv οὐδέ ὡς μηδείς εἰμί παντάπασι ὁ ἐν ὅς εἰμί , ἀλλά οἷος ὕλη ἐν ὁ σύνθετος , οὐ εἰμί οὐδαμῶς ὁ παρά Ἀριστοτέλης λόγος ἐλέγχω , πλήν εἰμί τις ἀποκληρωτικός φημί ὅτι ὁ τοιοῦτος ὕλη οὐ αὔξησις εἰμί ἴδιος ἀλλά γένεσις . ληπτέος δή μᾶλλον οἶος ἅπτω ὁ ζήτησις ἐκ ἀρχή . προτίθημι ζητέω τίς ποτός εἰμί ὁ ὕλη ὁ αὔξησις , προάγω κατά διαίρεσις ὁ λόγος , ὅτι ἢ δύναμις σῶμα εἰμί ὁ ὁ αὔξησις ὕλη ἐνέργεια δέ ἀσώματος , ἢ ἐνέργεια εἰμί σῶμα . ὅτι μέν οὖν οὐ εἰμί δύναμις σῶμα , οὔτε ὡς χωριστός καί κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι οὔτε ὡς ἐν ἄλλος τις ὑπάρχω , δείκνυμι διά ὁ προλαμβάνω . νῦν οὖν βούλομαι καί ὁ λοιπός ὁ διαίρεσις μόριον ἐξετάζω , λέγω δή εἰμί ἐνέργεια σῶμα αἰσθητός εἰμί ὁ ὁ αὔξησις ὕλη . ἀναλαμβάνω δέ ὁ ὅλος λόγος , καθολικός ποιέω ὁ διαίρεσις καί ἀπορητικός ἐπί ἑκάτερος προάγω ὁ λόγος . πρίν δέ οὗτος ποιέω , ὁ κατά κοινός ἔννοια ὑπάρχω ὁ αὐξάνω ἐκτίθημι . δεῖ γάρ , φημί , οἷος ἐγγυτέρω γίγνομαι ἐγώ ὁ περί ὁ αὔξησις ζητέω καί οἷος αὐτός ἅπτω προλαμβάνω ὁποῖος εἰμί ὁ αὐξάνω ὁ αἴτιος αὐτός ζητέω , λαμβάνω δέ εἄν οὗτος ὁ κατά κοινός ἔννοια ὑπάρχω ὁ αὐξάνω ζητέω . πρός οὗτος γάρ χρή ἀπευθύνω ὁ περί αὐτός λόγος · ὅσος γάρ μή συμφωνέω ὁ κατά κοινός ἔννοια περί αὐτός λέγω , οὐ εἄν οἰκεῖος περί αὐτός εἴρω . ἀρχή δέ ἀπασάω ἀπόδειξις ὁ κοινός ἔννοια . οὗτος δέ ποιέω ἐν ὁ φυσικός ἀκροάομαι ἐν ὁ περί ὁ τόπος διδασκαλία . μέλλω γάρ περί αὐτός διαλαμβάνω , ζητέω ὁ κατά κοινός ἔννοια ὑπάρ - χω ὁ τόπος , ὅπως εἄν ὁ περί αὐτός ἀποδίδωμι , εἰμί μέν σύμφωνος εἰμί οὗτος , ἀποδείκνυμι , εἰμί δέ μή , ἀποσείω · καί ὁ ἐπιφαίνω κατά ὁ τόπος ἀπορία ὁ λύω ἀποδείκνυμι ὀρθῶς ἔχω , ὁ συμφωνέω ὁ κατά κοινός ἔννοια ὑπάρχω * * * ὑπάρχω ὁ αὐξάνω τρεῖς εἰμί , ὁ τε πᾶς ὁστισοῦν μέρος αὐξάνω ὁ αὐξάνω , καί ὁ πρόσειμι τις ἔξωθεν γίγνομαι ὁ αὔξησις , καί τρίτος πρός οὗτος ( ὅσπερ νῦν μέν οὐ ἐπιφέρω , ἐν δέ ὁ ἑξῆς προστίθημι ) ὁ ὑπομένω ὁ αὐξάνω καί σῴζω ἐπί ὅς πρότερος εἰμί εἶδος . οὗτος εἶπον λοιπός ἀπορέω περί ὁ ὕλη ὁ αὐξάνω , κατά διαίρεσις προάγω ὁ λόγος . ἀνάγκη γάρ ἢ σῶμα αὐξάνω ὁ αὐξάνω ἢ ἀσώματος , ὁ ἀσώματος νῦν καθολικός εἰμί · περιέχω γάρ καί ὁ δύναμις σῶμα . ἀλλά εἰμί μέν ἀσώματος , ἄτοπος · εἰσφέρω γάρ κενός χωριστός καί κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι , ὅσπερ καί ἀνωτέρω εἴρω . εἰμί δέ σῶμα γίγνομαι ὁ αὔξησις , σῶμα διά σῶμα χωρέω , ὁ ὁ αὐξάνω ὅλος προσκρίνω ὁ αὐξάνω · ὅς γάρ μή προσκρίνω μόριον , οὗτος δηλονότι οὐδέ αὐξάνω . ὅστε ἕπω ἐκ ἀνάγκη ὁ σῶμα χωρέω οὗτος δέ ὅτι ἀδύνατος δείκνυμι ἐν ὁ φυσικός . οὗτος οὖν οὕτως εἴρω χρή λόγος τοιοῦτος περί ὁ αὔξησις ἀποδίδωμι , ὅστις συναινέω ὁ κατά κοινός ἔννοια ὑπάρχω ὁ αὐξάνω καί ὁ ἀπορία καί ὁ οὗτος ἕπομαι ἄτοπος ἐκφεύγω . εἰμί μέν οὖν ἀσώματος , εἰμί χωριστός κενός . Κεῖμαι ὁ ὅτι πρόσειμι τις αὐξάνω ὁ αὐξάνω , ζητέω τίς ποτός εἰμί οὗτος ὁ πρόσειμι , πότερος σῶμα ἢ ἀσώματος , καί πρός ἀμφότερος ἀπορέω . εἰμί μέν γάρ , φημί , ἀσώματος , εἰμί χωριστός κενός , ὅσπερ καί πρόσθεν εἴρω . ὁ μέν γάρ αὐξάνω ἐπιλαμβάνω τόπος ἕτερος , ὁ δέ ὅς αὐξάνω οὐ εἰμί ἐν τόπος ἀσώματος γε εἰμί · ὅς οὖν ἐπιλαμβάνω τόπος ὁ αὐξάνω , οὗτος πρό ὁ αὐτός ὑπό ὁ αὐξάνω κατέχω εἰμί δηλονότι χωρίζω σῶμα καί κενός . ἀδύνατος δέ μέγεθος ὕλη εἰμί χωριστής . οὗτος ὡς δύο ἄτοπος ὁ ἀσώματος λέγω ὁ αὔξησις γίγνομαι ἐπιφέρω . οὖον γάρ οἴομαι χρή ὁ προηγέομαι ἀρτάω ὁ λέξις . ὅμοιος δέ εἰμί ὡς εἰμί λέγω ἔτι ἀδύνατος ὕλη μέγεθος εἰμί χωριστής . εἰμί δέ διττός ἀκούω ὁ ῥητός , ἤτοι ὅτι ἀδύνατος εἰμί ὁ ὁ μέγεθος ὕλη χωριστός εἰμί ( δείκνυμι γάρ ἀνωτέρω ὅτι ἀδύνατος ὁ ὁ μέγεθος ὕλη , τουτέστι ὁ πρῶτος ὁ ἀσώματος , χωριστός εἰμί καί μή ἐνέργεια σῶμα · οὖον γάρ δυνατός αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι ) , ἤγουν ὅτι ὁ ὕλη ἀδύνατος χωριστός εἰμί μέγεθος οὐ ὅτι ὁ ὕλη ὁ ἴδιος λόγος μέγεθος ἔχω , ἀλλά ὅτι εἰμί καί ὑφίστημι ἀχώριστος εἰμί μέγεθος · δήω γάρ πρός ὕπαρξις ὁ μέγεθος αὐτός ἀμεγέθης εἰμί κατά ὁ ἴδιος λόγος . εἰμί τοίνυν , φημί , ὁ προσέρχομαι καί ποιέω αὔξησις ( οὗτος γάρ δίδωμι ) ἀσώματος εἴρω , ἐπεί οὗτος ὕλη εἰμί ὁ αὔξησις , ὁ ἀσώματος ὕλη αὐθυπόστατος καί χωριστός ὑποτίθημι . εἰμί μέν οὖν ἔχω ὁ γραφή εἰμί χωριστός κενός , ὡς ἕτερος ἀπορία ἐκλαμβάνω ὁ ἀδύνατος δέ μέγεθος ὕλη εἰμί χωριστής · εἰμί δέ ὁ κοινός ἔχω , τουτέστιν ὕλη , συνεχής εἰμί ὁ λόγος . ὅτι γάρ ὁ κοινός , ὅσπερ εἰμί ὁ ὕλη , χωριστός εἰμί οὐ ἐνδέχομαι , προστίθημι διά ὁ εἶπον ἀδύνατος δέ μέγεθος ὕλη εἰμί χωριστής . εἰμί δέ σῶμα , δύο ἐν ὁ αὐτός τόπος σῶμα εἰμί . ἐπί ὁ ἕτερος μέτειμι μέρος , καί ἀπορέω πρός ὁ σῶμα ὁ αὔξησις γίγνομαι λέγω . εἰμί γάρ , φημί , δύο σῶμα ἐν ὁ αὐτός τόπος , καί σῶμα διά σῶμα διέρχομαι . ὁ δέ ἄτοπος ἀνακύπτω ἐκ ὁ ὁμολογέω πᾶς ὁστισοῦν μέρος ὁ αὐξάνω αὐξάνω . εἰμί γάρ ὁ αὐξάνω αὐξάνω κατά πᾶς μόριον , πανταχοῦ παρατίθημι ὁ προπαρέχω καί αὐξάνω ὁ πρόσειμι . εἰμί δέ οὗτος , διά πᾶς αὐτός διέρχομαι , ἵνα πανταχοῦ αὐτός αὐξάνω . εἰμί δέ διά πᾶς ὁ αὐξάνω ὁ προσέρχομαι φημί διΐημι , ἀνάγκη ἤτοι πόρος ἅπας ὑποτίθημι ὁ αὐξάνω , ἢ σῶμα διά σῶμα διΐημι , ὅσπερ αὐτός ὁ δύο ἐν ὁ αὐτός τόπος σῶμα φάσκω . οὗτος δέ δείκνυμι ὁ ἀδύνατος ὑπάρχω · εἰμί γάρ ὁ μέγας ἐν ὁ μικρός , οἷος ὁ θάλασσα ἐν κύαθος καί ὁ γῆ ἐν κέγχρος . ὥστε ὁ αὐτός ἁμαρτάνω ὁ τε σῶμα λέγω αὐξάνω καί σῶμα διά σῶμα διΐημι καί ὁ ἀσώματος · ἀμφότερος γάρ κενός εἰσάγω . εἴτε γάρ σῶμα διά σῶμα διέρχομαι , ὁ τόπος ὅς καταλείπω ὁ σῶμα ὁ πρόσειμι κενός εἰμί · εἴτε πάλιν ἀσώματος ὁ σῶμα αὐξάνω , εἰμί χωριστός κενός , καθώς προερέω . ἀλλά μήv οὐδέ οὕτως ἐνδέχομαι λέγω . ἀπορέω εἰς ἑκάτερος μέρος καί δείκνυμι ὅτι ἄν τε σῶμα φημί ὁ αὔξησις γίγνομαι , συμβαίνω δύο ἐν ὁ αὐτός σῶμα εἰμί , ἄν τε ἀσώματος , εἰμί κενός χωριστός , ὥσπερ ἔνστασις τις παραφέρω πρός ἀμφότερος ὁ ἀπορία , λέγω · μήποτε οὐ ἐκ ἀνάγκη ἕπω οὗτος ὁ ὁ αὐτός τρόπος ὁ αὔξησις φάσκω γίγνομαι ὅσπερ καί ὁ γένεσις . ἐν γάρ ὁ ἐκ ὕδωρ εἰς ἀήρ μεταβολή μείζων ἀήρ ἐκ μικρός ὕδωρ γίγνομαι . καί ὅμως οὐ εἰμί εἶπον οὔτε ὅτι δύο ἐν ὁ | αὐτός τόπος σῶμα εἰμί οὔτε χωριστός κενός εἰμί . μᾶλλον δέ εἄν ἁρμόζω ὁ ἔνστασις οὗτος πρός ὁ ἀνασκευή ὁ ἕτερος μόριον ὁ διαίρεσις , ὁ ἀσώματος ὁ αὔξησις ὑποτίθημι · καθάπερ ἐν ὁ ἐκ ὕδωρ εἰς ἀήρ μεταβολή μείζων γίγνομαι ὁ οὐσία ἐκ μικρός μηδείς σῶμα προσέρχομαι , καί [ κενός ] ὅμως οὐ εἰσάγω τίς ἄτοπος , ἐπί ὁ αὔξησις ὁ τρόπος ὑποτίθημι . πρός οὗτος τοίνυν ἐνίστημι ὁ Ἀριστοτέλης δείκνυμι ὅτι ἀδύνατος κατά οὗτος ὁ τρόπος ὑποτίθημι ὁ αὔξησις · ὅλως γάρ , φημί , οὐδέ αὔξησις εἰμί ὁ εἰς ἀήρ ὁ ὕδωρ μεταβολή , καί οὗτος εἰμί δῆλος ἐκ ὁ κατά κοινός ἔννοια περί αὔξησις εἴρω . ποῖος γάρ καί φημί αὐξάνω ; οὔτε γάρ ὁ ἀήρ αὐξάνω , διότι οὐδέ προυπαρχω οὐδέ ἀήρ εἰμί καί προσλαμβάνω τίς μείζων γίγνομαι , διόπερ οὐδέ χώρα ἔχω ἐπί οὗτος λέγω ὅτι σῶμα προσέρχομαι αὐξάνω · ἀλλά μήv οὐδέ ὁ ὕδωρ αὐξάνω ὁ γε φθείρω καί μηκέτι ὑφεστώς . εἰμί τοίνυν οὔτε ὁ ὕδωρ οὔτε ὁ ἀήρ δυνατός λέγω αὐξάνω , πάντῃ ἄρα ὁ αὔξησις διαφέρω ὁ ἐκ ὕδωρ εἰς ἀήρ μεταβολή . ἀλλά εἴρω τις πρός οὗτος εὔλογος ἀληθής μέν εἰμί ὁ διαφέρω ὁ ἐκ ὕδωρ εἰς ἀήρ μεταβολή ὁ αὔξησις , ὁ αὐτός δέ εἰμί ἀπορία ἐπί τε ὁ αὔξησις καί ὁ γένεσις . ὥσπερ ἄγαρ ἐπί ὁ αὔξησις ὁ αὐξάνω εἰμί φημί τόπος καταλαμβάνω μηδείς πρόσειμι ἐνέργεια σῶμα , κενός εἰσάγω , οὗτος ἐπί ὁ γένεσις μείζων ἀήρ ἐκ μικρός ὕδωρ γίγνομαι μηδείς πρόσειμι ἀνάγκη κατά ὁ αὐτός λόγος ἢ κενός ὑποτίθημι τόπος , ὅσπερ προσλαμβάνω ὁ ἐκ ὕδωρ ἀήρ γίγνομαι , ἢ σῶμα διά σῶμα χωρέω . εἰμί δέ τις λέγω ὅτι καθάπερ ἀήρ ἐκ ὕδωρ γίγνομαι πλείων τόπος δήω , οὕτως ἀλλαχοῦ πάλιν ἐκ ἀήρ ὕδωρ μικρός τόπος καταλαμβάνω , ὡς μηδέποτε κενός γίγνομαι ( ὅς γάρ ἐνταῦθα καταλείπω τόπος ὁ συστέλλω σῶμα , οὗτος προσλαμβάνω ὁ ἀλλαχοῦ ἐπεκτείνω , ἀντιμεθίστημι ἀλλήλων κατά συνέχεια ὁ ὁ ἀήρ μόριον καί ὁ κενόω τόπος ἐκ ὁ συστέλλω σῶμα ἀναπληρόω καί ὁ γίγνομαι σῶμα ὁ οἰκέω τόπος ἀντιπαραχωρέω ) , ὁ αὐτός οὗτος καί περί ὁ αὔξησις ἀκούω . εἶπον γάρ ἄν τις ὅτι ὅς ἐνταῦθα προσλαμβάνω τόπος ὁ αὐξάνω , οὗτος καταλείπω ὁ ἀλλαχοῦ φθίω , καί οὐ ὁ προσέρχομαι εἰς ὁ αὔξησις · ἐκ ὁ δύναμις γάρ σῶμα ὁ αὐξάνω αὐξάνω καί εἰς οὗτος ὁ φθίω μεταβάλλω . ἀλλά εἴρω τις πρός οὗτος πλασματώδης εἰμί ὁ ἐνταῦθα αὐξάνω τις ἀλλαχοῦ ὑποτίθημι πάντως φθίω τίς · ἀλλά οὗτος ἐπί ὁ γένεσις θεωρέω . ἀνάγκη γάρ ἐπί οὗτος , εἰμί μή μέλλω κενός γίγνομαι , ὕδωρ ἐνταῦθα εἰς ἀήρ μεταβάλλω ἀλλαχοῦ ὑποτίθημι ὁ ἀήρ εἰς ὕδωρ ἀντιμεταβάλλω . ὥστε κοινός ἄν εἰμί ὁ τοιοῦτος ἀπορία . ἢ γάρ κενός εἰμί , ἢ ἀναπόδεικτος ὑποτίθημι δεῖ ὅτι ὅσος ἐνταῦθα μεταβάλλω ὕδωρ , ἀλλαχοῦ τοσοῦτος ἀήρ μεταβάλλω . καί οὖον μόνος ὅταν ὑπό φύσις ὁ ὁ στοιχεῖον μεταβολή γίγνομαι , ἀλλά καί ὅταν ὑπό τέχνη , οἷος ὅτι ἐγώ ὕδωρ ἐξατμίζω , ἀλλαχοῦ ἢ ὑπό τέχνη ἢ ὑπό φύσις ὁ ἴσος ἀήρ εἰς ὕδωρ μεταβάλλω · καί δῆλος ὅτι ὅσος ἐγώ ἐνταῦθα ὕδωρ ἐξατμίζω , τοσοῦτος ἀνάγκη ὑποτίθημι ἀλλαχοῦ γίγνομαι . οὗτος δέ πάνυ γελοῖος ἄν δοκέω εἰμί , πρῶτος μέν ὁ οὕτως ἄλλως ὑποτίθημι , εἰμί ὅδε τις δοκέω ἢ ὕδωρ ἐξατμίζω ἢ ξύλον ἢ ἄλλος τίς ἐκπυρόω , ἀλλαχοῦ τοσοῦτος ἐκ λεπτομερής οὐσία εἰς παχύς μεταβάλλω σῶμα , ἵνα μή ἢ κενός γίγνομαι ἢ σῶμα διά σῶμα χωρέω · ἔπειτα καί ἄτοπος τίς συμβαίνω . ἀνάγκη γάρ πᾶς βραχύς μεταβολεύς γίγνομαι , οἷος ὕδωρ ἐνταῦθα μικρός ἐξατμίζω , πολύς τις καί ἐπί πολύς ὁ οἰκέω κινέω ἄχρονος ἀήρ , ἵνα ἀνταναπλήρωσις ὁ τόπος γίγνομαι , κατά συνέχεια ἀντιπαραχωρέω ἀλλήλων ὁ ὁ ἀήρ μόριον . ἐπί μείζων δέ ὑπόδειγμα σαφής ὁ λόγος γίγνομαι . εἰμί γάρ ἐν χειμών φέρω ἐν ὁ κατά ἐγώ οἰκέω ἢ ἐν ὅδε τυγχάνω ὁ πόλις πυκνόω ὁ ἀήρ μεταβάλλω εἰς ὕδωρ , ὁ δέ τόπος ὅς καταλείπω ἐνταῦθα ὁ ἀήρ γίγνομαι ὕδωρ , οὗτος ἀναπλήρωσις ὁ ἐν ὁ ἀντοικέω γεννάω ἀήρ ἐκ ὕδωρ ( διό ὅτε παρά ἐγώ χειμών , παρά ἐκεῖνος εἰμί θέρος ) , ἀνάγκη πᾶς ἅμα ὁ γεννάω ἐνταῦθα ὁ ὕδωρ ἄχρονος ἐκεῖσε ἀντιμεταβάλλω ὁ ὕδωρ εἰς ἀήρ ἴσος ὁ ἐνταῦθα φθείρω ; καί ὁ μεταξύ πᾶς ἀήρ κινέω ὠθέω ἐκ ὁ ἐν ὁ ἀντοικέω γίγνομαι ἀήρ , ἵνα ὁ μεταξύ μόριον ὁ ἀήρ ἀντιπαραχωρέω ἀλλήλων ὁ ἐνταῦθα γίγνομαι κενός ἀναπληρόω . ὁ αὐτός δέ εἄν συμβαίνω ἐκ ἀνάγκη καί εἰμί λεβήτιον ὕδωρ ἐξατμίζω . οὗτος δέ πρός ὁ ἄτοπος καί ὁ πλασματώδης καί ὁ ἀδύνατος ἔχω . ὁ γάρ ἄχρονος τοσοῦτος κινέω ἀήρ ὁ ἀδύνατος εἰμί , καί ὅλως κίνησις ἄχρονος εἰμί ἀδύνατος . ὁράω γοῦν καί πνεῦμα πολλαχοῦ σφοδρός κινέω ἐν τις τόπος ὁ οὖον πολύς πέριξ διίστημι χώρα πολλάκις ἐν νηνεμία εἰμί καί οὐ ἐπαισθάνομαι ὁ οὗτος σφοδρός ἐν ὁ πλησίος - χῶρος ὁ ἀήρ κίνησις . καί ἐν βραχύς δέ πολλάκις ὥρα μέρος φαίνω πυκνόω τε λίαν καί ἐξαπίνης μαίνομαι ὁ ἀήρ , καί οὗτος πλειστάκις ὑπομένω . οὐκοῦν ὁ αὐτός πάθος ἀντιστρόφως καί ἐν ὁ ἀντοικέω γίγνομαι ἀναπλάσσω , ἢ ἀπλόος ἐν ἕτερος τόπος . ἀντιστρόφως δέ εἶπον , οἷος ὅτε ἐνταῦθα πυκνόω ὁ ἀήρ , ἀλλαχοῦ μανόω , καί ὅτε ἐνταῦθα μανόω , ἀλλαχοῦ πυκνόω , καί οὗτος ὁ ἑαυτοῦ ὥρα πολλάκις γίγνομαι . ἐπεί οὖν οὐ ἀληθής οὗτος δείκνυμι , ἀληθής δέ καί ὁ μήτε σῶμα χωρέω διά σῶμα μήτε κενός εἰμί , πῶς ἐγώ ὁ ἀπορία ἐπιλύω ; φημί οὖν ὅτι φύω ὁ ἀήρ αὐτός εἰς ἑαυτοῦ συνιζάνω πυκνόω καί ἐκ μείζων ὄγκος μικρός γίγνομαι καί ἔμπαλιν μαίνομαι ἐκ μικρός μείζων γίγνομαι , φύω δέ πυκνόω καί εἰς ἑαυτοῦ συνιζάνω οὖον μόνος ψύχω ἀλλά καί ὠθέω καί πιλέω . οὗτος γοῦν ἀποδείκνυμι ὁ Ἀριστοτέλης ἐν θέρος ἐν ὁ Αἰθιοπία ὁ ὑετός γίγνομαι · ὠθέω γάρ ὁ ἐκ ὁ βόρειος ἀτμίς ὑπό ὁ ἐτήσιος πνεῦμα καί ὁ Ἀραβικός προσπίπτω ὄρος μέγας εἰμί καί συνθλίβω ἀεί ὑπό ὁ ἐπιγίγνομαι , ὁ πίλησις πυκνόω καί εἰς ὕδωρ μεταβάλλω . εἰμί γοῦν ὁ ὁ ἐτήσιος χρόνος ἐν ὁ Αἰθιοπία κατά συνέχεια ὁράω κρουνηδόν ὁ καταφέρω ψῦξις ἅπας χωρίς . ὁ αὐτός δέ καί ἐν ὁ βαλανεῖον γίγνομαι · ὁ γάρ ἀνέρχομαι ἀτμίς καί ὁ ὀροφή πλησιάζω διέξοδος οὐ ἔχω συμπιλέω εἰς ἑαυτοῦ , καί πυκνόω γίγνομαι ὕδωρ καί ὁ συμφύω βαρύτης καταρρέω . ὥσπερ δέ πυκνόω ὁ πίλησις , οὕτως καί μαίνομαι ὁ ἕλκω φαίνω · ἐνδέχομαι γάρ ἐκ τις λήκυθος στενός ἔχω στόμιον πολύς ἀθρόος ὁ στόμα ἐκμυζάω ἀήρ , μηδαμόθεν ἄλλος ἀήρ ἀντείσειμι . καί δῆλος ὅτι οὔτε ὅλος ὁ μεταξύ οὔτε μέρος κενός γίγνομαι · οὗτος γάρ ἀδύνατος . οὐκοῦν ὁ ὑπολείπω ἀήρ μανόω ὁ ὅλος ἐπιλαμβάνω τόπος . εἰμί τοίνυν ἐνδέχομαι ὁ ἀήρ καί πιλέω εἰς ἑαυτοῦ συνιζάνω καί πάλιν μανόω , οἶδα χρή ὡς ἐπειδάν ἐξατμίζω ἐνταῦθα ὕδωρ , ἢ ἕπω ἢ ὁπωσοῦν ἄλλως , ὁ γίγνομαι ἀήρ ὠθέω ὁ παράκειμαι , ἐκεῖνος ὁ συνεχής , ἠώς ὅς ὁ πίλησις πυκνόω τις ἀήρ τοσοῦτος ὑπολείπω τόπος , ὅσος ἐπιλαμβάνω ὁ γίγνομαι . καί οὖον πάντως ἀνάγκη εἰς ὕδωρ ἄλλος τοσοῦτος ἑτέρωθι ποῦ μεταβάλλω ἢ ὁ πᾶς ἀήρ γίγνομαι κίνησις ( πλάσμα γάρ οὗτος καί ἀποκλήρωσις ) , ἀλλά μόνος τοσοῦτος ἀήρ ὁ ὠθέω ὁ γίγνομαι πιλέω , ὥστε ὁ ἴσος ὑπολείπω ὁ γίγνομαι τόπος . ὁ αὐτός καί εἰμί πυκνόω εἰς ὕδωρ μεταβάλλω · ἀνάγκη γάρ ὁ παράκειμαι ὁ πυκνόω ὁ ὁ κενός βία συνέπομαι ὁ συστέλλω , καί ὁ ἐκεῖνος πάλιν παράκειμαι ὁ ἐφεξῆς , ἠώς ὅς ἀήρ τις ἕτερος ἐπί τοσοῦτος μανόω , ὅσος ἀναπληρόω ὁ καταλείπω ὑπό ὁ πυκνόω τόπος , οὖον μήv πάντως ὅσος ἐνταῦθα ἀήρ εἰς ὕδωρ μεταβάλλω , τοσοῦτος ἀνάγκη ἀλλαχοῦ ποῦ ἐκ ὕδωρ ἀήρ γίγνομαι . ἀλλά ἢ οὐδείς ἢ εἰμί τίς κοινός ἄμφω ὑπάρχω , ὁ φθείρω καί ὁ γίγνομαι . ὁράω ὅτι οὐδέτερος αὐξάνω , οὔτε ὁ εἰς ὅς ὁ μεταβολή γίγνομαι οὔτε ὁ ἐκ ὅς , νῦν φημί ὅτι λείπω ἢ μηδείς εἰμί ὁ αὐξάνω ἐπί ὁ τοιοῦτος μεταβολεύς ὁ ἐκ ὕδωρ εἰς ἀήρ , ἢ εἰμί τίς αὐξάνω ὅς κοινός ὑπόκειμαι εἰμί ὁ γίγνομαι καί ὁ φθείρω , οὗτος δέ εἰμί ὁ σῶμα . εἶτα ἐφεξῆς κατασκευάζω ὅτι οὐδέ οὗτος δυνατός λέγω αὐξάνω , διότι ὦ οὖον σῴζω ἐπί αὐτός ὁ κοινῶς ὑπάρχω ὁ αὐξάνω , λέγω δέ ὁ τε πᾶς μόριον μείζων γίγνομαι ὁ αὐξάνω καί ὁ πρόσειμι τις , καί πρός οὗτος ὁ ὑπομένω ὁ αὐξάνω . οὗτος γάρ ὁ ὑπομένω οὐ εἰμί ἐπί ὁ σῶμα · οὖον γάρ ὑπομένω , ἀλλά ἄλλος ἐκ ἄλλος γίγνομαι μανός τε ἐκ πυκνός καί μείζων ἐκ μικρός . ὁ δέ λέγω ὁ καθόλου εἰμί ὁ ὑπομένω , ἄλογος · ὁ γάρ καθόλου ἵημι γεννάω οὔτε φθείρω οὔτε ὅλως ὑφίστημι ἴδιος ἔχω ὕπαρξις , ἀλλά εἰμί ἀεί ὁ μερικός καί ὅδε τίς ὁ σῶμα ὁ γίγνομαι καί φθείρω , ὅσπερ εἰμί καί ὁ ἐνέργεια ὑφεστώς . εἰμί τοίνυν ὅδε μέν τίς ὁ σῶμα φθείρω , ἕτερος δέ ἐκ ἕτερος γεννάω , πρόδηλος ὡς οὐδείς αὐτός εἰμί κοινός σῶμα ὑπομένω πλήν ὁ πρῶτος ὕλη , περί ὅς εἷς καί ὁ αὐτός εἰμί ὁ μεταβολή θεωρέω · οὗτος γάρ καί διαφέρω γένεσις αὔξησις τε καί ἀλλοίωσις , ὁ ἐπί μέν ὁ γένεσις μή ὑπομένω ὁ μεταβάλλω , ἐπί αὔξησις δέ καί ἀλλοίωσις ὑπομένω ὁ αὐτός κατά ὁ οὐσία , μεταβάλλω δέ κατά ὁ συμβεβηκός , ἐπί μέν αὔξησις κατά μέγεθος , ἐπί δέ ὁ ἀλλοίωσις κατά πάθος . εἰμί δέ τις εἶπον ὡς ἐν ὁ ἐκ ὕδωρ εἰς ἀήρ μεταβολή ὑπομένω ὁ τριχῆ διαστατός ὅς τοιοῦτος εἰμί καί μόνος ἐκ μικρός μείζων γίγνομαι , οἶδα ὡς εἰμί καί οὗτος οὕτως ἔχω , οὐκέτι καί πρόσειμι τις ἔξωθεν αὐξάνω . ἔπειτα εἰμί μέν αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὁ τριχῆ διαστατός ὑπάρχω ἄνευ τις εἶδος ἐκ μικρός μείζων γίγνομαι , ἴσως ἄν εἰμί καί μή εὔλογος συγχωρέω εἰμί αὔξησις εἰμί ὁ τοιοῦτος · νῦν δέ εἰμί ὁ αὐξάνω φυλάσσω δεῖ ὁ πρότερος εἶδος , ὡς ἐπί σάρξ καί ὀστέον καί ὁ ὅμοιος , ὁ δέ τριχῆ διαστατός εἰδοποιέω ὁ ὁ ὕδωρ εἶδος ἐν ὁ εἰς μείζων ὄγκος μεταβολή , λέγω δή ὁ ὁ ἀήρ , οὐ φυλάσσω ὁ πρότερος εἶδος , λέγω δή ὁ ὁ ὕδωρ , πρόδηλος δήπου ὡς οὐ ἄν εἰμί ὁ τοιοῦτος αὔξησις . οὐδέ γάρ ὁ ὑπομένω ὁ τριχῆ διαστατός , οὗτος ἴδιος εἰμί ἐπί ὁ ἐκ ὕδωρ εἰς ἀήρ μεταβολεύς , ἀλλά ἁπλόος ἐπί πᾶς γένεσις καί πᾶς μεταβολεύς · πολλάκις γάρ δείκνυμι , ὡς δεῖ ἐπί πᾶς ὁ μεταβάλλω ὁ πρῶτος ὑπόκειμαι ἀμετάβλητος ἵημι . ἐπί δέ ὁ αὔξησις ὁ αὐτός εἶδος ὑπομένω δεῖ ὅσπερ ἔχω ὁ αὐξάνω καί πρίν αὐξάνω · οὗτος δέ οὖον γίγνομαι ἐπί ὁ ἐκ ὕδωρ εἰς ἀήρ μεταβολεύς . οὐκέτι αὔξησις ὁ τοιοῦτος . εἰμί δέ εἰμί ὁ εἴρω αὔξησις . εἴπερ , φημί , λέγω αὔξησις εἰμί ὁ εἴρω , τουτέστι ὁ ἐκ ὕδωρ εἰς ἀήρ μεταβολή , διά ὁ μείζων ὁ ὄγκος γίγνομαι , ἀναγκάζω μήτε ὑπομένω ὁ αὐξάνω λέγω μήτε πρόσειμι τις ὁ αὔξησις γίγνομαι , καί ἀναιρέω ὁ κατά κοινός ἔννοια περί αὔξησις λέγω · εἰμί δέ οὗτος φυλάσσω χρή , ὥσπερ οὖν χρή , οὐ εἄν εἰμί αὔξησις ὁ ἐκ ὕδωρ εἰς ἀήρ μεταβολή . ἀπορέω δέ ἄν τις καί τίς εἰμί ὁ αὐξάνω , πότερος ὅς προστίθημι τίς . πάσσω ὅς ἄν τις περί ὁ αὔξησις κινέω ἀπορία τε καί ζητέω τίθημι καί οὗτος διαιτάω , πρίν ὁ προσήκω πωλέω περί αὐτός διδασκαλία · ὁ γάρ ἀπορία προκαταβάλλω καί ὁ προσήκω λύσις τυγχάνω ῥᾳδίως ὁ περί αὐτός ἀπευθύνω λόγος . νῦν γοῦν ζήτησις κινέω οἰκεῖος ὁ περί αὔξησις λόγος , ζητέω πότερος ἄρα ἀμφότερος εἰμί ὁ αὐξάνω , ὁ τε προστίθημι καί ὅς προστίθημι , ἢ μόνος ὁ ὅς προστίθημι . δοκέω μέν γάρ ἀμφότερος μείζων γίγνομαι καί ὁ προστίθημι καί ὅς προστίθημι , ὡς ἐπί ὁ οἶνος ἔχω καί ὁ ὕδωρ · ὅταν γάρ μίγνυμι οἶνος ὕδωρ , ἑκάτερος δοκέω πλέω γίγνομαι καί ὁ ὕδωρ καί ὁ οἶνος . φημί οὖν ἐπικρίνω ὁ ἀπορία , ὅτι ὁ ὅς προστίθημι μόνος χρή λέγω αὐξάνω , οἷος εἰμί κνήμη εἰμί ὅς προστίθημι , ὁ δέ τροφή ὁ οὗτος προστίθημι , * * * οὐ ἄν λέγω αὐξάνω . καί ὁ αἴτιος ἐπιφέρω . ἐπεί γάρ προλαμβάνω δήω ὁ αὐξάνω ὑπομένω , ὑπομένω δέ ὁ κνήμη , οὖον ὁ πρόσειμι ( οὗτος γάρ μεταβάλλω κατά ὁ οὐσία ) , εὔλογος εἄν ὁ κνήμη λέγω αὐξάνω μόνος , οὖον ὁ πρόσειμι . ἀλλά δή ἐπί ὁ μίξις ὁ ὕδωρ καί ὁ οἶνος , ὅταν ὀλίγος ὕδωρ πλείων οἶνος μίγνυμι τις , ὁ οἶνος μόνος φημί αὐξάνω , διότι μένω ὁ ὁ οἶνος δύναμις ἐπιδείκνυμι . οὗτος δέ καί ὕδωρ πλείων ἐάν μίγνυμι οἶνος ὀλίγος ὡς κρατέω ὑπό ὁ ὕδωρ , οὖον ὁ οἶνος φημί αὐξάνω , διότι οὖον σῴζω ὁ οἰκεῖος δύναμις , ἀλλά ὁ ὕδωρ ὁ σῴζω ὁ οἰκεῖος δύναμις καί ὁ ὁ ὕδωρ ἰδιότης . καθόλου γάρ οὖον ὁ φθείρω οὐδέ ὁ κρατέω φημί αὐξάνω , ἀλλά ὁ κρατέω καί ὑπομένω . εἰμί δέ καί ἰσοσθενής ὁ μίξις γίγνομαι , οὖον ὁ ποσός ἀλλά ὁ δύναμις ὡς ὁμοίως ἑκάτερος ὑπό ὁ ἕτερος πάσχω , εἶπον ἄν οὕτως ἑκάτερος αὐξάνω , τάχα δέ ἀληθής εἶπον φθείρω · οὐδέτερος γάρ ἔτι ὁ δύναμις καί ὁ ἐνέργεια εἰλικρινής σῴζω . δῆλος <δ᾿> ὅτι ὁ αὔξησις ἐπί ὁ μείγνυμι καταχρηστικός εἴρω · οὐδέ γάρ εἰλικρινής ὁ αὐτός εἶδος ὑπομένω οὐδέ πᾶς μόριον αὐτός ἐπιδίδωμι , ἀλλά μόνος ὁ πρόσθεσις ὁ ὅλος μείζων γίγνομαι . Ὀμοίως δέ καί ἐπί ἀλλοίωσις , εἰμί μένω σάρξ εἰμί . προτίθημι δείκνυμι ὅτι αὔξησις ἐκεῖνος εἰμί ὅς προσθήκη γίγνομαι , οὖον ὁ προστίθημι , πρῶτος μέν δείκνυμι ἐκ ὁ ὁ μέν ὑπομένω ὅς προστίθημι ὁ δέ προστίθημι μεταβάλλω , νῦν δέ καί ὁ ἀλλοίωσις παρατίθημι [ ἐδέθετο ] σαφηνίζω ὁ κατά ὁ αὔξησις . ὥσπερ γάρ ἐπί ὁ αὔξησις εἰμί ὁ αὐξάνω , εἰμί καί ὁ ὅς αὐξάνω , εἰμί καί ὁ αὐξητικός δύναμις ἐν ὁ αὐξάνω ὁ ὕπαρξις ἔχω , οὗτος ἐπί ὁ ἀλλοίωσις εἰμί ὁ ὑπόκειμαι , τουτέστι ὁ ἀλλοιόω , εἰμί δέ καί ὁ ὅς ἀλλοιόω , εἰμί δέ καί ὁ δύναμις ὑπό ὅς ὁ ἀλλοίωσις ἐπιτελέω . ὥσπερ οὖν ἐπί ὁ αὔξησις ὁ ὑπόκειμαι φημί αὐξάνω μόνος ( ἐν αὐτός γάρ ὁ αυξητικός εἰμί καί θρεπτικός δύναμις ) , οὗτος ἐπί ὁ ἀλλοίωσις ὁ ὑπόκειμαι φημί ἀλλοιόω , οἷος ὁ σάρξ , ὅταν σῴζω ὁ εἶδος μεταβάλλω κατά τίς πάθος . ὁ δέ ὅς ἀλλοιόω εἰμί μέν ὅτε οὐδείς πάσχω οὐδέ μεταβάλλω , ὡς ὅταν πυρός παράκειμαι θερμαίνω ὁ ἡμέτερος σῶμα ὁ πυρός οὐδείς ἐκ ἐγώ ἀντιπάσχω , ἀλλά μένω ἀναλλοίωτος ὁ ἀλλοιόω ἀνάλογος ὁ προστίθημι , ἐπεί μηδέ οὗτος αὐξάνω · εἰμί δέ ὅτε πάσχω τίς καί αὐτός καί ἀλλοιόω , ὡς ὁ ἐν ὁ βαλανεῖον ἀήρ θερμαίνω ἐγώ καί ἀντιπάσχω ὑπό ἐγώ καί οὗτος διαφέρω ὁ προστίθημι καί αὐξάνω ὁ ἀλλοιόω , διότι ὁ αὐξάνω οὐδέποτε αὐξάνω , ὁ ἀλλοιόω ποτέ μέν καί αὐτός ἀλλοιόω ποτέ δέ ἕ . καίτοι καί ὁ προστίθημι δοκέω ποτέ ἴσως | αὐξάνω , ὅταν ὁ προσέρχομαι τροφή εἰς πνεῦμα μεταβάλλω μείζων γίγνομαι . ὁ δέ ἀληθής οὐ οὕτως ἔχω . οὖον γάρ εἰμί οὗτος αὔξησις , ἀλλά φθορά · οὐδέ ἄν φημί ὁ ἐμπνευματόω τροφή αὐξάνω οὐδέ ἐν αὐτός εἰμί ὁ αὐξητικός δύναμις , ἀλλά ἐν ὁ αὐξάνω . ἀλλά οὐδέ ὁ ὅς ἀλλοιόω , εἰμί καί πάσχω τίς καί αὐτός πολλάκις καί ἄλλος - οὗτος , ὅμως ὁ δύναμις ὑπό ὅς ὁ ἀλλοίωσις ἐπιτελέω οὐ ἔχω , φημί , ἐν ἑαυτοῦ · ἐν ὁ ὑπόκειμαι γάρ καί ἀλλοιόω φημί οὗτος εἰμί , ὁ καί σῴζω καί ὑπομένω , ὥσπερ οὖν καί ἐν ὁ αὐξάνω ὁ αὐξητικός δύναμις . ἀπορία δέ ἄξιος πῶς ἐν ὁ ἀλλοιόω φημί εἰμί ὁ ἀρχή ὁ κατά ὁ ἀλλοίωσις κίνησις , οὐ ἐν ὁ ἀλλοιόω . ἐπί μέν γάρ ὁ αὐξάνω φανερός ὅτι ἐν αὐτός ὁ ἀρχή εἰμί ὁ κ‘.νήσεως · ἐν γάρ ὁ αὐξάνω εἰμί ὁ αὐξητικός καί θρεπτικός δύναμις , ὁ μεταβάλλω ὁ τροφή καί οἰκειόω . σαφής δέ οὗτος καί ἐκ ὁ ὁ μέν τροφή φθείρω , ὁ δέ τρέφω καί αὐξάνω μένω ἀεί ὁ αὐξητικός καί θρεπτικός δύναμις ἔχω . εἰμί τοίνυν δεῖ φθείρω ὁ τροφή , ἵνα οὗτος τρέφω καί αὐξάνω , ὁ δέ ὑπόκειμαι φθείρω φθείρω καί ὁ ἐν αὐτός δύναμις , εὔδηλος ὡς οὐ εἰμί ἐν ὁ τροφή οὔτε ὁ θρεπτικός οὔτε ὁ αὐξητικός δύναμις , εἰμί μή ὁ ὡς ὕλη θεωρέω · ὁ μέντοι ποιητικός αἰτία ὁ αὔξησις καί θρέψις ἐν ὁ αὐξάνω εἰμί καί τρέφω · οὗτος γάρ ὑπομένω καί ὁ τροφή εἰς ἑαυτοῦ μεταβάλλω . ἐπί δέ ὁ ἀλλοίωσις ἄλογος δοκέω εἰμί ὁ μή ἐν ὁ ἀλλοιόω ἀλλά ἐν ὁ ἀλλοιόω ἀποτίθημι ὁ ἀρχή ὁ κίνησις , ὅστις ἀεί σημαίνω παρά Ἀριστοτέλης ὁ ποιητικός αἴτιος . εἴπερ οὖν ἐν ὁ ἀλλοιόω φημί ὁ ποιητικός αἴτιος ὑπάρχω , αὐτός ὑπό ἑαυτοῦ ποιέω ἀλλοιόω , ὅσπερ ἄτοπος . μάχομαι δέ ὁ λόγος καί ὁ ὁ πρᾶγμα ἐνάργεια . θερμαίνω γάρ ὑπό πυρός καί ψύχω ὑπό χιών , καί οὐδείς εἄν αἴσθησις χράω ὁ ποιητικός ὁ θέρμη ἢ ὁ ψῦξις αἴτιος ἐν ὁ σῶμα ἐγώ ὁ ἀλλοιόω εἰμί λέγω , καί οὐ ἐν ὁ πῦρ καί ὁ χιών · καί ὁ κηρός δέ ἀλλοιόω ἐκ κύβος φέρω σφαῖρα γίγνομαι , καί πᾶς δῆλος ὡς ὁ ἀλλοιωτικός δύναμις οὐ ἐν ὁ κῆρ εἰμί , ἀλλά ἐν ὁ διαπλάσσω . πῶς οὖν ἐν οὗτος ὁ Ἀριστοτέλης ὁ αἴτιος ὁ ἀλλοίωσις οὐ ἐν ὁ ἀλλοιόω φημί εἰμί , ἀλλά ἐν ὁ ἀλλοιόω ; πρός οὗτος τοίνυν ἐνίστημι φημί ὁ Ἀλέξανδρος , ὅτι οὖον περί ὁ ποιητικός αἴτιος εἰμί αὐτός ὁ λόγος . οὐδέ γάρ ὁ ἀλλοιόω ὁ ἀρχή καί ὁ δύναμις φημί εἰμί ἐν ὁ ἀλλοιόω , ἀλλά ὁ ἀλλοιόω , ὅστις τρόπος τις αἰτία γίγνομαι ὁ ποιέω ὁ ἀλλοιόω · οὖον γάρ ἀλλοιόω ὁ ποιέω , εἰμί μή μόνος ὁ ἔχω ὁ δύναμις ὁ ἀλλοιόω . οὗτος μέν οὖν Ἀλέξανδρος ὁ ἀρχή ὁ κίνησις ἀξιόω μή ἀκούω περί ὁ ποιητικός αἴτιος . εἰμί δέ ἐπί τίνω ἀλλοίωσις εὑρίσκω ὁ ἀρχή ὁ κίνησις , ὁ ὡς ποιητικός ἐν ὁ ἀλλοιόω ὑπάρχω , οἷος ὡς ἐπί ὁ ἀλλοίωσις ὁ γίγνομαι περί ὁ ὁ ζῷον σῶμα ὑπό ὁ φάρμακον , ὁ ἐνέργεια μέν μήτε ψῦξις μήτε θερμότης ἐναργής κτάομαι , δύναμις δέ θερμαίνω ἢ ψύχω . ὁ γάρ τοιοῦτος πᾶς , οἷος εἰμί πέπερι πύρεθρον κώνειον καί ὅσος τοιοῦτος , ὁ μέν ἄψυχος προσφέρω σῶμα οὐδείς ἐπιδείκνυμι δύναμις οὐδέ ἀλλοιόω αὐτός , ὁ δέ ὁ ζῷον προσπελάζω σῶμα ἀλλοιόω οὗτος ὁ ἀντικινέω ὑπό ὁ ἐν ὁ σῶμα φύσις καί ζωή καί κινέω ὁ ἑαυτοῦ ἐπιδείκνυμι δύναμις . ἐπί ὁ τοιοῦτος ἄρα πᾶς ὁ ἀρχή ὁ κίνησις ἐν ὁ ἀλλοιόω σῶμα εἰκότως ἄν λέγω ὑπάρχω . ὁ μέν ἐν ἐνδέχομαι ἐπινοέω παραμυθία ὁ ἐν ὁ πρόκειμαι χωρίον διαπορέω τοιοῦτος τίς εἰμί , ἀεί τε ἀμφιβάλλω καί πρός ὁ ἐξηγητής μή πρός ἀκρίβεια κατορθόω . τάχα δέ ἄν τις καί οὗτος λύω . οὐδέ γάρ ἀληθής εἰμί ὁ ἐπί ὁ εἴρω ἀλλοίωσις ἐν ὁ ἀλλοιόω ὁ ἀρχή εἰμί ὁ κίνησις , ἀλλά ὁ μέν ἐν ὁ φάρμακον δύναμις ὑπό ὁ ἡμέτερος σῶμα εἰς ἐνέργεια ἄγω , ἄγω δέ εἰς ἐνέργεια οὗτος λοιπός αντιδρώ εἰς ὁ ἡμέτερος σῶμα καί ἀλλοιόω αὐτός . ὥστε ὁ μέν ὁ δύναμις ὁ φάρμακον εἰς ἐνέργεια ἄγω ὁ αἴτιος ἐν ὁ ἡμέτερος εἰμί σῶμα , ὁ δέ ὁ ἡμέτερος σῶμα ὑπό ὁ φάρμακον ἀλλοιόω ὁ ποιητικός αἰτία ἐν ὁ φάρμακον εἰμί , ἐνέργεια λοιπός φέρω θερμός ἢ ψυχρός γίγνομαι · ὁ γάρ μή γίγνομαι ἐνέργεια θερμός οὐ ἄν ἄλλος τίς θερμαίνω δύναμαι καί ποιέω ἐνέργεια θερμός . ὡς γάρ αὐτός εἶπον μικρός πρόσθεν , δεῖ ὁ ποιέω πάντως ἐντελέχεια εἰμί ἢ ὁμοειδής ἢ ὁμογενής . ὅμοιος οὖν εἰμί ὁ ἐπί ὁ φάρμακον οὗτος γίγνομαι , ὥσπερ εἰμί ἐν οἰκίσκος πλεῖστος ἄνθρωπος εἰμί ὁ ἐν αὐτός ἀήρ ὑπό αὐτός θερμαίνω ἀντιθερμαίνω αὐτός . ἐπί οὗτος γάρ ὁ μέν ὁ ἀήρ θερμαίνω αἰτία εἰμί ὁ ὁ σῶμα ἐπαφή , θερμαίνω δέ ἅπαξ ὁ ἀήρ καί αὐτός πάλιν ἀντιθερμαίνω ὁ θερμαίνω . ὥστε ἐπί οὗτος ὁ προσεχής ὁ ἀλλοίωσις αἴτιος ἐν ὁ ἀλλοιόω εἰμί καί οὐ ἐν ὁ ἀλλοιόω . καί ἄξιος ζητέω τίς δήποτε τέσσαρες εἰμί κατά γένος πᾶς ὁ μεταβολή , ὡς πολλάκις εἴρω , ὁ κατά οὐσία ὁ κατά ποσός ὁ κατά ποιός ὁ κατά τόπος , ἐπί μέν ὁ κατά οὐσία μεταβολεύς , φημί δή φθορά καί γένεσις , καί ἐπί ὁ κατά ποιότης , τουτέστι ὁ ἀλλοίωσις , ὁ αἴτιος ὁ μεταβολεύς ἐν ὁ ποιέω εἰμί καί οὐ ἐν ὁ γίγνομαι ἢ πάσχω , ἐπί δέ ὁ λοιπός δύο , ὁ τε κατά ποσός καί | ὁ κατά τόπος , ἐν ὁ πάσχω εἰμί ἤ ποιητικός αἰτία · ὁ τε γάρ γίγνομαι οὐ αὐτός ὁ ποιητικός αὐτός ἔχω αἴτιος , ἀλλά ὁ δημιουργέω , οἷος εἰμί ὁ οἰκοδόμος ἢ ὁ πατήρ ἢ ὁστισοῦν ἄλλος εἰμί ὁ ποιέω , καί ὁ φθείρω πάλιν ἑτέρωθεν ἔχω ὁ φθορά ὁ αἴτιος · οὐδείς γάρ αὐτός ἑαυτοῦ φθαρτικός εἰμί . πᾶς γάρ φυσικός ὁ εἰμί ἐφίημι · δείκνυμι δέ ὅτι οὐδέ ἐν ὁ ἀλλοιόω ὁ αἴτιος ὑπάρχω ὁ ἀλλοίωσις , ἀλλά ἐν ὁ ἀλλοιόω . ὅτι δέ ἐν ὁ αὐξάνω ὁ ποιητικός αἴτιος εἰμί ὁ αὔξησις , καί οὗτος ὁμολογέω . ὁ γάρ ἐν ἕκαστος μόριον φυσικός δύναμις ὁ προσκρίνω ὁ μόριον τροφή ἑνόω ὁ ὑπόκειμαι ἐξομοιόω αὐτός . καί ὁ κατά τόπος δέ κινέω ὁ ἐν οὗτος μεταβολεύς αὐτός ἑαυτοῦ εἰμί αἴτιος . εἰμί γάρ ὁ κίνησις αἰτία ὁ κατά τόπος γίγνομαι μεταβολεύς , ὁ δέ κίνησις ὁ σῶμα ὁ ἐν αὐτός φύσις εἰμί αἰτία ( κίνησις γάρ καί ἠρεμία αἰτία ὁ φύσις ) , ὁ ἄρα κατά τόπος μεταβολεύς αὐτός ἑαυτοῦ εἰμί ὁ μεταβάλλω αἴτιος . οὗτος δείκνυμι ὁ αἴτιος ζητέω ἄξιος , τίς δήποτε ὁ μέν κατά οὐσία καί καὶ ποιότης μεταβολεύς ὁ αἴτιος εἰμί οὐ ἐν ὁ μεταβάλλω ἀλλά ἔξωθεν , ὁ δέ κατά ποσός καί κατά τόπος αὐτός ἑαυτοῦ εἰμί ὁ μεταβάλλω αἴτιος . φημί οὖν ὡς εἰμί ὁ γίγνομαι μήπω εἰμί , πῶς οἷος τε εἰμί ὁ μήπω εἰμί αὐτός ἑαυτοῦ ὁ εἰμί ὑπάρχω αἴτιος , . ὁ αἴτιος τις , ὡς πολλάκις εἴρω , ἐνέργεια δεῖ εἰμί , ὁ δέ μήπω εἰμί οὐ εἰμί ἐνέργεια . ὅτι δέ οὐδέ φθορά οὐδείς εἰμί ἑαυτοῦ φυσικός αἴτιος , εἴρω · πᾶς γάρ φυσικός ὁ εἰμί ἐφίημι . ἀλλά δή καί ὁ ἀλλοίωσις πάθος εἰμί ὁ ὑπόκειμαι , ὅτε ἐπιτείνω γίγνομαι , φθείρω ὁ σῶμα . ἐπιτείνω γάρ ὁ θερμότης ἢ ὁ ψῦξις ξηρότης τε καί ὑγρότης φθείρω ὁ σῶμα · εἶπον δέ ὡς οὐδείς εἰμί αὐτός ἑαυτοῦ φθαρτικός . λεύκανσις δέ καί μελανία , καί ὅσος ὁ ἀλλοίωσις μήτε βλάπτω μήτε ὠφελέω ὁ ὑπόκειμαι , διά αὐτός οὗτος ὁ αἴτιος εἰκότως εἄν ἔξωθεν ἔχω . ὁ γάρ ὑπό ὁ φυσικός ἕκαστος δύναμις γίγνομαι πάντως εἰς ὁ εἰμί ὁ ὑπόκειμαι λυσιτελής . οὐδείς γάρ οὔτε ἐπί κακός οὔτε μάτην οὔτε ἐκ περισσός ὁ φύσις ἐργάζομαι , εἰμί μή τίς ὡς παρεπόμενον ὁ φυσικός κρᾶσις γίγνομαι , οἷος εἰμί ὁ θερμός καί ξηρός κρᾶσις παρεφίημι ὁ ὅλος ἔχω ὁ θρίξ . ἀλλά εἰμί μέν ἐκ ὁ κατά ἀρχή σύστασις οὗτος γίγνομαι , οὐδέ ἀλλοίωσις δηλονότι ὁ τοιοῦτος εἰμί ἀλλά γένεσις · εἰμί μέντοι ἐκ κρᾶσις φέρω ξηρός εἰς ὑγρός μεταβάλλω , καί οὗτος ἀλλοιόω ἢ ὁ χρῶμα ἢ ὁ ὁ θρίξ συστρέφω καί ἀπευθύνω γίγνομαι , δῆλος ὅτι ὁ ὁ μεταβολεύς ὁ κρᾶσις αἴτιος οὗτος καί ὁ ἀλλοίωσις ὁ χρῶμα ἢ ὁ θρίξ γίγνομαι αἴτιος , εἴτε ὁ περιέχω εἰμί εἴτε ὁ προσφέρω εἴτε ὁστισοῦν ἄλλος . περί μέν οὖν γένεσις καί ἀλλοίωσις τοσοῦτος . διά τίς δέ ὁ αὐξάνω ἐν ἑαυτοῦ ἔχω ὁ ποιητικός αἴτιος ὁ αὔξησις , ἐκ ὁ εἴρω δῆλος εἰμί . εἰμί γάρ ὁ τρέφω καί αὐξάνω ἐξομοιόω ἐθέλω ὁ τρέφω καί αὐξάνω , δῆλος ὅτι δύναμις εἰμί οἷος ὁ αὐξάνω , δύναμις δέ εἰμί οὐ εἄν εἰμί ἑαυτοῦ ὁ <εἰς> ἐκεῖνος εἴρω δέ ὡς ὅτι ὁ ποιέω ἢ ὁμοειδής εἰμί ὁ γίγνομαι ἢ ὁμογενής . εἰκότως οὖν ὁ αὐξάνω καί τρέφω αἴτιος εἰμί ὁ εἰς αὐτός ὁ τρέφω καί αὐξάνω ἐξομοίωσις . εἰμί δέ ὁ κατά τόπος μεταβολεύς αἰτία ὁ κίνησις , ὁ δέ κίνησις ὁ ἕκαστος ὁ ἐν αὐτός φύσις αἰτία , εἴπερ ἀρχή εἰμί κίνησις καί ἠρεμία ὁ φύσις ἐν ὅς ὑπάρχω πρῶτος κατά ἑαυτοῦ καί μή κατά συμβεβηκός , εἰκότως ἄρα ὁ κατά τόπος μεταβολεύς αὐτός ἑαυτοῦ εἰμί ὁ μεταβάλλω αἴτιος . εἰμί μένω σάρξ εἰμί καί ὁ τίς εἰμί , πάθος δέ τίς ὑπάρχω ὁ κατά ἑαυτοῦ . ὅταν , φημί , ὁ τίς εἰμί , τουτέστι ὁ εἶδος , φυλάσσω καί σάρξ μένω μεταβάλλω κατά τίς πάθος ὁ κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω αὐτός , τόδι᾿ τε , φημί , λέγω ἀλλοιόω . πάθος δέ φημί ἐνταῦθα ἑαυτοῦ ὑπάρχω οὖον κατά ὁ σημαίνω ὁ κατά ἑαυτοῦ ὅς ἐν ὁ ἀποδεικτικός παραδίδωμι , ὁ πρῶτος καί μόνος καί ἀεί τις ὑπάρχω , ὥσπερ ὁ τρίγωνος ὁ ἔχω ὁ τρεῖς γωνία δύο ὀρθός ἴσος , ὅς καί ἀναιρέω ὁ ἔχω συναναιρέω , ἀλλά κατά ἑαυτοῦ φημί ἐνταῦθα ὁ ἐν αὐτός ὁ σῶμα γίγνομαι , οἷος λευκότης θερμότης , καί μή ἔξωθεν καί κατά σχέσις ὁ πρός ἄλλος αὐτός ἐπιγίγνομαι , ὡς εἰμί τίς ἐκ ἀριστερός δεξιός γίγνομαι ἢ ἐκ ὁ κάτω ἄνω , καί ἐπί ὁ παραπλήσιος . ἐπεί καί ὁ εἰσέρχομαι γίγνομαι ἄν ποτός μείζων , καί ὁ ἀπολαύω αὐτός σῶμα . ἐπεί εἶπον ὅτι ὁ ποιητικός αἴτιος οὐ ἐν ὁ αὐξάνω εἰμί ἀλλά ἐν ὁ αὐξάνω καί ἀλλοιόω , καί ὅτι ὁ “ ὅς ἀλλοιόω ὁτὲ μέν οὐδείς πάσχω οὐδέ ἀλλοιόω ὁ οὐσία , ὁτὲ δέ ἐκεῖνος ” , δοκέω δέ καί ὁ τροφή εἰμί ὅτε αὐξάνω , ὅταν εἰς πνεῦμα μεταβάλλω , ὥσπερ καί ὁ ἀλλοιόω εἰμί ὅτε ἀλλοιόω , καί ἔνθεν δοκέω καί ἐν αὐτός εἰμί ὁ αὐξητικός δύναμις , ὅσπερ ἐν ὁ αὐξάνω , ὡς εἴρω , θεωρέω , διά οὗτος νῦν τίθημι ὁ ὁ πλάνης αἴτιος καί ἔλεγχος ὅτι οὔτε αὐξάνω ὁ τροφή οὔτε διά οὗτος ἐν ἑαυτοῦ ἔχω ὁ αὐξητικός δύναμις . φθείρω γάρ ὁ τροφή καί οὖον μένω ὅσπερ εἰμί ἐν ὁ εἰς πνεῦμα μεταβολή . δῆλος οὖν ὅτι οὐδέ αὐξάνω , εἴπερ δεῖ ὁ αὐξάνω μένω ἐπί ὁ πρότερος εἶδος ὁ κατά μέγεθος ποιέω ἐπίδοσις . εἰμί δέ μή αὐξάνω ὁ τροφή , οὐδέ ὁ αὐξητικός δύναμις ἐν ἑαυτοῦ ἔχω . ἀπορέω δέ ἄν τις καί τίς εἰμί ὁ αὐξάνω . | τρεῖς εἰμί οὗτος ἐφεξῆς , ὁ αὐξάνω , ὅς αὐξάνω , ὁ αὐξητικός δύναμις , ἀπορέω περί ὁ πῶς αὐξάνω ὁ αὐξάνω , πότερος σῶμα ἢ ἀσώματος , ἀπορέω νῦν καί περί ὁ ὅς αὐξάνω . ἐπεί γάρ μεταβάλλω ὁ τροφή ἐν ὁ τρέφω μείζων δοκέω γίγνομαι , καί δοκέω ἄν οὗτος καί αὐτός αὐξάνω , διά οὗτος καί ὁ περί οὗτος διευθύνω λόγος , ὅτι ἄν μείζων γίγνομαι , οὐ αὐξάνω . οὐδέ γάρ φυλάσσω ἐπί αὐτός ὁ κατά κοινός ἔννοια ὑπάρχω ὁ αὐξάνω , καί πρό γε ὁ ἄλλος ὁ δήω ὑπομένω ὁ αὐξάνω · φθείρω γάρ ὁ εἴσειμι καί οὐ ὑπομένω . ὁ δέ περί ὁ ἀλλοίωσις ἐπάγω , παράδειγμα ἕνεκα τίθημι ἐξομοιόω ὁ ἐπί ὁ ἀλλοίωσις γίγνομαι ὁ ἐπί ὁ αὔξησις , ἐπεί μηδέ δίχα ὁ ἀλλοιωτικός δύναμις ὁ αὐξητικός ἐνεργέω δυνατός . ὅς δέ ἀλλοιόω , ὁτὲ μέν οὐδείς πάσχω οὐδέ ἀλλοιόω ὁ οὐσία , ὁτὲ δέ ἐκεῖνος . ἐντεῦθεν λοιπός περί ὁ ποιητικός αἴτιος ὁ αὔξησις φημί , ὡς ἐπί παράδειγμα ὁ ἀλλοιωτικός δύναμις ποιέω ὁ λόγος . ὁ γάρ ὑπάρχω οὗτος , οὗτος δήπου καί ὁ αυξητικός δύναμις ὑπάρχω . ὥσπερ οὖν ἐπί ὁ ἀλλοιωτικός δύναμις , εἰμί μέν σύμμετρος εἰμί ὁ ἀλλοιόω ὁ ἀλλοιόω , δράω εἰς αὐτός ὁ ἀλλοιόω αὐτός ἀπαθής μένω , οἷος εἰμί σύμμετρος εἰμί ὁ εἴσειμι τροφή ὁ πεπτικός ὁ φύσις δύναμις , πάσχω ὑπό αὐτός ὁ τροφή ὁ δύναμις ἀπαθής Μένων , εἰμί μέντοι εἰμί ἀσύμμετρος πλῆθος ἢ ποιότης ὁ εἴσειμι , πάσχω μᾶλλον ὑπό αὐτός ὁ ἀλλοιωτικός δύναμις καί ἀσθενής γίγνομαι ἢ ποιέω εἰς αὐτός · ὁ αὐτός καί ἐπί ὁ αὐξητικός δύναμις λεκτέος , ὅτι ἔστω εἄν μέν σύμμετρος ἔχω ὁ αὐξητικός δύναμις ὁ ὕλη ὁ αὔξησις , δράω εἰς αὐτός καί αὐξάνω ὁ αὐξάνω , ἔστω εἄν δέ ἀσυμμέτρως ἔχω , πάσχω μᾶλλον ὑπό αὐτός . ὁ δέ ἀσύμμετρος διά πολύς γίγνομαι , ἢ διά ὁ ποσός ἢ διά ὁ ποιός ἢ διά ὁ χρόνος . ἐπεί γάρ ὁρίζω ὁ ἔργον ὁ φύσις , ὅταν εἰς ὁ σύμμετρος μέγεθος ἔρχομαι ὁ σῶμα , τότε λοιπός ἀνεπιτήδειος εἰμί ὁ ὑπόκειμαι , διά ξηρότης φέρω καί ψυχρότης ἢ ἁπλόος ἀσυμμετρία ὁ κρᾶσις , ἐξασθενέω ὁ αὐξητικός δύναμις καί πάσχω μᾶλλον ἐκ ὁ ὑπόκειμαι ἤ2 ποιέω εἰς αὐτός . ἰστέον δέ ὅτι εἰμί λέγω ὁτὲ μέν οὐδείς πάσχω ὁ ἀλλοιόω ὁτὲ δέ πάσχω , οὐ ἐναντιόομαι ὁ ἀλλαχοῦ αὐτός εἴρω , ὅτι ὁ ομουλη ὁ ποιέω πάντως καί ἀντιπάσχω . κατά γάρ ὁ ἐπικρατέω ἢ πάσχω ἢ μή πάσχω αὐτός νῦν φημί · ἐνίοτε γάρ πλείων δράω ἢ πάσχω , ἐνίοτε δέ ἐναντίος . ἐπεί διαπορέω περί αὐτός ἱκανῶς . εἶπον ὅσος κατά κοινός ἔννοια ὑπάρχω ὁ αὐξάνω , καί γυμνάζω πᾶς ὁ εἰς ὁ περί αὐτός λόγος συντείνω ἀπορία , νῦν λοιπός ἐκτίθημι βούλομαι ὁ ἴδιος περί αὔξησις δόξα , τοιοῦτος ὀφείλω ἀποδίδωμι , ὅστις ὁ τε κατά κοινός ἔννοια ὑπάρχω ὁ αὐξάνω συνίστημι καί ὁ δοκέω φέρω κατά αὐτός ὁ αὔξησις ἀπορία ἐκφεύγω . εἰμί δέ ὁ μέν κατά κοινός ἔννοια ὑπάρχω ὁ αὐξάνω τρεῖς τις , ὁ τε ὑπομένω καί ὁ πρόσειμι τις ὁ αὔξησις γίγνομαι καί ὁ πᾶς ὁστισοῦν μόριον ὁ αὐξάνω μείζων γίγνομαι ὥσπερ καί ὁ φθίω μικρός . ὁ δέ ἀπορία ὁ δοκέω φέρω πρός ὁ περί ὁ αὔξησις λέγω ὑπάρχω οὗτος , ὁ τε κενός ὑπόστασις εἰσάγω καί ὁ σῶμα διά σῶμα λέγω διΐημι · ὁ μέν γάρ φάσκω λόγος ἀσώματος ὁ αὔξησις γίγνομαι ἕπω ὁ ὕλη εἰμί χωριστός μέγεθος καί κενός ὑφίστημι , ὁ δέ διά σῶμα ὑποτίθημι ὁ αὔξησις γίγνομαι , προλαμβάνω ὁ πᾶς μόριον μείζων γίγνομαι ἐκ ὁ ὁ πρόσειμι προσθήκη , ἕπω ἤτοι πόρος καί κενός ὅλος εἰμί ὁ αὐξάνω , εἴπερ δήω διά ὅλος διέρχομαι ὁ προσέρχομαι ἕκαστος μόριον ὁ αὐξάνω προστίθημι , ἢ σῶμα διά σῶμα διΐημι καί δύο ἐν ὁ αὐτός τόπος σῶμα ὑπάρχω . τοιοῦτος μέν οὖν ὁ προδιδάσκω , ὅς σύμφωνος ἀποδίδωμι χρή ὁ περί αὔξησις διδασκαλία . ὥστε ὁ μέν κατά ὁ κοινός ἔννοια ὑπάρχω ὁ αὐξάνω σῴζω , ὁ δέ κατά αὐτός φέρω ἀπορία ἐκφεύγω . ἄρχω δέ ὁ περί αὔξησις λόγος , προλαμβάνω δύο τις χρήσιμος αὐτός πρός ὁ μέλλω , εἷς μέν ὁ μή εἰμί ὁ ἀνομοιομερής ὁ πρῶτος αὐξάνω ἀλλά ὁ ὁμοιομερής , ὁ δέ οὗτος αὐξάνω καί ὁ ἐκ αὐτός σύγκειμαι ἀνομοιομερής αὐξάνω λέγω ( οὖον γάρ πρόσωπον ἢ χείρ ὁ τροφή γίγνομαι προστίθημι ὁ αὐξάνω , ἀλλά ἢ σάρξ ἢ ὀστέον ἢ ὁ ἄλλος τίς ὁ ὁμοιομερής · ὥστε ὁ πρῶτος αὐξάνω οὗτος εἰμί ) , ἕτερος δέ ὅτι ἕκαστος ὁ ἔνυλος πρᾶγμα διττός λέγω , ποτέ μέν κατά ὁ ὕλη ποτέ δέ κατά ὁ εἶδος . σάρξ γάρ λέγω ποτέ μέν ὁ εἶδος ὁ σάρξ ποτέ δέ ὁ ὕλη , ποτέ δέ ὁ συναμφότεροι , ὅσπερ παρίημι ὡς γνώριμος καί μηδείς αὐτός πρός ὁ πάρειμι συμβάλλω . ὅταν μέν γάρ εἶπον ῥευστός εἰμί ὁ σάρξ καί ἐν ἐπιρροή καί ἀπορροή ἔχω ὁ εἰμί ἢ συντίθημι ἐκ ὁ τέσσαρες εἰμί στοιχεῖον , σάρξ φημί ὁ ὁ σάρξ ὕλη · ὅταν δέ ἀκμάζω ὁ σάρξ ἢ δύσκρατος ἔχω ἢ μαλακός εἰμί ἢ σκληρός , σάρξ φημί ὁ εἶδος · ὅταν δέ διαιρετός εἰμί ἢ τριχῆ διΐστημι ἢ πολύς ἢ ὀλίγος , κατά ὁ συναμφότεροι . ζητητέος οὖν κατά τίς οὗτος αὐξάνω λέγω ὁ ὁμοιομερής , πότερος κατά ὁ ὕλη ἢ κτάομαι ὁ εἶδος . εἰμί μέν γάρ ὁ ὕλη φημί τις εἰμί ὁ αὐξάνω , οὔτε ὁ κατά κοινός ἔννοια ὑπάρχω ὁ αὐξάνω σῴζω , οὔτε ὁ ὑπο - πίπτω ἄπορος ἐπιλύω . οὔτε γάρ ὁ ὑπομένω ἐπί οὗτος σῴζω ( ὁ γάρ ὕλη οὐ ὑπομένω ὁ αὐτός , ἀλλά ὁ μέν ἀπορρέω ὁ δέ εἰσρέω ) , οὔτε ὁ πᾶς ὁστισοῦν μόριον μείζων γίγνομαι δυνατός ἐπί ὁ ὕλη λέγω , πρῶτος μέν διότι οὐ ὑπομένω ( πῶς γάρ εἄν ἀπορρέω καί ἄλλος ἐκ ἄλλος ἀεί γίγνομαι κατά πᾶς μόριον μείζων γίγνομαι ἄν ; ) , ἔπειτα δέ καί εἰς ὁ εἴρω ἄτοπος ἐμπίπτω . εἰμί γάρ ὁ τροφή ὁ πρόσειμι σῶμα τυγχάνω πᾶς μόριον ὁ ὕλη προστίθημι , δήω διά ὅλος διέρχομαι · ἐπεί πῶς ἄν πᾶς μόριον αὐτός προστίθημι ; ὅς γάρ μή προστίθημι μόριον , οὗτος οὐ αὐξάνω · δεῖ γάρ πρόσειμι τις πᾶς ὁ αὐξάνω αὐξάνω . διά ὅλος ἄρα ὁ ὕλη ὁ αὐξάνω ὁ προστίθημι διέρχομαι . ὁ δέ διά ὅς ἔρχομαι κενός ἢ πόρος ἀνάγκη εἰμί . διά ὅλος ἄρα δίειμι κενός ὅλος ἢ πόρος ἀνάγκη εἰμί ὁ αὐξάνω σῶμα . ἢ εἰμί μή οὗτος , σῶμα διά σῶμα διέρχομαι καί δύο ἐν ὁ αὐτός τόπος σῶμα εἰμί . δῆλος οὖν ὅτι κατά οὐδείς τρόπος δυνατός ὁ ὕλη λέγω εἰμί ὁ αὐξάνω . εἰμί δέ οὗτος , οὐδέ ὁ συναμφότεροι ἄρα εἰμί ὁ αὐξάνω · εἰμί γάρ ὁ συναμφότεροι αὐξάνω , πάντως εἄν καί ὁ ὕλη αὐξάνω . λείπω τοίνυν ὁ εἶδος εἰμί ὁ αὐξάνω · οὗτος γάρ εἰμί ὁ μόνος ὑπομένω , καθώς ἀποδείκνυμι , οὖον Χωρὶς ὕλη ( οὗτος γάρ ἀδύνατος ) , ἀλλά ἀεί ὁ αὐτός σῴζω περί ὁ ὕλη πολύς τε καί μικρός γίγνομαι καί ἄλλοτε ἄλλος , ὁ μέν ἀπορρέω ὁ δέ εἰσκρίνω . ὅταν δέ λέγω ὁ εἶδος εἰμί ὁ αὐξάνω , μή νομίζω αὐτός ὁ εἶδος κατά ὁ οὐσιώδης καί ἀίδιος λόγος ὁ μεταβολή ἴσχω ( ἀσώματος γάρ ὁ ἴδιος λόγος ὁ εἶδος καί ἀμεγέθης ) , ἀλλά κατά ὁ ποσός · οὗτος γάρ εἰμί καί ὁ αὔξησις ὁ σημαίνω . κατά δέ ὁ ποσός λέγω μεταβάλλω ὁ εἶδος , ὁ ἐν πλείων ἢ ἐν μικρός ὑπόκειμαι γίγνομαι · οὗτος γάρ χείρ καί πρόσωπον φαίνω αὐξάνω , οὖον ὁ εἶδος ὁ πρόσωπον μεταβάλλω ἢ ὁ χείρ , ἀλλά μείζων ὁ μόριον γίγνομαι , ὁ ὁ εἶδος ὁ αὐτός μένω ποτέ μέν ἐν μικρός ποτέ δέ ἐν μείζων γίγνομαι ὑπόκειμαι . Πῶς δέ οὗτος λέγω εἰμί ὁ αὐξάνω ὁ κοινῶς ὑπάρχω ὁ αὐξάνω σῴζω καί ὁ ἄπορος ἐπιλύω , σκεπτέος ἐφεξῆς . πρῶτος μέν γάρ ὁ ὑπομένω ὁ αὐξάνω ἀληθής ἐπί ὁ εἶδος λέγω , καθάπερ προερέω . εἰμί γάρ ὁ μέν ὕλη προφανῶς οὐ ὑπομένω ὁ αὐτός , ὑποτίθημι δέ τις μηδέ ὁ εἶδος ὁ αὐτός κατά ἀριθμός ὑπομένω , οὐδέ ἄρα ὁ ἐκ ἄμφω ὁ αὐτός κατά ἀριθμός εἰμί ὥστε Σωκράτης οὐ ὁ αὐτός εἰμί ἀεί κατά ἀριθμός . εἰμί οὖν ἔστω ἄν εἰμί ὁ σύνθετος , ὁ αὐτός εἰμί κατά ἀριθμός , οὗτος δέ ὁ ὅλος οὐ ὁ αὐτός ἀεί ὑπομένω , λείπω ἄρα ὁ εἶδος ὁ αὐτός ὑπομένω , κατά ὅς καί ἕκαστος ὁ εἰμί ὁ εἰμί ἔχω καί λέγω , ὅθεν καί ὁ αὐτός εἰμί κατά ἀριθμός λέγω , ὁ εἶδος κατά ὅς ὁ εἰμί ἔχω ὁ αὐτός εἰμί . καί ὁ πᾶς δέ μόριον ἐκ ὁ πρόσειμι αὐξάνω ἐπί οὗτος μόνος λέγω προχωρέω . ἐπί μέν γάρ ὁ ὕλη εἰμί λέγω πᾶς μόριον ὁ τροφή προστίθημι , ἕπω ὁ εἴρω ἄτοπος · ἢ γάρ ὅλος πόρος ἢ κενός εἰμί , ἢ σῶμα διά σῶμα διέρχομαι . ἀλλά οὐδέ ὑπομένω ὁ ὕλη οὐδέ εἰμί εἷς καί ὁ αὐτός ὁ ἀριθμός , ἀλλά ἄλλοτε ἄλλος γίγνομαι ἐν ἐπιρροή ἔχω ὁ εἰμί , ὁ μέντοι εἶδος ἀεί εἷς καί ὁ αὐτός μένω , ὁ τε οὐσιώδης καί ὁ κατά ὁ σχῆμα καί ὁ μορφή . καί γάρ ὁ Σωκράτης εἶδος καί ὁ ὁ σάρξ καί ὁ ὁ ὀστέον καί ἐν μείζων καί ἐν μικρός ὑπόκειμαι ἀεί ὁ αὐτός ὑπάρχω . ὁμοίως δέ καί ὁ κατά ὁ σχῆμα καί ὁ μορφή . ὥσπερ γάρ εἰμί θύλακος τις εἰμί , εἰς οὗτος δέ ἄλλοτε ἄλλος εἰμί ὁ ἐμβαλλόμενα , ὁ μέν ὁριστικός εἰμί ὁ ἐμβάλλω καί οἷος εἶδος τίς αὐτός ὁ αὐτός ἀεί μένω , ὁ μέντοι ὑπό αὐτός περιορίζω ἄλλοτε ἄλλος εἰμί · καί ἵνα ἐγγυτέρω ὁ πρόκειμαι ὁ παράδειγμα γίγνομαι , εἰμί διά σωλήν δερμάτινος δίειμι ὕδωρ ποτέ μέν μικρός ποτέ δέ πλείων , ὁ μέν σχῆμα ὁ σωλήν ποτέ μέν συστέλλω ποτέ δέ ἐκτείνω ὅμως εἷς εἰμί καί ὁ αὐτός , ὁ μέντοι ὕδωρ , ἐπί ὅς ἐφήπλωται ὡς ἐν ὕλη ὁ σχῆμα , οὐ εἰμί εἷς καί ὁ αὐτός ( ἀεί γάρ ἄλλος μέν ἀπορρέω , ἄλλος δέ ἐπεισέρχομαι ) · οὗτος δεῖ νοέω ὦ καί ἐπί ὁ αὐξάνω , ὅτι ὁ μέν ὕλη οὐδέποτε εἰμί ὁ αὐτός , ὁ μέντοι εἶδος ὁ ἐνυπάρχω αὐτός εἷς εἰμί καί ὁ αὐτός ἐπιδίδωμι εἰς μείζων ὄγκος οὐ ὅς εἶδος εἰμί αὐξάνω , ἀλλά ὅς μετέχω ποσός . εἰμί μέν γάρ ὁ ὁριστικός λόγος προσλαμβάνω ἢ διαφορά τις ἢ γένος , αὐξάνω δηλονότι ὁ εἶδος ὅς εἶδος εἰμί · νῦν δέ οὗτος οὖον συμβαίνω . ὥστε οὐ ὅς εἶδος εἰμί ἴσχω ὁ αὔξησις , ἀλλά ὅς ποσόω . καί ἄλλως εἰμί καθό εἶδος εἰμί αὐξάνω , πολύς πρότερος ὁ χωριστός εἶδος αὐξάνω ἄν · μή γάρ ἐκεῖνος αὐξάνω οὐδέ ἄν ὁ ἔνυλος αὐξάνω . ὥστε οὖον καθό ζῷον αὐξάνω οὐδέ καθό κύκλος οὐδέ καθό σάρξ , ἀλλά καθό πηχυαίος σάρξ ἢ πηχυαῖος ὀστέον , καί ἁπλόος ποσόω τίς εἶδος . ὁ γάρ ἐν μείζων ὑπόκειμαι ἐφαπλόω , οὗτος αὐξάνω λέγω . ἀπορέω δέ ἄν τις ἴσως , μήποτε οὖον μόνος ὁ ὕλη ὁ αὐξάνω οὐ ὁ αὐτός ἀεί διά ὁ ἐπίρρυτος αὐτός καί ἀπόρρυτος , ἀλλά καί ὁ εἶδος αὐτός . εἰμί γάρ ὁ εἶδος ἐν ὑπόκειμαι ὁ ὕλη ὁ εἰμί ἔχω , ἀδύνατος δέ ὁ ὑπόκειμαι φθείρω ὁ ἐν ἐκεῖνος ὁ εἰμί ἔχω σῴζω ( οὗτος γάρ ἄν χωριστός εἰμί καί οὐ ἀχώριστος ὕλη ) , ἀνάγκη ἄρα μηδέ ὁ εἶδος ὁ αὐξάνω ὁ αὐτός σῴζω . λύω δέ ὁ ἀπορία φημί ὡς ὅτι εἰμί μέν ἀθρόος ἅμα πᾶς ὁ ὕλη φθείρω , ἀληθής ἄν εἰμί ὁ εἴρω λόγος · νῦν δέ κατά μέρος ὑπεκρέω , καί εὐθύς ἕτερος ἀντεισφέρω · ὅθεν εἷς καί ὁ αὐτός κατά ἀριθμός ὑπομένω εἶδος . σαφής δέ ἐγώ διά ὑπόδειγμα ὁ λόγος γίγνομαι . ὥσπερ γάρ εἰμί τις ἐν ποταμός παραρρέω | σκιά ἀπό τις σῶμα γίγνομαι ἐπινοέω , ὁ μέν σκιά ἐν ὑπόκειμαι ὁ ὕδωρ εἰμί εἷς εἰμί καί ὁ αὐτός κατά ἀριθμός , ὁ μέντοι ὕδωρ οὖον ὁ αὐτός ὑπομένω , ἀλλά κατά μέρος ὁ μέν ὑπεκρέω ὁ δέ ἀντεισέρχομαι , οὕτως ὑπονοέω δεῖ ἐπί ὁ εἶδος , ὁ μέν ὕλη κατά μέρος ἀμείβω , αὐτός δέ ἀεί ὑπομένω ὁ αὐτός κατά ἀριθμός . ἐπεί καί ὁ χρῶμα ὁ αὐτός πολλάκις ὑπομένω , ὁ ὕλη οὐ ὑπομένω · οὐδέ γάρ οὗτος κατά μέρος ὁ ὕλη ἀμείβω ὡς συναφαιρέω τίς καί ὁ εἶδος , οἷος ὡς εἰμί ἀνδριάς νῦν μέν πούς ἀμείβω ἄλλοτε δέ χείρ ἄλλοτε δέ κεφαλή · συμβαίνω γάρ οὗτος ὁ χρόνος ὁ ὅλος ἀνδριάς ἄλλος ἐκ ἄλλος κατά ἀριθμός γίγνομαι , οὖον μόνος κατά ὁ ὕλη καί ὁ χαλκός , ἀλλά καί κατά ὁ σχῆμα ὁ ἄτομος καί ὁ μορφή . οὐ οὕτως οὖν ἐπί ὁ αὔξησις ὁ κένωσις ὁ ὕλη γίγνομαι ( οὗτος γάρ ἄν κολοβός ὁ ὅλος μέλλω γίγνομαι , ὅσπερ οὐ ὁράω ἀλλά ὥσπερ ἐπί ὁ εἴρω ὑπόδειγμα ὁ ποταμός ποτέ μέν πλέω εἰμί ὁ ἄπειμι ὁ ἐπέρχομαι ὕδωρ ποτέ δέ μικρός ὁ ἐπιγίγνομαι πλείων εἰμί ὁ ἀπορρέω , ὁ μέντοι ποταμός ὅλος ὡς ὅλος αὐτός ἑαυτοῦ συνεχής ὑπάρχω , ἀντιμεθίστημι ἀλλήλων κατά συνέχεια ὁ ὁ ὕδωρ μόριον καί ἀναπληρόω ἀδιακόπως ὁ ἀπορρέω τόπος καί διάλειμμα μηδείς μεταξύ καταλιμπάνω , οὗτος δή ἐπί ὁ ἡμέτερος συμβαίνω σῶμα , διαφόρησις λεπτομερῶς πανταχόθεν ὁ ὕλη γίγνομαι , καί εἰμί πόθεν πλείων γίγνομαι ἐπανισόω εὐθύς κατά συνέχεια ἐκ ὁ πέριξ σύνειμι , εἴπερ κατά Ἱπποκράτης “ σύρροια εἷς , σύμπνοια εἷς , πᾶς συμπαθής ” . ὥστε ὁ εἶδος οὐδείς πάσχω ὁ ὕλη ἐπίρρυτος εἰμί καί ἀπόρρυτος . εἰμί γάρ ὁ ὕλη μή ὑπομένω οὐδέ ὁ εἶδος ὑπομένω , ἀλλά ἄλλοτε ἄλλος κατά ἀριθμός γίγνομαι , οὐδέ ὁ ἐκ ἄμφω σύγκειμαι ὁ αὐτός κατά ἀριθμός ὑπομένω . εἰμί οὖν ἔστω ἄν εἰμί ὅδε ὁ ἄνθρωπος , οἷος Σωκράτης , ὁ αὐτός εἰμί κατά ἀριθμός , ὁ δέ ὕλη οὐ ὁ αὐτός , ἀνάγκη ἄρα ὁ εἶδος ὁ αὐτός εἰμί . ἀλλά οὐδέ ὁ ὕλη νομιστέος ὅλος κατά ὅλος ἑαυτοῦ ὁ χρόνος ἀμείβω , κατά μέρος ὑπεκρέω , ὥστε μηδείς εἰμί σῶμα ἐν ἐγώ γηράσκω ὁ ἐκ ἀρχή ἐκ ὁ πρῶτος σύμπηξις ὑπόκειμαι ἐν ἐγώ . εἰμί γάρ οὗτος εἰμί , δυνατός εἰμί καί ἀθάνατος εἰμί ὁ ζῷον , ἀεί ὁ ὕλη ἀκμάζω . νῦν γάρ διά ὁ κάμνω ὁ χρόνος οὖον δύντι διά ὅλος σῴζω ὁ εἶδος ὁ ὕλη , ὁ συναρμόζω διά ὁ πάσχω ἀπό ὁ ἐναντίος δύναμις ὁ ἁρμονία καί σύγκρασις διά ὅλος σῴζω μή δύναμαι . οὐκοῦν οὖον πᾶς ὑπονοητέον διαφορέω , ἀλλά οὗτος ὁ στερεός μάλιστα ἀεί ὁ αὐτός κατά ἀριθμός ὑπομένω . ὅθεν καί ἐν σάρξ καί ὅσιος ὁ ἐκ τραῦμα οὐλαί , ὁ ἐκ νεότης εἰμί τυγχάνω γίγνομαι , μέχρι θάνατος Μένων ὁράω . ὥστε καί διά οὗτος καί ὁ εἶδος ὁ αὐτός κατά ἀριθμός μένω ἀνάγκη . ὅτι μέν οὖν ὁ ὑπομένω ὁ αὐξάνω ἐπί μέν ὁ ὕλη οὖον σῴζω , ἐπί δέ ὁ εἶδος , δῆλος ἐκ οὗτος . καί ὁ ὁστισοῦν δέ μόριον αὐξάνω ὁ αὐξάνω ἐπί μέν ὁ ὕλη ἀδύνατος εἰμί σῴζω , ἐπί δέ ὁ εἶδος δυνατός · ὁ μέν γάρ ὕλη πᾶς μόριον προσθήκη γίγνομαι ἀδύνατος , ἐπεί καί σῶμα διά σῶμα χωρέω ἀδύνατος , ὁ μέντοι εἶδος πούς ὁστισοῦν μόριον μείζων γίγνομαι . ἰσότιμος γάρ ὅλος διά ὅλος ἕκαστος ὁ μόριον μείζων γίγνομαι . καί γάρ ὁ πρόσωπον ὅλος διά ὅλος ὁμότιμος αὐξάνω καί ὁ οὗτος μόριον , ὀφθαλμός λέγω καί ῥίς καί ὁ λοιπός · καί γάρ ὁστισοῦν μόριον ὁ ὀφθαλμός καί ὁ λοιπός μόριον ἰσότιμος εἰς μέγεθος ἐπι - δίδωμι . καί ὁ ἄτοπος δέ πᾶς ἐκφεύγω , καί ὁ μέν μή ἀσώματος αὐξάνω προφανής , ἀλλά καί σῶμα γίγνομαι ὁ αὔξησις οὔτε κενός εἰμί οὔτε σῶμα διά σῶμα χωρέω · οὖον γάρ ὅλος διά ὅλος χωρέω ὁ πρόσειμι , ἀλλά παρατίθημι μόνος ὁ πρότερος ὕλη ὁ ἐπείσειμι . καί ὥσπερ ἐπί ὁ δερμάτινος σωλήν ὁ μέν ὕδωρ προσθήκη γίγνομαι καί ὁ ἐπείσειμι παρατίθημι μόνος ὁ ὑπάρχω καί προωθέω οὗτος ὁ πρό αὐτός οὕτως ἰσότιμος πανταχοῦ ὁ πλεονασμός ὁ ὕδωρ γίγνομαι , ὦ καί οὗτος πᾶς μόριον ὁστισοῦν ὁ σωλήν ὁμότιμος ἐκτείνω , οὗτος καί ἐπί ὁ αὔξησις συμβαίνω . ὁ γάρ ἐξαιματόω τροφή διά ὁ φλέβιον πανταχοῦ ἕλκω καί περιχέω ἐν ἕκαστος ὁ ὁμοιομερής , καί ὁ ἐν ἕκαστος ὁ μόριον φύσις συμπίπτω οὗτος καί μεταβάλλω εἰς ὁ ὁ ὑπόκειμαι οὐσία , οὗτος ὁ αὔξησις συμβαίνω γίγνομαι . εἰμί γάρ καί ἐν ὁ ὁ ὀστέον οὐσία καί ἐν ὁ ὁ σάρξ καί ὁ λοιπός ὑγρότης τις πανταχοῦ εγκατεσπαρμένος , καί μάλιστα ἐν ὁ ὁ αὐξάνω · ὑγρός γάρ οὗτος . ὁ οὖν αἷμα περιχέω ἔξωθεν ἕκαστος ὁ μόριον παρατίθημι ὁ ὑγρότης οὗτος καί προωθέω αὐτός , μᾶλλον δέ πανταχόθεν ὑπό ὁ μόριον ἕλκω , κατά πᾶς διάστασις πλείων ποιέω , ὅστις συμπέσσω ὑπό ὁ θρεπτικός δύναμις μεταβάλλω εἰς ὁ ὁ ὑπόκειμαι οὐσία . ἐπεί οὖν φροντίζω ὁ φύσις καί ὁ σχῆμα ὁ μόριον , πλείων ὁ ὑπόκειμαι ὕλη γίγνομαι ἐφαπλόω ἐπί οὗτος ὁμότιμος ἕκαστος ὁ εἶδος , καί οὕτως ὁστισοῦν μόριον φημί αὐξάνω ὁ ἰσότιμος ὁ ἐπέκτασις ὁ σχῆμα γίγνομαι . ὥσπερ οὖν ὁ περιφέρεια ὁ σωλήν πλεονάζω ὁ ἐντός ὕδωρ κατά πᾶς ἑαυτοῦ μόριον ἰσότιμος ὁ ἐπέκτασις δέχομαι , οὗτος δή καί ἐπί ὁ αὐξάνω συμβαίνω ὁ ὕλη πλείων γίγνομαι ὁ εἶδος ὁμότιμος ἐπί αὐτός ἐφαπλόω . καί ἐπεί ὁ παράθεσις ὁ αἷμα κατά ὁ τρεῖς διάστασις γίγνομαι , διά οὗτος καί ὁ αὔξησις κατά πᾶς γίγνομαι διάστασις . τις μέν οὖν εἰμί ὁ αὐξάνω καί πῶς ὁ αὔξησις γίγνομαι κατά Ἀριστοτέλης , εἴρω . | ἀπορέω δέ ἄν τις πρός ὁ εἴρω πρῶτος μέν πῶς σῴζω ὁ δήω ὁ αὐξάνω πρόσειμι τις αὐξάνω . εἰμί γάρ μή διά ὅλος ὁ αὐξάνω χωρέω ὁ ὅς αὐξάνω , λέγω δή ὁ αἷμα , ἀλλά μόνος παρατίθημι ὁ προυπάρχω , αὐξάνω δέ πᾶς ὁστισοῦν μόριον , οὐ ἄρα πᾶς αὐξάνω πρόσειμι · οὐδέ γάρ πᾶς μόριον παρατίθημι ὁ αἷμα . καί ἔτι εἰμί μή εἰμί ὁ ὕλη ὁ αὐξάνω ἀλλά ὁ εἶδος , οὐ ἄρα ὁ αὐξάνω ὁ πρόσοδος γίγνομαι , ἀλλά πρόσειμι μέν ὁ τροφή ἄλλος , αὐξάνω δέ ἄλλος . πρός οὗτος δέ φημί , ὡς οὐδείς ἐναντίος οὗτος ὁ παρά Ἀριστοτέλης εἴρω . ἁπλόος γάρ οὕτως εἶπον ὅτι δεῖ ὁ αὐξάνω πρόσειμι τις αὐξάνω , καί οὐ εἶπον δήω ὁ εἶδος πρόσειμι · ὥστε πρόσειμι μέν ὁ ὕλη ὁ πρόσειμι , αὐξάνω δέ ὁ εἶδος . ὁ προσθήκη οὖν γίγνομαι ὁ ὕλη καί προώθηση γίγνομαι συμβαίνω ὑπό ἕκαστος μόριον ὁ εἶδος ὁ πλεονασμός ὁ ὕλη γίγνομαι . αὐτός δέ οὗτος πάλιν ἀπορία ἄξιος , πῶς ὁ προώθησις γίγνομαι ἢ ἕλξις , ἢ τίς ποτός εἰμί ὅλως ὁ προωθέω ἢ ἕλκω . αὐτός μέν γάρ ὁ σάρξ ἕλκω ἢ προωθέω ἀμήχανος , λέγω δή ὁ συντίθημι · οὗτος γάρ συμβαίνω ὁ ὁ πτέρνη σάρξ ὁ χείρ γίγνομαι σάρξ ἢ μηρός ἢ ἄλλος τις . εἰμί δέ ὁ κάτω - σπείρω ἐν ὁ σάρξ ἢ ὁ ὀστέον ὑγρότης ὁ αὐτός ὑπό ὁ παρατίθημι αἷμα προωθέω φημί , ἔρομαι ποῖος πρός ἄν εἰμί ὁ ὑγρότης ἀυτή . εἰμί μέν ὁ οὐσιώδης ὁ σάρξ ὑγρότης στοιχεῖον αὐτός εἰμί , πῶς ἐν οἷος τε μή ὁ ὅλος σάρξ προωθέω ὑπομένω ὁ στοιχειώδης αὐτός ὑγρός καί συμπληρωτικός ὁ οὐσία προωθέω μή φθείρω πρότερος αὐτός ; εἰμί δέ μή οὐσιώδης αὐτός εἰμί ὁ ὑγρός οὗτος , ἀλλά οἷος ὁ ὅς τρέφω καί ὅσπερ ἐκ ὁ τροφή προσγίγνομαι , ἀδύνατος οὗτος διά ὅλος εἰμί ὁ σάρξ . ἐπεί γάρ σῶμα εἰμί οὗτος καί οὖον ποιότης , ἀδύνατος αὐτός διά ὅλος χωρέω ὁ σάρξ · σῶμα γάρ ἄν οὗτος χωρέω διά σῶμα . ἔνθεν δέ συμβαίνω μηδέ ὁστισοῦν μέρος αὐξάνω . εἰμί γάρ παρατίθημι κατά τις μόριον ὁ αἷμα , εἶτα οὗτος μεταβάλλω αὐτός ἐφαπλόω ὁ εἶδος , ὅλος μέν ὡς ὅλος μείζων γίγνομαι ἄν , οὖον μήv ὁστισοῦν αὐτός σημεῖον αἰσθητός , ὡς αὐτός φημί . ὥσπερ γάρ εἰμί θύρα ἢ ἀβάκιον ἔξωθεν προστίθημι ξύλον , ὁ μέν ὅλος μείζων γίγνομαι , οὖον μέντοι ἕκαστος ὁ μόριον ὁ ἀβάκιον αὔξησις δέχομαι , καί ὥσπερ ὁ τετράγωνος ὁ γνώμων περιτίθημι ὁ μέν ὅλος τετράγωνος ὡς ὅλος αὐξάνω , οὖον μέντοι ὁ μόριον ὁ προυπάρχω ὁστισοῦν μείζων ποιέω , ἀλλά μένω ὁ χωρίον ἀμετάβλητος , οὗτος δηλονότι καί ἐπί ὁ αὐξάνω εἰμί παράθεσις ὁ ὕλη γίγνομαι κατά τις μόριον , ὁμοιότροπος ὁ εἴρω συμβαίνω αὐξάνω ὁ αὐξάνω . οὗτος δέ παρά ὁ ἐνάργεια εἰμί · ὁράω γάρ ὁ εἰμί ὁστισοῦν μόριον ὁ αὐξάνω μείζων γίγνομαι . καί ἴσως ὁ μέν κατά ὁ ἄλλος διάστασις αὔξησις δυνατός σῴζω , ὁ δέ κατά μῆκος οὐκέτι . ἵστημι δέ παράδειγμα ἕνεκα ὡς ἐπί εἷς μόριον ὁ λόγος , οἷος ὀστέον . οὗτος οὖν ὁ αἷμα ἔξωθεν περιχέω οὖον μόνος , ἀλλά καί ἐν ὁ βάθος παρεσπαρμένως χωρέω , ὁ φύσις ὕλη πλείων λαμβάνω ἐξαπλόω ὁ σχῆμα ὁ ὀστέον καί φυλάσσω ὁ αὐτός ἐν μείζων ὄγκος . ὥσπερ εἰμί αὐλοειδής κηρός νοέω , εἶτα οὗτος ἔξωθεν κηρός περιχέω ἢ καί ἐν ὁ βάθος ὅπῃ καί τυγχάνω , εἶτα ὁ τέχνη ἢ πνεῦμα ἢ ἕτερος τις τρόπος ἐξογκέω ὁ αὐλός καί εὐρύς ποιέω , δῆλος δή οὖν ὅτι ἐν οὗτος ὁ μέν προσθήκη οὖον κατά πᾶς μόριον γίγνομαι , ὁ μέντοι ὁ σχῆμα αὔξησις οὐ ὥσπερ ἐπί ὁ τετράγωνος ὅς περιτίθημι ὁ γνώμων ἀποτελέω , ἀλλά ὅλος διά ὅλος κατά πᾶς μόριον ὁ αὐλός εἰς μείζων ὄγκος ἐπιδίδωμι . τοιοῦτος οὖν τίς δει(??)νοεν καί ἐπί ὁ φύσις , ὅτι πλείων ὕλη ὁ ὀστέον περιχέω ἐξαπλόω ὁ φύσις ὅλος διά ὅλος ὁ σχῆμα καί οὐ ἔξωθεν αὐτός προσθήκη ἐργάζομαι . ὁ μέν οὖν κατά ὁ πλάτος αὔξησις οὕτως ἄν ἐπινοέω δύναμαι , ὁ δέ κατά μῆκος οὐκέτι ὁμοίως δυνατός . ἐπεί γάρ ὁ αὐλοειδής ὀστέον ναστός ἔχω ὁ ἀποτελεύτησις , ἔνθα καί ὁ σύνδεσμος ὁ μέρος γίγνομαι , πῶς ἐπιδίδωμι εἰς μῆκος ὁ αὐλοειδής ὁ ὀστέον ; εἰμί μέν γάρ κατά ὁ ἀποπεράτωσις ὁ μῆκος ὁ προσθήκη γίγνομαι ὁ αἷμα , εἰς ὁ ὁμοειδής δηλονότι ὁ ὑπόκειμαι ὁ μεταβολή γίγνομαι ἄν . ὥστε ὁ ναστός μόριον ὁ ὀστέον αὐξάνω , οὖον μέντοι ὁ αὐλοειδής . εἰμί δέ ὁ προσθήκη κατά βάθος ὁ ὀστέον γίγνομαι οὕτως ἐπιδίδωμι εἰς μῆκος , ἢ κατά πᾶς ὁ περιφέρεια ὁ ὀστέον χωρέω εἰς ὁ βάθος ὁ αἷμα ὁ οὖον κατά πᾶς . εἰμί μέν οὖν κατά πᾶς , διαμπάξ διαιρέω ὁ ὀστέον , καί πάλιν ὁ αὔξησις οὐ εἰμί πᾶς μόριον κατά μῆκος · ἀλλά ὥσπερ εἰμί τετράγωνος τετράγωνος ἕτερος ἐπιτίθημι τις , ποιέω ὁ ὅλος ἑτερομήκης , οὐ αὐξάνω κατά μῆκος ὁ προυπόκειμαι , ἀλλά οἷος σύμφυσις αὐτός γίγνομαι ἄλλος ὁμοειδής , οὗτος δή καί ἐπί ὁ ὀστέον συμβαίνω · πῶς δέ καί ὁ κατά ὁ πέρας ὁ ὀστέον ναστός μόριον ὁ ἐπίδοσις λαμβάνω ; εἰμί δέ μή πᾶς ὁ ὁ ὀστέον περιφέρεια κατά βάθος ὁ προσθήκη γίγνομαι , ἀλλά κατά τις μόριον , οὐ ἄν διά ὅλος ὁ αὔξησις γίγνομαι ὁ μῆκος , ἀλλά τις μόριον · οὗτος δέ ἀδύνατος . διασπάω γάρ ὁ ὅλος τις μέν μόριον ὁ ὀστέον κατά μῆκος αὐξάνω , τις δέ μή · οὐδέ γάρ δυνατός ὁ φύσις κατά μῆκος ἰσότιμος ἐκτείνω ὁ αὐλοειδής ὁ ὀστέον μή προυπόκειμαι ὁ ἐπεκτείνω ὕλη . ἄλλως τε πῶς ὅλως δυνατός πᾶς ὁστισοῦν μόριον ὁ ὀστέον κατά μῆκος αὐξάνω λέγω ; ὁ μέν γάρ ἐκ μᾶλλον κυρτός κακός κυρτός γίγνομαι ὁ αὐλοειδής ὁ ὀστέον αὐξάνω εἄν πᾶς μόριον ἰσότιμος κατά πλάτος , κατά δέ | μῆκος πῶς ἄν σῴζω ὁ πᾶς ὁστισοῦν μόριον αὐξάνω ; ἵστημι γάρ διά ὅλος κατά μῆκος περιχέω ὁ αἷμα καί μεταβάλλω εἰς ὁ ὁ ὀστέον φύσις · δῆλος δήπου ὅτι ὁ μεταβάλλω οὗτος προστίθημι συμφύω ὁ ἐκ ἀρχή καί ποιέω ὁ ὅλος μείζων κατά μῆκος , οὖον μέντοι πᾶς ὅστις μόριον Ἐπίδοσις γίγνομαι κατά μῆκος . ὁ αὐτός καί περί βάθος εἶπον ἄν · εἰμί γάρ μή διά ὅλος ὁ βάθος ὁ προσθήκη ὁ αἷμα γίγνομαι , ἀλλά κατά τις μόριον παρατίθημι , πῶς ἄν ὁστισοῦν κατά βάθος αὐξάνω μόριον ; ἵστημι γάρ σάρξ τις δάκτυλος ὁ βάθος ἔχω καί πρόσειμι οὗτος αἷμα τίς καί περιχέω καί κατασπείρω ἐν αὐτός . δῆλος δήπου ὅτι οὖον πᾶς μόριον αὐτός παρατίθημι , ἀλλά τις . μεταβάλλω οὖν ὁ αἷμα εἰς ὁ ὁ σάρξ οὐσία , ὅτι μέν ὁ ὅλος μείζων γίγνομαι , πρόδηλος · ἆρα δέ ἐάν λαμβάνω μόριον τις ὁ σάρξ ὡς ἐπί ὁ βάθος , ὅς μή παρατίθημι αἷμα , μείζων εἴρω καί οὗτος γίγνομαι ; οὖον δήπου . οὐδέ γάρ προστίθημι αὐτός ὕλη τις ἐπί ὅς ὁ εἶδος ἐφήπλωται , ἀλλά ὁ αὐτός μένω ὅσπερ εἰμί καί ἐκ ἀρχή . ὡσαύτως ἄν ἐπί ὁ μῆκος λαμβάνω μόριον τις ὅς μή παρατίθημι ὁ αἷμα , ὁ αὐτός δήπου συμβαίνω . οὐδέ γάρ ἄν αὐξάνω τίς ὅς μηδείς προσθήκη γίγνομαι , ἀλλά ὅσος μέν ὁ σχῆμα εἰς μείζων ὄγκος ἀείρω σφαιρικός εἰμί ἢ ἁπλόος περιφερής , οὗτος ὁ μᾶλλον κυρτόω ἢ κακός λέγω εἄν κατά πᾶς μόριον αὐξάνω ἢ μειόω , ὡς ἤδη εἴρω , διά ὁ μηδείς εἰμί μόριον ὅς μή γίγνομαι μᾶλλον κυρτός ἢ κακός · ἐπί ὅς δέ μή εἰμί ὁ σχῆμα περιφερής , οὐ οἶδα ὅπως δυνατός ὁ λέγω ὁστισοῦν μόριον οὗτος αὐξάνω ὁ προσθήκη μή πᾶς ὅστις μόριον γίγνομαι . ἔτι δέ ὁ ὁστισοῦν σημεῖον αἰσθητός ἢ μείζων ἢ μικρός γίγνομαι . ἐπεί εἶπον σημεῖον , καλῶς προστίθημι ὁ αἰσθητός , ἀντί ὁ οὐ εἰμί οὗτος μικρός μόριον ὡς σημεῖον λόγος ἐπέχω πρός ὁ σῶμα ὅς μή μείζων γίγνομαι · γίγνομαι δέ μείζων μέν αὐξάνω , μικρός δέ μειόω . ληπτέος δή ὁ αἴτιος διορίζω πρῶτος . ὁ αἴτιος ὁ λύσις ὁ περί ὁ αὔξησις ἀπορία . εἶπον γάρ τίς τε εἰμί ὁ αὐξάνω καί πῶς αὐξάνω , ἐπιλύω ἔχω ὁ περί αὔξησις ἀπορία . ὁ οὖν αἴτιος , φημί , ὁ αὔξησις λυτικός εἰμί ὁ περί αὐτός ἀπορία · ἀλλά πρίν οὗτος εἶπον , φημί , δεῖ πρότερος προδιορίζω τις ὁ χρήσιμος ἐγώ εἰμί εἰς ὁ περί αὔξησις λόγος . εἷς μέν ὅτι ὁ ἀνομοιομερής αὐξάνω ὁ ὁ ὁμοιομερής αὐξάνω · σύγκειμαι ἐκ οὗτος . οὖον γάρ πρόσωπον προσθήκη ὁ πρόσωπον αὐξάνω οὐδέ χείρ ὁ χείρ , ἀλλά ὁ ὁ σάρξ αὐξάνω καί ὀστέον καί νεῦρον καί πᾶς ἁπλόος ὁ ὁμοιομερής οὗτος συμβαίνω οὗτος αὐξάνω καί ὁ ἀνομοιομερής αὐξάνω . ὥσπερ γάρ ὕλη εἰμί ὁ ὁμοιομερής ὁ ἀνομοιομερής · ὁ γάρ τοιόσδε ὁ ὁμοιομερής σύνθεσις ποιέω ὁ ἀνομοιομερής . εἰκότως οὖν ὁ ὁμοιομερής αὐξάνω συμβαίνω καί ὁ ἐκ οὗτος σύγκειμαι αὐξάνω . καλῶς δέ οὗτος προδιορίζω . ἐπεί γάρ δεῖ ὁ αὐξάνω ὑπομένω , δεῖ πρῶτος οἶδα ποῖος αὐξάνω κύριος , ἵνα περί οὗτος ζητέω εἰμί ὁ εἰμί ὑπομένω καί πῶς ὑπομένω . καί γάρ εἰμί ὅμοιος γίγνομαι ὁ αὐξάνω ὁ αὐξάνω προσκρίνω , ὡς εἴρω , ὁ δέ αὐξάνω εἰμί πρόσωπον , καί ὁ τροφή ἄν πρόσωπον γίγνομαι προσκρίνω . οὗτος δέ ἄτοπος , ὀστέον δέ καί σάρξ γίγνομαι λέγω ὁ τροφή οὐδείς ἄτοπος . ἔπειτα ὅτι σάρξ καί ὀστέον καί ὁ ἑξῆς . Δεύτερος εἰμί ὅς προδιορίζω ὁ ἕκαστος ὁ ἔνυλος διχῶς λέγω , ποτέ μέν κατά ὁ ὕλη ποτέ δέ κατά ὁ εἶδος · ὁ γάρ σάρξ ποτέ μέν κατά ὁ ὑπόκειμαι καλέω ποτέ δέ κατά ὁ εἶδος . καλέω δέ ποτός καί ὁ συναμφότεροι σάρξ καί ὀστέον , ὡς ὅταν φημί πάσχω ὁ σάρξ ἢ κλάω ὁ ὀστέον , δῆλος δήπου ὁ ἐκ ὕλη καί εἶδος σύγκειμαι λέγω · ἀλλά οὗτος ὡς γνώριμος καί μηδείς αὐτός λυσιτελέω πρός ὁ πάρειμι παρίημι . οὗτος δή αὐτός πᾶς ἐπιλύω ἀπορία . εἰμί γάρ μανθάνω , ὅτε φημί ὁ σάρξ αὐξάνω , ποῖος φημί , ὅτι ὁ κατά ὁ εἶδος καί οὐ ὁ κατά ὁ ὕλη , εὑρίσκω ὁ ἀπορία πᾶς ἐπιλύω . εἰμί μέν γάρ ὁ ὕλη , φημί , εἶπον αὐξάνω , οὔτε ὁ ἀπορία ἐκφεύγω οὔτε ὁ ὑπάρχω ὁ αὐξάνω σῴζω · οὔτε γάρ μένω ὁ αὐτός ὕλη , οὔτε ὁστισοῦν αὐτός μείζων γίγνομαι . εἰμί δέ ὁ εἶδος εἶπον αὐξάνω , πᾶς σῴζω · ὑπομένω γάρ ὁ αὐτός εἶδος · οὖον γάρ εἰμί ὁ κατά ὁ εἶδος σάρξ ὁ εἰμί ἐν ὁ τοσόσδε εἰμί , ἀλλά ἐν ὁ τοιόσδε . εἶπον δέ καί περί ὁ λοιπός . οὖον ὁ εἶδος δέ Χωρὶς ὕλη σῴζω λέγω ( οὗτος γάρ ἀδύνατος ) , ἀλλά ἐπεί ὁ εἶδος ὁ αὐτός σῴζω , ἄν τε πλείων ὁ ὕλη εἰμί ἄν τε μικρός , ὁ δέ ὕλη οὐκέτι ὁ αὐτός μένω , εἰμί ποτέ μέν πλείων εἰμί ποτέ δέ μικρός . Δεύς γάρ νοέω ὥσπερ εἰμί τις μετρέω ὁ αὐτός μέτρον ὕδωρ . | ὁ μέν μέτρον ἀπεικάζω ὁ εἶδος , ὁ δέ ὕλη ὁ μετρέω . οὖον πρός ὁ αὔξησις δέ λαμβάνω ὁ ὑπόδειγμα , ἀλλά ὑπέρ ὁ δείκνυμι τίς μέν εἰμί ὁ μένω , τίς δέ ὁ ῥέω . ὡς οὖν ἐπί ὁ μετρέω κατά μέν ὁ μέτρον ὁ αὐτός εἰμί ὁ μετρέω , κατά δέ ὁ ὑπόκειμαι καί ὁ ὕλη οὖον ὁ αὐτός , οὕτως ἔχω καί ἐπί ὁ τρέφω τε καί αὐξάνω · κατά μέν ὁ μετρέω καί ὁρίζω , οὗτος δέ εἰμί ὁ εἶδος , ὁ αὐτός εἰμί , κατά δέ ὁ ὕλη ἄλλοτε ἄλλος . εἰμί δέ νοέω ἐπεκτείνω ὁ μέτρον , καί ποτέ μέν μικρός δέχομαι ποτέ δέ πλείων ὁ μετρέω , ἁρμόζω καί ἐπί ὁ αὔξησις ὁ παράδειγμα . ὕω δέ αὐξάνω ὁ ὕλη ὁ σάρξ , καί οὐ ὅστις πᾶς προσγίγνομαι , ἀλλά ὁ μέν ὑπεκρέω ὁ δέ προσέρχομαι . ὁ οὕτως ἀντί ὁ οὐ ὑπομένω ὁ αὐτός , ὥσπερ οὐδέ ὁ ἐν ὁ μέτρον ὕδωρ ὁ αὐτός εἰμί , ἀλλά ὁ μέν ἀπορρέω ὁ δέ ἐπεισέρχομαι · καί οὖον πᾶς ὁ προυπάρχω ἐπεισκρίνω ὁ ἐπεισέρχομαι ( οὐδέ γάρ ὑπομένω ) , ἀλλά κατά τίς μόριον παράκειμαι . ὅταν οὖν πλείων εἰμί ὁ ἀπορρέω ὁ ἐπεισέρχομαι , τότε , φημί , αὐξάνω λέγω ὁ ὁ σάρξ ὕλη . δῆλος δέ ὅτι κατά-χράω2 ὁ ὁ αὔξησις ὄνομα . προσθήκη γάρ ὁ τοιοῦτος εἰμί , οὐ αὔξησις · οὐδέ γάρ φυλάσσω ὁ ὁ αὔξησις ἴδιος . ὁ δέ σχῆμα καί ὁ εἶδος ὅστις μόριον . ὁ μέν ὕλη , φημί , οὖον πᾶς μόριον ὁ πρόσκρισις γίγνομαι , ὁ μέντοι σχῆμα καί ὁ εἶδος πᾶς μόριον ὁ πρόσκρισις γίγνομαι · διά ὅλος γάρ ἐξογκόω ὁ σάρξ . ὁ δέ σχῆμα εἶπον ἤτοι διά ὁ μέτρον ( οὗτος γάρ ὑπόδειγμα καί εἰκών ὁ κατά ὁ μέτρον αὔξησις χράω , σχηματίζω δέ ὁ μέτρον ὁ μετρέω ὡς ἐπεκτείνω ἐν ὁ ὁ πλείων ὕλη δίοδος ὁμοίως ) , ἢ σχῆμα εἶπον ὅτι ἕκαστος ὁ αὐξάνω εἰμί ὁμοιομερής φύσις τίς σχῆμα οἰκέω ἔχω . οὗτος γάρ καί μετά οὗτος ὁ εἰμί αὐτός · ἄλλος μέν γάρ σχῆμα ἀστράγαλος , ἄλλος δέ κνήμη . ὡς οὖν γίγνομαι ἐκ ἀρχή μετά σχῆμα οἰκεῖος , οὕτως καί ὅταν αὐξάνω , μετά ὁ φυλάσσω ὁ σχῆμα αὐξάνω · οὐ οἷος τε δέ ἄλλως ἐν ὁ αὐξάνω ὁ αὐτός σχῆμα φυλάσσω , εἰμί μή πάντῃ ὁμοίως αὐξάνω . ἐπί ὁ ἀνομοιομερής δέ οὗτος μᾶλλον δῆλος , οἷος χείρ , ὅτι ἀνάλογος αὐξάνω . ὅτι2 ὁ αὐξάνω ὁστισοῦν μόριον ὁ εἶδος αὐξάνω , πιστόω σαφής ἐπί ὁ ἀνομοιομερής . δοκέω γάρ ὁ ἀνομοιομερής τρανής φαίνω ὁ κατά ὁ ὕλη καί ὁ εἶδος διαφορά , καί μᾶλλον χαρακτηρίζω κτάομαι ὁ εἶδος ὁ ἀνομοιομερής ( τρανής γάρ ἔχω ὁ ὁ εἶδος ἐνέργεια ) , ὁ μέντοι ὁμοιομερής οὐ οὗτος σαφής ὁ διάκρισις ἔχω ὁ ὕλη ἀπό ὁ εἶδος . καί πιστόω οὗτος ἀπό ὁ θνῄσκω . ὁ γάρ χείρ ὁ θνῄσκω οὐδείς εἄν εἶπον κύριος χείρ εἰμί , εἰμί μή οὕτως ὡς καί ὁ λίθινος ἢ ὁ γράφω ( οὖον γάρ ποιέω ὁ ὁ χείρ ἔργον ) , ὁ μέντοι σάρξ καί ὁ ὀστέον ἔτι δοκέω ὁ αὐτός εἰμί , οἷος εἰμί καί ὁ ὁ ζῶ , ἐπεί μή τρανής ὁ οὗτος ἐνέργεια . ἐπεί οὖν τρανής ὁ εἶδος ἐπί ὁ ἀνομοιομερής , σαφής εἰμί ἐπί αὐτός ὁράω καί ὅτι ὁ εἶδος εἰμί ὁ αὐξάνω καί ὁστισοῦν αὐτός μόριον ἰσότιμος αὐξάνω . ὅταν γάρ εἶπον ὁ χείρ αὐξάνω ἢ ὁ πρόσωπον , οὖον ὁ ὕλη ὁ χείρ εἶπον , ἀλλά ὁ εἶδος · ὁ γάρ χείρ καί ὁ λοιπάς ὁ εἶδος μάλα εἰμί παραστατικός ἢ ὁ ὕλη . καί ὁ πρόσωπον λέγω αὐξάνω , οὖον μᾶλλον ὁ ῥίς φημί ὁ ὀφθαλμός , ἀλλά ὁμότιμος ἕκαστος ὁ μόριον ὁ πρόσωπον αὐξάνω . ἀλλά καί ἕκαστος μόριον ἰσότιμος ὁ μόριον αὐξάνω · ὁμότιμος γάρ ὁ πᾶς ῥίς αὐξάνω . ὁμοίως καί ὁ χείρ ἕκαστος δάκτυλος , καί ἕκαστος δάκτυλος σκυταλίς ἕκαστος . ὥστε εἰμί μέν ὡς ὁστισοῦν ὁ σάρξ αὐξάνω , εἰμί δέ ὡς οὖον . ἐπεί γάρ ὁ σάρξ διχῶς λέγω καί κατά ὁ ὕλη καί κατά ὁ εἶδος , κατά μέν ὁ ὕλη οὐ ὁστισοῦν αὐξάνω ὁ σάρξ , κατά δέ ὁ εἶδος ὁστισοῦν αὐξάνω . Μέγας μέντοι ὁ ὅλος γίγνομαι προσέρχομαι μέν τις , ὅς καλέω τροφή καί ἐναντίος . ὁράω περί ὁ αὐξάνω τίς ποτός εἰμί , ὅτι οὐ ὁ ὕλη ἀλλά ὁ εἶδος , νῦν βούλομαι εἶπον καί περί ὁ αὐξάνω τίς ποτός εἰμί . ἀνάγκη ὅς δέ οὗτος ἢ σῶμα εἰμί ἢ ἀσώματος . ὅτι μέν οὖν ἀσώματος οὐ εἰμί ἀλλά σῶμα , ἤδη δείκνυμι · νῦν δέ ζητέω ποῖος σῶμα , πότερος ὅμοιος ὁ αὐξάνω ἢ ἀνόμοιος καί ἐναντίος . καί φημί ὅτι κατά τίς μέν ὁμοῖος εἰμί ὁ αὐξάνω ὁ αὐξάνω , κατά τίς δέ ἀνόμοιος καί ἐναντίος . δύναμις μέν γάρ ὅμοιος , ἐνέργεια δέ ἐναντίος . ἐπεί γάρ ὁ αὐξάνω προσθήκη τις ὁμοιόω αὐξάνω ( ὁ γάρ σάρξ σάρξ δεῖ αὐξάνω καί ὁ ὀστέον ὀστέον ) , διά οὗτος ἀνάγκη ὅμοιος εἰμί ὁ αὐξάνω ὁ αὐξάνω . ἀλλά ἐπεί πάλιν ὁ τροφή δεῖ πάσχω ὑπό τρέφω καί αὐξάνω , πάσχω δέ οὖον ὁ ὅμοιος ὑπό ὁ ὁμοιόω ἀλλά ὁ ἐναντίος ὑπό ὁ ἐναντίος , διά οὗτος πάλιν δεῖ ὁ τρέφω καί αὐξάνω ἐναντίος εἰμί ὁ τρέφω καί αὐξάνω . ὥστε εἰμί δεῖ πάσχω ὁ αὐξάνω ὑπό ὁ αὐξάνω καί οὗτος μεταβάλλω εἰς ὁ ἐκεῖνος οὐσία , ἀνάγκη δύναμις μέν ὅμοιος εἰμί , ἐνέργεια δέ ἐναντίος · δύναμις οὖν εἰμί ὁ τροφή ὅμοιος ὁ τρέφω τε καί αὐξάνω , προσκρίνω αὐτός καί πάσχω ὑπό αὐτός , | ὅσπερ εἰμί δύναμις ( εἰμί δέ ὅμοιος ) , οὗτος ἐνέργεια γίγνομαι καί ἐξομοιόω τε καί αὐξάνω ὁ σάρξ καί ὁ ὀστέον καί ὁ ἄλλος ἕκαστος . μεταβάλλω δέ , ὁ τροφή οὐ ἀυτή κατά ἑαυτοῦ , οὐδέ Χωρὶς εἰμί ὁ τρέφω καί αὐξάνω . οὖον γάρ σάρξ προσέρχομαι ὁ σάρξ , οὗτος τρέφω αὐτός καί αὐξάνω . εἰμί μέν γάρ πρίν προσκρίνω ὁ τροφή ὁ τρέφω μεταβάλλω εἰς ὁ ἐκεῖνος οὐσία , γένεσις μᾶλλον εἰμί ὁ τοιοῦτος , οὐ αὔξησις . ἀλλά δεῖ ὁ τροφή πρότερος μίγνυμι ὁ τρέφω , εἶτα πάθος ὑπό ἐκεῖνος μεταβάλλω εἰς ὁ αὐτός οὐσία . ὥσπερ γάρ εἰμί ὁ καίω πῦρ ὑποτίθημι ξύλον , εἶτα πάθος αὐξάνω ὁ φλόξ , τότε φημί αὔξησις πυρός γίγνομαι · εἰμί δέ ἔξωθεν ὑφάπτω ὁ ξύλον , εἶτα ἐπιτίθημι ἅπτω ὁ ἕτερος φλόξ , γένεσις καί προσθήκη ἄν εἶπον γίγνομαι πῦρ , οὐ αὔξησις · οὗτος δέ καί ἐπί ὁ αὐξάνω κύριος ἔχω . εἰμί μέν μεταβάλλω ὁ τροφή εἰς σάρξ οὗτος προστίθημι ὁ σάρξ , γένεσις ἄν ἐάν σάρξ καί πρόσθεσις , οὐ αὔξησις · νῦν δέ οὖον οὗτος γίγνομαι , ἀλλά πρότερος προσκρίνω ὁ τροφή ὁ ὑπόκειμαι , εἶτα μεταβάλλω εἰς ὁ ἐκεῖνος οὐσία ὑπό ὁ ἐν αὐτός φύσις . ἀπορέω δέ ἄν τις καί ποῖος τίς δεῖ εἰμί ὁ ὅς αὐξάνω . ὅς ὁράω ἀντί ὁ γάρ ἀκούω · ὡς γάρ ἤδη λύω ὁ ἀπορία , οὕτως ἐπάγω οὗτος . εἶπον γάρ ὅτι ὁ αὐξάνω πῇ μέν ὁμοῖος εἰμί ὁ αὐξάνω πῇ δέ ἀνόμοιος , δύναμις μέν ὅμοιος ἐνέργεια δέ ἀνόμοιος , καί ὁ ζητέω λύω , οὕτως ἐπάγω ὁ ἀπορία , ὡσανεί λέγω καί γάρ ἀπορέω ἄν τις ποῖος τίς δεῖ εἰμί ὁ αὐξάνω , πότερος ὅμοιος ὁ αὐξάνω ἢ ἀνόμοιος . εἶτα ὡς ἐκ ὁ ἤδη εἴρω προεπιλύω ὁ ἀπορία , ἐπάγω φανερός δή ὅτι δύναμις ἐκεῖνος , τουτέστι φανερός ἐκ ὁ ἤδη εἴρω . εἰμί δέ δύναμις ἐκεῖνος εἰμί , εὔδηλος ὅτι ἐντελέχεια ἄλλος τίς εἰμί , ἄλλος δέ οὖον ὁ τυγχάνω · οὖον γάρ πάσχω ὁ τυγχάνω ὑπό ὁ τυγχάνω , ἀλλά ὁ ἐναντίος ὑπό ὁ ἐναντίος . ὅς γάρ μετέχω ἐναντίος ὁ ὑπόκειμαι ὁ τροφή , οὗτος πάσχω ὑπό αὐτός . φθείρω δή οὗτος σάρξ γίγνομαι . ὁ γάρ δύναμις ὁμοῖος τις , ἵνα γίγνομαι ἐνέργεια ὅμοιος , δεῖ φθείρω καί ἀποβάλλω μέν ὅς πρότερος εἰμί ἐνέργεια , γίγνομαι δέ οὗτος ἐνέργεια ὅσπερ εἰμί τότε δύναμις . οὐκοῦν οὖον οὗτος αὐτός κατά ἑαυτοῦ · γένεσις γάρ ἄν εἰμί , οὐ αὔξησις . εἰμί δεῖ ὁ αὐξάνω φθείρω γίγνομαι ὁ αὐξάνω ὅμοιος , οὖον δεῖ αὐτός κατά ἑαυτοῦ φθείρω · γένεσις γάρ ὁ τοιοῦτος , οὐ αὔξησις . καί ἅμα διά οὗτος διαφορά γένεσις ἐγώ καί αὔξησις παραδίδωμι , ὅτι ὁ μέν γένεσις αὐτός κατά ἑαυτοῦ εἰμί μεταβολή ὁ ὕλη , ὁ δέ αὔξησις μεταβολή εἰμί ὁ ὕλη ὁ αὐξάνω , οὐ αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἀλλά ἐν ὁ αὐξάνω μεταβάλλω . τουτέστιν ἀλλά ὁ αὐξάνω οὗτος μεταβάλλω . ἐπί μέν γάρ ὁ γένεσις αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὁ ὕλη μεταβάλλω ἐκ ὁ μή εἰμί εἰς ὁ εἰμί , ἐπί δέ αὔξησις ὁ αὐξάνω ὁ ὕλη προσκρίνω μεταβάλλω , πάθος δηλονότι ὑπό ὁ φυσικός αὐτός δύναμις καί γίγνομαι οὗτος ὅσπερ ἐκεῖνος εἰμί · ἅμα τε οὖν ὅς τε ὕλη πάσχω ὑπό αὐτός μεταβάλλω εἰς αὐτός , ἐκεῖνος οὗτος μεταβάλλω εἰς μείζων μέγεθος . οὐ ἄνευ οὖν γένεσις οὐδέ ὁ αὔξησις . ἀλλά ἐπεί μή κατά ἑαυτοῦ ὁ ὕλη μεταβάλλω , ἀλλά ἐν ἐκεῖνος γίγνομαι ἐξομοιόω αὐτός , Ἐπίδοσις μᾶλλον ὁ εἶδος καί αὔξησις , οὖον γένεσις λέγω · οὖον γάρ 27r ὁ μή εἰμί γίγνομαι , ἀλλά ὁ εἰμί εἰς μείζων ἐπιδίδωμι μέγεθος . τις οὖν πάσχω ὑπό οὗτος αὐξάνω ; ἢ μίγνυμι , ὥσπερ εἰμί οἶνος ἐπιχέω τις ὕδωρ , ὁ δέ δύναμαι οἶνος ποιέω ὁ μίγνυμι . ὁράω εἶπον περί ὁ αὐξάνω τίς , ποτός εἰμί , ὁμοίως δέ καί περί ὁ αὐξάνω , λέγω καί ὁ τρόπος κατά ὅς γίγνομαι ὁ αὔξησις . δεῖ γάρ , φημί μίγνυμι ὁ αὐξάνω καί ὁ αὐξάνω . μείγνυμι γάρ ὁ αὐξάνω ὁ αὐξάνω . καί μεταβάλλω ὑπό ὁ ἐν ὁ αὐξάνω φυσικός δύναμις εἰς ὁ ὁ αυζομενω οὐσία , οὐτάω ποιέω ὁ αὔξησις , ὥσπερ ἄν εἰμί τις εἰς πείθω οἶνος , δύναμις ἔχω πᾶς ὁ ἐπιχέω μεταβάλλω εἰς ἑαυτοῦ καί ἐξομοιόω ἐπιχέω ὕδωρ · μείγνυμι γάρ ὁ ὕδωρ καί μεταβάλλω ὑπό ὁ ὁ Οἰνίου δύναμις εἰμί ὁ αὐτός οὐσία , αὐξάνω ὁ ὁ οἶνος ποσός καί εἷς μείζων ὄγκος μεταβάλλω . καί ὥσπερ ὁ πῦρ ἅπτω ὁ καυστός μεταβάλλω αὐτός εἰς ὁ ἑαυτοῦ οὐσία καί οὗτος μείζων ὑπό ἐκεῖνος γίγνομαι , οὐτάω δή καί ἐπί ὁ αὐξάνω ἔχω . ἅμα δέ διά οὗτος καί ὁ ποιητικός ὁ αὔξησις αἴτιος παραδίδωμι , λέγω δή ὁ θρεπτικός τε καί αὐξητικός ὁ Ψυχή δύναμις . δῆλος δέ ὅτι οὐ ἐπεί πᾶς ὁστισοῦν μόριον αὐξάνω ὁ αὐξάνω , δεῖ καί ὁ αὐξάνω πᾶς μείγνυμι διέρχομαι ἢ γάρ κενός εἰμί ὁ ὀλός , ὁ σῶμα διά σῶμα χωρέω ) , ἀλλά ἱκανός κατά τις μόριον ὁ πρόσκρισις γίγνομαι κατά πᾶς ὁ αὔξησις γίγνομαι ὥσπερ καί ὁ κενόω πάντῃ ῥυτιδόω ὁράω καίτοι κενόω ὁ πλησίος μόριον οὐ ἅμα πᾶς , ὥσπερ ἐπί ὁ φλεβοτομέω ἔχω διά ὁ συνεφέλκω ὁ κενόω μόριον ὁ ὁ ὅλος σῶμα αἷμα . οὐτάω δήπου καί ἐπί ὁ αὐξάνω κατά τις μόριον ὁ πρόσκρισις γίγνομαι ὁ πρόσθεσις πάντῃ γίγνομαι ὁ προσγίγνομαι ἀεί ὁ πρό αὐτός προωθέω , οὖον διαδύω διά αὐτός , ὡς ἐπί ὁ σωλήν ἔχω ὁ ὁ πλείων ὕδωρ συνεκτείνω · ἐν πᾶς γάρ ὁ σῶμα συγκατασπείρω τις ὑγρότης θρεπτικός ὁ ὑπόκειμαι καί φύω μεταβάλλω εἰς ὁ ἐκεῖνος οὐσία . ὅς οὖν τροφή ὑγρός εἰμί καί μείγνυμι ὁ προυπόκειμαι ἐν Ἕτος σῶμα ὑγρότης συμβαίνω κατά ἀναλογία πάντῃ αὐτός ἐπιδίδωμι , οὖον δίειμι ἐκεῖνος πάντῃ , ἀλλά προωθέω ὁ πρό αὐτός κά̓κες πάλιν ὁ πρό αὐτός . καί οὗτος ὁ ὕλη πλείων γίγνομαι πανταχοῦ εἰς μείζων ὄγκος ὁ εἶδος ἐπιδίδωμι · ἕκαστος γάρ ὁ μόριον μετά οἰκεῖος σχῆμα ὑπάρχω ὁ εἰμί , ὅσπερ πανταχοῦ ὁ ὕλη πλεονάζω εἰς μείζων ἐπιδίδωμι ὄγκος . ὡς γάρ ἐκ ἀρχή μετά ὁ οἰκεῖος σχῆμα ἕκαστος ὁ μόριον ὑφίστημι ὁ φύσις , οὗτος μετά οὗτος καί αὐτός πρόνοια καί φυλακή ποιέω . ὅτι μέν οὖν ὁ εἶδος ὁ κατά ὁ σχῆμα κατά πᾶς ὁστισοῦν μόριον ἰσότιμος ποιέω ὁ τροφή καί ὁ αὔξησις , τροφή μέν εἰμί ὁ ὁ εἶδος διαμονή , αὔξησις δέ ὁ εἰς μείζων ποσός ἐπίδοσις , οὕτως ἄν προβαίνω ὁ λόγος εὐοδέω · ἐπί δέ ὁ οὐσιώδης εἶδος , οἷος ὁ ὁ σάρξ ὡς σάρξ ἢ ὁ ὀστέον ὡς ὀστοῦ> πῶς εἄν σῴζω ὁ τρέφω ὁ εἶδος οὗτος ἢ ὁ αὐξάνω ; εἰμί γάρ πᾶς μέν ὁστισοῦν ὁ σάρξ μόριον εἰδοποιέω , ὁ δέ τρέφω καί αὐξάνω σῶμα τρέφω τε καί αὐξάνω , πῶς εἄν σῴζω ὁ ὅλος διά ὅλος τρέφω ὁ σάρξ ; εἰμί γάρ δεῖ τρέφω προσκρίνω ὁ τρέφω , ὁ μόριον ἄρα ὅς μή προσκρίνω οὖον τρέφω . ἀδύνατος δέ πᾶς προσκρίνω · οὐδέ πᾶς ἄρα μόριον τρέφω τε καί αὐξάνω . πῶς δέ ἄν πᾶς ὁστισοῦν μόριον ὁ ὁ σάρξ εἶδος αὐξάνω ; ὅλος μέν γάρ ὡς ὅλος οὐκέτι . οὐδέ γάρ πᾶς μόριον ὁ σάρξ ὁ προσθήκη μείζων γίγνομαι , ἕκαστος μέντοι μόριον ὁ ὕλη γίγνομαι · ἐν ὅς δέ προσθήκη μή γίγνομαι ὕλη , οὐδέ μεταβολή εἰς ὁ ὅμοιος . ὥστε οὐδέ εἰς μείζων ὄγκος Ἐπίδοσις . μήποτε δέ οὐδέ ὅλως τρέφω οὐδέ αὐξάνω τοιοῦτος εἶδος οἶδα λέγω , ἀλλά μόνος πλείων γίγνομαι . εἰμί γάρ τρέφω μέν καί αὐξάνω σῶμα μεταβάλλω αὐτός εἰς ὁ ἐκεῖνος οὐσία , σῶμα δέ διά σῶμα χωρέω ἀδύνατος , ἄλλος εἰμί δήπου ὁ γίγνομαι ὅμοιος αὐτός καί συμφύω , οὖον μέντοι ὁ προυπάρχω προσλαμβάνω τίς παρά ὁ ἐπεισέρχομαι , οὔτε εἶδος τίς οὔτε μέγεθος . καί εἰμί ἕκαστος ὁ ὁ σάρξ μόριον ἐκ ὕλη εἰμί καί εἶδος , ὁ εἶδος ἐν ὁ ὕλη ὁ εἰμί ἔχω , εὔδηλος δήπου ὅτι ὁ ὕλη ἀπορρέω ὁ σάρξ συναπέρχομαι καί ὁ εἶδος ὁ ἐν ἐκεῖνος ὁ εἰμί ἔχω · οὖον γάρ δή ὁ ὕλη χωρίζω απομένω ὁ ἄτομος εἶδος , ὅσπερ ἐν ἐκεῖνος ὑφίστημι . εἰμί δέ συναπέρχομαι ὁ ὕλη ὁ εἶδος , καί ἕκαστος ὁ ὁ σάρξ μόριον καί ὁ λοιπός τοιοῦτος εἰμί , ὁ μή μένω ἄρα οὔτε τρέφω ἄν οὔτε αὐξάνω , ὁ δέ Μένων προστίθημι ὁ γίγνομαι , εἰμί μή τις κατά ποιότης τρέφω λέγω ὁ σάρξ καί ὁ λοιπός , ὁ τροφή ὁ παράθεσις δράω κατά ὁ ποιότης καί ὑγραίνω καί θερμαίνω ὁ παράκειμαι σῶμα . ἀλλά οὗτος θρέψις μέν σῴζω ἄν σάρξ καί ὁ λοιπός , αὔξησις δέ οὐκέτι · ὁ γάρ ποιότης μόνος ὑγραίνω ὁ θερμαίνω οὖον μείζων ποιέω κατά μέγεθος ὁ πάσχω ὑπό αὐτός , ἀλλά κατά ποιότης μόνος ἀλλοιόω αὐτός . ὥστε οὐ εἄν σῴζω ἐπί ὁ οὐσιώδης ὁ πᾶς ὁστισοῦν μόριον αὐξάνω λέγω · ὁ μέν γάρ ὅλος μείζων γίγνομαι , πᾶς δέ μόριον οὐκέτι . οὐδέ γάρ πᾶς προσθήκη γίγνομαι καί μεταβολή , μᾶλλον δέ ἐν οὐδείς ἀλλά παράθεσις μόνος καί ἕνωσις , ὥσπερ εἰμί ὕδωρ ὕδωρ ἑνόω . μήποτε οὖν ὁ λέγω πᾶς μόριον μείζων γίγνομαι καί τρέφω οὐ ἀληθής εἰμί οὗτος λέγω , ὡς αὐτός κατά ἑαυτοῦ πᾶς μικρός μόριον τρέφω καί ἐπιδίδωμι · ἀλλά ὥσπερ οὖον πᾶς μόριον πρόσθεσις γίγνομαι τροφή , διά δέ ὁ ὁ ὅλος συνέχεια ὅλως προστίθημι λέγω , καί οὗτος ὁ ὅλος μείζων γίγνομαι διά ὁ ὀλός εἰμί ὁ ἐκ πᾶς σύγκειμαι ὁ μέρος εἰκότως καί μέρος ἕκαστος ὁ ὁλότης συνεπεκτείνω λέγω , οὗτος καί ὁ ὅλος τρέφω καί ὁ ἑαυτοῦ σῴζω ἰδέα καί ὅτι ] καί μόριον ὁ σάρξ καί ὁ λοιπός τρέφω λέγω συμφυλάσσω ὁ ὅλος . ποσός ἰδέ ὁ μέν καθόλου οὖον γίγνομαι , ὥσπερ οὐδέ ζῷον ὁ μήτε ἄνθρωπος μήτε τίς ὁ κατά ἕκαστος . Επειδή ὁ αὔξησις ποσός εἰμί γένεσις , εἶπον δέ ὁ αὔξησις σῶμα γίγνομαι καί οὐ ἀσώματος , ἵνα μή τις εἶπον ὅτι εἰμί πᾶς ὁ γίγνομαι ἐκ οὖον τοιόσδε γίγνομαι , ἐσθίω καί ὁ ποσός ἐκ μή ποσός γίγνομαι , νῦν δέ συμβαίνω πόσος ἐκ πόσος γίγνομαι ( ὁ γάρ ὕλη ὁ αὐξάνω ἐνέργεια εἰμί ποσός ) , φημί οὖν πρός οὗτος ὅτι εἰμί μέν εἰμί ὁ καθόλου γένεσις , ἐσθίω ὁ εἰμί ὅς γίγνομαι ποσός τίς ἐκ μή ποσός γίγνομαι , ἐπεί δέ οὔτε πόσος καθόλου γένεσις εἰμί οὔτε ἄλλος τις ὁ καθόλου , οὐδείς ἄτοπος ὁ γίγνομαι ποσός ἐκ ποσός γίγνομαι . τίς γάρ ποσός ἐκ τις ποσός γίγνομαι , ὥσπερ καί τίς ζῷον ἐκ τις ζῷον · οὐδείς γάρ ὁ καθόλου ὁ εἰμί κατά ἑαυτοῦ , ἀλλά ἐν ὁ κατά ἕκαστος ὁ εἰμί ἔχω . ὁ οὖν γίγνομαι ποσός τίς ποσός εἰμί , οἷος σάρξ ποσός ἢ ὀστέον ποσός . οὐδείς οὖν θαυμαστός ποσός σάρξ ἐκ , πόσος αἷμα γίγνομαι καί ἄλλος ἄλλος . καί ὅτι μέν ὁ καθόλου οὐδείς γίγνομαι , ἐπεί μηδέ ὑφίστημι τίς κατά ἑαυτοῦ ὁ καθόλου , πρόδηλος · νῦν δέ οὖον διά οὗτος ἐκ μή ποσός ποσός οὖον γίγνομαι . καί γάρ ὁ καθόλου ἄνθρωπος μή γίγνομαι καί ὁ καθόλου ζῷον , ὅμως γοῦν ἐκ οὐ ἄνθρωπος γίγνομαι ἄνθρωπος καί ἐκ οὖον ζῷον ζῷον . οὖον ζῷον γάρ ὁ σπέρμα οὐδέ ἄνθρωπος . καί οὖον δήπου ἐκ τις μέν οὐ ἄνθρωπος τις δέ ἄνθρωπος , ἀλλά ἁπλόος ἐκ οὐ ἄνθρωπος καί ἀπλόος | ἐκ οὖον ζῷον . οὐ οὗτος δέ καί ἐπί ὁ ποσός ἔχω · οὖον γάρ ἐκ ἁπλόος μή ποσός ποσός γίγνομαι , ἀλλά ἐκ τις ποσός τίς ποσός . ὥστε ἔχω διαφορότης πρός ὁ λοιπός . ὁ μέν γάρ σπέρμα μή εἰμί ζῷον γίγνομαι ζῷον , καί μή εἰμί ἄνθρωπος γίγνομαι ἄνθρωπος , οὖον μέντοι μή εἰμί ποσός τίς γίγνομαι ποσός , ἀλλά πάντως τίς ποσός εἰμί ἄλλος γίγνομαι ποσός . οὗτος δέ αἴτιος ὁ ὁ μέν ζῷον ὡς ζῷον μή εἰμί ἀμετάβλητος μηδέ ὁ ἄλλος ὁ τοιοῦτος μηδείς , ὁ μέντοι ποσός ἀμετάβλητος εἰμί , ἐπεί καί ὁ σῶμα ὡς σῶμα ἀμετάβλητος εἰμί · οὐδέ γάρ ὡς σῶμα μεταβάλλω , ἀλλά ὡς ἀήρ ὁ πῦρ ἢ ἄλλος τίς ὁ τοιοῦτος . οὗτος δέ πάλιν αἴτιος , ὅτι ὡς ὕλη προσεχής ὑπό-στόρεννυμι ὁ εἶδος πᾶς ὁ τριχῆ διαστατός . σάρξ δέ ἢ χείρ ἢ ὀστέον καί οὗτος ὁ ὁμοιομερής . προσέρχομαι δή τις ποσός , ἀλλά οὖον σάρξ ποσός . τουτέστι σάρξ ποσός γίγνομαι καί ὀστέον ποσός , οὐ ἁπλόος δέ ποσός . γίγνομαι δέ ποσός σάρξ τις ποσός προσέρχομαι ὅσπερ δύναμις εἰμί σάρξ , οὖον μέντοι σάρξ ποσός · οὖον γάρ ἔξωθεν σάρξ γίγνομαι εἶτα προσκρίνω , ἀλλά προσκρίνω πρότερος οὗτος γίγνομαι σάρξ . ἦς μέν οὖν δύναμις ὁ συναμφότεροι , οἷος ποσός σάρξ , οὗτος μέν αὐξάνω · καί γάρ ποσός δεῖ γίγνομαι καί σάρξ · ὅς δέ μόνος σάρξ , τρέφω οὗτος . εἶπον πῶς αὔξησις γίγνομαι καί τίς εἰμί ὁ αὐξάνω καί τίς αὐξάνω , νῦν διαφορά τροφή καί αὔξησις βούλομαι παραδίδωμι καί τίς δήποτε τρέφω μέν ἀεί ἔστω ἄν εἰμί κἀν φθίω , αὐξάνω δέ οὐ ἀεί . φημί οὖν ὅτι ὁ πρόσειμι τροφή , εἴτε ἄρτος εἰμί εἴτε κρέας εἴτε ἄλλος ὁστισοῦν , εἰμί μέν καί δύναμις οὗτος ὅς πρόσειμι , οἷος εἰμί τυγχάνω σάρξ , ἔχω δέ καί ποσός τίς . εἰμί οὖν καί δύναμις σάρξ καί δύναμις ποσός σάρξ . εἰμί οὖν ἄμφω δύναμις , ὅταν μεταβάλλω εἰς ὁ ἐνέργεια , καθό μέν σάρξ ἐνεργέω , τότε τρέφω μόνος , αὐξάνω δέ οὖον . εἰμί γάρ τροφή ὁ ὁ εἶδος φυλακή , αὔξησις δέ ὁ οὗτος εἰς μείζων μέγεθος Ἐπίδοσις . ὥστε ὁ τροφή καί ὁ αὔξησις ὁ μέν ὑπόκειμαι ὁ αὐτός ( εἷς γάρ ὁ ὑπόκειμαι ὁ τρέφω τε καί αὐξάνω ) , ὁ δέ λόγος διάφορος · ἄλλος γάρ εἰμί αὐτός ὁ δύναμις σάρξ εἰμί ἢ ὀστέον , καί ἄλλος ὁ τοσόσδε εἰμί . καί γάρ διαφέρω τροφή καί αὔξησις λόγος . ροφή καί αὔξησις λέγω ὁ θρεπτικός τε καί αὐξητικός . οὗτος οὖν εἷς εἰμί ὁ ὑπόκειμαι ἄμφω ὁ δύναμις ἔχω , καί ὅταν μέν κατά ἀμφότερος ἐνεργέω , καί τρέφω καί αὐξάνω , ὅταν δέ κατά θατέρως , τρέφω μόνος αὐξάνω δέ οὖον . διό , φημί , τρέφω μέν ἔστω ἄν εἰμί καί ὅταν φθίνα , αὐξάνω δέ οὐ ἀεί διότι τότε ὡς μέν δύναμις σάρξ ἐνεργέω ὁ τροφή , ὡς δέ ποσός οὐκέτι · ὅταν γάρ πλείων εἰμί ὁ ἀπορρέω ὁ ἐπεισέρχομαι , οὐκέτι κατά ὁ ποσός ἐνεργέω . οὖον οὗτος δέ φημί ὅτι οὖον προστίθημι τίς κατά ποσός ἀεί ὁ τροφή ὁ τρέφω ( οὖον γάρ ποιότης τρέφω ἀλλά οὐσία · ὥστε ἀεί ποσός τίς δίδωμι ὁ τροφή ὁ τρέφω μετά ὁ εἶδος ) , ἀλλά οὗτος φημί ὁ μή ἐνεργέω κατά ποσός , ὁ μή δύναμαι ὁ ὅλος μέγεθος προσθήκη τις ποιέω πολύς εἰμί ὁ ἀπορροή ἢ καί ἴσος . ὅταν μέν γάρ ἴσος εἰμί ὁ ἀπορρέω ὁ ἐπείσειμι , τροφή μόνος γίγνομαι , οὔτε δέ αὔξησις ἵημι μείωσις · ὅταν δέ πλείων εἴσειμι ὁ ἔξειμι , τροφή καί αὔξησις · ὅταν δέ μικρός , τροφή καί μείωσις . καί γάρ μειόω ὁ ποσός ὁ εἶδος φυλάσσω , ἐπεί μή εἰμί ἐν ὁ τοσόσδε εἰμί ὁ ὁ σάρξ εἶδος , ἀλλά ἐν ὁ τοιόσδε . p . 322a 25 καί ὁ τροφή ὁ αὐξάνω ὁ αὐτός μέν , ὁ δέ εἰμί ἄλλος . εἰμί γάρ εἰμί κατά ὁ ὑπόκειμαι ἔχω τίς καί εἶδος , ἔχω δέ καί ποσός · εἰμί γάρ δύναμις σάρξ . ὅς μέν οὖν δύναμις σάρξ εἰμί , οὗτος τρέφω · ὅς δέ εἰμί ποσός , οὗτος αὐξάνω . p . 322a 26 ἦς μέν γάρ ὁ προσέρχομαι δύναμις ποσός σάρξ . οὖον οὗτος φημί ὅτι ποσός δύναμις ἔχω , ἀλλά ὅτι ὡς ποσός σάρξ ὁ ὅλος οὗτος δύναμις εἰμί . οὗτος δέ ὁ εἶδος ἄνευ ὕλη οἷος αὐλός τις δύναμις ἐν ὕλη εἰμί . ἐπεί ὁ τροφή , ὅταν τρέφω μόνος αὐξάνω δέ μή , κατά μόνος ὁ εἶδος ἐνεργέω φημί , κατά ποσός δέ οὐκέτι , ἐν ὅς καί ὁ εἰμί ἔχω ὁ γάρ μέγεθος ὑπό-στόρεννυμι ὡς ὕλη ὁ εἶδος ) , ἵνα μή ὑπονοέω ὅτι ὁ εἰμί χωρίζω ὁ ὕλη οὕτως ἐνεργέω , ὅσπερ ἀδύνατος , αὐτός οὗτος διαρθρόω , ὅτι ὁ ἴδιος λόγος ἄυλος εἰμί δύναμις ἐν ὕλη ὁ εἰμί ἔχω . μετά ὕλη οὖν ὑπάρχω οὐ ἐνεργέω κατά ὁ ὕλη , ὅταν τρέφω μέν αὐξάνω δέ μή . ἤ , ὡς ὁ Ἀλέξανδρος φημί , ὁ οὗτος δέ ὁ εἶδος ἄνευ ὕλη ἴσος εἰμί ὁ ὅς τροφή , ὅταν τρέφω μέν , μή αὐξάνω δέ ὁ εἶδος τηρέω ἄνευ προσθήκη ὑλικός . ἐάν δέ τις πρόσειμι ὕλη . Ἐνταῦθα ὑποστικτέον . εἰμί δύναμις ἄυλος , ἔχω καί ὁ ποσός δύναμις , οὗτος εἰμί μείζων ἄυλος . πάλιν πότε ὁ προσέρχομαι αὐξάνω φημί . λέγω οὖν ὅτι ἐάν ὕλη τις πρόσειμι , τουτέστι τροφή τις δύναμις ἄυλος ὑπάρχω , τουτέστι δύναμις ἔχω ὁ ὁ σάρξ εἶδος ὁ ὁ ὁ ὀστέον ἢ ἀπλόος ὁ τρέφω , ἔχω δέ καί ὁ ποσός δύναμις , τουτέστι δύναμαι προστίθημι τίς κατά ὁ ποσός ὁ τρέφω , ὁ τηνικαῦτα ὅς πρόσειμι ὁ τοιοῦτος ὕλη μείζων ἄυλος εἰμί , τουτέστιν αὐξάνω κατά ὁ εἶδος καί εἰς μείζων ἐπιδίδωμι μέγεθος , ὅσπερ εἰμί καί τρέφω ἅμα καί αὐξάνω . ἀντί γάρ ὁ εἶπον ὅτι μείζων εἰμί κατά ὁ εἶδος οὗτος γάρ εἰμί ὁ αὐξάνω ) , εἶπον ὅτι εἰμί μείζων ἄυλος . δύναμις δέ ὁ ποσός εἶπον ἀντί ὁ ὁ τηλικόσδε καί αὐξητικός δύναμις · πάντως μέν γάρ ὁ πρόσειμι τροφή ποσός εἰμί ἐνέργεια , ὡς δείκνυμι , οὖον πάντως δέ τοσοῦτος ὡς ἔχω ὁ αὐξητικός . p . 322a 31 Ἐάν δέ μηκέτι ποιέω δύναμαι , ἀλλά οἷος οἶνος ὕδωρ ἀεί πλέω μίγνυμι τέλος ὑδαρής ποιέω καί ὕδωρ , τότε φθίσις ποιέω ὁ ποσός , ὁ δέ εἶδος μένω . | εἶπον τίς εἰμί αὔξησις , λέγω οὖν καί τίς εἰμί φθίσις . φημί οὖν Ν ὅτι ὅταν ὁ εἴσειμι τροφή πλεονεκτέω ὁ αὐξητικός δύναμις , ὁ δέ μένω ἵημι κατισχύω ὑπό ὁ πρόσειμι ὕλη , ὡς ἐπί ὁ ἀπεπτέω , τότε μείωσις εἰμί ὁ ποσός ὁ ὁ μέν ὕλη φύσις ῥέω , ὁ δέ πρόσειμι τροφή μή ἴσος ὁ ἀπορρέω προστίθημι διά ὁ ἀσθένεια ὁ δύναμις , ἐπικρατής γίγνομαι ὁ τροφή ἢ ὥστε πάσχω ὅσος δεῖ ὑπό ὁ δύναμις ὁ ἀλλοιωτικός τε καί εξομοιωτικός ὁ ὑπόκειμαι . διό θρέψις μέν γίγνομαι ( διαμένω γάρ ὁ εἶδος ) , ὁ δέ εἰμί ὁ ἀπορρέω ὁ προστίθημι συμβαίνω καί μείωσις γίγνομαι . σαφής δέ παράδειγμα χράω ὁ ὁ ὕδωρ ὁ ἐπιχέω εἰς ὁ οἶνος , καί ὁ μέν ἀρχή πάσχω μᾶλλον ὑπό ὁ οἶνος ἢ ποιέω εἰς αὐτός , τέλος δέ πλεονάζω ὁ ὕδωρ ἐξασθενέω ὁ ὁ οἶνος δύναμις καί μᾶλλον πάσχω ὑπό ὁ ὕδωρ ἤ2 ποιέω εἰς αὐτός . οὖον κατά πᾶς δέ ἔοικα ὁ παράδειγμα . κατά μέν γάρ ὁ ὁ δύναμις ἐλάττωσις εἰμί ἄν ὁ μειόω ἔοικα · μειόω γάρ ἐκεῖ ὁ θρεπτικός δύναμις καί κακός προσκρίνω ὁ ἀπορρέω ὁ φθίσις γίγνομαι · καθό μέντοι ἐπιχέω ὁ οἶνος ὁ ὕδωρ πλείων γίγνομαι ὁ ποσός , κατά οὗτος οὐ ἔοικα ὁ παράδειγμα ὁ ἐπί ὁ φθίσις · ἐκεῖ γάρ μετά ὁ δύναμις καί ὁ ποσός μειόω . μόνος οὖν ὁ ἀσθένεια ὁ δύναμις ἵστημι παράδειγμα . κάμνω δέ ὁ συνεχής ἐνέργεια ( μετά σῶμα γάρ ὁ ἐνέργεια ὁ δύναμις , ἐν ὅς καί ὁ εἰμί ἔχω ) , κάμνω δέ οὐκέτι δύναμαι κατά ποσός προσθήκη ποιέω ὁ τρέφω ὀλίγος γίγνομαι ὁ ἀλλοίωσις , ἀλλά τρέφω μόνος . πλείων οὖν γίγνομαι ὁ ἀπορροή μείωσις γίγνομαι , καί μάλιστα ὁ ἐν ὅς πρῶτος εἰμί ὁ δύναμις οὗτος , λέγω δή ὁ θερμός ὑγρός . ὁ γάρ πρῶτος ἀπολαύω ὁ αὔξησις ἐν ὁ ἐπίδοσις , διά ὁ ἐν ἑαυτοῦ ὁ τρέφω ἔχω καί ὁ ἀσθένεια ἀπολαύω αὐτός πρῶτος καί κρατέω μειόω διά ὁ μικρός ὁ τροφή πρόσκρισις ὑπό ὁ ἐναντίος δύναμις , ὁ τε ψυχρός καί ξηρός , ὅς κατά ἐπικράτεια ὁ γήρας γίγνομαι . Εἶπος δέ πρῶτος δεῖ περί ὁ ὕλη καί ὁ καλέω στοιχεῖον εἶπον , εἴτε εἰμί εἴτε μή , καί πότερος ἀίδιος ἕκατι - στον ἢ γίγνομαι πως . ᾿Ελέγξας ὁ ψευδής ὁ παλαιός περί γένεσις δόξα , καί εἶπον καθόλου περί γένεσις , καί διακρίνω αὐτός καί ἀλλοίωσις καί ὁ κατά τόπος μεταβολεύς , καί εἶπον τίς τε εἰμί αὔξησις καί τίς ὁ αὐξάνω καί τίς αὐξάνω καί τίς ὁ τρόπος κατά ὅς αὐξάνω ὁ αὐξάνω , λοιπός ἐν - τεῦ ἀκόλουθος μέν εἰμί εἶπον περί ὁ γένεσις ὁ κατά ἕκαστος γίγνομαι , οἷος περί ὁ ἐν μετέωρος γίγνομαι περί φυτός περί ζῷον περί μέταλλον · ἀλλά ἐπεί ὁ περί ὁ ὁ κατά ἕκαστος γένεσις διαλέγω δεῖ πρότερος περί ὁ προσεχής ἕκαστος γένεσις ὕλη διαλαμβάνω , οἷος τίς ὁ ὁ μετέωρος ὑποβάλλω ὕλη , τίς ὁ ὁ μέταλλον , καί ὁ λοιπός ὡσαύτως · ὡς γάρ ὁ λόγος ὁ περί ὁ φυσικός πᾶς προηγέομαι ὁ περί ὁ ἀπλόος ὕλη λόγος ὁ πᾶς ὁ φυσικός κοινῶς ὑπόκειμαι , περί ὅς ἐν ὁ φυσικός διδάσκω , οὗτος καί ὁ ὁ κατά μέρος γένεσις καί ὁ ἕκαστος αὐτός ὑπόκειμαι ὕλη προηγέομαι δεῖ ὁ περί ὁ ὕλη καθόλου ὁ ἀπλόος γίγνομαι , οὗτος δέ εἰμί ὁ στοιχέω · οὐκοῦν ἀναγκαῖος εἰμί προλαμβάνω ὁ περί ὁ στοιχεῖον . μή γάρ γιγνώσκω τίς ποτός εἰμί καί πόσος καί ποῖος ὁ στοιχεῖον ἀδύνατος ὁ ἰδιάζω ἕκαστος ὕλη εὑρίσκω · κοινῶς γάρ οὗτος μετά ὁ πρῶτος ὕλη πᾶς ὑποβάλλω , καί εἰμί σωματικός ὕλη κοινῶς πᾶς ὁ γίγνομαι . διά οὗτος πρῶτος ὁ περί αὐτός προχειρίζω λόγος , εἴτε εἰμί στοιχεῖον ὁ γίγνομαι ὁ τέσσαρες οὗτος ὁ πολυθρύλλητος εἴτε μή εἰμί , καί πότερος γενητός εἰμί οὗτος ἢ ἀγένητος καί ἀμετάβλητος , ὡς δοκέω Ἐμπεδοκλῆς , καί εἰμί γενητός , πότερος ἐκ ἀλλήλων ἢ ἐκ ἄλλος τις , καί εἰμί ἐκ ἀλλήλων , πότερος ὁμοίως πᾶς εἰς πᾶς μεταβάλλω ἢ εἰμί τίς αὐτός πρῶτος ἐκ ὅς ὁ ἄλλος πᾶς μεταβάλλω , οἷος ὕλη ὁ λοιπός ὑπόκειμαι , ὡς δοκέω Θαλῆς μέν ὁ ὕδωρ , ἀήρ δέ Ἀναξιμένης , πῦρ δέ Ἡράκλειτος . ζητέω δέ καί εἰμί τέσσαρες ὁ ἀριθμός ἢ πλείων , καί δείκνυμι ὅτι τέσσαρες μόνος . καί ἐν οὗτος περατόω πᾶς ὁ πρόκειμαι πραγματεία . καί οὕτως λοιπός ἐν ὁ ἑξῆς πραγματεία περί ὁ κατά ἕκαστος γίγνομαι ποιέω ὁ λόγος , ἐν μέν ὁ ὁ μετέωρος πραγματεία περί ὁ ἐν ὁ μετέωρος , ἐν δέ ὁ περι ζῷον περί ὁ ὁ ζῷον γένεσις , καί περί ὁ λοιπός ὡσαύτως . ἤδη μέν οὖν καί ἐν ὁ περι οὐρανός πραγματεία ζητέω περί ὁ στοιχεῖον , καί δείκνυμι ὅτι ὁ τάξις πρῶτος ὁ περί ὁ στοιχεῖον λόγος , καί ἔτι ὅτι οὔτε ἀγένητος εἰμί οὔτε ἄφθαρτος , καί ὅτι οὐ ἐκ ἄλλος τις ὑπόκειμαι γίγνομαι , καί ὅτι οὐ εἰμί ἤπειρος ἀλλά περαίνω · πόσος μέντοι οὗτος ἢ πῶς ἐκ ἀλλήλων γίγνομαι , ἐν ἐκεῖνος ὑπερτίθημι εἶπον , ὡς ἐράω ἐνταῦθα περί οὗτος . ἔρτις οὖν ὁ πρόκειμαι δείκνυμι περί ὁ στοιχεῖον ποῖος τε καί πόσος ὁ ἀριθμός , καί ὅτι ἐκ ἀλλήλων αὐτός ὁ γένεσις καί εἷς ὁ τρόπος ὁ ἐκ ἀλλήλων γένεσις . εἰμί δέ τίνω | προηγούμενος ὁ περί ὁ στοιχεῖον λόγος , ὅς αδιάρθρωτος εἰμί ἀδύνατος εὐμαρής προέρχομαι ὁ περί ὁ στοιχεῖον λόγος , περί ἐκεῖνος προτίθημι πρῶτος εἶπον . εἰμί δέ τρεῖς οὗτος , τίς εἰμί μίξις , τίς εἰμί ὁ ποιέω καί πάσχω , τίς εἰμί ἁφή . ὅτι δέ ἀναγκαῖος ὁ περί οὗτος λόγος ὁ περί ὁ στοιχεῖον διαλέγω , κατασκευάζω καί ἐκ ὁ παλαιός . πᾶς γάρ , φημί , καί ὁ εἷς καί ὁ πλείων ὁ στοιχεῖον λέγω εἰμί , χράομαι ὁ ποιέω πάσχω , καί σύγκρισις καί διάκρισις . καί γάρ ὁ εἷς λέγω ὁ στοιχεῖον , σύγκρισις δέ οὗτος καί διάκρισις ἄλλος λέγω γίγνομαι , ὁ ποιέω καί πάσχω χράομαι · ὁ γάρ συγκρίνω καί διακρίνω πάσχω τίς εἰμί . εἰμί δέ εἰμί ὁ πάσχω , ἀνάγκη πᾶς εἰμί καί ὁ ποιέω . ὡσαύτως δέ καί ὁ πλείων λέγω , καί ὁ μεταβλητός αὐτός λέγω καί ὁ ἀμετάβλητος . καί ὁ μέν μεταβλητός αὐτός λέγω , προφανής ὡς χράομαι ὁ ποιέω καί πάσχω · δράω γάρ εἰς ἀλλήλων καί πάσχω ὑπό ἀλλήλων , οὗτος ὁ εἰς ἀλλήλων ποιέω μεταβολή . καί Ἐμπεδοκλῆς δέ ἀμετάβλητος λέγω χράομαι ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω · εἰμί γάρ καί μή κατά μεταβολή οὐσία πάσχω , ἀλλά οὖν σύγκρισις ὑπομένω καί διάκρισις , ποιέω οὗτος ὁ νεῖκος καί ὁ φίλιος . ὥστε ἀναγκαῖος ὁ περί ὁ στοιχεῖον διαλέγω ὁ περί ὁ ποιέω καί πάσχω λόγος . πῶς γάρ ὅλως εἶμι πότερος ἀπαθής εἰμί ἢ ἕ , αὐτός οὗτος ἀγνοέω τίς εἰμί ὅλως ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω ; ἀλλά εἰμί περί ὁ ποιέω καί πάσχω εἶπον ἀνάγκη , δῆλος , φημί , ὡς ἀνάγκη καί περί μίξις διαλέγω . ὁ γάρ ποιέω καί πάσχω δεῖ πρότερος μίγνυμι ἀλλήλων · οὐδέ γάρ σῶμα εἰμί καί διΐστημι ἀλλήλων δράω εἄν ἢ πάσχω ὑπό ἀλλήλων . καί ὅτι ἀνάγκη ὁ σύγκρισις καί διάκρισις ὁ γένεσις λέγω γίγνομαι μίξις παραλαμβάνω · ὁ γάρ σύγκρισις μίξις τίς εἰμί . εἰμί οὖν περί μίξις δεῖ διαλαμβάνω , δεῖ δήπου καί περί ἁφή · ὁ γάρ μείγνυμι ἀλλήλων δεῖ πρότερος ἅπτω ἀλλήλων · πῶς γάρ εἄν μίγνυμι ὁ μή ἅπτω ; ὥστε πρός ὁ περί στοιχεῖον λόγος ἀναγκαῖος ὁ περί ὁ ποιέω καί πάσχω , καί πρό οὗτος ὁ περί μίξις ( δεῖ γάρ ὁ ποιέω καί πάσχω μίγνυμι ἀλλήλων ) , καί πρός οὗτος ὁ περί ἁφή · πῶς γάρ ἄν μίγνυμι ἀλλήλων ὁ μή ἅπτω ; ὥστε ἀναγκαῖος ὁ περί ἁφή καί περί μίξις καί περί ὁ ποιέω καί πάσχω λόγος . καί ἄλλως δέ ἀναγκαῖος , φημί , ὁ περί οὗτος διορίζω λόγος , διότι χράω οὗτος ὁ πρό ἐγώ φυσικός οὐδείς λόγος περί αὐτός ποιέω , τίς ποτός σημαίνω ἕκαστος αὐτός , ἀλλά ἐάω αὐτός οὕτως ἀδιορίστως . περί οὗτος οὖν πρῶτος ποιέω ὁ λόγος , καί πρότερος περί ἁφή . Εἶπος δέ δεῖ πρῶτος περί ὁ ὕλη καί ὁ καλέω στοιχεῖον εἶπον . ἐπεί εἶπον περί ὁ ὕλη , ἵνα μή νομίζω περί ὁ πρῶτος ὕλη ὁ ἀσώματος λέγω αὐτός , περί ὅς ἤδη φθάνω διαλέγω ἐν ὁ φυσικός , διά οὗτος προστίθημι καί ὁ καλέω στοιχεῖον , ὡσανεί λέγω ὅς ὁ ὕλη ὅστις εἰμί ὁ καλέω Στοιχεία . καλέω δέ διά οὗτος ἴσως εἶπον , ἐπεί μήπω ἀποδείκνυμι ὅτι αὐτός εἰμί ὁ στοιχεῖον . εἴτε εἰμί εἴτε μή . τουτέστιν εἰμί στοιχεῖον ὁ γίγνομαι εἰμί . οὖον γάρ ἀπλόος εἰμί εἰμί · οὗτος γάρ ἐναργής . ἢ γίγνομαι πως . ὁ πως προστίθημι ἀντί ὁ κατά τις τρόπος · οὖον γάρ κατά ὅλος γίγνομαι , ἀλλά κατά μόριον . ᾿Ανάγκη πρότερος εἶπον περί ὅς ἀδιορίστως λέγω - ὁ νῦν . Ἐνταῦθα ὁ ἀπόδοσις ὁ ἐπεί δέ σύνδεσμος · ἐπεί δέ πρῶτος δεῖ περί ὁ ὕλη καί ὁ καλέω στοιχεῖον εἶπον , ἀνάγκη πρότερος εἶπον περί ὅς ἀδιορίστως λέγω νῦν . λέγω δέ περί ἁφή καί μίξις καί ὁ ποιέω καί πάσχω , ὡς συμβάλλω μέν αὐτός εἰς ὁ περί ὁ στοιχεῖον διδασκαλία , μή τυγχάνω δέ διορισμός τις καί διάρθρωσις παρά ὁ προγενής . πάνετες γάρ ὁ τε ὁ στοιχεῖον γεννάω καί ὁ ὁ ἐκ ὁ στοιχεῖον διάκρισις χράω καί σύγκρισις καί ὁ ποιέω καί πάσχω . Ζεύς οὗτος συνίστημι ὅτι ἀναγκαῖος ὁ περί ὁ εἴρω λόγος , εἰμί γε πᾶς ὅσος περί γένεσις διαλαμβάνω σύγκρισις καί διάκρισις καί ὁ ποιέω καί πάσχω γίγνομαι φημί ὁ πρᾶγμα . ἄξιος δέ ἀπορία πῶς εἶπον πᾶς διάκρισις καί σύγκρισις χράω καί ὁ ποιέω καί πάσχω . ὅτι μέν γάρ διάκρισις καί σύγκρισις πᾶς χράομαι , πρόδηλος · οὐκέτι μέντοι ὁ ποιέω καί πάσχω πᾶς χράω , ἀλλά μόνος ὁ κατά τροπή ὁ ὑπόκειμαι γεννάω ὁ πρᾶγμα , ἐπεί ὁ γε ἀμετάβλητος οἴομαι ὁ στοιχεῖον οὖον χράομαι ὁ ποιέω καί πάσχω , ἀλλά μόνος σύγκρισις καί διάκρισις . ἤτοι οὖν ὁ μέν διάκρισις λέγω χράω καί σύγκρισις , ὁ δέ ὁ ποιέω καί πάσχω , καί οὗτος κατά συνεκδοχή πᾶς ἀμφότερος χράω λέγω , διακεκριμένως δέ ( ὁ μέν γάρ ὁ ἐκ ὁ στοιχεῖον μόνος γεννάω σύγκρισις καί διάκρισις χράω , οὗτος δέ εἰμί ὁ περί Ἐμπεδοκλῆς Δημόκριτος Ἀναξαγόρας · ἀπαθής γάρ ἕκαστος ὁ οἰκεῖος ἀρχή ὑποτίθημι · ὁ δέ καί ὁ στοιχεῖον γεννάω , ὁ ποιέω καί πάσχω , οὗτος δέ εἰμί ὁ εἷς τίς ὑποτίθημι ἐκ ὅς ἄλλος γεννάω , ὁ δέ εἷς οὗτος ἢ ὁ τέσσαρες τίς εἰμί ἢ ἄλλος τίς παρά οὗτος ) · ἢ οὖν οὗτος φημί ὁ πᾶς καί διάκρισις καί σύγκρισις χράω καί ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω , ἢ ἕκαστος ἀμφότερος χράομαι λέγω . ὅτι γάρ οὗτος φημί , δηλόω ἐκ ὅς ἐπάγω · ‟ καί γάρ ὁ πλείων ” , φημί , ‟ ὁ στοιχεῖον ποιέω γεννάω ὁ ποιέω καί πάσχω , καί ὁ ἐκ εἷς ἀνάγκη λέγω ὁ ποίησις ” . ἐνταῦθα οὖν ὁ ποιέω καί πάσχω οὖον κατά τροπή καί μεταβολή ὁ ὑπόκειμαι ἐκλαμβάνω , ἀλλά ἀπλόος κατά ὁ ἐνεργέω αὐτός ὁ ποιητικός ἢ κινητικός αἴτιος · δεῖ γάρ ἐν ἕκαστος αἴτιος τίς εἰμί σύγκρισις καί διάκρισις . καί Ἐμπεδοκλῆς μέν ὁ νεῖκος καί ὁ φίλιος ὁ μέν σύγκρισις ὁ δέ διάκρισις αἴτιος , ὁ δέ συγκρίνω καί | διακρίνω ποιέω τίς εἰμί , ὥστε πάσχω ὁ διακρίνω καί συγκρίνω · Ἀναξαγόρας δέ ποιητικός εἰμί σύγκρισις καί διάκρισις ὁ νόος . ἀλλά δή καί κατά Δημόκριτος ποιητικός ἄν ἄγω αἴτιος ὁ ῥυθμός ὁ τροπή · καί ὁ διαθιγή , πρόσω δέ καί ὁ τύχη καί ὁ αὐτόματος . ποῦ δέ μίγνυμι λέγω , οὖον διά-ὁρίζω σαφῶς . πότερος κατακερματίζω ὁ στοιχεῖον εἰς μικρός καί παράκειμαι ἀλλήλων καί ὁ μικρότης λανθάνω ὁ αἴσθησις , ὥσπερ ἄν εἰμί ἐκ πυρά καί κριθή ὁ λεπτομερής ἄλφιτον μίγνυμι ( δοκέω γάρ ἄν τίς εἶδος εἰμί ὁ ὅλος , ὁ μικρότης κλέπτω ὁ αἴσθησις ) , ἢ ἐν ἕκαστος μόριον πᾶς εἰμί καί χωρέω ὅλος διά ὅλος ὁ μείγνυμι διά ἀλλήλων · καί πότερος ἐν ὁ μίξις φθείρω ὁ εἶδος ὁ στοιχεῖον ἢ σῴζω · καί εἰμί σῴζω , πότερος πᾶς ἢ τις . Αλλά μήv οὐδέ ἀλλοιόω δυνατός οὐδέ διακρίνω καί συγκρίνω , μηδείς ποιέω μηδέ πάσχω . μή εἰμί γάρ ὁ ἀλλοιόω , οὐ ἄν εἰμί ὁ ἀλλοιόω · ἀλλοιόω δέ πῶς οἷος τε μή πάσχω τίς ὁ ἀλλοιόω ὑπό ὁ ἀλλοιόω ; καί ὁ ἐκ εἷς ἀνάγκη λέγω ὁ ποίησις , καί οὗτος ὀρθῶς λέγω Διογενής , ὅτι εἰμί μή ἐκ εἷς εἰμί ἅπας , οὐ ἄν εἰμί ὁ ποιέω καί πάσχω ὑπό ἀλλήλων . εἰμί γάρ κατά ἀλλοίωσις ὁ εἷς ὁ γένεσις ὁ ἄλλος ποιέω πυκνόω αὐτός καί μαίνομαι , δῆλος ὅτι καί ὁ ποιέω χράομαι καί ὁ πάσχω · ἐν γάρ ὁ ἀλλοιόω ποιέω μέν ὁ ἀλλοιόω , πάσχω δέ ὁ ἀλλοιόω . ὅτι δέ ἀνάγκη ὁ εἷς ὑποτίθημι ὁ στοιχεῖον λέγω ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω , μάρτυς χράω διογενής ὁ Ἀπολλωνιάτης ὀρθῶς λέγω ὅτι εἰμί μή εἷς εἰμί ὁ ὑπόκειμαι πᾶς , οὐ ἄν εἰμί ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω ὑπό ἀλλήλων , ὡς ἀναγκαῖος ἕπομαι ὁ εἰς ἀλλήλων ποιέω καί πάσχω ὁ εἷς ἔχω ὁ ὑπόκειμαι . ὅτι γάρ μή εἰμί εἷς τις ὁ ὑπόκειμαι οὐ οἷος τε εἰμί ὑπό ἀλλήλων πάσχω καί ποιέω εἰς ἀλλήλων , δείκνυμι , ὅτι Διογενής λέγω μή ὁ θερμότης εἰμί ὁ εἰς ψυχρότης μεταβάλλω ἢ ἔμπαλιν ( ἀδύνατος γάρ ὁ γίγνομαι ὅσπερ ὁ ἐναντίος ) , ἀλλά ὁ ὑπόκειμαι κοινός εἰμί ὁ ἐναντίος καί πάσχω ὑπό τις ποιέω μεταβάλλω εἰς ἑκάτερος κατά ὅς ἄν ὁ ποιέω ποιέω . οὗτος δέ καί ὁ Πλάτος ἐν ὁ Φαίδων εἶπον . εἶπον γάρ πρότερος ὅτι ἐκ ἀλλήλων γίγνομαι ὁ ἐναντίος , ὁ λευκός ἐκ ὁ μέλας καί ὁ μέλας ἐκ ὁ λευκός , καί ὁ ζῶ ἐκ ὁ θνῄσκω καί ἔμπαλιν , ὕστερος εἶπον ὅτι οὐδέποτε οἷος τε εἰμί ὁ ἐναντίος εἰς ὁ ἐναντίος μεταβάλλω · οὐδέ γάρ ὁ λευκότης γίγνομαι εἄν μελανία οὐδέ ὁ ψῦξις θερμότης . ἐπί οὗτος οὖν ἀπορέω τις , πῶς οὐ ἐναντίος αὐτός ἑαυτοῦ Σωκράτης ἀποφαίνω , εἶπον ὡς ὅτι ἄνω μέν ἐκ ἀλλήλων γίγνομαι ὁ ἐναντίος εἴρω , οὖον ὁ μετέχω , αὐτός λέγω ὁ ἐναντιότης , ἀλλά ὁ οὗτος μετέχω ( ὁ γάρ λευκός σῶμα ἐκ μέλας γίγνομαι σῶμα ) , νῦν δέ , φημί , φημί ὁ μετέχω μή γίγνομαι ἐκ ἀλλήλων . ἀλλά μᾶλλον κύριος ἄν εἰμί ῾μετ᾿ ἄλληλα᾿ αὐτός καλέω · μετά γάρ ὁ λευκότης γίγνομαι ὁ μελανία , αὐτός μέν ὁ ποιότης φθείρω ὁ δέ ὑπόκειμαι Μένων . ὁ μέν οὖν πᾶς τοιοῦτος εἰμί φάσκω οὐ ἀληθής , ἀλλά ἐν ὅσος ὁ ὑπό ἀλλήλων εἰμί . ὁ λέγω , φημί , πᾶς ὁ εἰμί τοιοῦτος εἰμί † ὡς εἷς καί ὁ αὐτός ὑπόκειμαι ὕλη ἔχω , οὐ ἀληθής . ἢ οὕτως · ὁ λέγω ὅτι ἐπί πᾶς ὁ ποιέω καί πάσχω εἷς εἰμί ὅλος , οὐ ἀληθής . ὁ γάρ κυκλοφορητικός σῶμα ποιέω μέν αὐτός καί πάσχω δέ τίς ὑπό αὐτός , οὗτος δέ πᾶς ὁ ὑπό σελήνη , οὖον μήv ἐκ εἷς καί ὁ αὐτός ὕλη εἰμί ὁ τε ποιέω καί ὁ πάσχω . ἀλλά δεῖ , φημί , οὗτος λέγω , ὅτι οὗτος εἰμί ὁ κοινός ὕλη ἔχω , ὅσπερ ἀντιπάσχω ὑπό ἀλλήλων · διά οὗτος γάρ καί ἀντιπάσχω ὑπό ἀλλήλων , διά ὁ εἷς αὐτός ὑποστόρεννυμι ὕλη ὁ ἐναντίος εἰμί δεκτικός . διά οὗτος γοῦν ὁ οὐράνιος ποιέω εἰς ὁ ὅδε οὐ ἀντιπάσχω ὑπό αὐτός , διά ὁ μή εἷς αὐτός ὑπόκειμαι ὕλη . Αλλά μήv εἰμί περί ὁ ποιέω καί πάσχω καί περί μίξις θεωρητέον , ἀνάγκη καί περί ἁφή . δείκνυμι ἀναγκαῖος εἰμί ὁ περί ὁ ποιέω καί πάσχω καί ὁ περί μίξις λόγος , ἐκ οὗτος δείκνυμι καί ὁ περί ἁφή εἰμί ἀνακ - καίω . οὔτε γάρ ποιέω οὗτος καί πάσχω δύναμαι κύριος ὅς μή οἶος τε ἅπτω ἀλλήλων , οὔτε μή ἅπτω πως ἐνδέχομαι μίγνυμι . Ἀδύνατος , φημί , ὁ κύριος ποιέω καί πάσχω μή | ἅπτω ἀλλήλων · ἅπτω γάρ ὁ ποιητικός ὁ παθητικός , ἢ ἀμέσως , οἷος ὁ πῦρ ὁ ξύλον , ὁ διά μέσος , ὥσπερ ὁ πῦρ ὁ ὕδωρ διά μέσος ὁ λέβης , οὕτως ἀλλοιόω αὐτός · ὁ δέ κύριος προστίθημι , διότι λέγω πάσχω ὑπό ὁ λοιδορία , ἀλλά οὖον κύριος ποιέω λέγω εἄν ὁ λοιδορία , ἐπεί μηδέ ἅπτω , εἴπερ ποιέω εἰμί ὁ κατά ποιότης μεταβάλλω ὁ φυσικός σῶμα · εἰμί δέ καί λέγω ἅπτω ὁ λοιδορέω ὁ λοιδορία , ἀλλά οὐδέ οὗτος κύριος , εἴπερ ἅπτω οὗτος λέγω ὅς ὁ ἔσχατος ἅμα . ὡς ἄν ἐν λέγω ἅπτω ἐγώ ὁ λοιδορία , οὗτος δέ καί ποιέω εἰς ἐγώ · κύριος δέ οὐδέτερος , ὡς εἶμι ἐν ὁ ἐφεξῆς . οὔτε μή ἅπτω πως ἐνδέχομαι μίγνυμι πρῶτος . ὑπερβατός ὁ ὁ λέξις σύνταξις · ὁ γάρ ἀκόλουθος οὕτως ῾ οὔτε μή ἅπτω πως πρῶτος ἐνδέχομαι μίγνυμι . ὁ δέ πως προστίθημι , ἵνα σημαίνω ὁ κύριος ἅπτω , ἐπεί καί ὁ λοιδορία ἅπτω λέγω , ἀλλά οὖον κύριος . Ἀρχή δέ λαμβάνω ὅδε . ἀνάγκη γάρ ὁ εἰμί ὅς εἰμί μίξις , εἰμί οὗτος ἀλλήλων ἁπτικός . πρός εὕρεσις ὁ ὅτι ὁ τέσσαρες στοιχεῖον ὕλη εἰμί ὁ γίγνομαι καί φθείρω , δείκνυμι ἀναγκαῖος εἰμί ὁ περί ἁφή καί μίξις καί ὁ ποιέω καί πάσχω λόγος , περί ὅς πρῶτος βούλομαι διαλέγω , καί οὗτος πρότερος περί ἁφή . καί ἤδη μέν δείκνυμι προηγούμενος ὁ ἄλλος δύο ὁ περί ἁφή λόγος , καί νῦν δέ πάλιν ὁ αὐτός ἀναλαμβάνω πρό ὁ περί ἁφή λόγος . ὁ γάρ εἰμί , φημί , ὡς ἄν μίγνυμι φύω , ἀνάγκη οὗτος πρότερος ἅπτω ἀλλήλων · οὖον γάρ εἄν μίγνυμι ὁ μηδέ ὅλως ἅπτω ἀλλά χωρίζω . προηγέομαι ἄρα ὁ περί μίξις ὁ περί ἁφή λόγος . ἀλλά δή καί ὁ περί ὁ ποιέω καί πάσχω · εἰμί τίς γάρ ὁ εἰμί ὁ μέν φύω ποιέω ὁ δέ πάσχω κύριος . οὗτος ἀνάγκη πρότερος ἅπτω ἀλλήλων . καί οὗτος ἱκανῶς καί ἐν ὁ ἔμπροσθεν δείκνυμι . κύριος δέ εἶπον διά ὁ λοιδορία . οὗτος γάρ ποιέω μέν λέγω εἰς ὁ Ψυχή , οὐ ἅπτω δέ ὁ Ψυχή · οὐδέ γάρ κύριος ποιέω , ἐπεί καί ἅπτω λέγω οὖον κύριος · ὡς οὖν λέγω ποιέω , οὗτος λέγω καί ἅπτω . ὁ αὐτός δέ ἄν εἶπον καί ἐπί ὁ εἰκών καί ὁ χόρτος καί ἀπλόος ὁ ὀρεκτός · οὐδέ γάρ οὗτος κύριος ποιέω . ὡς δέ ἄν ποιέω , οὗτος καί ἅπτω πρότερος . πρότερος γάρ ἅπτω ὁ φανταστικός καί τυπόω αὐτός , ἔπειτα καί μεταβάλλω ἀλλοιόω . καί ἀδύνατος γε πάσχω ὑπό ὁ ὀρεκτός ὁ μή πρότερος οἷος ἅπτω αὐτός , ὁ ἐντυπόω αὐτός ὁ φαντασία . ἀναγκαῖος οὖν πρῶτος ὁ περί ἁφή προχειρίζω λόγος . ὥσπερ δέ , φημί , πολύς καί ὁ ἄλλος ὄνομα πολλαχῶς λέγω , καί ὁ πολλαχῶς λέγω ὁ μέν ὁμώνυμος λέγω ( ὡς Αἴας ὁ Τελαμώνιος καί ὁ Οἰλεύς , καί κύω ὅς χερσαῖος καί ὁ θαλάσσιος ) ὅσπερ καί ἰσότιμος μετέχω ὁ ὄνομα , ὁ δέ ἀπό εἷς καί πρός εἷς , ὅς καί ὁ μέν κύριος λέγω ὁ δέ ἄκυρος οἷος ἐπί ὁ εἰμί πρῶτος μέν καί κύριος ὁ οὐσία εἰμί , δύο δέ καί τρίτος ὁ ἄλλος κατηγορία · ὁμοίως κύριος μέν ζῷον ὁ ἄνθρωπος ὁ ἀληθινός , ὁ δέ γράφω ἀπό ὁ ἀληθινός ζῷον καλέω οὖον κύριος καλέω ζῷον · ὁμοίως ὁ μουσική ἐπιστήμη καί ὁ ἀπό αὐτός μουσική γυνή ἢ μουσική κιθάρα , πρῶτος δηλονότι καί κύριος ἐπί ὁ ἐπιστήμη ὁ ὁ μουσικός κατηγορέω ὄνομα ) . οὕτως οὖν καί ὁ ἁφή ὁ πολλαχῶς εἰμί λέγω κατά ὁ ἀπό εἷς καί πρός εἷς , καί ὁ μέν τις κύριος εἰμί ἁφή , ὁ δέ ἄκυρος ἀπό ἐκεῖνος . τίς οὖν ὁ κύριος ἁφή καί τίς ὁ κύριος ἅπτω λέγω , ὅτι οὗτος εἰμί ὅς τις καί θέσις ἔχω , τουτέστι κεῖμαι ποῦ . ἀλλά καί ὁ μαθηματικός ὁ θέσις ἔχω εἰμί , ὥστε καί οὗτος ἄν ἅπτω ἀλλήλων · ἅπτω γάρ φημί ὁ γραμμή ὁ γραμμή ἢ ὁ ἐπίπεδος , οἷος κύκλος ἢ ἄλλος τις · ἀλλά καί ὁ μαθηματικός σῶμα πέρας ἔχω καί ἅπτω ἄν ἢ σῶμα μαθηματικός ἢ γραμμή . ἀλλά εἰμί καί λέγω ὁ μαθηματικός ἅπτω , ἀλλά οὖον κύριος , ἀλλά ὡς ἄν καί ὁ εἰμί ἔχω . ἔχω δέ ἐν ἐπίνοια · οὕτως ἄρα καί θέσις ἔχω καί ἅπτω ἀλλήλων . καί οὗτος δέ αὐτός ὑπάρχω διά ὁ κύριος θέσις ἔχω καί ἅπτω , λέγω δή ὁ φυσικός σῶμα , ὅς ἐκ ἀφαίρεσις εἰμί ὁ μαθηματικός . πῶς δέ ὁ θέσις ἔχω , οὗτος καί ἅπτω ἀλλήλων , κατασκευάζω ἐκ ὁ ὁρισμός ὁ ἅπτω , ὅς ἀποδίδωμι ἐν ὁ πέμπτος ὁ φυσικός ἀκρόασις . ἐκεῖ γάρ εἶπον ὅτι ὁ ἅπτω οὗτος εἰμί , ὁ ὁ ἔσχατος ἅμα ἔχω . εἰμί δέ οὗτος εἰμί ὁ ἅπτω , οὗτος ἄν ἅπτω ὁ χωρίζω εἰμί μέγεθος , τουτέστι μή ἑνόω ἀλλά κατά ἴδιος ἐπιφάνεια περιγράφω , καί θέσις ἴδιος ἔχω , ἅμα ἔχω ὁ ἔσχατος . οὐδέ γάρ ὅλως ἔσχατος ἔχω ἐνδέχομαι ὅσπερ μή μέγεθος εἰμί , πάλιν δέ αὖος ὁ μέγεθος ἔσχατος διάφορος ἀδύνατος ἔχω ὁ μή χωρίζω ἀλλά συμφύω . οὗτος δέ καί θέσις ἔχω , αὐτός δέ οὗτος ὁ ἐν τόπος εἰμί . τόπος δέ κύριος διαφορά δύο , ὁ ἄνω καί ὁ κάτω · ἄνω δέ εἰμί καί κάτω ὅσος ἢ βάρος ἔχω ἢ κουφότης . οὗτος δέ ποιητικός καί παθητικός ὑπό ἀλλήλων . συνάγω ἄρα ἐκ οὗτος , ὡς οὗτος ἅπτω ἀλλήλων ὅσος ποιητικός εἰμί καί παθητικός ὑπό ἀλλήλων . οὗτος οὖν εἰμί ὁ κύριος ἅπτω , ὅσος φύω εἰς ἀλλήλων ποιέω καί πάσχω . ὁ δέ πρός ὁ λόγος ἀπορέω δεῖ , ὁ λέξις ἔπειμι εἴρω . καί ὁ μέν ὁμώνυμος ὁ δέ ἕτερος ἄποτος ἕτερος 30r καί πρότερος . σημειωτέος ὅτι οὐ οἴομαι ὁμώνυμος εἰμί ὁ ἀπό εἷς καί πρός εἷς , ἀλλά ὁ πολλαχῶς μέν λέγω οὐ ὁμώνυμος δέ · ἐπί πλέω γάρ ὁ πολλαχῶς λέγω ὁ ὁμώνυμος . εἰμί δέ ἐν κατηγορία ἐν ὁ διαίρεσις ὁ ὁμώνυμος καί ὁ ἀπό εἷς καί πρός εἷς μιμνήσκω , φημί ὅτι οὐ ακριβολεω , ὡς ἐν ἐκεῖνος , ὁ πολλαχῶς λέγω ὁμώνυμος καλέω · ὁ οὖν πολλαχῶς . λέγω ἐκεῖσε ὁ διαίρεσις ποιέω . εἰμί οὖν μεταξύ ὁ ὁμώνυμος καί συνώνυμος ὁ ἀπό εἷς καί πρός εἷς . | ὅμως δέ ὁ κύριος λέγω ὑπάρχω ὁ ἔχω 30v θέσις . θέσις δέ ὅσπερ καί τόπος . ποῖος εἰμί ὁ κύριος ἅπτω λέγω , ὅτι ὁ θέσις ἔχω , οὗτος δέ ὁ ἐν τόπος εἰμί · οὗτος γάρ εἰμί ὁ θέσις ἔχω , ὁ ἐν τόπος εἰμί . καί νῦν μέν τοσοῦτόν φημί περί ὁ ἅπτω , ἐφεξῆς δέ συνάγω ὅτι καί ποιητικός ἀνάγκη αὐτός εἰμί καί παθητικός . καί γάρ ὁ μαθηματικός ὁμοίως ἀποδοτέον ἁφή καί τόπος , εἴτε εἰμί χωρίζω ἕκαστος αὐτός εἴτε τρόπος ἄλλος . Επειδή εἶπον ὁ ἅπτω καί θέσις ἔχω καί ἐν τόπος εἰμί , ἐντέπιπτε δέ αὐτός τίς οὖν ; ἐπεί ὁ μαθηματικός μέγεθος ἅπτω ἀλλήλων , οἷος ὁ γραμμή ὁ κύκλος , ἤδη ποῦ καί θέσις ἔχω καί ἐν τόπος εἰσέρχομαι διά οὗτος φημί ὅτι καί οὗτος ἀνάλογος ὁ ἀφίημι καί θέσις ἔχω καί τόπος . οὗτος γάρ διαφέρω ὁ φυσικός ὁ μαθηματικός , ὁ ὁ μέν πάθος λαμβάνω [ ὁ φυσικός ] , βαρύτης λέγω ἢ κουφότης καί ἄλλος , ὁ δέ κατά ἐπίνοια ἄνευ πάθος κατά μόνος ὁ διάστασις ὁ εἰμί ἔχω . ὁ δέ ἐν τόπος εἰμί ὁ σῶμα οὖον καθό πάθος ἔχω ὑπάρχω , ἀλλά καθό διάστημα ἔχω · ἔχω δέ διάστημα καί ὁ μάθημα - τίκος · καί οὗτος ἄρα ἐν τόπος εἰμί . ἀλλά εἰμί μέν χωριστής εἰμί ὁ μαθηματικός ὁ φυσικός καί κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι , κατά ἑαυτοῦ εἄν καί τόπος ἔχω καί κύριος ἅπτω λέγω · εἰμί δέ μή εἰμί χωριστός ὁ φυσικός , ἀλλά ἐν οὗτος ὁ εἰμί ἔχω , ὅσπερ καί εἰμί ἀληθής , δῆλος δήπου ὅτι ὡς ὁ εἰμί ἔχω , οὗτος καί ὁ ἐν τόπος εἰμί καί ὁ ἅπτω ἀλλήλων ἔχω . εἰμί τοίνυν ἐν ἐκεῖνος ὁ εἰμί ἔχω , διά ἐκεῖνος δήπου καί ὁ ἐν τόπος εἰμί ἔχω καί ὁ ἅπτω ἀλλήλων . εἰμί οὖν εἰμί , ὥσπερ διορίζω πρότερος . Εν ὁ πέμπτος ὁ φυσικός ἀκρόασις οὕτως ὁρίζω ὁ ἅπτω , ὁ ἔχω ὁ ἔσχατος ἅμα . καλῶς δέ ὁ διά-ὁρίζω μέγεθος εἶπον , διά ὁ μόριον ὁ συνεχής · ὁ γάρ ὁ συνεχής μόριον μή εἰμί διά-ὁρίζω μέγεθος , ἀλλά δύναμις εἰμί ἐν ὁ ὅλος , οὐδέ ἅπτω λέγω , ἀλλά αὐτός οὗτος συνεχής εἰμί καί εἷς . Εἶπος δέ θέσις μέν ὅσος καί τόπος ὑπάρχω , τόπος δέ διαφορά πρῶτος ὁ ἄνω καί ὁ κάτω . βούλομαι διαρθρόω διά οὗτος , τίς εἰμί ὁ κύριος ἅπτω , ἅπτω δέ φυσικός ( περί γάρ ὁ φυσικός ἅπτω ὁ λόγος ) , ὅστις , θέσις τε ἔχω καί ἐν τόπος εἰμί καί ποιέω καί πάσχω εἰς ἀλλήλων · ὁ γάρ θιγγάνω μόνος ἀλλήλων , μαθηματικός οὖον φυσικός ἅπτω . ἀπορέω δέ ἄν τις ὅτι κακῶς συνάγω ὅτι ὁ θέσις ἔχω πάντως καί βάρος ἔχω ἢ κουφότης καί ποιέω καί πάσχω · ὁ γάρ ἐντός ὁ ἀπλανής σφαῖρα καί θέσις ἔχω καί ἐν τόπος εἰμί καί ἅπτω ἀλλήλων , καί ὅμως οὐδέ ποιέω οὐδέ πάσχω ὑπό ἀλλήλων , ὡς αὐτός δοκέω Αριστοτέλης . πῶς οὖν φημί ὁ ἅπτω δήω πάντως ποιητικός εἰμί καί παθητικός ; ἢ γάρ οὐ ἅπτω ἀλλήλων ὁ σφαῖρα , ἀλλά ἢ συνεχής εἰμί ἢ διΐστημι , ὅσπερ ἄλογος · ἢ εἰμί ἅπτω ἀλλήλων , οὐ ἀνάγκη ὁ ἅπτω ποιέω καί πάσχω ὑπό ἀλλήλων . ἤτοι οὖν ὡς εἷς τίς λαμβάνω ὁ οὐράνιος σῶμα , ὅσπερ οὐδέ θέσις ἔχω οὐδέ εἰμί ἐν τόπος οὐδείς γάρ αὐτός ἔξωθεν περιέχω , καί οὗτος οὐ ἐν τόπος , κατά ὁ ὑπό ὁ ᾿αριστοελος ἀποδίδωμι περί ὁ τόπος λόγος , ὅτι εἰμί τόπος τότος πέρας ὁ περιέχω καθό περιέχω ὁ περιέχω ) , ἢ οὐδέ ὅλως περί οὗτος νῦν ὁ λόγος , ἀλλά περί ὁ ἐν γένεσις καί φθορά ἅπτω , ὅσπερ καί ομουλη εἰμί ἐν ὁ ποιέω καί ἀντιπάσχω , καί ἤτοι ἄνω πάντως εἰμί ἢ κάτω . καί εἰμί μέν καλῶς ὁρίζω ἐν ὁ πέμπτος ὁ φυσικός , ἅπτω εἰμί λέγω ὅς ὁ ἔσχατος ἅμα , οὐ ἀνάγκη πᾶς ὁ ἅπτω ποιητικός εἰμί ἀλλήλων καί παθητικός · ἅπτω γάρ ὁ ἐντός ὁ ἀπλανής σφαῖρα ἀλλήλων , ἀλλά ὅμως ἀπαθής εἰμί . εἰμί δέ ἀνάγκη ὁ ἅπτω ἀντιπάσχω ὑπό ἀλλήλων , οὖον καλῶς ἀποδίδωμι ἐν ὁ φυσικός ὁ ὁ ἅπτω ὁρισμός · πλείων γάρ περιλαμβάνω . καλῶς δέ πρῶτος εἰμί τόπος διαφορά εἶπον ὁ ἄνω καί ὁ κάτω . καί γάρ πρῶτος καί μόνος ὁ τόπος οὗτος διαφορά , κατά ὅς καί διαφέρω ἀλλήλων ὁ φυσικός σῶμα . ὁ γάρ ἄλλος ἀντίθεσις , ἔμπροσθεν ὄπισθεν , δεξιός ἀριστερός , οὐ εἰμί κύριος ἀντίθεσις κατά τόπος , ἀλλά ἐν σχέσις ὁ πρός ἐγώ ὁ εἰμί ἔχω . εἷς οὖν μόνος ὁ τοπικός ἀντίθεσις , ὁ κατά ὁ ἄνω καί ὁ κάτω , ὡς καί ἐν ὁ περι οὐρανός δείκνυμι . πᾶς γάρ εὐθυφορικός κίνησις ἢ ἀπό ὁ μέσος εἰμί ἐπί ὁ πέριξ , ἢ ἀπό ὁ πέριξ ἐπί ὁ μέσος · ὅς ὁ μέν ἄνω λέγω , [ ὁ ἐπί ὁ πέριξ , ] ὁ δέ κάτω . ὁ δέ λοιπός ἀντίθεσις , ὡς εἶπον , ἐν σχέσις ἔχω ὁ εἰμί · ὁ γάρ ἄλλος δεξιός ἄλλος εἰμί ἀριστερός , καί ὁ ἄλλος πρόσω ἄλλος εἰμί ὀπίσω . ἄλλως τε καί οὗτος ὁ κινέω , εἰμί μή κύκλος περίειμι , ἀλλά ὁ εἰμί κατά ὁ αὐτός θέσις ἐπί ἤπειρος ἐπί ὁ δεξιός ἔρχομαι , φθάνω ὁ οὐρανός . ὥστε καί οὗτος εἰς ὁ πέριξ ὁ κίνησις · οὗτος δέ εἰμί ὁ ἄνω . ὡσαύτως καί ἐπί ὁ ἄλλος . Βάρος ἄν ἔχω ἢ κουφότης , ἢ ἄμφω ἢ ἕτερος . ἕτερος μέν γάρ ἔχω μόνος ὁ ἄκρος , γῆ καί πῦρ ὁ μέν γάρ εἰμί μόνος κοῦφος , ὁ δέ μόνος | βαρύς ) , ὁ δέ μεταξύ ἄμφω καί κουφότης 31r ἔχω καί βαρύτης , ἀήρ καί ὕδωρ , ὡς ἐν ὁ περι οὐρανός δείκνυμι · ὁ μέν γάρ κοῦφος εἰμί βαρύς καί οὗτος βάρος ἔχω , ὁ δέ βάρος κοῦφος καί οὗτος κουφότης ἔχω . ὥστε οὖον περί ὁ κυκλοφορητικός σῶμα ὁ λόγος · οὗτος γάρ οὔτε βάρος ἔχω οὔτε κουφότης . εἰμί δέ δεῖ , φημί ὁ Ἀλέξανδρος , καί ἐπί ὁ κυκλοφορητικός σῶμα ἀκούω ὁ εἴρω , ἵνα ὁ καί καθολικός ὁ λόγος , ὁ ἢ ἄμφω ἢ ἕτερος οὐ ἐπί ὁ κουφότης καί ὁ βαρύτης ἐκληπτέον , ἀλλά ἐπί αὐτός ὁ ἅπτω · ἀνάγκη γάρ πάντως δύο εἰμί ὁ ἅπτω , ὅσπερ ἅπτω ἐκ ἀνάγκη ὁ ἄμφω ἢ ἕτερος αὐτός ἢ βάρος ἔχω ἢ κουφότης . καί ὁ ὑπό ἀλλήλων , φημί , ἐν ὅς λέγω · εἰμί κινητικός καί κινητής ὑπό ἀλλήλων , ἀντί ὁ ἕτερος ὑπό θατέρου νοητέον , ὥσπερ ἐν κατηγορία εἶπον ὑπό ἀλλήλων γένος οὐ ἑκάτερος ἑκάτερος γένος , ἀλλά ἕτερος θατέρου . ὁ δέ τοῦτα παθητικός καί ποιητικός . οὐ ἐκ συλλογισμός οὗτος λαμβάνω οὐδέ γάρ εἰμί βάρος ἔχω καί κουφότης ὁ ἅπτω , ἤδη ἀνάγκη ποιητικός αὐτός εἰμί καί παθητικός ὑπό ἀλλήλων ) , ἀλλά ἐκ αὐτός ὁ ἐνάργεια οὗτος συνάγω , ὅτι ὁ οὗτος ὁ τόπος διαιρέω παθητικός εἰμί καί ποιητικός , ἀντί ὁ κινητικός καί κινητής · οὗτος γάρ καί ἐπιφέρω εὐθύς . ἐναργής γάρ ὁράω ὁ τοπικός κίνησις κινέω ὑπό ἀλλήλων · ἐξωθέω γάρ ὁ βάρος καί κοῦφος ἄλλος ὑπό ἄλλος σπεύδω ἐπί ὁ χώρα ὁ οἰκεῖος . ἢ δύναμις δείκνυμι ὅτι οὗτος παθητικός καί ποιητικός , εἶπον ὁ τόπος αὐτός ἐν ὅς εἰμί ἐναντίος · ὁ γάρ ἐν ὁ ἐναντίος τόπος εἰμί , ἐναντίος δύναμις ἔχω , παθητικός καί ποιητικός ὑπό ἀλλήλων ἀνάγκη εἰμί . καί εἰμί οὕτως ἐκλαμβάνω ὁ χωρίον , δῆλος ὅτι οὖον περί ὁ κυκλοφορητικός σῶμα ὁ λόγος , ἀλλά περί ὁ ομουλη . δυνατός δέ , ὥσπερ ἤδη εἶπον , καί ἐπί ὁ κυκλοφορητικός σῶμα ἐπεκτείνω ὁ λόγος , ὁ ὑπό ἀλλήλων ἀντί ὁ ἕτερος ὑπό θατέρου ἐκλαμβάνω . ἀλλά εἰμί μέν ὡς εἷς τίς ὁ οὐράνιος λαμβάνω σῶμα , οὐδείς εἰμί ὁ ἀντίκειμαι · εἰμί δέ ὁ ἐντός σφαῖρα ἀλλήλων ἅπτω θεωρέω , πῶς ἔτι σῴζω ὁ ποιητικός αὐτός καί παθητικός ὑπό ἀλλήλων εἰμί , ἢ ὅλως βάρος ἔχω ἢ κουφότης ; εἰμί οὖν ὁ ἅπτω κοινός μέν , ὡς αὐτός ἐν ὁ φυσικός εἶπον , ὁ ἔχω ἅμα ὁ ἔσχατος ( καί οὕτως καί ὁ οὐράνιος ὁ ὅδε καί ἅπτω ) , ἰδικός δέ καί μᾶλλον φυσικός ὁ ἔχω ἅμα ὁ ἔσχατος μετά ὁ ὁ δραστήριος τε καί παθητικός ἔχω δύναμις εἰς ἀλλήλων , ὥσπερ 31r ἐνταῦθα φημί . Εἶπος δέ ὁ κινέω οὐ ὁμοίως κινέω ὁ κινέω , ἀλλά ὁ μέν ἀνάγκη κινέω καί αὐτός κινέω , ὁ δέ ἀκίνητος εἰμί , δῆλος ὅτι καί ἐπί ὁ ποιέω εἴρω ὡσαύτως . ᾿αποδιδωμι τίς εἰμί ὁ κύριος ἅπτω ἀλλήλων , ὅτι ὁ διαιρέω μέγεθος καί ἐν τόπος εἰμί καί ἔχω ἅμα ὁ ἔσχατος , εἰμί κινητός καί καί κινητικός ὑπό ἀλλήλων , νῦν μέτειμι ἐπί ὁ ἄλλος , ὁ καί αὐτός μέν ἅπτω λέγω , οὐκέτι δέ κύριος ὁμοίως ἐκεῖνος . ἐπεί δείκνυμι ἐν ὁ φυσικός ὅτι οὖον πᾶς ὁ κινέω κινέω κινέω , οὗτος νῦν λαμβάνω ἐκ αὐτός δείκνυμι ὅτι μηδέ πᾶς ὁ ἅπτω ἅπτω ἅπτω , ἐπί ὅς οὐδέ κύριος ὁ ἁφή λέγω ἄν , ἀλλά κοινός . λαμβάνω δέ ὁ μή πᾶς ὁ κινέω κινέω κινέω , ὡς ἀκόλουθος οὗτος λαμβάνω ὁ μηδέ πᾶς ὁ ποιέω πάσχω , καί οὗτος κατασκευάζω καί ἐκ ὁ περί ὁ ποιέω καί κινέω τίνω δόξα , ὅς καί ἔλεγχος . τις γάρ αὐτός οἴομαι εἰμί ὁ κινέω καί ὁ ποιέω , καί ἀντιστρέφω γε οὗτος , καί εἰμί τίς ποιέω , οὗτος καί κινέω πάντως , καί ἔμπαλιν εἰμί τίς κινέω , οὗτος πάντως καί ποιέω . ὥστε εἰμί μή πᾶς ὁ κινέω κινέω αὐτός κινέω , ὁ δέ κινέω ποιέω εἰμί , οὐδέ πᾶς ἄρα ὁ ποιέω ἀνάγκη πάντως πάσχω . ἀλλά εἰμί καί οὗτος ἀληθής , ὁ μή πᾶς ὁ ποιέω πάσχω , ἀλλά οὖν ψεῦδος ὁ αὐτός οἴομαι εἰμί ὁ κινέω ὁ ποιέω . διαφέρω γάρ οὗτος ἀλλήλων ὁ καθολικός καί μερίκος · ἐπί πλέω γάρ ὁ κινέω ὁ ποιέω . ὥστε εἰμί τίς μέν ποιέω , οὗτος πάντως κινέω , οὐκέτι μέντοι εἰμί τίς κινέω , οὗτος ἀνάγκη καί ποιέω . καί οὗτος κατασκευάζω ἐκ ὁ ἀντίκειμαι , λέγω δή ὁ πάσχω · εἰμί γάρ οἶδα τίς ποτός εἰμί ὁ πάσχω ,, γιγνώσκω καί τίς ὁ ποιέω εἰμί . πάσχω οὖν εἰμί ὁ κατά ποιότης μεταβάλλω , οἷος λευκαίνω θερμαίνω καί ἁπλόος ἀλλοιόω κατά ποιότης . εἰμί τοίνυν οὗτος εἰμί ὁ πάσχω , καί ὁ ποιέω ἄρα οὗτος εἰμί , ὁ κατά ποιότης μεταβάλλω . ὅσος ἄρα ὁ κινέω εἰς πάθος τίς ἄγω ὁ κινέω , οὗτος δηλονότι καί ποιέω · ὅσος δέ ὁ κινέω μή εἰς πάθος ἄγω ὁ κινέω , οὗτος κινέω μέν οὖον ποιέω δέ . ὁ γοῦν κατά τόπος κινέω οὐ εἰς πάθος ἄγω ὁ κινέω · ὁ γοῦν οὐράνιος σῶμα κινέω μέν κατά τόπος , οὐ ἀλλοιόω δέ . ἐπί πλέω ἄρα ὁ κινέω ὁ ποιέω . καί ἐντεῦθεν ἔχω ὁ αἴτιος , διά ὅς οὖον φαίνω Ἀριστοτέλης ποιητικός εἰμί λέγω ὁ θεός ὁ κόσμος . εἰμί γάρ ποιέω εἰμί ὁ κτάομαι ποιότης μεταβάλλω , ὁ δέ θεός ὁ οὐσία ὁ πᾶς εἰμί δημιουργός , δῆλος ὅτι οὐ ἄν κύριος λέγω ποιέω ὁ κόσμος , ἀλλά μᾶλλον δημιουργέω καί παράγω . Εκεῖνος δέ οὖν φανερός , ὅτι εἰμί μέν ὡς ὁ κινέω ὁ κινέω ἅπτω ἄν , εἰμί δέ ὡς οὖον . δείκνυμι ὅτι ἐπί πλέω | εἰμί ὁ κινέω ὁ ποιέω , ἐπάνειμι ἐπί ὁ περί ὁ ἅπτω λόγος , διά ὅς καί ὁ κινέω καί κινέω μιμνήσκω . φημί οὖν · ἐπεί ὁ κινέω ὁ μέν κινέω κινέω ὁ δέ μή κινέω , φανερός ἐκ οὗτος ὅτι τις μέν ὁ κινέω καί ἅπτω ὁ κινέω , τις δέ οὖον . ἐπί ὅς μέν γάρ ὁ κινέω καί ἀντικινέω , κύριος ἐπί οὗτος ὁ ἅπτω λέγω · ἐπί δέ ὁ κινέω μέν , οὐ ἀντικινέω δέ , οὖον κύριος ὁ ἁφή λέγω . ἵημι γάρ ὁ εἰκών οὔτε ὁ λοιδορία ἅπτω κύριος ὁ Ψυχή , ἐπεί μηδέ ἀντιπάσχω ὑπό αὐτός . οὐδέ γάρ ἐπί οὗτος εἶπον ἄν τις ὁ ἔσχατος ἄμη εἰμί , ὅσπερ δεῖ πάντως ὑπάρχω ὁ κύριος ἅπτω . Αλ ὁ διορισμός ὁ ἅπτω καθόλου μέν ὁ θέσις ἔχω καί ὁ μέν κινητικός ὁ δέ κινητής , πρός ἀλλήλων δέ κινητής καί κινητικός , ἐν ὅς ὑπάρχω ὁ ποιέω καί πάσχω . εἶπον ὅτι μή πᾶς ὁ κινέω καί ἅπτω ὁ κινέω , διορίζω νῦν καί λέγω τίς εἰμί ἐν ὁ κινέω ὁ ἅπτω · καί απαριθμώ τρεῖς σημαίνω ὁ ἅπτω , δύο μέν κοινός , εἷς δέ ἰδικός τε καί κύριος . καθόλου μέν ἐν ἅπτω λέγω ὁ θέσις ἔχω , τουτέστι ὁ κατά θίξις ἅπτω , οὗτος δέ καί ὁ μαθηματικός ἅπτω ἀλλήλων , καί ὁ οὐράνιος καί ἑαυτοῦ καί ὁ ὅδε . καί γάρ καί ὁ γραμμή καί ὁ ἐπιφάνεια αὐτός θέσις ἔχω λέγω · καί εἰμί ὅς ὑπάρχω θέσις , οὗτος ὑπάρχω καί τόπος , εἰμί εἄν καί ὁ γραμμή ἐν τόπος καί ὁ οὐράνιος . καίτοι τίς εἄν εἰμί γραμμή τόπος ; ἀλλά , ὡς ὁ Ἀλέξανδρος φημί , θέσις ἄν εἰμί κοινῶς ὑπό αὐτός λέγω ὁ τάξις ὁ πρός ἀλλήλων ὁ κινέω δύναμαι , καί ὁ ὁ ἀθρόος ἅμα ὑπόστασις τε καί ὑπομονή , ὡς ἐν κατηγορία λέγω . δοκέω δέ ὡς ὁ εἰμί ἔχω οὗτος , οὗτος καί τόπος , ὡς αὐτός εἶπον ‟ καί γάρ ὁ μαθηματικός ὁμοίως ἀποδοτέον ἁφή καί τόπος ” . πρῶτος μέν οὖν καί κοινός οὗτος σημαίνω ὁ ἅπτω , ὥσπερ καί ἐν ὁ πέμπτος ὁ φυσικός ὁρίζω , ὅτι ἅπτω εἰμί ὅς ἄμη ὁ ἔσχατος . δύο δέ , ὅταν ὁ μέν κινέω ὁ δέ κινέω · καί ὅς μέν γάρ φημί κινητής , ὁ δέ κινητικός . κατά οὗτος δέ ὁ μέν μαθηματικός οὐ ἅπτω ἀλλήλων , οὐδέ ὅσος οὐ εἰμί ὁ μέν ποιητικός ὁ δέ παθητικός , ὁ δέ οὐράνιος ἅπτω ὁ ὅδε · ὁ μέν γάρ ποιέω , ὁ δέ πάσχω . τρίτος δέ , ὅσπερ ἰδικός εἰμί καί κατά αὐτός κύριος , ὡς ἐν ὁ φυσικός ἅπτω οὗτος ἅπτω λέγω ὁ κινέω καί κινέω , ἐν ὅς εἰμί ὁ ὑπό ἀλλήλων ἀντικινέω τε καί ἀντιπάσχω . οὗτος γάρ σημαίνω διά ὁ πρός ἀλλήλων δέ κινητής καί κινητικός , ἐν ὅς ὑπάρχω ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω . ὁ δέ πρός ἀλλήλων ἀντί ὁ ὑπό ἀλλήλων , ἐν οὗτος δέ οὐκέτι εἄν ὁ οὐράνιος ἀπαριθμέω . ἤτοι οὖν ὡς τρεῖς σημαίνω οὗτος απαριθμώ , ἢ καί ὡς εἷς · ἀλλά ὁ ἀρχή ἀπροσδιόριστος εἶπον ὅτι ὁ ἅπτω οὗτος εἰμί ὁ θέσις ἔχω , ὅς ὁ μέν ποιέω ὁ δέ πάσχω , ἐφεξῆς δέ ἀκριβής προσδιορίζω ἐπάγω ὅτι δεῖ οὗτος καί ἀντικινέω ὑπό ἀλλήλων καί ἀντιπάσχω . εἰμί μέν οὖν ὡς ἐπί ὁ πολύς ὁ ἅπτω ά̓πτω ἅπτω · καί γάρ κινέω κινέω πᾶς σχεδόν ὁ ἐμποδών . εἶπον περί ὁ κύριος ἅπτω , λέγω καί περί ὁ κοινός ἅπτω λέγω . φημί οὖν ὅτι ὡς μέν ἐπί ὁ πολύς πᾶς ὁ ἅπτω ἅπτω ἅπτω , ἐν ὅς καί κύριος ὁ ἅπτω · εἰμί γάρ ὁ ἅπτω κινητικός εἰμί ἀλλήλων , ἀνάγκη ὅσος ὁ ὁ ἀντικινέω ἔχω δύναμις ἅπτω ἅπτω . διά τίς δέ ὡς ἐπί ὁ πολύς ὁ ἅπτω ἅπτω ἅπτω ; ἐπεί ὁ ἐμποδών [ πᾶς ] , τουτέστι ὁ ἐν σχεδόν πᾶς κινέω ἀντικινέω . καί καλῶς ὁ σχεδόν · οὐδέ γάρ ὁ εἰκών ἢ ὁ ἐράω ἢ ἀπλόος ὁ ὀρεκτός κινέω ἀντικινέω . ὁ δέ οὕτως κινέω καί ἀντικινέω ἅπτω ἅπτω , οὖον πᾶς δέ ὁ ἀφτνέομαι ἅπτω ἅπτω , ἐπεί μηδέ πᾶς ὁ κινέω ἀντικινέω κινέω . ἐπί ὅς οὖν ὁ κινέω μή ἀντικινέω ὑπό ὁ κινέω , αὐτός μέν ἅπτω ὁ κινέω , ὁ δέ κινέω ὁ κινέω οὐ ἅπτω · ὥστε ὁ μέν οὐράνιος ἅπτω ὁ ὅδε οὗτος δέ μή ἅπτω ὁ οὐράνιος , καί ὁ λοιδορία ἅπτω ὁ λοιδορέω ὁ δέ λοιδορέω - μένω μή ἅπτω ὁ λοιδορία . καί ἐπί ὁ ὀρεκτός καί ὁ ὀρεκτικός δύναμις ὡσαύτως , ἐπί ὅς κοινός καί ὁ ἅπτω λέγω , οὖον κύριος . ὥστε αὖος ὁ μέν κύριος ἅπτω ἅπτω ἅπτω , ἐπεί καί κινέω ἀντικινέω · ὁ δέ μή κύριος ἅπτω οὐ ἅπτω ἅπτω , ἐπεί καί κινέω μή ἀντικινέω . οἷς ἀνάγκη καί φαίνω ὁ ἅπτω ἅπτω ἅπτω . προσθετέον ὁ ὥσπερ , ἵνα οὕτως εἰμί ἰός ἀνάγκη ὁ ἅπτω ἅπτω ἅπτω , ὥσπερ καί φαίνω εἶπον δέ ὅτι εἰμί δέ ὡς ἐνίοτε φημί ὁ κινέω ἅπτω μόνος ὁ κινέω , ἐπιφέρω ὁ δέ ἅπτω μή ἅπτω ἅπτω , ὡς ἴσος εἰμί ὁ ὅς δέ κινέω μή ἅπτω ὁ κινέω . Αλλά διά ὁ κινέω κινέω ὁ ὁμοιογενής , ἀνάγκη δοκέω εἰμί ἅπτω ἅπτω . Επειδή δοκέω ὁ πρός τίς εἰμί ὁ ἅπτω ( ὁ γάρ ἅπτω ἅπτω ) , αὐτός δέ εἶπον ὅτι οὖον πάντως ὁ ἅπτω ἅπτω ἅπτω , διά οὗτος ὁ αἴτιος προστίθημι διά ὅς οἴομαι πᾶς ὁ ἅπτω ἅπτω ἅπτω · διότι γάρ , ὡς εἶπον ἀνωτέρω , ‟ πᾶς σχεδόν ὁ ἐμποδών ” , τουτέστι ὁ παρά ἐγώ , λέγω δέ ὁ ἐν γένεσις καί φθορά , τοιοῦτος εἰμί , διά οὗτος καί πᾶς τοιοῦτος οἴομαι εἰμί . ὁμογενής δέ εἶπον ἀντί ὁ ομουλη ( πολλαχοῦ γάρ ῾γένος᾿ ὁ ὑπόκειμαι καί ὕλη λέγω ) , ὅσπερ καί κινέω ἀντικινέω . ἢ ἁπλόος ὁμογενής λέγω ὁ σῶμα · καί γάρ εἰμί μή πᾶς σῶμα κινέω ἀντικινέω ὑπό ὁ κινέω ὑπό αὐτός , ἀλλά οὖν πάντως κινέω αὐτός οὗτος κινέω . διά οὗτος οὖν δοκέω καί ὁ ἅπτω πᾶς ἅπτω ἅπτω . ἀλλά εἰμί καί κινέω , ἀλλά ἐν οὐ ἀντικινέω . διά οὗτος οὐδέ ἅπτω ἅπτω ἅπτω . ὥστε καί εἰμί τίς εἰμί κινέω αὐτός ἀκίνητος εἰμί , πολύς μᾶλλον αὐτός μέν ἅπτω ὁ κινέω , ὁ δέ κινέω ἐκεῖνος οὐκέτι . εἶπον δέ ὅτι ὁ οὕτως ἅπτω , ὡς ἅπτω μή ἅπτω , οὐδέ κύριος ἅπτω . πᾶς γάρ ὁ πρός τίς πρός ἀντιστρέφω λέγω . ὥστε εἰμί τίς κύριος ἅπτω , Άπτο - μένω ἅπτω . περι μέν οὖν ἁφή ὁ ἐν ὁ φυσικός διά-ὁρίζω ὁ τρόπος οὗτος . εἶπον γάρ αὐτός ὅτι ὁ πολλαχῶς λέγω ὁ ἁφή , ὁ δέ κύριος λέγω ἁφή ἐν ὁ φυσικός εἰμί . μνημονεύω μέντοι καί ὁ οὖον φυσικός , ὁ τε ἐν ὁ μαθηματικός καί ὁ ἐν ὁ ἅπτω μή ἅπτω , ὅσπερ οὖον φυσικός ἅπτω , μᾶλλον δέ οὐδέ κύριος . περι δέ ὁ ποιέω καί πάσχω λεκτέος ἐφεξῆς . διαλέγω περί ἁφή , νῦν διαλέγω περί ὁ ποιέω καί πάσχω . ὁ δέ πρόκειμαι οὖον διακρίνω ὁ ποιέω καί πάσχω ὁ ἁφή ( ἤδη διακρίνω ) , ἀλλά δείκνυμι πῶς γίγνομαι ὁ ποιέω καί πάσχω . ὡς ἔθος δέ , καί νῦν ὁ ὁ παλαιός περί ὁ ποιέω καί πάσχω πρότερος ἐκτίθημι δόξα , καί οὗτος διελέγχω οὗτος ὁ οἰκεῖος εἰσάγω . ὁ οὖν περί ὁ ποιέω καί πάσχω λέγω , φημί , ὁ μέν πλείων ὁ ἐναντίος εἰς ὁ ἐναντίος ποιέω φημί · ὁ γάρ ὅμοιος ὑπό ὁ ὁμοιόω ἀπαθής εἰμί . εἰμί γάρ πάσχω ὁ ὅμοιος ὑπό ὁ ὁμοιόω , κἀν αὐτός ὑπό αὐτός πάσχω . εἰμί δέ οὗτος , οὐδείς εἄν εἰμί ὁ εἰμί ἄφθαρτος οὐδέ ἀίδιος . ἀδύνατος ἄρα ὁ ὅμοιος εἰς ὁ ὅμοιος ποιέω . τίς γάρ μᾶλλον δράω ἢ πείθω , ὁ αὐτός εἰμί ἐν τε ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω δύναμις ; νῦν δέ ὁράω ὁ μέν ποιητικός τε καί δραστήριος , ὁ δέ παθητικός μᾶλλον ἔχω δύναμις . ὁ ἐναντίος ἄρα ὑπό ὁ ἐναντίος πείθω , καί οὖον ὁ ὅμοιος ὑπό ὁ ὁμοιόω . κάν γάρ τίς δοκέω ὁ ὅμοιος ὑπό ὁ ὁμοιόω πάσχω , οἷος ὁ πολύς πῦρ ὑπό ὅς ὀλίγος ἐάν γάρ εἰς πυρκαιά προσφέρω λύχνος , σβέννυμι ) , οὐ ὅς ὅμοιος ἀλλά ὅς ἐναντίος πάσχω ἐναντίος γάρ ὁ πολύς ὁ ὀλίγος ) , ἐκδαπανάω ὁ ὕλη ὁ μικρός πυρός ὑπό ὁ μείζων . ὁ μέν οὖν πλείων , ὡς φθάνω εἶπον , ὁ ἐναντίος ὑπό ὁ ἐναντίος πάσχω φημί , ἰδίως δέ παρά ὁ ἄλλος ὁ Δημόκριτος ὁ ὅμοιος ὑπό ὁ ὁμοιόω πάσχω φημί . ὁ γάρ πάντῃ , φημί , ἀνόμοιος καί ἕτερος οὐδείς ποιέω εἰς ἀλλήλων φύω οὐδέ πάσχω ὑπό ἀλλήλων . διά οὗτος γοῦν γλυκύτης οὐδείς ἄν ποιέω εἰς μελανία οὐδέ βαρύτης εἰς γλυκύτης ἐπεί οὗτος οὐδείς κοινωνία . δεῖ ἄρα ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω μή εἰμί ἀνόμοιος , ἀλλά αὐτός · χρῶμα γάρ εἰς χρῶμα ποιέω καί χυμός εἰς χυμός καί ὁ ἄλλος ὁμοίως . ὁ ἄρα ὁμοῖος εἰμί ὁ ποιητικός καί παθητικός ὑπό ἀλλήλων , καί οὖον ὁ ἐναντίος . ἐγώ δέ , φημί , λέγω ὅτι οὔτε ὁμοῖος εἰμί ὁ ποιέω καί πάσχω , οὔτε πάντῃ ἀνόμοιος καί ἐναντίος . ὅμοιος μέν οὐ εἰμί , ὅτι ὁ ὅμοιος οὐδείς πάσχω ὑπό ὁ ὁμοιόω · εἰ γάρ ὁ ὅμοιος ὑπό ὁ ὁμοῖος πάσχω τίς , καί ὑπό ἑαυτοῦ πείθω · αὐτός ἑαυτοῦ πᾶς εἰμί ὅμοιος . εἰμί δέ οὗτος , οὐδείς εἰμί ἄφθαρτος καί ἀίδιος . διά οὗτος μέν οὐ εἰμί ὁ ποιέω καί πάσχω ὅμοιος . ἀλλά δή οὐδέ πάντῃ διάφορος καί ἐναντίος · οὐδέ γάρ γραμμή ὑπό λευκότης πείθω , οὐδέ γλυκύτης ὑπό μελανία . οὕτως οὖν ἀνατρέπω ὁ ὁ παλαιός δόξα , ἔρχομαι λοιπός ἐπί ὁ αὐτός δοκέω . ὁ μέν οὖν παρά ὁ παλαιός περί ὁ ποιέω καί πάσχω εἴρω | οὗτος εἰμί . ἔοικα δέ , φημί , οὗτος ἐναντίος λέγω εἰς αὐτός ἄγω . οὗτος δέ αἴτιος ὅτι εἰς μέρος ἑκάτερος αὐτός ἀποβλέπω δήω ὅλος τίς θεωρέω . ὁ γάρ εἰμί ὁ ποιέω καί πάσχω οὔτε πάντῃ ἕτερος εἰμί οὔτε πάντῃ αὐτός , ἀλλά πῇ μέν ὅμοιος πῇ δέ ἀνόμοιος καί ἐναντίος . ἐπεί γάρ οὖον ὁ τυγχάνω εἰς ὁ τυγχάνω ποιέω ( οὖον γάρ ποιέω εἰς γλυκύτης ἢ εἰς γραμμή ) , ἀλλά ὁ ἐναντίος εἰς ὁ ἐναντίος ὁ γάρ λευκός εἰς ὁ μέλας καί ὁ γλυκύς εἰς ὁ πικρός ) , ὁ δέ ἐναντίος καί γένος κοινός ἔχω καί ὑπόκειμαι , δῆλος ἄρα ὅτι ὁ ποιέω καί πάσχω πῇ μέν αὐτός εἰμί κατά ὁ γένος καί ὑπόκειμαι πῇ δέ ἐναντίος ὁ εἶδος . ὁ οὖν παλαιός ὅσος μέν εἰς ὁ γένος ἀποβλέπω ὁ ποιέω καί πάσχω , ὁ ὅμοιος ποιέω εἰς ἀλλήλων καί πάσχω φημί · ὅσος δέ εἰς ὁ εἶδος , ὁ ἐναντίος . Ζεύς ὁ μηδείς μᾶλλον ποιητικός ἢ παθητικός εἰμί ἕτερος θατέρου . Δεύς γάρ ὁ μέν ποιέω ὁ δραστήριος ἔχω δύναμις , ὁ δέ πάσχω ὁ παθητικός . ὁ δέ ὅμοιος ἴσος ἔχω καί ὁ αὐτός δύναμις , τίς μᾶλλον ἑκάτερος αὐτός ποιητικός εἰμί ἢ παθητικός ; ὥστε οὔτε ποιέω ἵημι πείθω ὑπό ἀλλήλων , ὅμοιος γε ἔχω καί ὁ αὐτός ποιητικός τε καί παθητικός δύναμις . εἰμί δέ τις εἶπον ὅτι οὐδείς ἄτοπος ὁ ποιέω καί ἀντιπάσχω ( τοιοῦτος γάρ ὁ ομουλη ) , φημί ὅτι ὁ μέν ἀντιπάσχω οὐ ἄτοπος , ὁ δέ μηδέ μᾶλλον ἄτοπος . ὁ γάρ ποιέω εἰμί καί ἀντιπάσχω , ἀλλά μᾶλλον δράω ἢ πάσχω , καί ὁ πάσχω εἰμί καί ποιέω , ἀλλά μᾶλλον πάσχω ἢ ποιέω . ἐπί δέ ὁ ὅμοιος οὐδείς μᾶλλον ἐν ἑκάτερος εἰμί ἢ ποιητικός ἢ παθητικός δύναμις . ὥστε οὖον πείθω ὁ ὅμοιος ὑπό ὁ ὁμοιόω . καί εἰμί ὁ ποιέω εἰς ἑαυτοῦ βούλομαι μεταβάλλω ὁ πάσχω , ὁ δέ ὅμοιος οὐ ἄν εἰς ὁ ὅμοιος τρέπω ( εἰμί γάρ ἤδη καί πρό ὁ τροπή ἐκεῖνος εἰς ὅς καί δῆλος ἄρα ὅτι ὁ ὅμοιος ὑπό ὁ ὁμοιόω οὖον πείθω . Oὐδὲν εἄν εἰμί οὔτε ἄφθαρτος οὔτε ἀκίνητος . καί γάρ ὁ κινέω ποιέω τίς εἰμί . ὥστε εἰμί αὐτός τίς ὑπό ἑαυτοῦ πάσχω , αὐτός τίς πάντως ὑπό ἑαυτοῦ πᾶς κινέω καί αὐτός ὑπό ἑαυτοῦ πᾶς φθείρω . ὥστε οὐδείς εἰμί ἄφθαρτος οὐδέ ἀκίνητος , ὅσπερ ἀδύνατος . δείκνυμι γάρ ἐν ὁ φυσικός , ὅτι τε πᾶς ὁ κινέω ὑπό τις κινέω καί ὅτι αὐτός ἑαυτοῦ οὐδείς κινέω , εἰμί μή κατά ἄλλος μόριον καί ἄλλος , ὡς ὁ ζῷον ( ἄλλος γάρ κινέω , ὁ Ψυχή , καί ἄλλος κινέω , ὁ καί ὅτι οὖον πᾶς κινέω , ἀλλά εἰμί πρό ὁ κινέω ὁ ἀκίνητος αἴτιος · ὁ γάρ πρῶτος κινέω ἀκίνητος . οὖον καλῶς δέ συνάγω δοκέω , ὅτι εἰμί ὁ ὅμοιος ὑπό ὁ ὁμοιόω παθητικός καί διά οὗτος καί αὐτός εἰς ἑαυτοῦ τίς ποιέω , ἤδη μηδείς εἰμί ἀκίνητος μηδέ ἄφθαρτος · τίς γάρ εἰμί λέγω τις ὅτι κινητικός μέν εἰμί τίς αὐτός ἑαυτοῦ καί παθητικός αὐτός ὑπό ἑαυτοῦ , ὁ φύω μέντοι κινέω καί πάσχω · ὁ δέ ὅλως μή φύω οὔτε πείθω ὑπό ἑαυτοῦ ὁ γε μή φύω πάσχω πάθος οὔτε κινέω ἑαυτοῦ ἀκίνητος εἰμί ; ἀλλά ἀκριβῶς προστίθημι εἴπερ ὁ ὅμοιος εἰμί ὅμοιος ποιητικός · εἰμί γάρ εἰμί ὅμοιος ποιητικός , καί πᾶς ὑπό ἑαυτοῦ πείθω καί οὐδείς εἰμί ἀκίνητος οὐδέ ἄφθαρτος . οὐ ἐξίστημι γάρ ἑαυτοῦ ὁ φύσις ὅσος μήτε ἐναντίος μήτε ἐκ ἐναντίος εἰμί . ὅτι2 οὐδείς ποιέω ὁ πάντῃ ἕτερος εἰς ὁ ἕτερος , οἷος ὁ γραμμή εἰς λευκότης , εἰμί μή κατά συμβεβηκός , τεκμήριον ποιέω ὁ μή ἐξίστημι ἑαυτοῦ ὁ φύσις · ὁ γάρ ποιέω εἰς τίς ἐξίστημι αὐτός βούλομαι ὁ αὐτός ποιέω GTa 6 εἰμί om . GTa 8 ἦδος a εἰς ἐκεῖνος εἰς ὅς a 10 ἀλλά μήv οὐδέ ἄφθαρτος οὐδός ἀκίνητος φημί τίς εἰμί pro lemmate a 11 ποιέω RZ : καί ποιέω GTa εἰμί τίς Z εἰμί ] εἰς R 12 πᾶς a ἑαυτοῦ πῶς κινέω Z γάρ ] δέ Z φυσικός ] Θ 4 sqq . τε om . a 16 post alterum ἄλλος addunt ὁ ( sc . ὁ ) GT ὁ σῶμα κινέω tr . Z 20 λέγω GTZ 24 προστίθημι ὁ . εἴπερ a εἴπερ ] εἶπον GT 24 . 25 εἰμί ] ὁ utrobique R 25 εἰμί γὰρ—ποιητικόν om . GTa 27 omisso hic lemmate pergit ὅτι δέ οὐδείς ποιέω a ἑαυτοῦ ] ἀλλήλων Ar . ( praeter codd . FH ) 30 τεκμόριον T μή ἐξανιστάω Z 31 αὐτός libri φύσις . ὅτε δέ λέγω ὁ μέλας εἰς ὁ ἐν ὁ λευκός γραμμή ποιέω , δῆλος ὅτι κατά συμβαίνω ποιέω εἰς ὁ γραμμή · καί γάρ μετά ὁ μέλας γίγνομαι ὁ λευκός μένω ὁ γραμμή γραμμή καί οὐ ἐξίστημι ὁ φύσις . δῆλος ἄρα ὅτι κατά συμβαίνω ποιέω ὁ μέλας εἰς ὁ γραμμή , διότι συμβαίνω ὁ γραμμή λευκός εἰμί . ὁ οὖν εἰς ὁ λευκός ἐν ὁ γραμμή ὑπάρχω δράω ὁ μέλας , λέγω κατά συμβαίνω καί ἐν ὁ γραμμή δράω . ὡς ἐπί παράδειγμα δέ εἶπον τῆ γραμμή εἶμι , λέγω δέ σύ ἀντί ὁ γραμμή ὁ ἐπιφάνεια . διά μέν οὖν ὁ εἶπον ὅσος μήτε ἐναντίος ὁ ἄκρος δηλόω , ὁ λευκός καί ὁ μέλας , διά δέ ὁ μήτε ἐκ ἐναντίος ὁ μεταξύ , οἷος ὁ φαιός . Αλ ἐπεί οὖον ὁ τυγχάνω φύω πάσχω ἢ ποιέω , ἀλλά ὅσος > ἐναντίωσις ἔχω . μέχρι μέν οὖν ὧδε ὁ ὁ παλαιός ἐκτίθημι λόγος , ἐντεῦθεν δέ λοιπός ὁ ἴδιος δόξα ἐκτίθημι . βούλομαι δέ δείκνυμι ὅτι ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω πῇ μέν ὁμοῖος εἰμί πῇ δέ ἀνόμοιος , χράομαι συλλογισμός τοιοῦτος , λαμβάνω ἐκ ὁ ἐνάργεια ὁμολογέω ὅτι ὁ ποιέω καί πάσχω ἢ ἐναντίωσις ἔχω ἢ ἐναντίος εἰμί , ἐναντίωσις μέν ἔχω λέγω ὁ μεταξύ , οἷος ὁ φαιός ὅταν εἰς ὁ λευκός ποιέω ἢ εἰς ἄλλος τίς 33r χρῶμα , ἐναντίος δέ , οἷος ὁ λευκός καί ὁ μέλας . εἰμί οὖν ὁ συλλογισμός τοιοῦτος · ὁ ποιέω καί πάσχω ἐναντίος εἰμί , ὁ ἐναντίος πῇ μέν εἰμί ὁ αὐτός πῇ δέ ἕτερος ( γένος γάρ ὁ αὐτός , εἶδος δέ ἕτερος ) , ὁ ποιέω ἄρα καί πάσχω πῇ μέν εἰμί ὁ αὐτός πῇ δέ ἕτερος . φύω γάρ σῶμα μέν ὑπό σῶμα , χυμός δέ ὑπό χυμός . παράδειγμα ὅτι ὁμοῖος εἰμί ὁ ποιέω καί πάσχω . σῶμα δέ ὑπό σῶμα φημί πάσχω οὐ ἀπλόος , ἀλλά ὁ ποιόω . πάλιν δέ χρῶμα ὑπό χρῶμα λέγω πάσχω ὁ ἐν ὑπόκειμαι δηλονότι λέγω . οὗτος δέ αἴτιος ὅτι ὁ ἐναντίος ἐν ὁ αὐτός γένος . αἴτιος , φημί , ὁ ὁ ὅμοιος ὑπό ὁ ὁμοιόω πάσχω , ὅτι ὁ ποιέω καί πάσχω ἐναντίος , ὁ δέ ἐναντίος ὑπό ὁ αὐτός γένος , ὁ ποιέω ἄρα καί πάσχω ὁμοιογενής . Επειδή ὁ πάσχω καί ὁ ποιέω ὁ μέν γίγνομαι αὐτός . δείκνυμι ὅτι ὁ ποιέω καί πάσχω ὁμογενής , λαμβάνω ὁμολογέω ὅτι ὁ ποιέω καί πάσχω ἐναντίος εἰμί , νῦν βούλομαι δείκνυμι ὅσπερ ὁμολογέω λαμβάνω , λέγω δέ ὅτι ὁ ποιέω καί πάσχω ἐναντίος εἰμί . δείκνυμι δέ πάλιν οὗτος λαμβάνω ὅτι ὁ ποιέω καί πάσχω πῇ μέν ὁμοῖος εἰμί πῇ δέ ἀνόμοιος · τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ ἐναντίος · ὁ ποιέω ἄρα καί πάσχω ἐναντίος . εἰμί δέ ὁ δεῖξις διάλληλος . καί γάρ ὅλως φθορά καί γένεσις ἐν οὗτος . ᾿Επὶ πλέω ὁ γένεσις καί ὁ φθορά ὁ ποιέω καί πάσχω · εἰμί γάρ καί ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω τις γένεσις καί τις φθορά , καί ὁ φθορά δέ καί ὁ γένεσις οὐ ἄνευ ὁ ποιέω καί πάσχω . εἶπον οὖν ὅτι ὁ ποιέω καί πάσχω ἐν ὁ ἐναντίος , κατασκευάζω οὗτος ἐκ ὁ μᾶλλον . καί γάρ ὁ γένεσις καί ὁ φθορά , φημί , ἐν οὗτος · ἐκ ἐναντίος γάρ εἰς ἐναντίος ὁ γένεσις καί ὁ φθορά ὁμοίως , ὡς δείκνυμι ἐν ὁ φυσικός . εἰμί τοίνυν ὁ γένεσις καί ὁ φθορά ἐν ὁ ἐναντίος , ἐν ὅς ἄρα οὐ εἰμί ἐναντίωσις , ἐν οὗτος οὐ εἰμί γένεσις καί φθορά . τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ πέμπτος στοιχεῖον . Διὸ καί εὔλογος ἤδη ὁ τε πῦρ θερμαίνω καί ὁ ψυχρός ψύχω . ᾿Εναντία γάρ οὗτος · διό καί ποιητικός καί παθητικός . καί ὅλως ὁ ποιητικός ὁμοιόω ἑαυτοῦ ὁ πάσχω . ὅτι2 ὁ ποιέω ὁμοιόω ἑαυτοῦ ὁ πάσχω κατασκευάζω , δείκνυμι ἔχω ὅτι ὁ γένεσις εἰς ὁ ἐναντίος εἰμί μεταβολή καί ὅτι ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω ἐναντίος . εἰμί οὖν ὁ κατασκευή ὁ συλλογισμός τοιοῦτος · ὁ γένεσις ἤτοι ὁ γίγνομαι καί ἀπλόος ὁ μεταβάλλω εἰς ὁ ἐναντίος ἑαυτοῦ μεταβάλλω , ἐναντίος δέ ὁ γίγνομαι καί μεταβάλλω ὁ ποιέω , ὁ γίγνομαι ἄρα καί ἀπλόος ὁ πάσχω τε καί μεταβάλλω εἰς ὁ ποιέω μεταβάλλω , ὁ ἄρα ποιέω ὅμοιος ἑαυτοῦ ποιέω ὁ πάσχω . κατά λόγος δέ μή αὐτός λέγω ἀμφότερος . Εὔλογος , φημί , ὁ λέγω ὅτι καίπερ οὖον αὐτός λέγω ὁ τε ὅμοιος λέγω εἰμί ὁ ποιέω καί πάσχω καί ὁ ἀνόμοιος , ὅμως ἀμφότερος ὁ φύσις αὐτός ἅπτω . πῶς δέ ἑκάτερος αὐτός ὁ φύσις ἅπτω , ἐπάγω . καί γάρ ὁ κοινός χρῆσις , φημί , ὁ ἄνθρωπος ὁτὲ μέν οὕτως ὁτὲ δέ οὕτως εἴωθα λέγω . λέγω γάρ , φημί , ὁτὲ μέν ὅτι ὁ ἄνθρωπος ὑγιαίνω ἐκ ὁ ὑπόκειμαι καλέω ὁ ὑγιάζω , ὁτὲ δέ ὅτι ὁ νοσέω ὑγιαίνω ἐκ ὁ πάθος καλέω , καί θερμαίνω ποτέ μέν ὁ λίθος ποτέ δέ ὁ ψυχρός , ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ ποιέω ποτέ μέν θερμαίνω λέγω ὁ ἄνθρωπος , ὅταν δηλονότι ὁ ἁφή θερμαίνω , ποτέ δέ ὁ θερμός θερμαίνω . ἐπεί οὖν ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω ποτέ μέν ἐκ ὁ ὑπόκειμαι καλέω ποτέ δέ ἐκ ὁ πάθος , ὅσος μέν εἰς ὁ ὑπόκειμαι αὐτός ἀποβλέπω , ὁ ὅμοιος ὑπό ὁ ὁμοιόω πάσχω φημί ( ομουλη γάρ εἰμί , ὡς εἴρω , ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω ) , ὅσος δέ εἰς ὁ πάθος , ὁ ἐναντίος ὑπό ὁ ἐναντίος . δῆλος δέ ὅτι , ὅταν λέγω ομουλη εἰμί ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω , οὖον κατά ὁ προσεχής ὕλη φημί καί ἔσχατος ( δῆλος γάρ ὅτι ἑτέρως δεῖ κεράννυμι ὁ ὑπόκειμαι σῶμα λευκός χρῶμα , ἑτέρως δέ ὁ ὁ μέλας · ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος ) , ἀλλά κατά ὁ πρῶτος , ὅστις εἰμί ὁ αὐτός καί θερμός καί ψυχρός δεκτικός καί λευκός καί μέλας . ἀλλά εἰμί οὗτος , καί διά ὁ πρῶτος ὕλη ομουλη φημί ὁ ποιέω καί πάσχω , διά τίς μή πᾶς ὑπό πᾶς πάσχω καί πᾶς εἰς πᾶς ποιέω , καί λευκότης , φημί , εἰς γλυκύτης καί εἰς εὐωδία ἢ δυσωδία , καί ἐπί ὁ ἄλλος ὡσαύτως ; πᾶς γάρ εἷς καί κοινός ὕλη ὁ πρῶτος . λέγω οὖν ὅτι οὐ ἀρκέω μόνος εἰς ὁ ποιέω τις καί πάσχω εἰς ἀλλήλων ὁ εἰμί ὁ ὕλη αὐτός κοινός οὗτος γάρ ἄν ὁ τυγχάνω εἰς ὁ τυγχάνω ποιέω · πᾶς γάρ ομουλη ) , ἀλλά δεῖ πρός ὁ κοινός εἰμί ὁ ὕλη καί ἐναντίος εἰμί ὁ εἶδος ὁ ποιέω καί πάσχω . Ἀπορέω δέ ἄν τις ἐπί οὗτος · εἰμί ὁ ἐναντίος εἰμί ὅσπερ καί κοινός ὕλη ἔχω ὁ πρῶτος ὁ ποιέω καί πάσχω , διά τίς μή ποιέω ὁ ἐν ἵππος λευκός εἰς ὁ μέλας ὁ ἐν ἔβενος , καί ἀπλόος πᾶς μέλας εἰς πᾶς λευκός ; λέγω | τοίνυν ὅτι οὐδέ ομουλη οὗτος κύριος . οὔτε γάρ ὁ προσέχω ὕλη ὁ μεταβάλλω δεῖ λαμβάνω οὔτε ὁ πρῶτος · ἐπί μέν γάρ ὁ ἁπλόος στοιχεῖον ὁ τριχῆ διαστατός κοινός οὗτος εἰμί ὕλη , ἐπί δέ ὁ συντίθημι οὖον δεῖ οὗτος λαμβάνω κοινός ὕλη οὐδέ ὁ ἔσχατος , ἀλλά ὁ μεταξύ . οἷος τίς λέγω . εἰμί τίς κρᾶσις πλάτος , κατά ὅς ὁ ὁ ἄνθρωπος γίγνομαι σάρξ · ἐν ὁ πλάτος οὗτος συμβαίνω ποτέ μέν λευκαίνω ὁ σάρξ ποτέ δέ μελαίνω , ἐπιτείνω τις ποιότης ἢ ἀνίημι · οὗτος οὖν ὁ πλάτος ὁ κρᾶσις ὁ σάρξ κοινός λέγω ὕλη ὁ ἐναντίος ὁ εἰς ἀλλήλων μεταβάλλω ἐν ὁ ὁ ἄνθρωπος σάρξ . ὁ αὐτός καί ἐπί πᾶς . διό οὖον πᾶς ἐναντίος εἰς πᾶς μεταβάλλω , διότι μηδέ κοινός ὁ ὕλη κατά ὁ εἴρω τρόπος ὁ ἐν γάλα φέρω λευκός καί ὁ ἐν ὁ ἔβενος μέλας . ἄνωθεν τοίνυν φημί διαρθρέω ὁ πᾶς θεώρημα , ὅτι ὁ μέν ποιέω καί πάσχω προσεχῶς ομουλη εἰμί πάντως ἐναντίος εἰμί , οὖον πάντως δέ ὁ ἐναντίος ποιέω καί πάσχω . οὔτε γάρ ὁ σκληρός εἰς ὁ μαλακός ποιέω , οὔτε ὁ ἄνω εἰς ὁ κάτω , οὔτε ἁπλόος ὁ λευκός εἰς ὁ μέλας , οὔτε πᾶς ἐναντίος εἰς πᾶς ἐναντίος , ἀλλά οὗτος ὁ ἐναντίος ποιέω καί πάσχω εἰς ἀλλήλων , ὅσος ὁ δραστήριος ἔχω δύναμις ( τοιοῦτος δέ μάλα εἰμί ὁ θερμός ψυχρός ) , ὅσος μέντοι ποιέω καί πάσχω προσεχῶς ομουλη εἰμί πάντως ἐναντίος εἰμί . προστίθημι δέ ῾προσεχῶς᾿ , διότι δράω ὁ ψῦξις εἰς ὁ μαλακότητα · ὁ γάρ μαλακός γίγνομαι ἄν ὑπό ψυχρός σκληρός , οἷος ὁ κῆρ , ἢ ὑπό θερμός , οἷος ὁ πηλός , καί οὖον δήπου ὁ ὁ ψυχρός ἐναντίος ἄν εἰμί ὁ ἐν κῆρ μαλακός , ἢ ὁ θερμός ὁ ἐν πηλός , ἢ ὅλως ὁ θερμός ἢ ψυχρός ἐναντίος εἰμί ὁ μαλακός . ποιέω δέ εἰς ὁ μαλακός οὖον προσεχῶς · προσεχῶς γάρ εἰς ὁ ἐναντίος ποιέω . ὁ μέν γάρ ψυχρός εἰς ὁ ἐν ὁ κῆρ θερμός δράω καί ἐκδιαφορέω αὐτός , συνεκδιαφορέω δηλονότι καί τις ὑγρός οὐσία σύν ὁ θερμός , ἐν ὅς καί ὁ εἰμί ἔχω , οὗτος συμβαίνω ὁ κηρός πάσσω τε καί σκληρός γίγνομαι . ὥστε προσεχῶς ὁ ψῦξις εἰς ὁ θερμότης δράω καί διά αὐτός εἰς ὁ ὑγρότης , καί οὐτάω λοιπός κατά συμβαίνω εἰς ὁ μαλακότητα . οὗτος καί ἐπί ὕδωρ ὁ ψῦξις δράω ποιέω κρύσταλλος · προσεχῶς ὁ ἔμφυτος θερμός ὁ ἐν αὐτός διαφορέω ἢ καί παντελῶς εἰμί ὅτε ἀποσβέννυμι καί συνεκδιαφορέω τις οὐσιώδης ὁ ὕδωρ ὑγρότης , ἢ ὁ ἐπίτασις ὁ ψῦξις ὁ γε ἀληθής πιλέω ὁ μόριον ὁ ὕδωρ καί πυκνάζω , οὗτος ποιέω ὁ ὕδωρ σκληρός καί αντιυπειμι ἀντί ὑπεικτικός καί μαλακός . ὡσαύτως δέ καί ὁ θερμότης ἐπί τίω πηλός ὁ ἐν ὁ πηλός ψῦξις ἀποσβέννυμι , ἢ εἰς θερμότης μεταβάλλω καί ἐκδιαφορέω , συνεκδιαφορέω ὁ θερμότης ὁ ὑγρός οὐσία ἐν ὅς καί ὁ εἰμί ἔχω ὁ ψῦξις · καί οὗτος ὁ καταλείπω σκληρός ἀντί μαλακός γίγνομαι , ὁ θερμότης πρῶτος εἰς ὁ ψῦξις ὁ ἐν ὁ πηλός δράω . εἴρω δέ οὗτος ἀκριβῶς ἐν ὁ τέταρτος ὁ μετέωρος . μήποτε δέ οὗτος δεῖ λέγω , ὅτι ὁ θερμός καί ξηρός ὁ πυρός οὐσία εἰς ὁ ψυχρός καί ὑγρός ὁ πηλός δράω , καί μεταβάλλω οὗτος ἢ ἐκδιαφορέω , οὐτάω ποιέω σκληρός ὁ πηλός · ὥστε προσεχῶς ὁ ἐναντάω εἰς ὁ ἐναντίος ποιέω . ὁ μέν οὖν ῾προσεχῶς᾿ διά οὗτος προστίθημι , ὁ δέ ῾ὁμόυλα᾿ διά ὁ οὐράνιος . ἄν γάρ ὁ πρῶτος ὕλη κοινός ὁ ὑπό σελήνη , ὁ τριχῆ λέγω διαστατός , ἀλλά οὐ ὁ προσεχής , ὡς δύναμαι ὁ μέν ὁ ἐναντίος ἀποβάλλω , ὁ δέ δέχομαι . ποιέω οὖν καί ὁ οὐράνιος προσεχῶς εἰς ὁ ὑπέκκαυμα ( πρῶτος γάρ αὐτός πάσχω ὁ ὑπέκκαυμα ὑπό ὁ οὐράνιος προσεχῶς , ἀλλά ὅμως οὐ εἰμί ἐναντίος οὗτος . οὗτος δέ διότι , ὡς εἶπον , οὐδέ ομουλη . καλῶς ἄρα εἴρω ὅτι ὁ ποιέω καί πάσχω προσεχῶς ομουλη εἰμί πάντως ἐναντίος εἰμί . Ἀπορέω δέ ἄν τις καί οὗτος εἰκότως ἐν ὁ περί ὁ ἐναντίος λόγος , πῶς λέγω ὁ ἐναντίος μεταβάλλω εἰς ἀλλήλων . εἰμί γάρ μή πᾶς ὁ ἐναντίος ποιέω καί πάσχω εἰς ἀλλήλων , εὔλογος μηδέ πᾶς ὁ ἐναντίος μεταβάλλω εἰς ἀλλήλων . οὖον γάρ δή ὁ ἐν ψίμυθος λευκός μεταβάλλω εἄν εἰς ὁ εἰμί ἔβενος μέλας ἢ εἰς ὁ ἐν κόραξ . οὐ ἄρα πᾶς ἐναντίος εἰς πούς ἐναντίος μεταβάλλω . εἰμί τοίνυν ἀληθής ὁ λόγος ὁ λέγω ὁ ἐναντίος μεταβάλλω εἰς ἀλλήλων , οὖον μεταβάλλω δέ ὁ ἐν ψίμυθος λευκός εἰς ὁ μέλας ὁ ἐν ἔβενος , οὐδέ ἄν ἐναντίος αὐτός εἰμί , ὅσπερ ἄτοπος . καθόλου γάρ ὁ λευκός ἐναντίος ὁ μέλας . ὥστε εἰμί ὁ καθόλου λευκός ὁ καθόλου μέλας ἐναντίος , καί ὁ τίς ἄρα ὁ τις . δοκέω οὖν ἑκατέρωθεν ὁ λόγος ἀναγκάζω εἷς τίς ὁ κοινός ομολογία ἀναιρέω , ἢ ὅτι οὐ εἰμί ἁπλόος ὁ λευκός ὁ μέλας ἐναντίος , εἰμί μή πᾶς εἰς πᾶς μεταβάλλω , ὁ ὅτι οὖον ὁ ἐναντίος πᾶς μεταβάλλω εἰς ἀλλήλων . φημί οὖν πρός οὗτος ὅτι καί ὁ πᾶς λευκός πᾶς μέλας ἐναντίος εἰμί ἀληθής ( δράω γάρ πάθος ἐναντίος · πᾶς γάρ μέλας συγκριτικός ὄψις καί πᾶς λευκός διακριτικός ) , καί ὁ ὁ ἐναντίος πάλιν εἰς ἀλλήλων μεταβάλλω ἀληθής · μεταβάλλω γάρ εἰς ὁ κατά εἶδος ἐναντίος , οὐδείς δέ εἰς ὁ κατά ἀριθμός ὁ αὐτός ἐναντίος μεταβάλλω . οὖον γάρ δή ὁ ἐν ὅδε ὁ ὕδωρ ψυχρός γίγνομαι θερμός ὁ ἐν ὅδε ὁ πῦρ , ἢ ὁ ἐν ὅδε ὁ σῶμα μέλας γίγνομαι ὁ ἐν ὅδε ὁ σῶμα λευκός . ὅλως γάρ ὁ μεταβολή ὁ αὐτός κατά ἀριθμός εἰμί οὖον συγχωρέω , οὐδέ ἐν εἷς καί ὁ αὐτός πρᾶγμα . οὖον γάρ δή ὁ αὐτός εἰμί κατά ἀριθμός λευκότης ὁ πρό ὁ ἡλιοκαΐα ὁ μετά ὁ ἡλιοκαΐα , οὐδέ ὁ ὑγίεια ὁ πρό ὁ | νόσος ὁ μετά ὁ νόσος . δείκνυμι δέ οὗτος ἐν ἕτερος . εἰμί τοίνυν οὐδέ ἐν ὁ αὐτός ἄτομος εἷς εἰμί καί ὁ αὐτός λευκότης δυνατός , ὁ πρό ὁ εἰς ὁ μέλας μεταβολεύς καί ὁ ἐκ ὁ μέλας , πόσος μᾶλλον ὁ ἐν ὁ ψίμυθος λευκός εἰς ὁ αὐτός κατά ἀριθμός μέλας οὐ εἄν μεταβάλλω ὁ ἐν ἔβενος · ἀλλά μεταβάλλω ὁ ἐναντίος κατά εἶδος ὁ λευκός εἰς ὁ μέλας , οὐ ἁπλόος εἰς ὅδε ὁ μέλας , ἀλλά ἀπλόος εἰς μέλας . ὅσος μέν οὖν ὁ ἐναντίος ὁ δραστήριος ἔχω δύναμις , οἷος ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός , οὗτος πάσχω ὑπό ἀλλήλων καί μεταβάλλω , εἰς ὁ αὐτός προσεχῶς εἶδος μεταβάλλω , οἷος ὅταν πάσχω ὁ ὕδωρ ὑπό ὁ πῦρ , πάσχω δέ δηλονότι κατά γένεσις καί φθορά , μεταβάλλω προσεχῶς εἰς ὁ αὐτός θερμός [ ὕδωρ ] οἷος εἰμί καί ὁ ποιέω , οἷος ὁ πύριος . ὅταν δέ φθείρω , ἀλλά οἷος ἀλλοιόω , ὁδεύω ἐπί ὁ φθορά ὁ ὕδωρ θερμαίνω , τότε εἰς ὁ αὐτός εἶδος ὁ θερμός μεταβάλλω , οὐ ἁπλόος ὁ προσεχής καί οἷος ὁ ποιέω , ἀλλά ὁ ἐν πλάτος ὁ θερμός εἶδος θεωρέω . ἴσως δέ οὐδέ ὅταν φθείρω ὁ ὕδωρ , προσεχῶς εἰς ὁ αὐτός κατά εἶδος ὁ ποιέω εἶδος μεταβάλλω . πρῶτος γάρ ἐξαερόω καί εἰς ἕτερος καί οὖον ὁ πυρία θερμότης μεταβάλλω · ὁ δέ ἀήρ , ἐάν ἄρα , ἤτοι ὁ ἐν ὁ ἀήρ ψυχρός , προσεχῶς εἰς ὁ ἐν ὁ πῦρ θερμός μετά - βάλλω . ὁ δέ μή ὁ δραστήριος δύναμις ἔχω ἐναντίος , οἷος ὁ λευκός ἢ ὁ μέλας , εἰμί μέν αχώριστος εἰμί , οἷος ὥσπερ ὁ ψίμυθος ὁ λευκότης καί ὁ πίσσα ὁ μέλας , μεταβάλλω οὗτος εἰς ὁ κατά εἶδος ἐναντίος ὁ ἐν ὁ γένεσις καί ὁ φθορά ( γίγνομαι γάρ ἄν ὁ ἐν λευκός μέλας , φθείρω ὁ ψίμυθος · γίγνομαι γάρ ἄν ἔβενος τυγχάνω ἢ πίσσα ἤ τίς τοιοῦτος ) · εἰμί δέ χωριστός εἰμί , μεταβάλλω πάλιν εἰς ὁ κατά εἶδος ἐναντίος ὁ ἐν πλάτος · γίγνομαι γάρ ἄν ὁ λευκός σῶμα μέλας , οὖον μέντοι ὅδε ὁ μέλας , οἷος ὁ ἐν ἔβενος , ἐπεί μηδέ πάσχω ἐκ αὐτός , ἀλλά ἁπλόος μέλας . οὕτως οὖν ἀληθής ὁ ὁ ἐναντίος μεταβάλλω εἰς ἀλλήλων . ἄλλως τε καί ὁ ὁ ὕλη παχύτης κώλυμα γίγνομαι πολλάκις ὁ μεταβολεύς · ὁ γάρ ἐν ὁ θόλος ὁ σηπία μέλας ἐπικρατέω πολλάκις ὁ ἐν γάλα λευκότης , ὁ δέ ἐν ἔβενος οὐκέτι . δεῖ οὖν πρός ὁ μεταβολή ὁ ἐναντίος καί ὁ ὕλη ἐπιτήδειος εἰμί πρός ὁ ποιέω τε καί πάσχω . Αλ εἴρω τις · εἰμί ὁ δύναμαι φθείρω ὁ μέλας σῶμα ποιέω ἕτερος ὁ λευκός σῶμα , οὗτος φημί ὁ ἐναντίος μεταβάλλω εἰς ἀλλήλων , τίς μᾶλλον ὁ ἐναντίος μεταβάλλω λέγω ἄν εἰς ἀλλήλων ἢ ἀπλόος πᾶς εἰς πᾶς μεταβάλλω , διότι ἐκ πᾶς φθείρω δύναμαι πάντως ἄλλος ὁστισοῦν γίγνομαι ; φημί οὖν πρός οὗτος , ὅτι εἴρω ἐν ὁ φυσικός ὅτι ὁ γένεσις πάντως ἐκ ἐναντίος εἰς ἐναντίος εἰμί . κἀν γάρ λέγω ἐκ ὁ στέρησις γίγνομαι ὁ γίγνομαι , πάντως εἰμί ἐν ὁ στερέω τίς ἐναντίος εἶδος ὁ εἰμί ἐκ ὅς ὁ μεταβολή γίγνομαι , εἰμί καί ἀνώνυμος οὗτος εἰμί καί ἄγνωστος · οὖον γάρ ἄν εἰμί μεταβολή , εἰμί μή εἰμί τις πάντως ἐναντιότης ὁ ἐκ ὅς καί ὁ εἰς ὅς . ὥστε εἰμί πάντως πᾶς γένεσις ἐκ ἐναντίος , ἀδύνατος ἀμέσως ἐκ πᾶς πᾶς γίγνομαι · οὖον γάρ εἄν γίγνομαι ἀμέσως ἐκ γῆ ὄστρακον , ἀλλά δεῖ πρότερος τοῖος κεράννυμι καί ἔχω πρός ὁ γίγνομαι εἶδος ἐναντιότης τις , ἵνα οὗτος ὁ ποιητικός μεταβάλλω ὁ ἐναντίος εἰς ὁ ἐναντίος . οὕτως οὖν κἀν πᾶς μεταβάλλω διά ὁ κοινός καί πρῶτος ὕλη ὁ πᾶς ὁ εἶδος δεκτικός , ἀλλά πρότερος ἴσχω τις κρᾶσις ἐναντίωσις τις πρός ὁ γίγνομαι εἶδος ἔχω , καί οὕτως ἐπιτήδειος εἰμί εἰς ὁ μεταβάλλω εἰς ὁ ἐναντίος . ὁ αὐτός δέ λόγος ὑποληπτέον εἰμί περί ὁ ποιέω καί πάσχω ὅσπερ καί περί ὁ κινέω καί κινέω . | εἶπον τίς εἰμί ὁ ποιέω καί πάσχω , ὅτι ὁ πῇ μέν ὅμοιος πῇ δέ ἀνόμοιος , ζητέω νῦν ὅπως ἔχω οὗτος πρός ἀλλήλων , ὁ ποιέω λέγω καί πάσχω , πότερος πᾶς ὁ ποιέω καί ἀντιπάσχω ἢ οὖον . φημί ἐν ὅτι , ἵνα οὗτος εὑρίσκω , ὁράω ὅπως ἔχω ὁ κινέω καί κινέω · ὡς γάρ ἄν ἔχω οὗτος , ἀνάγκη ἔχω καί ὁ ποιέω καί πάσχω . ἐπί πλέω γάρ ὁ κινέω ὁ ποιέω · πᾶς μέν γάρ ὁ ποιέω καί κινέω , οὖον πᾶς δέ ὁ κινέω ποιέω , εἰμί γε ποιέω εἰμί ὁ εἰς εἶδος τίς καί πάθος ἄγω . εἴρω δέ ἐν κατηγορία , ὅτι ὅσος κατά τις λέγω ὡς κατά ὑπόκειμαι , ὅσος κατά ὁ κατηγορέω λέγω , οὗτος καί κατά ὁ ὑπόκειμαι οὗτος εἴρω . ὅσος ἄρα ὑπάρχω ὁ κινέω καί κινέω , καί ὁ ποιέω ὑπάρχω καί πάσχω . εἰμί δέ ὁ κινέω ὁ μέν πρῶτος κινέω , ὁ δέ ἔσχατος καί προσεχῶς . ὁ μέν οὖν πρῶτος κινέω , φημί , οὐδείς κωλύω ἐν ὁ κινέω ἀκίνητος εἰμί , ἐπί ἔνιοι δέ καί ἀνανακαίω , ὁ δέ ἔσχατος καί προσεχῶς κινέω ἀνάγκη κινέω καί αὐτός κινέω . οἷος ὁ ψυχή πρῶτος κινέω ὁ ζῷον , ἀλλά οὐ ἀνάγκη οὗτος καθάπαξ ἀκίνητος εἰμί ( κινέω γάρ κατά συμβαίνω ἐν ὁ συμμεταβαίνω ὁ σῶμα καί μή ἀπολείπω αὐτός κινέω ) , ὁ μέντοι εἰκών ἀκίνητος μένω πρῶτος κινέω ὁ ὀρεκτικός . ὁμοίως δέ καί ὁ λοιδορία κινέω ὁ θυμός ἀκίνητος μένω . οὗτος γάρ οὐδέ κατά συμβαίνω ἐν ὁ κινέω κινέω . ὁ μέντοι ἔμφυτος θερμός προσεχῶς κινέω ὁ ζῷον , καί ὁ μῦς ἢ εἰμί τις ἄλλος εἰμί μόριον κινητικός ὁ ὅλος ζῷον προσεχῶς , ὁ κινέω καί αὐτός κινέω . ἐπεί οὖν οὗτος ὑπάρχω ὁ κινέω , ὑπάρχω δέ αὐτός οὐ ὡς γένος , οἷος ὡς ὁ κατά πλείων καί διαφέρω ὁ εἶδος κατηγορέω , ἀλλά ἀπλόος ὁράω καί κινέω , ὑπάρχω εἄν οὗτος καί ὁ ποιέω . οὖον πᾶς ἄρα ὁ ποιέω καί ἀντιπάσχω , ἀλλά ὁ μέν πρῶτος ποιέω εἰμί μέν ὅτε καί ἀντιπάσχω , εἰμί δέ ὅτε οὖον . οἷος ὁ ἰατρικός ποιέω εἰς ὁ ἄρρωστος , καί ἀπλόος ὁ ἐπιστήμη ποιέω εἰς ὁ μανθάνω πρῶτος , αὐτός ἀκίνητος μένω . πρῶτος δέ ποιέω καί ὁ πῦρ εἰς ὁ ὕδωρ , ἀλλά ὅμως καί ἀντιπάσχω ὑπό αὐτός . ὁ δέ προσεχῶς ποιέω πάντως καί ἀντιπάσχω , οἷος ὁ φάρμακον ποιέω εἰς ὁ ἄρρωστος καί ἀντιπάσχω ὑπό αὐτός , καί ὁ ἐν ὁ βαλανεῖον ἀήρ προσεχῶς ποιέω εἰς ἡμέτερος καί ἀντιπάσχω ὑπό ἐγώ , καί ἵνα σύντομος εἶπον , ὁ ποιέω οὗτος εἰμί ὁ ἀντιπάσχω ἐν ὁ ποιέω , ὅσος ἐν ὁ αὐτός ὕλη ὑφίστημι . διά οὗτος ὁ μέν ἐπιστήμη οὐ ἀντιπάσχω , οἷος ὁ ἰατρικός ὑπό ὁ ἄρρωστος ; ὁ φάρμακον δέ ἀντιπάσχω διότι ὁ μέν ἐπιστήμη ἐν Ψυχή ἔχω ὁ εἰμί , ὁ δέ νόσος ἐν σῶμα ὁ ζώννυμι , αντιδρώ δέ εἰς ὁ φάρμακον , διότι ὁ πρῶτος ὑπόκειμαι ὁ ὕλη κοινός ὁ σῶμα εἰμί ἀπαντάω · δοκέω δέ ὁ παραβολή ὁ κινέω πρός ὁ ποιέω μή ὀρθῶς ποιέω . ἐπιζητέω γάρ ποῖος ὁ ποιέω ἐν ὁ ποιέω ἀντιπάσχω ὑπό ὁ πάσχω , καί εἶπον ὅτι ὡς ἔχω ὁ κινέω οὕτως ἔχω καί ὁ ποιέω , παράγω τις ποιέω οὐ ἐν ὁ κινέω ἀντικινέω ὑπό ὁ κινέω , ἀλλά ἁπλόος κινέω καί αὐτός ἐν ὁ κινέω καί δήω κίνησις εἰς ὁ κινέω , οὖον μέντοι ἀντικινέω ἐά ὁ γάρ εἰμί πᾶς ὁ προσεχῶς κινέω , οἷος ὁ ἔμφυτος θερμός ἢ ὁ μῦς , ὁμοίως δέ καί ὁ βακτηρία . οὖον οὗτος δέ εἰμί ὁ ζητέω , ἀλλά εἰμί ἐν κινέω κινέω ἀντικινέω . λέγω οὖν ὅτι εἰμί καί μή πρός ἅπας ὁ παράδειγμα ἔοικα , ἀλλά οὖν τοσοῦτος ἀρκέω μόνος , ὅτι ὥσπερ ὁ κινέω εἰμί τις οὐ εἰμί ἀκίνητος , οὗτος καί ὁ ποιέω , ὁπότε ὁ ὁ Ψυχή καί σῴζω ὁ ἀναλογία · ὁ γάρ ψυχή κινέω αντικνειος , εἰμί καί κατά συμβεβηκός . ὅλως δέ ἐπεί ὁ κίνησις οὐ ὡς γένος εἰς εἶδος διαιρέω , ἀλλά ὡς ὁμώνυμος φωνή εἰς διάφορος σημαίνω οὖον γάρ εἰμί ἐν εἷς . κατηγορία ἀλλά ἐν πλείων , οὐ εἰμί δέ ὁ κατηγορία γένος ) , διά οὗτος οὐδέ ἀπαιτητέον καθόλου ὡς ἔχω ἐπί κίνησις οὕτως ἔχω καί ἐπί ποίησις , ἀλλά ἀρκέω καί εἰμί μέχρι τις σῴζω ὁ ἀνα - λόγιος . καί πάλιν ὁ ἔσχατος πρός ὁ κινέω καί ὁ γένεσις . τουτέστι ὁ ἔσχατος ὁ κινέω ἢ ποιέω οὖον πρός ὁ ἄνω , ἀλλά πρός ὁ κινέω ἢ γίγνομαι , τουτέστι ὁ προσεχής ὁ κινέω ἢ γίγνομαι , ὥσπερ ὁ ἄρρωστος ὁ σιτίον ἢ ὁ φάρμακον · οὗτος γάρ ἔσχατος ὡς πρός ὁ πάσχω . ὁ μέν γάρ ὕλη λέγω ὁμοίως ὡς εἶπον ὁ αὐτός εἰμί ὁ ἀντίκειμαι ὁποτέσρις , ὥσπερ γένος εἰμί . ὁ ὡς εἶπον προστίθημι , ὅτι ὁ προσεχής ὁ ἀντίκειμαι ὕλη οὐ εἰμί ἀπαραλλάκτως ὁ αὐτός · ἀλόω γάρ δεῖ κεράννυμι ὁ στοιχεῖον ὁ ὁ λευκός χρῶμα δείκνυμι , καί ἄλλως ὁ ὁ μέλας . ὁμοίως καί ἐπί ὁ ἄλλος . εἶπον δέ ὁ ὕλη ὁ ἀντίκειμαι ὥσπερ γένος εἰμί , διότι ὡς εἷς καί ὁ αὐτός γένος εἰμί ὁ ἐναντίος , οὗτος καί εἷς ὕλη · καί ὡς ὁ ἐναντίος οὐδείς διαφέρω κατά ὁ γένος , οὕτως οὐδέ κατά ὁ ὑπόκειμαι - μένω . ὁ δέ δύναμαι θερμός εἰμί καί ὁ ἑξῆς . Επειδή ὁ αὐτός εἰμί ὁ ἀντίκειμαι ὕλη , διά οὗτος ὁ δύναμαι θερμός εἰμί ( οὗτος δέ εἰμί ὁ μή εἰμί μήπω θερμός , οὗτος δέ ὁ ψυχρός ) , διά ὁ ἐν ὕλη εἰμί φύω καί ὁ θερμός δέχομαι , ὅταν πλησιάζω αὐτός ὁ θερμαντικός , θερμαίνω . καλῶς ἄρα εἴρω , ὅσος ὁ ποιέω καί πάσχω ἐν ὁ αὐτός ὕλη φύω εἰμί , οὗτος ἐν ὁ ποιέω ἀντιπάσχω , διά ὁ ὁ ἑκάτερος ὕλη ὅς αὐτός φύω ὁ ὁ ἀντίκειμαι εἶδος δέχομαι , οὗτος πλησιάζω εἰκότως πάσχω ὑπό αὐτός . ὁ δέ ὅς ἕνεκα , οὖον ποιητικός . | διό ὁ ὑγίεια οὖον ποιητικός , εἰμί μή κατά μεταφορά . κατά μεταφορά εἶπον ἀντί ὁ καταχρηστικός , ἢ ὅτι ὡς ὁ ποιητικός αἴτιος ὁ σῶμα πάρειμι γίγνομαι ὁ ὑγιαίνω , οὗτος καί ὁ ὑγεία . ὅτι δέ ὁ ὑγεία καί ἁπλόος ὁ τέλος καί ὁ ὅς ἕνεκα οὖον ποιητικός , διά ὅς ἐπάγω κατασκευάζω · καί γάρ ὁ μέν ποιέω , φημί , ὅταν ὑπάρχω , γίγνομαι τίς ὁ πάσχω , ὁ δέ ἕξις πάρειμι οὐκέτι γίγνομαι , ἀλλά εἰμί ἤδη . ὅτι , φημί , ὁ ὅς ἕνεκα οὐ εἰμί ποιητικός , δῆλος ἐντεῦθεν . ὁ μέν γάρ ποιητικός πάρειμι ἔτι γίγνομαι τίς ὁ μεταβάλλω , καί εἰς ὁ εἶδος ὁδεύω μήπω τέλειος αὐτός ἀπολαμβάνω ( ἠώς γάρ ἄν ποιέω ὁ οὔπω ἀπολαμβάνω ὁ εἶδος ὁ γίγνομαι ) , ὁ δέ τέλος καί ὁ ἕξις πάρειμι οὐκέτι γίγνομαι , ἀλλά ἤδη εἰμί · οὐ ἄρα ὁ ὅς ἕνεκα ποιητικός . διά οὗτος ἄρα οὐδαμοῦ φαίνω ὁ θεός ποιητικός αἴτιος λέγω ὁ κόσμος . ἐπεί γάρ ὁ ποιητικός οὗτος φημί εἰμί , ὁ διά ὁδός τις καί γένεσις ἄγω εἰς ὁ εἰμί ὁ γίγνομαι , ὁ δέ θεός οὐ ἐν χρόνος ποιέω οὐδέ ἀτελής , διά οὗτος οὖον ποιητικός αὐτός φημί , ἀλλά , εἰμί ἄρα , προαγωγός αὐτός δεῖ καλέω . λέγω δέ καί τελικός αἴτιος , διά ὁ πρός αὐτός πᾶς ἐπιστρέφω καί αὐτός ἐφίημι . ὁ δέ εἶδος καί τέλος ἔχω τις . Επειδή εἶπον ‟ ὁ ἕξις ” , ἐπεξηγέομαι τίς εἶπον ἔχω προστίθημι ὅτι ὁ τέλος καί ὁ εἶδος . ὁ δέ ὕλη παθητικός · οὗτος γάρ εἰμί ὁ πάσχω καί ποιέω καί μεταβάλλω κατά ὁ εἶδος . διά οὗτος οὖν φημί , ὅσος ὁ εἶδος ἐν ὕλη ἔχω ὁ εἰμί , οὗτος ἄν πάσχω , διότι ὁ ὑπόκειμαι οὐ ἀμετάβλητος ἔχω οὐδέ ἀπαθής · τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ πῦρ καί ὁ ὕδωρ καί ὁ ὅμοιος . εἰμί δέ τις ἄγω εἶδος χωριστός εἰμί ὁ ὕλη , οὗτος εἄν ἄγω καί ἀπαθής . τις μέν οὖν ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω . ὅτι2 ποιέω εἰμί ὁ εἰς πάθος ἄγω , πάσχω δέ ὁ εἰς πάθος ἄγω · καί ὅτι ποιέω εἰμί ὁ ὁμοιόω ἑαυτοῦ ὁ πάσχω , πάσχω δέ ὁ ὁμοιόω ὁ ποιέω . καί τίσις ὑπάρχω . ὅτι ὁ ἐναντίος . καί διά τίς . διά ὁ κοινός ὕλη ἔχω δεκτικός ὁ ἐναντίος πάθος . καί πῶς . ὅτι πρόσειμι ὁ ποιέω καί πλησιάζω ὁ πάσχω . Πῶς δέ ἐνδέχομαι οὗτος συμβαίνω , πάλιν λέγω . εἶπον τίς εἰμί ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω , καί τίς εἰμί ὁ ποιέω καί πάσχω , νῦν βούλομαι εἶπον ποῖος τρόπος γίγνομαι ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω . πρότερος δέ πάλιν ἐκτίθημι ὁ τρόπος , κατά ὅς ὁ παλαιός λέγω γίγνομαι ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω , καί διελέγχω οὗτος , καί οὗτος ὁ ἀληθής | τρόπος ἐκτίθημι . ὁ μέν γάρ , φημί , διά πόρος λέγω γίγνομαι ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω , ὅς εἰμί καί ὁ Εμπεδοκλῆς · εἰμί γάρ πόρος ἐν ὁ σῶμα , ἐν ὅς εἴσειμι ὁ ποιέω οὗτος δράω εἰς ὁ πάσχω . οὗτος δέ καί ὁ ὁράω λέγω γίγνομαι · εἰμί μέν γάρ ἐν πᾶς ὁ σῶμα πόρος , ἐν δέ ὁ διαφανής πυκνός μᾶλλον καί κατά στοῖχος , διά ὅς διέρχομαι ὁ ὄψις οὗτος προσβάλλω ὁ ὁρατός · ἐν δέ ὁ μή διαφανής σῶμα διά ὁ μή εἰμί κατά στοῖχος ὁ πόρος μή δύναμαι διά ὅλος διέρχομαι ὁ ὄψις προσβάλλω ὁ ὁρατός . ὁ αὐτός δέ τρόπος καί ὁ ἄλλος αἴσθησις αἰσθάνομαι , οἷος ἀκούω ἢ ὀσφραίνομαι , διά πόρος δίειμι ὁ ποιότης ὁ εὐώδης ἢ ὁ ψόφος . ὁ δέ περί Δημόκριτος καί Λεύκιππος διά ὁ κενός ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω γίγνομαι λέγω · κενός γάρ διαλαμβάνω ὁ ἄτομος , ἐν ὅς γίγνομαι ὁ ποιέω οὕτως ἀλλοιόω μετατίθημι ὁ κινέω ἢ μετατάσσω ὁ ἄτομος ἢ προστίθημι αὐξάνω . διαφέρω δέ ὁ κενός ὁ πόρος , διότι ὁ ὁ πόρος εἰσάγω κενός εἰμί οὐ λέγω ; ποροποιέω μέν γάρ σῶμα , πλήρης δέ εἰμί ὁ πόρος οὗτος ἕτερος σῶμα , οἷος ἀήρ ἤ τις τοιοῦτος . ἐπαινέω δέ μᾶλλον ὁ περί Δημόκριτος Εμπεδοκλῆς καί ὁ ἄλλος , ὅτι τοιοῦτος ἀρχή ἐφευρίσκω , ὅστις ἀρκέω αὐτός πρός ὁ πᾶς ὁ ἐκ φύσις γίγνομαι ἀπόδοσις . ὁ μέν γάρ ὁ πόρος εἰσάγω ἀπεῖπον μέν εἰμί τυγχάνω ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω διά αὐτός ὁ αἴτιος , ἴσως δέ καί τίνω ἄλλος , οἷος μίξις λέγω γάρ διά πόρος μίγνυμι ὁ σῶμα · ὅταν γάρ , φημί , οὕτως ἔχω ὁ πόρος ὡς σύμμετρος εἰμί δέχομαι ὁ ἐμμίγνυμι σῶμα , τότε γίγνομαι μίξις ) , κίνησις μέντοι ὁ αἴτιος οὐκέτι ἀποδίδωμι δύναμαι , ποῖος τρόπος διά ὁ πόρος γίγνομαι ὁ κινέω , ἢ αὔξησις · εἴσειμι γάρ ὁ αὐξάνω ὁ μέν πόρος ἀναπλήρωσις , μείζων δέ οὖον ποιέω . ὁ δέ περί Δημόκριτος , φημί , τοιοῦτος ἀρχή ἐπινοέω , ὅστις ἁρμόζω αὐτός πρός ὁ ἀποδίδωμι ὁ αἴτιος πᾶς ὁ φυσικός γίγνομαι , οὗτος δέ εἰμί ὁ ἄτομος καί ὁ κενός . προτίθημι δέ αὐτός ὁ ὑπόθεσις καί ὁ ὑπόθεσις ὅς ὁ περί Παρμενίδης * * * <οἱ γάρ Παρμενίδης φημί , ἀρχή ἀφανής καί ἀναπόδεικτος λαμβάνω , διά ἐναργής καί ὁμολογέω ἀναιρέω ἐπιχειρέω · ὁ δέ περί Δημόκριτος ἀρχή ὁμολογέω ὁ αἴσθησις λαμβάνω , διά αὐτός ὁ ἄδηλος κατασκευάζω . ὁ μέν γάρ Παρμενίδης , ἐθέλω δείκνυμι ὅτι οὐ εἰμί πλῆθος ἐν ὁ πρᾶγμα οὐδέ κίνησις , ὅσπερ εἰμί ὁ αἴσθησις μάχομαι καί ὁ ἐναργής ἀναιρέω , λαμβάνω ὡς ἀξίωμα ὁ μή εἰμί κενός , ὅσπερ οὐ εἰμί ὁ αἴσθησις ὁμολογέω , ἀλλά πολύς δήω ἀπόδειξις . οὗτος ἐν λαμβάνω , πρόειμι διά συλλογισμός οὕτως · εἰμί μή εἰμί κενός , οὐ εἰμί κίνησις · ἀλλά μήv οὐ εἰμί κενός · οὐ ἄρα εἰμί κίνησις . λαμβάνω οὖν ὁ συνάπτω ὁμολογέω , ὅτι κενός μή εἰμί οὐ εἄν εἰμί κίνησις ( διά κενός γάρ ἄν μόνος ὁ κίνησις ) , ὁμοίως δέ καί ὁ πρόσληψις , ὁ ἀλλά μήv οὐ εἰμί κενός . λαμβάνω οὖν οὗτος ὁμολογέω , ὅσπερ ἀφανής εἰμί καί ἀμφίβολος , διά αὐτός ἀναιρέω ὁ ὁμολογέω , λέγω δή ὁ κίνησις . μᾶλλον δέ οὗτος δεῖ ὁ συλλογισμός εἶπον · εἰμί εἰμί κίνησις , εἰμί κενός · ἀλλά μήv οὐ εἰμί κενός . οὐ εἰμί ἄρα κίνησις . ὁ αὐτός δέ τρόπος καί ὁ πλῆθος ἀναιρέω . εἰμί εἰμί γάρ , φημί , ἐν ὁ πρᾶγμα διαίρεσις , εἰμί κενός ( κενός γάρ ὁ διαίρεσις γίγνομαι ) · ἀλλά μήv οὐ εἰμί κενός · οὐ εἰμί ἄρα διαίρεσις . συνεχής ἄρα ὁ γῆ καί εἷς . πάλιν οὖν ὁ τε συνάπτω καί ὁ πρόσληψις λαμβάνω ὁμολογέω ἄδηλος εἰμί , καί διά αὐτός ὁ ὁμολογέω ἀναιρέω . ὁ μέν οὖν Παρμενίδης οὕτως ὁ ἐναργής ἐκ ὁ ἀφανής ἀναιρέω , ὁ μέντοι Δημόκριτος ἀρχή λαμβάνω ἐκ ὁ αἴσθησις μαρτύρομαι , ὅτι διαίρεσις καί πλῆθος εἰμί ἐν ὁ πρᾶγμα καί κίνησις , ἐκ οὗτος εἰσάγω ὁ κενός , ὁ ἀφανής διά ὁ φανερός κατασκευάζω . εἰμί γάρ εἰμί διαίρεσις , φημί , καί πλῆθος ἐν ὁ πρᾶγμα , εἰμί κενός · ἀλλά μήv εἰμί διαίρεσις καί ὁ πλῆθος · εἰμί ἄρα ὁ κενός · ὁ μέν συνάπτω ὡσαύτως λαμβάνω ὁ Παρμενίδης , ὁ μέντοι πρόσληψις οὐκέτι . ὁ μέν γάρ λέγω ῾ἀλλὰ μήv οὐ εἰμί κενός , ὅσπερ εἰμί ἄδηλος , ὁ δέ ῾ἀλλὰ μήv εἰμί πλῆθος καί διαίρεσις . ὁμοίως καί ἐπί κίνησις · εἰμί εἰμί κίνησις , εἰμί κενός . ἀλλά μήv εἰμί κίνησις · εἰμί ἄρα κενός · ἐνταῦθα ὁ συνάπτω μέν ὁ αὐτός ὁ Παρμενίδης λαμβάνω . ὁ πρόσληψις δέ οὐκέτι . ὁ αὐτός τρόπος ὁ Παρμενίδης καί ὁ ἤπειρος εἰσάγω . εἰμί γάρ εἰμί περαίνω ὁ πᾶς , ὁ κενός δηλονότι , φημί , περαίνω · ἀλλά μήv οὐ εἰμί κενός · οὐ ἄρα ὁ πᾶς περαίνω εἰμί . διά οὗτος ἀποδέχομαι ὁ Δημόκριτος , ὡς καί ὁ αἴσθησις ὁμολογέω ἀρχή λαμβάνω , καί τοιοῦτος ἐκ αὐτός ὑπόθεσις καί ἀρχή ὁ φυσικός πρᾶγμα κατασκευάζω , διά ὅς πᾶς ἀποδίδωμι δύναμαι ὁ ἐκ φύσις γίγνομαι . p , 324b 26 εἰσέρχομαι ὁ ποιέω ἔσχατος καί κύριος . Εἰσιεινή γάρ ὁ ποιέω ἐν ὁ πόρος καί οὗτος ποιέω οὖον ὁ πρῶτος ποιέω , οἷος ὁ ἰατρικός , ἀλλά ὁ προσεχῶς , οἷος ὁ φάρμακον ἢ ὁ σιτίον . καί μᾶλλον ἔχω ὁ διαφανής μᾶλλον . Ζεύς οὗτος φημί μᾶλλον ὁράω ὁ ὁρατός διά ὁ μᾶλλον διαφανής , διότι ὁ μᾶλλον διαφανής μᾶλλον ἔχω καί πυκνός καί κτάομαι στοῖχος ὁ πόρος . ὁ μέν οὖν ἐπί τίνω οὗτος διόριζω . τουτέστιν οὐ ἐξαρκέω λαμβάνω ἀρχή πρός πᾶς ὁ φυσικός , ἀλλά εἰς τις μόνος αὐτός ἁρμόζω , οἷος εἰς ὁ πῶς γίγνομαι ὁ ποιέω καί πάσχω , ἢ πῶς μίγνυμι ὁ μείγνυμι · οὐκέτι μέντοι πῶς ὁ κίνησις γίγνομαι ἢ ὁ διαίρεσις ἐκ οὗτος ἀποδίδωμι δύναμαι , ἢ ὁ λοιπός ἕκαστος . Οὐδός δέ μᾶλλον καί περί πᾶς διορίζω Λεύκιππος καί Δημόκριτος . τουτέστι τοιοῦτος διορίζω ἀρχή , ὅστις εὐοδέω αὐτός περί ὁ πᾶς ὁ γίγνομαι ἀποδείκνυμι . Ἀρχή ποιέω κατάφυσις ὅσπερ εἰμί . Ζεύς τοῦτος , φημί , εὐοδέω αὐτός ὁ ἐφεξῆς , ὅτι τοιοῦτος ἀρχή λαμβάνω ὅστις εἰμί τε καί ὁμολογέω ὑπό ὁ φύσις , λέγω δή ὁ εἰμί πλῆθος καί κίνησις ἐν ὁ πρᾶγμα . δοκέω γάρ , φημί , τις ὁ ἀρχαῖος μήτε εἰμί πλῆθος μήτε κίνησις , ὅσπερ εἰμί ὁ ἐνάργεια μάχομαι . οὐ ἀναιρέω οὖν ὁ Δημόκριτος ὁ ἐκ ὁ ἐνάργεια μαρτυρέω , ἀλλά οὗτος ἀρχή χράω . ὁ μέν γάρ κενός οὐ εἰμί . Μόνος γάρ ὁ πλήρης εἰμί . ζητέω μή δυνατός ἐνταῦθα ὅς μέν γάρ κενός οὐ εἰμί λαμβάνω ἀντί ὁ οὐ εἰμί ἐν ὁ εἰμί ὁ κενός , ἵνα εἰμί οὕτως · εἰμί μή κινέω δυνατός ἄνευ κενός , οὐ εἰμί δέ ὁ κενός , οὐ εἰμί ἄρα κίνησις . ἐν δέ ὁ περί Δημόκριτος λόγος ἐφεξῆς οὐκέτι οὕτως δυνατός ἐκλαμβάνω λέγω ὁ κενός οὐ εἰμί , ὡς μή ὑπάρχω ὅλως , ἀλλά μόνος πρός ἀντιδιαστολή ὁ πλήρης · ὡς γάρ μή ἔχω 2 . 4 ὁ πόρος . οὗτος οὖν φημί οὐ ἐξαρκέω a 3 ἐπί τίνω om . Z 4 λαμβάνω Z : λαμβάνω cett . 5 μόνος αὐτός Z 5 . 6 καί ὁ πάσχω Z 6 ἢ ( ante κίνησις ) corr . T 6 . 7 γίγνομαι ὁ διαίρεσις RT 7 δύναμαι a 7 10 ἕκαστος . ὁ δέ περί Δημόκριτος φημί τοιοῦτος a 8 μάλιστα et εἷς λόγος διορίζω Ar . ( sed v . εἷς λόγος omittit cod . E ) 10 εὐωδέω R : εὐοδόω a 11 ὁ om . GT 12 lemma om . a et pergit διά οὗτος ἐν φημί 13 εὐοδέω Z : εὐώδης R : εὐοδόω GTa 16 ἐνέργεια T 17 ἐνέργεια GT 18 . 22 χράω . ἐν ὁ λέγω δέ ὁ κενός οὐ εἰμί , ἐνταῦθα μέν ἀντί ὁ οὖον δυνατός νοέω , δηλονότι μή εἰμί ἐν ὁ εἰμί ὅλως ὁ κενός . ἵνα εἰμί a 20 ὁ ( ante ὁ ) addidi 23 Δημόκριτος GT 24 οὗτος a λέγω ] γίγνομαι Z ὑπάρχω Z 25 ἔχω corr . T : ἔχω cett . οὐσία τις ὑποτίθημι εἰμί ὁ κενός ὁ Δημόκριτος . εἶπον δέ μή εἰμί κενός προστίθημι χωρίζω . εἴρω γάρ ἐν ὁ φυσικός ὅτι ὁ κενός καί ὁ τόπος καί ὁ πλήρης ὁ μέν ὑπόκειμαι αὐτός εἰμί , ὁ δέ σχέσις διάφορος · κενός γάρ οὐδείς εἰμί ἢ τόπος στερέω σῶμα , πλήρης δέ τόπος πλήρης σῶμα , τόπος δέ κενός δεκτικός σῶμα ἢ διάστημα περιεκτικός σῶμα . οὗτος δέ οὐδείς διαφέρω , εἰμί τις οἴομαι μή συνεχής εἰμί ὁ πούς . ἔτι ὡς ἀπό Παρμενίδης ὁ λόγος . οὗτος δέ φημί οὖον ὁ εἴρω ἤδη , ἀλλά λέγω . ἐπεί γάρ ἀναιρέω ὁ Παρμενίδης , μή εἰμί κενός ὑποτίθημι , ὁ τε πλῆθος καί ὁ κίνησις , ὁ μή δύναμαι λέγω μήτε διαίρεσις μήτε κίνησις εἰμί ἄνευ κενός , ὁ δέ ἀληθής λόγος ἔχω ὅτι καί κενός μή εἰμί οὐδείς κωλύω καί διαίρεσις εἰμί καί κίνησις , ὁ πρᾶγμα διαιρέω μέν ἅπτω δέ ἀλλήλων καί κενός μή διείργω , οὗτος ἀναιρέω ὁ Παρμενίδης φημί ὅτι ὁ οὕτως ὑποτίθημι οὐδείς διαφέρω ὁ ἄτομος καί κενός εἰσφέρειν . πότερος γάρ , φημί , ὁ εἰμί πάντῃ εἰμί διαιρετός ἢ οὖον ; εἰμί μέν γάρ πάντῃ εἰμί διαιρετός , οὖον μόνος πολύς οὐ εἰμί ὁ πρᾶγμα , ἀλλά οὐδέ εἷς ( διαιρέω γάρ πάντῃ οὐδείς εἰμί λοιπός , ἀλλά μόνος κενός ) , εἰμί δέ μή πάντῃ διαιρετός , πλάσσω ὁ τοιοῦτος ἔοικα · διά τίς γάρ πῇ μέν εἰμί διαιρετός πῇ δέ οὖον ; οὗτος δέ καί ὁ ὁ ἄτομος εἰσκωμάζω δόξα , ὅστις ἕπω καί ὁ κενός εἰμί . ἔτι δέ ὁμοίως ἀναγκαῖος μή εἰμί κίνησις . ὁ αὐτός λόγος , φημί , δείκνυμι κίνησις μή εἰμί , μήτε ὁ κενός εἰσφέρω μήτε κίνησις εἰμί λέγω ἄνευ κενός . Εκ μέν οὖν οὗτος ὁ λόγος , ὑπερβαίνω ὁ αἴσθησις . μέμφομαι ὁ περί Παρμενίδης , ὅτι νομίζω δήω ὁ μέν ἐνάργεια ὁ πρᾶγμα μή δήω ὅλως προσέχω , μόνος δέ ὁ ὁ λόγος ἀκολουθία , ὅσπερ πάσχω εἷς ὁ πᾶς λέγω εἰμί καί ἀκίνητος καί ἤπειρος . ἔτι δέ ἐπί ὁ λόγος μέν δοκέω οὗτος συμβαίνω . εἰμί δοκέω , φημί , συμβαίνω οὗτος , λέγω δή ὁ εἰμί ὁ πᾶς εἷς καί ἤπειρος καί ἀκίνητος , ὅσος ἐκ ὁ ὁ λόγος ἀκολουθία , καί πιθανός εἰμί ὁ ἐπιχείρησις , ἀλλά οὖν ἐπί αὐτός ὁ πρᾶγμα μανία οὐδείς διαφέρω ὁ τοιοῦτος , μᾶλλον δέ καί μανία εἰμί ἐπέκεινα . οὐδείς γάρ ὁ μαίνομαι πρός ὁ αἴσθησις πλανάω , οὐδέ ὁ πῦρ νομίζω εἰμί αὐτός ὁ κρύσταλλος , ἀλλά ὁ πλάνη ὁ μαίνομαι περί ὁ καλός καί μή καλός , καί συμφέρω καί μή συμφέρω · αἱρέω γάρ διά ὁ μανία ὁ ἀσύμφορος ἀντί ὁ συμφέρω . οὗτος μέν οὖν τοιοῦτος . ὁ δέ περί Λεύκιππος καί Δημόκριτος , ὁμολογέω ὁ αἴσθησις λέγω , οὐ ἀναιρέω οὔτε ὁ πλῆθος οὔτε ὁ κίνησις . ῾Ομολογήσας δέ οὗτος μέν ὁ φαίνω . ὁ μέν οὖν φαίνω , φημί , ὁ Λεύκιππος σύμφωνος εἰμί κατά οὗτος , εἶτα δέχομαι ἐκ ὁ ὁ εἷς εἰσάγω καί συμφωνέω αὐτός κατά ὁ μή εἰμί κίνησις ἄνευ κενός , καί ὅτι ὁ κενός οὐ εἰμί εἰμί , τουτέστιν οὖον πλήρης οὐδέ οὐσία τις καί σύστασις , οὗτος ὁ ἑξῆς κατασκευάζω , λέγω δή ὅτι ἄτομος εἰμί καί ὁ κενός . εἰμί γάρ εἰμί πολύς ὁ εἰμί καί διαιρέω , διαίρεσις δέ ἄνευ κενός γίγνομαι ἀδύνατος , εἰμί ἄρα κενός . οὗτος μέν οὖν ὁ εἰμί κενός κατασκευάζω , ὁ δέ ἄτομος εἰμί πάλιν οὕτως · εἰμί ἕκαστος ὁ εἰμί κύριος εἰμί , ἐν δέ ὁ εἰμί οὐδείς εἰμί οὐ εἰμί , οὐδείς ἄρα ἐν ὁ εἰμί κενός ( ὁ γάρ κενός οὐ εἰμί ) · εἰμί οὐδείς κενός ἐν αὐτός , ὁ δέ διαίρεσις ἄνευ κενός ἀδύνατος γίγνομαι , ἀδύνατος ἄρα αὐτός διαιρέω . ποιέω δέ καί πάσχω ὅς τυγχάνω ἅπτω . τουτέστι διά ὁ κενός · οὗτος γάρ ἅπτω ἀλλήλων . οὖον γάρ κύριος ὁ ἁφή λέγω ὁ Δημόκριτος , λέγω ἅπτω ἀλλήλων ὁ ἄτομος , ὅστις γίγνομαι ὁ ἐπιφάνεια ἐφαρμόζω ἐπί ἀλλήλων ὁ 36r ἅπτω , ἀλλά ὅς πλησίος εἰμί ἀλλήλων ὁ ἄτομος καί διίστημι , οὗτος ἁφή καλέω · κενός γάρ πάντως διείργω αὐτός . καί συντίθημι δέ καί ( ?? ) γεννάω . συντίθημι , φημί , ἀλλήλων ὁ ἄτομος καί περιπλέκω ὁ πάθος γεννάω , ὡς πολλάκις εἴρω . δηλόω δέ διά ὁ σύνθεσις αὐτός καί περιπλοκή ὁ θέσις καί ὁ τάξις . Εκ δέ ὁ κατά ἀλήθεια εἷς οὐ ἄν γίγνομαι πλῆθος . οὔτε , φημί , ὁ κύριος εἷς πλῆθος ἄν ποιέω , ὁ μέν πλῆθος κατά διαίρεσις γίγνομαι ὁ δέ διαίρεσις διά ὁ κενός ( ὁ οὖν εἷς οὐ ἔχω ἐν ἑαυτοῦ κενός οὐ εἄν διαιρέω ) , ἵημι ἐκ ὁ κατά ἀλήθεια πολύς εἷς οὐ ἄν γίγνομαι · οὐδέ γάρ δύναμαι συγκρίνω ὁ ἄτομος κενός διείργω καί ἑνόω μή δύναμαι . σχεδόν δέ καί ᾿εμπεδοκλεψ ἀναγκαῖος λέγω , ὥσπερ καί Λεύκιππος φημί . | περιάγω , φημί , ὁ Ἐμπεδοκλῆς δόξα εἰς ὁ Δημοκρίτειος , ὅσος ἐκ ὅς ὑποτίθημι ὁ ’Eμπεδοκλλͅς ἀνάγκη αὐτός ἄτομος εἰσάγω σῶμα · εἰμί γάρ διά πόρος ὑποτίθημι ὁ ποιέω καί πάσχω , ἀνάγκη πᾶς εἰσέρχομαι εἰς ὁ πόρος ὁ ποιέω ὁ περιέχω ὁ πόρος σῶμα ἀπαθής εἰμί καί ἀδιαίρετος . εἰμί γάρ πάσχω , ἐπεί ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω οὐ ἄλλως ἢ διά πόρος φημί γίγνομαι , ἀνάγκη ἐκεῖνος πόρος ἔχω , καί πάλιν ὁ σῶμα ὁ περιέχω ὁ πόρος ἐκεῖνος . ὥστε ἢ ὁ ὅλος πόρος εἰμί , ἢ εἰμί οὗτος ἀδύνατος , ἀνάγκη εἰμί τις ἔσχατος ἀπαθής καί ἀδιαίρετος σῶμα . καί οὗτος δέ καί ὁ Δημόκριτος λέγω . ὥστε ὁ αὐτός ὁ Ἐμπεδοκλῆς Δημόκριτος καί Λεύκιππος ὅσος ἐκ ὁ ἴδιος ὑπόθεσις λέγω ἀναγκάζω . ὁράω γάρ τις στερεός , ἀδιαίρετος δέ , . εἰμί μή πάντῃ πόρος συνεχής εἰμί . οὗτος δέ ἀδύνατος . Αναγκαῖος , φημί , ὁ Ἐμπεδοκλῆς λέγω εἰμί τις στερεός καί ἀδιαί - Ρέτα , διά ὁ μή εἰμί πάντῃ ὁ σῶμα πόρος συνεχής . οὗτος γάρ ἀδύνατος · πόρος γάρ ἄν εἰμί ὁ πᾶς σῶμα καί κενός . ὥστε εἰμί οὗτος ἄτοπος , ἀνάγκη ὁ μέν ἅπτω μόριον ὁ σῶμα στερεός εἰμί ἀδιαίρετος , ὁ δέ μεταξύ αὐτός κενός , ὅς Ἐμπεδοκλῆς πόρος καλέω . ὁ αὐτός δέ καί ὁ περί Λεύκιππος ὑποτίθημι , ὁ μέν ἄτομος ἅπτω ἀλλήλων , διαλαμβάνω δέ ὁ κενός , διά ὅς ὁ ποιέω καί πάσχω γίγνομαι , πλήν ὅτι ὁ ἁφή ὁ περί Λεύκιππος οὖον κύριος λέγω , ὡς εἴρω ἀνωτέρω . ὁ μέν οὖν τρόπος κατά ὅς ὁ μέν τοιεῖ ὁ δέ πάσχω , σχεδόν οὗτος λέγω . ᾿Εκθέμενος ὁ τρόπος , κατά ὗς ὅς τε ’Eμπεδοκλλͅς καί ὁ περί Δημόκριτος ὑποτίθημι ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω , ἐν οὗτος ἀποδέχομαι μᾶλλον ὁ περί Δημόκριτος , ὅσπερ ἤδη ποιέω , ὡς ἀρχή τοιοῦτος ὑποτίθημι , ὅστις αὐτός ἀρκέω καί πρός γένεσις καί φθορά καί πρός ἀλλοίωσις καί πρός ὁ ἄλλος φυσικός μεταβολή , Ἐμπεδοκλῆς μή δύναμαι διά ὁ οἰκέω ἀρχή πᾶς ὁ λόγος ἀποδίδωμι . πρῶτος μέν γάρ ἀπαθής λέγω ὁ τέσσαρες στοιχεῖον καί εἰδοποιός αὐτός εἰμί διαφορά ὁ πάθος , ἀλλοίωσις σῴζω οὖον δύναμαι · γένεσις δέ ὁ μέν συντίθημι ὁ σύγκρισις ὁ στοιχεῖον εἰμί λέγω , αὐτός δέ ὁ στοιχεῖον γένεσις οὐκέτι λέγω δύναμαι , μή ὑποτίθημι καί αὐτός οὗτος ἁπλόος στοιχεῖον · ὁράω δέ ὁ στοιχεῖον φθείρω καί γίγνομαι . ὁ μέντοι περί Δημόκριτος καί αὐτός λέγω ὁ σύνθετος πᾶς ἐκ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον ἔχω ὁ γένεσις , καί αὐτός ὁ στοιχεῖον ὁ λόγος ὁ γένεσις ἐκ ὁ οἰκέω ἀποδίδωμι · γίγνομαι γάρ αὐτός καί φθείρω ὁ ὁ ἄτομος σύγκρισις καί διάκρισις . καί ὁ ἀλλοίωσις δέ σῴζω ὁ μετάθεσις καί ὁ μετάταξις ὁ ἄτομος · μή γάρ ἀποτίθημι ὁ πάθος ἐν ὁ ἄτομος , ἀλλά ἀπαθής αὐτός εἰμί λέγω , ὁ θέσις αὐτός καί ὁ τάξις ὁ πάθος γίγνομαι δοκέω λέγω . ὁ μέντοι Ἐμπεδοκλῆς ἐν ὁ στοιχεῖον ἐναποτίθημι ὁ πάθος καί ἀμετάβλητος αὐτός εἰμί λέγω , ἀλλοίωσις σῴζω οὖον δύναμαι . σχεδόν οὗτος λέγω . παρά ὁ ἀρχαῖος δηλονότι . εἰμί δέ τρόπος δύο , ὅς τε διά ὁ πόρος καί ὁ διά ὁ κενός . καί περί μέν οὗτος . ὁ περί Λεύκιππος καί Δημόκριτος . δῆλος δέ ἐκ ὁ ἐφεξῆς . καί πρός ὁ αὐτός θέσις Αἶς χράω σχεδόν ὁμολογουμένως φαίνω συμβαίνω . ᾿ακολοκορυς , φημί , καί συμβαίνω ὁ ἀρχή ἑαυτοῦ ὁ ἐφεξῆς εἴρω , ἐν ὅς καί ὁ περί ὁ ποιέω καί πάσχω λόγος . ὁ δέ ἄλλος κακός . ὁ περί Ἐμπεδοκλῆς , φημί , κακός ἀκόλουθος καί συμβαίνω ὁ ἀρχή ὁ ἐφεξῆς , λέγω δέ ὁ περί γένεσις καί φθορά καί ἀλλοίωσις καί ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω . ὁ μέν γάρ εἰμί ἀδιαίρετος ὁ πρῶτος ὁ σῶμα . ὁ περί Δημόκριτος , φημί , ὁ πρῶτος σῶμα , ἐκ ὅς γίγνομαι πᾶς πρῶτος καί εἰς ὅς ἔσχατος διαλύω , ὁ ἀδιαίρετος εἰμί · εἰς καί ὁ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον ἀνάλυσις . ὁ δέ Ἐμπεδοκλῆς ὁ μέν ἄλλος , τουτέστι ὁ σύνθετος , μέχρι ὁ τέσσαρες στοιχεῖον ἔχω ὁ ἀνάλυσις · πρῶτος γάρ στοιχεῖον εἰμί αὐτός ὁ τέσσαρες . καί διά οὗτος ὁ συντίθημι ὁ γένεσις ἔχω εἄν λόγος ὁ ὁ στοιχεῖον σύγκρισις , τίς δέ τρόπος καί αὐτός ὁ στοιχεῖον γίγνομαι καί φθείρω οὐ ἔχω λέγω , μή λέγω καί αὐτός ὁ τέσσαρες στοιχεῖον απλός τις στοιχεῖον . ὁ δέ σωρεύω μέγεθος οὗτος εἰμί , ὁ ἐκ ὁ γένεσις αὐτός σωρεύω , οἷος ὕδωρ ἢ ἀήρ ἢ πῦρ , ὅσπερ ἐν ὁ γένεσις αὐτός κατά | μικρός σωρεύω καί αὐξάνω , ὡς ὁ ἐκ ὁ ὑετός ὕδωρ , ἢ ὁ ἐκ ὁ ἐξατμίζω ὕδωρ ἀήρ , ἢ ὁ ἐκ ὁ φλογέω ὕλη πῦρ . ομοίως καί ὁ ἄλλος ἅπας . ὕδωρ δηλονότι καί ἀήρ καί γῆ . ὥσπερ ἐν ὁ Τίμαιος γράφω ὁ Πλάτος . καί γάρ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον ὁ Πλάτων στοιχεῖον εἰμί φημί ὁ ἐπίπεδος , οὗτος δέ εἰμί τρίγωνος ἰσόπλευρος καί ὀρθογώνιος . ὁ δέ πυραμέδα οὖον στοιχεῖον πυρός λέγω ἀλλά σπέρμα , ὁμοίως καί ὁ γῆ ὁ κύβος καί ὁ ἄλλος ὁμοίως , ὕδωρ μέν ὁ ὀκτάεδρος , ἀήρ δέ ὁ εἰκοσάεδρος · ὁ γάρ δωδεκάεδρον ὁ πᾶς κόσμος ἀφορίζω . ὁ δέ τρίγωνος τουτέστι ὁ πρῶτος στοιχεῖον , ἀδιαίρετος λέγω · οὐκέτι γάρ διαιρέω οὗτος εἰς ἕτερος ἀρχοειδής . ὁ οὖν Πλάτων , φημί , δόξα ὁ Λεύκιππος καί Δημόκριτος οὗτος διαφέρω , ὅτι ὁ μέν περί Λεύκιππος ὁ ἀδιαίρετος , ὁ καί πρῶτος στοιχεῖον ποιέω , στερεός εἰμί λέγω , Πλάτος δέ ὁ ἀδιαίρετος , ἐπίπεδος · καί ὁ μέν Δημόκριτος ἤπειρος σχῆμα σχηματίζω λέγω ὁ ἄτομος , ὁ δέ Πλάτος ὁρίζω , μᾶλλον δέ εἷς . τρίγωνος γάρ εἰμί ὁ πρῶτος στοιχεῖον , ὁ δέ πρῶτος ἐκ ὁ στοιχεῖον ὁρίζω ὁρίζω σχῆμα ( πέντε γάρ ) , πυραμίς κύβος ὀκτάεδρος καέδρῳ εικοσαεορῳ . καί ὁ μέν ἤπειρος ὁρίζω σχῆμα ὁ ἀδιαίρετος στερέω ἕκαστος . οὖον οὗτος λέγω , ὅτι ἕκαστος ἄτομος ἤπειρος σχῆμα ἔχω ( εἷς ἕκαστος ἔχω ) , ἀλλά ὅτι ὁ ἄτομος ἤπειρος σχῆμα ἔχω μερίζω κατά ἕκαστος . ἢ ἀντιστρόφως νοητέον · καί ὁ μέν ὁ σχῆμα ἕκαστος ἤπειρος ἀδιαίρετος ὁρίζω , τουτέστιν ἕκαστος σχῆμα ἐν ἤπειρος εἰμί ἄτομος , οἷος ὁ σφαιρικός ὁ κυβικός καί ὁ ἀλέω ἕκαστος , ὥστε καί ὁ σχῆμα ἤπειρος εἰμί καί ὁ ὑπό ἕκαστος σχῆμα ἄτομος . Εἶπος ἀδιαίρετος γε ἀμφότερος λέγω καί ὁρίζω 37r σχῆμα . ὁ ὁρίζω ἐνταῦθα ἀντί ὁ περιγράφω ἕκαστος ὁ ὑπό τις σχῆμα . Λεύκιππος μέν δύο τρόπος ἄν ἄγω , διά τε ὁ κενός καί διά ὁ ἁφή · οὗτος γάρ ἀδιαίρετος ἕκαστος . δοκέω διά οὗτος ἐναντιόομαι ὁ ἀνωτέρω εἴρω αὐτός . φημί γάρ ἐν ἐκεῖνος ὁ πάσχω οὗτος γίγνομαι ὁ τρόπος , διά ὁ κενός γίγνομαι ὁ διάλυσις , ὁμοίως δέ καί ὁ αὔξησις καί γένεσις καί φθορά καί ὁ ἄλλος μεταβολή · νῦν δέ φημί δύο τρόπος εἰμί γένεσις , ὁ διά ὁ κενός καί ὁ διά ὁ ἁφή . ἔοικα οὖν ἐνταῦθα κοινός ὁ γένεσις εἴρω , ἐπί τε ὁ εἰμί γένεσις , λέγω δέ ὁ ὁ οὐσία , καί ἐπί ὁ ὁ συμβεβηκός , καί ὁ μέν ἕτερος τρόπος , ὁ διά ὁ κενός , ὁ γένεσις εἰμί , ὁ δέ διά ὁ ἁφή ὁ ἀλλοίωσις · ἅπτω γάρ ἀλλήλων ὁ ἄτομος καί προσκρούω ἀλλήλων μετατίθημι καί μετατάσσω , καί οὗτος ὁ ἀλλοίωσις ποιέω , ἅπτω δέ δηλονότι διά ὁ κενός . ὥστε οὐ ἐναντίος οὗτος ἐκεῖνος . δύναμαι δέ ὁ δύο τρόπος μή κατά ἄλλος καί ἄλλος τρόπος λέγω γίγνομαι ὁ γένεσις , ποτέ μέν οὗτος ποτέ δέ οὗτος , ἀλλά ἕκαστος γένεσις διά ὁ δύο τρόπος , καί δήω ἕκαστος ὁ γίγνομαι ὁ δύο τρόπος ἵνα γίγνομαι , ὁ τε κενός φημί καί ὁ ἁφή · διά γάρ ὁ κενός καί ὁ ἁφή γίγνομαι , ἄν ὁ κύριος εἶπον ἁφή , ἐν ὁ οἷος πλησίασις . ἀμελέω καί ἀνωτέρω κοινῶς ὁ ποιέω καί πάσχω διά ὁ ἁφή εἶπον γίγνομαι , φημί δέ οὕτως · “ καί συνιστάω μέν γένεσις ποιέω , διαλύω δέ φθορά · ποιέω δέ καί πάσχω ὅς τυγχάνω ἅπτω . ” ποιέω δέ καί πάσχω δηλονότι οὖον μόνος ὁ ἀλλοιόω , ἀλλά καί ὁ γίγνομαι . οὕτως οὖν ὁ μέν Δημόκριτος , φημί , δύο τρόπος γένεσις εἰμί , Πλάτων δέ εἷς , ὁ διά ὁ ἁφή . οὖον φημί γάρ εἰμί κενός ὁ Πλάτος , ἀλλά ὁ μέν ἐπίπεδος , ἅπτω ἀλλήλων κατά ὁ κύριος ὁ ἁφή σημαίνω , ποιέω ὁ πυραμίς ἢ ὁ κύβος καί ὁ λοιπάς στερεός ὁ σχῆμα , οὗτος δέ πάλιν ἅπτω ἀλλήλων ποιέω ὁ στοιχεῖον . περι μέν ὁ ἀδιαίρετος ἐπίπεδος εἴρω ἐν ὁ πρότερος λόγος . ἀναιρέω γάρ αὐτός καί ἐν ὁ περι οὐρανός καί ἐν οὗτος μέντοι λόγος , ὅτι ἄλογος τε μέχρι ἐπίπεδος ἀναλύω ( ὁ γάρ αὐτός λόγος μέχρι σημεῖον εἰμί ὁ ἀνάλυσις ) καί ὅσος ἄλλος εἴρω . p . 325b 34 περι δέ ὁ ἀδιαίρετος στερεός ὁ μέν ἐπί πλέω θεωρέω ὁ συμβαίνω ἀφίημι ὁ νῦν . ὁ ὁ ἄτομος σῶμα ἀνασκευή εἴρω μέν αὐτός καί ἴδιος ἐν ὁ περι ἀδιαίρετος μέγεθος βιβλίον , εἴρω δέ αὐτός καί ἐν ὁ περι οὐρανός . δεῖ δέ ἐγώ εἶπον διά πόσος καί ποῖος ἐπιχείρημα ἐν ὁ περι οὐρανός ὁ ἀνασκευή ποιέω αὐτός . ἐν μέν οὖν ὁ τρίτος λόγος ἕξ τις τίθημι ἐπιχείρημα , ἐν δέ ὁ τέταρτος εἷς ἁρμόζω ὁ περί ὁ βαρύς καί κοῦφος θεωρία . εἰμί οὖν ὁ μέν πρῶτος ὁ ἐπιχείρημα , ὅτι οὖον πρέπω ἐπιστήμων ἀρχή ὑποτίθημι ὁ ὁ ἄτομος ὑποτίθημι , ἤπειρος αὐτός εἰμί λέγω · ὁ γάρ ἤπειρος ὁ ἑαυτοῦ φύσις ἄγνωστος , ὁ δέ ἐπιστήμη ὁρίζω εἰμί καί ὁρίζω γνῶσις . οὗτος δέ ὁ ἐπιχείρημα οὖον πρός ὁ ἀδιαίρετος ὁ ἄτομος , ἀλλά πρός ὁ ἤπειρος εἴρω . δύο ὅτι ἀναιρέω ὁ οὗτος λέγω ὁ ἀκριβής ὁ ἐπιστήμη , ὁ μαθηματικός λέγω . ἐκεῖνος γάρ ὅς μέγεθος καί ὁ κατά ἐπίνοια λαμβάνω διαιρέω δίχα , οὗτος δέ οὐδέ ὁ φυσικός · ὁ γάρ ἐκ περισσός ἄτομος σύγκειμαι δίχα διαιρέω οὖον δύναμαι . ὥστε μάχομαι ὁ ἀκριβής ὁ ἐπιστήμη . τρίτος ὅτι ἀναιρέω ὁ συναίσθησις καί ὁ πάθος . ὡς γάρ εἴρω πολλάκις , ὅταν κεντέω ὁ σῶμα βελόνη τις , ἀνάγκη πᾶς ἢ ἐν ὁ κενός χωρέω αὐτός ἢ ὁ ἄτομος * * * ἅπτω , διά ὁ ἀπαθής εἰμί πάλιν οὐ αἰσθάνομαι . ὥστε ἀναιρέω ὁ αἴσθησις καί οὐδείς εἰμί αἰσθητός . εἰμί γάρ ὁ αἰσθάνομαι ὁ πάσχω τίς ὑπό ὁ | αἰσθητής ὁ αἴσθησις λέγω , οὐ εἰμί δέ συναίσθησις οὐδέ πάθος , οὐδέ ἄρα αἰσθητός τίς εἄν εἰμί κύριος .. εἰμί δέ τις εἶπον ὅτι φύσις οὐδείς εἰμί αἰσθητός , θέσις δέ καί ὁ πρός ὁ αἴσθησις ποιός σχέσις ( ὁ γάρ τοῖος ἢ τοῖος προσβάλλω ὁ ἄτομος , οὗτος εἰμί δοκέω ὁ αἰσθητής ) , οἶδα ἐλέγχω ὁ λόγος οὗτος ἱκανῶς ὑπό ὁ Πλάτων ἐν ὁ Θεαίτητος . τέταρτος ὅτι ἀναιρέω συνέχεια καί διαίρεσις · οὐδείς γάρ εἰμί συνεχής καί διά οὗτος οὐδέ διαιρετός . καίτοι ὅτι εἰμί συνεχής ὁ σῶμα , δῆλος ἐκ ὅς εἷς μόριον πάσχω ἄχρονος σχεδόν ὁ ὅλος συναισθάνομαι σῶμα ὁ πάθος κατά συνέχεια διαβαίνω . εἰμί δέ μή εἰμί ὁ σῶμα συνεχής , πῶς εἄν μέλλω εἷς μόριον πάσχω , οἷος πούς προσπταίω , ὁ συναίσθησις κατά ὁ συνεχής διήκω εἰς ὁ ὅλος ; οὐδέ γάρ εἰμί ἵστημι δέκα ἐφεξῆς , εἶτα πλήσσω εἷς , γίγνομαι εἰς ὁ λοιπός συναίσθησις , διά ὁ μή εἰμί αὐτός συνεχής ἀλλά διαλέγω . πέμπτος ὅτι ἀναιρέω γένεσις καί φθορά . πῶς γάρ εἄν γίγνομαι ἐκ ὕδωρ ὁ ἀήρ ἐξατμίζω ; δῆλος ὅτι εἴρω ἐκκρίνω ὁ ἄτομος ἐκ ὅς ὁ ἀήρ καί συγκρίνω συνίστημι . ἀλλά εἰμί οὗτος εἰμί , οὐ ἐσθίω οὐδέποτε ἅπας ὁ ὕδωρ ἐξατμίζω , ἀλλά ἀεί ἀπολιμπάνω ἐξατμίζω . οὖον γάρ ὁ αὐτός ἄτομος πᾶς εἰμί ὁ στοιχεῖον ποιητικός , ἀλλά ἄλλος ἄλλος . ὥστε εἰμί μή ὁ οὐσία ὁ ὕδωρ τρέπω οὕτως ἀήρ γίγνομαι , ἀλλά ἐκκρίνω ἐκ αὐτός ὁ ὁ ἀήρ ἄτομος , ἐσθίω μηδέποτε ὅλος ὁ ὕδωρ ἐξατμίζω . ὥστε ἢ οὐδέ ὅλως εἰμί γένεσις , ἢ ψευδής ὁ ὁ ἄτομος ὑπόθεσις · ἀδύνατος γάρ σῴζω ἐπί ὁ ὑπόθεσις οὗτος ὁ ἐκ ἀλλήλων γένεσις ὁ στοιχεῖον . καίτοι καί αὐτός λέγω , φημί , ἐκ ἀλλήλων γίγνομαι ὁ στοιχεῖον . ὥστε αὐτός ἑαυτοῦ ἐναντιόομαι , λέγω μέν ἐκ ἀλλήλων γίγνομαι ὁ στοιχεῖον , ὅσος δέ πάλιν ἐπί ὁ οἰκεῖος ὑπόθεσις ἀναιρέω ὁ ἐκ ἀλλήλων γένεσις . ἕκτος ἐπί οὗτος , ὅτι εἰμί διαφέρω ὁ σχῆμα ὁ ἄτομος , ἤπειρος δέ ὁ σχῆμα , ἤπειρος ἄρα ὁ ὁ ἄτομος φύσις . εἰμί δέ ἤπειρος ὁ φύσις , ἤπειρος καί ὁ κινέω , ἤπειρος καί ὁ τόπος · νῦν δέ οὔτε ὁ κινέω οὔτε ὁ τόπος ἤπειρος . εἰμί δέ τις εἶπον ῾ἀλλὰ πᾶς βαρύς εἰμί λέγω , ὥσπερ καί λέγω , καί ἐπί ὁ κάτω κινέω , ὁ δέ ἐπί ὁ ἄνω κίνησις ἐκθλίβω τις ἄτομος , οἷος ὁ σφαιρικός , γίγνομαι , εἴρω ὅτι ὁ παρά φύσις βία τις εἰμί εἰς ὁ παρά φύσις τόπος κινέω , καί ὅσος μέγας εἰμί , τοσοῦτος βραδύς ὁ παρά φύσις κινέω κίνησις · ὁ γάρ μέγας γῆ βραδύς τις ῥίπτω ἐπί ὁ ἄνω κινέω ἢ ὁ μικρός βῶλος . ἐσθίω οὖν καί ὁ πῦρ ὁ μέν μέγας βραδύς ἐπί ὁ ἄνω κινέω , ὁ δέ μικρός ταχύς , νῦν δέ ἔμπαλιν ὁράω · ὅσος γάρ μέγας εἰμί ὁ πῦρ , τοσοῦτος ταχύς ὁ ἐπί ὁ ἄνω κινέω . οὗτος μέν οὖν ἐν ὁ τρίτος τίθημι ὁ ἐπιχείρημα . ἐν δέ ὁ τέταρτος φημί ὅτι οὐ ἔχω ὁ αἴτιος ἀποδίδωμι ὁ βαρύς εἰμί ἄλλος ἄλλος ἢ κοῦφος ὁ ὁ ἄτομος ὑποτίθημι καί ὁ κενός . διά τίς γάρ ὁ σῶμα ὁ μέν βαρύς εἰμί ὁ δέ κοῦφος ; ἀνάγκη γάρ πᾶς ἢ διά ὁ πλήρης μόνος ἢ διά ὁ κενός μόνος ἢ διά ἀμφότερος . οἷος διά ὁ πλήρης μόνος , ἵνα λέγω ὅτι ὁ μέν πλείων ἔχω πλήρης βαρύς ὁ δέ μικρός πλήρης ἔχω κοῦφος , ὁ κενός μηδείς συντελέω · εἰμί δέ διά ὁ κενός , ἵνα ὁ πλείων κενός μετέχω κοῦφος εἰμί , ὁ δέ μικρός βαρύς · εἰμί δέ διά ὁ ἀναλογία ὁ κενός πρός ὁ πλήρης , ἵνα λέγω ὅτι ἐν ὅς μείζων λόγος ἔχω ὁ κενός πρός ὁ κενός ἢ ὁ πλήρης πρός ὁ πλήρης , οὗτος κοῦφος εἰμί , ὁ δέ ἕτερος βαρύς , ἵνα φέρω εἶπον δύο εἰμί σῶμα μείζων λόγος ἔχω ὁ ἐν ὁ ἕτερος κενός πρός ὁ ὁ ἕτερος Ε ; ἢ ὁ πλήρης πρός ὁ πλήρης ὁ ἵνα ὁ μέν κενός εἰμί διπλάσιος φέρω εἶπον ὁ ἐν ὁ ἕτερος κενός , ὁ δέ πλήρης ἡμιόλιος ἢ ἴσος . εἰμί μέν οὖν διά ὁ πλήρης μόνος ὁ μέν εἰμί βαρύς ὁ δέ κοῦφος , ἐσθίω ὁ ὀλίγος γῆ κοῦφος εἰμί ὁ πολύς πῦρ · πλείων γάρ πλήρης εἰμί ἐν ὁ πολύς πῦρ ἤ2 ἐν ὁ ὀλίγος γῆ . εἰμί δέ διά ὁ κενός μόνος , ἐσθίω ὁ πολύς γῆ κοῦφος εἰμί ὁ ὀλίγος πῦρ · πλείων γάρ κενός εἰμί ἐν ὁ πολύς γῆ ἢ ἐν ὁ ὀλίγος πῦρ . εἰμί δέ διά ὁ ἀναλογία ἀμφότερος , καί κοῦφος οὗτος εἰμί ἐν ὅς μείζων εἰμί ὁ λόγος ὁ κενός πρός ὁ κενός ὁ ὁ πλήρης πρός ὁ πλήρης , δῆλος ὅτι ἐν ὅς ἴσος εἰμί ὁ λόγος ὁ κενός καί ὁ πλήρης , οὗτος ὁμοίως εἰμί κοῦφος ἢ βαρύς . ἐσθίω οὖν ὁ μέγας γῆ ὁμοίως εἰμί κοῦφος ἢ βαρύς ὁ μόριον ἑαυτοῦ · ὁ αὐτός γάρ εἰμί ἐν ὁ ὅλος καί ἐν ὁ μόριον ὁ κενός καί ὁ πλήρης λόγος . ἐσθίω οὖν ὁ ταλαντιαῖος λίθος καί ὁ ὀλίγος γῆ ὁ βραχύς ἑαυτοῦ μόριον ἰσόρροπος εἰμί , ὅσπερ ἀδύνατος . ὁ μέν οὖν ἐπιχείρημα ὁ ἐν ὁ περι οὐρανός οὗτος εἰμί . τίθημι δέ καί ἐνταῦθα ἕτερος τις . Ως δέ μικρός παρεκβαίνω εἶπον , ἀναγκαῖος ἀπαθής τε ἕκαστος λέγω ὁ ἀδιαίρετος ( οὖον γάρ οἷος τε πάσχω ἀλλ' ἢ διά ὁ κενός ) καί μηδείς ποιητικός πάθος . | ᾿Ανάγκη , φημί , ὁ ὑποτίθημι ὁ ἄτομος ἀπαθής αὐτός ὑποτίθημι . ἐπεί γάρ ὁ πάσχω οὐ ἄλλως γίγνομαι λέγω εἰμί μή διά ὁ κενός , κενός δέ οὐ εἰμί ἐν ὁ ἄτομος , οὐδέ ἄρα πάθος τίς . ἀλλά εἰμί ἀπαθής ὁ ἄτομος , οὐδέ εἄν δράω εἰς ἑαυτοῦ · ὅς γάρ μή ἔχω πάθος , οὐ ἄν ποτός οὔτε ἄλλος ἵημι ἑαυτοῦ μεταδίδωμι . εἰμί δέ μή δράω εἰς τίς , οὐδείς εἰμί ποιέω οὐδέ πάσχω , ὅσπερ ἄτοπος καί ὁ ἐνάργεια αὐτός μάχομαι . ὥστε οὐδείς εἰμί οὔτε σκληρός ἐκ μαλακός οὔτε ψυχρός ἐκ θερμός οὔτε ὁ τοιοῦτος οὐδείς . καίτοι , φημί , αὐτός ὁ ἑαυτοῦ μάχομαι λόγος . φημί γάρ ὁ σφαιρικός ὁ ἄτομος θερμός εἰμί , καί προσέτι ὁ ὑπερέχω ὁ ἄτομος βαρύς εἰμί · ὥστε , φημί , ἵημι ὁ μείζων ἄτομος βαρύς , δῆλος ὅτι καί ὁ μείζων σφαιρικός θερμός · θερμός δέ εἰμί καί βαρύς πῶς οἷος τε μή ποιέω καί πάσχω εἰς ἀλλήλων ; ὁ γάρ ἠρέμα θερμός πάσχω ὑπό ὁ σφόδρα Θέρμος · ὥστε πάλιν ποιέω καί πείθω ὑπό ἀλλήλων . ἄτοπος δέ καί ὁ ὁ σφαιρικός θερμός μέν λέγω , μή ἀποδίδωμι δέ καί ὁ ἐναντίος ὁ θερμός ὁ ψυχρός ἕτερος τις σχῆμα . ἄτοπος δέ καί ὁ λέγω θερμότης μέν καί βαρύτης ὑπάρχω ὁ ἄτομος , ὁ δέ ἐναντίος οὗτος καί ἁπλόος ὁ , ἄλλος πάθος μή λέγω ὑπάρχω · εἰμί γάρ ὑπάρχω ὁ σκληρός ὁ ἄτομος , φημί , διά τίς μή καί ὁ μαλακός ὑπάρχω ; εἰμί δέ ὑπάρχω ὁ μαλακός , ὁ δέ μαλακός ὑπεικτικός , ὑπείκω δέ ὁ πάσχω τίς , οὐ ἀπαθής ἄρα καί κατά οὗτος . Αλλά μήv ἄτοπος καί εἰμί μηδείς ὑπάρχω , ἀλλά μόνος σχῆμα . Δεύς ἐγώ ἐκτίθημι ἐκ διαίρεσις ὅσος δυνατός εἄν εἰμί ὑπάρχω ὁ ἄτομος , ἵνα οὗτος διελέγχω δείκνυμι οὐδαμῇ οὐδαμῶς δύναμαι συνίστημι ὁ ὁ ἄτομος ὑπόθεσις . αὐτός μέν οὖν ὁ φιλόσοφος ὅς τέλειος ἅπας ἐπεξέρχομαι ὁ τμῆμα ὁ διαίρεσις , ἐγώ δέ τέλειος αὐτός ἐκτίθημι . ἀνάγκη ἐν ὁ ἄτομος ἢ μηδείς ἔχω πάθος ἢ ἔχω · καί εἰμί ἔχω πάθος , ἢ εἷς ἕκαστος ἔχω ἢ ἕκαστος πλείων ἢ πλείων εἷς ἢ πλείων πλείων · ὁ δέ τμῆμα ὁ ὑποτίθημι πλείων συμπεριλαμβάνω καί πᾶς . εἰμί μέν οὖν μηδείς ἔχω πάθος , οὐδέ ἄν ὁ ἐκ αὐτός σύγκειμαι ἔχω ἄν τίς πάθος . πῶς γάρ ὅς μή ἔχω ὁ ἐκ αὐτός σύγκειμαι δίδωμι ἄν ; ἀλλά εἰμί μηδείς ἔχω ὁ ἐκ αὐτός πάθος , ἀναιρέω ὁ αἴσθησις καί ὁ αἰσθητής . ὁ γάρ αἴσθησις ὁ πάσχω τίς ὑπό ὁ αἰσθητής λέγω , οὗτος δέ εἰμί ὁ πάθος . ὥστε οὐδείς εἰμί φύσις αἰσθητός . αἰσθητής δέ μή εἰμί οὐδέ αἴσθησις εἰμί · οὗτος γάρ ὁ πρός τίς εἰμί . ὅτι δέ οὐδέ ἐν ὁ σχέσις ὁ πρός ὁ αἴσθησις ὁ αἰσθητός ὁ εἰμί ἔχω , καί Πλάτος ἐν ὁ Θεαίτητος δείκνυμι καί αὐτός πολλαχοῦ ὁ Ἀριστοτέλης . ὥστε συμβαίνω παντελῶς ἀναιρέω καί ὁ αἰσθητός καί ὁ αἴσθησις . ἀδύνατος ἄρα μηδείς αὐτός ἔχω πάθος . εἰμί δέ ἔχω , εἷς δέ ἔχω ἕκαστος , λέγω δέ εἷς ἕκαστος ἔχω , ἵνα μηδείς ὁ αὐτός ὁ ἕτερος ἔχω ἀλλά ἕκαστος ἰδιάζον παρά ὁ λοιπός , εἰμί τοίνυν εἷς ἕκαστος ἔχω πάθος , οὐ εἰμί ὁ αὐτός φύσις . εἰμί γάρ μή φύω ὁ ἕτερος ὁ ὁ ἕτερος δέχομαι πάθος , οὐ ἄρα εἷς εἰμί φύσις . καίτοι γε καί οὗτος λέγω . εἰμί δέ μή ὁ αὐτός ἄγω φύσις , οὔτε ποιέω εἰς ἀλλήλων οὔτε πείθω . ὥστε ἀναιρέω οὗτος ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω , καί μάτην εἰμί ἐν αὐτός ὁ πάθος μή δράω μηδέ πάσχω μηδείς ὑπό ἀλλήλων · οὐδείς δέ μάτην ὑπό ὁ φύσις γίγνομαι · οὐ ἄρα δυνατός εἷς ἕκαστος εἷς ἔχω πάθος . εἰμί δέ ἕκαστος πλείων ἔχω , ἕκαστος δέ λέγω πλείων ἔχω οἷος εἰμί χίλιοι ἄγω ἄτομος , ἵνα ἕκαστος αὐτός ἔχω φέρω εἶπον πέντε τις πάθος , μή αὐτός μέντοι ὁ λοιπός μηδείς , ἀλλά ἕκαστος σωρεία τις ἰδιάζω ἔχω πάθος · εἰμί οὖν οὕτως ἕκαστος ἔχω πλείων , ἔρομαι ὕπος ἔχω οὗτος καί κατά τίς λόγος ἤτοι κατά ὁ ὁ μέρος σύνθεσις , ἢ ὡς εἶδος ἐν ὕλη · λέγω δέ κατά ὁ ὁ μέρος σύνθεσις οὐ ὡς κατά ἐνέργεια ἐκ μέρος διαιρέω σύγκειμαι ὁ ἄτομος , ἀλλά ὅτι διά ὁ τοιόσδε ὁ κατά ἐπίνοια λαμβάνω μέρος ἁρμονία ὁ πάθος ἐν ἕκαστος ὑπάρχω . εἰμί τοίνυν διά ὁ ὁ μέρος σύνθεσις ὑπάρχω ἐν αὐτός ὁ πάθος , συμβαίνω ὁ αὐτός κατά ὅς δράω κατά οὗτος πάσχω . οἷος εἰμί ἔχω ὁ ἄτομος καί θερμότης καί ὑγρότης , ἔπειτα δράω μέν κατά ὁ θερμότης πάσχω δέ κατά ὁ ὑγρότης , ἐπεί κατά ὅς εἰμί ὑγρός κατά οὗτος εἰμί καί θερμός , πάσχω ἄρα κατά ὁ ὑγρότης πάσχω ἄν καί κατά θερμότης . ὥστε ποιέω κατά ὁ θερμότης πάσχω ἄν κατά θερμότης , ὅσπερ ἄλογος · θερμαίνω γάρ θερμαίνω ὅς θερμαίνω θερμότης . οὐ ἄρα κατά ὁ ὁ μέρος σύνθεσις ἔχω ἄν ὁ πάθος . ’ ὁ αὐτός δέ εἄν ἄτοπος ἀκολουθέω δόξα ὁ τε ὁ κρᾶσις ἀποτέλεσμα ὁ εἶδος λέγω εἰμί , οἷος εἰμί ὁ ἰατρός , ὁ τε μή ὁ κρᾶσις μέν ἀποτέλεσμα λέγω , ὁ μέντοι ἐπιτηδειότης ὁ κρᾶσις ἔξωθεν ἐκ ὁ ὅλος δημιουργία ἐπιγίγνομαι ὁ εἶδος , ὡς καί ὁ ἀληθής ἔχω λόγος . εἴτε γάρ ὁ κρᾶσις ἀποτέλεσμα ἄγω ὁ εἶδος , ἐπεί ὁ τοιόσδε συμμετρία ὁ πρῶτος κρᾶσις , ὁ ξηρός φημί καί ὑγρός , θερμός τε καί ψυχρός , πλείων ἕπω ποιός - ἀλλότης ( καί χρῶμα γάρ τοιόσδε καί χυμός καί μαλακότης ἢ σκληρότης καί ὁ ὅμοιος ) , δῆλος ἄρα ὅτι κατά ὁ αὐτός λόγος καί γλυκύς εἰμί καί ἐρυθρός καί ὑγρός καί θερμός καί ὁ λοιπός · ὥστε εἰμί κατά ὁ αὐτός λόγος πᾶς εἰμί , πάσχω ἄρα κατά ὁ ἕτερος πάσχω ἄν καί κατά ὁ λοιπός · ὥστε εἰμί ποιέω μέν κατά τίς πάσχω δέ κατά ἄλλος , κατά ὁ αὐτός ἄρα κατά ὅς ποιέω καί πείθω · κατά γάρ ὁ αὐτός εἰμί λόγος ἀμφότερος . εἰμί δέ καί μή ὁ κρᾶσις εἰμί ἀποτέλεσμα ὁ εἶδος , ἕπω μέντοι ἔξωθεν ὁ ὁ κρᾶσις ἐπιτrιδειότητι , δῆλος ὅτι κατά ὁ αὐτός πάλιν ἐπιτηδειότης ὁ διάφορος ἔπειμι πάθος . εἰμί δέ κατά ὁ αὐτός ὁ ἐπι - τηδειοτητη λόγος ἔπειμι ὁ διάφορος πάθος , ὁ αὐτός πάλιν ἀκολουθέω ἄτοπος , εἰμί ὁ μέν ποιέω ὁ δέ πάσχω · κατά ὅς γάρ πάλιν ποιέω , κατά οὗτος καί πείθω . ὥστε ὁ αὐτός καί ὁ ἀληθής λόγος ἀκολουθέω ἄτοπος . Zητήσεως οὖν ἄξιος καί αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἄν εἰμί ὁ θεώρημα , πῶς ὑπό ὁ αὐτός κρᾶσις ἢ ὁ διάφορος ἀποτελέω εἶδος ἤγουν , ὡς ὁ ἀλη - θέστερος ἔχω λόγος , ἐπιγίγνομαι ὁ αὐτός ἐπιτηδειότης διάφορος ἰδέα · ὅτι γάρ οὐ ἀπλόος ἀποτέλεσμα ὁ κρᾶσις ὁ εἶδος , πρόδηλος . ἵστημι γάρ ὁ θερμός καί ψυχρός ὁ πρῶτος κρᾶσις ἀποτέλεσμα ἢ ὁ ξηρός καί ὑγρός ἢ ὁ βαρύς καί κοῦφος . πόθεν δέ ὁ εὐώδης καί ὁ δυσώδης καί οὗτος ὁ ἤπειρος διαφορά ; πόθεν ὁ χυμός ὁ πλῆθος καί ὁ χρῶμα αὐτός τε ὁ οὐσιώδης εἶδος , σάρξ φημί καί ὀστέον καί ὁ ἤπειρος εἶδος ; καί εἰμί κατά ὁ αὐτός λόγος ὁ πρῶτος κρᾶσις ὁ διάφορος ἀποτελέω ἐν ὁ ὁμοιομερής εἶδος , οἷος ὁ γλυκύς καί ξανθός καί γλίσχρος ἐν ὁ μέλι , τίς δήποτε μή πάθος ὁ εἷς συμπάσχω καί ὁ ἕτερος ; πάσχω μέν γάρ ὁ χρῶμα ὁ ὁ μέλι καί ἐκ ξανθός γίγνομαι λευκός , ὁ μέντοι γλυκύτης εἰμί τυγχάνω οὖον πάσχω οὐδείς . δῆλος δέ ὅτι εἰμί μή μεταβάλλω ὁ ὁ μέλι κρᾶσις , οὐ ἄν ὁ χρῶμα μεταβάλλω . πῶς οὖν οὖον συμμεταβάλλω καί ὁ χυμός , εἴπερ καί ὁ ἀρχή κατά ὁ λόγος ὁ αὐτός ὁ κρᾶσις ὑφίστημι ; ὁμοίως δέ καί ὁ οἶνος ὀξίζω ὁ μέν χυμός μεταβάλλω , ὁ χρῶμα δέ οὐκέτι . καίτοι ἐσθίω ἄμφω συμπάσχω ὁ κρᾶσις πάθος . ἐπεί κατά ὁ αὐτός συμπίπτω ὁ κρᾶσις λόγος . καί μυρίος εἰμί τοιοῦτος εὑρίσκω παράδειγμα . εἰμί δέ ἐπί τίνω συμμεταβάλλω ὁ ποιότης , οἷος ὡς ἐπί ὁ ἕψω οἶνος , λέγω δή ὁ καλέω ἕψημα ἢ Σείριος ( οὗτος γάρ ἐν ὁ ἕψω μετά ὁ χυμός καί ὁ χρῶμα συμμεταβάλλω ) , ἀλλά οὖν ἐπί ὅς οὖον οὗτος συμβαίνω ζήτησις ἄξιος καί ἀπορία οὐ εὐδιάλυτος ἔχω ὁ θεώρημα . τίς οὖν πρός οὗτος φημί ; ἕκαστος ποιότης ἐν πλάτος τις θεωρέω , καί οὐ εἰμί ἄτομος αὐτός ὁ οὐσία . ὅς τε γάρ λευκότης ἐν πλάτος εἰμί ( οὖον γάρ εὐθύς ὁ ὁ ἄκρως λευκός ἐξίστημι ἤδη καί ὁ λευκός ὅλως εἰμί ἐξίστημι ) , ὁμοίως δέ καί ὁ γλυκύτης ἐν πλάτος θεωρέω ( πολύς γάρ εἰμί ὁ γλυκύς ὁ πλάτος ) , ὁμοίως δέ καί ἐπί πᾶς ἔχω . εἰμί τοίνυν πλάτος ἔχω ὁ ποιότης , δῆλος ὅτι καί ὁ ὁ κρᾶσις ἐπιτηδειότης , ὅς ἐγγίγνομαι φύω , πλάτος ἄν ἔχω . εἰμί μέντοι τις ἔσχατος κρᾶσις λόγος , ἐν ὅς οὐκέτι φύω ἕκαστος ἐγγίγνομαι , ἀλλά εὐθύς κατά ἐκεῖνος ὁ ὁ κρᾶσις ἄτομος ὁ ὅλος ὁ ποιότης φύσις ἀλλοιόω . οἷος , ἵνα ὡς ἐπί παράδειγμα γυμνάζω ὁ λόγος , ἵστημι δέκα τυγχάνω θερμός μέρος ψυχρός δέ ὁ ἴσος καί ξηρός καί ὑγρός , κατά ὁ ὁ ἄκρος ὁ γλυκύτης ἐγγίγνομαι φύω εἶδος . ἐάν οὖν μειόω ὁ ἕτερος ἀντίθεσις εἷς μόριον , οὐ οὗτος μέν εἰμί γλυκύς , οὖον μέντοι οὐδαμῶς γλυκύς , ἀλλά κακός γλυκύς · ἐάν μέντοι πέντε μοῖρα μειόω ( ἵστημι γάρ μέχρι οὗτος σῴζω ὁ γλυκύτης ) , δῆλος ὅτι παντελῶς ὁ εἶδος οἴχομαι . ὅταν οὖν ὁ αὐτός κρᾶσις διάφορος ἕπω ποιότης , οὖον πάντως πᾶς κατά ὁ ἴσος ἀλλήλων ἐγγίγνομαι λόγος , ἀλλά ὁ μέν φέρω εἶπον γλυκύτης κατά ὁ τέλειος εἶδος ἐγγίγνομαι , ὁ δέ λευκός ἢ ὁ ξανθός ὁ ὁ γλίσχρος οὖον κατά ὁ τέλειος ἑαυτοῦ λόγος , ἀλλά πολλάκις κατά ὁ ὑφίημι . διά οὗτος οὖν ὀλίγος ὁ κρᾶσις παρατετραμμένος ὁ μέν γλυκύς οὐ ὅλος παρατρέπω , ὁ δέ χρῶμα πολλάκις τρέπω ὅλος , ἐγγύς εἰμί ὁ ἐκ ἀρχή κρᾶσις ἐκεῖνος ὁ προσεχής καί ἄτομος , κατά ὅς οὐκέτι φύω ὁ τοιοῦτος χρῶμα γίγνομαι . ὅτι γάρ κἀν ὀλίγος παρατρέπω ὁ ἐκ ἀρχή κρᾶσις , οὐδείς ποιότης ὡς ἔχω ἐκ ἀρχή ἀπαραλλάκτως μένω , πρόδηλος . οὔτε γάρ ὁ ὁ μέλι γλυκύτης , ὅταν ὑπό ὁ ἕψησις ἢ ὁ τρῖψις συμπήγνυμι , ὁ αὐτός μένω , οὔτε ὁ χρῶμα ὁ οἶνος ὅταν ὀξίζω , ἀλλά ὡς πρός ὁ αἴσθησις καί ὡς ἐν πλάτος ὁ αὐτός δοκέω μένω . ἀλλά ἐπεί ξηρός γίγνομαι ὁ μέλι ὑπό ὁ ἕψησις ἢ ὁ τρῖψις ὁ μέν γλυκύτης ὡς ἐν πλάτος ὁ κρᾶσις ἔτι φύω μένω ὁ κύριος εἰμί ὁ αὐτός † ὁ δέ παντελῶς ἀμείβω . εἰμί μέν οὖν ἐν ὁ μέλι καί ὁ ἐναπολαμβάνω πνεῦμα ὁ χρῶμα ὁ λευκός αἰτιάομαι καί οὐ ἁπλόος ὁ ὁ μέλι φύσις αὐτός εἰμί λέγω , ἀλλά ἐπεί προφανῶς ἐπί ὁ ὄξος καί ἐπί τίνω ἄλλος ὁ μέν χρῶμα ὡς ἐν πλάτος μένω , ὁ δέ χυμός οὐδέ ὅλως , διά οὗτος οὐδέ ἐπί ὁ μέλι προσφιλονεικέω . οὗτος μέν οὖν περί ὁ μή συμπάσχω ἀλλήλων ὁ ποιότης κατά ὁ αὐτός λόγος ὁ πρῶτος κρᾶσις γίγνομαι . ἀλλά εἰς ὁ ἐκ ἀρχή ἐπανέρχομαι . εἰμί μέν οὖν κατά ὁ ὁ μέρος σύνθεσις ὁ διάφορος εἰμί πάθος ἐν ἕκαστος ὁ ἄτομος , ὁ αὐτός κατά ὁ αὐτός καί ποιέω καί πείθω . εἰμί δέ τις εἶπον ὅτι οὐ ἐκ ὁ ὁ μέρος σύνθεσις ἁπλόος ὑπάρχω ὁ ἄτομος ὁ πάθος , ὥστε κατά ὁ αὐτός | λόγος εἰμί ἅπας , ἀλλά ὅτι διάφορος ὁ ὕλη συμβαίνω ἔχω ὁ ἕκαστος μόριον ἰδιάζον τίς ἔχω πάθος , εἴρω πρῶτος μέν περί ἕκαστος ὁ μέρος ὁ αὐτός λόγος ὅσπερ λέγω ἐν ὁ ὑπόθεσις ὁ λέγω εἷς ἕκαστος ἔχω πάθος , ἔπειτα , εἰμί ἄλλος μόριον ἄλλος ἔχω πάθος , δῆλος ὅτι διά ὁ ἄλλος τις ἕκαστος ὁ μόριον εἰμί φύσις , εἰμί γε μή πᾶς φύω δέχομαι ὁ ὁ ἕτερος μέρος πάθος . εἰμί γάρ φύω , ἢ δέχομαι ποτός καί μεταβάλλω καί οὕτως οὐ ἀμετάβλητος εἰμί , ἢ εἰμί μή δέχομαι , μάτην ἔχω ὁ δύναμις . εἰμί δέ ἕτερος φύσις ὁ μόριον , τίς ὁ συνάπτω ; καί πῶς ὁ πάντῃ χωρίζω συνάπτω ; καί οὐκέτι ὁμοιομερής ὁ ἄτομος οὐδέ πρῶτος ἀρχή , ἀλλά ἐκεῖνος ἐκ ὅς οὗτος σύγκειμαι . ἀλλά οὐδέ κύριος ἄτομος διαιρέω γε εἰς ὁ ἐκ ὅς σύγκειμαι . εἰμί δέ ὡς εἶδος ἐν ὅλος , ὁ ἡμέτερος καί ἀληθής λόγος εἴρω . κοινός οὖν ὑπόκειμαι ὁ ὁ ἄτομος οὐσία δεκτικός εἰμί ἕκαστος ὁ ἐν ὁ ἄλλος ἄτομος πάθος . ὥστε καί ποιέω καί πείθω ὑπό ἀλλήλων . δείκνυμι γάρ ὅτι ὁ κοινός ὕλη ἔχω ποιητικός εἰμί καί παθητικός ὑπό ἀλλήλων , ἐναντίος γε πάθος ἔχω . ὥστε εἰμί μέν πᾶς ὁ ἄτομος ὁ ἕτερος ὁ ἐναντίος μόνος ἔχω , χωλεύω ὁ φύσις καί μάτην εἰμί . εἰμί δέ ἐν ὁ αὐτός ὁ ἐναν - Τία , ἄτοπος ἅμα εἰμί ὁ ἐναντίος . εἰμί δέ ὁ ἀντίθεσις ὁ ἐναντίος πάθος μερίζω , κοινός εἰμί ὁ ὑπόκειμαι ἀδύνατος μή ποιέω καί πάσχω εἰς ἀλλήλων · οὗτος γάρ ὁ ὁ ἐναντίος φύσις γνωρίζω . εἰμί δέ πλείων ἄτομος εἷς ἔχω πάθος , λέγω δέ πλείων εἷς ἔχω πάθος , τουτέστιν ἢ πᾶς εἷς ὁ κατά συμμορία εἷς , οἷος δέκα μέν ὁ λευκός ἄλλος δέ δέκα ὁ μέλας , εἰμί μέν οὖν ὁ πρότερος , ἐσθίω πᾶς ὁ ἐκ αὐτός ὁ αὐτός εἰμί φύσις καί μηδείς εἰμί διαφορά , νῦν δέ ἄπειρος εἰμί ὁ ἰδέα κατά ποιότης · εἰμί δέ ὁ δύο , εἰμί μέν ἐν πᾶς ὁ συμμορία ὁ ἕτερος μόνος ὑπάρχω ὁ ἐναντίος , χωλεύω πάλιν ὁ φύσις καί ἀναιρέω ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω ποιέω γάρ καί πάσχω ὁ ἐναντίος ) , εἰμί δέ διανέμω ὁ ἄτομος ὁ ἐναντίος πάθος , δῆλος ὅτι κοινός εἰμί ὁ ὑπόκειμαι ποιέω καί πείθω καί μεταβάλλω εἰς ἀλλήλων ἢ μάτην εἰμί ὁ ἐναντίος μή ποιέω καί πάσχω . εἰμί δέ πλείων πλείων ἔχω , λέγω δέ πλείων πλείων ἢ πᾶς πᾶς ἢ πάλιν κατά συμμορία , ἵνα δέκα μέν ἔχω τοσόσδε πάθος ἄλλος δέ δέκα ἕτερος , πάλιν κοινῶς μέν οὖν ἐπί ἄμφω εἴρω ὅτι εἰμί μέν ἀμφότερος ἔχω ὁ ἐναντίος ὁ αὐτός , ἄτοπος ἅμα εἰμί καί κατά αὐτός ὁ ἐναντίος , εἰμί δέ ὁ ἕτερος ὁ ἐναντίος πᾶς , χωλεύω πάλιν ὁ φύσις · ἴδιος δέ ἐπί μέν ὁ πρότερος , ὅτι ἐσθίω πᾶς ὁμοούσιος εἰμί , ἐπί δέ ὁ δύο εἴρω ὁ τε εἴρω ἐπί ὁ ὑπόθεσις ὁ λέγω ἐν ἕκαστος πλείων εἰμί ὁ αὐτός γάρ καί ἐπί οὗτος ἁρμόζω ) καί ἔτι ὁ ἐπί ὁ ὑπόθεσις ὁ λέγω ἐν πλείων εἷς . ἀλλά μήv ἄτοπος καί εἰμί μηδείς ὑπάρχω , ἀλλά μόνος σχῆμα . καίτοι καί αὐτός ὁ σχῆμα ποιότης εἰμί . τίς οὖν ὁ ἀποκλήρωσις οὗτος μέν ὁ εἶδος ὁ ποιότης ὑπάρχω ἄλλος δέ μή ; εἶπον δέ ὅτι ἄτοπος ἕπω ὁ ὑπόθεσις ὁ λέγω μηδείς ἔχω πάθος ὁ ἄτομος , σιγάω ὁ ἄτοπος ὡς προφανής , εἶπον δέ αὐτός ἐγώ . καί εἰμί ὑπάρχω , εἷς δέ μόνος , οἷος ὁ μέν σκληρός ὁ δέ θερμός . ὁ δύο τμῆμα ἐκτίθημι ὁ λέγω εἷς ἕκαστος ἄτομος ποιότης ὑπάρχω ὅς μή ὁ ἕτερος ὑπάρχω . ἄτοπος δέ ὁ μή εἷς αὐτός εἰμί φύσις . ὅμοιος δέ ἀδύνατος καί εἰμί πλείων ὁ εἷς . ὅτι2 οὐδέ πλείων πάθος ἔχω ἕκαστος ἄτομος δυνατός . μέχρι δέ ὁ ἐνταῦθα ἐκτίθημι ὁ διαίρεσις ὁ λοιπάς τμῆμα παρίημι , ὅσπερ ἐγώ ἐκτίθημι . ἀδιαίρετος γάρ εἰμί ἐν αὐτός ἔχω ὁ πάθος . εἰμί οὕτως ἐκλαμβάνω αὐτός λέγω ἀδιαίρετος , οἷος ὁ μή φύω τέμνω , δοκέω οὐ εὔλογος συνάγω ὁ ἑξῆς · οὐδέ γάρ εἰμί μή φύω διαιρέω , ἤδη καί ἐν ὁ αὐτός εἰμί ὁ πάθος δυνατός γάρ ἄλλος ἐν ἄλλος μόριον εἰμί ) . ἀλλά ὁ ἀδιαίρετος κατά δύναμις · οὐδέ γάρ εὔλογος ἐν ἄλλος μόριον ἄλλος δύναμις ἀποτίθημι . οὔτε γάρ λέγω οὗτος ὁ ὁ ἄτομος ὑποτίθημι , εἴτε καί λέγω τις , οὐκέτι σῴζω ὁ ὁ ἄτομος καί ἔννοια καί ὑπόθεσις . οὔτε γάρ ἄν πρῶτος ἀρχή ἄγω ἔτι , ἀλλά ἐκεῖνος λέγω δή ὁ μόριον ἐκ ὅς καί οὗτος ἕτερος εἰμί κατά ὁ οὐσία σύγκειμαι , ἕτερος δέ κατά οὐσία ὁ δύναμις ἕτερος μεταλαγχάνω ) , οὔτε κύριος ἄν ἄγω ἔτι ἄτομος · τέμνω γάρ ὁ διάφορος δύναμις , εἰμί καί μή ὁ τόπος . ἐπεί οὖν δεῖ ὁ ἄτομος καί κατά δύναμις ἄτομος εἰμί , συμβαίνω κατά ὁ αὐτός δύναμις ὁ πλείων ἔχω πάθος . ὥστε εἷς πάθος ἀνάγκη καί ὁ λοιπάς συμπάσχω . καί εἰμί ἔχω καί ποιητικός πάθος καί παθητικός , ἐπεί κατά ὁ αὐτός ἄμφω ὑπάρχω δύναμις , κατά ὅς ποιέω κατά οὗτος καί πείθω , ὥσπερ εἶπον ἀνωτέρω . ὅς αὐτός δέ τρόπος καί ἐπί ὁ ἄλλος πάθημα . ἐπειδή ὡς ἐπί ψῦξις γυμνάζω ὁ λόγος , φημί ὅτι ὁμοίως ἄν ἔχω καί ἐπί ὁ λοιπός ποιότης . ποιέω γάρ κατά θερμότης ποιέω καί κατά μανότης , εἰμί μανός εἰμί . καί εἰμί πάσχω κατά ὑγρότης εἰμί θερμός καί ποιέω κατά ὁ θερμός , πείθω ἅμα κατά αὐτός · κατά αὐτός γάρ εἰμί ὑγρός καί θερμός . οὗτος γάρ καί ὁ στερεός καί ὁ ἐπίπεδος λέγω ἀδιαίρετος συμβαίνω ὁ αὐτός τρόπος . ὑποτίθημι ὅτι εἰμί ἔχω πάθος ὁ ἄτομος , ἢ εἷς ἔχω ἢ πολύς , καί ἀναιρέω ἑκάτερος ὅτι οὔτε πολύς δυνατός ἔχω αὐτός οὔτε εἷς , ὡς συνάγω δηλονότι ὡς οὐ ἐνδέχομαι | αὐτός πάθος τίς ἔχω , ἐπάγω ὅτι οὗτος αὐτός ἀκολουθέω οὖον μόνος ὁ στερεός ἀδιαίρετος ὑποτίθημι , ἀλλά καί ὁ ἐπίπεδος , τουτέστι ὁ μή δύναμαι μήτε εἷς ἔχω πάθος μήτε πλείων . εἶτα οὗτος κατασκευάζω ἐπάγω οὔτε γάρ μανός οὔτε πυκνός οἷος τε γίγνομαι κενός μή εἰμί ἐν ὁ ἀδιαι - ῥέω . ὁ γάρ μανός καί πυκνός ὁ ὁ κενός παρεμπλοκή γίγνομαι λέγω ὁ περί Δημόκριτος · μανός γάρ εἰμί ὁ πλείων κενός μετέχω , πυκνός δέ ὁ κακός . εἰμί τοίνυν ἐν ὁ ἄτομος κενός οὐ εἰμί , οὐ εἄν ἄγω μανός ἢ πυκνός . οὗτος δέ ἐπάγω οὐ ὡς ὁ οὗτος ἀναίρεσις συναναιρέω καί ὁ ἄλλος πάθος οὖον γάρ εἰμί μή ἄγω μανός ἢ πυκνός , οὐδέ ἄλλος τίς πάθος ἔχω ἄν ) , ἀλλά ἤδη μέν ὁ μή δύναμαι πάθος ἔχω αὐτός κοινῶς ἀναιρέω , καί ὡς ἐπί τίνω δέ ἴδιος πάθος οὗτος γυμνάζω ἐπάγω . ὁ δέ ὁ ἐπίπεδος λέγω κενός μέν οὐ λέγω εἰμί , ἴσως δέ ἐκεῖνος ὁ μανός καί πυκνός λέγω γίγνομαι ὁ πλείων ἢ μικρός πόρος ἔχω . ἄλλως τε αὐτός ἀλλαχοῦ περί οὗτος εἶπον ὅτι “ πάθος οὐδέ ἐπιχειρέω γεννάω ” . ἤτοι οὖν οὗτος σημαίνω ὁ οὗτος γάρ καί ὁ στερεός καί ὁ ἐπίπεδος λέγω συμβαίνω ὁ αὐτός τρόπος , λέγω δέ ὁ μή δύναμαι ἔχω πάθος μηδείς , ὁ ὅτι πλείων ἔχω πάθος , ἐπεί κατά ὁ αὐτός αὐτός ἔχω λόγος , ἀδιαίρετος γε εἰμί κατά δύναμις , ὡς εἴρω , κατά εἷς καί ὁ αὐτός ἅμα συμβαίνω αὐτός καί ποιέω καί πάσχω · ὁ γάρ ἄν εἶπον ἐπί ὁ στερεός ἄτομος , οὗτος λέγω καί ἐπί ὁ ἐπίπεδος . ὁ δέ ἐφεξῆς , ὁ οὔτε γάρ μανός οὔτε πυκνός οἷος τε γίγνομαι κενός μή εἰμί ἐν ὁ ἀδιαίρετος , πρός ὁ δύο ἐξήγησις οὕτως νοητέον . ἐπεί γάρ διά ὁ κατά εἷς καί ὁ αὐτός λόγος εἰμί ἐν ὁ ἄτομος ὁ πλείων πάθος , οὕτως ἀναιρέω ὁ ὅλως ἔχω αὐτός ἅμα πλείων πάθος , εἶπον δέ ἄν τις , ὅσπερ ἤδη καί ἐγώ προαπορέω , ὅτι οὐ ἀνάγκη κατά εἷς εἰμί καί ὁ αὐτός λόγος , ἀλλά ἐν ἄλλος μόριον ἄλλος εἰμί ὁ πάθος , διά οὗτος ἐπάγω ὁ οὔτε γάρ μανός οὔτε πυκνός οἷος τε εἰμί . εἰμί γάρ κατά ὁ αὐτός ὑπόθεσις ὁ ὁ κενός παρεμπλοκή ὁ μανός καί ὁ πυκνός γίγνομαι , κενός δέ οὐ εἰμί ἐν ὁ ἄτομος , δῆλος ἄρα ὅτι οὔτε πυκνός αὐτός οἷος τε εἰμί οὔτε μανός οὔτε ἄλλος ἄλλος οὔτε αὐτός ἑαυτοῦ ἄλλος καί ἄλλος μόριον . ὥστε εἷς καί ὁ αὐτός εἰμί αὐτός λόγος καί εἷς ὁ δύναμις . εἰμί γάρ ὁμοιομερής εἰμί ἑαυτοῦ ὁ ἄτομος καί διαφορά μηδείς ἔχω , δῆλος ὅτι καί εἷς ὁ ὁ σύνθεσις ὁ μέρος αὐτός λόγος , καί εἷς καί ὁ αὐτός δέ ἅπας ὁ δύναμις · ὥστε οὖον δυνατός κατά ἄλλος · μέν εἰμί μόριον θερμός , κατά ἄλλος δέ ἄλλος τίς . ὁράω δέ ἄτοπος καί ὁ μικρός μέν ἀδιαίρετος εἰμί μέγας μή . Έτερος ἐπιχείρημα . εἰμί φύσις , φημί , ἀδιαίρετος ὁ ἄτομος καί μή διά ὁ μικρότης ( οὗτος γάρ οὐ ἄν ἄγω φύσις ἄτομος · καί γάρ ὁ μή 3o ἄτομος ὑποτίθημι οὐ εἰς ἤπειρος διαιρέω , ἀλλά ἵστημι διά ὁ σμι - κροτητός ὁ τομή , οὖον μέντοι φύσις ἀδιαίρετος αὐτός λέγω , ἀλλά κατά δύναμις ἐπί ἤπειρος διαιρετός ) , εἰμί τοίνυν φύσις ἀδιαίρετος ὑποτίθημι ὁ ἄτομος , ἀποκληρωτικός , φημί , εἄν εἰμί μικρός μέν ὑποτίθημι μή διαιρέω - ἕπομαι , μέγας δέ . διά τίς γάρ καί κατά τίς λόγος ὁ μικρός μέν ὑπάρχω ὁ ἀδιαίρετος , ὁ δέ μέγας οὖον ; ἐγώ μέν γάρ εὔλογος εὐδία - Ρέτα ὁ μέγας σῶμα ὁ μικρός εἰμί λέγω , ἐπεί φύσις διαιρετός πᾶς ἐπί ἤπειρος ὑποτίθημι ( διαιρετός οὖν εἰμί συμβαίνω ὁ μέγας μᾶλλον εἰμί διαιρετός διά ὁ προσπταίω μᾶλλον ὁ διαιρέω , ὁ μικρός δέ ἐκφεύγω διά ὁ μικρότης ὁ διαιρέω καί ἐξολισθαίνω ) , ὁ δέ ἀδιαίρετος φύσις λέγω οὗτος οὐ ἔξεστι · ὁ γάρ ἀδιαίρετος φύσις ὁμοίως εἰμί καί ἐν ὁ μείζων καί ἐν xto μικρός . ἔτι δέ πότερος εἷς πᾶς φυσιςεκειναω ὁ Ρεών , ἢ διαφέρω ἕτερος θήτερος ; ϟϛʹ ἐπιχείρημα . ἀνάγκη , φημί , ἢ πᾶς εἷς εἰμί καί ὁ αὐτός φύσις , ἢ ἄλλος ἄλλος . εἰμί μέν οὖν εἷς ἔχω πᾶς καί ὁ αὖος - ὁ φύσις , ὥσπερ εἰμί τυγχάνω ὁ διάφορος ὕδωρ ἢ ὁ βῶλος , τίς εἰμί ὁ ὁ χωρισμός αὐτός καί ὁ διάκρισις αἴτιος ; ἢ διά τίς πάλιν απτός - Μένα οὖον συμφύω , ὥσπερ ὅταν ὕδωρ ὕδωρ ἅπτω ἢ πῦρ πῦρ ; ἐσθίω γάρ εἷς εἰμί καί ὁ αὐτός φύσις δύναμαι συμφύω ἀλλήλων . εἰμί δέ τις εἶπον ι διά ὁ σκληρότης οὖον συμφύω , ὥσπερ οὐδέ ὄστρακον κλάω ἔτι δυνατός ὁ μόριον συμφύω , πρῶτος μέν οὖν ὁ αἴτιος ὁ χωρισμός καί ὁ διαίρεσις , ὥσπερ καί ἤδη εἴρω , ζητητέος , ἔπειτα εἰμί οὕτως εἰμί φύσις εἷς πᾶς , οὐ ἐσθίω ἐν ὁ σύνθεσις διαφό - ῥόος ποιέω φύσις , ἀλλά , εἰμί ἄρα , μόνος σχῆμα , ὥσπερ καί σωρεία ὁ λίθος ἢ ὁ ὄστρακον φύσις μέν ἕτερος οὐ ποιέω , μόνος δέ ὁ σχῆμα ὁ σωρός διάφορος . οὐ ἄρα δυνατός ὁ αὐτός εἰμί φύσις πᾶς ὁ ἄτομος . εἰμί δέ ἄλλος ἄλλος ἄγω φύσις , δῆλος ἄρα ὅτι ποιότης διαφέρω , οὖον σχῆμα μόνος . ὥστε , φημί , οὐ ἀρχή ἄν ἄγω ὁ | πρᾶγμα , ἀλλά ὁ οὗτος ἀρχοειδής , ὁ ποιότης , κατά ὅς οὗτος καί εἰμί καί διαιρέω . ὥσπερ εἰμί ὁ μέν εἰμί πύρινος , ὁ δέ γήϊνος ὁ ὄγκος · τουτέστιν εἰμί ὁ μέν ἔχω ὁ ὄγκος καί ὁ σωματότης πύρινος , ὁ δέ γήινος . οὐδέ γάρ διαφέρω ὁ ὕστερος ὁ πρότερος . ὁ ὕστερος ὕδωρ ὁ ἐπιγίγνομαι καί ἑνόω ὁ πρότερος οὐδείς αὐτός διαφέρω , ὅθεν καί ἑνόω αὐτός . εἰμί δέ ἕτερος , ποῖος οὗτος ; τις μέν ἔχω πόσος οὗτος , τις δέ ποῖος οὗτος . εἰμί μέν οὖν ἔχω πόσος οὗτος , λέγω εἄν πόσος οὗτος πόσος ὁ φύσις αὐτός ἰδιότης · εἰμί δέ ποῖος οὗτος , τουτέστι οὗτος κατά ὁ διαφέρω , ποιότης εἄν ἄγω . ὥστε οὗτος ὁ σῶμα ἀρχή , οὖον ὁ ἄτομος · ἔτι δέ διαφέρω ὁ φύσις , ἄν ποιέω ἄν πάσχω θιγγάνω ἀλλήλων . ἐπεί ὁ πάντῃ ὅμοιος δείκνυμι μή ποιέω καί πάσχω εἰς ἀλλήλων , ἀλλά ὁ πῇ μέν ὅμοιος πῇ δέ ἀνόμοιος , ἀνάγκη πᾶς , εἰμί διάφορος ἄγω ὁ ἄτομος φύσις , τοιοῦτος εἰμί αὐτός · ὁ τε γάρ ὑπόκειμαι αὐτός εἷς καί ὁ αὐτός , ὅθεν καί ὁ ἄτομος εἰμί ἔχω , καί ὁ ποιότης διάφορος . τοιοῦτος δέ εἰμί ἐν ὁ θιγγάνω ἄν ποιέω ἄν πάσχω ὑπό ἀλλήλων . ἔτι δέ τίς ὁ κινέω ; εἰμί μέν γάρ ἕτερος , παθητικός . ἕτερος ἐπιχείρημα . τίς , φημί , αἴτιος εἰμί ὁ κίνησις ὁ ἄτομος ; κινέω γάρ αὐτός ἀεί φημί . εἰμί μέν οὖν ἕτερος εἰμί ὁ κινέω αὐτός , οὐκέτι ἄν ἄγω ἀπαθής · δῆλος γάρ ὅτι ὁ ἐκεῖνος μέν ποιέω εἰς αὐτός , οὗτος δέ πάσχω ὑπό ἐκεῖνος , οὗτος κινέω . εἰμί δέ ἕκαστος ἑαυτοῦ κινέω , ἢ μέρος μέν κινέω μέρος δέ κινέω . ἢ ὅλος ἑαυτοῦ καί κινέω καί κινέω . εἰμί μέν γάρ ὁ πρότερος , οὐκέτι ἀδιαίρετος εἰμί οὐδέ ὁ αὐτός καί ὁμοιομερής διαιρέω γάρ εἰς ὁ κινέω καί κινέω ) · εἰμί δέ ὁ ὅλος καί κινέω καί κινέω , εἰμί ὁ ἐναντίος ἐν ὁ αὐτός · ἐναντίος γάρ ὁ ποιέω ὁ πάσχω . καί ὁ ὕλη , φημί , οὖον μόνος ἀριθμός εἷς ἀλλά καί δύναμις . εἴπερ ὅλως , φημί , ὁ αὐτός ἄτομος καί κινέω καί κινέω , εἰμί οὖον μόνος ἀριθμός εἷς , ἀλλά καί δύναμις . ἐγώ γάρ εἷς φημί εἰμί ὁ ὕλη ἀριθμός , δύναμις δέ οὖον εἷς ἀλλά πολύς · ὁ ἀντίκειμαι γάρ εἰμί δύναμις , εἰς ἑκάτερος αὐτός μεταβάλλω δύναμαι παρά μέρος . εἰμί δέ ἀπαθής εἰμί ὁ αὐτός καί κινέω καί κινέω , ἅμα εἷς καί αὐτός εἰμί ὁ δύναμαι κινέω καί ὁ δύναμαι κινέω . ὁμοίως καί ἐπί ὁ ἐναντίος . ὁ γάρ ἐναντίος ποιητικός καί παθητικός , καί ὁ μέν ποιέω κινέω , ὁ δέ πάσχω κινέω . ὁ αὐτός ἄρα ἅμα ὁ ἐναντίος ἔχω δύναμις , εἴπερ κατά εἷς καί αὐτός ἅμα κινέω καί κινέω . οὐκοῦν ὁ αὐτός δύναμις εἰμί κατά ὅς ποιέω καί πάσχω , τουτέστι κατά ὅς θερμαίνω τε καί θερμαίνω , ψύχω τε καί ψύχω . ὥστε καί ἅμα ὁ ἐναντίος εἰμί , οὗτος δέ ἀδύνατος . ὅσος μέν οὖν διά ὁ ὁ πόρος κίνησις φημί ὁ πάθος συμβαίνω . ἐκτίθημι ὁ τρόπος κατά ὗς ὁ παλαιός λέγω γίγνομαι ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω , εἶτα ἀποδείκνυμι μᾶλλον ὁ ὑπόθεσις ὁ περί Δημόκριτος , ὡς σύμφωνος μᾶλλον ὁ φαίνω καί δύναμαι πᾶς ὁ ἐκ φύσις γίγνομαι ἀκόλουθος εἰμί οὗτος δέ εἰμί ὁ ὁ απατός - ξενότιμος καί ὁ κενός ὑποτίθημι ) , εἶτα ἔνθεν ὁρμάω εἰς ὁ ἔλεγχος ὁ ὁ ἄτομος ὑπόθεσις , ἀνατρέχω λοιπός εἰς ὁ πρόκειμαι . οὗτος δέ εἰμί ὁ ἐλέγχω ὁ ὁ παλαιός δόξα , κατά ὅς ὁ ποιέω λέγω γίγνομαι καί ὁ πάσχω . εἰμί δέ ὅς τε διά πόρος οὗτος γίγνομαι λέγω ὅς Ἐμπεδοκλῆς προειστήκω , καί ὁ διά ὁ κενός ὡς ὁ περί Δημόκριτος καί Λεύκιππος ὑπολαμβάνω . ὅτι οὖν οὖον διά πόρος γίγνομαι ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω , δείκνυμι οὕτως . οἶδα δέ ὅτι ὁ ὁ πόρος ὑποτίθημι οὖον κενός ὑποτίθημι οὗτος , ἀλλά πληρόω λεπτομερής τις σῶμα , οἷος ἀήρ · οὗτος γάρ διαφέρω ὁ ὁ κενός ὑποτίθημι . ὁ τοίνυν ποιέω , εἰμί μέν ἔξωθεν ἅπτω ὁ περιέχω ὁ πόρος σῶμα , οἷος εἰμί αὐτός ὁ χεῖλος κατά ὅς ὁ πόρος , οὕτως ποιέω , περισσός ὁ πόρος εἰμί γάρ ὅλως ἔξωθεν ἅπτω δράω , δῆλος ὅτι , ἐν μή πόρος ἔχω , ὁ ἁφή δράω ἄν ) · εἰμί δέ ὁ εἴσειμι εἰς ὁ πόρος οὗτος ποιέω , ἢ ἐξωθέω ὁ ἐν ὁ πόρος σῶμα ἢ οὐ ἐξωθέω . εἰμί μέν οὖν μή ἐξωθέω , σῶμα διά σῶμα χωρέω · εἰμί δέ ἐξωθέω , ἢ δράω εἰς ὁ παράκειμαι ἐντός σῶμα καί περιέχω ὁ πόρος , ἢ οὐδείς δράω . εἰμί μέν οὖν μηδείς δράω , οὐδείς ἄρα εἰς ὁ ποιέω καί πάσχω συμβάλλω ὁ πόρος · εἰμί δέ δράω , πότερος διά τίνω πόρος ἐκεῖ ἢ μόνος ἅπτω ; εἰμί μέν οὖν διά τίνω πόρος , πάλιν καί περί ἐκεῖνος ὁ αὐτός εἴρω , καί οὗτος ἐπί ἤπειρος · ὥστε συμβαίνω ὁ ὅλος πόρος εἰμί . εἰμί δέ εἰς ὁ ἐντός καί περιέχω ὁ πόρος σῶμα δράω μή οἶος πόρος , ἀλλά μόνος ἅπτω , δῆλος ὅτι , ἐν μή πόρος εἰμί , ἅπτω ὁ μέν ποιέω ὁ δέ πείθω , καί πόρος οὐδείς χρεία πρός ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω . οὗτος μέν συναναιρέω ὁ διά πόρος γίγνομαι ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω . ὅτι δέ οὖον διά κενός γίγνομαι , αὐτός μέν οὖον προστίθημι ἢ ὡς ἀναιρέω ὁ ὑπόθεσις ὁ οὗτος λέγω ὅτι τε γάρ κενός ὅλως οὐ ἐνδέχομαι εἰμί , δείκνυμι ἐν ὁ φυσικός · καί ὅτι ἄτομος οὐ εἰμί , καί ἐν ἄλλος καί ἐνταῦθα ἐλέγχω ) , ὁ , ὅσπερ καί μᾶλλον , ὅτι ὅσος εἴρω ἐπί ὁ πόρος , οὗτος καί ἐπί ὁ ὁ κενός ὑπόθεσις ἀπαραλλάκτως ἁρμόζω λέγω . εἴτε γάρ ἅπτω ἔξωθεν ὁ σῶμα ὁ ὁ κενός περιέχω ποιέω ὁ ποιέω , περισσός ὁ κενός καί μή εἰμί γάρ | ὁ ἁφή ἄν ποιέω ) , εἴτε ἐγγίγνομαι ἐν αὐτός , ὁ αὐτός πάλιν ἁρμόζω λέγω ὅσπερ καί ἐπί ὁ πόρος . ὅσος μέν οὖν διά ὁ ὁ πόρος κίνησις . ἢ ὁ ὁ πόρος κίνησις λέγω ἀντί ὁ διά ὁ ὁ πόρος κίνησις καί εἴσοδος ὁ ποιέω , ἢ διά ὁ ἐν ὁ πόρος πρῶτος γίγνομαι ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω , τουτέστι διά ὁ πάσχω καί κινέω ὁ ἐν ὁ πόρος σῶμα , ἅπτω ὁ ποιέω . ἔτι δέ πῶς ἐνδέχομαι περί ὁ διοράω συμβαίνω ὡς λέγω ; ὁράω ὁ εἰμί μέν καί πληρόω ὁ πόρος ” οὐκέτι ἀνταποδίδωμι ὁ ἵημι δέ κενός ὄντων᾿ , τουτέστιν εἰμί ἐξωθέω ὁ ποιέω ὁ ἐν ὁ πόρος σῶμα . εἶπον δέ περί οὗτος ἐγώ . αὐτός δέ ἐπανατρέχω εἰς ὁ δείκνυμι , ὅτι οὐδέ ὁ ὁράω οὗτος γίγνομαι ὁ τρόπος ὅσπερ λέγω οὗτος , διά πόρος τις διειμι ὁ ὄψις . ἀνάγκη γάρ ὁ ὄψις ἢ ἐξωθέω ὁ ἐν ὁ πόρος ὁ διαφανής σῶμα καί οὗτος διέρχομαι ἀντιλαμβάνω ὁ ὁρατής , ἢ μηδείς ἐξωθέω διά ὁ σῶμα διΐημι ἢ διά ὁ ἁφή αὐτός καί ὁ εφαρμογή ὁ δύο σῶμα , ὁ τε ἐν ὁ πόρος σῶμα καί ὅς εἰμί ὁ πόρος , οἷος ὁ ὕαλος . ὅτι μέν οὖν διά ὁ ἁφή ἀδύνατος διΐημι ὁ ὄψις , σῶμα εἰμί κατά ὁ ἐκεῖνος ὑπόθεσις , πρόδηλος · ὁ μέν γάρ πέρας ἅπτω ἐφαρμόζω ἀλλήλων καί χώρα οὐδείς μεταξύ ἐάω , ὁ δέ ὄψις σῶμα εἰμί διά ἀδιάστατος διΐημι οὖον φύω . οὐ ἄρα διά ὁ ἁφή δυνατός διΐημι ὁ ὄψις . διά αὐτός δέ οὗτος οὐδέ διά ὁ σῶμα χωρέω δυνατός ὁ ἐν ὁ πόρος · σῶμα γάρ ἄν διά σῶμα χωρέω . ἄλλως τε καί μάταιος ὁ πόρος . εἰμί γάρ ὅλως χωρέω διά σῶμα φύω ὁ ὄψις , χωρέω εἄν καί διά ὁ ὁ διαφανής οὐσία καί πόρος οὐ εἰμί χρεία . εἰμί δέ τέμνω καί κατά μόριον ἢ καί παντελῶς ἐξωθέω ὁ ὄψις ὁ ἐν ὁ πόρος σῶμα , οὗτος διίημι καί ὁ ὁρατής ἀντιλαμβάνω , πολύς καί ἄτοπος ὁ λόγος οὗτος ἕπω . πρῶτος μέν γάρ οὐδείς ἅμα ὁράω ἐγώ ἐσθίω , ἀλλά κατά μόριον · ἕκαστος γάρ ὄψις μόριον τις προσβάλλω , μή συνεχής εἰμί ὁ ὄψις , οὐ ἐσθίω οὐδείς συνεχής ὁράω . ἔπειτα πῶς ὁράω διά ὁ ἀήρ ; εἰμί γάρ καί ἐνταῦθα διά τίνω πόρος τέμνω ὁ ἀήρ καί ὑποχωρέω ὁ ὄψις , ἐπεί τοῖχος τις ὁλόκληρος — καί τίς λέγω τοῖχος ; ὁ τεταρτημόριον ὅλος ὁ οὐρανός ἅμα ὁράω , ἀνάγκη πᾶς ὁ μεταξύ τόπος , ὁ ἀπό ὁ ὀφθαλμός λέγω μέχρι ὁ ὁράω , κενός εἰμί , ὅσπερ ἀδύνατος · καί ἐπεί ὁ αὐτός ὁρατός ἅμα πλείων ὁράω , συμβαίνω ὁ ὄψις πάλιν σῶμα εἰμί χωρέω διά ἀλλήλων , ὅσπερ ἀδύνατος . καί ἐντεῦθεν οὖν ὅτι οὖον σῶμα ἐκ ὁ ὀφθαλμός ἔξειμι , δῆλος . τις γάρ διαφέρω ὁ μή πόρος ἔχω ; εἰμί δίειμι , φημί , διά ὁ πόρος πληρόω εἰμί , διά τίς μή καί διά αὐτός ὁ σῶμα ὁ διαφανής δίειμι ; ὁμοίως γάρ ὁ τε πόρος πλήρης καί ὁ λοιπός ὁ διαφανής σῶμα . ἀλλά μήv εἰμί κενός μέν οὗτος . ἀνάγκη δέ σῶμα ἐν αὐτός ἔχω , αὐτός συμβαίνω πάλιν . εἰμί τις , φημί , μή λέγω πόρος διά ὅς ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω ἢ ὁ ὁράω γίγνομαι , κενός δέ οὗτος λέγω εἰμί πλήρης σῶμα , ὁ αὐτός συμβαίνω ὅσπερ καί ἐπί ὁ πόρος συμβαίνω . τίς οὖν διαφέρω ὁ πόρος ; ὅτι ὁ μέν πόρος οὐδέποτε κενός σῶμα φύω εἰμί , ὁ μέντοι κενός καί πλήρης 〈 καί οὖον πλήρης 〉 , ὅς φύω ποτός κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι . εἰμί δέ τις εἶπον εἰμί ἐν ὁ σῶμα ὁ ἐν ὁ κενός πόρος τις μεταξύ ἢ κενός ἕτερος εἰμί , πάλιν περί ἐκεῖνος ὁ αὐτός ἀπορέω , πότερος εἰμί ἐν αὐτός ἕτερος σῶμα διίημι αὐτός ὁ ὄψις ἢ ἕ , καί πάλιν ὁ αὐτός συνάγω . εἰμί δέ τις εἶπον μικρός εἰμί ὁ μεταξύ κενός ὡς μή δύναμαι σῶμα τίς δέχομαι , πρῶτος μέν οὐδέ ὁ ὄψις διέρχομαι διά ἐκεῖνος σῶμα γε εἰμί ὥστε μάτην εἰμί ) , ἔπειτα , φημί , εἰ ὅλως φύω ὁ κενός ὑφίστημι κατά ἑαυτοῦ , ἄλογος καί ἀποκληρωτικός μικρός μέν κενός ὑποτίθημι , μέγας δέ μή . τίς γάρ εἰμί ἄλλος ὁ κενός , φημί , ἢ τόπος στερέω σῶμα ; εἶτα ἀκόλουθος εἰμί ἐπάγω ὅστε πᾶς κενός ἴσος εἰμί σάω , ἀντιστρέφω εἶπον ὥστε πᾶς σῶμα ὁ ὄγκος ἴσος εἰμί κενός · οὗτος γάρ ὅς βούλομαι κατασκευάζω . εἰμί γάρ πᾶς σῶμα ἴσος εἰμί κενός , εἰμί δέ μέγας σῶμα , εἰμί ἄρα καί κενός μέγας . οὗτος δέ ἴσως ποιέω διά ὁ ἀντιστρέφω ὁ τε κενός πρός ὁ σῶμα ὁ τε σῶμα πρός ὁ κενός . καί πᾶς σῶμα ἴσος εἰμί κενός , ἀλλά οὖον χωρίζω ὅσπερ ἐκεῖνος ὑποτίθημι , ἀλλά ἔχω ἐν ἑαυτοῦ ὁ σῶμα . οὖον πᾶς δέ κενός ἀνάγκη ἴσος εἰμί σῶμα · τίς γάρ εἰμί τις ὑποτίθημι εἰμί μέν κενός , καί οὗτος τόπος εἰμί στερέω σῶμα , μή μέντοι δέχομαι ποτός σῶμα ; οὗτος μέν οὖν οὐ | ἀναγκαῖος ὁ λόγος , ὁ δέ ἀποκληρωτικός εἰμί ὁ λόγος , ἐλέγχω ἄν μᾶλλον · τίς γάρ ὁ ἀποκλήρωσις μικρός εἰμί κενός μή καί μέγας εἰμί ; ὅλος δέ ὁ πόρος ποιέω περίεργος . ἐπαναλαμβάνω ὁ λόγος καί ἀκριβής ἐκτίθημι . εἰμί οὖν , φημί , μή δυνατός ἔξωθεν ἅπτω ποιέω , οὐδέ διά ὁ πόρος ποιέω · μόνος γάρ εἰσέρχομαι τε ] πάσχω , δράω δέ οὐδείς εἰς ὁ παράκειμαι ὁ πόρος σῶμα , εἰμί γε μή δυνατός ὁ ἅπτω ποιέω . εἰμί δέ εἰσέρχομαι καί ἅπτω ποιέω , κἀν μή πόρος εἰμί , ὁ ἀφίημι ποιέω ἄν . εἰμί δέ τις εἶπον ὅτι ἀλλά χρεία ὁ πόρος πρός ὁ καί ὁ βάθος πάσχω , οἶδα μηδείς πρός ὁ νῦν ὑπόθεσις λέγω . οὐδέ γάρ οὗτος εἰμί ὁ ζητέω , εἰμί μηδαμός μηδαμῶς διά πόρος εἴσειμι ὁ ποιέω . εἴσειμι γοῦν καί διά στόμα καί διά γαστήρ καί διά ὁ λοιπός φυσικός εἰμί πόρος , ἀλλά οὐ πρός ὁ ποιέω ὁ πόρος συμβάλλω ἐνταῦθα , ἀλλά πρός ὁ πλησιάζω ὁ ποιέω ὁ πάσχω · αὐτός ὁ ποιέω γίγνομαι διά ὁ ἁφή . οὕτως ἄν τις λέγω δήω πόρος πρός ὁ πάσχω ὁ βάθος , οὖον ὁ πόρος αἴτιος φημί εἰμί ὁ ποιέω ὁ ποιέω , ἀλλά μόνος αἴτιος ὁ θιγγάνω ἀλλήλων ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω . p . 326b24 ὁ πρός ἀλλήλων οὗτος ὁ τρόπος φύζω . τουτέστι ποιέω καί πάσχω . ὅτι2 μέν οὖν οὕτως λέγω ὁ πόρος ὅς τις ὑπολαμβάνω , ἢ ψεῦδος ἢ μάταιος , φανερός ἐκ οὗτος εἰμί . Oὕτως ἀντί ὁ ἀφορίζω τις καί ἐνέργεια εἰμί πόρος ἐν ὁ σῶμα , καί οἱονεί Κεντημένος αὐτός εἰμί . οὐ ἀπλόος δέ ὁ εἰμί πόρος ἀναιρέω εἰμί γάρ , ὥσπερ εἶπον , ἔντερον φλέψ ἀρτηρία καί ὁ λοιπός ) , ἀλλά , ὡς εἶπον , ὁ κεντέω ὁ λοιπός σῶμα καί εἰμί πόρος ἀφανής διά μικρότης διά ὅλος ὁ σῶμα . ψεῦδος μέν οὖν φημί ὁ τοιοῦτος ὑπόθεσις διά ὁ μή εἰμί ὑποτίθημι , μάταιος δέ ὅτι εἰμί καί ὑποτίθημι εἰμί , οὐδείς αὐτός πρός ὁ ποιέω καί πάσχω συντελέω , ὥσπερ δείκνυμι . διαιρετός δέ εἰμί πάντῃ ὁ σῶμα πόρος ποιέω γελοῖος · ὅς γάρ διαιρετός , δύναμαι χωρίζω . εἰμί καί πόρος ἐσθίω πρός ὁ ποιέω καί πάσχω , γελοῖος εἰμί , φημί , ὁ ἀφορίζω καί ἐνέργεια ὑπάρχω ὑποτίθημι πόρος . διαιρετός γάρ εἰμί πάντῃ ὁ σῶμα δύναμαι ὁ ποιέω τότε ποιέω ἑαυτοῦ πόρος καί διαιρέω ὁ σῶμα , ὅταν ἅπτω καί ποιέω μέλλω . ὥστε οὖον χρεία ἀφορίζω τις πόρος . τίς δέ τρόπος ὑπάρχω ὁ εἰμί γεννάω καί ποιέω καί πάσχω , λέγω λαμβάνω ἀρχή ὁ πολλάκις εἴρω . ἐλέγχω ὁ ὑπόθεσις διά ὅς ὁ πρότερος ὁ ποιέω καί πάσχω ὑποτίθημι , βούλομαι ὁ ἀληθής λοιπός ἐκτίθημι δόξα , πῶς γίγνομαι ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω . δεῖ δέ , φημί , ὁ πολλάκις ἐγώ ἀρχή εἴρω καί νῦν προποθέω , λέγω δέ ὁ δύναμις καί ἐνέργεια . ὁ γάρ εἰμί , ὡς ἐν ὁ φυσικός αὐτός εἴρω , οὗτος ὁράω ἄν ὁ φύσις πᾶς ἐγώ λύω ὁ ἐν ὁ φυσικός ἀπορία . ἐπεί οὖν εἰμί , φημί , ὁ μέν δύναμις τοιοῦτος ὁ δέ ἐνέργεια , οἷος θερμός μέν δύναμις ὁ ὕδωρ ἐνέργεια δέ ὁ πῦρ , ἐπεί ὁ φυσικός ποιέω ἐξομοιόω ἑαυτοῦ βούλομαι ὁ πάσχω , ὅταν ὁ ποιητικός ὁ ἐνέργεια εἰμί προσπελάζω καί ἅπτω ὁ δύναμις εἰμί , τουτέστι ὁ παθητικός , μεταβάλλω ὁ ἐν αὐτός δύναμις εἰς ὁ ἐνέργεια . ἀνάγκη οὖν πᾶς ἅπτω ὁ ποιητικός ὁ παθητικός ἢ ἀμέσως ἢ διά μέσος τις , ὅταν ὁ μέσος τοιοῦτος εἰμί ὡς δύναμαι καί ποιέω καί πάσχω , πάσχω μέν ὑπό ὁ ποιέω δράω δέ καί αὐτός εἰς ὁ πάσχω , οἷος εἰμί ὁ ἀήρ · οὖον γάρ ἀμέσως ὑπό ὁ πυρός ἐν ὁ βαλανεῖον θερ - μαίνομαι , ἀλλά θερμαίνω μέν ὁ πῦρ ὁ ἀήρ , ἐγώ δέ ὁ ἀήρ . οὖον χρεία οὖν πόρος πρός ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω , ἀλλά μόνος ὁ θιγγάνω ἀλλήλων οὗτος , εἰμί μή τις , φημί , πόρος εἶπον ὁ εὐπαθής μόριον ὁ σῶμα , ὥσπερ ἐπί ὁ μέταλλον συμβαίνω . εἰμί γάρ φλέψ τις ἐν ὁ μέταλλον διήκω διά ὅλος , οἷος ἐν ὁ μάρμαρος , εἰμί λευκός εἰμί , μέλας τις ἢ ἕτερος ὁ χρῶμα , δηλονότι διά ὁ ἕτερος τις εἰμί κρᾶσις καί ἢ εὐπαθής εἰμί ὁ μόριον οὗτος ἢ δυσπαθής . οὕτως ἐν , φημί , οὐδείς θαυμαστός καί ἐν ὁ πάσχω εἰμί τις . τοιοῦτος μόριον διά ὅλος διήκω εὐπαθής , καί οὗτος μᾶλλον πάσχω ἅπτω ὁ ποιέω . εἰμί τις οὖν , φημί , οὗτος ἀξιόω καλέω πόρος , καλέω . ἀπορέω δέ τις ἐπί οὗτος , τίς οὖν οὐ εἰμί οὐδαμῇ οὐδαμῶς ἐν ὁ σῶμα πόρος ἀφορίζω . πόθεν οὖν ὁ κατά ἡμέρα διαφόρησις ὁ σῶμα ἀδήλως γίγνομαι ; πόθεν ὁ ἱδρώς διίημι ; πῶς δέ φημί ἄλειμμα τις ἀραιωτικός εἰμί ἢ πυκνωτικός ὁ σῶμα ; φημί οὖν πρός οὗτος ἀπολογέομαι , ὅτι ὁ μέν μανός ἢ πυκνός γίγνομαι ὁ σῶμα διά τίνω ἄλειμμα , οὐ οὗτος δεῖ νομίζω μανόω , ὡς ὁ ἱμάς ἢ ὁ ἔριον , ὁ διαστέλλω καί κενός τις χώρα μεταξύ ποιέω , ἀλλά ὥσπερ ὁ ὕδωρ μαίνομαι ποιέω ὁ ἀήρ οὖον ὁ εἰς μικρός κατακερματίζω καί διαλαμβάνω μεταξύ κενός , ἀλλά ὁ εἰς λεπτομερής οὐσία μεταβάλλω , οὗτος καί ὁ σῶμα ἀραιόω ὁμαλός ὅλος διά ὅλος λεπτομερής γίγνομαι . οὗτος μέν οὖν σαφής . ὁ δέ ἱδρώς καί ὁ διαφόρησις οὐ ἀνάγκη , φημί , διά πόρος γίγνομαι . ὁ γάρ περισσός καί ἄχρηστος ὑγρότης ὁ ἐκκριτικός δύναμις ἀποκρίνω ὁ φύσις , οὖον διά τίνω πόρος , ἀλλά κατά συνέχεια τέγγω ἄλλος ἐκ ἄλλος μόριον , καί οὕτως εἰς ὁ ἐπιφάνεια ἀποκρίνω ὁ ὑγρός . ὥσπερ γάρ , φημί , τέγγω ὁ λίνον , οὐ ἐν ὁ κενός μόνος παράκειμαι ὁ ὁ ὕδωρ οὐσία , ἀλλά καί αὐτός ὁ ὁ λίνον οὐσία διανθέω , οὖον διά τίνω πόρος συμβαίνω γάρ ὅλος εἰμί πόρος ) , οὗτος δεῖ νομίζω καί ἐπί ὁ σῶμα γίγνομαι , ἐκ ὁ βάθος κατά συνέχεια ἄλλος ἐκ ἄλλος διαίνω μόριον οὕτως εἰς ὁ ἐπιφάνεια ἀποκρίνω ὁ ὑγρός . οὗτος δέ ὁ λόγος πιθανός μέν εἰμί , | ἀληθής δέ οὐδαμῶς . εἰμί μέν γάρ ποιότης μόνος ἐκ ὁ βάθος ἀποκρίνω , ἔχω εἄν λόγος ὁ λέγω · εἰμί δέ μή μόνος ποιότης ἀλλά καί οὐσία τις , οἷος ὁ ἱδρώς ἢ ὁ ἀτμός , δύο ἀνάγκη ἕτερος , ἢ σῶμα διά σῶμα χωρέω ἢ διά τίνω πόρος ἀποκρίνω . ὁ αὐτός δέ καί ἐπί ὁ λίνον εἴρω · εἰμί γάρ δίειμι ὁ ὕδωρ εἰς ὁ ὁ λίνον οὐσία μή διά τίνω πόρος , σῶμα διά σῶμα χωρέω . ἢ οὖν οὐδέ ὅλως ὁ οὐσία αὐτός ὁ λίνον διαίνω , ἀλλά μόνος ὁ ὑγρός παράθεσις εἰμί , ἢ εἰμί διαίνω , δεῖ νομίζω πάσχω τίς ὁ οὐσία ὁ παράθεσις ὁ ὑγρός καί μεταβάλλω κατά ποιότης , οὖον ὁ οὐσία αὐτός ὁ ὕδωρ εἰσέρχομαι · ἀδύνατος γάρ . μήποτε δέ περί ὁ λεπτός ἴς περιχέω πάντῃ ὁ ὑγρός οὐ εἰς ὁ βάθος ὁ οὐσία χωρέω , καί διά ὁ λεπτομερής παράθεσις δοκέω διά ὁ οὐσία χωρέω , ὥσπερ καί ἐπί ὁ λεπτομερής ξηρίον λανθάνω σχεδόν ὁ διάφορος εἶδος ὁ παράθεσις . ἀλλά οὐδέ ἐπεί διά πόρος ἀεί διαφόρησις γίγνομαι , ἀνάγκη ἀφορίζω εἰμί τις ἐν ὁ σῶμα πόρος , ἀλλά , ὡς εἶπον ὁ Αριστοτέλης , “ διαιρετός εἰμί πάντῃ ὁ σῶμα ” δεῖ νομίζω ἐν ὁ διαφόρησις διαιρέω ὁ σῶμα καί πάλιν μετά ὁ διαφόρησις συμφύω . οὐ ἀνάγκη δέ ἅμα ἐκ πᾶς μόριον διαφόρησις γίγνομαι , ἵνα οὕτως ὅλος διαιρέω νομίζω , ἀλλά ἄλλοτε ἀπό ἄλλος . τίς δέ τρόπος ὁ εἰμί ὑπάρχω ὁ γεννάω καί ποιέω . γεννάω μέν ἐπί ὁ κατά οὐσία μεταβολεύς , ποιέω δέ ἐπί ὁ κατά ποιότης . φύω οὖον ὁ μέν ὁ δέ οὖον πάσχω , ἀλλά πάντῃ κατά ὅσος εἰμί τοιοῦτος . τουτέστι κατά ὅς δύναμις εἰμί τίς , οἷος θερμός ἢ ψυχρός · κατά ὅλος γάρ δύναμις εἰμί κατά ὅλος καί πάσχω φύω . μᾶλλον δέ , φημί , καί ἥσσων εἰμί παθητικός ὁ μᾶλλον ἢ κακός εἰμί δύναμις · ὁ γάρ μᾶλλον δύναμις θερμός μᾶλλον θερμαίνω ὑπό ὁ ἐνέργεια θερμός , ὁ δέ κακός οὐ οὕτως . καί οὗτος πόρος ἄν τις λέγω μᾶλλον . Ταύτη , ὁ τις ὁ μόριον μᾶλλον εἰμί παθητικός ὁ λοιπός , ἵνα ὁ εὐπαθής τις ὁ μόριον καταχράομαι καλέω πόρος . ὅτι δέ εἰμί ἐν ὁ σῶμα ἄλλος ἄλλος εὐπαθής μόριον , δείκνυμι ὁ ἐν ὁ μέταλλον διατείνω φλέψ , εὐπαθής πολλάκις εἰμί ὁ λοιπός , ἴσως δέ καί δυσπαθής ἀπλόος , ὅτι εἰμί ἀνωμαλία ἐν ὁ οὗτος μόριον ὁ κακός πάσχω ἢ μᾶλλον . συμφυής μέν οὖν ἕκαστος καί εἷς εἰμί ἀπαθής . ὁμοίως δέ καί μή θιγγάνω μήτε αὐτός μήτε ἄλλος , ὁ ποιέω φύω καί πάσχω . Oὔτε , φημί , ὁ συνεχής ὁ μόριον ποιέω φύω εἰς ἀλλήλων οὔτε ὁ πάντῃ διαιρέω καί ἀπέχω , ἀλλά δεῖ ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω διαιρέω μέν ἀλλήλων , ἅπτω δέ ἢ ἀμέσως ἢ διά τίνω μέσος , ὁ μέσος τοιοῦτος εἰμί ὥστε φύω καί ποιέω καί πάσχω , πάσχω μέν ὑπό ὁ ἐνέργεια ποιέω δέ εἰς ὁ δύναμις τοιοῦτος . σαφῶς δέ τίθημι ὁ παράδειγμα . ο δέ ὁ μέν οἴομαι πάσχω ὁ δέ μή , διορίζω ἐν ἀρχή οὗτος λεκτέος . ἐπεί εἶπον ὅτι ὁ δύναμις τοιοῦτος “ φύω οὖον ὁ μέν ὁ δέ οὖον πάσχω , ἀλλά πάντῃ κατά ὅσος εἰμί τοιοῦτος , νῦν βούλομαι εἶπον ποῖος ὑπόθεσις ἀκολουθέω ὁ μή εἰμί πάντῃ παθητικός ὁ σῶμα , ἀλλά ὁ μέν ὁ δέ οὖον . εἰμί γάρ μή πάντῃ , φημί , διαιρετός ὁ σῶμα , ἀλλά εἰμί ἄτομος τις μέγεθος ἢ στερεός ἢ ἐπίπεδος , οὐ ἄν εἰμί πάντῃ παθητικός οὐδείς ὁ σῶμα , ὁ συντίθημι δηλονότι , ἀλλά οὐδέ συνεχής · οὖον γάρ δή καί κατά ὁ ἄτομος μόριον πείθω ἀπαθής τε εἰμί καί ἀδιαίρετος . διά οὗτος δέ οὐδέ συνεχής , ἐπεί μηδέ συμφύω ὁ ἀδιαίρετος δύναμαι ( οὗτος γάρ ἄν καί διαιρετός ἄν εἰμί ) , ἀλλά μόνος παράκειμαι ἀλλήλων . οὗτος μέν οὖν ὁ ὑπόθεσις ἀκολουθέω ὁ μή πάντῃ παθητικός εἰμί ὁ σῶμα . εἰμί δέ ψευδής οὗτος ὁ ὑπόθεσις , ἀληθής δέ ὁ πάντῃ διαιρετός εἰμί ὁ σῶμα , οὐδείς διαφέρω , φημί , ὁ ἐνέργεια ποιέω διαιρέω εἰμί ὁ σῶμα ἅπτω δέ ἀλλήλων , ὥσπερ λέγω Πλάτος ἅπτω γάρ ἀλλήλων ὁ ἐπίπεδος καί διά ὁ ἁφή γίγνομαι ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω ) , ἢ ἐνέργεια μέν μή διαιρέω δύναμις δέ · ὁ γάρ δύναμαι διαιρέω διαιρέω πάρειμι ὁ διαιρέω . ὥστε μάταιος καί περισσός πρός ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω ὁ προϋποτίθημι ἐνέργεια διαιρέω ὁ σῶμα , ἅπτω δέ μόνος ἀλλήλων κατά ὁ διαίρεσις . ὅλος δέ ὁ οὗτος γίγνομαι ὁ τρόπος μόνος σχίζω ὁ σῶμα ἄτοπος . | δείκνυμι ὅτι εἰμί καί διαιρέω ὁ σῶμα γίγνομαι ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω , ὥσπερ δοκέω λέγω ὁ Πλάτος , διά ὁ ἁφή λέγω γίγνομαι διαιρέω ὁ σῶμα καί ἅπτω , εἰμί γε πάντῃ διαιρετός εἰμί ὁ σῶμα ἐν ὁ πάσχω διαιρέω καί οὐ ἀνάγκη καί πρό ὁ πάθος ἐνέργεια διαιρέω , νῦν δείκνυμι ὅτι ὅλως ὁ οὕτως ὑποτίθημι σχίζω ὁ σῶμα γίγνομαι ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω ἄλογος . ἀναιρέω γάρ , φημί , οὗτος ὁ λόγος ἀλλοίωσις . πρῶτος μέν γάρ ὅτι Μένων συνεχής ὁ σῶμα καί μηδαμῶς διαίρεσις ὑπομένω γίγνομαι κατά ποιότης μεταβολή , ὡς ἐπί ὁ πῆξις ὁ γάλα καί ὁ ὕδωρ . ἵημι γάρ διαιρέω ὁ ὕδωρ ἢ ὁ γάλα πήγνυμι , οὔτε κατά ὁ Δημόκριτος δόξα τροπή πάσχω ἢ διαθιγή , οὗτος δέ εἰμί μετάταξις ἢ μετάθεσις ὁ μόριον , ἀλλά οὐδέ ὁ ἐκκρίνω τις ἄτομος , λέγω δή ὁ ὑγρότης ἐμποιητικός , καί ἐναπομένω ὁ σκληρός . πρίν γάρ πήγνυμι ὁ ὕδωρ , ὅλος εἰμί ὁμοιομερής , μή ἔχω ἐν ἑαυτοῦ μόριον σκληρός καί ἀδιαίρετος , ἀλλά ὅλος κατά πᾶς μόριον ὑγρός εἰμί · ὁμοίως δέ καί ὅταν πήγνυμι , κατά πᾶς πήγνυμι εἰμί . ἔτι δέ , φημί , οὐδέ αὔξησις οἷος τε εἰμί καί φθίσις . οὖον μόνος ἀλλοίωσις , φημί , ἀναιρέω ὁ οὗτος λέγω , ἀλλά καί αὔξησις καί φθίσις . εἰμί γάρ ἀληθής ὁ ἅπας μόριον ὁ αὐξάνω μείζων γίγνομαι καί ὁ φθίω μικρός , ἀδύνατος οὗτος ἐπί ὁ οὗτος ὑπόθεσις σῴζω . εἰμί γάρ προστίθημι τις ἐν ὁ πόρος ἢ ἐν ὁ κενός ἢ ἐν ὁ ἁφή γίγνομαι ὁ αὔξησις , δῆλος ὅτι οὖον κατά πᾶς αὐξάνω ὁ αὐξάνω , ὥσπερ οὐδέ εἰμί ἐν δεξαμενή προστίθημι κατά τίς μέρος ὕδωρ , πλείων μέν γίγνομαι λέγω , αὐξάνω δέ ἕ . καί μή πᾶς μεταβάλλω ἢ μείγνυμι τις ἢ κατά ἑαυτοῦ μεταβάλλω . μείγνυμι μέν ὡς ἐπί ὁ τροφή ὁ γάρ τροφή ἐμμίγνυμι καί μεταβάλλω μείζων ὁ ὅλος γίγνομαι ) , κατά ἑαυτοῦ δέ μεταβάλλω ὡς ὅταν μεταβάλλω ὁ ὕδωρ εἰς ἀήρ · ἐνταῦθα γάρ πᾶς μόριον ὁ ὕδωρ μείζων γίγνομαι , οὗτος δέ οὐ εἰμί αὔξησις ἀλλά γένεσις . οὗτος δέ εἶπον δείκνυμι ὅτι οὐδέ γένεσις σῴζω δύναμαι . εἰμί γάρ ἐκ ὕδωρ ἀήρ , γίγνομαι δέ ὁ ἐν αὐτός ὁ ἀήρ ἄτομος ἐκκρίνω , οὐ ἐσθίω μείζων ὄγκος γίγνομαι ἀήρ · νῦν δέ γίγνομαι . ἢ τοίνυν ἀληθής εἰμί ὁ ὑπόθεσις οὔτε ἀλλοίωσις οὔτε γένεσις σῴζω , ἢ εἰμί εἰμί καί ἀλλοίωσις καί γένεσις , ψευδής ὁ ὑπόθεσις . ὅτι2 μέν οὖν εἰμί ὁ γεννάω καί ὁ ποιέω . γεννάω καί ποιέω εἰμί μέν ἐπί οὐσία λαμβάνω , ὁ αὐτός εἰμί ὁ μεταβάλλω ὁ δύναμις οὐσία εἰς ἐνέργεια οὐσία · εἰμί δέ ὁ μέν ἐπί οὐσία εἰμί ὁ γεννάω , ὁ δέ ποιέω ἐπί ὁ κατά ποιότης μεταβολεύς , ὁ δύναμις ποιός μεταβάλλω εἰς ἐνέργεια * * * καί ὁ γίγνομαι τε καί πάσχω . ο ἀντίστροφος εἶπον . εἶπον ὁ ποιητικός εἶπον καί ὁ παθητικός . γίγνομαι οὖν εἰμί ὁ ἄγω ἐκ δύναμις οὐσία εἰς ἐνέργεια οὐσία , πάσχω δέ ὁ ἀλλοιόω κατά ποιότης . καί τίς τρόπος ἐνδέχομαι . ὅτι2 ὁ ὕλη τρέπω κατά ὅλος ἑαυτοῦ καί μεταβάλλω . καί τίς φημί μέν τις οὐ ἐνδέχομαι δέ . φημί γάρ ὁ γένεσις καί ὁ φθορά σύγκρισις γίγνομαι καί διάκρισις , ὁ δέ ποιέω καί ὁ πάσχω διά πόρος · δείκνυμι δέ ὅτι οὐ ἐνδέχομαι . λοιπός δεῖ θεωρέω περί μίξις κατά ὁ αὐτός τρόπος ὁ μέθοδος . τρία φημί δήω προλαμβάνω τε καί διαρθρόω ὁ περί ὁ ὁ στοιχεῖον εἰς ἀλλήλων μεταβολεύς καί ἀπλόος ὁ περί γένεσις καί φθορά λόγος , τίς τε εἰμί ἁφή καί τίς ποιέω καί πάσχω καί ἔτι τίς εἰμί μίξις . εἶπον οὖν περί ἁφή καί περί ὁ ποιέω καί πάσχω , ἀκόλουθος ἐπί ὁ τρίτος ὁ προτίθημι μεταβαίνω , ἐπί ὁ περί μίξις λόγος . μίξις δέ φημί ἐνταῦθα ὁ ἰδικός λέγω ἐπί ὁ κρᾶσις · καθολικός γάρ ὁ μίξις καί κρᾶσις καί παράθεσις καί ὁ λοιπός , λέγω μέντοι ἰδικός μίξις καί ὁ κρᾶσις , περί ὅς ἐνταῦθα ποιέω ὁ λόγος . δεῖ δέ , φημί , πέντε τις ζητέω εἰς ὁ περί μίξις λόγος , ὅσπερ σαφῶς απαριθμώ · τίς τε γάρ εἰμί , φημί , ὁ μίξις καί τίς ὁ μικτός , καί τίσις ὑπάρχω ὁ εἰμί καί πῶς , καί πρός οὗτος , φημί , εἰμί ὅλως εἰμί μίξις , ὅσπερ εἰμί καί πρῶτος ὁ πρόβλημα . ἀπορέω γάρ ἄν τις μήποτε οὐδέ ὅλως εἰμί μίξις . ἀνάγκη γάρ , φημί , ὁ μείγνυμι , ἐπεί ἐλαχύς εἰμί δύο , ἢ ἀμφότερος σῴζω ἐν ὁ μίξις ἢ ἀμφότερος φθείρω ἢ ὁ μέν σῴζω ὁ δέ φθείρω · καί οὐ εἰμί ὅς παρά οὗτος . ἐάν οὖν δείκνυμι ὅτι κατά οὐδείς ὁ ὑπόθεσις δύναμαι σῴζω ὁ μίξις , μήποτε οὐδέ ὅλως εἰμί . εἰμί μέν γάρ ἀμφότερος σῴζω , οὐ ἄν εἰμί μίξις . τίς γάρ διαφέρω ὁ πρότερος ; οὗτος γάρ εἄν οὐδείς μᾶλλον πρίν μίγνυμι μίγνυμι ἄν εἰμί ἢ μετά ὁ μίγνυμι . εἰμί δέ ἀμφότερος φθείρω , οὐδέ εἄν ὅλως μίγνυμι · ὁ γάρ μείγνυμι δεῖ εἰμί , ἵνα καί μίγνυμι , ὁ δέ φθείρω οὐ εἰμί . εἰμί δέ ὁ μέν σῴζω ὁ δέ φθείρω , οὐδέ οὕτως εἄν εἰμί μίξις · δεῖ μέν γάρ , ὥσπερ εἶπον , εἰμί ὁ μείγνυμι , ἐνταῦθα δέ ὁ μέν εἰμί ὁ δέ οὐ εἰμί . καί ἄλλως ὁμοίως ἔχω δεῖ ὁ μείγνυμι , ἐνταῦθα δέ οὐ ὁμοίως ἔχω ὁ ἕτερος φθείρω . ὁ μέν οὖν ἀπορία , ὅς ἀναιρέω ὁ μίξις οὗτος καί | τοιοῦτος εἰμί . ἐπιλύω δέ ὁ ἀπορία διά ὁ δύναμις καί ὁ ἐνέργεια . εἰμί γάρ , φημί , ὁ μέν δύναμις ὁ δέ ἐνέργεια , εἰμί ἄν ὁ μείγνυμι δύναμις μέν ὁ αὐτός ἐν ὁ μίξις , ἐνέργεια δέ οὖον . εἰμί γάρ ἐν ὁ κεράννυμι οἶνος δύναμις καί ὁ ὕδωρ καί ὁ οἶνος , δύναμις δέ οὖον κατά ὁ πρότερος , ὁ κατά ὁ ἐπιτηδειότης λέγω , ὡς εἰμί ὁ ὕδωρ δύναμις ἀήρ , ἀλλά οὐδέ ἁπλόος κατά ὁ δύο , ὁ κατά ὁ ἕξις μόνος λέγω , ὥσπερ ἔχω ὁ καθεύδω γεωμέτρης . ἀλλά ὅς τρόπος ὁ μεθύω γεωμέτρης καί ἐπιχειρέω γεωμετρέω ἐνεργέω μέν κατά ὁ ἕξις , οὐ εἰλικρινής δέ , οὕτως καί ὁ ὕδωρ καί ὁ οἶνος ἔχω ἐν ὁ κρᾶμα · ἑκάτερος γάρ ἐν ὁ μίξις κεκολασμένως ἐνεργέω . οὗτος μέν οὖν δύναμις ἀμφότερος σῴζω , ἐνέργεια δέ οὐδέτερος οἷος εἰμί ἐκ ἀρχή · κολάζω γάρ ὁ αὐτός εἰλικρινής ἐνέργεια , καί οὐ εἰμί οἵαπερ εἰμί πρίν μίγνυμι . οὕτως οὖν ἐκφεύγω πᾶς ὁ ἀπορία . οὔτε γάρ ἀμφότερος ἁπλόος σῴζω εἰμί ὁ μίξις οὔτε φθείρω ἀμφότερος οὔτε ὁ μέν φθείρω ὁ δέ σώζω , ἀλλά ἕτερος τίς παρά οὗτος εἰμί ὁ μίξις · σῴζω γάρ ἀμφότερος δύναμις , ὡς εἴρω , ἐνέργεια δέ οὐδέτερος . δείκνυμι τοίνυν ὅτι εἰμί τίς ὁ μίξις , ὁ ἀπορία λύω ὅστις ὁ ἐναργής ἀναιρέω δοκέω . ὅτι μέν γάρ μίξις εἰμί , ὁ ἐνάργεια ὁμολογέω , ὁ μέντοι φέρω ἀπορία ἀμφιβάλλω ἀναγκάζω πρός ὁ ἐναργής . λύω οὖν οὗτος , ἔχω ὅτι εἰμί τίς ὁ μίξις . κατά ὁ αὐτός τρόπος ὁ μέθοδος . εἴωθα γάρ ἀεί ὁ ὁ παλαιός δόξα τίθημι πρότερος καί διελέγχω , δοκέω δέ , φημί , παρά τις μή εἶμι ὁ μίξις , ἕ καί οὗτος διαπορέω . ἢ καί κατά ὁ αὐτός τρόπος εἶπον προαπορέω , ὡς αὐτός ἀλλαχοῦ εἴρω , περί ὅς εὐπορέω δεῖ , ἤγουν ζητέω καί ὁ εἰμί εἰμί καί ὁ τίς εἰμί καί ὁ λοιπός . καί τίς ὁ μικτός καί τίσις ὑπάρχω ὁ εἰμί . μήποτε ἐκ παράλληλος οὗτος εἴρω . μικτός γάρ εἰμί ὁ δύναμαι ὁ μίξις καταδέχομαι , τοιοῦτος δέ εἰμί καί ὅς ὑπάρχω ὁ μίξις . ὁ δέ καί πῶς ἀντί ὁ τίς τρόπος μίγνυμι ὁ μείγνυμι . ἔσχατος δέ τίθημι ὁ ὁ πρόβλημα πρῶτος , ὁ εἰμί εἰμί ὅλως ὁ μίξις , ἀλλά ἐν ὁ κατασκευή πρῶτος αὐτός ἀποδείκνυμι . ὕω μέν οὖν ὁ λόγος ἔοικα ζητέω διορίζω τίς διαφέρω μίξις γένεσις καί φθορά . ὁ λόγος , φημί , ὁ διαπορέω εἴτε σῴζω γίγνομαι ὁ μίξις εἴτε φθείρω , ἔοικα ζητέω γένεσις τε καί φθορά πρός μίξις τίς ὁ διαφορά · φθείρω γάρ ἢ ἀμφότερος ἢ θατέρου φθορά εἄν εἰμί δηλονότι καί γένεσις , ἀλλά οὖον μίξις . τίς οὖν ὁ διαφορά μίξις πρός φθορά καί γένεσις ; σῴζω γάρ πάλιν οὐ οἷος τε εἰμί μίξις διά ὁ εἴρω . εἰμί οὖν εἰμί ὅλως , φημί , μίξις , πάντως ποῦ διαφέρω γένεσις καί φθορά . ὥστε οὗτος εἰμί φανερός ὁ διαπορέω λύω ἄν . οὗτος φημί “ τίς διαφέρω μίξις γένεσις καί φθορά ” · εἰμί γάρ οὗτος εὑρίσκω , λύω εἄν ἄγω ὁ ἀπορία . ἀλλά μήv οὔτε ὁ ὕλη ὁ πῦρ μείγνυμι φημί . εἶπον δήω διαφέρω γένεσις καί φθορά μίξις , οὗτος αὐτός βούλομαι δείκνυμι , ἅμα καί ὁ παράδειγμα ὁ ἀνωτέρω εἴρω τίθημι , ὅτι ἵημι ἀμφότερος φθείρω ὁ μίξις οὔτε θατέρου οὔτε σῴζω ἀμφότερος . ἀσαφής δέ ὁ πρός ὁ ἄνω συνέχεια ὁ “ ἀλλά ” σύνδεσμος ποιέω . δεῖ οὖν οὕτως εἶπον · ‘οὔτε γάρ ὁ ὕλη ὁ πῦρ μείγνυμι φημί . οὖον γάρ μίγνυμι ὁ πῦρ ὁ ξύλον , ἀλλά φθορά μέν εἰμί ὁ ξύλον γένεσις δέ ὁ πῦρ . οὗτος δέ παράδειγμα εἄν εἰμί ὁ εἷς σώζω ὁ δέ ἕτερος φθείρω . οὔτε αὐτός ἑαυτοῦ ὁ μόριον οὔτε ὁ πῦρ . οὗτος παράδειγμα ἀμφότερος φθείρω . οὐδέ γάρ ὁ μόριον ὁ ὕλη ὁ πυρός ἀλλήλων μίγνυμι ἄν ἐν ὁ πῦρ λέγω , διά ὁ ἀποτελέω ἐκ αὐτός εἷς φλόξ · ὡς γάρ εἶπον , ὁ μέν ξύλον εἰμί φθορά ὁ δέ πυρός γένεσις , μίξις δέ οὐδαμῶς . μόριον δέ ὁ ὕλη ὁ πῦρ φημί ὁ πλείων ξύλον . ὁ οὖν ξύλον , ἐκ ὅς ὁ πῦρ γίγνομαι , οὖον μίγνυμι ἀλλήλων ἐν τῆ φλόξ , ἀλλά φθείρω . ὁ δέ οὔτε ὁ πῦρ ὥσπερ οὐδέ ὁ πῦρ ἀκούω . εἶπον γάρ ἤδη ὅτι “ οὔτε ὁ ὕλη ὁ πῦρ μείγνυμι φημί ” , ὥστε περισσός ὁ πάλιν ὁ αὐτός λέγω , εἰμί μή , ὡς εἶπον , ἐξακούω ὅτι οὖον μίγνυμι ἀλλήλων ὁ ξύλον ὥσπερ οὐδέ ὁ πῦρ . ὅς αὐτός δέ τρόπος οὐδέ ὁ σῶμα ὁ τροφή . εἰμί μέν καί οὗτος παράδειγμα ὁ ὁ μέν φθείρω ὁ δέ σῴζω . ἴσως δέ διακρίνω ἐθέλω καί ὁ αὔξησις ὁ μίξις , ὥσπερ καί ὁ γένεσις , χράω καί οὗτος ὁ παράδειγμα . οὐδέ ὁ σχῆμα ὁ κῆρ . οὗτος ὁ σῴζω ἀμφότερος παράδειγμα . σῴζω γάρ καί ὁ κηρός καί ὁ σχῆμα . ἀλλά οὐ ἄν τις εἶπον μίγνυμι ὁ κῆρ ὁ σχῆμα · εἰμί γάρ ὁ μέν ὑπόκειμαι ὁ δέ εἶδος , οὐ εἰμί δέ ὁ μείγνυμι ὁ μέν εἶδος ὁ δέ ὑπόκειμαι . καθάπαξ οὖν οὐδείς ὁ ἐν ὑπόκειμαι μίγνυμι λέγω , οὔτε ὁ ἔχω οὔτε ὁ πάθος , εἴτε ψυχικός ἄγω εἴτε σωματικός . εἰμί δέ εἄν διά οὗτος ἀλλοίωσις διακρίνω ὁ μίξις . ἀλλά μήv οὐδέ ὁ λευκός τε καί ὁ ἐπιστήμη ἐνδέχομαι μίγνυμι , οὐδέ ἄλλος ὁ μή χωριστής οὐδείς . εἰμί μέν καί οὗτος παράδειγμα ὁ ἀμφότερος σῴζω . οὐδέ γάρ ἐπεί ἐν εἷς καί ὁ αὐτός εἰμί ζῷον ὁ τε λευκός καί ὁ ἐπιστήμη μίγνυμι ἄν λέγω · | σῴζω γάρ ἄμφω ἀπαθής ὑπό ἀλλήλων . προστίθημι 43r δέ καί οὗτος ὁ παράδειγμα εἰς ὁ δείκνυμι ὅτι οὐ εἄν μίγνυμι οὗτος , ἄν ἐν εἷς καί ὁ αὐτός ὑπόκειμαι εἰμί ὁ μήτε ποιέω μήτε πάσχω εἰς ἀλλήλων μήτε χωριστός εἰμί . λαμβάνω δέ ἄν κύριος ἐν εἷς καί ὁ αὐτός ὑπόκειμαι , ἐν ὅς δύο πάθος , ὁ γλυκύς καί ὁ ξανθός ἐν ὁ μέλι εἰμί . οὗτος οὖν οὐ εἄν μίγνυμι λέγω , σῴζω τε ἄμφω καί μή χωριστός εἰμί καί κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι δύναμαι · δεῖ γάρ ὁ μείγνυμι τοιοῦτος εἰμί . οὐδείς οὖν ὁ μή φύζω κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι μίγνυμι ἄν λέγω , καί διά οὗτος οὔτε ὁ ποιότης ὁ ὑπόκειμαι μίγνυμι ( οὖον γάρ χωριστός ὁ ποιότης ) , οὔτε ὁ ὕλη ὁ εἶδος · οὐδέτερος γάρ χωριστός . ἔχω δέ ἐντεῦθεν ὅς τίς χαρακτηριστικός ἰδίωμα ὁ μικτός , ἤτοι ὅς ὑπάρχω ὁ μίξις , ὁ δήω αὐτός δύναμαι ὑφίστημι κατά ἑαυτοῦ · ἐφεξῆς δέ τέλειος ὁ χαρακτηριστικός αὐτός ἐκτίθημι . ἐπεί δέ εἰμί ὁ μέν δύναμις ὁ δέ ἐνέργεια ὁ εἰμί . ἐντεῦθεν ὁ ὁ ἀπορία ἐπίλυσις . ἐπεί οὖν , φημί , εἰμί ὁ δύναμις καί ὁ ἐνέργεια , δυνατός καί εἰμί πως καί μή εἰμί ὁ μείγνυμι · ὁ γάρ ἀποτελέω δύναμις μέν εἰμί ἑκάτερος ἐκ ὅς μίγνυμι , ἐνέργεια δέ οὐδέτερος . ὥστε λύω ὁ ἀπορία , πῇ μέν σῴζω ὁ μίγνυμι πῇ δέ οὖον · οὗτος γάρ καί βούλομαι ὁ ἀπορία , καί σῴζω αὐτός καί μή σῴζω . φαίνω δέ ὁ μείγνυμι πρότερος τε ἐκ χωρίζω συνέρχομαι καί δύναμαι χωρίζω πάλιν . οὗτος , φημί , ὑπάρχω ὁ μίξις , ὅστις αὐτός τε κατά ἑαυτοῦ . προυφίστημι καί μετά ὁ μίξις πάλιν χωρίζω φύω , οὖον οὗτος δέ ὅτι ἐνέργεια ὑπάρχω ἐν ὁ πρᾶγμα ὁ μείγνυμι , οὗτος πάλιν χωρίζω δύναμαι οὐ ἄν γάρ οὐδέ μίγνυμι εἰμί , εἰμί εἰμί ἐνέργεια ἔτι καί ἄνευ μεταβολεύς τις ) , ἀλλά ἢ οὗτος φημί ὅτι φύω ὁ κεράννυμι , διά ὁ μή ὁ τέλειος εἶδος ἀπόλλυμι ἀλλά μόνος ὁ εἰλικρινής , διά τίνω διακριτικός τε καί ἀλλοιωτικός ὄργανον ὁλόκληρος πάλιν ὁ οἰκέω εἶδος ἀπολαμβάνω . φημί γοῦν διά ὁ καλέω ἐν ὁ συνήθεια στρατιώτης ποταμός διηθέω ὁ κεράννυμι οἶνος διακρίνω ὁ ὕδωρ ὁ οἶνος · ἀνιμάω γάρ μόνος ὁ ὕδωρ , καί μάλιστα ὅταν εἰμί παχύς ὁ οἶνος . ἢ τοίνυν οὗτος φημί ὁ δύναμαι χωρίζω πάλιν , ἢ εἰμί ὁ οὗτος ἀδύνατος εἰμί δοκέω , μή ἄν ὁ κεράννυμι ἀκριβῶς δύναμαι χωρίζω πάλιν , ὁ δύναμαι χωρίζω ἀκούω ὁ φύω ὅσος ἐπί ἑαυτοῦ δύναμαι πάλιν κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι , εἰμί γε τις εἰμί διακριτικός αὐτός δύναμις . οὗτος μέν οὖν , ὥσπερ ἤδη εἶπον , εἷς τίς εἰμί χαρακτηριστικός ἰδίωμα ὁ ἐν ὅς ὑπάρχω ὁ μίξις , ὅστις , φημί , ἐν ὁ μίξις οὔτε διαμένω ἐνέργεια οὕτως ὥσπερ ὁ σῶμα καί ὁ λευκότης ὁ ἐν αὐτός , οὔτε μήv φθείρω οὔτε ἕτερος οὔτε ἀμφότερος . οὗτος τε καί ὁ γένεσις καί ἀλλοίωσις διαφέρω ὁ μίξις . οὐδέ γάρ εἰμί χωριστός ὁ ὕλη ὁ εἶδος , οὐδέ οὕτως εἰμί δύναμις ἐν ὁ κρᾶμα ὁ ἐκ ὅς , ὡς λέγω δύναμις ὁ ὕδωρ ἀήρ εἰμί . ἐπί μέν γάρ ὁ γένεσις ὁ ὕλη ὁ ἀήρ δύναμις μέν ἀήρ εἰμί ἐνέργεια δέ ὕδωρ , ἐν δέ ὁ κρᾶμα δύναμις ἐν-ὑπάρχω ὁ ἐκ ὅς , οὐ ὁ ὕλη αὐτός , ἀλλά αὐτός ὁ εἶδος κολάζω , καί διά οὗτος δύναμις , διά ὁ μή εἰμί εἰλικρινής μηδέ τοιοῦτος οἷος εἰμί πρό ὁ κρᾶσις . οὗτος εἶπον ἐπιπλήσσω ὁ περί Ἀναξαγόρας , λέγω εἰμί ποτός ὄμνυμι πᾶς χρῆμα · εἰμί γάρ μή εἰμί ἅπας πᾶς μικτός ( πάθος γάρ πάθος οὖον μίγνυμι ) , πῶς εἰμί ὁμοῦ πᾶς χρῆμα ; Διὸ οὗτος μέν ἀφίημι . Ο περί ὁ ἀπορία δηλονότι . ο συνεχής δέ οὗτος ἀπόρημα διαιρετέον . ὁ διαιρετέον ἀντί ὁ διοριστέον , ἢ οἱονεί καί αὐτός κατά διαίρεσις ἀπορητέον . ζητέω γάρ λοιπός ἐφεξῆς τίς ποτός εἰμί ὁ μίξις , καί προάγω κατά διαίρεσις ὁ λόγος . ὑποτίθημι γάρ δύο τρόπος μίξις , εἷς μέν ὡς πρός ὁ αἴσθησις εἰς μικρός κατακερματίζω ὁ μείγνυμι καί παράκειμαι ἀλλήλων ὁ μόριον ὥστε διά ὁ μικρότης ὁ μόριον συναίσθησις μή εἰμί ὁ παράθεσις , ἀλλά δοκέω μίξις καί · κρᾶσις εἰμί , ὥσπερ εἰμί τις σεμίδαλις λεπτός ἐκ πυρά μίξις ἄλευρον κριθή · παράθεσις γάρ ἐν οὗτος εἰμί , διά ὁ ὁ μικρότης ὁ μόριον μή ἀντιλαμβάνω ὁ αἴσθησις δοκέω κρᾶσις τις εἰμί καί ὁμοιομερής εἰμί ὁ πᾶς . οὕτως ἔχω καί ἐπί ὁ ξηρίον , οἷος ὁ ἑξάειδος . εἷς μέν οὖν μίξις τρόπος οὗτος ὑποτίθημι , κατά ὅς σῴζω μέν ὁ εἶδος ὁ μείγνυμι , ἀνεπαίσθητος δέ γίγνομαι ὁ μικρότης ὁ παράθεσις · δύο δέ οὐκέτι 43r σώζω ὁ εἶδος ὁ μείγνυμι , ἀλλά ἀναλύω αὐτός εἰς ὁ ἐκ ὅς σύγκειμαι , καί οὕτως ὁ στοιχεῖον αὐτός παράκειμαι ἀλλήλων , ὅσπερ λέγω ὁ ὁ ἄτομος ὑποτίθημι · ἀναλύω γάρ ὁ τε πυρός καί ὁ ὕδωρ | εἰς ὁ ἄτομος ἐκ ὅς σύγκειμαι , εἶτα ἐκεῖνος ἀλλήλων συντίθημι ὡς ἕκαστος πυρός ἄτομος παράκειμαι ἄτομος ὕδωρ , οὗτος ὁ κρᾶσις γίγνομαι , ὥσπερ ἄν εἰμί ὁ λίθος , ἐκ ὅς ὁ θέατρον εἰμί τυγχάνω καί ὁ οἰκίον σύγκειμαι , ἀναλύω ὁ τε οἰκίον καί ὁ θέατρον ἕκαστος παρά ἕκαστος παρακούω . οὗτος ὁ ὑποτίθημι ὁ μίξις τρόπος ἑκάτερος ἐλέγχω , οὕτως αὐτός ὁ ἀληθής ὑποτίθημι . χράομαι δέ πρός ὁ ἔλεγχος δύο ἀξίωμα , εἷς μέν ὅτι ἕτερος ὁ σύνθεσις ὁ μίξις , ἕτερος δέ ὅτι [ ὁ ] πᾶς σῶμα ἐπί ἄπειρος2 εἰμί διαιρετός καί ἁπλόος πᾶς ὁ συνεχής , ὅς ὁ μέν ὅτι ὁ συνεχής ἐπί ἤπειρος διαιρετός ἔχω προαποδείκνυμι ἐν ὁ φυσικός , ὁ δέ ὅτι ὁ μίξις ἕτερος ὁ σύνθεσις ὡς ἀξίωμα κοινός καί πᾶς ὁμολογέω λαμβάνω . οὐδείς γάρ λέγω ἐπί ὁ κρᾶμα ὅτι σύγκειμαι ὁ οἶνος καί ὁ ὕδωρ , ἀλλά ὅτι μίγνυμι καί κεράννυμι , οὐδέ ὅτι ὁ οἰκίον κρᾶσις εἰμί λίθος καί ξύλον καί ὁ λοιπός , ἀλλά ὅτι σύνθεσις , ὡς ἅτε δή οἶδα ἐγώ ἕτερος εἰμί ὁ σύνθεσις ὁ μίξις καί ὁ κρᾶσις . ἑκάτερος οὖν ὁ ἀξίωμα ἑκάτερος ὁ ὑπόθεσις ἀναιρέω , διά μέν ὁ λέγω ἐπί ἤπειρος εἰμί πᾶς ὁ συνεχής διαιρετός ἀναιρέω ὅτι οὐ εἰμί ὁ μίξις τοιοῦτος οἷος λέγω ὁ ὁ εἰς ὁ στοιχειώδης ἀνάλυσις , τουτέστι ὁ ἄτομος , καί ὁ οὗτος ὅστις παρά ὁστισοῦν παράθεσις ὁ μίξις γίγνομαι λέγω , ὅστις εἰμί ὁ περί Δημόκριτος . εἰμί γάρ εἰμί ὁ σῶμα ἐπί ἤπειρος διαιρετός , ἀδύνατος ὁστισοῦν παρά ὁστισοῦν μόριον κεῖμαι · ἀεί γάρ ὁ παράκειμαι ἀλλήλων μόριον διαιρετός εἰμί οὐ ἔχω ὁστισοῦν παρά ὁστισοῦν μόριον κεῖμαι . διαιρέω γάρ ὁ μόριον εἰς τρεῖς ὁ μεταξύ τμῆμα εἰλικρινής εἰμί μή ἔχω ἑαυτοῦ ἑτεροφυής παράκειμαι . ὥστε εἰμί μέν εἰμί εἰς ἄτομος ὁ διαίρεσις , ἀναστοιχειόω ὁ μείγνυμι δυνατός εἰμί ὁστισοῦν μόριον παρά ὁστισοῦν παράκειμαι · ἐπεί δέ πᾶς ὁ συνεχής ἐπί ἄπειρος2 εἰμί διαιρετός , ἀδύνατος ἄρα εἰμί ὁστισοῦν μόριον παρά ὁστισοῦν παράκειμαι . καί ἄλλως εἰμί δείκνυμι ὅτι δεῖ ὁ μίξις μή φθείρω γίγνομαι ὁ μείγνυμι , ἀδύνατος ἄρα ὁ εἰς ὁ ἄτομος ἀνάλυσις ὁ μίξις γίγνομαι · οὗτος γάρ ἄν φθείρω καί ὁ πῦρ καί ὁ ὕδωρ μείγνυμι · οὖον γάρ εἰμί ἕκαστος σφαιρικός ἄτομος πῦρ , ἀλλά ὁ οὗτος σωρεία . ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ ὕδωρ . ὥστε εἰμί ἀναλύω ὁ μείγνυμι εἰς ὁ στοιχειώδης , φθείρω ἄν · δεῖ δέ ὁ μίξις εἰμί τις εἰμί , οὖον φθείρω . οὕτως μέν οὖν διά ὁ εἷς ὁ ἀξίωμα ὁ εἷς ὁ ὑπόθεσις ἀναιρέω , ὁμοίως δέ καί ὁ ἕτερος διά ὁ ἕτερος ἀναιρέω ἀξίωμα . εἰμί γάρ ἕτερος σύνθεσις μίξις , οὐ ἄν εἰμί πρός ὁ αἴσθησις ὁ μίξις . εἰμί γάρ κατά μικρός εἰμί παράκειμαι , ὥστε μή ὑποπίπτω ὁ αἴσθησις ὁ παράθεσις διά ὁ μικρότης , σύνθεσις εἄν εἰμί καί παράθεσις , οὖον μίξις . οὐδέ γάρ διά ὁ μή ὁράω διά ὁ μικρότης ὁ παράκειμαι μίξις ἄν εἰμί , ἀλλά διά ὁ παράκειμαι καί μή κεράννυμι , ἄν μή ὁ αἴσθησις φαίνω , οὐ ἄν εἰμί μίξις . ἄλλως τε εἰμί πρός ὁ αἴσθησις ὁ μίξις , ὁ αὐτός ἄλλος μέν ἄν εἰμί μίγνυμι , ὁ μή ὀξύς2 ὁράω , ἄλλος δέ , οἷος ὁ Λυγκεύς , οὖον μίγνυμι , ὅς διά ὁ ὁ ὄψις ὀξύτης καί κατά γῆ ὁράω λέγω . οὗτος δέ ἄν ἐν σχέσις ὁ εἰμί ἔχω ἄν ὁ μίξις , οὖον φύσις , ὅσπερ ἄλογος · ὁ γάρ μίγνυμι , κἀν μηδείς εἰμί ὁ κρίνω , μίγνυμι δηλονότι εἰμί . ἀλλά εἰμί ὥστε ὁστισοῦν παρά ὁστισοῦν εἰμί μόριον ὁ μίγνυμι . ὁ δύο ὑπόθεσις . δῆλος δέ ὅτι ὁ ἀναλύω ὁ μείγνυμι εἰς ὁ στοιχειώδης , τουτέστιν ἄτομος , καί ἕκαστος ἕκαστος παράκειμαι · ἄλλως γάρ ἀδύνατος . p . 328a2 λέγω μέν οὖν ἐκείνως , οἷος κριθή μείγνυμι πυρά καί ὁ ἑξῆς . παράδειγμα ὁ πρῶτος τρόπος τίθημι , ὅς πρός ὁ αἴσθησις εἰμί ὁ μίξις λέγω . δοκέω δέ ὡς πρός ὁ δύο τρόπος οὗτος λέγω , διά ὁ εἶπον ὅταν ὅστις παρά ὅστις τίθημι · ὁ γάρ αὐτός λέγω χράω , ὅς καί ἐπί ὁ δύο τρόπος . οὐ εἰμί δέ , ἀλλά πρός ὁ πρῶτος οὗτος καί δῆλος ἐκ ὅς φημί ὁ λέγω μέν οὖν ἐκείνως , δηλονότι ὡς ὁ πρότερος , οὐ ὡς ὁ προσεχής . εἶπον δέ ὁ ὅστις παρά ὅστις , κριθή δηλονότι πρός πῦρ , ἵνα ἕκαστος κριθή πῦρ τις εἷς παράκειμαι λαμβάνω , μή μέντοι κατά σωρεία πολύς ἅμα κριθή πολύς ἅμα πυρά . ἁρμόζω δέ μᾶλλον ὁ ὑπόδειγμα ὁ δύο τρόπος · ἐπί γάρ ὁ διά λεπτομέρεια ἀφανής ( ὡς ἐπί ὁ ξηρίον , ὁ μίξις ὁ ἄλευρον ὁ ἐκ κριθή καί πυρά , καί ἄλλος τις ) οὖον πάντως ὁστισοῦν παρά ὁστισοῦν ὁ μίγνυμι κεῖμαι , ἀλλά ἐνδέχομαι καί τις ψῆγμα παράκειμαι ομοειδής , οἷος κρίθινος ἢ ἄλλος εἶδος . εἰμί δέ εἰμί πᾶς σῶμα διαιρετός , εἴπερ εἰμί καί σῶμα σῶμα μικτός , ὁμοιομερής ὁστισοῦν ἄν δήω μέρος γίγνομαι παρά ὁστισοῦν . ἐντεῦθεν ἀνασκευάζω ὁ εἴρω δύο ὁ μίξις τρόπος . χράομαι δέ ὑποθετικός συλλογισμός τοιοῦτος · εἰμί εἰμί πᾶς σῶμα σῶμα μικτός , καί εἰμί εἰμί ὁ σῶμα ἐπί ἤπειρος διαιρετός , ἀκολουθέω ὁ ὁμοιομερής ὁστισοῦν ὁ μείγνυμι γίγνομαι μέρος . ὁ γάρ ὅστις ἄν δήω ὁμοιομερής γίγνομαι παρά ὁτιοῦν᾿ | ἴσος εἰμί ὁ πᾶς μέρος πᾶς ὁμοιομερής ὀφείλω εἰμί . καί ὁ μέν συνάπτω τοιοῦτος , ὅς ὁ ἡγέομαι , καθάπερ εἶπον , δύο εἰμί ἀξίωμα , ὁ τε ἐπί ἤπειρος εἰμί ὁ σῶμα διαιρετός καί ὁ ἕτερος εἰμί ὁ σύνθεσις ὁ μίξις . δύναμις γάρ ἐν-περιέχω ἐν ὁ εἴπερ εἰμί σῶμα σῶμα μικτός ἕτερος δηλονότι ὁ σύνθεσις ὁ μίξις · ἐν γάρ ὁ σύνθεσις ἤτοι παράθεσις οὐ ὁστισοῦν ὅστις παράκειμαι , διαιρετός εἰμί ἐπί ἤπειρος ὁ σῶμα . καί εἰμί ὁμοιομερής ἀνάγκη εἰμί πᾶς μόριον ὁ μείγνυμι , οὐ ἄν οὔτε κατά μικρός σύνθεσις εἰμί ὁ μίξις , οὔτε ὁστισοῦν ὅστις παράκειμαι κατά ὁ εἰς ὁ ἄτομος ἀνάλυσις · οὔτε γάρ ὅμοιος ὁ παράκειμαι ἄτομος , καί κεῖμαι ἐπί ἤπειρος εἰμί ὁ σῶμα διαιρετός . πόθεν δέ ; ὅτι ὁ ἡγέομαι ἕπω ὁ ἕπω , ὅτι εἰμί ἕτερος ὁ σύνθεσις ὁ μίξις , ὁ δέ σύνθεσις ἀνομοιομερής ἔχω ὁ μόριον , οὐ ἄν ὁ μίξις ἔχω ἀνομοιομερής . ὁμοιομερής ἄρα . ἀλλά οὐ οὕτως ὁμοιομερής ὡς ἄν εἶπον ὁ ὁ ἄτομος λέγω . ἐπεί γάρ ὁ σύνθετος ἐκ ὁ ἄτομος μίγνυμι λέγω ( οὖον γάρ αὐτός ὁ ἄτομος ) , μίγνυμι δέ αὐτός ὁ εἰς ὁ ἄτομος ἀνάλυσις καί παράθεσις ὅστις ἄτομος παρά ὁστισοῦν , εἶπον ἄν ὁμοιομερής ὁ ὅλος , μέρος λέγω οὖον ὁ ἄτομος στοιχεῖον γάρ οὗτος ) , ἀλλά ὁ σύγκειμαι ἐκ αὐτός ὁ ὅλος μόριον , ἐν ὅς πᾶς ὅμοιος ὁ παράθεσις ὁράω . ὅτι οὖν οὐ οὕτως ὁμοιομερής ὁ μίγνυμι , ἐκ ὁ προλαμβάνω ὅτι πᾶς σῶμα ἐπί ἤπειρος διαιρετός δῆλος , ἀλλά ὅτι ἀεί καί ἐπί ἤπειρος γίγνομαι ὁ διαίρεσις πᾶς ὁ μόριον ὁμοιομερής εὑρίσκω . ὁ μέν οὖν συνάπτω , ὥσπερ εἶπον , τοιοῦτος . ὁ δέ πρόσληψις αὐτός γίγνομαι δύναμις μέν ὁ αὐτός ὁ ἡγέομαι ὁ ἐν ὁ συνάπτω , ὁ λέγω δέ διάφορος . ἀντί γάρ ὁ προσλαμβάνω ἀλλά μείς εἰμί πᾶς σῶμα διαιρετός καί ἄλλος μίξις σύνθεσις , προσλαμβάνω ἴσος δύναμαι ὁ ἐπεί δέ οὐ εἰμί εἰς ὁ μικρός διαίρω , οὔτε σύνθεσις αὐτός καί μίξις , ὅς ὁ ἐπεί δέ οὐ εἰμί εἰς ὁ μικρός διαιρέω ἴσος εἰμί ὁ ἐπεί δέ πᾶς σῶμα διαιρετός , ὁ δέ οὔτε σύνθεσις αὐτός καί μίξις , ὁ παραλαμβάνω ἐν ὁ ἡγέομαι ὅσπερ δύναμις περιέχω , ὁ εἴπερ εἰμί καί σῶμα σῶμα μικτός . οὗτος οὖν προσλαμβάνω ἀκόλουθος συμπέρασμα ὁ ὁμοιομερής εἰμί πάντῃ ἑαυτοῦ ὁ μίγνυμι , ὅσπερ αὐτός μέν οὖον τίθημι διά ἄλλος δέ αὐτός κατασκευάζω . δῆλος γάρ , φημί , ὡς οὔτε κατά μικρός σῴζω δεῖ ὁ μείγνυμι φαίνω μείγνυμι · σύνθεσις γάρ εἰμί καί οὖον κρᾶσις οὐδέ μίξις , οὐδέ ἔχω ὁ αὐτός λόγος ὁ ὅλος ὁ μόριον . οὗτος δέ δεικτικός εἰμί ὁ ὁμοιομερής εἰμί ὁ μίγνυμι · ὁ γάρ ἀναίρεσις ὁ ἀνομοιομερής ὁ ὁμοιομερής εἰμί εἰσάγω . εἄν δέ εἰμί κατά μικρός σύνθεσις ὁ μίξις , οὐδείς συμβαίνω οὗτος · οὖον γάρ ὁμοιομερής ὁ ὅλος . οὐδέ ἔχω ὁ αὐτός λόγος ὁ ὅλος ὁ μόριον , ὅσπερ ἕπω ὁ ἀξίωμα ὁ λέγω ἕτερος εἰμί σύνθεσις μίξις . εἰμί δέ μή εἰμί ὁ ὅλος ὁμοιομερής , φαίνω εἰμί καί οὐ εἰμί κρᾶσις , καί διά οὗτος ὁ Λυγκεύς εἰμί ἄν οὖον μίγνυμι . οὔτε ὁ διαίρεσις . κατά κοινός ὁ οὐ μίγνυμι . ἐπί ὁ ἕτερος δέ τρόπος μεταβαίνω , ὁ ὁστισοῦν λέγω παρά ὁστισοῦν εἰμί ὁ μίξις , ὅς καί αὐτός συμβαίνω γίγνομαι ὁ κατά μικρός σύνθεσις . δίδωμι γάρ ὁ ἐπί ἤπειρος εἰμί ὁ σῶμα διαιρετός , ἀδύνατος ὁστισοῦν παρά ὁστισοῦν κεῖμαι · ἀδύνατος γάρ εἰς ἄτομος διαιρέω ὁ συνεχής . ὥστε συμβαίνω καί οὗτος ὁ κτάομαι μικρός παράθεσις γίγνομαι , ὅσπερ ἄτοπος πρός ὁ , ὡς ἤδη εἶπον , καί ὁ ἀναστοιχείωσις μή σῴζω ὁ ὁ μείγνυμι φύσις , ὅσπερ ἐσθίω . ἤ οὖν οὐ εἰμί μίξις , ἢ λεκτέος οὗτος πῶς ἐνδέχομαι γίγνομαι πάλιν . ἦς ὁ ὅλος ὁ συλλογισμός ἔφοδος ὁ ἰάομαι εἰμί μίξις , ὁμοιομερής δεῖ εἰμί ὁ μόριον ὁ μίγνυμι . δύο οὖν τρόπος ὑπόκειμαι μίξις , ἀναιρέω ἑκάτερος , ὁ μηδέτερος δύναμαι σῴζω ὁμοιομερής ὁ μείγνυμι ὁ μόριον . οὗτος οὖν δείκνυμι , φημί , ἀκολουθέω ὁ ἢ μηδέ ὅλως εἰμί μίξις , ἢ ἕτερος τις εἰμί τρόπος μίξις παρά ὁ εἴρω . ὁ δέ πάλιν προστίθημι , ὅτι ὁ αὐτός ὁ ἐπί ὁ πρῶτος ποιέω · ἀναιρέω γάρ ὁ προκαταβάλλω δόξα , αὐτός δείκνυμι πῶς ἕκαστος αὐτός γίγνομαι . εἰμί δή , ὡς φημί , ὁ εἰμί ὁ μέν ποιητικός ὁ δέ ὑπό οὗτος παθητικός . ἀναιρέω ὁ ψευδής περί μίξις ὑπόνοια , καί βούλομαι λοιπός εἶπον τίς τε εἰμί ὁ μίξις καί πῶς γίγνομαι , ἀναμιμνῄσκω ἐγώ ὁ περί ὁ ποιέω καί πάσχω εἴρω , ὅτι οὗτος ὁ ποιέω καί ἀντιπάσχω ὅσος ὁ αὐτός ὕλη κοινωνέω ἀλλήλων , οὗτος δέ ὁ ποιέω οὐ ἀντιπάσχω ὅσος μή κοινός ἔχω ὕλη . ἐπεί οὖν ὁ μείγνυμι εἰμί ὁ ποιέω καί πάσχω εἰς ἀλλήλων , ποιέω δέ καί πάσχω εἰς ἀλλήλων ὁ ομουλη , οὗτος εἄν μίγνυμι ἀλλήλων ὁ ὁ αὐτός ὕλη μετέχω . ὥστε οὗτος εἰμί μίξις , ὁ ὁ ομουλη εἰς ἀλλήλων ποίησις . οὗτος μέν οὖν οὐ εἰμί μίξις · διό οὐδέ ὁ ἰατρικός ποιέω ὑγίεια οὐδέ ὁ ὑγίεια μίγνυμι ὁ σῶμα . οὗτος , φημί , ὁ μή ομουλη καί διά οὗτος μηδέ ἀντιπάσχω ἐν ὁ ποιέω μίξις οὐ εἰμί . καί διά οὗτος , φημί , οὔτε ὁ ἰατρικός ποιέω εἰς ὁ σῶμα μίγνυμι αὐτός · οὖον γάρ εἰμί ὁμόυλος ὁ ἰατρικός ὁ σῶμα · ἐν Ψυχή γάρ ὁ ἐπιστήμη . διά οὗτος οὖν ὑγιάζω ὁ σῶμα ὁ ἰατρικός οὖον μίγνυμι αὐτός , εἰμί γε μίγνυμι ὁ ἀντιπάσχω ὑπό ἀλλήλων , ἀντιπάσχω δέ ὁ ομουλη . ἔχω δέ ὁ λέξις δύσκολος τίς . ‘διὸ γάρ φημί ‘οὔτε ὁ ἰατρικός μίγνυμι ποιέω ὑγίεια , οὔτε πάλιν ὁ ὑγίεια μίγνυμι ὁ σῶμα ποιέω ὑγίεια . ἢ οὖν | οὕτως ἀκούω ‘διὸ οὐδέ ὁ ἰατρικός ποιέω ὑγίεια μίγνυμι ὁ σῶμα , οὔτε ὁ ὑγίεια μίγνυμι ὁ σῶμα , ἵνα ὁ μίγνυμι συλληπτικός τρόπος εἴρω ὑπάρχω , οὖον μίγνυμι δέ δηλονότι ὁ ὑγίεια εἶδος εἰμί , εἴρω δέ ὅτι ὁ εἶδος οὖον μίγνυμι ὁ ὑπόκειμαι · ἢ ὑγίεια μέν ποιέω λαμβάνω ὁ ὁ ὑγίεια λόγος , γίγνομαι δέ ὁ ἐν ὁ σῶμα , ὅς οὐδέτερος μίγνυμι ὁ σῶμα . ὁ μέν γάρ ἐν Ψυχή ὁ εἰμί ἔχω , ὁ δέ εἶδος εἰμί ὁ ὑπο - ὁ δέ ποιητικός καί παθητικός ὅσος διαιρετός , πολύς μέν ὀλίγος καί μέγας μικρός συντίθημι οὖον ποιέω μίξις . εἶπον τίς τε εἰμί μίξις καί τίνω , ὅτι ομουλη , ἐπεί οὖον πᾶς ὁ ομουλη μίγνυμι οὐδέ γάρ λίθος ξύλον μικτός ) , διά οὗτος προσδιορίζω ποῖος ὁ ομουλη εἰμί ὁ μείγνυμι , ὅτι ὁ εὐδιαίρετος . εὐδιαίρετος δέ λέγω ὁ εὐόριστος , εὐόριστος δέ ὁ ὑγρός · ὥστε ὅσος ὁ ομουλη εἰμί ὑγρός , οὗτος μίγνυμι . πῶς δέ ὁ ὑγρός μίγνυμι ἐπάγω , ὅτι οὐ ὡς τυγχάνω εἰμί · οὐδέ γάρ ὁ τυγχάνω εἰς ὁ τυγχάνω ὑγρός ἐγγίγνομαι ποιέω μίξις . οὐδέ γάρ εἰμί σταγών οἶνος , φημί , μυρίος χοεύς ὕδωρ ἐμβάλλω , μίγνυμι ποιέω ὁ ὅλος . ὁ γάρ ὑπερβάλλω ὁ ὁ ὕδωρ δύναμις πάσχω μόνος ὁ σταγών ὁ οἶνος ὑπό αὐτός , οὐκέτι δέ ἰσχύω καί ἀντιδράω εἰς αὐτός , ἀλλά πάσχω μόνος ὁ ὁ οἶνος σταγών μεταβάλλω ὁ εἶδος , καί γίγνομαι φθορά καί γένεσις , οὖον μίξις . εἰμί γάρ καί φύω τις ποιέω εἰς ἀλλήλων , ἀλλά οὐ ὡς τυγχάνω ἔχω , ἀλλά ἔχω καί ποσός τίς σύμμετρος · δήω γάρ ὁ εἶδος καί ποσός τις , ἵνα συνίστημι , ὡς αὐτός ἐν ὁ φυσικός εἶπον . ἐν οὖν ὁ σταγών εἰμί καί εἰμί ὁ ὁ οἶνος εἶδος , ἀλλά οὐ εἰμί δύναμις δραστήριος εἰς μυρίος χοοῦς ὕδωρ . καί ἐκ ἀρχή μέν δῆλος ὅτι μίξις τις γίγνομαι ἐν ὁ πλησιάζω μόριον , ὅταν δέ ἐπί πολύς διαχέω ὁ σιαγών καί ἀεί ὁ πλείων εἰμί ὁ ἐμμίγνυμαι ὁ ποιότης ἀμβλύνω , τέλος καί παντελῶς μεταβάλλω . δεῖ οὖν ὁ μείγνυμι , φημί , ἰσάζω πως ὁ δύναμις . καί καλῶς εἶπον πως · οὖον γάρ πάντως ἴσος δεῖ εἰμί , ἀλλά μή πολύς ὁ ἕτερος ὑπερβάλλω . ἰσάζω οὖν πως ὁ δύναμις κρατέω κατά τίς ἑκάτερος ἑκάτερος , οὖον μήv πάντῃ φθείρω , ἀλλά ὁ ὑπερβολή κολάζω μόνος · καί οὕτως ὁ ὅλος γίγνομαι κοινός τίς ἄμφω ὁ μίγνυμι , οὖον μέντοι ἕτερος αὐτός , ὥσπερ ἐπί ὁ ἐμβάλλω σταγών . ὁ μέν οὖν γίγνομαι κοινός ἄμφω , σῴζω μέντοι δύναμις ἑκάτερος ἐν ὁ μίγμα ὁ εἴρω τρόπος . Φανερός οὖν ἐκ οὗτος , ὅτι οὗτος εἰμί μικτός ὅσος ἐναντίωσις ἔχω ὁ ποιέω . Δῆλος , φημί , ἐκ ὁ εἴρω τίς εἰμί ὁ μικτός , ὅτι ὅσος ὁ ποιέω καί πάσχω ἐναντίωσις ἔχω . οὗτος δέ εἶπον διά ὁ οὐράνιος · ποιέω γάρ καί οὗτος εἰς ὁ ὅδε , ἀλλά οὐ ἔχω ἐναντίωσις , διότι μηδέ κοινός ὕλη ἔχω . ὅσος οὖν ὁ ποιέω καί πάσχω ἐναντίωσις ἔχω , ὑγρός εἰμί καί ἐξισάζω πως ὁ δύναμις , οὗτος εἰμί ὁ ποιέω καί πάσχω · καί μικρός ὁ μικρός παρατίθημι μίγνυμι μᾶλλον . δείκνυμι ὅτι οὔτε κατά παράθεσις ὁ μίξις οὔτε ὁ εἰς μικρός διαίρεσις , νῦν φημί ὅτι εἰμί καί μή εἰμί ὁ παράθεσις μίξις , συντελής μέντοι εἰς ὁ μίξις ὁ εἰς μικρός διαίρεσις καί παράθεσις · εὔκολος γάρ εἰς μικρός διαιρέω μίγνυμι ὁ μείγνυμι . ῥᾳδίως γάρ , φημί , ὁ μικρός ὑπό ὁ μικρός πείθω μᾶλλον ὁ ὁ μέγας ὑπό ὁ μέγας , ὁ δέ πολύς , φημί , ὑπό ὁ πολύς χρόνιος πάσχω . δοκέω δέ οὗτος ἐκβαίνω πως ὁ ἀναλογία . διά τίς γάρ μή ὥσπερ ὁ αὐτός εἰμί λόγος ὁ μόριον πρός ὁ μόριον , οὕτως ὁ ὁ ὅλος πρός ὁ ὅλος , οὗτος κατά ὁ αὐτός λόγος ὁμοίως πείθω ὁ ὅλος ὑπό ὁ ὅλος , ὥσπερ ὁ μόριον ὑπό ὁ μόριον ; εἰμί δέ οὗτος , συμβάλλω συμβάλλω ὁ κατά μικρός διαίρεσις καί παράθεσις εἰς ὁ ταχύς μίξις . ἀλλά ἄν μή διαιρέω , ὁ ὅλος δέ ὁ ὅλος παράκειμαι , οὐδείς κακός μίγνυμι πάσχω ὑπό ἀλλήλων . καί ἄλλως εἰμί ὁ δύναμις ὅσος ἀθρόος εἰμί , τοσοῦτος σφοδρός καί ὑπερβαίνω ὁ ὁ μέρος ἀναλογία , ὡς δείκνυμι σαφῶς ἐπί ὁ ῥοπή διαιρέω γάρ ὁ βάρος οὖον σῴζω ὁ ὁ ὅλος ἀναλογία , καί οὗτος εἰμί ἐπί ὁ χρυσός σαφής , ἀλλά ἐνδέω βάρος τις ὁ ὅλος φαίνω ὁ μόριον · ὁμοίως πάλιν συντίθημι ὁ μέρος βαρύς ὁ ὅλος ὁ ὁ μέρος ἀναλογία φαίνω · καί ὁ πῦρ δέ ὅσος ἀθρόος , θερμός εἰμί , διό ἐν κάμινος μέγας ῥίπτω ξύλον μέγας ἐξάπτω ἀθρόος , οὐ ἄν δέ ἐν ἧσσα φλόξ μικρός ξύλον κατά ἀναλογία οὗτος ἄν πάσχω ) , εἰμί τοίνυν ὁ δύναμις ὅσος εἰμί ἄθροος , τοσοῦτος σφοδρός , ἀκόλουθος ὁ μᾶλλον μίγνυμι μή διαιρέω . φημί δέ πρός οὗτος , ὅτι ὁ μέν ἐπί ὁ πυρός παράδειγμα καί ὁ ξύλον , εἰκότως ὁ πλείων πῦρ μᾶλλον δράω , διότι γένεσις εἰμί καί φθορά · μόνος ἐν ὁ πυρός ποιέω καί μόνος πάσχω ὁ ξύλον εἰκότως ὅσος ἀθρόος ὁ ποιητικός δύναμις μᾶλλον δράω , ἢ μηδέ ὅλως ἀντιπάσχω ὑπό οὗτος εἰς ὅς καί δράω ἢ αμυδρός , μᾶλλον δέ καί αὐξάνω · φθορά γάρ καί γένεσις σύ πρᾶγμα . ὁ δέ ἐπί ὁ ῥοπή , οὐ ἐναντίος εἰμί σύνοδος ἀλλά ὅμοιος , ὁ δέ ὅμοιος ὁ ὅμοιος προσέρχομαι συμπνέω μᾶλλον καί ζωός ὁ ὅλος , διότι καί ὁ διαίρεσις εἰς φθορά μᾶλλον ἐπιτήδειος ποιέω ὁ διαιρέω , ὡς εἴρω ἀνωτέρω · εἰκότως οὖν καί ὁ ἕνωσις ζωός μᾶλλον . οὗτος μέν οὕτως . ἐπί μέντοι ὁ μείγνυμι , ἐπεί ἰσότιμος ἀντιδράω εἰς ἀλλήλων ὁ μείγνυμι , δράω δέ εἰς ἀλλήλων ἅπτω ἀλλήλων , ἅπτω δέ μᾶλλον διαιρέω ( ἀθρόος γάρ εἰμί πολύς ἔχω ὁ βάθος ) , εἰκότως ἄρα διαιρέω μᾶλλον μίγνυμι , διότι καί μᾶλλον ποιέω καί πάσχω . οὗτος δέ διότι καί μᾶλλον ἅπτω · καί γάρ ἐπί ὁ πυρός ὁ αὐτός ξύλον ταχύς ἄν πάσχω διαιρέω , ἐπεί καί μᾶλλον ὁμιλέω ὁ μόριον αὐτός ὁ πῦρ . ὥστε ἐπί ὁ μείγνυμι , ἐπεί δεῖ ἀμφότερος πάσχω , δεῖ ἀμφότερος διαιρέω εἰς ὁ ταχύς πάσχω · ὁ γάρ πάσχω διαιρέω ταχύς πάσχω . καλῶς ἄρα εἴρω , ὅτι διαιρέω ὁ μείγνυμι καί κατά μικρός παράκειμαι μᾶλλον μίγνυμι . Διὸ ὁ εὐόριστος ὁ διαιρετός καί παθητικός μικτός . ὅσπερ πρότερος εἶπον “ διαιρετός ” νῦν φημί εὐόριστος , ὅθεν δῆλος ὅτι καί ἀνωτέρω “ διαιρετός ” ὁ εὐόριστος λέγω . ὁ οὖν διαιρετός ὁ εὐόριστος ( οὗτος δέ εἰμί ὁ ὑγρός · ὁ γάρ λίθος διαιρετός μέν , οὐ εὐόριστος δέ ) , οὗτος εἰμί μικτός , διότι διαιρέω ῥᾳδίως , ὁ δέ διαιρέω μᾶλλον μίγνυμι λέγω . οὗτος γάρ εἰμί ὁ εὐόριστος εἰμί . οὗτος εἰμί , φημί , ὁ ὁ εὐόριστος λόγος , ὁ εὐδιαίρετος εἰμί . εὐόριστος γάρ εἰμί ὁ ῥᾳδίως ὁ περιέχω ὁρίζω , τοιοῦτος δέ ὁ εὐδιαίρετος , οἷος ὁ ὑγρός · ὁ γάρ σκληρός οὐ εὐόριστος . eυοριστος γάρ μάλιστα ὁ ὑγρός ὁ διαιρετός , ἄν μή γλίσχρος εἰμί . ἕτερος προσδιορισμός προστίθημι , ὅτι οὖον πᾶς ὑγρός μικτός , ἀλλά ὁ μή γλίσχρος . γλίσχρος δέ ἔλαιον ἰξός ὑγρός πίσσα καί ὅσος τοιοῦτος · διά γάρ ὁ γλισχρότης οὗτος καί ὁ εὐτονία δυσδιαίρετος εἰμί καί δυσδιαχώριστος , καί περιολισθάνω αὐτός ὁ ἐπιχέω καί οὐ ἐν ὁ βάθος χωρέω , διό οὐδέ μίγνυμι . κακός γάρ εἰμί εὐόριστος ὁ μή γλίσχρος , διόπερ καί συνέρχομαι μίγνυμι μέν οὐδαμῶς , μόνος δέ ὁ ὄγκος πλείων ποιέω . ὅταν δέ εἰμί ἕτερος μόνος παθητικός ἢ σφόδρα , ὁ δέ πάμπαν ὁ ἤρεμος . ὅταν , φημί , ὁ ἕτερος ὑπό ὁ ἕτερος παθητικός εἰμί μόνος , μηκέτι δέ καί ἕτερος ὑπό ὁ ἕτερος , ἢ ὁ μέν σφόδρα καί ῥᾳδίως πάσχω , ὁ δέ μή ῥᾳδίως καί ἠρέμα , ἐπί οὗτος φημί ἐν ὁ μίξις μηκέτι ὁ συναμφότεροι μείζων ὁ ὄγκος ποιέω θατέρου , ἢ εἰμί καί γίγνομαι τις προσθήκη , ὀλίγος , ὡς ὁ πλείων ἀναλίσκω , ὅσπερ συμβαίνω φημί περί ὁ κασσίτερος καί ὁ χαλκός · ἀέριος γάρ εἰμί ὁ κασσίτερος καί πλήρης ἀήρ καί ἐπιτήδειος εἰς ὁ οὗτος μεταβολή , πᾶς ἐξατμίζω τε καί ἐξαερόω θερμαίνω ὑπό ὁ πυρός ἐν ὁ πρός ὁ χαλκός μίξις , καί μόνος χρώννυσι ὁ χαλκός , οὖον μέντοι καί ὁ ποσός τίς προστίθημι . μήποτε δέ οὐδέ ὅλως εἰμί μίξις ὁ κασσίτερος πρός ὁ χαλκός , ἀλλά παράθεσις καί κόλλησις · οὐδέ γάρ ὑγρός εἰμί ὁ χαλκός μίγνυμι οὐδέ διά ὅλος αὐτός χωρέω ὁ οὐσία , ἀλλά μόνος ὁ ἐπιφάνεια χρώζω . ἔοικα οὖν μᾶλλον εἶδος τις ὁ κασσίτερος ἐν ὑπόκειμαι ὁ χαλκός , ὡς καί αὐτός προέρχομαι λέγω . ἔνιοι γάρ ψελλίζω πρός ἀλλήλων ὁ εἰμί καί ἐπαμφοτερίζω . ἐπεί ὁ ψελλίζω καί διαλέγω πως καί οὖον διαλέγω , ὁ ἀδιάρθρωτος προφέρω ὁ λόγος , τοιοῦτος δέ εἰμί , φημί , τις καί ἐπί ὁ πρᾶγμα , ἀμυδρός καί ἀσαφής καί ἀδιάρθρωτος ὁ μίξις ἔχω , τρόπος μέν τις μείγνυμι , τρόπος δέ μή . εἶπον δέ ὅτι ἔνιοι ψελλίζω πρός ἀλλήλων ὁ εἰμί καί ἐπαμφοτερίζω , οὗτος ἐξηγέομαι διά ὁ φαίνω γάρ καί μικτός ἠρέμα , καί ὡς ἕτερος μέν δεκτικός ἕτερος δέ εἶδος . ὁ οὖν κασσίτερος τρόπος μέν τις εἶδος τίς καί πάθος εἰμί ὁ χαλκός , ἐξατμίζω ἐν ὁ μίξις καί μόνος χρωματίζω 45r ὁ χαλκός , οὐ εἰμί δέ ὁ πάθος μικτός ὁ ὑπόκειμαι , οὖον μήv παντάπασι τοιοῦτος ὁ κασσίτερος . διό καί εἶπον ὁ ψελλίζω καί ὁ ἐπαμφοτερίζω · γίγνομαι γάρ τις ὀλίγος ὁ ὑπόκειμαι αὔξησις , ὅσπερ οὐ εἰμί ἐπί ὁ εἶδος . ὅμοιος δέ γίγνομαι ὁ μίξις καί ἐπί ὁ τέφρα καί ὁ ὕδωρ . καί γάρ ἐπί ἐκεῖνος σχεδόν μόνος | χρωματίζω ὁ ὕδωρ ὑπό ὁ τέφρα , αὐξάνω δέ ἐπί ὀλίγος · γίγνομαι γάρ τις ὁ τέφρα ἐν ὁ ὕδωρ αὔξησις . Φανερός τοίνυν ἕκτος εἴρω καί ὅτι εἰμί μίξις . τουτέστιν ὅτι ἐν ὑπάρχω εἰμί καί οὐ , ὅς τις νομίζω , μόνος εἰμί οὐ εἰμί δέ . καί τίς εἰμί . αὐτός ἐφεξῆς ὁρίζω τίς εἰμί ὁ μίξις , ὅτι “ ὁ μικτός ἀλλοιόω ἕνωσις ” , κατά ποιότης εἰμί παθητικός καί ποιητικός , οὐδέτερος μέν κατά ἐνέργεια ἔτι Μένων ὁ αὐτός , δύναμις δέ ἀμφότερος . καί διά τίς . διά ὁ κοινός ὕλη ὑποβάλλω ὁ μείγνυμι , καί εἰμί ἐπί ἴσος ποιητικός καί παθητικός ὑπό ἀλλήλων . καί ποῖος μικτός ὁ εἰμί . ὅτι οὔτε ὁ στερεός οὔτε πᾶς ὁ ὑγρός , ἀλλά ὅσος εἰμί εὐόριστος καί εὐδιαίρετος , μή εἰμί γλίσχρος μηδέ περιολισθάνω ἐν ὁ διαίρεσις . οὗτος γάρ οὔτε φθείρω ἀνάγκη μίγνυμι οὔτε εἰμί ὁ αὐτός ἁπλόος εἰμί . οὖον γάρ εἰμί φθορά ὁ μίξις , μένω δέ ἀμφότερος δύναμις μέν ὅσπερ εἰμί πρίν μίγνυμι , ἐνέργεια δέ οὖον , ἀλλά κολάζω ἔχω ὁ ἴδιος ποιότης , δήω δέ προσθήκη ἑκάτερος κατά ὁ οἰκεῖος ποιότης εἰς ὁ κατά ἐνέργεια γίγνομαι ὅσπερ εἰμί , οὖον μέντοι ὁλόκληρος μεταβολεύς · ὁ γάρ τοιοῦτος γένεσις εἰμί καί φθορά , οὐ δέ μίξις . Oὔτε σύνθεσις εἰμί ὁ μίξις αὐτός , οὔτε πρός ὁ αἴσθησις . * * * ποιέω καί ὁ ὁστισοῦν μόριον παρά ὁστισοῦν τίθημι λέγω . πρός ὁμώνυμος γάρ ὁ μικτός . εἶπον μικτός εἰμί ὅς ἄν εὐόριστος εἰμί παθητικός εἰμί καί ποιητικός καί τοιοῦτος μικτός ὁποῖος εἰμί αὐτός , ἐπάγω πρός ὁμώνυμος γάρ ὁ μικτός , ὁ ὁμώνυμος ἀντί ὁ συνώνυμος θέω , ὁ δέ χρῆσις αὐτός συνήθης . εἰμί γάρ ἀμφότερος εὐόριστος καί ὑπό ἀλλήλων παθητικός , συνώνυμος εἰμί δηλονότι κατά οὗτος · μικτός τε γάρ ἄμφω καί ὁ λόγος ἔχω ὁ μικτός . ὁ δέ μίξις ὁ μικτός ἀλλοιόω ἕνωσις . τουτέστι διά ἀλλοίωσις ἕνωσις . ὅταν γάρ ἀλλοιόω ὁ μείγνυμι οὕτως ὡς ὁ ἐκ αὐτός εἷς τίς ὁμοιομερής ὅλος γίγνομαι , τότε ἑνόω . καί ὁ λόγος ἄν οὗτος εἰμί μίξις ἕνωσις ὁ μικτός διά ἀλλοίωσις , ὡς πῇ μέν σῴζω ὁ μείγνυμι πῇ δέ φθείρω , ἐνέργεια μέν οὐ εἰμί τοιοῦτος , ὡς εἴρω , ἀλλά κολάζω φθείρω δοκέω , μηκέτι ὁ ἀκρότης ὁ τοιοῦτος σῴζω εἶδος , ὁ δέ μή κατά ὅλος ἑαυτοῦ μεταβάλλω ὁ ποιότης , ἀλλά ἕνωσις ὑπομένω οὗτος , οὗτος ὑπομένω καί σῴζω .