joannes-philoponus.in-aristotelis-libros-de-anima-commentaria 1
ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ Μέλλοντας ἡμᾶς τῶν περὶ ψυχῆς ἀκροᾶσθαι λόγων ἀναγκαῖον εἰπεῖν πρότερον περὶ τῶν δυνάμεων τῆς ψυχῆς , ποσαχῶς τε διαιροῦνται καὶ ποίας ἑκάστη τῆς ὀνομασίας τετύχηκεν , εἶτα πόσαι τῶν ἀρχαιοτέρων περὶ αὐτῶν δόξαι γεγόνασιν , καὶ ἐπὶ τούτοις τὴν ἀληθῆ περὶ αὐτῶν δόξαν ἐκ διαιρέσεως ἀφορίσασθαι . πρῶτον μὲν αἱ ψυχικαὶ δυνάμεις τὴν εἰς δύο διαίρεσιν ἐπιδέχονται · αἱ μὲν γὰρ αὐτῶν εἰσι λογικαί , αἱ δὲ ἄλογοι . ἑκατέρα δὲ τούτων τῶν δυνάμεων διχῇ πάλιν διαιρεῖται · τῶν γὰρ λογικῶν δυνάμεων αἱ μέν εἰσιν ζωτικαὶ καὶ ὀρεκτικαί , αἱ δὲ γνωστικαί · ὁμοίως δὲ καὶ αἱ ἄλογοι . πάλιν δὲ αἱ λογικαί τε καὶ γνωστικαὶ τῆς ψυχῆς δύνα . μεὶς διαιροῦνται τριχῇ · ἡ μὲν γάρ τίς ἐστι δόξα , ἡ δὲ διάνοια , ἡ δὲ νοῦς . ἡ μὲν οὖν δόξα καταγίνεται περὶ τὸ καθόλου τὸ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς · τοῦτο γὰρ γινώσκει . οἶδε γὰρ ὅτι πᾶν λευκὸν διακριτικὸν ὄψεως , καὶ ὅτι πᾶς ἄνθρωπος δίπους . ἔτι γε μὴν καὶ τῶν διανοητῶν οἶδεν ἄνευ λόγου τὰ συμπεράσματα . οἶδε γὰρ ὅτι ἡ ψυχὴ ἀθάνατος , διὰ τί δὲ ἀθάνατος , οὐκέτι οἶδεν · διανοίας γὰρ τοῦτο ἔργον , δόξης δὲ τὸ ὅτι μόνον εἰδέναι . ὅθεν καὶ καλῶς ὁρίζεται αὐτὴν ἐν τῷ Σοφιστῇ διαλόγῳ ὁ Ἐλεάτης ξένος διανοίας ἀποτελεύτησιν . τῆς γὰρ διανοίας συλλογισαμένης ὅτι ἀθάνατος ἡ ψυχή , λαβοῦσα ἡ δόξα τὸ συμπέρασμα τοῦτο μόνον οἶδεν a 1r ὅτι ἀθάνατος . διανοίας γὰρ ἔργον τὸ οἱονεὶ ὁδόν τινα διανύειν μεταβαίνουσαν ἀπὸ προτάσεων ἐπὶ συμπεράσματα , ὅθεν ἔσχε καὶ τοὔνομα . οἷον πόθεν ὅτι ἡ ψυχὴ ἀθάνατος ζητεῖ ἡ διάνοια · εἶτα ἐκ τῶν σαφεστέρων ἀρξαμένη διαβαίνει ἐπὶ τὸ ζητούμενον λέγουσα ὅτι ἡ ψυχὴ αὐτοκίνητος , τὸ αὐτοκίνητον καὶ ἀεικίνητον , τοῦτο δὲ ἀθάνατον , ἡ ψυχὴ ἄρα ἀθάνατος . τοῦ δὲ νοῦ ἔργον τὸ ἁπλαῖς ἐπιβολαῖς κρειττόνως ἢ κατὰ ἀπόδειξιν ἐπιβάλλειν τοῖς πράγμασιν . ὥσπερ γὰρ ἡ αἴσθησις προσβάλλουσα τῷ λευκῷ ἢ τῷδε τῷ σχήματι κρειττόνως ἢ κατὰ ἀπόδειξιν τοῦτο γινώσκει οὐ γὰρ δεῖται συλλογισμοῦ , ὅτι τόδε ἐστὶ λευκόν , ἀλλὰ ἁπλῆ ἐπιβολῇ τοῦτο γινώσκει ) , οὕτω καὶ ὁ νοῦς ἁπλῇ ἐπιβολῇ γινώσκει τὰ νοητὰ κρειττόνως ἢ κατὰ ἀπόδειξιν . αὕτη δὲ ἡ τοῦ νοῦ ἐνέργεια μόνοις παραγίνεται τοῖς εἰς ἄκρον καθάρσεως καὶ ἐπιστήμης ἀφιγμένοις , τοῖς διὰ τῶν καθαρτικῶν ἀρετῶν ἀφαντάστως καὶ δίχα αἰσθήσεως ἐνεργεῖν συνειθισμένοις . ἔστι γὰρ ὁ νοῦς οἷον ἕξις τῆς ψυχῆς τελειοτάτη . ὅθεν περὶ τούτου λέγων ὁ Πλωτῖνός φησιν ὅτι “ ὅστις δὲ ἐνήργησεν , οὗτος οἶδεν ὃ λέγω , ἅτε δὴ τῆς τοιαύτης καταστάσεως μηδὲ λόγῳ ἑρμηνευθῆναι δυναμένης , ” καταγίνεται οὖν ὁ μὲν νοῦς περὶ τὰ νοητά , ἅπερ ὁ Τίμαιος ὁριζόμενος ἕλεγεν εἶναι νοήσει μετὰ λόγου περιληπτά , ἡ δὲ διάνοια περὶ τὰ διανοητά , ἡ δὲ δόξα περὶ τὰ δοξαστά , ἅπερ καὶ αὐτὰ τὰ δοξαστὰ λέγων ὁ Τίμαιός φησιν εἶναι δόξῃ μετ’ αἰσθήσεως ἀλόγου δοξαστά . τούτων δὲ τῶν δυνάμεων πρώτην μὲν ἔχει τάξιν ὁ νοῦς , ἐσχάτην δὲ ἡ δόξα , μέσην δὲ ἡ διάνοια , ἥτις καὶ μάλιστα οἰκεία ἐστὶ τῇ ψυχῇ τῇ ἡμετέρᾳ , ἐπειδὴ καἰ αὕτη τὴν μέσην ἐν τῷ παντὶ τάξιν ἔχει . καὶ διὰ ταύτης , λέγω δὴ τῆς διανοίας , ἀνάγεται ἡ ἡμετέρα ψυχὴ ἐπὶ τὴν τῶν νοητῶν θεωρίαν , ἥτις ἐστὶν ἡ τελειότης τῆς ψυχῆς . ἐπειδὴ γὰρ σύντροφός ἐστι καὶ σύμφυλος τοῖς αἰσθητοῖς ἡ ψυχὴ ἡ ἡμετέρα , ἀδυνατεῖ διὰ τὸν συνεθισμὸν τῶν αἰσθήσεων ἐπὶ τὴν θεωρίαν τῶν νοητῶν καὶ ἀύλων ἀνάγειν ἑαυτήν , ἀλλὰ νομίζει κἀκεῖνα σώματα εἶναι καὶ μεγέθη ἔχειν , καὶ ὅσα ἐπὶ τῶν αἰσθητῶν κἀκεῖ φαντάζεται . ὃ καὶ ὁ Πλάτων’ ἐν τῷ Φαίδωνι λέγει ὅτι τοῦτό ἐστι τὸ χαλεπώτατον τῶν ἐν ἡμῖν , ὅτι ὅταν καὶ σχολὴν ἀπὸ τῶν περιολκῶν τοῦ σώματος μικρὸν ἀγάγωμεν καὶ θελήσωμεν τῇ θεωρίᾳ τῶν θείων σχολάσαι , παρεμπίπτουσα ἡ φαντασία θόρυβον ἡμῖν κινεῖ , ὑπονοεῖν διδοῦσα ὅτι σῶμά ἐστι τὸ θεῖον , καὶ μέγεθος ἔχει καὶ σχῆμα , καὶ οὐκ ἐᾷ ἡμᾶς ἀσωμάτως καὶ ἀσχηματίστως περὶ τοῦ θεοῦ ἐννοεῖν . διὰ τοῦτο δεῖ τὴν ψυχὴν ὁδεύουσαν ἐπὶ τὴν ἑαυτῆς τελειότητα πρῶτον ἐνεργῆσαι κατὰ διάνοιαν , ἥτις ἔχει περὶ τὰ μέσα τῶν πραγμάτων . τοιαῦτα δέ ἐστι τὰ διανοητά , οἷά ἐστιν ἥ τε ψυχὴ ἡ ἡμετέρα καὶ ἡ περὶ αὐτῆς θεωρία , ἔτι δὲ καὶ τὰ μαθηματικά , ἅτινα , τὰ μαθήματα λέγω , τὴν οὐσίαν ἄυλον ἔχει , εἰ καὶ μὴ τὴν ὕπαρξιν , ἵν συνεθισθεῖσα ἐν τούτοις ἐνεργεῖν ἀύλως ὁδῷ προελθοῦσα καὶ ἐπὶ τὰ παντελῶς χωριστὰ τῆς ὕλης , λέγω τὰ θεῖα , χωρήσῃ . ὅθεν καὶ ὁ Πλωτῖνος ἀγέσθωσαν οἱ νέοι , φησί , διὰ τῶν μαθημάτων πρὸς συνεθισμὸν τῆς ἀσωμάτου φύσεως᾿ . εἰ δέ ποτε ἡ διάνοια συλλογίζεται καὶ περὶ τῶν νοητῶν , ἀλλ’ οὐ καθ’ αὑτήν , ἀλλὰ τῷ νῷ συμπλακεῖσα , ὧμπερ καὶ ἐπὶ τῶν αἰσθητῶν συλλογίζεται συμπλακεῖσα τῇ φαντασίᾳ . τούτου τοίνυν τοῦ νοῦ εἰ καὶ μὴ μετέχομεν οἱ πολλοί , ἀλλ’ οὖν ἴχνη τινὰ καὶ ἰνδάλματα διαβέβηκεν καὶ εἰς ἡμᾶς · ταῦτα δέ ἐστιν αἱ κοιναὶ ἔννοιαι , ἃς ἀναποδείκτως , μᾶλλον δὲ κρειττόνως ἢ κατὰ ἀπόδειξιν πάντες γινώσκομεν , οἷον ὅτι τὰ τῷ αὐτῷ ἴσα καὶ ἀλλήλοις ἴσα , ὅτι ἐὰν ἀπὸ ἴσων ἴσα ἀφαιρεθῇ , τὰ καταλειπόμενα ἴσα γίνεται , ὅτι ἐπὶ παντὸς ἢ ἡ κατά . φάσις ἢ ἡ ἀπόφασις , ὅτι πάντα τοῦ ἀγαθοῦ ἐφίεται , καὶ ὅσα τοιαῦτα . πρὸς γὰρ τὴν τούτων πίστιν κατασκευῆς οὐ δεόμεθα , ἀλλὰ κατὰ πρώτην ἐπιβολὴν κρεῖττον ἢ κατὰ ἀπόδειξιν ταῦτα γινώσκομεν . αὗται οὖν , ὡς εἴπομεν , αἱ κοιναὶ ἔννοιαι αἱ διὰ πάντων χωροῦσαι ἰνδάλματα τοῦ νοῦ ἐναργῶς εἰσιν . περὶ τούτου καὶ ἐν τοῖς ’ Αποδεικτικοῖς ὁ Ἀριστοτέλης πρὸς τοὺς νομίζοντας μὴ εἶναι ἐπιστήμην ἔλεγεν , ὅτι οὐ μόνον ἐπιστήμην εἶναι λέγομεν , ἀλλὰ καὶ ἀρχὴν ἐπιστήμης , ἡ τοὺς ὅρους γινώσκομεν , ὅρους λέγων ἤτοι τὰς κοινὰς ἐννοίας καὶ τοὺς ἐν τοῖς συλλογισμοῖς ὅρους δεῖ γὰρ πάντα συλλογισμὸν ἀπὸ κοινῶν ἐννοιῶν ἔχειν τὴν ἀρχήν , αἵτινες , ὡς εἴπομεν , ἀπὸ τοῦ νοῦ καὶ πρὸς ἡμᾶς φοιτῶσιν · ἀναποδείκτως γὰρ ἴσμεν ὅτι τόδε τι ἄνθρωπός ἐστιν ἢ ψυχὴ ἤ τι τοιοῦτον ) , ἢ τὰ νοητὰ ὅρους φησὶ ὡς πέρατα τῶν ὄντων · ὅρος γάρ ἐστιν , ὥς φησιν ὁ γεωμέτρης , ὅ τινός ἐστι πέρας . ἀρχὴν οὖν ἐπιστήμης φησὶ τὸν νοῦν εἶναι · δι’ αὐτοῦ γὰρ ἔχομεν τὰς κοινὰς ἐννοίας , ὅθεν ἡ διάνοια ὡς ἀπὸ ἀρχῶν τὰς ἐπιστημονικὰς ἀπδείξεις ποιεῖται · ἤγουν ὅρους λέγει τὰ νοητά · καὶ γὰρ αὐτὰ ἔσχατά ἐστι τῶν ὄντων . λέγομεν οὖν , φησίν , εἶναι τὸν νοῦν , ὃν ἀρχὴν ἐπιστήμης ἐκάλεσεν , ᾧτινι τὰ νοητὰ γινώσκομεν · ταῦτα γὰρ ὅροι ὡς πέρατα . ἄξιον δὲ ζητῆσαι , ἐπειδὴ ἐλέγομεν τὴν δόξαν τὸ μὲν ὅτι εἰδέναι , τὸ δὲ διότι ἀγνοεῖν , ἐλέγομεν δὲ καὶ τὸ καθόλου ἐν τοῖς αἰσθητοῖς εἰδέναι , ἔτι γε μὴν καὶ τῶν διανοητῶν τὰ συμπεράσματα , πόθεν τῇ δόξῃ ἡ γνῶσις τοῦ καθόλου ἐν τοῖς αἰσθητοῖς . τίνος γὰρ ἀποδείξαντος ὅτι πᾶς ἄνθρωπος δίπους λαβοῦσα τοῦτο τὸ συμπέρασμα ἔχει παρ’ ἑαυτῇ , ὥσπερ ἐπὶ τῶν διανοητῶν τῆς διανοίας ἀποδειξάσης ὅτι ἡ ψυχὴ ἀθάνατος τὸ συμπέρασμα λαβοῦσα ἡ δόξα κα - τέχει ; οὔτε γὰρ ἡ διάνοια τοῦτο ἀπέδειξε , λέγω δὴ ὅτι πᾶς ἄνθρωπος δίπους ἢ πᾶς ἵππος χρεμετιστικὸς ἢ ὅσα τοιαῦτα · οὐ γὰρ δυνατὸν ἐκ τῶν μερικῶν τὸ καθόλου πιστώσασθαι . οὐ γὰρ ἐπειδὴ Ξανθὸς καὶ Βαλίος τετράπους καὶ οἱ ἐν τῷδε καὶ τῷδε τυ τόπῳ ἵπποι , ἤδη δυνατὸν λέγειν ὅτι καὶ πάντες , οὐδ’ ὅτι ὁ δεῖνα καὶ ὁ δεῖνα ὁ Αἰθίοψ μέλας , ἤδη δῆλον ὅτι καὶ πᾶς Αἰθίοψ μέλας . ὅτι μὲν οὖν ἡ διάνοια τὸ αἰσθητὸν οὐκ ἀποδείκνυσι δῆλον · ὅτι δὲ οὔτε ἡ φαντασία οὔτε ἡ αἴσθησις , καὶ τοῦτο πρόδηλον , καὶ ὅταν περὶ αὐτῶν λέγωμεν , ἔτι πολλῷ μᾶλλον φανερὸν ἔσται · ἑκάστη γὰρ τούτων μερικόν τι γινώσκει . πόθεν οὖν τῇ δόξῃ τὸ καθόλου τῶν αἰσθητῶν γινώσκειν ; λέγομεν οὖν ὅτι μάλιστα μέν πὼς δυνατὸν τὴν διάνοιαν καὶ τὸ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς καθόλου συλλογίσασθαι , ὥσπερ ἐποίησεν ὁ Ἀριστοτέλης ἐπὶ τῶν ἄστρων , βουλόμενος δεῖξαι ὅτι σφαιρικά , πιστωσάμενος τοῦτο ἀπὸ ἑνὸς τῆς σελήνης · εἰ γὰρ ἐπὶ τῶν ὁμοουσίων ὃ ἐφ’ ἑνός , ἀνάγκη καὶ ἐπὶ πάντων εἶναι , ὁμοούσια δὲ πάντα τὰ ἄστρα , δέδεικται δὲ ὅτι ἡ σελήνη σφαιρική , δῆλον ὅτι καὶ τὰ ἄλλα σφαιρικὰ ἔσται . καὶ καπνόν τις ἑωρακὼς συλλογίζεται ὅτι καὶ πῦρ ὑπάρχει ἐν τῷ τόπῳ οὕτως · ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ καπνός ἐστι · πᾶς καπνὸς ἐκ πυρός ἐστιν · ἐν τῷ τόπῳ ἄρα τούτῳ πῦρ ἐστιν . ἴσως μὲν οὖν , ὅπερ εἶπον , δυνατὸν καὶ περί τινων αἰσθητῶν συλλογίζεσθαι τὸ καθόλου , εἰ καὶ μὴ ἐπὶ πάντων · πλὴν λέγω ὅτι ἔχει ἡ λογικὴ ψυχὴ συνουσιωμένους τοὺς λόγους τῶν πραγμάτων ἐν ἑαυτῇ , διὰ δὲ τὸ καταδεδυκέναι ἐν τῇ ὕλῃ οἷον ἐγκατεχώσθησαν , ὡς ὁ ἐν τῇ τέφρᾳ κρυπτόμενος σπινθήρ . ὥσπερ οὖν ὅταν τις μικρὸν τὴν τέφραν ’ρᾶν διορύξῃ , ὁ σπινθὴρ εὐθὺς ἀναλάμπει , καὶ οὐχ ὁ διορύξας τὸν σπινθῆρα ἐποίησεν , ἀλλὰ μόνον τὰ ἐμποδίζοντα ἔπαυσεν , τοῦτον τὸν τρόπον καὶ ἡ δόξα ἐρεθιζομένη ὑπὸ τῆς αἰσθήσεως προβάλλει τοὺς λόγους τῶν ὄντων . οὕτω καὶ τοὺς διδασκάλους φασὶ μὴ τὴν γνῶσιν ἡμῖν ἐντιθέναι , ἀλλὰ τὴν οὖσαν ἐν ἡμῖν καὶ οἷον κρυπτομένην ἐκφαίνειν · ἐπεὶ εἰ μὴ ἦσαν ἐν ἡμῖν οἱ τῶν ὄντων λόγοι , διὰ τί συναισθόμεθα , ὅταν τις παρὰ τὴν τῶν πραγμάτων φύσιν διαλέγηται ; οἷον δύο τινῶν περὶ ψυχῆς διαλεγομένων τοῦ μὲν καταψηφιζόμεθα καὶ ἐλέγχομεν αὐτὸν μὴ συμφώνως τῇ τῶν πραγμάτων φύσει διαλεγόμενον , τῷ δὲ συντιθέμεθα καὶ λέγομεν μᾶλλον ἀληθεύειν · πρὸς τί οὗν παραβάλλοντες τὰ παρ’ ἐκείνων λεγόμενα λέγομεν τὸν μὲν ἀληθεύειν , τὸν δὲ μή , εἰ μηδεὶς ἦν τῶν πραγμάτων παρ’ ἡμῖν λόγος ; ἢ δῆλον ὅτι πρὸς τὰς παρ’ ἡμῖν κρυπτομένας περὶ αὐτῶν ἐννοίαι ὑπὸ τῶν προσδιαλεγομένων ἐρεθιζομένας παραβάλλοντες ἢ ἀληθεύειν αὐτοὺς ἢ ψεύδεσθαι λέγομεν . οὕτως οὖν καὶ τὴν δόξαν | λέγω τῆς αἰσθήσεως μαθούσης ὅτι ὁ δεῖνα καὶ ὁ δεῖνα δίπους , ἐρεθισθεῖσαν ὑπ’ αὐτῆς ἀναμνησθῆναι ὅτι καὶ πᾶν τὸ ὁμοφυὲς δίπουν ) · μᾶλλον δὲ προσφυέστερον εἰπεῖν καὶ ταῦτα κοινὰς έννοίας καὶ τοῦ νοῦ ἀποσκιάσματα · πᾶν γὰρ ὅπερ ἴσμεν κρειττόνως ἢ κατὰ ἀπόδειξιν , ταῦτα κατὰ κοινὴν ἔννοιαν ἴσμεν . ἃ δὲ δείξεως δεῖται εἰς τὸ γνωσθῆναι ὑφ’ ἡμῶν , τούτων τὰ συμπεράσματα χωρὶς ἀποδείξεως ἔργον ἐστὶ τῆς δόξης εἰδέναι . οἷον οἶδεν ἄνευ λόγου ὅτι ἡ ψυχὴ ἀθάνατος , διότι ἡ τούτου γνῶσις μετὰ ἀποδείξεως ἐστι , καὶ οὐ κρειττόνως ἢ κατὰ ἀπόδειξιν , ὥσπερ ἄνευ ἀποδείξεως ἴσμεν ὅτι πᾶς ἄνθρωπος γελαστικόν . Αἱ μὲν οὖν τῶν λογικῶν γνωστικαὶ δυνάμεις διῃρημέναι · πρακτικαὶ δ’ εἰσὶ βούλησις καὶ προαίρεσις . καὶ ἡ μὲν βούλησις μόνου ἐστὶ τοῦ ἀγαθοῦ , ἡ δὲ προαίρεσις ἐπαμφοτερίζει . καὶ ἡ μὲν βούλησις αὐτῆς καθ’ αὑτήν ἐστι τῆς λογικῆς ψυχῆς , ἡ δὲ προαίρεσις τῆς συμπεπλεγμένης τῇ ἀλογίᾳ . ὅτε γάρ ἐστιν ἔξω τῆς γενέσεως ἡ ψυχή , κατὰ βούλησιν μόνην ἐνεργεῖ · ἐν μόνῳ γάρ ἐστι τῷ ἀγαθῷ * ὅταν δὲ γένηται ἐν τῇ γενέσει , ἐπειδὴ συμπλέκονται αὐτῇ αἱ ἄλογοι δυνάμεις δι’ ἃς ἐροῦμεν αἰτίας , τότε τῇ ἐπιπλοκῇ τῆς ἀλόγου ἴσχει τὴν προαίρεσιν , διότι ποτὲ μὲν πρὸς τῆς ἀλογίας , ποτὲ δὲ πρὸς τοῦ λόγου γίνεται , καὶ αἱρεῖται τόδε πρὸ τοῦδε . αὗται μὲν οὖν αἱ λογικαὶ τῆς ψυχῆς δυνάμεις . Τῶν δὲ ἀλόγων τῆς ψυχῆς δυνάμεων αἱ μέν εἰσι γνωστικαί , αἱ δὲ ζωτικαὶ καὶ ὀρεκτικαί · καὶ γνωστικαὶ μὲν φαντασία καὶ αἴσθησις . διαφέρουσι δὲ ἀλλήλων αὗται , ὅτι ἡ μὲν αἴσθησις πρὸς τὸ ἐκτὸς ἀποτείνεται , ἡ δὲ φαντα - σία ἔνδον ἔχει τὴν γνῶσιν . ἡ μὲν γὰρ αἴσθησις τὸ παρὸν μόνον καὶ οὗ ἀντιλαμβάνεται ἔξωθεν τοῦτο οἶδεν , ἡ δὲ φαντασία παρὰ τῆς αἰσθήσεως λαβοῦσα τοὺς τύπους τῶν αἰσθητῶν ἐν ἑαυτῇ τούτους ἀναπλάττει · ὅθεν καὶ παθητικὸν νοῦν αὐτὴν καλεῖ ὁ Ἀριστοτέλης , νοῦν μὲν ὡς ἔνδον ἔχουσαν τὸ γνωστὸν καὶ ἁπλῇ προσβολῇ , ὥσπερ ἐκεῖνος , ἐπιβάλλουσαν καὶ οὐ διὰ κατασκευῆς , παθητικὸν δὲ διότι μετὰ τύπων καὶ οὐκ ἀσχηματίστως γινώσκει . ἐκλήθη δὲ φαντασία οἱονεὶ φαοστασία τις οὖσα · φαντασία γάρ ἐστιν ἡ τῶν φανθέντων στάσις · ἵστησι γὰρ ἐν ἑαυτῇ τὰ ἔξω φανέντα . ἑκατέρα δὲ αὐτῶν περὶ μερικὸν ἀποτείνεται · τόδε γὰρ τὸ λευκὸν οἶδεν , οὐ μὴν πᾶν λευκόν . διαφέρουσι δὲ τῷ τὴν μὲν τὸ ἔξω τὴν δὲ τὸ ἐντὸς εἰδέναι · καὶ ἡ μὲν φαντασία τῶν πέντε αἰσθήσεων δέχεται τοὺς τύπους , ἑκάστη δὲ τῶν αἰσθήσεων μόνον γινώσκει τὸ διιὸν αἰσθητόν . Τῶν δὲ ὀρεκτικῶν καὶ ζωτικῶν ἡ μέν ἐστι θυμός , ἡ δὲ ἐπιθυμία . ζητήσειε δ’ ἄν τις πῶς λέγομεν ἀντιδιαστέλλεσθαι τὴν ἐπιθυμίαν πρὸς τὸν θυμόν . τί γάρ ; οὐχὶ καὶ ὁ θυμὸς ἐπιθυμεῖ τοῦ ἀντιλυπῆσαι τὸν προλυπήσαντα ; τί δέ ; οὐχὶ καὶ ὁ λόγος ἐπιθυμεῖ τῶν μαθημάτων καὶ τῶν θεωρημάτων ; λέγω οὖν πρὸς τοῦτο ὅτι ἔστιν ἡ ἐπιθυμία καὶ κοινότερον λεγομένη καὶ ἰδικώτερον · ὥσπερ γὰρ ἡ διάθεσις λέγεται καὶ κοινῶς καὶ ἐπὶ τῆς ἕξεως , λέγεται δὲ καὶ ἰδικῶς ἡ ἀντιδιαστελλομένη πρὸς τὴν ἕξιν , οὕτω καὶ ἡ ἐπιθυμία λέγεται καὶ κοινῶς ἐπὶ πασῶν τῶν δυνάμεων τῆς ψυχῆς , λέγεται δὲ καὶ ἰδικώτερον ἡ ἀντιδιαστελλομένη πρὸς τὸν θυμόν . ἐπειδὴ γὰρ ἔπεμψεν ἡμὰς ἡ πρόνοια ἐνταῦθα κατακοσμήσοντας τὰ τῇδε , ἐπίστευσεν ἡμῖν τὸν κλῆρον τοῦτον ὃν βούλεται ἡμᾶς σώζειν · καὶ ἵνα τοῦτο ὦ ποιῶμεν , ἐπειδὴ πολλὰ τὰ λυμαινόμενα τὸν κλῆρον τοῦτον , ἔστι δὲ καὶ ῥευστὸς τὴν φύσιν καὶ φθαρτός , δέδωκεν ἡμῖν θυμὸν καὶ ἐπιθυμίαν , ἵνα τῷ μὲν τὰ λυμαινόμενα ἀποσοβῶμεν , τῆ δὲ τὸ ἀπορρέον ἀνυφαίνωμεν . αὗται μὲν οὖν αἱ τῆς ψυχῆς λογικαί τε καὶ ἄλογοι δυνάμεις . Παρὰ δὲ ταύτας εἰσὶν αἱ φυτικαὶ καλούμεναι · αὗται δέ εἰσι τρεῖς , θρεπτικὴ αὐξητικὴ γεννητική . φυτικαὶ δὲ καλοῦνται , διότι αὗται μόναι ἐν τοῖς φυτοῖς ὁρῶνται · καὶ γὰρ τρέφονται ἀρδευόμενα καὶ κοπριζόμενα καὶ αὔξεται καὶ γεννᾷ ὅμοιον ἑαυτοῖς · ἄμπελος γὰρ ἐξ ἀμπέλου καὶ ἐλαία ἐξ ἐλαίας . Ὡς οὖν ἀνακεφαλαιωσάμενον εἰπεῖν , ἐσμὲν καὶ ἄνθρωποι καὶ ζῷα καὶ ἔμψυχα · καὶ ὡς μὲν ἄνθρωποι τὰς λογικὰς ἃς ἀπηριθμήσαμεν δυνάμεις ἕχομεν , ὡς δὲ ζῷα τὰς ἀλόγους , ὡς δὲ ἔμψυχα τὰς φυτικάς . ἔμψυχα γὰρ λέγομεν καὶ τὰ φυτά · ἐμψύχων γὰρ τὸ αὔξεσθαι καὶ τρέφεσθαι καὶ γεννᾶν ὅμοια ἑαυτοῖς . λέγονται γοῦν καὶ αὐτὰ ζῆν τε καὶ τεθνάναι · ἡ δὲ ζωὴ καὶ ὁ θάνατος παρουσίᾳ καὶ ἀπουσίᾳ τῆς ψυχῆς γίνεται . ὅσα μὲν οὖν ἔχουσι τὰς κρείττους ζωάς , ἐξ ἀνάγκης καὶ τὰς καταδεεστέρας , οὐκέτι δὲ καὶ ἔμπαλιν · οὐ γὰρ δυνατὸν ἔχειν τὰς λογικὰς δυνάμεις μὴ πρότερον ἐσχηφαοστασία κότας τὰς καταδεεστέρας . ἀμέλει καὶ τῶν αἰσθήσεων οὐκ ἔστι μετασχεῖν τῆς κρείττονος τὸν μὴ μετασχόντα τῆς χείρονος · ὅσα γοῦν μετέχει ἔω , ταῦτα καὶ ἀκοῆς καὶ τῶν λοιπῶν , καὶ ὅσα ἀκοῆς , ταῦτα καὶ ὀσφρήσεως καὶ γεύσεως καὶ ἁφῆς μετέχοντα , οὐ πάντως δὲ καὶ ὄψεως , ὡς καὶ ὁ σπάλαξ · ἀμέλει εἰσί τινα μόνης ἁφῆς μετέχοντα , οἷον οἱ σπόγγοι . ὥστε οὐκ ἔστι μετασχεῖν τῆς κρείττονος τὸν μὴ τῆς ἐλάττονος μετασχόντα . τοῦτο δὲ οὐχ ὅτι δέονται τῶν χειρόνων αἱ κρείττους , ἵνα ὑποστῶσιν , ἀλλὰ τοὐναν - τίον τὸ σῶμα οὐ δύναται μετασχεῖν τῶν κρειττόνων μὴ πρότερον μεταλα - βὸν τῶν καταδεεστέρων · οὐ δύναται γὰρ τὸ σῶμα μεταλαβεῖν τῆς ἀλόγου μὴ πρότερον μεταλαβὸν τῆς φυτικῆς , οὐδὲ τῆς λογικῆς μὴ τούτων ἀμφοτέρων μεταλαβόν . ἐπειδὴ γὰρ ἔδει μηδὲν τῶν εἰδῶν φθείρεσθαι , ἵνα μὴ ἀτελὲς ᾖ τὸ πᾶν πλήρωμα γάρ ἐστι τῶν εἰδῶν ὁ κόσμος ) ἀδύνατον δὲ ἦν τὰ ἐνταῦθα τὰ αὐτὰ μένειν τῷ ἀριθμῷ , γεννητά γε ὄντα καὶ φθαρτά , μετέσχε καὶ αὐτὰ τῆς ἀιδιότητος , ὡς ἠδύνατο , ἐπειδὴ καὶ πάντα ἐφίεται τῆς τοῦ πρώτου ἀιδιότητος ὡς οἰκείας ἀρχῆς καὶ μετέχει ταύτης ἕκαστον κατὰ τὰ ἑαυτοῦ μέτρα . διὰ τοῦτο οὖν καὶ τὰ ἐνταῦθα ὄντα κατ’ ἀριθμὸν ἀίδια μὴ δυνηθέντα εἶναι τῷ γεννᾶν ἕκαστον οἷον αὐτὸ μετέχει τῆς ἀιδιότητος · καὶ τοῦτό ἐστι τὸ σκοπιμώτατον ἔργον τῆς φύσεως , τὸ τῶν φυσικῶν ἕκαστον γεννῆσαι ἄλλο οἷον αὐτό . ἐπειδὴ τοίνυν δεόμεθα γεννήσεως , ἡ δὲ γεννητικὴ δύναμις ἐν ὡρισμένῳ γίνεται μεγέθει , διὰ τοῦτο δεόμεθα τῆς αὐξήσεως . ἐπειδὴ δὲ ἡ αὔξησις γίνεται διὰ τροφῆς , δεόμεθα τῆς θρεπτικῆς δυνάμεως . διὰ ταῦτα μετέχομεν τῶν φυτικῶν δυνάμεων καὶ ἡμεῖς καὶ τὰ ἄλογα . ὥστε ὅταν μὲν ἐνεργῶμεν κατὰ ταύτας τὰς δυνάμεις , ὡς φυτὰ ἐνεργοῦμεν , ὅταν δὲ κατὰ θυμὸν καὶ ἐπιθυμίαν , ὡς ἄλογα ζῷα · μόνως δὲ ὡς ἄνθρωποι ἐνεργοῦμεν , ὅταν τῷ λόγῳ κεχρήμεθα . διὸ καὶ ὁ Πλωτῖνος πάνυ θείως εἶπεν ὡς ὅσοι ἐμμανῶς κατὰ τἀς θρεπτικὰς δυνάμεις ἐνεργοῦσιν , οὗτοι κινδυνεύουσιν ἀποδενδρωθῆαι . Ἄξιον δὲ ἐπισκέψασθαι , τίς ἡ διαφορὰ τῆς ἐπιθυμίας πρὸς τὰς φυτικὰς δυνάμεις γεννητικήν τε καὶ θρεπτικήν · οὐδὲ γὰρ ὁρῶμεν τὴν ἐπιθυμίαν περὶ ἅλλο τι ἐνεργοῦσαν ἢ περὶ τροφὰς καὶ γεννητικὰς δυνάμεις , ὥστε κινδυνεύει ἡ ἐπιθυμία ταὐτὸν εἶναι ταῖς φυτικαῖς δυνάμεσι · τί οὖν φαμεν ; οὐκ ἔστι ταὐτόν · ἡ μὲν γὰρ ἐπιθυμία μετὰ αἰσθή - σεως ἐνεργεῖ , αἱ δὲ φυτικαὶ δυνάμεις ἄνευ αἰσθήσεως . διὸ καὶ τὰ ἄλογα τὰ θήλεα ἑωρακότα κινεῖται εἰς ὄρεξιν , ὥστε μετὰ γνώσεως τινος ἡ ἐπιθυμία . ἀλλ’ οὐχ αἱ φυτικαὶ φυτικαὶ οὕτως · ἀμέλει καὶ καθεύδοντες πολλάκις ἐκκρίνομεν τὸ σπέρμα , μηδεμιᾶς αἰσθήσεως μηδὲ φαντασίας προηγησαμένης , δηλονότι κτὰ τὰς φυτικὰς δυνάμις ἐνεργήσαντες . ὅσπερ γὰρ ὅταν ὁ λόγος ἀνδραποδισθῇ ὑπὸ τῆς ἀλογίας , καὶ αὐτὸς κινεῖ πᾶσαν μηχανὴν εἰς ἐκπλήρωσιν τροφῆς καὶ ἀφροδισίων , καὶ οὐ παρὰ τοῦτό φαμεν ταὐτὸν εἶναι τὸν λόγον ταῖς φυτικαῖς δυνάμεσιν , οὕτω οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ἐπιθυμίας . ἀλλὰ τῶν ἆν φυτικῶν δυνάμεων ἵδιον τὸ ἁπλῶς τροφῆς ἐφίεσθαι καὶ γονῆς ἀνεπαισθήτως , τῆς δὲ ἐπιθυμίας τὸ τοιᾶσδε τροφῆς καὶ τοιᾶσδε μίξεως , καὶ ἁπλῶς τοῦ ἡδέος . τί οὖν ; ἓν καὶ ταὐτὸν τῶν δύο δυνάμεων ἀποτέλεσμα , τῆς ἐπιθυμίας καὶ τῆς φυτικῆς δυνάμεως ; λέγω ὅτι οὐχ ἕν , ἀλλὰ τῆς μὲν ἁπλῶς ἡ τροφὴ ἢ ἡ γονή , τῆς ἐπιθυμίας δὲ τέλος ἡ ἡδονή . ἔστι δὲ τοῦτο τὸ τέλος τῆς ἐπιθυμίας , ἵν’ ὡς εἶπον τῇ ἐφέσει ταύτῃ τόν τε κλῆρον ἡμῶν φυλάττωμεν καὶ τὴν τοῦ γένους διαδοχήν . τοῦ δὲ λόγου , ὅταν ἐξυπηρετῆται τῇ ἐπιθυμίᾳ , οὐ λέγω ἵσιόν τι ταύτης τῆς ἐνεργείας τέλος εἶναι , ὅτι παρὰ φύσιν αὐτῷ ἡ τοιαύτη ἐνέργεια , τὰ δὲ παρὰ φύσιν οὐκ ἀφορᾷ πρός τι τέλος . ὥσπερ γὰρ ὑπηρέτης οὐ τὸ ἑαυτοῦ ἀλλὰ τῆς ἐπιθυμίας τὸ τέλος παρασκευάζει τὴν ἡδονήν . μὴ ἀπορείτω δέ τις τὴν ἰδιωτικὴν ἀπορίαν ἐκείνην ‘ τί οὖν ; τρεῖς ψυχὰς ἕχομεν καὶ ὑπὸ τριῶν ψυχῶν διοκούμεθα' ; λέγω γὰρ ὅτι ὥσπερ ἑνωθεῖσα ἡ ψυχὴ τῷ σώματι τούτῳ δοκεῖ μὲν ἕν τι πρᾶγμ’ ποιεῖν , κατὰ ἀλήθειαν δὲ οὐχ ἕν τί ἐστιν , οὕτω καὶ τῇ τε ἀλόγῳ καὶ τῇ φυτικῇ συνημμένη μίαν μέν τινα συνέχειαν ποεῖ διὰ τὴν συνάφειαν ἐξῆπται γὰρ προσεχῶς τῆς μὲν λογικῆς ἡ ἄλογος , τῆς δὲ ἀλόγου ἡ φυτική ) , διὰ δὲ τὴν γινομένην ἐκ τῆς συναφείας εἴας ταύτης συμπάθειαν μίαν φαμέν , καὶ ὅτι ὡς ὀργάνοις κέχρηται ταῖς ἅλλαις δυνάμεσιν ἡ λογική . τούτων τῶν δυνάμεων , λέγω δὴ τῶν τε ἀλόγων καὶ τῶν φυτικῶν , αἱ μὲν μᾶλλον ἐγγίζουσι τῇ λογικῇ ψυχῇ , αἱ δὲ ἧττον · αἱ μὲν ἄλογοι μᾶλλον ἐγγίζουσι , διότι πεφύκασι κατακούειν λόγου · διὸ ἐπιπλήττοντες ταῖς ἐπιθυμίαις πραοτέρας αὐτὰς ποιοῦμεν · “ στῆθος δὲ πλήξας κραδίην ἠνίπαπε μύθῳ ” καὶ πάλιν “ τέτλαθι κραδίη , καὶ κύντερον ἄλλο ποτ’ ἕτλης ” , “ ἕθιζε σαυτὸν κρατεῖν ὀργῆς ἡδονῆς λύπης ” , καὶ ὅσα τοιαῦτα . καὶ τί λέγω ἐν ἡμῖν ; καὶ τῶν θηρίων πολλὰ ἡμερώτερα τῷ λόγῳ γίνεται . αἱ δὲ φυτικαὶ ἅτε μὴ κατακούουσαι λόγου πορρωτέρω εἰσὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς · οὐ γὰρ ἔστιν ἐπιτάξαι τῇ θρεπτικῇ δυνάμει μέχρι ποσοῦ θρέψαι ἢ τῇ αὐξητικῇ αὐξῆσαι . ἀλλ’ οὐδὲ τῇ γεννητικῇ · διὸ καὶ ἀβουλήτως πολλάκις ὀνειρώττομεν · εἰ δὲ καὶ μετριωτέραν ποιοῦμεν τὴν γεννητικήν , δῆλον ὅτι οὐχ ἁπλῶς αὐτὴν τὴν δύναμιν , ἀλλὰ τὴν ἐπιθυμίαν καταστέλλομεν ἡ γὰρ δύναμις οὐδὲν ἧττον μένει καὶ μὴ ἐνεργοῦσι αὖπᾶσαν τι μὲν αἱ δυνάμις τῆς ψυχῆς αἵ τε λογικαὶ καὶ αἱ ἄλογοι καὶ αἱ φυτικαί . Καθόλου δὲ τὴν ψυχὴν οἱ μέν φασιν ἀσώματον εἶναι , οἱ δὲ σῶμαι καὶ τῶν σῶμα οἱ μὲν ἁπλοῦν , οἱ δὲ σύνθετον · καὶ τῶν σύνθετον οἱ μὲν ἐκ συνημμένων σωμάτων , οἱ δὲ ἀσυνάπτων . τῶν δὲ ἁπλοῦν σῶμα εἰρηκότων τὴν ψυχὴν εἶναι οἱ μὲν εἰρήκασιν αἰθέριον εἶναι σῶμα , ταὐτὸν δέ ἐστιν εἰπεῖν οὐράνιον , ὥσπερ Ἡρακλείδης ὁ Ποντικός , οἱ δὲ πῦρ , ὡς Ἡράκλειτος , ἐπειδὴ καὶ πῦρ ἔλεγεν εἶναι τὴν ἀρχὴν τῶν ὄντων · οὕτως οὖν καὶ τὴν ψυχὴν πυρίαν εἶναι διὰ τὸ εὐκίνητον · οἱ δὲ ἀερίαν ὡς Ἀναξιμένης ξιμένης καί τινες τῶν Στωικῶν , οἱ δὲ ἐξ ὕδατος , ὡς Θαλῆς καὶ Ἵππων ὁ ἐπίκλην ἄθεος · ἐπειδὴ γὰρ τὴν γονὴν ἑώρων ἐξ ὑγρᾶς οὖσαν οὐσίας , διὰ τοῦτο καὶ ὕδωρ τὴν ἀρχὴν τῶν ὄντων ἐνόμισαν . γῆν δὲ οὐδεὶς αὐτὴν ἐτόλμησεν εἰπεῖν διὰ τὸ βαρὺ καὶ ἀκίνητον τῆς γῆς . οὗτοι μὲν οὖν οἱ ἁπλοῦν σῶμα εἰρηκότες , ἐπειδὴ καὶ ταῦτα μόνα τὰ πέντε ἐστὶν ἁπλᾶ σώματα , οἵτινες καὶ μόνοι τῶν σῶμα λεγόντων ἀθάνατον δύνανται λέγειν . τῶν δὲ σύνθετον σῶμα ὑπειληφότων οἱ μὲν ἐξ ἀσυνάπτων στοιχείων , ὡς Δημόκριτος καὶ Λεύκιππος καὶ ἀπλῶς οἱ τὰ ἄτομα εἰσάγοντες · ἔλεγον μὲν γὰρ ἀρχὰς τῶν ὄντων τὰ ἄτομα καὶ τὸ κενόν · εἶναι οὖν τὴν ψυχὴν ἐκ σφαιρικῶν ἀτόμων διὰ τὸ εὐκίνητον · οἱ δὲ ἐκ συνημμένων , ὡς Κριτίας ὁ εἷς τῶν τριάκοντα · αἷμα γὰρ ἔλεγεν εἶναι τὴν ψυχήν · “ αἶμα γάρ ” , φησίν , “ ἀνθρώποις περικάρδιόν ἐστι νόημα ” . τῶν δὲ ἀσώματον δοξασάντων οἱ μὲν χωριστὴν τῶν σωμάτων , οἱ δὲ ἀχώριστον . καὶ τῶν ἁχώρτστον λεγόντων οἱ μὲν ἔλεγον τὸν λόγον εἶναι τῆς κράσεως , οἷον ὅτι , ἐὰν διπλάσιον πῦρ μιχθῇ τῷ | ὕδατι ἢ ἡμιόλιον ἤ τι τοιοῦτον , a 3r ποιεῖ τὴν ψυχήν · ὁ γὰρ διπλάσιος τυχὸν ἢ ἡμιόλιος λόγος οὗτός ἐστιν ἡ ψυχή · οἱ δὲ αὐτὴν τὴν κρᾶσιν , οἱ δὲ ἐντελέχειαν · ἐντελέχεια δέ ἐστιν ἡ τελειότης καὶ τὸ εἶδος τοῦ ὑποκειμένου . διαφέρει δὲ ὁ λόγος τῆς κράσεως · ὁ μὲν γὰρ λόγος ἐν αὐτῇ τῇ ποσότητι θεωρεῖται , ἐν τῷ ἡμιολίῳ ἢ ἐν τῷ διπλασίῳ ἢ ἄλλῳ τινί , καὶ ἁπλῶς ἡ κατὰ τὸ ποσὸν ὡρισμένη σχέσις τοῦδε πρὸς τόδε τοῦτ’ ἔστιν ὁ λόγος τῶν κεκραμένων · ἡ δὲ κρᾶσις ποιότης ἐστὶν ἡ ἀποτελουμένη ἐκ τῆς μίξεως τῶν ποιοτήτων , οἷον ἐκ τοῦ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ γέγονε κρᾶσίς τις τὸ χλιαρὸν ἢ ἐκ τοῦ λευκοῦ καὶ μέλανος τὸ φαιόν . ἐντελέχεια δέ ἐστιν ἡ τελειότης τοῦ ὑποκειμένου , μένου , τουτέστι τὸ εἶδος τὸ ἐπιγινόμενον ἐκ τῆς τοιᾶσδε συνθέσεως τῶν στοιχείων τῇ ὕλῃ , ὡς τῷ πηλῷ τὸ τοῦ ὀστράκου εἶδος . τῶν δὲ χωριστὴν εἰρηκότων οἱ μὲν πᾶσαν χωριστὴν σώματος εἰρήκασι , καὶ τὴν λογικὴν καὶ τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυτικήν , οἷος ἦν Νουμήνιος πλανηθεὶς ἀπό τινων ῥησειδίων Πλάτωνος εἰπόντος ἐν Φαιδρῷ “ πᾶσα ψυχὴ ἀθάνατος ” , σαφῶς ἐκεῖ περὶ τῆς ἀνθρωπίνης τὸν λόγον ποιουμένου · ὅτι γὰρ θνητὴν οἶδε τὴν τῶν ἀλόγων σαφῶς δείξομεν αὐτὰς τὰς ῥήσεις αὐτοῦ παρατιθέμενοι · οἱ δὲ πᾶσαν ἀχώριστον καὶ διὰ τοῦτο θνητήν , ὧν ἐστιν Ἀλέξανδρος ὁ Ἀφροδισιεύς , ὃς καὶ τὸν Ἀριστοτέλην πειρᾶται εἰς τὴν ἑαυτοῦ δόξαν συγκατασπᾶν · οἱ δὲ τὴν μὲν λογικὴν χωριστήν , τὴν δὲ ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν ἀχώριστον . τούτων δὲ οἱ μὲν ἀμφοτέρας ἀχωρίστους τοῦ παχέος τούτου σώματος , οἱ δὲ τὴν μὲν φυτικὴν τούτου μόνην ἀχώριστον , τὴν δὲ ἅλογον τούτου μὲν χωριστήν , ἅλλου μέντοι τινὸς σώματος ἀχώριστον , λέγω δὴ τοῦ πνευμκτικοῦ · ἥπερ ἐστὶ καὶ ἀληθὴς δόξα , ὡς δείξομεν , ἣν καὶ Πλάτων καὶ Ἁριστοτέλης ἐπρέσβευσαν . ὅτι γὰρ καὶ Ἀριστοτέλης ταύτης ἐστὶ τῆς δόξης καὶ οἶδε τὴν μὲν χωριστὴν ψυχήν , τὴν δὲ ἀχώριστον , πολλαχόθεν ἐναργῶς ἔστι δεῖξαι · ἐν τῷ τέλει γοῦν τῆς Περὶ μορίων ζῴων πραγματείας , ἥτις προσεχῶς πρὸ ταύτης ἐστὶ τῆς πραγματείας , εἰπὼν ὅτι ἕκαστον τῶν μορίων τῶν ζῴων κτά τινα ἐνέργειαν ζωτικὴν χαρακτηρίζεται , οἷον καρδία καὶ ἧπαρ καὶ ἐγκέφαλος καὶ τὰ λοιπά , ταύτην , φησί , τὴν ἐνέργειαν πότερον ψυχὴν δεῖ καλεῖν ἢ μόριον ψυχῆς ἢ οὐκ ἄνευ ψυχῆς ζητητέον · ὥστε οἶδε πολὺ πλάτος , μᾶλλον δὲ βάθος ψυχῶν . καὶ πότερον , φησί , περὶ πάσης ψυχῆς τοὐ φυσικοῦ ἐστι διαλεχθῆναι , ἢ οὐ περὶ πάσης , ἀλλ’ ὅση μὴ ἄνευ τῆς ὕλης ; ὥστε οἶδε ψυχὴν χωριστὴν τῆς ὕλης · εἰ γὰρ περὶ πάσης φυχῆς ὁ φυσικός , φησίν , διαλέξεται , δῆλον ὅτι καὶ περὶ τοῦ νοῦ · εἰ δὲ περὶ τοῦ νοῦ , ἀνάγκη καὶ περὶ τῶν νοητῶν · ὁ γὰρ νοῦς τῶν νοητῶν ἐστι νοῦς , ὡς ἡ αἴσθησις τῶν αἰσθητῶν ἐστιν αἴσθησις · τῶν πρός τι γὰρ ταῦτα . τὸ δὲ περὶ τῶν νοητῶν διαλέγεσθαι τοῦ πρώτου ἐστὶν φιλοσόφου . συμβήσεται οὖν τὸν φυσικὸν περὶ πάντων τῶν ὄντων διαλαμβάνειν , ὅπερ ἄτοπον , τῶν τε αἰσθητῶν διὰ τὴν αἴσθησιν , καὶ τῶν νοητῶν διὰ τὸν νοῦν . καὶ ἐν αὐτῇ δὲ τῇ Περὶ μορίων ζῴων πραγματείᾳ φησίν · ‘ἕοικε δὲ ὁ νοῦς θύραθεν ἐπεισιέναι καὶ εἶναι θεῖος · οὐδὲν γὰρ αὐτοῦ ἐπικοινωνεῖ ἡ ἐνέργεια σωματικῇ ένεργείᾳ.’ καὶ πάλιν ἐν τούτῳ τῷ βιβλίῳ εἰπὼν περὶ τῶν παθῶν τῶν ψυχικῶν , θυμοῦ καὶ ἐπιθυμίας καὶ τῶν ἄλλων , ὅτι ἀχώριστά ἐστι τοῦ σώματος , ‘διὰ ταῦτα’ , φησί , ‘φυσικοῦ τὸ θεωρῆσαι περὶ ψυχῆς ἢ πάσης ἢ τῆς τοιαύτης’ , ὅση μὴ ἄνευ τῆς ὕλης · οἶδεν ἄρα τινὰ ψυχὴν χωριστὴν τῆς ὕλης . καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ λόγῳ ζητήσας περὶ τῶν ἅλλων δυνάμεων τῆς ψυχῆς , εἴτε ἕκαστον ψυχή ἐστιν εἴτε μόριον ψυχῆς , “ περὶ δὲ τοῦ νοῦ ” , φησί , “ καὶ τῆς θεωρητικῆς δυνάμεως οὐδέπω φανερόν , ἀλλ’ ἔοικε ψυχῆς γένος ἕτερον εἶναι , καὶ τοῦτο μόνον ἐνδέχεσθαι χωρίζεσθαι , καθάπερ τὸ ἀίδιον τοῦ φθαρτοῦ ” . καὶ πάλιν ἐν τῷ τρίτῳ λόγῳ φησίν · “ εἰ δή ἐστι τὸ νοεῖν ὥσπερ τὸ αἰσθάνεσθαι , ἢ πάσχειν τι ἄν εἴη ὑπὸ τοῦ νοητοῦ ἤ τι τοιοῦτον ἕτερον · ἀπαθὲς ἄρα δεῖ εἶναι ” . καὶ μετ’ ὀλίγα “ χωμριστὸν δέ ἐστι μόνον τοῦτο ὅπερ ἐστί , καὶ τοῦτο μόνον ἀθάνατον καὶ ἀίδιον . οὐ μνημονεύομεν δέ , ὅτι τοῦτο μὲν ἀπαθές , ὁ δὲ παθητικὸς νοῦς φθαρτός ” . ἐναργῶς ἄρα διὰ τούτων καὶ ἀπαθῆ καὶ ἀθάνατον καὶ ἀίδιον τὸν νοῦν φησιν εἶναι καὶ χωριστὸν καθ’ αὑτόν , τὴν δὲ φαντασίαν φθαρτήν , ἣν παθητικὸν νοῦν ἐκάλεσεν νοῦν μέν , ὅτι παρ’ ἑαυτῇ ἔχει τὸ γνωστόν , παθητικὸν δέ , ὅτι μετὰ τύπων . καὶ πάλιν ἐν τῷ αὐτῷ λόγῳ “ ὁ ἄρα καλούμενος τῆς ψυχῆς νοῦς λέγω δὲ νοῦν , ᾧ διανοεῖται καὶ ὑπολαμβάνει ἡ ψυχή ) οὐδέν ἐστιν ἐνεργείᾳ τῶν ὄντων πρὶν νοεῖν . διὸ οὐδὲ μεμῖχθαι εὔλογον αὐτὸν τῷ σώματι ” . καὶ μετ’ ὀλίγα διακρίνων τὴν αἴσθησιν ἀπὸ τοῦ νοῦ φησιν ὅτι ἡ αἴσθησις τῶν μειζόνων αἰσθητῶν ἀντιλαβομένη οὐ δύναται τῶν ἀμυδροτέ - ρων ἀντιλαβέσθαι , ὁ δὲ νοῦς ὅσῳ ἂν τῶν μειζόνων νοητῶν ἀντιλάβηται , τοσούτῳ μᾶλλον ῥᾳδίως τῶν ἐλαττόνων ἀντιλαμβάνεται . τούτου δὲ αἴτιόν φησιν ὅτι “ τὸ μὲν αἰσθητικὸν οὐκ ἄνευ σώματος , ὁ δὲ χωριστός ” . καὶ πάλιν “ καὶ οὗτος ὁ νοῦς χωριστὸς καὶ ἀμιγὴς καὶ ἀπαθὴς τῇ οὐσίᾳ . ” καὶ ἔτι πρὸ τούτων ἐν τῷ πρώτῳ λόγῳ “ ὁ δὲ νοῦς ἕοικεν ἐγγίνεσθαι οὐσία τις οὖσα , καὶ οὐ φθείρεσθαι · μάλιστα γὰρ ἄν ἐφθείρετο ὑπὸ τῆς ἐν τῷ γήρᾳ ἀμαυρώσεως ” . καὶ πάλιν “ ποῖον γὰρ μόριον ἢ πῶς ὁ νοῦς συνέξει , χαλε - πὸν καὶ πλάσαι ” . καὶ πάλιν “ περὶ δὲ τοῦ νοῦ καὶ τῆς θεωρητικῆς δυνάμεως οὐδέπω φανερόν , ἀλλ’ ἔοικε ψυχῆς γένος ἕτερον εἶναι , καὶ τοῦτο μόνον ἐνδέχεσθαι χωρίζεσθαι , καθάπερ τὸ ἀίδιον τοῦ φθαρτοῦ ” . ὥστε χωριστὸν αὐτὸν βούλεται εἶναι τοῦ σώματος καὶ μὴ μετὰ σώματος ἐνεργεῖν καὶ ἔτι ἀίδιον εἶναι . πολλῶν δὲ ὄντων ὧν δυνατὸν ἦν παραθέσθαι δεικνύντας ὅτι ἀθάνατον οἶδε τὴν λογικὴν ψυχὴν ὁ Ἀριστοτέλης καὶ χωριστὴν παντὸς σώματος , ἱκανὰ καὶ τὰ εἰρημένα . ἀλλὰ μὴν ὅτι καὶ Πλάτων’ τὴν λογικὴν ψυχὴν ἀθάνατον οἶδε , περιττὸν τὸ λέγειν · ὅτι δὲ καὶ τὴν ἄλογον θνητὴν οἶδε , ἱκανὰ τὰ ἐν | τῷ Τιμαίῳ εἰρημένα . ἐπεὶ γάρ , φησίν , ὁ δημιουργὸς a 3 v πᾶσαν τὴν θείαν φύσιν ἐποίησε , τήν τε ἐμφανῆ καὶ τὴν ἀφανῆ , λέγει , φησί , πρὸς αὐτούς , ὅτι ἔτι λοιπὰ τρία γένη θνητὰ πρὸς τὴν τοῦ παντὸς διακόσμησιν ἐνδεῖ , τὸ χερσαῖον λέγων καὶ ἀέριον καὶ ἔνυδρον , ὧν μὴ γενομένων μένων ἀτελὴς ὁ κόσμος ἔσται . “ δι’ ἐμοῦ δὲ ταῦτα γενόμενα καὶ βίου μετα - σχόντα θεοῖς ἰσάζοιτ’ ἄν . ἵνα οὖν θνητά τε ᾖ τό τε πᾶν τοῦτο δεόντως ἅπαν ᾖ , τρέπεσθε κατὰ φύσιν ὑμεῖς ἐπὶ τὴν τῶν θνητῶν ζῴων δημιουργίαν , μιμούμενοι τὴν ἐμὴν δύναμιν περὶ τὴν ὑμετέραν γένεσιν . καὶ καθ’ ὅσον μὲν αὐτῶν ἀθανάτοις ὁμώνυμον εἶναι προσήκει , θεῖον λεγόμενον ἡγεμονοῦν τε ἐν αὐτοῖς , σπείρας καὶ ὑπαρξάμενος ἐγὼ παραδῶ σὼ · τὸ δὲ λοιπὸν ὑμεῖς ἀθανάτῳ θνητὸν προσυφαίνοντες ἀπεργάζεσθε ζῷα ” . ὥστε τὴν ἄλογον ψυχὴν προσυφαινομένην τῷ λόγῳ θνητὴν ἐναργῶς εἶναί φησιν , ἡγεμονοῦν δὲ καὶ θεῖον καὶ ἀθάνατον ὅσον ἐν τοῖς θνητοῖς ζῴοις λογικόν , ὡς καὶ πανταχοῦ ἡγεμονοῦν τὸν λόγον φησίν . Ὅτι μὲν οὗν καὶ Πλάτωνι καὶ Ἀριστοτέλει δοκεῖ μήτε πᾶσαν ψυχὴν χωριστὴν σώματος εἶναι μήτε πᾶσαν ἀχώριστον , ἀλλὰ τὴν μὲν λογικὴν χωριστήν , ἀχώριστον δὲ τὴν λοιπήν , δῆλον . ἀλλὰ γὰρ οὐ δεῖ ταῖς τῶν παλαιῶν ἀποφάνσεσιν ἀναπαύεσθαι , ἀλλὰ πάντων τῶν πραγμάτων τὰς ἀποδείξεις κομίσαι · πρὸς ὅλον γὰρ ἡμῶν τὸν βίον τείνει τὰ δόγματα ταῦτα . ἄλλως τε τί οἰκειότερον ἡμῖν τῆς ἡμῶν αὐτῶν γνώσεως ; δείξομεν οὖν ἕκαστον τῶν εἰρημένων , ὅτι τε πᾶσα ψυχὴ ἀσώματος καὶ ὅτι μόνη ἡ λογικὴ χωριστὴ παντὸς σώματος καὶ διὰ τοῦτο ἀθάνατος , καὶ ὅτι ἡ μὲν ἄλογος τοῦ μὲν παχέος τούτου χωριστή , ἀχώριστος δὲ τοῦ πνεύματος , καὶ ἔτι εἰ ὅλως ἐστὶν αὐτὸ τοῦτο τὸ πνευματικὸν σῶμα , καὶ ὄπ ἐπιδιαμένει μετὰ τὴν ἔξοδον τὴν ἐκ τούτου τοῦ σώματος ἐπί τινα χρόνον , καὶ ὅτι ἡ φυτικὴ ἐν τῷ παχεῖ τούτῳ τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχει καὶ συμφθείρεται αὐτῶ . ὅτι μὲν οὖν πᾶσαι αἱ δόξαι αἱ λέγουσαι σῶμα εἶναι τὴν ψυχήν , εἴτε ἁπλοῦν εἴτε σύνθετον , ψευδεῖς εἰσιν , ἵνα μὴ κατὰ μίαν ἐλέγχωμεν , κοινὸν κατὰ πασῶν τὸν ἔλεγχον ἐπαγάγωμεν . ὅτι τοίνυν οὐδεμίαν ψυχὴν δυνατὸν σῶμα εἶναι , δῆλον ἐντεῦθεν . πᾶν σῶμα κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν σκεδαστόν ἐστι καὶ εἰς ἄπειρα διαιρετόν · διὸ δεῖται τοῦ συνέχοντος . τοῦτο οὖν τὸ συνέχον ἐπειδὴ ἢ ψυχή ἐστιν ἢ ἑτέρα τις δύναμις , πότερον σῶμά ἐστιν ἢ ἀσώματον ; εἰ μὲν οὖν σῶμά ἐστι , δεήσεται πάλιν καὶ αὐτὸ τοῦ συνέχοντος . πάλιν οὗν καὶ περὶ ἐκείνου ἐρησόμεθα , πότερον σῶμα ἢ ἀσώματον , καὶ τοῦτο ἐπ’ ἄπειρον . ἀνάγκη ἄρα τὴν συνεκτικὴν τῶν σωμάτων δύναμιν ἀσώματον εἶναι . ἔστιν δὲ ἐπὶ τῶν ἐμψύχων συνεκτικὴ τῶν σωμάτων ἡ ψυχή · ἡ ψυχὴ ἄρα πᾶσα ἀσώματός ἐστιν . ἐν δὲ τῷ βιβλίῳ τούτῳ ὁ Ἀριστοτέλης πολλαχῶς καὶ ἅλλως ἐλέγξας τὰς δόξας ταύτας καὶ τοῦτο προστίθησι · τί λέγω , φησίν , ἐπὶ τῶν ἅλλων ; ἡ ἐσχάτη τῶν γνωστικῶν τῆς ψυχῆς δυνάμεων ἡ αἴσθησις καὶ αὕτη ἀσώματος οὖσα γραμμικαῖς ἀνάγκαις δείκνυται . εἰ τοίνυν ἡ ἐσχάτη ἀσώματος , πολλῷ μᾶλλον αἱ κρείττους . πῶς οὖν τοῦτο δείκνυσιν ; οὐδέν , φησίν , σῶμα ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ κατὰ τὸ αὐτὸ μόριον τῶν ἐναντίων ἐστὶν ἀντιληπτικόν · ὁ γὰρ δάκτυλος οὐ δύναται κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ὅλος καὶ λευκοῦ καὶ μέλανος μεταλαβεῖν , οὐδὲ θερμαίνεται ἅμα κατὰ ταὐτὸ καὶ ψύχεται . ἡ δὲ αἴσθησις ἅμα ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ τῶν ἐναντίων ἀντιλαμβάνεται · ἐν γὰρ τῷ ἀναγινώσκειν ἅμα τοῦ λευκοῦ καὶ τοῦ μέλανος ἀντιλαμβάνεται · διὸ καὶ οἶδεν ὅτι τόδε ἐστὶ πρῶτον καὶ τόδε δεύτερον , τῷ διακρίνειν ἐκ τοῦ λευκοῦ τὸ μέλαν . πῶς οὖν ἀντιλαμβάνεται ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ τῶν ἐναντίων ἡ ὄψις ; πότερον κατὰ τὸ αὐτὸ μόριον ἢ καθ’ ἕτερον μὲν τοῦ μέλανος , καθ’ ἕτερον δὲ τοῦ λευκοῦ ; εἰ μὲν οὖν κατὰ τὸ αὐτό , δῆλον ὅτι ἀμερῶς αὐτῶν ἀντιλαμβάνεται ἔστιν ἀσώματος · εἰ δὲ καθ’ ἕτερον καὶ ἕτερον μόριον , ὅμοιον , φησίν , ὡς “ εἰ τοῦ μὲν ἐγώ , τοῦ δὲ σὺ αἵσθοιο ” , ὥσπερ , φησίν , εἰ λέγοις ὅτι ὃ ἐγὼ εἶδον ἕτερόν ἐστιν οὗ σὺ εἶδες · δεῖ γὰρ τὸ κρῖνον ἓν καὶ τὸ αὐτὸ εἶναι καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ τῶν κρινομένων ἀντιλαμβάνεσθαι . σῶμα δὲ ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ κατὰ τὸ αὐτὸ μόριον προσβάλλειν τοῖς ἐναντίοις ἢ ἁπλῶς τοῖς ἑτέροις οὐ δύναται · ἡ δὲ αἴσθησις κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον προσβάλλει τῷ λευκῷ καὶ τῷ μέλανι · ἀμερῶς ἄρα προσβάλλει , καὶ διὰ τοῦτο οὖν ἀσώματος . εἰ γὰρ καθ’ ἕτερον καὶ ἕτερον μόριον τοῦ μέλανος καὶ τοῦ λευκοῦ ἀντελαμβάνετο , οὐκ ἂν ἠδυνήθη διακρῖναι τὸ λευκὸν ἀπὸ τοῦ μέλανος · οὐδεὶς γὰρ διακρίνει τὸ ὑπ’ αὐτοῦ ὁραθὲν τοῦ ὑπ’ ἄλλου ὁραθέντος . ὅτι δὲ καὶ ἡ φαντασία ἀσώματος καὶ ἀμερής , δῆλον ἐντεῦθεν · ’πό θὲν γὰρ οἱ ἐπιγινόμενοι τύποι οὐκ ἠφάνισαν τοὺς προϋπάρχοντας ; ὅπερ , εἴπερ ἦν σῶμα , συνέβη ἄν , ὥσπερ ἐπὶ κηροῦ · ἀφανίζουσι γὰρ οἱ ἐπιγινόμενοι τύποι τοὺς προὐπάρχοντας . ἀλλὰ καὶ ἡ φυτικὴ ψυχή , ἥτις καὶ τῆς αἰσθήσεως ἐστι καταδεεστέρα , καὶ αὐτοὶ οἱ φυσικοὶ λόγοι δείκνυνται ἐναργῶς ἀμερεῖς ὄντες καὶ διὰ τοῦτο ἀσώματοι . ἐν γὰρ ἑκάστῳ μορίῳ τοῦ σπέρματος οἱ αὐτοὶ φυσικοὶ λόγοι ἀμερίστως εἰσίν , οἵπερ καὶ ἐν τῷ παντὶ σπέρματι , οἱ θρεπτικοί , οἱ ’π’ αὐξητικοί , οἱ διαπλαστικοί · ὥσπερ γὰρ πᾶν τὸ καταβληθὲν σπέρμα εἰ κατασχεθείη ὑπὸ τῆς μήτρας , τέλειον τὸ ζῷον ἀποτελεῖ , οὕτως κἄν μὴ τὸ πᾶν ἀλλὰ μόριον , οὐδὲν ἧττον ποιήσει . εἰ τοίνυν οἱ φυσικοὶ τοῦ ζῴου λόγοι σῶμα ἦσαν , οὐκ ἠδύναντο ἐν τῷ αὐτῷ μορίῳ ἅμα καὶ οἱ τῆς κεφαλῆς καὶ οἱ τῶν ποδῶν καὶ πάντων τῶν μορίων εἶναι · νῦν δέ εἰσιν ὡς ἐν τῷδε τῷ μορίῳ πάντες , οὕτω καὶ ἐν ἄλλῳ πάντες · ἀμερίστως ἄρα ἐνυπάρχχουσι πάντες ἐν ἑκάστῳ μορίῳ · ἀσώματοι ἄρα εἰσίν · τὸ γὰρ ἀμερὲς καὶ ἀσώματον . ὥσπερ γοῦν καὶ ἐν τῷ ὅλῳ δένδρῳ ἐστὶν ἥ τε θρεπτικὴ καὶ αὐξητικὴ , καὶ γεννητικὴ δύναμις , οὕτω καὶ ἐν τῷ κλάδῳ ἢ ἐν τῷ κλήοὐδέν , ματι καὶ ἐν αὐτῇ τῇ κεγχραμίδι . ἀλλ’ ἴσως ἀπορήσειέ τις , πόθεν οὖν τὰ τέρατα ; οὐ παρὰ τὸ ἐνδεῖν ἢ πλεονάζειν τὸ σπέρμα ; διὰ τί δὲ πάλιν εἰ ἀποτμηθείη τοῦ σίτου μόριον , οὐκέτι βλαστάνει τὸ λοιπόν ; διὰ τί δὲ ἢ φλοιὸς οὐ βλαστάνει ἢ φύλλον ἤ τι τοιοῦτον ; καίτοι καὶ ταῦτα μόρια τοῦ δένδρου εἰσί . λέγω οὖν περὶ μὲν τῶν τεράτων ὅτι ἡ ὕλη ἐστὶν ἡ αἰτία , ἐπειδὴ δεῖ καὶ ἐπιτηδειότητος τῆς ὕλης κατά τε τὸ ποσὸν καὶ τὸ ποιόν · ὕλη δὲ τῶν ζῴων τὸ καταμήνιον · αὕτη οὖν πλεονάζουσα ἢ ἐνδέουσα ἢ παρὰ φύσιν πεποιωμένη , | τῶν τεράτων ἐστὶν αἰτία . καὶ καθόλου δέ φημι , ὅτι αἱ δυνάμεις αὗται εἰ καὶ ἀσώματοί εἰσιν , ἀλλ’ ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσι , καὶ ἵνα ὦσι , δέονται σύμμετρον ἔχειν τὸ ὑποκείμενον καὶ ποιότητι καὶ ποσότητι . οἷον ὁ κύκλος καὶ ἁπλῶς τὸ σχῆμα δείκνυται αὐτὸ μὲν καθ’ αὑτὸ ἄποσον ὃν καὶ ἀμέγεθες καὶ ἁπλῶς ἀσώματον · οὐκ ὅν δὲ συσταίη , εἰ μὴ ἐπιλάβοιτο ὑποκειμένου καὶ μεγέθει συμμέτρου καὶ ποιότητι , οἷον οὐκ ἄν ἐν σμικρῷ καὶ ἀκαριαίῳ σώματι συσταίη ἄν κύκλος οὐδὲ ἐν ὑγρῷ καὶ διαρρέοντι . οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος λέγω ὅτι εἰ καὶ ἀμερεῖς οἱ λόγοι καθ’ ἑαυτούς , ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐν ὑποκειμένῳ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσιν , οὐχ ἁπλῶς δὲ πᾶν σῶμα ἢ ὡς ἔτυχεν ἔχον οἷόν τέ ἐστι καταδέξασθαι τοὺς λόγους , διὰ τοῦτο δεῖ καὶ ἐπιτηδειότητος τοῦ ὑποκειμένου . εἰ δὲ ὅλως εὑρίσκονται αἱ ἐν τῷ ὅλῳ δένδρῳ δυνάμεις πᾶσαι ἀνελλιπῶς καὶ ἐν τοῖς μέρεσι , δῆλον ὅτι δι’ οὐδεμίαν ἄλλην αἰτίαν ἢ διὰ τὸ ἀμερεῖς εἶναι αὐτὰς καθ’ αὑτάς · εἰ γὰρ ἦσαν σώματα , οὔτε ἐν τῷ ἀποτμηθέντι κλάδῳ ὅλαι ἄν ἦσαν καὶ τὸ δένδρον κολοβὸν ἄν ἦν . εἰ δέ τις εἴποι ‘ ἀλλὰ δύναται λέγειν ὅτι σώματά εἰσιν ὁμοιομερῆ δι’ ὅλου διήκοντα , τῶν δὲ ὁμοιομερῶν τὸ αὐτό ἐστιν εἶδος ἐν τῷ μέρει ὅπερ καὶ ἐν τῷ ὅλῳ , ὡς ἐπὶ τῆς σαρκὸς ἔχει · τὸ γὰρ μέρος τῆς σαρκὸς σάρξ’ , λέγομεν οὖν πρὸς τοῦτο ὅτι εἰ ἦσαν ὁμοιομερῆ σώματα , οὐκ ἄν ἐχώρησαν ὅλα δι’ ὅλων τῶν ὑποκειμένων · σῶμα γὰρ διὰ σώματος χωρῆσαι ἀδύνατον . εἰ τοίνυν αἱ καταδεέστεραι τῶν ψυχικῶν δυνάμεων ἀσώματοι , πολλῷ μᾶλλον ἡ λογικὴ κρείττων οὖσα πολλῷ . ὅτι γὰρ καὶ αὕτη ἀσώματος , δέδεικται μὲν καὶ διὰ τῶν κοινῶν λόγων , λέγομεν δὲ καὶ ἰδίᾳ ἐπὶ αὐτῆς οὕτως · οὐδὲν τῶν σωμάτων αὐτὸ ἑαυτὸ γινώσκει οὐδὲ πρὸς ἑαυτὸ ἐπιστρέφεται · γὰρ οἶδεν ἑαυτὴν ἡ χεὶρ ἢ ἅλλο τι τῶν σωμάτων . ἀλλ’ οὐδ’ αἱ ἄλογοι δυνάμεις , καίτοι ἀσώματοι οὖσαι ἑαυτὰς ἴσασιν · οὐ γὰρ οἶδεν ἑαυτὴν ἡ ὄψις ἢ ἡ ἀκοὴ ἢ ἁπλῶς ἡ αἴσθησις οὐδὲ ζητεῖ ποίας ἐστὶ φύσεως , ἀλλ’ ὁ λόγος ἐστὶν ὁ περὶ αὐτῶν ζητῶν . ἡ μέντοι ψυχὴ ἡ λογικὴ αὐτὴ ἑαυτὴν γινώσκει · αὐτὴ γοῦν ἐστιν ἡ ζητοῦσα , αὐτὴ ἡ ζητουμένη , μένη , αὐτὴ ἡ εὑρίσκουσα , αὐτὴ ἡ εὑρισκομένη , ἡ γινώσκουσα καὶ γινώσκομένη · ἀσώματος ἄρα ἐναργῶς ἀποδέδεικται . ἔτι αἱ ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματι δυνάμεις συνακμάζουσί τε τῷ σώματι καὶ συναμαυροῦνται · τοιαῦται γοῦν αἴσθησις θυμὸς ἐπιθυμία · ἡ δὲ λογικὴ ψυχὴ τὸ ἐναντίον μαραινομένου τοῦ σώματος αὐτὴ ἀκμάζει · οὐκ ἄρα ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματί ἐστιν . ἔτι οὐδὲν τὸ ἑαυτοῦ σπουδάζει φθεῖραι ὑποκείμενον · πάντα γὰρ τοῦ εἶναι ἐφίεται · ἡ δὲ λογικὴ ψυχὴ καταφρονεῖ τοῦ σώματος , τοῖς τε δι’ ἀρετὴν πόνοις αὐτὸ δαμάζουσα καὶ τὸ σύνολον πολλάκις προἱεμένη · οὐκ ἄρα ἐν ὑποκειμένῳ σώματι τὸ εἶναι ἔχει . οὕτω μὲν οὖν οὐδεμία ψυχικὴ δύναμις σῶμα οὖσα δέδεικται . Ἐπὶ τούτοις δεῖ δεῖξαι , ὅτι ἡ μὲν λογικὴ ψυχὴ ἐξῃρημένην ἔχει τὴν οὐσίαν παντὸς σώματος , αἱ δὲ λοιπαὶ ἐν σώματι τὸ εἶναι ἔχουσι · καὶ ἡ μὲν ἐν τῷ πνεύματι ἡ ἅλογος , ἡ δὲ φυτικὴ ἐν τούτῳ . ἵνα οὖν ταῦτα δείξωμεν , προλάβωμεν τέως ἐκεῖνο . κανόνα τινὰ παραδίδωσιν ἡμῖν ὁ Ἀριστοτέλης ἐν τῷ προοιμίῳ τοῦ προκειμένου βιβλίου κοινῶς πᾶσι τοῖς φιλοσόφοις ἀρέσαντα , καὶ τοῖς θνητὴν εἶναι τὴν ψυχὴν ὑπολαβοῦσι καὶ τοῖς ἀθάνατον . ἔστιν δ’ ὁ κανὼν οὗτος · δεῖ , φησίν , ἐκ τῶν ἐνεργειῶν τὰς οὐσίας κρίνειν , ἐπειδὴ καὶ ἑκάστη οὐσία σύστοιχον ἔχει τὴν ἐνέργειαν . πᾶσα οὖν , φησίν , οὐσία μηδεμίαν ἔχουσα ἐνέργειαν χωριστὴν σώματος , ἐξ ἀνάγκης οὐδὲ τὴν οὐσίαν ἕξει χωριστὴν σώματος · εἰ γὰρ χωριστὴν ἔχουσα τὴν οὐσίαν μηδεμίαν ἐνέργειαν ἔχοι χωρὶς σώματος , ἐπειδὰν χωρισθῇ σώματος , οὐχ ἕξει περὶ τί ἐνεργήσει · ὥστε μάτην ἔσται . οὐδὲν δὲ μάτην οὔτε ὁ θεὸς ποιεῖ οὔτε ἡ φύσις . οὐκ ἄρα δυνατὸν τὴν χωριστὴν οὐσίαν μηδεμίαν ἔχειν ἐνέργειαν χωρὶς σώματος . πάλιν ἕτερος κανὼν οὗτος · πᾶσα οὐσία ἔχουσα ἐνέργειαν χωριστὴν σώματος ἐξ ἀνάγκης καὶ αὐτὴ χωριστὴ ἔσται σώματος · εἰ δὲ μὴ εἴη χωριστή , συμβήσεται τὸ αἰτιατὸν τοῦ αἰτίου κρεῖττον εἶναι καὶ τοῦ κρείττονος τὸ καταδεέστερον κρεῖττον , ὅπερ ἄτοπον · δεῖ γὰρ ἀεὶ τὸ αἴτιον κρεῖττον εἶναι τοῦ αἰτιατοῦ καὶ τὸ τῇ φύσει πρότερον τοῦ μετ’ αὐτό · κρεῖττον δὲ τὸ τῇ φύσει πρότερον . πῶς οὖν τοῦτο οὕτως ἕχει ; ἴσμεν ὅτι πᾶσα ἐνέργεια ἐκ δυνάμεως , πᾶσα δὲ ] δύναμις ἐξ οὐσίας · οὐκοῦν τρίτην τάξιν ἔχει ἀπὸ τῆς οὐσίας ἡ ἐνέργεια . εἰ τοίνυν ἡ μὲν οὐσία ἀχώριστος ᾖ σώματος , ἡ δὲ ἐνέργεια χωριστή , κρεῖττον δὲ τοῦ ἀχωρίστου τὸ χωριστόν , κρείττων ἄρα ἡ ἐνέργεια τῆς οὐσίας , ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν τὸ αἰτιατὸν τοῦ αἰτίου καὶ τοῦ φύσει προτέρου τὸ δεύτερον , μᾶλλον δὲ τρίτον , ὅπερ ἄτοπον . ἀδύνατον ἄρα ἐνέργειαν χωριστὴν σώματος μὴ ἀπ’ οὐσίας προέρχεσθαι καὶ αὐτῆς χωριστῆς . οὗτοι μὲν οὖν οἱ Ἀριστοτελικοὶ κανόνες . χρησιμεύσει οὖν ἡμῖν ὁ μὲν ὕστερος εἰς τὸν περὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς λόγον , ὁ δὲ πρότερος εἰς τὸν περὶ τῶν λοιπῶν . εἴπωμεν οὖν τέως περὶ τῆς λογικῆς . εἰ μηδεμία ἀχώριστος σώματος οὐσία ἔχει χωριστὴν τὴν ἐνέργειαν , δείξομεν δὲ ἐπὶ τῆς ψυχῆς χωριστὴν ἐνέργειαν σώματος , πᾶσα ἀνάγκη καὶ αὐτὴν χωριστὴν εἶναι . ὅταν τοίνυν σκοπῇ περὶ τῶν νοητῶν ἡ ψυχὴ καὶ τὰς περὶ τοῦ θεοῦ ἐννοίας προχειρίζηται , δῆλον ὅτι χωριστὴν παντὸς σώματος ἔχει τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν . ὁμοίως καὶ ὅταν ἑαυτὴν ζητῇ · οὐδαμοῦ γὰρ ἐν τούτοις οὔτε συνεργῷ χρῆται τῷ σώματι οὔτε αὐτὴ περὶ σῶμα ἐνεργεῖ , ὥστε πάντῃ κεχώρισται σώματος ἡ τοιαύτη ἐνέργεια , καὶ αὐτῆς δὲ τῆς φαντασίας . εἰ δὲ ἡ ἐνέργεια χωριστή , ἐξ ἀνάγκης καὶ ἡ οὐσία αὐτῆς χωριστὴ ἔσται · εἰ δὲ χωριστὴ ἡ οὐσία , κατὰ πᾶσαν ἀνάγκην καὶ ἀίδιος · τοῦτο γὰρ κοινῶς πάντες ὁμολογοῦσιν ὅτι πᾶσα χωριστὴ σωμάτων οὐσία καὶ ἀίδιός ἐστι σκόπει γάρ , εἰ χωριστὴ οὖσα μὴ ἔστιν ἀίδιος , ἀλλὰ γενητὴ καὶ φθαρτή , πρὶν γενέσθαι ἡ ἠδύνατο γενέσθαι ἢ οὐκ ἠδύνατο . εἰ μὲν οὖν μὴ ἠδύνατο , οὐδ’ ἄν ἐγένετο · τὸ γὰρ ἀδύνατον οὐκ ἄν γένοιτο · εἰ δὲ ἠδύνατο , ὑλικὴ πάντως ἦν · τοῦτο γὰρ τὸ δύνασθαί ποτε εἶναι ἡ μὴ εἶναι τόδε τι τῆς ὕλης ἐστίν · εἰ δὲ ἄυλα τὰ χωριστὰ τῆς ὕλης , οὐκ ἔσονται ἐκ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργείᾳ ἀλλ’ ἀεὶ ἐνεργείᾳ ἔσονται . καὶ ἄλλως · πᾶν τὸ φθειρόμενον κατὰ δύο τρόπους φθείρται , ἢ τὸν τῶν σωμάτων τῇ εἰς τὰ στοιχεῖα ἀναλύσει ἢ τὸν τῶν ἀσωμάτων ἀποσβεννυμένου τοῦ εἴδους τῇ ἀναρμοστίᾳ τοῦ ὑποκειμένου ἐν ᾧ τὸ εἶναι ἔχει , ὥσπερ ἡ ἁρμονία χαλασθεισῶν τῶν χορδῶν . κατ’ οὐδέτερον οὖν τῶν τρόπων ἐνδέχεται φθαρῆναι τὴν λογικὴν ψυχήν , οὔτε τὸν τῶν σωμάτων τρόπον ἀσώματος γάρ ) οὔτε τὸν τῶν ἀσωμάτων μὲν ἐν ὑποκειμένῳ δὲ σώματι τὸ εἶναι ἐχόντων · δέδεικται γὰρ χωριστὴ οὖσα σώματος · ὥστε εἰ δέδεικται χωριστὴ σώματος , συναποδέδεικται ὅτι καὶ ἀίδιος . ταῦτα μὲν περὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς . εἴπωμεν δὲ ἐπὶ τούτοις καὶ περὶ τῶν λοιπῶν τῆς τε ἀλόγου καὶ τῆς φυτικῆς · ὅτι γὰρ αὗται ἀχώριστοί εἰσιν δῆλον ἐκ τοῦ εἰρημένου κανόνος . εἰ γὰρ δείξομεν ὅτι οὐδεμίαν ἔχουσιν ἐνέργειαν χωριστὴν σώματος , πᾶσα ἀνάγκη καὶ αὐτὰς ἀχωρίστους εἶναι . πᾶσαι τοίνυν αὐτῶν αἱ ἐνέργειαι ἐν σώματι καὶ περὶ σῶμά εἰσι · καὶ γὰρ ἡ θρεπτικὴ καὶ αὐξητικὴ καὶ γεννητικὴ καὶ ἐν σώματί εἰσι καὶ διὰ σώματος ἐνεργοῦσι καὶ περὶ σώματα . ἔτι μὴν καὶ ὁ θυμὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία · κινεῖ γὰρ ὁ μὲν τὸ περικάρδιον αἷμα , ἡ δὲ τὸ ἧπαρ τοιώσδε διατίθησιν . ἐν σώματι μὲν οὖν καὶ διὰ σώματος , ἀλλὰ καὶ περὶ σώματα · ἢ γὰρ βρωμάτων ἢ χρημάτων ἢ ἁπλῶς σωματικῶν πραγμάτων ὄρεξίς ἐστιν ἡ ἐπιθυμία , καὶ ὁ θυμὸς εἰς τὸ ἀντιλυπῆσαι τὸν εἴς τι τούτων βλάψαντα . ὥστε εἰ αἱ ἐνέργειαι τούτων οὐκ ἄνευ σώματος , ἐξ ἀνάγκης καὶ αἱ οὐσίαι . εἰς τί γὰρ χωρισθεῖσαι ἐνεργήσουσιν ; τί θρέψουσιν ἢ αὐξήσουσιν ἡ γεννήσουσιν ; τίνα δὲ καὶ ἀντιλυπήσουσιν ; ἀλλ’ οὐδὲ ἡ ἐπιθυμία σχήσει τι τῶν ἡδέων τῶν κινούντων αὐτὴν εἰς ὄρεξιν · ὥστε μάτην ἔσονται . εἰ δὲ τοῦτο ἀδύνατον μάτην τι εἶναι , ἀχώριστος ἄρα ἡ οὐσία σωμάτων , ἐξ ἧς προέρχονται αἱ τοιαῦται ἐνέργειαι . ἀλλ’ ἡ μὲν φυτικὴ τοῦ παχέος ἐστὶ τούτου ἀχώριστος καὶ συμφθείρεται αὐτῷ · καὶ δῆλον ἐξ ὧν εἰσιν αἱ δυνάμεις αὗται καὶ ἐν τοῖς φυτοῖς , ἐν οἷς πνευματικὸν σῶμα οὐ θεωρεῖται . δείκνυνται δὲ τὴν τὴν ἔξοδον τῆς ψυχῆς καὶ ἐπιδιαμένουσαι βραχύν τινα χρόνον ἐν τούτῳ τῷ σώματι , ἐπεὶ πόθεν ἡ σαθρὰ αὕτη καὶ εὐδιάλυτος δόξα ; ] ἐπὶ τῶν νεκρῶν καὶ ὄνυχες καὶ τρίχες αὔξονται . εἰ δ’ ἐστὶν ἐναργῶς τῆς αὐξητικῆς ἴχνος τι καὶ μετὰ τὸν θάνατον ἐν τῷ σώματι , ἀνάγκη τι εἶναι ἴχνος καὶ τῆς θρεπτικῆς · διὰ γὰρ τὴν αὔξησιν καὶ ἡ τροφή . ἐντεῦθεν ἄρα δῆλον ὅτι ἐν τούτῳ ἔχουσι τὸ εἶναι αἱ δυνάμεις αὗται · εἰ δὲ αὗται , ἐξ ἀνάγκης καὶ ἡ γεννητική · τῆς γὰρ αὐτῆς ἐστι συστοιχίας , διότι ὅπου ἐκεῖναί εἰσιν , ἐξ ἀνάγκης καὶ αὐτὴ φαίνεται . εἴποι δ’ ἄν τις ἴχνος τι καὶ ταύτης ἐν τῷ νεκρῷ σώματι διὰ τὰ γινόμενα ἐκ τῶν νεκρῶν σωμάτων ζῷα , σφῆκας καὶ μελίσσας καὶ σκώληκας καὶ τὰ τοιαῦτα . ἡ δὲ ἄλογος οὐκέτι ἐν τούτῳ ἔχει τὸ εἶναι · ἐπιδιαμένει γὰρ καὶ μετὰ ἔξοδον τὴν ἐκ τούτου τῆς ψυχῆς , ὄχημα καὶ ὑποκείμενον ἔχουσα τὸ πνευματικὸν σῶμα , ὃ καὶ αὐτό ἐστι μὲν ἐκ τῶν τεσσάρων , λέγεται δὲ ἐκ τοῦ πλεονάζοντος τοὐ ἀέρος , ὥσπερ καὶ τοῦτο γήινον λέγεται ἐκ τοῦ πλεονάζοντος . καὶ πόθεν δῆλον , εἰ ἐν τούτῳ ἔχει τὸ εἶναι ἡ ἄλογος ζωή ; μᾶλλον δὲ πρότερον , πόθεν ὅλως ὅτι ἐστὶ πνευματικὸν σῶμα ; τοῦτο γὰρ πρῶτον δίκαιον ζητῆσαι εἰ ἔστιν ὅλως , εἶτα δεῖξαι ὅτι ἐν τούτῳ ἐστὶν ἡ ἄλογος ζωή . πόθεν οὖν ὅτι ἐστὶ τὸ πνεῦμα ; ἡ ψυχὴ ἡ ἡμετέρα μετὰ τὴν ἐκ τοῦ σώματος τούτου ἔξοδον ὁμολογεῖται , μᾶλλον δὲ ἀποδεἶκνυται εἰς Ἅιδου ἀφικνεῖσθαι , καὶ ποινὰς ἐκεῖσε τῶν οὐ καλῶς βεβιωμένων παρέχειν · οὐ γὰρ μόνον τοῦ εἶναι ἡμῶν φροντίζει ἡ πρόνοια , ἀλλὰ καὶ τοῦ εὖ εἶναι . διὸ οὐκ ἀμελεῖται ἡ ψυχὴ εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἐξολισθήσασα , ἀλλὰ τυγχάνει τῆς προσηκούσης ἐπιμελείας , καὶ ἐπειδὴ τὸ ἁμαρτάνειν αὐτῇ διὰ γλυκυθυμίαν ἐγένετο , ἐξ ἀνάγκης καὶ τὸ καθαρθῆναι δι’ ἀλγύνσεως αὐτῇ γενήσεται · κἀνταῦθα γὰρ τὰ ἐναντία τῶν ἐναντίων ἰάματα . διὰ τοῦτο ἀλγύνεται ἡ καθαιρομένη ἐν τοῖς ὑπὸ γῆν δικαιωτηεἰ ρίοις διὰ κολάσεως . ἀλλ’ εἰ ἀσώματος ἡ ψυχή , ἀδύνατον αὐτὴν παθεῖν . πῶς οὖν κολάζεται ; ἀνάγκη οὖν πᾶσα σῶμά τι αὐτῆς ἐξῆφθαι , ὃ διακρινόμενον ἀμέτρως ἢ συγκρινόμενον ὑπὸ ψύξεως ἢ καύσεως ἀμέτρου ἀλγύνει τὴν ψυχὴν διὰ τὴν συμπάθειαν , ὥσπερ κἀνταῦθα τοῦ σώματος τούτου πάσχοντος ἀλγύνεται ἡ ψυχὴ διὰ τὸν φυσικὸν δεσμὸν καὶ τὴν ἐκ τούτου συμπάθειαν · ἐπεὶ αὐτὸ καθ’ αὑτὸ τὸ ἀσώματον ὑπ’ οὐδενὸς ἄν πάθοι . ποῖον οὖν σῶμά ἐστι τὸ ἐξημμένον αὐτῆς ; οὐ δήπου τοῦτο · ἀνελύθη γὰρ εἰς τὰ ἐξ ὧν συνέστηκεν · ἀλλὰ τοῦτο τὸ πνευματικὸν ὃ λέγομεν . ἐν τούτω οὖν ἐστι πάντως διὰ τοῦτο ὡς ἐν ὑποκειμένῳ θυμὸς καὶ ἐπιθυμία , καὶ τούτου ἐστὶν ἀχώριστα . τῷ τοῦτο δῆλον ; ὅτι ἀνάγκη μετὰ τὴν ἔξοδον τῆς ψυχῆς ἐκ τοῦ παχέος τούτου σώματος ἔτι εἶναι ἐν αὐτῇ θυμὸν καὶ ἐπιθυμίαν · εἰ γὰρ μὴ ἦσαν , ἀλλ’ ἅμ τῇ ἐξόδῳ τοῦ σώματος ἀπήλλακτο τῶν παθῶν τούτων , καθαρὰ ἄν ἦν πάντως καὶ τῆς γενέσεως ἀπηλλαγμένη · ἀπηλλαγμένη δὲ τῆς γενέσεως καὶ τῶν παθῶν ἀνῆκτο ἄν καὶ οὐκ ἄν ἐν τοῖς ὑπὸ γῆν δικαιωτηρίοις ἐγένετο . ὡς γὰρ εἴπομεν , κατιούσης αὐτῆς εἰς τὴν γένεσιν ἐδόθησαν ταῦτα τὰ πάθη διὰ τὰς εἰρημένας αἰτίας · | ἀδύνατον δὲ αὐτὴν τῆς γενέσεως ἀπαλλαχθῆναι μὴ ἑαυτὴν καθάρασαν . ἐπειδὴ γὰρ αὐτοκίνητός ἐστιν καὶ ἑκοῦσα τοῦ ἀγαθοῦ ἐξέπεσεν , δεῖ πάλιν , ἵνα ἀναχθῇ , αὐτὴν ἑαυτὴν καθᾶραι . τὰ ὑπὸ γῆν δὲ δικαιωτήρια οὐ δύνανται αὐτὴν ἀνάξαι , ἀλλὰ τοσοῦτον μόνον ἐπιστρέφουσιν αὐτὴν πρὸς ἑαυτήν , ὥστε λοιπὸν καταγνοῦσαν ἑαυτῆς οἰκείᾳ ὁρμῇ καθαρθῆναι καὶ ἑκοῦσαν ἀποβαλεῖν οἷς ἑκοῦσα συνεδέθη τῇ συμπαθείᾳ . διό φασιν μετὰ τὰ ὑπὸ γῆν δικαιωτήρια πάλιν παραγίνεσθαι αὐτὴν ἐνθάδε ἐπὶ τοσοῦτον , ἕως ἑαυτὴν καθάρασα ἀναχθῇ τῆς γενέσεως ἀπαλλαγεῖσα · τότε τοίνυν καὶ τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν ἀποτίθεσθαι μετὰ τούτου τοῦ ὀχήματος , τοῦ πνεύματος λέγω · εἶναι δέ τι καὶ μετὰ τοῦτο ἄλλο τι ἀιδίως αὐτῆς ἐξημμένον σῶμα οὐράνιον καὶ διὰ τοῦτο ἀίδιον , ὅ φασιν αὐγοειδὲς ἢ ἀστροειδές . τῶν γὰρ ἐγκοσμίων οὖσαν ἀνάγκη πάντως ἔχειν τινὰ κλῆρον ὃν διοικεῖ , μέρος ὄντα τοῦ κόσμου · καὶ εἰ ἀεικίνητός ἐστιν καὶ δεῖ αὐτὴν ἀεὶ ἐνεργεῖν , δεῖ ἔχειν ἀιδίως ἐξημμένον τι σῶμα ὃ ἀεὶ ζωοποιήσει · διὰ ταῦτα οὖν τὸ αὐγοειδές φασιν αὐτὴν ἀεὶ ἔχειν , ἀίδιον ὄν . διὰ τὰ εἰρημένα οὖν ἀνάγκη καὶ τὸ πνευματικὸν εἶναι σῶμα καὶ τούτου τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν ἀχώριστα εἶναι . Δῆλον δὲ ὅτι ὥσπερ αἱ ζωτικαὶ καὶ ὀρεκτικαὶ τῆς ἀλόγου δυνάμεις ἐν τῷ πνεύματι , οὕτω καὶ αἱ γνωστικαί · εἰ γὰρ αἱ χείρους χωρισταὶ τούτου τοῦ παχέος σώματος , πολλῷ μᾶλλον αἱ κρείττους · κρείττους δὲ αἱ γνωστικαί , λέγω δὲ φαντασίαν καὶ αἴσθησιν . ἀλλ’ εἰ καὶ ἐν ἐκείνῳ ἔχουσι τὸ εἶναι αἱ ἄλογοι τῆς ψυχῆς δυνάμεις , ἀλλ’ οὖν φοιτῶσιν ἴχνη τινὰ ἀπ’ ἐκείνου καὶ ἐπὶ τὸ παχὺ τοῦτο σῶμα , ὥσπερ καὶ ἀπὸ τοῦ νοῦ ἐλέγομεν φοιτᾶν ἐπὶ πάντας τὰς κοινὰς ἐννοίας . ὅτι γὰρ καὶ μέχρι τούτου τοῦ σώματος ἐλλάμψεις φοιτῶσι τῆς ἀλόγου ζωῆς , δῆλον . ὁ μὲν γὰρ θυμὸς κινεῖ τὸ περικάρδιον αἷμα καὶ ζέσιν τινὰ αὐτοῦ ποιεῖ , ἡ δὲ ἐπιθυμία τὸ ἧπαρ τοιώσδε ἢ τοιώσδε διατίθησιν πρὸς τὰς ἑαυτῆς κινήσεις , αἱ αἰσθήσεις τε πᾶσαι τῷ ἐγκεφάλῳ ἐλλάμπουσιν · ἐξ ἐκείνου γὰρ ἐπὶ τὰ αἰσθητήρια διὰ τῶν νεύρων χορηγεῖται ἡ δύναμις ἡ αἰσθητική , καὶ πεπονθότος αὐτοῦ αἱ αἰσθήσεις γίνονται ἀνενέργητοι , ὡς οἱ ἰατροὶ δεικνύουσιν · τοῦ γὰρ καλουμένου μηνιγγοφύλακος ἐπιτεθέντος τῇ μήνιγγι ἀναίσθητον καὶ ἀκίνητον τὸ ζῷον γίνεται ἔστιν δὲ ἡ μῆνιγξ ὑμήν · τις σκέπων τὸν ἐγκέφαλον ) , καὶ τοῦ νωτιαίου μέρους πεπονθότος τὸ μὲν ἀνωτέρω μέρος τοῦ παθόντος ἀπολαύει αἰσθήσεως , τὰ δὲ κάτω ἀναίσθητα γίνεται διὰ τὸ μὴ χορηγεῖσθαι ἔτι ἀπὸ τοῦ ἐγκεφάλου τὴν αἰσθητικὴν δύναμιν ἀργάνου , λέγω δὴ τοῦ νεύρου , πεπονθότος · καὶ εἰ δεθείη δὲ νεῦρον , πάλιν ἀναίσθητον μὲν τὸ κάτω μέρος γίνεται , τὸ δ’ ἄνω μένει αἰσθητικόν . δῆλον μὲν οὖν καὶ ἐκ τῶν εἰρημένων ὅτι τέ ἐστι τὸ πνευματικὸν σῶμα καὶ τούτου ἀχώριστα θυμὸς καὶ ἐπιθυμία . δῆλον δὲ ἔτι μᾶλλον καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς τῶν πραγμάτων ἐναργείας . πόθεν ἐν τοῖ τάφοις τὰ σκιοειδῆ φαίνονται φάσματα ; οὐ γὰρ δή γε ἡ ψυχὴ ἡ ἐσχημάτισται ἢ ὅλως ἐστὶν ὁρατή . ἀλλά φασι τὰς ἀκαθάρτους ψυχὰς μετὰ τὴν ἔξοδον τούτου τοῦ σώματος πλανᾶσθαι ἐπί τινα χρόνον μετὰ τοῦ πνεύματος καὶ τοῦτο παραδεικνύναι δεικνύναι περὶ τοὺς τάφους . διὸ φροντιστέον εὐζωίας · ὑπὸ τούτου γάρ φασιν τοῦ πνεύματος παχυνθέντος ἐκ μοχθηρᾶς διαίτης κατασπᾶσθαι περὶ τὰ πάθη τὴν ψυχήν . ἔχειν γάρ τι καὶ αὐτό φασι τῆς φυτικῆς ζωῆς · καὶ γὰρ τρέφεσθαι , τρέφεσθαι δὲ οὐχ οὕτως ὡς τοῦτο τὸ σῶμα , ἀλλὰ δι’ ἀτμῶν , οὐ διὰ μορίων ἀλλ’ ὅλον δι’ ὅλου φέρ’ εἰπεῖν , ὡς οἱ σπόγγοι δέχονται τοὺς ἀτμούς . διὰ τοῦτο φροντίζουσιν οἱ σπουδαῖοι τῆς λεπτοτέρας διαίτης καὶ ξηροτέρας , διὰ τὸ μὴ παχύνεσθαι τὸ πνεῦμα , ἀλλὰ λεπτύνεσθαι . πρὸς τοῦτο καὶ τοὺς καθαρμούς φασι παραλαμβάνειν · τοῦτο μὲν γὰρ τὸ σῶμα ὕδατι πλύνεται , ἐκεῖνο δὲ καθαρμοῖς τοῖς διὰ τῶν ἀτμῶν · διὰ γὰρ ἀτμῶν τινῶν μὲν τρέφεται , τινῶν δὲ καθαίρεται . οὐ διωργανῶ - σθαι δέ φασιν αὐτό , ἀλλ’ ὅλον δι’ ὅλου ἐνεργεῖν κατὰ τὰς αἰσθήσεις καὶ τῶν αἰσθητῶν ἀντιλαμβάνεσθαι . διὸ καὶ Ἀριστοτέλης φησὶν ἐν τοῖς Μετὰ τὰ φυσικὰ ὅτι ἡ κυρίως αἴσθησις μία , καὶ τὸ κυρίως αἰσθητήριον ἐν , αἰσθητήριον λέγων αὐτὸ τὸ πνεῦμα ἐν ᾧ ἡ αἰσθητικὴ δύναμις ὅλη δι’ ὅλου τῶν ποικίλων αἰσθητῶν ἀντιλαμβάνεται . πῶς οὖν φαίνεται διωργανωμένον ἐν τοῖς τάφοις καὶ ποτὲ μὲν ἀνδρείκελον , ποτὲ δὲ καὶ ἄλλου τινὸς τῶν ζῴων μορφὴν ἔχον ; λέγουσι πρὸς τοῦτό πρῶτον μὲν ἐκεῖνο ὅτι πολλάκις συμβαίνει τὸ ἀνδρείκελον σχῆμα αὐτὸ ἔχειν ἀπὸ μοχθηρᾶς διαίτης παχυνθὲν καὶ συνδιατυπωθὲν τῷ περιέχοντι σώματι , ὥσπερ ἐπὶ τοῦ κρυστάλλου συμβαίνει · συνδιατυποῦται γὰρ τοῖς ἐν οἷς πήγνυται ἀγγείοις . πῶς οὖν διάφορα σχήματα φαίνεται ἔχον ; ἴσως οὗν , φασίν , ὅταν ἡ ψυχὴ βούληται δεῖξαι αὐτό , κινοῦσα τὴν φαντασίαν συντυποῖ αὐτό , ἢ καὶ δαιμονίας ἴσως συνεργείας συνεπιλαβομένης φαίνεσθαί τε καὶ πάλιν ἀφανὲς γίνεσθαι πυκνούμενον καὶ μανούμενον · ἀέριον γὰρ ὂν ὅταν συσταλὲν πυκνωθῇ , ὁρατὸν γίνεται , καὶ πάλιν ἀφανὲς τῇ ἐκτάσει καὶ μανώσει . πρὸς ταῦτα δὲ πάντα τις ἐρεῖ ἀπορῶν , εἰ ἀνθρώπιναι ὅλως εἰσὶ ψυχαὶ διὰ τῶν ἰδίων πνευμάτων ἐν τοῖς τάφοις φαινόμεναι καὶ μὴ πλάνοι τινὲς δαίμονες εἰς πάντα πεφυκότες μεταβάλλεσθαι διὰ τὸ εὔπλαστον τῷ ὄντι τοῦ ἐξηρτημένου αὐτῶν πνευματικοῦ σώματος , ὁπότε καὶ συνεχῶς τοῦτο φαίνονται ποιοῦντες . πῶς δ’ ἄν καὶ ψυχαὶ ἐπί τινα χρόνον ἐνταῦθα πλάζοιντο ; πότερον προαιρετῶς ἢ οὔ ; εἰ μὲν γὰρ προαιρετῶς , οὐκ ἄν ποτε μετασταίη · εἰς γὰρ τὰ ὑπὸ γῆν δικαιωτήρια ἡ μετάστασις · εἰ δ’ ἀπροαιρέτως ὑπὸ τῆς προνοίας ἀναγκάζεται μένειν , πῶς ἐπαύξεται αὐτῆς εἰς τὴν κακίαν ἡ δύναμις καὶ μείζονα δύναται ἤπερ ἐνταῦθα ; εἰ δὲ ὡς ἀποθεμένη τὸ τοῦ παχέος σώματος φορτίον , ἔδει μᾶλλον ὡς βάρους ἀπηλ - λαγμένην καὶ ἐν συναισθήσει καὶ οἷον ἐγγὺς γενομένην τῶν ὑπὸ γῆν δι’ · καιωτηρίων μετριωτέραν γενέσθαι · νῦν δὲ ταῦτα ποιεῖ τὰ | κακὰ ἃ μηδὲ ἐνταῦθα ποιεῖν ἠδύνατο . Διαλέγεται δὲ ἐν μὲν τῷ πρώτῳ βιβλίῳ περὶ τῶν τοῖς πρὸ αὐτοῦ δοξάντων περὶ ψυχῆς · ἐκθήσεται γὰρ αὐτῶν τὰς δόξας , καὶ τὰ μὲν καλῶς αὐτοῖς δόξαντα ἀποδέξεται , ἐλέγξει δὲ εἴ τι μὴ καλῶς περὶ ψυχῆς ὑπε - νόησαν . ἐν δὲ τῷ δευτέρῳ βιβλίῳ τὴν αἰκείαν περὶ ψυχῆς δόξαν ἐκθήσεται , καὶ διαλέξεται περὶ αὐτῆς πρῶτον μὲν κοινότερον καὶ ὁλοσχερέστερον , εἶτα ἰδίᾳ περὶ ἑκάστης ψυχικῆς δυνάμεως . καὶ ἐν μὲν τῷ δευτέρῳ μετὰ τὸ διαλεχθῆναι κοινῶς περὶ ψυχῆς διαλέξεται ἰδίᾳ περί τε τῆς φυτικῆς καὶ τῆς ἀλόγου , ἐν δὲ τῷ τρίτῳ βιβλίῳ περὶ τῆς λογικῆς · μέμνηται δὲ καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ τῆς λογικῆς καὶ ἐν τῷ τρίτῳ τῆς ἀλόγου . ὥσπερ δ’ εἴωθεν ἐν πάσαις ταῖς φυσικαῖς πραγματείαις ποιεῖν , πρὸς τοῖς τέλεσιν τῶν πραγματειῶν ἀνάγειν ἑαυτὸν ἐπὶ τὰς ἐξῃρημένας τῶν φυσικῶν πραγμάτων αἰτίας οὕτω καὶ ἐνταῦθα ποιεῖ . καὶ γὰρ ἐν τῇ Φυσικῇ πρὸς τῷ τέλει διαλεγόμενος περὶ κινήσεως καὶ ζητῶν τὸ τῆς κινήσεως αἴτιον ἀνήγαγεν ἑαυτὸν ἐπὶ τὴν πρώτην αἰτίαν καὶ ἀρχὴν τῆς κινήσεως , καί φησιν δεῖν τὸ πρώτως κινοῦν ἀκίνητον εἶναι · εἰ γὰρ κἀκεῖνο κινοῖτο , οὐκ ὢ οὐδὲ τὰ κινούμενα μένοι ἐν τῷ κινεῖσθαι · ὥστε εἰ εἰσὶν τὰ ἀεικίνητα , ἀνάγκη τὸ τούτων κινητικὸν εἶναι ἀκίνητον . εἶτα ἐξυμνήσας τοῦτο ὅτι ἐστὶν ἀσώματον καὶ ἀίδιον καὶ παντοδύναμον , φησὶν ‘ἀπὸ τοιαύτης ἄρα ἀρχῆς ἐξήρτηται ὁ οὐρανὸς καὶ ὁ κόσμος᾿ . δεῖ γὰρ τὸν τέλειον φυσιολόγον μετὰ τὸ ἀποδοῦναι τὰς φυσικὰς αἰτίας ἀναβαίνειν καὶ ἐπὶ τὰς ἐξῃρημένας καὶ μὴ ἐγκαταμένειν ἐν |ταύταις . οὕτως ἐποίησεν καὶ ἐν τῷ Περὶ γενέσεως καὶ φθορᾶς . p . 402a1 τῶν κλῶν καὶ τιμίων τὴν εἴδησιν ὑπολαμβάνοντες . Τὸ προοίμιον ἐγκώμιον ἔχει τῆς περὶ ψυχῆς θεωρίας καὶ προτροπὴν εἰς τὴν ταύτης γνῶσιν , μᾶλλον δὲ προτροπὴν μὲν τῶν σπουδαίων τε καὶ ἀξίων τῆς τοιαύτης θεωρίας , ἀποτροπὴν δὲ τῶν ἐναντίων τούτοις . δύο γὰρ θεὶς προοίμια δοκεῖ διὰ μὲν τοῦ ἑνὸς προτρέπειν , ἀποτρέπειν δὲ διὰ τοῦ λοιποῦ . εἰπὼν γὰρ ὅτι ἡ εἴδησις καλή ἐστι καὶ τιμία καὶ ὅτι τιμιωτάτη καὶ ἀκριβεστάτη ἡ περὶ ψυχῆς θεωρία , δοκεῖ πάντας ἀνθρώπους προτρέπειν ἐπὶ ταύτην · πάλιν δὲ εἰπὼν ὅτι πάντῃ δὲ πάντως χαλεπώτατόν ἐστι λαβεῖν τινα πίστιν περὶ αὐτῆς , ἀποτρέπειν δοκεῖ · ὡς δι’ ἀμφοτέρων τούτων δείκνυσθαι ὅτι μόνους τοὺς σπουδαίους προτρέπει εἰς τοὺς περὶ τῆς θεωρίας τῆς ψυχῆς λόγους . μετὰ δὲ τὸν ἔπαινον καὶ τὴν προτροπὴν τὴν αἰτίαν ἐπιφέρει τοῦ χαλεπὴν εἶναι τὴν περὶ ψυχῆς θεωρίαν , εἶτα προβλήματά τινα ἐκτίθεται ὀφείλοντα ζητηθῆναι εἰς τὸν περὶ ψυχῆς λόγον . ὁ μὲν οὗν Ἀλέξανδρος , ὥς φησιν ὁ Πλούταρχος , ἔκθεσιν τῶν ἰδίων δογμάτων ποιήσασθαι βουλόμενος καὶ συγκατασπάσαι ἑαυτῷ καὶ τὴν Ἀριστοτέλους προσεποιήσατο ὑπομνηματίζειν ταύτην τὴν πραγματείαν . ἐκ προοιμίων τὴν ἑαυτοῦ ἐνδιάστροφον γνώμην δεικνὺς αὐτὸ τὸ προοίμιον διαστρόφως ἐξηγήσατο · φησὶ γὰρ ἐλλιπῶς εἰρῆσθαι τῶν γὰρ καλῶν καὶ τιμίων τὴν εἴδησιν ὑπολαμβάνοντες · ‘τί ὑπολαμβάνοντες ; φησίν · προσυπακουστέον οὖν καλήν τε καὶ τιμίαν εἶναι’ . οὕτω μὲν οὖν ὁ Ἀλέξανδρος · οἱ δὲ Ἀττικοὶ ἐξηγηταὶ αὐτοφυέστερον ἐξηγήσαντο τοῦτο · τὴν γὰρ εἴσησιν , φασί , τῶν καλῶν καὶ τιμίων εἶναι ὑπολαμβάνομεν . τοῦτο δὲ καὶ σύνηθες τῷ Ἀριστοτέλει τὸ τὴν εἴδησιν ἐγκωμιάζειν · διὸ καὶ ἐν τοῖς Μετὰ τὰ φυσικὰ οὕτως ἤρξατο “ πάντες ἄνθρωποι τοῦ εἰδέναι ὀρέγονται φύσει · σημεῖον δὲ ἡ τῶν αἰσθήσεων ἀγάπησις ” . ἄξιον δὲ ζητῆσαι , πῶς φησι καλὸν εἶναι καὶ τίμιον τὴν εἴδησιν . ἆρ’ οὖν πᾶσα εἴδησις ἀγαθόν , καὶ ἡ τῶν κακῶν αὐτῶν ; λέγω ὅτι ναί , καὶ ἡ τῶν κακῶν εἴδησις ἀγαθόν , ἡ ὄντως ἀγαθοῦ περιπίπτειν ἡμᾶς ποιεῖ τῷ κακῷ . ὥστε καὶ ἀνάπαλιν ἡ μὲν ἀγνωσία τοῦ κακοῦ περιπίπτειν ἡμᾶς ποιεῖ τῷ κακῷ , ἡ δὲ γνῶσις τοῦ ἀγαθοῦ ἀντέχεσθαι αὐτοῦ παρασκευάζει . ἡ δὲ εἴδησις λέγεται τριχῶς · ἢ γὰρ ἡ ἐπιστήμη λέγεται εἴδησις , ὥς φησιν ὁ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδωνι ‘τὸ γὰρ εἰδέναι τοῦτό ἐστι , τὸ λαβόντα του ἐπιστήμην ἔχειν καὶ μὴ ἀποβεβλῆσθαι,’ καὶ ἐν τῷ Γοργίᾳ · ἢ πάλιν τὴν ὁλοσχερῆ καὶ παχυμερε - στέραν γνῶσιν , ὥς φησιν αὐτὸς ἐν τοῖς Φυσικοῖς · ‘ἐπειδὴ τὸ εἰδέναι καὶ τὸ ἐπίστασθαι περὶ πάσας τὰς ἐπιστήμας᾿ . διὰ μὲν γὰρ τοῦ εἰδέναι τὴν ὁλοσχερῆ γνῶσιν σημαίνει , διὰ δὲ τοῦ ἐπίστασθαι τὴν ἀκριβῆ · ἢ τὴν κοινῶς ἐπὶ πάσης γνώσεως λεγομένην , ἣν καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐν τοῖς Μετὰ τὰ φυσικὰ παρέλαβεν . p . 402a1 Μαλλὸν δὲ ἑτέραν ἑτέρας , ἢ κατὰ ἀκρίβειαν ἢ τῷ βελτιόνων τε καὶ θαυμασιωτέρων εἶναι , δι’ ἀμφότερα ταῦτα τὴν τῆς ψυχῆς ἱστορίαν εὐλόγως ἂν ἐν πρώτοις τιθείημεν . Ἡ ὅλη τοῦ προοιμίου διάνοια ὧδε ἔχει . πᾶσαν μὲν γνῶσιν , φησί , καλὴν καὶ τιμίαν εἶναι ὑπολαμβάνομεν . εἶναι δὲ ἄλλην ἄλλης τιμιωτέραν τε καὶ καλλίω δι’ αἰτίας δύο , ἢ τῷ τὸ ὑποκείμενον περὶ οὗ ἡ γνῶσις κρεῖττον εἶναι ἢ τῷ τὴν γνῶσιν ἀκριβεστέραν · οἷον ἀστρονομίαν ἰατρικῆς καλλίω , διότι περὶ τιμιώτερον ἔχει ὑποκείμενον · ἡ μὲν γὰρ περὶ τὰ οὐράνια , ἡ δὲ περὶ τὰ ἀνθρώπινα σώματα . ἀλλὰ καὶ ἀκριβεστέρα κατὰ τὴν γνῶσιν ἡ ἀστρονομία τῆς ἰατρικῆς · ὥστε κατὰ ἀμφότερα τιμιωτέρα ἰατρι - κῆς ἡ ἀστρονομία , καὶ κατὰ τὸ ὑποκείμενον καὶ κατὰ τὸ εἶδος τῆς γνώσεως . πάλιν γεωμετρία μηχανικῆς τιμιωτέρα κατ’ ἄμφω , διότι ἡ μὲν γεωμετρία περὶ ἄυλον ἔχει ὑποκείμενον ( τὰ γὰρ σχήματα αὐτὰ καθ’ αὑτὰ ἀσώματά ἐστι καὶ ἀμεγέθη · εἰ γὰρ εἶχεν ὁ κύκλος μέγεθος , πάντως ἄν ὡρισμένον ἦν , οἷον πηχυαῖον · εἰ δὲ τοῦτο , δίπηχυς | οὐκ ἄν ἦν κυλλὸς ἢ τρίπηχυς οὐδ’ ἄλλος τις παρὰ τὸ πηχυαῖον μέγεθος κύκλος ἄν ἦν · καὶ εἰ ἦν σῶμά τι , ὡρισμένον πάντως ἄν ἦν , οἷον χαλκοῦ · οὐκοῦν σιδήρεος οὐκ ἄν ἦν κύκλος ἢ ξύλινος οὐδὲ ὅλως ἄλλο τι σῶμα τῶν παρὰ τὸν χαλκόν · ὥστε ὅλως ἄυλον τὸ ὑποκείμενον τῇ γεωμετρίᾳ ) , τῇ δὲ μηχανικῇ σώματα καὶ μεγέθη . οὐκοῦν τιμιωτέρα γεωμετρία μηχανικῆς . ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν γνῶσιν · ἡ μὲν γάρ ἐστιν ἄπταιστος · ἀεὶ γὰρ παντὸς τριγώνου αἱ τρεῖς γωνίαι δύο ὀρθαῖς εἰσιν ἴσαι , καὶ οὐ παχυμερῶς ἀλλὰ μετὰ πάσης ἀκριβείας οὐδὲ βραχυτάτῳ διαφέρουσαι , ἀεὶ ἡ διάμετρος τῇ πλευρᾷ ἀσύμ - μετρος · ἡ μέντοι μηχανικὴ οὐκ ἀκριβεῖς ἔχει τοὺς λόγους , ἅτε περὶ σώματα ἔχουσα καὶ μεγέθη . ὁμοίως ἔχουσιν ἀριθμητική τε καὶ ἁρμονική · ἡ μὲν γὰρ ἀριθμητική , ἅτε περὶ τοὺς λόγους τῶν ἀριθμῶν ἔχουσα , καὶ τὸ ὑποκείμενον κρεῖττον ἔχει ὡς ἄυλον . ἐκείνης περὶ σῶμα ἐχούσης τὰς χορδὰς καὶ τὰ μεγέθη τῶν φθόγγων , καὶ ἡ γνῶσις διὰ τοῦτο τῆς ἀριθμητικῆς ἀκριβεστέρα . ἐπειδὴ τοίνυν αὕτη τῶν ἐπιστημῶν καλλίστη ἡ περὶ ἕτερόν τι τούτων προὔχουσα , ἐν δὲ τῇ ψυχῇ ἀμφότερα ταῦτα θεωρεῖται , δι’ ἀμφότερα ἄρα , φησί , καὶ τιμία καὶ καλὴ ἡ περὶ τῆς ψυχῆς θεωρία . τιμία μὲν οὖν ἡ περὶ ψυχῆς θεωρία , διότι περὶ ὑποκείμενον ἔχει σεμνόν , αὐτὴν τὴν ψυχήν , ὅπερ ἐστὶ τῶν τῇδε κάλλιστον . ἀλλὰ καὶ ὡς ἀκρι - βεστέρα τιμιωτέρα ἡ περὶ τῆς ψυχῆς θεωρία . πῶς δὲ ἀκριβεστέρα ἡ περὶ τῆς ψυχῆς θεωρία , μάθοιμεν ἄν οὕτως . ἐν τῇ Ἀποδεικτικῇ ὁ Ἀριστοτέλης δύο ἡμῖν κανόνας παραδίδωσι , καθ’ ἣν τὸ ἀκριβέστερον δεῖ διακρίνειν · ἐὰν γάρ , φησί , δύο ὦσιν ἐπιστῆμαι , καὶ βούλῃ γνῶναι , ποία ἐστὶν ἀκριβεστέρα , διχόθεν νοήσεις . ὅταν γὰρ ἡ ἑτέρα τὰς τῆς ἑτέρας ἀρχὰς ἀποδεικνύῃ , ἡ τὰς ἀρχὰς ἀποδεικνύουσά ἐστιν ἀκριβεστέρα . οἷον φυσιολογία ἰατρικῆς ἀκριβεστέρα · τὰς γὰρ ἀρχὰς τῆς ἰατρικῆς ἡ φυσιολογία ἀποδείκνυσι . πάλιν γεωμετρία μηχανικῆς ἀκριβεστέρα · τὰς γὰρ αὐτῆς ἀρχὰς ἡ γεωμετρία ἀποδείκνυσι · καὶ ἀριθμητικὴ ἁρμονικῆς ἀκριβεστέρα · αἱ γὰρ ἀρχαὶ τῆς ἁρμονικῆς δείκνυνται ἐν ἀριθμητικῇ . κοινῶς δὲ πασῶν ἡ πρώτη φιλοσοφία · τὰς ἀρχὰς γὰρ πασῶν αὕτη δείκνυσι . πάλιν , φησίν , ἀκριβεστέρα ἐστὶν ἡ ἐπιστήμη ἡ περὶ ἄυλον ἔχουσα ὑποκείμενον , ὡς γεωμετρία , ἀριθμητική , θεολογία . διό φησιν ἐν τῇ Μετὰ τὰ φυσικὰ ὅτι ἡ τῶν νοητῶν θεωρία καὶ ῥᾴστη ἐστὶν καὶ χαλεπή · ῥᾴστη μὲν διότι περὶ τῶν ἑστώτων ἐστὶ πραγμάτων καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἐχόντων · φανότατα γὰρ τὰ θεῖα ὡς ἀμετάβλητα καθάπαξ κατ’ οὐσίαν , κατὰ δύναμιν , κατ’ ἐνέρ - γειαν . ῥᾴστη μὲν οὖν διὰ τοῦτο , χαλεπὴ δὲ διὰ τὴν ἡμετέραν ἀσθένειαν · οὐ γὰρ ἐξισχύομεν ἐνσώματοι καὶ ἐμπαθεῖς ὄντες εἰς τὸ ἐκείνων φῶς ἀτενίσαι , ὅπερ πάσχουσι καὶ νυκτερίδες · τοῦ γὰρ ἡλίου φανοτάτου ὄντος φίαν , ἐπεὶ καὶ ἡ ὄντως σοφία ἀλήθειά ἐστιν · οὐδὲν γὰρ ἐν αὐτῇ ψεῦδος . ὥστε εἰ πρὸς πᾶσαν φιλοσοφίαν συμβάλλεται , δῆλον ὅτι καὶ πρὸς τὴν ἡθικὴν καὶ θεολογικὴν καὶ φυσικήν . πρὸς μὲν οὖν τὴν ἠθικὴν συμβάλλεται , ὅτι ἀδύνατον ἡμᾶς τὰ ἑαυτῶν κατακοσμῆσαι ἤθη μὴ τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς ἐπεσκεμμένους . διαλέξεται οὖν καὶ περὶ ψυχῆς ὁ ἠθικός , ὡς καὶ αὐτὸς ἐν τοῖς ’Hθικοῖς φησιν , εἴ γε ἀρετὴ μὲν κόσμος ἐστὶ ψυχῆς , ὁ δὲ κόσμος εὐταξία ἐστὶν τῶν δυνάμεων τῆς ψυχῆς , ταύτας δὲ τάξαι οὐ δύναται μὴ ἐπεσκεμμένος αὐτῶν τὴν φύσιν . συμβάλλεται δὲ καὶ πρὸς θεολογίαν , ὅτι ζητοῦμεν περὶ τοῦ νοῦ τοῦ χωριστοῦ τοῦ ἐν ἡμῖν ὅτι | καὶ αὐτὸς ἀθάνατος · ἐπειδὴ δὲ ὁ νοῦς νοητῶν ἐστι νοῦς , τῶν δὲ πρός τι ὁ τὸ ἕτερον εἰδὼς καὶ τὸ λοιπὸν εἴσεται , δῆλον ὅτι ἡ θεωρία τοῦ ἡμετέρου νοῦ μεγάλα κ·αὶ εἰς θεολογίαν συμβάλλεται . ὅθεν καὶ αὐτὸς ἔλεγεν ἐν τῇ Περὶ ζῴων μορίων πραγματείᾳ ὅτι οὐ περὶ πάσης ψυχῆς τῷ φυσικῷ διαλεκτέον · εἰ γὰρ περὶ πάσης , καὶ τοῦ νοῦ , εἰ δὲ τούτου , καὶ τῶν νοητῶν · ὁ γὰρ νοῦς νοητῶν ἐστι νοῦς · τοῦτο δὲ θεολογίας ἐστὶν καὶ τῆς πρώτης φιλοσοφίας . συμβάλλεται δὲ ἡμῖν καὶ πρὸς τὴν φυσικήν , εἴ γε φυσικοῦ μέν ἐστιν ἔργον τὸ περὶ σωμάτων διαλεχθῆναι καὶ τῶν εἰδῶν αὐτῶν καὶ δυνάμεων , τῶν δὲ ἐν τοῖς σώμασιν εἰδῶν τὸ κάλλιστόν ἐστιν ἡ ψυχή . p , 402a6 Μάλιστα δὲ πρὸς τὴν φύσιν . Τὸ μάλιστα δὲ πρὸς τὴν φύσιν προσέθηκεν , ὅτι τὸ συμβαλλόμενον ἕτερόν ἐστι τοῦ ᾧ συμβάλλεται . ἐν μὲν οὖν τῇ ἠθικῇ πραγματείᾳ καὶ τῇ θεολογίᾳ οὐ συμβάλλεται , ἀλλ’ αὐτόθεν τοῦ προκειμένου ἐστὶ θεωρία ἡ περὶ ψυχῆς θεωρία · θεολογοῦσα γὰρ ἐπιστρέφει πρὸς τὰ νοερὰ καὶ θεῖ καὶ ζητεῖ τὰς ἐκεῖ τάξεις , πρὸς τὰ νοητὰ δὲ ἐπιστρεφομένη καὶ πρὸς ἑαυτὴν ἐπιστρέφεται καὶ διαλέξεται περὶ τῆς ἑαυτῆς οὐσίας καὶ τάξεως · ἔσχατον γὰρ τῶν νοητῶν τε καὶ θείων ἡ ψυχή · πάλιν περὶ ἠθῶν ποιουμένη τοὺς λόγους καὶ τὰς τάξεις τῶν ἀρετῶν θεωροῦσα διαλέξεται περὶ τῶν ἑαυτῆς δυνάμεων , ὧν εἰσιν αἱ ἀρεταί . ἐν δὲ τῇ φυσικῇ πραγματείᾳ συμβάλλεται · ἄλλη γὰρ ἡ φύσις καὶ ἄλλη ἡ ψυχή . πῶς οὖν συμβάλλεται ἐπήγαγεν . p . 402a6 Ἔστιν γὰρ οἷον ἀρχὴ τῶν ζῴων . Ἀρχὴ καὶ ὡς ποιητικὴ καὶ ὡς εἰδικὴ καὶ ὡς τελική · αὗται γάρ εἰσιν αἱ κυρίως ἀρχαί . ὡς μὲν οὖν ποιητικὴ ἀρχή , ὅτι αὕτη κινεῖ τὸ ζῷον μόνῃ τῇ βουλήσει καὶ οὐ δεῖται μοχλείας τινός · ὡς εἰδικὴ δέ , ὅτι αὕτη ἐστὶν ἡ εἰδοποιοῦσα τὸ ζῷον καὶ ἁπλῶς τὰ ἔμψυχα . λέγεται γὰρ τὰ ἔμψυχα εἴδη αὐτὸ τοῦτο εἶναι κατὰ τὴν ψυχήν · τὸ γὰρ κρεῖπον ἐν ἑκάστῳ τῶν φυσικῶν , ὡς αὐτός φησιν ὁ Ἀριστοτέλης , εἶδός ἐστιν ἑκάστου , κρείττων δὲ ἐν τοῖς ἐμψύχοις ἡ ψυχή . τελικὸν δέ , ὅτι αὐτῆς ἕνεκα τὸ σῶμα · ἔστι γὰρ τὸ μὲν σῶμα ἕνεκά του , αὕτη δὲ οὗ ἕνεκα . ὅθεν καὶ ἡ διοργάνωσις τῶν ζῴων ἄλλη καὶ ἄλλη πρὸς τὴν ἰδιότητα τῆς ἐν ἑκάστῳ ψυχῆς , ἄλλως ἀνθρώπων , ἄλλως πτηνῶν , ἄλλως χερσαίων , ἐνύδρων , καὶ ἐν ἑκάστῳ τούτων πολὺ τὸ βάθος , ἑκάστου πρὸς τὴν ἐπικρατοῦσαν τῆς ψυχῆς δύναμιν διωργανωμένου · ἄλλως τὰ κατὰ θυμὸν χαρακτηριζόμεναι , ἄλλως τὰ κατὰ ἐπιθυμίαν , περὶ ὧν οὐ τοῦ παρόντος λέγειν . προσέθηκε δὲ τὸ οἷον , ὅτι ἡ προσεχὴς ἀρχὴ τῶν ζῴων ἡ φύσις ἐστίν , οὐχ ἡ ψυχή . p . 402 a 7 Ἐπιζητοῦμεν δὲ θεωρῆσαι καὶ γνῶναι τήν τε φύσιν αὐτῆς καὶ τὴν οὐσίαν . Τὸ μὲν θεωρῆσαι τὸ ὁλοσχερέστερον ἐπιβάλλειν τοῖς περὶ αὐτῆς λό - γοις σημαίνοι ἄν , τὸ δὲ γνῶναι τὸ καὶ ἀκριβῶς ἐρευνῆσαι . λεγόμεθα γὰρ θεωρῆσαι τόδε τι , ὅταν ἁπλῶς προσβάλωμεν αὐτῷ , γνῶναι δὲ αὐτό , ὅταν καὶ τὰ ὑπάρχοντα αὐτῷ καταμάθωμεν . φύσιν δὲ καὶ οὐσίαν ἤτοι ἐκ παραλλήλου τὸ αὐτὸ ἀκουστέον , ἵνα ᾖ τοῦ προτέρου τὸ δεύτερον ἐξηγητικόν . ‘φύσιν λέγω ἀντὶ τοῦ τὴν οὐσίαν’ , ἢ φύσιν μὲν αὐτὸ τὸ γένος αὐτῆς , οὐσίαν δὲ τὸν ὁρισμόν · οἷον ὑπὸ ποῖον γένος ἀνάγεται , πότερον τὴν οὐσίαν ἢ τὸ ποσὸν ἢ τὸ ποιόν ; εἴποιεν δ’ ἂν αὐτὴν ὑπὸ μὲν τὸ ποιὸν ἀνάγεσθαι οἱ κρᾶσιν λέγοντες , ὑπὸ δὲ τὸ ποσὸν οἱ λόγον . εἶτα ἐγνωκότες τὸ γένος μαθεῖν καὶ τὰς συστατικὰς αὐτῆς διαφορὰς καὶ οὕτως ἀποδοῦναι τὸν ὁρισμόν · ὁ γὰρ ὁρισμὸς τὰς οὐσίας τῶν πραγμάτων σημαίνει . p . 402 a 8 Ἔπειτα ὅσα συμβέβηκε περὶ αὐτήν . Οὐ λέγει ὅτι δεῖ ζητῆσαι τὰ κατὰ συμβεβηκὸς αὐτῇ ὑπάρχοντα , ὡς τῷ σώματι τὸ λευκόν , ἀλλὰ τὰ κατ’ οὐσίαν ἑπόμενα . οὕτως οὖν ἀκουσόμεθα τοῦ συμβέβηκεν , ὥσπερ καὶ ἐν τῶ ὁρισμῷ τοῦ συλλογισμοῦ τὸ συμπέρασμα . “ συλλογισμὸς γάρ ἐστι’’ , φησί , “ λόγος ἐν ᾧ τεθέντων τινῶν ἕτερόν τι τῶν κειμένων ἐξ ἀνάγκης συμβαίνει ” . ὥσπερ οὖν ἐνταῦθα οὐ λέγει κατὰ συμβεβηκὸς ταῖς προτάσεσιν ὑπάρχειν τὸ συμπέρασμα , ἀλλὰ σημαίνει ἡ λέξις τὸ καθ’ αὑτὸ ἐξ ἀνάγκης ἑπόμενον , οὕτως καὶ ἐν τῷ παρόντι ἐκληπτέον . p . 402 a 9 Ὧν τὰ μὲν ἴδια πάθη τῆς ψυχῆς εἶναι δοκεῖ , τὰ δὲ κοινὰ καὶ τοῖς ζῴοις δι’ ἐκείνην ὑπάρχειν . Τῶν ἐξ ἀνάγκης ἀκολουθούντων τῇ ψυχῇ τὰ μὲν μόνῃ αὐτῇ ἀκολουθεῖ , τὰ δὲ τῷ ὅλῳ ζῴῳ , λέγω δὴ τῷ ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος , καὶ τὰ μὲν τῆς ψυχῆς πάθη ἡ νόησις ( τοῦτο γὰρ αὐτῆς καθ’ αὑτὴν τῆς λογικῆς ψυχῆς ἴδιον ) , τὰ δὲ ἀγλα’ πάθη τὸ αἰσθάνεσθαι , φαντασιοῦσθαι , θυμοῦσθαι , ἐπιθυμεῖν καὶ εἴ τι τοιοῦτόν ἐστι , ταῦτα κοινά εἰσι τοῦ συναμφοτέρου . πᾶσαν γὰρ ψυχὴν ὡς μίαν τινὰ λαμβάνει καί φησι ταύτης τὰ μὲν ἴδια εἶναι πάθη , οὐ πάσης ἁπλῶς , ἀλλὰ τῆς ὁλοσχερῶς λεγομένης , ἅ τινα δῆλον ὅτι τῆς λογικῆς ἐστιν · ἐν γὰρ τῇ ἁπλῶς ψυχῇ ἐστι καὶ ἡ λογική . τῶν γὰρ ἄλλων ψυχῶν οὐδέν ἐστιν ἴδιον πάθος , ἐπεὶ μηδὲ ἡ οὐσία αὐτῶν χωριστή . τὸ δὲ τοῦ πάθους ὄνομα λέγεται διχῶς · λέγεται γὰρ πάθος ἢ τὸ εἰς φθορὰν ἄγον ἢ τὸ εἰς τελείωσιν . τι γὰρ πάσχειν τὸ ξύλον ὑπὸ τοῦ πυρός , ἀλλ’ ὡς εἰς φθορὰν ἀγόμενον , λέγομεν δὲ πάσχειν καὶ τὰς αἰσθήσεις ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν · δῆλον γὰρ ὅτι τελειοῦσθαι καὶ ἐκ δυνάμεως εἰς ἐνέργειαν ἀνάγεσθαι . οὕτως οὖν ὁ Πλάτων’ ἐν τῷ Σοφιστῇ περὶ τοῦ ὅλου φησὶν ὅτι τὸ ὅλον οὐκ ἔστιν ἕν , ἀλλὰ πέπονθε τὸ ἕν , δηλονότι πάθος λέγων τὸ τελειωτικόν · τὸ γὰρ ὅλον οὐκ ἔστιν ὅπερ τὸ ἕν , ἐπειδὴ τὸ ὅλον τῶν μερῶν ἐστιν ὅλον , τὰ δὲ μέρη πολλὰ καὶ οὐχ ἕν · ὥστε οὐχ ἓν τὸ ὅλον , εἴ γε ἐν πολλοῖς ἔχει τὸ εἶναι , ἀλλὰ πεπονθὸς ἔχει τὸ ἕν · πέπονθε δὲ τὸ ἓν τὴν οἰκείαν τελειότητα ἀπολαβόν . ἐκ τοῦ χωρίου δὲ τούτου ἐλέγ| χομεν τὸν Ἀνδρόνικον τὸν ‘Pόδιον νοθεύσαντα τὸ Περὶ ἑρμηνείας · εἰπόντος γὰρ ἐκεῖ τοῦ Ἀριστοτέλους ὅτι τὰ νοήματα παθήματά ἐστι τῆς ψυχῆς , ὥσπερ εἴρηται ἐν τῷ Περὶ ψυχῆς , φησὶν ὁ Ἀνδρόνικος ὅτι τοῦτο οὐδαμοῦ εἴρηται ἐν τῷ Περὶ ψυχῆς , ὥστε ἀνάγκη ἢ τὴν Περὶ ψυχῆς νοθεῦσαι ἢ τὸ Περὶ ἑρμηνείας · ἀλλὰ μὴν ἡ Περὶ ψυχῆς ὡμολόγηται τοῦ Ἀριστοτέλους εἷναι · νόθον ἄρα τὸ Περὶ ἑρμηνείας . λέγομεν οὖν ὅτι ἐνταῦθα ἴδια πάθη τῆς ψυχῆς οὐδὲν ἄλλο ἢ τὰ νοήματα εἶπεν , ὥστε τοῦτο ἦν ὃ ἐν τῷ Περὶ ἑρμηνείας ἔλεγεν . p . 402 a 10 Πάντῃ δὲ πάντως χ αλεπώτατόν ἐστι λαβεῖν τινα πίστιν περὶ αὐτῆς . Εἴπομεν ὅτι ἐν τῷ προοιμίῳ ἐγκωμιάζει τὴν περὶ ψυχῆς θεωρίαν καὶ προτρέπεται τοὺς σπουδαιοτέρους ἐπὶ ταύτην , τοὺς δὲ ῥᾳθυμοτέρους ἀποτρέπει . ἐντεῦθεν οὖν , ἵνα τοῦτο ποιήσῃ , βούλεται δεῖξαι ὅτι χαλεπή ἐστιν ἡ περὶ ψυχῆς θεωρία . πῶς δὲ χαλεπή , εἶπεν ἀνωτέρω , ὅτι ἐπιζητοῦμεν θεωρῆσαι τὴν φύσιν καὶ τὴν οὐσίαν αὐτῆς , τουτέστιν βουλόμεθα εὑρεῖν τίς ἐστιν ὁ τῆς ψυχῆς ὁρισμός . αὕτη οὖν , φησίν , ἡ ζήτησις ἡ περὶ τοῦ ὁρισμοῦ χαλεπωτάτη ἐστὶ καὶ κοινῶς ἐπὶ πάντων τῶν ὄντων καὶ ἰδίᾳ ἐπὶ ψυχῆς · δεῖ γάρ , φησί , ζητῆσαι κοινῶς ἐπὶ τῶν ὁρισμῶν πρῶτον μέν , ἄρα μία τίς ἐστιν μέθοδος , καθ’ ἣν πάντων τῶν ὄντων δυνατὸν τοὺς ὁρισμοὺς ἀποδοῦναι , ἢ πολλαί . καὶ εἰ μία ἡ μέθοδος , τίς ποτέ ἐστιν αὕτη ἡ μέθοδος · εἰ δὲ πολλαί , πάλιν ζητητέον , πόσι καὶ τίνες εἰσὶ τὸν ἀριθμὸν καὶ ποῖαι . καὶ ὅταν εὕρωμεν ὅτι τοσαίδε τινές , οἷον δύο , <καὶ> ποῖαι ὑπογραφὴ καὶ ὁρισμός , ἑτέρα πρὸς τούτοις τρίτη πάλιν δὴ ἡμᾶς διαδέχεται ζήτησις , ποίαις τῶν μεθόδων ἐπὶ ποίων πραγμάτων χρηστέον . ἀλλὰ καὶ τοῦτο ὅταν εὕρωμεν , πάλιν δεῖ ζητεῖν , ἐπειδὴ ὁ ὁρισμὸς ἐκ γενῶν ἐστι καὶ διαφορῶν , τί τοῦ προκειμένου πράγματος τὸ γένος καὶ τίνες αἱ διαφοραί , αἷς διαιρεῖται τὸ γένος , ἵνα γνῶμεν ποῖαί εἰσιν αἱ τοῦ προκειμένου πράγματος συστατικαὶ διαφοραί , ἵνα συμπλέξαντες αὐτὰς τῷ γένει , ἀποδῶμεν αὐτοῦ τὸν ὁρισμόν . κοινῶς μὲν οὖν διὰ ταῦτα χαλεπὸν τὸ λαβεῖ τὸν τῆς ψυχῆς ὁρισμόν , ἐπειδὴ καὶ παντὶ ὁρισμῷ ταῦτα παρακολουθεῖ · ἰδίᾳ δὲ συμβέβηκεν ἐπὶ ψυχῆς ἔτι ἀπορώτερον εἶναι τὸν περὶ αὐτῆς λόγον , ὡς ἑξῆς αὐτὸς ἐκτίθεται . p . 402 a 11 Καὶ γὰρ ὄντος κοινοῦ τοῦ ζητήματος πολλοῖς ἑτέροις . ἐπὶ πολλῶν , φησί , πραγμάτων κοινή ἐστιν ἡ περὶ τοῦ ὁρισμοῦ ζήτησις . Ἐπὶ πολλοῖς δὲ εἶπεν , ἐπειδὴ μὴ δυνατὸν πάντων ὁρισμοὺς ἀποδοῦναι ( οὔτε γὰρ τῶν γενικωτάτων οὗτε τῶν ἀτόμων ) , ἀλλὰ διὰ ὑπογραφῆς ταῦτα σημαίνομεν , τὰ μὲν καθολικώτατα διὰ τῶν καθ’ αὑτὸ ἰδίων , τὰ δὲ ἄτομα διὰ τῶν ἰδίᾳ συμβεβηκότων . p . 402 a 12 Λέγω δὴ τοὐ περὶ τὴν οὐσίαν , καὶ τοῦ τί ἐστι . ἐπειδὴ τὸ τῆς οὐσίας ὄνομα πολλὰ σημαίνει ( καὶ γὰρ τὸ γένος καὶ τὴν ὕλην καὶ τὸν ὁρισμόν , ἔστι δὲ ὅτε καὶ πᾶσαν ὕπαρξιν ) διὰ τοῦτο εἰπὼν τοῦ περὶ τὴν οὐσίαν ἐπεξηγήσατο προσθεὶς καὶ τοῦ τί ἐστιν , ἵνα σημάνῃ τὸν ὁρισμόν . p . 402 a 13 τάχα ἄν τῳ δόξειε μία τις εἶναι ἡ μέθοδος κατὰ πάντων περὶ ὧν βουλόμεθα γνῶναι τὴν οὐσίαν , ὥσπερ καὶ τῶν κτὰ συμβεβηκὸς ἰδίων ἀπόδειξιν . Ἄλλο ἐστὶ συμβεβηκὸς καὶ ἄλλο κατὰ συμβεβηκός . συμβεβηκὸς μέν ἐστι τὸ ἀντιδιαιρούμενον πρὸς τὴν οὐσίαν , ὃ καθ’ ἑαυτὸ οὐχ ὑφέστηκεν , οὐδὲ κατὰ οὐσίαν ὑπάρχει τοῖς πράγμασιν , ἀλλ’ ἔξωθεν αὐτοῖς ἐπισυμβαίνει ὡς τὸ μέλαν ἢ τὸ λευκὸν τοῖς σώμασι · κατὰ συμβεβηκὸς δὲ τὸ ἐξ ἀνάγκης ταῖς οὐσίαις παρακολουθοῦν , ὡς λέγομεν συμβαίνειν ταῖς προτάσεσι τὸ συμπέρασμα , οὐχ ὅτι συμβέβηκε ταῖς προτάσεσι τὸ συμπέρασμά , ἀλλ’ ὅτι ἐξ ἀνάγκης αὐταῖς ἀκολουθεῖ . φέρομεν δὲ τὸ τοῦ συμβεβηκότος ἐπὶ τῶν τοιούτων ὄνομα , διότι ἄλλοις τισὶν ἐπισυμβαίνει , εἰ καὶ ἐξ ἀνάγκης καὶ τῷ ταῦτα εἶναι . τὸ δὲ κυρίως συμβεβηκὸς οὐ τῷ ταῦτα εἶναι ἀκολουθεῖ · δύναται γοῦν καὶ κόραξ ἐπινοηθῆναι λευκός . λέγοι οὖν ἄν ἐνταῦθα κατὰ συμβεβηκὸς ἴδια τὰ πρώτως καὶ καθ’ αὑτὸ ὑπάρχοντα τοῖς πράγμασιν , ἃ καὶ συναναιρεῖ καὶ συναναιρεῖται , οἷον τῷ ἀνθρώπῳ τὸ ἐπιστήμης δεκτικόν , καὶ τῷ τριγώνῳ παντὶ τὸ τὰς τρεῖς γωνίας δύο ὀρθαῖς ἴσας ἔχειν ἢ τὰς δύο πλευρὰς τῆς λοιπῆς μείζονας . ταῦτα δὲ πρώτως καὶ καθ’ ἑαυτὸ λέγεται τοῖς πράγμασιν ὑπάρχειν , πρώτως μέν , διότι ἀμέσως αὐτοῖς μόνοις ὑπάρχει καὶ ἄλλῳ οὐδενί , καθ’ αὑτὸ δέ , διότι κατ’ οὐσίαν . ὅθεν καὶ ἀντιστρέφει · εἰ γὰρ ἄνθρωπος , καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν , καὶ ἔμπαλιν , καὶ εἰ τρίγωνον , ἐξ ἀνάγκης καὶ αἱ τρεῖς γωνίαι δύο ὀρθαῖς ἴσαι καὶ αἱ δύο πλευραὶ τῆς λοιπῆς μείζονες , καὶ ἔμπαλιν . ταῦτα οὖν αὐτὸς κατὰ συμβεβηκὸς ἴδια ἐκάλεσεν . ἔστι μὲν οὖν πρώτως τοῦτο καὶ καθ’ αὑτό · καθ’ αὑτὸ δέ ἐστι τὸ κατ’ οὐσίαν . οὐκ εἴ τι δὲ καθ’ αὑτό , τοῦτο καὶ πρώτως · ἐπὶ πλέον γὰρ τὸ καθ’ αὑτὸ τοῦ πρώτως . τὸ γὰρ ζῷον τῷ ἀνθρώπῳ καθ’ αὑτὸ ὑπάρχει , οὐ πρώτως δέ · διὸ κἄν μὴ ᾖ ἄνθρωπος , ζῷόν ἐστιν , ὥστε οὐ πρώτως τῷ ἀνθρώπῳ ὑπάρχει . ὁμοίως δὲ καὶ τὸ σχῆμα τῷ τριγώνῳ καθ’ αὑτὸ μέν , οὐ μέντοι πρώτως · κἄν γὰρ μὴ ᾖ τρίγωνον , ἔστι σχῆμα . καὶ τί λέγω τὸ σχῆμα ; ἀλλ’ οὐδὲ τὸ εὐθύγραμμον πρώτως ὑπάρχει τῷ τριγώνῳ , καθ’ αὑτό γε ὑπάρχον . ἔστι γὰρ τὸ εὐθύγραμμον καὶ τριγώνου μὴ ὄντος . ταῦτα οὖν φησι καθ’ αὑτὸ ἴδια , τὰ πρώτως ὑπάρχοντα , ἃ καὶ μόνῳ καὶ παντὶ καὶ ἀεὶ τῷ πράγματι ὑπάρχει καὶ καθ’ αὑτό , ὥστε καὶ ἀντιστρέφει πρὸς τὸ πρᾶγμα . περὶ τούτων ἐν τοῖς Ἀποδεικτικοῖς φησιν , ὅτι ἡ ἀπόδειξις τούτων μόνον ἐστίν , οὔτε δὲ τῶν συμβεβηκότων οὗτε τῶν καθ’ αὑτὸ μέν , μὴ πρώτως δὲ ὑπαρχόντων . καὶ τοῦτο εἰκότως · ἐπειδὴ γὰρ ἡ ἀπόδειξις ἐπιστήμη ἐστίν , ἡ δὲ ἐπιστήμη ἄπταιστός ἐστι καὶ ἀραρυῖα | δὴ κατὰ τὰ αὐτὰ καὶ ὡσαύτως ἔχουσα , διὰ τοῦτο τῶν συμβεβηκότων ἀπόδειξιν εἶναι ἀδύνατον τῶν ἄλλοτε ἄλλως ἐχόντων καὶ γινομένων καὶ ἀπο - γινομένων . πάλιν <εἰ> ἡ ἀπόδειξις τῶν ἀμφισβητουμένων ἐστί , τὰ δὲ αὑτὰ ὑπάρχοντα καὶ μὴ πρώτως ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ὡμολογημένα μένα εἰσίν , οἷον τὸ ζῷον τῷ ἀνθρώπῳ καὶ τὸ σχῆμα τῷ τριγώνῳ , οὐδὲ τούτων ἄν εἴη κυρίως ἀπόδειξις . δείκνυσι γοῦν ἐν ἐκείνοις , ὅτι τῶν καθολικωτάτων γενῶν οὐδὲ ἔστιν ἀπόδειξις , ἐπεὶ μηδὲ ὁρισμός , ἀλλὰ δι’ ὑπογραφῆς ἐκεῖνα σημαίνομεν · πᾶσα γὰρ κυρίως ἀπόδειξίς ἐστιν ἡ ἐκ τῶν αἰτίων τὰ αἰτιατὰ πιστουμένη καὶ ἐκ τῶν καθόλου τὰ μερικώτερα . οἷον πόθεν ὅτι ὁ ἄνθρωπος οὐσία δείκνυμεν ; διὰ μέσου τοῦ ζῴου · διότι γὰρ πᾶν ζῷον οὐσία · ὥστε αἴτιον τοῦ εἶναι τὸν ἄνθρωπον οὐσίαν τὸ πᾶν ζῷον οὐσίαν εἶναι . τοῦτο δὲ καὶ καθολικώτερον · τὸ γὰρ πᾶν ζῷον οὐσίαν εἶναι ἐπὶ πλέον τοῦ τὸν ἄνθρωπον οὐσίαν εἶναι . πάλιν ἐπειδὴ τρίγωνον . διὰ τοῦτο τὰς τρεῖς γωνίας δύο ὀρθαῖς ἴσας ἔχει , καὶ πάλιν ἐπειδὴ τρίγωνον , τὰς δύο πλευρὰς τῆς λοιπῆς μείζονας ἔχει · οὐκ ἐπειδὴ δύο ὀρθαῖς ἴσας , διὰ τοῦτο καὶ τρίγωνον . ἡ μὲν οὖν κυρίως ἀπόδειξις αὕτη . ἔστι δὲ καὶ ἡ τεκμηριώδης λεγομένη ἀπόδειξις , ἡ ἐκ τῶν αἰτιατῶν τὰ αἴτια πιστουμένη , ὥσπερ αὐτὸς ἐν τῇ Περὶ οὐρανοῦ ἐποίησεν ἐκ τῶν φωτισμῶν τῆς σελήνης ἀποδείξας ὅτι ᾦ σφαιρική ἐστι . καίτοι τὸ προσῆκον ἦν ἀνάπαλιν δεικνύναι , ὅτι σφαιρική , διὰ τοῦτο καὶ οὕτω φωτίζεται . ταύτῃ οὖν κεχρήμεθα τῇ δείξει , ὅτε τὸ αἰτιατὸν πρὸς ἡμᾶς σαφέστερόν ἐστι τοῦ αἰτίου , ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῆς σελήνης ἔχει · τὸ γὰρ αἰτιατὸν ὁ φωτισμὸς σαφέστερος ἡμῖν ἐστι τοῦ αἰτίου , λέγω δὴ τοῦ σφαιροειδῆ αὐτὴν εἶναι . ἴσμεν γὰρ ὅτι τοῦ μηνὸς δὶς μὲν γίνεται μηνοειδής , ὅταν ᾖ ἀπὸ συνόδου , καὶ ὅταν μέλλῃ σύνοδον ποιεῖσθαι , δὶς διχότομος , δὶς ἀμφίκυρτος , ἅπαξ πανσέληνος · τοῦτο δὲ γίνεται διὰ τὸ σφαιροειδῆ αὐτὴν εἶναι . εἴ γὰρ ἦν δίσκος , ἀθρόον ἔμελλεν ἢ φωτίζεσθαι ἢ μὴ φωτίζεσθαι · νῦν δὲ ἐπειδὴ ὁ μὲν ἥλιος ἀνωτέρω ἐστίν , ὅταν μὲν ἐκ διαμέτρου αὐτῇ γίνεται , ἐπεὶ μέσοι ἐσμὲν ἡμεῖς , ὁρῶμεν ἅπαν τὸ πρὸς ἡμᾶς ἡμισφαίριον πεφωτισμένον , ᾧ καὶ προσβάλλει , ἐγγυτέρω δὲ αὐτῆς γενόμενος , ἀεὶ μειοῖ μὲν τοὐ μέρους τοῦ πρὸς ἡμᾶς τὸν φωτισμόν , προστίθησι δὲ τῷ ὑπὲρ ἡμᾶς , ἐπειδή , ὡς εἶπον , ἀνώτερός ἐστιν αὐτῆς ὁ ἥλιος · καὶ οὕτω κατ’ ὀλίγον ἕως κατὰ τὴν αὐτὴν κάθετον αὐτῇ γενόμενος , ὥστε μηκέτι εἶναι ἡμᾶς μέσους ἀμφοτέρων , ἀλλ’ εἰς τὴν μίαν πλευρὰν εἶναι ἄμφω , τὸ μὲν πρὸς ἡμᾶς ἀφώτιστον ποιήσει , φωτίσει δὲ τὸ ὑπὲρ ἡμᾶς . τούτου πίστιν καὶ ἐκ τῶν παρ’ ἡμῖν ἔνεστι λαβεῖν . εἰ γὰρ μεγάλην σφαῖραν ποιήσειέ τις , εἶτα χρίσειε τὸ μὲν ἕτερον ἡμισφαίριον λευκῷ χρώματι , τὸ δὲ ἕτερον μέλανι , εἶτα μετεωρίσειεν εἰς ὕψος τὴν σφαῖραν , καί τι παρακλίνοι αὐτὴν κατ’ ὀλίγον τοῦ λευκοῦ , εἰ τύχοι , χρώματος ἄνω ὄντος , εἶτα κλιθείσης τῆς σφαίρας ὄψεται οἱονεὶ μηνίσκον λεπτὸν γινόμενον , εἶτα κατὰ μέρος ἐπικλινομένης τῆς σφαίρας καὶ τὰ λοιπὰ σχήματα γινόμενα , καὶ τέλος τοῦ λευκοῦ ἡμισφαιρίου ὅλου πρὸς τὸ κάτω στραφέντος , εἰ ᾖ πολὺ τὸ ὕψος , ὄψεται δισκοειδὲς τὸ λελευκασμένον ἡμισφαίριον . ταῦτα μὲν οὖν ἔξω τοῦ προκειμένον . τὴν δὲ τοιαύτην δεῖξιν τεκμηριώδη λέγομεν ἱεῖ καπνὸς ἐνταῦθα , καὶ πῦρ ἄρα’ · τεκμήριον γὰρ τοῦ πυρὸς ὁ καπνός . τεκμήριον δέ ἐστι τὸ ἄλυτον σημεῖον , ὡς τοὐ πυρὸς ὁ καπνός , ὡς τοῦ σφαιρικὴν εἶναι τὴν σελήνην τὸ οὕτω φωτίζεσθαι . τὸ δὲ λυτὸν οὐ τεκμήριον , ἀλλὰ σημεῖον λέγεται · τοῦτο δέ ἐστιν , ὅταν μὴ πάντως ἕπηται τῷ αἰτιατῷ τὸ αἴτιον , οἷον ὠχρά ἐστιν , ἐπειδὴ τέτοκεν · οὐ πάντως γὰρ τῇ ὠχρότητι ἕπεται τὸ τετοκέναι . λυτὸν οὖν τοῦτο καὶ οὐ τεκμήριον ἀλλὰ σημεῖον , ὡς τὸ παρεστάναι νεοσφαγεῖ σώματι τοῦ πεφονευκέναι σημεῖον . τῶν οὖν κατὰ συμβεβηκὸς ἰδίων , ἅπερ ἡμεῖς εἴπομεν πρώτως καὶ καθ’ αὑτὰ ὑπάρχειν , τούτων ἐστὶν ἡ ἀπόδειξις . ὑπονοήσειεν οὖν , φησί , τις ὅτι ὥσπερ τούτων μία ἐστὶ μέθοδος ἡ ἀποδεικτική , οὕτως [ φησί ] καὶ εἰς τὸ λαβεῖν τὸν ὁρισμὸν ἑκάστου μία τίς ἐστι μέθοδος . ἀλλὰ καὶ εἰ μία , ζητητέον ποία αὕτη . p . 402a16 Εἰ δὲ μὴ ἔστι μία καὶ κοινὴ μέθοδος περὶ τὸ τί ἔτι χαλεπώτερον γίνεται τὸ πραγματευθῆναι · δεήσει γὰρ λαβεῖν περὶ ἕκαστον τίς ὁ τρόπος . Εἰ μὲν γὰρ ἦν μία , τοῦτο μόνον εἶχεν ἡ ζήτησις , τίς ποτέ ἐστιν αὕτη · ἐπειδὴ δὲ πλείους μιᾶς , πλείονα τὰ ἐντεῦθεν ζητούμενα , πόσαι τε τὸν ἀριθμόν , καὶ ποῖαι τὸ εἶδος , καὶ ποίᾳ ἐπὶ ποίων πραγμάτων χρηστέον · τὸ γὰρ δεήσει γὰρ λαβεῖν περὶ ἕκαστον τίς ὁ τρόπος τοῦτο σημαίνει , ποίᾳ μεθόδῳ ἐπὶ ποίων πραγμάτων χρηστέον . p . 402819 Ὅταν δὲ φανερὸν ᾖ , πότερον ἀπόδειξίς ἐστιν ἢ διαίρεσις ἤ τις ἄλλη μέθοδος . Τοῦτο ὡς ἐν ὑποθέσει λέγει . μετὰ τὸ πάντα , φησί , τὰ ἀπηριθμημένα εὑρεῖν , ὅταν ἤδη φανερὸν ἡμῖν γένηται ὅτι ἥδε ἐστὶν ἡ μέθοδος δι’ ἧς εὑρίσκομεν τοὺς ὁρισμούς , φέρ’ εἰπεῖν ἡ ἀποδεικτικὴ ἢ διαιρετικὴ ἢ ὁριστική , ἑτέρα πάλιν ἀπορία διαδέχεται οὐκ ἐλάττων τῶν εἰρημένων · ποία δέ ἐστιν αὕτη , ἐπιφέρει . p . 402a21 Ἐκ τίνων δεῖ ζητεῖν , φησίν · ἄλλαι γὰρ ἄλλων ἀρχαί , καθάπερ ἀριθμῶν καὶ ἐπιπέδων . Τουτέστιν ὑπὸ ποῖον γένος ἀνάξομεν τὸ προκείμενον πρᾶγμα , ἐπειδὴ οὐχ ἓν γένος τῶν ὄντων ἀλλὰ δέκα , καὶ ἄλλα ὑπ’ ἄλλο γένος ἀναφέρεται . καθάπερ , φησίν , ἀριθμῶν καὶ ἐπιπέδων . λέγει οὖν ἀρχὰς τούτων τοῦ μὲν ἀριθμοῦ τὸ διωρισμένον ποσόν , τοὐ δὲ ἐπιπέδου τὸ συνεχές , ἢ καὶ ἀρχὰς αὐτῶν ἂν λέlγοι τοῦ μὲν ἀριθμοῦ τὴν μονάδα , τοῦ δὲ ἐπιπέδου a 8r ἢ τὴν γραμμὴν ἢ τὸ σημεῖον · ῥυϊσκόμενα γὰρ ταῦτα τὸ μὲν τὴν γραμμὴν ἡ δὲ τὸ ἐπίπεδον γεννᾷ . ἀλλ’ αὗται μὲν ἀρχ’ αἰ συντεταγμέναι καὶ οἷον στοιχειώδεις εἰσὶν ἀρχαί , τὸ δὲ συνεχὲς καὶ τὸ διωρισμένον ἐξῃρημένα · συμβάλλονται δὲ ἡμῖν καὶ αἱ συντεταγμέναι πολλάκις ἀρχαὶ πρὸς τὴν ἀπόδοσιν τοῦ ὁρισμοῦ , ὥσπερ ἐπὶ τῶν ἀριθμῶν · λέγομεν γὰρ ἀριθμὸν εἶναι τὸ ἐκ μονάδων συγκείμενον πλῆθος . ζητοῦμεν οὖν , φησίν , ὑπὸ ποῖον γένος ἀνάγεται τὸ προκείμενον πολλῶν γὰρ τὸ γένος ἀμφισβητήσιμον ) , ἵνα εὑρόντες τοῦτο καὶ διελόντες εἰς τὰς οἰκείας διαφορὰς οὕτω τοὺς ὁρισμοὺς ἀποδῶμεν . p . 402a22 Πρῶτον δὲ ἴσως ἀναγκαῖον διελεῖν ἐν τίνι τῶν γενῶν καὶ τί ἐστι . Πληρώσας τὰ κοινῶς περὶ τῶν ὁρισμῶν ἀπορούμενα , ἅπερ δῆλον ὅτι καὶ ἐπὶ ψυχῆς ἀπορεῖται , ἐντεῦθεν ἄρχεται καὶ τῶν ἐπὶ ψυχῆς πρὸς τὴν λῆψιν τοῦ ὁρισμοῦ ἀπορουμένων . δεῖ οὖν , φησί , καὶ ἐπὶ ψυχῆς ζητῆσαι ὑπὸ ποῖον γένος αὐτὴν ἀνάξομεν . πολλὴ γὰρ περὶ τούτου ἡ ἀμφιβολία · οἱ μὲν γὰρ αὐτὴν ὑπὸ τὴν οὐσίαν ἀνάγουσιν , οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποσόν , ὧν ἐστι καὶ Ξενοκράτης · ἀριθμὸς γάρ , φησί , κινῶν ἑαυτόν ἐστιν ἡ ψυχή , ὁ δὲ ἀριθμὸς ὑπὸ τὸ ποσόν , εἰ δὴ τοῦτο ἔλεγεν ἐκεῖνος , καὶ μὴ ἄλλο τι διὰ τούτου ᾐνίττετο . οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποιόν , ὧν εἰσιν καὶ οἱ ἰατροὶ κρᾶσιν εἶναι λέγοντες · τοιοῦτοι δ’ ἄν εἶεν καὶ οἱ ἐντελέχειαν λέγοντες τοιαύτην · · μαθησόμεθα γάρ , πῶς φησιν αὐτὴν ἐντελέχειαν ὁ Ἀριστοτέλης . οἱ δὲ λόγον λέγοντες τῶν στοιχείων δόξαιεν ἄν ὑπὸ τὸ πρός τι ἀνάγειν · τὸ γὰρ διπλάσιον ἢ ἡμιόλιον ὑπὸ τὸ πρός τι · τινὸς γὰρ διπλάσιον . ἀμφίβολον οὖν τέως τὸ γένος · ἀλλ’ ἐπειδὰν εὕρωμεν ὅτι οὐσία ἐστί , πάλιν ζητοῦμεν πότερον σῶμα ἢ ἀσώματον , καὶ εἰ σῶμα , ἁπλοῦν ἢ σύνθετον , καὶ εἰ ἀσώματον , χωριστὸν ἢ ἴ’ ἀχώριστον · καὶ πότερον μία ἐν ἑκάστῳ ψυχὴ ἢ πολλαί , καὶ εἰ μία , μονοειδὴς ἢ πολυδύναμος , καὶ τίς ἡ τῶν δυνάμεων διαφορά · καὶ εἰ πολλαί , πότερον τῷ ἀριθμῷ πολλαὶ ἢ καὶ τῷ εἴδει , καὶ εἰ τῷ εἴδει , πότερον καὶ τῷ γένει ἢ οὔ · τὰ γὰρ τῷ εἴδει διαφέροντα οὐ πάντως καὶ τῷ γένει , ὡς ἄνθρωπος καὶ ἵππος , τὰ μέντοι τῷ γένει διαφέροντα ἐξ ἀνάγκης καὶ τῷ εἴδει , ὡς λίθος καὶ ζῷον . ταῦτα τοίνυν καὶ τούτων πλείονα πρὸς τὸ λαβεῖν τὸν ὁρισμὸν τῆς ψυχῆς ζητητέον . πρῶτον δ’ ἴσως ἀναγκαῖον διελεῖν ἐν τίνι τῶν γενῶν καὶ τί ἐστι · τουτέστιν ἐκ διαιρέσεως δεῖ λαβεῖν αὐτῆς τὸ γένος , ὅπερ γένος ἐν τῷ τί ἐστι κατηγορεῖται . ἐμάθομεν δὲ τοῦτο ἐν Εἰσαγωηαῖς , ὅτι τὰ γένη ἐν τῷ τί ἐστι κατηγοροῦνται · τί γάρ ἐστιν ἄνθρωπος ἐρωτηθέντες λέγομεν ζῷον , καὶ τί ποτέ ἐστι φοῖνιξ εἴ τις ἀγνοῶν ἐρωτοίη , λέγομεν ὅτι δένδρον . δεῖ οὖν πρῶτον πάντων τί ἐστιν ἡ ψυχὴ γνῶναι . ὡς γάρ φησιν ὁ θεῖος Πλάτων’ ἐν Φαιδρῷ , μία ἐστὶν ἀρχὴ τοῦ καλῶς βουλεύεσθαι · εἰδέναι δεῖ περὶ ὅτου ἄν ᾖ ἡ βουλή , ἢ τοῦ παντὸς διαμαρτάνειν ἀνάγκη . περὶ ψυχῆς τοιγαροῦν ζητοῦντες , εἰ μὴ πρό - τερον τί ποτέ ἐστιν αὐτὴ μάθοιμεν , πότερον οὐσία ἢ ποσόν , ἀλλ’ ἀντὶ τῆς οὐσίας , εἰ οὐσία εἴη , ὥσπερ ἔστι , ποσὸν αὐτὴν εἴποιμεν ἢ ποιὸν ἤ τινα τῶν ἄλλων κατηγοριῶν , ἐξ ἀνάγκης ἀκολούθως τῇ ἀρχῇ τὰ ἐφεξῆς συμπεραίνοντες τοῦ παντὸς διαμαρτησόμεθα , ἕτερα ἀνθ’ ἑτέρων ζητοῦντες . καὶ ὁ Ἀριστοτέλης δὲ ἐν τῇ Φυσικῇ φησιν “ ἐπειδὴ τὸ εἰδέναι καὶ τὸ ἐπίστασθαι συμβαίνει περὶ πάσας τὰς μεθόδους , ὧν εἰσιν ἀρχαὶ ἢ αἴτια ἢ στοιχεῖα , ἐκ τοῦ ταῦτα γινώσκειν ” · εἰ τοίνυν πρὸς τὴν γνῶσιν τὴν πραγμάτων χρεία τοὐ εἰδέναι τὰς ἀρχάς , ἄλλαι δὲ ἄλλων ἀρχαί , ζητητέον τίς ἡ ἀρχὴ τῆς ψυχῆς , καὶ τοσούτῳ μᾶλλον , ὅσῳ ἀπορωτέρα τῶν ἄλλων ἐπὶ τῆς ψυχῆς ἡ τῆς ἀρχῆς ζήτησις . p . 402 Ἕτι ἔτι δὲ πότερον τῶν ἐν δυνάμει ὄντων ἢ μᾶλλον ἐντελέχειά τις . Ἀεὶ προιὼν κατὰ τὴν διαίρεσιν τὸ ἀληθὲς τῆς διαιρέσεως τμῆμα λαμβάνει καὶ τοῦτο ὑποδιαιρεῖ . εἰπὼν οὖν πότερον οὐσία ἢ ποσὸν ἢ ποιὸν ἤ τις τῶν ἄλλων κατηγοριῶν , τὰς μὲν ἄλλας παρῆκεν , ἔλαβε δὲ ὅτι οὐσί , καὶ ταύτην λοιπὸν ἐπιδιαιρεῖ εἴς τε τὸ σῶμα καὶ τὸ ἀσώματον . ἀντὶ γὰρ τοῦ εἰπεῖν σῶμα καὶ ἀσώματον εἶπε πότερον τῶν ἐν δυνάμει ὄντων ἢ μᾶλλον ἐντελέχειά τις , διὰ μὲν τοῦ ἐν δυνάμει τὸ σῶμα δηλῶν , διὰ δὲ τῆς ἐντελεχείας τὸ ἀσώματον . πᾶν γὰρ σῶμα καθόλου δυνάμει ἐστί , τὸ δὲ δυνάμει ἢ κατ’ οὐσίαν ἐστὶν ἢ κατὰ ποσὸν ἢ κατὰ ποιὸν ἢ κατὰ τὴν εἰς τόπον μεταβολήν . τὰ μὲν οὖν ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ πάντα σώματα κατὰ πάντα τὰ τοῦ δυνάμει σημαινόμενα ἐν δυνάμει εἰσί · δυνάμει γάρ ἐσμεν ἄνθρωποι ἐν τῷ σπέρματι καὶ ἐν τῷ καταμηνίῳ , καὶ δυνάμι παῖδες ὄντες ἔχομεν τὸ τοῦ ἀνδρὸς μέγεθος · ὁμοίως καὶ ἐπὶ τοῦ ποιοῦ δυνάμει ψυχροί ἐσμεν θερμοὶ ὄντες , καὶ δυνάμει κινούμεθα καθήμενοι . τὰ δέ γε οὐράνια ἐν τῇ κατὰ τόπον μεταβολῇ μόνον ἔχουσι τὸ δυνάμει · ἀνατέλλων γὰρ ὁ ἥλιος δυνάμει ἐν τῷ μεσουρανήματί ἐστι , κἀκεῖσε γενόμενος ἐνεργείᾳ δυνάμει ἐστὶν ἐν τῇ δύσει · καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων οὐρανίων ὡσαύτως . ἐπειδὴ οὖν ἐν πᾶσι τοῖς σώμασι τὸ δυνάμει θεωρεῖται , διὰ τοῦτο διὰ τοῦ δυνάμει τὸ σῶμα ἐδήλωσεν . ἀλλὰ τί δήποτε ἐπὶ τοῦ σώματος τὸ ἐν δυνάμει τάξας ἐπὶ τοῦ ἀσωμάτου οὐκ εἶπεν ἐντελεχείᾳ κατὰ δοτικὴν πτῶσιν , ἀλλ’ ἐντελέχεια κατ’ εὐθεῖαν ; λέγω οὖν ὅτι ἄλλο ἐστὶ δύναμις καὶ ἄλλο ἐν δυνάμει , καὶ ἄλλο ἐντελέχεια καὶ ἄλλο ἐν ἐντελεχείᾳ · ἡ μὲν γὰρ ὕλη μόνως ἐστὶ δύναμις · πάντα γάρ ἐστι δυνάμει , ἐνεργείᾳ δὲ οὐδέν · τὸ δὲ εἶδος μόνως ἐντελέχεια · τὸ δὲ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους καὶ ἐν δυνάμει ἐστὶ καὶ ἐν ἐντελεχείᾳ . συντρέχουσι γὰρ ταῦτα ἅμα , καὶ ὅπερ ἐστὶν ἐν δυνάμει , τοῦτό ἐστι καὶ ἐν ἐντελεχείᾳ · καὶ γὰρ πάντα τὰ εἴδη δυνά|μει ἐν τῇ ὕλῃ ἐστίν , ἥτις ποτὲ τοῦτο ποτὲ ἐκεῖνο γίνεται ἐνεργείᾳ · a 8v νῦν γὰρ ἄνθρωπος οὖσα δυνάμει ἄλλοτε γίνεται ἐνεργείᾳ ἄνθρωπος . μᾶλλον δὲ ἅμα ἔχει καὶ τὸ δυνάμει καὶ τὸ ἐνεργείᾳ · ἐπειδὴ γὰρ οὐδέποτέ ἐστι γυμνὴ εἴδους , ἐκεῖνο τὸ εἶδος ἐνεργείᾳ μέν ἐστι τόδε τι , δυνάμι δὲ ἄλλο · τὸ γὰρ τοῦ σπέρματος εἶδος δυνάμει ἐστὶν ἄνθρωπος . ἐπεὶ οὖν ἐν οἷς τὸ δυνάμει ἐστίν , ἐν τούτοις καὶ τὸ ἐνεργείᾳ , καὶ ἐπειδὴ ἐπὶ τῶν θείων καὶ ἀσωμάτων οὐκ ἔστι τὸ δυνάμει , ἐπεὶ μηδὲ ὕλη , καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ τὸ ἐνεργείᾳ οὐ γάρ εἰσιν ἐνεργείᾳ τόδε τι , ἀλλ’ αὐτοενεργειί εἰσιν , εἴδη ὄντα καθαρὰ ἄνευ ὕλης , ὡς καὶ ἐν τῷ Περὶ ἑρμηνείας φησὶν ὅτι ἐκεῖνα ἄνευ δυνάμεως ἐνέργειαί εἰσι , καὶ οὐκ εἶπεν ἐνεργείᾳ εἰσίν ) , διὰ τοῦτο ἀντιδιαστέλλων τῇ ὑλικῇ καὶ συνθέτῳ φύσει τὴν ἄυλον καὶ ἀσώματον εἶπε τὸ πότερον τῶν ἐν δυνάμει ὄντων , τουτέστι τῶν σωμάτων , ἐστίν , ἅτινα ἐν δυνάμει ἐστί , τουτέστιν ἐν τῇ ὕλῃ , ἢ ἐντελέχειά τις , τουτέστιν εἶδός τι καθαρὸν καὶ ἄυλον · διαφέρει γὰρ οὐ σμικρόν , τουτέστιν οὐκ ὀλίγον , τὸ μεταξὺ τοῦ σώματος καὶ ἀσωμάτου . p . 402b1 Σκεπτέον δὲ καὶ εἰ μεριστὴ ἢ ἀμερής . Τοῦτο , ὡς καὶ Ἀλεξάνδρῳ δοκεῖ , τὸ μεριστὴ ἢ ἀμερὴς δυνάμεθα ἐπὶ τῶν δυνάμεων τῆς ψυχῆς λαμβάνειν , ὅτι πότερον πολυδύναμός ἐστιν ἢ ἀμερής · ἀμερῆ γάρ φησιν αὐτὴν Δημόκριτος εἶναι καὶ οὐ πολυδύναμον , ταὐτὸν εἶναι λέγων τὸ νοεῖν τῷ αἰσθάνεσθαι καὶ ἀπὸ μιᾶς ταῦτα προέρχεσθαι δυνάμεως . δυνάμεθα δ’ ἐκλαβεῖν τὸ χωρίον καὶ οὕτω , πότερον ἡ ἁπλῶς ψυχὴ μία τις ἐν ἑκάστῳ ἢ μερίζεται εἰς διαφόρους ψυχάς , ὡς πλείους εἶναι ψυχὰς ἐν ἑκάστῳ . δῆλον δὲ ὅτι καὶ πλείους δυνατὸν λέγειν καὶ μίαν · πλείους μέν , διότι διαφέρουσιν ἀλλήλων τῷ εἴδει ἡ φυτικὴ καὶ ἡ ἄλογος , καὶ ἡ ἄλογος καὶ ἡ λογική , καὶ χωρίζονται ἀλλήλων , μίαν δὲ διὰ τὴν συμφυίαν τούτων καὶ τὴν συμπάθειαν . καὶ γὰρ καὶ ἐκ τοῦ λόγου ἐνέργειαι διαβαίνουσι μέχρι καὶ τῆς φυτικῆς καὶ αἱ τούτων κινήσεις καὶ ζωαὶ οἱονεὶ συνδιατιθέασιν ἑαυταῖς τὸν λόγον . οὕτως οὖν καὶ μία καὶ οὐ μία . οὕτω δὲ κάλλιον ἐξηγήσασθαι τὸ μεριστὴ ἢ ἀμερής · πότερον , φησί , μία τίς ἐστι ψυχὴ ἐν πᾶσι τοῖς ἐμψύχοις ἢ πολλαί ; καὶ εἰ πολλαί , πότερον τῷ εἴδει διαφέρουσαι μόνον , ἢ καὶ τῷ γένει ; λέγοιεν δ’ ἄν μίαν οἱ κρᾶσιν λέγοντες · ἐξαλλάττεσθαι γὰρ αὐτὴν πρὸς τὴν ἐν ἑκάστῳ ἰδιότητα τῆς κράσεως , ὥσπερ εἷς ὁ ἀὴρ κοινῶς ὑπὸ πάντων εἰσπνεόμενος πρὸς τὴν ἐν ἑκάστῳ τῶν ζῴων ἰδιότητα . οὗτοι δὲ τὰ ἄνω κάτω ποιοῦσι , τὰ αἰτιατὰ κρείττονα ποιοῦντες τῶν αἰτίων · τὸ γὰρ ἄψυχον σῶμα ψυχῆς αἴτιον , τὸ ἄζωον ζωῆς , τὸ ἀκίνητον τοῦ κινητικοῦ , τὸ ἄλογον τοῦ μὴ ἀλόγου , καὶ ὅσα τοιαῦτα . p . 402b1 Καὶ πότερον ὁμοειδὴς ἅπασα ἡ ψυχὴ ἢ οὔ · εἰ δὲ μὴ ὁμοειδής , πότερον εἴδει διαφέρουσα ἢ γένει . Ἀκόλουθον τῷ πολλαὶ ἢ μία τὸ δοθεισῶν πολλῶν ζητεῖν , πότερον ὁμοειδὴς ἢ οὔ . δύναται δὲ τοῦτο μὴ ὡς πρὸς τὰς ἐν ἑκάστῳ ψυχὰς πλείους οὔσας λέγεσθαι , ἀλλ’ ἀπλῶς περὶ πάσης τῆς ἐν τοῖς ἐμψύχοις , ὅπερ καὶ μᾶλλον · ἡ γὰρ ἐφεξῆς λέξις τοῦτο δηλοῖ . οἱ γὰρ περὶ ψυχῆς ζητήσαντες , φησί , περὶ μόνης τῆς ἀνθρωπίνης ἐζήτησαν · ὥστε δῆλον ὅτι περὶ πάσης ψυχῆς ἐστιν αὐτῷ ὁ λόγος . καὶ τὸ μεριστὴ ἄρα ἢ ἀμερὴς μᾶλλον πρὸς τοῦτο ἐκληπτέον . αὗται οὖν , φησίν , αἱ ἐν πᾶσιν ἀπλῶς τοῖς ἐμψύχοις ψυχαὶ πότερον μόνῳ τῷ εἴδει διαφέρουσιν ἢ καὶ τῷ γένει ; λαμβάνει γὰρ πάλιν ἐκ τῆς διαιρέσεως τὸ ἀληθὲς καὶ ὡμολογημένον , ὅτι διάφοροι τῷ εἴδει . νῦν μὲν γὰρ οἱ λέγοντες καὶ ζητοῦντες περὶ ψυχῆς περὶ τῆς ἀνθρωπίνης ἐοίκασι σκοπεῖν . τινές φασιν , ὧν ἐστι καὶ Ἀλέξανδρος , εἰς Πλάτωνα αἰνίττεσθαι αὐτόν · φαίνεται δὲ ὁ Πλάτων’ καὶ ἀλλαχοῦ μὲν πολλαχοῦ , μάλιστα δὲ ἐν τῷ Τιμαίῳ καὶ περὶ τῆς ἀλόγου διαλεχθείς . ἴσως οὖν εἰς τοὺς φυσικοὺς αἰνίττεται τοὺς περὶ Δημόκριτον καὶ τοὺς ἄλλους . ἔχοιμεν δ’ ἄν καὶ ὑπὲρ τούτων ἀπολογήσασθαι · εἴποιεν γὰρ ἄν ἐκεῖνοι ὅτι ἐν τῇ ἀνθρωπείᾳ ψυχῇ πάσα ψυχικὴ δύναμις θεωρεῖται · οὐκοῦν περὶ ταύτης διαλεχθέντες περὶ πάσης εἴημεν ἄν διειλεγμένοι . p . 402b5 εὐλαβητέον δὲ ὅπως μὴ λανθάνῃ , πότερον εἷς ὁ λόγος αὐτῆς ἐστι , καθάπερ ζῴου , ἢ καθ’ ἕκαστον ἕτερος , οἷον ἵππου , κυνός , ἀνθρώπου , θεοῦ . Εἰπὼν πότερον ὁμογενεῖς αἱ ψυχαὶ ἢ ἑτερογενεῖς , πάλιν ἐνταῦθα περὶ τοῦ γένους φησὶν αὐτῶν , εἴ γε ἔστι γένος , ὅτι δεῖ εὐλαβεῖσθαι καὶ ζητεῖν , πότερον δυνατὸν ἕνα ὁρισμὸν πάσης ψυχῆς ἀποδοῦναι ἢ οὔ . ἀποδοθείη δ’ ἄν εἷς ὁρισμός , εἰ ἔχοιεν κοινὸν γένος , ὥσπερ τοῦ ζῴου γένους ὄντος ἵππου καὶ ἀνθρώπου καὶ τῶν λοιπῶν εἰδῶν εἷς ὁρισμὸς ἀποδίδοται , οὐσία ἔμψυχος αἰσθητική , ὃς ἐφαρμόζει τοῖς κατὰ μέρος ζῴοις διὰ τὸ κοινὸν γένος · εἰ δὲ μὴ ἔχοιεν ἓν κοινὸν γένος , οὐδ’ ἄν εἷς ὁρισμὸς αὐτῶν ἀποδοθείη . οὐκ ἔχουσι δέ . πῶς ; ὅτι τὸ μέν ἐστι πρότερον ἐν αὐταῖς , τὸ δὲ ὕστερον τῇ φύσει , ἐν οἷς δὲ τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον , τούτων τὸ κοινῶς κατηγορούμενον οὐκ ἔστι γένος . πρότερον δέ ἐστι τῇ φύσει τὸ συναναιροῦν μέν , οὐ συναναιρούμενον δέ , καὶ τὸ συνεισφερόμενον μέν , μὴ συνεισφέρον δέ . ἔστιν οὖν ἐν ψυχαῖς τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον τῇ φύσει · ὅπου γὰρ ἡ λογική , ἐκεῖ καὶ ἡ ἄλογος καὶ ἡ φυτική , καὶ ὅπου ἡ ἄλογος , ἐκεῖ καὶ ἡ φυτική · οὐ μέντοι ὅπου ἡ φυτική , ἐκεῖ αἱ λοιπαί , ἢ ὅπου ἡ ἄλογος , ἐκεῖ ἡ λογική · καὶ ἀναιρεθεῖσα ἡ φυτικὴ συνανεῖλεν ἐκ τοῦ ὑποκειμένου καὶ τὰς λοιπάς . ὥστε ἔστιν ἐν αὐταῖς τὸ πρότερον τῇ φύσει καὶ τὸ ὕστερον · προτέρα γὰρ ἡ φυτική , οὐ τῇ ἀξίᾳ ἀλλὰ τῷ ἄνευ αὐτῆς μὴ εἶναι τὰς ἄλλας , καὶ προτέρα τῆς λογικῆς ἡ ἄλογος ὁμοίως . εἰ δέ ἐστιν ἐν αὐταῖς τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον , οὐκ ἄρα τὸ τούτων κοινῶς κατηγορούμενον | γένος ἐστί , λέγω δὴ ἡ ψυχή , ἀλλ’ ὁμώνυμος φωνὴ ὡς τὰ ἀφ’ ἑνὸς καὶ πρὸς ἕν . ὥστε οὐκ ἄν εἴη αὐτῶν εἷς ὁρισμός , ἐπεὶ μηδενὸς τῶν ὁμωνύμων , ἀλλὰ διάφοροι τῶν ψυχῶν οἱ ὁρισμοί , ὡς ἀνθρώπου καὶ κυνὸς καὶ ἵππου ἕτερος . ὅθεν καὶ αὐτὸς μέλλων ἀποδιδόναι κοινόν τινα λόγον περὶ ψυχῆς οὐκ εἰς ὁρισμὸν ἀλλ’ ἐξ ἀναλογίας τινός , ὡς εἰσόμεθα , μεθ’ , εἶπεν “ εἰ δή τι κοινὸν ἐπὶ πάσης ψυχῆς δεῖ λέγειν’’ , δῆλον ὡς οὐκ ὄντος κοινοῦ ὁρισμοῦ . p . 402b7 Τὸ δὲ ζῷον τὸ καθόλου ἤτοι οὐδέν ἐστιν ἡ ὕστερον . Ενόμισάν τινες περὶ τῶν ἰδεῶν αὐτὸν τοῦτο λέγειν εἰς Πλάτωνα αἰνιττόμενον . οὐχ οὕτω δὲ ἔχει · καὶ γὰρ καὶ αὐτῷ δοκεῖ εἶναι τὰ πρὸ τῶν πολλῶν γένη καὶ εἴδη . ἐν γοῦν τῇ Μετὰ τὰ φυσικά φησιν ὅτι ὥσπερ ἡ τάξις διττή ἐστιν , ἡ μὲν ἐν τῷ στρατηγῷ , ἡ δὲ ἐν τοῖς στρατιώταις , καὶ [ ὅτι ] ἐκ τῆς ἐν τῷ στρατηγῷ τάξεως γίνεται ἡ ἐν τοῖς στρατιώταις , καὶ διττὴ ἡ ὑγεία , ἡ μὲν ἐν τῷ ἰατρῷ ἡ δὲ ἐν τῷ ὑγιαζομένῳ σώματι , καὶ ἡ ἐν τῷ ἰατρῷ ποιητική ἐστι τῆς ἐν τῷ σώματι , οὕτω καὶ ἡ ἐν τῷ κόσμῳ τάξις ἐκ τῆς ἐν τῷ δημιουργῷ τάξεως γέγονεν · ὥστε οἶδε καὶ τοὺς ἐξῃρημένους λόγους τῶν πραγμάτων . καὶ ἐν ταύτῃ δὲ τῇ πραγματείᾳ φησὶν ‘ἔστι δὲ ὁ · κατ’ ἐνέργειαν νοῦς τὰ πράγματα᾿ , ‘εὖ γε καὶ οἱ τὴν ψυχὴν τόπον εἰδῶν καὶ ἐν τῇ Μετὰ τὰ φυσικὰ πάλιν περὶ τοῦ νοῦ τοῦ θείου διαλεγόμενός φησι πάντων τὰ εἴδη ἐν αὐτῷ εἶναι · λέγει γοῦν ὅτι ἑαυτὸν ὁρῶν τὰ πράγματα ὁ ῥᾶ , καὶ τὰ πράγματα ὁρῶν ἑαυτὸν ὁρᾷ · καὶ μυρία ὅσα ἔστιν αὐτοῦ παραθέσθαι τῆς αὐτῆς ἐχόμενα διανοίας . ὥστε οὐ περὶ τῶν πρὸ τῶν πολλῶν εἰδῶν ὁ λόγος , ἀλλὰ περὶ τῶν ὑστερογενῶν . διὸ οὐχ ἁπλῶς εἶπεν ὅτι τὸ ζῷον οὐδέν ἐστιν , ἀλλὰ προσέθηκε τὸ καθόλου , δηλῶν ὅτι ὡς μὲν οὐσία καὶ ζῷόν ἐστι καὶ ὁριστόν ἐστι , τὸ δὲ καθόλου οὐκ ἔστιν ἐν ὑποστάσει · οὐ γάρ ἐστι τὸ ἁπλῶς καθόλου ζῷον , ὃ μὴ ἔστι τι τῶν μερικῶν . ὥστε ὡς καθόλου καὶ ὡς γένος τὸ ζῷον ἢ οὐδέν ἐστιν ἢ ὕστερον , τουτέστιν ἐννοηματικόν ἐστιν · ἔχει γὰρ τὴν ὑπόστασιν ἐν τῷ νοεῖσθαι , ὡς μέντοι καθ’ αὑτὸ ὑφεστηκὸς οὐδέν ἐστι . καὶ ὁ ἄνθρωπον δ’ ὁριζόμενος καὶ ἵππον οὐ καθὸ κοινόν ἐστιν ἐπὶ πλειόνων ὁρώμενον ἀτόμων ὁρίζεται , ἀλλὰ καθὸ φύσις τίς ἐστι καὶ οὐσία · τὸ γὰρ τούτων πλῆθος διὰ τὴν ὕλην , οὐ διὰ τὸ εἶδός ἐστι . καὶ ὅτι καὶ τὸ ζῷον καὶ ὁ ἄνθρωπος καθὸ οὐσία ἐστὶν ὁρίζονται , οὐ καθὸ ἐπὶ πλειόνων κατηγορεῖται , δῆλον · κἀν γὰρ εἷς εἴη ὁ ἄνθρωπος , ὁμοίως ὁ τοῦ ἀνθρώπου ὁρισμὸς ἁρμόσει , ἔτι δὲ καὶ ὁ τοῦ ζώου . οὕτω μὲν ὁ Ἀλέξανδρος . ὁ δὲ Ἀριστοτέλης ἐπειδὴ ὅλως ἐμνήσθη τοῦ ζῴου εἰπὼν ‘μήποτε εἷς ἐστι πάσης ψυχῆς ὁρισμὸς ὥσπερ τοῦ ζῴου’ διὰ τοῦτο προσέθηκεν ὅτι ὡς καθόλου οὐδέν ἐστι τὸ ζῷον ἢ ὕστερον · εἰ οὗν ὅλως βούλεται ὁρισμὸν εἶναι τοῦ ζῴου , οἱ δὲ ὁρισμοὶ οὔκ εἰσι τῶν πρὸ τῶν πολλῶν γενῶν ( οὐδὲ γὰρ δυνατὸν ἐκεῖνα ὁρίσασθαι λόγους ὄντας δημιουργικούς ) , ὁριζόμεθα δὲ τὰ ἐννοηματικά ( τὴν γὰρ ἔννοιαν ἣν ἔχομεν περὶ τῶν πραγμάτων ὁριζόμεθα ) ταῦτα δὲ ὑστερογενῆ , καλῶς ἄρα εἴπομεν ὅτι περὶ τῶν ὑστερογενῶν ταῦτά φησιν . p . 402b9 Ἕτι δὲ εἰ μὴ πολλαὶ ψυχαὶ ἀλλὰ μόρια , πότερον δεῖ ζητεῖν πρότερον τὴν ὅλην ψυχὴν ἢ τὰ μόρια . εἰπὼν πότερον μία ἢ πολλᾶί , καὶ ὅτι εἰ πολλαί , πότερον τῷ εἴδει μόνον ἕτεραι ἢ καὶ τῷ γένει , νῦν τὸ ἕτερον μόριον τῆς διαιρέσεως ἐξετάζει · εἰ γὰρ μὴ πολλαὶ ψυχαί , φησίν , ἀλλὰ μόρια . τὸ δὲ μὴ πολλαὶ πάλιν διχῶς ἐκληψόμεθα ἀναλόγως τοῖς ἀνωτέρω · ἢ γὰρ ἐν ἑκάστῳ ἡμῶν καὶ ἁπλῶς τῶν ἐμψύχων οὐ πολλαὶ ψυχαί , οἷον ἐν ἀνθρώπῳ ἡ φυτικὴ καὶ ἡ ἄλογος καὶ ἡ λογικὴ καὶ τούτων τὰ μόρια , ἀλλὰ μία μὲν ψυχή , μόρια δὲ αὐτῆς ταῦτα , τουτέστι διάφοροι δυνάμεις · ἢ ὅτι ἡ ἁπλῶς ψυχὴ οὐ διαιρεῖται ὡς γένος εἰς πολλὰ εἴδη ψυχῶν , εἰς λόγον , εἰς θυμόν , εἰς ἐπιθυμίαν καὶ τὰς λοιπάς , ὡς εἶναι ἕκαστον τούτων ψυχήν , ὅπερ ἔλεγεν ἄνω ‘πότερον μεριστὴ ἢ ἀμέριστος’ · τὸ γὰρ γένος εἰς τὰ εἴδη ὥστε εἶναι ἐν ἑκάστῳ τῶν ἐμψύχων οὐ ψυχὴν ἀλλὰ μόριον ἢ μόρια ψυχῆς , τῆς ἁπλῶς ψυχῆς ὁλότητος οὕσης , οὐ γένους . εἰ τοίνυν , φησί , μὴ πολλαὶ ψυχαὶ ἀλλὰ μόρια ψυχῶν , τουτέστι δυνάμεις εἰσὶ πολλαί . εἴ τε οὕτως εἴ τε ἐκείνως ἐκλαμβάνοις , πάλιν , φησί , πολλὰς ἀπορίας ἔχει ὁ λόγος · ζητητέον γὰρ πόθεν ἀρκτέον τῆς διδασκαλίας ἢ τῆς θεωρίας , πότερον ἐκ τῶν μορίων ἢ ἐκ τοῦ ὅλου . δόξει γὰρ ἑκάτερον εἶναι εὔλογον · ὑπολάβοι γὰρ ἄν τις δεῖν ἐκ τοῦ ὅλου ἄρχεσθαι ὡς σαφεστέρου · σαφέστερον γὰρ τὸ ὅλον τῶν μερῶν · πάλιν δόξειε τὸ δεῖν μᾶλλον ἐκ τῶν μερῶν ἄρχεσθαι ὡς ἁπλουστέρων · δεῖ γὰρ τὸν μέλλοντα εἰδέναι τι σύνθετον ἐκεῖνα εἰδέναι πρότερον τὰ ἐξ ὧν συνέστηκε . πάλιν ἐπειδὴ αἱ δυνάμεις ἔχουσιν ἔργα τινά , λέγω δὴ τὰς ἐνεργείας ( πᾶσα γὰρ ἐνέργεια ἐκ δυνάμεως ) , πάλιν ζητητέον εἰ ἀπὸ τῶν ἐνεργειῶν ἀρκτέον πρῶτον ἢ ἀπ’ αὐτῶν τῶν δυνάμεων . ἐπειδὴ οὖν αἱ μὲν οὐσίαι τῶν πραγμάτων ἄδηλοι , δῆλαι δὲ αἱ ἐνέργειαι , διὰ τοῦτο δεῖ ἀπὸ τῶν δήλων ἄρχεσθαι . σταθμώμεθα γὰρ τὰς ἕξεις ἐκ τῶν ἐνεργειῶν , ἀδήλων οὐσῶν τῶν ἕξεων , μαθόντες δὲ τὰς ἔξεις , ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν τὰς δυνάμεις , ἐξ αὐτῶν σταθμώμεθα καὶ τὰς οὐσίας · πᾶσα γὰρ δύναμις ἐξ οὐσίας , καὶ πᾶσα ἐνέργεια ἐκ δυνάμεως . ἀλλ’ ἐπειδάν , φησί , καὶ τοῦτο εὕρωμεν , ὅτι δεῖ ἐκ τῶν ἐνεργειῶν ἄρχεσθαι , ἐπειδὴ αἱ ἐνέργειαι τῶν πρός τί εἰσιν , οἷον ἡ νόησις τοῦ | νοητοῦ καὶ ἡ αἴσθησις τοῦ αἰσθητοῦ καὶ ἡ φαντασία τοῦ φανταστοῦ καὶ ἡ διάνοια τοῦ διανοητοῦ καὶ αἱ λοιπαὶ ὁμοίως , ταῦτα δὲ τῶν πρός τι , δεῖ δὲ τὸν εἰδότα τὰ πρός τι εἰδέναι καὶ πρὸς ὅ ἐστιν , ἀνάγκη πάλιν , φησί , ζητεῖν , πότερον ἐκ τῶν ἐνεργειῶν δεῖ ἄρχεσθαι ἢ ἐκ τῶν περὶ ἃ ἐνεργοῦσι . καὶ ἐπειδὴ σαφέστερα τὰ περὶ ἃ ἐνεργοῦσι τῶν ἐνεργειῶν ( σαφέστερον γὰρ τὸ αἰσθητὸν τῆς αἰσθήσεως καὶ τὸ δοξαστὸν τῆς δόξης καὶ τὰ λοιπὰ ὁμοίως ) , ἐκ τούτων ἄρα ἀρκτέον . διαφέρει δὲ μόνον ἐπὶ τοῦ νοῦ καὶ τοῦ νοητοῦ · ἐνταῦθα ἐνταῦθα γὰρ τὸ νοητὸν τοῦ νοῦ · ὁ μὲν γὰρ νοῦς ἡμέτερος , τὸ δὲ δὲ νοητὸν ὑπὲρ ἡμᾶς . διὰ τοῦτο οὖν δεῖ τὸν τὰ νοητὰ μέλλοντα γινώσκειν εἰδέναι πρότερον τί ποτέ ἐστι νοῦς . οὕτω γοῦν καὶ ὁ Ἀριστοτέλης ἐπὶ τούτου μόνου ποιεῖ , πρότερον περὶ τοῦ νοῦ , εἶτα περὶ τῶν νοητῶν διδάσκων . χαλεπὸν δὲ καὶ ἐπὶ τούτων διορίσαι ποῖα πέφυκεν ἕτερα ἀλλήλων . ἄδηλον γὰρ εἰ φαντασία καὶ αἴσθησις ταὐτὸν ἢ ἕτερον , ἢ τὸ φανταστικὸν καὶ τὸ κατὰ τόπον κινητικόν , καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ὁμοίως . καὶ πότερον τὰ μόρια χρὴ ζητεῖν πρότερον ἢ τὰ ἔργα αὐτῶν , μορία μὲν τὰς δυνάμεις , ἔργα δὲ αὐτῶν τὰς ἐνεργείας . οἷον τὸ νοεῖν ἢ τὸν νοῦν , νοῦν μὲν τὴν δύναμιν , νοεῖν δὲ τὴν ἐνέργειαν , καὶ τὸ αἰσθάνεσθαι ἢ τὸ αἰσθητικόν , αἰσθάνεσθαι πάλιν τὴν ἐνέργειαν , αἰσθητικὸν δὲ τὴν δύναμιν . ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων δηλονότι δυνάμεων καὶ ἐνεργειῶν [ τοῦ νοῦ καὶ τοῦ νοητοῦ , δόξης καὶ δοξαστοῦ , καὶ τῶν λοιπῶν ] . εἰ δὲ τὰ ἔργα πρότερον , πάλιν ἄν τις ἀπορήσειεν , εἰ τὰ ἀντικείμενα τούτων πρότερον ζητητέον ἢ τὰ ἔργα , τουτέστιν ἡ τὰς ἐνεργείας · ἀντικείμενα δὲ ταῖς ἐνεργείαις εἴπομεν τὸ αἰσθητὸν τῇ αἰσθήσει καὶ τὰ λοιπὰ ὁμοίως · ἀντίκειται δὲ ταῦτα ὡς τὰ πρός τι · ἡ γὰρ αἴσθησις αἰσθητοῦ αἴσθησις . οἷον τὸ αἰσθητὸν τοῦ αἰσθητικοῦ , καὶ τὸ νοητὸν τοῦ νοητικοῦ . ἔδει εἰπεῖν τὸ αἰσθητὸν τῆς αἰσθήσεως καὶ τὸ νοητὸν τῆς νοήσεως · ταῦτα γάρ ἐστι τὰ τῶν ἐνεργειῶν σημαντικά · νῦν δὲ εἶπε καταχρώμενος ‘ τοῦ αἰσθητικοῦ καὶ νοητικοῦ’ , ἅπερ ἦν σημαντικὰ τῶν ουναμεων . p . 402 b 16 Ἔοικε δὲ οὐ μόνον τὸ τί ἐστι γνῶναι χρήσιμον εἷναι πρὸς τὸ θεωρῆσαι τὰς αἰτίας τῶν συμβεβηκότων ταῖς οὐσίαις . Ἐκθέμενος τὰ προβλήματα τὰ ζητεῖσθαι ὀφείλοντα καὶ κοινῶς παντὸς ὁρισμοῦ καὶ ἰδίᾳ ἐπὶ τοῦ τῆς ψυχῆς , νῦν βούλεται ἡμῖν διὰ τούτων παραδοῦναι μέθοδόν τινα καὶ εὐπορίαν τῆς εὑρέσεως τῶν ὁρισμῶν . ἔστι δὲ ἡ μέθοδος αὕτη . οὐ μόνον , φησί , τῶν πραγμάτων οἱ ὁρισμοὶ συμβάλλονται ἡμῖν εἰς τὸ γνῶναι τὰ οὐσιωδῶς ὑπάρχοντα τοῖς πράγμασιν , οἷον ὡς ὅταν εἴπωμεν ὅτι ψυχή ἐστιν οὐσία αὐτοκίνητος · διὰ γὰρ τούτου συλλογιζόμεθα ὅτι καὶ ἀθάνατος , καὶ τὸ καθ’ αὑτὸ ὑπάρχον τῆ ψυχῇ τὴν ἀθανασίαν ἔγνωμεν ἐκ τοῦ ὁρισμοῦ · καὶ πάλιν ἐγνωκότες τί ἐστι τρίγωνον , εὑρίσκομεν ἐκ τούτου ὅτι τὰς δύο πλευρὰς τῆς λοιπῆς μείζονας ἔχει καὶ τὰς τρεῖς γωνίας δυσὶν ὀρθαῖς ἴσας ἔχει · οὐ μόνον οὖν , φησίν , εἰς τὴν εὕρεσιν τῶν καθ’ αὑτὸ ὑπαρχόντων τοῖς πράγμασι συμβάλλονται ἡμῖν οἱ ὁρισμοί , ἀλλ’ ἔστιν ὅτε καὶ ἀνάπαλιν εἰς τὸ γνῶναι τίς ἐστιν ὁ ὁρισμὸς τοῦ προκειμένου πράγματος συμβάλλεται ἡμῖν πολλάκις ἡ γνῶσις τῶν καθ’ αὑτὸ καὶ πρώτως ὑπαρχόντων τοῖς πράγμασι . ταῦτα γάρ φησι συμβεβηκότα ἐνταῦθα , ὡς καὶ ἀνωτέρω εἰρήκαμεν . ἀλλ’ εἰ τοῦτο , δόξειεν ἄν εἶναι διάλληλος ἡ δεῖξις · εἰ γὰρ διὰ τῶν ὁρισμῶν τὰ συμβεβηκότα γινώσκομεν καὶ διὰ τούτων πάλιν τοὺς ὁρισμούς , διάλληλος ἡ δεῖξις . λέγω οὖν ὅτι οὐκ ἔστι διάλληλος · οὐ γὰρ ἐπὶ τῶν αὐτῶν συμβεβηκότων ἀμφότερα λέγει , ἀλλ’ ἕτερα μὲν ἃ διὰ τῶν ὁρισμῶν γινώσκομεν , καὶ ἕτερα πάλιν δι’ ὧν εἰς τοὺς ὁρισμοὺς εὐπορήσομεν . τὰ μὲν γὰρ σαφῆ καὶ ἐκ τῆς ἐναργείας εἰλημμένα συμβεβηκότα συμβάλλεται ἡμῖν εἰς τοὺς ὁρισμοὺς οὔπω ἐγνωσμένους , οἱ δὲ ὁρισμοὶ εἰς τὴν λῆψιν τῶν μὴ προδήλων ἐκ τῆς ἐναργείας συμβεβηκότων , ὥσπερ πολλαχοῦ καὶ αὐτὸς ἐποίησε . βουλόμενος γὰρ ἀποδοῦναι τὸν ὁρισμὸν τοῦ τόπου , ἐπειδὴ ἄδηλος ἦν οὗτος , λάβωμεν , φησί , πρότερον οἱονεὶ κριτήριον τοῦ ἀποδοθησομένου ὁρισμοῦ τὰ κτὰ κοινὴν ἔννοιαν ὑπάρχοντα τῷ τόπῳ , οἷον τὸ περιέχειν τὸ ἐν τόπῳ , τὸ ἴσον εἶναι αὐτῷ καὶ ὅσα ἄλλα ἐκεῖ κατηρίθμησε . καὶ ἐάν , φησίν , ὁ ἀποδεδομένος ὁρισμὸς τοιοῦτος ᾖ ὥστε πᾶσιν ἐφαρμόζειν τοῖς κατὰ κοινὴν ἔννοιαν ὑπάρχουσι τῷ τόπῳ , ὑγιὴς ἔσται · εἰ δὲ μή , οὔ . οὕτω δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ ἀπείρου καὶ τοῦ κενοῦ καὶ τοῦ χρόνου · οὕτω καὶ ἐν τοῖς Μετεώ - ροις τὴν αἰτίαν ζητῶν τῆς χαλάζης ἐζήτησε τὰ κοινῶς ὑπάρχειν ὁμολογούμενα αὐτῇ , τὸ ἐν μετοπώρῳ καὶ ἐν ἔαρι γίνεσθαι , καὶ ἐν χειμῶνι ἐν ταῖς ἀλεεινοτέραις χώραις . εἶτα , φησί , τοιαύτην περὶ αὐτῆς ἀποδῶμεν αἰτίαν ἥτις πᾶσι τούτοις συνάγεται . οὕτως οὖν , φησὶ καὶ νῦν , ἐπειδὴ ζητοῦμεν τὸν τῆς ψυχῆς ὁρισμόν , οὗτος δὲ ἄδηλός ἐστι , λάβωμεν τὰ ἐκ τῆς ἐναργείας καθ’ αὑτὸ τῇ ψυχῇ πρώτως παρακολουθοῦντα , ἵν’ ἐκ τούτων ὁδοποιηθῶμεν καὶ εἰς τὴν λῆψιν τοῦ ὁρισμοῦ αὐτῆς , οἷον τὸ φανταστικόν , τὸ κατὰ τόπον κινητικόν , τὸ ζωῆς ποιητικόν , καὶ ὅσα τοιαῦτα · ταῦτα γὰρ τῆς ψυχῆς ἵδια , διὸ μετὰ τὴν ἔξοδον αὐτῆς οὐκ ἐνεργεῖ ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα τὸ σῶμα . p . 402 b 18 Ὥσπερ ἐν τοῖς μαθήμασι τό τε εὐθὺ καὶ καμπύλον ἢ τί γραμμὴ καὶ ἐπίπεδον πρὸς τὸ κατιδεῖν ὁπόσαις ὀρθαῖς αἱ τοῦ τριγώνου γωνίαι ἴσαι . Τοῦτο παράδειγμά ἐστι τοῦ ὅτι ἐκ τῶν ὁρισμῶν εὑρίσκομεν τὰ καθ’ αὑτὸ τοῖς πράγμασιν ὑπάρχοντα . | τὸ γὰρ ἐκ τῶν ὁρισμῶν τὰ παρακολουθοῦντα γινώσκειν ἐπὶ τῶν μαθηματικῶν ὡς ἐπίπαν ἐστὶν ἀναγκαῖον , ἐπεὶ μηδὲν ἔχομεν ἐπὶ τούτων ἐξ αἰσθήσεως λαβεῖν τῶν ὑπαρχόντων αὐτοῖς , ἀλλὰ δεῖ πρῶτον εἰδέναι τί ἐστι τὸ τρίγωνον , εἶθ’ οὕτως ἐκ τούτου συλλογίασαθαι τί αὐτῷ παρακολουθεῖ . διὰ δὲ τοῦ παραδείγματος ἐδήλωσεν ὅτι συμβεβηκότα νῦν λέγει τὰ καθ’ αὑτὸ ὑπάρχοντα πρώτως · τῷ γὰρ τριγώνῳ πρώτως καὶ καθ’ αὑτὸ ὑπάρχει τὸ τὰς τρεῖς γωνίας δύο ὀρθαῖς ἴσας ἔχειν · μόνῳ γὰρ καὶ παντὶ τριγώνῳ τοῦτο ὑπάρχει . εἰς τὴν τῶν τοιούτων οὖν γνῶσιν , φησί , συμβάλλεται τὸ εἰδέναι τί ποτέ ἐστι γραμμὴ ἢ τί ἐπίπεδον , ἢ εὐθὺ ἢ καμπύλον . ταῦτα δὲ παραδείγματος ἕνεκεν ὡς ἐν ὑποθέσει εἶπεν , οὐχ ὡς ἢ τούτων πάντων ἢ μόνων συμβαλλομένων εἰς τὸ μαθεῖν ὅτι δύο ὀρθαῖς ἴσαι εἰσὶν αἱ τρεῖς γωνίαι · οὔτε γὰρ ὁ τοῦ καμπύλου ὁρισμὸς οὔτε ὁ τοῦ ἐπιπέδου οὐδὲν συμβάλλεται , δεῖ δὲ καὶ ἄλλων τινῶν ὁρισμοὺς προσλαβεῖν . ἐν τούτοις μὲν οὖν δεῖ πρὸς τὴν τῶν συμβεβηκότων λῆψιν τῆς προλήψεως τοῦ ὁρισμοῦ , ἐπεὶ μηδὲν ἔχομεν ἐκ τῆς ἐναργείας περὶ αὐτῶν εἰπεῖν . ἔστι δὲ ἐπὶ ἄλλων πραγμάτων ὅτε δεῖ πρὸς τὴν τοῦ ὁρισμοῦ λῆψιν τῆς γνώσεως τῶν συμβεβηκότων , ὥσπερ ἔχει ἐπὶ τόπου καὶ χρόνου καὶ κενοῦ καὶ ἀπείρου καὶ νῦν ἐπὶ ψυχῆς διὰ τὸ ἄδηλον μὲν εἶναι τὸν ὁρισμόν , ταῦτα δὲ ἐκ τῆς αἰσθήσεως δῆλα . p . 402b22 ἐπειδὰν γὰρ ἔχωμεν ἀποδιδόναι κατὰ τὴν φαντασίαν περὶ τῶν συμβεβηκότων , ἢ τῶν πλείστων ἢ τῶν πάντων . Φαντασίαν φησὶ ἤτοι ὁλοσχερέστερον γνῶσιν ἤγουν τὰ φαινόμενα καὶ ἐναργῆ , φαντασίαν καλέσας παρὰ τὸ φανερὰ εἶναι . τότε καὶ περὶ τῆς οὐσίας ἕξομεν λέγειν κάλλιστα . εἰ γὰρ πολλὰ τῶν καθ’ αὑτὸ ὑπαρχόντων καὶ πρώτως τοῖς πράγμασι γνῶμεν , δυνάμεθα οἷον ἰχνηλατοῦντες διὰ τούτων εὑρεῖν τοῦ πράγματος τὸν ὁρισμόν . οὐσίαν δὲ λέγει πάντα τὰ ἁπλῶς καὶ τὸν ὁρισμὸν καὶ ὅσα ἄλλα ὑπάρχει τῇ οὐσίᾳ · εὑρηκότες γὰρ τὸν ὁρισμὸν δι’ αὐτοῦ καὶ πάντα τὰ ὑπάρχοντα τῇ οὐσίᾳ εὐρήσομεν . καὶ τοῦτο βουλόμενος δηλῶσαι ἐπήγαγε · p . 402 b 25 Πάσης γὰρ ἀποδείξεως ἀρχὴ τὸ τί ἐστι . τοῦτο δηλῶν ὅτι εἰ καὶ ἐκ τῆς ἐναργείας ἔχομέν τινα γνῶσιν τῶν συμβεβηκότων ταῖς οὐσίαις , ἀλλὰ ταύτην τὴν γνῶσιν ἔχομεν ἐξ αἰσθήσεως καὶ οὐκ ἀποδεικτικήν · ἐὰν δὲ τὸν ὁρισμὸν γνῶμεν , τότε ἐπιστημονικῶς δυνάμεθα τὴν γνῶσιν αὐτῶν ἑλεῖν ἀρχαῖς κεχρημένοι τοῖς ὁρισμοῖς . ἤτοι δὲ οὐ πρὸς πάντα ἁπλῶς τὰ συμβεβηκότα ταῖς οὐσίαις ἐκληπτέον τοῦτο ( συμβεβηκότα δέ , ὡς ἤδη εἶπον , τὰ πρώτως καὶ καθ’ αὑτὸ ὑπάρχοντα ) , ἵνα μὴ δόξῃ διάλληλος εἶναι ἡ δεῖξις , εἴ γε διὰ τῶν συμβεβηκότων τὸν ὁρισμὸν καὶ διὰ τούτου ἐκεῖνα πάλιν γνωρίζομεν · ἀλλὰ ἄλλα μὲν δι’ ὧν τοὺς ὁρισμοὺς γινώσκομεν , ὅσων τὴν γνῶσιν ἔχομεν ἐκ τῆς αἰσθήσεως , οἷον τὸ ἅμα τῷ παρεῖναι ζωὴν ἐπιφέρειν τοῖς σώμασι ( τοῦτο γὰρ ἴδιον ψυχῆς ) , τὸ αἴτιον εἶναι τροφῆς , αὐξήσεως γεννήσεως ; τὸ αἴτιον εἶναι τοῖς ζῴοις τῆς εἰς τὰ πλάγια κινήσεως · ταῦτα γὰρ γνώριμα τῇ αἰσθήσει · ἄλλα δὲ ἅτινα ἐκ τῶν ὁρισμῶν συλλογιζόμεθα ἄδηλα ὄνια , οἷον τὸ ἀθάνατον εἶναι τὴν λογικὴν ψυχήν · ἐπειδὴ γὰρ εὕρομεν ἐν τῷ ὁρισμῷ αὐτῆς ὅτι οὐσία ἐστὶν αὐτοκίνητος , ἐκ τοῦ αὐτοκινήτου τὸ ἀθάνατον συνελογισάμεθα . ὁ μὲν γὰρ ὁρισμὸς ἐκ τῶν καθ’ αὑτὸ ὑπαρχόντων τοῖς πράγμασι λαμβάνεται , οὐ μέντοι πάντα περιλαμβάνει τὰ καθ’ αὑτὸ ὑπάρχοντα , ἀλλ’ ὅσα ἱκανά εἰσι διακρῖναι οὐσιωδῶς τῶν ἄλλων τὴν ὑποκειμένην φύσιν . ἢ οὖν οὕτως ἐκληπτέον τὸ πάσης γὰρ ἀποδείξεως ἀρχὴ τὸ τί ἐστιν , ἢ ὅπερ εἶπον καὶ μᾶλλόν ἐστιν ἀληθὲς καὶ Ἀλεξάνδρῳ δοκεῖ , πάντων καθά . παξ τῶν καθ’ αὑτὸ ὑπαρχόντων τοῖς πράγμασιν ἀρχὴν εἶναι τὸν ὁρισμόν φήσι . πῶς γὰρ ἐγχωρεῖ ἀποδεικτικῶς εἰδέναι τίνα ἐστὶ τὰ ὑπάρχοντα κάτ’ οὐσίαν τῷ πράγματι τὸν μὴ τὴν οὐσίαν αὐτοῦ ἐγνωκότα ; λαβεῖν μὲν γὰρ ἐξ αἰσθήσεως ἔστι τινὰ τῶν ὑπαρχόντων τοῖς πράγμασιν , ἐξ ὧν καὶ ἀφορμὰς πρὸς τὸν ὁρισμὸν εὑρίσκομεν · ἐπιστημονικὴν δὲ γνῶσιν ἀδύνατον λαβεῖν περὶ αὐτῶν τὸν τὴν οὐσίαν τοῦ πράγματος ἀγνοοῦντα · τοῦτο δέ ἐστιν ὁ ὁρισμός . μία γὰρ ὡς ἀληθῶς ἀρχὴ τῷ μέλλοντι καλῶς βουλεύεσθαι · εἰδέναι δεῖ περὶ ὅτου ἂν ᾖ ἡ βουλή , ἢ τοῦ παντὸς διαμαρτάνειν ἀνάγκη . ὅτι μὲν γὰρ ὑπάρχει τῇ ψυχῇ τὸ φαντάζεσθαι , αἰσθάνεσθαι , διανοεῖσθαι καὶ τὰ τοιαῦτα ἴσμεν ἐκ τῆς αἰσθήσεως · τίς ποτε δέ ἐστιν ἡ τούτων φύσις , καὶ πότερον τὰ αὐτὰ ἀλλήλοις ἢ ἕτερα , καὶ ὅσα περὶ τούτων ζητεῖται οὐκ ἴσμεν , ἀλλὰ τότε ἐπιστημονικὴν περὶ αὐτῶν γνῶσιν λαμβάνομεν , ὅταν τὴν οὐσίαν γνῶμεν τῆς ψυχῆς . διάλληλος δὲ ἡ δεῖξις οὐκ ἔστιν . τῶν γὰρ προβλημάτων ἐπὶ παντὸς τεσσάρων ὄντων , τοῦ εἰ ἔστι καὶ τί ἐστι καὶ ὁποῖόν τί ἐστι καὶ διὰ τί ἐστι , τὸ μὲν ὅτι ἐστὶ τάδε τὰ συμβεβηκότα λαμβάνομεν ἐκ τῆς ἐναργείας καὶ τὸ τί ἐστι τοῦ ὁρισμοῦ ἐξ αὐτῶν τεκμαιρόμεθα · ἐκ δὲ τοῦ ὁρισμοῦ οὐχ ὅτι ἐστὶ τὰ συμβεβηκότα γινώσκομεν , ἀλλὰ τὸ τί ἐστι καὶ ὁποῖον καὶ διὰ τί . ὥστε διὰ μὲν τοῦ ὅτι ἐστὶ τῶν συμβεβηκότων τὸ τί ἐστι τοῦ ὁρισμοῦ γινώσκομεν , διὰ δὲ τοῦ τί ἐστι τοῦ ὁρισμοῦ τὰ λοιπὰ προβλήματα τῶν συμβεβηκότων · ὥστε οὐ κατὰ τὸ αὐτό ἐστιν ἡ διάλληλος δεῖξις . τοῦτο δὲ οὐδὲν ἄτοπον , δι’ ἀλλήλων τινὰ δεῖξαι μὴ κατὰ τὸ αὐτό , ἀλλὰ κατὰ ἄλλο καὶ ἄλλο . καὶ ὅτι ταύτης ἐστὶ τῆς ἐννοίας ὁ Ἀριστοτέλης δηλοῖ τὰ ἑπόμενα . | p . 402b26 ᾖστε καθ’ ὅσους τῶν ὁρισμῶν μὴ συμβαίνει τὰ συμβεβηκότα b 2v γνωρίζειν , ἀλλὰ μηδὲ εἰκάσαι περὶ αὐτῶν εὐμαρές , διαλεκτικῶς εἴρηνται καὶ κενῶς . Σύμφωνα ταῦτα τοῖς εἰρημένοις · εἰ γὰρ ἀρχὴ πάσης ἀποδείξεως τὸ τί ἐστι , πᾶσα ἀνάγκη , ἐὰν μὴ τοιοῦτος ᾖ ὁ ἀποδεδομένος τοῦ πράγματος ὁρισμός , ὥστε δι’ αὐτοῦ περὶ πάντων τῶν καθ’ αὑτὸ ὑπαρχόντων τῷ πράγματι ὡς δι’ ἀρχῆς τὴν ἐπιστήμην ποιήσασθαι , ἢ καὶ εἰκασίαν τινὰ λαβεῖν , ἐπεὶ μὴ πάντα τὰ καθ’ αὑτὸ ὑπάρχοντα τῷ πράγματι ἐμφαίνεται ἐν τῷ ὁρισμῷ , ἀνάγκη , φησί , τὸν τοιοῦτον ὁρισμὸν διαλεκτικὸν εἶναι καὶ κενῶς εἰρῆσθαι , τουτέστι κατὰ κενοῦ φέρεσθαι καὶ μὴ ἐφάπτεσθαι τῆς φύσεως τοῦ πράγματος , μηδὲ οἱονεὶ ἀπερείδειν τῷ πράγματι τὴν πέζαν τῆς διανοίας , ἀλλὰ μετέωρον εἶναι . διαλεκτικὸν δέ , τουτέστιν οὐ φυσικὸν ἀλλ’ ἁπλῶς πρὸς δόξαν ὁρῶντα καὶ τὸ δοκεῖν τι λέγειν , οἵουπερ αὐτὸς μετ’ ὀλίγον μνησθήσεται τοῦ τὴν ὀργὴν λέγοντος ὄρεξιν εἶναι ἀντιλυπήσεως . οὐ γὰρ φυσικὸς οὗτος ὁ ὁρισμός · οὐ γὰρ τὴν οὐσίαν τοῦ θυμοῦ ἐδήλωσεν , ἀλλά τι ἐν ἐκείνῃ ἔχον τὸ εἶναι ἀποτεμὼν αὐτῆς καθ’ αὑτὸ ὡρίσατο , ἐξ οὗ οὐδὲ τὰ παρακολουθοῦντα τῷ θυμῷ γνωρίσαιμεν ἄν , ὥσπερ ἐκ τοῦ λέγοντος τὴν ὀργὴν ζέσιν εἶναι τοῦ περικαρδίου αἵματος δι’ ὄρεξιν ἀντιλυπήσεως . οὗτος γὰρ καὶ τὰ παρακολουθοῦντα γνώριμα ποιεῖ , ὅτι παλμός τις τῆς καρδίας παρακολουθεῖ τοῖς ὀργιζομένοις καὶ ὅτι θερμότης γίνεται περὶ τὰ ἐκεῖ μέρη , καὶ ὅτι ἐρυθαίνονται οἱ ὀργιζόμενοι · τοῦτο δὲ διὰ τὴν τοῦ αἵματος κίνησιν . τοιοῦτός ἐστι καὶ ὁ ὑπὸ Ξενοκράτους τῆς ψυχῆς ἀποδοθεὶς ὁρισμός · ἀριθμὸς γάρ , φησίν , κινῶν ἑαυτόν . ὁ γὰρ τοῦτον ἀκούσας οὐδὲν εἰκάσαι καὶ λαβεῖν ἐξ αὐτοῦ τῶν τῇ ψυχῇ ἢ τῷ ζῴῳ ὑπαρχόντων δυνήσεται . κανόνα δὲ ἡμῖν διὰ τούτων παραδίδωσιν ὁ Ἀριστοτέλης τῆς τῶν ὁρισμῶν ἀποδόσεως , ὅτι δεῖ αὐτοὺς τοιούτους εἶναι ὡς πάντα τὰ καθ’ αὑτὸ ὑπάρχοντα τοῖς πράγμασι δι’ αὐτῶν ὥσπερ ἀπό τινος ἀρχῆς δύνασθαι συλλογίζεσθαι . οὗτος γὰρ τελειότατος ὁρισμός . p . 403 a 3 Ἀπορίαν δὲ ἔχει καὶ τὰ πάθη τῆς ψυχῆς , πότερόν ἐστι ἅπαντα κοινὰ καὶ τοῦ ἔχοντος ἢ ἐστί τι καὶ τῆς ψυχῆς ἴδιον αὐτῆς · τοῦτο γὰρ λαβεῖν μὲν ἀναγκαῖον , οὐ ῥᾴδιον δέ . Εἰπὼν τὰ προβλήματα τὰ ὀφείλοντα ζητεῖσθαι ἐν τῷ περὶ τῆς ψυχῆς λόγῳ , εἶτα εὐπορίαν τινὰ πρὸς τὴν λῆψιν τοῦ ὁρισμοῦ φήσας εἶναι τὴν ἐκ τῆς αἰσθήσεως τῶν καθ’ αὑτὸ ὑπαρχόντων τῇ ψυχῇ γνῶσιν , καὶ αὐτό , φησί , τοῦτο ἀπορώτατον ἄν εἴη τὸ περὶ τῶν παθῶν τῶν τῆς ψυχῆς θεωρίαν τινὰ λαβεῖν ὥσπερ ἐφόδιον πρὸς τὸν ὁρισμόν · οὐ γὰρ ἔχομεν ἐκ τῆς αἰσθήσεως διακρῖναι , φησίν , ἆρα τὰ τῆς ψυχῆς πάθη ἅπαντα τοῦ συναμφοτέρου ἐστί , τοῦ ζῴου λέγω , κοινὰ ἢ ἔχει τινὰ καὶ αὐτὴ ἴδια πάθη · ἀνάγκη γάρ , φησί , πάντῃ καὶ πάντως τοῦτο προλαβεῖν πρὸς τὸ γνῶναι τὴν οὐσίαν τῆς ψυχῆς , ἔστι δὲ χαλεπώτατον ἑλεῖν . εἰ μὲν οὖν ὡς ὀργάνῳ χρῆται τῷ σώματι ἰδίᾳ ἔχουσα τὰς ἐνεργείας , οὐ δεῖ προσχρήσασθαι τῷ σώματι πρὸς τὸν ὁρισμόν · οὐ γὰρ συμπληροῖ τὴν οὐσίαν τοῦ τέκτονος τὸ σκέπαρνον · εἰ δὲ ἐν τῷ σώματι ἔχει τὸ εἶναι , ὡς εἶναι τὰς ἐνεργείας τοῦ συναμφοτέρου , ἀνάγκη προσχρήσασθαι ἐν τῷ ὁρισμῷ τῷ σώματι , ὥσπερ ἐπὶ τοῦ θυμοῦ ἐλέγομεν . ἀναγκαία οὖν ἡ τούτων λῆψις , οὐκ εὐχερὴς δέ . πάθη δὲ κοινότερον τὰς ἐνεργείας τῆς ψυχῆς ἐκάλεσε . φαίνεται δὲ τῶν μὲν πλείστων οὐδὲν ἄνευ τοῦ σώματος πάσχειν οὐδὲ ποιεῖν . τὰ γὰρ τῶν παθῶν πλεῖστα καὶ μετὰ σώματος γίνεται καὶ περὶ σώματα · καὶ ὀργιζομένων γὰρ καὶ λυπουμένων καὶ ἐπιθυμούντων καὶ θαρρούντων καὶ φοβουμένων , καὶ ἐπὶ πάντων τῶν τοιούτων συνδιατίθεται καὶ συγκινεὶται τὸ σῶμα · ἀλλὰ καὶ αὐταὶ αἱ ἐνέργειαι τῶν παθῶν τούτων περὶ σώματά εἰσι . ὥστε τοῦ συναμφοτέρου καὶ οὐκ ἴδια τῆς ψυχῆς τὰ τοιαῦτα . p . 403a7 Μάλιστα δ’ ἔοικεν ἰδίῳ τὸ νοεῖν . Ἴδου πάλιν πάθος τὸ νοεῖν ἐκάλεσε . τοῦτο ὡς πρὸς Ἀνδρόνικον τὸν ῾Ρόδιον νοθεύσαντα τὸ Περὶ ἑρμηνείας διὰ τὸ ἐκεῖ μὲν εἰπεῖν Ἀριστοτέλην τὰ νοήματα παθήματα τῆς ψυχῆς , ὡς εἴρηται ἐν τᾷ Περὶ ψυχῆς , μηδαμοῦ δὲ φαίνεσθαι ἐν τῷ Περὶ ψυχῆς , ὡς ἐνόμισεν ὁ Ἀνδρόνικος , τὰ νοήματα παθήματα εἰρηκότα . ἰδοὺ οὖν καὶ ἐνταῦθά φησιν ὅτι μάλιστα δὲ ἔοικεν ἰδίῳ τὸ νοεῖν · ἰδίῳ γὰρ πάθει δηλονότι . εἴ τι οὖν , φησί , καὶ ἔχει ἴδιον πάθος ἡ ψυχή , τοῦτο ἄν εἴη τὸ νοεῖν . p . 403a8 Εἰ δέ ἐστι καὶ τοῦτο φαντασία τις ἢ μὴ ἄνευ φαντασίας , οὐκ ἐνδέχοιτο ἄν οὐδὲ τοῦτο ἄνευ σώματος εἶναι . Εἰ ἡ νόησις , φησίν , ἢ φαντασία τίς ἐστιν ἢ χωρὶς φαντασίας οὐ γίνεται , πᾶσα ἀνάγκη μηδὲ τὴν νόησιν ἰδίαν εἶναι τῆς ψυχῆς , ἀλλὰ τοῦ συναμ - φοτέρου , εἴ γε ἡ μὲν φαντασία ἤρτηται τῆς αἰσθήσεως ἐξ αὐτῆς γὰρ ἔχει τοὺς τύπους ) , ἡ δὲ αἴσθησις τοῦ συναμφοτέρου . καὶ ἐνταῦθα μὲν ὡς ἐν προβλήμασιν οὕτως εἶπεν · ἐναργῶς δὲ ἐν τῷ τρίτῳ λόγῳ ἄνευ φαντα - σίας εἶναι τὴν νόησιν . λέγει δὲ οὕτως “ τὰ δὲ πρῶτα νοήματα τί διοίσει τοῦ μὴ φαντάσματα εἶναι ; ἢ οὐδὲ τὰ ἄλλα φαντάσματα , οὐκ ἄνευ δὲ φαντασμάτων , ” πρῶτα νοήματα λέγων τὰ περὶ τῶν νοητῶν , ἅπερ ἀφάνταστα εἶναι ἀπεφήνατο . τὸ δὲ οὐκ ἄνευ τριχῶς λέγεται · · ἢ γὰρ βλάπτον μήτε ὠφελοῦν , ὡς λέγομεν οὐκ ἄνευ σκιᾶς τὸ ἐν φωτὶ σῶμα ( οὔτε γὰρ ὠφελεῖ τι σῶμα οὔτε βλάπτει ἡ σκιά ) ἢ τὸ ἐξ ἀνάγκης ὡς ὄργανον ἤ τι τοιοῦτον , ὡς λέγομεν ὅτι ἠρίστευσεν ὁ Ἀχιλλεύς , ἀλλ’ οὐκ ἄνευ τῆς μελίας ἐξ ἀνάγκης γὰρ ἐδέησεν αὐτῷ τῆς μελίας | πρὸς τὴν ἀριστείαν · οὐ γὰρ ἠδύνατο γυμνὸς ἀριστεῦσαι ) , ἢ τὸ παρεμποδίζον , ὥσπερ λέγομεν ὅτι ἐν χειμῶνι πλεύσας ἐσώθη , ἀλλ’ οὐκ ἄνευ κινδύνου · ἐνταῦθα γὰρ τὸ οὐκ ἄνευ ὡς ἐμποδιστικὸν λαμβάνομεν . ἐν τῷ οὖν “ ἢ οὐδὲ τὰ ἄλλα φαντάσματα , οὐκ ἄνευ δὲ φαντασμάτων’’ ὡς ἐμποδιστικὸν τὸ οὔκ ἄνευ παρέλαβεν . ἐν δὲ τῷ προκειμένῳ ῥητῷ τῷ εἰ δέ ἐστι καὶ τοῦτο φαντασία τις ἢ μὴ ἄνευ φαντασίας τὸ μὴ ἄνευ τὸ ὡς ἐξ ἀνάγκης φησίν , ὡς εἰ ὀργανικῶς δέοιτο ὁ νοῦς τῆς φαντασίας εἰς τὸ τὰς ἰδίας ἐνεργείας ἐκπληρῶσαι · διὸ ἐπήγαγε τὸ οὐκ ἐνδέχοιτο ἄν ἄνευ τοῦ σώματος εἶναι · ὡς ἐν ὑποθέσει δὲ ὁ λόγος . p . 403 a 10 Εἰ μὲν οὖν ἐστί τι τῶν τῆς ψυχῆς ἔργων ἢ παθημάτων ἴδιον , ἐνδέχοιτο ἄν αὐτὴν χωρίζεσθαι · εἰ δὲ μηδέν ἐστιν ἴδιον αὐτῆς , οὐκ ἄν εἴη χωριστή . Πολλὴ τοῖς ἐξηγηταῖς ἀμφιβολία γέγονε περὶ τοῦ χωρίου τούτου . Πολλὴ τοῖς ἐξηγηταῖς ἀμφιβολία γέγονε περὶ τοῦ χωρίου τούτου . νομίσαντες γὰρ ἀντιστροφῇ τῇ σὺν ἀντιθέσει χρήσασθαι τὸν φιλόσοφον , ἠπόρησαν εἰκότως ὡς κακῶς ἐκ τοῦ ἡγουμένου χρησαμένου τοῦ φιλοσόφου τῇ ἀντιστροφῇ , δέον ἐκ τοῦ ἑπομένου ποιῆσαι τὴν ἀντιστροφήν . εἶπε γάρ , φασίν , οὕτως ῾εἰ μέν ἐστιν ἴδιόν τι πάθος ψυχῆς , χωριστή ἐστιν’ · εἶτα ἔλαβε τὸ ἀντικείμενον τοῦ ἡγουμένου καὶ κατεσκεύασε τὸ ἀντικείμενον τοῦ ἑπομένου ῾εἰ δὲ μηδέν ἐστιν ἴδιόν τι πάθος ψυχῆς , οὐκ ἔσται οὐδὲ αὐτὴ χωριστή’ , δέον ἐκ τοὐ ἑπομένου ἀντιστρέψαι ‘εἰ δὲ μὴ ἔστι χωριστή , οὐκ ἔχει τι πάθος ἴδιον᾿ . οἱ δὲ Ἀττικοὶ ἐξηγηταὶ καλῶς φασιν ὅτι οὐδὲ ἀντιστροφῇ ὅλως ἐνταῦθα ἐχ’ ρήσατο , ἀλλὰ δύο τινὰ συνημμένα ἔλαβε , δύο τινὰς κανόνας δι’ αὐτῶν παραδιδούς , οὓς ἤδη λαβόντες ἐντεῦθεν προειρήκαμεν , ὅτι ὧν αἱ ἐνέργειαι χωρισταὶ σωμάτων , τούτων καὶ αἱ οὐσίαι πάντως χωρισταί , καὶ ὧν ἀχώριστοι αἱ ἐνέργειαι , ἐξ ἀνάγκης καὶ αἱ οὐσίαι ἀχώριστοι . εἰ γὰρ ἡ μὲν ἐνέργεια χωριστὴ εἴη , ἡ δὲ οὐσία ἀχώριστος , ἐπειδὴ αἱ μὲν ἐνέργειαι ἐκ δυνάμεων , αἱ δὲ δυνάμεις ἐκ τῶν οὐσιῶν , ἐπειδὰν χωρισθῇ ἡ ἐνέργεια , εἴ γε ἔστι χωριστή , ἀνάγκη τινὰ ἐνέργειαν εἶναι ἀνούσιον καὶ ἀδύναμον , ὅπερ ἀδύνατον · πᾶσα γὰρ ἐνέργεια ἐκ δυνάμεως , πᾶσα δὲ δύναμις ἐξ οὐσίας , ἀνάγκη ἄρα πᾶσα χωριστῆς οὔσης τῆς ἐνεργείας χωριστὴν εἶναι καὶ τὴν οὐσίαν · εἰ δὲ τοῦτο , ἐξ ἀνάγκης καὶ ἀθάνατον καὶ ἄφθαρτον . πῶς ; πᾶν τὸ φθειρόμενον δυσὶ τρόποις φθείρεται , ἢ τῷ ἀναλύεσθαι εἰς τὰ ἑαυτοῦ στοιχεῖα ὡς τὰ ἡμέτερα σώματα , ἢ τῷ ἀποσβέννυσθαι ἐν τῷ ὑποκειμένῳ διὰ τὸ γίνεσθαι αὐτὸ ἀνεπιτήδειον , ὥσπερ ἡ ἁρμονία ἀνεθεισῶν τῶν χορδῶν ἀποσβέννυται . διχῶς οὖν τῆς φθορᾶς οὔσης ἢ ὡς ἐπὶ σωμάτων ἢ ὡς ἐπὶ ἀσωμάτων ἐν ὑποκειμένῳ σώματι ἐχόντων τὸ εἶναι , εἰ ἐδείχθη ἡ ψυχὴ καὶ ἀσώματος οὖσα καὶ χωριστὴ σώματος , κατ’ οὐδένα ἄρα τρόπον φθείρεται . πάλιν τῶν ἐνεργειῶν ἀχωρίστων οὐσῶν ἀνάγκη καὶ τὰς οὐσίας ἀχωρίστους εἷναι · εἰ δὲ χωρισθεῖεν αἱ οὐσίαι , ἔσονται ἀνενέργητοι καὶ μάτην · οὐδὲν δὲ μάτην οὔτε ὁ θεὸς ποιεῖ οὔτε ἡ φύσις , ὥστε πᾶσα ἀνάγκη ἀχωρίστων οὐσῶν τῶν ἐνεργειῶν ἀχωρίστους εἶναι καὶ τὰς οὐσίας . οἱ μὲν οὖν κανόνες οὗτοι , οὗς ἀποδέχονται κοινῶς πάντες καὶ οἱ θνητὴν εἷναι λέγοντες τὴν ψυχὴν καὶ οἱ ἀθάνατον . ἐνστάσεις δὲ φέρονται πρὸς τοὺς κανόνας τούτους πρὸς ἑκάτερον μία . καὶ τέως πρὸς τὸν πρότερον · πῶς γάρ , φασίν , ὁ Ἀριστοτέλης εἶπεν , ὅτι εἰ ἔστι τι πάθος ἴδιον τῆς ψυχῆς , ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν ἐνέργεια , χωριστὴν ἔχει καὶ τὴν οὐσίαν ; ἰδοὺ γάρ , φασίν , ὁ ὀφθαλμὸς ἰδίαν ἔχει ἐνέργειαν τὸ ὁρᾶν , καὶ ὅμως οὐσίαν οὐκ ἔχει χωριστήν · ἀδύνατον γὰρ τὸν ὀφθαλμὸν τοῦ σώματος χωρισθῆναι ) τί οὖν λέγομεν πρὸς τοῦτο ; ὅτι τὸ ἰήιον διττόν , ἢ τὸ ὡς μέρους ἴδιον , ὡς λέγομεν ἴδιον τοὐ ποδὸς τὸ βαδίζειν · οὐ γὰρ ὡς μὴ δεόμενον τοῦ ὅλου λέγομεν ἴδιον εἶναι τοῦ ποδὸς τὸ βαδίζειν ( δεῖται γὰρ τοῦ ὅλου σώματος ) , ἀλλ’ ὡς τοῦ μορίου τούτου παρὰ τὰ ἄλλα μόρια ἴδιον ὄν · ἢ τὸ μὴ δεόμενον τοῦ ὅλου πρὸς ὕπαρξιν , ὡς εἴ τις εἴποι ὅτι ἡ γλισχρότης ἡ ἐν τῷ ὑδρελαίῳ ἰδία ἐστὶ τοῦ ἐλαίου ἢ ἡ γλυκύτης ἡ ἐν τῷ οἰνομέλιτι τοῦ μέλιτος . λέγει οὖν ὁ τοιοῦτος τὸ ἴδιον οὐχ ἁπλῶς ὡς μέρους , ἀλλ’ ὡς μὴ δεόμενον τοῦ ὅλου πρὸς ὕπαρξιν · οὐ γὰρ δεῖται τοῦ οἰνομέλιτος , ἵνα συστῇ , ἡ γλυκύτης , ἀλλ’ ἔστι τοῦ ὅλου χωριστή · ἔστι γὰρ ἐν μόνῳ τῷ μέλιτι . τοιοῦτον οὖν λέγει τὸ ἴδιον ὁ Ἀριστοτέλης , ὅπερ καὶ τῷ ὄντι χωριστόν ἐστι · χωριστὴ γὰρ ἡ γλυκύτης τοῦ μέλιτος τοῦ συναμφοτέρου , ἰδία οὖσα τοῦ μέλιτος . ὁ μέντοι ὀφθαλμὸς ἰδίαν λέγεται ἔχειν ἐνέργειαν οὐχ ὡς μὴ δεομένην τοῦ ὅλου , ἀλλὰ πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῶν ἄλλων μερῶν , ἐπεὶ τοῦ ὅλου δεῖται πρὸς ὕπαρξιν · δεῖται γὰρ ἐγκεφάλου καὶ τῶν ὀπτικῶν νεύρων τε καὶ πνεύματος καὶ τῶν τοιούτων . ὥστε ἰδία μὲν τοῦ ὀφθαλμοῦ ἡ ἐνέργεια ὡς πρὸς τὰ ἄλλα μέρη , οὐκ ἰδία δὲ ὡς πρὸς τὸ ὅλον · δεῖται γὰρ τῆς ὁλότητος πρὸς σύστασιν . ἡ δὲ πρὸς τὸν ἕτερον κανόνα ἔνστασις αὕτη ἐστί . πῶς , φασίν , λέγει ὅτι ὧν αἱ ἐνέργειαι οὐκ ἴδιαι ἀλλὰ τοῦ συναμφοτέρου , ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν ἀχώριστοι , τούτων οὐδὲ ἡ οὐσία χωριστή ἐστιν ; ἰδοὺ γάρ , φασί , τοῦ κυβερνήτου ἡ μὲν ἐνέργεια ἀχώριστός ἐστι τοῦ πλοίου , ἡ δὲ οὐσία χωριστή ἐστι · χωρίζεται γὰρ ὁ κυβερνήτης τοῦ πλοίου . λέγομεν οὖν ὅτι ὁ κυβερνήτης ἐνεργεῖ καὶ ὡς κυβερνήτης καὶ ὡς ἄνθρωπος · καὶ αἱ μὲν ὡς κυβερνήτου ἐνέργειαι αὗται ἀχώριστοί εἰσι τοῦ πλοίου καὶ οὐκ ἴδιαι τοῦ κυβερνήτου , αἱ δὲ ὡς ἀνθρώπου αὗται ἴδιαί εἰσι τοῦ κυβερνήτου ὡς ἀνθρώπου · διὸ καὶ χωριστὴ ἡ οὐσία . οὐδὲ γὰρ τοῦτό φαμεν ὅτι δεῖ τὴν χωριστὴν οὐσίαν πάσας ἔχειν τὰς ἐνεργείας ἰδίας , καὶ εἰ μὴ πάσας ἔχοι , οὐκ ἔστι χωριστή , ἀλλ’ ἐὰν ὅλως ἔχοι τινὰ χωριστὴν ἐνέργειαν , πάντῃ τε καὶ πάντως δεῖ καὶ τὴν οὐσίαν χωριστὴν εἶναι · ἐπὶ δὲ τῆς ἀχωρίστου οὐσίας δεῖ πάντως πάσας τὰς ἐνεργείας κοινὰς εἶναι καὶ διὰ τοῦτο ἀχωρίστους . διὰ τοῦτο οὖν καὶ ὁ κυβερνήτης ἐπειδὴ ἐνεργήσειεν ἄν ἐν τῷ πλοίῳ καὶ ὡς ἄνθρωπος νοῶν , | διαλεγόμενος , ἐσθίων καὶ πίνων καὶ ἀπλῶς τὰ τοῦ b 3v ζῴου πάθη , διὰ τοῦτο καὶ ἡ οὐσία αὐτοῦ χωριστὴ τοῦ πλοίου · ἐπεὶ καὶ ἡ ψυχὴ ἡ λογικὴ ἐν σώματι οὖσα ἔχει καὶ αὐτὴ διττὰς ἐνεργείας , τὰς μὲν ὡς ἐν σώματι ἔστι γάρ τις καὶ αὐτὴ οἷον κυβερνήτης τοῦ σώματος ) τὰς δὲ ὡς ψυχῆς λογικῆς ἰδίας . αἱ μὲν οὖν ὡς ἐν σώματι αὐτῆς ἐνέργειαι , αὗται ἀχώριστοί εἰσι τοῦ συναμφοτέρου , οἷον τὸ κινεῖν τὸ σῶμα , τὸ ζῳοποιεῖν · δῆλον γὰρ ὅτι ταύτας ἔχει τὰς ἐνεργείας ἔστ’ ἄν ᾖ ἐν σώματι · ἐπεὶ εἰ χωρισθείη παντὸς σώματος , τί κινήσει , τί ζωοποιήσει ; αἱ δὲ ὡς λογικῆς οὐσίας ἐνέργειαι , τὸ διανοεῖσθαι , τὸ νοεῖν , αὗται δὴ ἅτε μηδὲν τοῦ σώματος προσδεόμεναι ἴδιαί τε αὐτῆς εἰσι καὶ διὰ τοῦτο καὶ τὴν οὐσίαν αὐτῆς χωριστὴν δεικνύουσι . διόπερ καὶ ὁ Ἀριστοτέλης ἀποδοὺς πάσης ψυχῆς κοινὸν ὁρισμὸν ἤτοι λόγον ἀναλογοῦντα ὁρισμῷ . καὶ εἰπὼν ὅτι ἔστιν ἐντελέχεια σώματος φυσικοῦ ὀργανικοῦ δυνάμει ζωὴν ἔχοντος , ζητεῖ ὅτι πῶς εἴπομεν ἐντελέχειαν εἶναι ; πότερον , φησίν , ὡς ἀχώριστος ἐντελέχειά ἐστιν ἡ ψυχὴ ἢ ὡς πλωτὴρ πλοίου ; ὥστε οἶδε καὶ αὐτὸς ἐντελέχειάν τινα χωριστήν , καθὸ βούλεται εἶναι τὴν ψυχὴν ἐντελέχειαν . πάλιν ζητοῦσι , διὰ τί εἰπὼν ὅτι εἰ μὲν οὖν ἔστι τι τῶν τῆς ψυχῆς ἔργων ἢ παθημάτων ἴδιον , ἐπήγαγεν ἐνδέχοιτο ἄν αὐτὴν χωρίζεσθαι · ἔδει γὰρ εἰπεῖν ὅτι ἀνάγκη αὐτὴν χωρίζεσθαι . λέγομεν οὖν ὅτι ὡς πρὸς τὴν ὅλην αὐτῆς σχέσιν τὴν πρὸς τὸ σῶμα ἢ καὶ σώματα εἶπεν . ἐπεὶ γὰρ νῦν ἔστ’ ἄν ᾖ ἐν τῷ σώματι ἀχώριστός ἐστι τοῦ σώματος , διὰ τοῦτό φησιν ὅτι δυνατόν ἐστιν χωρισθῆναι αὐτὴν τοῦ σώματος , καὶ εἰ πάλιν γενήσεται ἐν σώματι καὶ οὐ πάντῃ εἰς τὸν ἄπειρον αἰῶνα μένει δίχα τοῦ παχέος τούτου σώματος . ὃ δὲ γίνεται ἔν τινι καὶ ἀπογίνεται αὐτοῦ τοῦτο ἐνδεχομένης ἐστὶ φύσεως , ὡς τὸ θερμαίνεσθαι καὶ ἀποθερμαίνεσθαι , κα - θῆσθαι καὶ ἀνίστασθαι . διὰ τοῦτο , ὡς εἶπον , πρὸς τὴν ὅλην σχέσιν τὴν πρὸς τὸ σῶμα ἀποβλέψας οὕτως εἶπεν . ἴσως δὲ καὶ ἐπέκεινα τούτων ἐπεκτείνων τὸν λόγον καὶ μέχρι τοῦ αὐγοειδοῦς λεγομένου σώματος , ὃ ἀιδίως αὐτῆς φασιν ἐξηρτῆσθαι , οὕτως εἶπε τὸ ἐνδέχεται , ὅτι ὅσον , φησίν , ἐπὶ τῇ ἑαυτῆς φύσει , χωρισθείη ἂν κἀκείνου , εἰ καὶ μὴ ἀναγκαῖον τὸ χωρίζεσθαι αὐτὴν ἐκείνου . τοιοῦτον δὲ τὸ ἐνδεχόμενον , οὗ μὴ ὄντος ἀναγκαίου τεθέντος δὲ οὐδὲν ἀδύνατον ἀκολουθεῖ . ὅσον οὖν ἐπὶ τῇ ἑαυτῆς φύσει δύναιτο ἄν κἀκείνου χωρίζεσθαι . πρὸς τούτοις λέγομεν ὅτι τὸ ἐνδεχόμενον , ὡς αὐτὸς ἐν τῷ Περὶ ἑρμηνείας λέγει , φέρεται καὶ ἐπὶ τοῦ ἀναγκαίου · λέγομεν γὰρ ‘ἐνδέχεται τὸν ἥλιον ἐν κριῷ γενέσθαι᾿ . καίτοι ἀναγκαίως γενησομένου . δυνατὸν οὖν καὶ ἐνταῦθα ἐνδεχόμενον λαβεῖν τὸ ἐπὶ τοῦ ἀναγκαίου . p . 403 a 12 Ἀλλὰ καθάπερ τῷ εὐθεῖ , ᾗ εὐθύ , πολλὰ συμβαίνει , οἷον ἅπτεσθαι τῆς χαλκῆς σφαίρας κατὰ στιγμήν , οὑ μέντοι γε ἅψεται τούτου χωρισθὲν τὸ εὐθύ . Ἀσάφειαν ἐνεποίησε τῷ ῥητῷ ὁμωνυμίᾳ χρησάμενος καὶ μὴ διαστείλας τὰ διάφορα σημαινόμενα · τὸ γὰρ εὐθὺ πῇ μὲν λαμβάνει τὸ μετεχόμενον , αὐτὴν λέγω τὴν εὐθύτητα , πῇ δὲ τὸ μετέχον ἤγουν τὸ συναμφότερον , λέγω δὴ τὸ ἀπηυθυσμένον σῶμα οἷον τὸν κανόνα . τοῦτο δὲ παράδειγμά ἐστι τοῦ ὅτι τῆς ἐνεργείας ἀχωρίστου οὔσης ἀνάγκη καὶ τὴν οὐσίαν εἶναι ἀχώριστον . τί οὖν φησιν ; ὅτι ὥσπερ λέγομεν ὅτι κατὰ σημεῖον ἅπτεται τὸ εὐθὺ τῆς χαλκῆς σφαίρας ( δέδεικται γὰρ ἐν γεωμετρίᾳ ὅτι τό τε ἐπίπεδον κατὰ σημεῖον ἅπτεται τῆς σφαίρας καὶ τοῦ κύκλου ἡ εὐθεῖα ὡσαύτως ) , καὶ οὐκ ἐπειδὴ λέγομεν τὴν εὐθεῖαν πάσχειν τὸ πάθος τοῦτο , αὐτὴν καθ’ αὑτήν φαμεν πάσχειν , ἀλλὰ δῆλον ὅτι τὴν ἐν χαλκῷ ἢ λίθῳ ἤ τινι τοιούτῳ , μήποτε καὶ τὴν ψυχὴν ὅταν λέγωμεν πάσχειν , οὐκ αὐτὴν καθ’ αὑτήν φαμεν πάσχειν , ἀλλὰ τὸ συναμφότερον . διὰ τοῦτο γὰρ προσέθηκε τῆς χαλκῆς σφαίρας , ἵνα μὴ τὸν λόγον αὐτὸν λάβωμεν τῆς εὐθείας , ὥσπερ οἱ παραδιδόντες τὰ μαθήματα ποιοῦσι . δεικνὺς γὰρ ὁ γεωμέτρης ὅτι σφαῖρα ἐπιπέδου κατὰ σημεῖον ἅπτεται , οὐδεμίαν ὕλην παρέλαβεν , ἀλλ’ αὐτοὺς καθ’ αὑτοὺς τοὺς λόγους δείκνυσιν . ἐν μὲν οὖν τῷ λέγειν καθάπερ τῷ εὐθεῖ , ᾗ εὐθὺ λαμβάνει τὸ ἐν ὕλῃ · ἐν δὲ τῷ εἰπεῖν οὐ μέντοι γε ἅψεται τούτου χωρισθὲν τὸ εὐθὺ τὴν εὐθύτητα αὐτήν . αὕτη οὖν , φησί , χωρισθεῖσα τοῦ ὑποκειμένου οὐκέτι πείσεται τοῦτο οὐδὲ ἅψεται τῆς χαλκῆς σφαίρας , ἐπεὶ μηδὲ ὑφέστηκε . λαμβάνει ἀνάλογον τῇ μὲν ψυχῇ τὴν εὐθύτητα , τῷ δὲ συναμφοτέρῳ τὸ ἀπευθυσμένον σῶμα , τοῖς δὲ αἰσθητοῖς καὶ ὧν ἀντιλαμβάνεται ἡ ψυχὴ τὴν χαλκῆν σφαῖραν . εἰ οὖν καὶ ἡ ψυχὴ οὕτως ἀντιλαμβάνεται τῶν αἰσθητῶν , ὡς τὸ εὐθὺ ἐφάπτεται τῆς χαλκῆς , δῆλον 〈 ὅτι 〉 χωρισθεῖσα τοῦ σώματος οὐκέτι ἀντιλήψεται τῶν αἰσθητῶν , ἀλλ’ εὐθὺς οἰχήσεται . φαμὲν οὖν ὅτι ὥσπερ τὸ αἰσθητὸν εὐθὺ τῆς αἰσθητῆς σφαίρας ἅπτεται , οὕτω καὶ τὸ νοητὸν τῆς νοητῆς · καὶ ἡ ψυχὴ ἄρα χωρισθεῖσα τοῦ σώματος , εἰ καὶ μὴ τῶν αἰσθητῶν εἰδῶν ἀντιλήψεται , ἀλλ’ οὖν τῶν νοητῶν καὶ ἀύλων . τὸ δὲ πολλὰ συμβαίνει φέρ’ εἰπεῖν τὸ ἐφεξῆς ἔχειν πάντα τὰ σημεῖα κείμενα , τὸ ἐφαρμόζειν ἐτέα εὐθεία καὶ τὰ ὅμοια . p . 403 a 16 Ἔοικε δὲ καὶ τὰ τῆς ψυχῆς πάθη πάντα εἶναι μετὰ του σώματος . Διχόθεν δείκνυσιν ὅτι τὰ τῆς ψυχῆς πάθη οὐκ αὐτῆς εἰσιν ἴδια , ἀλλὰ τοῦ συναμφοτέρου , ἔκ τε τοῦ πάντως συγκινεῖσθαι τούτοις τὸ σῶμα · τῇ μὲν γὰρ ὀργῇ συγκινεῖται τὸ περικάρδιον αἷμα , τῇ δ’ ἐπιθυμίᾳ συνδιατίθεται τὸ ἧπαρ , καὶ ὑπ’ αἰδοῦς ἐρυθαίνεται τὸ πρόσωπον τοῦ αἵματος περὶ τὴν ἐπιφάνειαν χυθέντος , ὑπὸ δὲ φόβου ὠχρίασις γίνεται , συστολῆς εἰς τὸ βάθος τοῦ αἵματος γενομένης , | καὶ ἁπλῶς ἐν ἑκάστῳ πάθει συνδιατίθεταί πὼς τὸ σῶμα · εἰ δὲ συγκινεῖται τοῖς τῆς ψυχῆς πάθεσι τὸ σῶμα , δῆλον ὅτι οὐκ αὐτῆς μόνης εἰσὶν ἴδια , ἀλλὰ τοῦ συναμφοτέρου . καθ’ ἓν μὲν ἐκ τούτου δῆλον , καθ’ ἕτερον δέ , διότι οἱ κεκραμένοι φύσει οὕτως , οἷον ἴσχουσι κράσει τὸ σῶμα , ἐν τῇ κινήσει τῶν παθῶν τοιοῦτοί εἰσι φύσει . ὁρῶμεν γὰρ ὅτι τινὲς μὲν ἐπιτηδείως ἔχουσι πρὸς θυμὸν οἱ τοιώσδε κεκραμένοι , τινὲς δὲ δυσκινήτως , οἱ τὴν ἐναντίαν ἔχοντες κρᾶσιν · ὁμοίως ἐπὶ τῶν λοιπῶν ὁρῶμεν ὅτι μεθυσθέντες τινὲς ἢ ὀργιλώτεροι γίνονται ἢ δειλότεροι ἢ θρασύτεροι ἢ ἀναιδέστεροι . καὶ ἐκ νόσου δὲ γένοιτο ἄν τις ἐπιτηδειότερος πρὸς ὀργήν . καὶ τὰ τοιάδε σιτία τὸ συνουσιαστικὸν μᾶλλον κινοῦσι , τὰ δὲ σβεννύουσιν . ἔνθεν οἱ ἰατροί φασιν ἕπεσθαι ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος τὰς τῆς ψυχῆς δυνάμεις · διὸ καὶ λέγουσιν ὅτι οἱ τοιώσδε κεκραμένοι ὀργιλώτεροί εἰσιν , οἷον οἱ μελαγχολικώτεροι , οἱ δὲ ἐπὶ τὸ θερμότερον ῥέποντες καὶ ὑγρότερον συνουσιαστικώτεροι , καὶ ἀπλῶς ἐφ’ ἑκάστου τῶν παθῶν ποιότητί τινι κράσεως τὴν αἰτίαν ἀποδιδόασιν . καὶ ἀνωτέρω δὲ ἀνέρχονται ἐπὶ τὰς γνωστικὰς δυνάμεις , καὶ μνημονικωτέρους φασὶ τοὺς ἐπὶ τὸ ξηρότερον κεκραμένους τὸν ἐγκέφαλον , βραδυτέρους δὲ πρὸς νόησιν , τοὺς δὲ ἐναντίους τὸ ἐναντίον πάθος ὑπομένειν · ὁμοίως ἐπὶ φαντασίας καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν παθῶν . καὶ ὅπερ ἡ ἐξ ἀρχῆς κρᾶσις ἐποίησε , τοῦτο καὶ ἡ ἐπὶ ἐκείνην τὴν κρᾶσιν ἄγουσα δίαιτα · διὸ καὶ σιτίων καὶ ποτῶν συμμετρίας φροντίζουσιν οἱ εἰδήσεως μεταποιούμενοι , ὅθεν καὶ τὸ ‘παχεὶα γαστὴρ λεπτὸν οὐ τίκτει νόον’ εἴρηται . διὸ οὐ νοήσαιμεν ἄν ἐν μέθῃ , ἅπερ ἄν μὴ μεθύοντες ἐνοήσαμεν , ὁμοίως δὲ καὶ συμμέτρως ἔχοντες περὶ τροφὴν καὶ ἀμέτρως · καὶ ὅλως εὐφυέστεροι καὶ ὀξύτεροι καὶ τὸ ἐναντίον νωθέστεροι παρὰ τὴν τοιάνδε κρᾶσιν γίνονται . ἔνθεν οὖν οἱ ἰατροὶ ταῖς τοῦ σώματος κράσεσιν ἕπεσθαι τὰς τῆς ψυχῆς δυνάμεις εἰρήκασι . πρὸς ταῦτα δὲ οἱ Ἀττικοί φασιν ἐξηγηταὶ ὅτι ὥσπερ οὖν αὐτοὶ διὰ τὸ ἕπεσθαι ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος τὰς τοιάσδε ὁρμὰς τῆς ψυχῆς , διὰ τοῦτό φασιν ἐν ὑποκειμένῳ αὐτὴν εἶναι τῷ σώματι , οὕτω καὶ ἡμεῖς ἐκ τοῦ ἐναντίου τὸ ἐναντίον κατασκευάσομεν . εἰ γὰρ ἐπειδὴ ἑπομένας ἔχει τῇ κράσει τὰς ὁρμάς , διὰ τοῦτο καὶ ἀχώριστος , ἐὰν ἄρα μὴ ἕπηται ταῖς κράσεσι , χωριστὴ ἔσται . ὁρῶμεν τοίνυν ὅτι καὶ μοχθηρῶς κεκραμένοι τινὲς οὐκ ἔσχον ἑπομένας τὰς ὁρμὰς ταῖς κράσεσι διὰ φιλοσοφίαν , ἀλλὰ κρείττονες γεγόνασι τούτων , ὅπερ οὐκ ἂν ἐγένετο , εἴπερ ὡς ἐν ὑποκειμένῳ τῇ κράσει ἦν ἡ δύναμις , ὥσπερ τὸ λευκὸν εἶναι ἢ ὠχρὸν ἢ μέλαν , ἃ γίνεται μὲν ἐκ τῆς τοιᾶσδε κράσεως , κἄν μυριάκις δὲ φιλοσοφῇ τις , κατασχεῖν τινα τούτων οὐ δύναται , μέχρις ἄν πάλιν ἡ κρᾶσις μεθαρμοσθῇ . οὕτως ἀνάγκη ἦν πᾶσα , εἰ ὥσπερ ἀποτέλεσμα ἦν τῆς κράσεως ἡ τοιάδε τῆς ψυχῆς ὁρμή , ἀδυνατεῖν τὸν ἐπὶ τὸ θυμικώτερον κεκραμένον ἐπισχεῖν θυμοῦ , ὁμοίως κα ἐπὶ τῶν ἄλλων . νῦν δὲ οὐ τοῦτο γίνεται · οὐκ ἄρα αἱ ὁρμαὶ τῆς ψυχῆς ταῖς τοῦ σώματος κράσεσιν ἐξ ἀνάγκης ἕπονται . καὶ τοῦτο καὶ αὐτοί φασιν οἱ ἰατροί · εἰπόντες γὰρ ἕπεσθαι ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος τὰς τῆς ψυχῆς δυνάμεις , προστεθείκασι χωρὶς τῶν κατὰ φιλοσοφίαν διατριβῶν . ὥστε εἰ δύνανται αἱ κατὰ φιλοσοφίαν διατριβαὶ μὴ ἕπεσθαι ποιεῖν τὴν ὁρμὴν τῆς ψυχῆς ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος , ἔστι τι ἄρα καὶ ἐφ’ ἡμῖν , καὶ οὐκ ἐξ ἀνάγκης ἕπονται · ὥστε οὐκ ἐν τῇ κράσει τὸ εἶναι ἔχουσιν . εἰ γὰρ ἦν τοῦτο , πῶς ἀντέτεινε πρὸς τὰ πάθη ; πόθεν ἡ μάχη ἡ ἄσπονδος τοῦ λόγου καὶ τῶν παθῶν ; οὐδὲν γὰρ τῷ σώματι τᾷ σωστικῷ αὐτοῦ μάχεται οὐδὲ φιλονεικεῖ μάχεσθαι τῷ αἰτίῳ · ὥστε εἰ αἰτία ἦν ἡ κρᾶσις τοῖς ψυχικοῖς πᾶσι κινήμασιν , οὐκ ἄν ποτε αὐτὴ πρὸς ἑαυτὴν ἐμαχέσατο · τὰ γὰρ μαχόμενά εἰσι τὰ ἐναντία . ὅτι μὲν οὖν χωριστὴ ἡ ψυχὴ ἡ λογικὴ τοῦ σώματος , ἱκανῶς οἱ εὖ ζῶντες δεικνύουσιν ὑπεροπτικῶς ἔχοντες πρὸς τὸ σῶμα · καίτοι οὐδὲν τοῦ ἰδίου ὑποκειμένου καταφρονεῖ , ἀλλὰ καὶ σώζειν αὐτὸ βούλεται · ἡ δὲ ψυχὴ τὸ ἐναντίον φαίνεται ποιοῦσα . τὰ δὲ πάθη ἐπειδὴ δέδονται τῇ ψυχῇ κατιούσῃ εἰς τὴν γένεσιν διὰ τὰς εἰρημένας αἰτίας . ἔχοντα ἐν ὑποκειμένῳ τῷ πνεύματι τὸ εἶναι , διαβαίνοντα δέ , ὡς εἴπομεν , καὶ ἐπὶ τοῦτο τὸ παχὺ σῶμα , οὐκ ἄνευ μὲν τῆς τοιᾶσδε κράσεως γίνονται , ὥσπερ οὐκ ἄνευ τῶν χορδῶν ἡ ἁρμονία , οὐ μὴν ἀπλῶς ἀποτέλεσμά εἰσι τῶν κράσεων · ἀλλ’ ὥσπερ δεῖται μὲν πάντως ὁ μουσικὸς τῶν τοιῶνδε χορδῶν , ἡ δὲ ἁρμονία ἐκ τῶν λόγων τῶν ἐν τῷ μουσικῷ ἐν τῇ τοιᾷδε τῶν χορδῶν ἐπιτηδειότητι ἐγγίνεται , οὕτω φαμὲν καὶ τὰ πάθη μὴ ἄνευ μὲν τῆς τοιᾶσδε κράσεως γίνεσθαι , μὴ μὴν κρᾶσιν εἶναι ἢ ἀποτέλεσμα κράσεως · ἀλλ’ ὥσπερ τὰ αὐτομάτως φυόμενα δεῖται μὲν πάντως τοιᾶσδε γῆς , δεῖται δὲ καὶ ὑετοῦ , οὐ μὴν ἱκανὸν τοῦτο εἰς γένεσιν αὐτῶν , ἀλλ’ οἱ λόγοι τούτων ἐκ τῆς ὅλης δημιουργίας προέρχονται , οὕτω φαμὲν τοὺς ἐκ τῆς ὅλης δημιουργίας λόγους ἐν τῇ τοιᾷδε κράσει ἐνιέναι τοὺς λόγους τῶν παθῶν τούτων κατὰ τὴν ἀξίαν ἑκάστης τῶν λογικῶν ψυχῶν . καὶ ὥσπερ τὸ εἶδος τὸ ἐν τοῖς αὐτομάτοις γενόμενον οὔτε ἐκ τῆς μίξεως τῆς γῆς καὶ τοῦ ὕδατος ἁπλῶς ἐπεγένετο οὔτε ἔξωθεν αὐθυποστάτως προυφεστηκὸς ἐγγίνεται , ἀλλ’ οἱ λόγοι οἱ δημιουργικοὶ ἐν τῇ τοιᾷδε τῶν στοιχείων ἐπιτηδειότητι ἐγγεννῶσι καὶ δημιουργοῦσι τὰ τῶν παθὼν ειοη . οὐδὲ γὰρ δεῖ τὰ αἴτια χείρονα ποιεῖν τῶν αἰτιατῶν · εἰ γάρ , ὡς ἤδη εἴπομεν , ἡ κρᾶσις αἰτία θυμοῦ καὶ ἐπιθυμίας αἰσθήσεως τε καὶ φαντασίας , τὸ ἄζων τῆς ζωῆς αἴτιον ἔσται ( ζωαὶ γάρ τινές εἰσιν αὗται ) καὶ τὸ ἄψυχον ψυχῆς , τὸ ἀναίσθητον γνώσεως , ὅπερ ἄτοπον . Κἀκεῖνο δὲ ἴσως ἄξιον ζητήσεως · εἰ ἡ ἄλογος ψυχὴ καὶ ἡ φυτικὴ ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματι ἔχει τὸ εἶναι , κρεῖττον δὲ τὸ αὐθυπόστατον τοῦ ἐν ἑτέρῳ ἔχοντος τὸ εἶναι , αὐθυπόστατον δὲ τὸ σῶμα , κρεῖττον ἄρα τὸ σῶμα τῶν τοιούτων ψυχῶν . τί οὖν φαμεν ; ὅτι οὔκ εἰσιν αἱ ψυχαὶ αὗται ὡς ἐν ὑποκειμέ|νῳ τῷ σώματι , ἀλλ’ ὡς ἐν ὕλῃ εἶδος · εἶδος γὰρ τοῦ ζῴου ἡ ψυχή . πανταχοῦ δὲ τὸ εἶδος κρεῖττον τῆς ὕλης · οὐδὲ γὰρ τὸ τῆς σαρκὸς εἶδος ἢ τὸ πυρὸς ἢ ἄλλου τινὸς τῶν σωμάτων , ἐπειδὴ καθ’ ἑαυτὸ ὑποστῆναι οὐ δύναται , ἤδη καὶ χεῖρον τῆς ὕλης , ἐπεὶ μηδὲ αὐτὴ ἡ ἀνείδεος ὕλη ἐν ὑποστάσει ἐστὶν αὐτὴ καθ’ αὑτήν , ἀλλὰ μετὰ εἴδους τινὸς θεωρεῖται · ἡ δὲ προσεχὴς ὕλη εἰ καὶ ὑφέστηκε καθ’ αὑτήν , οἷον τοῦ ἀβακίου τὰ ξύλα , οὐχ ὡς ἀπλῶς ὕλη ὑφέστηκεν , ἀλλ’ ὡς εἶδός τι τοῦ ξύλου · ὁπηνίκα δὲ γίνεται τοῦ ἀβακίου ὕλη τὰ ξύλα , τότε δῆλον ὅτι χείρονα τὰ ξύλα τοῦ εἴδους τοῦ 11 ἀβακίου , ἐπειδὴ τὰ μὲν ἕνεκά του , τὸ δὲ οὗ ἕνεκα . τί οὖν διαφέρει τὸ ὡς εἶδος ἐν ὕλῃ τοῦ ἐν ὑποκειμένῳ ; ὅτι τὸ μὲν εἶδος συνδυαζόμενον τῇ ὕλῃ ἀποτελεῖ ἑνὸς πράγματος οὐσίαν , οἷον τὸ τοῦ ἀβακίου εἶδος μετὰ τῶν ξύλων συνδυασθὲν τὸ ἀβάκιον ἀπετέλεσεν , ὁμοίως τὸ τῆς σαρκὸς μετὰ τῶν στοιχείων ἢ τῶν χυμῶν τὴν σάρκα , καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὡσαύτως , τὸ δὲ ἐν ὑποκειμένῳ οὐ ποιεῖ μίαν οὐσίαν μετὰ τοῦ ὑποκειμένου , οἷον τὸ λευκὸν μετὰ τοῦ σώματος οὐκ ἐποίησεν ἄλλο τι εἶδος · οὐδὲν γὰρ συντελεῖ τῷ σώματι τὸ λευκὸν εἰς τὸ εἶναι καὶ παρὸν καὶ ἀπόν . p . 403a19 Μηνύει δὲ τὸ ποτὲ μὲν ὑπὸ ἰσχυρῶν καὶ ἐναργῶν μηδὲν παροξύνεσθαι ἢ φοβεῖσθαι . Οτι , φησίν , οὐκ ἴδια τῆς ψυχῆς ταῦτα παθήματα , ἀλλὰ τοῦ συναμ - φοτέρου , δῆλον ἐξ ὧν τῇ τοῦ σώματος ποιᾷ διαθέσει ἐπιτείνονται καὶ ἀνίενται . εἰσὶ γάρ τινες οἳ οὕτω κατὰ τὴν κρᾶσιν ἔχουσιν , ὥστε κἂν μυρία ᾖ τὰ παροξύνοντα , οὐ κινοῦνται πρὸς ὀργὴν ἀπεψυγμένον ἔχοντες τὸ περὶ τὴν καρδίαν αἷμα καὶ δυσκίνητον , ἕτεροι δὲ εὐεμπτώτως ἔχουσι πρὸς τὸ πάθος , ὥστε καὶ πάνυ μικρῶν καὶ εὐτελῶν ὄντων τῶν παροξυνόντων εὐθὺς ἐρεθίζεσθαι πρὸς τὸν θυμὸν διὰ τὸ ἔχειν ζέον ἀεὶ τὸ περικάρδιον αἷμα · ὅθεν καὶ οἱ μανικῶς διακείμενοι ὑπερζέσαντος τούτου τὸ πάθος ὑπομένουσι . πάλιν εἰς δειλίαν καὶ θάρσος ὁμοίως οἱ μὲν καὶ ὑπὸ μεγάλων φόβων δυσκατάπγηκτοι μένουσιν , οἱ δὲ πολλάκις καὶ μηδενὸς φοβεροῦ παρεστῶτος εἰς φόβον καὶ δειλίαν κινοῦνται ῥᾳδίως , ὅταν τοιαύτην τύχωσιν ἔχοντες τὴν κρᾶσιν οἵα γίνεται ἡ τῶν ἐν τοῖς φόβοις γινομένων · συστέλλεται γὰρ τῶν τοιούτων τὸ θερμὸν εἰς τὸ βάθος , ὅθεν καὶ ὠχροὶ γίνονται · “ ὦχρος δέ μιν εἷλε παρειάς ” . ὅταν οὖν τις τοιαύτης ἐξ ἀρχῆς τύχῃ κράσεως , ῥᾳδίως εὐκίνητός ἐστιν εἰς τὸ πάθος . ὥστε εἰ ἦν τῆς ψύχης ιοια ταῦτα πάθη , οὐκ ἔδει τοῦ σώματος αὐτὰ ἠρτῆσθαι οὐδὲ ἐκ τῆς τούτου διαθέσεως τὴν ἀρχὴν λαμβάνειν , ἀλλ’ ὅπως ἂν ἔχοι τὸ σῶμα , αὐτὴν ὁμοίως ἢ κινεῖσθαι ἢ μὴ κινεῖσθαι πρὸς τὰ πάθη . νῦν δὲ καὶ αἱ ἡλικίαι τὰ εἴδη τῶν παθῶν ἐξαλλάττουσι καὶ συμμεταβάλλουσι , τῆς κράσεως δηλονότι συμμεταβληθείης τῷ χρόνῳ . ὥστε τοῦ συναμφοτέρου ταῦτα · εἰ γὰρ ὡς ὀργάνῳ ἐκέχρητο ἡ ἄλογος ψυχὴ καὶ ἡ φυτικὴ τῷ σώματι , οὐκ ἄν ὑπ’ αὐτοῦ ἐκινήθη · οὐδὲν γὰρ τῶν ὀργάνων κινεῖ τὸν τεχνίτην , ἀλλ’ ὑπ’ αὐτοῦ κινεῖται , οὐδὲ μεταβαλλόμενα τὰ ὄργανα συμμεταβάλλει τῶν τεχνιτῶν τὰς ὀρέξεις · τὸ δὲ σῶμα τοιώσδε ἢ τοιώσδε κεκραμένον τἀς τοιαύτας συμμεταβάλλει δυνάμεις . p . 403 a 21 ἐὰν ὀργᾷ τὸ σῶμα καὶ οὕτως ἔχῃ , ὥσπερ Τουτέστιν ἐὰν εἰς ὀργὴν ἐπιτήδειον ᾖ κεκραμένον τὸ σῶμα · ἔσται δὲ οὕτως , ἐὰν σχῇ τοιαύτην τὴν κρᾶσιν , ὥσπερ γίνεται ἡ τῶν ὀργιζομένων · τότε γὰρ εὐκίνητος ὁ τοιοῦτος εἰς ὀργὴν ἔσται . p . 403 a 22 Ἔτι δὲ μᾶλλον τοῦτο φανερόν · μηδενὸς γὰρ φοβεροῦ συμβαίνοντος ἐν τοῖς πάθεσι γίνονται τοῖς τοῦ φοβουμένου . Τῷ ὄντι ἐναργεῖς δείξεις τοῦ μὴ εἶναι τῆς ψυχῆς ἴδια ταῦτα πάθη , ὅταν καὶ μηδενὸς ἔξωθεν κινοῦντος διὰ τὴν πολλὴν εἰς τοῦτο τὸ πάθος τοῦ σώματος ἐπιτηδειότητα τὸ αὐτό τις πάσχῃ ὅπερ ἂν ἄλλος ὑπὸ μεγάλων φόβων πείσεται . p . 403 a 24 Εἰ δὲ οὕτως ἔχει , δῆλον ὅτι τὰ πάθη λόγοι ἔνυλοί εἰσιν . Εἰ οὕτως ἔχει , φησί , τουτέστιν εἰ μὴ ἴδια ταῦτα πάθη εἰσὶ ψυχῆς , ἀλλὰ τοῦ συναμφοτέρου , λόγοι εἰσὶν ἔνυλοι , τουτέστιν εἴδη εἰσὶν ἐν ὕλῃ τὸ εἶναι ἔχοντα καὶ οὐ χωριστά . ὥστε οἱ ὅροι τοιοῦτοι οἷον τὸ ἀργίζεσθαι κίνησίς τις τοῦ τοιουδὶ σώματος ἢ μέρους ἢ δυνάμεως ὑπὸ τοῦδε ἕνεκα τοῦδε . εἰ γὰρ φυσικοῦ ἔργον τὸ περὶ τῶν ἐνύλων εἰδῶν διαλέγεσθαι , ἄλλα δὲ ἐν ἄλλῃ ὕλῃ εὔη , ἀνάγκη ἄρα τῷ φυσικῷ τοὺς ὁρισμοὺς ἀποδιδόναι ἔκ τε τῆς ὕλης καὶ τοῦ εἴδους καὶ τῆς αἰτίας , καθ’ ἣν τὸ εἶδος ἐν τῇ ὕλῃ γίνεται . περὶ μὲν γὰρ τοῦ εἴδους διλεγόμενος ἀνάγκῃ καὶ περὶ τῆς ὕλης διαλέξεται · τῶν πρός τι γὰρ ταῦτα · ἀναγκαίως δὲ καὶ περὶ τῆς αἰτίας δι’ ἥν ἐστι τὸ εἶδος ἐν τῇ ὕλῃ διαλέξεται , εἴπερ ὁ μὲν φυσικὸς τεχνίτης , ἡ δὲ τέχνη τοὺς λόγους ὀφείλει εἰδέναι τῶν ὧν ἐστι τέχνη . “ ἐγὼ γάρ,’’ φησὶν ὁ Πλάτων’ , “ τέχνην οὐ καλῶ ὃ ἂν ᾖ ἄλογον πρᾶγμα ” . ὡς ἐν τύπῳ οὖν παραδίδωσι τὸ εἶδος τῶν φυσικῶν ὁρισμῶν · κίνησις , φησίν , ὡς λέγομεν ἐπὶ τοῦ θυμοῦ ζέσις ( κίνησις γὰρ ἡ ζέσις ) , τοῦ τοιοῦδε σώματος , τουτέστι φυσικοῦ ὀργανικοῦ , ἢ μέρους . πολλάκις μὲν γὰρ περὶ ὅλον τὸ σῶμα τὸ πάθος γίνεται , ὃ βουλόμεθα ὁρίσασθαι , οἷον εἰ τὴν ἁφὴν ὁριζόμεθα · τοῦ γὰρ ὅλου σώματος κίνησιν εἶναι φήσομεν · μέρους δὲ ὡς ἐπὶ τῆς ὀργῆς , λέγοντες ζέσιν εἶναι τοῦ περικαρδίου αἵματος . ἢ δυνάμεως , ὡς εἰ μὴ λέγοιμεν ζέσιν τοῦ περικαρδίου αἵματος , ἀλλὰ ζέσιν τοῦ περικαρδίου θερμοῦ · δῆλον δὲ ὅτι καὶ διὰ τοῦ αἵματος τὸ θερμὸν καὶ διὰ τοῦ θερμοῦ τὸ αἷμα σημανθήσεται . ὑπὸ τοῦδε ἕνεκα τοῦδε , ὑπὸ τοῦ λυπήσαντος δηλονότι διὰ τὸ ἀντιλυπῆσαι αὐτόν . εἰπόντες οὖν ἴδι’ ὄρεξιν ἀντιλυπήσεως’ ἀμφότερα ἐσημάναμεν · ἡ γὰρ ἀντιλύπησις καὶ τὸν λυπήσαντα σημαίνει , καὶ τὴν ἄμυναν . p . 403 a 27 Καὶ διὰ ταῦτα φυσικοῦ θεωρῆσαι περὶ ψυχῆς ἢ πάσης ἢ τῆς τοιαύτης . Ἐπειδὴ γὰρ τὰ φυσικὰ τοιαῦτα εἴδη περὶ ὧν ἐπισκέπτεται ὁ φυσικός , τοιοῦτοι δὲ καὶ οἱ φυσικοὶ ὁρισμοὶ καὶ τὴν ὕλην παραλαμβάνοντες , φυσικοῦ ἄρ τὸ περὶ τῶν τοιούτων ψυχῶν διαλεχθῆναι τῶν οὐκ ἄνευ ὕλης . τὸ γὰρ περὶ τῶν ἀύλων ψυχῶν καὶ νοερῶν διαλέγεσθαι εἴη ἄν , ὡς ἐν τῇ Περὶ μορίων ζῴων εἶπε , τοῦ πρώτου φιλοσόφου · ἀνάγκη γὰρ τὸν περὶ τοῦ νοῦ διαλεγόμενον διαλεχθῆναι καὶ περὶ τῶν νοητῶν , τοῦτο δὲ θεολογίας ἔργον . ἀλλ’ ὡς εἴπομεν ἤδη , ὁ τέλειος φυσικὸς ἀνάξει ἑαυτὸν καὶ ἐπὶ τὰ ἐξῃρημένα αἴτια τῶν φυσικῶν , ὡς καὶ αὐτὸς ἐν τῇ Φυσικῇ μετὰ τοὺς περὶ κινήσεως λόγους περὶ τοῦ ἀκινήτου αἰτίου διαλεχθεὶς εἶπεν ῾ἐκ τοιαύτης ἄρα ἀρχῆς ἤρτηται ὁ οὐρανὸς καὶ ὁ κόσμος᾿ · ὁμοίως ἐν τῇ Περὶ γενέσεως καὶ ἐνταῦθα , ἐπειδὴ οὖν καὶ περὶ τούτων ὡς αἰτίων τῶν φυσικῶν διαλεχθήσεται · εἶπε γὰρ ἤδη καὶ περὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς ὅτι ἔστιν οἷον ἀρχὴ τῶν ζῴων . διὰ τοῦτό φησιν ἐνταῦθα τὸ ἢ πάσης . p . 403 a 29 Διαφερόντως δ’ ἂν ὁρίσαιτο φυσικός τε καὶ διαλεκτικος ἕκαστον ἀυτῶν . εἰπὼν ὅτι τὰ πάθη τῇς ψυχῆς λόγοι ἔνυλοί εἰσι καὶ ὅτι διὰ τοῦτο φυσικοῦ ἐστι θεωρῆσαι περὶ ψυχῆς ἢ πάσης ἢ ὅση μὴ ἄνευ τῆς ὕλης , θέλει λοιπὸν διὰ τούτων δεῖξαι ποῖός ἐστιν ὁ τῷ φυσικῷ πρέπων περὶ ψυχῆς ὁρισμός . τριῶν οὖν τούτων ὄντων ἐν τοῖς φυσικοῖς πράγμασιν , ὕλης , εἴδους καὶ τῆς αἰτίας , καθ’ ἥν ἐστι τὸ εἶδος ἐν τῇ ὕλῃ , καταγίνονται περὶ ταῦτα μέθοδοι πέντε , ἡ φυσική , ἡ κατὰ μέρος τέχνη , ἡ διαλεκτική , ἡ μαθηματική , ἡ πρώτη φιλοσοφία . ία . ζητεῖ οὖν πῶς ἑκάστη τούτων τῶν μεθόδων ὁριεῖται τὰ προκείμενα . πρότερον δὲ εἴπωμεν περὶ τί τῶν ὑποκειμένοων ἑκάστη τούτων καταγίνεται . φυσικοῦ μὲν οὖν ἔργον διαλεχθῆναι περὶ πάντων τῶν εἰρημένων , τῆς τε ὕλης τῶν φυσικῶν πραγμάτων καὶ τοῦ εἴδους καὶ τῆς αἰτίας , καθ’ ἥν ἐστιν ἐν τῇ ὕλῃ τὸ εἶδος · οἷον τίς ἡ ὕλη τῶν οὐρανίων , ὅτι οὐ τὰ τέσσαρα στοιχεῖα ἀλλ’ ἕτερόν τι τούτων τὸ πέμπτον σῶμα , τί τὸ εἶδος , ὅτι σφαιρικά · διὰ τί δὲ σφαιρικά , ἀποδώσει τούτου αἰτίαν καὶ σύστοιχον αὐτοῖς καὶ ἐκ τῆς σχέσεως ἣν ἔχουσι πρὸς τὰ πρὸ αὐτῶν , ὥσπερ ὁ Πλάτων ἐν τῷ Τιμαίῳ ἐζήτησε , διὰ τί σφαιρικὸς ὁ οὐρανός · ὅτι , φησίν , ἔδει τὸ πάντων γενησόμενον δεκτικὸν καὶ περιέξον τὰ πάντα τὸ πολυχωρητότατον τῶν σχημάτων σχήσειν · πολυχωρητότατον δὲ ἐν μὲν ἐπιπέδοις ὁ κύκλος , ἐν δὲ στερεοῖς ἡ σφαῖρα . δείκνυται γὰρ ὅτι τῶν σχημάτων τῶν ἰσοπεριμέτρων τὸ πολυγωνιώτερον πολυχωρητότερον , καὶ διὰ τοῦτο τὸ ἀγώνιον πάντων πολυχωρητότατον . οἷον ἐὰν τετράγωνον χωρίον ᾖ καὶ ἄλλο ὁτιοῦν τῶν πολυγωνίων σχημάτων , οἷον ἑξάγωνον , ἔχῃ δὲ ἑκάτερον τὴν περίμετρον πηχῶν τεσσάρων , ἦ δὲ καὶ ἕτερον χωρίον περιφερὲς ὄν , τουτέστι κύκλος , τῶν αὐτῶν τεσσάρων ἔχον τὴν περίμετρον , τὸ ἐμβαδὸν μεῖζόν ἐστι τὸ μὲν τοῦ ἑξαγώνου τοῦ τετραπλεύρου , τὸ δὲ τοῦ κύκλου τοῦ ἑξαγώνου μεῖζον . ὁμοίως καὶ ἐπὶ στερεῶν , κύβου λέγω καὶ ὀκταέδρου καὶ δωδεκαέδρου καὶ σφαίρας καὶ τῶν λοιπῶν , τὸ μὲν πολύγωνον πλεῖον χωρήσει τοὐ κύβου κατὰ τὸ ἐμβαδόν , ἡ δὲ σφαῖρα τοῦ πολὺ . γώνου . ἀποδίδωσι δὲ καὶ ὁ Ἀριστοτέλης φυσικὴν αἰτίαν τοῦ σχήματος · τῷ γὰρ ἀιδίῳ φησὶν ἐσομένῳ τὸ σφαιρικὸν πρεπῶδες εἶναι σχῆμα , ὃ μήτε ἀρχὴν μήτε τέλος ἔχει ἀλλ’ εἰς ἑαυτὸ συννένευκε · καὶ ὁ Πλωτῖνος φυσικὴν αἰτίαν τοῦ σχήματος [ ταύτην ] τοῦ οὐρανοῦ ἐκ τῆς σχέσεως ἣν ἔχει πρὸς τὰ πρὸ αὐτοῦ · προσεχῶς δέ εἰσιν ὑπὲρ τὰ οὐράνια αἱ νοηταὶ οὐσίαι · δεῖ δὲ τὸ αἰτιατὸν ὅτι μάλιστα ὡμοιῶσθαι τῷ προσεχεῖ αἰτίῳ καὶ τούτου εἰκόνα καὶ μίμημα φέρειν . διὰ τοῦτο οὖν , φησί , κύκλῳ κινεῖται ὁ οὐρανὸς , ὅτι νοῦν μιμεῖται . ἴδιον γὰρ του νοῦ πρὸς ἑαυτὸν συννεύειν · αὐτὸς γὰρ ὁ ὁρῶν , αὐτὸς ὁ ὁρώμενος · ὁρῶν γὰρ τὰ εἴδη ἑαυτὸν ὁρᾶ , καὶ ἑαυτὸν ὁρῶν τὰ εἴδη τεθέαται · πλήρωμα γάρ ἐστι τῶν εἰδῶν καὶ εἶδος εἰδῶν . ἔχει οὖν ὁ οὐρανὸς τὸ σφαιρικὸν σχῆμα διὰ τὴν κύκλῳ κίνησιν , ταύτην δὲ διὰ τὴν πρὸς τὸν νοῦν ἐξομοίωσιν . καὶ ἄλλως μιμεῖται τὸν νοῦν ἀμερῶς πανταχοῦ ὄντα · ὡς οὖν ἐκεῖνος ἅμα πανταχοῦ ἐστιν , οὕτως ὁ οὐρανὸς πανταχοῦ γίνεται . τῷ οὖν πανταχοῦ γίνεσθαι τὸ πανταχοῦ ὂν μιμεῖται · τελείωσις γὰρ τῶν χειρόνων ἡ πρὸς τὰ ὑπέρτερα ἐπιστροφή τε καὶ ἐξομοίωσις . οὕτω μὲν οὖν ὁ φυσικὸς πάντων τῶν φυσικῶν ἀποδίδωσι καὶ τὴν ὕλην καὶ τὸ εἶδος καὶ τὸ αἴτιον , καὶ διὰ τοῦτο τὸν ὁρισμὸν ἀποδίδωσιν ἐκ τῆς ὕλης ναὶ τοῦ εἴδους καὶ τῆς αἰτίας δι’ ἥν ἐστι τὸ εἶδος ἐν τῇ ὕλῃ . Ὀ δὲ κατὰ μέρος τεχνίτης ἔχει μὲν καὶ αὐτὸς περὶ πάντα ταῦτα , διαφέρει δὲ τοῦ φυσικοῦ , ὅτι περὶ μερικόν τι καταγίνεται πρᾶγμα , οἷον ὁ ἰατρὸς περὶ τὰ ἀνθρώπινα σώματα , ὁ τέκτων περὶ λίθους καὶ ξύλα . ἀποδώσει δὲ καὶ οὗτος τὸν ὁρισμὸν περιλαμβάνων καὶ τὴν ὕλην καὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν αἰτίαν . διαφέρει δὲ καὶ ταύτῃ τοῦ φυσικοῦ , ὅτι ὁ μὲν κατὰ μέρος τεχνίτης τὰς προσεχεῖς αἰτίας ἀποδίδωσι μόνας , ὁ δὲ φυσικὸς καὶ τὰς πρώτας , οἷον αἰτιάσεται τῆς γενέσεως καὶ φθορᾶς ὁ ἰατρὸς τὴν συμμετρίαν τῶν χυμῶν καὶ τῆς τούτων συμμετρίας τὰ στοιχεῖα , ὁ δὲ φυσικὸς καὶ ἐπέκεινα | χωρήσει καὶ ἐπὶ τὴν ὕλην καὶ τὸ εἶδος . δεῖ γὰρ καὶ τὸν κατὰ b 5v μέρος τεχνίτην εἰδέναι καὶ τὴν αἰτίαν . “ ἐγὼ γάρ’’ , ὁ Πλάτων’ φησίν , “ τέχνην οὐ κλῶ ὃ ἄν ᾖ ἄλογον πρᾶγμα ” . Ὁ δὲ διαλεκτικὸς ἀποδώσει τοὺς ὁρισμοὺς ἔκ τε τοῦ εἴδους καὶ τῆς αἰτίας · περὶ ταῦτα γὰρ καταγίνεται · καὶ ταύτην οὐχ ὡς αἰτίαν σκοπῶν , ἀλλ’ ἁπλῶς ὡς πρᾶγμά τι ἢ εἶδος , οἷον ὅτι ὁ θυμὸς ὄρεξίς ἐστιν ἀντιλυπήσεως . ἐνταῦθα οὐδαμοῦ τῆς οὐσίας τοῦ θυμοῦ ἔννοιαν ἡμῖν δέδωκεν , ἀλλὰ μόνην τὴν αἰτίαν εἶπε δι’ ἥν ἐστιν · ἵνα γὰρ ἀντιλυπήσῃ τὸν προλυπήσαντα · καὶ διὰ τοῦτο κενὸν αὐτόν φησιν εἶναι , διότι τοῦ πράγματος οὐκ ἐφάπτεται . ὅτι δὲ καὶ τὴν αἰτίαν λέγων οὐχ ὡς αἰτίαν αὐτὴν ἀποδίδωσιν ἀλλ’ ἀπλῶς ὡς πρᾶγμά τι , δῆλον ἐξ ὧν τοῦ αἰτιατοῦ οὐκ ἐμνήσθη . αἰτιατὸν δὲ τῆς ὀρέξεως ἡ ζέσις τοῦ περικαρδίου αἵματος · ἐπειδὴ γὰρ βούλεται ἀντιλυπῆσαι , διὰ τοῦτο κινεῖ τὸ περικάρδιον αἷμα . ὥστε εἰ ὁ μὲν διαλεκτικὸς ὁρισμὸς τὸ αἴτιον λέγων οὐ μέμνηται τοῦ αἰτιατοῦ , πᾶσα δὲ ἀνάγκη τὸν περὶ τοῦ αἰτίου διαλεγόμενον καὶ τοῦ αἰτιατοῦ μνησθῆναι ( ταῦτα γὰρ τῶν πρός τι ) , δῆλον ἄρα ὅτι οὐχ ὡς αἰτίας μέμνηται τῆς αἰτίας , ἀλλ’ ὡς εἶπον ὡς πράγματος . Ὁ δὲ μαθηματικὸς καὶ αὐτὸς καταγίνεται περὶ τὰ εἴδη τὰ ἀχώριστα τῆς ὕλης , οὐ πάντα ἀλλ’ ὅσα δυνατὰ τῇ ἐπινοίᾳ χωρίζεσθαι · ταῦτα δ’ ἐστὶ τὰ καλούμενα κοινὰ αἰσθητά , οἷον μεγέθη καὶ σχήματα . σαρκὸς γὰρ εἶδος καὶ ὀστοῦ καὶ τῶν τοιούτων οὐδὲ κατ’ ἐπίνοιαν χωρισθῆναι τῆς ὕλης δύναται · τὸ γὰρ μαλθακὸν καὶ ὑγρὸν καὶ ἐρυθρὸν καὶ ἐξ ὧν ἄλλων εἰδοποιεῖται ἡ σὰρξ ἅμα τῷ νοηθῆναι συνεπινοουμένην ἔχει τὴν οἰκείαν ὕλην , ἀφαιρουμένης δὲ τῆς ὕλης καὶ αὐτὰ συναφῄρηται . ἀποδίδωσιν οὖν ὁ μαθηματικὸς τῶν καθ’ αὑτὰ τῶν εἰδῶν τῶν ἐξ ἀφαιρέσεως τοὺς ὁρισμοὺς οὐχ ὑπολογιζόμενος ὕλην , ἀλλ’ αὐτὰ καθ’ αὑτὰ ἀποδιδούς . διὸ οὐδὲ τῆς αἰτίας ἐν τῷ ὁρισμῷ μέμνηται · εἰ γὰρ καὶ τὴν αἰτίαν ὡρίζετο , πάντως ἄν καὶ τὴν ὕλην παρελάμβανεν · ἐπειδὴ οὖν οὐ διαλέγεται περὶ ὕλης , διὰ τοῦτο οὐδὲ τῆς αἰτίας μεμνήσεται · οἷον τί ἐστι τρίγωνον ; σχῆμα ὑπὸ τριῶν εὐθειῶν περιεχόμενον · τί ἐστι κύκλος ; σχῆμα ὑπὸ μιᾶς γραμμῆς περιεχόμενον . ἐν τούτοις οὔτε ὕλης ἐμνήσθη καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ αἰτίας , δι’ ἣν ἐν τῇδε τῇ ὕλῃ τόδε τὸ εἶδός ἐστιν · ἀλλ’ ἐὰν ἄρα , τῶν συμπτωμάτων τῶν καθ’ αὑτὰ συμβαινόντων τοῖς σχήμασι τούτων τὰς αἰτίας ἀποδώσει , οἷον διὰ τί τὸ τρίγωνον δύο ὀρθαῖς ἴσας ἔχει . Ὁ δὲ πρῶτος φιλόσοφος περὶ τῶν πάντῃ χωριστῶν τῆς ὕλης εἰδῶν διαλέξεται . τῶν γὰρ εἰδῶν τῶν ἐνύλων εἰσὶ καὶ ἐν τῇ ψυχῇ τῇ ἡμετέρᾳ λόγοι , εἰσὶ δὲ καὶ ἐξῃρημένοι ἐν τῷ δημιουργικῷ νῷ . καὶ τῶν ἐν τῇ ψυχῇ οἱ μέν εἰσι διαστατοὶ οἱ ἐν τῇ φαντασίᾳ , οἱ δὲ ἀμερεῖς καὶ ἀδιάστατοι οἱ ἐν τῷ λογικῷ μέρει τῆς ψυχῆς . ὁ μὲν οὖν γεωμέτρης περὶ τῶν ἐν τῆ φαντασίᾳ διαλέγεται διαστατῶν εἰδῶν · ὡς γὰρ ἀβακίῳ κέχρηται τῇ φαντασίᾳ μεριστῶς ἐνεργῶν καὶ διαστήματα ἀναμετρῶν καὶ τέμνων · ὁ μέντοι πρῶτος φιλόσοφος διαλέξεται περὶ τῶν εἰδῶν τῶν τε ἐν τῷ λογικῷ μέρει τῆς ψυχῆς καὶ τῶν δημιουργικῶν . διαφέρουσι δὲ οὗτοι , ὅτι οἱ μὲν ἐν τῇ ψυχῇ εἰκόνες εἰσὶ τῶν πρώτων καὶ τῶν πραγμάτων γνωστικοί , οἱ δὲ ἕτεροι ἀρχέτυποί εἰσι καὶ ποιητικοί . περὶ μὲν οὖν τῶν δημιουργικῶν διαλεγόμενος ὡς θεωρητικὸς ἐνεργήσει , περὶ δὲ τῶν ἐν τῇ ψυχῇ ὡς καθαρ - τικός · καθαρτικῶς γὰρ ἐνεργεῖ , ὅταν ἐπιστρέφῃ πρὸς ἑαυτὸν καὶ γινώσκῃ τὴν οὐσίαν τῆς ψυχῆς · τότε γὰρ κατ’ ἐπιστήμην ὄντως ἡ κάθαρσις καὶ τῶν παθῶν καὶ τῆς ἀγνοίας . τὴν δὲ οὐσίαν γινώσκων τῆς ψυχῆς εἴσεται ὅτι τῶν εἰδῶν ἔστι πλήρωμα , καὶ διὰ τοῦτο τὰς μαθήσεις ἐρεῖ ἀναμνήσεις εἶναι . Ὁ μὲν γὰρ ὄρεξιν ἀντιλυπήσεως , ὁ διαλεκτικὸς δηλονότι · τοῦτο δὲ ἡ αἰτία ἐστὶ καὶ τὸ τέλος τῆς τοῦ θυμοῦ κινήσεως . ὁ δὲ ζέσιν τοῦ περὶ τὴν καρδίαν αἵματος ἢ θερμοῦ , ὁ φυσικός · οὗτος δὲ ἐκ τῆς ὕλης · ὕλη γὰρ τὸ αἷμα τὸ περὶ τὴν καρδίαν ἢ ἁπλῶς τὸ θερμόν . πῶς δὲ λέγομεν ἐκ τῆς ὕλης εἶναι τοῦτον ; καίτοι δόξειεν ἐκ τῆς ὕλης καὶ τοῦ εἴδους εἶναι · εἶπε γὰρ ζέσιν εἶναι , τοῦτο δὲ εἶδος τοῦ θυμοῦ , ὕλη δὲ τὸ περὶ τὴν καρδίαν αἷμα , αἰτία δὲ οἱονεὶ τελικὴ τὸ δι’ ὄρεξιν ἀντιλυπήσεως . ἀλλὰ λέγω ὅτι οὐχ ἁπλῶς ἡ ζέσις εἶδός ἐστι τοῦ θυμοῦ , ἐπεὶ οὕτως γε ὁσάκις ἄν ζέσειε τὸ περικάρδιον αἷμα καὶ ἐξ ἄλλων προφάσεων , θυμὸς ἂν ἦν · ἀλλὰ εἶδός ἐστι τοῦ θυμοῦ ἡ ζέσις ἡ ὑπὸ τοῦδε γινομένη , ὡς αὐτὸς ἔναγχος εἶπε , λέγω δὲ ὑπὸ τοῦ λυπήσαντος . ὥστε ἡ ἁπλῶς ζέσις τοῦ αἵματος εἴη ἂν ὡς προσεχὴς ὕλη ὑποκειμένη τῇ διὰ τὸν λυπήσαντα γινομένῃ . πότε οὗν μεμνήμεθα τοῦ εἴδους ; ὅταν προσθῶμεν ὅτι ὄρεξις ἀντιλυπήσεως · ἐν γὰρ τῷ εἰπεῖν ἀντιλυπήσεως ἐμνήσθη τό τε ὑπὸ τοῦ λυπήτριγώνιον σαντος κεκινῆσθαι τὴν ζέσιν , καὶ διὰ τὸ ἀντιλυπῆσαι αὐτόν · τὸ γὰρ ἀντιλυπῆσαι σημαίνει καὶ τὸν προλυπήσαντα . p . 403 b 1 τούτων δὲ ὁ μὲν τὴν ὕλην ἀποδίδωσιν , ὁ δὲ τὸ εἶδος καὶ τὸν λόγον . Ὁ μὲν γὰρ φυσικὸς τὴν ὕλην ἀπέδωκεν , ὁ δὲ διαλεκτικὸς τὸ εἶδος ἤτοι τὴν αἰτίαν . ἔστι γὰρ καὶ ἡ αἰτία οἷον εἶδος χαρακτηρίζουσα τοῦ θυμοῦ πάθος ἐξαίρετον · κινηθήσεται γάρ , ὅπερ εἶπον , καὶ διὰ ἄλλας τινὰς αἰτίας τὸ περὶ τὴν καρδίαν αἷμα , οὐ μὴν εἰς τὸ ἀντιλυπῆσαι · τοῦτο γὰρ χαρακτηριστικὸν τοῦ θυμοῦ · ὥστε ἡ αἰτία αὕτη καὶ εἶδος ἔσται . καὶ ἐνταῦθα μὲν ὁλοσχερέστερον λέγει τὸν φυσικὸν ἐκ τῆς ὕλης ἀποδιδόναι τὸν ὁρισμόν , ἐφεξῆς δὲ ἀκριβέστερον ζητήσας αὐτὸ τοῦτο , τίς εἴη τοῦ φυσικοῦ ὁρισμός , ἐπικρίνει καὶ λέγει ὅτι ὁ μετὰ τῆς ὕλης καὶ τὸ εἶδος ἀποδιδοὺς τὸ μέτα τῆς αιτιας . p . 403 b 2 Ὁ μὲν γὰρ λόγος , ὁ δὲ τοῦ πράγματος · Ὑποστικτέον εἴς τε τὸν γάρ σύνδεσμον καὶ εἰς τὸν δέ , ἵνα ᾖ οὕτως · ὁ μὲν γὰρ τῶν ὁρισμῶν ὁ λόγος ἐστὶ καὶ ἡ | αἰτία ἤτοι τὸ εἶδος τοῦ b 6r θυμοῦ , ὁ δ’ ἕτερος τοῦ πράγματός ἐστιν ὁρισμός , τουτέστι τῆς οὐσίας καὶ τῆς ὕλης . p . 403 b 3 Ἀνάγκη δὲ εἶναι τοῦτον ἐν ὕλῃ τοιαδί , εἰ ἔσται . Τοῦτον , φησί , τὸν ἐκ τοῦ εἴδους ὁρισμόν , εἰ μέλλοι ἐν ὑποστάσει εἶναι καὶ μὴ κενός τε εἶναι καὶ κατ’ οὐδενὸς πράγματος φέρεσθαι , ἀνάγκη εἶναι ἐν ὕλῃ · ὥστε τὸν μέλλοντα τελείως ὁρίσασθαι δεῖ καὶ τῆς ὕλης μνησθῆναι . p . 403 b 3 Ὥσπερ οἰκίας ὁ μὲν λόγος τοιοῦτός τις , σκέπασμα κωλυτικὸν φθορᾶς ὑπὸ ἀνέμων καὶ ὄμβρων καὶ καυμάτων . ὁ δὲ φήσει λίθους καὶ ξύλα . Τοῦτο τῶν αὐτῶν ἐστι παράδειγμα . ὁ μὲν οὖν ὁρισμός , φησίν , ὁ λέγων σκέπασμα κωλυτικὸν καὶ τὰ ἑξῆς , οὗτος διαλεκτικός ἐστι τὴν αἰτίαν τῆς οἰκίας τὴν τελικὴν ἀποδεδωκώς , ὁ δὲ λέγων ὁρισμὸν ὅτι λίθος καὶ πλίνθος καὶ ξύλα τὴν ὕλην ἀποδώσει . ποῖον οὖν τὸ εἶδος τῆς οἰκίας ; ἐστι μέν , ὡς ἤδη εἶπον , καὶ ἡ αἰτία εἶδος · πλὴν εἴποις ἄν εἶδος προσεχὲς τῆς οἰκίας τὴν τοιάνδε τῶν εἰρημένων σύνθεσιν , ὕλην δὲ τὰ τοιάδε ξύλα καὶ λίθους καὶ πλίνθους · οὐδὲ γὰρ τὰ τυχόντα . p . 403 b 6 Ἕτερος δ’ ἐν τούτοις τὸ εἶδος , ἕνεκα τωνδί . Ἀποδεδωκὼς ὁρισμοὺς δύο , τόν τε ἐκ τῆς ὕλης καὶ τὸν ἐκ τοῦ εἴδους , νῦν φησιν ὅτι ἐστὶ καὶ ἕτερός τις ὁρισμός , ὅστις καὶ τὴν ὕλην καὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν αἰτίαν παραλήψεται , οἷον ὅτι οἰκία ἐστὶ σκέπασμα ἐν τοιᾷδε συνθέσει λίθων καὶ πλίνθων καὶ ξύλων · εἶτα καὶ ἡ αἰτία τοῦ τόδε τὸ εἶδος ἐν τῇ τοιᾷδε ὕλῃ εἶναι , κωλυτικὸν φθορᾶς ὑπὸ ἀνέμων καὶ ὄμβρων καὶ καυμάτων . οὐ γὰρ ἀρκεῖ εἰπεῖν ὅτι σκέπασμα κωλυτικὸν φθορᾶς καὶ τὰ ἑξῆς εἰς παράστασιν τῆς οἰκίας · ταύτῃ γὰρ καὶ σπήλαιον ἔσται ἡ οἰκία καὶ σκηνή · ἀλλὰ δεῖ προσθεῖναι τὴν ποιότητα τῆς ὕλης καὶ τῆς συνθέσεως . p . 403 b 7 τίς οὖν ὁ φυσικὸς τούτων ; τῶν τριῶν , φησίν , ὁρισμῶν ποῖον ἐροῦμεν εἶναι τοῦ φυσικοῦ ; πότερον ὁ περὶ τὴν ὕλην , τὸν δὲ λόγον ἀγνοῶν , ἢ ὁ περὶ τὸν λόγον μόνον ; ἢ μᾶλλον ὁ ἐξ ἀμφοῖν ; εἰπὼν ἢ μᾶλλον ὁ ἐξ ἀμφοῖν ἅμα τῇ διαιρέσει τό τε παραλελειμ - μένον τῆς διαιρέσεως προσέθηκε τμῆμα [ εἰπὼν ἢ μᾶλλον ἐξ ἀμφοῖν ] καὶ ἅμα καὶ τὴν ἐπίκρισιν συνέπλεξεν . ἐξ ἀμφοῖν δὲ εἶπε , καίτοι τριῶν ὄντων ἐπὶ τοῦ φυσικοῦ ὁρισμοῦ , ὕλης , εἴδους καὶ αἰτίας , ὅτι ὡς εἶπον πολλάκις ἡ αἰτία καὶ εἶδός ἐστιν . p . 403 b 9 Ἐκεινων δὲ δὴ τίς ἑκάτερος ; ἢ οὐκ ἔστι τις ὁ περὶ τὰ πάθη τῆς ὕλης τὰ μὴ χωριστά , μηδ’ ᾗ χωριστά . Εἰπὼν κατὰ μὲν τὴν ἀρχὴν διαλεκτικοῦ μὲν εἶναι τὸν ἐκ τοῦ εἴδους ὁρισμόν , φυσικοῦ δὲ τὸν ἐκ τῆς ὕλης , εἶτα προελθὼν καὶ διορθώσας τὸν λόγον καὶ εἰπὼν ὅτι φυσικοῦ ἐστιν ὁ ἐξ ἀμφοῖν ἀποδιδόμενος ὁρισμός , ζητεῖ εἰκότως περὶ τῶν λοιπῶν δύο ὁρισμῶν τοῦ τε ἐκ τῆς ὕλης μόνης καὶ τοὐ ἐκ τοῦ εἴδους , τίνος ὅν εἴη τεχνίτου ἑκάτερος ὁρισμός . καὶ περὶ μὲν τοῦ ἐκ τοῦ εἴδους μόνου ὅτι ἐστὶ διαλεκτικοῦ οὐδὲν λέγει · ἤδη γὰρ εἶπεν · περὶ δὲ τοῦ ἐκ τῆς ὕλης μόνης λέγει ὅτι οὐκ ἔστιν οὐδεμία τέχνη περὶ ὕλην μόνην καταγινομένη . πᾶσα γὰρ τέχνη εἶδος ἐπιθεῖναι βούλεται τῇ ὑποβεβλημένῃ ἑαυτῇ ὕλῃ , ὥστε οὐκ ἔστι τέχνη ἥτις ὁριεῖται ἐκ τῆς ὕλης μόνης . οὐκ εἶπε δὲ ἁπλῶς ὅτι οὐκ ἔστι τέχνη καταγινομένη περὶ τὴν ὕλην , ἀλλὰ περὶ τὰ πάθη τῆς ὕλης τὰ μὴ χωριστά , μηδὲ ᾗ χωριστά , διότι πᾶς τεχνίτης οὐ περὶ τῆς ἁπλῶς ὕλης διαλέγεται , ἀλλὰ περὶ τινός , ᾗ πάντως συμβέβηκε καθ’ αὑτά τινα πάθη . καὶ ὁ φυσικὸς δὲ εἰ καὶ διαλέγεται καὶ περὶ τῆς ἀπλῶς ὕλης , ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς τινός , τίς τῶν ἐν μετεώροις ὕλη καθόλου τε καὶ ἐν μέρει , τίς χαλάζης , τίς χιόνος καὶ τῶν λοιπῶν · ὁμοίως καὶ . περὶ τῶν ἐν γῇ , τίς ζῴων , τίς μετάλλων καὶ τῶν λοιπῶν . ἐπειδὴ οὖν περὶ τῆς τινὸς ὕλης τοῖς τεχνίταις ὁ λόγος , αὐτὴ δὲ καθ’ αὑτὴν ἔχει τινὰ πάθη συμβεβηκότα , ἅπερ οἱ τεχνῖται περιεργάζονται , διὰ τοῦτο προσέθηκε περὶ τὰ πάθη τῆς ὕλης . ζητεῖ γὰρ ὁ τέκτων πρὸς κατασκευὴν τῆς θύρας εὐθέα ξύλα , καὶ εἰ ἐρωτηθείη διὰ τί , φήσει ὅτι ταῦτα ἐφαρμόζει ἀλλήλοις · ζητεῖ ὁ ναυπηγὸς φέρ’ εἰπεῖν οὐκ ἔβενον , ὅτι πυκνὴ καὶ οὐκ ἐπιπλεῖ , τυχὸν δὲ οὐδὲ δρῦν , ἀλλὰ τὰ μανότερα οἷον κυπάριττον καὶ τὰ τοιαῦτα · ὁμοίως ὁ οἰκοδόμος περιεργάζεται τὰ πάθη τῆς ἰδίας ὕλης , ὅτι οὐ δεῖ φέρ’ εἰπεῖν τοὺς κισηρώδεις λίθους παραλαμβάνειν , ὅτι εὔθρυπτοι · ὁμοίως ἐπὶ πάντων τῶν λοιπῶν τεχνιτῶν . προσέθηκε δὲ τὸ μὴ χωριστά , μηδὲ ᾗ χωριστά , μὴ χωριστὰ μέν , ὅτι τὰ πάθη τῶν ἀπηριθμημένων ὑλῶν , μᾶλλον δὲ πάσης ὕλης ὡς ὕλης τὰ πάθη ἀχώριστα . οἷον τῆς ὕλης τοῦ πλοίου τῶν ξύλων τὸ μανὸν πάθος ἀχώριστον , ἢ τῶν λίθων τῆς ὕλης τῆς οἰκίας τὸ πυκνόν . τὸ δὲ μηδὲ ᾗ χωριστά , τουτέστι καθὸ μηδὲ τῷ λόγῳ δύνανται χωρίζεσθαι · τινὰ γὰρ τῶν παθῶν χωριστά ἐστι τῷ λόγῳ , οἷον τὰ σχήματα καὶ πάντα τὰ μαθηματικά · ταῦτα γὰρ τῇ ἐπινοίᾳ χωρίσαι δυνάμεθα · τὸ μέντοι μανὸν τοῦ ξύλου ἢ πυκνὸν οὐδὲ κατ’ ἐπίνοιαν χωρὶς θεωρῆσαι δυνάμεθα . ταῦτα οὖν ἐστιν ὕλης πάθη , ἃ μηδὲ κατ’ ἐπίνοιαν χωρίσαι δυνατόν , ἅπερ καὶ παραλαμβάνονται ἐν τῷ τῆς ὕλης λόγῳ · τὸ γὰρ φέρ’ εἰπεῖν μανὸν ξύλον τὸ ὅλον τοῦτο ὕλη ἐστί · τὰ μέντοι σχήματα οὔκ εἰσιν ὕλης πάθη ἀλλὰ σώματος · ἐπισυμβαίνουσι γὰρ τῷ εἴδοπεποιημένῳ σώματι , ἀλλ’ οὐχ ᾗ φυσικῶ · διὸ καὶ χωριστὰ τῷ λόγῳ . τὰ γὰρ ὡς φυσικῶν σωμάτων πάθη ταῦτα ἀχώριστα , οἷον τὸ μανόν , τὸ ξηρόν , τὸ βαρύ . οὕτως οὐδὲ ἡ ζέσις τοῦ θυμοῦ ἡ ἐν τῷ αἵματι χωρισθείη ἂν οὐδὲ κατ’ ἐπίνοιαν · ὥστε τὸ ὅλον τοῦτο ἡ τοῦ περικαρδίου αἵματος ζέσις ὕλη τοῦ θυμοῦ . | οὐκ ἔστιν οὖν , b 6v φησί , τέχνη ἥτις περὶ μόνα τὰ πάθη τῆς ὕλης καταγίνεται δίχα τινὸς λόγου καὶ αἰτίας . ὅθεν καὶ ὁ Πλάτων’ καλῶς τὸ “ ἐγὼ δὲ οὐ καλῶ τέχνην ὃ ἄν ᾖ ἄλογον πρᾶγμα’’ . εἰ δὲ τοῦτο , οὐδεὶς ἀποδώσει ὁρισμὸν ἀπὸ τῆς ὕλης μόνης . p . 403b10 Ἀλλ’ ὁ φυσικὸς περὶ πάντα , ὅσα τοῦ τοιούτου σώματος καὶ τῆς τοιαύτης ὕλης ἔργα καὶ πάθη . Διὰ μὲν οὖν τοῦ εἰπεῖν περὶ πάντα διακρίνει αὐτὸν τοῦ καθ’ ἕκαστα τεχνίτου · ἐκείνων γὰρ ἕκαστος περὶ μερικόν τι ἔχει · διὰ δὲ τοῦ εἰπεῖν τοῦ τοιούτου σώματος ἐχώρισεν αὐτὸν τοῦ μαθηματικοῦ · οὐ γὰρ σκοπεῖ τὰ σχήματα ᾗ τοιοῦδε σώματος , διὸ οὐδὲ παραλαμβάνει ὕλην ἐν τοῖς ὁρισμοῖς . ἔτι μέντοι χωρίζοι ἄν αὐτὸν καὶ τοῦ διαλεκτικοῦ καὶ τοῦ πρώτου φιλοσόφου · οὐδεὶς γὰρ τούτων ᾗ τοιούτου σώματος τὰ πάθη ταῦτα σκοπεῖ οὐδὲ ἐν ὕλῃ , ὡς ἤδη εἴπομεν . περὶ πάντων οὖν τοῦ φυσικοῦ ἐστιν ἔργον εἰπεῖν , ὅσα τοὐ τοιούτου σώματος · οὐ γὰρ μόνον περὶ σώματος διαλέξεται , ἀλλὰ καὶ περὶ τοῦδε τοῦ σώματος · περὶ πάντων οὖν , φησί , δι’ ὧν ἕκαστον σῶμα τόδε τί ἐστι . καὶ τῆς τοιαύτης ὕλης · ἑκάστου γὰρ ἀποδίδωσι τὴν προσεχῆ ὕλην μετὰ τῶν ἰδίων αὐτῆς παθῶν ἢ ἔργων · πάντα γὰρ τὰ ἔνυλα σώματα ἐν τῷ ποιεῖν ἢ πάσχειν θεωρεῖται . ἢ ἔργα καὶ πάθη , καὶ τοῖς 6 Ἀλέξανδρος , ἀντὶ τοῦ ἐρεῖ περὶ τῶν παθῶν τῶν ἐν τῇ ὕλῃ καὶ τοῖς σώμασι μετὰ τοῦ λόγου αὐτῶν , τουτέστι τῆς αἰτίας , ὅσα δὲ δὲ μὴ τοιαῦτα , ἄλλος · μὴ τοιαῦτα ὅσα ἀπηριθμήσατο . εἰ γὰρ ὁ κατὰ μέρος τεχνίτης περὶ τὰ εἰρημένα καταγίνεται , ἀλλ’ οὖν οὐ περὶ πάντα · τῶν οὖν παρὰ τὰ εἰρημένα περὶ τινῶν μὲν ὁ καθ’ ἕκαστα τεχνίτης διαλέξεται , οἷον ὁ τέκτων περὶ ξύλων εὐθύτητος ἢ ξηρότητος , περὶ τινῶν δὲ ὁ ἰατρός , περὶ σωμάτων καμνόντων . p . 403 b 14 τῶν δὲ μὴ χωριστῶν μέν , ᾗ δὲ μὴ τοιούτου σώματος πάθη καὶ ἐξ ἀφ’ αἱρέσεως , ὁ μαθηματικός . Καὶ γὰρ ὁ μαθηματικὸς περὶ ἀχωρίστων μὲν εἰδῶν διαλέγεται , ἀλλ’ οὐχ ᾗ τοῦ τοιοῦδε σώματος πάθη , τουτέστιν οὐχ ὡς χαλκοῦ πάθη ἢ ξύλου ἤ τινος τοιούτου , ἀλλ’ οἷον ἀποσυλήσας αὐτὰ τῆς ὕλης ( τοῦτο γὰρ σημαίνει τὸ ἐξ ἀφαιρέσεως ) οὕτω περὶ αὐτῶν καθ’ αὑτὰ ἐπισκοπεῖ · σαρκὸς μὲν γὰρ εἶδος καὶ ξύλου καὶ τῶν τοιούτων ἀχώριστόν τέ ἐστι καὶ τοιουδὶ σώματος πάθος , οἷον τῆς τοιᾶσδε τῶν στοιχείων συνδρομῆς τε καὶ κράσεως , διὸ οὐδὲ κατ’ ἐπίνοιαν χωρισθῆναι δύναται · τὰ μέντοι μαθηματικά , φημὶ δὴ τὰ σχήματα , ἀχώριστα μὲν καὶ αὐτὰ τῆς ὕλης , ἀλλ’ οὐχ ᾗ τοιόνδε σῶμα τὸ ὑποκείμενον ὑπάρχοντα αὐτῷ , διὸ καὶ πλείστοις τὰ αὐτὰ ὑπάρχει , καὶ ξύλῳ καὶ λίθῳ καὶ ἄλλοις πλείστοις , τοῦ τῆς σαρκὸς εἴδους ἢ τοῦ ὀστοῦ οὐχ οὕτως ἔχοντος . διὸ ἐπεὶ μὴ τοιοῦδέ εἰσι σώματος πάθη , διὰ τοῦτο καὶ τῇ ἐπινοίᾳ χωρισθῆναι δύναται μηδὲν τῆς ὕλης ἐμποδιζούσης ἐν ᾗ συνεστήκασιν . p . 403 b 15 Ἧι δὲ κεχωρισμένα , ὁ πρῶτος φιλόσοφος . Οἱ βουλόμενοι τὸν φιλόσοφον εἰδέναι τὰς ἰδέας δράττονται τοῦ ῥησειδίου τούτου . ἰδού , φασίν , οἶδε τὰ χωριστὰ εἴδη τῶν τῇδε , περὶ ὧν φησι τὸν πρῶτον φιλόσοφον διαλέγεσθαι · συνεπιφέρουσι δὲ καὶ τὰ ἀλλαχοῦ αὐτῷ εἰρημένα εἰς μαρτυρίαν , ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ εἰπὼν διττὴν εἶναι τὴν τάξιν , τὴν μὲν ἐν τῷ στρατηγῷ , τὴν δὲ ἐν τῷ στρατῷ · καὶ τὴν ἐν τῷ ποιητικὴν εἶναι τῆς ἐν τῷ στρατῷ . καὶ πάλιν φησὶ διττὴν εἶναι τὴν ὑγίειαν , τὴν μὲν ἐν τῷ ἰατρῷ ποιητικὴν τὴν κατὰ τὸν λόγον , τὴν δὲ ἐν τῷ ὑγιαίνοντι σώματι · ὥστε οἶδε καὶ τὰ χωριστὰ εἴδη . οἱ δὲ μὴ βουλόμενοι τὰς ἰδέας αὐτὸν λέγειν φασὶν ὅτι χωριστὰ εἴδη λέγει αὐτὰς τὰς οὐσίας τὰς θείας ἅπερ κατὰ τὸ παντελὲς κεχώρισται τῆς ὕλης , ὡς καὶ αὐτὸς ἀλλαχοῦ φησιν , ὅτι ἄνευ δυνάμεως ἐνέργειαί εἰσιν . p . 403b 16 Ἀλλ’ ἐπανιτέον ὅθεν ὁ λόγος . ἐλέγομεν δὴ ὅτι τὰ πάθη τῆς ψυχῆς ἀχώριστα τῆς φυσικῆς ὕλης τῶν ζῴων , ᾗ δὴ τοιαῦτα ὑπάρχει , θυμὸς καὶ φόβος , καὶ οὐχ ὥσπερ γραμμὴ καὶ ἐπίπεδον . Εἰπὼν ὅτι τὰ πάθη τῆς ψυχῆς λόγοι ἔνυλοί εἰσι καὶ διὰ τοῦτο οὐ περὶ πάσης ψυχῆς τοῦ φυσικοῦ ἐστι διαλεχθῆναι , ἀλλ’ ὅση μὴ ἄνευ τῆς ὕλης , καὶ διὰ τοῦτο ἀναγκασθεὶς εἰπεῖν ποσαχῶς ὁριστέον τὰ ἔνυλα καὶ ποίῳ ὁρισμᾷ ὁ φυσικὸς χρήσαιτο ἄν , εἶτα παρεξελθὼν καὶ εἰπὼν τίνες τοῖς λοιποῖς τῶν ὁρισμῶν χρήσαιντο ἄν , ὅπερ οὐδὲν πρὸς τὴν προκειμένην συνετέλει πραγματείαν , ἐπάνεισι νῦν εἰς τὸν περὶ τῶν παθῶν τῆς ψυχῆς λόγον καὶ ἀναμιμνήσκει τῶν εἰρημένων , ὅτι τῶν παθῶν τῆς ψυχῆς χρῄζομεν πρὸς τὴν εὕρεσιν τοῦ ὁρισμοῦ . ἴσμεν οὖν , φησίν , ὅτι τὰ πάθη τῆς ψυχῆς τὰ εἰρημένα οὐκ ἰήιά εἰσι μόνης τῆς ψυχῆς ἀλλὰ τοῦ συναμφοτέρου , καὶ τούτου ἀχώριστα μηδὲ τῇ ἐπινοίᾳ δυνάμενα χωρίζεσθαι ὥσπερ ἐπὶ γραμμῆς καὶ ἐπιπέδου . ταῦτα γὰρ εἰ καὶ τὴν ὕπαρξιν ἀχώριστον ἔχει τῶν σωμάτων , ἀλλ’ οὖν τῇ ἐπινοίᾳ χωρίζεται . οὐχ οὕτως οὖν ἀχώριστα τὰ πάθη τῆς ψυχῆς ὥσπερ γραμμὴ καὶ τὰ σχήματα , ἀλλ’ ὡς μηδὲ τῇ ἐπινοίᾳ χωρισθῆναι δυνάμενα τῆς ὕλης . ἀδύνατον γὰρ οὐσίαν θυμοῦ παραστῆσαι τῷ λόγῳ τὸν μὴ τῆς ὕλης μεμνημένον , ὡσαύτως καὶ τῶν ἄλλων παθῶν · τοῦτο γὰρ σημαίνει αὐτῷ τὸ ᾗ δὴ τοιαῦτα ὑπάρχει . ὁ γὰρ θυμὸς καθὸ θυμὸς ἀχώριστός ἐστι τοῦ σώματος · ζέσις γάρ ἐστι τοῦ περικαρδίου αἵματος · ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν . ἡ μέντοι γραμμὴ καὶ τὸ τρίγωνον καὶ τὰ τοιαῦτα , καθὸ τοιαῦτά ἐστι , χωριστά ἐστι , εἰ καὶ τὴν ὕπαρξιν ἔχει ἀχώριστον · διὸ καὶ οἱ ὁρισμοὶ αὐτῶν ἀποδίδονται ἄνευ ὕλης . ἐπειδὴ οὖν θυμός ἐστι καὶ ἐν τῷ λόγῳ , ἔστι καὶ ἐν τῷ πνεύματι , ἔστι καὶ ἐν τῷ ἐζωωμένῳ σώματι , οἷον τοῦ μὲν | λόγου ἐπιτρέποντος τῷ πνεύματι τὴν ὄρεξιν , τοῦ δὲ πνεύματος τῇ ὀρέξει κινοῦντος τὸ περικάρδιον αἷμα τοὐ ζῴου , ὥσπερ ἔχει καὶ ἐπὶ βάσεως καὶ στρατηγοῦ καὶ στρατιωτῶν ὁ μὲν γὰρ βασιλεὺς ἐπιτρέπει τῷ στρατηγῷ ἀμύνασθαι τούσδε τινάς , ὁ δὲ στρατηγὸς κινεῖ τοὺς στρατιώτας , οἱ δὲ ἀμύνονται ) , ἐπειδὴ οὖν τριττὸς ὁ θυμός , ἵνα μὴ νομίσωμεν λέγειν αὐτὸν περὶ τοῦ ἐν τῷ λόγῳ ὅτι ἀχώριστός ἐστι τοῦ ζῴου ( οὗτος γὰρ χωριστὸς παντὸς σώματος ) ἢ τοῦ ἐν τῷ πνεύματι καὶ οὗτος γὰρ εἰ καὶ μὴ παντός , ἀλλ’ οὖν τοῦ γεώδους ἐστὶ χωριστὸς σώματος ) , διὰ τοῦτο εἶπε τὸ ἧ δὴ τοιαῦτά ἐστι , τουτέστιν ᾗ ζέσις τοῦ περικαρδίου αἵματος · οὗτος γὰρ δηλονότι ὁ θυμὸς ἀχώριστός ἐστι τούτου τοῦ ἐζωωμένου σώματος . p . 403b20 ἐπισκοποῦντας δὲ περὶ ψυχῆς ἀναγκαῖον ἅμα διαπο ροῦντας περὶ ὧν εὐπορεῖν δεῖ καὶ τὰ ἑξῆς . Ὅ λέγει τοῦτό ἐστι · τὴν οὐσίαν τῆς ψυχῆς ἐπιζητοῦντας καὶ προαποροῦντας εἰς τὸν περὶ αὐτῆς λόγον , ἐπειδή , ὡς καὶ ἐν τούτοις καὶ ἀλλαχοῦ φησιν , ἀρχή ἐστιν εὐπορίας ἡ ἀπορία ἀποροῦντας οὖν περὶ ψυχῆς ὑπὲρ τοῦ εὐπορῆσαι δεῖ καὶ τὰ παρὰ τῶν παλαιῶν περὶ αὐτῆς εἰρημένα προδιεξελθεῖν . καὶ τὴν αἰτίαν ἐπάγει · ἵνα , φησίν , εἴ τι μὲν καλῶς εἴρηται , ἀσπασώμεθα , εἴ τι δὲ οὐ καλῶς , τοῦτο φύγωμεν . ἃ μὲν λέγει ταῦτά ἐστιν · ἐπειδὴ δὲ ἀσαφεστέραν ἐποίησε τὴν λέξιν ἡ σύνταξις , δεῖ μικρὸν ὑπεβιβάσαντας αὐτὴν οὕτως εἰπεῖν · ἐπισκοποῦντας δὲ περὶ ψυχῆς ἀναγκαῖον προδιελθόντας τὰς τῶν προτέρων δόξας καὶ ἅμα διαποροῦντας περὶ ὧν εὐτορεῖν δεῖ συμπαραλαμβάνειν ὅσοι τι περὶ αὐτῆς ἀπεφήναντο , καὶ τὰ ἑξῆς · τοῦ σκοποῦ γὰρ περὶ ψυχῆς , φησί , προκειμένου δεῖ προδιεξελθεῖν τῷ λόγῳ καὶ ἀπαριθμήσασθαι τὰς τῶν προτέρων δόξας καὶ συμπαραλαβεῖν αὐτὰς ἐν τῷ λόγῳ , καὶ εἴ τι μὲν μὴ καλῶς εἴρηται , φυλάξασθαι , εἴ τι δὲ καλῶς , ἀσπάσασθαι . p . 403 b 24 Ἀρχὴ δὲ τῆς ζητήσεως προθέσθαι τὰ μάλιστα δοκουντα ὑπάρχειν αὐτῇ κατὰ φύσιν . Ὅπερ προέθετο ποιῆσαι τοῦτο ποιεῖ , λέγω δὴ ἐκ τῶν καθ’ αὑτὸ συμβεβηκότων τῇ ψυχῇ τὸν ὁρισμὸν αὐτῆς εὑρεῖν . εἶπε γὰρ ὅτι οὐ μόνα τὰ συμβεβηκότα καθ’ αὑτὸ ἐκ τοῦ ὁρισμοῦ μανθάνομεν , ἀλλὰ πολλάκις καὶ ἀνάπαλιν ἐκ τῶν συμβεβηκότων τὸν ὁρισμόν , ὅταν σαφέστερα ᾖ ταῦα του ὁρισμοῦ . λαμβάνει οὖν τὰ δοκοῦντα τῇ ψυχῇ ὑπάρχειν , τοῦτο δέ ἐστι τὸ κινεῖν καὶ τὸ αἰσθάνεσθαι . πιστοῦται δὲ ταῦτα ἐκ τῶν ὑστέρων μὲν τῇ φύσει , ἡμῖν δὲ σαφεστέρων , ἐπεὶ καὶ πρότερα ἡμῖν γινώσκεται τὰ τῇ φύσει ὕστερα , λέγω δὴ τοῦ ἐμψύχου · τὸ γὰρ ἔμψυχον τῇ φύσει ὕστερον τῆς ψυχῆς . φησὶν οὖν ὅτι ᾧ δἄν εὑρεθῇ διαφέρον τοῦ ἀψύχου τὸ ἔμψυχον , τοῦτο τῆς ψυχῆς ἄν εἴη . εἰ γὰρ τὸ αὐτὸ πρᾶγμα νῦν ἔμψυχον ὂν γένοιτο ἄψυχον , πρότερον μὲν αἰσθόμενον καὶ κινούμενον κατὰ τόπον , ἡνίκα ἦν ἔμψυχον , ὅτε ἄψυχον γέγονεν , οὔτε κινηθήσεται οὔτε αἰσθήσεται · οὐκοῦν κίνησις καὶ αἴσθησις ψυχῆς ἔργα . καὶ τέως μέν φησιν ταῦτα συμβεββηκέναι ἁπλῶς τῇ ψυχῇ , οὐκ αὐτὸς ἀρεσκόμενος τῷ λόγῳ , ἀλλ’ ὅτι πάντες οἱ πρὸ αὐτοῦ ταύτης τῆς δόξης ἐγένοντο . μέλλει δὲ εὐθὺς καταριθμεῖσθαι τῶν πρὸ αὐτοῦ τὰς δόξας λέγων ὅτι τὰ δύο ταῦτα παρειλήφαμεν περὶ ψυχῆς παρὰ τῶν παλαιοτέρων · διὸ οὐδὲ εἶπε τὰ μάλιστα ὑπάρχοντα αὐτῇ φύσιν , ἀλλὰ τὰ μάλιστα δοκοῦντα ὑπάρχειν αὐτῇ . ἐπεὶ οὖν οὔπω τὴν ἑαυτοῦ δόξαν ἐκκαλύπτει , ἀλλὰ <τὴν> τῶν παλαιοτέρων γυμνάζει , διὰ αἴσθησιν καὶ κίνησιν εἶπε κοινῶς ὑπάρχειν τῇ ψυχῇ . ταῦτα δὲ οὐ πάσῃ ψυχῇ ὑπάρχει · οὐ γὰρ καὶ τῇ φυτικῇ , ἀλλὰ τοῖς ζῴοις . αὐτὸς γοῦν ἐν τοῖς ἑξῆς ἐπικρίνων καὶ τὴν οἰκείαν δόξαν ἐκτιθέμενος ὑπάρχειν φησὶ τῇ ψυχῇ καθόλου τὸ ζῆν · ζῆν γὰρ ποιεῖ ἐκεῖνα οἷς ἄν ἐγγένηται · ζῶσι δὲ τὰ ζῶντα τρεφόμενα καὶ αὐξόμενα καὶ γεννῶντα ὅμοια ἑαυτοῖς · ἐφ’ ἑκάστης γὰρ τῶν δυνάμεων τούτων ἡ ζωὴ θεωρεῖται . τοῦτο μὲν οὖν καθόλου πάσης ψυχῆς ἴδιον , τῶν δὲ ζῴων λέγει εἶναι τὸ διανοεῖσθαι καὶ κρίνειν καὶ αἰσθάνεσθαι . ἐνταῦθα μέντοι τοῖς παλαιοτέροις ἀκολουθῶν τὴν αἴσθησίν φησι καὶ τὴν κίνησιν τῆς ψυχῆς εἶναι , κίνησιν λέγων τὴν κατὰ τόπον , καὶ ταύτης τὴν ἀπὸ ὁρμῆς ψυχικῆς γινομένην ἐν ἑαυτῷ ἔχοντος τοῦ κινουμένου τὴν ἀρχὴν τῆς κινήσεως . κινοῦνται γὰρ καὶ τὰ φυσικὰ σώματα , ἀλλ’ οὐ φύσει οὐδὲ ἐν ἑαυτοῖς ἔχοντα τὴν ἀρχὴν τῆς κινήσεως , ἀλλ’ ἔξωθεν ὑπ’ ἄλλου κινούμενα . οὐ γὰρ φύσει τῇ βώλῳ τὸ ἐπὶ τὸ κάτω φέρεσθαι ὑπάρχει , ἀλλ’ ἐπὶ τὸ κατὰ φύσιν ἔχει τὴν τοιαύτην κίνησιν , ἐπειδὰν ἐν τῷ παρὰ φύσιν ὑπάρχῃ τόπῳ . ἕκαστον γὰρ ἐν τῇ ὁλότητι τῇ ἑαυτοῦ ἕστηκεν · αἱ γὰρ ὁλότητες ἢ ἑστάναι βούλονται ἢ κύκλῳ κινεῖσθαι , διότι καὶ ἡ κύκλῳ κίνησις στάσις ἐστίν . ἡ γὰρ πυρία σφαῖρα καὶ ὁ περὶ αὐτὴν ἀὴρ συγκινούμενα τῷ παντὶ βίαιον μὲν ἔχει ταύτην τὴν κίνησιν , οὐκ ἐξιστῶσαν δὲ τοῦ κατὰ φύσιν · φυλάττει γὰρ τὰ κύκλῳ κινούμενα τὸν οἰκεῖον τόπον · οὐ γὰρ δὴ γίνεται ἐν τῷ παρὰ φύσιν , λέγω δὴ τῷ περὶ τὴν γῆν , ἀλλ’ ἔχει τὴν οἰκείαν λῆξιν καὶ κύκλω κινούμενα . τὸ <δὲ> πῦρ καὶ ὁ μερικὸς ἀὴρ καὶ τὸ ὕδωρ ὑπό τινος ἔξωθεν βίας ἐκστάντα τοῦ κατὰ φύσιν πάλιν κινεῖται τὴν ἐπὶ τὸ κατὰ φύσιν ὁδόν · ἐν ὅσῳ δὲ κινεῖται , ἅτε ἐν ἀλλοτρίῳ ὂν τόπῳ καὶ τῆς ἰδίας ὁλότητος ἐκτὸς παρὰ φύσιν ἐστίν · οὐκοῦν οὐ φύσει ἡ ἐπὶ τὸν κατὰ φύσιν τόπον κίνησις , καὶ αἱ ὁλότητες τὰς | τοιαύτας κινήσεις οὐ κινοῦνται . δεῖ δὲ τὴν φύσιν ἐν τῇ ὁλότητι μᾶλλον διαφαίνεσθαι · οὐκ ἄρα φύσει αἱ κινήσεις αὗται τοῖς μέρεσιν , ἀλλ’ ὁδοὶ ἐπὶ τὸ κτὰ φύσιν . τοῖς γοῦν οὐρανίοις φύσει ἡ κύκλῳ κίνησις , καὶ ταὐτὸ τοῖς μέρεσι τὸ ὅλον ὑπομένει , καὶ ἐν τῷ ὅλῳ μᾶλλον ἢ τοῖς μέρεσιν ἡ κύκλῳ διαφαίνεται κίνησις · ὀξυτάτη γὰρ ἡ τοῦ ὅλου περιφορά . οὕτω μὲν οὖν αἱ τοιαῦται κινήσεις οὐ κατὰ φύσιν , ἀλλ’ ὁδοὶ ἐπὶ τὸ κατὰ φύσιν . δύνανται δὲ ἄλλως λέγεσθαι κατὰ φύσιν , ὥσπερ λέγομεν καὶ τὴν ὑγίανσιν κατὰ φύσιν , παρὰ φύσιν δὲ τὴν οἷον νόσανσιν , ὅτι ἡ μὲν ἐπὶ τὸ κατὰ φύσιν ἄγει , ἡ δὲ ἐπὶ τὸ παρὰ φύσιν . οὕτω γὰρ οὖν , φησίν , οἱ παλαιότεροι αἴσθησιν καὶ κίνησιν ψυχῆς εἶναι ἀποφηνάμενοι , καὶ καλῶς γε τ·οῦτο , εἰ καὶ μὴ πάσης , κακῶς τὰ ἐφεξῆς συνεπέραναν . ἐπειδὴ γὰρ ἐνόμισαν πᾶν τὸ κινοῦν κινεῖσθαι , εἰ κινεῖ , φασίν , ἡ ψυχή , πᾶν δὲ τὸ κινοῦν καὶ αὐτὸ κινεῖται , καὶ αὐτὴ ἄρα κινηθήσεται τὴν κατὰ τόπον κίνησιν , λέγοντες κακῶς · εἰ μὲν γὰρ σῶμα εἴη τὸ κινοῦν τῷ ὄντι κινούμενον κινήσει , οἷον τὴν θύραν ἡ βακτηρία καὶ ταύτην ἡ χεὶρ καὶ τὴν χεῖρα τὸ ὅλον σῶμα κἀκεῖνο ἡ ψυχή · εἰ μέντοι εἴη ἀσώματον τὸ πρώτως κινοῦν , οὐκ ἀνάγκη καὶ αὐτὸ κινεῖσθαι , κατὰ τόπον λέγω , ἐπεὶ καὶ τὸ θεῖον κινοῦν τὸ πᾶν ἀκίνητόν ἐστιν ἑστῶσαν ἔχον καὶ οὐσίαν καὶ δύναμιν καὶ ἐνέργειαν . ἄλλως τε οὐδὲν τῶν ὀρεκτῶν κινοῦν κινεῖται · ὁ γὰρ χόρτος κινεῖ τὸν ὄνον πρὸς ὄρεξιν αὐτὸς μὴ κινούμενος , καὶ ἡ εἰκὼν τὸν ἐραστήν . p . 403b28 Φᾶσί γὰρ ἔνιοι καὶ μάλιστα καὶ πρώτως ψυχὴν εἶναι τὸ κινοῦν . Καλῶς προσέθηκε τὸ πρώτως · κινεῖ γὰρ καὶ ἡ βακτηρία τὴν θύραν , ἀλλ’ οὐ πρώτως · ἀλλ’ οὐδὲ ἡ χεὶρ πρώτως οὐδὲ τὸ ὅλον σῶμα , ἀλλ’ ἡ ψυχή · τὸ οὖν μάλιστα , φησί , κινοῦν καὶ πρώτως ἡ ψυχή ἐστιν . p . 403 b 31 Ὅθεν καὶ Δημόκριτος πῦρ τι καὶ θερμόν φησιν αὐτὴν εἶναι . Εἰπὼν ὅτι παρειλήφαμεν δὲ καὶ παρὰ τῶν προγενεστέρων δύο ταῦτα περὶ ψυχῆς , τήν τε κίνησιν καὶ τὴν αἴσθησιν , πρώτην ἐκτίθεται τὴν Δημοκρίτειον δόξαν . ἔλεγε δὲ οὗτος ἀρχὰς τῶν φυσικῶν σωμάτων εἶναι τὰ ἄτομα καὶ τὸ κενόν · εἶναι γὰρ ἐν τῷ παντὶ ἄπειρα ἄτομα σώματα ἀπείροις σχήμασιν ἐξηλλαγμένα , ὧν τὴν σύνοδον καὶ τὴν διάστασιν ποιεῖν τὴν γένεσιν καὶ φθοράν · καὶ τὰς διαφορὰς εἶναι τῶν φυσικῶν σωμάτων παρὰ τὰ σχήματα τῶν ἀτόμων ἐξ ὧν τὰ σώματα , καὶ ἔτι παρὰ τὴν θέσιν αὐτῶν καὶ τὴν τάξιν , ὡς πλατύτερον ἐν τῇ Φυσικῇ ἀκροάσει εἴπομεν . ἡγούμενος οὖν ὁ Δημόκριτος τῆς ψυχῆς εἶναι τὴν κίνησιν , πῦρ αὐτὴν εἶπεν διὰ τὸ εὐκίνητον · ἐκ σφαιρικῶν δὲ ἀτόμων φησὶν εἶναι τὸ πῦρ , διότι ἡ σφαῖρα τῶν σχημάτων εὐκινητότατον , ἅτε δὴ κατὰ σημεῖον ἁπτομένη τοῦ ἐπιπέδου . ἐπεὶ οὖν ἡ ψυχὴ κινεῖ , δεῖ δὲ τὸ κινοῦν κινεῖσθαι μάλιστα ( ὅσῳ γὰρ μᾶλλον κινεῖται , κινεῖ ) , διὰ τοῦτο ἐκ τῶν εὐκινητοτάτων ἀτόμων τῶν σφαιρικῶν καὶ τὴν ψυχὴν εἶναί φησι καὶ τὸ πῦρ . ὥστε ταύτῃ , λέγω δὴ τῷ πῦρ λέγειν τὴν ψυχήν , εἰς ταὐτὸν ἔρχεται ὁ Δημόκριτος Ἡρακλείτῳ · διαφέρει δὲ ὅτι ἐκεῖνος συνεχὲς σῶμα ἔλεγε τὸ πῦρ τοῦτο , ὅπερ καὶ ἡμεῖς φαμεν , ὁ δὲ Δημόκριτος οὐ συνεχεῖς φησιν εἶναι τὰς ἀτόμους , ἀλλὰ τῷ κενῷ διεῖργε · σθαι . οἷον τὰ ἐν τῷ ἀέρι τὰ καλούμενα ξύσματα , ἃ φαίνεται ἐν ταῖς διὰ τῶν θυρωμάτων ἀκτῖσιν . οὐκ ἔλεγεν ὁ Δημόκριτος , ὅτι ταῦτα τὰ ὁρώμενα διὰ τῶν θυρίδων κονιορτώδη ψηγμάτια , ἐκ τούτων εἶναι ἢ τὸ πῦρ ἢ τὴν ψυχήν , ἢ ὅλως ταῦτα εἶναι τὰ ἄτομα · ἀλλ’ ὥσπερ , φησίν , εἰσὶ ταῦτα ἐν τῷ ἀέρι , διὰ μικρομέρειαν δὲ τῷ μὴ ὁρᾶσθαι οὐδὲ εἶναι δοκοῦσιν , ἐλέγχονται δὲ ὄντα ὑπὸ τῶν ἀκτίνων , ὅταν διὰ θυρίδων προσβάλλωσιν , οὕτως εἶναι λεπτὰ καὶ ἀόρατα διὰ σμικρότητα τὰ ἄτομα σώματα , ἅτινα ἡγεῖτο ἀρχὰς τῶν φυσικῶν πάντων , ὥσπερ τῶν συνθέτων οἱ ἰατροὶ τὰ τέσσαρα στοιχεῖα · ὧν τὰς σφαιρικὰς ἀτόμους ποιεῖν τὴν ψυχὴν καὶ τὸ πῦρ . p . 404 a 4 Ὧν τὴν πανσπερμίαν στοιχεῖον λέγει τῆς ὅλης φύσεως . Πανσπερμίαν φησὶ τὸ πλῆθος τῶν σχημάτων · ὥσπερ γὰρ ἐν τῇ πανσπερμίᾳ ἐστὶν ἐν τῷ σωρῷ καὶ σῖτος καὶ κριθὴ καὶ τὰ ἄλλα σπέρματα , οὕτω καὶ ἐν τοῖς ἀτόμοις πανσπερμίαν εἶναι τῶν σχημάτων . ταύτης δὲ τῆς δόξης φησὶν εἶναι καὶ Λεύκιππον · ἑταῖρος γὰρ ἦν Δημοκρίτου . p . 404 a 6 Διὰ τὸ μάλιστα δύνασθαι διὰ παντὸς διαδύνειν τοὺς τοιούτους ρυσμούς . ῾Ρυσμὸς λέξις ἐστὶν Ἀβδηρική , σημαίνει δὲ τὸ σχῆμα · καὶ δῆλον ὅτι οὐκ ἀνεκτέον τῶν πειρωμένων αὐτὴν ἐτυμολογεῖν , οἷον παρὰ τὸ ῥυΐσκεσθαι . εἰ μὲν γὰρ τὸ σφαιρικὸν μόνον σχῆμα ῥυσμὸς ἐλέγετο , πιθανοὶ ἄν ἦσαν ἐτομολογοῦντες · νῦν δὲ πᾶν σχῆμα ῥυσμόν φασιν , ὥστε οὐκ ἀνεκτέον ἐτυμολογούντων · τί γὰρ λέξουσιν ἐπὶ τοῦ κύβου ; οὐ γὰρ δὴ καὶ οὗτος ρυΐσκεται . ἀλλ’ εἴ γε ὅλως καὶ ἐτυμολογεῖται ἡ λέξις , δῆλον ὅτι κατὰ τὴν πατρικὴν γλῶτταν ἐτυμολογηθήσεται , ὥσπερ εἰ τύχοι καὶ αἱ Ῥωμαϊκαὶ λέξεις ἄλλαι τινὲς ἐν ταῖς ἰδίαις γλώσσαις ἐτυμολογοῦνται . τρισὶ δὲ φωναῖς ἑκέχρηντο ἐγχωρίαις οἱ περὶ τὸν Δημόκριτον · εἰσὶ δ’ αὗται ῥυσμός , τροπή , διαθιγή . σημαίνει δὲ ὁ μὲν ῥυσμὸς τὸ σχῆμα , ἡ δὲ τροπὴ τὴν | θέσιν , b 8r ἡ δὲ διαθιγὴ τὴν τάξιν . ἔλεγεν οὖν , φησίν , ὡς εὐκινήτων τῶν σφαιρικῶν ὄντων ἐξ αὐτῶν εἶναι τὴν ψυχήν · ταῦτα γὰρ μᾶλλον τῶν ἄλλων δύνασθαι διαδύνειν καὶ κινεῖν κινούμενα τὸ ὅλον ζῷον . καίτοι μᾶλλον διαδύνειν ἠδύναντο ἄν αἱ πυραμοειδεῖς ἄτομοι ὡς ὀξυγώνιαι οὖσαι καὶ τέμνουσαι μᾶλλον ; εἰ μὴ τὰς βάσεις τις ἐμποδίζειν λέγοι , τὰς δὲ σφαιρικὰς ἐξολισθαίνειν διὰ τὸ ἀγώνιον . p . 404a9 Διὸ καὶ τοὐ ζῆν ὅρον εἶναι τὴν ἀναπνοήν · Ἐπειρῶντο οἱ περὶ Δημόκριτον πάντα τὰ συμβαίνοντα τῷ ζῴῳ σύμφωνα δεικνύειν τῇ ἑαυτῶν δόξῃ . ἔλεγον γὰρ ψυχρὸν εἶναι τὸ περιέχον καὶ διὰ τοῦτο πυκνοῦν τὰ σώματα , καὶ πυκνουμένων ἐκπυρηνίζεσθαι τὰς σφαιρικὰς ἀτόμους , ὅθεν τῷ ζῴῳ καὶ ἡ ψυχὴ καὶ τὸ ζῆν ἐπεὶ ἐπεὶ οὖν ἐκπυρηνιζομένων τῶν σφαιρικῶν ἀτόμων κινδυνεύει φθαρῆναι τὸ ζῷον , βοήθειά τις γέγονε τῷ ζῴῳ ἡ εἰσπνοή · εἰσπνέον γὰρ ἔξωθεν ἄλλας ἀτόμους σφαιρικὰς ἀντὶ τῶν ἐκπυρηνισθεισῶν ζῆν . διὸ μέχρι τούτου ζῶμεν , ἄχρις ἄν ἀναπνέωμεν . τῆς δὲ ἀναπνοῆς παυσάμενοι καὶ τοῦ ζῆν ἐπαυσάμεθα · οὐ μόνον δὲ τῷ εἰσκρίνεσθαι διὰ τῆς ἀναπνοῆς τὰς σφαιρικὰς ἀτόμους καὶ προσκρίνεσθαι ἡμῖν ἀντὶ τῶν ἐξελθουσῶν συμβαίνειν ἡμᾶς ζῆν , ἀλλὰ καὶ τῷ τὰς εἰσιούσας διὰ τῆς εἰσπνοῆς κωλύειν τῆ πλείονι ῥύμῃ τὰς μελλούσας ἐκκρίνεσθαι , καὶ οὕτω πλείω γινομένας καὶ τῷ εὐκινήτῳ θερμαινούσας τὸ ὑποκείμενον ἐκκρούειν τὴν ἔξωθεν ψῦξιν , ἥτις αἰτία γίνεται τοῦ εκπυρηνίζεσθαι αὐτάς . εἰ δέ τις ζητοίη ‘τί οὖν ; μόνας εἰσπνέομεν τὰς σφ’ σφαιρικάς’ ; εἴποιεν ἄν ἐκεῖνοι ὅτι εἰ καὶ μὴ μόνας , ἀλλὰ πλείους ὡς εὐκινήτους , ὥσπερ καὶ ἐκ τῆς ψύξεως τῇ πυκνώσει μάλιστα ταύτας ἐκπυρηνίζεσθαι τῷ τε εὐολίσθους εἶναι διὰ τὸ ἀγώνιον καὶ τῷ διὰ τοῦτο φύσει εἶναι εὐκινήτους . ἡ δὲ ἀναπνοὴ λέγεται μὲν καὶ ἐπὶ τῆς εἰσπνοῆς καὶ ἐπὶ τῆς ἐκπνοῆς · νῦν μέντοι γε ἐπὶ τῆς εἰσπνοῆς αὐτὴν παρειλήφασι . p . 404a12 Διὰ τὸ μηδὲ αὐτὰ ἠρεμεῖν μηδέποτε . Ἐνσταίν τινα διὰ τούτων δοκοῦσαν ὑπάρχειν λύει . εἶπε γὰρ αὐτῷ τις ‘τί δέ ; οὐχ ἱκαναὶ αἱ ἐνυπάρχουσαι ἐξ ἀρχῆς ἄτομοι ζωοποιεῖν τὸ ζῷον ; τί δέ ; μόναι αὗται ὑπὸ τῆς πυκνώσεως ἐκθλίβονται’ ; ναί , φησίν , ἐπεὶ καὶ μηδενὸς ἐκθλίβοντος εὐκίνητοι οὖσαι αὐταὶ καθ’ αὑτὰς καὶ οὐκ ἠρεμοῦσαι διαφοροῦνται · διὸ δέονται τῆς ἔξωθεν βοηθείας . p . 404 a 14 Κωλύειν γὰρ ταῦτα καὶ τὰ ἐνυπάρχοντα ἐν τοῖς ζῴοις ἐκκρίνεσθαι . Ταῦτα , φησί , τὰ ἐπεισιόντα διὰ τῆς εἰσπνοῆς οὐ μόνον αὐτὰ αἴτια γίνεται τοῦ ζῆν , ἀλλὰ καὶ τὰ μέλλοντα ἐκκρίνεσθαι κωλύουσι τῇ ἐκ τῆς κινήσεως θέρμῃ τὸ ἔξωθεν ψυχρὸν ἀνείργοντα . ἀλλὰ καὶ τὰς ἤδη ἐξιούσας συνεπισπῶνται τῇ πλείονι κινήσει · δύο γὰρ ἐναντίως κινουμένων , ἐὰν ἡ ἑτέρα κίνησις ἰσχυροτέρα ὑπάρχῃ , συνεπισπᾶται ἑαυτῇ τὴν ἐλάττονα . οὕτως οὖν τῶν μὲν ἐκπνεομένων τῶν δὲ εἰσπνεομένων πλείω οὖσαι αἱ εἰσπνεόμεναι συνεπισπῶνται τὰς λοιπάς . p . 404 a 16 ἔοικε δὲ καὶ τὸ παρὰ τῶν Πυθαγορείων λεγόμενον τὴν αὐτὴν ἔχειν διάνοιαν · ἔφασαν γάρ τινες αὐτῶν ψυχὴν εἶναι τὰ ἐν τῷ ἀέρι ξύσματα , οἱ δὲ τὸ ταῦτα κινοῦν . Δευτέραν δόξαν ἀπαριθμεῖται περὶ ψυχῆς τὴν τῶν Πυθαγορείων · τούτων δέ τινες ψυχὴν μὲν ἔλεγον εἶναι αὐτὰ τὰ διὰ τῶν θυρίδων ἐν ταῖς ἀκτῖσι φαινόμενα κονιορτώδη ψηγμάτια , οἱ δὲ τὸ ταῦτα κινοῦν , οὐχ ὡς αὐτὰ ταῦτα ψυχὴν λεγόντων ἐκείνων ( γελοῖον γάρ ) , ἀλλ’ ἴσμεν <ὅτι> ἦν ἡ τῶν Πυθαγορείων διδασκαλία ἀποκρυπτόντων τὰ δόγματα , ἵνα μή , ὥς φησιν ὁ Πλάτων’ , καὶ τοῖς σκυτοτόμοις κατάδηλον ποιῶσι τὴν ἑαυτῶν σοφίαν . ὥσπερ οὖν ἐπὶ τῶν ποιητικῶν μύθων , ὡς αὐτὸς πάλιν ὁ Πλάτων’ φησίν , εἰ μέν τις ἐμμένοι τῷ φαινομένῳ , καταγελάστους αὐτοὺς ὄψεται , ἐὰν μέντοι τὴν κεκρυμμένην ἐν αὐτοῖς ζητῇ διάνοιαν , ἐνθουσιώσης ψυχῆς δεήσεται , τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ τῆς τῶν Πυθαγορείων διδασκαλίας λεκτέον · εἰ μὲν γὰρ τὸ φαινόμενον ἐκληψόμεθα , καταγέλαστον ἔσται καὶ οὐ σοφῶν , ἀλλὰ γραῶν λῆρος · εἰ δὲ ἐκεῖνοι σοφοί , δεῖ ζητεῖν τι τῶν φαινομένων σεμνότερον . ὥσπερ οὖν ἁρμονίαν λέγοντες τὴν ψυχὴν οὔ φασι ταύτην ἀρ’ ἁρμονίαν τὴν ἐν ταῖς χορδαῖς ( γελοῖον γάρ ) , ἀλλ’ ὅτι ὥσπερ ἡ ἁρμονία , καθὼς αὐτοὶ ὁρίζονται οἱ Πυθαγόρειοι , ‘πολυμιγέων ἐστὶ καὶ διχᾶ φρονεόντων ἕνωσις’ ( τὸν γὰρ βαρὺν φθόγγον καὶ τὸν ὀξὺν ἐναντίους ὄντας ἡ ἁρμονία ἓν μέλος τεχνικὸν ἀπετέλεσεν ) , οὕτω καὶ ἡ ψυχὴ ἡ ἡμετέρα ἁρμονίας ἐστὶ τῷ παντὶ αἰτία ( ὄντων γὰρ τῶν ἀεὶ ἄνω , τῶν νοητῶν φησι καὶ πάντῃ χωριστῶν τῆς ὕλης , ὄντων καὶ τῶν ἀεὶ κάτω καὶ τῆς ὕλης ἀχωρίστων , καὶ τούτων ἀκοινωνήτων ὄντων πρὸς ἄλληλα καὶ τῷ ὄντι ‘διχᾶ φρονεόντων’ , ταῦτα δι’ ἑαυτῆς μέσης συνδεῖ ἡ ψυχὴ καὶ ἑνοῖ καὶ μίαν ἐξ αὐτῶν ἁρμονίαν ἀποτελεῖ · τῶν γὰρ ἄνω οὖσα τὴν οὐσίαν γίνεται τῶν κάτω καὶ οἱονεὶ κιρνᾶται αὐτοῖς , δι’ ἑαυτῆς τὰ ἄμικτα κεραννύουσα καὶ μεταδιδοῦσα τοῖς κάτω τῶν ἄνω ) , ὥσπερ οὖν ἔλεγον τὴν ψυχὴν ἁρμονίαν , οὕτω καὶ νῦν τὰ ἐν τῷ ἀέρι ξύσματα ψυχήν φασιν ἄλλο τι διὰ τούτων αἰνιττόμενοι . ὡς γὰρ ταῦτα ἐν τῷ φωτὶ τῶν ἀκτίνων μόνον φαίνεται , ἐὰν δὲ μὴ ᾖ φῶς , οὐδὲ εἰ ἔστι γνωρίζεται , οὕτω καὶ ἡ ψυχὴ | ἐν τῷ φωτὶ μὲν τῷ ἑαυτῆς φαινομένη δείκνυται τίνα ἔχει οὐσίαν , ὅτι b 8v θείαν τινὰ καὶ ἀσώματον καὶ ἀπαθῆ · ἐὰν μέντοι ἐν τῷ σκότῳ φαίνηται , τουτέστιν ἐν τῶ σώματι καὶ τοῖς πάθεσιν , ὀψόμεθα αὐτήν , ὡς ὁ Πλάτων’ φησίν , ὥσπερ οἱ τὸν θαλάττιον Γλαῦκον θεώμενοι , οὐκ αὐτὴν τὴν οὐσίαν ὁρῶντες , ἀλλὰ τὰ φυκία ἃ περιβέβληται ὥσπερ ἐκεῖνος , τὰ πάθη λέγω ἢ τὸ σῶμα , καὶ οἰησόμεθα αὐτὴν τούτων εἶναί τι . τινὲς μὲν οὖν τῶν Πυθαγορείων αὐτὰ ταῦτα ἔλεγον εἶναι τὴν ψυχήν , ὥσπερ καὶ οἱ Δημοκρίτειοι τὰς ἀτόμους · οἱ δὲ τὸ ταῦτα κινοῦν . λέγοιεν δ’ ἂν τὴν καθόλου ψυχὴν ὡς ὀργάνοις τούτοις κεχρημένην . ἤτοι οὖν μίαν καθόλου ψυχὴν ἐκληπτέον αὐτοὺς λέγειν ὡς ὀργάνοις τούτοις κεχρημένην καὶ δι’ αὐτῶν κινοῦσαν τὰ ζῷα , ἢ καὶ μερικὴν ἐν ἑκάστῳ ψυχὴν κινοῦσαν διὰ τούτων ὡς δι’ ὀργάνων τὸ σῶμ’ . p . 404 a 19 Περὶ δὲ τούτων εἴρηται , ὅτι συνεχῶς φαίνεται κινούμενα , κἄν ᾖ νηνεμία παντελής . Τὴν αἰτίαν ἐπάγει δι’ ἣν τὰ ἐν τῷ ἀέρι ξύσματα ψυχὴν ὑπέλαβον εἶναι οἱ Πυθαγόρειοι . εἴρηται γάρ , φησί , περὶ αὐτῶν , ὅτι ὁρῶνται ἀεικίνητα , κἀν ἡ νηνεμία , ὡς οἴκοθεν καὶ μὴ ὑπὸ τοῦ ἀνέμου ἔχει τὴν κίνησιν . ἐπειδὴ οὖν καὶ οὗτοι ἐνόμισαν τῇ ψυχῇ οἰκειότατον εἶναι τὴν κίνησιν , δεῖ δὲ τὸ κινοῦν πάντως καὶ αὐτὸ κινεῖσθαι , ταῦτα τὴν ψυχὴν εἰρήκασιν ὡς ἀεικίνητα . p . 404 a 20 ἐπὶ ταὐτὸ δὲ φέροντι , καὶ ὅσοι λέγουσι τὴν ψυχὴν τὸ ἑαυτὸ κινοῦν . Αἰνίττεται εἰς Πλάτωνα καὶ Ξενοκράτην καὶ Ἀλκμαίωνα · καὶ οὗτοι οὖν , φησίν , οἰκειότατον ὑπειλήφασι τῇ ψυχῇ εἶναι τὸ κινεῖν . ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐνόμισαν μὴ δύνασθαι κινεῖν μὴ κινουμένην , αὐτοκίνητον εἰρήκασι τὴν ψυχήν . ὅτι δὲ ὁ Πλάτων’ αὐτοκίνητον λέγων τὴν ψυχὴν οὐ τὴν κατὰ τόπον ἔλεγε κίνησιν , αὐτὸς σαφῶς λέγει ἐν τοῖς Νόμοις · ’ἄγει δέ,’ φησί , ’τὰ κατ’ οὐρανὸν καὶ γῆν καὶ θάλατταν ταῖς ἑαυτῆς κινήσεσιν , ἃς δὴ βούλησιν καὶ διάνοιαν ὀνομάζομεν καὶ δόξαν τῶν ὀρθῶς τε καὶ οὐχ οὕτως ἐχόντων.’ καὶ Ξενοκράτης δὲ λέγων τὴν ψυχὴν ἀριθμὸν ἑαυτὸν κινοῦντα αὐτοκίνητον αὐτὴν ἔλεγεν . p . 404a 25 Ὁμοίως δὲ καὶ Ἀναξαγόρας ψυχὴν εἶναι λέγει τὴν κινοῦσαν , καὶ εἴ τις ἄλλος εἴρηκεν , ὡς τὸ πᾶν ἐκίνησε νοῦς . Ὅσοι , φησίν , εἰρήκασιν τὸ πᾶν ὑπὸ τοῦ νοῦ κεκινῆσθαι , καὶ οὗτοι ἐοίκασιν οἰκεῖον εἶναι λέγειν τῇ ψυχῇ τὸ κινεῖν · ὧν ἐστι καὶ Ἀρχέλαος . τί οὖν ; εἰ νοῦν ἔλεγον κινῆσαι τὸ πᾶν , πόθεν ὅτι καὶ ψυχῇ τὴν κίνησιν οἰκεῖον εἶναι ἔλεγον ; ναί , φησι · ταὐτὸν γὰρ ὑπελάμβανον εἶναι ψυχὴν καὶ νοῦν , ὥσπερ καὶ Δημόκριτος . ἔχομεν οὖν τοῦτο ἐναργῶς παρ’ αὐτῶν εἰρημένον ὅτι ταὐτὸν νοῦς καὶ ψυχὴ οὐδαμῶς , ἀλλ’ ἐκ συλλογισμοῦ τοῦτο κατασκευάζει . ὁ μὲν γὰρ Δημόκριτος , φησί , καὶ πρόδηλός ἐστι τοῦτο βουλόμενος · ἄντικρυς γὰρ εἶπεν ὅτι τὸ ἀληθὲς καὶ τὸ φαινόμενον ταὐτόν ἐστι , καὶ οὐδὲν διαφέρειν τὴν ἀλήθειαν καὶ τὸ τῇ αἰσθήσει φαινόμενον , ἀλλὰ τὸ φαινόμενον ἑκάστω καὶ τὸ δοκοῦν τοῦτο καὶ εἶναι ἀληθές , ὥσπερ καὶ Πρωταγόρας ἔλεγε , κατά γε τὸν ὀρθὸν λόγον διαφερόντων , καὶ τῆς μὲν αἰσθήσεως καὶ τῆς φαντασίας περὶ τὸ φαινόμενον ἐχούσης , τοῦ δὲ νοῦ περὶ τὴν ἀλήθειαν . εἰ τοίνυν νοῦς μὲν περὶ τὴν ἀλήθειαν , ψυχὴ δὲ ἔχει περὶ τὸ φαινόμενον , τὸ ἀληθὲς δὲ ταὐτόν ἐστι τῷ φαινομένῳ , ὡς Δημοκρίτῳ δοκεῖ , καὶ ὁ νοῦς ἄρα ταὐτὸν τῇ ψυχῇ . ὡς γὰρ ἔχει ὁ νοῦς πρὸς τὴν ἀλήθειαν , οὕτως ἡ ψυχὴ πρὸς τὸ φαινόμενον · οὐκοῦν καὶ ἐναλλὰξ ὡς τὸ φαινόμενον πρὸς τὴν ἀλήθειαν , οὕτως ὁ νοῦς πρὸς τὴν ψυχήν . εἰ τοίνυν ταὐτὸν τὸ φαινόμενον καὶ τὸ ἀληθές , καὶ ὁ νοῦς ἄρα καὶ ἡ ψυχὴ ταὐτόν . p . 404a20 Διὸ καλῶς φησι ποιῆσαι τὸν Ὄμηρον ὡς ὁ Ἕκτωρ κεῖτο ἀλλοφρονέων . Τοῦ Ἕκτορπς ἐκ τῆς πληγῆς ἀνεπαισθήτου κειμένου ἢ παραισθανομένου εἶπε , φησίν ὁ ποιητὴς ὅτι ‘κεῖτο ἀλλοφρονέων’ , εἰς ταὐτὸν ἄγων τῇ φρονήσει τὴν αἴσθησιν , ὡς οὐκ οὔσης τοῦ νοῦ δυνάμεως τινος περὶ τὴν ἀλήθειαν ἄλλης παρὰ τὴν δύναμιν τὴν περὶ τὸ φαινόμενον καὶ αἰσθητὸν ἔχουσαν · διόπερ τὸ μὴ αἰσθάνεσθαι ἢ παραισθάνεσθαι ἀλλοφρονεῖν εἶπεν Ὅμηρος . ὁ μὲν οὖν Δημόκριτος ἄντικρυς τὸν νοῦν καὶ τὴν ψυχὴν ταὐτὸν λέγει · ὁ δὲ Ἀναξαγόρας ποτὲ μὲν δοκεῖ διακρίνειν τῆς ψυχῆς τὸν νοῦν , ποτὲ δὲ εἰς ταὐτὸν ἄγειν . ὅτε μὲν γὰρ λέγει ὅτι ὁ νοῦς δύναμίς ὢ ἐστι καὶ αἰτία τῶν ὀρθῶς καὶ καλῶς ἐχόντων , διακρίνει αὐτὸν τῆς ψυχῆς · ὡς γὰρ ὄντων τῶν μὴ ὀρθῶς μηδὲ καλῶς καὶ περὶ ταῦτα ἐχούσης ἄλλης δυνάμεως τῆς ψυχικῆς δηλονότι , οὕτω τὸν νοῦν φησι τῶν ὀρθῶν καὶ καλῶν εἶναι αἴτιον , ὡς θειοτέρου ὄντος τοῦ νοῦ παρὰ τὴν ψυχήν · ἀλλὰ πάλιν ἐν ἄλλοις δοκεῖ συγχεῖν ταῦτα καὶ εἰς ταὐτὸν ἄγειν ψυχὴν καὶ νοῦν , ἐν οἷς φησιν ὅτι ὁ νοῦς ἐν πᾶσίν ἐστι τοῖς ζῴοις καὶ μικροῖς καὶ μεγάλοις καὶ τιμίοις καὶ | ἀτιμοτέροις . ὁ δὲ κυρίως λεγόμενος νοῦς ὁ κατὰ τὴν c 1r φρόνησιν οὐ φαίνεται ἐν πᾶσι τοῖς ζῴοις ὑπάρχων , καὶ τί λέγω τοῖς ζῴοις ; ἀλλ’ οὐδὲ ἐν πᾶσιν ἀνθρώποις · ὥστε λέγων ἐν πᾶσι τοῖς ζῴοις εἶναι τὸν νοῦν τὴν ψυχὴν ἄν λέγοι . πάντες ἄρα οὗτοι τὴν κίνησιν ἰήιον ψυχῆς ὑπελάμβανον , οὐ μὴν παντελῶς γε ὥσπερ Δὴ Δημόκριτος . οὐχ ὥσπερ Δημόκριτος φανερῶς καὶ ἀεὶ τοῦτό φησι ταὐτὸν εἶναι τὸν νοῦν καὶ τὴν ψυχήν , οὕτω καὶ ὁ Ἀναξαγόρας , ἀλλὰ πῇ μὲν ταὐτόν , πῇ δὲ ἕτερον , ὡς εἴπομεν . οὐ δὴ χρῆται τῷ νῷ ὡς δυνάμει τινὶ περὶ τὴν ἀλήθειαν · οὕτω γὰρ καὶ ὁ ἀληθὴς ἔχει λόγος , τὸν νοῦν δύναμιν εἶναι ψυχῆς ᾗ τὴν ἀλήθειαν γινώσκει · ἀλλ’ αὐτὸ ψυχὴν εἶναι τὸν νοῦν ἔλεγον Ἀναξαγόρας ταὶ Δημόκριτος . p . 404b 7 Ὅσοι μὲν οὖν ἐπὶ τὸ κινεῖσθαι τὸ ἔμψυχον ἀπέβλεψαν , οὗτοι τὸ κινητικώτατον ὑπέλαβον εἶναι τὴν ψυχήν · ὅσοι δὲ ἐπὶ τὸ γινώσκειν καὶ τὸ αἰσθάνεσθαι τῶν ὄντων , οὗτοι δὲ λέγουσι τὴν ψυχὴν τὰς ἀρχάς , οἱ μὲν πλείους ποιοῦντες αὐτὰς οἱ δὲ μίαν . Εἶπεν ὅτι κίνησις καὶ αἴσθησις μάλιστα ψυχῆς εἰσιν ἴδια , διότι καὶ τὸ ἔμψυχον τοῦ ἀψύχου τούτοις διαφέρει . τῶν οὖν περὶ ψυχῆς ἀποφηναμέφησι νῶν οἱ μὲν εἰς τὸ κινητικὸν αὐτῆς ἀποβλέψαντες ἐκ τῶν μάλιστα κινητικωτάτων παρ’ αὐτοῖς τὴν οὐσίαν αὐτῆς συστῆναι λέγουσι , οἱ δὲ εἰς τὰς γνωστικὰς δυνάμεις ἀπέβλεψαν . ἀπαριθμησάμενος οὖν τὰς δόξας τῶν εἰς τὸ κινητικὸν αὐτῆς ἀποβλεψάντων καὶ οὕτως ἀποφηναμένων περὶ αὐτῆς , νῦν βούλεται καὶ τοὺς εἰς τὸ γνωστικὸν αὐτῆς ἀποβλέψαντας άπαριθμήσασθαι . λέγουσιν οὖν ὅτι τὸ γινῶσκον ὅμοιον θέλει εἶναι τῷ γινωσκομένῳ · τὸ γὰρ ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ γνωρίζεται . θέλει γὰρ ἐφαρμόζειν τὸ γινῶσκον τῷ γνωστῷ καὶ τὸ ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ . εἰ τοίνυν γινώσκει πάντα τὰ ὄντα ἡ ψυχή , δεῖ ἄρα αὐτὴν ἐκ πάντων εἶναι τῶν ὄντων . ἀλλ’ ἐπειδὴ τοῦτο ἀδύνατον , λέγω δὴ πάντα εἶναι αὐτὴν τὰ ὄντα , χρὴ γοῦν ἐκ τῶν ἀρχῶν εἶναι τῶν πάντων , ἵνα τὰς αὐτὰς ἔχουσα ἀρχὰς πᾶσι τοῖς οὖσι διὰ τούτων αὐτὰ γινώσκῃ . ἔνθεν οὖν πάντες οὗτοι ἐκ τῶν ἀρχῶν ποιοῦσι τὴν ψυχήν , ἕκαστος τῶν παρ’ ἑαυτῷ · καὶ οἱ μὲν πλείους ἀρχὰς εἰπόντες ἐκ πλειόνων αὐτὴν ποιοῦσιν , οἱ δὲ μίαν ἐξ ἑνός . πρῶτον δ’ ἱστορεῖ τὴν Ἐμπεδοκλέους δόξαν , ὃς ὑπετίθετο ὑλικὰς μὲν εἶναι τέσσαρας ἀρχὰς τῶν ὄντων , τὰ τέσσαρα ταῦτα στοιχεῖα , ποιητικὰς δὲ δύο , τὸ νεῖκος καὶ τὴν φιλίαν . ἐκ τούτων οὖν καὶ τὴν ψυχὴν ἔλεγεν εἶναι καὶ τῷ ἐκ τούτων εἶναι γινώσκειν τὰ πράγματα . p . 404b 13 Γαίῃ μὲν γάρ , φησί , γαῖαν ὀπώπαμεν , ὕδατι δ’ ὕδωρ , αἰθέρι δ’ αἰθέρα δῖαν , ἀτὰρ πυρὶ πῦρ ἀίδηλον . Καὶ δῆλον ὅτι ἐπειδὴ Πυθαγόρειος ἦν ὁ Ἐμπεδοκλῆς , συμβολικὴ δ’ ἦν ἡ τῶν Πυθαγορείων διδασκαλία , καὶ αὐτὸς συμβολικῶς περὶ τούτων ἔλεγε καὶ λέγων τὴν ψυχὴν ἐκ τῶν στοιχείων εἶναι οὕτως ἔλεγε δηλονότι οὐχ ὡς ἐκ πυρὸς οὖσαν καὶ ὕδατος καὶ τῶν λοιπῶν · τί γὰρ μᾶλλον αὐτὴ τὰ ἔξω στοιχεῖα ἐγίνωσκεν ἢ τὰ στοιχεῖα αὐτήν ; οὐκ ἄρα οὕτως ἀπλῶς τὰ στοιχεῖα ταῦτα ἔλεγεν εἶναι τὴν ψυχήν , ἀλλ’ ὡς ἔχουσαν τούτων τοὺς λόγους ἐν ἑαυτῇ . ἔλεγε δὲ καὶ ἐκ τοῦ νείκους εἶναι καὶ τῆς φιλίας , διότι ἑώρα αὐτὴν ἔχουσαν καὶ ἀναγωγὸν δύναμιν καὶ καταγωγόν · ἐκάλει οὖν τὴν μὲν ἀναγωγὸν αὐτῆς δύναμιν φιλίαν , νεῖκος δὲ τὴν καταγωγόν . ἡ γὰρ φιλία ἑνώσεως ἐστιν αἰτία · ἥνωται δὲ μᾶλλον τὰ νοητά , ὅσῳ καὶ ἐγγυτέρω εἰσὶ τῆς μιᾶς τῶν πάντων ἀρχῆς · τὸ δὲ νεῖκος ἐν τοῖς αἰσθητοῖς ἐπικρατεῖ , τουτέστιν ἡ διάκρισις · διὸ καὶ ἔλεγεν “ ὡς καὶ ἐγὼ δεῦρ’ εἰμὶ φυγὰς θεόθεν καὶ ἀλήτης , νείκει μαινομένῳ πίσουνος ” . τὰ αὐτὰ καὶ ὁ Πλάτων’ ἐν τῷ τιμίῳ λέγει · λέγει γὰρ τὴν ψυχὴν ἐκ ταὐτοῦ κύκλου εἶναι καὶ θατέρου . καὶ πάλιν ἐν τῷ Φαιδρῷ ἔχειν αὐτήν φησι καλλίονα ἵππον καὶ χείρονα , διὰ τούτων τὰς ἀναγωγοὺς αὐτῆς δυνάμεις καὶ τὰς καταγωγοὺς αἰνιττόμενος · ποτὲ μὲν γὰρ ἡ ψυχὴ νοητῶς ἐνεργεῖ καὶ ἀνατείνεται πρὸς τὰ θεῖα , ποτὲ δὲ κατάγεται εἰς τὴν ὕλην . διὰ ταῦτα οὖν ἔλεγεν ὁ Ἐμπεδοκλῆς ἐκ τῆς φιλίας εἶναι καὶ τοῦ νείκους τὴν ψυχήν , ἐπειδὴ καὶ τῶν ὄντων πάντων ταύτας ὑπετίθετο ποιητικὰς ἀρχὰς εἶναι , διότι ἑώρα ἐν πᾶσι καὶ ταυτότητα καὶ ἑτερότητα , καὶ ἕνωσιν καὶ διάκρι - σιν . ἀλλ’ ἐν μὲν τοῖς νοητοῖς μᾶλλον κρατεῖν τὴν φιλίαν ἢ τὸ νεῖκος , ἐν δὲ τοῖς αἰσθητοῖς ἔμπαλιν , ἐπειδὴ ὡς εἴπομεν ἐκεῖνα ἐγγυτέρω ὄντα τῆς μιᾶς τῶν πάντων ἀρχῆς τῇ ἑνώσει μᾶλλον κρατεῖται . δῆλον οὖν ὅτι συμβολικῶς ταῦτα διελάμβανεν ὁ Ἐμπεδοκλῆς , καὶ ἐκ τῶν τεσσάρων στοιχείων λέγων εἶναι τὴν ψυχὴν οὐκ αὐτὰ τὰ στοιχεῖα ἔλεγεν εἶναι τὴν ψυχήν , ἀλλὰ τοὺς τούτων λόγους εἶναι ἐν αὐτῇ . καὶ εἴποιμεν ἄν πρὸς Ἀριστοτέλην τὸ φαινόμενον διελέγχοντα , ὅτι ὥσπερ σὺ τόπον εἰδῶν λέγεις τὴν ψυχήν , καὶ οὐδείς που τοῦτο φαίη ὅτι εἰσὶν ἐν τῇ ψυχῇ ἵππος καὶ ἄνθρωπος , ἀλλὰ τοὺς λόγους τῶν εἰδῶν τὰ εἴδη λέγεις , οὕτω δήπου καὶ τὸν Ἐμπεδοκλέα εὔλογον νομίζειν λέγειν , εἴ γε σόφ’ ὃς ἦν ἀνήρ , μᾶλλον δὲ καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἴσως τοῦτο εὔλογον ὑπονοεῖν · εἰ γὰρ οὕτως , ὡς ἔχει τὸ φαινόμενον , ἔλεγον ὅτι πῦρ αἰσθητὸν ἡ ψυχὴ ἢ ὕδωρ ἤ τι τοιοῦτο , καὶ μὴ κατά τινα ἀναλογίαν ταῦτα ἐλάμβανον , καὶ τῶν πολλῶν καὶ ἀνεπιστημόνων χείρονες ἦσαν . ὥσπερ Ἐμπεδοκλῆς ἐκ τῶν στοιχείων πάντων . εἶναι δὲ καὶ ἕκαστον ψυχήν . τὴν μὲν ὅλην ψυχὴν ἐκ τῶν στοιχείων ἔλεγεν , ὡς εἶναι αὐτὴν ἄλλην παρ’ ἕκαστον τούτων · καὶ ἓν ἕκαστον δέ , φησί , ψυχὴν ἔλεγεν εἶναι , ἔτι δὲ καὶ τὸ νεῖκος καὶ τὴν φιλίαν · γνωρίζειν γὰρ ἕκαστον τῶν πραγμάτων δι’ ἑκάστου τού|των , ἐπειδὴ τὸ c 1v ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ γινώσκεται . οὕτω δὲ ἔχοιμεν ἄν κατ’ αὐτὸν ψυχὰς ἕξ . δυνατὸν δὲ τὸ εἶναι καὶ ἕκαστον τούτων ψυχὴν ἀκούειν οἱονεὶ μόριον ψυχῆς καὶ δύναμιν · λέγομεν γὰρ καὶ ἡμεῖς τὴν θυμοειδῆ ψυχὴν καὶ τὴν θρεπτικήν , δηλονότι τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς ψυχὰς καλοῦντες . p . 404b 16 τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ Πλάτων ἐν Τιμαίῳ τὴν ψυχὴν ἐκ τῶν στοιχείων ποιεῖ . Καὶ ὁ Πλάτων’ , φησίν , ἐκ τῶν παρ’ ἑαυτῷ ἀρχῶν , ὅθεν τὰ πάντα εἶναι ἔλεγεν ἐκ τούτων καὶ τὴν ψυχὴν εἶναι ἔλεγεν , ἵνα ἐκ τῶν αὐτῶν οὖσα πασῶν ἀρχῶν γνωρίζῃ τὰ πάντα . πέντε δὲ γένη εἶναι ἔλεγεν ἀρχὰς πάντων τῶν ὄντων , τὴν οὐσίαν , τὴν ταὐτότητα , τὴν ἑτερότητα τὴν κίνησιν , τὴν στάἐν σιν . γένη δὲ ταῦτα ἔλεγεν , οὐχ οὕτω γένη ὄντα ὥσπερ τὰ παρὰ τοῖς Περιπατητικοῖς , ἅτινα διῄρηται ἀπ’ ἀλλήλων καὶ ἀφ’ ἑκάστου σειρά τις ἐκδίδοται τῶν ὑπαλλήλων γενῶν τε καὶ εἰδῶν , ἀλλὰ γένη αὐτὰ ἐκάλεσεν ὡς διὰ πάντων τῶν ὄντων διήκοντα . ἔστι γὰρ ἐν πᾶσι καὶ οὐσία , καθ’ ἣν ἑκάστου ἐστὶ τὸ εἶναι , ἔστι καὶ ταὐτότης , καθὸ ἐκ μιᾶς τῆς τῶν ὄντων ἐσμὲν ἀρχῆς · ἔχομεν δὲ καὶ ἑτερότητα , ἐπειδὴ καὶ πλῆθός ἐστι τὰ ὄντα , ὅπου δὲ πλῆθος ἐκεῖ ἡ ἑτερότης . ἔστι δὲ καὶ κίνησις ἐν πᾶσι τοῖς οὖσι · κίνησιν δὲ λέγω οὐ τὴν ἀτελῆ ἐνέργειαν , ὥς φησιν ὁ Ἀριστοτέλης , ἀλλὰ τὴν ἐνέργειαν τὴν ἑκάστου · πάντα γὰρ ἔχει οἰκείαν ἐνέργειαν , καὶ αὐτὰ τὰ ἄψυχα · ἢ θερμαίνουσιν ἢ ποιοῦσιν . τὰ παρακείμενα ἢ ὑγραίνουσιν ἢ ξηραίνουσιν ἢ ἄλλο τι τοιοῦτον ποιοῦσιν . καὶ ἡ στάσις δὲ ἐπὶ πάντων θεωρεῖται · καὶ γὰρ καὶ τὰ ἀεικίνητα στάσεως μετέχει , οὐ μόνον τῷ τὴν ὁλότητα ἑστάναι , ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ μένειν ἐπὶ τῆς ἀεικινησίας στάσις ἐστί · καθὸ οὖν μένουσι κινούμενα τὰ κινούμενα ἣ ἀεὶ ἢ ἐπί τινα χρόνον , κατ’ αὐτὸ τοῦτο στάσεως μετέχει . ἐκ τούτων οὖν τῶν γενῶν τὴν ψυχὴν Πλάτων’ ποιεῖ · φησὶ γὰρ ἐξ οὐσίας τε αὐτὴν εἶναι καὶ ταὐτότητος καὶ ἑτερότητος , οὐσίας δὲ οὐ τῆς τυχούσης , ἀλλὰ τῆς τε ἀμερίστου οὐσίας καὶ τῆς περὶ τὰ σώματα μεριστῆς · ἐξ ἀμφοτέρων γὰρ τούτων γενέσθαι τὴν τῆς ψυχῆς οὐσίαν φησίν , ἵνα καὶ γνωστικὴ ᾖ ἀμφοτέρων . ἀλλ’ ἐπειδὴ πάντων ἡ γνῶσις ἢ ὁμοιότητί τινι καὶ ταὐτότητι γίνεται ἢ ἀνομοιότητι καὶ ἑτερότητι τὸ γὰρ λευκὸν καὶ τῇ τοῦ λευκοῦ παραθέσει γνωρίζομεν · τὸ γὰρ ὅμοιον τῷ λευκῷ λευκόν ἐστι · καὶ τῇ τοῦ μέλανος · τὸ γὰρ ἐναντίον τῷ μέλανι λευκόν ) , καὶ ταῦτα ἐν τῇ συστάσει αὐτῆς μεμῖχθαί φησι τῆς γε ταὐτοῦ φύσεως λέγων πέρι καὶ τῆς τοῦ ἑτέρου . ὅτι δὲ καὶ αὐτοκίνητόν φησιν αὐτήν . πρόδηλον · ἐν τούτῳ δὲ ἔχοι ἂν καὶ τὴν στάσιν . τὰ δὲ πράγματα ἐκ τῶν ἀρχῶν εἶναι , τουτέστι τὰ ὄντα , ὧν ἔχει τὴν γνῶσιν ἡ ψυχή . διὰ τοῦτο οὖν , ἐπειδὴ ἐκ τῶν αὐτῶν ἀρχῶν ἐστι τοῖς οὖσι , τὸ δὲ ὅμοιον τοῦ ὁμοίου ἐστὶ γνωστικόν , γινώσκει τὰ πάντα . εἰ τοίνυν ἐκ τῶν αὐτῶν στοιχείων τοῖς οὖσιν ἐποίησεν τὴν ψυχήν , ἵνα γινώσκῃ τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον , δῆλον ὡς μάλιστα ἴδιον τῆς ψυχῆς τὸ γινώσκειν καὶ οὗτος ὑπελάμβανεν . p . 404b 18 Ὁμοίως δὲ καὶ ἐν τοῖς Περὶ φιλοσοφίας λεγομένοις διωρίσθη . Td Περὶ τἀγαθοῦ ἐπιγραφόμενα Περὶ φιλοσοφίας λέγει · ἐν ἐκείνοις δὲ τὰς ἀγράφους συνουσίας τοῦ Πλάτωνος ἱστορεῖ ὁ Ἀριστοτέλης · ἔστι δὲ γνήσιον αὐτοῦ τὸ βιβλίον . ἱστορεῖ οὖν ἐκεῖ τὴν Πλάτωνος καὶ τῶν Πυθα - γορείων περὶ τῶν ὄντων καὶ τῶν ἀρχῶν αὐτῶν δόξαν . λέγει οὖν φάσκειν αὐτοὺς ὅτι τὰ εἴδη ἀριθμοί εἰσιν , ἀριθμοὶ δὲ δεκαδικοί · ἕκαστον γὰρ τῶν εἰδῶν δεκάδα ἔλεγον . ἀριθμοὺς μὲν οὖν ἐκάλουν τὰ εἴδη ἢ ὅτι , ὥσπερ ὁ ἀριθμὸς μετρεῖ καὶ ὁρίζει τὰ ὑποκείμενα , οὕτω καὶ τὰ εἴδη μετρητικά ἐστι καὶ ὁριστικὰ τῆς ὕλης ἀόριστον γὰρ οὖσαν καθ’ αὑτὴν ἐγγενόμενα ἐν αὐτῇ ὁρίζει αὐτὴν καὶ περιγράφει ) ἢ ὅτι , ὥσπερ οἱ ἀριθμοὶ πάντες ἐκ μιᾶς εἰσιν ἀρχῆς τῆς μονάδος παρηγμένοι , οὕτω καὶ τὰ ειοη ἐκ της μιας τῶν πάντων ἀρχῆς παράγεται . ἀριθμοὶ μὲν οὖν διὰ τοῦτο , δεκαδικοὶ δὲ διὰ τὴν τελειότητα τῶν εἰδῶν . τέλειος γὰρ ἀριθμὸς ὁ δέκα · περιέχει γὰρ πάντα ἀριθμὸν ἐν αὑτῷ · οἱ γὰρ μετὰ τὴν δεκάδα εἰς τοὺς ἀπὸ μονάδος πάλιν ἀνακάμπτουσι · διὸ καὶ δεκὰς ἐκλήθη , οἱονεὶ δεχάς τις οὖσα . ἀρχὰς δὲ τῶν εἰδῶν τούτων ἔλεγε τὴν μονάδα καὶ δυάδα καὶ τριάδα καὶ τετράδα , διότι οἱ ἀπὸ μονάδος συντιθέμενοι μέχρι τῆς τετράδος ποιοῦσι τὸν δέκα · ἁ , # x772 ; , # x772 ; , # x772 ; γίνεται δέκα . εἶναι οὖν ἔλεγε τὰς τετραδικὰς ταύτας ἀρχὰς καὶ κοινῶς ἐν πᾶσι τοῖς οὖσι καὶ ἰδίᾳ , ἔν τε τοῖς νοητοῖς καὶ ἐν τοῖς φυσικοῖς καὶ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς . κοινῶς μὲν οὖν ἐπὶ πάντων μονὰς μὲν τὰ νοητά ἀμερὴς γὰρ ἐκείνων οὐ μόνον ἡ οὐσία , ἀλλὰ καὶ ἡ ἐνέργιας , ἐν στάσει καὶ ἀκινησίᾳ θεωρουμένη ) δυὰς δὲ καὶ ] ἡ ἐπιστήμη ἢ τὰ ἐπιστημονικά · ὡρισμένως γὰρ τὸ ἀπό του ἐπί τι ἔχει . ἡ γὰρ ἐπιστήμη μετάβασίς ἐστιν ἐξ ὡρισμένων εἰς ὡρισμένα · οὐκ ἔστι γὰρ ἐπιστήμη ἀόριστος · ἔνθεν γὰρ καὶ ἐπιστήμη ἐκλήθη , παρὰ τὸ ἐπὶ στάσιν ἡμᾶς ἄγειν . τριὰς δὲ τὰ φυσικὰ καὶ δοξαστά · φυσικὰ δέ φημι τὰ καθόλου ἐν τοῖς φυσικοῖς , περὶ ἃ ἡ δόξα ἔχει , ὡς καὶ ἐν Τιμαίῳ φησὶν ὁ Πλάτων’ “ τί τὸ ὂν ἀεί , γένεσιν δὲ οὐκ ἔχον ” , τὸ νοητὸν λέγων , “ τί δὲ τὸ γινόμενον ἀεί , ὂν δὲ οὐδέποτε ” , τὰ ἐν τοῖς φυσικοῖς λέγων καθόλου . εἰ γὰρ ἀεὶ γίνεσθαι αὐτό φησι , καὶ γίνεται μὲν τὰ φυσικά , ἐν τούτοις δὲ τὰ μερικὰ ἐν χρόνῳ τινὶ ὄντα οὐκ ἄν λέγοιτο ἀεὶ γίνεσθαι , δῆλον ὡς περὶ τῶν καθόλοῦ ὁ λόγος , περὶ ἃ καὶ τὴν δόξαν ἐνεργεῖν φησι . “ τὸ μὲν γάρ,’’ φησί , “ νοήσει μετὰ λόγου περιληπτόν ” , τὸ νοητὸν δηλονότι , “ τὸ δ’ αὖ δόξῃ μετ’ αἰσθήσεως ἀλόγου δοξαστόν ” , τριὰς οὖν τοῦτο διὰ τὸ δοξαστὸν εἶναι , διότι τριὰς μὲν ἡ δόξα διὰ τὸ ὁρμᾶν μὲν ἀπό του , μὴ ὡρισμένως | δὲ c 2r ἐπί τι φέρεσθαι , ἀλλ’ ἢ ὧδε ἢ ὧδε . τοιαῦτα δὲ καὶ τὰ φυσικὰ ἐν ῥύσει ἔχοντα τὸ εἶναι καὶ οὐκ ὄντα πάντῃ ἀκίνητα καὶ ἀμετάβλητα , ἑστῶτα μὲν τοῖς εἴδεσι , τῇδε δὲ κἀκεῖσε ταῖς ἀλλοιώσεσι μεταβάλλοντα κατὰ τὰς ἐναντίας μεταβολάς . τριὰς οὗν ταύτῃ κἀν τούτοις · κἄν γὰρ τὰ οὐράνια εἴποις μεταβάλλει κατὰ τόπον , τὰ μὲν ἀπὸ ἀνατολῆς ἐπὶ δύσιν , τὰ δ’ ἔμπαλιν , καὶ ἀπὸ μὲν τῶν νοτίων ἐπὶ τὰ βόρεια , πάλιν δ’ αὗ ἀπ’ ἐκείνων ἐπὶ ταῦτα . ἐν δὲ τοῖς αἰσθητοῖς , φημὶ δὴ τοῖς μερικοῖς τε καὶ ἀτόμοις , ἡ τετράς . πῶς δ’ ἐν τούτοις ἡ τετράς , προιόντες δείξομεν . οὕτω μὲν οὖν ἡ τετραδικὴ ἀρχὴ κοινῶς ἐν πᾶσι τοῖς οὖσι θεωρεῖται . καὶ ἰδίᾳ δέ φησιν ἐν τοῖς νοητοῖς αὐτὴν θεωρεῖσθαι , ἰδίᾳ δὲ ἐν τοῖς φυσικοῖς , ἰδίᾳ δὲ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς τε καὶ ἀτόμοις . διὰ δὴ ταῦτα ἔλεγε τὸ μὲν αὐτοζῷον , ὅπερ ἐστὶ παρ’ αὐτῷ αὐτὴ ἡ ἰδέα τοῦ ζῴου καὶ τὸ παράδειγμα , καὶ αὐτὸ μὲν δεκάδα ὂν συνεστάναι ἐκ τῆς πρώτης μονάδος καὶ δυάδος καὶ τριάδος καὶ τετράδος , τουτέστι τοῦ αὐτοενὸς καὶ τῆς αὐτοδυάδος καὶ τῆς αὐτοτριάδος καὶ τῆς αὐτοτετράδος · κατ’ ἀναλογίαν δὲ τούτου καὶ ἐν τοῖς μετὰ τὸ αὐτοζῷον ζῴοις , ἀθανάτοις λέγω καὶ θνητοῖς , εἶναι τὰς ἀρχὰς ταύτας . ὥσπερ γὰρ καὶ ἀριθμοὶ δεκαδικοὶ πάντα , οὕτω καὶ ἐκ μονάμονάδος καὶ δυάδος καὶ τριάδος 〈 καὶ τετράδος 〉 · ἀλλά τὸ μὲν αὐτοζῷον ἐκ τῆς πρώτης μονάδος καὶ δυάδος καὶ τριάδος καὶ τετράδος , τὰ δὲ ἄλλα τὰ μετὰ τὸ αὐτοζῷον κατὰ ἀναλογίαν τῆς ἀποστάσεως ἧς ἀφεστήκασιν ἀπὸ τοῦ αὐτοζῴου , οὕτω καὶ ἀπὸ τῶν ἀρχῶν ἀφεστήκασιν . οὐ γὰρ τὴν αὐτὴν ἀπόστασιν ἀφεστήκασιν ἐκ τοῦ αὐτοζῴου τά τε θεῖα καὶ ἀθάνατα ζῷα καὶ τὰ θνητά . οὐκοῦν τὰ μὲν θεῖά εἰσι καὶ αὐτὰ ἐκ τῆς δευτέρας μονάδος καὶ δευτέρας δυάδος , καὶ ὁμοίως τριάδος καὶ τετράδος , καὶ οὕτως ἀεὶ κατὰ τὴν ἀναλογίαν τῆς ἀποστάσεως τοῦ αὐτοζῴου καὶ ἡ ἀπόστασις γίνεται τῶν ἀρχῶν . εἶναι οὖν ἔλεγε τὰς τετραδικὰς ταύτας ἀρχὰς καὶ ἐν τοῖς νοητοῖς καὶ ἐν τοῖς φυσικοῖς καὶ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς , καὶ διὰ τοῦτο ἐπειδὴ ἡ ψυχὴ γινώσκει πάντα ταῦτα , εἶναι καὶ αὐτὴν ἐκ τῶν αὐτῶν ἀρχῶν , μονάδος , δυάδος , τριάδος , τετράδος . τίνα μὲν οὖν ἐν τοῖς νοητοῖς ἔλεγε μονάδα καὶ δυάδα καὶ τριάδα καὶ τετράδα , θεολογίας ἄν εἴη λέγειν · ἀλλ’ οὐδὲ τὴν ἐν τοῖς φυσικοῖς προχείρως ἔχομεν λέγειν . εἴποι δ’ ἄν τις κἀν τούτοις τὴν τετράδα , διότι δ εἴδη ζῴων ὁρᾶται ἐν τῷ κόσμῳ , οὐρανίων , ἀερίων , χθονίων , ἐνύδρων . ἐν δὲ τοῖς αἰσθητοῖς μονάδα μὲν λαμβάνει τὸ σημεῖον , oudoa δὲ τὴν γραμμήν , τριάδα δὲ τὸ ἐπίπεδον καὶ τετράδα τὸ στερεὸν αὐτό · αὗται γὰρ ἀρχαὶ τοὐ σώματος . μονάδα μὲν οὖν τὸ σημεῖον ὡς ἀμερές · τὴν δὲ δυάδα γραμμήν , ἐπειδὴ τὸ σημεῖον ῥοὲν ἐγέννησε τὴν γραμμήν , ἥτις ὑπὸ δύο σημείων περατοῦται καὶ ἔστι μῆκος ἀπλατές · τὴν τριάδα δὲ τὸ ἐπίπεδον , ἡ διὰ τὸ πρῶτον εἶναι τῶν σχημάτων τὸ τρίγωνον ἢ ὅπερ καὶ μᾶλλον , ὅτι ὥσπερ τὸ σημεῖον ῥυὲν ἐποίησεν ἐκ τῆς κατὰ μῆκος διαστάσεως ἕτερον σημεῖον , ἐὰν τὸ αὐτὸ τοῦτο σημεῖον ῥυῇ καὶ κατὰ πλάτος , γεννήσει πάλιν ἕτερον σημεῖον , ὥστε γίνεται τρία σημεῖα , ἓν μὲν τὸ πέρας τοῦ μήκους , ἕτερον δὲ τὸ πέρας τοῦ πλάτους , καὶ τρίτον τὸ κοινὸν ἀμφοῖν · τετράδα δὲ αὐτὸ τὸ στερεόν , ἤτοι πάλιν ὅτι πρῶτον τῶν στερεῶν σχημάτων ἡ πυραμίς , ἥτις γίνεται ἐκ τεσσάρων τριγώνων , ἢ πάλιν κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν · ὡς γὰρ τὸ σημεῖον ῥυὲν κατὰ μῆκος ἐγέννησεν ἄλλο σημεῖον , καὶ πάλιν καὶ κατὰ πλάτος ῥυὲν ἐγέννησεν ἕτερον , οὕτως ἐὰν ῥυῇ κατὰ βάθος , γεννήσει πάλιν ἄλλο , ὥστε τέσσαρα γενήσονται σημεῖα . δεῖ δὲ νοεῖν τὴν τοῦ βάθους εὐθεῖαν μετεωριζομένην . οὕτω μὲν οὖν ἐν τοῖς αἰσθητοῖς μονάς , δυάς , τριάς , τετρὰς ὑπάρχει . ἐπειδὴ οὖν ἡ ψυχὴ πάντα τὰ ὄντα γινώσκει , καὶ αὐτὴν εἰκότως ἐκ τῶν ἀρχῶν τούτων ἔλεγεν εἶναι , ἵνα γινώσκῃ πάντα . εἶναι οὖν ἐν αὐτῇ μονάδα μὲν τὸν νοῦν , δι’ οὗ τῶν νοητῶν τὰς ἀντιλήψεις ποιεῖται · ἀμερὴς γὰρ ὁ νοῦς ἁπλῇ ἐπιβολῇ γινώσκων τὰ πράγματα · δυάδα δὲ τὴν διάνοιαν · ἔχει γὰρ αὕτη τὸ ποθέν ποι · διανύει γὰρ ὁδόν τινα καὶ μεταβαίνει ἀπὸ προτάσεων ἐπὶ συμπεράσματα . τριάδα δὲ τὴν δόξαν , διότι αὕτη ὁρμήσασα δοξάσαι τι διστάζει καὶ οἱονεὶ σχιστὴν ὁδὸν ποιεῖται , πότερον ὧδε ἢ ὧδε τραπείη . ὥσπερ ὁδόν τινα ἀνύσας , εἶτα εἰς ὁδὸν σχιστὴν ἐμβαλὼν καὶ ἀπορῶν , πότερον τῇδε ἢ τῇδε τραπείη , οὕτω καὶ ἡ δόξα ὑποθέσει τινὶ χρησαμένη , εἶτα δοξάσαι τι περὶ ταύτης θέλουσα ἐφ’ ἑκάτερα τῇ ἀπορία τρέπεται ἀποροῦσα , εἴτε ἡ κατάφασις ἀληθὴς εἴτε ἡ ἀπόφασις · θελήσασα γὰρ σχεῖν ἡντιναοῦν ἔννοιαν περὶ ψυχῆς καὶ ἅπαξ εἰς τοῦτο ὁρμήσασα λαβοῦσά τε ὅ ἐστιν ἡ ψυχὴ διστάζει καὶ διαιρεῖται , πότερον θνητὴν αὐτὴν δεῖ νοεῖν ἢ ἀθάνατον , ἢ πάλιν σῶμα ἢ ἀσώματον , καὶ οὕτως ἐπὶ πάντων . τὴν δὲ τετράδα τὴν αἴσθησιν , ἐπειδὴ ἡ μὲν τετρὰς ἐν τοῖς αἰσθητοῖς τὸ σῶμα ἐδήλου , ἡ δὲ αἴσθησις σωματοειδεστάτη ἐστὶ τῶν γνώσεων τῆς ψυχῆς · τοῦ μερικοῦ γὰρ ἀντιλαμβάνεται · ἄνευ γὰρ σώματος οὐδὲν γινώσκει . οὐ δεῖ δὲ ἀπορεῖν , εἰ τὴν φαντασίαν παρελείπομεν · περιείληπται γὰρ ἐν τῇ αἰσθήσει , ἐπειδὴ καὶ τὰς ἀρχὰς ἐξ αὐτῆς ἔχει . p . 404 b19 Αὐτὸ μὲν τὸ ζῷον ἐξ αὐτῆς τῆς τοῦ ἑνὸς ἰδέας · Τουτέστι τοῦ αὐτοενὸς καὶ πρώτως ἑνός . καὶ τοῦ πρώτου μήκους καὶ πλάτους καὶ βάθους . εἴπομεν ἤδη ὅτι τὸ μὲν αὐτοζῷον ἐκ τῆς πρώτης μονάδος καὶ δυάδος καὶ τῶν λοιπῶν , τὰ δὲ μετὰ αὐτὸ κατὰ ἀναλογίαν x003E ; δευτέρας καὶ τρίτης . ἡ δὲ δυὰς καὶ τριὰς καὶ τὰ ἐφεξῆς γέγεται καὶ ἐπὶ διωρισμένου ποσοῦ , ὡς ὅταν ἐπ’ αὐτῶν τῶν ἀριθμῶν φέρηται , λέγεται δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ συνεχοῦς , ὡς ὅταν ἐπὶ γραμμῆς ἢ ἐπιφανείας θεωρῶμεν ταῦτα . ἐνταῦθα οὖν ὡς ἐπὶ συνεχῶν τὸν λόγον ποιεῖται . ἐπιστῆσαι δὲ τούτῳ χρή , ὅτι ἕκαστον τῶν μεγεθῶν τούτων ἐκάλεσεν ἐξ οὗ τὸ πρὸ αὐτοῦ πλεονεκτεῖ , τὴν μὲν γραμμὴν μῆκος · πλεονεκτεῖ γὰρ τῷ μήκει τὸ σημεῖον · τὴν δὲ ἐπιφάνειαν πλάτος , ἐπειδὴ τούτῳ τὴν γραμμὴν πλεονεκτεῖ , τὸ δὲ στερεὸν βάθος · τούτῳ γὰρ διαφέρει τῆς ἐπιφανείας . ἔχει γὰρ καὶ ἡ ἐπιφάνεια μῆκος καὶ τὸ στερεὸν πλάτος καὶ μῆκος . οὐ μόνον δὲ τὸ συνεχὲς ποσὸν ἐκ τῆς τετράδος συνέστηκεν , ἀλλὰ πολλῷ πρότερον τὸ διωρισμένον · εἰ γὰρ πᾶς μὲν ὁ μετὰ τὴν δεκάδα ἀριθμὸς εἰς αὐτὴν ἀναλύεται . ἡ δεκάδος δὲ ἀρχὴ μονάς , δυάς , τριάς , τετράς , ἡ τετρὰς ἄρα καὶ τοῦ συνεχοῦς καὶ τοῦ διωρισμένου ἀρχή ἐστι . p . 404 b 21 Ta δ’ ἄλλα ὁμοιοτρόπως . Ta ἄλλα ἤτοι ( xa ) μετὰ τὸ αὐτοζῷον ὁμοιοτρόπως , τουτέστι κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν , ἐκ μονάδος καὶ δυάδος καὶ τριάδος καὶ τετράδος , ὡς ἤδη εἴρηται , ἀλλ’ οὐ τῆς πρώτης ἐξ ἧς τὸ αὐτοζῷον , ἢ τὰ ἄλλα παραδείγματα , οἷον τὸ αὐτόκαλόν , τὸ αὐτοάνθρωπος , καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ὁμοίως . γράφεται καὶ τὰς δὲ ἄλλας ὁμοιοτρόπως , καὶ εἴη ἄν τοῦτο ἀκόλουθον τῇ δευτέρᾳ ἐξηγήσει · τὰς ἄλλας γὰρ ἰδέας , τὴν ἀνθρώπου , τὴν ἀγγέλου . p . 404 b21 Ἔτι δὲ καὶ ἄλλως , νοῦν μὲν τὸ ἕν , ἐπίστη μὴν δὲ τὰ δύο · μοναχῶς γὰρ ἐφ’ ἐν · τὸν δὲ τοῦ ἐπιπέδου ἀριθμὸν δόξαν , αἴσθησιν δὲ τὸν τοῦ στερεοῦ . Τουτέστι καὶ κατὰ ἄλλην ἐπιβολὴν ἐκ τῶν αὐτῶν τούτων ἀριθμῶν ποιεῖ τὴν ψυχήν . ἡγούμενος γὰρ τῶν ὄντων τὰ μὲν νοητὰ εἶναι , τὰ δὲ ἐπιστητά , τὰ δὲ δοξαστά , τὰ δὲ αἰσθητά , τὸ μὲν ἓν τῷ νῷ ἀνετίθει , ὅς ἐστι τῶν νοητῶν ἀντιληπτικός · ἀδιαίρετος γὰρ οὗτος καὶ πάντη ἑαυτῷ ὅμοιος , ἅμ τῇ πρώτῃ ἐπιβολῇ ἀχρόνως νοῶν τὰ πράγματα · τὰ δὲ δύο τῇ ἐπιστήμῃ · σύνθετος μὲν γὰρ ἡ γνῶσις ἡ ἐπίστημονική , εἴ γε συλλο - γισμός τίς ἐστιν , μοναχῶς μέντοι γινομένη καὶ οὐ ποικίλως , τουτέστιν οὐκ ἄλλοτε ἄλλως , ἀλλ’ ἀεὶ ἀληθὴς καὶ ὡσαύτως ἔχουσα , διὰ μιᾶς ὁδοῦ τῶν προτάσεων ἐφ’ ἓν τέλος τὸ συμπέρασμα ἀγομένη . τὸν δὲ τρία ἀριθμὸν τῇ δόξῃ ἀπένειμεν · οὐ γὰρ μοναχῶς ἡ δόξα γίνεται ὥσπερ ἡ ἐπιστήμη · ἔστι γὰρ καὶ ἀληθὴς δόξα καὶ ψευδής , ἐπιστήμη δὲ πᾶσα ἀληθής . πῶς δὲ οἰκεῖος ὁ τρία ἀριθμὸς τῇ δόξῃ , εἴπομεν . τὸν δὲ τέσσαρα τῇ αἰσθήσει διὰ τὴν εἰρημένην αἰτίαν . ἔλεγεν οὖν διὰ τοῦτο ἐκ τούτων τὴν ψυχὴν οὖσαν , μονάδος , δυάδος , τριάδος , τετράδος , γινώσκειν τὰ πάντα διὰ τὴν πρὸς αὐτὰ οἰκειότητα . διὰ τί δὲ εἰπὼν ὅτι τὸ μὲν ἓν νοῦν ἔλεγε , τὰ δὲ δύο ἐπιστήμην , οὐκέτι εἶπε τὰ δὲ τρία δόξαν , ἀλλ’ εἶπε τὸν τοῦ ἐπιπέδου ἀριθμόν ; λέγομεν οὗν ὅτι τὸ ἓν καὶ τὰ δύο ἀριθμοὶ οὔκ εἰσι . κατὰ μὲν γὰρ τὸν ὁρισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τὸν λέγοντα ὅτι ἀριθμός ἐστι τὸ ἐκ μονάδων συναγόμενον πλῆθος δόξειεν εἶναι καὶ ἡ δυὰς ἀριθμός , τῇ δὲ ἀληθείᾳ οὐκ ἔστιν · οὐ γάρ ἐστι πλῆθος μονάδων · τὸ γὰρ πλῆθος πρώτως ἐπὶ τοῦ τρία . ἄλλως τε πᾶς ἀριθμὸς πολλαπλασιαζόμενος μείζων γίνεται ἢ συντιθέμενος , οἷον τρία μὲν καὶ τρία ἓξ γίνεται , τρὶς δὲ τὰ τρία ἐννέα , καὶ οὕτως ἐπὶ πάντων . ἡ δὲ μονὰς ἔμπαλιν πολλαπλασιαζομένη ἥττων γίνεται ἢ συντιθεμένη ἓν μὲν γὰρ καὶ ἓν δύο , ἅπαξ δὲ τὸ ἓν ἓν γίνεται · καὶ ἡ δυὰς δὲ πολλαπλασιαζομένη καὶ συντιθεμένη ἴση γίνεται · δύο γὰρ καὶ δύο καὶ δὶς τὰ δύο ἀμφοτέρως τέσσαρα γίνεται . οὐκ ἄρα ἀριθμὸς οὔτε ἡ μονὰς οὔτε ἡ δυάς · ὥστε πρῶτοι ἀριθμοὶ ἡ τριὰς καὶ ἡ τετράς , ὁ μὲν τῶν περιττῶν , ὁ δὲ τῶν ἀρτίων · μονὰς δὲ καὶ δυὰς ἀρχαὶ ἀριθμῶν . p . 404 b 21 . Οἰ μὲν γὰρ ἀριθμοὶ τὰ εἴδη καὶ αἱ ἀρχαὶ τῶν ὄντων ἐλέγοντο , εἰσὶ δὲ ἐκ τῶν στοιχείων . Δεῖ μικρὸν ὑπερβιβάσαι τὴν λέξιν , ἵνα γένηται τὸ λεγόμενον σαφέστερον · ‘τὰ μὲν γὰρ εἴδη ἀριθμοὶ καὶ ἀρχαὶ τῶν ὄντων ἐλέγοντο , εἰσὶ δὲ ἐκ τῶν στοιχείων’ . τὰ μὲν γὰρ εἴδη ἀριθμοὶ καὶ ἀρχαὶ τῶν ὄντων ἐλέγοντο · δῆλον γὰρ ὅτι οὐκ ἔλεγον τοὺς ἀριθμοὺς τούτους τοὺς παρ’ ἡμῖν τὰ εἴδη τῶν ὄντων , ἀλλὰ τὰ εἴδη ἀριθμοὺς ἔλεγον . κατασκευάζει δὲ διὰ τούτων τὰ εἰρημένα , λέγω δὲ διὰ τί ἐκ μονάδος καὶ δυάδος τριάδος τε καὶ τετράδος ἡ ψυχή . τὰς γὰρ ἰδέας , φησί , τῶν ὄντων καὶ τὰ παραδείγματα ἀριθμοὺς ἔλεγον · εἰσὶ δὲ οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι ἐκ τῶν στοιχείων , μονάδος καὶ δυάδος καὶ τριάδος καὶ τετράδος . εἴπομεν γὰρ ἤδη ὅτι δεκαδικοὺς ἀριθμοὺς ἔλεγον τὰ εἴδη · ἡ δὲ δεκὰς ἐκ τούτων σύγκειται . εἶναι δὲ τὰς ἰδέας νοητῶν , ἐπιστητῶν , δοξαστῶν , αἰσθητῶν · τοῦτο γὰρ δηλοῖ διὰ τοῦ εἰπεῖν κρίνεται δὲ τὰ πράγματα τὰ μὲν νῷ , τὰ δὲ ἐπίστη ’μῇ , τὰ δὲ δόξῃ , τὰ δὲ αἰσθήσει · τῷ γὰρ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον κρίνεται . ὥστε εἰ τὰ εἴδη τῶν πραγμάτων ἐκ μονάδος , δυάδος , τριάδος , τετράδος στιοχεῖα γὰρ ταῦτα τῶν ἰδεῶν ) , ἡ δὲ ψυχὴ γινώσκει πάντα , εἰκότως ἄρα ἐκ τῶν στοιχείων τῶν ὄντων ἐποίουν αὐτήν , ἵνα τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον γινώσκῃ . δῆλον δὲ ἡμῖν ἐκ τῶν εἰρημένων ὅτι οἱ τὰς ἰδέας εἰσάγοντες καὶ ταύτας ἀρχὰς εἶναι λέγοντες τῶν ὄντων τούτων πάλιν ἑτέρας ἀρχὰς ὑπετίθεντο τὴν μονάδα καὶ δυάδα καὶ τριάδα καὶ τετράδα . διὸ εἰπὼν ‘ οἱ μὲν γὰρ ἀριθμοὶ τὰ εἴδη τῶν πραγμάτων ἐλέγοντο ἐπήγαγεν εἰσὶ δὲ ἐκ τῶν στοιχείων . καὶ ἀνωτέρω μέν φησιν ‘αὐτὸ δὲ τὸ ζῷον ἐξ αὐτῆς x003E ; τοῦ ἑνὸς ἰδέας’ καὶ τὰ ἑξῆς · τὸ δὲ αὐτοζῷον εἰδός ἐστι καὶ παράδειγμα . εἴδη δὲ οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι τῶν πραγμάτων . ἐπειδὴ ἄνω εἶπε τοὺς ἀριθμοὺς εἴδη εἶναι , ἵνα μὴ νομίσῃς τοὺς ἐν τῇ συνηθείᾳ ἀριθμοὺς αὐτὸν λέγειν τοὺς ἐν τῇ κάμψει τῶν δακτύλων γινομένους , εἰπὼν ἐφεξῆς ὅτι κρίνεται δὲ τὰ πράγματα τὰ μὲν νῷ , τὰ δὲ ἐπιστήμῃ , τὰ δὲ | δόξῃ , τὰ δὲ αἰσθήσει ἐπήγαγεν εἴδη δὲ οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι τῶν πραγμάτων . τούτους φησὶν εἰπὼν τοὺς ἀριθμοὺς τὰ εἴδη νοῦν , ἐπιστήμην , δόξαν , αἴσθησιν · ὡς γάρ ἐστι τὸ αὐτοζῷον , οὕτως ἐστὶ καὶ αὐτόνους καὶ αὐτοεπιστήμη , ὁμοίως καὶ δόξα καὶ αἴσθησις , καὶ εἰσὶ ταῦτα ἰδέαι τῶν πραγμάτων νοητῶν , ἐπιστητῶν , δοξαστῶν , αἰσθητῶν . καὶ ἡ ψυχὴ οὖν ἔχουσα ἐν αὑτῇ ταῦτα τὰ εἴδη οἵα τέ ἐστι τῶν πραγμάτων ἀντιλαμβάνεσθαι · κρίνεται γὰρ ἕκαστον δηλονότι καὶ γνωρίζεται κτὰ τὸ εἶδος τὸ αὐτοῦ . p . 404 b 27 27 ἐπεὶ δὲ κινητικὸν ἐδόκει εἶναι ἡ ψυχὴ καὶ γνωριστικόν , οὕτως ἔνιοι συνέπλεξαν ἐξ ἀμφοῖν , ἀποφηνάμενοι τὴν ψυχὴν ἀριθμὸν κινοῦντα ἑαυτόν . Eἴπομεν ὅτι τῶν εἰπόντων περὶ ψυχῆς οἱ μὲν εἰς τὸ κινητικὸν αὐτῆς ἀπέβλεψαν , οἱ δὲ εἰς τὸ γνωστικόν . καὶ ὁ Πλάτων γοῦν ποτὲ μὲν ἀπὸ τοῦ κινητικοῦ αὐτὴν ὁρίζεται , ὡς ἐν οἷς δείκνυσιν αὐτὴν αὐτοκίνητον · λέγει γοῦν ἐν τῷ Φαιδρῷ “ ἀθανάτου δὲ πεφασμένου τοῦ ὑφ’ ἑαυτοῦ κινουμένου , ψυχῆς οὐσίαν τε καὶ λόγον τοῦτον αὐτόν τις λέγων οὐκ αἰσχυνεῖται ” · ὥστε ὁρισμὸν εἶναί φησι ψυχῆς τὸ αὐτοκίνητον · ἄλλοτε δὲ ἀπὸ τοῦ γνωστικοῦ ὡς ἐν Τιμαίῳ δι’ ὧν ἐκ τῶν ἀρχῶν τῶν ὄντων αὐτὴν συνίστησιν . οὕτως οὖν τοῦ Πλάτωνος ποτὲ μὲν εἰς τὴν κίνησιν , ποτὲ δὲ εἰς τὴν γνῶσιν αὐτῆς ὁρῶντος , Ξενοκράτης ὁ τούτου διάδοχος ἀπ’ ἀμφοτέρων ὁρίζεται τὴν ψυχὴν εἰπὼν αὐτὴν ἀριθμὸν εἶναι κινοῦντα ἑαυτόν , διὰ μὲν τὸ γνωστικὴν εἶναι αὐτὴν τῶν ὄντων ἀριθμὸν εἰπὼν ὡς Πυθαγόρειος ἀρχὴ γὰρ πάντων ὁ ἀριθμὸς κατ’ αὐτούς ) , διὰ δὲ τὸ κινητικὴν εἶναι τὸ αὐτοκίνητον ἀναθεὶς αὐτῇ · ἀρχὴ γὰρ καὶ πηγὴ πάσης κινήσεως κατ’ αὐτοὺς τὸ αὐτοκίνητον . καὶ οἱ ἄλλοι δὲ ὧν ἐφεξῆς μνημονεύσει , ἀπ’ ἀμφοῖν ὡρίζοντο τὴν ψυχήν , ὡς δείξει , διὸ καὶ ἔνιοι εἶπε . p . 404 b 30 30 Διαφέρονται δὲ περὶ τῶν ἀρχῶν τίνες καὶ πόσαι . Ἐκθέμενος διὰ τῶν προειρημένων τὰς περὶ ψυχῆς δόξας τῶν προαὐτῆς γενεστέρων , τῶν τε πρὸς τὸ κινητικὸν αὐτῆς ἀποβλεψάντων καὶ τῶν πρὸς τὸ γνωστικόν , ἀκολούθως ἐν τούτοις περὶ τῆς διαφορᾶς αὐτῶν τῆς κτὰ τὰς ἀρχὰς διαλαμβάνει · ἡ γὰρ περὶ τῶν ἀρχῶν διαφορὰ αἰτία αὐτοῖς γέγονε καὶ τῆς περὶ τὴν οὐσίαν τῆς ψυχῆς διαφορᾶς . ἔνθεν γοῦν ἄλλοι ἄλλο τι τὴν ψυχὴν ἔφασαν εἶναι , πάντες μέντοι ἐκ τῶν ἀρχῶν , ἃς ὑπέθεντο τῶν ὄντων εἶναι , ἐξαιρέτως δὲ οἱ εἰς τὸ γνωστικὸν αὐτῆς ἀποβλέψαντες ἐκ τῶν ἀρχῶν αὐτὴν ἔφασαν χωρὶς Ἀναξαγόρου , ὡς ἐφεξῆς ἐρεῖ . ἐν μὲν οὖν τῇ Φυσικῇ ἀκροάσει ἀκριβῶς ἐπεξῆλθε περὶ τῆς τῶν φυσικῶν κατὰ τὰς ἀρχὰς διαφορᾶς · μεμνήσεται δ’ αὐτῶν καὶ νῦν . δόξειε δ’ ἄν ταυτολογεῖν ἀνωτέρω τῶν δοξῶν τούτων ποιησάμενος μνήμην καὶ πάλιν ἐνταῦθα ἀπαριθμούμενος αὐτάς · οὐκ ἔστι δὲ ταὐτολογία . ἄνω μὲν γὰρ ἐκθέσθαι τὰς περὶ ψυχῆς δόξας αὐτῶν ἐβουλήθη , ἐνταῦθα μέντοι τὴν διαφορὰν αὐτῶν τὴν πρὸς ἀλλήλους περὶ τῶν ἀρχῶν ἐκτίθεται , ᾗ ἐφαρμόζει καὶ τἀς περὶ ψυχῆς αὐτῶν δόξας , ἃς ἤδη προκατέλεξε . διαλαμβάνει δὲ τὴν διαφορὰν ἀπό τε τῆς οὐσίας καὶ τοῦ ποιοῦ καὶ ἀπὸ τοῦ ποσοῦ , ἀπὸ μὲν τῆς οὐσίας καὶ τοῦ ποιοῦ ὅτι οἱ μὲν σωματικὰς οἱ δὲ ἀσωμάτους , ἀπὸ δὲ τοῦ ποσοῦ ὅτι οἱ μὲν μίαν οἱ δὲ πλείους . σωματικὰς μὲν οὖν τὰς ἀρχὰς ἐτίθεντο οἱ φυσικοί , Θαλῆς , Δημόκριτος , Ἀναξιμένης Ἀναξίμανδρος , Ἡράλειτος , ἀσωμάτους δὲ οἱ ἀριθμοὺς λέγοντες ὡς οἱ Πυθαγόρειοι καὶ Ξενοκράτης , δοκεῖ δὲ καὶ ὁ Πλάτων . μικτὰς δὲ ἔλεγον Ἐμπεδοκλῆς μετὰ τῶν τεσσάρων στοιχείων τὸ νεῖκος εἰσάγων καὶ τὴν φιλίαν ἀσωμάτους φύσεις καὶ Ἀναξαγόρας μετὰ τῶν ὁμοιομερῶν τὸν νοῦν · ἀσώματον γάρ φησιν αὐτὸν εἶναι . εἴη δ’ ἄν καὶ Δημόκριτος ἐν τούτοις μετὰ τῶν ἀτόμων σωμάτων εἰσαγαγὼν καὶ τὸ κενόν . διαφέροντι δέ , φησί , πάντες πρὸς ἀλλήλους καὶ περὶ τοῦ πλήθους καὶ περὶ τῶν ἀρχῶν , οἵ τε σωματικὰς εἰρηκότες πρὸς τοὺς ἀσωμάτους , καὶ πρὸς ἀμφοτέρους τούτους οἱ μικτὰς εἰρηκότες . p . 405a3 Ἑπομένως δὲ τούτοις καὶ τὴν ψυχὴν ἀποδιδόασι . Τουτέστιν ἀκολούθως τῇ περὶ τῶν ἀρχῶν δόξῃ καὶ περὶ ψυχῆς ἐδόξασαν · ἕκαστος γὰρ ἐκ τῶν παρ’ ἑαυτῷ ἀρχῶν τὴν ψυχὴν ἐποίησε . σημαίνει δὲ διὰ τούτων ὅτι οὐ μόνον οἱ πρὸς τὸ γνωστικὸν ἀπιδόντες , ἀλλὰ καὶ οἱ πρὸς τὸ κινητικὸν εἰκότως τὴν ψυχὴν ἐκ τῶν ἀρχῶν ἐποίουν · διὸ ἐπάγει · p . 405 a 4 To τε γὰρ κινητικὸν τὴν φύσιν τῶν πρώτων ὑπειλήφασιν , φασιν , οὐκ ἀλόγως . οὐκ ἀλόγως , φησί , τὸ κατὰ τὴν αὐτοῦ φύσιν κινητικώτατον τοῦτο ἐν ἀρχῆς ἐτίθεντο λόγῳ · τὸ γὰρ ποιητικὸν καὶ κινητικὸν ἀρχῆς ἔχει λόγον . διό τινες ἀρχὴν τῶν ὄντων εἶπον εἶναι τὸ πῦρ · κινητικώτατον γὰρ μάλιστα τῶν ὄντων καὶ αὐτὸ ἐν ἑαυτῷ τὴν ἀρχὴν ἔχον τῆς ἑαυτοῦ κινήσεως · οὕτω κινούμενον τὰ ἄλλα κινεῖ . ὅθεν καὶ τῇ τοῦ ἐμφύτου θερμοῦ πρώτως κινήσει κινεῖται τὸ ζῷον , τοῦ ἐμφύτου θερμοῦ ὑπὸ μηδενὸς ἄλλου σώματος κινουμένου , ἀλλ’ ἐν ἑαυτῷ ἔχοντος τὴν κινοῦσαν αἰτίαν τὴν φύσιν . ὥστε εἰ τὸ κινητικὸν ἐν ταῖς ἀρχαῖς , εἰκότως ἄρα καὶ οἱ τὴν φυχὴν τὸ κινητικώτατον ὑπολαμβάνοντες εἶναι ἐκ τῶν ἀρχῶν ταύτην ἐποίουν . διό τινες καὶ πῦρ αὐτὴν ὑπέθεντο , ὡς αὐτὸς ἐπήγαγε λέγων · p . 405 Ὅθεν ἔδοξέ ἔδοξέ τισι πῦρ εἶναι · καὶ γὰρ τοῦτο λεπτομερέστατόν τε καὶ μάλιστα τῶν στοιχείων ἀσώ|ματον . Εἰπὼν ὅτι καὶ οἱ τὴν ψυχὴν κινητικώτατον ὑπολαβόντες εἶναι καὶ αὐτοὶ ἐκ τῶν ἀρχῶν αὐτὴν ἔλεγον εἰκότως , διότι τὸ τὴν αὐτοῦ φύσιν κινητικώτατον ἐν τοῖς πρώτοις ἐστὶ καὶ ἐν ταῖς ἀρχαῖς ἀρχῆς γὰρ τὸ ποιεῖν τε καὶ κινεῖν ) ἡ δὲ ψυχὴ τῶν κινητικῶν , ἀκολούθως ἐπήγαγεν ὅτι διὰ τοῦτο ἔδοξέ τισιν ἡ ψυχὴ πῦρ εἶναι , ὅπερ καὶ ἀρχὴν τῶν ὄντων ἔλεγον εἶναι , ὅτι λεπτομερέστατόν τε καὶ ἀσωματώτατον καὶ διὰ τοῦτο κινητικώτατον καὶ ἑαυτῷ τῆς κινήσεως αἴτιον καὶ τὰ ἄλλα πρώτως κινεῖ . πῦρ δὲ οὐ τὴν φλόγα φασίν αὕτη γὰρ ὑπερβολὴ πυρός ) ἀλλὰ τὴν ξηρὰν ἀναθυμίασιν , ἣν καὶ σεισμοὺς ποιεῖν καὶ ἀνέμους καὶ τὰ ἄλλα ὅσα κινητικώτατα ᾐτιάσατο ἐν τοῖς Μετεώροις ὁ Ἀριστοτέλης . λέγοι δ’ ἄν τοὺς πῦρ τὴν ἀρχὴν ὑπολαβόντας καὶ τὴν ψυχὴν ἐκ πυρὸς Ἡράκλειτόν τε καὶ Ἵππασον . ἀλλ’ Ἡρακλείτου μὲν μετ’ ὀλίγον μνημονεύσει καὶ τῆς δόξης αὐτοῦ , νῦν δὲ τὴν Δημοκρίτου δόξαν ἐκθήσεται , ὅτι εἰ καὶ πολλάς , μᾶλλον δὲ ἀπείρους ὑπετίθετο τὰς ἀρχάς , ἀλλ’ οὗν καὶ αὐτὸς ἐκ τῶν παρ’ αὐτῷ κινητικωτάτων τὴν ψυχὴν ἐποίει ; λέγω δὴ ἐκ τῶν σφαιρικῶν , ὅθεν καὶ τὸ πῦρ . ἀσώματον δὲ εἶπε τὸ πῦρ , οὐ κυρίως ἀσώματον οὐδεὶς γὰρ αὐτῶν τοῦτο ἔλεγε ) , ἀλλ’ ὡς ἐν σώμασιν ἀσώματον διὰ λεπτομέρειαν . ἀπορήσειε δ’ ἄν τις πρὸς τὸ ἐκ τῶν ἀρχῶν λέγεσθαι τὴν ψυχὴν ὅτι καί τι πλέον τῶν ἄλλων ἀπένεμον αὐτῇ , εἴ γε καὶ πάντα τὰ ἄλλα ἕκαστός φησιν αὐτὴν εἶναι , εἴ γε κοινὸν τοῦτο πάντων τῶν <ἐκ τῶν> ἀρχῶν ὑφεστηκότων . εἴποιεν ἄν οὖν ἐκεῖνοι πρὸς τοῦτο ὅτι πρῶτον μὲν αὐτὸ τοῦτο , ἵνα μὴ ὑπονοηθῇ ἐξ τινῶν τινῶν οὖσα ἀρχῶν καὶ μὴ ἐκ τῶν κοινῶν , αὐτὸ τοῦτο εἴπομεν · ἔπειτα τὰ μὲν ἄλλα ἐκ τῆς τῶν ἀρχῶν συνθέσεως ἄλλο τι γέγονεν ἢ φύσει κατὰ τοὺς μὴ ἀπαθεῖς λέγοντας εἶναι τὰς ἀρχάς , ἢ δοκήσει κατὰ τοὺς ἀπαθεῖς καὶ ἀτρέπτους , ἡ μέντοι ψυχὴ αὐτόχρημα μοῖρά τίς ἐστι τῶν ἀρχῶν τὸ διάφορον ἔχουσα πρὸς τὰς ἀρχὰς κτὰ τὴν σχέσιν ἣν ἀνείληφε πρὸς τὰ ἀπὸ τῶν ἀρχῶν , λέγω δὴ τὰ ζῷα . ὅθεν ὁ Δημόκριτος τὸ αὐτὸ ἔλεγε πῦρ καὶ ψυχήν , καὶ τῆς διαφορᾶς δηλονότι κατὰ τὴν σχέσιν , ὡς εἶπον , οὔσης · διὸ καὶ οἱ λοιποὶ οἱ μὲν ὕδωρ , οἱ δὲ ἀέρα ἔλεγον εἶναι τὴν ψυχήν . καίτοι τὰ ἐκ τούτων μὴ οὕτω καλοῦντες , οἷον λίθους , ξύλα καὶ τὰ λοιπά . p . 405a 8 Δημόκριτος δὲ καὶ γλαφυρωτέρως ἔλεγεν ἀποφηνάμενος , διὰ τί τούτων ἑκάτερον . Ἐπαινεῖ τὸν Δημόκριτον ὡς πιθανῶς ἀποδόντα τὰς αἰτίας τῶν προειρημένων , ταῦτα δέ ἐστι τὸ κινεῖν τε καὶ κινεῖσθαι · εἷπε γὰρ ὅτι τὸ πῦρ , ἐξ οὗ καὶ τὴν ψυχήν , φασί τινες κινεῖσθαί τε καὶ κινεῖν τὰ ἄνα πρώτως . πιθανῶς οὖν ἀποδέδωκε τούτων τὰς αἰτίας ὁ Δημόκριτος , διὰ τί τὸ πῦρ καὶ ἡ ψυχή ἐκ τῶν αὐτῶν γὰρ ἀρχῶν ἀμφότερα , λέγω δὴ τῶν σφαιρι - κῶν ἀτόμων ) καὶ κινεῖται καὶ κινεῖ . ἐποίησε γάρ , φησί , τὸν νοῦν ἤτοι τὴν ψυχήν ταὐτὸ γὰρ ἀμφότερα παρ’ αὐτῷ ) ἐκ τῶν πρώτων σωμάτων , λέγω δὴ τῶν ἀτόμων , καὶ τούτων οὐ τῶν τυχόντων , ἀλλὰ τῶν σφαιροει - δῶν , ἅτινα διὰ δύο αἰτίας κινητικώτατά ἐστι , τῷ τε λεπτομερέστατα εἶναι καὶ διὰ τοῦτο διαδύνειν διὰ πάντων διὰ μικρομέρειαν ῥᾳδίως καὶ οὕτω κινεῖν κινούμενα αὐτά · ἔτι διὰ τὸ σχῆμα σφαιρικὸν ὂν εὐκίνητα ταῦτα ὑπάρχει . ὥστε καὶ τοῦ κινεῖσθαι αὐτὰ καὶ τοῦ κινεῖν τὰ ἄλλα ἀποδέδωκε τὴν αἰτίαν . ἄξιον δὲ ζητῆσαι διὰ ποίαν αἰτίαν ὁ Δημόκριτος μικρομερεστέρας ἔλεγεν εἶναι τὰς σφαιρικὰς ἀτόμους , ὥστε καὶ διὰ τοῦτο εὐκινήτους εἶναι . ὅτι μὲν γὰρ καὶ εὐκίνητον τὸ σφαιροειδές , δῆλον · δείκνυται γὰρ ὅτι ἡ σφαῖρα κατὰ σημεῖον ἅπτεται τοῦ ἐπιπέδου · ἅτε οὖν κατὰ σημεῖον ἐφαπτομένη εὐκίνητός ἐστι ῥαδίως ἐξολισθαίνουσα · διὰ τί δὲ καὶ μικρομερεῖς αἱ σφαιρικαί , ὡς καὶ ἐκ τούτου τὸ αἴτιον τοῦ κινεῖν αὐτὰς ἀποδίδοσθαι ; δοκεῖ γὰρ ἀποκληρωτικώτατος εἶναι ὁ λόγος οὗτος · δυνατὸν γὰρ ἦν καὶ τὰς πυραμοειδεῖς ἢ ἀγκιστροειδεῖς ἢ ἁπλῶς ἄλλας ὁποιασοῦν μικρομερεστέρας εἶναι . φαμὲν οὖν ὅτι δείκνυται ἐν γεωμετρίᾳ ὅτι τῶν εὐθυγράμμων καὶ ἰσοπεριμέτρων σχημάτων τὰ πολυγωνιώτερα τῶν ἐλάττους ἐχόντων γωνίας μεῖζον ἔχουσι τὸ ἐμβαδόν . οἷον ὑποκείσθω τετράγωνον ἔχον ἑκάστην πλευρὰν δύο πήχεων , ὡς εἶναι αὐτοῦ τὴν πᾶσαν περίμετρον πήχεων ὀκτώ , ὑποκείσθω δὲ καὶ ἕτερον ἑξάγωνον ἔχον ἑκάστην πλευρὰν ἑνὸς τρίτου πήχεος , ὡς γίνεσθαι καὶ τούτου τὴν περίμετρον πήχεων ὀκτώ · ὑποκείσθω καὶ ἄλλο ὀκτάγωνον ἑκάστην ἔχον πλευρὰν πήχεος ἑνός , ὡς εἶναι καὶ τούτου τὴν περίμετρον πήχεων ὀκτώ . τούτων οὖν τῶν σχημάτων τοῦ τετραγώνου καὶ ἑξαγώνου καὶ ὀκταγώνου ἴσην ἐχόντων τὴν περίμετρον ἕκαστον γὰρ ὀκτὼ πήχεων ) μεῖζον μὲν ἕξει ἐμ·βαδὸν τὸ ὀκτάγωνον , ἔλαττον δὲ τὸ ἑξάγωνον καὶ τούτου ἔλαττον τὸ τετράγωνον . εἰ τοίνυν τὸ πολυγωνιώτερον πολυχωρητότερον , ὁ κύκλος ἄρα πάντων τῶν ἰσοπεριμέτρων σχημάτων πολυχωρητότατον ἕξει τὸ ἐμβαδόν , διότι τὰ πολυγωνιώτερα τῶν σχημάτων ἐγγίζει μᾶλλον τῷ κύκλῳ · ὅσῳ γὰρ γίνονται πολυγωνιώτερα , ἐγγύτερα τοῦ ἀγώνια εἶναι , ἄγωνος δὲ ὁ κύκλος . ὁ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τῶν στερεῶν · ὥστε ἡ σφαῖρα τῶν εὐθυγράμμων καὶ ἰσοπεριμέτρων στερεῶν πολυχωρητοτέρα ἔσται . εἰ τοίνυν τοῦτο οὕτως ἔχει , καὶ τῶν ἰσοπεριμέτρων τὰ πολυγωνιώ|τερα μεῖζον ἔχουσι τὸ ἐμβαδόν , c4r καὶ ἐναλλὰξ ἄρα τῶν ἐχόντων τὸ αὐτὸ ἐμβαδὸν σχημάτων τὰ πολυγωνιώτερα ἥττονα τὴν περίμετρον ἔχουσιν . οὐκοῦν καὶ πάντων αἱ σφαῖραι μικροτέραν ἕξουσι τὴν περίμετρον . καλῶς οὖν ὁ Δημόκριτος τῶν ἴσων ἀτόμων τῷ ὄγκῳ τὰς σφαιρικὰς μικρομερεστέρας ὑπετίθετο , καὶ διὰ τοῦτο διὰ παντὸς δύνασθαι διεισδύνειν καὶ τῷ εὐκινήτους εἶναι διὰ τὸ κατὰ σημεῖον ἐφάπτεσθαι τοῦ ἐπιπέδου κινεῖν τὰ ἄλλα . p . α 13 Ἀναξαγόρας δὲ ἕτερον μὲν ἔοικε λέγειν ψυχήν τε καὶ νοῦν , ὥσπερ εἴπομεν καὶ πρότερον , χρῆσθαι δ’ ἀμφοῖν ὡς μιᾷ φύσει . Ἤι μὲν γὰρ ἔλεγεν ὅτι ὁ νοῦς αἴτιός ἐστι τοῦ ὀρθοῦ τε καὶ καλοῦ , ὡς δὴ ἄλλου τινὸς αἰτίου ὄντος τῶν μὴ τοιούτων , ἥτις ἐστὶ τῷ ὄντι ἡ ψυχή , δοκεῖ διακρίνειν τὸν νοῦν τῆς ψυχῆς . ἡ μὲν γὰρ ψυχὴ ἅτε ἐκ συλλογισμῶν γινώσκουσα τὴν τῶν πραγμάτων φύσιν οἵα τέ ἐστι καὶ ἁμαρτάνειν , ὅταν ἐν ταῖς προτάσεσι τὸ μὴ ὂν ὡς ὂν λάβῃ · ὁ μέντοι νοῦς ἁπλαῖς ἐπιβολαῖς τοῖς πράγμασιν ἐπιβάλλων , ὡς αὐτός φησιν , ἢ ἔγνω ἢ οὐκ ἔγνω , καὶ διὰ τοῦτο ἀναμάρτητος · εἰ γὰρ ἁμαρτάνοι , συμβήσεται ἀνόητον εἶναι τὸν νοῦν , ὅπερ ἄλογον . διὰ μὲν οὖν τούτων διακρίνειν δοκεῖ ὁ Ἀναξαγόρας τὸν νοῦν τῆς ψυχῆς · ἐν οἷς δὲ πάλιν ἔλεγεν ὅτι τὸ πᾶν ἐκίνησε νοῦς , καὶ ὅτι ἐν πᾶσιν ὁρᾶται τοῖς ζῴοις καὶ μικροῖς καὶ μεγάλοις καὶ τιμίοις καὶ ἀτιμοτέροις , τὸν αὐτὸν ἔλεγε τῇ ψυχῇ τὸν νοῦν . ψυχῆς γὰρ τὸ κινεῖν καὶ τὸ ἐν πᾶσιν ὁρᾶσθαι τοῖς ζῴοις , οὐ μέντοι νοῦ . πλὴν ἀρχήν γε τὸν νοῦν τίθεται μάλιστα πάντων . εἰ γὰρ καὶ ὀνομάζει νοῦν Δημόκριτος , ἀλλ’ οὖν οὐκ ἐν ἀρχῆς λόγῳ αὐτὸν ἀποτίθεται · ὁ μέντοι Ἀναξαγόρας μάλιστα ἀρχὴν εἶναί φησι τὸν νοῦν ὡς 6 ὅσον R 7 ἐγγύτερα Diels : ἐγγὺς γὰρ libri 11 ἐμβαδὸν om . R 15 TravTOillii D 17 δὲ ἕτερον — λέγειν D : μὲν om . R : δ’ ἔοικε μὲν ἕτερον λέγειν t et Arist . 17 . 18 νοῦν καὶ ψυχήν R 18 καὶ ( ante πρότερον ) om . R χρῆσθαι DR de an . EX : χρῆται t et de an . codd . pierique 20 ἔλεγεν|||||||||| D ὀρθοῦ Dt : ὅρου R 25 φησιν ] cf . Metaph . Θ 10 p . 1051b 24sqq . 28 οἷς δὲ Dt : οἷς καὶ R 31 κινοῦν D νοῦ DR : νοῦς t post νοῦ add . ᾗ δὲ πάλιν Dt 32 post τὸν νοῦν rasuram complura verba complectentem habet D ποιητικὴν δηλονότι . καὶ ἐπαινεῖ γε αὐτὸν κατὰ τοῦτο καὶ ὅτι ἁπλοῦν καὶ ἀμιγῆ σώματος αὐτὸν ὑποτίθεται καὶ οὐχ ὥσπερ τὰς ὁμοιομερείας λέγει μεμῖχθαι πάσας ἐν πᾶσιν , οὕτω καὶ τὸν νοῦν , ἀλλ’ ἀμιγῆ καὶ καθαρὸν καὶ ἀπλοῦν φησιν αὐτὸν εἶναι . ὅθεν καὶ ὁ Ἀριστοτέλης τὰ αὐτὰ καὶ αὐτὸς περὶ τοὐ νοῦ ἀποφαίνεται , καὶ ὅπερ ἐπηγγείλατο τοῦτο καὶ ποιεῖ , λέγω δὴ τὰ καλῶς εἰρημένα λαμβάνων . φησὶ γοῦν περὶ αὐτοῦ ἀποδίδωσι δὲ ἄμφω τῇ αὐτῇ ἀρχῇ , τό τε γινώσκειν καὶ τὸ κινεῖν , λέγων νοῦν κινῆσαι τὸ πᾶν · διὰ γὰρ τοῦ εἰπεῖν νοῦν τὴν γνωστικὴν τῇ ἀρχῇ ταύτῃ ἀποδέδωκε δύναμιν , τὴν αὐτὴν δὲ σαφῶς καὶ κινῆσαι τὸ πὰν φησιν . p . 405a 18 ἔοικε δὲ καὶ Θαλῆς ἐξ ὧν ἀπομνημονεύουσι κινητικόν τι τὴν ψυχὴν ὑπολαβεῖν . Δοκεῖ μὴ προσφυῶς τῆς Θαλοῦ δόξης μεμνῆσθαι · προκειμένου γὰρ τοῦ δεῖξαι ὅτι οἱ ἀποβλέψαντες εἰς τὸ γνωστικὸν τῆς ψυχῆς ἐκ τῶν ἀρχῶν ἐξ ὧν τὰ πράγματα ὑπετίθεντο εἶναι καὶ αὐτήν φασι , διότι τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου γινώσκεται , ἱστορῶν τὴν περὶ Θαλοῦ δόξαν οὐδὲν εἶπε τοιοῦτον οἷον ἐπὶ τῶν ἄλλων , ἀλλ’ ὅτι τὴν λίθον τὴν ἕλκουσαν τὸν σίδηρον ἔμψυχον ἔλεγε τῆς ψυχῆς ἰδίαν λέγων τὴν κίνησιν . ἀλλὰ καὶ τῶν εἰς τὸ κινητικὸν ἀπιδόντων ἱστορῶν τὰς δόξας , ἕκαστον ἔλεγε τὸ κινητικώτατον αὐτῷ δόξαν τοῦτο τῆς ψυχῆς εἰπεῖν στοιχεῖον , Δημόκριτον μὲν τὰς σφαιρικὰς ἀτόμους , τοὺς δὲ Πυθαγορείους τὰ ἐν τῷ ἀέρι ξύσματα , ἄλλον τὸ πῦρ , ἄλλον τὸν ἀέρα · ἐπὶ μέντοι τῆς τοῦ Θαλοῦ δόξης ἀρχὴν τῶν ὄντων τὸ ὕδωρ τιθεμένου οὐδὲν τοιοῦτόν φησιν . οὐ γὰρ εἶπε φέρ’ εἰπεῖν ὅτι Θαλῆς τὸ ὕδωρ ψυχὴν τίθεται καὶ διὰ τοῦτο ἕλκειν φησὶ τὸν σίδηρον τὴν λίθον ὡς ἔμψυχον καὶ διὰ τοῦτο ἐξ ὕδατος οὖσαν . ταὐτὸ οὖν οὐκ εἶπεν , ἀλλ’ ὅτι μόνον ἔμψυχον ἔλεγε τὴν λίθον . τίνος ἕνεκα ; ἢ ὅτι οὐκ ἐφέροντο αὐτοῦ συγγράμματα ἀλλ’ ἀπομνημονεύματα , καὶ διὰ τοῦτο ἔφυγε τὸ φορτικὸν τοῦ λόγου ἀγράφως κατηγορῆσαι τοῦ ἀνδρός , ἢ ὅτι καὶ αἰδῶ τινα τῷ ἀνδρὶ ἀπένειμε διὰ τὸ πολλὰ αὐτοῦ ἀξιόλογα δόγματα ἀπομνημονεύεσθαι . φασὶ γὰρ ὅτι ἔλεγεν ὡς ἡ πρόνοια μέχρι τῶν ἐσχάτων διήκει καὶ οὐδὲν αὐτὴν λανθάνει , οὐδὲ τὸ ἐλάχιστον . διὰ ταῦτα τούτου του μὲν οὐ λέγει εἶναι τὴν δόξαν ταύτην ὅτι ἐξ ὕδατος ἡ ψυχή , ἀλλὰ τοσοῦτον μόνον ὅτι καὶ αὐτὸς τὴν κίνησιν τῇ ψυχῇ ἀπένειμεν . ἐφεξῆς δὲ Ιππωνά φησι τοῦτο δοξάσαι ὅτι ἐξ ὕδατος ἡ ψυχή · καὶ γὰρ τῶν πάντων ἀρχὴν καὶ αὐτὸς ἔλεγε τὸ ὕδωρ . p . 405a21 Διογενὴς δ’ ὥσπερ καὶ ἕτεροί τινες ἀέρα . Διογενὴς ὁ Ἀπολλωνιάτης καὶ Ἀναξιμένης ἀρχὴν τῶν ὄντων τὸν ἀέρα λέγοντες , ἐκ τούτου καὶ τὴν ψυχὴν ἔλεγον , καὶ γινώσκειν μὲν πάντα τὴν ψυχὴν ὡς ἔχουσαν τὴν τῶν πάντων ἀρχήν , κινητικωτάτην δὲ εἶναι διὰ λεπτομέρειαν . εἴρηται γὰρ ὅτι δεῖ τὸ κινοῦν λεπτομερέστατον εἶναι , ὥστε διαδύνειν δι’ ὅλου τοῦ κινουμένου , ἵν καὶ ὅλον κινῇ · λεπτομερὴς δὲ ὁ ἀήρ . p . 405a25 Καὶ Ἡράκλειτος δὲ τὴν ἀρχὴν εἶναί φησι ψυχήν , εἴπερ τὴν ἀναθυμίασιν , ἐξ ἧς τὰ ἄλλα συνίστησι . Εἴρηται πολλάκις ὅτι ἀρχὴν ἔλεγεν εἶναι τῶν ὄντων οὗτος τὸ πῦρ , πῦρ δὲ οὐ τὴν φλόγα · ὡς γὰρ Ἀριστοτέλης φησίν , ἡ φλὸξ ὑπερβολή ἐστι πυρός · ἀλλὰ πῦρ ἔλεγε τὴν ξηρὰν ἀναθυμίασιν · ἐκ ταύτης οὖν εἶναι καὶ τὴν ψυχὴν ὡς εὐκινήτου καὶ λεπτομερεστάτης . ἐπεὶ γὰρ τὰ ὄντα ἐν συνεχεῖ κινήσει ἔλεγεν εἶναι καὶ ἀνῄρει τὴν στάσιν ἐκ τῶν ὄντων , ὥσπερ καὶ Πρωταγόρας καὶ ἄλλοι πολλοί , τὸ δὲ γινώσκειν καὶ τὸ κινεῖν ἴδιον ψυχῆς ἔλεγεν εἶναι , διὰ τοῦτο ἐκ τῆς ἀναθυμιάσεως αὐτὴν ἔλεγεν · τῶν γὰρ πραγμάτων ἐν κινήσει ὄντων δεῖν καὶ τὸ γινῶσκον τὰ πράγματα ἐν κινήσει εἶναι , ἵνα συμπαραθέον αὐτοῖς ἐφάπτηται καὶ ἐφαρμόζῃ αὐτοῖς · τὸ γὰρ ἑστὸς πῶς ἄν γνοίη τὸ κινούμενον ; ὅθεν τὴν μὲν γνῶσιν τῆς ψυχῆς ἐδίδου τῷ τε ἐκ τῆς ἀρχῆς εἶναι τῶν πάντων , λέγω δὲ τῆς ἀναθυμιάσεως , καὶ τῷ ἐκ τοῦ κινητικωτάτου εἶναι · κινουμένῳ γὰρ τὸ κινούμενον γινώσκεσθαι · κινεῖν δὲ αὐτὴν ἔλεγε διὰ τὴν λεπτομέρειαν τῆς ἀναθυμιάσεως καὶ τὸ ὡς ἐν σώμασιν ἀσώματον . δεῖ γὰρ τὸ κινῆσον , ὡς εἴπομεν πολλάκις , λεπτομερὲς εἶναι , ἵνα διαδύνῃ δι’ ὅλου τοῦ κινουμένου · λεπτομερὴς δὲ ἡ ἀναθυμίασις καὶ ἀεικίνητος καὶ τῆς ἄλλης κινήσεως αἰτία , διὸ καὶ τοὺς σεισμοὺς ἐκ ταύτης ὁ Ἀριστοτέλης ἔδειξε γενέσθαι καὶ τὰς ἄλλας κινήσεις · p . 405327 Τὸ δὲ κινούμενον κινουμένῳ γινώσκεσθαι · ἐν κινήσει δὲ εἶναι τὰ ὄντα κἀκεῖνος ᾤετο καὶ οἱ πολλοί . Δεῖ ὑπερβιβάσαι τὴν λέξιν , ἵνα σαφέστερον γένηται τὸ λεγόμενον , οὕτως · ἐν κινήσει δὲ εἶναι τὰ ὄντα κἀκεῖνος ᾤετο καὶ οἱ πολλοί , τὸ δὲ κινούμενον κινουμένῳ γινώσκεσθαι . ἐπεὶ γὰρ ἐν κινήσει τὰ ὄντα ὑπελάμβανον εἶναι , διὰ τοῦτο ἐκ τοῦ κινητικωτάτου τὴν ψυχὴν ἔλεγον · δεῖ γὰρ τὸ κινούμενον κινουμένῳ γινώσκεσθαι · τῷ γὰρ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον . ὅτι δ’ οὐκ ἀνῄρηται ἐκ τῶν ὄντων ἡ στάσις , <'ὡς> οὗτοι ὑπελάμβανον , καὶ ἐν τῷ Θεαιτήτῳ καὶ πολλαχοῦ ὁ Πλάτων καὶ ὁ Ἀριστοτέλης καὶ ἐν τῇ Περὶ οὐρανοῦ καὶ ἐν τοῖς Μετὰ τὰ φυσικά . εἰ γὰρ μὴ εἴη , φασί , στάσις ἐν τῷ παντί , ἀδύνατον ἀεὶ κίνησιν εἶναι · αὐτὸ γὰρ τοῦτο τὸ ἀεὶ κινεῖσθαι μονή τίς ἐστι καὶ στάσις · εἰ δὲ ἀναιρεθείη ἡ στάσις , συναναιρεθήσεται καὶ ἡ κίνησις · εἰ γὰρ μὴ στάσιν σχοίη ἐν τῇ κινήσει τὸ κινούμενον , οὐ κινηθήσεται δηλονότι . p . 405a 29 Παραπλησίως δὲ τούτοις καὶ Ἀλκμαίων ἔοικεν ὑπολαβεῖν περὶ φυχῆς . Καὶ οὗτος Πυθαγόρειος ὢν εἰς τὸ κινητικώτατον τῆς ψυχῆς ἀποβλέψας ἐκ τοῦ οὐρανίου σώματος αὐτὴν ἔλεγεν εἶναι καὶ διὰ τοῦτο ἀθάνατον ἀεικίνητον γὰρ ὥσπερ κἀκεῖνα ) , αὐτόθεν συλλαμβάνων ὅτι τὰ οὐράνια ἀθάνατα . ὅθεν οὖν οὗτος τὸ γνωστικὸν ἐδίδου τῇ ψυχῇ , εἰ μὲν καὶ ἄλλας αἰτίας τινὰς ἀπεδίδου τῆς γνώσεως αὐτῆς , οὐκ ἐμὸν λέγειν · οὔτε γὰρ τὰ συγγράμματα τῶν ἀνδρῶν τούτων πρόχειρα ἡμῖν εἰσιν οὔτε ὁ Ἀριστοτέλης πλέον τι τούτων ἱστόρησε . λέγω οὖν ὅτι οὐ πάντως πάντες καὶ τῆς κινήσεως καὶ τῆς γνώσεως αὐτῆς λόγον δεδώκασιν , ἀλλ’ οἱ μὲν ἀμφοτέρων , οἱ δὲ τοῦ ἑτέρου · ὥστε οὐ δεῖ ἡμᾶς ἐπὶ πάντων ἀμφότερα ζητεῖν . p . 405b1 τῶν δὲ φορτικωτέρων καὶ ὕδωρ τινὲς ἀπεφήναντο , καθάπερ Ἵππων . οὗτος ἄθεος ἐπεκέκλητο δι’ αὐτὸ τοῦτο , ὅτι τὴν τῶν πάντων αἰτίαν οὐδενὶ ἄλλῳ ἢ τῷ ὕδατι ἀπεδίδου . φορτικὴν δ’ εἶπε τὴν δόξαν ταύτην μάλιστα μὲν ὡς ὄχλον μόνον παρέχουσαν τοῖς ἀκροαταῖς , ἔπειτα ὡς ὑλωδεστέραν καὶ κάτω ἐν τῇ ὕλῃ τὴν ψυχὴν κατάγουσαν , καὶ ὅτι οὔτε εὐκίνητον οὕτε κινητικὸν ὁμοίως τὸ ὕδωρ καὶ παθητικὸν μᾶλλον ἢ ποιητικόν ( τὸ γὰρ ὑγρὸν ἐν ὧ τὸ ὕδωρ ἔχει τὸ εἶναι παθητικόν ) , τῇ δὲ τὸ ποιεῖν μᾶλλον ἢ τὸ πάσχειν προσήκει . ἐνόμισε δέ , φησίν , οὗτος τὴν ψυχὴν ὕδωρ εἶναι διὰ τὸ τὴν γονὴν πάντων ὑγρὰν εἶναι · καὶ γὰρ τῶν καρπῶν τὰ σπέρματα ὑγρὰ πρῶτον γίνεται . καὶ ἀντέλεγε , φησί , τοῖς αἶμα λέγουσιν εἶναι τὴν ψυχὴν λέγων ὅτι ἡ γονή , ἐξ ἧς τὸ εἶναι καὶ τὸ ζῆν τοῖς ἐμψύχοις , ὕδωρ ἐστὶ καὶ οὐχ αἷμα . καίτοι εἰ ἀπλῶς τὸ ὑγρὸν ψυχὴ ἦν , ἔδει πᾶν ὑγρὸν ψυχὴν εἶναι . καὶ ἡ γονὴ δὲ οὐχ ἧ ὑγρὸν ἔμψυχόν ἐστιν · ἀμέλει ἐὰν διαπνευσθῇ , ὑγρὸν μὲν ἔτι ἔσται , ἄζων δὲ καὶ νεκρόν . καὶ οὐ τοῦτο μόνον · καὶ γὰρ πολλὰ ὑγρὰ ἔχοντα ἔμφυτον θερμότητα οὐκ ἤδη καὶ ἔμψυχά ἐστιν , ἀλλὰ δεῖ καὶ τῶν φυσικῶν λόγων . πρώτην δὲ ψυχὴν λέγει τὴν γονὴν οἱονεὶ σπέρμα ψυχῆς καὶ ἀρχὴν ψυχῆς · ὡς γὰρ ἀρχή ἐστι τοῦ ἀνθρωπείου σώματος , οὕτω κατ’ ἐκεῖνον ψυχῆς ἐστιν ἀρχή . p . 405b5 Ἕτεροι δ’ αἷμα , καθάπερ καὶ Κριτίας , τὸ αἰσθάνεσθαι ψυχῆς οἰκειότατον ὑπολαμβάνοντες . Κριτίαν εἴτε τὸν ἕνα τῶν τριάκοντα , ὃς καὶ Σωκράτους ἠκροάσατο , ἢ καὶ ἄλλον τινὰ λέγει , οὐδὲν διαφερόμεθα . φασὶ δὲ καὶ ἅλον Κριτίαν γεγονέναι σοφιστήν , οὗ καὶ τὰ φερόμενα συγγράμματα εἶναι , ὡς Ἀλέξανδρος λέγει · τὸν γὰρ τῶν τριάκοντα μηδὲ γεγραφέναι ἄλλο τι , πλὴν πολιτείας ἐμμέτρους . οὗτος οὖν τὴν ψυχὴν ἔλεγεν αἷμα εἶναι · “ αἶμα γάρ ” , φησίν , “ ἀνθρώποις περικάρδιόν ἐστι νόημα ” . τοῦτο δὲ ἐπειδὴ τὴν ψυχὴν τῷ αἰσθάνεσθαι ἐχαρακτήριζεν , ἀναίσθητα δὲ τὰ ἄναιμα τῶν μορίων , τρίχες , ὀστᾶ , ὄνυχες καὶ τὰ τοιαῦτα · ὥστε τῆς αἰ|σθήσεως αἴτιον τὸ c5r αἷμα . ἡ δὲ αἴσθησις ψυχῆς διὸν · οὐκοῦν τὸ αἷμα ψυχή , καὶ τοῦ ἰατρικοῦ λόγου δεικνύντος τὰ νεῦρα ἢ μόνα ἢ μάλιστα αἰσθητικά , καὶ ταῦτα οὐ πάντα ἀλλὰ τινά . ἔτι δὲ εἰ τὸ αἷμα ψυχή , τὰ ἄναιμα ἄρα τῶν ζῴων ἄψυχα · ἄναιμα δὲ πάντα τὰ ἔντομα , μυῖαι , μύρμηκες καὶ εἴ τι ὅμοιον , ἅπερ ὅτι καὶ αἰσθήσεως μετέχει προφανές . οὔτε τοῦ αἰσθάνεσθαι ἄρα αἴτιον τὸ αἷμα καὶ διὰ τοῦτο οὔτε ψυχὴ τὸ αἷμα , εἴ γε καὶ τὰ ἄναιμα τῶν ζῴων καὶ ἔμψυχα καὶ αἰσθητικά . p . 405b8 Πάντα γὰρ τὰ στοιχεῖα κριτὴν εἴληφε , πλὴν τῆς γῆς . Κριτὴν ἀντὶ τοὐ προστάτην τὸν κρίνοντα καὶ τιθέμενον ἕκαστον αὐτῶν ἀρχὴν εἶναι . τὴν δὲ γῆν μόνην οὐδεὶς εἶπε ψυχὴν εἶναι , διότι οὐδὲ ἀρχὴν τῶν πραγμάτων τὴν γῆν μόνην οὐδεὶς ὑπέθετο πλήν , φησί , τῶν εἰρηκότων πάντα εἶναι τὰ στοιχεῖα ἀρχήν , ὥσπερ Ἐμπεδοκλῆς · οὗτος γὰρ καὶ τὴν γῆν ψυχὴν ἔλεγεν . ἢ μᾶλλον πιθανώτερον τὸ λέγειν ὅτι τὴν σύνθεσιν τῶν στοιχείων ψυχὴν ἔλεγεν . ἀλλὰ ἀντιπίπτει ἡμῖν τὸ ἀνωτέρω εἰρημένον ὅτι ἔλεγεν εἶναι καὶ ἕκαστον τούτων ψυχήν · εἰ μὴ ψυχὴν τὴν ψυχικὴν δύναμιν ἐκληψόμεθα , ἐπεὶ καὶ ἡμεῖς πολλάκις τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς ψυχὰς καλοῦμεν · λέγομεν γὰρ ἔχειν τὸν ἄνθρωπον φυτικὴν ψυχὴν καὶ ἄλογον . ἀντιπίπτει πάσαις σχεδὸν ταῖς ἀπηριθμημέναις δόξαις ταῖς ἐκ πλειόνων λεγούσαις τὴν ψυχὴν ταὐτὸν λέγειν ψυχὴν καὶ σῶμα , ἐπεὶ καὶ ἐκ τῶν αὐτῶν ἀρχῶν ἀμφότερα . τί οὖν μᾶλλον ἡ ψυχὴ σῶμα ἢ τὸ σῶμα ψυχή ; ἔστιν οὖν ἀπολογήσασθαι ὑπὲρ τῶν πλειόνων ὅτι εἰ καὶ τὰς αὐτὰς ἀρχὰς ἔλεγον ψυχῆς καὶ σώματος , ἀλλ’ οὐχ ὁμοίως ἐχούσας · τῇ γὰρ τοιᾷδε συγκρίσει καὶ διακρίσει τῶν ἀρχῶν καὶ τὰς ψυχὰς γίνεσθαι καὶ τὰς διαφορὰς τῶν σωμάτων , ὥσπερ καὶ ἡμεῖς τῇ διαφόρῳ τῶν στοιχείων κράσει τὰ διάφορα σώματα , ἀλλὰ καὶ τὰς διαφορὰς τῶν μετάλλων ἐκ τῆς διαφόρου τῶν ἀναθυμιάσεων συγκρίσεως . ἐν μέντοι τῇ Περὶ γενέσεως καὶ φθορᾶς ἤλεγξε τὴν δόξαν ταύτην ὁ Ἀριστοτέλης <τὴν> λέγουσαν συγκρίσει καὶ διακρίσει τῶν στοιχείων τὴν γένεσιν καὶ τὴν φθορὰν γίνεσθαι . p . 405b9 Πλὴν εἴ τις αὐτὴν εἴρηκεν ἐκ πάντων εἶναι τῶν στοιχείων ἢ πάντα . Ἐπειδή τὸ ἐκ πάντων σημαίνει καὶ τὰ κατὰ κρᾶσιν γινόμενα , εἴδους τινὸς ἔξωθεν ἐπιγινομένου τῇ κράσει , ὥσπερ τὸ τῆς σαρκὸς εἶδος τῇ κράσει τῶν τεσσάρων στοιχείων , οἱ δὲ ἐκ πάντων λέγοντες οὐκ ἔλεγον οὕτως ὥσπερ καὶ ἡμεῖς φαμεν , ἀλλὰ ψιλὴν τὴν σύνθεσιν τῶν στοιχείων ἔλεγον τὴν ψυχήν , διὰ τοῦτο εἰπὼν ἐκ πάντων .. προσέθηκεν ἢ πάντα . p . 405b 10 Ὁρίζονται δὲ πάντες τὴν ψυχὴν τρισὶν ὡς εἰπεῖν , κινήσει , αἰσθήσει , τῷ ἀσωμάτῳ . Ταῦτα ὥσπερ ἀνακεφαλαίωσίς ἐστι τῶν εἰρημένων . ὁρίζονται δὲ οἷον περιγράφουσι καὶ χαρακτηρίζουσι . πρότερον δ’ εἰπὼν κινήσει καὶ αἰσθήσει γνωρίζεσθαι τὴν ψυχήν , νῦν προσέθηκε καὶ τῷ ἀσωμάτῳ , ὡς ἐκ τῶν ἀπηριθμημένων δοξῶν καὶ τοῦτο ἀνακύψαν καὶ εὑρεθέν · τῷ γὰρ εὐκινήτῳ καὶ ἀεικινήτῳ συνέπεται τὸ ἀσώματον · ἀσώματον δὲ οὐ τὸ κυρίως λέγει νῦν , ἀλλὰ τὸ λεπτομερέστατον . πάντα δέ , φησί , ταῦτα , ἡ κίνησις , ἡ αἴσθησις , τὸ ἀσώματον πρὸς τὰς ἀρχὰς ἀνάγεται · τουτέστι τοιαύτην φασὶν αὐτὴν εἶναι , ἐπειδὴ ἐκ τοιούτων ἀρχῶν . τὸ δὲ ὁρίζονται πάντες οὐχ ὡς πάντων τὰ τρία περὶ ψυχῆς διοριζομένων διὸ προσέθηκεν ὡς εἰπεῖν ) , ἀλλὰ τινὲς μὲν πάντα αὐτῇ ἀποδεδώκασι , τινὲς δὲ ἔνια , ὡς ἐκ τῶν εἰρημένων περὶ τῶν δοξῶν ἔστιν εὑρεῖν . p . 405b 12 Διὸ καὶ οἱ τῷ γινώσκειν ὁριζόμενοι αὐτὴν στοιχεῖον χεῖον ἢ ἐκ τῶν στοιχείων ποιοῦσι , λέγοντες παραπλησίως πλὴν ἑνός . Ὅτι πάντες τὰ τρία ταῦτα , ἅπερ φασὶ τῇ ψυχῇ ὑπάρχειν , ἐπὶ τὰς ἀρχὰς ἀνάγουσιν . οἱ γοῦν , φησί , πρὸς τὸ γνωστικὸν αὐτῆς ἀποβλέψαντες , ἐπειδὴ τὸ ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ γινώσκεται , ἐκ τῶν παρ’ ἑαυτοῖς ἀρχῶν ἕκαστος αὐτὴν ἀπεφήνατο , οἱ μὲν πλείους εἰρηκότες ἐκ πλειόνων , οἱ δὲ μίαν ἐκ μιᾶς . ἐπειδὴ γὰρ πάντων ἐστὶ γνωστική , δεῖν ἐνόμισαν τὰς ἀρχὰς πάντων ἔχειν ἐν ἑαυτῇ . μόνος δέ , φησίν , Ἀναξαγόρας οὐ τὴν αὐτὴν τούτοις ἐβάδισε · πάντων γὰρ σωματικὰς ἀρχὰς αὐτῇ δεδωκότων διὰ τὴν γνῶσιν , ἐκεῖνος τὸν νοῦν ψυχὴν εἶναι λέγων , ἐπειδὴ ἔργον μὲν ψυχῆς τὸ κινεῖν , τὸν δὲ νοῦν ἔλεγε κινεῖν τὸ πᾶν , ὥστε τὸν νοῦν ψυχὴν ἔλεγε , τοῦτον τὸν νοῦν καθαρὸν ἔλεγε καὶ ἀμιγῆ καὶ ἀπαθῆ , τουτέστιν ἀσώματον . τὰς γὰρ ὁμοιομερείας λέγων ἀρχὰς τῶν ὄντων , ταύτας δὲ μεμῖχθαι ἐν ἀλλήλοις , τὸν νοῦν ἔλεγε τούτων ἀμιγῆ εἶναι καὶ καθαρόν , ὡς ἕτερον αὐτῶν ἔλεγε τῶν ἀρχῶν ἐξ ὧν τὰ πάντα , τὴν ἐναντίαν πᾶσι φερόμενος . ὅθεν ἀποδέχεται αὐτὸν Ἀριστοτέλης ὡς ἀσώματον εἰρηκότα τὴν ψυχήν , οὐ μὴν κατορθῶσαί φησι τὸν περὶ ψυχῆς λόγον · ἀμιγὴς γὰρ ὢν καὶ ἀκοινώνητος καὶ μηδεμίαν σχέσιν ἔχων πρὸς τὰς ἀρχὰς ἐξ ὧν τὰ πάντα πῶς γνώσεται τὰ πάντα , φησίν , ἄδηλον . οὔτε γὰρ αὐτὸς Ἀναξαγόρας τοῦτο ἡμῖν παρέστησεν οὔτε ἐκ τῶν | αὐτοῦ λόγων ἔστι τοῦτο συλλογίσασθαι . c 5v πάντων οὖν τῶν μὲν σωματικὰς ἀρχὰς τῆς ψυχῆς ὑποθεμένων , τῶν δὲ μόνον ἀσωμάτους , οὐδέτερος τῶν λόγων κατωρθωμένος ἐστίν , ἀλλ’ ἑκάτερος μέρος τι τοῦ ἀληθοῦς εἴρηκε . τὴν μὲν γὰρ οὐσίαν δεῖ εἶναι ἀσώματον , εἴπερ κρεῖττον δεῖ εἶναι τὸ γινῶσκον τοῦ μὴ γινώσκοντος , τῶν μέντοι σωμάτων τὰς ἀρχὰς δεῖ εἷναι ἐν τῇ ἀσωμάτῳ ταύτῃ οὐσία , οὐ τὰς ὑλικὰς ἀλλὰ τοὺς λόγους αὐτῶν . οὕτε ἐκ τῶν εἰρημένων ἐμφανές . ἐν πολλοῖς γὰρ διαρρήδην μὲν πολλάκις οὐκ εἴρηταί τι τοῖς παλαιοῖς , ἐκ τῶν εἰρημένων δὲ ἔστι συλλογίσασθαι , ὥσπερ ὅτι τὸν νοῦν ταὐτὸν τῇ ψυχῇ λέγει Δημόκριτος καὶ Ἀναξαγόρας συνελογίσατο . p . 405 b23 Ὅσοι δ’ ἐναντιώσεις ποιοῦσιν ἐν ταῖς ἀρχαῖς , καὶ τὴν ψυχὴν ἐκ τῶν ἐναντίων συνιστᾶσιν . τοιοῦτος ἦν Ἐμπεδοκλῆς · τὰ γὰρ τέσσαρα στοιχεῖα , ἐξ ὧν τὴν ψυχήν φησιν εἶναι , ἐξ ἐναντίων ποιοτήτων σύγκεινται , ἔτι δὲ τὸ νεῖκος καὶ ἡ φιλία . οἱ δὲ θάτερον τῶν ἐναντίων , οἷον θερμὸν ἢ ψυχρὸν ἤ τι τοιοῦτον ἄλλο , καὶ τὴν ψυχὴν ὁμοίως ἕν τι τούτων τίθενται . θάτερον τῶν ἐναντίων τίθεται Ἵππων καὶ Ἡράλκειτος , ὁ μὲν τὸ θερμόν · πῦρ γὰρ τὴν ἀρχὴν εἶναι · ὁ δὲ τὸ ψυχρόν , ὕδωρ τιθέμενος τὴν ἀρχήν . ἑκάτερος οὖν τούτων , φησί , καὶ ἐτυμολογεῖν ἐπιχειρεῖ τὸ τῆς ψυχῆς ὄνομα πρὸς τὴν οἰκείαν δόξαν , ὁ μὲν λέγων διὰ τοῦτο ζῆν λέγεσθαι τὰ ἔμψυχα παρὰ τὸ ζεῖν , τοῦτο δὲ τοῦ θερμοῦ , ὁ δὲ ψυχὴν κεκλῆσθαι ἐκ τοῦ ψυχροῦ , ὅθεν ἔχει τὸ εἶναι , παρὰ τὸ αἰτίαν ἡμῖν γενέσθαι τῆς διὰ τῆς ἀναπνοῆς ψύξεως . ἐπεὶ γὰρ ἡ μὲν ζωὴ ἐκ τῆς ψυχῆς ὑπάρχει , ἡ δὲ ψυχὴ ἐκ ψυχροῦ ἐξ ὕδατος γάρ ) . διὰ τοῦτο δεῖ τῆς ἀναπνοῆς κολαζούσης τῇ ψύξει τὸ περικάρδιον θερμὸν καὶ οὐκ ἐώσης τῆς ψυχικῆς δυνάμεως ἐπικρατέστερον γενέσθαι , λέγω δὴ τῆς ψυχρᾶς . p . 405b31 ἐπισκεπτέον δὲ πρῶτον μὲν περὶ κινήσεως . Απαριθμησάμενος τὰς τῶν παλαιοτέρων δόξας , τῶν τε εἰς τὸ κινητικὸν τῆς ψυχῆς ἀποβλεψάντων καὶ τῶν εἰς τὸ γνωστικόν , ἐναύων λοιπὸν ἄρχεται τῶν πρὸς τούτους ἐλέγχων . καὶ ἐλέγχει δὲ αὐτῶν τὰς δόξας , οὐχ ὅτι κακῶς ὑπέθεντο αὐτὴν κινεῖν τὸ σῶμα ἢ γινώσκειν τὰ πράγματα ἢ ἀσώματον εἶναι , ἀλλ’ ὅτι ὑπενόησαν κινουμένην αὐτὴν κινεῖν , καὶ γινώσκειν τῷ ἔχειν ἐν ἑαυτῇ τὰ πράγματα , καὶ ὅτι πρὸς τὸ ἀσώματον ἀποβλέφαντες βλέψαντες οὐ ἀσώματον ἐδόξασαν ἀλλὰ λεπτομερέστερον σῶμα εἶναι τῶν λοιπῶν . πρῶτον οὖν ἄρχεται ἐκ τῶν εἰς τὸ κινητικὸν ἀποβλεψάντων , ἐπεὶ καὶ πρώτους αὐτοὺς ἱστόρησεν . ἐνόμιζον δὲ οὗτοι , ὡς ἐμάθομεν , ἐπειδὴ κινεῖ ἡ ψυχή πᾶν δὲ τὸ κινοῦν καὶ αὐτὸ κινεῖσθαι ) καὶ τὴν ψυχὴν κινεῖσθαι , οὐχ ὑπ’ ἄλλου δ’ αὐτὴν κινεῖσθαι , ἀλλ’ ὑφ’ ἑαυτῆς καὶ εἶναι αὐτοκίνητον . πρὸς τοῦτο οὖν ἐνίσταται πρῶτον , ὄπ ἀδύνατον τὴν ψυχὴν κινεῖσθαι · τοσοῦτον γὰρ ἀπέχω , φησί , τοῦ λέγειν αὐτὴν αὐτοκίνητον , ὅτι καὶ ἀδύνατον εἶναι λέγω καθόλου τὸ κινεῖσθαι αὐτήν . αἰνίττεται δὲ μάλιστα πρὸς Πλάτωνα . ἀλλὰ πρὶν εἰς τὰ παρ’ αὐτοῦ λεγόμενα ἐμβάλωμεν , δείξομεν δι’ ὀλίγων ὅτι ἐξ αὐτῶν x003E ; Ἀριστοτέλης λέγει πᾶσα ἀνάγκη ἐστὶ τὴν ψυχὴν κινεῖσθαι , ἔπειτα τοῖς ῥητοῖς ἐπεξιόντες , πῶς τε ἀκίνητον αὐτὴν εἶναι λέγει ὁ Ἀριστοτέλης , καὶ πῶς ὁ Πλάτων ἀεικίνητον . ἐν τοίνυν τῇ Φυσικῇ ἀκροάσει ὁριζόμενος τὴν κίνησιν ὁ Ἀριστοτέλης φησὶν ὅτι κίνησίς ἐστιν ἡ τοῦ δυνάμει ὄντος ἐντελέχεια , ᾗ τοιοῦτόν ἐστι , τοῦτο δέ ἐστιν ἡ τοῦ δυνάμει ὄντος ἐπὶ τὸ κατ’ ἐνέργειαν † μετὰ ταῦτα τοῦ δυνάμει ὄντος · τοῦτο γὰρ σημαίνει τὸ ᾗ τοιοῦτόν ἐστιν · εἰ γὰρ παύσεται τῆς δυνάμεως , καὶ τῆς κινήσεως παύεται . ἔστιν οὖν ὁδὸς ἐκ τῆς δυνάμεως ἐπὶ τὴν ἐνέργειαν . εἰ τοίνυν κίνησίς ἐστιν ἡ ὁδὸς ἡ ἐκ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργείᾳ , λέγει δὲ πάλιν ἐν τούτῳ τῷ βιβλίῳ ὁ Ἀριστοτέλης ὅτι ἡ ψυχὴ δυνάμει ἐστὶ νοῦς , καὶ ὅτι γίνεταί ποτε ἐνεργείᾳ νοῦς καὶ εὖ γε , φησίν , οἱ λέγοντες τὴν ψυχὴν τόπον εἰδῶν , πλὴν ὅτι οὐ πᾶσα ἀλλ’ ἡ νοητική , καὶ οὐκ ἐντελέχεια ἀλλὰ τὰ εἴδη δυνάμει , καὶ πάλιν φησὶν ὅτι γραμματείῳ ἔοικεν ἀγράφῳ , ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν δυνάμει γραμματείῳ ὃ γίνεταί ποτε ἐνεργείᾳ γεγραμμένον ) , εἰ τοίνυν κίνησις μέν ἐστιν ἡ ἐκ τοῦ δυνάμει ἐπὶ τὸ ἐνεργείᾳ ὁδός , ἡ ψυχὴ δὲ δυνάμει οὖσα νοῦς γίνεταί ποτε δεχομένη τὰ εἴδη ἐνεργείᾳ νοῦς , ἐκ τοῦ δυνάμει ἄρα εἰς τὸ ἐνεργείᾳ προ·ἰοῦσα κινηθήσεται . ἐνίστανται δὲ πρὸς τοῦτο καί φασιν ὅτι ἐν τῷ τρίτῳ βιβλίῳ ὁλοσχερέστερον εἶπε περὶ κινήσεως καὶ τὸν ὁρισμὸν τῆς μεταβολῆς ἐπὶ κινήσεως ἀποδέδωκεν εἰπὼν τὴν ἐκ τοῦ δυνάμει ὁδὸν ἐπὶ τὸ ἐνεργείᾳ κίνησιν εἶναι . κακῶς οὖν φασιν ἐκ τοῦ μὴ ἀκριβῶς ἀποδεδομένου ὁρισμοῦ ἐλέγχειν τὸν Ἀριστοτέλην πειρᾶσθαι , ἐπεὶ ἐν τῷ πέμπτῳ βιβλίῳ ἀκριβέστερον ταῦτα διοριζόμενός φησι τὴν μεταβολὴν ἐπὶ πλέον εἶναι τῆς κινήσεως · εἴ τι μὲν γὰρ κίνησις , τοῦτο καὶ μεταβολή , οὐκέτι δὲ ἀνάπαλιν . γίνεσθαι γὰρ τὴν μεταβολὴν κατὰ τέσσαρας κατηγορίας , | οὐσίαν , c 6r ποσόν , ποιόν , ποῦ . καὶ ἔστιν ἡ μὲν τῆς οὐσίας μεταβολὴ γένεσις καὶ φθορά , ἡ δὲ τοῦ ποσοῦ αὔξησις καὶ μείωσις , ἡ δὲ τοῦ ποιοῦ ἀλλοίωσις , ἡ δὲ τοῦ ποῦ φορά . εἶναι οὖν τὰς μὲν ἐν ταῖς τρισὶ κατηγορίαις μεταβολὰς κινήσεις , ποσόν , ποιόν , ποῦ , τὴν δὲ τῆς οὐσίας οὐκέτι . δεῖ γὰρ τὸ κινούμενον μένειν , ἵνα καὶ κινῆται , τὸ δὲ γινόμενον καὶ τὸ φθειρόιμενον οὐ μένει . διὸ καὶ τὴν κίνησιν ἄλλως ἐν ἐκείνοις ὁρίζεται τοῦ ἀποδεδομένου ἐν τῷ τρίτῳ βιβλίῳ ὁρισμοῦ , μεταβολῆς ὄντος , οὐ κινήσεως · φησὶ γὰρ κίνησιν εἶναι τὴν ἐξ εἰδοπεποιημένου εἰς εἰδοπεποιημένον μεταβολήν , ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν τὴν ἐξ ὑποκειμένου εἰς ὑποκείμενον • ἡ δὲ γένεσις καὶ ἡ φθορὰ ἡ μὲν ἐξ ἀνειδέου εἰς εἶδος μεταβάλλει , ἡ δὲ ἐξ εἰδοπεποιημένου εἰς ἀνείδεον . ὅπως δὲ ταῦτα οὕτως ἔχει , ἐν ἐκείνῃ τῇ πραγματείᾳ ἀκριβῶς εἴρηται · νῦν δὲ ἀρκεῖ τὰ εἰρημένα . ταῦτα μὲν οὗτοι · λέγομεν δὲ ἡμεῖς , τῆς μεταβολῆς κατὰ τὰς τέσσαρας κατηγορίας θεωρουμένης , εἰ μὴ βούλονται τὴν ψυχήν , ὁπηνίκα μεταβάλλῃ ἐκ τοῦ δυνάμει νοῦ εἰς τὸν ἐνεργείᾳ , κατὰ μίαν τῶν τριῶν , αἵπερ εἰσὶ κινήσεις , μεταβάλλειν ὁ γὰρ τῆς μεταβολῆς ὁρισμὸς καὶ ἐπ’ αὐτῆς ἁρμόζει , ὡς δέδεικται ) * * * τοῦτο δέ ἐστι γένεσις καὶ φθορά . ὥστε ὁπηνίκα μὲν μανθάνῃ , γίνεσθαι αὐτὴν ἐροῦμεν , ὅταν δὲ ἀγνοῇ , φθείρεσθαι . ἀλλὰ τοῦτο γέλαστον · ἦν γὰρ ἡ ψυχὴ ψυχὴ καὶ πρὶν μάθῃ . εἰ τοίνυν μὴ κατ’ οὐσίαν μεταβάλει , ἀνάγκη κατ’ ἄλλην τινὰ αἰτίαν τῶν κατηγοριῶν τὴν μεταβολὴν αὐτῆς εἶναι . αἱ δὲ κατ’ ἐκείνας μεταβολαὶ κινήσεις ἦσαν · κινεῖ . τᾶι ἄρα ἡ ψυχή . εἰ δὲ φαίνεται καὶ ὁ Ἀριστοτέλης τὴν ἐκ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργείᾳ μεταβολὴν τῆς ψυχῆς γένεσιν μᾶλλον λέγων εἶναι , οὐκ ἀλλοίωσιν * * * ὅταν γὰρ ἐξ ἀνεπιστήμονος ἐπιστήμων τις γίνηται , τὸ τοιοῦτόν φαμεν ὅτι τῆς τελειότητός φησι γένεσιν , οὐχ ἁπλῶς τῆς οὐσίας · ὥστε τὶς γένεσις τὸ τοιοῦτον , οὐχ ἁπλῶς γένεσις . καὶ ἄλλως ἡ κακία καὶ ἡ ἀρετὴ ἐναντίαι εἰσίν . εἰ γὰρ καὶ λέγεται στέρησις εἶναι ἡ κακία ὡς ἀόριστον καὶ ἀνείδεον , ἀλλ’ οὖν διὰ τὸ μεταβάλλειν εἰς ἀρετὴν ἐναντίον ἔσται καὶ οὐ στέρησις . <ἡ γὰρ στέρησις> , καθὼς ἐν Κατηγορίαις οὐ μεταβάλλει εἰς τὴν ἕξιν , ὡς ἡ τυφλότης εἰς τὴν ὄψιν , μεταβάλλει δὲ τὸ ἐναντίον εἰς τὸ ἐναντίον , ὡς τὸ μέλαν εἰς τὸ λευκόν . οὐκοῦν εἰ ἡ ψυχὴ ἐκ κακίας εἰς ἀρετὴν μεταβάλλει καὶ ἔμπαλιν , ταῦτα δὲ ἐναντία ἡ γὰρ εἰς τὰ ἐναντία μεταβολὴ κίνησίς ἐστιν · ὑπὸ γὰρ τὴν ποιότητα ἀνάγονται ) , κινεῖται ἄρα ἡ ψυχή . καὶ ἄλλως αὐτός φησιν ὁ Ἀριστοτέλης ταύτῃ διαφέρειν κίνησιν ἐνεργείας , τῷ τὴν μὲν κίνησιν ἀτελῆ ἐνέργειαν , τὴν δ’ ἐνέργειαν ἀθρόαν εἶναι · διὸ καὶ τὰ θεῖα ἄνευ δυνάμεως ἐνεργείας εἶναι ἔφη . ὅθεν ἐζήτησεν ἐν τῇ Φυσικῇ ἀκροάσει , πότερον δύο εἰσὶν αἱ κινήσεις ἐν τῷ κινοῦντι καὶ τῷ κινουμένῳ ἢ μία , καὶ ἔδειξεν ὅτι μία · εἶτα πάλιν ἐζήτησε , τίνος ἄν εἴη ἡ κίνησις , τοῦ κινοῦντος ἢ τοῦ κινουμένου , καὶ ἔδειξεν ὅτι τοῦ κινουμένου · ἐκεῖνος γάρ ἐστιν ὁ ἐκ τοῦ ἀτελοῦς εἰς τὸ τέλειον προβαίνων , οὐχ ὁ κινῶν , ὡς ἐπὶ τοῦ μαθητοῦ ἔχει καὶ διδασκάλου · μία γὰρ ἡ κίνησις ἐπ’ ἀμφοῖν , ἀρχομένη μὲν ἀπὸ τοῦ διδασκάλου , τελευτῶσα δὲ εἰς τὸν μαθητήν . κινεῖται γὰρ οὐχ ὁ διδάσκαλος , ἀλλ’ ὁ μαθητής · ὁ μὲν γὰρ ἔχει τὴν ἕξιν , φησί , τελείαν καὶ ἀθρόαν , ὁ δὲ εἰς ταύτην ἄγεται κατὰ μέρος . εἰ τοίνυν κατ’ αὐτὸν κίνησις μέν ἐστιν ἡ ἀτελής , ἡ δὲ ἐνέργεια ἀθρόα ἐστίν , ἐρωτήσομεν αὐτὸν ἐπὶ ψυχῆς πῶς ἔχει · κινεῖται ἢ οὔ ; εἰ μὲν οὐ κινεῖται , οὐ προκόπτει ἀπὸ τοῦ ἀτελοῦς ἐπὶ τὸ τέλειον , οὐ κινεῖται ἀπὸ ἀγνοίας εἰς γνῶσιν οὐδὲ ἀπὸ προτάσεων ἐπὶ συμπεράσματα . εἰ δὲ ταῦτα ἐπὶ ψυχῆς ὁρῶνται καὶ ἀθρόαν οὐκ ἔχει τὴν ἐνέργειαν , οὐδὲ ἔστιν ἄνευ δυνάμεως ἐνέργεια , κινεῖται ἄρα · τοῦτο γὰρ καὶ αὐτὸς ὡρίσατο , κίνησιν εἶναι τὴν ὁδὸν τὴν ἐκ τοῦ ἀτελοῦς ἐπὶ τὸ τέλειον . καὶ ἄλλως αὐτός φησιν ὅτι ἐν οἷς τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον , ἐν τούτοις πάντως καὶ χρόνος ἐκ τοῦ χρόνου γὰρ ἐφήκει τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον , οἷς ἂν ἐφήκῃ ) ἐν οἷς δὲ χρόνος , ἐν τούτοις πάντως καὶ κίνησις · καὶ γὰρ ἐπαλλάττουσι ταῦτα , καὶ ἐν οἷς κίνησις , ἐν τούτοις πάντως καὶ χρόνος , καὶ ἔμπαλιν ἐν οἷς χρόνος , ἐν τούτοις πάντως καὶ κίνησις . ἔστι δ’ ἐν ψυχῇ τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον · καὶ κίνησις ἄρα . ὅτι δέ ἐστιν ἐν ψυχῇ τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον , προφανές · μέτεισι γοῦν ἀπὸ προτάσεων ἐπὶ συμπεράσματα , καὶ οὐ πάντα ἅμα γινώσκει , ἀλλὰ ἄλλο πρὸ ἄλλου , οὐδὲ πάντων ἅμα ὧν οἶδε τὴν προχείρησιν ποιεῖται , ἀλλὰ τοῦ μὲν πρότερον τοῦ δὲ ὕστερον , καὶ καθόλου μέτεισιν ἀπὸ ἀρετῆς εἰς κακίαν καὶ ἀπὸ ἀγνωσίας εἰς γνῶσιν . ταῦτα μὲν οὖν πρὸς τὸ δεῖξαι ὅτι καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν Ἀριστοτέλην κινεῖται ἡ ψυχή , καὶ οὐ κακῶς ὁ Πλάτων τὸ αὐτοκίνητον αὐτῇ ἀπένειμεν . εὐγνώμονι δὲ διαιτητῇ τῶν λόγων τούτων οὐδεμία εὑρεθήσεται μάχη ἐν αὐτοῖς , πλὴν ἐν μόναις ταῖς φωναῖς . ὥσπερ γὰρ πολλαχοῦ εἴωθε ποιεῖν τὸ φαινόμενον ἐλέγχων , οὕτω κἀνταῦθα . ἐπειδὴ γὰρ αἱ ὄντως κινήσεις αἱ καὶ συνεγνω - σμέναι ἡμῖν εἰσι μόναι αἱ φυσικαί , τούτων δὲ οὐδεμίαν ἡ ψυχὴ κινεῖται οὔτε γὰρ αὔξεται ἢ μειοῦται ἢ κατὰ ποιότητα ἢ κατὰ τόπον μεταβάλλει ) , ἵνα μή τις τοῦ Πλάτωνος ἀεικίνητον λέγοντος τὴν ψυχὴν νομίσειεν αὐτὸν μίαν τῶν φυσικῶν καὶ συνεγνωσμένων ἡμῖν κινήσεων λέγειν αὐτὴν κινεῖ - σθαι , διὰ τοῦτο δείκνυσιν αὐτὸς παντελῶς ἀκίνητον οὖσαν ταύτας τὰς κινήσεις . καὶ ἔστιν ἀληθὴς ὁ λόγος καὶ Πλάτωνι δοκῶν , εἴ γε ἀσώματον αὐτὴν καὶ ὁ Πλάτων’ οἴεται εἶναι , κινοῖτο δ’ ἄν κατὰ Πλάτωνα ἄλλας τινὰς κινήσεις τὰς νοητικὰς καὶ μάλιστα τἀς ζωτικάς , καθ’ ἃς καὶ μάλιστα ἀει - κίνητον αὐτήν φησιν εἶναι ὁ Πλάτων’ · ζωοποιεῖ γὰρ ἀεί , καὶ ἐν κάροις ὄν - τος τοῦ ζῴου καὶ ὑπνοῦντος , ὅτε κατὰ τὰς νοητικὰς οὐκ ἐνεργεῖ . τοῦ οὖν Πλάτωνος πᾶσαν ἀπλῶς ἐνέργειαν κίνησιν εἶναι λέγοντος , τοῦ δὲ Ἀριστο - τέλους μόνας τὰς φυσικὰς κινήσεις εἶναι λέγοντος , ἀληθὴς καὶ ὁ λόγος ὁ κινεῖσθαι | λέγων τὴν ψυχὴν κατὰ Πλάτωνα καὶ ὁ μὴ κινεῖσθαι κατὰ c 6v Ἀριστοτέλην , καὶ ἐν μόνοις ῥήμασιν ἡ διαφωνία εὑρίσκεται . εἰ δὲ τῆς ἀλλοιώσεως εἴδη ἕξεις καὶ διαθέσεις , κατὰ ταύτας δὲ κινεῖται ἡ ψυχὴ μεταβάλλουσα ἐξ ἀνεπιστημοσύνης εἰς ἐπιστήμην , πῶς ἐκφεύξεται τὸ μὴ μόνον κινεῖσθαι , ἀλλὰ καὶ φυσικὴν κινεῖσθαι κίνησιν ; ἔοικεν ὁ Ἀριστοτέλης πρὸς μόνας τὰς σωματικὰς κινήσεις ἀποβλέπων οὕτω λέγειν τὴν ψυχὴν μὴ κινεῖσθαι · δῆλον δ’ ἐξ αὐτῶν τῶν παρ’ αὐτοῦ λεγομένων . εἰ γὰρ κινεῖται , φησίν , ἡ ψυχὴ μὴ κατὰ συμβεβηκός , φύσει ἂν ὑπάρχοι κίνησις αὐτῇ , εἰ δὲ τοῦτο , καὶ τόπος · πᾶσαι γὰρ αἱ λεχθεῖσαι κινήσεις ἐν τόπῳ . ὁρᾷς ὡς πρὸς τὰς σωματικὰς κινήσεις ἀποβλέπων οὕτως αὐτὴν ἀκίνητον εἶναί φησι · πᾶν γὰρ τὸ ἐν τόπῳ σῶμά ἐστιν . p . 405b31 ἐπισκεπτέον δὲ πρῶτον μὲν περὶ κινήσεως · ἴσως γὰρ οὐ μόνον ψεῦδός ἐστι τὸ τὴν οὐσίαν αὐτῆς τοιαύτην εἶναι οἵαν φασὶν οἱ λέγοντες ψυχὴν εἶναι τὸ κινοῦν ἑαυτὸ ἢ δυνάμενον κινεῖν , ἀλλ’ ἕν τι τῶν ἀδυνάτων τὸ ὑπάρχειν αὐτῇ κίνησιν . Εἴρηται ὅτι οἱ εἰς τὸ κινητικὸν τῆς ψυχῆς ἀποβλέψαντες , ἐπειδὴ ἐνόμισαν τὸ κινοῦν δεῖν πάντως καὶ αὐτὸ κινεῖσθαι διὰ τὸ πᾶν τὸ σωματικῶς κινοῦν οὕτω κινεῖν , ἑώρων δὲ τὴν ψυχὴν πρῶτον κινοῦσαν τὸ σῶμα , αὐτοκίνητον εἶναι αὐτὴν ἀπεφήναντο . τοσοῦτον οὖν , φησίν , ἐγὼ ἀπέχω τοῦ αὐτοκίνητον λέγειν τὴν ψυχήν , ὅτι ἓν εἶναι τῶν ἀδυνάτων φημὶ τὸ ὅλως κινεῖσθαι αὐτήν . μάλιστα δὲ ὁ λόγος αὐτῷ πρὸς Πλάτωνα τείνει · διὸ εἰπὼν ὅτι οἱ λέγοντες ψυχὴν εἶναι τὸ κινοῦν ἑαυτό , προσέθηκεν ἢ δυνάμενον κινεῖν . φαίνεται γὰρ ὁ Πλάτων’ τῆ μὲν λέγων 〈 ὅτι 〉 πᾶσα ψυχὴ αὐτοκίνητος , ὡς ἐν τῷ Φαιδρῷ , καὶ πάλιν ἐν τῷ I τῶν Νόμων ὁρίζεται τὴν ψυχὴν οὕτως ‘ᾦ δὴ ἡ ψυχὴ τοὔνομα , τίς τούτου λόγος ; ἔχοιμεν ἄν ἄλλον πλὴν τὸν νῦν δὴ ῥηθέντα , τὴν δυναμένην ἑαυτὴν κινεῖν;’ καὶ ὅτι οἱ περὶ Δημόκριτον καὶ οἱ ἁπλῶς σῶμα τὴν ψυχὴν τὸ κινητικώτατον λέγοντες , εἰ καὶ μὴ ἀεικίνητον ἔλεγον τὴν ψυχήν , ἀλλ’ οὖν τὴν τοῦ κινεῖν δύναμιν ἐν αὐτῇ ἀπετίθεντο . καὶ διὰ τούτους εἶπεν ἢ δυνάμενον κινεῖν . ὅτι μὲν οὖν καὶ Πλάτωνι δοκεῖ τῶν κινουμένων αἴτιον εἶναι τὸ αὐτοκίνητον , δῆλον · ἀρχὴν γάρ φησιν εἶναι τῶν κινουμένων τὸ αὐτοκίνητον · εἴρηται δ’ ὅτι καὶ οἱ ἄλλοι φυσικοὶ τοῦτο ἐνόμιζον . ἔνθεν οὖν ὅτι κινεῖται ἡ ψυχὴ κατεσκεύαζον , ἐπειδὴ ἑώρων αὐτὴν κινοῦσαν . ὅτι οὖν , φησί , τοῦτο οὐκ ἀναγκαῖον τὸ κινοῦν πάντως καὶ αὐτὸ κινεῖσθαι , ἀπεδείχθη ἐν τῷ ὀγδόῳ τῆς Φυσικῆς · δείκνυσι γὰρ ἐκεῖ ὅτι τὸ πρώτως κινοῦν ἐξ ἀνάγκης δεῖ ἀκίνητον εἶναι · εἰ γὰρ κἀκεῖνο κινοῖτο , οὐκέτι ἔσονται ἐν κινήσει τὰ κινούμενα συμμεταβληθέντα τῷ αἰτίῳ . ἄλλως τε εἰ πᾶν τὸ κινοῦν , καθὸ κινεῖ , καὶ αὐτὸ κινεῖται , ἔσται τὸ αὖξον αὐξόμενον καὶ τὸ διδάσκον μανθάνον καὶ τὸ λευκαῖνον λευκαινόμενον , ὅπερ ἄτοπον . ἄλλως τε τὰ ὀρεκτὰ κινοῦντα τὴν ὄρεξιν ἐν αὐτῷ τῷ κινεῖν ἀκίνητά ἐστι · κινεῖ γὰρ ὁ χόριος τὸν ὄνον καὶ ἡ εἰκὼν τὸν ὁρῶντα καὶ ὅσα τοιαῦτα αὐτὰ ἀκίνητα μένοντα . καλῶς οὖν τέως τὴν ἀνάγκην τοῦ λόγου πρῶτον ἀνεῖλεν , ὅτι οὐκ ἐξ ἀνάγκης κινοῦσα ἡ ψυχὴ καὶ κινηθήσεται · διὰ δὲ τῶν ἐφεξῆς ἐνστήσεται πρὸς τὸ αὐτοκίνητον αὐτῆς , ὅτι καθάπαξ ἀδύνατον αὐτὴν ἐὺ · τὴν κινεῖν ἢ ὅλως κινεῖσθαι . p . 406a4 Διχῶς δὲ κινουμένου παντός · ἢ γὰρ καθ’ ἕτερον ἢ καθ’ αὑτό . Μέλλων δεῖξαι ὅτι ἡ ψυχὴ οὐ κινεῖται εἰκότως πρῶτον τὰ διάφορα τῆς κινήσεως σημαινόμενα ἀπαριθμεῖται , ἵν’ εἰδείημεν κατὰ ποῖον σημαινόμενον τῆς κινήσεως λέγει μὴ κινεῖσθαι τὴν ψυχήν . τῶν οὖν κινουμένων , φησί , τὰ μὲν καθ’ αὑτὸ κινεῖται , τουτέστι κατ’ οὐσίαν ἔχει τὴν κίνησιν , τὰ δὲ καθ’ ἕτερον , τουτέστι κατὰ συμβεβηκός · τοῦτο γὰρ αὐτῷ βούλεται ἐνταῦθα τὸ καθ’ ἕτερον , ὡς ἐκ τῶν ὑποδειγμάτων ἐδήλωσε . τῶν δὲ κατὰ συμβεβηκὸς κινουμένων τὰ μὲν οὕτω κινεῖται ὡς ἔχοντα καὶ αὐτὰ ἰδίαν κίνησιν , ὥσπερ ὁ πλωτήρ κινεῖται γὰρ κατὰ συμβεβηκὸς ἐν τῇ νηὶ κι - νουμένῃ , δυνάμενος μέντοι καὶ αὐτὸς καθ’ αὑτὸν κινεῖσθαι ) , τὰ δὲ ὡς καθ’ αὑτὰ ἀκίνητα ὄντα , ὡς τὸ λευκὸν ἐν τῷ σώματι · κινεῖται γὰρ τοῦ σώματος κινουμένου κατὰ συμβεβηκὸς τὸ λευκόν , αὐτὸ μέντοι κατὰ τὴν ἰδίαν φύσιν ἀκίνητόν ἐστι . καθ’ ὃ σημαινόμενον συγχωρεῖ καὶ ὁ Ἀριστοτέλης κινεῖσθαι τὴν ψυχήν · τῷ γὰρ κινεῖν τὸ σῶμα , εἶναι δὲ καὶ αὐτὴν ἐν τῷ κινουμένῳ κατὰ συμβεβηκὸς ἑαυτὴν κινεῖ , ὥσπερ εἰ δύναμιν κινητικὴν εἰλήφει ἡ λευκότης , ἐλέγετο ἄν κατὰ συμβεβηκὸς ἑαυτὴν κινεῖν , διότι συμμετῄει τῷ κινουμένῳ . ἀλλὰ καὶ οἱ ἐρέται κινοῦντες τὸ σκάφος συγκινοῦνται αὐτῷ κατὰ συμβεβηκός , ὥστε αὐτοὶ ἑαυτοὺς κατὰ συμβεβηκὸς κινοῦσιν . ᾧ τρόπῳ καὶ ἡ ψυχὴ κινοῦσα τὸ σῶμα αὐτὴ ἑαυτὴν κατὰ συμβεβηκὸς κινεῖ · εἰ γὰρ μὴ ἀπολιμπάνει τὸ σῶμα κινουμένου αὐτοῦ , ἐν αὐτῷ δ’ ἐνεργεῖ , δῆλον ὡς συγκινεῖται αὐτῷ κατὰ συμβεβηκός , διότι συμμετῄει τῷ κινουμένῳ · αὐτὴ μέντοι καθ’ αὑτὴν ἀκίνητός ἐστι , διότι καὶ ἀσώματος , εἰ δὲ τοῦτο , οὐκ ἐν τόπῳ · πῶς οὖν τὸ ὅλως μὴ πεφυκὸς ἐν τόπῳ εἶναι κινεῖσθαι λέγοιτο ; τὸ γὰρ κινούμενον τόπον ἐκ τόπου ἀμείβει · πᾶν δὲ τὸ ἐν τόπῳ σῶμα . ἀσώματον δὲ τὴν ψυχὴν οὖσαν γραμμικαῖς ἀνάγκαις ἀποδείκνυσιν . ὥστε ἀνάγκη πάντως καὶ ἀκίνητον εἶναι τὰς φυσικὰς κινήσεις . εἰπὼν δὲ τῶν κινουμένων τὰ μὲν καθ’ αὑτό , τὰ δὲ καθ’ ἕτερον κινεῖσθαι , τούτων ὑπόδειγμα παρέθηκε τὸν πλωτῆρα . ἡ γὰρ ἐν τῷ πλοίῳ | κίνησις τοῦ πλωτῆρος οὐκ ἔστι καθ’ αὑτό , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός · c 7r τῷ γὰρ κινεῖσθαι τὸ πλοῖον ἐν ᾧ ἐστι λέγεται καὶ αὐτὸς κινεῖσθαι . ὅτι γὰρ οὐκ ἔστιν αὐτοῦ οἰκεία ἡ τοιαύτη κίνησις , δῆλόν φησιν ἐκ τοῦ τὰ μόρια , δι’ ὧν κινεῖται καθ’ αὑτὸν κινούμενος ὁ πλωτήρ , ἀκίνητα εἶναι · ταῦτα δέ εἰσιν οἱ πόδες · ὁπηνίκα γὰρ καθ’ αὑτὸν κινεῖται , διὰ τῶν ποδῶν κινεῖται . ὥστε ἅμα καὶ τῆς καθ’ αὑτὸ κινήσεως ἔδειξε τὸ ὑπόδειγμα , λέγω δὲ τὴν διὰ τῶν ποδῶν βάδισιν · καὶ ἐπίτηδες τοιούτῳ ἐχρήσατο ὑποδείγματι , δείγματι , ἵνα μὴ νομίσωμεν ὅτι ἡ διὰ μορίων γινομένη κίνησις τοῦ ὅλου σώματος κατὰ συμβεβηκός ἐστι . κἄν γὰρ διὰ μορίων κινῆται τὸ ὅλον σῶμα , καθ’ αὑτὸ λέγεται κινεῖσθαι , διότι οὐδὲ οἱ πόδες ἄνευ τῆς συμπνοίας καὶ ἁρμονίας τοῦ ὅλου σώματος κινηθήσονται . p . 406a10 Δισσῶς δὲ λεγομένου τοῦ κινεῖσθαι , νῦν ἐπισκοποῦμεν περὶ τῆς ψυχῆς εἰ καθ’ ἑαυτὴν κινεῖται . Εἰκότως προείληφε τὰ διάφορα τῆς κινήσεως σημαινόμενα · ζητοῦμεν γάρ , φησί , εἰ καθ’ ἑαυτὴν κινεῖται , τουτέστιν εἰ κατ’ οὐσίαν ἔχει τὴν κίνησιν · τὸ γὰρ κατὰ συμβεβηκὸς κινεῖσθαι κἂν αὐτὸς δοίη . διὰ τί δὲ εἰπὼν εἰ καθ’ αὑτὴν κινεῖται προσέθηκε καὶ μετέχει κινήσεως ; διότι τῶν καθ’ αὑτὰ κινουμένων τὰ μὲν συνουσιωμένην ἔχει τὴν κίνησιν καὶ διὰ τοῦτο συμπληρωτικὴν τῆς οὐσίας , ὡς τὰ οὐράνια , τὰ δὲ συνουσιωμένην μὲν αὐτὴν οὐκ ἔχει οὐδὲ συμπληρωτικὴν τῆς οὐσίας , τὴν μέντοι δύναμιν τοῦ κινεῖσθαι ἐν τῇ φύσει ἔχουσιν , ὥστε δύνασθαι μετέχειν τῆς κινήσεως , ὅταν ᾖ τὸ κινοῦν , ὡς ἡ βῶλος · μεθεκτικὴ γάρ ἐστι κινήσεως , οὐκ αὐτὴ ἐν κινήσει οὐσίωται . ζητοῦμεν οὖν περὶ ψυχῆς , εἴτε συνουσιωμένην ἔχει τὴν κίνησιν , ὡς οἱ αὐτοκίνητον αὐτὴν λέγοντες , εἴτε συνουσιωμένην μὲν οὔ , μετασχεῖν μέντοι κατ’ οὐσίαν αὐτῆς δύναται . καὶ δείξει ὅτι καθάπαξ κίνησιν ἐπὶ ψυχῆς ἀδύνατον εἶναι . p . 406a12 τεσσάρων δὲ κινήσεων οὐσῶν , φορᾶς , ἀλλοιώσεως , φθίσεως , αὐξήσεως , ἢ μίαν τούτων κινοῖτ’ ἄν ἢ πλείους ἢ πάσας . Ἕδειξεν ἐν τῷ πέμπτῳ λόγῳ τῆς Φυσικῆς ὅτι ἡ μεταβολὴ κατὰ τέσσαρας γίνεται κατηγορίας · ἢ γὰρ ἐν τῇ οὐσίᾳ ὡς γένεσις καὶ φθορά , ἢ ἐν τῷ ποσῷ ὡς αὔξησις καὶ μείωσις , ἢ ἐν τῷ ποιῷ ὡς ἡ ἀλλοίωσις , οἷον λεύκανσις μέλανσις , ἢ ἐν τῇ ποῦ κατηγορίᾳ , οἷον ἄνω κάτω , ἐν Λυκείῳ , ἐν ἀγορᾷ . τούτων οὖν τῶν μεταβολῶν τὰς μὲν ἐν ταῖς τρισὶ κατηγορίαις γινομένας , τῷ ποσῷ , τῷ ποιῷ , τῷ ποῦ , κινήσεις εἶναι , τὴν δὲ ἐν τῇ οὐσίᾳ οὐκέτι κίνησιν , ἀλλ’ ἁπλῶς μεταβολήν • ἐπὶ πλέον γὰρ ἡ μεταβολὴ τῆς κινήσεως . τὸ γὰρ κινούμενον , φησί , δεῖ εἶναι , ἵνα καὶ κινῆται , τὸ δὲ γινόμενον ἢ φθειρόμενον οὐ μένει ὅπερ ἦν · καὶ ὅτι τὸ κινούμενον περὶ τὸ αὐτὸ ὑποκείμενον ἴσχει τὴν μεταβολήν , μηδὲν τῆς κινήσεως εἰς τὴν οὐσίαν τοὐ ὑποκειμένου συντελούσης , τὸ μέντοι γινόμενον καὶ φθειρόμενον οὐκ ἐν ὑποκειμένῳ γίνεται , ἀλλ’ οἷον ἐξ ὕλης εἰς εἶδος μεταβάλλει τὸ γινόμενον , καὶ τὸ φθειρόμενον ἔμπαλιν . τῆς οὖν κινήσεως περὶ τὰς τρεῖς κατηγορίας θεωρουμένης , πῶς οὖν ἐνταῦθα τέσσαρα εἴδη κινήσεως ἀπηριθμήσατο ; λέγω οὖν ὅτι ἐπὶ μὲν τῆς τοῦ ποῦ κατηγορίας καὶ τῆς τοὐ ποιοῦ εὐπόρησεν ὀνομάτων κοινῶν , δι’ ὧν πάντα τὰ εἴδη τῶν ὑπὸ τὴν κατηγορίαν κινήσεων σημαίνει , τῆς τε φορᾶς καὶ τῆς ἀλλοιώσεως καὶ γὰρ πᾶσά τε ἡ κατὰ τόπον κίνησις φορὰ λέγεται καὶ ἡ κατὰ ποιότητα ἀλλοίωσις · ἀλλοιοῦται γὰρ καὶ ὁ λευκαινόμενος καὶ ὁ μελαινόμενος ) , ἐπὶ μέντοι τοῦ ποσοῦ οὐκ εὐπόρησε κοινοῦ ὀνόματος σημαίνοντος τὴν αὔξησιν καὶ τὴν μείωσιν · εἰ γάρ τις εἴποι ὅτι ἡ κατὰ τὸ ποσὸν μεταβολή , λόγον εἶπε καὶ οὐκ ὄνομα . διὰ τοῦτο οὖν διεῖλε τὴν ἐν τῷ ποσῷ κίνησιν εἰς δύο , εἴς τε τὴν αὔξησιν καὶ τὴν φθίσιν . ὡς δεδειγμένου οὖν τούτου ὅτι ἡ κατ’ οὐσίαν μεταβολὴ οὐκ ἔστι κίνησις , ἔλαβεν ὡμολογημένον ἐνταῦθα ὅτι πᾶσα κίνησις κατὰ τὰς τρεῖς ταύτας γίνεται κατηγορίας . εἰ δὲ κινεῖται ἡ ψυχὴ μὴ κατὰ συμβεβηκός , φύσει ὑπάρχει κίνησις αὐτῇ · εἰ δὲ τοῦτο , καὶ τόπος · πᾶσαι γὰρ αἱ λεχθεῖσαι κινήσεις ἐν τόπῳ . τουτέστιν ἐπεὶ οὐ κατὰ συμβεβηκὸς λέγουσιν ὑπάρχειν τῇ ψυχῇ τὴν κίνησιν γέγουσι γὰρ τὴν οὐσίαν αὐτῆς τὸ αὐτοκίνητον εἶναι ) , ἐξ ἀνάγκης αὐτῇ κατὰ φύσιν ὑπάρχει , μᾶλλον δ’ αὐτοφύσις ἐστίν . ἐδείχθη δὲ πᾶσα κίνησις ὑπὸ μίαν τῶν κατηγοριῶν τούτων τελοῦσα · οὐκοῦν μίαν τῶν εἰρημένων κινήσεων κινηθήσεται . εἰ δὲ τοῦτο , ἐδείχθη δὲ πάλιν ἐν τῇ Φυσικῇ ἀκροάσει ὅτι πάντα τὰ κινούμενα μίαν τούτων τῶν κινήσεων ἐν τόπῳ εἰσί , καὶ ἡ ψυχὴ ἄρα ἐν τόπῳ ἔσται , ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν σῶμα ἔσται . καὶ ὅτι μὲν ἡ κατὰ τὸ ποσὸν καὶ κατὰ τὸ ποῦ κίνησις ἐν τόπῳ , πρόδηλον · ὅτι δὲ καὶ ἡ κατὰ ἀλλοίωσιν μεταβολὴ ἐν τόπῳ , ἔδειξε σαφῶς ἐν τῇ Φυσικῇ · δείκνυσι γὰρ ὅτι τὸ καθ’ αὑτὸ κινούμενον μεριστὸν εἶναι δεῖ · τὸ δὲ μεριστὸν καθ’ αὑτὸ καὶ ἐν τόπῳ ἐστίν , ἐπεὶ καὶ σῶμά ἐστι . τὸ γὰρ καθόλου κινούμενον ἐξ οὗ ἐστι μεθίσταται εἰς τὸ ἐν ᾧ ἔσται · ἔκ τινος γὰρ εἴς τι πᾶσα μεταβολή . τὸ δ’ ἔκ τινος εἴς τι μεταβάλλον , οὔτε ἐξ οὗ μεταβάλλει ἐν ἐκείνῳ ὅλον ἐστὶν οὐδέπω γὰρ ἄν μεταβάλλοι ) οὔτε εἰς ὃ μεταβάλλει ἐν ἐκείνῳ ὅλον ἐστί · ἤδη γὰρ μεταβεβληκὸς ἂν εἴη καὶ οὐκέτι μεταβάλλον . ἀνάγκη οὖν τὸ μεταβάλλον καθ’ ἡντινοῦν μεταβολὴν καθ’ αὑτὸ καὶ μὴ κατὰ συμβεβκὸς κατὰ μέν τι ἑαυτοῦ εἶναι ἐν τούτῳ ἐξ οὗ μεταβάλλει , κατὰ δέ τι ἐν τούτῳ εἰς ὃ ἡ μεταβολὴ αὐτοῦ γίνεται • 1 ὅλον γὰρ ἐν ἑκατέρῳ ἀδύνατον εἶναι · ἔσται γὰρ ἅμα ἐν τοῖς ἀντικειμένοις , τῷ τε ἐξ οὗ καὶ τῷ εἰς ὅ , καὶ ἅμα δ’ ἐν πλείοσι τὸ αὐτὸ κατὰ τὸ αὐτό , ὅπερ ἀδύνατον · ὥστε λείπεται τὸ μὲν αὐτοῦ εἶναι ἐξ οὗ , τὸ δὲ εἰς ὅ . μεριστὸν ἄρα καὶ διὰ τοῦτο σῶμα · μόνον γὰρ καθ’ αὑτὸ μεριστὸν τὸ σῶμά ἐστιν . εἰ γὰρ καὶ ἡ γραμμὴ καὶ τὸ ἐπίπεδον καθ’ αὑτὸ μεριστὸν λέγεται , ἀλλὰ τῷ λόγῳ , τῇ μέντοι ὑποστάσει καὶ τῇ οὐσίᾳ μόνον τὸ σῶμα μεριστόν ἐστιν . ὥστε εἰ κινεῖται ἡ ψυχὴ καθ’ αὑτό , μεριστὸν ἔσται καὶ σῶμα . καὶ τέως μὲν πρὸς Πλάτωνα ἱκανὸν καὶ τοῦτο , ἀσώματον εἶναι λέγοντα τὴν ψυχήν · εἰ γὰρ τῇ ὑποθέσει τῇ λεγούσῃ ὅτι κινεῖται ἀκολουθεῖ τὸ εἶναι αὐτὴν σῶμα , τοῦτο δὲ ψεῦδος , οὐ κινεῖται ἄρα · ἀλλ’ οὔπω ἐκ τούτου ἐληλεγμένοι εἰσὶν οἱ σῶμα αὐτὴν λέγοντες ὅτι οὐ κινεῖται . τί οὖν ἐκ τούτου τὸ ἄτοπον ἐν τῷ κινεῖσθαι αὐτήν , <εἰ> δείκνυται ἐν τόπῳ οὖσα καὶ σῶμα ; ἐπάγει τὸ τούτῳ ἑπόμενον ἄτοπον μετ’ ὀλίγα κοινῶς πρὸς πάντας ἁρμόζον . πῶς δέ φησιν ὅτι πᾶν κινούμενον ἐν τόπῳ ἐστί ; καίτοι αὐτὸς δείκνυσι τὴν ἀπλανῆ οὐκ οὖσαν ἐν τόπῳ , εἴ γε τόπος μέν ἐστιν , ὡς αὐτῷ δοκεῖ , τὸ πέρας τοῦ περιέχοντος , καθὸ περιέχει τὸ περιεχόμενον , δείκνυσι δὲ ἔξω τῆς ἀπλανοῦς μηδὲν ὄν . ἢ οὖν ὅτι καὶ τὰ μέρη τῆς ἀπλανοῦς τρόπον τινὰ ἐν τόπῳ εἰσίν , ὡς καὶ αὐτός φησιν ἐν τῇ Φυσικῇ · περιέχεται γὰρ ἕκαστον ζῴδιον ὑπὸ τῶν παρ’ ἑκάτερα · ἢ ὅτι δεῖ προσυπακούειν ὅτι τῶν καθόλου κινουμένων αἱ κινήσεις ἐν τόπῳ εἰσί · περὶ γὰρ τῶν ἐνταῦθα κινουμένων ὁ λόγος , ἃ καθ’ ὅλα αὐτὰ κινεῖται , κἀκεῖνοι δὲ οἱ λέγοντες τὴν ψυχὴν τῷ κινεῖσθαι κινεῖν δῆλον ὅτι ὅλην δι’ ὅλης ἔλεγον μεταβαίνειν · τὰ δὲ οὕτω κινούμενα ἐξ ἀνάγκης ἐν τόπῳ ἐστί . φαίη δ’ ἄν τις ἴσως ’τί οὖν ; οὐ μεταβάλλει κατὰ τὸ ποιὸν ἡ ψυχή ; οὐκ ἀλλοιοῦται μεταβάλλουσα ἀπὸ κακίας εἰς ἀρετὴν καὶ ἀπὸ ἀγνοίας εἰς γνῶσιν ; εἰ δὲ ἀλλοιοῦται , ἡ δὲ ἀλλοίωσις κίνησις , κινεῖται ἄρα ἡ ψυχή . πρὸς τοῦτο προσφυῶς οἱ ἀπὸ τοῦ Περιπάτου ἐξηγηταί , ὧν ἐστι καὶ ὁ Ἀλέξανδρος , ἀπαντῶσιν ὅτι τοῦτο οὐκ ἔστιν ἀλλοίωσις · ἀλλοίωσις γάρ ἐστιν ἡ κατὰ τὰς παθητικὰς ποιότητας γινομένη μεταβολή , πᾶσαι δὲ αἱ παθητικαὶ ποιότητες αἰσθηταί , αἱ δὲ αἰσθηταὶ ποιότητες ἐν σώματι · οὐκοῦν τὸ ἀλλοιούμενον πᾶν σῶμά ἐστιν . ἀρετὴ δὲ καὶ κακία καὶ γνῶσις καὶ ἀγνωσία ἕξεις εἰσὶ καὶ στερήσεις , αἱ δὲ ἕξεις καὶ αἱ στερήσεις γενέσεις εἰσὶ καὶ φθοραί , οὐκ ἀλλοιώσεις . ὥσπερ οὖν ἡ τυφλότης μὲν φθορά ἐστι , γένεσις δὲ ἡ ὄψις , οὕτως ἀρετὴ καὶ κακία καὶ γνῶσις καὶ ἀγνωσία γενέσεις τρόπον τινά εἰσι καὶ φθοραί . ἕκαστον γὰρ γνωρίζεται μετὰ τῆς ἑαυτοῦ τελειότητος · ἄν δ’ ἐλλείπῌ τι τῷ πράγματι εἰς τελείωσιν , ἐπὶ φθορὰν νεύει τοῦτο · τελειότης δὲ ψυχῆς ἡ γνῶσίς ἐστι καὶ ἡ ἀρετή . ὥσπερ οὖν τὴν ὑγίανσιν οὐ λέγομεν ἀλλοίωσιν ἀλλὰ γένεσιν , ἐπειδὴ κατὰ φύσιν μὲν ἡ ὑγίεια , παρὰ φύσιν δὲ ἡ νόσος , οὕτως ἐπειδὴ κατὰ φύσιν μὲν τῇ ψυχῇ ἡ ἀρετή , παρὰ φύσιν δὲ ἡ κακία , τὴν ἀπὸ κακίας εἰς ἀρετὴν μεταβολὴν οὐκ ἀλλοίωσιν ἀλλὰ γένεσιν λέξομεν εἰκότως . ἡ γὰρ ἀλλοίωσις , ἅτε δὴ περὶ ποιότητα ἔχουσα , κατὰ συμβεβηκὸς ὑπάρχουσα ἐν τῷ σώματι οὔτε συντελεῖν τι εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ὑποκειμένου θέλει οὔτε λυμαίνεσθαι αὐτό · λευκαινόμενον γὰρ ἢ μελαινόμενον τὸ σῶμα εἰς τὸ σῶμα εἶναι οὐδὲν οὔτε βλάπτεται οὔτε ὠφελεῖται · ἡ μέντοι ὑγίεια καὶ ἡ νόσος καὶ ἡ κακία καὶ ἡ ἀρετὴ οὐ τοιαῦται , ἀλλ’ εἰς αὐτὴν τὴν τοῦ ὑποκειμένου οὐσίαν δρῶσιν . οὕτω γοῦν ἐπελυόμεθα τὴν πολυθρύλητον ἀπορίαν τὴν ἐν εἰσαγωγαῖς ἐν τῷ ὁρισμῷ τοῦ συμβεβηκότος φερομένην · ἐζητεῖτο γὰρ ὅτι πῶς τὸ συμβεβηκὸς γίνεται καὶ ἀπογίνεται χωρὶς τῆς τοῦ ὑποκειμένου φθορᾶς ; ὁ γὰρ πυρετὸς ὁ συμβεβηκὸς ὢν φθείρει . ἐλέγομεν οὖν ὅτι οὐ συμβεβηκὸς ὁ πυρετὸς οὐδὲ ἀλλοίωσις τοῦ ὑποκειμένου , ἀλλὰ ἔστι παρὰ φύσιν θερμότης διαλυτικὴ τῆς ἁρμονίας τοὐ ζῴου . εἴπομεν δὲ ἤδη τὰς ἕξεις τῆς ψυχῆς , πῶς λέγονται εἶναι γενέσεις καὶ φθοραί . ὥσπερ τῷ λευκῷ ἢ τριπήχει . εἰ γάρ τις κινουμένου τοῦ ψιμυθίου εἴποι κινεῖσθαι τὸ λευκόν , δῆλον ὅτι κατὰ συμβεβηκὸς αὐτὸ λέγει κινεῖσθαι , ἐπεὶ μηδὲ πέφυκε καθ’ αὑτὸ κινεῖσθαι . προσέθηκε δὲ καὶ τῷ τριπήχει , ᾗ ] τρίπηχυ λέγων οὐ τὸ σῶμα , ἀλλ’ ἁπλῶς τὴν διάστασιν αὐτὴν χωρὶς τοῦ σώματος , οἷον γραμμὴν ἢ ἐπιφάνειαν , δεῖξαι βουλόμενος ὅτι οὐδὲ ἄλλο διάστημα καθ’ αὑτὸ κινεῖται πλὴν τοῦ σώματος . κινοῦνται οὗν , φησί , ταῦτα κατὰ συμβεβηκός , διότι τὸ σῶμα , ᾧτινι ταῦτα ὑπάρχουσι καὶ ἐν ᾧ τὸ εἶναι ἔχουσι , τοῦτο κινεῖται . ὅτι δέ , φησίν , οὐκ ἔστι τούτων ἡ κίνησις ἀλλὰ τοῦ σώματος , δῆλον ἐξ ὧν καὶ ὁ τόπος εἰς ὃν ἐκινήθησαν οὐκ ἔστιν αὐτῶν ἀλλὰ τοῦ σώματος . εἰ γὰρ πᾶσα μὲν κίνησις πρός τι τέλος ὁρᾷ , ἔστι δὲ τῆς κατὰ τόπον κινήσεως τέλος ὁ τόπος , εἰς ὃν ἐκινήθη , ὁ δὲ τόπος οὗτος , ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν τὸ τέλος πρὸς ὃ ὁρᾷ ἡ κίνησις , τοῦ σώματός ἐστι καὶ οὐ τοῦ λευκοῦ ἢ τοῦ τριπήχεος , καὶ ἡ κίνησις ἄρα τοῦ σώματος ἔσται . ὅτι δ’ ὁ τόπος τοῦ σώματος , δῆλον ἐντεῦθεν · εἰ γὰρ ἀφαιρεθῶσιν αἱ ποιότητες , οὐδὲν ἧττον ἐν τῷ τόπῳ τῷ ἰδίῳ τὸ σῶμά ἐστιν . ὁμοίως καὶ τὸ τρίπηχυ εἰ ὡς γραμμὴ ἀφαιροῖτο καὶ ὡς ἐπίπεδον . p . 406a22 Ἔτι δὲ εἰ φύσει κινεῖται , κἂν βίᾳ κινηθείη , κἂν εἰ βίᾳ , καὶ φύσει · τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον ἔχει καὶ περὶ ἠρεμίας . Δείξας ὅτι εἰ φύσει καὶ καθ’ αὑτὴν ἡ ψυχὴ κινεῖται , ἔσται τις οἱκεῖος αὐτῇ τόπος , προστίθησι τοῦτο τοῖς εἰρημένοις ὡς ἀκόλουθον , ὅτι εἰ φύσει κινεῖται , κινηθείη ἂν καὶ βίᾳ , ἐνδεικνύμενος διὰ τούτου ὅτι ἔσται τις αὐτῇ καὶ παρὰ φύσιν τόπος . καὶ ὅτι μὲν τὰ βίᾳ κινούμενα καὶ κατὰ φύσιν κινεῖται , πρόδηλον · τὸ γὰρ βίᾳ κινούμενον παρὰ φύσιν κινεῖται , τὸ δὲ παρὰ φύσιν ἐκτροπή ἐστι τοῦ κατὰ φύσιν , οὐδὲν δέ ἐστιν ἀεὶ ἐν τῷ παρὰ φύσιν . πῶς δὲ καὶ τὸ κατὰ φύσιν κινούμενον καὶ βία κινεῖσθαι λέγει ; ἀρ’ οὖν καὶ τὰ κυ|κλοφορούμενα σώματα ἐπεὶ κατὰ φύσιν κινοῦνται , καὶ παρὰ φύσιν κινηθείησάν ποτε ; καίτοι καὶ αὐτὸς ὁ Ἀριστοτέλης ἔδειξεν ὅτι ἀδύνατον ἐκεῖνα παρὰ φύσιν κινηθῆναι · ἐξῃρῆσθαι γὰρ αὐτά φησι πάσης θνητῆς δυσχερείας . φασὶν οὖν πάνυ προσφυῶς οἱ ἀπὸ τοῦ Περιπάτου ἐξηγηταί , ὧν ἐστι καὶ ὁ Ἀλέξανδρος , ὅτι οὐχ ὑπὸ φύσεως κινεῖται τὰ οὐράνια σώματα , ἀλλ’ ὑπὸ κρείττονος δυνάμεως , τῆς ἐν αὐτοῖς λέγω ψυχῆς , εἴγε , ὡς αὐτός φησιν ὁ Ἀριστοτέλης , κατὰ ὄρεξιν τοῦ πρώτου ταύτην ἔχει τὴν κίνησιν . διὰ τί γάρ , φησί , κύκλῳ κινεῖται ; εἶτα ἐπήγαγεν ὅτι νοῦν μιμεῖται . ὥσπερ γὰρ τὸ θεῖον πανταχοῦ ἐστιν , οὕτω καὶ ὁ οὐρανός , φησί , μιμούμενον τὸ πρῶτον , ἐπεὶ ἅμα πανταχοῦ εἶναι οὐ δύναται , κατὰ μόρια πανταχοῦ γίνεται . καὶ τὰ ζῷα δὲ κινούμενα τὴν κατὰ πλάγια κίνησιν ὑπὸ ψυχῆς δῆλον ὅτι κινεῖται ταύτην καὶ οὐχ ὑπὸ φύσεως . ἀλλ’ ἐπὶ μὲν τῶν ζῴων ἑτέρα ἐστὶν ἡ κατὰ ψυχὴν κίνησις τῆς ὑπὸ φύσεως · τῶν γὰρ ἐμψύχων ὅσα σύνθετον ἔχει τὸ σῶμα ἄλλην ἔχει κίνησιν τὴν κατὰ φύσιν τῆς κατὰ ψυχήν . διὸ κινεῖται τὸ σῶμα τὴν ἔμφυτον κίνησιν κατὰ τὸ ἐπικρατοῦν τῶν ἁπλῶν , ὅταν μὴ ὡς ἔμψυχον κινῆται ἀλλ’ ὡς σῶμα ἁπλῶς . ὅταν μὲν γὰρ βαδίζῃ τὰ ζῷα ἢ ἵπταται ἢ νήχεται , κατὰ ψυχὴν κινεῖται · ὅταν δὲ φέρηται ἀπὸ ὕψους κατὰ βαρεῖν ῥοπήν , κατὰ φύσιν κινεῖται ἐπικρατοῦντος τοῦ γεώδους καὶ βαρέος σώματος . τῷ δὲ ἁπλῷ σώματι , ᾧ ὑπάρχει τὸ ἐμψύχῳ εἶναι , διὰ ἰδιότητα τούτου φύσις ἐστὶν ἡ ψυχή , καὶ ἡ κατὰ ψυχὴν κίνησις κατὰ φύσιν ἐστὶν αὐτῷ κίνησις . εἰ δὲ μὴ φύσει κινεῖται ἀλλ’ ὑπὸ ψυχῆς , οὐκέτι ὑπάγεται τῷ λόγῳ τῷ λέγοντι ὅτι τὰ φύσει κινούμενα κἂν βίᾳ κινηθείη . εἰ δὲ ὅλως δεῖ καὶ ἐν αὐτῷ φυσικὴν ἐναποτίθεσθαι κίνησιν , φαμὲν ὅτι τοιαύτην ἕξει φυσικὴν κίνησιν , οἵαν ἔχει καὶ τὴν ἀπὸ ψυχῆς , καὶ οὐκ ἐπὶ πάντων φήσομεν εἶναι τὸν λόγον τὸν Ἀριστοτελικὸν ὅτι πᾶν τὸ φύσει κινούμενον κἄν βίᾳ κινηθείη , ἀλλ’ ἐφ’ ὧν κατ’ εὐθυωρίαν ἡ κίνησις γίνεται , ἅτινα καὶ καθ’ ὅλα ἑαυτὰ κινεῖται . δέδεικται δὲ αὐτῷ τῷ φιλοσόφῳ ὅτι τῇ κατ’ εὐθεῖαν κινήσει ἐστὶν ἐναντιότης , μόνη δὲ ἡ κατὰ κύκλον κίνησις οὐδὲν ἐναντίον ἔχει . τῇ γὰρ ἐπὶ τὸ ἄνω κινήσει ἡ ἐπὶ τὸ κάτω ἀντίκειται , τῇ ἔμπροσθεν ἡ ὄπισθεν , τῆ ἐπὶ τὰ δεξιὰ ἡ ἐπὶ τὰ ἀριστερά , τῇ μέντοι κατὰ κύκλον οὐδέν . ὥστε τῶν κατὰ φύσιν κινουμένων ταῦτα κινεῖται καὶ βίᾳ , ἃ τὴν κατ’ εὐθεῖαν κινεῖται κίνησιν καὶ ὅλα τὸν τόπον ἀμείβει ἐν τῇ κινήσει τῆ κατ’ εὐθεῖαν , καὶ ἡ ἐναντιότης ὁρᾶται , τὰ μέντοι οὐράνια καὶ κύκλῳ κινεῖται καὶ ὅλα δι’ ὅλων οὐκ ἀμείβει τοὺς τόπους . δῆλον δὲ ὅτι οἱ κινεῖσθαι τοπικῶς τὴν ψυχὴν λέγοντες καὶ τῇ κινήσει τῇ ἑαυτῆς κατὰ μοχλείαν τινὰ κινεῖν τὸ σῶμα τὴν κατ’ εὐθεῖαν αὐτῇ παρέσχον κίνησιν · πάντα γὰρ τὰ τῶν ζώων σώματα κατ’ εὐθεῖαν κινεῖται . καλῶς δὲ καὶ τοῦτο προστί - θησὶν ὁ Ἀλέξανδρος ὅτι ἡ δόξα ἡ περὶ τῆς τῶν οὐρανίων κινήσεως ὅτι τε οὐκ ἔστιν ἐν τόπῳ οὐδὲ κινηθείη ἄν ποτε παρὰ φύσιν οὐδενὸς ἄλλου τῶν πρὸ Ἀριστοτέλους ἐστίν , ἀλλ’ αὐτὸς αὐτὴν πρῶτος εἰσηγήσατο . ὥστε καλῶς ἐκείνοις ἑπόμενα εἰρήκαμεν ἐξ ὧν λέγουσιν . ἔπειτα τὸ εἰ φύσει κινεῖται , καὶ βίᾳ κινηθείη ὡς ἐνδεχόμενον ἔλαβεν , ὅτι ἐνδέχεταί τινα τῶν φύσει κινουμένων καὶ βίᾳ κινεῖσθαι . ταῦτα δὲ κινεῖται βίᾳ τῶν φύσει κινουμένων , ὅσα ἐναντίας ἔχει κινήσεις . ἔχοιεν δ’ ἄν καὶ αἱ τῆς ψυχῆς κινήσεις ἐναντίας · ἃς γὰρ κινεῖ τὸ σῶμα , εὔλογον καὶ αὐτὴν κινεῖσθαι , εἴ γε τῷ κινεῖσθαι κινεῖ τὸ σῶμα · πᾶσαι δὲ αἱ τοῦ σώματος κινήσεις κατ’ ἐναντίωσιν θεωροῦνται , ὡς ἤδη εἴπομεν . p . 406a23 τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον ἔχει καὶ περὶ ἠρεμίας · εἰς ὃ γὰρ κινεῖται φύσει , καὶ ἠρεμεῖ ἐν τούτῳ φύσει · ὁμοίως δὲ καὶ εἰς ὃ κινεῖται βίᾳ , καὶ ἠρεμεῖ ἐν τούτῳ βίᾳ . Ἕπεται τῷ περὶ τῶν κινήσεων λόγῳ καὶ ὁ περὶ ἠρεμιῶν . ἐπεὶ γὰρ τὰ κατ’ εὐθεῖαν κινούμενα καὶ ὅλα δι’ ὅλων τὸν τόπον ἀμείβοντα οὐκ ἐπ’ ἄπειρον φέρεται , ἔχει δηλονότι τόπον , ὃν ἐπείγεται καταλαβεῖν , ἐπειδὴ μηδὲν μάτην ποιεῖ ἡ φύσις . ὥστε ὅταν κινῶνται κατὰ φύσιν τὰ κινούμενα , καταλαβόντα τὸν τόπον ὃν ἐπείγεται , ἠρεμήσει ἐκεῖ , εἴγε μὴ μάτην ἡ κίνησις . εἰ γὰρ μήτε ἐπ’ ἄπειρον φέρεται , ἐνεχθέντα εἰς τὸν οἰκεῖον τόπον οὐκέτι ὑπὸ φύσεως εἰς τὸν παρὰ φύσιν κινεῖται · παρὰ φύσιν δὲ τὸ ἐναντίον . ἠρεμήσει ἄρα κατὰ φύσιν εἰς τὸν κατὰ φύσιν τόπον , ὃν ἡ φύσις καταλαβεῖν ἠπείγετο · βίας γὰρ δεῖ εἰς τὸ κινηθῆναι ἐπὶ τὰ ἀντικείμενα · πάλιν τὰ βίᾳ κινούμενα , εἴ γε μὴ ἐπ’ ἄπειρον φέρονται , ἔχουσι καὶ τὸν παρὰ φύσιν τόπον , εἰς ὃν γενόμενα ἠρεμήσει βίᾳ . καὶ ἄλλως δείκνυται ὅτι πᾶσα κίνησις κατὰ εὐθεῖαν γινομένη ἀπὸ ἠρεμίας ἄρχεται · εἰ γὰρ ἡ βῶλος ἐπὶ τὸ ἄνω φερομένη μὴ ἠρεμήσει ἐπὶ τῆς ἄνω φορᾶς , οὐδέποτε ἐνεχθήσεται κάτω · εἰ δὲ κινεῖται τὴν ἐναντίαν , δεῖ ἠρεμῆσαι πρότερον τὴν ἐπὶ τὸ ἄνω κίνησιν , εἶτα ἄρξασθαι τὴν ἐπὶ τὸ κάτω · ἅμα γὰρ τὰς ἐναντίας ἀδύνατον κινηθῆναι . εἰ δὲ ἀνάγκη τῷ περὶ κινήσεως λόγῳ εἰσάγεσθαι καὶ τὸν περὶ τῆς ἠρεμίας , ἀνάγκη ἄρα κινουμένην τὴν ψυχὴν καὶ ἠρεμεῖν · εἰ δὲ τοῦτο , οὐκέτι ἀεικίνητος ἔσται . p . 406b26 Ποῖαι δὲ βίαι·οι τῆς ψυχῆς κινήσεις ἔσονται καὶ ἠρε - μίαι , οὐδὲ πλάττειν βουλομένοις ῥᾴδιον ἀποδοῦναι · ἐντεῦθεν δῆλον ὅτι ἕν ἐστι τὸ ἐπιχείρημα ἄνωθεν ἐξ οὗ φησιν ” ἐπι - σκεπτέον δὲ πρῶτον μὲν περὶ κινξήσεως ” . ἰδοὺ γὰρ ὧδε συνεπέρανε · δείξας γὰρ ὅτι εἰ καθ’ αὑτὴν κινεῖται , τουτέστι κατὰ φύσιν , ἔσται αὐτῇ καὶ κατὰ φύσιν τόπος , καὶ πάλιν εἰ κατὰ φύσιν κινεῖται , κινηθήσεται καὶ βίᾳ καὶ ἔσται τις καὶ βίαιος αὐτῇ τόπος , καὶ ὅτι τὸ κινούμενον οὕτως καὶ ἠρεμεῖ , συμπεραίνει οὖν ἐνταῦθα λέγων ποῖαι οὖν βίαιοι τῆς ψυχῆς κινήσεις καὶ ἠρεμίαι . ὅτι δὲ οὐχ οἷόν τε διελεῖν καὶ ἀποδοῦναι τάσδε μὲν τὰς κινήσεις καὶ ἠρεμίας τῆς ψυχῆς κατὰ φύσιν εἶναι , τάσδε δὲ παρὰ φύσιν , ὧδε ἄν μάθοις . αἱ μάλιστα καὶ πρώτως εἶναι δοκοῦσαι τῆς ψυχῆς εἴτε κινήσεις εἴτε ἐνέργειαι κρίσις ἐστὶ καὶ ὄρεξις , ὧν ἑκατέρα διαιρεῖται εἴς τε τὸ λογικὸν καὶ τὸ ἄλογον . καὶ ἔστιν ἐν μὲν τῇ κρίσει λογικὸν νοῦς καὶ ἐπιστήμη , τὸ δὲ ἄλογον αἴσθησις , ἐν δὲ ὀρέξει λογικὸν μὲν ἡ βούλησις , τὸ δὲ ἄλογον ἐπιθυμία καὶ θυμός . ὅτι μὲν οὖν τούτων τὰς μὲν λέγειν κατὰ φύσιν εἶναι , τὰς δὲ παρὰ φύσιν ἄλογον , δῆλον · πᾶσαι γὰρ ὁρῶντα κατὰ φύσιν ὑπάρχουσαι τῷ ζῴῳ . εἰ δέ τις λέγοι παρὰ φύσιν εἶναι τῇ ψυχῇ τὸν θυμὸν ἢ τὴν ἐπιθυμίαν , ἴστω πρῶτον μέν , ἐὰν ἄρα , τῇ λογικῇ · νῦν δὲ περὶ πάσης ψυχῆς ὁ λόγος , θυμὸς δὲ καὶ ἐπιθυμία τῆς ἀλόγου ψυχῆς μόρια . ἔπειτα τῷ παρὰ φύσιν οὐδέποτε ἄν τις εἰς τὸ κατὰ φύσιν χρήσαιτο · θυμῷ δὲ καὶ ἐπιθυμίᾳ εἰς σωτηρίαν τοῦ ζῴου κεχρήμεθα , χρώμεθα δὲ αὐτοῖς πολλάκις καὶ εἰς τὸ τῆς ψυχῆς ἀγαθόν · ὥστε οὐ παρὰ φύσιν . πολλῷ δὲ πλέον αἱ κατὰ κρίσιν κινήσεις κατὰ φύσιν . ἀλλ’ οὐδὲ αὐτὰς ταύτας τὰς κινήσεις βίᾳ ἄν ποτε κινηθείη . βίᾳ μὲν οὖν τυράννων δόγμα ἀσεβὲς ὁμολογήσειε , συνθέσθαι μέντοι καθ’ ἕξιν καὶ δοξάσαι τι βίᾳ αὐτὴν ἀδύνατον . δόξειε δ’ ἂν κατὰ θυμὸν καὶ ἐπιθυμίαν βιάζεσθαι , ὅταν ἐρεθίζηται ὑπὸ τῶν ἔξωθεν · θεωρεῖται γὰρ ἐν τῇ ψυχῇ μάχη τις τῶν παθῶν καὶ τοῦ λόγου · τῇ δὲ ἀληθείᾳ οὐδὲ ἐπὶ τούτοις οὐδεμία ἔστι βίαιος κίνησις · εἰ γὰρ μὴ συγκαταθῆται ὁ λόγος τῷ πάθει , οὐδέποτε ἂν εἴς τι τούτων ἐξαχθείη . ἔστι γὰρ βία , ὡς αὐτὸς ὡρίσατο , οὗ ἡ ἀρχὴ ἔξωθεν μηδὲν συμβαλλομένου τοῦ πάσχοντος ἢ πράττοντος , ὥσπερ ἡ τοῦ λίθου ἐπὶ τὸ ἄνω φορά · ἡ μέντοι ψυχὴ ἡ ] αὐτὴ ἐνδίδωσι τῷ πάθει καὶ συγκατατίθεται · δηλοῦσι δὲ οἱ σπουδαῖοι οὐδενὶ τῶν ἐρεθιζόντων εἴκοντες . ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τὴν θρεπτικὴν δύναμιν εἴποι ἄν τις παρὰ φύσιν . ταῖς δὲ κατὰ τόπον τοῦ σώματος κινήσεσι κατὰ τὴν ὁρμὴν τῆς ψυχῆς γινομέναις εἶεν ἂν ἐναντίαι αἱ παρὰ τὴν ὁρμὴν αὐτῆς γινόμεναι · φύσει δὲ αὗται οὐκ ἐναντίαι , διότι καὶ κατὰ τὴν ὁρμὴν τῆς ψυχῆς κινηθείη ἄν ἐπὶ ἐκεῖνα τὸ σῶμα , οἷον εἴ τις αὐτῆς εἰς τὸ ἔμπροσθεν κινούσης τὸ σῶμα ἄλλος εἰς τοὐπίσω ἕλκοι . εἰ γὰρ δύναται καὶ ἐπὶ τὰ αὐτὰ κινεῖν ἡ ψυχὴ τὸ σῶμα , ὁμοίως δεξιά τε καὶ ἀριστερά , ἄνω τε καὶ κάτω , οὐ παρὰ φύσιν αὗται αἱ κινήσεις , κἂν βίᾳ τις ἕλκῃ . ἡ γὰρ κατὰ φύσιν κίνησις οὐδέποτε ἄν γένοιτο παρὰ φύσιν · οὐδέποτε γὰρ παρὰ φύσιν τῷ πυρὶ ἡ ἐπὶ τὸ ἄνω φορά . ὥστε εἰ τῇ μὲν κατὰ φύσιν κινήσει ἕπεται πάντως καὶ ἡ παρὰ Φύσιν , οὐ κινεῖται δὲ ἡ ψυχὴ παρὰ φύσιν , οὐδὲ κατὰ φύσιν ἄν κινηθείη . δῆλον δ’ ὡς ὑγιῶς ἐποιησάμεθα τὴν σὺν ἀντιθέσει ἀντιστροφήν . p . 406a27 Ἔτι δ’ εἰ μὲν ἄνω κινήσεται , πῦρ ἔσται , εἰ δὲ κάτω , γῆ · τούτων γὰρ τῶν σωμάτων αἱ κινήσεις αὗται . Ἕτερον δέ τι πάλιν ἄτοπον τῇ ὑποθέσει αὐτῶν ἑπόμενον δείκνυσι . εἰ γὰρ κατὰ φύσιν κινεῖται ἡ ψυχή , εἰ μὲν ἐπὶ τὸ ἄνω ἐστὶν ἡ κατὰ φύσιν κίνησις , ἢ πῦρ ἔσται ἢ ἀήρ , εἰ δὲ ἐπὶ τὸ κάτω , ἢ γῆ ἢ ὕδωρ · τούτων γὰρ αἱ τοιαῦται κινήσεις κατὰ φύσιν . οὐχ ἀπλῶς δὲ τοῦτο συνάγει ὡς ἄτοπον · καὶ γὰρ ἔλεγόν τινες αὐτῶν οἱ μὲν πῦρ , οἱ δὲ ἄλλο τι τῶν στοιχείων εἶναι τὴν ψυχήν · ἀλλ’ ὅτι , εἰ τῆς ψυχῆς ἡ κατὰ φύσιν κίνησις ἡ ἐπὶ τὸ ἄνω ἐστίν , ἔστι δὲ καὶ τῷ πυρὶ ἡ αὐτὴ κατὰ φύσιν κίνησις , ἔσται πᾶν πῦρ ψυχή , καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὡσαύτως , ὅπερ ἄτοπον . εἰ γὰρ καὶ τῷ πυρὶ καὶ τῇ ψυχῇ τὸ εἶναι ἑκάστῳ αὐτῶν ὅ ἐστιν ὥρισται τῇ κατὰ φύσιν ἄνω κινήσει , ὧν δὲ τὸ αὐτὸ κατὰ φύσιν ἴδιον , ταῦτα τὰ αὐτά ἐστι , ταὐτὸν ἄρα πῦρ καὶ ψυχή . τοῦτο δὲ τὸ ἄτοπον ἐδήλωσεν εἰπὼν τούτων γὰρ τῶν σωμάτων αἱ κινήσεις αὗται . πῦρ δὲ ἄντικρυς οὐδεὶς αὐτὴν ἐποίει οὐδὲ τῶν ἄλλων τι στοιχείων , ἀλλ’ ἐκ πυρὸς οἷς ἦν στοιχεῖον τὸ πῦρ , ἢ ἔκ τινος τῶν ἄλλων . οὐδὲ Δημόκριτος πῦρ αὐτὴν ἔλεγεν , ἀλλ’ ἐκ τῶν ἀτόμων ὅθεν τὸ πῦρ . τοῖς μὲν οὖν ἀσώματον λέγουσι τὴν ψυχὴν προδήλως ἕπεται τοῦτο τὸ ἄτοπον , ἕπεται δὲ πᾶσι κοινῶς τὸ αὐτὸ καὶ τοῖς σῶμα αὐτὴν λέγουσιν . οὐ γὰρ ἁπλῶς πῦρ ἔλεγον τὴν ψυχήν , ἀλλὰ πῦρ τοιώσδε διακείμενον καὶ δυνάμεις τινὰς προσλαβόν · οὐκοῦν ἡ διάθεσίς ἐστιν ἡ ψυχή . εἰ οὖν ἡ αὐτὴ κίνησις ψυχῆς καὶ πυρός , ἔσται πᾶν πῦρ ψυχή · εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον , οὐχ ἡ αὐτὴ ἄρα κίνησις · ὡσαύτως καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων στοιχείων . εἰ δὲ μηδεμίαν τῶν στοιχείων κίνησιν κινεῖται , οὐκ ἔστι δὲ κίνησις παρὰ ταύτας , οὐκ ἄρα κινεῖται . δοκεῖ δὲ ὅτι ἔχει ἔνστασιν ὁ λόγος τοῖς σῶμα αὐτὴν λέγουσιν · οὐ γὰρ εἰ τὴν αὐτὴν κινεῖται ἑνὶ τῶν στοιχείων , ἤδη ἀνάγκη καὶ ἓν εἶναι τῶν στοιχείων . ἡ γὰρ σὰρξ καὶ τὸ ὀστοῦν καὶ τὰ μέταλλα καὶ σχεδὸν πάντα τὰ σύνθετα εἴδη κατὰ φύσιν κινούμενα κατὰ μίαν τῶν ἁπλῶν στοιχείων κίνησιν οὐκ ἤδη καὶ γῆ εἰσιν ἢ ὕδωρ ἤ τι τῶν ἄλλων ἢ ανάπαλιν τὰ στοιχεῖα σάρξ εἰσιν ἢ ὀστοῦν ἤ τι τῶν ἄλλων τῶν ἐκ τῶν στοιχείων . τί οὖν ἀδύνατον καὶ τὴν ψυχὴν ἐξ ἑνὸς οὖσαν τῶν στοιχείων ὡς ἐξ ὑλικοῦ αἰτίου τὴν αὐτὴν αὐτοῖς κινεῖσθαι κίνησιν ; εἰ δέ τις λέγοι ‘ἀλλ’ οὐχ ἡ ὕλη ψυχή ἐστι , λέγω δὴ τὸ στοιχεῖον , ἀλλὰ τὸ εἶδος τὸ ἐπιγινόμενον αὐτῷ’ , ἴστω ὅτι ἐπὶ πάντων τοῦτο ἁρμόσει λέγειν · σὰρξ γάρ ἐστι τὸ εἶδος τῆς σαρκὸς καὶ οὐ τὰ στοιχεῖα . ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων · ἀλλ’ ὅμως λέγεται , καὶ ἀληθῶς λέγεται κατωφερὴς εἶναι κατὰ φύσιν ἡ σάρξ , ὥσπερ καὶ ἡ γῆ . ἢ οὖν καὶ τὰ ἄλλα σώματα δεῖ λέγειν ἀκίνητα ἢ καὶ τὴν φυχὴν κινεῖσθαι . p . 406a30 ἐπεὶ δὲ φαίνεται κινοῦδα τὸ σῶμα , ταύτας εὔλογον κινεῖν τὰς κινήσεις ἃς καὶ αὐτὴ κινεῖται . εἰ δὲ τοῦτο , καὶ ἀντιστρέψασιν εἰπεῖν ἀληθὲς ὅτι ἣν τὸ σῶμα κινεῖται , , | ταύτην καὶ αὐτή · τὸ δὲ σῶμα φορὰν κινεῖται · ὥστε καὶ ἡ ψυχὴ μεταβάλλοι ἂν κατὰ τὸ σῶμα ἢ ὅλη ἢ κατὰ μόρια μεθισταμένη . Ἀλλο ἐπιχείρημα ὅτι ἡ ψυχὴ οὐ κινεῖται . ἐπειδὴ γὰρ μοχλείᾳ τινὶ κινεῖν αὐτὴν λέγουσιν τὸ σῶμα , οἱονεὶ τῷ αὐτὴν κινεῖσθαι ὠθοῦσαν αὐτό , ὥσπερ εἰώθασιν ἐν ταῖς παιδιαῖς ποιεῖν ὑμενώδεις ἀπὸ κηρῶν σφαίρας μικρὰς διακένους καὶ ἐναποκλείειν ἔσω μυίας ἢ κανθαρίδας , εἶτα κινουμένων μένων ἐκείνων συγκινεῖται καὶ ὁ κηρός , καὶ ὥσπερ ἐν ζώγρῳ ἀποκεκλεισμένον θηρίον εἶτα ὠθοῦν συγκινεῖ ἑαυτῷ τὸν ζῶγρον , ἐπεὶ οὖν οὕτως ἔλεγον τὴν ψυχὴν κινουμένην συγκινεῖν τὸ σῶμα , τὰ ἀκόλουθα τῇ δόξῃ ταύτῃ διὰ τούτων πάλιν ἐπισκέπτεται . εἰ γὰρ οὕτως , φησί , κινεῖ ἡ ψυχὴ τὸ σῶμα , ἀκόλουθόν ἐστιν ἐκείνην κινεῖσθαι τὸ σῶμα τὴν κίνησιν ἣν ἄν καὶ ἡ ψυχὴ κινῆται , καὶ ἔμπαλιν ἣν ἂν κινῆται τὸ σῶμα , ταύτην κινεῖσθαι καὶ τὴν ψυχήν . τίς οὖν ἡ κίνησις τούτων , ἐκ τῶν σαφεστέρων ποιεῖται τὴν διδασκαλίαν καὶ ἡμῖν γνωριμωτέρων , λέγω δὴ τοῦ σώματος . ἐπειδὴ γὰρ τὸ σῶμα , φησί , φορὰν κινεῖται , καὶ τὴν ψυχὴν ἀνάγκη φορὰν κινεῖ - σθαι . ἦν μὲν οὖν ἀκολουθότερον ἐκ τῆς ψυχικῆς κινήσεως συλλογίζεσθαι x003E ; τοῦ σώματος x003E ; ἐκ τοῦ αἰτίου τὸ αἰτιατόν · ἐπειδὴ δὲ ἀσαφὴς ἡ τῆς ψυχῆς κίνησις καὶ ἄγνωστος , διὰ τοῦτο ἐκ τοῦ σώματος συλλογίζεται τὴν τῆς ψυχῆς ὡς ἐκ τεκμηρίου τὴν κατάληψιν τῆς αἰτίας ποιούμενος · γνώριμος γὰρ ἡ τοῦ σώματος . ἀπορήσειε δ’ ἄν τις , πῶς λέγει ὅτι τὸ κινοῦν τῷ αὐτὸ κινεῖσθαι τὴν αὐτὴν τῷ κινουμένῳ κινηθήσεται κίνησιν . ἰδοὺ γὰρ ἡ ἡμίονος ἕλκει τὸν τροχόν , καὶ ὁ μὲν τροχὸς κύκλῳ κινεῖται , ἡ δὲ ἡμίονος κατ’ εὐθεῖαν . ὁμοίως ἐν τῇ χαλκῇ σφαίρᾳ ὁ μὲν ἄξων μίαν κινεῖται κίνησιν , αἱ δὲ ὑπ’ αὐτοῦ κινούμεναι ἐπὶ τὰ ἀντικείμενα ἀλλήλαις κινοῦνται , ὧν ἡ μὲν τὴν αὐτὴν τῷ ἄξονι συγκινεῖται , ἡ δὲ ἐπὶ τὰ ἀντικείμενα . καὶ τὰ οὐράνια δὲ κινούμενα κύκλῳ κινεῖ τὰ ἐνταῦθα οὐ τὴν αὐτὴν ἑαυτοῖς . τὰ μὲν οὗν οὐράνια οὐδὲ ἁπλῶς τῷ κινεῖσθαι κινεῖ τὰ ἐνταῦθα , ἀλλ’ οὕτω κινεῖ ὡς εἰ μὴ καὶ ἐκινεῖτο · θερμαίνοντα γὰρ καὶ ψύχοντα εἶναι καὶ κτὰ t 3 ἐπεὶ δὲ DR : ἔπειτα δ’ εἰ t et Arist . E corr . : ἔτι δ’ ἐπεὶ Arist . vulg . ταύτας — κινεῖται ( 6 ) ] : ἕως τοῦ R ταύτας D Arist . : ταύταις t συγκρίσει καὶ διακρίσει οὕτω δρᾷ περὶ ἡμᾶς , οὐ μέντοι τῷ κινεῖσθαι · τοσοῦτον γὰρ μόνον ἡ κίνησις συμβάλλεται , τῷ ποιεῖν ἐγγυτέρω ἢ πορρωτέρω ἡμῶν τὸν ἥλιον ἢ τὴν σελήνην ἤ τινα τῶν ἄλλων ἀστέρων . περὶ δὲ τῶν λοιπῶν ἄλλος μὲν ἄν εἴποι ὅτι καὶ ὁ τροχὸς τῆς ἁμάξης κατ’ εὐθυωρίαν ἕλκεται , τὸ δὲ σχῆμα αἴτιον τῆς κύκλῳ κινήσεως · ὅλος μὲν γὰρ ὡς ὅλος κατ’ εὐθεῖαν κινεῖται ὁ τροχὸς τόπον ἐκ τόπου ἀμείβων κατ’ εὐθὺ κείμενον , τὰ μόρια μέντοι ἐστὶ τὰ κύκλῳ ἀντιπαραχωροῦντα ἀλλήλοις τῶν τόπων . ἐπὶ δὲ τοῦ ἄξονος διὰ τὸ εἶναι ἔξωθεν τὸ ὀδοντωτὸν καλούμενον , ὅπερ προσεχῶς κινοῦν τὴν εἰς τὰ ἀντικείμενα κινουμένην σφαῖραν τὴν αὐτὴν αὐτῇ κινεῖται . οὐχ ἱκανὸς δὲ οὗτος ὁ λόγος · τὸ γὰρ πρώτως κινοῦν ὁ ἄξων ἐστί · μάλιστα δὲ νῦν περὶ τοῦ πρώτως κινοῦντος ὁ λόγος , περὶ ψυχῆς . οὐχ ἱκανὸν δὲ εἰς ἀπολογίαν οὐδὲ τὸ τοῦ τροχοῦ σχῆμα . ἡ μέντοι τούτων λύσις αὕτη ἐστίν · οὐκ εἶπεν ὅτι ἣν ἄν κινῆται τὸ κινοῦν κατ’ εἶδος , οἷον εὐθεῖαν ἢ κύκλον , ταύτην κινηθήσεται καὶ τὸ κινούμενον , ἀλλὰ κτὰ τὸ γένος · εἰ τὴν κατὰ τόπον τὸ κινοῦν , καὶ τὸ κινούμενον κατὰ τόπον κινεῖται · διὸ φορὰν εἶπε . ζητητέον δὲ μήποτε ἐπὶ μόνης τῆς κατὰ τόπον τοῦτο ἀληθές ἐστιν · οὐδὲ γὰρ ὁ κινῶν κατὰ τὸ ποσὸν ἢ κατὰ τὸ ποιὸν τὴν αὐτὴν κινηθήσεται , εἴ γε μὴ ὁ μελαίνων μελαίνεται ἢ ὁ αὔξων αὔξεται ἢ ὁ διδάσκων διδάσκεται . ἐπὶ μόνης οὖν ἀληθεύει τῆς κατὰ τόπον κινήσεως . ὥστε καὶ αὐτὴ κινηθήσεται κατὰ τόπον ἢ ὅλη ἢ κατὰ μόρια μεθισταμένη ἴσως , ὅλη μὲν ὅλον κινοῦσα τὸ σῶμα , κατὰ μόρια δὲ μέρος αὐτοῦ κινοῦσα . τί δὲ τὸ τούτῳ ἑπόμενον ἄτοπον ἐπήγαγε . p . 406b3 3 Εἰ δὲ τοῦτο ἐνδέχεται , καὶ ἐξελθοῦσαν εἰσιέναι πάλιν · ούτω δ’ ἕποιτο ἂν τὸ ἀνίστασθαι τὰ τεθνεῶτα τῶν ζῴων . Εἰ γὰρ κατὰ μοχλείαν τινὰ κινεῖ τὸ σῶμα καὶ τῷ ὠθεῖν , ὡς ἤδη εἴπομεν , ὡς ἐν ζώγρῳ θηρίον , δυνατόν , φησίν , ἐξελθοῦσαν ἀπὸ τοῦ σώματος πάλιν εἰσελθεῖν εἰς αὐτὸ καὶ πάλιν κινῆσαι αὐτό , καὶ οὕτως ἀνασταίη ἄν τὰ νεκρὰ ζῷα . τί γὰρ τὸ κωλῦον , εἴ γε μόνῃ ὠθήσει καὶ μοχλείᾳ κινεῖ αὐτό , ἐνίστανται δὲ πάλιν πρὸς τοῦτο λέγοντες ὅτι οὐ καλῶς εἷπεν ὅτι εἰ κινοῦσα κινεῖται , ἐξελθοῦσα εἰσέλθοι ἂν πάλιν καὶ οὕτως ἀναστήσονται τὰ τεθνεῶτα τῶν ζῴων . ἰδοὺ γάρ , φασίν , ὁ κίων μοχλείᾳ τινὶ καὶ ὤσει ἀνέχει τὸν τοῖχον ἢ ἄλλο τι τοιοῦτον , καὶ ἐὰν ὑποσπασθῇ , διαλοθείσης τῆς ἁρμονίας καὶ πίπτει ὁ τοῖχος , καὶ ὅμως οὐκέτι δύναται ὑποτῷ τεθεὶς ἀνέχειν τὸν τοῖχον ἢ ἄλλο τι τοιοῦτον . καὶ ἄλλα τοιαῦτα εὕροις ἂν παραδείγματα . πρὸς δὲ τοῦτο ἀπολογούμενοί φασιν ὅτι ἐνταῦθα οὐ μόνον μοχλείας καὶ ὤσεως δεῖ , ἀλλὰ καὶ ἐπιτηδειότητος τοῦ ἀνεχομένου · διόπερ διαλυθείσης ταύτης οὐκέτι δύναται ὁ κίων ἅπαξ ὑπεξελθὼν ὑποδὺς πάλιν ἀνέχειν ὅπερ καὶ πρότερον ἀνεῖχεν · ἐκεῖνοι δέ , φασί , κατὰ μόνην μοχλείαν γίνεσθαι ἔλεγον τὴν κίνησιν , οὐκέτι μέντοι καὶ ἐπιτηδειότητα παρέχοντες τῷ σώματι οὐδὲ ἐκ φύσεως εἰς τὸ κινεῖσθαι δύναμίν τινα . ἡμεῖς μὲν γὰρ δύναμίν τινα ζωτικὴν τῇ παρουσίᾳ τῆς ψυχῆς ἐνίεσθαι λέγομεν τῷ σώματι , εἶτα τῇ ταύτης ἀπουσίᾳ ἀφανιζομένης ταύτης συμπίπτειν τὸ σῶμα , καὶ διὰ τοῦτο εὔλογον τὸ μηκέτι δύνασθαι αὐτὴν εἰσιέναι , τῆς ἐξ αὐτῆς ἐνιεμένης ἐξ ἀρχῆς τῷ σώματι ἐπιτηδειότητος ἀφανισθείσης . ἐκεῖ - νοι δὲ μόνῃ ὤσει κινεῖν τὴν ψυχὴν ἔλεγον τὸ σῶμα , καὶ διὰ τοῦτο εὔλογον ἐξελθοῦσαν αὐτὴν δύνασθαι πάλιν εἰσελθεῖν ὥσπερ θηρίον τι εἰς ζῶγρον εἰσιόν τε καὶ ἐξιόν · ᾧ ἕπεται τὸ δύνασθαι ἀναστήσεσθαι τὰ τεθνεῶτα τῶν ζῴων . | αὕτη δὲ ἡ ἐπίλυσις οὐ φυλαττόντων ἐστὶ τὴν διάνοιαν τὴν Ἀριστοτελικήν · βούλεται γὰρ διὰ τούτων δεῖξαι ὅτι καθάπαξ ἡ ψυχὴ οὐ κινεῖται , οὐδὲ τῷ κινεῖσθαι κινεῖ τὸ σῶμα . τί οὖν διαφέρει πρὸς τὸ κινοῦσαν κινεῖσθαι , εἴτε δεῖ τῷ σώματι ἐπιτηδειότητός τινος εἴτε μὴ δεῖ ; τὸ ζητούμενον γὰρ ἦν εἰ κινεῖται ἢ μὴ κινεῖται . εἰ μὲν γὰρ περὶ τοῦ πότερον ἐπιτηδειότητος δεῖ τῷ σώματι πρὸς τὸ κινεῖσθαι ἢ μὴ ἡ ζήτησις ἦν , καλῶς ἂν ἐπελύοντο τοῦτον τὸν τρόπον · εἰ δὲ περὶ τούτου μὲν οὐδεὶς λόγος , ζητεῖ δὲ περὶ τοῦ κινεῖσθαι τὴν ψυχὴν ἢ μὴ ἐν τῷ κινεῖν τὸ σῶμα , τί μᾶλλον ἔδειξεν αὐτὴν μὴ κινουμένην , ἐὰν δεῖται τὸ σῶμα ἐπιτηδειότητος πρὸς τὸ κινεῖσθαι κινουμένης τῆς ψυχῆς ; οὕτω γὰρ οὐδὲ ἡ βακτηρία τῷ κινεῖσθαι κινεῖ τὴν θύραν , ἐπειδὴ δεῖ τῇ θύρᾳ πρὸς τὸ κινηθῆναι ἐπιτηδειότητός τινος , καὶ οὕτως ἔχουσα κινηθήσεται ὠθούσης τῆς βακτηρίας · οὐδὲ γὰρ πεπηγυῖα ἥλοις ἢ λελυμένης τῆς ἁρμονίας . καὶ πάντα δὲ τὰ κινούμενα ὑπό τινος δεῖται πάντως τινὸς ἐπιτηδειότητος οἰκείας · ὥστε οὐ λέλυται ἡ ἀπορία , καὶ διὰ τοῦτο οὐ δοκεῖ εὐλόγως τοῦτο συνάγειν ὁ Ἀριστοτέλης . ἄλλως τε ἐρεῖ τις πρὸς αὐτόν · εἰσῆλθεν ἄν πάλιν ἡ ψυχὴ εἰς τὸ σῶμα καὶ ἀνίστατο τὰ τεθνηκότα τῶν ζῴων , εἰ ταύτην εἶχε φύσιν τοῦ πάλιν εἰσιέναι · νῦν δὲ οὐκέτι εἰσέρχεται , ἐπειδὴ μηδὲ πέφυκεν . τί οὖν παρὰ τοῦτο τὸ πρὶν οὖσα ἐν τῷ σώματι οὐκ ἐκι - νεῖτο ; οὐδὲ γὰρ πέφυκε δὶς εἰς τὸ αὐτὸ σῶμα εἰσιέναι , ὥσπερ οὐδὲ εἰ τὸ θηρίον ἐν τῷ αὐτῷ ζώγρῳ ἐπεφύκει εἰσιέναι πάλιν . ὅτι δ’ οὐ πέφυκεν , ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς δῆλον . εἴποι δ’ ἂν καὶ Δημόκριτος καὶ ἕκαστος τῶν ἀλλων ὅτι κινουμένην μὲν τὴν ψυχὴν κινεῖν φαμεν τὸ σῶμα , δεῖν δέ φαμεν καὶ τῷ σώματι ἐπιτηδειότητός τινος εἰς τὸ δύνασθαι ὑποδέξασθαι τὰς τῆς ψυχῆς κινήσεις , οἷον τὴν τοιάνδε τῶν ἀτόμων τῶν τοιῶνδε τάξιν καὶ θέσιν , ὁμοίως καὶ οἱ λοιποὶ τὴν τοιάνδε τῶν στοιχείων τῶν παρ’ αὐτοῖς ἁρμονίαν , ἧς διαλυθείσης οὐχ οἵα τέ ἐστιν ἔτι ὠθεῖν τὸ σῶμα , ὥσπερ εἰ διαλυθείη ἡ τοιάδε τοῦ κηροῦ πλάσις ἢ ποιότης , οἷον εἰ μαλακὸς γένοιτο ἢ ἄλλο τι πάθοι , οὐκέτι τὸ ἐντὸς ἀποκεκλεισμένον ζῷον κινῆσαι αὐτὸν δύναται . p . 406b5 τὴν δὲ κατὰ συμβεβηκὸς κίνησιν κἂν ὑφ’ ἑτέρου κινοῖτο . Δείξας ὅτι οὐ δυνατὸν κινεῖσθαι τὴν ψυχὴν διὰ τῶν ἀκολουθούντων ἀτόπων τῇ ὑποθέσει τῇ λεγούσῃ καθ’ αὑτὴν κινεῖσθαι αὐτήν , νῦν διὰ τούτων βούλεται πρὸς τὸ αὐτοκίνητον ἐνστῆναι . πρὶν μὲν γὰρ ἁπλῶς ἔδειξεν ὅτι οὐ κινεῖται , νῦν δὲ δείκνυσιν ἐξ ὧν ἄν μάλιστα ὑπονοηθείη κινουμένη , ἐκ τούτων αὐτῶν οὐκ αὐτοκίνητον οὖσαν . ἀνάγκη , φησί , τὸ καθ’ αὑτὸ κινούμενον καὶ αὐτὸ ἑαυτῷ αἴτιον ὂν τῆς κινήσεως μὴ ὑπ’ ἄλλου κινεῖσθαι . τὸ μὲν γὰρ κατὰ συμβεβηκὸς κινούμενον καὶ αὐτὸ ἑαυτῷ δύναιτο ἄν αἴτιον εἶναι τῆς τοιαύτης κινήσεως καὶ ὑπ’ ἄλλου τὴν αὐτὴν ταύτην κινεῖσθαι . λέγομεν γὰρ ἡμεῖς κατὰ ψυχικὴν ὁρμὴν κινουμένου τοῦ ζῴου κατὰ συμβεβηκὸς τὴν ψυχὴν ὑφ’ ἑαυτῆς κινεῖσθαι , καὶ τὸν ἐρέτην κινοῦντα τὸ πλοῖον κατὰ συμβεβηκὸς ὑφ’ ἑαυτοῦ κινεῖσθαι · εἰ μέντοι ἕλξει τις βίᾳ τὸ ζῷον , ὑπ’ ἄλλου κατὰ συμβεβηκὸς ἡ ψυχὴ κινηθήσεται . εἴποι δ’ ἄν τις καὶ τὸ ἱστίον κινοῦν τὸ πλοῖον κατὰ συμβεβηκὸς ὑφ’ ἑαυτοῦ κινεῖσθαι τὴν τοῦ πλοίου κίνησιν τῷ ἐν τῷ κινουμένῳ εἶναι . τὴν μέντοι καθ’ αὑτὸ κίνησιν οὐδέποτέ τι ὑπ’ ἄλλου ἄν κινηθείη · ἀναιρετικὸν γὰρ τοῦ καθ’ αὑτὸ τὸ δι’ ἄλλο , ὡς διὰ τῶν ἑξῆς δείκνυσι . καὶ ἄλλως εἰ ἡ καθ’ αὑτὸ κίνησις ἐξ αὐτῆς ἐστι τῆς φύσεως , δεήσεται δ’ ἄλλου εἰς τὸ κινεῖσθαι , ἀτελὲς ἄν εἴη ὑπὸ τῆς φύσεως γενόμενον καὶ οὐκ αὔταρκες αὐτὸ ἑαυτῷ , ἀνενέργητον δὲ καὶ μάτην · οὐδὲν δὲ μάτην ὑπὸ τῆς φύσεως γίνεται . p . 406b7 οὐ δεῖ δὲ ᾧ τὸ ὑφ’ ἑαυτοῦ κινεῖσθαι ἐν τῇ οὐσίᾳ , τοῦτο ὑπ’ ἄλλου κινεῖσθαι , πλὴν εἰ μὴ κατὰ συμβεβηκός . Τὸ ὑφ’ ἑαυτοῦ , φησί , κινούμενον καὶ ἐν τῇ οὐσίᾳ ἔχον τὴν κίνησιν οὐδέποτε ἂν ταύτην τὴν κίνησιν ὑπ’ ἄλλου κινηθείη . εἰ γὰρ ὑπ’ ἄλλου κινηθείη ταύτην , οὐκέτι ἔσται ἀεὶ καθ’ αὑτὸ κινούμενον · τὰ γὰρ συνου - σιωμένα ἀεὶ σύνεστιν . ἡ δὲ ψυχὴ φαίνεται , ὡς ἐφεξῆς ἐπάξει , ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν κινουμένη · οὐκ ἄρ’ ἐστὶν αὐτοκίνητος . τὸ δὲ πλὴν εἰ μὴ κατὰ συμβεβηκὸς ἢ οὕτως ἐκληπτέον ὅτι εἰ μή τις καθ’ αὑτὴν μὴ λέγοι κινεῖσθαι τὴν ψυχήν , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκὸς οὕτω γὰρ καὶ ὑπ’ ἄλλου κινηθήσεται · δέδεικται γὰρ ὅτι τὸ κινοῦν ἑαυτὸ κατὰ συμβεβηκὸς δύναται τὴν αὐτὴν ταύτην κίνησιν καὶ ὑπ’ ἄλλου κινηθῆναι ) , ἢ πάλιν οὕτω τὸ πλὴν εἰ μὴ κατὰ συμβεβηκὸς ὅτι ἣν μὲν κινεῖται καθ’ αὑτὸ κίνησιν , οὐκ ἄν κινηθείη ὑπ’ ἄλλου , ἣν δὲ κινεῖται ὑπ’ ἄλλου , ταύτην κατὰ συμβεβηκὸς κινεῖται , ὥσπερ αἱ πλανώμεναι σφαῖραι κινοῦνται τὴν ἐξ ἀνατολῶν κατὰ συμβεβηκὸς ὑπὸ τῆς ἀπλανοῦς . ἀπορήσειε δ’ ἄν τις , πῶς φησι τὴν καθ’ αὑτὸ κίνησιν οὐκ ἐνδέχεσθαι ὑπ’ ἄλλου γίνεσθαι . οὐχὶ κινεῖται καθ’ αὑτὸ τὸ ζῷον κατὰ τόπον καὶ κινηθείη ἂν καὶ ὑπ’ ἄλλου κατὰ τόπον ; καὶ ὁ λίθος ἐπὶ τὸ κάτω φέρεται καθ’ αὑτὸν καὶ ἐνεχθείη ἄν καὶ ὑπ’ ἄλλου κατὰ τόπον ἐπὶ τὸ κάτω βαστάζοντος . λέγω οὖν ὅτι οὐ τὴν αὐτὴν τὸ ζῷον καὶ ὁ λίθος ὑπ’ ἄλλου τε κινεῖται καὶ καθ’ αὑτά . τῷ μὲν γὰρ ζῴῳ καθ’ αὑτό ἐστι κίνησις ἡ καθ’ ὁρμὴν διὰ τῶν οἰκείων ὀργάνων γινομένη , ἣν οὐδέποτε ἄν ὑπ’ ἄλλου οὐδὲ ὅλως κατὰ συμβεβηκὸς κινηθείη · τῷ δὲ λίθῳ ὁμοίως καθ’ αὑτό ἐστι κίνησις ἡ κατὰ τὴν οἰκείαν ῥοπὴν γινομένη · ταύτην δὲ οὐδέποτε ἂν οὗτος κατὰ συμβεβηκὸς ἐνεχθείη . εἰ τοίνυν τὸ καθ’ αὑτὸ κινούμενον οὐ κινεῖται ὑπ’ ἄλλου , φαίνεται δὲ ἡ ψυχὴ ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν κινουμένη κατανοήσασα γὰρ τὸν κόσμον ἔρχεται εἰς ἔννοιαν τοῦ θείου , καὶ ἐκ τῶν καθ’ ἕκαστον καὶ αἰσθητῶν κινεῖται εἰς τὴν τῶν καθόλου γνῶσιν , καὶ τὸ ὀρεκτὸν ἰδοῦσα κινεῖται εἰς ἔφεσιν αὐτοῦ καὶ τὸν λυπήσαντα εἰς ὀργήν · ἀμέλει εἴ τις ἐλλίποι αἴσθησις ἐκ γενετῆς , ἐκλείπει καὶ ἡ κατ’ αὐτὴν κίνησις · εἰ γὰρ μὴ ἔχει ὄψιν , οὐδέποτε ἄν ἣν κινεῖται ἐκ τῶν ὁρατῶν κίνησιν κινηθείη · ὁμοίως εἰ στερηθείη ἐκ γενέσεως ἀκοῆς , οὐδέποτε ἄν ὑπὸ τῶν ἀκουστῶν κινηθείη , καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ὡσαύτως ) εἰ τοίνυν ἐκ τῶν αἰσθητῶν κινεῖται , οὐκ ἄρα καθ’ ἑαυτὴν κινεῖται · νεῖται · εἰ δὲ τοῦτο , οὐκ ἂν εἴη αὐτοκίνητος . ἀλλὰ λέγομεν πρὸς τοῦτο ὅτι εἰ καὶ κινεῖται ἡ ψυχὴ ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν , ἀλλ’ | οὖν οὕτω κινεῖται , ὥσπερ ὁ καθεύδων γεωμέτρης ὑπὸ τοῦ ἐξυπνίσαντος . ὥσπερ οὖν ὁ ἐκεῖνον ἐξυπνίσας τοσοῦτον μ;νονο τὸ ἐμποδίζον ἐξεῖλε , τὰ μέντοι θεωρήματα τὰ γεωμετρικὰ οὐκ ἐνέβαλε τῷ γεωμέτρῃ , οὕτω καὶ ἡ ψυχὴ ἔχουσα τοὐς λόγους τῶν πραγμάτων ἐν ἑαυτῇ καὶ ὥσπερ ὑπὸ τοῦ ὕπνου τῆς γενέσεως ἀνενέργητος οὖσα ὑπὸι τῶν αἰσθητῶν ἐρεθιζομένη ἤ τῶν διδασκάλων προχειρίζεται τοὺς ἐν αὑτῇ λόγους · ἐπεὶ εἰ τὰ αἰσθητὰ αἴτια αὐτῇ τῆς γνώσεως ἐγίνοντο , διὰ τί μὴ καὶ τὰ ἄλογα γινώσκει ; καὶ γὰρ τὰ πλεῖστα ὀξυτέραις κέχρηται αἰσθήσεσιν . ἔπειτα ἄλλως οὖδε τὰ αἰσθητὰ καὶ οὐχ ὡς τῇ αἰσθήσει δοκεῖ · τῆς αἰσθήσεως γὰρ ποδιαῖον ὁρώσης τὸν ἥλιον ἡ ψυχὴ λέγει ὅτι ἅμα πάσης τῆς γῆς πολλαπλασίων ἐστίν · ὥστε οὐχ ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν ἴσχει τὴν γνῶσιν · ἐπεὶ εἰ τοῦτο ἄν ἐδόξασεν ὅπερ ἡ αἴσθησις ὑπαγορεύει , πόθεν καὶ κρίνει καὶ λόγους καὶ πράγματα καὶ ἀποφαίνεται ἡ καλῶς ἔχειν ἢ κακῶς , εἰ μὴ πρὸς τοὺς ἐν ἑαυτῇ λόγους παρα - βάλλουσα ; διὰ πάντων ἄρα δῆλον ὅτι οὐ τὰ αἰσθητὰ κινεῖ τὴν ψυχὴν εἰς τὴν γνῶσιν , εἰ μὴ ἄρα , ὡς εἴπομεν , κατὰ τὸ δεύτερον δυνάμει , ὅπερ ἐνεργείᾳ ἐστίν · ἔχει γὰρ τοῦτο τὴν ἕξιν , εἰ καὶ μὴ τὴν ἐνέργειαν προχειρίζεται . ἄλλως τε εἴπομεν ἤδη ὅτι αἱ τοιαῦται κινήσεις τοῦ ζῴου εἰσίν , ἐπεὶ αὐτὴ καθ’ αὑτὴν ἐνεργοῦσα ἡ ψυχὴ νοερῶς ἐνεργήσει οὐδὲν προσδεομένη τῶν αἰσθήσεων . ταῦτα δὲ ἁρμόζει λέγειν ἡμῖν πρὸς Ἀριστοτέλη , εἰ περὶ τῆς λογικῆς λέγοι ψυχῆς ὅτι εἰ κινεῖται , οὐχ ὑφ’ ἑαυτῆς κινεῖται , ἀλλ’ ὑπὸ τῶν αἰσθήσεων . ἐπειδὴ δὲ περὶ πάσης ψυχῆς αὐτῷ ὁ λόγος καὶ τῆς ἀλόγου , ἔχουσι χώραν αἱ ὑπ’ αὐτοῦ λεγόμεναι κατασκευαί · οὐδὲν γὰρ οἶδεν ἡ ἄλογος χωρὶς τῶν αἰσθητῶν . ἀλλ’ οὐδὲν τοῦτο πρὸς Πλάτωνα τὴν λογικὴν λέγοντα ψυχὴν αὐτοκίνητον . p . 406b8 Ὥσπερ οὐδὲ τὸ καθ’ αὑτὸ ἀγαθὸν ἢ δι’ αὑτὸ τὸ μὲν δι’ ἄλλο εἶναι , τὸ δ’ ἑτέρου ἕνεκεν . Παράδειγμα τοῦτο τῶν εἰρημένων . ὥσπερ , φησί , τὸ καθ’ αὑτὸ ἀγαθὸν οὐκ ἄν εἴη δι’ ἄλλο ἀγαθὸν οὐδὲ τὸ δι’ αὑτὸ ἀγαθὸν οὐκ ἂν εἴη ἑτέρου ἕνεκεν , οὕτως οὐδὲ τὸ καθ’ αὑτὸ κινούμενον κινηθείη ἄν ὑπ’ ἄλλου . ἀλλὰ μὴν εἴ γε κινεῖται ἡ ψυχὴ ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν , ὥσπερ οὖν κινεῖται , οὐ καθ’ αὑτὴν ἄρα κινεῖται · οὐδὲ ἄρα αὐτοκίνητος . ἀντιτίθησι δὲ τῷ μὲν καθ’ αὑτὸ τὸ δι’ ἄλλο , τῷ δὲ δι’ αὑτὸ τὸ ἑτέρου ἕνεκεν . εἴληπται δὲ αὐτῷ ἡ μὲν πρώτη ἀντίθεσις ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν ποιητικῶν αἰτίων , ἡ δὲ δευτέρα ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν τελικῶν . οἷον καθ’ αὑτὸ μὲν λεγόμεθα ἔχειν τὸ ὁρᾶν · τοῦτο οὖν οὐκ ἄν ἡμῖν ποτε δι’ ἄλλο τι γένοιτο · ἐξ αὐτῆς γὰρ τῆς φύσεως τὸ ποιητικὸν αἴτιόν ἐστι τοῦ ὁρᾶν . τὸν μέντοι πλοῦτον οὐκ αὐτοὶ ἔχομεν ἀλλὰ δι’ ἄλλο , δι’ ἐμπορίαν ἢ γεωργίαν ἤ τι τοιοῦτο . πάλιν τὸ ἐν κεράμῳ ὕδωρ ἢ ὁ κρύσταλλος καθ’ αὑτὸ μὲν ἔχει τὸ ψυχρόν , τὸ μέντοι τοιόνδε σχῆμα δι’ ἄλλο · διὰ τὸν κέραμον γάρ . ὁμοίως καὶ ἐπὶ τοῦ δι’ αὑτὸ καὶ ἑτέρου ἕνεκεν . τὴν γὰρ ἀρετὴν δι’ αὑτὸ ἐπιτηδεύομεν καὶ οὐκ ἄλλου ἕνεκεν · κἂν γὰρ μὴ ᾖ ἄμειψις ἀρετῆς , ἐπιτηδευτέα ἐστὶν αὐτὴ καθ’ αὑτήν · τὴν μέντοι ἰσχὺν οὐ δι’ αὑτὴν ἔχομεν , ἀλλὰ διὰ τὸ σῶμα · τελειότης γάρ ἐστιν αὐτοῦ . καὶ τῇ ψυχῇ δὲ δι’ αὑτὸ αἱρετὸν ἡ ἀρετή τελειότης γάρ ἐστιν αὐτῆς . τί μὲν οὑν ἐστι τὸ καθ’ αὑτὸ καὶ δι’ ἄλλο , καὶ τί τὸ δι’ αὑτὸ καὶ ἑτέρου ἕνεκεν , εἴρηται . εἴ τι δὲ δι’ αὑτό , τοῦτο πάντως καὶ καθ’ αὑτό , οὐκέτι δὲ εἴ τι καθ’ αὑτό , τοῦτο πάντως καὶ δι’ αὑτό . οἷον δι’ αὑτὸ τῇ ψυχῇ ἡ ἀρετή · διὰ τοῦτο καὶ καθ’ αὑτό · τὸ γὰρ ποιητικὸν αἴτιον τῆς ἀρετῆς ἐν αὐτῇ ἐστι τῇ ψυχῇ · οὐ δεῖται γὰρ ἑτέρου ἔξωθεν εἰς κατόρθωσιν τῆς ἀρετῆς , ἀλλ’ ἐν αὐτῇ τὴν ποιητικὴν αὐτῆς αἰτίαν ἔχει . ὁμοίως καὶ τῷ σώματι δι’ αὑτό ἐστιν ἡ ὑγίεια ἀγαθόν · διὰ τοῦτο οὖν καὶ καθ’ αὑτὸ αὐτῷ ἐστιν ἡ ὑγίεια · οἴκοθεν θὲν γὰρ ἔχει τὸ ποιητικὸν τῆς ὑγιείας αἴτιον · κατὰ φύσιν γὰρ τὸ ὑγιαίνειν . οὐ μὴν τὸ καθ’ αὑτὸ πάντως καὶ δι’ αὑτό . καθ’ αὑτὸ γὰρ τῇ ψυχῇ τὸ ὁρᾶν , οὐ μὴν δι’ αὑτό , ἀλλὰ διὰ τὴν ἀρετὴν ἢ τὸ σώζεσθαι . ὁμοίως εἴ τι μὲν δι’ ἄλλο , τοῦτο πάντως καὶ ἑτέρου ἕνεκεν , οὐκ εἴ τι δ’ ἑτέρου ἕνεκεν , πάντως δι’ ἄλλο . δι’ ἄλλο γὰρ ὁ πλοῦτος τὴν ἐμπορίαν ἤ τι τοιοῦτο · διὰ τοῦτο καὶ ἑτέρου ἕνεκεν τῆς ἀρετῆς . τὸ μέντοι ὁρᾶν ἢ τὸ ὐγιαίνειν ἑτέρου μὲν ἕνεκεν , οὐκέτι δὲ καὶ δι’ ἄλλο , ἀλλὰ καθ’ αὑτό . ἀντικειμένων οὖν τοῦ μὲν καθ’ αὑτὸ τῷ δι’ ἄλλο , τῷ δὲ δι’ αὑτὸ τοῦ ἑτέρου ἕνεκεν , ἐνδέχεται τὸ καθ’ αὑτὸ δι’ ἄλλο εἶναι κατὰ συμβεβηκός . τῷ γὰρ λίθῳ καθ’ αὑτὸ τὸ κάτω φέρεσθαι , καὶ ἐνεχθείη ἄν κατὰ συμβεβηκὸς δι’ ἄλλο κάτω · ὑποσπασθέντος γὰρ θεμελίου φέρεται κάτω τὰ ὑπ’ αὐτοῦ ἀνεχόμενα δι’ ἄλλο τὸν ὑποσπάσαντα . ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκὸς δι’ ἄλλο ἠνέχθη · ἐκείνου γὰρ ὑποσπάσαντος τοῦτο χώραν εὑρὸν ἠνέχθη κατὰ φύσιν , λέγοιτο δ’ ἄν κτὰ συμβεβηκὸς δι’ ἄλλο ἐνεχθῆναι τὸν ὑποσπάσαντα . ὁμοίως καὶ τὸ ὑγιαίνειν καθ’ αὑτὸ ὑπάρχει τοῖς σώμασιν , ἀλλὰ γένοιτ’ ἄν κατὰ συμβεβηκὸς δι’ ἄλλο τὸν ἰατρὸν τὸν κενώσαντα τὸ λυποῦν ἢ ἁπλῶς τὸ λυμαινόμενον ὑφελόμενον . ἐκεῖνος μὲν γὰρ τὰ βλάπτοντα κωλύει , ἡ δὲ φύσις τοῦ ὀχλοῦντος ἀπαλλαγεῖσα τὴν κατὰ φύσιν ὑγείαν ἐργάζεται · “ φύσιες γὰρ νούσων ἰητροί’’ . ὡς γὰρ τῷ σώματι τὸ ὑγιαίνειν δι’ αὑτὸ αἱρετόν , κἀν μηδὲν ἄλλο προσγένηται ἐκ τῆς ὑγείας . ] καὶ τὸ δι’ αὑτὸ δ’ ὅπερ εἶπον γένοιτ’ ἂν κατὰ συμβεβηκὸς ἑτέρου ἕνεκεν . ἡ γὰρ ἀρετὴ δι’ αὑτὸ αἱρετὸν οὖσα γένοιτ’ ἄν κατὰ συμβεβηκὸς τῆς εὐκλείας ἕνεκεν · ἕπεται γὰρ αὐτῇ ἡ εὔκλεια , καὶ εἴποι ἄν τις διὰ τὴν εὔκλειαν τὴν ἀρετὴν εἶναι , ἀλλ’ οὐ καθ’ αὑτό , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός . ὁμοίως καὶ τὴν ὑγίειαν δι’ αὑτὴν οὖσαν τῷ σώματι αἱρετὸν εἴποι τις ἄν ἑτέρου ἕνεκεν κατὰ συμβεβηκὸς εἶναι , τοῦ πράττειν τάδε ἢ τάδε . οὐδὲ γὰρ διὰ τοῦτο αἱρετὸν τὸ ὑγιαίνειν , ἐπειδὴ πρακτικὸν ποιεῖ τὸ σῶμα , ἀλλ’ ἕπεται τοῦτο τῷ ὑγιαίνοντι · κατὰ συμβεβηκὸς οὖν ἑτέρου ἕνεκεν τοῦ πράττειν τι ἡ ὑγεία . τούτων οὖν οὕτως ἐχόντων καὶ ἡ ψυχὴ ἄρα εἰ καθ’ αὐτὸ κινεῖται , οὐκ ἄν ποτε κινηθείη δι’ ἄλλο , εἰ μὴ κατὰ συμβεβηκός · εἰ δὲ δι’ ἄλλο κινεῖται , διὰ τὰ αἰσθητά φημι , οὐκ ἄν εἴη αὐτῇ ἡ κίνησις καθ’ αὑτό , ὅπερ βούλονται οἱ αὐτοκίνητον αὐτὴν ὑποτιθέμενοι.| p . 406b 11 Ἀλλὰ μὴν καὶ εἰ κινήσει γε αὐτὴ ἑαυτήν , καὶ αὐτὴ κινοῖτ’ ἄν · ὥστε ἐπεὶ πᾶσα κίνησις ἔκστασίς ἐστι τοῦ κινουμένου ᾗ κινεῖται , καὶ ἡ ψυχὴ ἐξίσταιτο ἂν ἐκ τῆς οὐσίας , εἰ μὴ κατὰ συμβεβηκὸς κινεῖται , ἀλλ’ ἔστιν ἡ κίνησις τῆς οὐσίας αὒτης . Εἴπομεν ἤδη ὅτι πρὸς τὸ αὐτοκίνητον ἐνίσταται διὰ τούτων · καὶ τοῦτο οὖν τὸ ἐπιχείρημα πρὸς τὸ αὐτό . ὃ δὲ λέγει , τοῦτό ἐστιν . εἰ αὐτοκίνητός ἐστιν ἡ ψυχή , ὡς αὐτὴν εἶναι τὴν κινοῦσαν , αὐτὴν τὴν κινουμένην , καὶ μὴ κατ’ ἄλλο μὲν κινεῖν κατ’ ἄλλο δὲ κινεῖσθαι , κινεῖ δὲ ὡς ψυχή , καὶ ὡς ψυχὴ ἄρα κινηθήσεται . πᾶν δὲ τὸ κινούμενον ἐξίσταται τούτου , καθ’ ὃ κινεῖται · καὶ ἡ ψυχὴ ἄρα , καθὸ ψυχή ἐστι κινουμένη , ἐξίσταται τοῦ ψυχὴ εἷναι . τὸ γὰρ κινούμενον κατὰ τόπον ἐξίσταται ἐκ τοῦ τόπου ἀφ’ οὗ ἐκινήθη , ὁμοίως καὶ τὸ κατὰ τὸ ποσὸν κινούμενον καὶ τὸ κτὰ τὸ ποἶόν · ἕκαστον γάρ , καθ’ ὃ κινεῖται , ἐξίσταται τούτου . καὶ ἡ ψυχὴ οὖν εἰ καθὸ ψυχή ἐστι καὶ κατ’ οὐσίαν κινεῖται , ἐκσταίη ἂν τῆς οὐσίας ἑαυτῆς καὶ ψθαρήσεται · σεται · καὶ γὰρ ἀνάγκη πᾶσα κατὰ τοὺς λέγοντας ἀσώματον εἶναι τὴν ψυχὴν καὶ αὐτοκίνητον τὴν κίνησιν κατ’ οὐσίαν λαμβάνειν . τεσσάρων γὰρ οὐσῶν μεταβολῶν , ὡς πολλάκις εἴρηται , κατ’ οὐσίαν , κατὰ ποσόν , κατὰ ποιόν , κατὰ τόπον , εἰ μὲν κατὰ τόπον ἢ ποσὸν μεταβάλλοι ἡ ψυχή , πρόδηλον δῆλον ὡς σῶμα ἔσται · σωμάτων γὰρ καὶ τὸ ποσὸν καὶ ὁ τόπος · οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ ἡ κατὰ τὸ ποιὸν μεταβολὴ σωμάτων ἐστίν , ὡς ἤδη εἴπομεν , εἴ γε κατὰ τὰς παθητικὰς ποιότητας ἡ μεταβολή , αὗται δὲ αἰσθηταί , τὸ δὲ κατά τι αἰσθητὸν μεταβάλλον σῶμά ἐστιν . εἰ τοίνυν ἡ μεταβολὴ τῆς ψυχῆς ἤτοι ἡ κίνησις οὔτε κατὰ ποσὸν οὔτε κατὰ ποιὸν οὔτε κατὰ τόπον ἐστί , διότι ἀσώματος , λείπεται ἄρα κατ’ οὐσίαν εἶναι , ἄλλως τε καὶ ὅτι αὐτὸ οὐσίαν φασὶν αὐτῆς εἶναι τὸ αὐτοκίνητον . τὸ δὲ κατ’ οὐσίαν κινούμενον , ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν μεταβάλλον , φθείρεται · φθαρήσεται ἄρα καὶ ἡ ψυχὴ ἐν τῷ κινεῖσθαι . καὶ ἄλλως ἀνάγκη τὴν μεταβολὴν καὶ κίνησιν τῆς ψυχῆς κατὰ αὐτὴν τὴν οὐσίαν λέγειν αὐτούς . εἰ γὰρ κινεῖ ἡ ψυχὴ κατὰ ποιότητα ἤ τι τῶν ἄλλων , ἡ δὲ οὐσία αὐτῆς οὔτε ἐν ποιότητι οὔτε ἐν ποσότητι οὔτε ἐν τόπῳ πᾶν γὰρ τὸ ἐν τούτοις σῶμά ἐστι ) οὐκ ἄρα ἑαυτὴν κινεῖ · νῦν δ’ αὐτοκίνητόν φασι . τὸ δὲ εἰ μὴ κατὰ συμβεβηκὸς κινεῖται , τουτέστιν εἰ μὴ τῷ ἄλλο κινεῖν , λέγω δὴ τὸ σῶμα ἐν ᾧ ἐστιν , αὐτὴ ἑαυτὴν λέγοιτο κινεῖν · τοῦτο γὰρ καὶ αὐτὸς τίθεται . εἰ οὖν μὴ οὕτως , ἀλλ’ ἐν αὐτῇ τῇ οὐσίᾳ αὐτῆς θεωρεῖται ἡ κίνησις , ἐκσταίη ἄν ἑαυτῆς . δυνατὸν δὲ τὸ εἰ μὴ κατὰ συμβεβηκὸς καὶ οὕτω νοεῖν ἀντὶ τοῦ <εἰ> μὴ κατά τι τῶν συμβεβηκότων αὐτῇ κινεῖ ἑαυτήν , οἷον κατὰ τόπον ἢ ποσὸν ἢ ποιόν . εἰ δὲ κατά τι τούτων κινεῖ ἑαυτήν , μάλιστα μὲν τοῦτο ἀδύνατον τοῖς ἀσώματον αὐτὴν λέγουσιν , ἔπειτα οὐκ ἄν εἴη αὐτοκίνητος . οὐ γάρ ἐστι ποσὸν ἢ ποιὸν ἡ ψυχή · ὥστε κινεῖ μὲν ἡ ψυχή , κινεῖται δὲ τὸ ποσὸν αὐτῆς ἢ τὸ ποιόν . ὥσπερ γὰρ ἡ φύσις κινοῦσα κτὰ τὸ ποσὸν τὰ σώματα οὔτε αὐτὴ κινεῖται οὐ γάρ ἐστι ποσόν ) οὔτε τὸ σῶμα ᾗ σῶμα κινεῖ . ἀλλὰ μόνον τὸ ποσὸν τοῦ σώματος ἐκίνησε μένει γὰρ καὶ τῆς φύσεως καὶ τοῦ σώματος ὁ αὐτὸς λόγος , οὐκέτι μέντοι καὶ τοῦ ποσοῦ ) οὕτως ἄρα εἰ καὶ ἡ ψυχὴ κατά τι τούτων κινεῖται , οὐκ αὐτὴ ἑαυτὴν κινεῖ , ἀλλ’ ἔστιν ἐν αὐτῇ τὸ μὲν κινοῦν τὸ δὲ κινούμενον · οὐκ ἄρα αὐτοκίνητος . εἰ δὲ καθ’ ὅ ἐστι ψυχὴ κατὰ τοῦτο ἔχει τὸ κινεῖσθαι , ὡς τὸ αὐτὸ εἶναι κινοῦν τε καὶ κινούμενον , ἔκστασις δέ ἐστι πᾶσα κίνησις τούτου καθ’ ὃ κινεῖται , ἐξίστασθαι ἄρα ἑαυτῆς ἀνάγκη τὴν ψυχὴν κινουμένην καὶ φθείρεσθαι . ὅτι δὲ τὸ αὐτοκίνητον αὐτῆς τῆς οὐσίας αὐτῆς κατηγοροῦσιν , ὡς κατ’ αὐτὸ τοῦτο κινουμένης τῆς ψυχῆς , καθ’ ὃ οὐσί ἐστίν , ἐναργῶς Πλάτων’ ἐν τῷ Φαιδρῷ δηλοῖ · εἰπὼν γὰρ ὅτι ψυχὴ πᾶσα ἀθάνατος τὸ γὰρ αὐτοκίνητον ἀθάνατον ) ἐπιφέρει μετ’ ὀλίγα “ ἀθανάτου δὲ πεφασμένου τοῦ ὑφ’ ἑαυτοῦ κινουμένου ψυχῆς οὐσίαν τε καὶ λόγον τοῦτον αὐτόν τις λέγων οὐκ αἰσχυνεῖται ” . ὥστε ἐναργῶς καὶ οὐσίαν καὶ ὁρισμὸν ψυχῆς εἶναί φησι τὸ αὐτοκίνητον . καλῶς ἄρα κατεσκεύασεν ὁ Ἀριστοτέλης ὅτι εἰ κινεῖται κατ’ οὐσίαν , ἐκστήσεται ἑαυτῆς καὶ φθαρήσεται . εἴπομεν δὲ πολλάκις ὅτι πᾶσαν ἐνέργειαν κίνησιν ὁ Πλάτων’ καλῶν οὕτως αὐτοκίνητον τὴν ψυχὴν εἶναί φησιν οἷον αὐτενεργητον , ὅπερ τῶν φυσικῶν ἐν οὐδενὶ ὁρῶμεν · ἡ μὲν γὰρ φύσις ἢ ἡ δύναμις κινεῖ , κινεῖται δὲ τὰ ταύταις ὑποκείμενα . ἔνιοι δέ φασι καὶ κινεῖν τὸ σῶμα ἐν ᾧ ἐστιν , ὡς αὐτὴ κινεῖται . ἐπειδὴ τοῖς λέγουσι τῷ κινεῖσθαι τὴν ψυχὴν κινεῖν τὸ σῶμα ὤσει καὶ μοχλείᾳ τινὶ ἔδειξεν ἀνωτέρω ἄτοπον ἑπόμενον , ὅτι τούτου δοθέντος δύναιτο ἄν ἀνίστασθαι τὰ τεθνεῶτα τῶν ζῴων , ἵνα μή τις αὐτὸν ὑπολάβοι κατηγορεῖν αὐτῶν ὡς ὤσει τινὶ λεγόντων κινεῖν τὴν ψυχὴν τὸ σῶμα , μὴ τοῦτο ἐκείνων λεγόντων , παρατίθεται αὐτῶν τὰς δόξας , ὅτι καὶ οἱ τὰς ἀτόμους λέγοντες οὕτως ἔλεγον οἱ περὶ Δημόκριτον καὶ Λεύκιππον καὶ Ἐπίκουρον , ἔτι δὲ καὶ Πλάτων’ , ὡς ἐφεξῆς λέξει . ἔλεγον γάρ , φησί , τὰς σφαιρικὰς ἀτόμους εὐκινήτους οὔσας συγκινεῖν ἑαυταῖς τὸ σῶμα , τὸ αὐτό , φησί , λέγοντες τῷ κωμικῷ Φιλίππῳ , ὃς ἔλεγε τὸν Δαίδαλον ποιῆσαι ξυλίνην Ἀφροδίτην κινουμένην · κοιλώματα γάρ τινα ποιήσας ἐν τῷ ξοάνῳ ὁ Δαίδαλος ἐνέχεεν ὑδράργυρον , ἵνα κινούμενος ὁ ὑδράργυρος ( εὐχίνητος γὰρ καὶ συνεχῶς μετακυλιόμενος καὶ τῇ ἑαυτοῦ ὤσει κινῶν τὸ ξόανον ) φαίνεσθαι ποιῇ ἐξ αὑτοῦ κινούμενον τὸ τῆς Ἀφροδίτης ξόανον . πάνυ δὲ συντόμως καὶ προσφυῶς πρὸς τοὺς περὶ Δημόκριτον ἀπαντᾷ λέγων · p . 406b22 Ἡμεῖς δ’ ἐρωτήσομεν , εἰ καὶ ἠρέμησιν ποιεῖ τοῦτ’ αὐτὸ . Πάνυ προσεκτικώτατα · ἐπεὶ γὰρ φαίνεται τὰ ζῷα μὴ μόνον κινούμενα , ἀλλὰ καὶ ἠρεμοῦντα , τί , φησί , τῆς ἠρεμήσεως αἴτιον ; οὐ γὰρ δὴ κἂν ἐπινοῆσαι δυνατὸν ἐκ τῆς αὐτῶν ὑποθέσεως τι τῆς ἠρεμίας αἴτιον . εἰ γὰρ καὶ κινεῖ καὶ εἰς ἠρεμίαν ἄγει τὸ ζῷον ἡ ψυχή , ὡς ἡ ἐνάργεια δηλοῖ , τῷ δὲ κινεῖσθαι τὰς σφαιρικὰς ἀτόμους κινεῖται τὸ ζῷον , ἀεικίνητοι δ’ αὗται κατ’ αὐτόν , τί ἂν εἴη τῆς ἠρεμίας αἴτιον ; p . 406b24 Ὅλως δὲ οὐχ οὕτως φαίνεται κινεῖν ἡ ψυχὴ τὸ ζῷον , ἀλλὰ διὰ προαιρέσεως τινος καὶ νοήσεως . Καρτερώτατος ἔλεγχος · παρὰ γὰρ τὴν ἐνάργειαν αὐτὴν τῶν πραγμάτων τὰ παρ’ αὐτῶν λεγόμενα . οὐ γὰρ ὁρῶμεν ὅτι βίᾳ τινὶ καὶ ὤσει κινεῖ ἡ ψυχὴ τὰ σώματα , ἀλλὰ μόνῳ τῷ θέλειν . ἅμα γὰρ τῷ θελῆσαι καὶ κινεῖ καὶ ἠρεμεῖν ποιεῖ τὰ ζῷα . 20 p.40Gb25 τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ὁ Τίμαιος φυσιολογεῖ τὴν ψυχὴν κινεῖν τὸ σῶμα . Εἰπὼν ὅτι ἔνιοι δέ φασι κινεῖν τὸ σῶμα τὴν ψυχήν , ὡς αὐτὴ κινεῖται , εἶτα παραθέμενος τὴν Δημοκρίτου δόξαν καὶ συντόμως ἐλέγξας ὡς παρὰ τὰ ἐναργῆ οὖσαν καὶ τὰ φαινόμενα , ἐφεξῆς τίθησι τὴν Πλάτωνος ἐν τῷ Τιμαίῳ δόξαν ὁμοίαν οὖσαν , ὅτι ἣν ἡ ψυχὴ ἡ τοῦ παντὸς κινεῖται κίνησιν , ταύτην καὶ τὸ σῶμα τοῦ κόσμου ἐν ᾧ ἐνέχεται κινεῖ . διὰ τοῦτο οὖν ὡς κοινωνοῦσαν ταύτην τὴν δόξαν τῇ τοῦ Δημοκρίτου εὐθὺς μετ’ ἐκείνην ἔταξεν . ᾗ γὰρ ἀμφότεροι τῇ τῆς ψυχῆς κινήσει συγκινεῖσθαι τὸ σῶμα λέγουσι , κοινωνοῦσι · διαφέρουσι δέ , καθὸ ὁ μὲν Δημόκριτος ὡς ἐν ἀγγείῳ τὴν ψυχὴν ἀποκλείει , ὁ μέντοι Τίμαιος συμπεπλέχθαι αὐτὴν λέγει τῷ σώματι ὡς σειρᾶς . ἄξιον δὲ αὐτὴν πρῶτον τὴν τοῦ Τιμαίου δόξαν περὶ ψυχῆς ἐκθέσθαι . λέγει οὐτότητα υν ἐκεῖνος ἐν τῇ φυχογονίᾳ ὅτι λαβὼν ὁ θεὸς οὐδίαν καὶ ταυτότητα καὶ ἑτερότητα , ἅπερ ἐστὶ τῶν ὄντων πάντων στοιχεῖα , οὐσίαν δὲ οὐ τὴν τυχοῦσαν , . ἀλλὰ μέσην τῆς τε ἀμερίστου καὶ ἀεὶ κατὰ τὰ αὐτὰ καὶ ὡσαύτως ἐχούσης καὶ τῆς περὶ τὰ σώματα μεριστῆς , ταύτην οὖν τὴν οὐσίαν καὶ ταὐτότητα καὶ ἑτερότητα κεράσας , φησίν , ἐξέτεινε καὶ ἐποίησεν εὐθεῖαν , εἶτα τὴν εὐθεῖαν ταύτην κατέτεμεν εἰς ἁρμονικοὺς ἀριθμούς , λέγω δὴ εἰς μονάδα καὶ δυάδα καὶ τριάδα καὶ τετράδα καὶ τὸν ἐννέα καὶ ἡ καὶ κζ ἀριθμόν · ταύτην δέ , φησί , τὴν εὐθεῖαν ἔσχισεν εἰς δύο εὐθείας , εἶτα συνάψας τὰς δύο ταύτας εὐθείας χιοειδῶς ἀλλήλαις , ἀνέκλασε καὶ ἐποίησε δύο κύκλους , τὸν μὲν μείζονα τὸν δὲ ἐλάττονα , τὸν μὲν ἔξωθεν τὸν δ’ ἔσωθεν , συναπτομένους ἀλλήλοις κατὰ δύο σημεῖα · καὶ ἐκίνησε τὸν μὲν ἔξω κύκλον ἐπὶ δεξιά , τὸν δὲ ἔσω ἐπ’ ἀριστερά , καὶ ἐπωνόμασε τὸν μὲν ἔξω κύκλον ταὐτοῦ , τὸν δὲ ἔσω θατέρου · καὶ τὸν μὲν ἔξω κύκλον ἕνα εἴασε καὶ ἄσχιστον , τὸν δὲ ἐντὸς σχίσας ἑξαχῇ ἐποίησεν ἑπτὰ κύκλους ἀνίσους διπλασίονι καὶ τριπλασίονι λόγῳ ὑπερέχοντας ἀλλήλων · καὶ τοὺς μὲν τρεῖς ἴσους τῷ τάχει τῆς κινήσεως ἐποίησε , τοὺς δὲ λοιποὺς τέτταρας ἀνίσους τῇ κινήσει καὶ ἀλλήλοις καὶ τοῖς τρισί · καὶ τοῦτο , φησίν , ἐστὶν ἡ ψυχὴ τοῦ παντός . εἶτα , φησί , μετὰ τοῦτο τὸ σωματοειδὲς πᾶν τοῦ κόσμου ἐντὸς ἐναπέκλεισε , καὶ συναρμόσας τὴν ψυχὴν ἐκ τοῦ μέσου διέπλεξε μέχρι τοῦ ἐσχάτου οὐρανοῦ καὶ κύκλῳ αὐτὸν ἔξωθεν πάντα περιεκάλυφεν . κάλυψεν ἃ μὲν οὖν φησιν ὁ Τίμαιος , ταῦτά ἐστι , καὶ τούτοις ἀντιλέγειν ἐπιχειρεῖ ὁ Ἀριστοτέλης ταὐτὸν ποιῶν ὡς εἴ τις καὶ τοῖς ποιητικοῖς μύθοις ἀντιλέγει ὡς οὐ συνᾴδουσι τῇ φύσει τῶν πραγμάτων . ὡς γὰρ ὁ Πλάτων’ φησί , τοῖς κατὰ τὸ φαινόμενον ἐκλαμβάνουσι τοὺς ποιητικοὺς μύθους οὐδὲν ἂν φανείη καταγελαστότερον , ὥσπερ οὐδὲ τοῖς τὴν κεκρυμμένην ἐν αὐτοῖς διάνοιαν ζητοῦσιν οὐδὲν ἐνθουσιαστικώτερον . πλὴν ὡς εἴωθεν ἀεὶ ὁ Ἀριστοτέλης κἀνταῦθα τὸ φαινόμενον ἐλέγχει , ἵνα μή τις τὰ δηλούμενα διὰ τῶν αἰνιγμάτων τούτων συνιδεῖν μὴ δυνάμενος μένῃ μέχρι τοῦ φαινομένου . ὅτι γὰρ διὰ συμβόλων ἐδίδασκον οἱ Πυθαγόρειοι , πρόδηλον καὶ πολλάκις εἰρήκαμεν · ὅθεν καὶ τὰ ἠθικὰ αὐτῶν παραγγέλματα τοιαῦτα · ‘ ἐπὶ μέτρου μὴ κάθου’ , ‘ἐν ὁδῷ μὴ σχίζε ξύλα’ , ‘πῦρ μαχαίρῃ μὴ σκάλευε’ , ‘ζυγ[ον μὴ ὑπέρβαινε’ , ‘εἰς ἱερὸν ἀνυποστρεπτὶ βάδιζε’ , ὅπερ σημαίνει αὐτοῖς τὸ τοὺς ἀναγομένους μὴ δεῖν ἐπὶ τὰ τῇδε ἐπιστρέφεσθαι · τὸ δὲ ζυγὸν μὴ ὑπέρβαινε μὴ τὸ ἴσον ὑπερβαίνειν , τὸ δὲ πῦρ μαχαίρῃ μὴ σκάλευε , ἀντὶ τοῦ τὸν ὀργίλον λόγω μὴ ἐρέθιζε , τὸ δ’ ἐν ὁδῷ μὴ σχίζε ξύλα ἀντὶ τοῦ ἐν τῇ ὁδῷ τῆς ἀρετῆς καὶ τὴν χωριστὴν ζωὴν ἐπιτηδεύων , μὴ διάλυε τὸν φυσικὸν δεσμὸν τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος φθείρας τὸ ζῷον · τὸ δὲ ἐπὶ μέτρου μὴ κάθου ἀντὶ τοῦ μὴ σκέπε καὶ περικάλυπτε προνοίᾳ τὸ δίκαιον . τοῦτο δὲ ἐποίουν οὐ νομίζοντες δεῖν προφανῆ ποιεῖν καὶ τοῖς ἀναξίοις τὴν ἑαυτῶν σοφίαν · ὅθεν καὶ τοῖς μαθηταῖς ἐπέταττον ἐπὶ πέντε ἔτη σιγᾶν καὶ κοσμεῖν πρῶτον τὰ ἑαυτῶν ἤθη , καὶ οὐ πρότερον μετεδίδοσαν αὐτοῖς δόγματος , πρὶν ἄν διὰ τῆς πενταετίας τὰ ἤθη κατορθώσαντες ἀξίους ἑαυτοὺς ἔδειξαν . καὶ αὐτὰ δὲ τὰ συμβολικῶς εἰρημένα διὰ τῆς κατὰ τὸ φαινόμενον ἀτοπίας ἐνάγει ἡμᾶς εἰς τὸ ζητεῖν ἐν αὐτοῖς τὴν κεκρυμμένην ἀλήθειαν . οὔτε γὰρ οὕτω μυθολογεῖν ᾤοντο δεῖν ὡς οἱ ποιηταὶ διὰ τὴν τῶν νέων λώβην συνιδεῖν μὴ δυναμένων εἰς τὸ νοούμενον οὔτε ἀπερικαλύπτως τὰ δόγματα παραδιδόναι . διὸ συμβολικὴν τὴν διδασκαλίαν ἐποιήσαντο δι’ αὐτοῦ τοῦ παραλόγου εἰς ζήτησιν τῆς κεκρυμμένης ἀληθείας ἐνάγοντες . πρῶτον γὰρ πῶς | ἡ εὐθεῖα σχίζεται ἀπλατὲς οὖσα μῆκος ; d 3v πῶς δὲ ὅλως κατατμηθεῖσα εἰς τοὺς ἁρμονικοὺς ἀριθμοὺς ὡς μία οὖσα κατὰ μῆκος ἢ σχίζεται ἢ εἰς κύκλους περιάγεται ; πῶς δὲ ἡ εὐθεῖα κύκλος γίνεται ; οὔτε γὰρ ὁ κύκλος γένοιτο ἂν εὐθεῖα οὔτε ἡ εὐθεῖα κύκλος · ἀνομοιογενῆ γὰρ τὰ μεγέθη . ἔπειτα πῶς τῶν κύκλων ὁ εἷς μείζων γέγονεν ὁ ἔξω , τῆς εὐθείας μήτε προσθήκην μήτε ὑφαίρεσιν λαβούσης ; πῶς δὲ ὅλως , εἰ οἱ κύκλοι οὗτοι ἡ ψυχή , ὧν ἐντὸς ἀπεκλείσθη τὸ σωματοειδὲς πᾶν , συναρμοσθέντες ἐκ τοῦ μέσου τοῦ παντὸς συνεπλάκησαν μέχρι τοῦ ἐσχάτου οὐρανοῦ καὶ ἔξωθεν αὑτὸν πάντα περιεκάλυψαν ; οὐ γὰρ δύναται τοῦτο ποιεῖν ὁ κύκλος , σφαῖραν ἔξωθεν περικαλύπτειν . διὰ τούτων μὲν οὗν καὶ διὰ πλειόνων ἑτέρων δῆλον ὅτι ἄλλα τινὰ ᾐνίττοντο ἐκεῖνοι . εἰ γὰρ μάλιστα πάντων τῆς τῶν μαθημάτων γνώσεως ἐπεμελοῦντο οἱ πυθαγόρειοι ( Πυθαγόρειος δὲ ὁ λάτων , οὗ καὶ πρὸ τῆς διατριβῆς ἐπεγέγραπτο ἀγεωμέτρητος μὴ εἰσίτω’ ) οὐδεὶς δ’ οὐδ’ ἄκρῳ δακτύλῳ γεωμετρήσας τοιοῦτό τι λέγειν ἀνέξεται , τίς οὕτως ἠλίθιος ὡς οἴεσθαι τὸν Πλάτωνα ταῦτα οὕτω κατὰ τὸ φαινόμενον λέγειν ; ἴσως δὲ οὐκ ἄκομψον ἐπὶ ὀλίγων συντόμως τῶν συμβόλων τὴν διάνοιαν δηλῶσαι . ἡ ψυχὴ τοίνυν ἡ τοῦ παντός ἐστι ζωή , καὶ ζωὴ νοερά . ὅτι γὰρ ζωή ἐστιν ἁπλῶς πᾶσα ψυχή , δῆλον ἐξ ὧν οἷς ἄν ἐγγένηται , αὐτῷ τῷ εἶναι ζωὴν παρέχει · πῶς γὰρ ἂν ἔδωκεν ὃ μὴ εἶχεν ; ἡ δὲ τοῦ παντὸς καὶ νοερά ἐστιν · ἐποίησε γάρ , φησί , τὸν κόσμον ζῷον ἔμψυχον καὶ ἔννουν . βουλόμενος οὖν ὁ Τίμαιος καὶ τὸ ζωτικὸν αὐτῆς σημᾶναι καὶ τὸ νοερόν , τὴν εὐθεῖαν παραλαμβάνει καὶ τὸν κύκλον , τὸν μὲν κύκλον τῆς νοερᾶς ἐνεργείας σύμβολον πρὸς ἑαυτὸν γὰρ συννένευκεν ὁ κύκλος , καὶ ἀφ’ ἑαυτοῦ ἄρχεται καὶ εἰς ἑαυτὸν λήγει , ὡς καὶ ὁ νοῦς πρὸς ἑαυτὸν ἐπιστρέφει καὶ αὐτὸς ἑαυτὸν θεᾶται ) , τὴν δὲ εὐθεῖαν θείαν σύμβολον τῆς ζωῆς · ἡ γὰρ ζωὴ πρόοδός τίς ἐστι καὶ οἷον ῥύσις ἔχουσα τὸ ἀπό τινος εἴς τι , ἀπὸ τῆς ζωούσης εἰς τὸ ζωούμενον · τοιαύτη δὲ καὶ ἡ εὐθεῖα · ἔχει γὰρ τὸ ποθέν ποι ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ἐπὶ τὸ πέρας . διὰ τοῦτο οὖν τὴν εὐθεῖάν τε εἶναι καὶ κύκλον ὑποτίθεται δηλῶν ὅτι τε ζωή ἐστιν καὶ ζωὴ νοερά . πρὸ δὲ τούτων διὰ τί εὐθεῖαν μίαν ποιήσας ταύτην εἰς δύο σχίζει ; τί γὰρ ἐκώλυεν αὐτόθεν ἐξ ἀρχῆς ἐκ τοῦ κράματος ἐκείνου δύο εὐθείας ποιῆσαι ; φημὶ οὖν πάλιν ὅτι τὰ μὲν νοητὰ καὶ θεῖα καὶ ὑπὲρ ψυχήν , ὡς αὐτὸς εἶπεν ὁ Πλάτων’ , ἀμέριστά ἐστι καὶ ἀεὶ κατὰ τὰ αὐτὰ καὶ ὡσαύτως ἔχει ἑστῶσαν ἔχοντα τὴν οὐσίαν , τὴν δύναμιν , τὴν ἐνέργειαν , καὶ ἄσχετα πρὸς πᾶσαν σώματος φύσιν κατὰ τὴν μονάδα χαρακτηρίζονται , αἱ δὲ φυσικαὶ ζωαί , ὡς εἶπε , σκεδάννυνται περὶ τὰ σώματα κατὰ πᾶν τρεπόμεναι , οὐσίαν δύναμιν ἐνέργειαν , κατὰ τὴν δυάδα · πρὸς τοῦ πλήθους γάρ . αἱ δὲ λογικαὶ ψυχαὶ ὡς μὲν νοεραὶ οὖσαι καὶ ἀμετάβλητοι κατ’ οὐσίαν χωριστάς τε ἔχουσαι παντὸς σώματος ἐνεργείας , ταύτῃ μὲν καὶ αὗται πρὸς τῇ μονάδι εἰσίν , ὡς δὲ σχέσιν πρὸς σῶμα ἀνειληφυῖαι καὶ ἐπιστροφὴν αὐτοῦ καὶ πρόνοιαν ποιούμεναι ταύτῃ πρὸς τοῦ πλήθους εἰσὶ καὶ τῆς δυάδος . διὰ τοῦτο μονάδα γὰρ αὐτὴν καὶ δυάδα ποιεῖ , τήν τε ἄσχετον αὐτῆς πρὸς σῶμα ἐνέργειαν καὶ τὰς ἐν σχέσει τοῦ σώματος θεωρουμένας ἐνδεικνύμενος . κατατέμνει δὲ ταύτην εἰς ἀριθμούς τινας , οὐ τοὺς τυχόντας ἀλλὰ τοὺς δυναμένους καὶ γεωμετρικὴν καὶ ἁρμονικὴν καὶ ἀριθμητικὴν ἀναλογίαν ποιῆσαι . ὧν κατὰ μὲν πρώτην διαίρεσιν λαμβάνει οὗς ἐξεθέμην ἀριθμούς , οἵτινες συγκείμενοι ἐφεξῆς μὲν οἱ ἄρτιοι β δ ἡ , ἐφεξῆς δὲ οἱ περιττοὶ # x772 ; # x772 ; # x772 ; # x772 ; ποιοῦσι τὴν γεωμετρικὴν ἀναλογίαν · ὡς γὰρ ἔχει ὁ πρῶτος πρὸς τὸν δεύτερον , καὶ οὗτος πρὸς τὸν τρίτον . κατὰ δὲ ἑτέραν διαίρεσιν λαμβάνει ἄλλους ἀριθμοὺς δυναμένους μουσικήν τε καὶ ἀριθμη - τικὴν ἀναλογίαν ποιῆσαι . καὶ ὅτῳ φίλον περὶ τούτων ἀκριβέστερον μαθεῖν ἐντυγχανέτω τοῖς Ἀλεξάνδρου ὑπομνήμασι . τίνος οὖν ἕνεκα εἰς τούτους κατατέμνει τὴν εὐθεῖαν ; δυνατὸν μὲν οὖν ἐκλαβεῖν τοῦτο καὶ ὡς πρὸς τὴν τοῦ παντὸς ψυχὴν καὶ ὡς πρὸς τὴν ἡμετέραν ἐπειδὴ ὁ μὲν λόγος ὡς περὶ τῆς τοῦ παντὸς ψυχῆς ἐστιν , ἁρμόζει δὲ καὶ ἐπὶ τῆς ἡμετέρας . ἐπὶ μὲν οὖν τῆς τοῦ παντός , ἵνα ἁρμονίως κινῆται καὶ τὸ πᾶν ὡσαύτως κινῇ , ἐπὶ δὲ τῆς ἡμετέρας , ὅτι τε αὐτὴ ἐναρμόνιον ἔχει φύσιν ἔχει γάρ τινα ἁρμονίαν πρός τε θυμὸν καὶ ἐπιθυμίαν ) , καὶ ἵνα γνωστικὴν δύναμιν ἔχῃ τῆς ἐναρμονίου τῶν οὐρανίων κινήσεως καὶ συμφωνίας , ἔτι μέντοι καὶ τῆς μαθηματικῆς ταύτης ἁρμονίας , μουσικῆς φημι καὶ τῶν λοιπῶν . ὥστε ἐκεῖ μὲν ποιητικὴν τὴν δύναμιν τῆς ἁρμονίας λαμβάνομεν , ἅμ δὲ καὶ γνωστικήν , ἐνταῦθα δὲ γνωστικὴν μόνως . σχἵζει δὲ τὴν εὐθεῖαν εἰς δύο καὶ χιοειδῶς συζεύξας κάμπτει ἐς δύο κύκλους καὶ ποιεῖ τὸν μὲν ἔξω μείζονα , τὸν δὲ ἔσω ἐλάττονα “ δισσαχῇ συνημμένους ” , καὶ κινεῖ τὸν μὲν μείζονα ἐπὶ δεξιὰ ἐπονομάσας αὐτὸν ταὐτοῦ , τὸν δὲ ἕτερον ἐπὶ τὰ ἀριστερὰ κινεῖ ἐπονομάσας θατέρου . τί μὲν οὖν βούλεται αὐτῷ τὸ τὴν μίαν εὐθεῖαν εἰς δύο σχίσαι , φθάσαντες εἴπομεν . ταύτας δὲ χιοειδῶς ἀλλήλαις ἁρμόζει · οἱ γὰρ ἄξονες , ὅ τε τῆς ἀπλανοῦς καὶ ὁ τῆς πλανωμένης , οὕτως εἰσὶν ἡρμοσμένοι . ἡ μὲν γὰρ ἀπλανὴς περὶ τοὺς πόλους τοὺς τοῦ ἰσημερινοῦ κινεῖται , αἱ δὲ πλανώμεναι περὶ τοὺς πόλους τοῦ ζῳδιακοῦ · χιοειδῶς δὲ οὗτοι τέμνουσιν ἀλλήλους , ὥστε καὶ οἱ τούτων ἄξονες χιοειδῶς ἀλλήλοις ἐπίκεινται . ὅτι γὰρ οὐ περὶ τοὺς αὐτοὺς πόλους κινοῦνται αἵ τε πλανώμεναι καὶ ἡ ἀπλανής , δῆλον ἐξ ὧν οἱ πλανώμενοι ὁρῶνται κατὰ πλάτος κινούμενοι , μένοι , βορειότεροί τε γιγνόμενοι καὶ νοτιώτεροι , ἔνθεν χειμών τε καὶ θέρος τῇ ἐπὶ τὰ βόρεια καὶ νότια τοῦ ἡλίου μεταβάσει . εἰ γὰρ περὶ τοὺς αὐτοὺς πόλους τῇ ἀπλανεῖ ἐκινοῦντο αἱ πλανώμεναι , οὐκ ἄν κατὰ πλάτος ἐποιοῦντο διάστασιν . ταύτας οὖν τὰς δύο εὐθείας εἰς κύκλους ἀνέκλασε . σημαίνουσι δ’ αὐτῷ οἱ δύο κύκλοι τὴν αὐτὴν ταῖς δύο εὐθείαις διάνοιαν · διτταὶ εἰσιν αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις , αἱ μὲν ἀναγωγοὶ καθ’ ἃς ἀνατείνεται πρὸς τὸ θεῖον , αἱ δὲ γενεσιουργοὶ | καθ’ ἃς ἐπιστρέφεται πρὸς τὰ τῇδε . ταύτας αἰνίττονται οἱ δύο κύκλοι , ἅσπερ ἀλλαχοῦ καλλίονα ἵππον καὶ χείρονα ἐκάλεσε . καὶ ὁ μὲν ἔξω κύκλος σημαίνει τὴν ἀναγωγὸν δύναμιν , ὁ δὲ ἔσω τὴν γενεσιουργόν · ἐπωνόμασε δὲ τὴν μὲν κρείττονα ταὐτοῦ , θατέρου δὲ τὴν χείρονα , διότι τὰ μὲν θεῖα πρὸς τῇ ἑνώσει εἰσὶ καὶ ταυτότητι , ἅτε ἐγγὺς ὄντα τοῦ ἑνός , τὰ δὲ ἐν τῆ γενέσει πρὸς τῇ διακρίσει ὡς πορρωτέρω ὄντα τοῦ πρώτου . ἔτι δὲ προσεχέστερον δηλοῦσιν αὐτῷ οἱ κύκλοι οὗτοι καὶ τὰς κινήσεις τῆς ψυχῆς ἃς κινεῖται τὰ οὐράνια , καὶ ὁ μὲν ταὐτοῦ κύκλος τὴν ἀπλανῆ , ὁ δὲ θατέρου τὰς πλανωμένας · οὓς καὶ συνάπτει διχῇ σημαίνων τόν τε ζῳδιακὸν καὶ τὸν ἰσημερινόν · συνάπτονται γὰρ οὗτοι κριῷ καὶ ζυγῷ . ἐπὶ δεξιὰ δέ φησι κεκινηκέναι τὴν ἀπλανῆ , διότι τὰ δεξιὰ ἀρχὴ κινήσεως , ἡ δὲ ἀρχὴ τῆς ἀπὸ ἀνατολῶν κινήσεως ταῖς πλανωμέναις ἐκεῖθεν . διὸ καὶ τὰ βάρη ἐπὶ τοὺς ἀριστεροὺς ἐπιτίθεμεν ὤμους , ἵνα εὔλυτα ᾖ τὰ δεξιὰ τὰ ἡγούμενα τῆς κινήσεως · ἡγεῖται δὲ ὡς τὸ δραστήριον μᾶλλον ἔχοντα · τὸ δραστήριον δὲ μᾶλλον ἔχει ὡς θερμότερα · θερμότερα δέ , ἐπειδὴ τὸ τοῦ αἵματος ἐργαστήριον τὸ ἧπαρ ἐν τοῖς δεξιοῖς ἵδρυται · πρῶτον οὖν δῆλον ὅτι τῆς θερμότητος τῆς φυσικῆς ἀπολαύει . ἐπ’ ἀριστερὰ δὲ τὸν θατέρου κινεῖ δηλῶν τὴν ἀπὸ δυσμῶν τῶν πλανωμένων κίνησιν . οὕτω καὶ ὁ ποιητής φησιν ‘ ἢ ἐπ’ ἀριστερὰ ἴωσι πρὸς ἠῶ τ’ ἠέλιόν τε , ἢ ἐπὶ δεξιὰ τοί γε ποτὶ ζόφον ὴερόεντα’ . καλεῖ δὲ ταὐτοῦ τὴν ἀπλανῆ ὡς μίαν οὖσαν καὶ ὁμαλὴν καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχουσαν , θατέρου δὲ τὴν λοιπὴν ὡς μήτε μίαν οὖσαν , ἀλλὰ ποικίλην . καὶ οὕτε ὁμαλήν , ἀλλὰ ἄνισον καὶ ἀνώμαλον · καὶ γὰρ αἱ τῶν πλανωμένων κινήσεις καὶ πρὸς ἀλλήλας καὶ πρὸς ἑαυτάς εἰσιν ἄνισοι . σχίζει δὲ τὸν θατέρου κύκλον εἰς ἑπτὰ κατὰ ἀναλογίαν τοιαύτην , ἣν καὶ αἱ πλανώμεναι πρὸς ἀλλήλας ἔχουσι · κατὰ γὰρ τοὺς λόγους τούτους σχίζει καθ’ οὓς τά τε ἀποστήματα καὶ αἱ κινήσεις αὐτῶν εἰσι πρὸς ἀλλήλας . πῶς οὖν ταῦτα ἐπὶ τῆς ἡμετέρας ἁρμόσει ψυχῆς ; δῆλον ὅτι κατὰ τὸν λόγον ὃν καὶ ἐπὶ τῶν ἁρμονικῶν εἴπομεν ἀριθμῶν . ἡ μὲν γὰρ τοῦ παντὸς ποιητικὰς τούτων ἔχει δυνάμεις καὶ παραδειγματικάς , ἡ δ‘ ἡμετέρα γνωστικάς τε καὶ εἰκονικάς . ἔχει γὰρ δύναμιν γνωστικὴν καθ’ ἣν γινώσκει τούς τε τῶν κινήσεων λόγους καὶ τὰς αὐτῶν συμφωνίας καὶ διαφοράς . καὶ γὰρ ἔγραψάν τινες τὸν λόγον τῶν κινήσεων τούτων πρὸς ἀλλήλας , ποῖον ἑκάστη κίνησις λόγον πρὸς ἑκάστην τῶν λοιπῶν ἔχει , καὶ περὶ τῆς ἑκάστου πρὸς ἕτερον συμφωνίας τε καὶ ἀποκαταστάσεως , καὶ ἔτι περὶ τῆς πάντων ἅμα , ἥν φασι διὰ πολλῶν μυριάδων ἐτῶν γίνεσθαι · γίνεσθαι δ’ ἐν τοῖς τροπικοῖς ἢ ἐν καρκίνῳ ἢ ἐν αἰγοκέρωτι , ἔνθα καὶ γινομένων ἢ πυρπόλησιν ἢ ἐπικλυσμὸν ποιεῖ . ἀπολαμβάνει δὲ ἐντὸς πᾶν τὸ σωματοειδὲς τοῦ κόσμου , καὶ συναρμόσας αὐτὴν ἐκ τοῦ μέσου διαπλέκει μέχρι τοῦ ἐσχάτου οὐρανοῦ καὶ κύκλῳ αὐτὸν πάντα περικαλύπτει , σημαίνων ὅτι οὔτε ἔξω τοῦ οὐρανοῦ ἔστι τι , ἀλλ’ ἐντὸς πάντα περιείληπται , καὶ ὅτι οὐδὲν ἄμοιρον ζωῆς , ἀλλὰ πάντα μετέχει τῆς ἀπὸ τῆς ψυχῆς τοῦ παντὸς ἐνδιδομένης ἐλλάμψεως ἢ ἀμυδρότερον ἢ καθαρώτερον κατὰ τὰ ἑαυτοῦ μέτρα ἕκαστον . καὶ γὰρ αὐτὰ τὰ ἄψυχα μετέχει τινὸς ζωῆς καθ’ ἣν καὶ δυνάμεις τινὰς ἔχουσιν , ἢ θερμαίνοντα ἢ ψύχοντα ἢ ξηραίνοντα ἢ ὑγραίνοντα , ἔτι τε κινούμενα ἢ κατὰ ἄλλας τινὰς δυνάμεις ἐνεργοῦντα καὶ παραδόξους , ὧν τὰ μὲν καὶ ἐν πείρᾳ ἐστὶ τῶν πολλῶν , τὰ δὲ πολλὰ ἱστοροῦσιν οἱ περὶ τούτων γράψαντες . οἷον ἡ Μαγνῆτις λίθος ἑλκτικὴν ἔχει δύναμιν , ἄλλος ἐκφλογοῦται μὲν ὕδατι βρε·χόμενος , σβέννυται δὲ ἐλαίου ἐπιχεομένου , ἄλλος καθεκτικὴν ἔχει τῶν ἐμβρύων δύναμιν , καὶ οὐ πρότερον τίκτει τὰ ζῷα οἷς ὁ λίθος οὗτος περίκειται , πρὶν ἂν ἀφαιρεθῇ , καὶ μυρία τοιαῦτα ὅσα , περὶ ὧν οὐ καιρὸς λέγειν . πόθεν οὖν αἱ δυνάμεις αὗται , εἰ καθάπαξ ἄμοιρα ζωῆς τινος ἦσαν τὰ ἄψυχα ; τί δὲ βούλεται αὐτῷ ἡ διαπλοκὴ τῆς ψυχῆς πρὸς τὸ σωματοειδὲς τοῦ κόσμου ; λέγω οὖν ὅτι τριῶν οὐσῶν τούτων μίξεων , τῆς κατὰ παράθεσιν καθ’ ἣν συνημμένοι εἰσὶν ἀλλήλοις οἱ λίθοι ἐξ ὧν ἡ οἰκία , καὶ τῆς κατὰ κρᾶσιν , ὡς ἐπὶ τοῦ οἴνου καὶ τοῦ ὕδατος , καὶ τῆς κατὰ διαπλοκὴν ὡς ἐπὶ τῶν σχοινίων , ἡ μὲν κατὰ παράθεσιν ἀσυμπαθής ἐστιν οὐδεμία γὰρ γίνεται τῶν παρκειμένων πρὸς ἄλληλα συμπάθεια ) , ἡ δὲ κατὰ κρᾶσιν σύγχυσιν τῶν κιρναμένων ἐργάζεται , ἡ μέντοι κατὰ διαπλοκὴν μέση πώς ἐστιν οὔτε τῆς παραθέσεως τὸ ἀσυμπαθὲς ἔχουσα οὔτε τῆς κράσεως τὸ συγκεχυμένον · συνάπτεται γὰρ ἀλλήλοις τὰ συμπλεκόμενα κατὰ πλείονα μόρια . εἰκότως οὖν τὸν σύνδεσμον τῆς ψυχῆς πρὸς τὸ σῶμα δηλῶσαι βουλόμενος οὐκ εἶπεν ἔμιξεν ἢ συνεκέρασεν , ἀλλὰ συνέπλεξε , διότι οὔτε συνουσίωται τῷ σώματι ὥσπερ τὰ κινούμενα , οἷαί εἰσι καὶ αἱ φυσικαὶ δυνάμεις καὶ τὰ εἴδη , οὔτε πάντῃ τῆς πρὸς αὐτὸ συμπαθείας τε καὶ σχέσεως ἠλλοτρίωται , ὥσπερ τὰ ὑπερκόσμια . ταῦτα μὲν οὖν ὡς ἐν κεφαλαίῳ εἰπεῖν τὰ ἐν τῇ ψυχογονίᾳ τῷ Τιμαίῳ δηλούμενα . λοιπὸν δὲ τὴν λέξιν αὐτὴν ἐπισκεψώμεθα . τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ὁ Τίμαιος φυσιολογεῖ τὴν ψυχὴν κινεῖν τὸ σῶμα , τὸν αὐτὸν τρόπον τῷ Δημοκρίτῳ . ὥσπερ γὰρ ἐκεῖνος κινουμένων τῶν σφαιρικῶν ἀτόμων ἐξ ὧν ἡ ψυχὴ συγκινεῖσθαι αὐταῖς τὸ σῶμα ἔφασκεν , οὕτω καὶ ὁ Τίμαιος συμπλέξας τὴν ψυχὴν τοῦ παντὸς τῷ σώματι οὕτως συνεφέλκειν ἑαυτῇ τὸ πᾶν · οἷόν φησι καὶ ὁ μῦθος τὸν Ἰξίονα πάσχειν , ἐνδεδεμένον ἐν τροχῷ συγκινεῖσθαι τὴν τοῦ τροχοῦ κίνησιν . Τίμαιον δὲ καλεῖ τὸν παρὰ Πλάτωνι Τίμαιον · οὕτω γὰρ εἴωθε τοῦ Πλάτωνος καλεῖν τὰ συγγράμματα . συνεστηκυῖαν γὰρ ἐκ τῶν στοιχείων , οὐσίας ταὐτότητος ἑτερότητος · ταῦτα γὰρ στοιχεῖα τῶν ὄντων παρὰ τῷ Πλάτωνι , ὡς καὶ ἀνωτέρω εἴρηται . οὐσίαν δὲ λαμβάνει ἐν τῇ γενέσει τῆς ψυχῆς μέσην ἐκ τῆς ἀμερίστου καὶ ἀεὶ κατὰ τὰ αὐτὰ | καὶ ὡσαύτως ἐχούσης , καὶ τῆς περὶ τὰ σώματα μεριστῆς . ἔχει γὰρ ὧδε ἐπὶ λέξεως τὰ τοῦ Τιμαίου ῥήματα · “ ἐκ τῆς ἀμερίστου καὶ ἀεὶ κατὰ τὰ αὐτὰ ἐχούσης οὐσίας καὶ τῆς αὖ περὶ τὰ σώματα γινομένης μεριστῆς τρίτον ἀπ’ ἀμφοῖν ἐν μέσῳ συνεκεράσατο οὐσίας εἶδος , τῆς τε ταὐτοῦ φύσεως αὖ πέρι καὶ τῆς θατέρου ” . ἀμέριστον μὲν οὖν λέγει καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχουσαν τὴν νοητὴν οὐσίαν , περὶ δὲ τὰ σώματα μεριστὴν τὸ ἔνυλον εἶδος , διότι τῷ οἰκείῳ λόγῳ ἀμέριστον ὂν ἐν τῇ ὕλῃ γενόμενον μερίζεται καὶ συνδιίσταται · εἷς γὰρ ὢν ὁ τοῦ ἀνθρωπείου εἴδους λόγος ἐν ὕλῃ γενόμενος διίσταται κατὰ τὰς διαφορὰς τῶν μορίων . ἐπεὶ οὖν γνωστικὴ πάντων ἡ ψυχή , δεῖ δὲ τὸ ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ γνωρίζεσθαι , συνιστᾶσιν αὐτὴν ἐκ τῶν ἀρχῶν τῶν ὄντων , ἵνα τῷ ἐξ ἀμφοῖν κραθῆναι τῆ μὲν τῶν νοητῶν τῇ δὲ τῶν αἰσθητῶν ἀντιλαμβάνηται , ἐπεὶ καὶ ἡ τῶν αἰσθητῶν γνῶσις οὐ κατὰ τὸ ὑλικὸν καὶ σωματοειδὲς τῶν πραγμάτων γίνεται , ἀλλὰ κατὰ τὸ ἑκάστου εἶδος . καὶ οὕτω μὲν τῶν οὐσιῶν γίνεται ἀντιληπτική · ἐπεὶ δέ εἰσι καὶ τὰ παρὰ τὴν οὐσίαν ἃ τῇ οὐσίᾳ συμβέβηκεν , ταῦτα δέ ἐστι τὰ παρὰ τὴν οὐσίαν γένη , συνιστᾶσιν αὐτὴν ἐκ τοῦ ταὐτοῦ καὶ θατέσύγχησιν ρου . ἐν γὰρ τούτοις ἅπασιν ἔστι τις ἀντίθεσις , ἡ μὲν βελτίων , ἡ δὲ χείρων , οἷον ἐπὶ τοῦ ποσοῦ σύμμετρον καὶ ἀσύμμετρον , ὧν κρεῖττον τὸ σύμμετρον , ἐπὶ τοῦ ποιοῦ ἀγαθὸν καὶ κακόν , ἐπὶ τοῦ πρός τι δεξιὸν ἀρι - στερόν , ἐπὶ τοῦ ποῦ ἄνω κάτω , ἐπὶ τοῦ ποτὲ πρότερον καὶ ὕστερον , καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ὁμοίως . καὶ οἱ Πυθαγόρειοι δὲ λαμβάνοντες ἐπὶ πάντων τῶν ὄντων δύο στοιχεῖα καὶ ἀρχὰς τὴν μὲν ἑτέραν μοῖραν βελτίονα καὶ περερασμένην ποιοῦσι , τὴν δὲ ἑτέραν χείρονα καὶ στερητικὴν καὶ ἄπειρον , καὶ ἐπεὶ ἐν πᾶσι τὸ μὲν βέλτιον ἁπλοῦν τε καὶ αὐτὸ ἑαυτῷ ὁμόλογον , τὸ δὲ χεῖρον ποικίλον καὶ ἑαυτῷ ἀσύμφωνον , τὸ μὲν βέλτιον ὑπὸ τοῦ ταὐτοῦ ἀνάγουσι , τὸ δὲ χεῖρον ὑπὸ τοῦ θατέρου , οἷον ἀγαθὸν καὶ κακὸν τὸ μὲν ἁπλοῦν τε καὶ ἑαυτῷ σύμφωνον , τὸ δὲ ποικίλον καὶ ἀσύμφωνον ἑαυτῷ · ὁμοίως ἔχει τὸ εὐθὺ καὶ καμπύλον , τὸ τραχὺ καὶ λεῖον , ὁμαλὸν καὶ ἀνώμαλον , ἴσον καὶ ἄνισον , ὑγίεια καὶ νόσος , καὶ ἐπὶ πάντων ὡσαύτως . διὰ τοῦτο οὗν ἐπεὶ καὶ τούτων ἔχει γνῶσιν , παρέλαβεν ὁ δημιουργὸς εἰς τὸ κρᾶμα αὐτῆς τὴν ταὐτοῦ φύσιν καὶ τὴν θατέρου . ἰστέον μέντοι ὅτι εἰ μεταξὺ τῆς τε ἀμερίστου οὐσίας καὶ τῆς οὐ μεριστῆς μὲν καθ’ αὑτήν , περὶ τὰ σώματα δὲ μεριστῆς λέγει γὰρ ] τὴν οὐσίαν τῆς ψυχῆς εἷναι , δύο ἀσωμάτων μεταξύ φησιν αὐτὴν εἶναι · τὸ δὲ μεταξὺ δύο ἀσωμάτων καὶ αμερίστων καὶ αὐτὸ ἀσώματον καὶ ἀμέριστον . ὅσα ἄρα ὡς περὶ μεγέθους λέγεται τῆς ψυχῆς συμβολικῶς λέγεται . εἰ γὰρ ἡ περὶ τὰ σώματα μεριστὴ οὐ σῶμα ( οὐ γὰρ εἶπεν σῶμα εἶναι , ὠὰ περὶ τὰ σώματα μεριστήν ) δῆλον ὡς οὐδ’ <ἡ> ὑπὲρ ταύτην σῶμα · εἰ δὲ μὴ σῶμα , οὐδ’ ὅλως μέγεθος · γὰρ ἐπιφάνεια οὔτε γραμμή · ταῦτα γὰρ ὑπόστασιν ἰδίαν οὐκ ἔχει , ἀλλ’ ἐν σώματι τὸ εἶναι ἔχει . δῆλος τοίνυν ἐστὶν ὅτι πάντα συμβολικῶς ἐπὶ ψυχῆς λαμβάνει καὶ ὁ Ἀριστοτέλης πρὸς τοὺς οὕτω τὸ φαινόμενον λέγοντας ἀποτείνεται . p . 406b29 Ὅπως αἴσθησίν τε σύμφυτον ἁρμονίας λάβῃ καὶ τὸ πᾶν φέρηται συμφώνους φοράς . τινές φασιν , ἐπειδὴ τὰ περὶ τῆς τοῦ παντὸς ψυχῆς λεγόμενα ἁρμόζει καὶ ἐπὶ πάσης λογικῆς ψυχῆς , τὸ μέν φασιν ἐκληπτέον ὡς ἐπὶ τῆς καθ’ ἡμᾶς ψυχῆς , τὸ ὅπως αἴσθησίν τε σύμφυτον ἁρμονίας λάβῃ , διὰ τὸ ἐκείνην μᾶλλον ποιητικὴν εἶναι τῆς ἁρμονίας ἢ αἰσθητικήν , τὸ δὲ ἑξῆς περὶ τῆς τοῦ παντός , ‘ἵνα ποιῇ φέρεσθαι τὸ πᾶν συμφώνους φοράς.’ οὐ πάνυ δέ πὼς σύμφωνος τῷ σκοπῷ τῶν λεγομένων ἡ ἐξήγησις · ἐπὶ γὰρ τοῦ αὐτοῦ ἀμφότερα τάττει . ἴσως οὖν ἵνα τῆς ἁρμονίας ἧς ἐστιν αἰτία τῷ παντὶ αἴσθησιν λάβῃ , τουτέστιν ἵνα μὴ ἀλόγως ὡς ἡ φύσις ποιῇ , ἀλλὰ μετὰ λόγου καὶ συναισθήσεως . ἀρ’ οὖν οὐχὶ καὶ τὰ ἄλογα κατακούειν πέφυκεν ἁρμονίας ; οὐ διὰ συρίγγων ἄγεται τὰ ποίμνια ; οὐχ ὑπὸ σάλπιγγος ἵπποι γαῦρον ἐπὶ πόλεμον ἐγείρουσι φρόνημα ; πῶς οὖν ὡς ἴδιον τοῦτο τῆς λογικῆς ψυχῆς ἐν τῇ ψυχογονίᾳ παρέδωκεν , εἰ καὶ μὴ τῆς τοῦ παντός , ἀλλ’ οὖν τῆς ἡμετέρας ; λέγω οὖν ὅτι εἰ καὶ πεφύκασι κατακούειν , ἀλλ’ ἁπλῶς ὡς ποιᾶς φωνῆς ἀκούουσιν , οὐκέτι μέντοι κρίνουσιν , εἴτε ἐναρμόνιος εἴτε μή · τοῦτο γὰρ τῆς ἡμετέρας ψυχῆς ἴδιον · εἰ γὰρ ἀκούσει μέλους , ἐφίστησι καὶ κρίνει , εἴτ’ ἐναρμόνιον εἴτε μή . σημειωτέον δὲ ὅτι ὁ μὲν Τίμαιος τὴν εὐθεῖαν τὴν γενομένην ἐκ τοῦ κράματος ἐκείνου πρῶτον σχίζει , εἶτα κάμπτει εἰς τοὺς δύο κύκλους . ὁ δὲ Ἀριστοτέλης ἀνάπαλιν λέγει ὅτι ἔκαμψε τὴν εὐθεῖαν , εἶτα ἔσχισεν εἰς δύο κύκλους · τοῦτο δὲ οὐδὲν αὐτῷ συνεβάλλετο πρὸς τὸ προκείμενον , διὸ ἀδιαφόρως ἐχρήσατο τῇ ἱστορίᾳ τῆς τοῦ Τιμαίου δόξης . ὡς οὔσας τὰς τοῦ οὐρανοῦ φορὰς τὰς ἐκ τῆς ψυχῆς κινήσεις . κατὰ τὸ φαινόμενον δοκεῖ λέγειν ὁ Τίμαιος ὅτι τὴν αὐτὴν τῇ κινήσει τῆς ψυχῆς φέρονται καὶ τὰ οὐράνια συμπεριαγόμενα αὐτῇ , οὐ μέντοι γε ὅτι αἱ τοῦ οὐρανοῦ κινήσεις τῆς ψυχῆς εἰσι κινήσεις , ἀλλ’ ὡς εἶπον ἐκείνη αἰτία τούτων . ἐὰν οὖν προσθῶμεν τὴν κατά πρόθεσιν , σαφὴς γίνεται ἡ λέξις ῾ὡς οὔσας τὰς τοῦ οὐρανοῦ φορὰς κατὰ τὰς τῆς ψυχῆς κινήσεις’ . καὶ ἄλλως ἐπὶ μὲν τῶν οὐρανίων τῶν ψυχῶν τὰ σώματα ἐξήρτηται , καὶ αὐτὰ μὲν πρὸς αὐτὰς ἐπέστραπται , αὗται δὲ οὐ κατασπῶνται πρὸς τὰ σώματα ὡς αἱ ἡμέτεραι . ἐπεὶ οὖν τὸ ψυχικὸν ἐν ἐκείνοις ἐπικρατεῖ ἢ τὸ σωματικὸν καὶ τὰ σώματα τῶν ἀρχῶν εἰσι , τὰς τοὐ οὐρανοῦ φοράς φησι τὰς τῆς ψυχῆς εἶναι κινήσεις . ἢ καὶ κατὰ τὸ φαινόμενον οὕτως ἐκληπτέον ὅτι αἱ τοῦ οὐρανοῦ κινήσεις τῆς ψυχῆς | εἰσι κινήσεις ( τῷ γὰρ κινεῖσθαι κινεῖ τὸν οὐρανόν ) ὥσπερ εἴ τις ἐπὶ τοῦ ἐν τῷ κηρῷ ἐναποκεκλεισμένου ζῴου καὶ τῷ κινεῖσθαι κινοῦντος τὸν κηρὸν εἴποι ὅτι αἱ τοῦ κηροῦ κινήσεις αἱ τοῦ ἐντὸς ἐναποκεκλεισμένου ζῴου εἰσὶ κινήσεις . p . 407a2 Πρῶτον μὲν οὖν οὐκ εὖ τὸ λέγειν τὴν ψυχὴν μέγεθος εἶναι . Ἐντεῦθεν εἰσβάλλει ἐπὶ τοὺς ἐλέγχους τῆς Τιμαίου δόξης καὶ πάνυ καρσύμφωνος τερικωτάτοις κέχρηται λόγοις ἀποδεικνύων μὴ εἶναι μέγεθος τὴν ψυχήν . ὅτι μὲν οὖν Πλάτων’ πανταχοῦ οὐ ἀσώματον καὶ ἀμεγέθη αὐτὴν λέγει , πρόδηλον · πλὴν καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν ἐνταῦθα λεγομένων καίπερ αἰνιγμάτων ὄντων ἔστιν εὑρεῖν . εἰ γάρ , ὅπερ ἔλεγον , λέγει αὐτῆς τὴν οὐσίαν μεταξὺ εἶναι τῆς τε ἀμερίστου καὶ τῆς περὶ τὰ σώματα μεριστῆς , πᾶσα ἀνάγκη τὸ μεταξὺ δύο ἀσωμάτων , ἤτοι ἐκ δύο ἀσωμάτων καὶ αὐτὸ ἀσώματον εἶναι . ἔπειτα εἰ σῶμα αὐτὴν ἔλεγε , πῶς ἠδύνατο τὸ αὐτὸ σῶμα ὂν ἐντός τε ἑαυτοῦ ἀπειληφέναι τὸ σῶμα τοῦ κόσμου καὶ πάλιν τὸ αὐτὸ τοῦτο ἐκ τοῦ μέσου συναρμοσθὲν διαπλακῆναι πρὸς τὸν ἔσχατον οὐρανόν ; ἄλλως τε τῷ εἰπεῖν τὸ σωματοειδὲς τοῦ κόσμου κατὰ ἀντιδιαστολήν , εἴ γε κἀκείνη ἐγκόσμιός ἐστιν , ἀσώματον αὐτὴν ἀπέφηνεν . ἀλλ’ ἆρα μὴ γραμμὴν αὐτὴν ἢ ἐπιφάνειαν ἔλεγε ; καὶ ὅτι μὲν οὐκ ἄν ἔλεγεν γραμμήν , δῆλον ἐξ ὧν φησιν ἔξωθεν πάντα τὸν οὐρανὸν περικαλύψαι . ἀλλ’ οὐδὲ ἐπιφάνειαν · πῶς γὰρ ἠδύνατο ἐπιφάνεια οὖσα συναρμοσθῆναι ἐκ τοῦ μέσου , εἶτα διαπλακῆναι μέχρι τοὺ ἐσχάτου οὐρανοῦ καὶ ἔξωθεν αὐτὸν πάντα περικαλύψαι ; ὥστε οὕτε γραμμὴν ἂν λέγοι τὴν ψυχὴν οὔτε ἐπιφάνειαν . ὅτι γὰρ ἐν ἕξει ἦν ἀκροτάτῃ ὁ Τίμαιος πάσης μαθηματικῆς ἐπιστήμης . γεωμετρίας καὶ ἀριθμητικῆς μουσικῆς τε καὶ ἀστρονομίας , ἐκ τῶν αὐτῶν λόγων σαφὲς συνιδεῖν , ὥστε οὐκ ἄν ἐνόμισεν οὔτε γραμμὴν οὖσαν οὔτε ἐπιφάνειαν τοῦτο δύνασθαι ποιεῖν ὅπερ ἔφη . ὥστε εἰ μήτε γραμμὴν μήτε ἐπιφάνειαν μήτε σῶμα λέγει τὴν ψυχήν . οὐδὲ μέγεθος ἄρα · ἐν τούτοις γὰρ τὸ μέγεθος . ὅτι καὶ ἡ Ἀριστοτέλους ἀντιλογία πρὸς αὐτοὺς μᾶλλον ἐξήγησίς ἐστιν ἤπερ ἀντιλογία , καὶ ὅτι καὶ αὐτὸς ᾔδει αὐτοὺς μὴ οὕτω ταῦτα κατὰ τὸ φαινόμενον ἐκλαμβάνοντας , δῆλον ἐξ ὧν αὐτὸς ὁ Ἀριστοτέλης φησί · ἐπ’ αὐτῆς δὲ τῆς λέξεως τούτοις ἐπιστήσομεν , ἵνα μὴ τὰ αὐτὰ δὶς λέγειν ἀναγκασθῶμεν . p . 407a3 τὴν γὰρ τοῦ παντὸς δῆλον ὅτι τοιαύτην εἶναι βούλονται , οἷόν ποτ’ ἐστὶν ὁ καλούμενος νοῦς . Τὸ λέγειν , φησί , καὶ τὴν τυχοῦσαν ψυχὴν μέγεθος εἶναι ἄτοπον , πολλῷ δὲ μᾶλλον καὶ τὸν νοῦν . ὅτι γὰρ ἐκεῖνοι λέγοντες τοὺς κύκλους ἐκείνους εἶναι τὴν ψυχὴν τοῦ παντὸς οὐ τὴν τυχοῦσαν ψυχὴν ἔλεγον , φέρε εἰπεῖν τὴν θρεπτικὴν ἢ τὴν θυμοειδῆ ἢ ἐπιθυμητικήν , ἀλλὰ τὴν λογικὴν καὶ νοεράν , δῆλον ἐξ ὧν κύκλῳ κινεῖσθαι αὐτὴν λέγουσι , τὸ δὲ κύκλῳ κινεῖσθαι ἐπὶ μόνης ἁρμόζει τῆς λογικῆς ψυχῆς λέγεσθαι . αὕτη γάρ ἐστιν ἡ πρὸς ἑαυτὴν ἐπιστρέφουσα καὶ μιμουμένη κύκλον , ἡ μέντοι αἰσθητικὴ ἢ ἡ θυμο - ειδὴς ἢ ἡ ἐπιθυμητικὴ οὐ κατὰ κύκλον ἔχουσι τὰς κινήσεις · εὐθεῖαι γάρ τινές εἰσιν . αἵ τε γὰρ ὄψεις ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν κατ’ εὐθεῖαν ἐκπέμπονται καὶ πάλιν ἐν ταῖς ἀνακλάσεσι παλινδρομοῦσι κατὰ τὴν αὐτὴν εὐθεῖαν ἐπανακάμπτουσι , θυμὸς δὲ καὶ ἐπιθυμία πρόοδοί τινές εἰσιν εὐθείας μιμούμεναι , καὶ οὐ κύκλῳ κινούμεναι οἴκοθεν προβάλλουσαι τὰς ἐνεργείας περὶ τὸ σῶμα ἀνεπιστρόφους ταύτας ἔχουσιν · οὔτε γὰρ ἐφιστάνουσιν ὅτι ἐνεργοῦσιν ἢ αἰσθάνονται οὔτε ὅλως αὐταὶ ἑαυτὰς γνῶναι δύνανται · ὥστε εὐθεῖά τις ἡ τούτων κίνησις . ἡ δὲ τῆς λογικῆς κύκλος τις εἶναι ἔοικεν , ὅτι τε ἐνεργεῖ ἐφιστάνει καὶ αὐτὴ ἑαυτὴν γινώσκει , αὐτὴ περὶ ἑαυτὴν ζητούσά τε καὶ εὑρίσκουσα · τοῦ δὲ κύκλου τοῦτο ἴδιον τὸ ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἐπιστρέφεσθαι . καὶ ἄλλως αἴσθησις καὶ θυμὸς καὶ ἐπιθυμία εἰς σωτηρίαν τοῖς ζῴοις ἐπικουρίας δεομένοις δέδονται , τὰ δὲ θεῖα οὐδεμιᾶς ἔξωθεν δεῖται βοηθείας . ἔτι αὐτὸς προιὼν λέγει τὰς δυνάμεις ταύτας ὑπὸ τῶν δευτέρων θεῶν θνητὰς οὔσας τῷ ἀθανάτῳ τῆς ψυχῆς προσυφαίνεσθαι , ἣν ὁ πρῶτος αὐτὸς θεὸς δημιουργεῖ . καὶ ἄλλως ἡ ἐπιθυμία καὶ ἀπλῶς ἡ ὄρεξις ἔφεσίς ἐστι τοῦ ἐνδέοντος καὶ μὴ παρόντος , ὁ δὲ κόσμος πάντα ἐν ἑαυτῷ ἔχων καὶ μηδενὸς ὄντος ἔξωθεν οὐκ ἄν ὀρέγοιτο , ὥστε οὐκ ἄν εἴη ἐν αὐτῷ θυμὸς καὶ ἐπιθυμία . ὥστε τὸν νοῦν λέγοντες τὴν τοῦ παντὸς ψυχήν , εἶτα ταύτην μέγεθος ὑποτιθέμενοι ἀτοπώτατα ἄν ποιοῖεν . καὶ αὐτῇ δὲ λέξει φησὶ ποιῆσαι τὸν θεὸν τὸν κόσμον ζῷον ἔμψυχόν τε καὶ ἔννουν . ἠρκέσθη μέντοι αὐτὸς καὶ τούτῳ μόνῳ τεκμηρίῳ ὅτι τὸν νοῦν λέγουσιν , ὅτι κύκλῳ αὐτὴν εἶπον κινεῖσθαι . λέγομεν οὖν πρὸς αὐτὸν ὅτι οἶδας ἄρα καὶ αὐτὸς ὅτι διὰ τοῦτο τὴν κύκλῳ παρείληφας κίνησιν , ὅτι τοιαύτη τίς ἐστι καὶ ἡ τοὐ νοῦ ἐνέργεια · οὐκ ἄρα μέγεθος ἔλεγον , ἀλλὰ συμβολικῶς τὸν νοῦν διὰ τῶν κύκλων ᾐνίττοντο . εἰ γὰρ ὅλως τὴν μετὰ τῶν ἀλόγων δυνάμεων [ καὶ ] τῆς ψυχῆς ἐνέργειαν λέγεις , κύκλον δὲ τὴν τοὐ νοῦ συμβολικῶς καὶ κατὰ ἀναλογίαν , δῆλον <ὅτι> καὶ ἐπὶ τοῦ Τιμαίου τοὺς κύκλους καὶ τὰ λοιπὰ κατὰ ἀναλογίαν ἐκληψόμεθα συμβολικῶς καὶ οὐχ ὡς τῆς ψυχῆς μέγεθος οὔσης . σαφῶς ἄρα καὶ αὐτὸς οἶδε κατὰ ποίαν ἔννοιαν ταῦτα ἔλεγε , καὶ οἱ ἔλεγχοι οὐ πρὸς ἐκείνους , ἀλλὰ πρὸς τοὺς τὸ φαινόμενον κακῶς ἐκλαμβάνοντας . p . 407a6 Ὁ δὲ νοῦς εἷς καὶ συνεχὴς ὥσπερ καὶ ἡ νόησις · ἡ δὲ νόησις τὰ νοήματα · ταῦτα δὲ τῷ ἐφεξῆς ἓν ὡς ἀριθμός , ἀλλ’ οὐχ ὡς μέγεθος . | Εἰς τὸ ἐναντίον περιάγει τὴν δόξαν . ὥσπερ γὰρ ἀνωτέρω πρὸς τὸ κινεῖσθαι τὴν ψυχὴν ἁπάντων ἐδείκνυ ὅτι οὐ μόνον οὐκ ἔστιν αὐτοκίνητος , ἀλλ’ οὐδὲ κινεῖται ὅλως , οὕτω καὶ ἐνταῦθα πρὸς τὸ μέγεθος ἐνιστάμενος ( δῆλον δὲ ὡς πᾶν μέγεθος συνεχές ) τοσοῦτον , φησίν , ἀπέχω τοῦ λέγειν τὸν νοῦν , ὥστε καὶ διωρισμένον αὐτὸν φήσαιμι ἄν εὐλογώτερον . εἰ δὲ ὅλως δεῖ αὐτὸν συνεχῆ λέγειν , οὕτως ἔσται συνεχής , ὥσπερ ἔχει τὸ διωρισμένον ποσὸν τὴν συνέχειαν , λέγω δὴ ὁ ἀριθμός . ἔχει δὲ οὕτω τὸ συνεχὲς τῷ ἐφεξῆς εἶναι ἀλλήλοις τοὺς ἀριθμοὺς καὶ μηδὲν ἀλλότριον με - σολαβεῖν · μονάδος γὰρ καὶ δυάδος καὶ τῶν λοιπῶν ἀριθμῶν ἐφεξῆς ὄντων , οὐδέν ἐστι μεταξὺ ἀλλότριον , καὶ διὰ τοῦτο συνεχεῖς ἀλλήλοις οἱ ἀριθμοὶ τῷ ἐφεξῆς ἀλλήλων τετάχθαι . εἰ τοίνυν , φησί , δεῖ τὸν νοῦν λέγειν συνεχῆ , οὕτως αὐτὸν δεῖ λέγειν ὡς τὸν ἀριθμόν , καὶ οὐχ ὡς μέγεθος , ὡς ἐκεῖνοί φασι . κατασκευάζει δὲ τοῦτο ἐκ τῶν ὑστέρων τῇ φύσει καὶ ἡμῖν σαφεστέρων · οὕτω γάρ , φησίν , ἔχει τὸ συνεχὲς ὁ νοῦς ὡς ἡ νόησις , ἡ δὲ νόησις οὕτως ἔχει τὸ συνεχὲς ὡς τὰ νοήματα , τὰ δὲ νοήματα ἔχουσι τὸ συνεχὲς ὥσπερ ὁ ἀριθμὸς τῷ ἐφεξῆς . ἐφεξῆς δέ ἐστιν , οὗ μηδέν ἐστι μεταξὺ συγγενές · οὕτω δὲ ἔχει καὶ ὁ ἀριθμός · μετὰ τὴν μονάδα ἐφεξῆς δυάς , εἶτα τριὰς καὶ τετράς , καὶ οὐδὲν μεταξύ . τοιαῦται δὲ καὶ αἱ ἄμεσοι προτάσεις · ἥδε γὰρ πρώτη καὶ ἐφεξῆς ἄλλη , καὶ οὐδὲν μεταξύ . τὸ συνεχὲς οὖν ἐν τούτοις τῷ ἐφεξῆς , καὶ οὐχ ὡς ἐν τοῖς μεγέθεσιν . οὕτω γοῦν καὶ ἐν τῷ νῷ τὸ συνεχές . λαμβάνει δὲ τὸν κατ’ ἐνέργειαν τὸν τέλειον νοῦν τὸν ἐν τοῖς θείοις , οὐ τὸν δυνάμει νοῦν . ἐνέργεια δὲ τοῦ νοῦ ἡ νόησις , ἡ δὲ νόησις οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἢ τὰ νοήματα , ὥσπερ καὶ ἡ κατ’ ἐνέργειαν αἴσθησις τὰ αἰσθήματα . ἐν γὰρ τοῖς νοήμασι τῇ νοήσει τὸ εἶναι · οὐδὲ γὰρ ἐπινοῆσαι νόησιν ἔστι χωρὶς νοημάτων . ὡς οὖν τὰ νοήματα τὸ συνεχὲς ( ἔχουσι ἔχουσι δὲ τῷ ἐφεξῆς · διαφέροντα γὰρ ἀλλήλων τῇ φύσει τῷ ἐφεξῆς νοεῖσθαι ἔχουσι τὸ συνεχές · οὐ γὰρ δὴ πάντα ἅμα νοεῖ , ὥσπερ ὁ πρώτιστος καὶ ἐξῃρημένος τοῦ παντὸς νοῦς , ἀλλ’ ἀχρόνως μέν , ἐπειδὴ μηδ’ ἐν χρόνῳ αὐτοῦ τὸ εἶναι , ἐφεξῆς δὲ ὡς ὁ ἀριθμός ) οὕτως ἄρα καὶ ὁ νοῦς ἔχει τὸ συνεχές . ἐπειδὴ γὰρ οὐ πρὸς τὸ ἔξω ἀποτείνεται αὐτοῦ ἡ ἐνέργεια , ἀλλ’ ἐν ἑαυτῷ ὁρῶν πάντα ὁρᾷ τῷ πάντων εἶναι ἐν αὐτῷ τοὺς λόγους τῶν μὲν πρὸ αὐτοῦ εἰκονικῶς , τῶν δὲ μετὰ αὐτὸν παραδειγματικῆς , ἐπεὶ οὖν ἑαυτὸν ὁρῶν πάντα ὁρᾷ ( πλήρωμα γάρ ἐστιν εἰδῶν ) τῷ μὲν πλείονα εἶναι τὰ νοήματα εἴη ἄν οἷον ἀριθμός , τῷ δὲ ταῦτα ἐφεξῆς εἶναι εἴη ἄν ταύτῃ συνεχὴς ὡς καὶ τὰ νοήματα . δυνατὸν δὲ τὰ νοήματα ἀκούειν ἀντὶ τοῦ αὐτὰ τὰ νοητά · ὡς γὰρ τὰ νοητὰ συνεχῆ ἐστι πρὸς ἄλληλα διὰ γὰρ τὴν τῶν ὄντων τάξιν καὶ πρόοδον ἔχουσαν τὸ ἐφεξῆς ) , οὕτω καὶ ἡ περὶ αὐτῶν νόησις ἔχει τὸ συνεχές . ὡς γὰρ ἔχει τὰ νοητά , οὕτως ἔχει καὶ ἡ νόησις , καὶ ὡς ἔχει ἡ νόησις , οὕτως ἔχει καὶ ὁ νοῦς τὸ συνεχές , τῷ ἐφεξῆς τόδε μετὰ τόδε νοεῖν . οἶδας ἄρα καὶ αὐτός , ὧ Ἀριστότελες , καὶ συνεχῆ κλεῖν τὸν νοῦν καὶ ἀριθμὸν κατὰ τὴν ἀναλογίαν , καὶ οὐχ ὡς μέγεθος ὄντα . ἀλλ’ εἴποι ἂν ὅτι ἀλλ’ ἐγὼ οὐκ εἶπον ἀριθμὸν αὐτὸν εἶναι , ἀλλ’ ὡς ἀριθμόν , οὐδὲ συνεχῆ ἁπλῶς ἀλλ’ οἷον συνεχῆ · ἐκεῖνοι δ’ αὐτόθεν ἀριθμὸν καὶ συνεχῆ . ἀλλὰ πρόδηλον ὡς αἰνιγματώδης ἦν καθόλου ἡ ἐκείνων διδασκαλία . p . 407a9 Ἀλλ’ ἤτοι ἀμερὴς ἡ οὐχ ὡς μέγεθός τι συνεχής . Μάλιστα μέν , φησίν , ἀμερής ἐστιν καὶ ἀσώματος ὁ νοῦς · εἰ δὲ ὅλως δεῖ αὐτῷ δοῦναι συνέχειαν , οὕτως ἔσται ἐπ’ αὐτῷ τὸ συνεχές , ὥσπερ εἴρηται . p . 407a10 Πῶς γὰρ δὴ καὶ νοήσει μέγεθος ὢν ὁτῳοῦν τῶν μορίων τῶν αὐτοῦ . ἐπειδὴ κύκλῳ κινεῖ ὁ Τίμαιος τὴν ψυχήν , ἵνα τῇ περιαγωγῇ θιγγάνων ἀντιλαμβάνηται τῶν νοητῶν λέγει ( λέγει πῶς μὲν ἔχων ὁ ἐφαπτόμενος ἡ αἰσθητῶν ἡ δοξαστῶν ἢ νοητῶν ἀντιλαμβάνεται αὐτῶν , ἔτι γε μὴν καὶ ψευδῶν δοξῶν καὶ ἀληθῶν ἀποδίδωσι συμβολικὰς αἰτίας , ἐπειδὴ ὡς εἴπομεν καὶ περὶ πάσης ψυχῆς αὐτῷ ὁ λόγος ) ταύτην οὖν τὴν δόξαν πρόκειται νῦν τῷ Ἀριστοτέλει ἐλέγξαι . τί γὰρ λέγω , φησίν , ὅτι οὐχ οἷόν τε τὸν νοῦν καὶ κύκλον εἶναι ; ὅλως γὰρ μέγεθος αὐτὸν εἶναι τῶν ἀδυνάτων ἐστί · μέγεθος γὰρ ὄντα νοῆσαί τι τῶν ἀδυνάτων ἐστί . πρόεισι δ’ ὁ ἔλεγχος ἐκ διαιρέσεως τὸν τρόπον τοῦτον . εἰ ὁ νοῦς , φησί , κύκλος ὢν τῷ κινεῖσθαι ἐφάπτεταί τε τοῦ νοητοῦ καὶ ταύτῃ νοεῖ ( μέγεθος γὰρ ὢν ἄλλως γνώσεται ἢ τῷ ἐφάπτεσθαι τοῦ νοητοῦ ) , ἀνάγκη πᾶσα ἢ κατὰ σημεῖον ἐφαπτόμενος νοεῖ ἢ κατὰ μόριον . καὶ εἰ κατὰ σημεῖον , ἤτοι καθ’ ἓν σημεῖον νοεῖ ἢ οὐ καθ’ ἕν . εἰ μὲν οὖν καθ’ ἓν μόνον σημεῖον νοοίη , περιττὰ τὰ ἄλλα · τίς οὖν χρεία τῆς κύκλῳ κινήσεως ἢ ὅλως μεγέθους ; εἰ γὰρ ἓν σὴ μεῖον ἀρκεῖ εἰς νόησιν , περιττὴ ἡ τοῦ μεγέθους ὑπόθεσις εἰς μηδὲν τῷ νῷ συντελοῦντος · εἰ γὰρ ὁ νοῦς τῷ νοεῖν νοῦς εἶναι λέγεται , τὸ δὲ ἓν σημεῖον μόνον νοεῖ , τοῦτο ἄν εἴη νοῦς . εἰ δὲ μὴ καθ’ ἓν μόνον σὴ μεῖον νοεῖ , ἤτοι κατὰ πλείονα ἢ κατὰ πάντα νοήσει . τὸ μὲν οὖν κατὰ πλείονα νοεῖν ἀποκληρωτικόν · κατὰ πόσα γάρ ; καὶ διὰ τί τοσαῦτα καὶ μὴ πλείονα ἢ ἐλάττονα ; καὶ πάλιν τὰ λοιπὰ περιττὰ ἔσται . εἰ δὲ κατὰ πάντα τὰ σημεῖα νοεῖ , ἤτοι ἕκαστον αὐτῶν πάντα τὰ νοητὰ νοήσει , καὶ δεῖ πρὸς ἕκαστον νοητὸν τῆς πάντων συμπνοίας , καὶ οὐκ ἄλλως νοήσει τι , εἰ μὴ πάντα τὰ σημεῖα ἐφάψηται τοῦ νοητοῦ , ἢ τῷδε μὲν τόδε νοεῖ , ἄλλῳ δὲ ἄλλο , καὶ ἑξῆς ὁμοίως , ὥσπερ τυχὸν ὄψις μὲν ὁρατῶν , ἀκοὴ δὲ ἀκουστῶν , καὶ ἄλλη τῶν αἰσθήσεων ἄλλου τινὸς τῶν αἰσθητῶν ἀντιλαμβάνεται . εἰ μὲν οὖν ἕκαστον πάντα νοεῖ , ἄπειρα δὲ τὰ σημεῖα , πολλάκις , φησίν , ἢ ἀπειράκις νοήσει τὸ αὐτό · νῦν δὲ φαίνεται καὶ ἅπαξ ἐνδεχόμενον · δυνατὸν γάρ τι προσάπαξ νοήσαντα | μηκέτι νοῆσαι ἢ ἐπιλαθόμενον ἢ μηκέτι τῇ διανοίᾳ προχειρισάμενον . εἰ τοίνυν ἐνδέχεται μὲν ἅπαξ τι νοῆσαι , ἑκάστου δὲ τῶν σημείων πάντα νοοῦντος καὶ τοῦ κύκλου τῇ περιφορᾷ ἀεὶ τῶν νοητῶν ἐφαπτομένου ἀνάγκη τὸ αὐτὸ ἀπειράκις νοεῖν , ψευδὴς ἄρα ἡ τοιαύτη ὑπόθεσις . ἄλλως τε εἰ ἄπειρα τὰ σημεῖα , τὰ δὲ ἄπειρα ἐκπεριελθεῖν τῶν ἀδυνάτων ἐστίν , οὐδέποτε καθ’ ὅλον ἑαυτὸν ὁ νοῦς νοήσει , ἀλλὰ τὸ αὐτὸ νοητὸν τὸ μέν τι τοῦ νοῦ νοήσει , τὸ δὲ οὐ νοήσει . εἰ δὲ δεῖ καθ’ ἕκαστον νοητὸν τῆς πάντων θίξεως καὶ οὐκ ἄλλως νοεῖ τι μὴ πάντων θιγόντων , τί , φησίν , ἕκαστον ἐποίησε ; θιγὸν γὰρ δῆλον ὡς ἕκαστον ἔδρασέ τι · εἰπὲ οὖν τίς ἡ καθ’ ἕκαστον ἀντίληψις ; εἰ δέ τις εἴποι ὅτι ὡς ἐπὶ συλλογισμῶν τὸ μὲν τῆσδε ἐφάπτεται τῆς προτάσεως , ἄλλο δὲ ἄλλης , ἡ δὲ πάντων περίοδος τὸ συμπέρασμά ἐστι καί οἷον τὸ ὅλον νοητόν , τουτέστιν ἡ τελεία νόησις , λέξομεν πρὸς τοῦτον ὃ ἐν τοῖς ἑξῆς ὁ Ἀριστοτέλης φησὶ περὶ τῆς ὄψεως δεικνὺς ὡς εἴη ἀσώματος , ὅτι εἰ τὸ μὲν τήνδε νοεῖ τὴν πρότασιν , ἄλλο δὲ ἄλλην , τί τὸ κρῖνον καὶ λέγον ὅτι ἥδε τῆσδε ἑτέρα ἐστίν ; ὅμοιον γὰρ ὡς εἰ τοῦ μὲν ἐγώ , τοῦ δὲ σὺ αἴσθοιο . τί δὲ τὸ συνάγον τὸ ἐκ πασῶν συναγόμενον συμπέρασμα ; δεῖ γὰρ τὸ αὐτὸ πάσας ἐγνωκέναι , ἵν’ οὕτως εἴπῃ ἐκ τῶνδε τόδε συνάγεσθαι · τὸ γὰρ ἐφαψάμενον τῆςδε τῆς προτάσεως οὐ γνώσεται πρότασιν ἑτέραν , ἧς ἕτερον σημεῖον ἐφήψατο , ἐπεὶ ἡ ἑτέρα ὑπόθεσις γενήσεται καὶ πάντα πάντων ἀντιλήψεται . καὶ ἄλλως ἐπειδὴ ἑκάστη τῶν προτάσεων ἐστι καὶ ἀπόφανσίς τις , δῆλον ἄρα ὅτι ὅτε τὴν πρότασιν ὡς ἀπόφανσιν νοεῖ , ὡς ὅλον τι νοήσει μηδὲν δεόμενον τῆς τῶν ἄλλων σημείων θίξεως . ἄλλως τε εἰ τὰ μὲν σημεῖα ἄπειρα , δεῖ δὲ εἰς τὸ νοῆσαί τι τῆς τῶν ἀπείρων θίξεως , τὰ δ’ ἄπειρα ἐν πεπερασμένῳ χρόνῳ διεξελθεῖν τῶν ἀδυνάτων ἐστίν , οὐδέποτε νοήσει · νοεῖν μὲν γὰρ οὐκ ἔστιν , εἰ μὴ πάντα θίγοι τοῦ νοητοῦ · πάντα δὲ θιγεῖν ἄπειρα ὄντα τῶν ἀδυνάτων ἐστίν · οὐδέποτε ἄρα νοήσει ὁ νοῦς . λείπεται ζητῆσαι , μήποτε ὡς ἡ αἴσθησις οὕτω καὶ ὁ νοῦς ἄλλῳ σημείῳ ἄλλων νοητῶν ἀντιλάμβανε · τᾶι . ἀλλ’ εἰ τοῦτο , πάλιν μὲν οὐ καθ’ ὅλον ἑαυτὸν πάντα νοήσει . οὐ τοῦτο δ’ ἡ ἐνάργεια ὑπαγορεύει · οὐ γὰρ δὴ ψυχὴν μὲν τυχὸν θελήσαντες νοῆσαι τόδε τὸ μόριον τοῦ νοῦ κινοῦμεν , ἄγγελον δ’ ἄλλο , καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ὡσαύτως . πῶς δ’ ἐπὶ αἰσθήσεως ἐφιστάνων ὁ νοῦς ὅτι ὁ ὀφθαλμὸς μὲν χρωμάτων ἀντιλαμβάνεται , ἀκοὴ δὲ ψόφων καὶ ἄλλη αἴσθησις ἄλλων αἰσθητῶν , καὶ ὅτι οὐδέποτε τῶν τῆς ἄλλης αἰσθητῶν ἄλλη αἴσθησις , οὐκ ἐφιστάνει καὶ τοῖς τῶν διφόρων νοητῶν ἀντιλαμβανομένοις ; ἄλλως τε τὰ διαφόρων ἀντιλαμβανόμενα καὶ αὐτὰ κατ’ οὐσίαν διάφορα εἶναι ἀνάγκη · διάφορα ἄρα κατ’ οὐσίαν τὰ σημεῖα ἔσονται . τίς δὲ διαφορὰ οὐσιώδης σημείου πρὸς σημεῖον οὐδὲ πλάττειν βουλομένοις ῥᾴδιον . οὕτω μὲν οὖν κτὰ σημεῖον νοεῖν τὸν νοῦν τῶν ἀδυνάτων ἐστίν . εἰ δὲ κατὰ μόρια γίνοιτο ἡ νόησις , ἢ ἀρκεῖ πάλιν ἓν τῶν μορίων εἰς νόησιν ἢ οὐκ ἀρκεῖ . εἰ μὲν οὖν ἓν μόνον εἴη μόριον τὸ νοοῦν , περιττὴ ἡ τῶν ἄλλων ὑπόθεσις · τοῦτο γὰρ ἔσται νοῦς . ἄλλως τε αὐτὸ τοῦτο τὸ μόριον ζητήσομεν , πότερον κατὰ σημεῖον ἐφαπτόμενον τοῦ νοητοῦ νοεῖ ἢ κατὰ μόριον , καὶ ἥξουσιν οἱ πρότεροι λόγοι . ἀλλ’ ὑποκείσθω καθ’ ὅλον νοεῖν · τίς οὖν τῶν λοιπῶν χρεία ; εἰ δὲ μὴ καθ’ ἓν μόριον ἡ νόησις γίνεται , ἐπεὶ ἐνδέχεται καὶ εἰς πεπερασμένα διελεῖν πᾶν μέγεθος καὶ εἰς ἄπειρα ( εἰς πεπερασμένα μὲν γὰρ διαιρεῖται τὰ μεγέθη , εἰ εἰς τὰ αὐτὰ ἤτοι ἴσα κατὰ ποσὸν διαιρεθείη , οἷον εἰς δακτυλιαία ἢ πηχυαῖα · πᾶν γὰρ πεπερασμένον καταμετρεῖται ὑπὸ παντὸς πεπερασμένου · εἰς ἄπειρα δὲ διαιρεῖται , εἰ εἰς τὰ αὐτὰ κατὰ τὸν λόγον διαιρεθείη , τουτέστιν εἰ διχοτομοῖτο · ἡ γὰρ διχοτομία ἐπ’ ἄπειρον πρόεισι διὰ τὸ ἀεὶ μὲν εἰς μεγέθη γίνεσθαι τὴν τομήν , πᾶν δὲ μέγεθος συνεχὲς εἶναι , πᾶν δὲ συνεχὲς διαιρετόν ) , εἰ μὲν οὖν εἰς πεπερασμένα γένοιτο ἡ τομή , ἤτοι ἕκαστον πάντα νοήσει καὶ οὐκ ἄλλως νοεῖ , εἰ μὴ πάντα θίγοι , ἢ τινὰ τινῶν , καὶ τὰ αὐτὰ πάλιν ἐροῦμεν ἅπερ καὶ πρότερον . ὁμοίως δὲ καὶ εἰ ἄπειρα ὑποκέοιτο τὰ μόρια , τοῖς αὐτοῖς λόγοις χρησόμεθα , οἷσπερ καὶ ἐπὶ τῆς κατὰ τὰ σημεῖα ὑποθέσεως . τοὺς γὰρ ἐλέγχους ὁμοίως ἐπὶ πᾶσιν ἁρμόζοντας ὁ μὲν Ἀριστοτέλης ἐμέρισεν , ἡμεῖς δὲ πάντας ἐπὶ πάντων ἡρμόσαμεν . p . 407a11 Μορίων δὲ ἤτοι κατὰ μέγεθος ἢ κατὰ στιγμήν , εἰ δεῖ καὶ τοῦτο μόριον καλεῖν . Ἐπεὶ τὰ μεγέθη ὁμοιομερῆ ἐστιν ( ἐκ μεγεθῶν γὰρ τὸ μέγεθος , οὐκ ἐκ σημείων · ἡ γὰρ στιγμὴ μέγεθος μὲν οὐκ ἔστιν , μεγέθους δὲ ἀρχή ) , διὰ τοῦτο εἰπὼν μορίων δὲ ἡ κατὰ μέγεθος ἢ κατὰ στιγμὴν ἐπεση - μήνατο τῇ καταχρήσει εἰπὼν εἰ δεῖ τὴν στιγμὴν μόριον καλεῖν . p . 407a14 Εἰ δὲ κατὰ μέγεθος , πολλάκις ἢ ἀπειράκις νοήσει τὸ αὐτὸ . Πολλάκις μὲν εἰ εἰς ὡρισμένα διαιρεθείη μόρια , ἀπειράκις δ’ εἰ εἰς ἄπειρα . p . 407a 15 El δὲ ἱκανὸν θιγεῖν ὁτῳοῦν τῶν μορίων , τί δεῖ κύκλῳ κινεῖσθαι ἢ ὅλως μέγεθος ἔχειν ; Τουτέστιν εἰ ὁποῖον δή ποτε μόριον τοῦ κύκλου δύναται θιγὸν ἀντιλαμβάνεσθαι τοῦ νοητοῦ , τίς χρεία τῆς κύκλῳ κινήσεως ; καὶ ἱστάμενον γὰρ ἀντιλήψεται . τί γὰρ αὐτῷ πρὸς ἀντίληψιν τὸ κύκλῳ κινεῖσθαι συμβάλλεται ; οὐδὲν δὲ αὐτῷ οὐδὲ τὸ μέγεθος εἰς νόησιν συντελεῖ , εἰ ὁτῳοῦν τῶν μορίων νοεῖ . εἰ γάρ τι διαιρούμενον μένει μηδὲν ἔλαττον ἀπαθὲς εἶναι ἐκ τῆς διαιρέσεως διαμένον , ἕτερον τοῦτό ἐστι παρὰ τὸ διαιρούμενον καὶ καθ’ αὑτὸ ἀδιάστατόν τέ ἐστι καὶ ἀμερές · οἷον διαιρουμένης ἀεὶ τῆς ἐπιφανείας ἡ λευκότης ἐν ἑκάστῳ τῶν μορίων ἡ αὐτὴ φυλάττεται , καὶ τὸ μὲν ποσὸν ὑπὸ τῆς διαιρέσεως πάσχει καὶ μειοῦται | ( ἀντὶ τοῦ δίπηχυ d 6v εἶναι φέρε εἰπεῖν γίνεται πηχυαῖον ) , τὸ μέντοι λευκὸν ὡσαύτως ἔχει · ἄλλο ἄρα ἐστὶ τὸ λευκὸν παρὰ τὸ διαιρούμενον . οὕτως ἄρα εἰ ᾡτινιοῦν τῶν μορίων τοῦ κύκλου ὁμοία ἡ νόησις γίνεται , καὶ ἐν τῷ μεγίστῳ μορίῳ καὶ τῷ ἔλαχ’ ἱστῷ , ἄλλο ἄρα ἐστὶ τὸ νοοῦν παρὰ τὸ μέγεθος . οὐδὲν ἄρα συμβάλλεται εἰς νόησιν τὸ μέγεθος , εἴ γε καὶ τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλαττον μόριον ὡσαύτως νοεῖ . p . 407a17 Εἰ δ’ ἀναγκαῖον νοῆσαι τῷ ὅλῳ κύκλῳ θιγόντα , τίς ἐστιν ἡ τοῖς μορίοις θίξις ; τῆς διαιρέσεως ἐχούσης ὅτι ἤτοι μορίῳ ἑαυτοῦ νοεῖ ὁ κύκλος ἢ τῷ ὅλῳ , μορίῳ δὲ ἢ τῷ κατὰ μέγεθος ἢ τῷ κατὰ στιγμήν , ἐκθέμενος τὰ συμβαίνοντα ἄτοπα τῇ ὑποθέσει τῇ κατὰ μόριον νοεῖν λεγούσῃ νῦν τὸ λοιπὸν ἐκτίθεται , λέγω δὴ τὸ ὅλῳ νοεῖν τῷ κύκλῳ . εἰ γὰρ οὐ πρότερον νοήσει , πρὶν ἐκπεριέλθοι ὁ κύκλος , τί ποιεῖ ἕκαστον τῶν μορίων ; εἰ γὰρ μὴ νοεῖ περιερχόμενα τὰ μόρια , ἡ δὲ τοῦ ὅλου κύκλου θίξις κατὰ μόρια γίνεται , οὐδ’ αὐτὸς ἂν νοήσει · οὐ γὰρ ἄλλῳ τινὶ ἐφάπτεται τοῦ νοητοῦ ἢ τοῖς ἑαυτοῦ μέρεσι . λείπεται λέγειν ὡς ἕκαστον μὲν τῶν μερῶν μέρος γινώσκει τοῦ νοητοῦ , ὁ δὲ ὅλος κύκλος τὸ ὅλον . τὸ δὲ ταύτῃ τῇ δόξη ἑπόμενον ἄτοπον αὐτὸς ἐπάγει · εἰπὼν γὰρ τίς ἐστιν ἡ τοῖς μορίοις θίξις , ὡς λαβὼν τοῦτο κατὰ τὸ σιωπώμενον ὅτι τῶν μερῶν ἐφάπτονται τοῦ νοητοῦ , ἐπήγαγεν · p . 407a18 Ἔτι δὲ πῶς νοήσει τὸ μεριστὸν ἀμερεῖ ἢ τὸ ἀμερὲς μεριστῷ ; Εἰ γὰρ μὴ οἷά τέ ἐστι τὰ μέρη τὸ ὅλον νοεῖν , ἄνευ δὲ τῆς τῶν μερῶν νοήσεως τὸ ὅλον οὐ νοεῖ ( ἡ γὰρ ἄθροισις τῆς νοήσεως τῶν ἡ τοῦ ὅλου ἐστὶ νόησις ) , οὐδὲν ἀμερὲς δύναιτο ἄν νοεῖν · ὥστε οὐ νοήσει τὸ νοητὸν ἀμερὲς ὂν μεριστὸς ὢν αὐτός . ἔτι εἰ ἑκάστῳ μορίῳ μέρος νοεῖ , τὸ ὅλον νόημα σύνθετον ἔσται · πῶς οὖν νοήσει τὸ ἀπλοῦν νόημα ; ἅπαν γὰρ οὕτω νόημα σύνθετον ἔσται . ἀλλὰ μὴν ἁπλοῦ νοήματος μὴ ὄντος οὐδὲ σύνθετον ἔσται · πᾶν γὰρ σύνθετον ἐξ ἁπλῶν · ὥστε οὐδὲν ἔσται νόημα . οὐκοῦν οὐδὲ νοήσει · ἀναιρεθήσεται ἄρα ὁ νοῦς νοήματος οὐκ ὄντος . προσέθηκε δὲ τὸ ἢ τὸ μεριστὸν ἀμερεῖ καθάπερ διαβάλλων τὸ λέγειν θίξει τὸ νοεῖν γίνεσθαι . εἰ γὰρ ἀμερὴς ὁ νοῦς , πῶς νοήσει τὸ μεριστόν ; τῷ γὰρ ἀμερεῖ τοῦ ἀμεροῦς ἐφάπτοιτο ἄν , οὐ τοῦ μεριστοῦ . ἢ τὸ μεριστὸν ἀμερεῖ πῶς νοήσει , ἵν’ ᾖ προσκείμενον τὸ κατὰ σημεῖον · πῶς γάρ , εἰ κατὰ σημεῖον ἡ ἀντίληψις , τὰ μεριστὰ νοήσει ; τὸ ἔτι δὲ πῶς νοήσει τὸ μεριστὸν ἀμερεῖ ἢ τὸ ἀμερὲς μεριστῷ καὶ οὕτως ἐξηγοῦνται ὡς ἀπὸ ἄλλης ἀρχῆς . ἐπειδή , φασί , μὴ εἶναι μέγεθος τὸν νοῦν , ἵνα μή τις αὐτὸν ὑπολάβοι οὕτως αὐτὸν ἀμερῆ λέγειν ὡς τὸ σημεῖον , προσέθηκε ταῦτα · οὕτε γὰρ μέγεθος ὤν , φησί , νοήσει τὰ ἀμερῆ οὔτε σημεῖον ὢν τὰ μεριστά . ἄλλως δὲ ἐπὶ τοῦ νοῦ λέγει αὐτὸς τὸ ἀμέριστον · τὸ μὲν γὰρ τοῦ νοῦ ἀμέριστον οὐσία ἐστὶ αὐθυπόστατος ἐξῃρημένη παντὸς μεγέθους · τὸ δὲ σημεῖον ἐν γραμμῇ ἔχει τὸ εἶναι καὶ ἀρχή ἐστι μεγέθους . ὅπως δὲ ὁ νοῦς ἀμερὴς ὢν νοεῖ πάντα , ἐν τῷ τρίτῳ βιβλίῳ λέξει . ἄλλως ὡς ἐπὶ ἑτέρου ἐπιχειρήματος τούτου ἀκουστέον κοινῶς πάσαις ταῖς εἰρημέναις ὑποθέσεσιν ἁρμόζοντος . ἐπειδὴ γὰρ θίξει νοῶν ὁ κύκλος ἢ κατὰ σημεῖον θιγγάνει ἢ κατὰ μόριον , εἰ μὲν οὖν κατὰ σημεῖον θιγγάνων νοεῖ , πῶς νοήσει τὰ μεριστά , λέγω τὰ σώματα ; οὐ γὰρ ἐφαρμόζει σημεῖον μεγέθει · πῶς οὖν νοήσει μὴ ἐφαρμόζον ; οὗ γὰρ μὴ ἔθιγεν , οὐδὲ νοήσει τοῦτο . εἰ δὲ κατὰ μόρια νοεῖ , πῶς νοήσει τὰ ἀμερῆ ; μεριστὸν γὰρ ἀμερεῖ οὐκ ἐφαρμόζει . τοῦτο δὲ οὐκέτι πρὸς τὸν ἀληθῆ λόγον ἐπαγαγεῖν δύναται ὅτι ‘πῶς οὖν ἀμερὴς ὢν ὁ νοῦς πάντα νοεῖ καὶ μεριστὰ καὶ ἀμερῆ;’ ἀμερὲς γὰρ νῦν φαμεν τὸ ἀντικείμενον τῷ μεριστῇ , τὸ σημεῖον λέγω , ἡ δὲ τοῦ νοῦ ἀμέρεια ἑτέρα τίς ἐστι καὶ οὐκ ἀντικειμένη τῇ πολυμερείᾳ τοῦ σώματος . νοεῖ δὲ ὡς ἔχων ἐν ἑαυτῷ πάντων τοὺς λόγους . p . 407a19 Ἀναγκαῖον δὲ τὸν νοῦν εἶναι τὸν κύκλον τοῦτον . νοῦ μὲν γὰρ κίνησις νόησις , κύκλου δὲ περιφορά . εἰ οὖν ἡ νόησις περιφορά , καὶ νοῦς ἄν εἴη ὁ κύκλος , οὗ ἡ τοιαύτη περιφορὰ νὁησις . Ἵνα μή τις εἴποι ὅτι οὐκ ἔλεγε κύκλον αἰσθητὸν ὁ Τίμαιος τὴν ψυχήν , ἀλλὰ τὸν καθόλου κύκλον καὶ τὸν τοῦ κύκλου λόγον , ὃς ἀμεγέθης ἐστὶ καὶ ἀσώματος , παντὶ γοῦν ἐφαρμόζει κύκλῳ ὁμοίως μικρῷ τε καὶ μεγάλῳ , καὶ τοῦτο διὰ τούτων κατασκευάζει . πᾶσα γὰρ ἀνάγκη , φησίν , ἐκ τῶν εἰρημένων αἰσθητὸν κύκλον τὸν νοῦν ὑπολαμβάνειν λέγειν τὸν Τίμαιον . τὸ γὰρ τοῦ ’τον δεικτικὸν τὸ αἰσθητὸν αὐτῷ σημαίνει · τοῦτο γάρ ἐστι τὸ δεικνύμενον . πόθεν οὖν ὅτι τοῦτο ἔλεγεν ; ὁ καθόλου κύκλος οὐ κινεῖται · λόγος γάρ ἐστιν . ὃν δὲ λόγον ἔχει ὁ νοῦς πρὸς τὴν νόησιν , τοῦτον ἔχει καὶ ὁ κύκλος πρὸς τὴν περιφοράν · κίνησις γὰρ ἑκάτερον , τὸ μὲν τοῦ νοῦ , τὸ δὲ τοῦ κύκλου . οὐκοῦν καὶ ἐναλλὰξ ὃν λόγον ἔχει ἡ νόησις πρὸς τὴν περιφοράν , τοῦτον καὶ ὁ νοῦς πρὸς τὸν κύκλον . εἰ τοίνυν ἡ νόησις περι - φορά , καὶ ὁ νοῦς ἄρα κύκλος . εἰ δὲ ἡ περιφορὰ αἰσθητοῦ ἐστι κύκλου ( ὁ γὰρ καθόλου κύκλος οὐ περιάγεται ) καὶ ὁ νοῦς ἄρα αἰσθητός ἐστι κύκλος . p . 407a22 Ἀεὶ δὲ δή τι νοήσει · δεῖ γάρ , εἴπερ ἀίδιος ἡ περιφορά . Ἢ τοῦτό φησιν ὅτι τὸ αὐτὸ νοήσει πολλάκις , ἢ ὅτι ἀεὶ δεῖ νοεῖν ἐπ’ ἄπειρον ἕτερα καὶ ἕτερα , εἴπερ ἡ περιφορὰ νόησις , ἀίδιος δὲ αὕτη . τοῦτο ὦ δὲ οὐδὲν ἀναγκαῖον δόξει ἔχειν · εἴποιεν γὰρ ἄν ὅτι καὶ γὰρ ἀνάγκη ἀεί νοεῖν καὶ ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ εἰς τὸ αὐτὸ πάλιν ἰέναι . ἐπεὶ γὰρ μή ἐστι μηδεμία ψυχὴ οἷος ὁ πρῶτος νοῦς , ὃς ἀθρόαν καὶ ἄχρονον ἔχει τὴν νόησιν , οὐ ποτὲ μὲν τοῦτο ποτὲ δ’ ἐκεῖνο νοῶν , ἀλλ’ ἅμα πάντα , ἀλλ’ ἐπειδὴ πᾶσα ψυχή , κἀν τὴν τοῦ παντὸς εἴπῃς , μεταβατικὴν ἔχει τὴν νόησιν ἀπὸ τούτου τοῦ νοητοῦ ἐπ’ ἄλλο μεταβαίνουσα , διὰ μὲν τὸ ἀεικίνητον ἀεί τι νοήσει , διὰ δὲ τὸ ἀίδιον ἀνάγκη διὰ τὴν ἀπειρίαν | τοῦ χρόνου εἰς τὸ αὐτὸ πάλιν ἀνακάμπτειν καὶ ταύτῃ κύκλον μιμεῖσθαι · οὐκ ἄπειρα μέντοι νοήσει , ἐπειδὴ μηδὲ τὰ νοητὰ ἄπειρα . μήποτε οὖν τοῦτό φησι ὅτι τὸ αὐτὸ ἀεὶ νοήσει τῷ μηδέποτε ὅλον νενοηκέναι · ἡ γὰρ ὁμοία καὶ ὡσαύτως ἔχουσα περιφορὰ περὶ ταὐτοῦ τινος ἔσται . δεήσει οὖν τοιοῦτον εἶναι τὸ νοούμενον , ὃ οὐδέποτε νενοημένον ἔσται . τί οὖν τοῦτό ἐστιν ; ὅτι δὲ οὐδεμία ἐστὶν ἄπειρος νόησις διὰ τῶν ἑξῆς ἐπάγει . p . 407a23 τῶν μὲν γὰρ πρακτικῶν νοήσεων ἔστι πέρατα · πᾶσαι γὰρ ἑτέρου χάριν . Ὅτι μὲν αἱ πρακτικαὶ νοήσεις πεπερασμέναι , δείκνυσιν ἐκ τῶν πράξεων . πᾶσα γὰρ πρᾶξις τέλους τινὸς ἕνεκα γίνεται · τυχοῦσαι οὖν τοῦ τέλους οὗ ἕνεκα γίνονται , παύονται τῆς ἐνεργείας . οὐδεμία γὰρ πρᾶξις ἐπ’ ἄπειρον γίνεται · πᾶν γὰρ τὸ ἐφετὸν τινὸς ἕνεκα . ἔχουσι δὲ καὶ ἀρχὰς αἱ πράξεις . οὐκοῦν ὡς ἔχουσιν αἱ πράξεις , οὕτως ἔχουσιν καὶ αἱ περὶ αὐτῶν θεωρίαι · πεπερασμέναι ἄρα αἱ πρακτικαὶ θεωρίαι . πλὴν ὡς ἐν ἄλλοις πολλάκις εἴπομεν , ἀνάπαλιν ἔχουσιν αἱ θεωρίαι ταῖς πράξεσιν . τὸ γὰρ τῆς πράξεως τέλος τῆς θεωρίας ἐστὶν ἀρχή , καὶ ἔμπαλιν . ἔστιν οὖν ἀρχὴ μὲν τῆς οἰκοδομικῆς , εἰ τύχοι , πράξεως τὸ ὀρύξαι θεμέλιον ἢ παρασκευάσασθαι τὰς ὕλας , τέλος δὲ ἡ ὀροφή , τοῦτο δέ ἐστι τὸ σκέπασμα τῶν ὄμβρων καὶ τῶν καυμάτων . καὶ τῆς οὖν θεωρίας καὶ τῆς πράξεως ταύτης τὰ αὐτὰ πέρατα ἀνάπαλιν . p . 407a24 Αἱ δὲ θεωρητικαὶ τοῖς λόγοις ὁμοίως ὁρίζονται . λόγος δὲ πᾶς ὁρισμὸς ἢ ἀπόδειξις . Ὅτι οὐδὲ αἱ θεωρητικαὶ νοήσεις ἄπειροι , δείκνυσιν ἐκ τῶν λόγων τῶν περὶ αὐτῶν γινομένων , ἐκ τῶν σαφεστέρων τὰ ἀσαφέστερα κατασκευάζων · ἄγγελοι γάρ εἰσι τῶν νοημάτων οἱ λόγοι , οὗτοι δὲ μᾶλλον ἐμφανέστεροι ἡμῖν καὶ γνωριμώτεροι ἤπερ αἱ ἕξεις , ἀφ’ ὧν προίασιν . ἀνάγκη οὖν πᾶσα , ὡς ἔχουσιν οἱ περὶ τῶν θεωρητικῶν νοήσεων λόγοι , οὕτως ἔχειν καὶ αὐτὰς τὰς νοήσεις . ἐὰν οὖν δείξω τοὺς λόγους αὐτῶν πεπερασμένους , πᾶσα ἀνάγκη καὶ αὐτὰς πεπερασμένας εἶναι . οἱ δὲ περὶ τῶν θεωρητικῶν νοήσεων λόγοι ὁρισμός ἐστι καὶ ἀπόδειξις . ὅτι δ’ οὐδεὶς τούτων ἄπειρος , δῆλον ἐντεῦθεν · πᾶσα γὰρ ἀπόδειξις ἔχει ἀρχὴν καὶ πέρας , ἀρχὴν μὲν τὰς κοινὰς ἐννοίας , πέρας δὲ τὴν ἀπόδειξιν αὐτὴν καὶ τὸ συμπέρασμα · ὥστε οὐδεμία ἀπόδειξις ἄπειρος . ὁμοίως καὶ οἱ ὁρισμοὶ ἔχουσι καὶ ἀρχὴν καὶ πέρας , ἀρχὴν μὲν τὰ γενικώτατα γένη , τέλος δὲ τὰς εἰδικωτάτας διαφοράς · οὐδὲ οἱ ὁρισμοὶ ἄρα ἄπειροι . καὶ ἄλλως μηδεμιᾶς οὐσίας ἀπείρου οὔσης ἀλλὰ πεπερασμένης , ἀνάγκη καὶ τοὺς ὁριστικοὺς αὐτῶν λόγους πεπερασμένους εἶναι . καὶ ἄλλως εἰ τὰ κοινότατα τῶν ὄντων γένη δέκα ἐστί , ἡ δὲ ἐκ τούτων πρόοδος οὐκ ἐπ’ ἄπειρον , ἀλλὰ μέχρι τῶν ἀτόμων εἰδῶν , μεθ’ ἃ τὰ καθ’ ἕκαστον , καὶ τὸ ἐκ πάντων ἄρα [ ὁρισμὸς ] πεπερασμένον · ἐκ τούτων δ’ οἱ ὁρισμοί · πᾶς ἄρα ὁρισμὸς πεπέρσται . δέδεικται δὲ καὶ ἐν τῇ Ἀποδεικτικῇ ὡς ὅτι ἀδύνατόν ἐστι τὰς ἀποδείξεις ἐπ’ ἄπειρον προιέναι · οὕτω γὰρ πᾶσα γνῶσις καὶ ἐπιστήμη ἀναιρεθήσεται . εἰ γὰρ δεῖ εἰς τὴν λῆψιν τῶν ὁρισμῶν ἀπείρους παραλαμβάνεσθαι διαφοράς , τὸ δὲ ἄπειρον διελθεῖν ἐν πεπερσμένῳ χρόνῳ ἀδύνατον , ἀδύνατον ἄρα ὁρίσασθαί τι · τοῦ δὲ ὁρισμοῦ μὴ ἐγνωσμένου οὐδὲ τὴν φύσιν τοῦ πράγματος γνῶναι δυνατόν , ἀγνοουμένης δὲ τῆς τοῦ πράγματος φύσεως οὐδὲ τὰ καθ’ αὑτὸ ὑπάρχοντα αὐτῷ δυνατὸν γνῶναι , περὶ ἃ ἡ ἀπόδειξις · πᾶσα ἄρα γνῶσις ἀναιρεθήσεται . οὐκ ἄρα οἷόν τε ἐπ’ ἄπειρον προιέναι τοὺς ὁρισμούς . ὥστε εἰ οἱ λόγοι τῶν νοήσεων τῶν θεωρητικῶν πεπερασμένοι , καὶ αὐτὰς πεπερασμένας εἶναι ἀνάγκη . συλλογισμὸν δὲ τὸ συμπέρασμά φησι · διὸ εἰπὼν τὸν συλλογισμὸν ἐπεξηγούμενος ἐπήγαγεν ἢ τὸ συμπέρασμα ὡς ἓν ἀνθ’ ἑνὸς λέγων . ὅτι δὲ οἱ περὶ τῶν θεωρητικῶν νοήσεων λόγοι δύο μόνοι εἰσίν , ὁ ὁρισμός φημι καὶ ἡ ἀπόδειξις , δῆλον ἐντεῦθεν · πάντα γὰρ τὰ ὄντα ἢ οὐσίαι εἰσὶν ἢ τὰ συμβεβηκότα ταῖς οὐσίαις · ἔστι γάρ τι καὶ ἡ οὐσία τῆς ψυχῆς , ἔστι τι καὶ τὸ συμβεβηκὸς περὶ αὐτήν , τὸ ἀθάνατον εἶναι τυχὸν ἢ μέσην ἔχειν ἐν τῷ παντὶ τάξιν ἢ τοιοῦτον · ἡ μὲν οὖν τῶν οὐσιῶν κατάληψις διὰ τῶν ὁρισμῶν εὑρίσκεται , ἡ δὲ τῶν συμβεβηκότων διὰ τῆς ἀποδείξεως , συμβεβηκότων δὲ τῶν καθ’ αὑτό . p . 407a27 Εἰ δὲ μὴ περατοῦνται , ἀλλ’ οὐκ ἀνακάμπτουσί γε πάλιν ἐπ’ ἀρχήν , προσλαμβάνουσαι δὲ ἀεὶ μέσον καὶ ἄκρον εὐθυποροῦσιν . Eἴ τις , φησίν , εἴποι ὅτι δυνατὸν ἐπ’ ἄπειρον ἐκτείνεσθαι τὰς ἀποδείξεις , μάλιστα μὲν ψεύσεται , ὡς δείξομεν · ἔπειτα εἰ καὶ ἐπ’ ἄπειρον χωροῦσιν , ἀλλ’ οὖν ἐπ’ εὐθείας , καὶ οὐκ ἐπὶ τὸ ἐξ ἀρχῆς ἐπανατρέχουσιν . οἷον ἐὰν εἴπω οὕτως , ὅτι ὁ ἄνθρωπος γελαστικόν , τὸ γελαστικὸν λογικόν , ὁ ἄνθρωπος ἄρ λογικόν , ταύτῃ τῇ ἀποδείξει προσθεὶς ἕνα ὅρον ἐπισυνάπτω ἑτέραν ἀπόδειξιν , ἄκρον μὲν τὸν προστεθέντα ποιήσας , τὸν δὲ πρὶν ἄκρον μέσον · τοῦτο γὰρ καὶ αὐτὸς δηλοῖ λέγων προσλαμβάνουσαι μέσον καὶ ἄκρον . προστίθημι οὖν τὸ ζῷον καὶ λέγω ὅτι πᾶς ἄνθρωπος λογικός , πᾶν λογικὸν ζῷον , πᾶς ἄνθρωπος ἄρα ζῷον . πάλιν ἐπισυνάπτω τὸ ἔμψυχον , πάλιν σῶμα . ἡ δὲ τοιαύτη τῶν ἀποδείξεων πρόοδος ἐπ’ εὐθείας γίνεται · οὐ γὰρ ἀνακάμπτει ποτὲ εἰς τὴν ἀρχήν , τουτέστιν οὐκέτι ὑποστρέφει εἰς τὸ δεῖξαι τὴν πρότασιν τὴν λέγουσαν ὁ ἄνθρωπος γελαστικόν · ἤδη γὰρ ἀποδέδεικται . εἰ γὰρ μὴ ἀπεδέδεικτο , οὐκ ἄν ὅλως προήρχετο ἡ ἀπόδειξις . ἢ ἁπλῶς ὅτι οὐκ ἀνακάμπτει εἰς τὴν κοινὴν ἔννοιαν , ἥτις ἐστὶ τῶν ἀποδείξεων ἀρχή , ἐξ ἧς ἡ πρώτη | συμπλέκεται d 7v πρότασις · αὐτόπιστος γὰρ αὕτη καὶ ἀποδείξεως οὐ δεομένη · ὁ δὲ κύκλος εἰς ἑαυτὸν ἀναστρέφει . ὅτι δὲ οὐκ ἔστιν ἐπ’ ἄπειρον χωρῆσαι τὴν ἀπόδειξιν δῆλον καὶ ἐντεῦθεν · ἢ γὰρ ἐκ τῶν γενικωτάτων γενῶν ἄρχεται καὶ λήγει εἰς τὰ εἰδικώτατα εἴδη , ἢ ἔμπαλιν ἐκ τούτων ἄρχεται καὶ λήγει εἰς ἐκεῖνα . τὸ δὲ προσλαμβάνουσαι μέσον ὅρον κακῶς ὁ Ἀλέξανδρος ἐκλαμβάνει · μέσον γὰρ τῆς προτάσεως τίθησι τὸν ὅρον , οἷον μέσον τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ γελαστικοῦ ἢ τοῦ λογικοῦ . οὐκέτι οὖν φυλάττει τὴν ἀπόδειξιν , εἴ γε ἔχει πρότασιν δεομένην δείξεως διά τινος μέσου ὅρου . ἀλλ’ ὡς εἴπομεν , ὁ μὲν ἄκρος ἔξωθεν πρόσεισι , ὁ δὲ μέσος οὐ πρόσεισι · ἀλλ’ ὁ πρὸ τούτου ἄκρος τὴν σχέσιν ἐναλλάττει καὶ γίνεται μέσος . κἂν οὕτω δ’ ἀκούσομεν ὅτι προσλαμβάνουσι μεταξὺ τῆς προτάσεως ὅρον , ὡς ἐφ’ ὧν οὐκ ἔστιν ἡ πρότασις ἄμεσος , καὶ οὕτως εὐθυποροῦνται καὶ οὐ κύκλον μιμοῦνται . οὔτε γὰρ ὁ πρῶτος ὅρος , ὃς ἦν ὑποκείμενος ἐν τῷ συμπεράσματι , γένοιτ’ ἄν ποτε κατηγορούμενος οὕτε ὁ κατηγορούμενος ὑποκείμενος , εἰ μὴ ἀντιστρέφοιεν οἱ ὅροι · ἐφ’ ὧν καὶ ἡ κύκλῳ γίνεται δεῖξις οὐ διὰ τὴν τῶν ἀποδείξεων μέθοδον , ἀλλὰ δι’ αὐτὴν τὴν ὕλην , ὡς ὅταν εἴπω ὁ ἄνθρωπος γελαστικόν , τὸ δὲ γελαστικὸν νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν , ὁ ἄνθρωπος ἄρα νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν , καὶ πάλιν τὸ νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικὸν γελαστικόν , τὸ γελαστικὸν ἄνθρωπος , τὸ ἄρα νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικὸν ἄνθρωπος . p . 407a31 Ἔτι δὲ εἰ ἡ αὐτὴ περιφορὰ πολλάκις , δεήσει πολλάκις νοεῖν τὸ αυτο . εἰπὼν ἕπεσθαι τῇ ἀπείρῳ περιφορᾷ τὴν ἄπειρον νόησιν , ἤτοι τοῦ αὐτοῦ ἀεὶ ἐν τῷ νοεῖσθαι ὄντος καὶ μηδέποτε γενομένου ἢ πολλάκις τοῦ αὐτοῦ ἀνελιττομένου , δείξας τὸ ἑπόμενον τῷ προτέρῳ ἄτοπον νῦν δείκνυσι καὶ τὸ τούτῳ ἑπόμενον · εἰ γὰρ ἡ αὐτή ἐστιν ἀεὶ τοῦ νοῦ περιφορά , τὸ αὐτὸ ἔσται καὶ τὸ νοούμενον , ὥστε ἀεὶ τὸ αὐτὸ νοήσει καὶ οὐδέποτε ἄλλο · ὥστε οὐ πάντα νοήσει . p . 407a32 Ἔτι δὲ ἡ νόησις ἔοικεν ἠρεμήσει τινὶ καὶ ἐπιστάσει μᾶλλον ἢ κινήσει · τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ὁ συλλογισμός . Καλὴν κορωνίδα ἐπέθηκε · τῷ γὰρ ὄντι ἡ μὲν ζήτησις κινήσει ἔοικεν . ὁ γὰρ ἀπορῶν ἐν πολλῇ ταραχῇ καὶ κινήσει ἐστίν , ὁ μέντοι εὑρών , ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν νενοηκὼς ἐν ἠρεμίᾳ λοιπόν ἐστι καὶ γαλήνῃ , ὅθεν καὶ ἐπιστήμη καλεῖται διὰ τὸ ἐπὶ στάσιν ἄγειν τὴν ψυχήν . καὶ ὁ συλλογισάμενος δέ τι καὶ δι’ ἀποδείξεως εὑρὼν λοιπὸν ἠρεμεῖ . εἰ μὲν οὖν αὐτὴν τὴν νόησιν καὶ τὸ συμπέρασμα τοῦ συλλογισμοῦ τὴν κυκλοφορίαν εἶναί φασι , μᾶλλον ἠρέμησις αὕτη , οὐ κίνησις · εἰ δὲ τὴν ὁδὸν τὴν ἐπὶ τὴν νόησίν φασιν εἶναι τὴν κυκλοφορίαν , ἥξομεν ἐπὶ τοὺς πρότερον λόγους · τί ποιεῖ ἕκαστον τῶν μορίων ἢ τῶν ἀπείρων ἢ τῶν πεπερασμένων ; τί δὲ καὶ τὸ συνάπτον τὰς προτάσεις ; ἄλλου γὰρ ἄλλο νενοηκότος , εἰ μὴ εἴη τι ἄλλο τὸ συνάγον τῷ πάντων ἀντιλαβέσθαι , οὐδὲ συναχθήσεται τὸ συμπέρασμα · ὅμοιον γὰρ εἰ τοῦ μὲν ἐγὼ τοὐ δὲ σὺ αἴσθοιο · εἰ δὲ εἴη τι , τοῦτό ἐστιν ἡ ψυχή , οὐχ ὁ κύκλος . p.407a34 Ἀλλὰ μὴν οὐδὲ μακάριόν γε τὸ μὴ ῥᾴδιον ἀλλὰ βίαιον . Δύναται τοῦτο καὶ καθ’ ἑαυτὸ εἶναι ἐπιχείρημα καὶ συνῆφθαι τοῖς ἄνω . εἰπὼν γὰρ ὅτι ἔοικεν ἡ νόησις ἠρεμήσει μᾶλλον ἢ κινήσει , καὶ ἐκ τούτου δείξας ὅτι κατὰ φύσιν μᾶλλον ἡ ἠρεμία τῷ νῷ , ὡς συναγομένου ὅτι οὐκοῦν ἡ κίνησις παρὰ φύσιν ( εἰ γὰρ ἡ ἠρεμία κατὰ φύσιν , ἡ κίνησις ἐξ ἀνάγκης παρὰ φύσιν ἔσται ) , οὐκοῦν εἰ κινεῖται ὁ νοῦς , βίᾳ κινηθήσεται ( πᾶν γὰρ τὸ παρὰ φύσιν βίαιον ) , τούτου οὖν ἐκ τῶν εἰρημένων συνηγμένου ὅτι βίᾳ κινεῖται ὁ νοῦς , ἐπάγει εἰκότως τὸ ἀλλὰ μὴν οὐδὲ μακάριόν γε τὸ μὴ ῥᾴδιον ἀλλὰ βίαιον · δεῖ δὲ τὴν τοῦ παντὸς ψυχὴν ἐν μακαριότητι εἶναι . εἰ δὲ μήτε κατὰ φύσιν κινεῖται , διότι ἠρέμ’ ἥσις μᾶλλον ἡ νόησις ἢ κίνησις , μήτε παρὰ φύσιν , ἵνα μὴ ἄμοιρος ᾖ μακαριότητος , οὐδαμῶς ἄρα κινεῖται . δύναται δὲ καὶ καθ’ αὑτὸ εἶναι τὸ ἐπιχείρημα · δείξας γὰρ τὰ ἑπόμενα ἄτοπα τῇ λεγούσῃ δόξῃ κατὰ φύσιν κινεῖσθαι τὴν ψυχήν , νῦν γυμνάζει , εἰ μὴ κατὰ φύσιν κινοῖτο , τί ἕπεται . εἰ γὰρ παρὰ φύσιν κινεῖται , βίᾳ κινεῖται , πᾶν δὲ βίαιον οὐ μακάριον · δεῖ δὲ τὴν τοῦ παντὸς ψυχὴν μακαρίαν εἶναι . p . 407b 1 Εἰ δὲ ἔστιν ἡ κίνησις αὐτῆς μὴ οὐσία , παρὰ φύσιν κινοῖτο ἄν . Δύναται καὶ τοῦτο συνεχὲς εἶναι τῷ πρὸ αὐτοῦ · εἰπὼν γὰρ ὅτι οὐ μακάριον τὸ μὴ ῥᾴδιον ἀλλὰ βίαιον , πῶς ἔσται βίαιον ἐπάγει διὰ τούτων . εἴπερ , φησί , μὴ ἐν τῇ οὐσίᾳ αὐτῇ ἡ κίνησις · οὐκ ἔσται δὲ ἐν τῇ οὐσίᾳ ἡ κίνησις , ἐπειδὴ τὸ νοεῖν ἔοικεν ἠρεμήσει μᾶλλον ἢ κινήσει . δύναται δὲ καὶ ἀπολελυμένως καθ’ αὑτὸ νοεῖσθαι · εἰ γὰρ κινεῖται ὁ νοῦς καὶ ἡ ψυχή , μᾶλλον δὲ ἠρεμήσει ὁ νοῦς ἀναλογεῖ ἢ κινήσει , παρὰ φύσιν ἔχει τὴν κίνησιν . οὐδὲν δέ ἐστιν ἐν τῷ παρὰ φύσιν ἀεί , ἀλλ’ ὅπου μὲν τὸ παρὰ φύσιν , πάντως ἕπεται καὶ τὸ κατὰ φύσιν , οὐκέτι μέντοι τῷ κατὰ φύσιν ἔψεται πάντως τὸ παρὰ φύσιν . εἰ τοίνυν παρὰ φύσιν κινεῖται , σχήσει καὶ κατὰ φύσιν κίνησιν . Φλὰ μὴν οὐκ ἔχει τὸ κατὰ φύσιν κινεῖσθαι , ὡς ἐδείχθη · οὐδὲ παρὰ φύσιν ἄρα κινηθήσεται . p , 407b2 ἐπίπονον δὲ καὶ τὸ μεμῖχθαι τῷ σώματι μὴ δυνάμενον ἀπολυθῆναι . Πῶς βίᾳ καὶ παρὰ φύσιν ἡ κίνησις καὶ οὐ ῥᾳδία , διὰ τούτων ἐδήλωσε · διὰ γὰρ τὸ συμπεπλέχθαι τῷ σώματι καὶ συνεπισπᾶσθαι αὐτῷ ἐπίπονον ἴσχει τὴν κίνησιν , τὰ Ἰξίονος τρόπον τινὰ ὑπομένουσα . εἰ γὰρ συμπέπλεκται πρὸς τὸν οὐρανόν , ἵνα τῇ ἑαυτῆς κινήσει κἀκεῖνον συμτπριάγῃ , d 8r ἐπίπονον καὶ οὐ ῥᾳδίαν ἴσχει τὴν κίνησιν · τοῦτο δ’ οὐ μακάριον . p . 407b3 Καὶ προσέτι φευκτέον , ἐπείπερ βέλτιον τῷ νῷ μὴ μετὰ σώματος εἶναι , καθάπερ εἴωθέ τε λέγεσθαι καὶ πολλοῖς συνοοκει . Ἐξ αὐτῶν τῶν εἰωθότων λέγεσθαι παρὰ Πλάτωνος , δοκούντων δὲ καὶ τοῖς πολλοῖς τὸ ἄτοπον κατασκευάζει . δοκεῖ γὰρ τῷ Πλάτωνι βέλτιον εἶναι τῇ ψυχῇ χωρὶς σώματος εἶναι · ἐπίπονος γὰρ αὐτῇ ὁ ἐν σώματι βίος · δοκεῖ δὲ αὐτῷ καὶ ὁ κόσμος μηδέποτε λυθήσεσθαι , ὥστε ἐν χείρονι μοίρᾳ τὸν ἀεὶ χρόνον ἔσται ἡ ψυχὴ τοῦ παντὸς οὐδὲ τὸ ἴσον ἔχουσα ταῖς ἡμετέραις ψυχαῖς , αἵτινές ποτε τοῦ σώματος ἀπολύοντι · ἀιδίως γὰρ αὐτῇ τὸ συμπεπλέχθαι τῷ σώματι . τοῦτο μὲν οὖν καλῶς συνήγαγεν ὁ Ἀριστοτέλης , εἰ τῷ ὄντι , ὥσπερ δοκεῖ λέγειν ὁ Τίμαιος , συμπέπλεκται ἡ οὐσία αὐτῆς τῷ σώματι · ἀλλ’ ὥσπερ ἡ ψυχὴ ὅταν ἐπικρατήσῃ τοῦ σώματος , τὸ σῶμα ἔχει ἑπόμενον , οὐκ αὐτὴ ταῖς τοῦ σώματος ἕπεται κινήσεσιν , οὕτω πολλῷ μᾶλλον τοὐ σώματος τοῦ οὐρανίου ἀπηλλαγμένου πάσης θνητῆς δυσχερείας καὶ μόνῃ τῇ βουλήσει τῆς ψυχῆς κινουμένου οὐδεμία δυσχέρεια τῇ ψυχῇ ἐξ αὐτοῦ περιγίνεται , ὥσπερ οὐδὲ τῇ ἡμετέρᾳ ἐκ τοῦ αὐγοειδοῦς . p . 407b 5 Ἄδηλος δὲ καὶ τοῦ κύκλῳ φέρεσθαι τὸν οὐρανὸν ἡ αἰτία · οὔτε γὰρ τῆς ψυχῆς ἡ οὐσία αἰτία τοῦ κύκλῳ φέρεσθαι , ἀλλὰ κτὰ συμβεβηκός . Ὡς δείξας ὅτι ἡ ψυχὴ οὐ κινεῖται καθ’ ἑαυτὴν ἀμεγέθης οὖσα καὶ ἀσώματος , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός , λέγει εἰκότως ὅτι ἄδηλος ἐπὶ τοῖς ὑπ’ αὐτῶν λεγομένοις ἡ ποιητικὴ αἰτία τῆς κύκλῳ κινήσεως τοῦ οὐρανοῦ . εἰ γὰρ ἡ ψυχὴ τῷ κινεῖσθαι κινεῖ , ἐδείχθη δὲ καθ’ αὑτὴν ἀκίνητος οὖσα , τί τὸ αἴτιον τῷ οὐρανῷ τῆς κύκλῳ κινήσεως ; οὔτε γὰρ ἡ ψυχὴ διὰ τὰ δεδειγμένα καθ’ αὑτὴν κινεῖται οὔτε μέντοι τὸ σῶμα αὐτὸ ἑαυτῷ τῆς κινήσεώς ἐστιν αἴτιον · οὐδὲ γὰρ βούλεται ὁ Πλάτων’ κατὰ φύσιν αὐτῷ εἶναι τὴν κύκλῳ κίνησιν , ἀλλ’ ὑπὸ ψυχῆς . ἄδηλος οὖν τῆς κύκλῳ κινήσεως κατ’ αὐτὸν ἡ αἰτία . ὁ γὰρ Ἀριστοτέλης καὶ φυσικὴν δίδωσιν τῷ οὐρανίῳ σώματι τὴν κίνησιν , συντρέχειν δέ φησι τῇ φυσικῇ καὶ τὴν ἐκ τῆς ψυχῆς κίνησιν αὐτῷ τῷ εἶναι κινοῦσαν οὔτως . p . 407b9 Ἀλλὰ μὴν οὐδ’ ὅτι βέλτιον λέγεται . Οὐ μόνον , φησί , τὴν ποιητικὴν αἰτίαν τῆς κύκλῳ κινήσεως τοῦ οὐρανοῦ ὅσον ἐκ τῶν εἰρημένων τῷ Τιμαίῳ ἀγνοοῦμεν , ἀλλὰ καὶ τὴν τελικήν · οὐδαμοῦ γὰρ κατεσκεύασεν ὅτι βέλτιον τῷ οὐρανῷ τὸ κινεῖσθαι ἢ ἠρεμεῖν , καὶ τὸ κύκλῳ ἢ ἄλλην κινεῖσθαι κίνησιν . καίτοι πάντα τὰ φύσει γινόμενα πρὸς τὸ τέλος ὁρᾷ , ὅπερ ἐστὶ κάλλιστον τῶν ἐνδεχομένων περὶ ἐκεῖνα γενέσθαι . αὐτὸς γὰρ καὶ τῆς κινήσεως καὶ τῆς κύκλῳ ἀποδίδωσι καὶ τὴν τελικὴν αἰτίαν ὅτι πρέπουσα κίνησις τῷ ἀιδίῳ ἡ κύκλῳ μήτε ἀρχὴν ἔχουσα μήτε τέλος , καὶ ὅτι ἀγαθὸν ἦν αὐτῷ τὸ κινεῖσθαι μᾶλλον ἢ ἑστάναι , ἐπεὶ τὸ ἐνεργεῖν τῆς ἀνενεργησίας . καὶ ὁ Πλωτῖνος δὲ τὴν τελικὴν αἰτίαν τῆς κύκλῳ κινήσεως ἀποδίδωσι λέγων “ διὰ τί γάρ’’ , φησί , “ κύκλῳ κινεῖται ; ὅτι νοῦν μιμεῖται ” . καὶ γὰρ ἡ τοῦ νοῦ ἐνέργεια κύκλῳ ἔοικεν , ὡς εἰπόντες ἔφθημεν . ἐπεὶ οὖν τὰ καταδεέστερα ἐπιστρέφεται πρὸς τὰ κρείττω , οὕτω καὶ αὐτὸς τῷ κύκλῳ κινεῖσθαι μιμεῖται τὴν τοὐ νοῦ ἐνέργειαν . καὶ ἄλλως ἐπεὶ τὸ θεῖον ἅμα πανταχοῦ , τῷ πανταχοῦ γίνεσθαι τῇ κύκλῳ κινήσει μιμεῖται τὸ πανταχοῦ ὄν . καὶ Πλάτων δὲ τὴν αἰτίαν τοῦ σφαιρικοῦ σχήματος ἀποδέδωκε · ῾σχῆμα γὰρ ἔδωκεν αὐτῷ’ , φησί , ‘τὸ πρέπον καὶ ξυγγενές’ · τῷ γὰρ πάντα δεξομένῳ τὸ πολυχωρητότατον τῶν σχημάτων ἔδωκε , πολυχωρητότατον δὲ τῶν ἰσοπεριμέτρων ἐν μὲν τοῖς ἐπιπέδοις ὁ κύκλος , ἐν δὲ τοῖς στερεοῖς ἡ σφαῖρα . p . 407b12 ἐπεὶ δ’ ἐστὶν ἡ τοιαύτη σκέψις ἑτέρων λόγων οἰκειοτέρα , ταύτην μὲν ἀφῶμεν . Τὸ γὰρ ζητεῖν τίνος ἕνεκεν οὕτω κινεῖται ὁ οὐρανός , καὶ διὰ τί κάλλιον οὕτως , οὐ τοῦ προκειμένου σκοποῦ , ἀλλὰ τοῖς περὶ οὐρανοῦ λόγοις καὶ περὶ κινήσεως οἰκεία ἡ τοιαύτη σκέψις · νῦν δὲ τὸ προκείμενον περὶ ψυχῆς . τοσοῦτον οὖν μόνον εἰπὼν ὅτι παραλέλειπται ταῦτα τῷ Τιμαίῳ ἐπανάγει ἐπὶ τὸ προκείμενον τὸν λόγον . p . 407b13 ἐκεῖνο δὲ ἄτοπον συμβαίνει καὶ τούτῳ τῷ λόγῳ καὶ τοῖς πλείστοις τῶν περὶ ψυχῆς . | Ἀντειπὼν κατὰ μέρος πρὸς ἑκάστην τῶν περὶ ψυχῆς δοξῶν νὺν μίαν καὶ κοινὴν πασῶν ὁμοῦ σχεδὸν ἐπιφέρει κατηγορίαν τοῖς περὶ ψυχῆς εἰρηκόσιν , ὅτι περὶ ψυχῆς εἰπόντες οὐδὲν εἰρήκασι περὶ τοῦ δεκτικοῦ αὐτῆς σώματος , ποία ψυχὴ ποίῳ χρῆται σώματι . καίτοι ψυχὴ καὶ σῶμα τὸ μὲν ποιεῖ , τὸ δὲ πάσχει · τῶν δὲ ποιούντων καὶ πασχόντων ἔστι τις σχέσις καὶ κοινωνία · οὐ γὰρ τὸ τυχὸν ὑπὸ τοῦ τυχόντος πάσχει · οὐδὲ γὰρ λευκότης ὑπὸ γλυκέος . οὐκοῦν οὐδὲ ἡ ψυχὴ ἡ αὐτὴ εἰς πᾶν δράσει σῶμα οὔτε τὸ τυχὸν σῶμα ὑπὸ τῆς τυχούσης ψυχῆς πείσεται . εἰ γὰρ κατ’ εἶδος διαφέρουσιν ἀλλήλων τὰ ζῷα , εἶδος δὲ τῶν ἐμψύχων ἡ ἑκάστου στου ψυχή ( αὕτη γὰρ τελειοῖ τὸ ὑποκείμενον ) , τὸ δὲ αὐτὸ εἶδος ἐν οὐ γενήσεται ὕλῃ ( ἑκάστου γὰρ εἴδους ἰδία ὕλη · ἄλλη γὰρ καὶ ἄλλη λίθου , καὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως ) , οὐδὲ ψυχὴ ἄρα ἡ τυχοῦσα ἐν τῷ τυχόντι γενήσεται σώματι . ὥσπερ οὖν καὶ τὸν φυσιολογοῦντα περὶ χαλκοῦ οὐ μόνον δεῖ τὸ εἶδος αὐτοῦ λέγειν , ἀλλὰ καὶ τὴν ὕλην , ὥσπερ καὶ αὐτὸς ἐποίησεν ἐν τῷ τετάρτῳ τῶν Μετεώρων καὶ ἀλλαχοῦ , οὕτως ἄρα καὶ τὸν περὶ ψυχῆς λέγοντα δεῖ καὶ περὶ τοῦ σώματος λέγειν τοῦ δεξομένου αὐτῶ τήν , ποῖόν τι τὴν φύσιν καὶ τὴν δύναμίν ἐστιν , εἴπερ ἡ ψυχὴ σώματός ἐστι ψυχή . οὗτοι δέ , φησίν , περὶ ψυχῆς εἰπόντες οὐδὲν προσδιωρίσαντο περὶ τοῦ σώματος , ὥσπερ ἐνδεχόμενον , φησί , κατὰ τοὺς Πυθαγορικοὺς μύθους τὴν τυχοῦσαν ψυχὴν εἰς τὸ τυχὸν ἐνδύεσθαι σῶμα , πάνυ πληκτικῶς τῷ λόγῳ χρώμενος . μυθώδη φησὶ καὶ οὐκ ἄξια λόγου τὰ ὑπ’ αὐτῶν λεγόμενα , οἷόν ἐστι καὶ τὸ Ἐμπεδοκλέους ( Πυθαγόρειος γὰρ καὶ οὗτος ) “ ἤδη γάρ ποτ’ ἐγὼ γενόμην κοῦρός τε κόρη τε θάμνος τ’ οἰωνός τε καὶ ἐξ ἁλὸς ἔμπορος ἰχθύς ” τοῦτο δὲ ἄτοπον · ἕκαστον γὰρ τῶν πραγμάτων ἰδιάζον ἔγχει τὸ εἶδος . ὥστε εἰ διάφορα τῶν ζῴων τὰ εἴδη , εἶδος δὲ μάλιστα ἡ ψυχή , οὐχ ἡ αὐτὴ ψυχὴ ἔσται πάντων τῶν ζῴων . ὥσπερ γὰρ ἄλλη τέχνη ἄλλοις ὀργάνοις χρῆται , καὶ οὐδέποτε χρήσαιτο ἄν τεκτονικὴ αὐλοῖς , οὕτως ἄρα καὶ ταῖς ψυχαῖς οἰκεῖα τὰ φυσικὰ ὄργανα , οἷς χρήσονται , τὰ σώματα · δεῖ γὰρ πρὸς τὰς ὁρμὰς τῆς ψυχῆς ἐπιτήδειον εἶναι τὸ δεκτικὸν αὐτῶν σῶμα . ὡς γὰρ ἡ τέχνη πρὸς τὰ ὄργανα ἔχει , οὕτως ἡ ψυχὴ πρὸς τὸ σῶμα · εἰ τοίνυν μὴ οἷόν τε τὴν τέχνην τῷ τυχόντι χρήσασθαι ὀργάνῳ , οὐδ’ ἡ τυχοῦσα ἄρα ψυχὴ τῷ τυχόντι χρήσεται σώματι . ἔδει οὖν αὐτοὺς περὶ ψυχῆς λέγοντας εἰπεῖν καὶ περὶ τοῦ δεξομένου τὴν ψυχὴν σώματος , ὅπερ αὐτὸς ἐποίησεν ἐν τῇ Περὶ μορίων ζῴων πραγματείᾳ · χαρακτηρίζεσθαι γὰρ ἕκαστον τῶν μορίων οὔτε ἐκ μόνης τῆς ψυχικῆς ἐνεργείας οὔτε ἐκ μόνης τῆς σωματικῆς συνθέσεως , ἀλλ’ ἐξ ἀμφοῖν . οἷον ὁ ὀφθαλμὸς οὐχ ἁπλῶς ἐστι τὸ ἐκ τοσῶνδε καὶ τοιῶνδε χιτώνων συγκείμενον μόριον , ἀλλὰ μετὰ τῆς τοιᾶσδε ψυχικῆς δυνάμεως · ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἑκάστου μορίων . κἀνταῦθα δ’ οὐ μόνον περὶ αἰσθήσεων διαλέξεται , ἀλλὰ καὶ τῶν αἰσθητηρίων τῶν δεξαμένων τὰς αἰσθητικὰς δυνάμεις . καλῶς δ’ οὐκ εἶπε πᾶσι τοῖς περὶ ψυχῆς ἀποφηναμένοις , ἀλλὰ τοῖς πλείστοις , ὑπεξαιρῶν τὸν Πλάτωνα · οὗτος γὰρ περὶ ψυχῆς διαλεχθεὶς πολὺν καὶ περὶ τοὐ δεξαμένου σώματος πεποίηται λόγον καὶ ἐν τῷ Τιμαίῳ καὶ ἐν τῷ Φαιδρῷ . διὰ γὰρ τοῦτο τὴν μὲν κεφαλὴν ὑπερανέχειν τε τοῦ παντὸς σώματος καὶ σφαιρικὴν εἶναι ὡς τοῦ λογιστικοῦ μάλιστα δεκτικὴν τοῦ ἡγεμονοῦντος ἐν τῷ σώματι , ἐπεὶ καὶ τὸ τοῦ κόσμου ἡγεμονοῦν ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ ἐν τούτῳ ψυχικὴ ζωὴ ὑπερανέχει τοῦ παντὸς κόσμου καὶ σφαιρικός ἐστι . λέγει δὲ διὰ τί ἡ καρδία χωνοειδήυς , ἐπεὶ τὸ θυμικὸν ἐν αὐτῇ ἵδρυται πυρῶδες ὄν · διὰ τοῦτο οὖν μιμεῖται καὶ αὐτὴ τὴν πύρινον οὐσίαν κωνοειδῶς ἐσχηματισμένη . καὶ περὶ ἥπατος δὲ καὶ τῶν λοιπῶν ὁμοίως φυσιολογεῖ . καὶ περὶ τοῦ παντὸς δ’ ἀνθρωπείου σώματος φυσιολογεῖ οὕτως · ὅπερ ἀνέχει μὲν παντὸς τοῦ σώματος τὸ σφαιρικὸν ἡ κεφαλή , ἕπεται δὲ τὸ λοιπὸν ὄρθιον ὄν , ἐνδεικνύμενον τὸ μικτὸν τῆς ἀνθρωπείας φύσεως , φημὶ δὴ τὸ ἐκ λόγου καὶ ἀλογίας καὶ θνητῆς τε καὶ ἀθανάτου ζωῆς . ὅσαι μὲν γὰρ τῶν ζωῶν ἀθάνατοι μόνως , αὗται καὶ μόνως σφαιρικοῦ ἔτυχον σώματος · οἰκεῖον γὰρ τῷ ἀιδίῳ τὸ κυκλικὸν σχῆμα μήτε ἀρχὴν ἔχον μήτε τέλος · ὅσαι δὲ τῶν ζωῶν μόνως θνηταὶ ὡς αἱ τῶν ἀλόγων . μόνως ὄρθια σώματα εἰλήχασιν ( εὐθείᾳ ἐοίκασιν , ὡς εἴπομεν , αἱ ἄλογοι ζωαί ) , καὶ ταῦτα πλάγια καὶ κάτω νεύοντα ὡς μηδὲν τοῖς οὐρανίοις συγγενὲς ἔχοντα · τὸ δὲ μικτὸν ὁ ἄνθρωπος οἰκείου καὶ τοῦ σώματος ἔτυχεν . ἄνωθεν μὲν σφαιρικοῦ ( ἡγεμονεύει γὰρ τὸ καὶ ἀίδιον ) , κάτωθεν δὲ ὀρθίου , διότι ἕπεται τῷ λογικῷ τε καὶ ἀθανάτῳ ἡ θνητή τε καὶ ἄλογος ζωή . ταύτῃ τοι καὶ ἐν τῷ Φαιδρῷ εἰπὼν περὶ τῆς ἀθανασίας τῆς ψυχῆς καὶ περὶ τοῦ σώματος τοῦ οἰκείως αὐτῇ , καθὼς εἴπομεν , ἐσχηματισμένου φησὶν ἰού γὰρ δή γε μήποτε ἰδοῦσα τὸ ὂν εἰς τόδε ἥξει τὸ σχῆμ’ , ὡς οὔσης μέν τινος ψυχῆς τῆς τὸ ὂν μὴ ἰδούσης , φημὶ δὴ τῆς ἀλόγου , καὶ ταύτης μηδέποτε εἰς τὸ ἀνθρώπειον ἡξούσης σχῆμα , δῆλον ὡς ἡγεμονεύειν τε καὶ ἄρχειν τοῦ σώματος , αὐτὸ τοῦτο τὸ Ἀριστοτελικὸν πρὸ αὐτοῦ λέγων , μὴ τὴν τυχοῦσαν ψυχὴν εἰς τὸ τυχὸν ἐνδύεσθαι σῶμα . τί δὲ ἔλεγε τὸ ὄν ; ἴσμεν ὅτι τὸ νοητόν · ὄντως γὰρ ὂν τοῦτο ὡς ἄυλον , καὶ μηδὲν ἔχον δυνάμει ἀλλ’ ἄνευ δυνάμεως ὂν ἐνέργεια · οὐκ ὂν δὲ τὸ αἰσθητὸν πᾶν , διότι ἀεὶ ἐν τῷ δυνάμει , ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν ἐν τῷ μὴ ὄντι · μόνως οὖν ἡ λογικὴ ὡς νοερὰ τὸ νοερὸν γινώσκει . p . 407b27 Καὶ ἄλλη δέ τις δόξα παραδέδοται περὶ ψυχῆς . Μεμψάμενος ὁ Ἀριστοτέλης κοινῶς τοὺς περὶ ψυχῆς ἅπαντας εἰπόντας ὅτι μηδὲν περὶ τοῦ δεξομένου αὐτὴν σώματος διελέχθησαν ἐχρῆν γάρ , ἐπεὶ μὴ ἡ τυχοῦσα ψυχὴ εἰς τὸ τυχὸν χωρεῖ σῶμα , ἀλλὰ δεῖ ἐπιτηδειότητος τοιᾶσδε τῷ σώματι πρὸς τὴν ὑποδοχὴν τῆς τοιᾶσδε ψυχῆς · ἄλλη γὰρ καὶ κρᾶσις καὶ σύνθεσις τῶν κατὰ τὸ θυμοειδὲς χαρακτηριζομένων ζῴων , ἄλλη τῶν κατὰ τὸ ἐπιθυμητικόν , ἄλλη τῶν δειλῶν , καὶ ἁπλῶς πρὸς τὴν ἐπιτηδειότητα τῶν τῆς ψυχῆς ἐνεργειῶν καὶ αἱ τοῦ σώματος κράσεις τε τῶν στοιχείων καὶ αἱ διασκευαὶ τῶν ὀργάνων εἰσί ) , ταῦτα οὖν εἰπὼν οἰκείως ἀκόλουθον τούτοις περὶ ψυχῆς δόξαν συνάπτει . εἰς ταὐτὸ γάρ τινες ἀποβλέψαντες ὅτι οὐχ ὡς ἔτυχεν ἔχον τὸ σῶμα ψυχῆς μετέχει , ἀλλὰ δεῖται τοιᾶσδε κράσεως , ὥσπερ καὶ ἡ ἁρμονία οὐχ ὡς ἔτυχε τῶν χορδῶν ἐχουσῶν γίνεται , ἀλλὰ δεῖ τοσῆσδε τάσεως , ἐνόμισαν καὶ τὴν ψυχὴν ἁρμονίαν εἶναι τοῦ σώματος , καὶ πρὸς τὰς διαφόρους τοῦ σώματος ἁρμονίας τὰ διάφορα εἴδη τῶν ψυχῶν εἶναι . ταύτην οὖν ἐκτί - θεται τὴν δόξαν καὶ διελέγχει · καὶ τέως μὲν αὐτὴν τὴν δόξαν μόνην ἐν τούτοις ἱστορεῖ , μετ’ ὀλίγα δὲ καὶ τοὺς λόγους δι’ ὧν εἰς ταύτην ἐκεῖνοι τὴν δόξαν ὑπήχθησαν τίθησιν . ἤδη δὲ καὶ ἐν ἄλλοις πρὸς ταύτην ἀντεῖπεν τὴν δόξαν , λέγω δὴ ἐν τῷ Εὐδήμῳ τῷ διαλόγῳ . καὶ πρὸ αὐτοῦ ὁ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδωνι πέντε τισὶ κέχρηται ἐπιχειρήμασι πρὸς ταύτην ’3 ἐνιστάμενος τὴν δόξαν . πρώτῳ μὲν τούτῳ · ἡ ἁρμονία ἐπιγίνεται τοῖς ἡρμοσμένοις · δεῖ γὰρ εἶναι τὰς χορδάς , εἶτα τοσῶσδε ταθῆναι , καὶ οὕτως ἐπιγίνεσθαι τὴν ἁρμονίαν · ὥστε ἡ ἁρμονία ὑστέρα τῶν ἡρμοσμένων . ἡ δὲ ψυχὴ προϋπάρχει τοῦ ἡρμοσμένου σώματος , εἴπερ αἱ μαθήσεις ἀναμνήσεις εἰσίν . ἡ ψυχὴ ἄρα οὐκ ἔστιν ἁρμονία . τοῦτο δὲ τὸ ἐπιχείρημα εἴρηται ὡς προαποδεδειγμένου τοῦ τὴν ψυχὴν προυπάρχειν διὰ τοῦ δειχθήναι ὅτι αἱ μαθήσεις ἀναμνήσεις εἰσίν · ὡς πρὸς τὴν λογικὴν οὖν μόνην ψυχὴν τοῦτο τὸ ἐπιχείρημα . καὶ τῶν ἄλλων δ’ ἐπιχειρημάτων τὰ μὲν πρὸς πᾶσαν ψυχὴν ἁρμόζει , τὰ δὲ πρὸς μόνην τὴν λογικήν . εἷς μὲν οὗτος ὁ λόγος , δεύτερος δὲ οὗτος · ἡ ἁρμονία , φησίν , οὐ μάχεται τοῖς ἡρμοσμένοις , ἀλλ’ ἕπεται οὕτως ἔχουσα ὡς ἄν ἔχῃ τὰ ἡρμοσμένα · ἡ δὲ ψυχὴ μάχεται τῷ σώματι καὶ ἄρχει αὐτοῦ · οὐκ ἄρα ἡ ψυχὴ ἁρμονία . ὅτι δὲ τὴν μὲν ἁρμονίαν οὐχ οἷόν τε τοῖς ἡρμοσμένοις μάχεσθαι , δῆλον · ἐν αὐτοῖς γὰρ ἔχει τὸ εἶναι · ἀδύνατον οὖν αὐτοῖς ἐναντιωθῆανι · οὐδὲν γὰρ ἐφίεται τοῦ μὴ εἶναι . ἡ δὲ ψυχὴ καταφρονεῖ τοῦ σώματος καὶ ἐναντιοῦται ταῖς τοῦ σώματος ὁρμαῖς , καὶ παντελῶς ἔδει φθαρῆναι , ὡς δὴ μὴ ἐν αὐτῷ τὸ εἶναι ἔχουσα . τρίτος · ἡ ἁρμονία τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἐπιδέχεται · λέγομεν γὰρ μᾶλλον ἡρμόσθαι τήνδε τὴν λύραν τῆσδε · ἡ δὲ ψυχὴ οὐκ ἐπιδέχεται τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον · οὐ γὰρ γίνεται ἑαυτῆς ἡ ψυχὴ μᾶλλον ψυχὴ καὶ ἧττον ψυχή · ἀλλ’ οὐδ’ ἄλλη ἄλλης · ἡ ψυχὴ ἄρα οὐκ ἔστιν ἁρμονία . τέταρτος · ἡ ψυχὴ ἀρετὴν καὶ κακίαν ἐπιδέχεται , ὧν ἡ μὲν ἀρετὴ ἁρμονία ἐστὶ ( συμφωνία γάρ ἐστι τῶν τῆς ψυχῆς δυνάμεων ) , ἡ δὲ κακία ἀναρμοστία μάχη γὰρ καὶ διάστασις τῶν δυνάμεων τῆς ψυχῆς ) , ὥστε ἡ ψυχὴ ἁρμονίαν καὶ ἀναρμοστίαν ἐπιδέχεται · τοῦτο γὰρ ἀρετὴ καὶ κακία . ἡ δὲ ἁρμονία ἁρμονίαν καὶ ἀναρμοστίαν οὐκ ἐπιδέχεται · καταγέλαστον γὰρ τὸ λέγειν τὴν ἁρμονίαν ἁρμονίαν ἐπιδέχεσθαι ἢ πάλιν μένουσαν ἁρμονίαν ἀναρμοστίαν ἐπιδέχεσθαι . ἡ ἄρα ψυχὴ οὐκ ἔστιν ἁρμονία . πέμπτος · εἰ ἡ ψυχὴ ἁρμονία ἐστίν , οὐκ ἐπιδέχεται ἀναρμοστίαν , ἀναρμοστία δὲ ψυχῆς ἡ κακία · εἰ τοίνυν οὐ δέχεται κακίαν ἡ ψυχή , πᾶσαι ὁμοίως ἔσονται ἀγαθαί . ἀλλὰ μὴν τὸ δεύτερον ψεῦδος , λέγω δὴ τὸ ἑπόμενον · καὶ τὸ ἡγούμενον ἄρα . οὐκ ἄρα ἡ ψυχὴ ἁρμονία . πρὸς τὸν τρίτον λόγον τὸν λέγοντα ‘ἡ ἁρμονία μᾶλλον καὶ ἧττόν ἐστιν ἁρμονία , ἡ δὲ ψυχὴ μᾶλλον καὶ ἧττον οὐκ ἔστι ψυχή’ ( οὕτω γὰρ λαμβάνει τὰς προτάσεις ὁ Πλάτων ) φέρεται παρ’ Ἐπικούρου λόγος διὰ τῶν ὁμοίων πειρώμενος αὐτὸν ἐλέγχειν . τὸ γλυκύ , φησί , τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἐπιδέχεται , τὸ μέλι τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον οὐκ ἐπιδέχεται · οὐσία γάρ ἐστι · τὸ μέλι ἄρα οὐκ ἔστι γλυκύ , ὅπερ ἄτοπον . ἑκάτερος δὲ τῶν συλλογισμῶν ἐν δευτέρῳ σχήματι ὁμοίως δοκεῖ συμπεπλέχθαι οὐκ ἀσυλλογίστως · ὥστε ἀνάγκη ἢ ἀμφοτέρους ἀληθεῖς εἶναι , ἢ εἰ ψευδὴς ἐναργῶς ὁ Ἐπικούρου καὶ ἀσυλλόγιστος , τοιοῦτον εἶναι καὶ τὸν Πλάτωνος · ὁμοία γὰρ κτὰ πάντα ἡ παραβολή . ὅτι δὲ ἀσυλλόγιστοι ἀμφότεροι μάθοις ἄν , εἰ λάβοις τὸν ἐν ἑκατέρῳ συλλογισμῷ μέσον ὅρον , καὶ τέως τὸν Πλάτωνος · οὐ γὰρ εὑρήσεις τὸν αὐτὸν μέσον ὅρον ἐν ἀμφοτέραις ταῖς προτάσεσιν . ἔχει γὰρ ὁ συλλογισμὸς οὕτως · ἡ ἁρμονία μᾶλλον καὶ ἦττόν ἐστιν ἁρμονία , ἡ ψυχὴ οὐκ ἔστι μᾶλλον καὶ ἧττον ψυχή · ὥστε ἐν μὲν τῇ μείζονι κατηγορούμενός ἐστι τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἁρμονίαν εἶναι , ἐν δὲ τῇ ἐλάττονι τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον μὴ εἶναι ψυχήν · ὥστε οὐχ εἷς ὁ μέσος · ἀσυλλόγιστος ἄρα . ὁμοίως καὶ ἐπὶ τοῦ ἄλλου συλλογισμοῦ ὅπου μὲν εἴληπται κατηγορούμενον μᾶλλον καὶ ἧττον γλυκύ , ὅπου δὲ μᾶλλον καὶ ἧττον μέλι · ὥστε οὐχ εἷς ὁ μέσος . εἰ γὰρ καὶ δοκεῖ λαμβάνειν ἕνα μέσον ἐν ἀμφοτέραις τῷ λέγειν τὸ μέλι τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον οὐκ ἐπιδέχεται τὸ δὲ γλυκὺ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἐπιδέχεται ( δοκεῖ γὰρ ἐν ἀμφοτέροις εἷς εἶναι ὁ κατηγορούμενος τὸ ἐπιδέχεσθαι <τὸ> μᾶλλον καὶ ἀλλὰ τῇ γε ἀληθείᾳ οὐκ ἔστιν εἷς · οὐ γὰρ ἁπλῶς τὸ γλυκὺ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἐπιδέχεται , ἀλλὰ καθὸ γλυκύ · οὐ γὰρ δὴ καὶ καθὸ σῶμα · ὁμοίως καὶ τὸ μέλι οὐχ ἀπλῶς οὐκ ἐπιδέχεται τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον , ἀλλὰ καθὸ μέλι , καθὸ μέντοι γλυκὺ ἐπιδέχεται . ὁμοίως καὶ ἡ ψυχὴ καθὸ ψυχὴ οὐκ ἐπιδέχεται τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον , ἐπεὶ κατά γὲ τὰ πάθη ἐπιδέχεται . δεῖ οὖν ἐν ταῖς προτάσεσι προσλαμβάνεσθαι καθ’ ὃ τὸ μὲν αὐτῶν ἐπιδέχεται τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον , τὸ δὲ οὐκ ἐπιδέχεται . τούτων δὲ προστιθεμένων ἄλλος ὁ μέσος γίνεται . εἰ δὲ ἄλλος ὁ μέσος , ἀσυλλόγιστος ἡ συμπλοκή . ἔστι δὲ ἰδεῖν μὴ ὁμοίαν τὴν παραβολήν , ἀλλὰ Πλάτωνα μὲν συλλογιζόμενον , Ἐπίκουρον δὲ οὕ . λέγω γὰρ οὕτως · ἡ ἁρμονία | μᾶλλον e 1v καὶ ἧττόν ἐστιν ἁρμονία , ἡ ψυχὴ οὐκ ἔστι μᾶλλον καὶ ἧττον ἁρμονία , καὶ οὕτως ἕνα ποιῶ τὸν μέσον ὅρον . ἔτι δὲ σαφέστερος ἄν εἴη ὁ λόγος , ἐὰν μὴ λάβω μὲν τὰς προτάσεις , ὡς ἔλαβεν αὐτὰς ὁ Πλάτων’ , ἀλλὰ μικρὸν μεθαρμόσωμεν . ὁ μὲν γὰρ ἔλαβεν ἰὴ ἁρμονία μᾶλλον καὶ ἧττόν ἐστιν ἁρμονία’ , ἡμεῖς δὲ λάβωμεν οὕτω ‘πᾶσα ἁρμονία τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἀπιδέχεται’ · ἐὰν γὰρ οὕτως εἴπωμεν , οὐ δεῖται προσθήκης τῆς καθὸ ἁρμονία · οὐ γάρ ἐστι συναμφότερον ἡ ἁρμονία οὐδὲ μεθ’ ὑποκειμένου ὥσπερ τὸ γλυκύ . τοῦτο γὰρ τὸ ἐγλυκασμένον σῶμα σημαίνει , ὥσπερ καὶ τὸ ἡρμοσμένον , ἡ μέντοι ἁρμονία ἁπλοῦν τί ἐστιν ὡς καὶ ἡ γλυκύτης · αὐτὴν γὰρ τὴν ποιότητα δηλοῖ μόνην . εἰ μὲν γὰρ τὸ ἡρμοσμένον λάβωμεν , προσθήκης δεόμεθα · πᾶν γὰρ τὸ ἡρμοσμένον ἐπιδέχεται τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον , καθὸ ἥρμοσται · ἄν μέντοι τὴν ἁρμονίαν , οὐκέτι . ἡ ἁρμονία οὖν ἐπιδέχεται τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον ἡ δὲ ψυχή , καθὸ ψυχή ἐστίν , οὐκ ἐπιδέχεται τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον · δεῖ γὰρ προσκεῖσθαι τῇ ψυχῇ τὸ καθὸ ψυχή , δι’ ἅπερ εἴπομεν · ἡ ψυχὴ ἄρα , καθὸ ψυχή ἐστιν , οὐκ ἔστιν ἁρμονία . οὕτω μὲν οὗν ἔστι δεῖξαι Πλάτωνα συλλογιζόμενον . Ἐπίκουρος δὲ ἐπὶ γλυκέος παραλαβὼν τὸν λόγον , οὐ γλυκύτητος · οὐδὲν γὰρ ἄν ψεῦδος συνήγαγεν · ἀληθὲς γὰρ ὅτι τὸ μέλι οὐκ ἔστι γλυκύτης · ἐπεὶ οὖν τὸ γλυκὺ συναμφότερόν ἐστι , δεῖται προσθήκης · οὐ γὰρ ἡ καθόλου πρότασις ἀληθὴς ἔσται . πᾶν γὰρ τὸ γλυκὺ καθὸ γλυκὺ ἐπιδέχεται τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον , οὐχ ἁπλῶς , τὸ δὲ μέλι , καθὸ μέλι ἐστίν , οὐκ ἐπιδέχεται τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον . ἐξ ὧν οὐδὲν συνάγεται · οὐ γάρ ἐστι κοινὸς ὁ μέσος . εἰ μὲν οὖν τὸ καθὸ τόδε τοῖς κατηγορουμένοις προστεθήσεται , οὐ ληψόμεθα κοινὸν τὸν μέσον , ὥσπερ εἴρηται · εἰ δὲ τοῖς ὑποκειμένοις , οἷον καθὸ γλυκὺ τὸ γλυκὺ ἐπιδέχεται τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον , καθὸ μέλι τὸ μέλι οὐκ ἐπιδέχεται τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον , συναχθήσεται οὐκ ἔστιν ἄρα τὸ μέλι , καθὸ μέλι ἐστί , γλυκὺ καθὸ γλυκύ ἐστι · τοῦτο δὲ ἀδιανόητον . αὗται μὲν οὖν αἱ πέντε ἐπιχειρήσεις αἱ Πλάτωνος . κέχρηται δὲ καὶ αὐτὸς ὁ Ἀριστοτέλης , στοτέλης , ὡς ἤδη εἶπον , ἐν τῷ Εὐδήμῳ τῷ διαλόγῳ δύο ἀπιχειρήσεσι ταύται , μιᾷ μὲν οὕτως · τῇ ἁρμονίᾳ , φησίν , ἔστι τι ἐναντίον ἡ ἀναρμοστία , τῇ δὲ ψυχῇ οὐδὲν ἐναντίον · οὐκ ἄρα ἡ ψυχὴ ἁρμονία ἐστίν . εἴποι δ ἄν τις πρὸς τοῦτο ὅτι τῇ ἁρμονίᾳ ἐναντίον οὐκ ἔστιν κυρίως , ἀλλὰ μᾶλλον στέρησις ἀόριστος · καὶ τῇ ψυχῇ δ’ ὡς εἴδει τινὶ οὔσῃ ἔστι τι ἀντικείμενον ἀόριστον · καὶ ὥσπερ ἐκεῖ φαμεν τὴν τοιάνδε ἀναρμοστίαν μεταβάλλειν εἰς τὴν ἁρμονίαν , οὕτω καὶ τὴν τοιάνδε στέρησιν μεταβάλλειν εἰς ψυχήν . δεύτερον δέ · τῇ ἁρμονίᾳ , φησί , τοῦ σώματος ἐναντίον ἐστὶν ἡ ἀναρμοστία τοῦ σώματος , ἀναρμοστία δὲ τοῦ ἐμψύχου σώματος νόσος καὶ ἀσθένεια καὶ αἶσχος , ὧν τὸ μὲν ἀσυμμετρία ἐστὶ τῶν στοιχείων ἡ νόσος , τὸ δὲ τῶν ὁμοιομερῶν ἡ ἀσθένεια , τὸ δὲ τῶν ὀργανικῶν τὸ αἶσχος . εἰ τοίνυν ἡ ἀναρμοστία νόσος καὶ ἀσθένεια καὶ αἶσχος , ἡ ἁρμονία ἄρα ὑγεία καὶ ἰσχὺς καὶ κάλλος . ψυχὴ δὲ οὐδέν ἐστι τούτων , οὔτε ὑγίεια φημὶ οὔτε ἰσχὺς οὔτε κάλλος · ψυχὴν γὰρ εἶχεν καὶ ὁ Θερσίτης αἴσχιστος ὤν · οὐκ ἄρα ἐστὶν ἡ ψυχὴ ἁρμονία . καὶ ταῦτα μὲν ἐν ἐκείνοις · ἐνταῦθα δὲ τέσσαρσι κέχρηται ἐπιχειρήσεσιν ἀνασκευαστικαῖς τῆς δόξης ταύτης , ὧν τὸ τρίτον ἐστὶ τὸ εἰρημένον ἐν τῷ Εὐδήμῳ δεύτερον . τίνα δέ ἐστι ταῦτα , τὸ ῥητὸν ἐπιόντες εἰσόμεθα . p . 407b27 Πιθανὴ μὲν πολλοῖς οὐδὲ μιᾶς ἥττων τῶν εἰρημένων . Ὅτι μὲν οὖν πιθανὴ ἡ δόξα ἡ λέγουσα τὴν ψυχὴν ἁρμονίαν εἶναι τοῦ σώματος , νῦν ἀπλῶς τίθησιν , ὕστερον δὲ μετὰ τὰς πρὸς αὐτὴν ἀντιλογίας καὶ διὰ † πιθανῆς δόξης ἐντίθησιν . καὶ ὁ ἐν τῷ Φαίδωνι δὲ Σιμμίας φησὶν ὡς οὐδὲν οὕτως αὐτῷ περὶ ψυχῆς πιθανὸς φαίνοιτο λόγος ὡς ὁ λέγων αὐτὴν ἁρμονίαν . p . 407a28 Λόγους δὲ ὥσπερ εὐθύν|ας δεδωκυῖα τοῖς ἐν κοινῷ λεγομένοις λόγοις . Εἰ καὶ πιθανή , φησίν , ἡ δόξα , ἀλλ’ οὖν λόγους δέδωκεν ὥσπερ εὐθύνας , τουτέστιν εἰς λόγους ἐλθοῦσα ηὐθύνθη καὶ ἐξηλέγχθη ὡς ψευδὴς οὖσα . εἶτα προστίθησι καὶ ποῦ τὰς εὐθύνας ἔδωκεν , ἐν τοῖς ἐν κοινῷ , φησί , λεγομένοις λόγοις . λέγοι δ’ ἄν ἢ τὰς ἀγράφους αὑτοῦ συνουσίας πρὸς τοὺς ἑταίρους ἢ τὰ ἐξωτερικὰ συγγράμματα , ὧν εἰσι καὶ οἱ διάλογοι , ὧν ὁ Εὔδημος , ἅπερ διὰ τοῦτο ἐξωτερικὰ κέκληται , ὅτι οὐ πρὸς τοὺς γνησίους ἀκροατὰς ἐγράφη , ἀλλ’ εἰς τὴν κοινὴν καὶ τὴν τῶν πολλῶν ὠφέλειαν . p . 407b30 Καὶ γὰρ τὴν ἁρμονίαν κρᾶσιν καὶ σύνθεσιν ἐναντίων εἶναι , καὶ τὸ σῶμα συγκεῖσθαι ἐξ ἐναντίων . ἐκθέμενος τὴν δόξαν αὐτῶν ὅτι ἁρμονίαν ἔλεγον τὴν ψυχήν , τίθησι καὶ τὸν λόγον δι’ οὗ τοῦτο κατασκευάζειν ἐπεχείρουν . ἔστι δ’ ὁ συλλοοὔτε γισμὸς τοιοῦτος · ἡ ἁρμονία ἐξ ἐναντίων σύγκειται · καὶ τὸ ἔμψυχον δὲ σῶμα ἐξ ἐναντίων σύγκειται , τῶν τεσσάρων στοιχείων δηλονότι , ξηροῦ , ὑγροῦ , ψυχροῦ , θερμοῦ , τὸ ἄρα ἔμψυχον σῶμα ἁρμονία ἐστί . τὸ μὲν οὖν ἐξ ἐναντίων συγκεῖσθαι τὴν ἁρμονίαν ἀληθές · ἔστι γὰρ ἡ ἁρμονία κατὰ τοὺς Πυθαγορείους πολυμιγέων καὶ διχᾶ φρονεόντων ἕνωσις · τὸ μέντοι τὸ ἔμψυχον σῶμα ἐξ ἐναντίων συγκεῖσθαι οὐ καθόλου ἀληθές · τὰ γὰρ οὐράνια ἔμψυχα ὄντα οὐκ ἐξ ἐναντίων σύγκειται · ἔστι γὰρ ἁπλᾶ . ἄλλως γε καὶ ἀσυλλόγιστός ἐστιν ἡ συμπλοκὴ τοῦ συλλογισμοῦ ἐν δευτέρῳ σχήματι ἐκ δύο καταφατικῶν οὖσα . πρὸς δὲ τούτοις καὶ εἰ συλλογιστικὴ ἦν , οὐ συνάγει ὅτι ἡ ψυχὴ ἁρμονία ἐστίν , ἀλλ’ ὅτι τὸ σῶμα . κρᾶσιν δὲ καὶ σύνθεσιν εἶπεν τὴν ἁρμονίαν , κρᾶσιν μὲν τῶν στοιχείων · λέγομεν γὰρ καλῶς ἡρμόσθαι τήνδε τοῦ οἴνου καὶ τοῦ ὕδατος μῖξιν . λέγομεν δὲ καὶ ἐπὶ παραθέσεως τὴν ἁρμονίαν · φαμὲν γὰρ καλῶς ἡρμόσθαι τὴν θύραν · ἣν σύνθεσιν ἐκάλεσε , λέγω δὲ τὴν παράθεσιν · ὅταν γὰρ οὕτω συγκέωνται αἱ σανίδες ὡς μηδὲν συγγενὲς παρεκδέχεσθαι , καλῶς ἡρμόσθαι φαμὲν e 2r τὴν θύραν . p.407b32 Καίτοι γε ἡ μὲν ἁρμονία λόγος τίς ἐστι τῶν μιχθέντων ἢ σύνθεσις , τὴν δὲ ψυχὴν οὐδέτερον οἷόν τε τούτων εἶναι . Ἐντεῦθεν οἱ ἔλεγχοι , καὶ τοῦτο τῶν τεσσάρων ἐπιχειρημάτων τὸ πρῶτον . ἔστι δὲ ὁ συλλογισμὸς τοιοῦτος · ἡ ἁρμονία λόγος ἐστὶν ἢ σύνθεσις τῶν μιχθέντων , ἡ δὲ ψυχὴ οὔτε λόγος ἐστὶν οὔτε σύνθεσις , ἡ ψυχὴ οὐκ ἔστιν ἄρα ἁρμονία . ὅτι δὲ μήτε λόγος μήτε σύνθεσίς ἐστιν ἡ ψυχή , νῦν μὲν ὡς ἐναργὲς ἔλαβεν ( ἄτοπον γὰρ τὸ σύνθεσιν ἢ λόγον τὴν ψυχὴν λέγειν , οἷον διπλασίονα ἢ ἡμιόλιον ἤ τινα ἄλλον , ἢ πάλιν σύνθεσιν , ἥτις ἐστὶ παράθεσις σωμάτων · οὐσία γάρ ἐστιν ἡ ψυχή , τούτων δὲ οὐδέτερον οὐσία ) , ὕστερον μέντοι αὐτὸ καὶ δείκνυσι προελθών . p . 407b 34 ἔτι δὲ τὸ κινεῖν οὐκ ἔστιν ἁρμονίας , ψυχῇ δὲ πάντες ἀπονέμουσι τοῦτο μάλιστα ὡς εἰπεῖν . Δεύτερος οὗτος συλλογισμὸς καὶ αὐτὸς ἐν δευτέρῳ σχήματι . ἡ ἁρμονία , φησίν , οὐ κινεῖ τὰ ἐξ ὧν ἐστιν · οὐ κινεῖ γὰρ τὰς χορδὰς ἡ ἁρμονία · ἡ ψυχὴ δὲ κινεῖ τὸ σῶμα οὗ ἐστι ψυχή · οὐκ ἄρα ἡ ψυχὴ ἁρμονία . οὐδεμίαν γὰρ κίνησιν κινεῖ τὰ ὧν ἐστιν ἁρμονία ἡ ἁρμονία · οὔτε γὰρ κτὰ τόπον κινεῖ τὰ ἡρμοσμένα ἡ ἁρμονία ( ὁ γὰρ τεχνίτης ἔξωθεν ταῦτα κινεῖ ) οὔτε κατὰ τὸ ποσόν , ἀλλ’ οὐδὲ κατὰ ἀλλοίωσιν · οὐδὲ γὰρ ἡ ἁρμονία ἀλλοιοῖ τὰς χορδάς , ἀλλ’ αὐτὴ μὲν ἐπιγίνεται κινηθεισῶν ἢ ἀλλοιωθεισῶν τῶν χορδῶν , οὐ μὴν γενομένη ἀλλοιοῖ τὰ ἐν οἷς ἐστιν . p . 408a1 Ἁρμόζει δὲ μᾶλλον κτὰ ὑγιείας λέγειν ἁρμονίαν , καὶ ὅλως τῶν σωματικῶν ἀρετῶν , ἢ κατὰ ψυχῆς . τοῦτο τρίτον ἐπιχείρημα · ἔστι δὲ τὸ δεύτερον τῶν ἐν τῷ Εὐδήμῳ . ὅτι δὲ ἁρμονία ἡ ὑγίεια , ἔδειξεν ἐν ἐκείνοις ἐκ τοῦ ἐναντίου τῆς νόσου . εἴπομεν δὲ ἀνωτέρω τὴν ἀγωγὴν τοῦ συλλογισμοῦ . p . 408a3 Φανερώτατον δ’ εἴ τις ἀποδιδόναι πειραθείη τὰ πάθη καὶ τὰ ἔργα τῆς ψυχῆς ἁρμονίᾳ τινί . Φανερῶς , φησίν , ἄτοπος ὁ λόγος φανεῖται ὁ λέγων τὴν ψυχὴν ἁρμονίαν εἶναι , ἐὰν πειραθῶμεν ἕκαστον τῶν ἔργων ἢ παθημάτων τῆς ψυχῆς ἁρμονίᾳ τινὶ ἐπαναθεῖναι . εἰ γὰρ ἡ ψυχὴ ἁρμονία , καὶ τὰ ἔργα ἢ τὰ πάθη αὐτῆς ἁρμονία ἔσται , ὥσπερ οὖν καὶ τῆς ἀπλῶς ἁρμονίας τὰ μέρη ἢ τὰ εἴδη καὶ αὐτὰ ἁρμονίαι εἰσί . ποία οὖν ἁρμονία ὁ θυμὸς ἢ ἡ ἐπιθυμία ἢ ἡ αἴσθησις ἢ τὰ λοιπά ; πότερον Λύδιος ἢ Φρύγιος ἢ Ἰάστιος ἤ τις ἄλλη ; εἰ δὲ μηδὲν τούτων ἁρμονία , οὐδὲ ἡ ψυχὴ ἐξ ἧς ταῦτα . τοῦτο οὖν τέταρτον ἐπιχείρημα . ἔχει δὲ ὁ συλλογισμὸς οὕτως · εἰ ἡ ψυχὴ ἁρμονία , τῆς δὲ ἁρμονίας εἴδη Λύδιος , Φρύγιος καὶ αἱ λοιπαί , τούτων ἄρα τις ἡ ψυχή · ἀλλὰ μὴν τοῦτο ἄτοπον · οὐκ ἄρα ἁρμονία ἡ ψυχή . ἀλλὰ πάλιν πρὸς τοῦτο εἴποιεν ἄν ὅτι ἁρμονίαν οὐ τὴν ἐν ταῖς χορδαῖς φαμεν εἶναι τὴν ψυχήν , ἀλλὰ λόγον τινὰ τοιόνδε τῶν συγκειμένων ἢ τῶν κεκραμένων · οὐδὲ γὰρ ἡ τοῦ σώματος ἁρμονία ἢ τῶν στοιχείων κατὰ τὰς δυνάμεις ἢ τῶν ὀργανικῶν κατὰ τὴν σύνθεσιν ἢ Λύδιος ἢ Φρύγιός ἐστιν ἁρμονία . μήποτε οὖν οὐδὲ εἰς τοῦτο ἀπάγει ὁ Ἀριστοτέλης τὸν λόγον , ἀλλὰ τὸ ἁρμ|ονίᾳ τινὶ τουτέστι τῇ κατὰ τόνδε ἢ τόνδε τὸν λόγον τῶν ἡρμοσμένων , οὐ μὴν Λυδίῳ ἢ Φρυγίῳ , ἀλλὰ τοῦτο τῶν ἐξηγουμένων ἐστίν . ὅτι δ’ οὐχ οἷόν τε ἁρμονίᾳ τινὶ τῶν τοῦ σώματος ἀποδιδόναι τὰ τῆς ψυχῆς ἔργα καὶ πάθη , δῆλον δι’ αὐτῆς τῆς ἐξόδου · τὸ γὰρ λέγειν τὸν νοῦν μὲν διπλασίονα , εἰ τύχοι , τῶν κεκραμένων εἶναι λόγον , τὴν δὲ αἴσθησιν , εἰ τύχοι , τὸν ἡμιόλιον , ἀλλὰ καὶ ἄλλον λόγον ἄλλην τινὰ δύναμιν , κατα - γῦαστον καὶ πλάσασθαι τὸ τοιοῦ6τον εὐχερές . p . 408a5 Ἔτι δὲ ἐπεὶ λέγομεν τὴν ἁρμονίαν εἰς δύο βλέποντες . Ἐν τῷ πρώτῳ συλλογισμῷ εἶπεν ὅτι ἡ ἁρμονία λόγος ἐστὶ τῶν μιχθέντων ἢ σύνθεσις , ἡ δὲ ψυχὴ οὐδέτερον τούτων . πόθεν οὖν τούτων ὅτι οὐδὲν ἡ ψυχή ; ἐκεῖ μὲν ἀναποδείκτως ἔλαβεν , ἐνταῦθα δὲ λοιπὸν δείκνυσι . λέγομεν γὰρ τὴν ἁρμονίαν , φησί , διχῶς · καὶ κατὰ πρῶτον μὲν λόγον τὴν σύνθεσιν τῶν σωμάτων , ὅταν οὕτω παρατεθῇ , ὡς μηδὲν συγγτενὲν αὐτῶν σῶμα δύνασθαι μεταξὺ ἐμβληθῆναι , οἷον ὅταν οὕτως ἀκριβῶς συντεθῶσιν οἱ λίθοι ἐξ ὧν ἡ οἰκία , ὡς μὴ δύνασθαι ἄλλον ἐμβληθῆναι μεταξὺ λίθον ἢ ξύλον ἤ τι τῶν συγγενῶν καὶ βαρέων σωμάτων , ἡρμόσθαι λέγομεν τοὺς λίθους , καὶ ἁρμονίαν τὴν τούτων σύνθεσιν . προσέθηκε δὲ τῶν συγγενῶν , ἐπειδὴ ἀέρα δυνατὸν μὲν εἶναι μεταξὺ τῶν ἡρμοσμένων ἢ κόλλαν ἤ τι τοιοῦτον . ἐκ δὲ τούτων . φησί , μεταφέρομεν τὸ τῆς ἁρμονίας ὄνομα καὶ ἐπὶ τὸν λόγον τῶν μεμιγμένων , οἷον ἔν τε τοῖς κακραμένοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μουσικήν · τὸν γὰρ λόγον τῶν μιχθέντων τὸν ἡμιόλιον ἢ τὸν ἐπίτριτον ἤ τινα ἄλλον λέγομεν ἐκ τῶν συνθέτων κατὰ μεταφορὰν ἁρμονίαν . διὰ τί δὲ εἰπὼν κυριώτατα μὲν τῶν μεγεθῶν ἐπήγαγεν ἐν τοῖς ἔχουσι κίνησιν καὶ θέσιν ; πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῶν μαθηματικῶν · μεγέθη γὰρ καὶ ταῦτα , ἀλλ’ οὔτε κίνησιν ἔχοντα οὔτε θέσιν , ἐπειδὴ μηδὲ ὑπόστασιν · ἐν γὰρ τῇ ἐπινοίᾳ μόνῃ τὸ εἶναι ἔχει . καὶ κίνησιν μέν , ἵν ἀντιδιαστείλῃ τὰ φυσικὰ σώματα τῶν μαθηματικῶν , θέσιν δέ , ἵνα καὶ τὰς γραμμὰς καὶ τὰ ἐπίπεδα τὰ φυσικὰ πρὸς τὰ μαθηματικὰ ἀντιδιαστείλῃ · θέσιν | γὰρ ταῦτα , τὰ φυσικὰ λέγω , εἰ καὶ μὴ κίνησιν ἔχει . διὰ τί δὲ κατὰ πρῶτον λόγον τὴν ἁρμονίαν ἐπὶ τῆς παραθέσεώς φησι θεωρεῖσθαι ; λέγω ὡς γνωριμωτέρας ἡμῖν οὔσης , ἐπεὶ καὶ ἐν Κατηγορίαις κυριώτατα καὶ πρώτως καὶ μάλιστα τὴν ἄτομόν φησιν εἶναι οὐσίαν [ ἢ ] ὡς μᾶλλον ἡμῖν συνεγνωσμένην . p . 408a9 Οὐδέτερον μὲν οὖν εὔλογον , ἡ δὲ σύνθεσις τῶν τοῦ σώματος μερῶν λίαν εὐεξέταστος . οὔτε σύνθεσίν φησιν οὔτε μῖξιν εὔλογον ποιεῖν τὴν ψυχήν , ἥκιστα δὲ μᾶλλον σύνθεσιν · λίαν γὰρ εὐέλεγκτος ὁ λόγος εἰ γὰρ ἡ τῶν ὁμοιομερῶν σύνθεσις ποιεῖ τὴν ψυχήν , ἐπειδὴ καθ’ ἕκαστον μόριον τῶν ὀργανικῶν σύνθεσίς ἐστι τῶν ὁμοιομερῶν ( καὶ γὰρ καὶ ἡ χεὶρ ἐξ ὀστῶν καὶ καὶ σαρκῶν καὶ τῶν λοιπῶν ὁμοίως , καὶ ὁ ποὺς καὶ ἡ κεφαλὴ καὶ τὰ λοιπὰ πάντα ) καθ’ ἕκαστον μόριον ἄν εἴη ψυχή · εἰ γὰρ ἡ σύνθεσις ἁπλῶς ψυχή , ἕκαστον δὲ μόριον ἄλλο ἄλλως σύγκειται , καὶ ψυχὴν ἄν ἔχοι . καὶ ἕκαστον δὲ πολλάς · ἄλλως γὰρ ἡ πᾶσα χεὶρ ἥρμοσται καὶ ἄλλως τὰ τῆς χειρὸς μόρια , δάκτυλοι ἤ τι ἄλλο · καὶ ἐν ἑκάστῳ ἄρα μορίῳ πολλαὶ ψυχαί , ὅπερ ἄλογον . οὐκ ἄρα σύνθεσις ἡ ψυχή . εἰ γὰρ μόριον μηδὲν τῆς ψυχῆς ἐφαρμόζει συνθέσει τινὶ τοῦ σώματος ( ἐκ ποίας γὰρ ὁ νοῦς ἢ ἡ αἴσθησις ; ) οὐδὲ ἡ ὅλη ἄρα τῇ ὅλῃ συνθέσει · ἐκ γὰρ τῆς τῶν καθ’ ἕκαστα συνθέσεως ἡ ὅλη σύνθεσις . κατὰ ποίαν γοῦν σύνθεσιν καὶ ποίου μορίου ἑκάστη δύναμις ψυχῆς γίνεται , χαλεπὸν καὶ πλάσαι , ὡς αὐτός φησι . πολλαὶ δὲ αἱ συνθέσεις τῶν μερῶν καὶ πολλαχῶς , πολλαὶ μὲν ἐπειδὴ καὶ πολλὰ τὰ μέλη , πολλαχῶς δὲ ἐπειδὴ ἄλλο ἄλλως τὴν τῶν ὁμοιομερῶν σύνθεσιν ἔχει . p , 408a13 ‘Oμοίως δὲ ἄπορον καὶ τὸ λόγον εἶναι τῶν μίξεων Καὶ κατὰ τὸ ἕτερον , φησί , σημαινόμενον τῆς ἁρμονίας ἄτοπον τὴν φυχήν . Καὶ κατὰ τὸ ἕτερον , σημαινόμενον τῆς ἁρμονίας ἄτοπον τὴ ψυχὴν ἁρμονίαν λέγειν . ἐπεὶ γὰρ πολλοὶ λόγοι κράσεων ἐν τῷ σώματι κατὰ τὰ ὁμοιομερῆ ( τὰ μὲν γὰρ στοιχεῖα τὰ αὐτά , λόγος δὲ τῆς τούτων ἄλλος μέν ἐστιν ἐπ’ ὀστοῦ , ἄλλος ἐπὶ σαρκός , ἐπὶ αἵματος ἄλλος καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ὁμοιομερῶν ) ἀνάγκη πολλὰς ἔχειν κατὰ τοῦτον τὸν λόγον ψυχάς , εἴ γε ἡ μὲν κρᾶσις ἁρμονία , ἡ ἁρμονία δὲ ψυχή , πολλαὶ δὲ αἱ κράσεις τῶν μορίων τοῦ σώματος . εἰ δέ τις λέγοι ὅτι οὐχ ἀπλῶς τὴν τυχοῦσαν σύνθεσιν ἤτοι ἁρμονίαν ἔλεγον ψυχὴν οὐδὲ τὴν τοῦδε τοῦ μορίου , ἀλλὰ τὴν τοὐ παντὸς σύνθεσιν καὶ ἁρμονίαν τοῦτο εἶναι ψυχήν , φαμὲν ὅτι μάλιστα μὲν ὡς ἀπλῶς λεγόντων αὐτῶν ἁρμονίαν καὶ μὴ προσδιοριζομένων ὁ λόγος εἴρηται , ἔπειτα εἰ καὶ τοὐτόν τις τὸν λόγον ἐλέγξει , οἵ γε ἄλλοι ἀνέλεγκτοί εἰσιν . ἐπὶ πᾶσι δὲ ἐροῦμεν ὅτι εἰ ἁρμονία ἡ ψυχή , τὰ ἄνω κάτω ποιήσουσιν . ἔσονται γὰρ τὰ ἄψυχα ψυχῶν αἴτια , τὰ ἄλογα λόγου , τὰ ἀναίσθητα αἰσθήσεως , ὅπερ ἄτοπον τὰ χείρονα τῶν κρειττόνων λέγειν αἴτια εἶναι . p . 408a18 Ἀπαιτήσειε δ’ ἄν τις τοῦτό γε καὶ παρ’ Ἐμπεδοκλέους . Ἐλέγξας τοὺς ἁρμονίαν εἶναι τὴν ψυχὴν λέγοντας τῷ δεῖξαι ὅτι οἷον δή ποτε εἶδος τῆς ἁρμονίας ὑποθώμεθα , τό τε κατὰ κρᾶσιν κὼ τὸ κατὰ σύνθεσιν , ἄτοπα πολλὰ ἕψεται , ὡς ἐν παρεκβάσει ἀπορεῖ πρὸς Ἐμπεδοκλέα εἰκότως ἐκ τῶν εἰρημένων , ἐπειδὴ καὶ αὐτὸς ἐκ τῆς κράσεως τῶν στοιχείων ἔλεγε γίνεσθαι τὰ τῶν μορίων τῶν ζῴων εἴδη . ἔλεγε γὰρ ὅτι ὅδε μὲν ὁ λόγος τῶν στοιχείων ποιεῖ σάρκα , ὅδε <δὲ> ὀστοῦν , ἄλλος δὲ ἄλλο καὶ παραθήσεται αὐτοῦ ἐν τοῖς ἑξῆς χρῆσιν αὐτὸ τοῦτο πειρωμένην λέγειν , τίς ὁ ἐν ἑκάστῳ μορίῳ τῆς κράσεως τῶν στοιχείων λόγος . ἐπεὶ οὖν τὰ εἴδη τῶν μορίων λόγον εἶναι ἔλεγε τῆς κράσεως , ἔστι δὲ καὶ ἡ ψυχὴ εἶδος τοῦ ὅλου ζῴου , εἰκότως ζητεῖ , πότερον καὶ αὐτὴ λόγος ἐστὶ τῶν μιχθέντων , ἐξ ὧν τὸ ὅλον ζῷον , ἢ ἕτερόν τι οὖσα παρὰ τὸν λόγον ἐγγίνεται τοῖς μιχθεῖσιν . εἰ μὲν γὰρ ὁ λόγος τῶν μεμιγμένων ἡ ψυχή , πῶς φησι “ γαίῃ μὲν γὰρ γαῖαν ὀπώπαμεν ” ; οὐ γὰρ τὰ στοιχεῖα ὁ λόγος . ἔτι δέ , ὥσπερ ἤδη εἶπεν , πολλαὶ ψυχαὶ ἐν τῷ ζῴῳ , μᾶλλον δὲ ἐν ἑκάστῳ μορίῳ , ἐπειδὴ καὶ πολλοὶ λόγοι . εἰ δὲ ἕτερόν τι οὖσα παρὰ τὸν λόγον ἐγγίνεται τοῖς μιχθεῖσιν , τί οὖσα καὶ πῶς ἐγγίνεται ; καὶ πάλιν πῶς φησι ‘‘γαίῃ μὲν γὰρ γαῖαν ὀπώπαμεν ” ; εἰ δὲ τὰ στοιχεῖα ἡ ψυχή , διὰ τί ἐπὶ μὲν τῶν ἄλλων εἰδῶν , ὀστοῦ καὶ σαρκὸς καὶ τῶν ὁμοίων , οὐ τὰ στοιχεῖα ἀλλὰ τὸν λόγον ᾐτιάσατο , ἐπὶ δὲ ψυχῆς αὐτὰ τὰ στοιχεῖα ; εἰ γὰρ κρεῖττον τὸ εἶδος τῆς ὕλης , ὕλη δὲ τὰ στοιχεῖα τῶν μορίων τοῦ ζῴου , εἶδος δὲ ὁ λόγος , κρείττων ἄρα τῶν στοιχείων ὁ λόγος τῆς κράσεως αὐτῶν · ὥστε τὰ μὲν χείρονα εἴδη , ὀστοῦν λέγω καὶ σὰρξ καὶ τὰ ὅμοια , ἐκ τῶν κρειττόνων ἔσονται , λέγω δὴ τοῦ λόγου τῆς κράσεως , μᾶλλον δὲ αὐτὸς ὁ λόγος ἔσονται , τὸ δὲ κρεῖττον εἶδος ἡ ψυχὴ ἐκ τῶν χειρόνων , τῆς ὕλης λέγω · ταῦτα γὰρ ἦν ὕλη τῶν ἄλλων εἰδῶν · τὰ κρείττονα ἄρα ἐκ τῶν χειρόνων ἔσονται , ὅπερ ἄτοπον . εἶτα ἐπειδὴ καὶ τὴν φιλίαν ὁ Ἐμπεδοκλῆς αἰτίαν εἶναι τῆς συγκράσεως τῶν στοιχείων ἔλεγεν , | ἀκολούθως καὶ περὶ αὐτῆς ἀπορεῖ . e 3r ἡ γὰρ φιλία ἢ ἡ αὐτή ἐστι τῇ μίξει , ὡς τὴν μῖξιν φιλίαν εἶναι , ἢ ἑτέρα · καὶ εἰ ἑτέρα , τῆς τυχούσης ἐστὶν αἰτία μίξεως ἢ τῆς κατὰ λόγον . εἰ μὲν οὖν ἡ αὐτή ἐστι τῇ μίξει , τί τὸ τῆς μίξεως αἴτιον ; πάντῃ γὰρ ἀδύνατον χωρὶς αἰτίου γένεσιν ἔχειν , ὥς φησιν ὁ Πλάτων . εἰ δὲ ἑτέρα , ὁποίας ἐστὶ μίξεως αἰτία ; εἰ μὲν οὖν τῆς τυχούσης , συμβήσεται τὰ εἴδη ἐκ τῆς τυχούσης μίξεως γίνεσθαι , οὐ μόνον ταῦτα τὰ γενητά , ἀλλὰ καὶ τὰ θεῖα , ὅπερ ἄτοπον · οὐ γὰρ ὁρῶμεν ὅτι ἡ τυχοῦσα μῖξις τὸ τυχὸν ποιεῖ , ἀλλ’ ὥρισται ἑκάστου εἴδους ὁ λόγος τῆς μίξεως . εἰ δὲ τῆς κατὰ λόγον , ὅπερ καὶ εὔλογον , εἰ καὶ οὔτε εἶπεν ὁ Ἐμπεδοκλῆς τοῦτο οὔτε ἐκ τῶν εἰρημένων αὐτῷ ἔστι συλλογίσοσθαι , ἔδει αὐτὸν εἰπεῖν τίς αὕτη καὶ τίνα φύσιν ἔχουσα · οὐ γὰρ ἀρκεῖ φιλίαν εἰπεῖν , ἀλλὰ δεῖ προσθεῖναι καὶ τί ποτέ ἐστιν ἡ φιλία . ταῦτα μὲν οὖν ἁρμόζει λέγειν πρὸς Ἐμπεδοκλέα · τὴν δὲ διαίρεσιν οὐχ οὕτω πεποίηται ὁ Ἀριστοτέλης , ὥσπερ εἰρήκαμεν · κάλλιον δὲ οὕτως ἔχει . ταῦτα οὖν ἐν παρεκβάσει εἰπὼν πρὸς τὸν Ἐμπεδοκλέα ἐπανέρχεται εἰς τὸν περὶ τῆς ἁρμονίας λόγον . p . 408a24 Εἰ δ’ ἔστιν ἕτερον ἡ ψυχὴ τῆς μίξεως , τί δή ποτε ἅμα τὸ σαρκὶ εἶναι ἀναιρεῖται καὶ τὸ τοῖς ἄλλοις μορίοις τοῦ ζῴου ; Ἐκτιθέμενος τὴν δόξαν τῶν λεγόντων ἁρμονίαν εἶναι τὴν ψυχὴν ἔλεγε πιθανὸν εἶναι τοῦτον τὸν λόγον . ἀντειπὼν οὖν πρὸς τοῦτον νῦν τὰς αἰτίας τίθησιν , δι’ ἃς πιθανὴ εἶναι δοκεῖ ἡ τοιαύτη δόξα · καὶ ἵνα συντόμως εἴπω , τοῦτό φησιν . εἰ μὴ ἔστιν ἡ ψυχὴ ἁρμονία ἡ κατὰ τὸν λόγον τῆς μίξεως γινομένη , τί δή ποτε ἀναιρουμένης τῆς ἁρμονίας τοῦ σώματος ἀναιρεῖται καὶ ἡ ψυχή ; εἰ γὰρ ἕτερόν ἐστιν τῆς ἁρμονίας ἡ ψυχή , ὡς ὁ κιθαρῳδὸς τῆς κιθάρας , ὥσπερ τῆς τῶν χορδῶν ἁρμονίας χαλασθείσης ἔτι παρεῖναι τῇ κιθάρᾳ τὸν κιθαρῳδὸν οὐδὲν κωλύει , ἕτερον ὄντα καὶ τῆς κιθάρας καὶ τῆς ἁρμονίας , οὕτω καὶ τὴν ψυχήν , εἴπερ μὴ ταὐτὸν ἦν τῇ ἁρμονίᾳ , ἔδει ποτὲ καὶ τῆς ἁρμονίας ἀπολομένης παρεῖναι τῷ σώματι . ὁ μὲν οὖν νοῦς τῶν προκειμένων οὗτος · τὸ δὲ κατὰ τὴν λέξιν οὕτως ἔχει . εἰ δὲ ἕτερον ἡ ψυχὴ τῆς μίξεως , τουτέστιν εἰ μὴ ἁρμονία τυγχάνει οὖσα ἡ ψυχή , ἁρμονία δὲ ἡ κατὰ μῖξιν καὶ κρᾶσιν ( ἔστι γὰρ καὶ ἡ κατὰ σύνθεσιν ) , τί δή ποτε ἅμα τὸ σαρκὶ εἶναι ἀναιρεῖται καὶ τὸ τοῖς ἄλλοις μορίοις τοῦ ζῴου ; ἀντὶ τοῦ διὰ τί ἑνὸς μορίου ἁρμονίας ἀναιρουμένης , ἀναιρεῖται καὶ τῶν λοιπῶν μορίων ἡ ἁρμονία ; ἵνα ἔξωθεν ἡμεῖς συλλογισώμεθα ὅτι ‘τῆς δὲ τῶν μορίων πάντων ἁρμονίας ἀναιρεθείσης συναναιρεῖται καὶ ἡ ψυχή’ . ἐπὶ τῆς σαρκὸς δὲ γυμνάζει τὸν λόγον ὡς σαφεστέρας · εἰ γὰρ τὸ τῆς σαρκὸς εἶδος ἀναιρεθείη ἐκ τοῦ ζῴου , καὶ τὰ τῶν λοιπῶν μορίων εἴδη συνανῄρηται , ὀστῶν καὶ νεύρων καὶ τῶν λοιπῶν , ἅμα δὲ τούτοις καὶ ἡ ψυχή · ἐπεὶ οὐ μόνον τῆς σαρκὸς ἀναιρεθείσης ἕπεται ἡ τῶν λοιπῶν ἀναίρεσις , ἀλλὰ καὶ ἑνὸς τῶν ἄλλων τῶν εἰρημένων . // οὕτω δὲ ἐξηγεῖται ὁ Ἀλέξανδρος πάνυ προσφυῶς , ἵνα ἡ ἀπορία αὕτη ἅμα ἐπί - λύσις ᾖ καὶ τῶν λοιπῶν τῶν κατὰ τῆς ἁρμονίς εἰρημένων , μᾶλλον δὲ τοῦ ἑνὸς τοῦ λέγοντος ἐκ τοῦ τὴν ψυχὴν ἁρμονίαν λέγειν συμβαίνειν πολλὰς ψυχὰς ἔχειν τὸ ζῷον . εἰ γὰρ μὴ εἴη , φησίν , ἡ ψυχὴ ἁρμονία ἀλλ’ ἕτερόν τι τῆς μίξεως , διὰ τί τῆς μίξεως τῆς σαρκὸς φθειρομένης καὶ ἡ τῶν λοιπῶν μορίων συμφθείρεται μῖξις ; εἰ γὰρ τοῦτο , δόξειεν ἄν μία μῖξις εἶναι πάντων τῶν μορίων καὶ οὐ πολλαί · διὰ τί γὰρ τῇ μιᾷ πᾶσαι συμφθείρονται ; οὕτω δὲ καὶ ἡ ψυχὴ μία ἔσται καὶ οὐ πολλαί , εἰς ὃ ἄτοπον ἀπάγεσθαι ἐδόκει ὁ λόγος ὁ λέγων τὴν ψυχὴν ἁρμονίαν εἶναι . ὥστε εἰ μιᾶς μίξεως ἀναιρουμένης ἀναιρεῖται τὸ ζῷον , μία ἄρα καὶ ἡ ψυχὴ ἁρμονία οὖσα . ἐξηγεῖται δὲ καὶ ἄλλως · εἰ μὴ ἔστιν ἁρμονία ἡ ψυχή , διὰ τί ἅμα ἀναιρεῖται τῆς σαρκὸς ἀναιρεθείσης ; εἶτα ὡς ἀπὸ ἄλλης ἀρχῆς ὁμοίως δὲ καὶ τοῖς ἄλλοις μορίοις ζῴου ἀντὶ <τοῦ> καὶ τοῖς ἄλλοις συναναιρεῖται ἑκάστου ἀναιρουμένου . μόρια δὲ λαμβάνει τὰ ὁμοιομερῆ , ὀστοῦν , σάρκα , νεῦρον , φλέβας καὶ τὰ λοιπά · τούτων γὰρ οὗτινος ἀναιρεθέντος συναναιρεῖται τὸ ζῷον , οὐ μέντοι οὑτινοσοῦν τῶν ὀργανικῶν . ἀναιρεῖσθαι δὲ λέγει οὐ τὸ ὑποκείμενον αὐτὸ τῶν ὁμοιομερῶν , ἀλλὰ τὸ εἶδος · διὸ οὐκ εἶπεν ἀναιρουμένης σαρκός , ἀλλὰ τὸ σαρκὶ εἶναι . p . 408a26 Πρὸς δὲ τούτοις εἴπερ μὴ ἕκαστον τῶν μορίων ψυχὴν ἔχει , εἰ μὴ ἔστι ψυχὴ λόγος τῆς μίξεως , τί ἐστιν ὃ φθείρεται τῆς ψυχῆς ἀπολειπούσης ; Ἑτέρως περὶ τὸ αὐτὸ ἀπορεῖ , μᾶλλον δὲ οὐ πάντῃ ἑτέρα αὕτη ἡ ἀπορία τῆς πρὸ αὐτῆς , ἀλλ’ ἀντιστρόφως ἔχει πρὸς ἐκείνην ἡ αὐτὴ οὖσα . πρότερον μὲν γὰρ ἠπόρησε , διὰ τί τῆς συνθέσεως καὶ ἁρμονίας τοῦ σώματος φθειρομένης συνοίχεται ἡ ψυχή , εἴπερ μὴ ἔστιν ἀρμονία · νῦν δὲ ἀνάπαλιν , διὰ τί τῆς ψυχῆς ἀπολειπούσης τὸ σῶμα ἡ ἁρμονία συμφθείρεται . ἐκεῖ μὲν ἀπὸ τῆς ἁρμονίας ἀρξάμενος ἔληξεν εἰς τὴν ψυχήν , ἐν τούτῳ δὲ ἀπὸ τῆς ψυχῆς εἰς τὴν ἁρμονίαν τοῦ σώματος . εἰ γὰρ μὴ ἔστι , φησίν , ἡ ἁρμονία τοῦ σώματος ψυχή , διὰ τί ἀπολειπούσης τὸ σῶμα τῆς ψυχῆς παραχρῆμα φθείρεται ἡ ἁρμονία ; οὐκ ἄντικρυς δὲ οὕτως εἶπεν , λέγω δὴ τὸ μὴ ἔστιν ἡ ἁρμονία τοῦ σώματος ψυχή , ἀλλὰ τὸ ἑπόμενον ἄτοπον τῆς τοιαύτης δόξης , ὡς πρότερον ἔλαβεν · εἴπετο δὲ τῷ λέγειν ἁρμονίαν τὴν ψυχὴν τὸ λέγειν καθ’ ἕκαστον τῶν μορίων ψυχὴν εἶναι . εἰ οὖν μὴ ἔστι , φησί , καθ’ ἕκαστον τῶν μορίων ψυχή , τουτέστιν εἰ μὴ ἁρμονία ψυχή ἐστιν . διὸ ἐπειδὴ ᾔσθετο τῆς ἀσαφείας , ἀνέλαβε τὸν λόγον λέγων εἰ μὴ ἔστιν ψυχὴ ὁ λόγος τῆς μίξεως , εἶτα ἐπάγει | τί ἐστιν ὃ φθείρεται τῆς ψυχῆς ἀπολειπούσης ; ἀντὶ τοῦ φθειρομένου τοῦ ζῴου ἐν τῇ ἀπολείψει τῆς ψυχῆς οὐδὲν ἄλλο ὁρῶμεν φθειρόμενον ἢ τὴν κρᾶσιν καὶ τὴν ἁρμονίαν τοῦ σώματος · τὰ γὰρ κεκραμένα στοιχεῖα οὐ φθείρεται , ἀλλ’ ἔτι ἔστιν . οὐκοῦν ἡ ψυχή ἐστιν ἁρμονία , εἴ γε ἡ φθορὰ τῆς ψυχῆς οὐδὲν ἄλλο ἢ τῆς ἁρμονίας τοῦ σώματος φθορὰν εἰργάσατο . ὁ μὲν οὖν Ἀριστοτέλης ἀπορήσας οὐκ ἐπήγαγε τὴν λύσιν ὡς καὶ δήλην οὖσαν καὶ εἰρημένην πὼς ἐν τοῖς ἔμπροσθεν . λύσοι δ’ ἂν αὐτὴν οὕτως , ὡς καὶ ἄλλοτε εἴπομεν , ὅτι τά γε συγκείμενα καὶ ὁ λόγος τῆς μίξεως , ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν ἡ ἁρμονία , τὸν τῶν ὧν οὐκ ἄνευ λόγον ἔχουσι πρὸς τὴν ψυχήν · οὐ γὰρ οἷόν τε μὴ τούτων ὄντων ὀργανικὸν εἶναι σῶμα , μὴ ὄντος δὲ ὀργανικοῦ σώματος ἀδύνατον εἶναι ἐν αὐτῷ τὴν ψυχήν , οὐ μέντοι γε ἐκεῖνα ψυχή ἐστιν , ὡς οὐκ ἄνευ μὲν λίθων καὶ ξύλων οἰκία , οὐ μέντοι γε λίθοι καὶ ξύλα ἡ οἰκία · καὶ ὥσπερ οὐκ ἄνευ μὲν τῆς διαφανείας τοῦ ἀέρος ἐνεργεῖ τὸ φῶς , οὐ μὴν ταὐτόν ἐστι τῇ διαφανείᾳ τὸ φῶς , οὕτω καὶ ἐπὶ ψυχῆς ἔχει καὶ τῆς ἁρμονίας τοῦ σώματος . διὰ τί μὲν οὖν τῆς ἁρμονίας ἀναιρεθείσης ἀναιρεῖται καὶ ἡ ψυχή , μᾶλλον δὲ ἡ εἰς τὸ σῶμα τῆς ψυχῆς ἐνέργεια , ὥσπερ καὶ τοῦ διαφανοῦς τοῦ ἀέρος ἀναιρεθέντος οὐ τὸ φῶς ἀναιρεῖται , ἀλλ’ ἡ τούτου εἰς τὸ διαφανὲς ἐνέργεια ; δῆλον ὅτι τὸν τῶν ὧν οὐκ ἄνευ λόγον ἐπέχει ἡ ἁρμονία πρὸς τὴν ἐνέργειαν τῆς ψυχῆς . πάλιν δ’ αὖ καὶ τῆς ψυχῆς ἀπολειπούσης ἀπολείψει εὐθὺς καὶ ἡ ἁρμονία , διότι τὸ συνέχον αὐτὴν καὶ προσανυφαῖνον ἀεὶ τὸ ἐλλιμπάνον τῶν ἡρμοσμένων αὐτῆς ἐστιν . ὅτι δὲ οὐκ ἔστιν ἁρμονία ἡ ψυχὴ δέδεικται διὰ πλειόνων . τὸ δὲ παρεῖναι τὸν κιθαρῳδὸν τῇ κιθάρᾳ καὶ τῆς ἁρμονίας τῶν χορδῶν λυθείσης ὅμοιόν ἐστιν ὡς εἰ καὶ τὸν ἄμουσον παρεῖναι αὐτῇ λέγοι τις ἢ καὶ ὅλως ἄψυχόν τι · οὐ γὰρ ὡς κιθαρῳδὸς καὶ σχέσιν ἔχων πρὸς αὐτὴν πάρεστιν , ἀλλ’ ὡς εἰ καὶ λίθος παρῆν · οὐδέποτε γὰρ κιθαρῳδικῶς εἰς αὐτὴν ἐνήργησε μὴ ἡρμοσμένην , ὡς οὐδ’ ἡ ψυχὴ εἰς τὸ σῶμα μὴ ἡρμοσμένον . ὥστε μᾶλλον τὸ ὑπόδειγμα ἐγγίζει τῷ ἐπὶ ψυχῆς γινομένῳ ἤπερ μάχεται · παρεῖναι γὰρ ἴσως καὶ τὴν ψυχὴν τῷ σώματί ποτε καὶ μετὰ τὴν ἔξοδον οὐδὲν κωλύει , οὐ μὴν καὶ ἐνεργεῖν εἰς αὐτὸ ένδέχεται ὡς οὐδὲ τὸν κιθαρῳδὸν εἰς τὴν ἀνάρμοστον κιθάραν . p . 408 a 30 Κατὰ συμβεβηκὸς δὲ κινεῖσθαι , καθάπερ εἴπομεν , ἔστι καὶ κινεῖν ἑαυτήν . Ἀνελὼν τὸ καθ’ αὑτὸ κινεῖσθαι τὴν ψυχήν , ὅπερ ἔλεγον καὶ Δημόκριτος καὶ Τίμαιος , ὁ μὲν κατ’ εὐθεῖαν κινῶν , ὁ δὲ κύκλῳ , δείξας οὖν αὐτὸς ὅτι καθ’ αὑτὴν ἀκίνητός ἐστι , νῦν φησιν ὅτι κατὰ συμβεβηκὸς ἑαυτὴν κινεῖν λέγοιτο ἂν μόνην τὴν κατὰ τόπον κίνησιν . ἐπειδὴ γὰρ κινεῖ μὲν αὐτὴ τὸ σῶμα , ἔστι δὲ ἐν αὐτῷ κινουμένου τοῦ σώματος , συγκινηθήσεται αὐτῷ , ὥστε κατὰ συμβεβηκὸς ἑαυτὴν κινεῖ τῷ τὸ σῶμα κινεῖν ἐν ᾧ ἐστι . καθ’ αὑτὴν δὲ καὶ κατ’ οὐσίαν οὔτε κινεῖται οὔτε ἐν τόπῳ ἐστίν , ἐπειδὴ καὶ ἀσώματος . τὴν οὖν κατὰ τόπον μόνον κίνησιν λέγοιτο ἄν κινεῖν νεῖν ἑαυτὴν ἡ ψυχὴ κατὰ συμβεβηκός , ἄλην δὲ οὐδεμίαν · οὔτε γὰρ τοῦ σώματος ἀλλοιουμένου οὕτε αὔξεται ἢ μειοῦται . κατὰ συμβεβηκὸς δὲ κινεῖσθαι , καθάπερ εἴπομεν · εἶπεν γάρ , ὅτε πρὸς τὸν Γίμαιον ἀντέλεγεν , ἄδηλος δὲ καὶ τοῦ κύκλῳ φέρεσθαι τὸν οὐρανὸν ἡ αἰτία · οὔτε γὰρ τῆς ψυχῆς ἡ οὐσία αἰτία τοῦ κύκλῳ φέρεσθαι τὸν οὐρανόν , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός’ . p . 408 a 34 εὐλογώτερον ἀπορήσειεν ἄν τις περὶ αὐτῆς ὡς κινουμένης εἰς τὰ τοιαῦτα ἀποβλέψας . φαμὲν γὰρ τὴν ψυχὴν λυπεῖσθαι , χαίρειν , θαρρεῖν , φοβεῖσθαι . Ἀνελὼν τὸ κατὰ τόπον αὐτὴν κινεῖσθαι καθ’ αὑτήν ( εἰ γὰρ φησί , κατὰ τόπον καθ’ αὑτήν , καὶ ἐν τόπῳ ἐστίν · εἰ δὲ τοῦτο , καὶ σῶμα ) ἀνελὼν οὖν τοῦτο , νῦν ἐπειδὴ δοκεῖ μάλιστα τὰς ἀλλοιωτικὰς κινήσεις κινεῖσθαι ( ἀλλοιοῦται γὰρ κατὰ φόβον καὶ θυμὸν καὶ τὰ ἄλλα πάθη ) , νῦν πρὸς τοῦτο ἐνίσταται . κατασκευάζει οὖν τὸ δοκεῖν οὕτω κινεῖσθαι τὴν ψυχὴν τοιώσδε · ἡ ψυχὴ λυπεῖται καὶ χαίρει καὶ φοβεῖται καὶ τὰ ὅμοια · ταῦτα δὲ κινήσεις · ἡ ψυχὴ ἄρ κινεῖται . τούτων δὲ τῶν προτάσεων τῇ μὲν μείζονι συγχωρεῖ τῇ λεγούσῃ φόβον καὶ θυμὸν καὶ τὰ λοιπὰ κινήσεις εἶναι , τῇ δὲ ἐλάττονι οὐκέτι · οὐ γὰρ δίδωσι τὴν ψυχὴν καθ’ αὑτὴν ταῦτα πάσχειν τὰ πάθη , ἀλλ’ εἶναι τοῦ συναμφοτέρου · τοῦ γὰρ ζῴου ἐστὶ ταῦτα τὰ πάθη κατὰ τὴν ψυχήν . πιστοῦται δὲ τοῦτο ἐκ τῶν σαφεστέρων . ὥσπερ γάρ , φησί , τὸ ὑφαίνειν ἢ οἰκοδομεῖν οὐκ ἂν εὐλόγως εἴποιμεν τῆς ψυχῆς ἔργα , ἀλλ’ οὔτε μὴν τοῦ σώματος , ἀλλὰ τοῦ ζῴου τῷ σώματι , οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ ὀργίζεσθαι καὶ φοβεῖσθαι καὶ τῶν ὁμοίων λέγομεν τοῦ ζῴου εἶναι ταῦτα τῇ ψυχῇ . τὸ γὰρ ζῷόν ἐστι τὸ ἐκεῖ μὲν κατὰ τὸ σῶμα ὑφαῖνον καὶ οἰκοδομοῦν , ἐνταῦθα δὲ κατὰ τὴν ψυχὴν ὀργιζόμενον καὶ λυπούμενον . ὥστε καὶ εἰ συγχωρηθεῖεν κινήσεις εἶναι αὐτῆς , οὔκ εἰσι τῆς ψυχῆς καθ’ αὑτήν , ἀλλὰ τοῦ συναμφοτέρου · ζητοῦμεν δὲ ἡμεῖς εἰ αὐτὴ καθ’ αὑτὴν κινεῖται ἡ ψυχή . ζητήσειε δ’ ἄν τις πῶς καὶ τὴν διάνοιάν φησι τοῦ συναμφοτέρου . τὰ μὲν γὰρ ἄλλα τε τοῦ ἀλόγου μέρους ὄντα τῆς ψυχῆς , ὅπερ οὐκ ἔστι σώματος χωριστόν , ἀλλ’ εἶδός ἐστι τοῦ ἐμψύχου σώματος ὡς ἐν ὕλῃ τῷ σώματι ὂν ἀχώριστον εἶδος · εἰ τοίνυν μηδὲ εἶναι καθ’ αὑτὸ δύναται , εἰκότως ἄρα οὐδεμία αὐτοῦ ἐνέργεια μόνου λέγεται , ἀλλὰ τοῦ συναμφοτέρου · τὸ μέντοι διανοεῖσθαι τῆς λογικῆς ἐστι ψυχῆς ἥτις χωριστή ἐστι . πῶς οὖν καὶ τοῦτο | τοῦ συναμφοτέρου ; φαμὲν οὖν ὅτι e 4r ἔξω σώματος οὖσα ἡ λογικὴ ψυχὴ καὶ κεχωρισμένη τῆς πρὸς αὐτὸ σχέσεως διανοίᾳ οὐ κέχρηται ( οὐ γὰρ ζητεῖ καὶ εὑρίσκει οὐδὲ διὰ πρόεισιν ἐπὶ τὰ συμπεράσματα ) , ἀλλὰ νοῦς οὖσα καθαρὸς δίχα ζητήσεως ἐπιβάλλει τοῖς πράγμασιν , ἅτε δὴ τοὺς λόγους πάντων ἔχουσα ἐν ἑαυτῇ , καὶ μὴ ἐπιθολουμένη σώματι προβάλλει τούτους ἀχρόνως , ὅτε βούλεται · ἀγνοίας γὰρ αὐτῇ αἴτιον τὸ σῶμα , καὶ διὰ τοῦτο ζητήσεως καὶ εὑρέσεως . ἐπειδὴ γὰρ οὐκ ἄσχετός ἐστιν ὁ δεσμὸς αὐτῆς ὁ πρὸς αὐτὸ ἀλλὰ συμπαθής , διαβαίνει γοῦν καὶ ἐκ τῶν τῆς ψυχῆς κινημάτων ἴχνη πρὸς τὸ σῶμα καὶ ἐκ τοῦ σώματος πρὸς τὴν ψυχήν . ἄλλο γοῦν τὸ εἶδος τοῦ διανοουμένου καὶ ἄλλο τὸ τοῦ λυπουμένου , καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν , ὡς εἶπον , ἐμφαίνεταί τι ἴχνος ἐν τῷ σώματι τῆς κινήσεως τῆς ψυχῆς , ὅθεν καὶ οἱ φυσιογνώμονες ἐκ τῆς τοῦ σώματος ἰδέας τεκμαίρονται τὰς τῆς ψυχῆς διαθέσεις . ὅτι δὲ καὶ ἐκ τῶν παθῶν τοῦ σώματος διαβαίνει τι καὶ πρὸς τὴν ψυχήν , πρόδηλον · ἀλγοῦντι γὰρ συναλγεῖ , καὶ εὐθυμοῦντι συνήδεται . ὅτι δὲ καὶ ἐμποδίζει αὐτῇ τὸ σῶμα τοιώσδε ἢ τοιώσδε διακείμενον ἢ οὐκ ἐμποδίζει , οὐδεὶς ἀγνοεῖ , ὅπερ οὐκ ἂν ἐγεγόνει τὸ ἐμποδίζεσθαι αὐτὴν ὑπ’ αὐτοῦ , εἰ μὴ διέβαινεν ἀπὸ τῆς πρὸς αὐτὸ σχέσεως συμπάθειά τις ἐπὶ τὴν ψυχὴν οὕτως , ὡς τοῦ ἐγκεφάλου τινὸς μὲν κοιλίας παθούσης τῆς ὄπισθεν τὸ μνημονευτικὸν πάσχειν , ἄλλης δὲ αὐτὸ τὸ λογιστικόν , καὶ τοιώσδε μὲν διακειμένου εὐφάνταστον εἶναι τὴν ψυχήν , τοιώσδε δυσφάνταστον . καὶ αἱ διάφοροι δὲ τῶν ψυχῶν ἐπιτηδειότητες καὶ τὸ εἰς τάδε ἢ τάδε τὰ πάθη ἐπιρρεπῶς ἔχειν ἐκ τῆς πρὸς τὸ σῶμα σχέσεως τε καὶ συμπαθείας παραγίνεται · ὅθεν καὶ νενομίκασί τινες ‘ταῖς τοῦ σώματος κράσεσιν ἕπεσθαι τὰς τῆς ψυχῆς δυνάμεις’ . διὰ τοῦτο οὖν καὶ τὴν διάνοιαν ἀτελῆ οὖσαν νοῦν τοῦ συναμφοτέρου φησὶν εἶναι . p . 408a5 Τὸ δ’ οὐκ ἔστιν ἀναγκαῖον · εἰ γὰρ καὶ ὅτι μάλιστα τὸ λυπεῖσθαι ἢ χαίρειν ἢ διανοεῖσθαι κινήσεις εἰσί , καὶ ἕκαστον κινεῖσθαί τι . οὐκ ἔστι , φησίν , ἐκ τῶν εἰρημένων ἀναγκαῖον τὸ λέγειν κινεῖσθαι τὴν ψυχήν . πῶς δὲ οὐκ ἔστιν ἀναγκαῖον . κατασκευάζει διὰ τῶν ἑξῆς , διδοὺς κατὰ συγχώρησιν κινήσεις εἶναι τὰ εἰρημένα · τοῦτο γὰρ ἐμφαίνει διὰ τοῦ εἰ γὰρ καὶ ὅτι μάλιστα , ἀντὶ τοῦ εἰ καὶ τὰ μάλιστα συγχωρήσομεν , καὶ ἔτι ἀνωτέρω ἐν τῷ εἰπεῖν ‘ταῦτα δὲ πάντα κινήσεις εἶναι δοκοῦσιν’ . ἔχει δὲ ἀσάφειαν τὸ ῥητόν , ὅτι τὴν ἀπόδοσιν τῆς διανοίας μακρὰν ἐποίησε χρησάμενος μεταξυλογίᾳ · ἡ γὰρ ἀπόδοσίς ἐστι τῶν εἰρημένων ἐν τῷ ‘τὸ δὲ λέγειν ὀργίζεσθαι αὐτήν’ . ἔστι δὲ ὁ δέ ὡς πρὸς τὴν σύνταξιν περιττός · διὰ δὲ τὸ πολλῇ χρήσασθαι μεταξυλογίᾳ ἐπανα - λαμβάνων τὸ νόημα ἐχρήσατο ἀρκτικῷ τῷ δέ συνδέσμῳ . ἔχει οὖν ἡ σύνταξις τῆς λέξεως οὕτως · εἰ γὰρ καὶ ὅτι μάλιστα τὸ λυπεῖσθαι ἢ χαίρειν ἢ διανοεῖσθαι κινήσεις εἰσί , καὶ ἕκαστον κινεῖσθαί τι , τὸ λέγειν ἐργίζεσθαι αὐτὴν ὅμοιον , καὶ τὰ ἑξῆς . ὡς γὰρ τὸ ὑφαίνειν , φησίν , ἢ οἰκοδομεῖν οὐκ ἄν τις εἴποι ψυχῆς εἶναι , ἀλλὰ τοῦ ἀνθρώπου τῷ σώματι , οὕτω τὸ ἐλεεῖν , τὸ μανθάνειν , τὸ ὀργίζεσθαι καὶ τὰ ὅμοια τοῦ ἀνθρώπου εἰσὶ ἔργα τῇ ψυχῇ · ὥστε εἰ καὶ κινήσεις ταῦτα , οὔκ εἰσι τῆς ψυχῆς αὐτῆς καθ’ αὑτὴν κινήσεις , ἀλλὰ τοῦ συναμφοτέρου διὰ τῆς ψυχῆς · τὸ δὲ ζητούμενον , εἰ αὐτὴ καθ’ αὑτὴν ἡ ψυχὴ κινεῖται . αὕτη μὲν οὖν ἡ σύνταξις τοὐ ῥητοῦ · τὰ δὲ λοιπὰ ἐν μεταξυλογίᾳ εἴρηται . εἰπὼν γὰρ ὅτι εἰ καὶ τὸ λυπεῖσθαι καὶ χαίρειν καὶ τὰ τοιαῦτα κινήσεις εἰσί , πῶς εἰσι κινήσεις ἐπεξηγήσατο · τὸ γὰρ ὀργίζεσθαι , φησίν , ἢ φοβεῖσθαι καὶ τὰ τοιαῦτα κινήσεις εἰσὶν ὑπὸ τῆς ψυχῆς γινόμεναι . ὅτι δὲ κινήσεις εἰσί , προφανές · ἕκαστον γὰρ αὐτῶν γίνεται τῆς καρδίας τοιώσδε κινουμένης . ἐν μὲν γὰρ τῇ ὀργῇ ζέει περικάρδιον αἷμα καὶ περὶ τὴν ἐπιφάνειαν γίνεται , ἐν δὲ τῷ φοβεῖσθαι ἐν τῷ βάθει συστέλλεται · καὶ αὐτὴ δὲ τοιώσδε ἢ τοιώσδε πάλλει . οὐ μόνον δὲ τὰ τοιαῦτα γίνονται ὑπὸ τῆς ψυχῆς κατά τινα κίνησιν , ἀλλὰ καὶ τὸ διανοεῖσθαι αὐτὸ οὐκ ἄνευ τοιαύτης τινὸς γίνεται κινήσεως , τοῦ ἐγκεφάλου ἤ τινος ἄλλου μορίου κίνησίν τινα ὑπομένοντος · ὅθεν καὶ τὰ πρόσωπα τῶν διανοουμένων ἀλλοιότερα γίνεται . p . 408b9 τούτων δὲ συμβαίνει τὰ μὲν κατὰ φοράν τινων κινουμένων , τὰ δὲ κατὰ ἀλλοίωσιν . Τούτων , τοῦ ὀργίζεσθαι , τοῦ φοβεῖσθαι , τοῦ διανοεῖσθαι καὶ τῶν λοιπῶν , τὰ μὲν συμβαίνει κινουμένων τινῶν κατὰ φοράν , τὰ δὲ κατὰ ἀλλοίωσιν , τινὰ δὲ καὶ κτὰ φορὰν καὶ κατὰ ἀλλοίωσιν . τὸ μὲν γὰρ ὀργίζεσθαι ὀργίζεσθαι κατ’ ἄμφω . ἥ τε γὰρ καρδία πάλλει , ὅπερ ἐστὶ κατὰ τόπον κίνησις , καὶ ἀλλοιοῦται τὸ περικάρδιον αἷμα · ζέσιν γάρ φαμεν εἶναι τοῦ περὶ τὴν καρδίαν αἵματος , ἡ δὲ ζέσις ἀλλοίωσις . τὸ δὲ ἐλεεῖν ἢ φοβεῖσθαι ἢ χαίρειν ἀλλοιώσεις τινές εἰσιν , ἴσως δὲ καὶ κατὰ τόπον κινήσεις , χύσεως τινος ἢ συστολῆς γινομένης τοῦ αἵματος . τὸ δὲ διανοεῖσθαι ἀλλοίωσίς τις καὶ τοῦ ἐγκεφάλου καὶ τοῦ ἄλλου σώματος , μάλιστα τοῦ προσώπου · ἀλλ’ αὕτη μὲν ἕπεται , ἡ δὲ τοῦ ἐγκεφάλου καὶ ὡς αἴτιόν τί ἐστιν , ὅθεν καὶ ἡ ποιὰ τοῦ ἐγκεφάλου κρᾶσις τοίους ἢ τοίους περὶ τὰς λογικὰς ποιεῖ ἐνεργείας . τὸ δὲ διανοεῖσθαι , φησίν , ἢ τοιοῦτο ἢ ἴσως ἕτερόν τι . ἢ τοιοῦτο , τουτέστι κίνησις κατὰ τόπον · ταύτην γὰρ ἔλεγε κινεῖσθαι τὴν καρδίαν ἐν τῇ ὀργῇ παλλομένην · ἢ εἰ μὴ τοῦτό ἐστιν τὸ διανοεῖσθαι , ἀλλ’ οὖν τοιοῦτό τι , τουτέστιν ἀλλοίωσις . ποῖαι δὲ καὶ πῶς , ἑτέρου λόγου , τουτέστι | ποῖαί εἰσι κινήσεις ἑκάστου μορίου ἢ ἔργου τῆς ψυχῆς , οἷον ποῖαι κινήσεις συμβαίνουσιν ἐν τῷ ὀργίζεσθαι , πότερον ἡ κατὰ τόπον ἢ ἡ κατὰ ἀλλοίωσιν , ὁμοίως καὶ ἐπὶ τοῦ λυπεῖσθαι ἢ χαίρειν ἢ διανοεῖσθαι , ἢ πῶς αὗται γίνονται , τουτέστι τίνος μορίου συγκειμένου τῷ ψυχικῷ πάθει , οἷον εἰ τῇ μὲν ἐπιθυμίᾳ τοῦ ἥπατος , τῷ δὲ θυμῷ τῆς καρδίας , καὶ ἄλλῳ ἄλλου τινός , καὶ ποίῳ τρόπῳ τοῦτο κινεῖται , τουτέστι τί πάσχον ὑπὸ τῆς κινήσεως τοῦ πάθους τοῦ ψυχικοῦ , ἑτέρου ἂν εἴη τὰ τοιαῦτα λόγου . εἴη δ’ ἄν ἤιοι τῆς Περὶ μορίων ζῴων πραγματείας ἢ καὶ Περὶ τῆς κινή - σεως ζώων . p . 408b15 Τοῦτο δ’ οὐχ ὡς ἐν ἐκείνῃ τῆς κινήσεως οὔσης , ἀλλ’ ὁτὲ μὲν μέχρις ἐκείνης , ὁτὲ δὲ ἀπ’ ἐκείνης . ἐπειδὴ εἶπεν ὅτι δεῖ λέγειν τὸν ἄνθρωπον τῇ ψυχῇ κινεῖσθαι , οὐχ οὕτω , φησίν , εἶπον ὡς ἐν αὐτῇ καθ’ αὑτὴν οὔσης τῆς κινήσεως , ἀλλ’ ὅτι ποτὲ μὲν μέχρις ἐκείνης γίνεται ἡ κίνησις ἀρξαμένη ἀπὸ τοῦ σώματος , ὥσπερ ἔχει ἐπὶ τῆς αἰσθήσεως . ἀπὸ γὰρ τῶν αἰσθητῶν ἡ ἀρχὴ γίνεται ἐπὶ τὰ αἰσθητήρια , εἶτα τούτων διακρινομένων ἢ συγκρινομένων καὶ τοιοῦτό τι πάθος ἐκ τῶν αἰσθητῶν πασχόντων ἐπὶ τὴν δύναμιν τὸ πάθος διαβαίνει , καὶ οὕτως ἐπὶ αὐτὴν τὴν ψυχήν , ἣ καὶ γινώσκει καὶ κρίνει τὸ πάθος . γίνεται δέ τις κίνησις τοιαύτη καὶ περὶ τὰ ἄψυχα · τὰ γοῦν λεῖα τῶν σωμάτων καὶ ἐπ’ εὐθείας τισὶ κείμενα ἐλλάμπεται ὑπὸ τῶν ἐν τοῖς ὁρατοῖς χρωμάτων , ὡς τὰ κάτοπτρα , ἀλλ’ οὐκ αἰσθάνεται , ὅτι μὴ ἔχει ἐν αὑτοῖς ψυχὴν τὸ πάθος κρίνουσαν . αἰσθάνεται δὲ ὅσα ἔχει ψυχήν , ἐφ’ ἣν τὸ ἐν αὐτοῖς γινόμενον πάθος ἀναπέμπεται . τῷ οὖν μέχρις ἐκείνης τὸ πάθος διαδίδοσθαι ἐπὶ τῶν αἰσθήσεων λεγόμεθα τῇ ψυχῇ κινεῖσθαι , ὅτι διά τε τὴν ψυχὴν τὸ ζῷον αἰσθάνεται καὶ μέχρις αὐτῆς διαβαίνει τὸ πάθος , ἡ μέντοι ἀνάμνησις ἀρξαμένη ἀπὸ τῆς ψυχῆς διαβαίνει καὶ ἐπὶ τὸ ἐζωωμένον σῶμα . ἀναμνησθέντες γὰρ φοβεροῦ τινος ἡμῖν γενομένου ὠχριάσαμεν πολλάκις καὶ τοῦ πλοῦ ἀναμνησθέντες ἐναυτιάσαμεν , πῶς δὲ λέγομεν ἀπὸ τῆς ψυχῆς ἄρξασθαι τὴν κίνησιν ἐπὶ τῆς ἀναμνήσεως ; οὐχ ὡς ἐκείνης αὐτῆς καθ’ αὑτὴν ἀναμιμνησκομένης , ἀλλ’ ὥσπερ ἐπὶ τῶν αἰσθήσεων εἴπομεν ὅτι ἀρξαμένη ἡ κίνησις ἐκ τῶν αἰσθητῶν διέβη μέχρις ἐκείνου , ἐν ᾧ ἡ κριτικὴ καὶ αἰσθητικὴ δύναμις , τοῦτο δέ ἐστι τὸ πνεῦμα , οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ἀναμνήσεως λέγομεν ὅτι ἀπὸ τοῦ πνεύματος , ἐν ᾧ ἡ ψυχή , ἡ ἀρχὴ τῆς κατὰ τὴν ἀνάμνησιν κινήσεως γέγονεν ἀνάπαλιν ἢ ἐπὶ τῆς αἰσθήσεως · εἰς ὃ γὰρ τελευτᾷ ἡ αἴσθησις , ἐκεῖθεν ἡ ἀρχὴ τῆς ἀναμνήσεως . ἡ γὰρ ἀνάμνησις φαντάσματός ἐστιν εὕρεσις , ὁπότε ἐγένετο ἐν τῶ πνεύματι · ἐν τούτῳ γὰρ ἐγγίνεται τὰ φαντάσματα , ἐν ᾧ καὶ ἡ αἰσθητικὴ ψυχὴ ἵδρυται . ἀπὸ τούτων οὖν τῶν ἐν τῷ πνεύματι , ἐν ᾧ ἐστιν ἡ ψυχή , ἐγκαταλειμμάτων , ἅπερ φαντάσματα καλοῦμεν , ἅπερ ἐγκαταλείμματα ἐκ τῶν κατὰ τὰς αἰσθήσεις ἀντιλήψεων ἔσχεν , ἀπὸ τούτων ἡ ἀρχὴ τῶν κατὰ τὴν ἀνάμνησιν κινήσεων γίνεται . ἐπιβάλλουσα οὖν πάλιν τῷ φαντάσματι ᾧ πρὶν ἔσχε , τουτέστι τῷ ἐγγενομένῳ πρότερον ἐν τῷ πνεύματι τύπῳ , ἀναμιμνήσκεται καὶ δι’ οὗ αἰσθητηρίου ᾔσθετο αὐτοῦ , καὶ οὕτως συνδιατίθεταί τῷ αἰσθητηρίῳ τὸ σῶμα . οἷον ἡ μὲν αἴσθησις ἀπὸ τωνδί . ὡς ἐπὶ παραδείγματος ὁ λόγος · ἀπὸ τωνδὶ οἷον τῶν αίσθητῶν ἔχει τὴν ἀρχὴν τῆς κινήσεως . ἡ δὲ ἀνάμνησις ἀπ’ ἐκείνης ἐπὶ τὰς ἐν τοῖς αἰσθητηρίοις κινήσεις ἢ μονάς . τὸ ἢ μονὰς προσέθηκεν , ἐπειδὴ οὐχ ὥσπερ , ἡνίκα αἰσθανόμεθα , ἀνάγκη κινεῖσθαι τὰ αἰσθητήρια , εἶτα οὕτω τὸ πάθος ἐπὶ τὴν ψυχὴν διαβαίνειν , οὕτω καὶ ὅτε ἀναμιμνησκόμεθα , πάντως δεῖ κινηθῆναι τὸ αἰσθητήριον ἐκεῖνο δι’ οὗ τὸ πρὶν τὴν κίνησιν ταύτην ἔσχομεν , ἀλλὰ ποτὲ μὲν γίνεται τοῦτο ὡς ἐφ’ ὧν παρεθέμεθα παραδειγμάτων , ποτὲ δὲ οὔ · οὐ γὰρ πάντως συγκινηθήσεται τῇ ἀναμνήσει τὸ αἰσθητήριον , ἀλλὰ καὶ ἠρεμούντων αὐτῶν ἀναμιμνησκόμεθα , ἐννοήσαντες μόνον ὅτι διὰ τούτου τοῦ αἰσθητηρίου αὕτη ἡ ἀντίληψις ημιν ἐγένετο . p . 408b18 Ὁ δὲ νοῦς ἔοικεν ἐγγίνεσθαι οὐσία τις οὖσα , καὶ οὐ φθείρεσθαι · μάλιστα γὰρ ἄν ἐφθείρετο ὑπὸ τῆς ἐν τῷ γήρᾳ ἀμαυρώσεως . Δείξας ὅτι οὐ κινεῖται καθ’ αὑτὴν ἡ ψυχὴ κατὰ τόπον , εἶτα ζητήσας ὅτι μάλιστ’ ἄν δόξειαν αἱ ἀλλοιωτικαὶ κινήσεις τῆς ψυχῆς εἶναι , θυμὸς καὶ ἐπιθυμία καὶ φόβος καὶ τὰ ὅμοια , εἶτα δείξας ὅτι κἄν συγχωρηθεῖεν εἶναι κινήσεις αὗται , τοῦ συναμφοτέρου εἰσὶ καὶ οὐ τῆς ψυχῆς , ἀκολούθως μετάγει τὸν λόγον καὶ ἐπὶ τὸν νοῦν , καὶ ἄντικρυς ἀθάνατον αὐτόν φησιν εἶναι διὸ καὶ ὁ Ἀλέξανδρος ἀντιβλέψαι μὴ δυνάμενος πρὸς τὰ προφανῶς ὑπὸ τοῦ Ἀριστοτέλους λεγόμενα , ὁμολογεῖ μὲν ἑκὼν καὶ ἄκων τὸν νοῦν ἀθάνατον εἶναι , ἐπειδὴ μὴ εὗρεν ἄλλην ἐξήγησιν τῷ ῥητῷ ἁρμόζουσαν σύμφωνον τῷ ἑαυτοῦ σκοπῷ , πολλαχοῦ μέντοι μετ’ ἐνδοιασμοῦ τινος τὸν λόγον ποιεῖται . καὶ ἐνταῦθα μὲν ὁμολογεῖ ἀθάνατον εἶναι λέγειν τὸν νοῦν τὸν Ἀριστοτέλη , βραχὺ δὲ προελθὼν ἔτι τῆς συνεχείας οὔσης τοῦ λόγου ἐντυγχάνων τῷ ῥητῷ τῷ λέγοντι ῾ ὁ ῾ὁ δὲ νοῦς ἴσως θεῖόν τε καὶ ἐστι’ , περὶ τοῦ θείου φησὶ νοῦ τὸν λόγον εἶναι . καίτοι εἰ περὶ ἐκείνου ἔλεγε , διὰ τί προσέθηκε τὸ ἴσως ; εἰσόμεθα δὲ ἀκριβέστερον ἐκεῖσε ἐλθόντες . θόντες . ἔγραψε δὲ καὶ Περὶ ψυχῆς διὸν βιβλίον ὁ αὐτὸς οὗτος Αλέξανδρος , ἐν ᾧ φησιν ὅτι δύο τούτων ὄντων ἐν τοῖς οὖσιν , ὕλης καὶ εἴδους , ἕκαστον κατὰ τὸ ἑαυτοῦ εἶδος χαρακτηρίζεται · ἡ γὰρ ὕλη κοινῶς ὑπέστρωται πᾶσιν . οὐκοῦν καὶ ὁ ἄνθρωπος κατὰ τὸ εἶδος τὸ ἑαυτοῦ χαρακτηρίζεται , τοῦτο δέ ἐστιν ἡ λογικὴ ψυχή . ἀλλὰ μὴν ἕκαστον τῶν εἰδῶν φθαρτόν ἐστι καὶ ἀχώριστον τῆς ὕλης · καὶ ἡ λογική ἄρα ψυχή . ἀλλά φαμεν ὅτι τῶν εἰδῶν τὰ μέν ἐστιν ἀχώριστα τῆς ὕλης , τὰ δὲ χωριστά · χωριστὸν δὲ καὶ ἡ λογικὴ ψυχή . διόπερ καὶ ὁ Ἀριστοτέλης ὁρισάμενος τὴν ψυχήν , καίτοι οὐκ ἰδίᾳ τὴν λογικὴν ἀλλ’ ἁπλῶς πᾶσαν , εἰπὼν ἐντελέχειαν εἶναι σώματος φυσικοῦ ὀργανικοῦ δυνάμει ζωὴν ἔχοντος , προστίθησιν ‘ἄδηλον δὲ πῶς ἐντελέχεια , πότερον ὡς ἀχώριστος ἢ ὡς πλωτὴρ πλοίου’ . οἶδεν ἄρα καὶ εἶδος χωριστόν . ὅτι δὲ καὶ ἐνταῦθα σαφῶς περὶ τοῦ ἀνθρωπίνου νοῦ διαλέγεται , σκόπει ἐκ τῆς λέξεως . ὁ δὲ νοῦς , φησίν , ἔοικεν ἐγγίνεσθαι οὐσία τις οὖσα καὶ οὐ φθείρεσθαι . καίτοι τίς ἄν τὸν θεῖον νοῦν οὐσιωδῶς ἐν ἡμῖν ἐγγίνεσθαι ὑπονοήσειε ; τίς δ’ ἂν φθαρτὸν εἶναι τὸν θεῖον νοῦν τοπάσειεν ; ἔοικε γάρ , φησίν , οὐ φθείρεσθαι . εἶτα καὶ τὸ ἐναργέστερον · μάλιστα γὰρ ἄν ἐφθείρετο ὑπὸ τῆς ἐν τῷ γήρᾳ ἀμαυρώσεως . τί τούτου σαφέστερον ὡς περὶ τοῦ ἡμετέρου νοῦ ὁ λόγος ; προελθὼν δ’ ὀλίγον τὸ τοῦ νοῦ ὄνομα εἰς τὸ τῆς ψυχῆς μειαλαμβάνει . ‘ὥστε τὸ γῆρας’ , φησίν , ἰού τῷ τὴν ψυχὴν πεπονθέναι τι , ἀλλ’ ἐν ᾧ , καθάπερ ἐν μέθαις καὶ νόσοις.’ σαφῶς ἄρα συκοφαντοῦσιν ὅσοι τὸν Ἀριστοτέλην θνητὴν λέγειν τὴν λογικὴν ψυχὴν ὑπονοοῦσι . ζητεῖ δὲ καλῶς ἐνταῦθα γενόμενος αὐτὸς ὁ Ἀλέξανδρος , πῶς συνᾴδει ταῦτα τοῖς προειρημένοις . ὁ λόγος γὰρ ἦν ἐν τοῖς ἔμπροσθεν περὶ τοῦ εἰ δεῖ καλεῖν κινήσεις τὰς ἐνεργείας τῆς ψυχῆς , θυμὸν καὶ φόβον καὶ τὰ σύστοιχα τούτοις , οὐ περὶ τοῦ πότερον ἄφθαρτά ἐστιν ἢ φθαρτά . πῶς οὖν ὡς περὶ ἐκείνων τοῦτο ζητήσας ἐπάγει καὶ περὶ τοῦ νοῦ ὅτι ὁ δὲ νοῦς ἔοικεν ἐγγίνεσθαι οὐσία τις οὖσα καὶ οὐ φθείρεσθαι ; ἐπιλύεται δὲ καλῶς τὴν ἀπορίαν · φησὶ γὰρ ὅτι δυνάμει καὶ περὶ ἐκείνων ἔδειξεν ὅτι φθαρτά ἐστι , δείξας ὅτι αἱ δοκοῦσαι αὐτῶν εἶναι ἐνέργειαι οἰκεῖαι τοῦ συναμφοτέρου εἰσὶ τῇ ψυχῇ , ὥσπερ τὸ ὑφαίνειν τοῦ συναμφοτέρου τῷ σώματι . δυνάμει οὖν δεδειχὼς εἴη ὅτι φθαρταί εἰσι · προείληπται γὰρ ἐν τοῖς ἐπάνω ὅτι εἰ μὲν ἔστι τι τῶν τῇς ψυχῆς ἔργων ἢ παθημάτων ἴδιον , ἐνδέχεται αὐτὴν εἶναι χωριστήν , εἰ δὲ μή , οὔ . ἐπεὶ οὖν οὐδεμίαν ἔχουσιν αἱ δυνάμεις ἐκεῖναι ἐνέργειαν χωριστὴν σώματος , εἰκότως ἀχώριστοι ἔσονται τοῦ σώματος . ὡς τούτου οὖν δεδειγμένου εἰκότως ζητεῖ περὶ τοῦ νοῦ , πῶς ἔχει . φησὶν οὖν ὅτι ἔοικεν ὁ νοῦς οὐχ οὕτως ἔχειν , ἀλλ’ οὐσία τις εἶναι καὶ ἐγγίνεσθαι καὶ οὐ φθείρεσθαι . καὶ σκόπει τὴν λέξιν . εἰπὼν γὰρ ἔοικεν ἐγγίνεσθαι μάλιστα μὲν ἐσήμανεν οὐκ ἐκ τοῦ σώματος ἢ τῆς πρὸς τοῦτο τῆς ψυχῆς συμπλοκῆς αὐτὸν ἀναβλαστάνειν , ἀλλὰ θύραθεν ἐπεισιέναι , ὡς ἐν τοῖς ἑξῆς φησιν · ἔπειτα ἐπεὶ δοκεῖ καὶ τὰ συμβεβηκότα ἐγγίνεσθαι τῷ σώματι , εἰ καὶ μὴ ἔξωθεν , προσέθηκεν τὸ οὐσία τις οὖσα . ἀλλ’ ἐπεὶ καὶ τὰ εἴδη ἐγγίνονται τῇ ὕλῃ καὶ οὐσίαι εἰσίν , φθαρτὰ μέντοι , προσέθηκεν τὸ καὶ οὐ φθείρεσθαι . εἶτα καὶ τὴν τούτου πίστιν ἐντρεχέστατα προσέθηκε · μάλιστα γὰρ ἂν ἐφθείρετο ὑπὸ τῆς ἐν τῷ γήρᾳ ἀμαυρώσεως . εἰ γὰρ ἀχώριστος ἦν τοῦ σώματος , ἔδει συνακμάζειν τε καὶ συμφθίνειν αὐτῷ , εἴ γε ἐν αὐτῷ τὴν ὑπόστασιν εἶχε · τοιαῦτα γοῦν θυμὸς καὶ ἐπιθυμία καὶ τὰ ἐκ τούτων . ὁ δὲ νοῦς ὑπεναντίως ἔχει · ἀκμάζοντος μὲν τοῦ σώματος ἀμυδρός ἐστιν , ἴσως δὲ οὐδὲ ἔστι , γηράσκοντος δὲ αὔξεται . ‘φρόνησιν γάρ , φησὶν ὁ Πλάτων’ , καὶ ἀληθεῖς δόξας βεβαίους ἀγαπητὸν ὅτῳ κἄν εἰς βαθὺ γῆρας παραγένηται.’ p . 408b20 Νῦν δ’ ὥσπερ ἐπὶ τῶν αἰσθητηρίων συμβαίνει · εἰ γὰρ λάβοι ὁ πρεσβύτης ὄμμα τοιονδί , βλέποι ἄν ὡς ὁ νέος . Ἀπορίαν τινὰ δικαίως ἀπορηθεῖσαν πρὸς τὰ εἰρημένα ἐπιλύεται ὁ Ἀριστοτέλης . εἶπε γὰρ ἄν τις , ἱεῖ τὸ μὴ συμμαραίνεσθαι τῷ γήρᾳ τὸν νοῦν δείκνυσιν αὐτὸν ἄφθαρτον ὄντα , τὸ συμμαραίνεσθαι φθαρτὸν δείξει . οὐκοῦν ἐν τῷ ἐσχάτῳ γήρᾳ καὶ τοῖς λήροις ὁρᾶται φθειρόμενος · ληροῦσι γὰρ οἱ ὑπεργηράσαντες . ταὐτὸ δὲ πάσχει καὶ ἐν μέθαις καὶ ἐν ἄλλοις τισὶ πάθεσιν οἷον μελαγχολίαις , ἔτι τε καὶ ἐν τοῖς ὕπνοις . εἰ δὲ ταῖς κινήσεσι τοῦ σώματος συναλλοιοῦται , ἔοικεν ἄρα φθαρτὸς εἶναι.’ ταύτην οὖν τὴν ἀπορίαν ἐπιλυόμενός φησιν ὅτι ταὐτὸν συμβαίνει ἐν τοῖς εἰρημένοις πά - θεσι τῷ νῷ , ὅπερ τῆ αἰσθητικῇ δυνάμει βεβλαμμένων τῶν αἰσθητηρίων . ὥσπερ γὰρ βλαβέντων τῶν αἰσθητηρίων οὐκ αἰσθανόμεθα μέν , οὐ μὴν ἤδη καὶ ἡ αἰσθητικὴ δύναμις βέβλαπται ( οὐ γὰρ συμπάσχει τοῖς ὀργάνοις τοῖς τοῦ παχέος τούτου σώματος ἡ χρωμένη δύναμις τούτοις · ὅτι γὰρ οὐ συμπάσχει ἡ δύναμις , ἀλλὰ τὸ αἰσθητήριον κέκμηκε , δῆλον ἐξ ὧν , ἄν ὑποθώμεθα τὸν πρεσβύτην ὄμμα εἰληφότα οἷον τὸ τοῦ νέου , ἐνεργήσει ὁ πρεσβύτης ὥσπερ ὁ νέος · τοῦτο δὲ οὐκ ἄν ἦν , εἰ ἡ δύναμις ἦν βεβλαμμένη . σαφέστερον δὲ τὸ ἐπὶ τῶν ὑποχυμάτων παράδειγμα · ἂν γὰρ τὸν χυμὸν ἐκεῖνον κατενέγκωμεν , ὁρῶσιν οἱ πρὸ τούτου οὐχ ὁρῶντες . τὸ δὲ αἴτιον , ἐπεὶ μὴ ἐν τούτῳ τῷ σώματι ἔχει τὸ εἶναι ἡ αἰσθητικὴ δύναμις , ἀλλ’ ἐν τῷ πνεύματι ) , οὕτως οὖν καὶ τοῦ τῶν γερόντων ὄμματος ὑπὸ τοῦ χρόνου ἐξασθενήσαντος καὶ τῶν χιτώνων παχυτέρων γενομένων καὶ οἱονεὶ ἐρρυτιδωμένων καὶ οὐχ οὕτω διαφανῶν , ἔτι τε καὶ τῶν ἐντὸς ὑγρῶν καὶ προσέτι ξηροτέρων ὑπὸ τοῦ χρόνου καὶ ἐγγὺς πεπηγότων καὶ οὐ δυναμένων τὰ ἀπὸ τῶν αἰσθητῶν πάθη διαπορθμεύειν ἐπὶ τὸ ὀπτικὸν πνεῦμα , συμβαίνει τοὺς γέροντας ἧττον ὁρᾶν , οὐ τῷ τὴν ὀπτικὴν δύναμίν τι πεπονθέναι . εἰ τοίνυν ἐπὶ τῶν αἰσθήσεων τοῦτο συμβαίνει , ἐφ’ ὧν ἧττον ἔδει , πολλῷ μᾶλλον ἐπὶ τοῦ νοῦ , ὥστε παρεμποδίζειν μόνον τὸ σῶμα πεπονθός τι τὰς ἐνεργείας τοῦ νοῦ , ὥσπερ φλύαρος γείτων ἐκκρούων τὸν γειτνιῶντα σπουδαίας τινὸς ἐνεργείας , οἷον ἀναγνώσεως ἢ νοήσεως ἢ εὐχῆς . εὐχῆς . εἰ οὖν ἐκεῖνος ἄσχετος ὢν παντελῶς πρὸς τὸν σπουδαῖον ὅμως τῇ ἐγγύ - τητι τοῦ τόπου ἐκκρούει αὐτόν , πόσῳ μᾶλλον τὸν νοῦν τὸ σῶμα | οὐκ ἀσχέτως ἔχον πρὸς αὐτὸν διὰ τὸν φυσικὸν δεσμόν ; οὐ γὰ ) ἀσυμπαθὴς παντελῶς ὁ δεσμὸς οὗτος . εἰ δέ τις εἴποι ‘πόθεν οὖν δῆλον μὴ καὶ ὁ νοῦς , ὥσπερ αἱ αἰσθήσεις , ἔν τινι παρὰ τοῦτο τὸ σῶμα τὸ εἶναι ἔχει , οἷον ἐν τῷ πνεύματι ; ὅσον γὰρ ἐκ τῶν εἰρημένων οὔπω τοῦτο δῆλον , ἀλλ’ ὅτι μόνον ἐν τούτῳ οὐκ ἔχει τὸ εἶναι , ὥσπερ αἱ αἰσθήσεις’ , λέγω οὖν ὅτι δείξει αὐτὸ τοῦτο ἐφεξῆς ὁ φιλόσοφος , ὅτι παντός ἐστι χωριστὸς σώματος , καὶ οὐχ ὥσπερ αἱ αἰσθήσεις τούτου μόνον · οὐδὲν δὲ πρᾶγμα καὶ προλαβεῖν ἔνιά τινα ὧν φησιν . ὅτι γὰρ οὐκ ἔχει ὁ νοῦς ὡς αἱ αἰσθήσεις ἐν ἄλλῳ τὸ εἶναι , δῆλον ἐντεῦθεν · αἱ γὰρ αἰσθήσεις τῶν μειζόνων αἰσθητῶν ἀντιλαμβανόμεναι τῶν ἐλαττόνων οὐ δύνανται ἀντιλαβέσθαι , οἷον μεγάλου ψόφου ἡ ἀκοὴ ἀκούσασα τοῦ ἥττονος οὐκ ἀκούσεται , καὶ ἡ γλῶττα σφοδροτάτου χυμοῦ γευσαμένη τοῦ ἐλάττονος οὐκ αἰσθήσεται , καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὡσαύτως · τοῦτο δὲ ἐπειδὴ τὸ κυρίως τῶν αἰσθήσεων ὄργανόν τε καὶ ὄχημα , τὸ πνεῦμα λέγω , σῶμά ἐστιν · ὁ μέντοι νοῦς ἅτε ἀσωμάτως νοῶν καὶ οὐδενὶ προσχρώμενος σώματι εἰς τὴν νόησιν , ὅσῳ τῶν μειζόνων νοητῶν ἀντιλαμβάνεται , τοσούτῳ μᾶλλον καὶ τῶν ἐλαττόνων . καὶ ἄλλως οὐδεμία δύναμις ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσα αὐτὴ πρὸς ἑαυτὴν ἐπιστρέφειν δύναται · συνεπιστραφήσεται γὰρ πρὸς ἑαυτὸ καὶ τὸ σῶμα ἐν ᾧ ἐστιν , οὐδὲν δὲ σῶμα ἑαυτῷ ἐφαρμόσαι δύναται , ἀλλ’ οὐδὲ ἄλλῳ , εἰ μὴ κατὰ τὴν ἐπιφάνειαν · ὁ δὲ νοῦς αὐτὸς πρὸς ἑαυτὸν ἐπιστρέφει καὶ ἑαυτὸν ὁρᾷ , αὐτὸς περὶ ἑαυτοῦ ζητεῖ καὶ αὐτὸς εὑρίσκει · χωριστὸς ἄρα τῇ οὐσίᾳ τοῦ σώματος . καὶ ἄλλως οὐδὲν μάχεται ἢ πρὸς ἑαυτὸ ἢ πρὸς τὸ ἑαυτοῦ ὑποκείμενον , ἡ δὲ ψυχὴ μάχεται πρὸς τὸ σῶμα καὶ τὰ πάθη · ’τέτλαθι δή , κραδίη’ . οὐδὲν φθείρει τὸ ἑαυτοῦ ὑποκείμενον · μενον · πάντα γὰρ τοῦ εἶναι ἐφίεται · αὕτη δὲ τῇ ἀρετῇ κατατήκει τὸ σῶμα . οὐκ ἄρα ἐν αὐτῷ ἔχει τὸ εἶναι . καὶ εἰ ἐνεργεῖ ποτε χωριστῶς , ὅταν τῶν θείων ἐν θεωρίᾳ γένηται , δῆλον ὅτι καὶ οὐσίαν ἔχει χωριστήν . p . 408b 22 Ὥστε τὸ γῆρας οὐ τῷ τὴν ψυχὴν πεπονθέναι τι , ἀλλ’ ἐν ᾧ , καθάπερ ἐν μέθαις καὶ νόσοις . Γῆρας δῆλον ὅτι οὐ τὸ αὐτὸ ἐκληψόμεθα , ὅ τι ἔλεγε ‘μάλιστα δ’ ἄν ἐφθείρετο ὑπὸ τῆς ἐν τῷ γήρα ἀμαυρώσεως’ , καὶ τὸ νῦν λεγόμενον , ἀλλ’ ἐκεῖ μὲν τὸ σύμμετρον , ἐνταῦθα δὲ τὸ πολὺ καὶ ἔσχατον . ὡς γὰρ εἶπον , ἐπεὶ οὐ πάντῃ ἄσχετός ἐστιν πρὸς τὸ σῶμα ὁ ἡμέτερος νοῦς δεῖται τῆς συμμετρίας τοῦ σώματος , ἵνα συμμέτρως ἔχον μηδὲν ἐνοχλῇ . ἀσύμμετρον δὲ γίνεται αὐτῷ πρὸς τὰς ἰδίας ἐνεργείας καὶ ἐν τῇ ἀκμῇ διὰ τὸν τῶν παθῶν ὄχλον καὶ ἐν τῷ ἐσχάτῳ γήρᾳ διὰ τὸ ἀπονενεκρῶσθαι καὶ αὐτὸ εἶναι εἶναι τῆς ἅλης . ταὐτὸν οὖν πάσχει ὁ νοῦς , φησίν , ἐν τῷ γήρᾳ , ὅπερ καὶ ἐν ταῖς μέθαις καὶ νόσοις . ὥσπερ γὰρ ἐκεῖ διὰ τὴν δυσκρασίαν τοῦ σώματος κωλύεται πρὸς τὰς ἐνεργείας ( καὶ δῆλον ἐξ ὧν , ἐὰν ἀπαλλαγῇ τὸ σῶμα τοιᾶσδε καταστάσεως , πάλιν ἀναλάμπει ) , οὕτω συμβαίνει καὶ ἐν τῷ γήρᾳ . ὅτι δὲ μετὰ τὸ ἀπαλλαγῆναι τῆς μέθης οὐκ ἄλλος τις ἐγγίνεται νοῦς οἱονεὶ πάλιν ἐκ τῆς εὐκρασίας , δῆλον ἐξ ὧν εἷς καὶ ὁ αὐτός ἐστι τῶ ἀριθμῷ τῷ προτέρῳ · εἰ γὰρ ἁπλῶς ἐκ τῆς κράσεως ἐγίνετο ὡς τὸ λευκόν , οὐκ ἂν ἦν εἷς καὶ ὁ αὐτὸς τῷ ἀριθμῷ , ἐπεὶ μηδὲ ἡ κρᾶσις μία καὶ ἡ αὐτὴ τῷ ἀριθμῷ πρὸ τῆς μέθης καὶ μετὰ τὴν μέθην · ἀλλ’ εἰ ἄρα , τῷ εἴδει . ὅτι δὲ εἷς καὶ ὁ αὐτὸς τῷ ἀριθμῷ ἐστιν ὁ νοῦς , δῆλον ἐξ ὧν καὶ μετὰ τὴν μέθην μνημονεύει τὰ πρότερα · εἰ γὰρ ἦν , ὡς ἄν τις ὑπονοήσειε , τῷ μὲν εἴδει ὁ αὐτός , ἀριθμῷ δὲ οὐχ ὁ αὐτός , οὐκ ἄν ἐμνήσθη τῶν πρόσθεν , ἀλλ’ ἔδει αὐτῷ πάλιν ἑτέρας μαθήσεως · ὁμοίως γάρ , φησὶν ὁ Ἀριστοτέλης , εἰ τοῦ μὲν ἐγὼ τοῦ δὲ σὺ αἴσθοιο · οὐδὲ γὰρ ἐπειδή εἰσι τῷ εἴδει αἱ αὐταὶ ψυχαί , ἤδη καὶ ἅπερ ἐγὼ οἶδα καὶ ἄλλος οἶδεν . εἰ δὲ εἷς καὶ ὁ αὐτὸς τῷ ἀριθμῷ ὅ τε πρὸ τῆς μέθης καὶ μετὰ τὴν μέθην , οὐδὲν ἄλλο ἢ ταῖς ἐνεργείαις αὐτοῦ ἐνεπόδιζεν ἡ μέθη . ἰστέον δὲ ὅτι οἱ βουλόμενοι πᾶσαν ψυχὴν χωριστὴν εἶναι ἐπιλαμβάνονται τῶν ῥησειδίων τούτων · ἰδοῦ γάρ , φασίν , εἶπεν ὅτι ἡ ψυχὴ οὐ πάσχει τι , ἀλλ’ ἐν ᾧ ἐστι , τὸ σῶμα . λέγομεν δὲ ὅτι οὐ περὶ πάσης ψυχῆς αὐτῷ ὁ λόγος , ἀλλὰ περὶ τοὐ νοῦ , καὶ τοῦτον ψυχὴν νῦν καλεῖ . καὶ δῆλον ἔκ τε τῶν προειρημένων καὶ ἐξ ὧν ἐπιφέρει · ἔτι γὰρ περὶ τοὐ νοῦ ποιεῖται τὸν λόγον · ὡς γὰρ τοῦτο εἰπὼν ὅτι ὁ νοῦς οὐκ αὐτός ἐστιν ὁ πάσχων , ἀλλὰ τὸ σῶμα ἐν ᾧ ἐστιν , ὥστε φησίν , οὐδὲ τὸ νοεῖν καὶ τὸ θεωρεῖν φθείρεται , ἀλλὰ μαραίνεται ἄλλου τινὸς φθειρομένου . τοῦ γὰρ νοῦ μὴ πάσχοντος οὐδ’ ἄν αἱ ἐνέργειαι αὐτοῦ τὸ νοεῖν καὶ τὸ θεωρεῖν πάθοιεν . οὐκ ἄρα περὶ πάσης ψυχῆς αὐτῷ ὁ λόγος · γελοῖον γὰρ τὸ πάσαν ὑπονοεῖν αὐτὸν λέγειν , σαφῶς ἡμῖν τοὺς κανόνας αὐτοῦ παραδεδωκότος τῆς τε χωριστῆς σωμάτων οὐσίας καὶ τῆς ἀχωρίστου . καὶ σὴ σημείωσαι ὅτι τὸν νοῦν εἰπὼν ἄφθαρτον εἶναι καὶ θύραθεν ἐγγίνεσθαι τῷ σώματι , τοῦτον εὐθὺς ψυχὴν ἐκάλεσεν , ἵνα μάθῃς ὅτι οὐκ ἄλλον τινὰ λέγει εἶναι τὸν νοῦν παρὰ τὴν λογικὴν ψυχὴν ἔξωθεν ἡμὶν ἐπεισιόντα , ἀλλ’ αὐτὴν τὴν λογικὴν ψυχὴν νοῦν ἐκάλεσε . σαφέστατα οὖν καὶ διὰ τούτων ἀθάνατον εἶναι τὴν ἡμετέραν ψυχὴν ἀποφαίνεται ὁ Ἀριστοτέλης . ἐγγίνεται δὲ ἡ λογικὴ ψυχὴ τῷ σώματι μετὰ τὴν διάπλασιν τοῦ τελείου ζῴου , τῶν ἄλλων ψυχικῶν δυνάμεων ἤτοι τῶν λόγων αὐτῶν συγκαταβλλομένων τῷ σπέρματι . εἰ δέ τις καὶ πρὸς πᾶσαν ὤ ψυχὴν ἐκλάβοι τοῦτο εἰρημένον τὸ ὥστε τὸ γῆρας οὐ τῷ τὴν ψυχὴν πεπονθέναι τι , ἐκληψόμεθα , ὡς καὶ Ἀλεξάνδρῳ δοκεῖ , πᾶσαν μὲν ψυχὴν καθ’ αὑτὴν ἀπαθῆ , ἀλλὰ τὴν μὲν ἄλογον ὅτι μηδὲ πέφυκεν καθ’ αὑτὴν εἶναι , ἀλλὰ συμφθείρεσθαι τῷ πνεύματι , τὸν δὲ νοῦν ὡς οὐσίας ὄντα χωριστῆς ἀπαθῆ εἶναι . p . 408b24 Καὶ τὸ νοεῖν δὴ καὶ τὸ θεωρεῖν μαραίνεται ἄλλου τινὸς ἔσω φθειρομένου . Ἄλλου τινὸς ἔσω λέγει τοῦ πνεύματος . ἐπεὶ γὰρ ὦκ’ ἐν μόνοις τοῖς λήροις συμβαίνει μαραίνεσθαι τὸ νοεῖν , ἀλλὰ καὶ ἀκμαζούσης τῆς ἡλικίας συμβαίνει πολλάκις παραφροσύνας γίνεσθαι καὶ ἀμβλύνσεις τῶν νοήσεων , τοῦτο γίνεσθαί φησι τοῦ πνευματικοῦ σώματος , ἐν ᾧ πρώτως ἐλλάμπουσιν αἱ ψυχικαὶ δυνάμεις , φθοράν τινα ὑπομένοντος καὶ τῷ μὴ σύμμετρον εἶναι ἐνοχλοῦντος τῇ νοήσει καὶ ἐμποδίζοντος . p . 408b 25 Τὸ δὲ διανοεῖσθαι ἢ φιλεῖν ἢ μισεῖν οὐκ ἔστιν ἐκείνου πάθη , ἀλλὰ τουδὶ τοῦ ἔχοντος ἐκεῖνο , ᾗ ἐκεῖνο ἔχε Οτι καὶ τὸ διανοεῖσθαι οὐκ ἔστι τῆς ψυχῆς καθ’ αὑτήν , ἀλλὰ τοῦ συναμφοτέρου , ἤδη εἴπομεν . οὐχ ὡς γάρ , φησί , τὸ νοεῖν καὶ θεωρεῖν ἴδιά εἰσι τοῦ νοῦ ( πάθη πάθη γάρ , ὡς πολλάκις εἴπομεν , τὰς ἐνεργείας καλεῖ ) οὕτω δὴ καὶ τὸ διανοεῖσθαι καὶ φιλεῖν καὶ μισεῖν , ἀλλὰ τουδί , τουτέστι τοῦ ζῴου τοῦ ἔχοντος τὴν ψυχήν , ᾗ ἐκεῖνο ἔχει , τουτέστι καθὸ ἔχει τὴν ψυχήν . ὡς γὰρ τὸ ὑφαίνειν , ὡς πολλάκις εἴρηται , τοῦ ζῴου ἐστὶ κατὰ τὸ σῶμα , οὕτω ταῦτα τοῦ ζῴου κατὰ τὴν ψυχήν . διό , φησί , τοῦ ζῴου φθειρομένου οὐδὲν τούτων ἕξει ἡ ψυχή , ἅπερ ἐκ τῆς συμπλοκῆς τῆς πρὸς τὸ σῶμα αὐτῇ ἐπεγένετο . εἰκότως δὲ μηδὲ μνημονεύειν αὐτήν φησιν , ὅτι ἐνταῦθα μὲν παραρρέουσά ἐστιν ἡ γνῶσις αὐτῆς καὶ δεῖται μνήμης εἰς κατοχὴν τῶν ἐγνωσμένων , μετὰ δὲ τὸ σῶμ’ ἅτε ἑστῶσαν ἔχουσα τὴν γνῶσιν καὶ αὐτοῖς προσβάλλουσα τοῖς πράγμασι μνήμης οὐ δεῖται · μνήμη γάρ ἐστι τῶν πάλαι ἐγνωσμένων , τότε δὲ οὐκ ἔχει τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον ἡ γνῶσις , εἰ μὴ κατὰ τὴν προχείρισιν τῶν θεωρημάτων , ἀλλ’ ἀεὶ ἕστηκε καὶ ἐν τῷ νῦν ἐξετάζεται . p . 408b29 Ὁ δὲ νοῦς ἴσως θειότερόν τι καὶ ἀπαθές ἐστι . οὐχ ὡς ἀμφισβητῶν τὸ ἴσως προσέθηκεν , ἀλλ’ ὡς μήπω τελείως ἀποδείξας . εἰ δὲ καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐν τοῖς ἐπάνω καὶ ἔτι μᾶλλον ἐφεξῆς ἀθάνατον εἶναι βούλεται τὸν νοῦν , τοῦτο δέ ἐστιν αὐτὴν καθ’ αὑτὴν τὴν λογικὴν ψυχήν , μάταιοι ἄρα οἱ ὑπονοήσαντες αὐτὸν θνητὴν αὐτὴν δοξάζειν . δῆλον γὰρ ὅτι οὐ περὶ τοῦ θείου νοῦ , ἀλλὰ περὶ τῆς ἡμετέρας λογικῆς ψυχῆς ὁ λόγος · οὔτε γὰρ ἐκεῖνος ἐν σώματι οὕτε ὑπὸ τῶν εἰρημένων ἐμποδίζεται . ἐκ γὰρ τῶν συνεγνωσμένων ἡμῖν διελέχθη περὶ αὐτοῦ , ἐκείνου δὲ ἄγνωστοι αἱ ἐνέργειαι . καὶ ἄλλως , εἰ περὶ τοῦ θείου νοῦ ἦν αὐτῷ ὁ λόγος , οὐκ ἂν τὸ ἴσως προσέθηκεν ὡς ἀμφιβάλλων , εἰ ἐκεῖνος ἀπαθής ἐστι καὶ θεῖος . ἐκ δὲ τῶν ἀποδεδειγμένων ἀνακεφαλαιούμενος τὸν λόγον φησὶν ὅτι δειχθέντος ὡς οὐ κινεῖται ἡ ψυχὴ πρόδηλον ὡς οὐδὲ αὐτοκίνητος ἔσται , εἴ γε μηδ’ ὅλως κινεῖται . p . 408b 32 Πολὺ δὲ τῶν εἰρημένων ἀλογώτατον , τὸ λέγειν ἀριθμὸν εἶναι τὴν ψυχὴν κινοῦνθ’ ἑαυτόν . Τὸ προκείμενον ἐλέγξαι τὴν Ξενοκράτους τοῦ Πλάτωνος διαδόχου περὶ ψυχῆς δόξαν , ὃς ἔλεγε τὴν ψυχὴν ἀριθμὸν εἶναι κινοῦντα ἑαυτόν . καὶ δῆλον ὅτι εἰ οὕτως ἔλεγε κατὰ τὸ φαινόμενον , εὐέλεγκτος ὁ λόγος . ἀλλ’ ὅπερ καὶ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν εἶπον , οὐκ ἄν τις οὐδ’ ἄκρῳ δακτύλῳ τῶν μαθημάτων γευσάμενος τοιαῦτα ἄν εἴποι . ἔλεγεν οὖν ἀριθμὸν μὲν τὴν ψυχὴν διὰ τὸ πλήρωμα εἰδῶν εἶναι τὴν ψυχὴν καὶ λόγον ἐκ λόγων · πάντων γὰρ ἐν ἑαυτῇ τοὺς λόγους ἔχει , ὡς εἴπομεν . ἀριθμοὺς δὲ τὰ εἴδη ἐκάλουν , ὡς εἴρηται · καὶ αὐτὸς γοῦν ἐν τοῖς ἑξῆς φησιν ‘καὶ εὖ δὴ οἱ λέγοντες τὴν ψυχὴν τόπον εἰδῶν’ . ἀριθμὸν μὲν οὖν διὰ τοῦτο , κινοῦντα δὲ αὑτὸν διὰ τὸ αὐτοζῶν αὐτῆς · οὐ γὰρ ὑφ’ ἑτέρου αὐτῇ τὸ ζῆν · αὐτοζωὴ γάρ ἐστιν . ὁ δὲ Ἀριστοτέλης , ὡς εἴωθεν , ἐλέγχει τὸ φαινόμενον τοῦ λόγου . τὰ μὲν οὖν κοινά φησιν εἶναι καὶ ταύτῃ τῇ δόξῃ πρὸς τὰς ἐληλεγμένας · ὅσα γὰρ εἵπετο τοῖς κινεῖσθαι λέγουσι τὴν ψυχὴν ἄτοπα , ταῦτα καὶ τούτῳ ἕψεται λέγοντι ἀριθμὸν εἶναι κινοῦντα ἑαυτόν · τὰ δὲ ἴδια , καθό φησιν ἀριθμὸν εἶναι τὴν ψυχήν , πρὸς ὃ νῦν ἐνίσταται . p . 409a1 Πῶς γὰρ χρὴ νοῆσαι μονάδα κινουμένην , καὶ ὑπὸ τίνος , καὶ πῶς , ἀμερῆ καὶ ἀδιάφορον οὖσαν ; Δοκεῖ ταυτολογεῖν δὶς εἰπὼν τὸ πῶς . οὐκ ἔστι δέ , ἀλλὰ τὸ μὲν πρῶτόν ἐστι τοῦ τρόπου τῆς γνώσεως , τουτέστι τίς ἐστι τρόπος νοήσεως δυνάμενος ποιῆσαι ἡμᾶς γνῶναι μονάδα κινουμένην ; οὔτε γὰρ αἰσθήσει οὔτε διανοία δυνατὸν τοῦτο γνῶναι · τὸ δὲ ὑπὸ τίνος , πότερον αὐτὴ ἑαυτῇ ἐστιν αἰτία κινήσεως ἢ ἄλλη μονὰς ἄλλῃ · τὸ δὲ δεύτερον πῶς τοῦ τρόπου τῆς κινήσεως , πότερον κατ’ εὐθεῖαν κινεῖται ἢ κύκλῳ ἢ ἄλλως πὼς , οἷον κατὰ ἀλλοίωσιν ἢ αὔξησιν καὶ φθίσιν . πῶς οὖν χρὴ νοῆσαι μονάδα κινουμένην ; εἰ γὰρ πᾶς ἀριθμὸς μονάδων ἐστὶ πλῆθος , ἀνάγκη κινουμένου τοῦ ἀριθμοῦ τὰς μονάδας κινεῖσθαι . πῶς οὖν κινεῖται ἡ μονάς ; εἰ μὲν γὰρ ὑφ’ ἑαυτῆς , ἐπειδὴ τὸ κινοῦν , καθὸ κινεῖ , ἄλλο τί ἐστι πρὸς τὸ κινούμενον , ἀνάγκη καὶ τὴν μονάδα αὐτὴν ἑαυτῇ διάφορον εἶναι · ἄλλο γὰρ τί ἐστι καθὸ κινεῖ , καὶ ἄλλο καθὸ κινεῖται . τίς οὖν αὐτῆς πρὸς ἑαυτὴν διαφορὰ τῆς μονάδος ἀμεροῦς οὔσης καὶ ἀδιαφόρου ; εἰ δὲ αἱ μὲν κινοῦσιν , αἱ δὲ κινοῦνται , τίς ἡ διαφορὰ μονάδος πρὸς μονάδα ; δεῖ γὰρ τὸ κινοῦν , καθὸ κινεῖ , διαφέρειν τοῦ κινουμένου , εἴ γε δυνάμει τινὶ φύσεως τὸ μὲν ἐπιτηδείως ἔχει πρὸς τὸ κινεῖν , τὸ δὲ πρὸς τὸ κινεῖσθαι · καὶ ἄλλως , εἰ αἱ μὲν | τῶν μονάδων κινοῦσιν , αἱ δὲ κινοῦνται , αἱ κινοῦσαι e 6v ἂν εἴησαν ἡ ψυχή , οὐχ αἱ κινούμεναι . ὥσπερ γὰρ καὶ ἐν τῷ ζῴῳ τὸ μὲν κινοῦν ἡ ψυχή , τὸ δὲ κινούμενον τὸ σῶμα , οὕτω καὶ εἰ τῶν μονά - δων αἱ μὲν κινοῦσιν , αἱ δὲ κινοῦνται , αἱ κινοῦσαι ἂν εἴησαν ψυχή · εἰ δὲ τοῦτο , οὐκ ἄν εἴη ἀριθμὸς κινῶν ἑαυτὸν ἡ ψυχή , ἀλλὰ κινῶν μόνον . p . 409a3 Ἔτι δ’ ἐπεί φασι κινηθεῖσαν γραμμὴν ἐπίπεδον ποιεῖν , στιγμὴν δὲ γραμμήν , καὶ τὰ ἑξῆς . Ἄλλο ἐπιχείρημα · διαπαίζει δὲ αὐτοὺς ἐν τούτῳ . δοκεῖ , φησί , τοῖς ἀπὸ γεωμετρίας ὅτι τὸ σημεῖον ῥυὲν γραμμὴν ποιεῖ , καὶ αὕτη ῥυεῖσα επίπεδον . εἰ δὲ τοῦτο , αἱ τῆς ψυχῆς κινήσεις μονάδων οὖσαι κινήσεις γραμμαὶ ἔσονται , θυμὸς καὶ ἐπιθυμία καὶ τὰ λοιπά . ἡ γὰρ μονάς , φησίν , οὐδενὶ ἄλλῳ διαφέρει τοῦ σὴ μείου ἢ ὅτι τὸ μὲν σὴ μεῖον κεῖταί που ( ἐν γραμμῇ γάρ ) , ἡ δὲ μονὰς οὐκ ἔστι τῶν θέσιν ἐχόντων · οὐδὲν οὖν ἄλλο ἐστὶν ἡ μονὰς ἢ σημεῖον ἄθετον , καὶ τὸ σημεῖον μονὰς θέσιν ἔχουσα . λέγοντες οὖν τὴν ψυχὴν ἀριθμὸν ἐν σώματι εἶναι ὁμολογοῦσιν , ὥστε αἱ μονάδες τοῦ ἀριθμοῦ κεῖνταί που · ἐν τῷ σώματι γάρ · οὐκοῦν αἱ μονάδες αὗται θέσιν ἔχουσαι σημεῖά εἰσι · κινούμενα οὖν γραμμὰς ποιήσουσιν . p . 409a7 Ἔτι δ’ ἀριθμοῦ μὲν ἐὰν ἀφέλῃ τις ἀριθμὸν ἢ μονάδα , λείπεται ἄλλος ἀριθμός . τρίτον τοῦτο ἐπιχείρημα . ἐάν , φησίν , ἀπὸ ἀριθμοῦ ἀφέλω μονάδα , οἷον ἐκ τῶν δέκα , ἄλλον ἀριθμὸν ποιῶ τὸν ἐννέα , τὸν μὲν ἄρτιον , τὸν δὲ περιττόν · ὁμοίως δὲ κἄν ἀριθμὸν ἀφέλωμεν , ἄλλος τῷ εἴδει ὁ καταλειπόμενος γίνεται . εἰ γὰρ ἀπὸ τοῦ ιݲςݲ τετραγώνου ὄντος ἀφέλω τρία , τετράγωνός ἐστιν · εἰ δὲ καὶ γνώμονα ἀφέλω τοῦ τετραγώνου , οἷον τὸν ζ τοῦ ιݲςݲ , καὶ γίνεται ὁ ἐννέα τετράγωνος , ἀλλ’ οὖν οὐχ ὁ αὐτὸς τῷ ἐστίν , ἀλλὰ τῷ γένει . ἐὰν δέ , φησίν , ἀπὸ φυτοῦ τέμῃς κλάδον , ἡ αὐτὴ μένει ἐν τῷ καταλειπομένῳ ψυχὴ καὶ ἐν αὐτῷ τῷ κλάδῳ . ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἐντόμων ζῴων συμβαίνει τοῦτο · φαίνονται γὰρ ἀποτεμνόμενα ἐπί τινα χρόνον ἔχοντα τὴν ἐκ τῆς ψυχῆς ἐνέργειαν , αἴσθησίν φημι καὶ κίνησιν . οὐκ ἄρα οὖν ἡ ψυχὴ ἀριθμός . ὁ δὲ λόγος ἐναργής ἐστιν ἐπὶ τῶν φυτῶν · εἰ δὲ μὴ ἐπὶ πάντων τῶν μορίων λάβῃς τὸν λόγον , ἀληθής ἐστι καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ζῴων · τινῶν γὰρ μορίων τεμνομένων ἡ αὐτὴ μένει ψυχή . καὶ εἰ μὴ ἐπὶ πάντων δὲ τῶν ἐμψύχων ὁ λόγος ἀληθής , ἀλλ’ οὖν ἐπί τινων ἀληθὴς ὢν ὑγιὲς δείκνυσι τὸ ἐπιχείρημα . p . 409a10 Δόξειε δ’ ἂν οὐδὲν διαφέρειν μονάδας λέγειν ἢ σωμάτια μικρὰ . Συνελάσαι βούλεται τὴν Ξενοκράτους δόξαν εἰς τὴν Δημοκρίτου . ἔλεγε δὲ ἐκεῖνος ἐκ σφαιρικῶν ἀτόμων τὴν ψυχὴν συνίστασθαι . ἐὰν οὖν , φησί , τὸ μέγεθος τῶν ἀτόμων ἀφέλῃ τις , ἔσονται στιγμαί , ὥστε τὰ αὐτὰ ἀμφοτέροις ἀκολουθήσει ἄτοπα . οὐδὲν δὲ τὴν ὑπόθεσιν Δημοκρίτου λυμαίνεται τὸ ἀφελεῖν τῶν ἀτόμων τὸ συνεχές · οὐδὲ γὰρ διὰ τὸ συνεχῆ σώματα εἶναι ἔλεγεν αὐτὰ κινεῖσθαι , ἀλλὰ διὰ τὸ πλῆθος αὐτῶν τῇ ἀντωθήσει τῇ πρὸς ἄλληλα . οὕτω δὲ καὶ Ξενοκράτης οὐκ ἐπειδὴ ἀμερῆ ὑπετίθετο τὰ ἐξ ὧν ἡ ψυχή , τὰς μονάδας λέγω , διὰ τοῦτο ἔλεγεν αὐτὰ κινεῖσθαι , ἀλλὰ διότι ποσὸν ἦν τὸ ἐξ αὐτῶν , ὁ ἀριθμός . κατὰ τοῦτο ἄρα συμφωνοῦσι , καθὸ καὶ κινεῖσθαι ἔλεγον ὁ μὲν τὰς ἀτόμους , ὁ δὲ τὸν ἀριθμόν . ἀκολουθεῖ δὲ ἐξ ἀνάγκης ἀμφοτέροις τὸ τὰ μὲν ἢ τῶν ἀτόμων ἢ τῶν ἀριθμῶν λέγειν κινεῖσθαι , τὰ δὲ κινεῖν · δέδεικται γὰρ αὐτῷ ἐν τῷ Z καὶ Η τῆς Φυσικῆς ὅτι τὸ αὐτὸ κατὰ τὸ αὐτὸ ἀδύνατον καὶ κινεῖν καὶ κινεῖσθαι οὔτε ἐπὶ τοῦ συνεχοῦς ποσοῦ οὕτε ἐπὶ τοῦ διωρισμένου . ἀκομὲν λουθεῖ δὲ τούτοις τοῦτο , ὅτι ἑκάτερος αὐτῶν διωρισμένον ποσὸν ποιεῖ τὴν ψυχὴν αὐτοκίνητον · ὥστε εἰ τῶν ἀτόμων καὶ τῶν ἀριθμῶν οἱ μὲν κινοῦσιν , οἱ δὲ κινοῦντι , ἔσται μὲν τὸ ὅλον σύστημα αὐτοκίνητον , ὥσπερ καὶ τὸ ὅλον ζῷον λέγεται αὐτοκίνητον , καίτοι τοῦ μὲν κινοῦντος τοῦ δὲ κινουμένου , ἀλλ’ ὥσπερ ἐν ζῴῳ τὸ κινοῦν ἡ ψυχὴ καὶ οὐ τὸ κινούμενον , οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ τῆς ψυχῆς ἀριθμοῦ οὐ πᾶς ἔσται ψυχὴ ἀλλ’ αἱ κινοῦσαι μονάδες · ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῶν σφαιρικῶν ἀτόμων αἱ κινοῦσαι ψυχή . ταύτῃ μὲν οὖν εἰς τὴν αὐτὴν δόξαν συμφέρεται Δημόκριτός τε καὶ Ξενοκράτης . ὅσα οὖν δέδεικται ἑπόμενα ἄτοπα τῇ Δημοκρίτου δόξῃ , τὰ αὐτὰ καὶ τῇ Ξενοκράτους ἕψεται . εἴποι δ’ ἄν τις μὴ ἀληθὲς εἶναι τὸ εἰς ταὐτὸ κατὰ πάντα συμφέρεσθαι τήν τε Δημοκρίτου δόξαν καὶ τὴν Ξενοκράτους · οὐ γὰρ ἁπλῶς ποσὸν ἐποίει τὴν ψυχὴν ὁ Δημόκριτος διωρισμένον , ὥσπερ Ξενοκράτης · ὑπετίθετο γοῦν μὴ ἐκ τῶν τυχουσῶν ἀτόμων εἶναι τὴν ψυχήν , ἀλλ’ ἐκ τῶν σφαιρικῶν , ἵνα τὴν αἰτίαν ἀποδῷ τῆς κινήσεως . οὐ καλῶς οὖν εἰς ταὐτὸν ἀπάγει ἀμφοτέρας τὰς δόξας . p . 409a18 ἐνδέχεται δὲ δὴ πῶς μονάδα αὐτὴν εἰνὶ ; ‘δεῖ γὰρ ὑπάρχειν τινὰ αὐτῇ διαφορὰν πρὸς τὰς ἄλλας . | Μονάδα εἶπεν ἀντὶ τοῦ ἐκ μονάδων . εἰ οὖν , φησί , μονὰς ἢ ἐκ μονάδων ἐστὶν ἡ ψυχή , δῆλον ὡς δεήσει διαφέρειν τὰς μονάδας , ἐξ ὧν ἡ ψυχή , τῶν ἄλλων μονάδων τῶν μὴ ποιουσῶν ψυχάς · οὐ γὰρ δὴ πᾶσι ἁπλῶς αἱ μονάδες ἢ αἱ ἐξ ὧν ἡ ψυχὴ αὗται ψυχῆς εἰσι ποιητικαί , ἀλλ’ αἱ κινοῦσαι μόνον . τίς οὖν ἂν εἴη μονάδος πρὸς μονάδα διαφορά , οὐδ ἂν ἐπινοῆσαι δυνατόν , πλὴν τῷ τὰς μὲν αὐτῶν θέσιν ἔχειν , τὰς δὲ μὴ ἔχειν . ἀλλὰ πᾶσαι αἱ μονάδες , ἐξ ὧν ὁ ἀριθμός , τουτέστιν ἡ ψυχή , θέσιν ἔχουσιν · ἐν σώματι γάρ · τίς οὖν αὐτῶν ἡ διαφορά ; ὥστε εἰ δεῖ διαφορὰν εἶναι , ἵνα αἱ μὲν κινῶσιν , αἱ δὲ κινῶνται , τοῦτο δὲ ἀδύνατον , οὐκ ἐνδέχεται ἀριθμὸν ἢ μονάδα εἶναι τὴν ψυχήν . καλῶς δὲ εἶπε στιγμῆς μοναδικῆς . εἰ γὰρ ἡ μονὰς προσλαβοῦσα θέσιν στιγμὴ γίνεται , αἱ δὲ μονάδες ἐξ ὧν ἡ ψυχὴ ἐν σώματι , στιγμαὶ ἄρα ἔσονται . ἐπεὶ οὖν οὐχ ἁπλῶς στιγμὰς ἔλεγον ἀλλὰ μονάδας , αὐτὸς δὲ δείκνυσι ταύτας στιγμὰς οὔσας , εἰκότως μοναδικὰς στιγμὰς εἴρηκεν . p . 409a21 Εἰ μὲν οὖν εἰσιν ἕτεραι αἱ ἐν τῷ σώματι μονάδες καὶ αἱ στιγμαί , ἐν τῷ αὐτῷ ἔσονται αἱ μονάδες · καθέξει γὰρ χώραν στιγμῆς . Ἔτι πρὸς Ξενοκράτην ὁ λόγος . ἔδειξεν ὅτι αἱ μονάδες ἐξ ὧν ἡ ψυχὴ στιγμαί εἰσιν , ἐπειδὴ ἡ μονὰς στιγμή ἐστιν ἄθετος , αἱ δὲ μονάδες τῆς ψυχῆς θέσιν ἔχουσιν · ἐν σώματι γὰρ · ὥστε στιγμαί εἰσιν . ὁμοίως αἱ στιγμαὶ μονάδες εἰσὶ θέσιν ἔχουσαι . εἰ τοίνυν καὶ αἱ μονάδες στιγμαί εἰσι καὶ αἱ στιγμαὶ μονάδες , εἰσὶ δ’ ἐν παντὶ σώματι στιγμαί , πότερον αἱ μονάδες αἱ τὴν ψυχὴν ποιοῦσαι ἤτοι αἱ στιγμαὶ αἱ αὐταί εἰσιν ταῖς ἐν τῷ σώματι ἐν ᾧ ἐστιν ἡ ψυχὴ στιγμαῖς ἤτοι μονάσιν , ἢ ἕτεραι ; εἰ μὲν οὖν ἕτεραι αἱ τῆς ψυχῆς ταῖς τοῦ σώματος , ὅταν γένηται ἡ ψυχὴ ἐν τῷ σώματι , ἐφαρμόσουσιν αἱ τῆς ψυχῆς στιγμαὶ ταῖς τοῦ σώματος · στιγμὴ δὲ στιγμῇ ἐφαρμόζουσα μίαν ποιεῖ στιγμήν · τὸ γὰρ ἀμερὲς τῷ ἀμερεῖ συντιθέμενον ἀμερὲς ποιεῖ . εἰ δὲ μία ἐφαρμόζει ἑτέρᾳ ἡ τῆς ψυχῆς τῇ τοῦ σώματος καὶ οὐδὲν πλείω τὸ ἐξ ἀμφοῖν , τί κωλύει καὶ πλείους τῆς ψυχῆς στιγμὰς τῇ αὐτῇ στιγμῇ τοῦ σώματος ἐφαρμόσαι ; μυρία γὰρ ἀδιαίρετα συντεθέντα μέγεθος οὐ ποιεῖ . ὥστε καὶ πάσας τὰς τῆς ψυχῆς στιγμὰς δυνατὸν ἐφαρμόσαι μιᾷ στιγμῇ τοὐ σώματος . ὅσαι δ’ ἄν ἐφαρμόσωσι στιγμαί , μίαν ποιήσουσι στιγμήν · ὥστε κατὰ σημεῖον ἑαυτοῦ ἔσται τὸ σῶμα ἔμψυχον , καθ’ ὃ ἐφήρμοσαν πᾶσαι αἱ τῆς ψυχῆς στιγμαί . καὶ οὐδὲν ἀδύνατον ἡ ὑπόθεσις ἔχει · εἰ γὰρ ἀριθμὸς ἡ ψυχή , ταὐτὸν δ’ εἰπεῖν σωρεία στιγμῶν διωρισμένων , ἐνδέχεται δὲ ἀπείρους στιγμὰς μιᾷ καὶ τῇ αὐτῇ στιγμῇ ἐφαρμόσαι , ὥσπερ τῷ κέντρῳ τοῦ κύλλου τὰ πέρατα τῶν εὐθειῶν τῶν ἐκ τῆς περιφερείας ἀγομένων ἐπ’ αὐτὸ τὸ κέντρον , ἐνδέχοιτο ἄν καὶ πάσας τὰς στιγμὰς ἐξ ὧν ἡ ψυχὴ μιᾷ στιγμῇ τοὐ σώματος ἐφαρμόσαι . ἐνδεχόμενον δέ ἐστιν , οὗ μὴ ὄντος ἀναγκαίου , τεθέντος δὲ ὑπάρχειν , οὐδὲν ἀδύνατον συμβαίνει . ἀλλὰ μὴν εἰ ἀριθμὸς ἡ ψυχή , ταὐτὸν δ’ εἰπεῖν πλῆθος στιγμῶν , ἐνδέχοιτο ἄν πάσας ἑνὶ σημείῳ τοῦ σώματος ἐφαρμόζειν , διῃρημένας γε οὔσας ἐνεργείᾳ · τούτῳ δὲ ἕπεται τὸ καθ’ ἓν σημεῖον ἐψυχῶσθαι τὸ σῶμα , ὅπερ ἀδύνατον · καθ’ ὅλον γὰρ ζῇ καὶ ἐψύχωται . οὐκ ἄρα ἀριθμὸς ἡ ψυχή · ταύτῃ γὰρ τῇ ὑποθέσει τὸ ἄτοπον ἠκολούθησε . καὶ ἄλλως συμβήσεται τὴν ψυχὴν μίαν εἶναι στιγμήν . κἂν εἴ τις δὲ μὴ τοῦτο ὑποθοῖτο πάσας τὰς τῆς ψυχῆς στιγμὰς μιᾷ στιγμῇ τοῦ σώματος ἐφαρμόττειν , ἀλλὰ μίαν ψυχικὴν στιγμὴν μιᾷ σωματικῇ στιγμῇ ἐφαρμόζειν , οὐδ’ οὕτω τὸ ἄτοπον ὁ λόγος ἐκφεύξεται · καὶ οὕτω γὰρ ἀνάγκη μὴ καθ’ ὅλον ἑαυτὸ τὸ σῶμα ἐψυχῶσθαι , ἀλλὰ κατά τινας τῶν ἐν αὐτῷ στιγμῶν , ὅλως δὲ μηδὲ εἶναί τι ἔμψυχον σῶμα . ὅλως δὲ αἱ στιγμαὶ οὐ σῶμα · ὥστε <εἰ> αἱ ψυχικαὶ στιγμαὶ ἐν ταῖς στιγμαῖς ἐγγίνονται , οὐ ταὐτὸν δέ ἐστι τὸ σῶμα ταῖς ἐν αὐτῷ στιγμαῖς , ὥσπερ οὐδὲ ταὐτόν ἐστιν εἰπεῖν πέρας καὶ περατούμενον , οὐδὲν ἄρα σῶμα ἔμψυχον . εἰ δὲ αἱ τῆς ψυχῆς στιγμαὶ αἱ αὐταὶ εἶεν ταῖς τοῦ σώματος στιγμαῖς , πᾶν δὲ σῶμα στιγμὰς ἔχει , ἔσται ἄρα πᾶν σῶμα ἔμψυχον . εἰ μὲν οὖν εἰσιν ἕτεραι <αἱ> ἐν τῷ σώματι μονάδες καὶ αἱ στιγμαί μονάδας καὶ στιγμὰς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ φησι , λέγω δὴ τῶν ἐν τῷ σώματι στιγμῶν · εἶπε γὰρ ὅτι καὶ αἱ στιγμαὶ μονάδες εἰσὶ θέσιν ἔχουσαι ) , εἰ οὖν αἱ μονάδες , φησίν , ἤτοι αἱ στιγμαὶ αἱ ἐν τῷ σώματι ἕτεραί εἰσι ταῖς μονάσιν ἤτοι ταῖς στιγμαῖς τῆς ψυχῆς , καθέξει χώραν στιγμῆς , ἡ μονὰς δηλονότι τῆς ψυχῆς τῆς στιγμῆς τοῦ σώματος χώραν καθέξει . κοινότερον δὲ εἶπε χώραν στιγμῆς · τὸ γὰρ ἀδιαίρετον οὐκ ἔστιν ἐν τόπῳ . δύναται δὲ τόπον τῆς ψυχικῆς στιγμῆς εἰρηκέναι τὴν ἐν τῷ σώματι στιγμὴν . p . 409a23 Καίτοι τί κωλύει ἐν τῷ αὐτῷ εἶναι , εἰ δύο , καὶ ἀπείρους ; Ἔχει ἡ ὑπόθεσις τὸ εἰκός · εἰ γὰρ δύο στιγμαὶ συνῆλθον ἐξ ἀνάγκης , διότι αἱ στιγμαὶ τῆς ψυχῆς ἐν τῷ σώματι οὖσαι πάντως στιγμαῖς ταῖς τοῦ σώματος ἐφαρμόσουσι , τί κωλύει καὶ πλείους συνελθεῖν ἐν ταὐτῷ καὶ πάσας ; ὥστε ἢ κατὰ μίαν στιγμὴν τοῦ σώματος ἔμψυχον ἔσται τὸ ζῷον , εἰ πᾶσαι αἱ στιγμαὶ τῆς ψυχῆς μιᾷ στιγμῇ τοῦ σώματος ἐφαρμόσουσιν , ἢ καθ’ ἑκάστην τῶν ἐν τῷ σώματι στιγμῶν ψυχὴν ἕξει τὸ ζῷον · καὶ εἰ ἄπειροι αἱ ἐν τῷ σώματι στιγμαί , ἢ πάσαις ἐφαρμόσουσιν αἱ ψυχικαὶ στιγμαὶ καὶ οὕτως ἄπειροι ἔσονται ἐν τῷ ζῴῳ ψυχαί ( ἔσται δὲ οὕτω ἐνεργείᾳ τὸ ἄπειρον ) , ἢ οὐ πάσαις , καὶ οὐκ ἔσται καθ’ ὅλον ἑαυτὸ ἔμψυχον τὸ σῶμα οὐδ’ ὅλως ἔμψυχον , ὡς εἴρηται . ὧν γὰρ ὁ τόπος ἀδιαίρετος , καὶ αὐτά . ἐπειδὴ εἶπεν ὅτι οὐδὲν κωλύει ἐν τῷ αὐτῷ σημείῳ τοῦ σώματος ἄπειρα τῆς ψυχῆς ἐφαρμόσαι σημεῖα , ὡς γίνεσθαι σημεῖον ἓν τὴν ψυχήν , αὐτὸ τοῦτο κατασκευάζει . εἰ γὰρ ὁ τόπος τῶν ἀπείρων στιγμῶν | τῆς ψυχῆς τὸ σημεῖόν ἐστι τὸ τοῦ σώματος , τοῦτο δὲ ἀδιαίρετον , καὶ τὰ ἄπειρα δηλονότι σημεῖα τὰ ἐφαρμόσαντα τῷ σημείῳ τοῦ σώματος ἀδιαίρετα ἔστι · ὡς γὰρ ἄν ἔχῃ ὁ τόπος , οὕτω καὶ τὰ ἐν αὐτῷ · ὥστε ἓν σημεῖον ἔσται ἡ ψυχή , καὶ καθ’ ἓν σημεῖον ἔμψυχον τὸ σῶμα . p . 409 a 25 Εἰ δ’ αἱ ἐν τῷ σώματι στιγμαὶ ὁ ἀριθμὸς τῆς ψυχῆς , ἢ ὁ ἐκ τῶν ἐν τῷ σώματι στιγμῶν ἀριθμὸς ἡ ψυχή . Τοῦτο ἕτερόν ἐστι μόριον τῆς διαιρέσεως . εἴπομεν γὰρ ὅτι ἢ αἱ αὐταί εἰσιν αἱ τῆς ψυχῆς στιγμαὶ ταῖς τοῦ σώματος ἢ ἕτεραι . γυμνάσας οὖν τὸ ἑτέρας εἶναι , νῦν τὸ λοιπὸν προχειρίζεται . εἰπὼν δὲ ὅτι αἱ ἐν τῷ σώματι στιγμαὶ ὁ ἀριθμὸς τῆς ψυχῆς , ἐπαναλαμβάνει τὸν λόγον εἰς τὸ σαφέστερον · οὐ γὰρ ἔλεγον τὰς στιγμὰς ἀριθμὸν εἶναι τῆς ψυχῆς , ἀλλὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐν τῷ σώματι στιγμῶν τὴν ψυχήν , εἰ ταὐτὸν ὑποθοῖντο τὰς τῆς ψυχῆς στιγμὰς ταῖς τοῦ σώματος . p . 409a28 Ἔτι δὲ πῶς οἷόν τε χωρίζεσθαι τὰς στιγμὰς καὶ ἀπολύεσθαι τῶν σωμάτων , εἰ μὴ διαιροῦνται αἱ γραμμαὶ εἰς στιγμάς ; ῾Ο Ξενοκράτης ἅτε δὴ Πλάτωνος ὢν μαθητὴς χωριστὴν ἔλεγεν εἶναι τὴν ψυχὴν τοῦ σώματος , ᾧ δῆλον ὅτι οὐκ ἀριθμὸν τοῦτον τὸν συνεγνωσμένον ἡμῖν αὐτὴν ἔλεγε πῶς γὰρ ἐγχωρεῖ ἀριθμὸν καθ’ αὑτὸν εἶναι ; ) ἀλλὰ κατὰ ἀναλογίαν . πρὸς δὲ τὸ φαινόμενον ὁ Ἀριστοτέλης ἀπαντῶν , εἰ ἡ ψυχή , φησί , χωριστή , τὰς δὲ στιγμὰς ἀδύνατον χωρισθῆναι τοῦ σώματος , οὐκ ἄρα ἀριθμὸς ἡ ψυχή . εἵπετο γὰρ τῷ ἀριθμὸν λέγειν τὸ στιγμὰς λέγειν · γειν · ὁ γὰρ ἀριθμὸς μονάδες , αὗται δὲ θέσιν ἔχουσαι στιγμαί εἰσιν . ἀδύνατον δὲ χωρισθὴναι τὰς στιγμὰς τὰς ἐν τῷ σώματι , ἐπεὶ μὴ διαιροῦνται αἱ γραμμαὶ εἰς στιγμάς , ὥσπερ οὐδὲ τὰ ἐπίπεδα εἰς γραμμὰς οὐδὲ τὰ σώματα εἰς ἐπιφανείας · γραμμῆς γὰρ μέρος γραμμή , στιγμὴ δὲ πέρας γραμμῆς · διαιρεῖται δὲ τὰ διαιρούμενα εἰς τὰ μέρη , οὐ τὰ πέρατα · τὸ γὰρ πέρας ἀχώριστον οὗ ἐστι πέρας . p . 409a31 Συμβαίνει δέ , καθάπερ εἴπομεν , τῇ μὲν ταὐτὸ λέγειν τοῖς σῶμά τι λεπτομερὲς αὐτὴν λέγουσι , τῇ δ’ , ὥσπερ Δημόκριτος κινεῖσθαί φησιν ὑπὸ τῆς ψυχῆς , ἴδιον τὸ ἄτοπον . Τὰ αὐτά , φησίν , ἄτοπα ἕπεται τῆ Ξενοκράτους δόξῃ πῇ μὲν τοῖς σῶμα λεπτομερὲς λέγουσι τὴν ψυχήν , πῇ δὲ τῇ Δημοκρίτου δόξῃ . ἐκεῖνοι γὰρ ἔλεγον λεπτομερὲς εἶναι τὴν ψυχὴν σῶμα , ἵνα δύνηται δι’ ὅλου χωρεῖν τοῦ σώματος καὶ ἔμψυχον ὅλον δι’ ὅλου ποιοῦσα κινεῖν · ὥστε κατ’ αὐτοὺς εἰ ἡ ψυχὴ σῶμα οὖσα δι’ ὅλου χωρεῖ τοῦ σώματος καὶ ἔμψυχον ὅλον δι’ ὅλου ποιοῦσα κινεῖ , δύο σώματα ἐν τῷ αὐτῷ ἔσονται , ὅπερ ἄτοπον . ταὐτὸν τοίνυν ἄτοπον συνέβαινε καὶ τοῖς ἀριθμὸν λέγουσιν . εἰ μὲν γὰρ ἄλλαι εἶεν μονάδες αἱ τῆς ψυχῆς ταῖς τοῦ σώματος στιγμαῖς , εἵπετο τὸ δύνασθαι πάσας τὰς τῆς ψυχῆς στιγμὰς μιᾷ στιγμῇ τοῦ σώματος ἐφαρμόζειν . ταύτῃ οὖν κοινωνοῦσι . καὶ ἄλλως αἱ μονάδες , ἐξ ὧν ὑπετίθετο ὁ Ξενοκράτης εἶναι τὴν ψυχήν , ἤτοι σωματικαί εἰσι καὶ ἀριθμηταί , ἢ οὐ σωματικαὶ οὐδὲ ἀριθμηταί , ἀλλὰ ἀμερεῖς καὶ ἀριθμοῦσαι μᾶλλον · πᾶς μὲν γὰρ σωματικὸς ἀριθμὸς πάντως ἀριθμητός , ὁ δὲ ἀριθμῶν ἀσώματος · ἁπλῶς γοῦν ἤιοι σωματικαί εἰσιν αἱ τῆς ψυχῆς μονάδες ἢ οὔ , ἀλλ’ ἀμερεῖς . εἰ μὲν οὖν σωματικαὶ εἶεν , σῶμα διὰ σώματος χωρήσει , καὶ τὸ αὐτὸ ἕψεται τοῖς σῶμα λεπτομερὲς λέγουσι τὴν ψυχήν · εἰ δὲ ἀμερεῖς εἰσιν , εἰς τὰ αὐτὰ ἄτοπα ὑπαχθήσεται τῇ Δημοκριτείᾳ δόξῃ , εἴ γε καὶ ἐκεῖνος ταῖς ἀτόμοις ἐκίνει τὸ σῶμα , οὐχ ὅτι τοσόνδε ὄγκον ἔχουσιν ἢ ἁπλῶς ὄν , ἀλλ’ ὅτι ἀριθμός . εἶπον δὲ ὅτι οὐ μόνον ἀριθμὸν ἀτόμων ἔλεγεν ὁ Δημόκριτος τὴν ψυχήν οὕτω γὰρ ἂν αἱ τυχοῦσαι ἄτομοι ἐποίουν ψυχήν ) ἀλλὰ μετὰ ὄγκου σφαιρικῶς ἐσχηματισμένου · οὐ γὰρ οἷόν τε ἄνευ ὄγκου σχῆμα εἶναι · πέρας γὰρ ὄγκου τὸ σχῆμα . ταῦτα μὲν οὗν εἰ μὴ αἱ αὐταί εἰσι στιγμαὶ αἱ τῆς ψυχῆς ταῖς τοῦ σώματος . εἰ δὲ εἶεν αἱ αὐταὶ στιγμαὶ ταῖς τοῦ σώματος αἱ τῆς ψυχῆς , εἵπετο εἶναι πᾶν σῶμα ἔμψυχον . εὐλογώτερον δὲ τὸ πρῶτον αὐτοὺς ὑποτίθεσθαι , εἴγ’ μὴ πᾶν ἔλεγον ἔμψυχον . τοῦτο μὲν οὖν τὸ αὐτὸ ἄτοπον ἕψεται τοῖς τε λεπτομερὲς σῶμα λέγουσι τὴν ψυχὴν καὶ τοῖς ἀριθμόν . ἕπεται δὲ καὶ ἄλλο κοινὸν ἄτοπον τοῖς ἀριθμὸν λέγουσι καὶ Δημοκρίτῳ . ἔδειξε γὰρ καὶ ἐν τοῖς ἐπάνω μηδὲν διαφέρειν ἢ μικρὰ σφαιρία λέγειν κινούμενα συνεφέλκειν τὸ σῶμα , ἢ ἀριθμόν · οὐδὲ γὰρ τῷ τὰς μὲν μεγέθη εἶναι , τὰς δὲ μονάδας ἀμερεῖς αἱ κινήσεις ἐγίνοντο , ἀλλὰ τῷ ποσῷ · ὥστε τὸ θατέρῳ ἑπόμενον ἄτοπον καὶ τῷ λοιπῷ ἕψεται . εἵπετο δὲ καὶ τῇ Ξεωοκράτους δόξῃ ἰδίᾳ πολλὰ ἄτοπα καὶ τῇ Δημοκρίτου . οὐκοῦν καὶ τὰ θατέρου θατέρῳ · τίνα δὲ ταῦτα , ἐν τοῖς ἐπάνω εἴρηται συμβαίνει δέ , καθάπερ εἴπομεν , τῇ μὲν ταὐτὸ λέγειν . τὸ ταὐτὸν οὐκ ἐπὶ τὴν δόξαν ἀναφέρων ἀλλ’ ἐπὶ τὸ ἑπόμενον ἄτοπον εἴρηκεν · οὐ τὰ αὐτὰ μὲν γὰρ ἔλεγον περὶ ψυχῆς , τοῖς αὐτοῖς δὲ ἀτόποις περιέπιπτον . τῇ δέ , ὥσπερ Δημόκριτος κινεῖσθαί φησιν ὑπὸ τῆς ψυχῆς , ἴδιον τὸ ἄτοπον · καθό , φησί , κινεῖσθαι τὴν ψυχὴν ἔλεγεν ὁ Δημόκριτος , κατὰ τοῦτο κοινωνῶν τῷ Ξενοκράτει · ἑκάτερος γὰρ αὐτῶν ἔλεγεν ὁ μὲν κινουμένας τὰς μονάδας κινεῖν τὴν ψυχήν , ὁ δὲ τὰ ἄτομα . κατὰ τοῦτο οὖν κοινωνοῦντες ἔχοιεν ἄν κοινὸν τὸ ἄτοπον ἀκολουθοῦν , ὅπερ ἄτοπον ὡς πρὸς τὴν δόξαν τῶν λεγόντων σῶμα λεπτομερὲς τὴν ψυχὴν ἴδιόν ἐστι Δημοκρίτου καὶ Ξενοκράτους . κατὰ τοῦτο μὲν οὖν ἐκοινώνουν , διέφερον δὲ ὅτι ὁ μὲν ἀριθμοὺς ἔλεγεν , ὁ δὲ σώματα τὰς ἀτόμους . p . 2 Εἰ γάρ ἐστιν ἡ ψυχὴ ἐν ἅπαντι τῷ αἰσθανομένῳ σώματι , ἀναγκαῖον ἐν τῷ αὐτῷ δύο εἶναι σώματα , εἰ σῶμά τι εἴη ἡ ψυχή . Διὰ τούτων τὴν κοινωνίαν δείκνυσι Ξενοκράτους καὶ τῶν σῶμα λεπτομερὲς λεγόντων . ἀκολουθεῖ γάρ , φησί , τοῖς σῶμα λεπτομερὲς λέγουσι τὸ σῶμα διὰ σώματος χωρεῖν , εἴ γε δεῖ δι’ ὅλου τοῦ σώματος χωρῆσαι τὴν ψυχήν , ἵνα ὅλον ἔμψυχον ᾖ τὸ σῶμα καὶ ὅλον κινῆται . εἰ δέ τις λέγοι ὅτι δύναται εἰς τὰ κενὰ τοῦ σώματος δῦσα ἡ ψυχὴ οὕτως αὐτὸ κινεῖν ὡς τὰ ἐν ἀγγείοις , μάλιστα οὕτως οὐκ ἂν εἴη ἐν τῷ σώματι · παρακείσεται γὰρ αὐτῷ καὶ οὐκ ἐν παντὶ ἔσται · πῶς οὖν ὅλον ἔμψυχον ; ἔπειτα εἰ ἔξωθεν παρακειμένη οὐ ποιεῖ αὐτὸ ἔμψυχον , οὐδὲ ἔσωθεν ἄρα . p . 409 b 7 Συμβαίνει τε κινεῖσθαι τὸ ζῷον ὑπὸ τοῦ ἀριθμοῦ καθάπερ καὶ Δημόκριτον ἔφαμεν αὐτὸ κινεῖν . Τὴν Δημοκρίτου καὶ Ξενοκράτους διὰ τούτων παραβάλλει δόξαν . τὰ αὐτά , φησί , συμβήσεται ἄτοπα καὶ τούτοις , ἐπεὶ ἀμφότεροι τῷ κινεῖσθαι τὰς ἀτόμους ἢ τὰς μονάδας τὸ σῶμα κινεῖσθαι ἔλεγον . τὰ δὲ ἑπόμενα κοινῶς ἄτοπα τούτοις οὐκ ἐπήγαγεν , ὡς ἤδη αὐτὰ εἰρηκώς , οἷον ὅτι ἢ ὑφ’ ἑαυτῶν κινοῦνται ἢ ὑπὸ ἀίων · τίς οὖν ἡ διαφορὰ μονάδος ἢ πρὸς ἑαυτὴν ἢ πρὸς Μῆν ; μονάδες γὰρ δυνάμει καὶ αἱ ἄτομοι Δημοκρίτου , ἐπειδὴ οὐ καθὸ συνεχεῖς ἦσαν ἐκίνουν , ἀλλὰ καθὸ διωρισμένον ποσόν , ὥσπερ ὁ ἀριθμός . βουλόμενος δὲ προσοικειῶσαι ἀλλήλαις τὰς δόξας ταύτας σφαίρας μὲν μικρὰς εἶπε , μονάδας δὲ μεγάλας . εἴ τε γὰρ τῶν σφιρῶν ἀφέλοις τὸ συνεχές , ἔσονται στιγμαὶ ἢ μονάδες τοῦ μεγέθους ἀφῆρημέναι , εἴ τε προσλάβοιεν αἱ στιγμαὶ ἤτοι αἱ μονάδες μέγεθος , ἔσονται τοιαῦται , οἶίπερ ἦσαν καὶ αἱ Δημοκρίτου σφαῖραι , οἷον μεγάλαι μονάδες . ἢ ὅλως μονάδας . ἐπειδὴ βουλόμενος δεῖξαι ὅτι πρὸς τὸ κινεῖν οὐδὲν συνεβάλλετο οὔτε ταῖς ἀτόμοις τὸ μέγεθος οὔτε τῖς μονάσι τὸ ἀμερές , τὰ μὲν ἄτομα εἶπε μικρά , τὰς δὲ μονάδας μεγάλας , ἵνα δείξῃ ὅτι οὐδὲν τοῦτο διαφέρει , ἐπήγαγεν ἢ ὅλως μονάδας . p . 4091)11 τοῖς δὴ συμπλέξασιν κίνησίν τε καὶ ἀριθμὸν εἰς τὸ αὐτὸ ταῦτά τε συμβαίνει καὶ πολλὰ ἕτερα τοιαῦτα . Συμπέρασμά ἐστι τοῦτο τῶν εἰρημένων · ἐνδείκνυται δὲ ὅτι οὐ μόνον τὰ εἰρημένα ἄτοπα ἀλλὰ καὶ ἄλλα πολλὰ αὐτοῖς ἀκολουθεῖ · τίνα δέ , ἐπιφερι . p . 409b13 Οὐ γὰρ μόνον ὁρισμὸν ψυχῆ·ς ἀδύνατον τοιοῦτον ἀλλὰ καὶ συμβεβηκός . Ἐλέγξας ὅτι μὴ δύναται οὐσίας ψυχῆς εἶναι ὁρισμὸς ὁ ἀποδεδομένος ὑπὸ Ξενοκράτους λόγος ὅτι ψυχή ἐστιν ἀριθμὸς κινῶν ἑαυτόν , ἑξῆς δείκνυσιν ὅτι μηδὲ τῶν ἑπομένων τι τῇ ψυχῇ καὶ ὑπαρχόντων αὐτῇ , ἅπερ ἐστὶ τὰ πάθη καὶ αἱ ἐνέργειαι , δύναται ἀριθμὸς εἶναι κινῶν ἑαυτόν . τὰ γὰρ πάθη τῆς ψυχῆς εἰσι λογισμοί , λῦπαι , ἡδοναί , φόβοι καὶ τὰ τοιαῦτα . τί · τοίνυν δύναται λέγεσθαι ἀριθμὸς κινῶν ἑαυτόν , οὐδὲ μαντεύσαιτο ἄν τις , μήτι γε εἰκότι λόγῳ χρήσαιτο , πῶς κινούμενος ὁ ἀριθμὸς διάνοια ἔσται ἢ πῶς ἴσωσις ἢ πῶς λύπη , καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ὁμοίως . καὶ ἄλλως , εἰ ὁ ἀριθμὸς κινῶν ἑαυτὸν ἡ ψυχή , ἐπειδὴ διάφορα τὰ τῆς ψυχῆς μόρια καὶ αἱ δυνάμεις , ἀνάγκη μὴ τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν εἶναι πᾶσαν ψυχικὴν δύναμιν . ποῖος οὖν ἀριθμὸς ἔσται τὸ λογικὸν τῆς ψυχῆς μόριον καὶ ταύτης αἱ διάφοροι δυνάμεις , ποῖος μὲν τὸ διανοητικόν , ποῖος δὲ τὸ δοξαστικόν , καὶ ἐπὶ τῆς ἀλόγου ποῖος μὲν τὸ φανταστικὸν ἢ τὸ αἰσθητικὸν ἢ τῶν ἄνων τι , τῷ ὄντι οὐδὲ πλάσασθαι ῥᾴδιον . καὶ ταῦτα οὖν πρὸς τοῖς εἰρημένοις τὰ ἄτοπα τῇ Ξενοκράτους ἕψεται δόξῃ . p . 409 b 18 τριῶν δὲ τρόπων ἀποδεδομένων , καθ’ οὓς ὁρίζονται τὴν φυχήν . Συμπεραίνει τὰ εἰρημένα , ἴνα προωθῇ τὸ λειπόμενον . εἶπε γὰρ ὅτι τῶν περὶ ψυχῆς εἰπόντων οἱ μὲν εἰς τὸ κινητικὸν αὐτῆς ἀπέβλεψαν , οἱ δὲ εἰς τὸ γνωστικόν , οἱ δὲ εἰς τὸ λεπτομερὲς ἢ ἀσώματον . ἐλέγξας οὖν τοὺς εἰς τὸ κινητικὸν αὐτῆς ἀποβλέψαντας καὶ εἰς τὸ ἀσώματον , νῦν ἐπὶ τὸ λοιπὸν μεταβαίνει . κινεῖν μὲν γὰρ αὐτὴν καὶ αὐτὸς βούλεται , καὶ ταύτῃ ἀποδέχεται τοὺς εἰς τοῦτο ἀποβλέψαντας , ὥσπερ καὶ τοὺς εἰς τὸ γνωστικὸν καὶ ἀσώματον · μέμφεται δὲ τοῖς μὲν ὅτι τῷ κινεῖσθαι οὕτω κινεῖν ἔλεγον , τοῖς δὲ ὅτι περιφαντασθέντες τὸ ἀσώματον οὐκ ἐκράτησαν τοὐ λόγου , ἀλλὰ λεπτομερὲς αὐτὴν σῶμα ἔλεγον . ταῦτα δὲ τίνας ἀπορίας καὶ ὑπεναν - τιώσεις ἔχει , διεληλύθαμεν σχεδόν . ἠκολούθει γὰρ τοῖς τε κινητικώτατον καὶ τοῖς λεπτομερέστατον λέγουσι τό τε σῶμα διὰ σώματος χωρεῖν καὶ τὸ οὕτω κινεῖσθαι τὸ σῶμα ὑπὸ τῆς ψυχῆς , ὥσπερ ὑπὸ τοῦ ὑδραργύρου ἡ ξυλίνη Ἀφροδίτη , τούτῳ δὲ εἵπετο τὸ δύνασθαι πάλιν εἰς τὰ νεκρὰ σώματα εἰσιοῦσαν κινεῖν , καὶ τὸ μὴ εἶναι στάσεως τῷ ζῴῳ τὴν ψυχὴν αἰτίαν . καὶ οἱ πρὸς τὸ αὐτοκίνητον δὲ εἰρημένοι λόγοι πρόδηλοι . λείπεται οὖν ἐλέγξαι τοὺς εἰς τὸ γνωστικὸν αὐτῆς ἀποβλέψαντας , οἵτινες ἐκ τῶν στοιχείων τῶν ὄντων ἔλεγον αὐτήν , ἵνα γνωρίζῃ τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον · ᾧ λόγῳ φησὶ πολλὰ ἀδύνατα ἕπεσθαι . p . 409b 26 τίθενται γὰρ γνωρίζειν τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον , ὥσπερ ἂν εἰ τὴν ψυχὴν τὰ πράγματα τιθέντες . ἐπειδὴ γὰρ γνωστικὴν εἰδῶν τὴν ψυχὴν ἔχουσαν δύναμιν , λέγουσι δὲ τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον γινώσκεσθαι , μονονουχὶ λέγουσι πάντα τὰ ὄντα τὴν ψυχὴν εἶναι · ἀλλ’ ὡς ἄτοπον τοῦτο φυγόντες ἐκ τῶν στοιχείων αὐτὴν τῶν ὄντων ποιοῦσιν . ἕπεται δὲ τῷ λόγῳ τούτῳ πολλὰ ἀδύνατα . εἰ γὰρ γνωρίζει τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον , ταῦτα γνωρίσει , ἐξ ὧν αὐτὴ σύγκειται , λέγω δὴ τὰ στοιχεῖα καὶ τὰς ἀρχὰς τῶν ὄντων . οὔκ εἰσι δὲ ἐν τοῖς οὖσιν αἱ ἀρχαὶ καὶ τὰ στοιχεῖα μόνα , ἀλλ’ ἔστι πολλὰ καὶ ἄπειρα τὸν ἀριθμὸν τὰ παρὰ τὰς ἀρχὰς καὶ ἐξ αὐτῶν συγκείμενα , ἅπερ καὶ ἀλλήλων καὶ τῶν ἀρχῶν διαφέρουσι . πῶς οὖν ταῦτα γνώσεται ; ἐξ ὧν μὲν οὖν εἰσι ταῦτα γνώσεται , λέγω δὴ τὰ στοιχεῖα , οὐκέτι δὲ καὶ αὐτὰ τὰ ἐκ τῶν στοιχείων . χουσα ἡ ψυχὴ οὐ γνωριεῖ αὐτά , εἴπερ τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον γινώσκει . ὅτι δὲ ἑκάστου λόγος ἐστι ἐστι συνθέσεως , παρατίθεται αὐτὸ τοῦτο πιστούμενος καὶ τὰ ᾿Εμπεδόκλεια ἔπη τοῦτο δηλοῦντα . ὥστε εἰ δεῖ καὶ ταῦτα γνωρίζειν τὴν ψυχήν , δεῖ τοὺς λόγους τῶν συνθέσεων αὐτῶν ἔχειν · εἰ δὲ μὴ ἔχει , οὐ γνωριεῖ αὐτά . διόπερ καὶ ὁ Πλάτων’ ἐν τῷ Τιμαίῳ οὐκ ἠρκέσθη ἐκ τῶν στοιχείων ποιῆσαι τὴν ψυχήν , ἀλλὰ καὶ τὴν σύνθεσιν αὐτῆς κατὰ ἁρμονικοὺς ἀριθμοὺς ποιεῖ . εἰ δὲ καὶ τὰ στοιχεῖα , ἐξ ὧν τὰ πράγματα , ἐν τῇ ψυχῇ καὶ οἱ λόγοι τῶν συνθέσεων , καθ’ ἀνάγκη σύγκειται , ἀνάγκη πάλιν πάντα τὰ πράγματα εἶναι τὴν ψυχήν · εἰ γὰρ καὶ τὰ στοιχεῖα τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ ψυχῇ καὶ οἱ λόγοι τῆς συνθέσεως τούτων , ἄνθρωπος ἄρα ἡ ψυχή , καὶ ὁμοίως καὶ ἐπὶ λίθου καὶ τῶν θλῶν · οὐδὲν γὰρ ἄλλο ἐστὶν ἕκαστον τῶν πραγμάτων , εἰ μὴ τὰ στοιχεῖα μετὰ ποιᾶς συνθέσεως . εἰ μὲν γὰρ οἱ λόγοι τῆς συνθέσεως τῶν στοιχείων , οἷον ὁ ἡμιόλιος τυχὸν ἢ ἄλλος ὁστισοῦν , καθ’ αὑτοὺς ἐπεφύκεσαν εἶναι , κἄν πιθανότητα εἶχε τὸ πλάσμα , ὅτι ἔχουσα τὰ στοιχεῖα ἡ ψυχή , ἔχουσα δὲ καὶ τοὺς λόγους τῶν πραγμάτων , οὕτω γινώσκει τὰ σύνθετα · ἐπειδὴ δὲ οἱ λόγοι τῶν συνθέσεων ἐν τοῖς συντεθεῖσι στοιχείοις εἰσίν , ἀνάγκη πᾶσα τὸν λέγοντα ἐν τῇ ψυχῇ τὰ στοιχεῖα εἶναι , εἶναι δὲ καὶ τοὺς λόγους τῆς συνθέσεως τῶν πραγμάτων , μηδὲν ἄλλο λέγειν ἢ ὅτι αὐτὰ τὰ πράγματα ἐν τῇ ψυχῇ ἐστιν , οἷον ἵππος καὶ λίθος καὶ τὰ λοιπά . τοῦτο δὲ ὅτι ἄτοπον , οὐδὲ λέγειν δεῖ . ἄπειρα δέ φησι τὰ πράγματα οὗ τῇ φύσει ἀλλ’ ἡμῖν , ἢ εἰ μὴ τοῦτο , τῷ ἀεὶ γίνεσθαι ἄπειρα . p , 410a4 Ἡ δὲ χθὼν ἐπίηρος ἐν εὐστέρνοις χοάνοισι τῶν τῶν ὀκτὼ μοιράων λάχε Νήστιδος αἴγλης , τέσσαρα δ’ ῾Ηφαίστοιο · τὰ δ’ ὀστέα λευκὰ γένοντο . Ἐπειδὴ τῶν ἐπῶν τούτων ἐμνήσθη πρὸς πίστιν τοῦ κατά τινα λόγον συνθέσεως ποιεῖν αὐτοὺς τὰ πράγματα , εἰ μέλλοιμεν παρακολουθεῖν τοῖς ἔπεσι , δεῖ μικρὰ εἰπεῖν περὶ αὐτῶν . ὀκτὼ μοίρας παραλαμβάνει εἰς τὴν τῶν ὀστῶν γένεσιν ὁ ᾿Εμπεδοκλῆς , ὧν τέσσαρας μὲν πυρός , δύο δὲ γῆς , ἀέρος δὲ καὶ ὕδατος ἀνὰ μίαν . διὰ τί δὲ ὀκτὼ λέγομεν ; ἴσων ὅτι εἰς τὴν γένεσιν τῶν ὄντων τοὺς ἁρμονικοὺς οἱ Πυθαγόρειοι παρελάμβανον ἀριθμούς . εἰς τὴν γένεσιν οὖν τῶν ὀστῶν παραλαμβάνει τὸν ὀκτώ , διότι πρῶτος κύβος ὁ ἡ , τὸ δὲ κυβικὸν σχῆμα ἀπονέμουσι τῇ γῇ , οὐχ ὅτι κυβικὸν τὸ σχῆμα τῆς γῆς , ἀλλὰ διὰ τὸ ἀκίνητον · ὡς οὖν γηίνων τῶν ὀστῶν ὄντων , εἰκότως τὸν κύβον εἰς τὴν αὐτῶν γένεσιν παρέλαβεν . ὁ δὲ κύβος σύγκειται ἐξ ἁρμονικῶν ἀριθμῶν · ἔχει γὰρ πλευρὰς μὲν δώδεκα , γωνίας δὲ ὀκτώ , ἐπίπεδα δὲ ἕξ · ἔχουσιν οὖν τὰ μὲν δώδεκα πρὸς τὸν ὀκτὼ τὸν ἡμιόλιον λόγον , πρὸς δὲ τὰ ἓξ τὸν διπλάσιον , ὁ δὲ ὀκτὼ πρὸς τὸν ἓξ τὸν ἐπίτριτον . οὗτοι δὲ οἱ ἀριθμοὶ ποιοῦσιν ἁρμονικοὺς λόγους . ὁ μὲν γὰρ διπλασίων λόγος ποιεῖ τὴν διὰ πασῶν καλουμένην ἁρμονίαν . διὰ πασῶν δὲ καλεῖται , ὅτι σύγκειται ἐξ ἡμιολίου καὶ ἐπιτρίτου λόγου · ὅταν γὰρ οὕτως ἔχωσιν αἱ χορδαί , ὥστε τὴν μὲν πρώτην πρὸς τὴν δευτέραν τὸν ἡμιόλιον ἔχειν λόγον , τὴν δὲ δευτέραν πρὸς τὴν τρίτην τὸν ἐπίτριτον , τότε ἡ πρώτη πρὸς τὴν τρίτην τὸν διπλάσιον ἕξει λόγον , ὡς ἔχει ὁ ιβ , # x772 ; , ςݲ · διὰ πασῶν οὖν ὡς πάντας ἔχουσα τοὺς ἁρμονικοὺς λόγους . ἡ δὲ ἐν ἐπιτρί|τῳ λόγῳ ἁρμονία καλεῖται διὰ τεσσάρων . δύο γὰρ τιθεμένων ] πλευραὶ f 1 r μὲν οὖν εἰσιν ἐν τῷ ὑποκειμένῳ κύβῳ αἱ ἀπὸ τοῦ Α ἕως τοῦ Μ , γωνίαι δὲ αἱ ἀπὸ τοῦ Ν ἕως τοῦ T . τὸ δὲ ἐπὶ τῶν ἐπιφανειῶν , ὅτι # x772 ; , πρόδηλον · τριῶν γὰρ οὐσῶν διαστάσεων ἑκάστη δύο πέρατα . ἔχει . ὅτι δὲ ὁ ὀκτὼ κύβος , πρόδηλον . κύβος γάρ ἐστιν ὁ ἔχων τὰς τρεῖς διαστάσεις ἴσας , μῆκος , πλάτος , βάθος , μετρεῖται δὲ οὕτως · λαβόντες τὴν πλευρὰν τῆς μιᾶς διαστάσεως , πολλαπλασιάζομεν ἐφ’ ἑαυτήν , οἷον εἰ ἔχοι ἑκάστην οἶον εἰ ἔχοι ἑκάστην πλευρὰν τριῶν πηχῶν , τὴν μίαν ἐφ’ ἑαυτὴν πολλαπλασιάσαντες , οἷον τρὶς τὰ τρία ἐννέα , εἶτα πάλιν τὴν πλευρὰν ἐπὶ τὸν γενόμενον πολλαπλασιάσαντες τρὶς ἐννέα φαμὲν εἴκοσι ἑπτὰ στερεῶν πηχῶν εἶναι τὸν κύβον . οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ · ὅταν γὰρ τρεῖς ἀριθμοὶ ἴσοι ἐφ’ ἑαυτοὺς πολλαπλασιασθῶσιν , ὁ γινόμενος ἐξ αὐτῶν κύβος ἐστίν , οἷον δὶς δύο τέσσαρα καὶ δὶς τέσσαρα ᾖ . διὸ καὶ ὁρίζονται αὐτὸν κύβον λέγοντες εἶναι ἀριθμὸν ἴσον ἰσάκις ἴσον . καὶ πάλιν ὅταν ὁ ποιήσας τὸν τετράγωνον ἀριθμὸν ἐπὶ τὸν τετράγωνον πολλαπλασιασθῇ , κύβον ποιεῖ · πᾶς δὲ ἀριθμὸς ἐφ’ ἑαυτὸν πολλαπλασιαζόμενος τετράγωνον ποιεῖ · δὶς δύο τέσσαρα , καὶ δὶς τέσσαρα # x772 ; . ἡ δὲ χθὼν ἐπίηρος , τουτέστιν ἡ εὐάρμοστος · εὐάρμοστος δὲ ὡς κυβική , διότι ἐξ ἁρμονικῶν ὁ κύβος ἀριθμῶν . ἐν εὐστέρνοις χοάνοισιν ἀντὶ τοὐ πλατέσι · καὶ γὰρ τὰ στέρνα πλατύτερα τῶν ἄλλων τοῦ ζῴου μερῶν . ὥσπερ δὲ ὁ ποιητὴς ὑποτίθεται τὸν Ἥφαιστον ἐν χωνείᾳ βάλλοντα τὸν χρυσὸν καὶ τὸν χαλκὸν καὶ τὰ λοιπά , οὕτω καὶ αὐτὸς τὴν χωνείαν ἐν τῇ γῇ ὑποτίθεται . τῶ ν δύο τῶν ὀκτὼ μοιράων λάχε Νήστιδος αἴγλης . λέγει δὲ ὕδατος καὶ ἀέρος δύο μοίρας ἐν τῇ γῇ ἐμβληθῆναι . σημαίνει δὲ διὰ τοῦ μὲν Νήστιδος παρὰ τὸ νάειν τὸ ὑγρὸν τοῦ ὕδατος καὶ τοῦ ἀέρος , διὰ δὲ τῆς αἴγλης τὸ διαφανές . τέσσαρα δέ , φησίν , ῾Ηφαίστοιο . ὥστε τὰ λειπόμενα δύο γῆς εἶεν ἄν , ἅπερ ὁ ἀὴρ καὶ τὸ ὕδωρ ἐμβληθέντα ἐν τῇ γῇ ὡς ἐν χωνείᾳ ἀποδιέλαβε καὶ ἐκέρασεν . ἐπειδὴ δὲ καὶ ξηρὰ καὶ λευκά ἐστι τὰ ὀστᾶ , πλεῖον παραλαμβάνει γῆς καὶ πυρός , δύο μὲν γῆς , τέσσαρα δὲ πυρός · τῇ πυρίᾳ γὰρ οὐσίᾳ τὸ λευκὸν ἀποδιδόασιν · ἑκατέρας δὲ τῶν ὑγρῶν οὐσιῶν , τῆς τε τοῦ ἀέρος λέγω καὶ τῆς τοῦ ὕδατος , ἀνὰ μίν μοῖραν . καὶ ἄλλως , εἰ ἔδει τὸν ὀκτὼ εἰς ἁρμονικοὺς κατατεμεῖν ἀριθμούς , οὐχ οἷόν τε ἦν εἰς ἄλλους διαιρεθῆναι ἢ εἰς οὓς διεῖλεν . ἔδει μὲν γὰρ εἰς δ διαιρεθῆναι , ἵνα ἑκάστῳ τῶν στοιχείων ἀποδοθῇ τις μοῖρα , εἰς ἴσα δὲ οὐκ ἔδει διὰ τὸν εἰρημένον λόγον · περιελείπετο οὖν ἢ εἰς δύο τριάδας καὶ δύο μονάδας , ἢ ὡς αὐτὸς διεῖλεν . ἀλλ’ αἱ δύο τριάδες οὐκ ἔχουσιν ἁρμονικὸν λόγον πρὸς ἀλλήλας , ὥσπερ οὐδὲ αἱ δύο μονάδες , ἐκεῖ μέντοι πλείους αἱ ἁρμονικαὶ σχέσεις · καὶ γὰρ ἡ τετρὰς πρὸς τὴν δυάδα καὶ αὕτη πρὸς τὰς μονάδας ἁρμονικὸν σώζει λόγον . p . 410a 13 Ἔτι δὲ πολλαχῶς λεγομένου τοῦ ὄντος · σημαίνει γὰρ τὸ μὲν τόδε τι , τὸ δὲ ποσόν , τὸ δὲ ποιόν . Εἰ τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον γινώσκει , καὶ διὰ τοῦτο δεῖ αὐτὴν ἐκ τῶν στοιχείων τῶν ὄντων εἶναι , ἐπειδὴ πολλά , φησί , τὰ ὄντα , διαιροῦνται δὲ εἰς τὰς δέκα κατηγορίας , γινώσκει δὲ πάντα τὰ ὄντα ἡ ψυχή , ἢ ἀνάγκη κοινάς τινας εἶναι ἀρχὰς τῶν δέκα κατηγοριῶν καὶ στοιχεῖα , ἐξ ὧν οὖσα ἡ ψυχὴ γνώσεται πάντα τὰ ὄντα , ἢ κοινῶν μὴ οὐσῶν ἀρχῶν , ἀλλ’ ἑκάστης κατηγορίας ἰδίων οὐσῶν ἀρχῶν , οἷον οὐσίας μὲν ὕλης καὶ εἴδους , ποσοῦ δὲ ἤτοι τοῦ συνεχοῦς ποσοῦ καὶ τοῦ διωρισμένου , ἤτοι τοῦ σημείου καὶ τῆς μονάδος τὸ μὲν γὰρ ἀρχὴ τοῦ συνεχοῦς ποσοῦ , ἡ δὲ τοῦ διωρισμένου ) , ὁμοίως δὲ καὶ ἑκάστης τῶν ἄλλων ἀρχῶν τινων οὐσῶν ἀρχὰς δὲ νῦν τῶν κατηγοριῶν λέγω τὰς . στοιχειώδεις καὶ συγκατατεταγμένας , ὥσπερ καὶ λίθου τυχόν ἐστιν ἀρχὴ καὶ ἡ οὐσία , ἔστι δὲ καὶ τὰ τέσσαρα στοιχεῖα ) , ἢ οὖν ἐκ πασῶν ἔσται τῶν ἀρχῶν τῶν κατηγοριῶν ἢ ἐκ τῶν τῆς οὐσίας . ἀλλ’ εἰ ἐκ τῶν τῆς οὐσίας ἀρχῶν ἔσται ἡ ψυχὴ , πῶς γνώσεται τὸ ποσὸν ἢ ποιὸν ἢ τὰς ἄλλας κατηγορίας ; εἰ δὲ ἐκ τῶν τοῦ ποσοῦ ἀρχῶν ἡ ψυχὴ ἤ τινος ἄλλης τῶν παρὰ τὴν οὐσίαν , πῶς ἐκ τῶν ἀρχῶν τοῦ ποσοῦ οὐσία γίνεται ; ἡ γὰρ ψυχὴ οὐσία ἐστί . καὶ πάλιν πῶς τὰς λοιπὰς γνώσεται κατηγορίας ; εἰ δὲ ἐκ πασῶν τῶν ἀρχῶν ἐστι τῶν κατηγοριῶν , ἔσται ἡ αὐτὴ καὶ οὐσία καὶ ποσὸν καὶ ποιὸν καὶ ἑκάστη τῶν ἄλλων κατηγοριῶν · τοῦτο δὲ ἀδύνατον , διότι τὰ στοιχεῖα τοῦ ποσοῦ ποσὸν ποιεῖ καὶ τοῦ ποιοῦ ποιόν , καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως , ἀδύνατον δὲ τὴν ψυχὴν ποσὸν ἢ ποιὸν εἶναι οὐσίαν οὖσαν . εἰ δέ τις λέγοι ὅτι τὸ μέν τι αὐτῆς ἔσται οὐσία , τὸ δὲ ποσόν , τὸ δὲ ποιόν , τὸ δὲ ἑκάστη τῶν ἄλλων , πῶς ἐκ τούτων μία ἔσται ἡ ψυχὴ λεγέτω · οὐδὲν γὰρ ἐκ τούτων συντεθὲν ἓν γίνεται . ἔτι δὲ ἀνομογενὴς ἔσται αὐτὴ ἑαυτῇ . ἔτι τε ποῖον τῆς ψυχῆς μόριον ἢ δύναμιν ποίᾳ τῶν κατηγοριῶν ἀναθήσομεν , ἀδύνατον πλάσαι . λείπεται οὖν τὸ κοινὰ λέγειν εἶναι στοιχεῖα τῶν κατηγοριῶν τῶν δέκα , ἐξ ὧν τὴν ψυχὴν εἶναι . τοῦτο δὲ ἀδύνατον · οὐδὲν γάρ ἐστι κοινὸν γένος τῶν δέκα κατηγοριῶν , ἀλλὰ διῃρημέναι εἰσὶν αὗται ἀπ’ ἀλλήλων , οὐδενὶ κοινῷ γένει συναπτόμεναι · τὸ γὰρ ὂν ὁμωνύμως αὐτῶν κατηγορεῖται . εἰ δέ τις εἴποι ῾ ἀλλ’ ἔστι καὶ ποσόν τι καὶ ποιὸν συνουσιωμένον τῇ οὐσίᾳ , ὥστε ἠδύνατο οὐσία οὖσα ἀντιλαμβάνεσθαι καὶ ποσοῦ καὶ ποιοῦ · τὸ γὰρ πῦρ ὡς μὲν σῶμα ὂν ἔχει συνουσιωμένον καὶ εἰδοποιοῦν αὐτὸ τὸ τριχῇ διαστατόν , ὡς δὲ πῦρ τὴν θερμὴν καὶ ξηρὰν ποιότητα᾿ , λέγομεν | οὖν πρὸς τοῦτο f 1 v ὅτι , εἰ καὶ τοῦτο ἦν , πῶς γνώσεται τὰ ὑπὸ τὰς λοιπὰς κατηγορίας πράγματα ; ἔπειτα εἰ καὶ ἔστι τι ποσὸν καὶ ποιὸν εἰδοποιοῦν τινα οὐσίαν , ἀλλ’ οὖν τὸ ὡς συμβεβηκὸς ποσὸν καὶ ποιόν , ὃ γίνεται καὶ ἀπογίνεται , τοῦτο οὐ γνώσεται μὴ οὖσα ἐκ τῶν ἀρχῶν τοῦ ποσοῦ καὶ τοῦ ποιοῦ . τοῖς δὴ λέγουσι , φησίν , ἐκ τῶν ἀρχῶν τῶν ὄντων εἶναι τὴν ψυχὴν ταῦτά τε συμβαίνει τὰ ἄτοπα , καὶ ἔτι ἐκ τῆς τῶν εἰρημένων ὁμοιότητος ἔστιν εὑρεῖν καὶ πολλὰ ἕτερα αὐτοῖς τοιαῦτα ἑπόμενα . p . 410 a 23 Ἄτοπον δὲ καὶ τὸ φάναι μὲν ἀπαθὲς εἶναι τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου , αἰσθάνεσθαι δὲ τὸ ὅμοιον τοῦ ὁμοίου . Κἀκεῖνοι , φησί , τίθενται ὅτι οὐ πάσχει τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου , ὡς καὶ ἡ ἀλήθεια ἔχει · οὔτε γὰρ τὸ ξηρὸν ὑπὸ τοῦ ὁμοίως ξηροῦ πείσεται σεται οὔτε τὸ ὑγρὸν ὑπὸ τοῦ ὁμοίως ὑγροῦ οὔτε τῶν ἄλλων οὐδέν . εἰ γὰρ καὶ πάσχει ὁ λύχνος ὑπὸ μεγάλης λαμπάδος ἀποσβεννύμενος , ἀλλ’ οὐχ ᾗ ὅμοιον πάσχει , ἀλλ’ ᾗ ἀνόμοιον · ὡς ἀσθενέστερον γὰρ ὑπὸ τοῦ ἰσχυροτέρου . εἰ τοίνυν οὐ πάσχει τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου , πῶς πάλιν φασὶν ὅτι τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου γινώσκεται ; τὸ γὰρ γινῶσκον πάσχει , ποιοῦντος τοῦ γινωσκομένου . τό τε γὰρ αἰσθητὸν ποιεῖ εἰς τὸ αἰσθητήριον διακρῖνον αὐτὸ ἢ συγκρῖνον , ἢ ἁπλῶς κινοῦν , τό τε γινῶσκον κινεῖται ὑπὸ τοῦ γνωστοῦ , ὡς καὶ αὐτοῖς δοκεῖ · τὸ γὰρ αἰσθάνεσθαι τὴν ψυχὴν κινεῖσθαι λέγουσιν . ὥστε εἰ οὐ πάσχει τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου , ποιεῖ δὲ καὶ πάσχει τό τε γινωσκόμενον καὶ τὸ γινῶσκον , οὐκ ἄρα τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου γινώσκεται . καὶ αὐτὸς δέ φησιν ἐν τῷ Περὶ γενέσεως καὶ φθορᾶς οὐ τὸ τυχὸν ὑπὸ τοῦ τυχόντος πάσχειν · οὔτε γὰρ τὸ πάντῃ ἀνόμοιον ποιεῖν πρὸς τὸ ἀνόμοιον οὗτε τὸ πάντῃ ταὐτόν , ἀλλὰ δεῖν τὸ ποιοῦν καὶ τὸ πάσχον πῇ μὲν ὅμοιον εἶναι , πῇ δὲ ἀνόμοιον , δυνάμει μὲν ὅμοιον , ἐνεργείᾳ δὲ ἀνόμοιον . ποιεῖ γὰρ τὸ θερμὸν εἰς τὸ ψυχρόν , δυνάμι μὲν θερμὸν ὄν , ἐνεργείᾳ δὲ ψυχρόν . κἀν ποιῇ δὲ τὸ ἄγαν θερμὸν εἰς τὸ μετρίως θερμόν , ἀλλ’ οὐχ ᾗ θερμὸν ποιεῖ , ἀλλ’ ᾗ ψυχρόν · τὸ γὰρ ἧττον θερμὸν μετέχει ψυχροῦ . συνάγει οὖν ἐκ τούτων ὅτι καὶ ἑαυτάς τὰ ἐναντία λέγουσιν οἱ φάσκοντες τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον γινώσκειν τὴν ψυχήν , τοῦτό τε λέγοντες καὶ ὅτι τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου ἀπαθές . p . 410 a 27 Πόλλας δὲ ἀπορίας καὶ δυσχερείας ἔχοντος τοῦ λέγειν καθάπερ ᾿Εμπεδοκλῆς . To φάσκειν τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου γνωρίζεσθαι , καθάπερ ᾿Εμπεδοκλῆς λέγει λέγει μὲν γὰρ γαῖαν ὀπώπαμεν ” , καὶ εἴ τις ἄλλος τὸ τοῦτο λέγει , πολλὰς μὲν ἀτοπίας καὶ ἀπορίας ἔχον ἤδη ἐλήλεγκται · μάλιστα δὲ ἐλεγχθήσεται ὑπὸ τοῦ νῦν λεχθησομένου . τὸ γὰρ νῦν λεχθέν φησιν ἀντὶ τοῦ τὸ λεχθησόμενον · σημαίνει δὲ ὁ γάρ σύνδεσμος ἐπαγόμενος αἰτιολογικὸς ὤν , ὅσα γὰρ ἔστι καὶ τὰ ἑξῆς . εἰ γὰρ διὰ τοῦτο ῾γαίῃ γαίῃ μὲν γὰρ γαῖαν ὀπώπαμεν ” , διότι τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου γνωρίζεται , ἔδει τὰ μᾶλλον ἐγγίζοντα τῇ τῇ μᾶλλον αὐτὴν γινώσκειν . νῦν δὲ τοὐναντίον ἐστί · τῶν γὰρ ἐν ἡμῖν τὰ μᾶλλον γῆς μετέχοντα , τρίχες καὶ ὀστᾶ καὶ ὄνυχες , παντελῶς ἐστιν ἀναίσθητα , παντελῶς δὲ ἀναίσθητα ὄντα εὔδηλον ὡς οὐδὲ τῶν ὁμοίων αἰσθάνεται . καίτοι ἔδει γε αἰσθητικὰ εἶναι μᾶλλον καὶ γνωριστικὰ τῆς γῆς , εἰ τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου γινώσκεται . οὐκ ἄρα ἀλητοῦ θὴς ὁ λόγος οὗτος . εἰ δέ τις τὸ νῦν καὶ τὸ ἤδη λελεγμένον ἀκούοι , δύναται πρὸς τὸ προσεχῶς εἰρημένον ἐξακοῦσαι · τὸ γὰρ μὴ δύνασθαι πάσχειν τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου , εἶναι δὲ καὶ τὸ αἰσθάνεσθαι , ὡς καὶ αὐτοῖς δοκεῖ , πάσχειν τι καὶ κινεῖσθαι , ἐλέγχοι ἂν μάλιστα τὸν λόγον τὸν λέγοντα τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου γινώσκεσθαι . ἀλλ’ , ὡς εἶπον , ἐπειδὴ ἐπιφέρει τὸν γάρ σύνδεσμον , μᾶλλον ἂν εἴη ὡς πρὸς τὰ ἐπαγόμενα λέγων τὸ νῦν λεχθέν . p . 410b2 ἔτι δ’ ἑκάστῃ τῶν ἀρχῶν ἄγνοια πλείων ἢ σύνεσις ὑπάρχει · γνώσεται μὲν γὰρ ἓν ἑκάστη , πολλὰ δ’ ἀγνοήσει · πάντα γὰρ τὰ ἄλλα . Εἰ γὰρ γαίῃ μὲν γαῖαν ὀπώπαμεν , ὕδατι δ’ ὕδωρ , ἑκάστη ἄρα τῶν ἀρχῶν ἓν γνωρίζουσα πλείονα ἀγνοήσει . ὥστε ἀγνωσίας μᾶλλον ἢ γνώσεως αἴτια τὰ στοιχεῖα . δοκεῖ δὲ τοῦτο τὸ ἐπιχείρημα οὐκ εἰς ἄτοπον ἀπάγειν τὸν λόγον , ἀλλὰ μόνον τὸ ἑπόμενον τῇ δόξῃ λέγειν · τί γὰρ τοῦτο ἄτοπον , εἰ ἕκαστον ἓν μὲν γνωριεῖ , ἀγνοήσει δὲ τὰ ἄλλα ; καὶ γὰρ ἡ ἁφὴ γινώσκει μὲν τὸ ἁπτόν , ἀγνοεῖ δὲ τό τε ὁρατὸν καὶ τὸ ἀκουστὸν καὶ ὀσφραντὸν καὶ γευστόν , καὶ αἱ ἄλλαι δὲ αἰσθήσεις ὁμοίως . τοῦτο δὲ τὸ ἐπιχείρημα δοκεῖ ἐπὶ τῆς φιλίας μᾶλλον δεικνύναι τὸ ἄτοπον , περὶ ἧς ἐπάγει τὰ ἑξῆς , καὶ διὰ τοῦτο προειλῆφθαι ἐπὶ τῶν στοιχείων τῶν ἄλλων , ἵνα τὸ ἀκόλουθον καὶ ἐπὶ τῆς φιλίας ἐπαγάγῃ . p . 410b4 Συμβαίνει δὲ Ἐμπεδοκλεῖ καὶ ἀφρονέστατον εἶναι τὸν θεόν · μόνος γὰρ τῶν στοιχείων ἓν οὐ γνωριεῖ , τὸ νεῖκος · Καὶ τοῦτο , φησίν , ἄτοπον τῆ ᾿Εμπεδοκλέους ἕπεται δόξῃ , ὅτι ὁ θεὸς αὐτῷ ἀφρονέστερος τῶν θνητῶν συγκριμάτων ἔσται . συγκειμένων γὰρ πάντων ἐκ τῶν τεσσάρων στοιχείων , ἔτι τε καὶ τοῦ νείκους καὶ τῆς φιλίας , καὶ διὰ τοῦτο πάντα γινωσκόντων τῷ ἔχειν τὰς ἀρχὰς πάντων , ὁ σφαῖρος , ὃν θεὸν λέγει , οὐ μετέχων τοῦ νείκους οὐ γνώσεται αὐτό · οὐτος γὰρ γίνεται αὐτῷ κατὰ τὴν ἐπικράτειαν τῆς φιλίας · τὰ δὲ θνητὰ | ἐκ πάντων ὄντα τῶν στοιχείων πάντα γνωριεῖ . διό φησι “ γαίῃ μὲν γὰρ γαῖαν ὀπώπαμεν ” καὶ “ στοργῇ δὲ στοργήν , νεῖκος δέ τε νείκει λυγρῷ ” . τινὲς δὲ ἐπὶ τῆς φιλίας τὸν θεὸν ἐξέλαβον , ὅτι ὁ θεὸς ὅν φησιν οὗτος δέ ἐστιν αὐτῷ ἡ φιλία ) τὸ νεῖκος ἅτε ἐναντίον ὂν οὐ γνωριεῖ · ὥστε ἀφρονέστατος ἔσται τῶν συνθέτων ἐκείνων καὶ τοῦτο γινωσκόντων . εἰ δέ τις εἴποι ὅτι οὐδὲ τὰ λοιπὰ στοιχεῖα εἴσεται , ἔτι ἀτοπώτερος ὁ λόγος . ἔστω δὲ τὰ μὲν ἄλλα στοιχεῖα γινώσκειν τὴν φιλίαν ἔχουσαν ἐν ἑαυτῇ τούτων ἕκαστον , ἵνα καὶ γνωρίσῃ αὐτά . εἰ <δέ> τις καὶ τοῦτο συγχωρήσειεν καὶ στοιχεῖα εἶναι ἐν ἀλλήλοις , τὸ μέντοι νεῖκος οὐ σχήσει ἐν ἑαυτῇ · ἔσονται γὰρ τὰ ἐναντία ἅμα , ὅπερ ἀδύνατον . δοκεῖ δὲ ἡ ἐπὶ τοῦ σφαίρου ἐξήγησις εἶναι προσφυεστέρα . καλῶς δὲ ἐπεσημειώσατο ὁ Ἀλέξανδρος ὡς ἡ ἐπιχείρησις αὕτη ἔνδοξός ἐστιν . οὐ γὰρ ἀφρονέστερος ὁ θεὸς τῶν χειρόνων οὐκ ἔχων ἀντίληψιν · κρεῖττον γὰρ αὐτὸν τῶν ἀμεινόνων μόνων ἀντιλαμβά . νεσθαι , ἀνεννόητον δὲ εἶναι τῶν χειρόνων . p . 410b7 Ὅλως δὲ διὰ τίνα αἰτίαν οὐχ ἅπαντα ψυχὴν ἔχει τὰ ὄντα ; Πάνυ γε · εἰ γὰρ τὰ στοιχεῖα ἡ ψυχή , πάντα δὲ τὰ ὄντα ἐκ τῶν στοιχείων ἢ πάντων ἢ τινῶν ἢ ἑνός , οἷον ὁ κρύσταλλος ἐξ ἑνὸς τοῦ ὕδατος , ἔδει πάντα ἔμψυχα εἶναι καὶ αἰσθητικά , καὶ ἕκαστον τῶν συνθέτων σωμάτων ἢ πάντα γινώσκειν τὰ ὄντα , εἰ ἐκ πάντων εἴη τῶν στοιχείων , ἢ τινά , εἰ ἐκ τινῶν , ἢ ἕν , εἰ μὴ σύνθετον εἴη , ἀλλ’ ἐξ ἑνὸς στοιχείου , ὡς ὁ κρύσταλλος . p . β 10 ᾿Απορήσειε δ’ ἄν τις καὶ τί ποτέ ἐστι τὸ ἑνοποιοῦν αὐτά · ὕλη γὰρ ἔοικε τὰ στοιχεῖα εἶναι . κύριον δὲ ἐκεῖνο τὸ συνέχον ὅ τί ποτέ ἐστι . Ἐπεὶ ἐκ τῶν στοιχείων ἔλεγον τὴν ψυχήν , ταῦτα δὲ διακεκριμένα ἐστὶ καὶ ὕλης λόγον ἐπέχει , εἴπερ μὴ ἁπλῶς στοιχεῖα ἔλεγον τὴν ψυχήν , ἀλλ’ ἐκ τῶν στοιχείων , τί τὸ ἑνοποιοῦν τὰ διακεκριμένα ταῦτα στοιχεῖα συνερχόμενα εἰς τὴν τῆς ψυχῆς γένεσιν , εἴ γε μία οὖσα ἡ ψυχὴ ἐκ πλειόνων ἐστὶ τῶν στοιχείων ; ἐκεῖνο οὖν τὸ τῆς ἑνώσεως αὐτῆς αἴτιον τοῦτο ἂν εἴη ψυχή . ἐν οἷς δέ ἐστι τὸ μὲν συνέχον τὸ δὲ συνεχόμενον , πρῶτον τῇ φύσει καὶ κάλλιον τὸ συνέχον τοῦ συνεχομένου · ὥστε εἰ ἐν τῷ συνθέτῳ τὸ συνέχον καὶ κύριον ἡ ψυχή διαπίπτει γὰρ ταύτης ἐξελθούσης τὸ συγκείμενον ) τὸ συνέχον δὲ τοῦτο καὶ ἄρχον τῇ φύσει , ἡ ψυχὴ ἄρα ἄρχει , τὰ δὲ στοιχεῖα ἐκ τῆς ψυχῆς ἔχοντα τὴν ἕνωσιν καὶ τὴν συνέχειαν ὑστέραν ἄν ἔχοι τάξιν . ὥστε ἡ ψυχὴ ἀρχοειδεστέρα τῶν στοιχείων . καὶ γὰρ ἐν τοῖς ἐξ εἴδους καὶ ὕλης τὸ ἀρχοειδέστερον καὶ τῇ φύσει πρῶτον τὸ εἶδός ἐστι · διὰ τοῦτο γὰρ ἡ ὕλη , εἴ γε τὸ μὲν οὗ ἕνεκα , ἡ δὲ ὕλη ἕνεκά του , καὶ πρὸς τὴν τούτου ὑποδοχὴν ἡ ἐπιτηδειότης εὐτρεπίζεται τῆς ὕλης . ἐν δὲ τοῖς ἐμψύχοις τὸ εἶδος ἡ ψυχή · πρῶτον ἄρα τῇ φύσει ἡ ψυχή . ἐκεῖνοι δέ φασι πάντων ἀρχὰς εἶναι τὰ στοιχεῖα , καὶ τοῦ συνέχοντος τῆς ψυχῆς τὰ συνεχόμενα τὰ στοιχεῖα ἀρχὰς εἶναί φασι καὶ αἴτια . οὕτως δ’ ἂν εἴη τὸ ἐπιχείρημα · τὸ κυριώτατον συνέχει , ἡ ψυχὴ δὲ κυριώτατον , αὕτη ἄρα συνέχει · τὸ δὲ συνέχον ἀρχοειδέστερον · ἡ ψυχὴ ἄρα ἀρχοειδεστέρα . οὐκ ἄρα τὰ στοιχεῖα ἀρχαὶ τῶν ὄντων πάντων . τῆς δὲ ψυχῆς εἶναί τι κρεῖσσον καὶ ἄρχον ἀδύνατον . ἡ γὰρ ψυχὴ τοῦ μὲν σώματος τούτου , ἔτι δὲ καὶ τοῦ πνεύματος τιμιωτέρα , τοῦ δὲ νοῦ μόνον οὐ προγενεστέρα · ὁ δὲ νοῦς καὶ τῆς ψυχῆς τιμιώτερον καὶ προγενέστερον , ἅτε χωριστὴν ἔχων τὴν οὐσίαν · ὥστε ἀρχικώτατον πάντων ὁ νοῦς κατὰ φύσιν . πῶς οὖν ἐκεῖνοί φασι τὰ στοιχεῖα ; εὔλογον γὰρ τὸ τιμιώτερον τὴν φύσιν τοῦτο καὶ προγενέστερον εἶναι . p . 410bl4 εὐλογώτατον γὰρ εἶναι τοῦτον προγενέστατον καὶ κύριον κατὰ φύσιν . Ἐναργῶς ἄρα καὶ διὰ τούτων χωριστὸν εἶναι βούλεται τὸν νοῦν ὁ Ἀριστοτέλης , εἴ γε καὶ τῆς ψυχῆς αὐτόν φησι προγενέστερον εἶναι . νοῦν δὲ λέγει τὴν λογικὴν ψυχήν , ψυχὴν δὲ τὴν λοιπήν . ἐντεῦθεν ἔχεις τὴν λύσιν ὧν ἀπορήσας ἀνωτέρω οὐκ ἐπελύσατο , ἡνίκα ἔλεγεν ἕπεσθαι ταῖς κράσεσι ταῖς τοῦ σώματος τὰς τῆς ψυχῆς κινήσεις . τοῦτο γὰρ συμβαίνει , ὅταν παρὰ φύσιν ἔχῃ ὁ ἄνθρωπος . ὅταν γὰρ μὴ ἄρχῃ ὁ νοῦς , οὗπερ ἐστὶ κατὰ φύσιν τὸ ἀρχικόν , τῆς τάξεως ἀντιστραφείσης ἕπονται ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις · ὅταν δὲ ὁ νοῦς ἄρχῃ , τότε κατὰ φύσιν ἔχοντος τοῦ ἀνθρώπου οὐκέτι ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος ἀκολουθοῦσιν αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις , ἀλλ’ ἕπεται τῇ ψυχῇ τὸ σῶμα . p . 410b16 Πάντες δὲ καὶ οἱ διὰ τὸ γνωρίζειν καὶ αἰσθάνεσθαι τὰ ὄντα τὴν ψυχὴν ἐκ τῶν στοιχείων ποιοῦντες αὐτήν , καὶ οἱ τὸ κινητικώτατον , οὐ περὶ πάσης λέγουσι ψυχῆς . Εἰς τρία διελόμενος τοὺς περὶ ψυχῆς εἰπόντας , εἴς τε τοὺς εἰς τὸ κινητικὸν ἀποβλέφαντας , καὶ τοὺς εἰς τὸ αἰσθητικόν , καὶ τοὺς εἰς τὸ ἀσώματον , καὶ ἐλέγξας ἰδίᾳ ἑκάστην τῶν δοξῶν τούτων ὡς γὰρ ἤδη εἶπον , ἑκάστης αὐτῶν τὸ μέν τι ἀποδέχεται , τὸ δὲ ψέγει · ὅτι μὲν γὰρ τὸ κινοῦν τὴν ψυχὴν εἰρήκασι καὶ τὸ αἰσθητικόν , καὶ ὅτι δεῖν ἐνόμισαν ὅτι μάλιστα ἀσώματον εἶναι τὴν ψυχὴν ἀποδέχεται , ψέγει δὲ τοὺς μὲν ὄπ δεῖν ἐνόμισαν τῷ κινεῖσθαι αὐτὴν κινεῖν , τοὺς δὲ ὅτι ἐκ τῶν ἀρχῶν εἶναι αὐτὴν διὰ τὸ τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον γινώσκεσθαι , τοὺς δὲ | ὅτι περιφαντασθέντες καλῶς τὸ ἀσώματον οὐκ ἐκράτησαν τῆς ἐννοίας , ἀλλ’ εἰς λεπτομερὲς κατηνέχθησαν σῶμα ) τούτων οὖν τῶν δοξῶν ἰδίᾳ ἑκάστην ἐλέγξας καὶ δείξας τὰ ἑκάστῃ ἑπόμενα ἄτοπα , νῦν πρὸς πάντας κοινόν τινα ἔλεγχον κατατείνει · συμβαίνει γάρ , φησί , τούτοις πᾶσι μὴ περὶ πάσης ψυχῆς διαλέφεσθαι . καὶ οἱ μὲν τὸ κινητικώτατον σῶμα αὐτὴν εἰπόντες ἢ λεπτομερέστατον ἀμφότεροι τῷ κινεῖν χαρακτηρίζοντες οὐδὲν οὔτε περὶ τῆς φυτικῆς ψυχῆς ἔσονται εἰρηκότες οὔτε περὶ τῆς τῶν ζωοφύτων · οὐ γὰρ ἡ τούτων ψυχὴ τῷ κινεῖν χαρακτηρίζεται · οὐδὲν γὰρ τούτων κινεῖται κατὰ τόπον . καὶ περὶ μὲν τῶν φυτῶν δῆλον · δόξειε δ’ ἂν τὰ ζῳόφυτα κινεῖσθαι , οἷον οἱ σπόγγοι . οὐκ ἔστι δὲ κίνησις αὕτη τοπική · οὐ γὰρ ἀμείβει τόπον , ἀλλ’ οἷον συστολή τις καὶ διαστολή ἐστι · κίνησιν δὲ ἐλάμβανον ἐκεῖνοι τὴν ἐκ τόπου εἰς τόπον ἀμείβειν ποιοῦσαν καθ’ ὅλα τὰ πράγματα · τούτων δὲ ἀκίνητοι αἱ ὁλότητες . οἱ δὲ εἰς τὸ γνωστικὸν καὶ αἰσθητικὸν καὶ αὐτοὶ οὐδὲν περὶ τῆς φυτικῆς εἰρήκασι · τὰ γὰρ φυτὰ ἔμψυχα μὲν ἀναίσθητα δὲ καὶ γνώσεως ἄμοιρα . p . 410 b 20 Καίτοι γε δοκεῖ ταύτην μόνην τῶν κινήσεων κινεῖν ἡ ψυχὴ τὸ ζῷον . Εἰπὼν ὅτι οἱ εἰς τὸ κινητικὸν ἀποβλέψαντες οὐ περὶ πάσης ψυχῆς διαλέγονται οὔτε γὰρ περὶ τῆς τῶν φυτῶν οὔτε περὶ τῆς τῶν ζωοφύτων , ἅπερ ζωόφυτα αἰσθήσεως μὲν μετέχει , κινήσεως δὲ τῆς κατὰ τόπον οὔ ) , ἵνα μή τις εἴποι ὅτι καὶ ταῦτα κινεῖται ἀλλοιοῦται γὰρ καὶ αὐξάνεται καὶ τὰ φυτὰ καὶ τὰ ζωόφυτα ) , διὰ τοῦτο προσέθηκε ταύτην μόνην τὴν κίνησιν , λέγω δὴ τὴν κατὰ τόπον , κινεῖ ἡ ψυχὴ τὸ ζῷον . εἰ τοίνυν ταύτην μόνην τὴν κίνησιν ἡ ψυχὴ κινεῖ , οἱ ἀπὸ τοῦ κινητικοῦ ὁριζόμενοι αὐτὴν οὐκ ἄν περὶ πάσης λέγοιεν ψυχῆς . ὅτι γὰρ ἀλλοίωσις καὶ αὔξησις οὔκ εἰσι ψυχῆς κινήσεις , πρόδηλον ἐξ ὧν καὶ τὰ ἄψυχα καὶ αὔξεται , ὡς οἱ λίθοι , καὶ ἀλλοιοῦται , ὡς ἅπαντα τὰ ἐν γενέσει , τὴν δὲ κατὰ τόπον τὴν ἐξ ἑαυτοῦ καὶ καθ’ ὁρμὴν γινομένην μόνα τὰ ζῷα κινεῖται . ἔτι ἐκείνων μὲν ἑκάστην τῶν κινήσεων εἰ καὶ καθὸ ἔμψυχόν ἐστι ποτὲ κινεῖται , ἀλλ’ οὐχ ὑπὸ τῆς ψυχῆς ἀλλ’ ὑπό τινων ἔξωθεν ἢ γὰρ ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν ἢ ὑπὸ τῶν νοητῶν ἢ ὑπὸ τοῦ προσκρινομένου τε καὶ αὔξοντος , κατὰ τὴν ψυχὴν μέντοι καὶ καθὸ ἔμψυχον ) , τὴν δὲ καθ’ ὁρμὴν οὐ καθὸ ἔμψυχον μόνον , ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τῆς ψυχῆς κινεῖσθαι δοκεῖ . p . 410 b 21 ᾿Ομοίως δὲ καὶ ὅσοι τὸν νοῦν καὶ τὸ αἰσθητικὸν ἐκ τῶν στοιχείων ποιοῦσι . Δείξας πῶς οἱ ἀπὸ τοῦ κινεῖν τὴν ψυχὴν ὁριζόμενοι οὐ περὶ πάσης ψυχῆς λέγουσι , δείκνυσι πάλιν ὅτι οὐδὲ οἱ ἀπὸ τοῦ γνωρίζειν αὐτὴν ὁριζόμενοι περὶ πάσης διαλέγονται . ὡς αἴσθησιν δὲ καὶ νοῦν τὴν αὐτὴν λεγόντων ψυχὴν τῶν ἀπὸ τοῦ γνωρίζειν αὐτὴν ὁριζομένων καὶ διὰ τοῦτο ἐκ τῶν στοιχείων αὐτὴν συνιστάντων οὕτως εἶπεν · οὕτω γὰρ ἔλεγε φανερῶς μὲν Δημόκριτος , ἐδόκει δὲ λέγειν καὶ ὁ Ἀναξαγόρας . οὐδὲ οὗτοι οὖν περὶ πάσης ψυχῆς διαλέγονται · οὐ γὰρ ἄν οὗτοι λέγοιεν περὶ τῆς μὴ ἐχούσης ψυχῆς αἴσθησίν τε καὶ νοῦν · ταῦτα γὰρ τῆς ψυχῆς τὰ γνωριστικά , νοῦς τε καὶ αἴσθησις . οὐ διαλέγονται οὖν οὐδὲ οὗτοι περὶ τῆς φυτικῆς · οὐ γὰρ αἰσθάνεται τὰ φυτά . καὶ τοῦτο μὲν κοινὸν τοῖς τὸ κινητικὸν λέγουσι καὶ τοῖς x003E ; αἰσθητικόν · τὰ γὰρ φυτὰ οὔτε κινεῖται οὔτε αἰσθάνεται . δοκοῦσι δὲ περὶ πλειόνων διαλέγεσθαι οἱ τὸ αἰσθητικὸν εἰπόντες · περιλαμβάνουσι γὰρ καὶ τὰ ζωόφυτα , ἅπερ οἱ τὸ κινητικὸν λέγοντες οὐ περιελάμβανον . ἀπορήσειε δ’ ἄν τις πρὸς αὐτούς , τί δήποτε , εἰ ἐκ τῶν στοιχείων ἡ ψυχή , ἵνα γνωρίζῃ , αἱ μὲν τῶν ψυχῶν καὶ αἰσθάνονται καὶ διανοοῦνται , αἱ δὲ αἰσθάνονται μόνον . τὸ αὐτὸ καὶ πρὸς τοὺς τὸ κινητικὸν λέγοντας εἰπεῖν ἁρμόζει · διὰ τί γὰρ τῆς αὐτῆς οὔσης φύσεως αἱ μὲν καὶ κατὰ τόπον κινοῦσιν , αἱ δὲ οὔ ; p . 410b24 Εἰ δέ τις καὶ ταῦτα παραχωρήσειε καὶ θείη τὸν νοῦν μέρος τι τῆς ψυχῆς , ὁμοίως δὲ καὶ τὸ αἰσθητικόν . Τουτέστιν εἰ καὶ συγχωρήσομεν πάσης ψυχῆς μόριον εἶναι τὸν νοῦν καὶ τὸ αἰσθητικόν , ἢ ὡς ταὐτὸν ὂν ἢ ὡς συντρέχοντα ταῦτα , ὡς ἔνθα ἂν ᾖ αἴσθησις , εἶναι καὶ νοῦν , ὡς ἐδόκουν λέγειν οἱ Πυθαγόρειοι , εἰς πᾶν σῶμα μετάγοντες τὴν ψυχήν , ἀλλ’ οὖν οὐδ’ οὕτως περὶ πάσης ἔσονται διειλεγμένοι οἱ ἀπὸ τοῦ γνωρίζειν τὴν οὐσίαν αὐτῆς ὁριζόμενοι · ἡ γὰρ φυτικὴ οὐ πέφυκε γνωρίζειν οὐδὲ αἰσθάνεσθαι . οὔτε οὖν περὶ πάσης οὔτε περὶ οὐδεμιᾶς ὅλης . εἰ γὰρ καὶ ὅτι μάλιστα πᾶσα ψυχὴ καὶ νοῦν καὶ αἴσθησιν ἔχει , ἀλλ’ ἔχει καὶ τὴν θρεπτικὴν δύναμιν καὶ αὐξητικὴν καὶ γεννητικήν , ἄλλας οὔσας τῶν γνωριστικῶν δυνάμεων , καὶ φανερώτερον ἐκείνων ἐν πᾶσι τοῖς ψυχὴν ἔχουσιν ἐνούσας , περὶ ὧν οὐδὲν λέγουσιν . ἀλλ’ οὐδὲ περὶ τῆς κατὰ τόπον κινητικῆς . ὥστε εἰ ἐν ἅπαντι ἐμψύχῳ ταῦτα , οὗτοι δὲ περὶ αὐτῶν οὐδὲν λέγουσι , περὶ οὐδεμιᾶς ὅλης διαλέγονται . ὡς μία γάρ τίς ἐστιν ἐν ἑκάστῳ τῶν ἀτόμων ψυχή , πλείοσι δὲ δυνάμεσιν ἢ μορίοις κεχρημένη · περὶ ὧν μὴ πάντων διαλεγόμενοι οὐδὲ περὶ μιᾶς ὅλης εἶεν ἂν διειλεγμένοι . τοῦτο δὲ ἴσως καὶ ἀντιπίπτοντός ἐστι λύσις · ἵνα γὰρ μή τις ὑπὲρ τῶν τὸ γνωριστικὸν τὴν ψυχὴν εἶναι τιθέντων ἀπολογούμενος εἴποι ὅτι οὐ περὶ πάσης ψυχῆς αὐτοῖς ὁ λόγος , ἀλλὰ περὶ τῆς ἀνθρωπίνης , ἧς πάσης ἴδιον τὸ γινώσκειν , διὰ τοῦτό φησιν ὅτι οὐδὲ περὶ ὅλης μιᾶς ποιοῦνται τὸν λόγον . ἡ γὰρ ἀνθρωπίνη ψυχὴ οὐ πᾶσα καθ’ ὅλην ἑαυτὴν γνωριστική ἐστιν · ἔστι γὰρ καὶ ἐν ταύτῃ καὶ τὸ θυμικὸν καὶ ἐπιθυμητικὸν καὶ φυτικόν , ὧν οὐδὲν αἰσθήσεως μετέχει . οὐδὲ περὶ τῆς ἀνθρωπίνης ἄρα πάσης διειλέχθησαν . | p . 410b27 16 αὐτὸ δὲ πέπονθε καὶ ὁ ἐν τοῖς ᾿Ορφικοῖς καλουμένοις ἔπεσι λόγος . Λεγομένοις εἶπεν , ἐπειδὴ μὴ δοκεῖ ᾿Ορφέως εἶναι τὰ ἔπη , ὡς καὶ αὐτὸς ἐν τοῖς Περὶ φιλοσοφίας λέγει · αὐτοῦ μὲν γάρ εἰσι τὰ δόγματα , ταῦτα δέ φασιν ᾿Ονομάκριτον ἐν ἔπεσι κατατεῖναι . λέγει οὖν ἐκεῖ ὅτι ἡ ψυχὴ ὑπὸ τῶν ἀνέμων ἐκ τοῦ παντὸς φερομένη ἀναπνεῖται ὑπὸ τῶν ζῴων . ὥστε καὶ οὗτος ὁ λόγος οὐ περὶ πάσης ψυχῆς λέγει · οὐ γὰρ πάντα ἀναπνεῖ τὰ ἔμψυχα · οὕκουν τὰ ἔντομα οὐδὲ τὰ φυτά . φασὶ δὲ αἰνίττεσθαι τὰ ἔπη διὰ μὲν τῆς ἀναπνοῆς τὴν ἐπιτηδειότητα τοῦ δεξομένου τὴν ψυχὴν σώματος , διότι ἡ ἀναπνοὴ καταψύχουσα τὸ ἔμφυτον θερμὸν εἰς συμμετρίαν ἄγει , τοὺς δ’ ἀνέμους φασὶ δυνάμεις τινὰς σημαίνειν δι’ ὧν κατάγεται ἡ ψυχὴ εἰς τὴν γένεσιν ἐκ τῆς ὁλικῆς ἐνεργείας , ἣν ἐνεργεῖ τοῦ μερικοῦ σώματος τούτου καὶ τῆς γενέσεως ἀπηλλαγμένη . p . 411 a 1 τοῦτο δὲ λέληθε τοὺς οὕτως ὑπειληφότας . εἴ τε δεῖ τὴν ψυχὴν ἐκ τῶν στοιχείων ποιεῖν , οὐδὲν δεῖ ἐξ ἀπάντων . Ἐλελήθει , φησί , τοὺς ἐκ τῶν στοιχείων ποιοῦντας τὴν ψυχήν , ἵνα γνωρίζῃ , ὅτι οὐδὲν ἔδει ἐκ πάντων αὐτὴν εἶναι , ἀλλ’ ἤρκει ἐκ τοῦ ἑτέρου μόνου τῶν ἐναντίων ποιεῖν αὐτήν . τὸ γὰρ ἕτερον τῶν ἐναντίων ἱκανὸν ἑαυτό τε γνωρίσαι τῷ ἐφαρμόζειν , καὶ τὸ ἐναντίον τῇ στερήσει καὶ τῷ μὴ ἐφαρμόζειν , ὥσπερ , φησίν , ἐπὶ τοῦ εὐθέος ἔχει καὶ τοῦ καμπύλου · τῷ γὰρ εὐθεῖ καὶ τὸ εὐθὺ γνωρίζεται τῶ ἐφαρμόζειν καὶ τὸ καμπύλον τῷ μὴ ἐφαρμόζειν . τὸ δὲ καμπύλον οὕτε ἑαυτῷ ἐφαρμόζει ( ἀόριστον γὰρ τὸ καμπύλον καὶ οὐ πάντῃ ἐφαρμόζει διὰ τὴν ἀοριστίαν τῆς καμπυλότητος ) οὔτε τῷ εὐθεῖ . ὁμοίως , ἵνα γνῶμεν τὴν ἄγνοιαν , οὐ δεόμεθα ἀγνοίας , ἀλλ’ ἡ ἐπιστήμη καὶ ἑαυτὴν γινώσκει καὶ τὴν ἄγνοιαν · ὡσαύτως ἐπὶ ὄψεως καὶ τυφλώσεως . ἀλλ’ ἐνταῦθα , διότι κατὰ στέρησιν καὶ ἕξιν ἡ ἀντίθεσις , εἰκότως καὶ τῆς ἕξεως μόνης χρεία πρὸς γνῶσιν ἀμφοτέρων · ἐπειδὴ γὰρ ἀόριστος ἡ στέρησις καὶ οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν ἢ τοῦ εἴδους ἀπουσία , εἰκότως ἡ τοῦ εἴδους γνῶσις καὶ αὐτοῦ καὶ τῆς στερήσεως ἐστι γνῶσις · τοῦτο γὰρ ἡ στέρησις , ὅπερ μὴ ἔστιν ἡ ἕξις · ἐπὶ μέντοι τῶν ἐναντίων ἑκατέρου εἰδοπεποιημένου καὶ ὡρισμένην ἔχοντος φύσιν οὐχ ἱκανὸν πρὸς γνῶσιν τὸ εἰπεῖν ὅπερ οὐ τοῦτο . εἲ γὰρ τὸ μὲν λευκὸν εἰδείην , ἀγνοοίην δὲ τὸ μέλαν , εἶτα ἔλεγέ τις ὅτι μέλαν ἐστὶν ὅπερ μὴ λευκόν , ἀνῄρει μὲν δῆλον ὅτι ἡ φαντασία τὸ λευκόν , ἐν ἀοριστίᾳ δὲ τὸ λοιπὸν ἦν , ὥσπερ ἐπὶ τῆς στερήσεως οὐκ ἔχουσα ὅπῃ ἐπερείδοιτο . δεῖ δέ , εἴπερ μέλλοι γνῶσις εἶναι τοῦ μέλανος , περιγραφῆναι τὴν φύσιν αὐτοῦ τῇ φαντασίᾳ . ἴσως οὖν , ἐπεὶ καὶ ἐν τοῖς στοιχείοις τὰ μέν εἰσι ποιητικὰ μᾶλλον καὶ εἰδικά , τὸ πῦρ καὶ ὁ ἀήρ , τὰ δὲ ὑλικὰ μᾶλλον καὶ παθητικά , ὡς ἡ γῆ καὶ τὸ ὕδωρ , τὰ κατὰ τὸ εἶδος τεταγμένα , ἃ καὶ ποιητικά , ἦν αὐτάρκη πρὸς τὴν τῆς ψυχῆς οὐσίαν · ἐγνώριζε γὰρ τούτοις καὶ τὰ ἄλλα τῇ ἀπουσίᾳ . ἐξ ἀναλογίας οὖν ὁ λόγος εἴληπται . εἰ γὰρ ἔνθα εἶδός ἐστι καὶ στέρησις , τῷ εἴδει καὶ αὐτὸ τὸ εἶδος καὶ τὴν στέρησιν γινώσκομεν , τὸ δὲ χεῖρον ἐν τοῖς ἐναντίοις ὕλης λόγον καὶ στερήσεως ἐπέχει , τῷ ἑτέρῳ ἄρα τῶν ἐναντίων τῷ ἀναλογοῦντι εἴδει καὶ τὸ ἕτερον γνωσόμεθα , ὅπερ ἀναλογεῖ τῇ στερήσει . μήποτε καὶ ὡς ἐναντία ἀρκεῖ εἰς τὴν ἀμφοτέρων γνῶσιν θάτερον , εἴπερ μία ἡ τῶν ἐναντίων ἐπιστήμη . ὅταν γὰρ ἐναντίον εἴπω , δῆλον ὅτι γνώσομαι παθητικάς τινας ἐναντιώσεις , ὥστε εἰ τὸ λευκὸν εἰδείην ὅτι ἐστὶ διακριτικὸν τῶν ὄψεων , τούτῳ δῆλον ὅτι καὶ τὸ ἐναντίον τὸ μέλαν γνώσομαι · ἐναντίον γὰρ τῇ διακρίσει ἡ σύγκρισις · τὸ ἄρα τῷ λευκῷ ἐναντίον συγκριτικὸν ἔσται . ὥστε εἰ περιπέσοιμί τινι συγκρίνοντι , εἰ καὶ μὴ τύχοιμι αὐτὸ εἰδώς , τῷ εἰδέναι τὸ λευκὸν ὅτι διακρίνει τούτῳ γνωρίζω καὶ τὸ περιτυχὸν μέλαν ὅτι ἐναντίον ἐστὶ τῷ λευκῷ . οὕτως οὖν ἤρκει τὴν ψυχὴν ἐξ ἑνὸς στοιχείου εἶναι , οἷον πυρός . εἰ γὰρ τοῦτο θερμόν ἐστι καὶ ξηρόν , δῆλον ὅτι , ὅταν περιτύχω τοῖς λοιποῖς στοιχείοις τοῖς τὰς ἐναντίας τούτῳ διαθέσεις ποιοῦσι , τῇ πρὸς τοῦτο ἐναντιότητι κἀκεῖνα γνώσομαι . ὥστε ἤρκει καὶ ἐξ ἑνὸς στοιχείου ποιεῖν τὴν ψυχήν · ἐν ἑκάστῳ γὰρ στοιχείῳ τῶν δύο ἐναντιώσεων ἅμα θάτερόν ἐστι μόριον . p , 411a7 Καὶ ἐν τῷ ὅλῳ δέ τινες αὐτὴν μεμῖχθαί φασιν , ὅθεν ἴσως καὶ Θαλῆς ᾠήθη πλήρη πάντα θεῶν εἶναι . ῾Ετέραν δόξαν ἐκτίθεται περὶ ψυχῆς . ὑπενόησαν , φησί , τινὲς ψυχὴν ἐν παντὶ σώματι μεμῖχθαι , ὡς πᾶν εἶναι σῶμα ἔμψυχον · ἐκ δὲ τῆς τοιαύτης δόξης καὶ τὸν Θαλῆν νομίσαι πάντα πλήρη θεῶν εἶναι , τοπικῶς ὑπονοοῦντος τοῦ Θαλοῦ πανταχοῦ εἶναι τὸ θεῖον , ἢ τῷ αὐτὴν τὴν ψυχὴν θεὸν ὑπονοεῖν , ἢ θείας μοίρας αὐτὴν εἶναι . τοιοῦτόν ἐστι καὶ τὸ Ἀράτου “ μεσταὶ δὲ Δῖός πᾶσαι μὲν ἀγυιαί , πᾶσαι δ’ ἀνθρώπων ἀγοραί , μεστὴ δὲ θάλασσα καὶ λιμένες . ” φασὶ δὲ καὶ τοὺς Στωϊκοὺς τοιαύτης εἶναι δόξης · σῶμα γὰρ τὸ θεῖον ἐνόμιζον . τοπικῶς μὲν οὖν πανταχοῦ τὸν θεὸν εἶναι ὑπονοεῖν ἄτοπον καὶ παράλογον , εἴ γε | μηδὲ σῶμ’ εἶναι τὸν θεὸν οἷόν τε , ὁπότε καὶ ἡ αἴσθησις ἀσώματος ἀποδέδεικται , καὶ πρὸς τοῦτο τῷ ᾿Αριστοτέλει ἡ ἔνστασις · ταῖς μέντοι ἐνεργείαις πανταχοῦ εἶναι ἀνάγκη , εἴ γε πάντων αἴτιος εἶναι ἀποδείκνυται . οὕτω γοῦν νοοῦμεν τὸ “ πάντα θεοῦ πλήρη , πάντῃ δέ οἵ εἰσιν ἀκουαὶ καὶ διὰ πετράων καὶ ἀνὰ χθόνα καί τε δι’ αὐτοῦ ἀνέρος ὅττι κέκευθεν ἐνὶ στήθεσσι πρὸς πρὸς ταύτην οὖν τὴν δόξαν τὴν ἐν παντὶ ψυχὴν εἶναι λέγουσαν πρῶτον μὲν ἀπορεῖ , τί δήποτε ἐν παντὶ σώματι ψυχῆς οὔσης , τὰ μέν ἐστι ζῷα , τὰ δὲ οὔ . καίτοι ἔδει πάντα εἶναι ζῷα · οὐδὲν δὲ τῶν ἁπλῶν ἐστι ζῷον . καίτοι ἔδει μᾶλλον ταῦτα εἶναι ζῷα · ἐν γὰρ πυρὶ οὖσα καὶ ἐν ἀέρι ἅτε ἐν καθαρωτέροις καὶ λεπτομερεστέροις σώμασιν οὖσα βελτίων γνώσομαι — τούτῳ δῆλον ὅτι ( 2 ) om . D 3 γνωσόμεθα D ἀν’ εἴη τούτοις τούτοις ἡ ψυχὴ τῶν συνθέτων , ὥστε καὶ μᾶλλον διαφαίνεσθαι αὐτῆς ὤφειλον αἱ ἐνέργειαι . τοῦτο δὲ ὡς ὑπ’ ἐκείνων λεγόμενον ἱστορεῖ , ὅτι ἐν πυρὶ καὶ ἀέρι καθαρωτέρα ἐστὶν ἡ ψυχὴ καὶ ἀθανατωτέρα · ἔδει οὖν καὶ μᾶλλον διαφαίνεσθαι τῶν συνθέτων . καὶ πρὸς αὐτὸ δὲ τοῦτο ἀπορεῖ , πῶς φασι τὴν ἐν τοῖς στοιχείοις ἀθανατωτέραν εἶναι καὶ βελτίω · ὁμοίως γὰρ τοῖς συνθέτοις καὶ τὰ ἀπλᾶ φθείρεται καὶ ἀλλοιοῦται καὶ μεταβάλλει . τί οὖν τὸ αἴτιον τοῦ ἀθανατωτέρας εἶναι τὰς ἐν τούτοις ψυχάς ; p . 411a13 Συμβαίνει δὲ ἀμφοτέρως ἄτοπον καὶ ἐπειδὴ εἶπε ῾ διὰ τίνα αἰτίαν ψυχῆς οὔσης ἐν τοῖς στοιχείοις οὐκ ἔστι ζῷα;’ νῦν δέ φησιν ὅτι ὁπότερον ἂν τούτων δῶσιν , ἄτοπον καὶ παράλογον τὸ ἑπόμενον · εἴτε γὰρ ζῷα αὐτὰ εἶναι εἴπωσι , παραβολώτερος ὁ λόγος , τουτέστι τολμηρὸς καὶ ἐπικίνδυνος , ῥᾴδιον ἔχων ἐκ τῆς αἰσθήσεως τὸν ἔλεγχον · ἄτοπον δὲ καὶ τὸ ψυχῆς ἐνούσης ἐν αὐτοῖς μὴ εἶναι αὐτὰ ζῷ · ψυχὴν γὰρ τοιαύτην ἔλεγον δηλονότι ἐνεῖναι αὐτοῖς , οἵα ἡ τῶν ζῴων . δηλοῖ δὲ καὶ τὰ ἐπαγόμενα . p . 411 a 16 ῾Υπολαβεῖν δὲ ἐοίκασι τὴν ψυχὴν εἶναι ἐν τούτοις , ἐπεὶ τὸ ὅλον τοῖς μορίοις ὁμοειδές . Πόθεν ὑπήχθησαν ἔμψυχα εἰπεῖν τὰ στοιχεῖα , νῦν λέγει · συνελογίσαντο γὰρ ὅτι , εἰ ὁμοιομερῆ τὰ στοιχεῖα καὶ διὰ τοῦτο ὁμοειδὲς τὸ ὅλον τοῖς μέρεσι , τὰ δὲ μέρη τῶν ὅλων στοιχείων τὰ ἐν τοῖς ζῴοις ἔμψυχά ἐστι , καὶ τὰ ὅλα ἐξ ἀνάγκης ἔσται ἔμψυχα . εἰ γὰρ τὸ μέρος ἔμψυχον , ὅμοιον δὲ τῷ μέρει τὸ ὅλον , καὶ τὸ ὅλον ἄρα ἔμψυχον . διὰ γὰρ τοῦτο εἶναι τὰ ζῷα ἔμψυχα , τῷ ἔχειν ἕκαστον μόριόν τι τοῦ παντὸς σώματος τοῦ ἀέρος ἢ τοῦ πυρὸς ἢ τῶν ἄλλων ἐν αὑτῷ · ἐκείνων οὖν ἐμψύχων ὄντων , καὶ ταῦτα ἔμψυχα εἰκότως . τὰ δὲ τῷ λόγῳ τούτῳ ἑπόμενα ἄτοπα ἐπάγει ἐφεξῆς . p . 411 a 18 Ὥστ᾿ ἀναγκαῖον αὐτοῖς λέγειν καὶ τὴν ψυχὴν ὁμοειδῆ τοῖς μορίοις εἶναι , εἰ τῷ ἀπολαμβάνεσθαί τι τοῦ περιέχοντος ἐν τοῖς ζῴοις ἔμψυχα τὰ ζῷα γίνεται . Εἰ διὰ τοῦτο , φησίν , ἕκαστόν ἐστιν ἔμψυχον , τῷ ἐναπολαμβάνειν ἐν ἑαυτῷ μόριόν τι τοὺ παντός , εἰσὶ δὲ πάντα τὰ μόρια τοῦ παντὸς ὁμοειδῆ καὶ ἑαυτοῖς καὶ τῷ ὅλῳ , ἀνάγκη καὶ ὁμοίως αὐτὰ ἔμψυχα εἶναι · ὥστε καὶ ἡ ἐν αὐτοῖς ψυχὴ ὁμοειδὴς ἑαυτῇ καὶ ὁμοιομερής . εἰ γὰρ μὴ εἴη ἡ ψυχὴ ὁμοειδὴς ἑαυτῇ καὶ ὁμοιομερὴς ὡς ὁ ἀήρ , οὐ πᾶσα ἐν ἑκάστῳ ἔσται , ἀλλὰ τόδε μὲν αὐτῆς τὸ μόριον ἐν τῷδε τῷ ἀέρι , φέρε εἰπεῖν τὸ θυμικόν , τόδε δὲ ἐν τῷδε , τὸ ἐπιθυμητικόν , καὶ ἄλλο ἐν ἄλλῳ . εἰ δὲ τοῦτο , οὐκέτι τὰ μόρια τοῦ ἀέρος ὁμοειδῆ ἔσονται ἑαυτοῖς καὶ τῷ ὅλῳ . ἤτοι δὲ ὡς ὑπ’ ἐκείνων λεγομένου τοῦ τὴν ψυχὴν ὁμοιομερῆ εἶναι ταῦτα λέγει . ἢ ὡς ὄντος ἐναργοῦς τοῦ μὴ εἶναι αὐτὴν ὁμοιομερῆ εἰς τοῦτο ἄγει τὸ ἄτοπον τὸν λόγον . οὔτε γὰρ πᾶν ἔμψυχον πάσας ἔχει τὰς τῆς ψυχῆς δυνάμεις , οὔτε ἐν οἷς πᾶσαί εἰσιν , οἷον ἐν τοῖς ἀνθρώποις , ἀλλήλοις εἰσὶν ὁμοειδεῖς . πρὸς δὲ τοῦτο , λέγω δὴ τὸ ἀναγκαῖον εἶναι ἐκ τοῦ λόγου τούτου ὁμοειδῆ εἶναι τὴν ψυχήν , καὶ τὰ ἑξῆς κατασκευάζει . ἔστι δὲ πρὸς τὸν λόγον τοῦτον καὶ τοιαύτῃ χρήσασθαι διαιρέσει τὸ ἀδύνατον δεικνύντας . ἀνάγκη γὰρ τὴν ἐν ὅλῳ τῷ ἀέρι ψυχὴν ἢ ὁμοειδῆ εἶναι αὑτῇ ἢ ἀνομοειδῆ . εἰ μὲν οὖν ὁμοειδής , ἐπειδὴ τῷ ἀπολαμβάνεσθαι ἐν τοῖς ἐμψύχοις μέρος τι τοῦ ἀέρος ἔμψυχα γίνεται , ἔδει πάντα τῆς αὐτῆς ψυχῆς μετέχειν . ἀλλὰ μὴν τὸ δεύτερον ψεῦδος ἐναργῶς · οὐχ ὁμοειδὲς γὰρ τὸ αἰσθητικὸν τῷ θρεπτικῷ ἢ τοῖς ἄλλοις · κα τὸ πρῶτον ἄρα . εἰ δὲ ἀνομοιομερὴς εἴη ἡ ψυχή , ἢ πάντα τὰ μόρια αὐτῆς διὰ παντὸς διήκει τοὐ ἀέρος , ὡς ἐν ἑκάστῳ μορίῳ τοῦ σώματος ἔστι καὶ θρεπτικὴ καὶ αὐξητικὴ δύναμις , ὁμοίως καὶ ἐν ἑκάστῳ κλάδῳ τοῦ δένδρου , ἢ οὖν πάντα διὰ παντὸς διήκει , ἢ ἕκαστον μόριον τῆς ψυχῆς μέρος τι τοῦ ἀέρος ἐμπεριείληφεν . εἰ μὲν οὖν πάντα τὰ μόρια τῆς ψυχῆς ἐν ὁτῳοῦν μορίῳ εἰσὶ τοῦ ἀέρος , ἔδει πάντα ὁμοίως ἔμψυχα εἶναι καὶ πάντα μετέχειν καὶ λόγου καὶ αἰσθήσεως καὶ θυμοῦ καὶ ἐπιθυμίας · ἀλλὰ μὴν τὸ δεύτερον ψεῦδος · καὶ τὸ πρῶτον ἄρα . εἰ δὲ ἕκαστον μόριον τῆς ψυχῆς μέρος τι τοῦ ἀέρος ἀπείληφεν , ἔδει ἄλλο ζῷον ἄλλης ψυχῆς μετέχειν , τὸ μὲν τῆς ἐπιθυμητικῆς μόνον , τὸ δὲ τῆς θυμικῆς , τὸ δὲ τῆς λογικῆς , τὸ δὲ ἄλλης τινός , εἴ γε τῷ ἐναπολαμβάνεσθαι μέρος τι τοῦ ἀέρος ἔμψυχα τὰ ζῷα γίνεται . νῦν δὲ ὁρῶμέν τινα πασῶν τῶν ψυχικῶν δυνάμεων μετέχοντα , τὰ δὲ τῶν πλειόνων , καὶ οὐδὲν μιᾶς μόνης δυνάμεως μετέχει . εἰ δέ τις εἴποι ὅτι διὰ τὸ πλείονα μόρια τοῦ ἀέρος ἐναπολαμβάνεσθαι ἐν τοῖς ζῴοις συμβαίνει πλειόνων δυνάμεων ψυχικῶν αὐτὰ μεταλαμβάνειν , λεγέτω τίς ἡ ἀποκλήρωσις τινὰ μὲν μόρια ψυχῆς ἐν πᾶσιν ἁπλῶς τοῖς ζῴοις ἢ ἐμψύχοις ἐναπολαμβάνεσθαι , τινὰ δὲ μή · θρεπτικὴ μὲν γὰρ ἐν πᾶσι καὶ αὐξητική , αἱ δὲ λοιπαὶ οὐ πάντως · καὶ πάλιν τίς ἡ ἀποκλήρωσις ἐν τοῖς μετέχουσιν αἰσθήσεως τὴν I ἁπτικὴν μὲν πάντως εἶναι , τὰς δὲ ἄλλας μηκέτι . ἄλλως τε εἰ ὁμοιομερὴς ὁ ἀήρ , τίς ἡ ἀποκλήρωσις τόδε μὲν τὸ μέρος τοῦ ἀέρος τὸ λογιστικὸν τῆς ψυχῆς ἀπειληφέναι , τόδε δὲ τὸ αἰσθητικόν , καὶ ἄλλο ἄλλο · οὐ γὰρ τὸ τυχὸν εἶδος εἰς τὴν τυχοῦσαν ὕλην ἐγγίνεσθαι πέφυκεν . ὥστε εἰ ἀνάγκη ἕν τι μόριον τῆς διαιρέσεως ἀληθεύειν , εἴ γε ἔμψυχα τὰ στοιχεῖα , δείκνυται δὲ ἕκαστον ἀδύνατον , ψεῦδος ἄρα τὸ ἔμψυχα λέγειν . p . 411a20 Εἰ δ’ ὁ μὲν ἀὴρ διασπώμενος ὁμοειδής , ἡ δὲ ψυχὴ ἀνομοιομερής , τὸ μέν τι αὐτῆς ὑπάρξει δῆλον ὅτι , τὸ δὲ οὐχ ὑπάρξει . ὅτι ἀνάγκη κατὰ τὴν αὐτῶν ὑπόθεσιν καὶ τὴν ἐν τῷ παντὶ ψυχὴν ὁμοιομερῆ ἑαυτῇ εἶναι , διὰ τούτων κατασκευάζει . εἰ γὰρ μὴ εἴη ὁμοιομερὴς ἀλλ’ ἀνομοιομερής , τὸ μὲν αὐτῆς τῶν μορίων ὑπάρξει ἐν τῷδε τῷ μορίῳ τοῦ ἀέρος , φησί , τὸ δὲ οὐχ ὑπάρξει . εἰ δὲ τοῦτο , οὐκ ἔσονται πάντα τὰ μόρια τοῦ ἀέρος καὶ τῶν ἄλλων στοιχείων ὁμοειδῆ ἑαυτοῖς , ὃ μάλιστα ἐκεῖνοι ἐβούλοντο . εἰς τοὐναντίον οὖν περιάγει αὐτοῖς τὸν λόγον · ἐκεῖνοι μὲν γὰρ κατεσκεύαζον ἔμψυχον εἶναι τὸ πᾶν ἐκ τοῦ λαμβάνειν τὰ μέρη ὁμοειδῆ ὄντα καὶ ἑαυτοῖς καὶ τῷ ὅλῳ , αὐτὸς δὲ ἐκ τῆς ὑποθέσεως τῆς ὑποτιθεμένης ἀνομοιομερῆ τὴν ψυχὴν τὸ ἐναντίον κατασκευάζει · τὰ γὰρ μέρη τοῦ ἀέρος εἰ καὶ ὁμοειδῆ ἀλλήλοις εἰσὶν διὰ τὸ ὅμοιον εἶναι ἑαυτῷ τὸν ἀέρα , ἀλλ’ οὖν διὰ τὸ μὴ τὸ αὐτὸ τῆς ψυχῆς μόριον εἶναι ἐν ἑκάστῳ οὐκ ἔσονται ὁμοειδῆ . τὰ γὰρ ἔμψυχα κατὰ τὴν τῆς ψυχῆς ἰδιότητα μάλιστα χαρακτηρίζονται , ἐπειδὴ εἶδος ἑκάστου καὶ ἐντελέχεια ἡ ψυχή . ὥστε εἰ ἀδύνατον ὅσον ἐπὶ τῇ αὐτῶν ὑποθέσει ἀνομοιομερῆ εἶναι τὴν ψυχήν , ἐξ ἀνάγκης ὁμοειδὴς ἔσται . τοῦτο δὲ ψεῦδος ἐναργῶς · ἄλλου γὰρ εἴδους τὸ λογικὸν τῆς ψυχῆς μόριον , καὶ ἄλλου τὸ θυμικὸν καὶ τὰ λοιπὰ ὁμοίως . ὥστε εἰ ἀνάγκη τοῖς ἔμψυχον λέγουσι τὸ πᾶν ὁμοειδῆ τὴν ψυχὴν καὶ ὁμοιομερῆ λέγειν , τοῦτο δὲ ψεῦδος , ψεῦδος ἄρα τὸ ἔμψυχον λέγειν τὸ πᾶν . p , 411a22 ᾿ Ἆναγκαῖον οὖν αὐτὴν ἢ ὁμοιομερῆ εἶναι ἢ μὴ ἐνυπάρχειν ἐν ὁτῳοῦν μορίῳ τοῦ παντός . Τουτέστιν ὅσον ἐπὶ τῇ αὐτῶν ὑποθέσει τῇ λεγούσῃ ἐν ὁτῳοῦν μορίῳ τοῦ παντὸς τὴν ψυχὴν εἶναι , ὅθεν καὶ τὰ ἔμψυχα μετέχοντα τῶν μορίων τοῦ παντὸς ἔμψυχα γίνεσθαι , ἀνάγκη τὴν ψυχὴν ὁμοιομερῆ εἶναι · εἰ γὰρ μὴ εἴη ὁμοιομερής , οὐκ ἔσται ἐν ὁτῳοῦν μορίῳ τοῦ παντὸς ἡ αὐτή . ὅτι δὲ μὴ ὁμοιομερὴς μηδὲ ἐν πᾶσιν ἡ ψυχή , ἐνῆν δεικνύναι καὶ ἐκ τοὐ ἔνια μόρια ἐν αὐτῷ φανερῶς εἶναι ἄψυχα , οἷον λίθους καὶ ξύλα καὶ τὰ ὅμοια , καίτοι ἀέρος μετέχοντα . καὶ εἰ αὐτοὶ ἐπεχείρουν ἔμψυχα δεικνύναι τὰ στοιχεῖα ἐκ τοῦ ὁμοιομερῆ μὲν εἶναι , τὰ δὲ μέρη αὐτῶν ἔμψυχα εἷναι , λέγω δὴ τὰ ἐν τοῖς ζῴοις , τῷ αὐτῷ ἐπιχειρήματι τὸ ἐναντίον ἔστι κάτα · σκευάσαι . ἐπεὶ γὰρ τὰ μόρια τῶν στοιχείων τὰ ἐν τοῖς ἀψύχοις ὁμοειδῆ εἰσι τοῖς ὅλοις , ταῦτα δὲ ἄψυχα , καὶ τὰ ὅλα ἄρα ἄψυχα . τὸ δὲ ἐν ὁτῳοῦν μορίῳ τοῦ παντὸς εἴτε ἐπὶ τοῦ παντὸς ἀέρος λάβοις , οὗ μετέχοντα τὰ ἔμψυχα αὐτῷ τούτῳ ἔμψυχα εἶναι ἔλεγον , προχωρεῖ ὁ λόγος , εἴτε καὶ ἐπὶ τοῦ παντὸς καὶ κοσμικοῦ σώματος , ἔτι πλέον τὸ ἄτοπον δείκνυται . p . 411a24 Φανερὸν οὖν ἐκ τῶν εἰρημένων ὡς οὔτε τὸ γινώσκειν ὑπάρχει τῇ ψυχῇ διὰ τὸ ἐκ τῶν στοιχείων εἶναι , οὔτε τὸ κινεῖσθαι αὐτὴν καλῶς οὐδὲ ἀληθῶς λέγεται . Συμπεραίνει τὰ εἰρημένα , ταῦτα δέ ἐστιν ὅτι οὔτε τὸ γνωριστικὸν ἔχει τῶ ἐκ τῶν στοιχείων εἶναι , οὔτε διὰ τὸ κινεῖν καὶ αὐτὴ κινεῖται , ἀλλ’ ἔστι μὲν κινητική τε καὶ γνωστική , οὐχ οὕτω δὲ ὡς ἐκεῖνοι ἔλεγον . p . 411 a 26 ἐπεὶ δὲ τὸ γινώσκειν τῆς ψυχῆς ἐστι καὶ τὸ αἰσθάνεσθαί τε καὶ δοξάζειν . Ἐπειδὴ ἐμνήσθη προσεχῶς τοὐ ἀνομοειδῆ τὰ μέρη τῆς ψυχῆς εἶναι , νῦν αὐτὸ τοῦτο προτίθεται ζητῆσαι . ἐπεὶ γὰρ πλείους καὶ διάφοροι αἱ τῆς ψυχῆς ἐνέργειαι , πότερον μιᾶς οὔσης καὶ ἀμερίστου τῆς ψυχῆς κατ’ οὐσίαν ἐκ τῆς μιᾶς ταύτης οὐσίας αἱ διάφοροι δυνάμεις τε καὶ ἐνέργειαι προέρχονται , ὥστε τὴν αὐτὴν εἶναι κατ’ οὐσίαν καὶ μίαν τῷ ἀριθμῷ καὶ θρεπτικὴν καὶ αὐξητικὴν καὶ γεννητικὴν καὶ λογιστικὴν καὶ θυμικὴν καὶ ἐπιθυμητικήν , καὶ ἔ τις ἄλλη δύναμις ψυχική , ἢ μεριστή ἐστιν ἡ ψυχὴ καὶ κατὰ ἄλλο καὶ ἄλλο μόριον αὐτῆς ἑκάστη τῶν ἐνεργειῶν τούτων γίνεται ; ἔτι δὲ ζητεῖ ὅτι ἡ δύναμις καθ’ ἣν τὰ ζῷα λέγεται ζῆν πότερον ἐν μιᾷ τῶν προειρημένων ἐνεργειῶν ἢ δυνάμεων ἐστιν , οἷον ἐν τῷ λογίζεσθαι ἢ αἰσθάνεσθαι ἤ τινι τῶν ἄλλων , ἢ ἐν πάσαις αὐταῖς ἢ ἐν οὐδεαὐτῶ μιᾷ , ἀλλ’ ἄλλο τί ἐστι παρ’ αὐτὰς τὸ τοῦ ζῆν αἴτιον τοῖς ζῶσι . ταῦτα μὲν οὖν τὰ προβλήματα , ἅπερ ἐν τούτοις ζητεῖ . δοκεῖ δὲ ἐνταῦθα μιᾶς οὐσίας εἶναι βούλεσθαι τὴν ψυχήν , οὐ τοῦτο ἄντικρυς ἀποφαινόμενος , ἀλλ’ ἐξ ὧν ἀπορεῖ πρὸς τὸν λόγον τὸν μεριστὴν εἶναι τὴν ψυχὴν ὑποτιθέμενον . καὶ δείκνυσιν ὡς οὐχ οἷόν τε διαφόροις αὐτὴν μορίοις χρωμένην λογίζε - σθαί τε καὶ αἰσθάνεσθαι καὶ ἐπιθυμεῖν καὶ τὰς λοιπὰς ἐνεργείας ἐνεργεῖν · ὦ μηδὲν δὲ αὐτὸς προστιθέναι ἔδοξεν , ἐξ οὗ δυνατὸν συνάγειν ὡς μία τίς ἐστιν ἡ ψυχὴ διαφόροις χρωμένη δυνάμεσι ταῖς εἰρημέναις . καὶ ὅτι μὲν διαφορὰν οἶδε τῆς ψυχικῆς οὐσίας ὁ Ἀριστοτέλης καὶ μόνην μὲν ἀθάνατον οἶδε τὴν λογικήν , τὴν δὲ λοιπὴν πᾶσαν θνητήν , πολλάκις ἐδείξαμεν · καὶ νῦν δὲ μετρίας παραθησόμεθα χρήσεις αὐτὸ τοῦτο δεικνύοντες . δράττονται δὲ τῶν ἐνταῦθα λεγομένων καὶ οἱ πᾶσαν ψυχὴν ἀπαθανατίζοντες καὶ οἱ πᾶσαν θνητὴν ποιοῦντες · καί φασιν οἱ μὲν ‘ ὅτι πᾶσαν | ψυχὴν βούλεται χωριστὴν εἶναι καὶ ἀθάνατον ὁ Ἀριστοτέλης . ἰδοὺ γάρ , φασί , πᾶσαν ψυχὴν μιᾶς οὐσίας βούλεται εἶναι , τὸν νοῦν δὲ μόριον ὄντα τῆ ψυχῆς χωριστὸν εἶναι καὶ ἀθάνατον λέγει · καὶ τὴν πᾶσαν ἄρα χωριστὴν βούλεται καὶ ἀθάνατον , εἴ γε μιᾶς ἐστιν οὐσίας πᾶσα ψυχή.’ πάλιν οἱ θνητὴν εἶναι πᾶσαν βουλόμενοί φασιν ὅτι εἰ μία οὐσία ἐστὶ πάση τῆς ψυχῆς , λέγει δὲ ἀχώριστον εἶναι τήν τε θυμικὴν καὶ ἐπιθυμητικὴν καὶ τὴν φυτικήν , δῆλον ὅτι καὶ πᾶσαν βούλεται θνητὴν εἶναι , εἴ γε μιᾶς ἐστιν οὐσίας ἅπασα . ὅτι δέ , ὥσπερ εἶπον , οὔκ εἰσι μιᾶς οὐσίας αἱ ψυχαί , ἐδήλωσε μὲν καὶ πρὸ Ἀριστοτέλους Πλάτων’ ἐκ τῆς διαφωνίας καὶ μάχης τῶν παθῶν καὶ τοῦ λόγου · εἰ γὰρ μάχεται πρὸς ἄλληλα ὁ λόγος καὶ τὰ πάθη , τὸ δὲ ἓν αὐτὸ πρὸς ἑαυτὸ οὐ μάχεται , οὐκ ἄρα μιᾶς οὐσίας ταῦτα . καὶ ὁ Ἀριστοτέλης δὲ ἐν τῷ δευτέρῳ βιβλίῳ ὁρισάμενος τὴν ψυχὴν ἐντελέχειαν εἶναι σώματος φυσικοῦ ὀργανικοῦ δυνάμει ζωὴν ἔχοντος , μετ’ ὀλίγα φησὶν “ ὅτι μὲν οὖν οὐκ ἔστιν ἡ ψυχὴ χωριστὴ τοῦ σώματος ἢ μέρη τινὰ αὐτῆς , εἰ μεριστὴ πέφυκεν , οὐκ ἄδηλον · ἐνίων γὰρ ἡ ἐντελέχεια τῶν μερῶν ἐστιν αὐτῶν . ” ὥστε μέρη τινὰ τῆς ψυχῆς ἀχώριστα καὶ διὰ τοῦτο θνητά . εἰ δέ τινα μέρη ἀχώριστα , καί τινα χωριστὰ δηλονότι · τοῦτο γοῦν καὶ ἐπήγαγεν ἰού μὴν ἀλλ’ ἔνιά γε οὐδὲν κωλύει διὰ τὸ μηδενὸς εἶναι σώματος ἐντελεχείας . ” σαφῶς ἄρα τινὰ μὲν μόρια τῆς ψυχῆς αὐτόθεν τοῦ σώματος εἴδη φησί , διὸ καὶ ἀχώριστα ( τοῦτο γάρ ἐστιν ἐντελέχεια , τὸ εἶδος καὶ ἡ τελειότης τοῦ σώματος ) , τινὰ δὲ χωριστὰ διὰ τὸ μηδενὸς εἶναι σώματος ἐντελεχείας . καὶ πάλιν εὐθέως ἐπάγει “ ἔτι δὲ ἄδηλον , εἰ οὕτως ἐντελέχεια τοῦ σώματος ἡ ψυχή , ὥσπερ πλωτὴρ πλοίου . ” ὥστε καὶ εἰ λέγοι πᾶσαν ψυχὴν ἐντελέχειαν , οἶδέ τινα καὶ χωριστὴν ἐντελέχειαν ἔξωθεν τάττουσαν καὶ κοσμοῦσαν καὶ τελειοῦσαν τὸ ὑποκείμενον , ὥσπερ ὁ πλωτὴρ τὸ πλοῖον . εἰ δὲ ἡ μὲν χωριστὴ ἡ δὲ ἀχώριστος , καὶ ἡ μὲν θνητὴ ἡ δὲ ἀθάνατος , δῆλον ὅτι καὶ ἡ οὐσία τούτων ἑτέρα . σαφῶς γοῦν ἐν τῷ δευτέρῳ λόγῳ οὐ μόνον ἑτέρας οὐσίας εἶναι λέγει τὸν νοῦν , ἀλλὰ καὶ γένους ἑτέρου , ὡς μηδὲ τῷ γένει μίαν εἶναι τὴν λογικὴν τῇ ἀλόγῳ . ζητήσας γὰρ περὶ τῶν ἄλλων δυνάμεων τῆς ψυχῆς , εἴτε ἕκαστον ψυχή ἐστιν εἴτε μόριον ψυχῆς , “ περὶ δὲ τοῦ νοῦ’’ , φησί , “ καὶ τῆς θεωρητικῆς δυνάμεως οὐδέπω φανερόν , ἀλλ’ ἔοικε ψυχῆς γένος ἕτερον εἶναι , καὶ τοῦτο μόνον ἐνδέχεται χωρίζεσθαι , καθάπερ τὸ ἀίδιον τοῦ φθαρτοῦ . ” καὶ ὅτι οὐ περὶ τοῦ θείου νοῦ ταῦτα λέγει , ὡς οἴεται ὁ Ἀλέξανδρος , σαφές · περὶ γὰρ τῶν μορίων τῆς ψυχῆς ζητῶν , εἴτε χωριστά ἐστιν αλλήλων εἴτε μή , ἐπήγαγε “ περὶ δὲ τοῦ νοῦ ” , ὡς ἄν καὶ αὐτοῦ μορίου ὄντος τῆς ψυχῆς · οὐκ ἂν δὲ τὸν θεῖον νοῦν μόριον ἔλεγεν εἶναι τῆς ψυχῆς . ἄλλως τε πῶς ἄν περὶ τοῦ θείου νοῦ τοῦ πάντῃ χωριστοῦ σωμάτων ἔλεγεν ἄν ἐνδέχεσθαι αὐτὸν χωρίζεσθαι ; πῶς δ’ ἄν ὅλως περὶ τοῦ θείου νοῦ ἐζήτει εἰ χωριστὸς ἢ μή ; ὅτι δὲ οὐδὲ ἄλλον τινὰ νοῦν ἐπιγίνεσθαι ἡμῖν βούλεται , ὃν καλεῖ · θεωρητικόν , αὐτός ἐστι πάλιν ὁ λέγων ὅτι ὁ θεωρητικὸς νοῦς τοῦ πρακτικοῦ διαφέρει μόνῳ τῷ τέλει , ὡς τῷ ὑποκειμένῳ τῶν αὐτῶν ὄντων · τοῦ μὲν γὰρ τέλος τὸ ἀγαθόν , τοῦ θεωρητικοῦ δὲ ἡ ἀλήθεια . ὅταν μὲν γὰρ πρὸς τὰ ὑπέρτερα ἀνατείνῃ ἑαυτόν , θεωρητικὸς γίνεται ζητῶν τὴν τοῦ παντὸς φύσιν , ὅταν δὲ πρὸς τὰ καταδεέστερα , πρακτικός . ὡς εἰ ὁ πρακτικὸς νοῦς ἐστιν ὁ ἀνθρώπειος ( ἀνθρώπων γὰρ πράξεις ) οὗτος δὲ τῷ τέλει μόνῳ διαφέρει τοῦ θεωρητικοῦ , καὶ ὁ θεωρητικὸς ἄρα νοῦς ἀνθρώπινος ἂν εἴη . ὅτι μὲν οὖν οὐ πᾶσαν ψυχὴν μιᾶς φησιν εἶναι οὐσίας , ἱκανὰ τὰ εἰρημένα , ἔτι μέντοι καὶ ἁ ἐν προοιμίοις παρεθέμεθα · ἔτι δὲ μᾶλλον αὐτοῖς τοῖς ῥητοῖς ἐπεξιόντες εἰσόμεθα . ἐνταῦθα μέντοι πρὸς τὸν Τίμαιον δοκεῖ τὴν ἀπάντησιν ποιεῖσθαι , λέγοντα μεμερίσθαι τὴν ψυχὴν κατὰ τὰ τοῦ σώματος μόρια , καὶ τὸ μὲν λογικὸν καὶ αἰσθητικὸν ἱδρῦσθαι ἐν τῷ ἐγκεφάλῳ , τὸ δὲ θυμικὸν ἐν τῇ καρδίᾳ , καὶ ἐν τῷ ἥπατι τὸ ἐπιθυμητικόν . ὡς πρὸς ταῦτα οὖν ἀπαντῶν καὶ μὴ βουλόμενος κατὰ τὰ μόρια τοῦ σώματος κατακεκερματίσθαι αὐτήν , ἀλλὰ μίαν συνέχειαν ἔχειν ὅλην δι’ ὅλου τοῦ σώματος , εἰ κὼ πολυμερής ἐστιν , οὕτω φησὶ μίαν αὐτὴν εἶναι , ἐπειδὴ καὶ τὸ ζῷον ὅν . καὶ ὁ Πλάτων δὲ οὐχ ὡς οἰόμενος ἐν μὲν τῷ ἐγκεφάλῳ ἀπλῶς ἱδρῦσθαι τὴν λογικὴν οὐσίαν , ἐν τῇ καρδίᾳ δὲ τὸν θυμὸν καὶ ἐν ἄλλῳ ἄλλο τι , οὕτως διῄρει αὐτὴν τοῖς μορίοις τοῦ σώματος , ἀλλ’ ὧί οἰόμενος ἕκαστον μόριον ἄλλο πρὸς ἄλλομόριον τῆς ψυχῆς ἐπιτηδείως ἔχειν εἰς τὸ δέχεσθαι τὰς παρ’ αὐτοῦ ἐλλάμψεις . ὥσπερ γὰρ οὐδὲ πάντες ὀφθαλμοὶ ἰσοτίμως τὰς ἐκ τοῦ ἡλίου ἐλλάμψεις δέχονται , καὶ οὐ παρὰ τὸ μᾶλλον ἐν τῷδε τῷ ὀφθαλμῷ ἱδρῦσθαι τὸν ἥλιον μᾶλλον ἐλλάμπεται , ἀλλὰ διὰ τὴν ἑαυτοῦ ἐπιτηδειότητα , καὶ τῶν ἀψύχων δὲ τὰ διαφανῆ ἀπολαύει τῆς τοῦ φωτὸς ἐνεργείας διὰ τὴν οἰκείαν ἐπιτηδειότητα , οὕτως οἰητέον καὶ τὴν ψυχὴν μᾶλλον ἔν τισι μορίοις ἐλλάμπειν διὰ τὰς ἐκείνων ἐπιτηδειότητας , ὁπότε καὶ αὐτὸς ὁ Ἀριστοτέλης φαίνεταί που δοξάζων ἐν τῇ καρδίᾳ τὸ ἡγεμονικὸν ἱδρῦσθαι . ἀλλ’ ἐκ τούτων πάλιν ἀπορία τις ἀναφύει · μήποτε γὰρ μία τίς ἐστι τῇ οὐσίᾳ ἡ ψυχή , πρὸς δὲ τὰς διαφόρους κράσεις τε καὶ ἐπιτηδειότητας τῶν σωμάτων ἐν ἄλλῳ ἄλλας ἴσχει ἐνεργείας , ἐν τῷ ὀφθαλμῷ μὲν τὴν ὁπτικήν , ἐν ἀκοῇ δὲ τὴν ἀκουστικήν , καὶ ἄλλην ἐν ἄλλῳ . ἀλλ’ εἰ τοῦτο , δῆλον ὅτι ἡ μὲν ὀπτικὴ δύναμις ἐν τῷ ὀφθαλμῷ καὶ εἰδοποιεῖται , ἡ δὲ - ἀκοὴ ἐν τῷ ἀκουστικῷ μορίῳ , καὶ ἄλλη ἐν ἄλλῳ · εἰ δὲ τοῦτο , τὰ χείρω εἰδοποιήσει τὰ κρείττω , καὶ ἡ ὕλη τοῦ εἴδους ἔσται αἰτία , καὶ διὰ τὴν ὕλην τὸ εἶδος ἔσται . ἔσται γὰρ ἡ μὲν ὕλη οὗ ἕνεκα ἕνεκα γὰρ τοῦ ὄμματος τὸ ὁρᾶν ) τὸ δὲ εἶδος ἕνεκά του · τοῦτο δέ ἐστιν ἀντιστρέφειν τὴν τῶν πραγμάτων φύσιν . εἰ οὖν ταῦτα ἄτοπα καὶ ἀδύνατα , οὐκ ἐν τοῖς μορίοις | αἱ διάφοροι γίνονται ἐνέργειαι τῆς ψυχῆς , ἀλλὰ τῆ οὐσίᾳ εἰσὶ f 5 r διάφοροι . Ἐπεὶ δὲ τὸ γινώσκειν τῆς ψυχῆς καὶ τὰ ἑξῆς . τῶν ἀπηριθμημένων τὰ μέν ἐστι τῆς λογικῆς ψυχῆς , ἡ γνῶσις καὶ ἡ δόξα καὶ ἡ βούλησις , τὰ δὲ τῆς ἀλόγου , ἡ αἴσθησις καὶ ἡ ἐπιθυμία καὶ ἡ ὄρεξις καὶ ἡ κίνησις ἡ κατὰ τόπον , αὔξησις δὲ καὶ ἀκμὴ καὶ φθίσις τῆς φυτικῆς . πότερον ὅλῃ τῇ ψυχῇ τούτων ἕκαστον ὑπάρχει , τουτέστιν ἆρα μία ἐστὶν οὐσία τῆς ψυχῆς , ἥτις πολυδύναμος οὖσα τὰς διαφόρους ταύτας ἐνεργείας ποιεῖται , ἢ οὐκ ἔστι μία τῇ οὐσίᾳ ἀλλὰ πολυμερής . , ἐκ διαφόρων οὐσιῶν συγκειμένη , καὶ ἕκαστον τῶν μορίων αὐτῆς τινος τῶν εἰρημένων ἀντιλαμβάνεται ; p . 411b3 Καὶ τὸ ζῆν δὲ πότερον ἔν τινι τούτων ἐστίν . Ζητεῖ καὶ περὶ τοῦ ζῆν εἰκότως , ἐκ ποίου μορίου τῆς ψυχῆς παραγίοὕτως νεται . αὐτὸς δὲ ἐν τῷ ἐφεξῆς βιβλίῳ ἐρεῖ ὅτι τοῦ πεζαιτάτου καὶ ἐσχάτου μορίου ἐστὶ τῆς ψυχῆς , λύω δὴ τῆς φυτικῆς δυνάμεως · οὐδὲν γὰρ ἀμοιροῦν ταύτης ζῆν δύναται · διὸ καὶ τὰ μόνης αὐτῆς μετέχοντα ζῇ , λέγω ὄη τὰ φυτα . p . 411b5 λέγουσι δέ τινες μεριστὴν αὐτήν , καὶ ἄλλῳ μὲν ἄλλῳ δὲ ἐπιθυμεῖν . Ἐντεῦθεν ἡ πρὸς τὰ προβλήματα ἀπάντησις . ἐπεὶ γὰρ διάφοροι αἱ τῆς ψυχῆς ἐνέργειαι , ὡς παρέθετο , εἰκότως ἐζήτησεν , εἰ πάσῃ τῇ ψυχῇ πάντα ἐνεργοῦμεν ἢ ἄλλῃ δυνάμει αὐτῆς ἄλλο . ἀλλ’ ἐπεὶ ἄλογον τὰς διαφόρους ἐνεργείας ἐκ τῆς αὐτῆς δυνάμεως λέγειν προέρχεσθαι , ἀνάγκη πολυδύναμον εἶναι τὴν ψυχήν . ἀλλ’ εἰ τοῦτο , εἰκότως πάλιν ἐπὶ τούτοις ζητεῖται , πότερον διῄρηται ἡ ψυχὴ κατὰ τὰς δυνάμεις ταύτας , καὶ ἐν ἄλλῳ μὲν μέρει τήνδε τὴν δύναμιν ἔχει , ἐν ἄλλῳ δὲ τήνδε , ὥστε διῃρῆσθαι αὐτὴν εἰς μόρια τοσαῦτα , ὅσαι εἰσὶ καὶ αἱ δυνάμεις , ἢ μία οὖσα κὼ ἀμερὴς τὰς διαφόρους δυνάμεις ἴσχει , ὥσπερ τὸ πῦρ ἓν ὂν καὶ τὸ αὐτὸ κατ’ οὐσίαν καὶ θερμαίνει καὶ ξηραίνει καὶ φωτίζει πολυδύναμον ὂν καὶ οὐ πολυμερές , καὶ τὸ μῆλον ἓν ὂν κατὰ τὴν οὐσίαν διαφόρους ἔχει δυνάμεις τὸ εὐῶδες , τὸ γλυκύ , τὴν εὔχροιαν , τὸ σχῆ μὰ · καὶ ἐπὶ ἄλλων , σχεδὸν δὲ ἐπὶ πάντων τοῦτο ὁρᾶται . πρὸς οὖν τοὺς λέγοντας κατὰ μόρια αὐτὴν διῃρῆσθαι τοπικῶς αἰνίττεται δέ , ὡς εἶπον , τὸν παρὰ Πλάτωνι Τίμαιον ) νῦν ἐνίσταται . εἰ γὰρ διῄρηται ἡ ψυχὴ κατὰ μόρια , ἀνάγκη τὰ μόρια ταῦτα ἢ διακεκριμένα εἶναι ἀλλήλων ἢ ἡνωμένα . ἀλλ’ εἰ μὲν εἴη διακκριμένα ἀπ’ ἀλλήλων τὰ μόρια τῆς ψυχῆς , πῶς ἔσται τὸ ζῷον ἕν ; εἰ δὲ ἓν τὸ ζῷον καὶ συνεχές τε καὶ συμπαθὲς ἑαυτῷ , ἀνάγκη καὶ τὰς ψυχικὰς δυνάμεις ἤτοι τὰ μόρια τῆς ψυχῆς τὰ εἰδοποιοῦντα τὸ ζῷον καὶ αὐτὰ ἡνωμένα εἶναι · πῶς γὰρ αἴτια ἔσονται ἑνώσεως τῷ ζῴῳ αὐτὰ μὴ ὄντα ἡνωμένα ; εἰ δὲ ἥνωται τὰ μόρια τῆς ψυχῆς , τί ποτέ ἐστιν αὐτοῖς τῆς ἑνώσεως αἴτιον ; ἀλλ’ ἆρα μὴ τὸ σῶμα ; ἀλλὰ τοῦτο ἀδύνατον · τοὐναντίον γὰρ ἡ ψυχὴ τῷ σώματί ἐστι τῆς ἑνώσεως αἰτία . χεῖρον γὰρ τῆς ψυχῆς τὸ σῶμα , τὸ δὲ ἑνώσεως αἴτιόν τινι κρεῖττον εἶναι ἀνάγκη ἐκείνου · ἡ ψυχὴ δὲ κρείττων τοῦ σώματος καὶ ἑνώσεως αὐτῷ ἐστιν αἰτία , ὅθεν ἐξελθούσης , φησί , διαπνεῖται τὸ σῶμα καὶ σήπεται . οὐκ ἄρα τὸ σῶμα τῆς ἑνώσεως τῶν μορίων τῆς ψυχῆς αἴτιον . ἢ οὖν ὑπό τινος ἑτέρου ἥνωται ἢ ὑφ’ ἑαυτῶν . ὑφ’ ἑαυτῶν μὲν οὖν ἀδύνατον , ἑτέρας γε ὄντα οὐσίας · δεῖ γὰ ) ἕν τι εἶναι τὸ ἑνῶσον τὰ ἑτεροφυῆ καὶ ἕτερον εἶναι τῶν ἑνουμένων , ὥσπερ εἰ τύχοι τὸ ὑγρὸν ἕν τι καὶ ἕτερον τῶν συγκολλωμένων ἀλλήλοις σωμάτων . ἐν γὰρ τῇ ἑνώσει τῆς γῆς πρὸς τὸ ὕδωρ τῶν μὲν σωμάτων παρακειμένων ἀλλήλοις τῶν τε τοῦ ὕδατος καὶ τῶν τῆς γῆς , τῆς δὲ ὑγρᾶς ποιότητος δι’ ὅλων αὐτῶν χωρούσης καὶ δι’ ἑαυτῆς μέσης συγκολλώσης , τὴν ἕνωσιν τῶν ὑποκειμένων σωμάτων συμβαίνει γίνεσθαι . τὰ γὰρ ἅπαξ ὑπὸ φύσεως διηρημένα καὶ μὴ τὴν αὐτὴν αὑτοῖς οὐσίαν λαχόντα οὐκ ἄν ὑπὸ τῆς ἑαυτῶν φύσεως ἑνωθείη τῆς ἅπαξ διακρινάσης , ἀλλ’ εἰ ἑνωθήσονται ταῦτα , ἕτερον δεῖ τούτοις προσγίνεσθαι , δι’ οὗ μέσου τὴν πρὸς ἄλληλα ἕξουσιν ἕνωσιν . ἀδύνατον ἄρα τὰ μόρια τῆς ψυχῆς ἕτερα ὄντα ἀλλήλων ὑφ’ ἑαυτῶν ἑνωθῆναι . εἰ δὲ μὴ οἴκοθεν ἔχουσι τὴν ἕνωσιν , ἀλλ’ ὑπό τινος ἄλλου , τοῦτο πάλιν ἀνάγκη ἢ ἓν εἶναι καὶ ἀμερὲς ἢ πολυμερές . ἀλλ’ εἰ πολυμερές , πάλιν ἐρησόμεθα τί ἔσται κἀκείνοις τῆς ἑνώσεως αἴτιον · τὰ γὰρ αὐτὰ μὴ ἑνωθέντα πῶς ἄν αὐτὰ ἑτέροις ἑνώσεως αἴτια γένοιντο ; καὶ πάλιν τὸ ἐκεῖνα ἑνοῦν πότερον ἓν ἔσται ἢ πολλά ; καὶ τοῦτο ἐπ’ ἄπειρον . εἰ δὲ ἓν τὸ ἑνοῦν τὰ μόρια τῆς ψυχῆς , τοῦτο ἄν εἴη ψυχή . καὶ τί δήποτε , φησί , μὴ καὶ τὴν ψυχὴν αὐτόθεν ἓν ποιοῦσιν ; εἰ γὰρ τὸ ἑνώσεως αἴτιον τοῖς διακεκριμένοις ἓν δεῖ εἶναι , ὁρᾶται δὲ ἡ ψυχὴ ἑνώσεως καὶ συνοχῆς τῷ σώματι αἰτία οὖσα , εὔλογον τὸ αὐτόθεν ἕν τι τὴν ψυχὴν ὑποτίθεσθαι εἶναι , καὶ μὴ δεῖσθαι ἑτέρου τρίτου τοῦ καὶ αὐτὴν τὴν ψυχὴν συνέχοντος . καὶ οὐδέν γε ἄτοπον τὴν ψυχὴν μίαν οὖσαν τῷ ὑποκειμένῳ καὶ τῇ οὐσίᾳ δυνάμεσι κεχρῆσθαι διαφόροις , καὶ διὰ τοῦτο διαφόρους ἔχειν ἐνεργείας , ὡς τὸ πῦρ , ὡς τὸ μῆλον , ὡς πάντα σχεδὸν τὰ σώματα , ἅ τινα ἓν ὄντα τῷ ὑποκειμένῳ διαφόρους ἔχει δυνάμεις . ταῦτα δέ φησιν ὁ Ἀρι - στοτέλης οὐκ ἀρεσκόμενος τῷ δόγματι , ὡς ἤδη εἴπομεν , λέγω δὴ τῷ μιᾶς οὐσίας εἶναι τὴν ψυχήν , ἀλλ’ ἐγκαλῶν τῷ Τιμαίῳ κατὰ τὰ μόρια τοῦ σώματος διαιροῦντι καὶ τὴν ψυχήν . καὶ γὰρ αὐτὸς οὐ βούλεται μὲν μίαν f 5 r οὐσίαν εἶναι τῆς ψυχῆς , ἀλλὰ ἐκ διαφόρων συγκεῖσθαι οὐσιῶν , ἡνωμένων μέντοι τούτων ἀλλήλαις καὶ συνεχῶν οὕτως ὡς καὶ μίαν γίνεσθαι αὐτῶν τὴν συμπάθειαν . διαβαίνει γάρ τι καὶ ἐκ τοῦ λόγου εἰς τὰ πάθη καὶ ἐξ ἐκείνων εἰς τὸν λόγον · τό τε γὰρ ὑποτετάχθαι τὰ πάθη καὶ εἴκειν λόγῳ ἄνωθεν ἐκ τῆς τοῦ λόγου συλλήψεως αὐτοῖς ἐφήκει , τό τε πρὸς τὰς οἰκείας ἐνεργείας ἐμποδίζεσθαι τὸν λόγον ἐκ τῆς πρὸς τὰ πάθη σχέσεως αὐτῷ περιγίνεται . οὕτως οὖν μία οὐσία ἡ ψυχή , ὡς καὶ τὸν ὅλον ἄνθρωπον μιᾶς φαμεν εἶναι οὐσίας , καὶ ἁπλῶς τὰ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους · ἐπεὶ ὅτι γε οὐδὲ ἡ ἄλογος ψυχὴ πᾶσα μιᾶς οὐσίας ἐστί , δεικνύει τὸ μάχεσθαι ἀλλήλοις πολλάκις τὰ πάθη , θυμὸν λέγω καὶ ἐπιθυμίαν · οὐδὲν δὲ αὐτὸ ἑαυτῷ μάχεται . πολλάκις γοῦν πρὸς τοῦ λόγου μᾶλλον ὁ θυμὸς γίνεται ὡς συγγενέστερος διὰ τὸ φιλότιμον , ἀνθέλκει δὲ ἡ ἐπιθυμία . εἰ δέ τις ἐπιζητοίη , τί οὖν τὸ ἑνοῦν τὰς διαφόρους ταύτας οὐσίας , λέγομεν ὅτι αὐτὸς ἐν ἄλλοις εἶπεν ὅτι ἐν οἷς τὸ μὲν εἴδους λόγον ἐπέχει , τὸ δὲ ὕλης , ἐν τούτοις οὐ δεῖ ζητεῖν τί τὸ ἑνῶσον ταῦτα · οἴκοθεν γὰρ ἔχουσι τὴν ἕνωσιν · πέφυκε γὰρ ἡ ὕλη , ἐπειδὰν ἐπιτηδεία γένηται πρὸς τὸ καταδέξασθαι τὸ εἶδος , αὐτομάτως καὶ ἐξ οὐδεμιᾶς προσεχεστέρας αἰτίας αὐτὸ δέχεσθαι , ὥσπερ , εἰ τύχοι , ὅταν ἀποξεσθεὶς ὁ σίδηρος γένηται ἐπιτήδειος εἰς τὸ καταδέξασθαι τὸ τοῦ σκεπάρνου ἢ τὸ τοῦ πρίονος εἶδος , οὐ δεῖ ἄλλο τι εἷναι τὸ ἑνοῦν τὸ τοιόνδε σχῆμα τῷ σιδήρῳ , ἀλλ’ αὐτομάτως συμφύεται ταῦτα ἀλλήλοις . ὡσαύτως καὶ ἐπὶ τῶν φυσικῶν , οἷον τῆς τοῦ ζῴου διαπλάσεως καὶ τῶν λοιπῶν πάντων . ἡ γὰρ ὕλη καὶ τὸ εἶδος τῶν πρός τί εἰσιν · ἡ γὰρ ὕλη εἴδους ἐστὶν ὕλη , καὶ ἔμπαλιν · τὰ δὲ πρός τι ἅμα καὶ συνυφίστανται καὶ συναναιροῦνται , καὶ οὐ δεῖ πρότερον εἶναι αὐτά , εἶτα δεηθῆναί τινος τοῦ ἑνώσοντος · οὐδὲ γὰρ δεῖ πρότερον ἀνὰ μέρος εἶναι πατέρα καὶ υἱόν , εἶτα τὴν πρὸς ἄλληλα σχέσιν αὐτὰ ἀναδέχεσθαι , ἀλλ’ ἅμ τῷ ἐπινοηθῆναι τὸ ἕτερον συνεπινενόηται καὶ τὸ λοιπόν . οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ τῶν διαφόρων τῆς ψυχῆς μορίων ἔχει . ἡ γὰρ ἄλογος ψυχὴ ὕλης λόγον ἐπέχει πρὸς τὴν λογικήν , ἐκείνη δὲ εἴδους πρὸς ταύτην · ὁμοίως ἡ φυτικὴ ὕλης ἐπέχει λόγον πρὸς τὴν ἄλογον , ὥσπερ καὶ πρὸς τὴν φυτικὴν τὸ σῶμα . οὐκοῦν οὐκ ἐπιζητήσομεν ἐν τούτοις τὸ ἑνῶσον . ἅμα γὰρ τῷ ἐπιτήδειον γενέσθαι τὸ ὕλης ἐπέχον λόγον πρὸς τὸ καταδέξασθαι τὸ εἶδος ἐπιγίνεται τοῦτο οὐδενὸς δεόμενον ἔξωθεν τοῦ ἑνοῦντος , ἀλλ’ οἴκοθεν ἔχει ταῦτα καὶ ἐκ τῆς ἑαυτῶν φύσεως τὴν ἑνοποιὸν δύναμιν . ἀλλ’ ἐπὶ μὲν τῆς ἀνθρωπείας ψυχῆς προχωροίη ἂν οὗτος ὁ λόγος , τῆς λογικῆς μιᾶς οὔσης , καὶ διὰ ταύτης τῶν ἑξῆς ἑνουμένων , ὥσπερ ἐπὶ τῆς ᾿Ηρακλείας λίθου καὶ τῶν ἐξ αὐτῆς ἠρτημένων ἀλλήλοις σιδηρίων . τί δ’ ἄν τις εἴποι ἐπὶ τῶν ἀλόγων ζῴων ; εἰ γὰρ ἑτέρας οὐσίας τὰ μόρια τῆς ἐν αὐτοῖς ψυχῆς , αἰσθήσεώς φημι καὶ θυμοῦ καὶ ἐπιθυμίας , τί ἔσται τὸ ταῦτα ἑνοῦν ὑπέρτερον ὂν κατ’ αὐτά ; αὐτὰ μὲν γὰρ τῷ σώματι ἑνώσεως αἴτια , δεῖ δὲ πολλῷ πρότερον αὐτὰ ἡνῶσθαι ὑπό τινος · ἐπεὶ πῶς αὐτὰ μὴ ἡνωμένα τοῖς μετ᾿ αὐτὰ ἄν εἴη ἑνώσεως αἴτια ; καὶ οὐκ ἄν εἴποιμεν ἕτερον ἑτέρῳ ὡς ὕλην ὑποκεῖσθαι · τῆς γὰρ αὐτῆς εἰσι τάξεως πάντα τὰ αὐτὰ δὲ καὶ ἐπὶ τῆς φυτικῆς ψυχῆς ἐροῦμεν . κἄν γὰρ τὴν ὅλην δημιουργίαν τις εἴποι ταῦτα ἑνοῦν , οὔπω τὸ ζητούμενον εἶπε . τίνι γὰρ ἑνοῖ ; τὸ γὰρ ὡς εἰδικὸν αἴτιον τῆς ἑνώσεως ζητοῦμεν , οὐ τὸ ποιητικόν . τίνι οὖν αὐτὰ συνέδησεν , ὥσπερ τυχὸν τὸ σῶμα τῇ φύσει ἢ ἀπλῶς δυνάμει τινὶ φυσικῇ . εἰ δέ τι εἴη καὶ ἐπὶ τῶν τῆς ψυχῆς μορίων ἄλλο τὸ ἑνοῦν αὐτά , οἷον εἶδός τι αὐτῶν ἔσται , κἀκεῖνο ἂν εἴη ἡ ψυχή . μήποτε δὲ οὐδὲ ἐπὶ τούτων ἄτοπον τὸ τὰ καταδεέστερα ὕλης ἐπέχειν λόγον πρὸς τὰ κρείττω , ἐπεὶ καὶ ἐν τοῖς ἀψύχοις εἴδεσι τοῦτο συμβαῖνον ὁρῶμεν · τὰ γὰρ τῶν στοιχείων εἴδη αἱ ποιότητες ὕλης λόγον ἐπέχουσι πρὸς τὰ ἐξ αὐτῶν γινόμενα σώματα . p . 4111)14 ᾿Απορήσειε δ’ ἄν τις καὶ περὶ τῶν μορίων αὐτῆς , τίνα ἔχει δύναμιν ἕκαστον ἐν τῷ σώματι . Καὶ τοῦτο εὐλόγως ἀπορήσειεν ἄν τις . εἰ γὰρ ὅλη ἡ ψυχὴ τὸ ὅλον σῶμα συνέχει εἶπε γὰρ πρὸ ὀλίγου “ δοκεῖ γὰρ τοὐναντίον μᾶλλον ἡ ψυχὴ τὸ σῶμα συνέχειν ” εἰ οὖν ἡ ὅλη τὸ ὅλον σῶμα συνέχει , μεριστὴ δέ ἐστιν ἡ ψυχὴ καὶ διῄρηται εἰς πλείω μόρια , ἀνάγκη καὶ ἕκαστον μέρος αὐτῆς τοῦ σώματός τι συνέχειν , ὥσπερ καὶ ἐδόκουν λέγειν τὸ λογιστικόν τε καὶ αἰσθητικὸν τιθέντες ἐν ἐγκεφάλῳ , τὸ θυμικὸν ἐν τῇ καρδίᾳ , καὶ ἄλλο ἀλλαχοῦ . ἕκαστον οὖν μόριον αὐτῆς μόριόν τι τοῦ σώματος συνέξει ἐν ᾧ καὶ ἔστιν · οὐ γὰρ τὸ ἐν ἄλλῳ μορίῳ τοῦ σώματος τῆς ψυχῆς μόριον ἄλλο μόριον τοῦ σώματος συνέξει · ἕκαστον γὰρ μόριον τῆς ψυχῆς τοῦ ἐν ᾧ ἐστι συνεκτικόν ἐστι . τοῦτο δέ , φησίν , ἔοικεν ἀδύνατον , τουτέστι τὸ λέγειν ἕκαστον μόριον τῆς ψυχῆς μόριόν τι συνέχειν τοῦ σώματος . εἰ γὰρ τοῦτό ἐστιν , ποῖον μόριον , φησίν , ἢ πῶς ὁ νοῦς συνέξει , χαλεπὸν καὶ πλάσαι · μόριον γὰρ τῆς ψυχῆς καὶ ὁ νοῦς . εἰ τοίνυν συνέχει μὲν τὸ σῶμα ἡ ψυχή , ἔστι δὲ μεριστή , καὶ τὰ μόρια αὐτῆς εἰκότως μόριον τοῦ σώματος συνέξει · μόριον δὲ τῆς ψυχῆς καὶ ὁ νοῦς · καὶ αὐτὸν ἄρα δεῖ μόριόν τι τοῦ σώματος συνέχειν . τοῦτο δὲ καὶ πλάσαι , φησί , χαλεπόν . αἱ μὲν γὰρ ἄλλαι δυνάμεις τῆς ψυχῆς , ἅτε συγκινοῦσαι ἐν ταῖς ἐνεργείαις τὸ σῶμα ἢ ὅλον ἢ μόριον , κἂν ὑπονοηθεῖεν ἔν τισιν ἀφωρισμένοις μορίοις · οὗτος δὲ μὴ προσχρώμενος ἐν ταῖς ἐνεργείαις τῷ σώματι πῶς ἄν ὑπονοηθείη ἔν τινι μορίῳ εἶναι ; ἐναργῶς ἄρα διὰ τούτων χωριστὸν τοῦ σώματος τὸν νοῦν φησιν · εἰ δὲ τοῦτο , καὶ ἀθάνατον , ὃ καὶ αὐτὸς εἶπε πολλάκις . καὶ τὰς χρήσεις ἡμεῖς ἐν τοῖς προοιμίοις παρεθέμεθα . ἐν τούτῳ δὲ τῷ χωρίῳ ὁ ᾿Αλέ|ξανδρος ἀπορήσας παντελῶς εἰπεῖν τι τοῦ ἰδίου σκοποῦ ἐχόμενον , σιωπῇ παρῆκε τὸ χωρίον . καὶ ἐξ αὐτῶν ἄρα τῶν ἐνταῦθα λεγομένων δῆλός ἐστιν ὁ ’ Ἀριστοτέλης ἑτέρας οὐσίας εἶναι λέγων τὸν νοῦν καὶ χωριστόν . p . 411 b 19 Φαίνεται δὲ καὶ τὰ φυτὰ διαιρούμενα ζῆν . ’ Ελέγξας τῷ λόγῳ τοὺς λέγοντας μεριστὴν εἶναι κατὰ μόρια τὴν ψυχήν , νῦν ἐπ’ αὐτῶν τῶν πραγμάτων ψευδῆ ὄντα τὸν λόγον δείκνυσι . τὰ γὰρ φυτά , φησίν , ἔτι καὶ τὰ ἔντομα τῶν ζῴων ἐὰν διαιρεθῇ , φαίνεται ἓν ἕκαστον τῶν μορίων τὰς αὐτὰς ἔχον ἀπαραλλάκτως ψυχικὰς δυνάμεις · ἐν ἑκάστῳ γὰρ τῶν κλάδων ἐστὶ καὶ γεννητικὴ καὶ θρεπτικὴ καὶ αὐξητικὴ δύναμις , ἔτι τε καὶ τὰ μέρη τῶν διαιρεθέντων ἐντόμων ἕκαστον ὁρᾶται ἔχον καὶ αἴσθησιν καὶ κίνησιν . εἰ δὲ μεριστὴ ἦν ἡ ψυχὴ κατὰ μόρια , οὐκ ἂν τοῦτο ἦν , ἀλλ’ ἦν ἐν τῷδε μὲν τῷ μορίῳ ἡ αἴσθησις , ἐν τῷδε δὲ ἡ κίνησις . ἡ δὲ γεννητικὴ ἢ εὐθὺς ἔφθαρται ἐπὶ τῶν ἐντόμων ἅμα τῇ διαιρέσει ἢ δυνάμει ἐστὶν ἐν ἑκάστῳ , ἢ οὐδὲ ἔστιν ὅλως · τὰ πολλὰ γὰρ αὐτῶν , ἴσως δὲ καὶ πάντα , οὐ γεννᾶ . ὥστε μία καὶ ἡ αὐτὴ ψυχὴ ἐπὶ τούτων πρότερον μὲν τῷ ἀριθμῷ , πρὶν διαιρεθῇ , μετὰ δὲ τὸ διαιρεθῆναι τῷ εἴδει , οὐκέτι μέντοι καὶ τῷ ἀριθμῷ · οὐ γὰρ οἷόν τε τὰς ἐν διῃρημένοις οὔσας ὑποκειμένοις μίαν εἶναι τῷ ἀριθμῷ . τοῦ δὲ μὴ ἐπὶ πολὺ ζῆν τὰ μόρια τῶν ἐντόμων αἴτιόν φησι τὸ μὴ ἔχειν μόρια ὀργανικὰ ταῖς τῆς ψυχῆς ὑπηρετοῦντα δυνάμεσιν , ἔντερα τυχὸν ἢ ὀφθαλμοὺς ἢ στόμα ἢ τὰ τοιαῦτα , δι’ ὧν τοῦ σώματος τὸ ἀπορρέον ἀνυφαίνεται . καὶ ὁμοειδεῖς εἰσιν ἀλλήλαις καὶ τῇ ὅλῃ , ἀλλήλων μὲν ὡς οὐ χωριστὰ ὄντα , τῆς δὲ ὅλης ψυχῆς ὡς διαιρετῆς οὔσης . τὰ γὰρ μόρια τοῦ ἐντόμου , ὁμοίως δὲ καὶ τῶν φυτῶν ἑαυτοῖς τέ εἰσιν ὁμοειδῆ , ὅτι οὐ χωριστὰς ἔχουσι τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς , ἀλλὰ πᾶσαι αἱ δυνάμεις ἐν ἑκάστῳ εἰσί . τοῦτο γάρ ἐστι τὸ ἀλλήλων μὲν ὡς οὐ χωριστὰ ὄντα . εἰσὶ δὲ καὶ τῇ ὅλῃ ψυχῇ ὁμοειδῆ τῇ πρὸ τῆς τοῦ ζῴου διαιρέσεως . εἰσὶ δὲ αὐτῇ διὰ τοῦτο ὁμοειδῆ , ὡς διαιρετῆς οὔσης τῆς ὅλης εἰς ὁμοιομερῆ · τῶν γὰρ εἰς ὁμοιομερῆ διαιρουμένων ὁμοειδῆ τὰ μέρη τοῖς ὅλοις . διαιρεῖται δὲ κατὰ συμβεβηκός · τῷ γὰρ τὸ ἐν ᾧ ἐστι διαιρεῖσθαι καὶ αὐτὴ συνδιαιρεῖται . ὁ μὲν οὖν ’ Ἀριστοτέλης ἐπί τινων παραδειγμάτων γυμνάσας τὸν λόγον , τῶν φυτῶν λέγω καὶ τῶν ἐντόμων , εὐοδοῦντα αὐτὸν εὗρεν . ἀπορήσειε δ’ ἄν τις , μήποτε οὐκ ἐπὶ πάντων ἀληθὴς ὁ λόγος . ἐπὶ γὰρ τῶν ἄλλων ζῴων φαίνεται ὁ ἐγκέφαλος αἴτιος εἶναι καὶ κινήσεως καὶ αἰσθήσεως · ἐπιτεθὲν γάρ τι ἐπὶ τὸν ἐγκέφαλον ἀναίσθητον καὶ ἀκίνητον τὸ ζῷον ποιεῖ . τοῦ νεύρου τε διαιρεθέντος , δι’ οὗ ἐπὶ τὸ λοιπὸν σῶμα ἐκ τοῦ ἐγκεφάλου ἥ τε αἴσθησις παραγίνεται καὶ ἡ κίνησις , τὸ μὲν ἄνω μέρος τῆς διαιρέσεως ἅπαν καὶ κινεῖται καὶ αἰσθάνεται , τὸ δὲ κάτω πᾶν καθάπαξ ἀμφοτέρων ἐστέρηται . τὸ αὐτὸ γίνεται καὶ ἐμφράξεως ἐν τῷ νεύρῳ γενομένης . ἔτι τε ὁρᾶται θυμοῦ μὲν γένεσις ἐκ τοῦ περικαρδίου οὖσα αἵματος , ἐπιθυμία δὲ ἅμα συνδιατίθησι τὸ ἧπαρ ἢ ἐκεῖθεν ἔχει τὴν γένεσιν . εἰ τοίνυν αἱ δυνάμεις αὗται ἐν ὑποκειμένῳ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσιν , ὁρῶνται δὲ μὴ πᾶσαι διὰ παντὸς χωροῦσαι τοῦ σώματος οὔτε γὰρ ὄψις οὔτε ἀκοή , οὐκ ὄσφρησις , οὐ γεῦσις · ἥ τε πέττουσα δύναμις ἔν τισι μορίοις ἀφώρισται , θυμός τε οὐ δι’ ὅλου διήκει , κεἰ , καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ὡσαύτως ) ἀνάγκη πᾶσα ἐν ἐκείνῳ ἑκάστην μορίῳ ἱδρῦσθαι ἐν ὧ καὶ ἐνεργεῖ . φασὶν οὖν πρὸς ταῦτα ὅτι ἀρχαὶ μέν εἰσι τῶν δυνάμεων τούτων τὰ μόρια ταῦτα , οὐ μέντοι καθάπαξ ἐν αὐτοῖς περιωρισμέναι εἰσὶν αἱ δυνάμεις , ἀλλὰ φοιτῶσιν ἐξ αὐτῶν καὶ εἰς τὸ λοιπὸν σῶμα · ὅλον γοῦν τὸ σῶμα καὶ τῷ θυμῷ συνδιατίθεται καὶ τῇ ἐπιθυμίᾳ . οὐκ αὔταρκες δὲ τοῦτο · αὐτὸ γὰρ τοῦτό ἐστιν ἡ ἀπορία ὅτι ἑκάστη τῶν δυνάμεων τῆς ψυχῆς κεκλήρωται μόριόν τι τοῦ σώματος , οὗ πρώτως κατὰ τὴν ἐν αὐτῷ ἱδρυμένην ψυχικὴν δύναμιν ἐνεργοῦντος ἢ πάσχοντος διὰ τὴν συνέχειαν καὶ τὸ λοιπὸν σῶμα συμπάσχει . μήποτε οὖν ἐπὶ μὲν τῶν φυτῶν καὶ τῶν ἐντόμων ἐν αὐτῷ τῷ φαινομένῳ σώματι ἡ ψυχὴ ἔχει τὸ εἶναι , διὸ συνδιαιρεῖται τῷ ὑποκειμένῳ , ἐπὶ δὲ τῶν Xonruiv ζῴων ἅτε ἐν ἄλλῳ τινὶ ὑποκειμένῳ οὖσα τῷ πνεύματι καὶ κατ’ ἐπιτηδειότητά τινα ἐλλάμπουσα , τοῦτο ὅταν στερηθῇ τῆς ἐπιτηδειότητος ταύτης διαιρεθὲν τυχὸν ἤ τι τοιοῦτο πεπονθός , οὐκέτι χωρεῖ αὐτῆς τὰς ἐνεργείας . εἰ δὲ ἐπιτηδειότητος δεῖται πρὸς τὸ ἐλλαμφθῆναι , εἰκότως καὶ ἕκαστον τῶν μορίων αὐτοῦ τὸ μᾶλλον ἔχον ἐπιτηδειότητα πρός τινα ψυχικὴν δύναμιν μᾶλλον ἢ μόνον ἐλλάμπεται , καὶ ἐξ αὐτοῦ διὰ τὴν συνέχειαν καὶ ἐπὶ τὸ λοιπὸν παραπέμπεται σῶμα . , ἐν μέντοι τῷ πνεύματι οὕτως ἔχουσιν αἱ ψυχικαὶ δυνάμεις , ὥσπερ ἐν τῷ δένδρῳ αἱ φυτικαί , ὅλαι δι’ ὅλου χωροῦσαι τοῦ πνεύματος . p . β 27 ἔοικε δὲ καὶ ἡ ἐν τοῖς φυτοῖς ἀρχὴ ψυχή τις εἶναι . Ἐπειδὴ ἐνεκάλεσε τοῖς πρὸ αὐτοῦ φυσικοῖς ὅτι μὴ περὶ πάσης ψυχῆς διελέχθησαν , αὐτὸς τοῦτο ποιεῖ καὶ | περὶ πάσης διαλέγεται . εἰπὼν οὖν ἐν τοῖς ἐπάνω καὶ τὰ φυτὰ ἔμψυχα εἶναι , ἐν οἷς ἔλεγεν ὅτι διαιρούμενα τὴν αὐτὴν κατ’ εἶδος ἔχει ψυχήν , καὶ ἔτι ἔνθα ἐνεκάλει τοῖς ᾿Ορφικοῖς ἔπεσι λέγουσι τὴν ψυχὴν ἐκ τοῦ ὅλου φερομένην ἀναπνεῖν ἡμᾶς , λέγων ὅτι οὐχ οἷόν τε τοῖς φυτοῖς τοῦτο συμβαίνειν , νῦν οὖν ὅτι ψυχὴ καὶ ἡ ἐν τοῖς φυτοῖς , τοῦτο τοῦτο πιστοῦται ἐκ τοῦ κοινὴν ταύτην μόνην εἶναι τὴν δύναμιν καὶ τῶν φυτῶν καὶ τῶν ζῴων . εἰ γὰρ ἐν τοῖς ζῴοις ψυχική ἐστι δύναμις ἡ θρεπτικὴ καὶ αὐξητικὴ καὶ γεννητική , ὁρῶνται δὲ αὗται καὶ ἐν τοῖς φυτοῖς , δῆλον ἄρα ὅτι κἀκεῖνα ἔμψυχα ἄν εἴη . τὸ δὲ μόνης ταύτης ἀντὶ τοῦ κατὰ μόνην ταύτην κοινωνεῖ τοῖς φυτοῖς τὰ ζῷα . p . 411 b 29 Καὶ αὐτὴ μὲν χωρίζεται τῆς αἰσθητικῆς ἀρχῆς . Διὰ τούτων ἐκεῖνό φησιν · ἡ μὲν φυτικὴ ἀρχὴ ἄνευ τῆς αἰσθητικῆς εἶναι δύναται , ἐκείνη δὲ οὐκ ἄνευ ταύτης . τοῦτο δὲ οὐχ ὡς τῆς ψυχῆς ἀμφοτέρας ἐχούσης τὰς δυνάμεις χωριστάς τοῦτο γὰρ ἔναγχος ἤλεγξεν ) , ἀλλ’ ὅτι ἐν οἷς μὲν ἡ φυτική , οὐ πάντως καὶ ἡ αἴσθησις , ἐν οἷς δὲ ἡ αἴσθησις , πάντως καὶ ἡ φυτική . εἰ δὲ μὴ οἴόνιτε τὴν αἰσθητικὴν ἄνευ τῆς φυτικῆς εἶναι , δῆλον ὡς καὶ αὕτη ψυχή ἐστι . διαλέγεται δὲ καὶ περὶ ταύτης ὡς ψυχικῆς δυνάμεως , ἐπεὶ ἐζήτησεν ἀνωτέρω , τίνι μορίῳ τῆς ψυχῆς τὸ ζῆν ἔχομεν . ἐρεῖ δὲ ἐν τοῖς ἑξῆς ὅτι κατὰ ταύτην τὴν δύναμιν τὸ ζῆν ἐν τοῖς ἐμψύχοις ὑπάρχει . |
Lemmas: προοίμιον μέλλω ἐγώ ὁ περί Ψυχή ἀκροάομαι λόγος ἀναγκαῖος εἶπον πρότερος περί ὁ δύναμις ὁ Ψυχή , ποσαχῶς τε διαιρέω καί Ποίας ἕκαστος ὁ ὀνομασία τυγχάνω , εἶτα πόσος ὁ ἀρχαῖος περί αὐτός δόξα γίγνομαι , καί ἐπί οὗτος ὁ ἀληθής περί αὐτός δόξα ἐκ διαίρεσις ἀφορίζω . πρῶτος μέν ὁ ψυχικός δύναμις ὁ εἰς δύο διαίρεσις ἐπιδέχομαι · ὁ μέν γάρ αὐτός εἰμί λογικός , ὁ δέ ἄλογος . ἑκάτερος δέ οὗτος ὁ δύναμις διχή πάλιν διαιρέω · ὁ γάρ λογικός δύναμις ὁ μέν εἰμί ζωτικός καί ὀρεκτικός , ὁ δέ γνωστικός · ὁμοίως δέ καί ὁ ἄλογος . πάλιν δέ ὁ λογικός τε καί γνωστικός ὁ Ψυχή δύναμαι . μείς διαιρέω τριχῆ · ὁ μέν γάρ τίς εἰμί δόξα , ὁ δέ διάνοια , ὁ δέ νόος . ὁ μέν οὖν δόξα καταγίγνομαι περί ὁ καθόλου ὁ ἐν ὁ αἰσθητός · οὗτος γάρ γιγνώσκω . οἶδα γάρ ὅτι πᾶς λευκός διακριτικός ὄψις , καί ὅτι πᾶς ἄνθρωπος δίπους . ἔτι γε μήv καί ὁ διανοητής οἶδα ἄνευ λόγος ὁ συμπέρασμα . οἶδα γάρ ὅτι ὁ ψυχή ἀθάνατος , διά τίς δέ ἀθάνατος , οὐκέτι οἶδα · διάνοια γάρ οὗτος ἔργον , δόξα δέ ὁ ὅτι μόνος οἶδα . ὅθεν καί καλῶς ὁρίζω αὐτός ἐν ὁ σοφιστής διάλογος ὁ Ἐλεάτης ξένος διάνοια ἀποτελεύτησις . ὁ γάρ διάνοια συλλογίζομαι ὅτι ἀθάνατος ὁ ψυχή , λαμβάνω ὁ δόξα ὁ συμπέρασμα οὗτος μόνος οἶδα a 1r ὅτι ἀθάνατος . διάνοια γάρ ἔργον ὁ οἱονεί ὁδός τις διανύω μεταβαίνω ἀπό πρότασις ἐπί συμπέρασμα , ὅθεν ἔχω καί ὄνομα . οἷος πόθεν ὅτι ὁ ψυχή ἀθάνατος ζητέω ὁ διάνοια · εἶτα ἐκ ὁ σαφής ἄρχω διαβαίνω ἐπί ὁ ζητέω λέγω ὅτι ὁ ψυχή αὐτοκίνητος , ὁ αὐτοκίνητον καί ἀεικίνητος , οὗτος δέ ἀθάνατος , ὁ ψυχή ἄρα ἀθάνατος . ὁ δέ νόος ἔργον ὁ ἁπλόος ἐπιβολή κρατύς ἢ κατά ἀπόδειξις ἐπιβάλλω ὁ πρᾶγμα . ὥσπερ γάρ ὁ αἴσθησις προσβάλλω ὁ λευκός ἢ ὅδε ὁ σχῆμα κρατύς ἢ κατά ἀπόδειξις οὗτος γιγνώσκω οὖον γάρ δήω συλλογισμός , ὅτι ὅδε εἰμί λευκός , ἀλλά ἁπλόος ἐπιβολή οὗτος γιγνώσκω ) , οὗτος καί ὁ νόος ἁπλόος ἐπιβολή γιγνώσκω ὁ νοητός κρατύς ἢ κατά ἀπόδειξις . οὗτος δέ ὁ ὁ νόος ἐνέργεια μόνος παραγίγνομαι ὁ εἰς ἄκρος κάθαρσις καί ἐπιστήμη ἀφικνέομαι , ὁ διά ὁ καθαρτικός ἀρετή ἀφάνταστος καί δίχα αἴσθησις ἐνεργέω συνεθίζω . εἰμί γάρ ὁ νόος οἷος ἕξις ὁ Ψυχή τέλειος . ὅθεν περί οὗτος λέγω ὁ Πλωτῖνος φημί ὅτι “ ὅστις δέ ἐνεργέω , οὗτος οἶδα ὅς λέγω , ἅτε δή ὁ τοιοῦτος κατάστασις μηδέ λόγος ἑρμηνεύω δύναμαι , ” καταγίγνομαι οὖν ὁ μέν νόος περί ὁ νοητός , ὅσπερ ὁ Τίμαιος ὁρίζω λέγω εἰμί νοέω μετά λόγος περιληπτός , ὁ δέ διάνοια περί ὁ διανοητής , ὁ δέ δόξα περί ὁ δοξαστής , ὅσπερ καί αὐτός ὁ δοξαστός λέγω ὁ Τίμαιος φημί εἰμί δόξα μετά αἴσθησις ἄλογος δοξαστής . οὗτος δέ ὁ δύναμις πρῶτος μέν ἔχω τάξις ὁ νόος , ἔσχατος δέ ὁ δόξα , μέσος δέ ὁ διάνοια , ὅστις καί μάλιστα οἰκεῖος εἰμί ὁ Ψυχή ὁ ἡμέτερος , ἐπεί καίω οὗτος ὁ μέσος ἐν ὁ πᾶς τάξις ἔχω . καί διά οὗτος , λέγω δή ὁ διάνοια , ἀνάγω ὁ ἡμέτερος ψυχή ἐπί ὁ ὁ νοητός θεωρία , ὅστις εἰμί ὁ τελειότης ὁ Ψυχή . ἐπεί γάρ σύντροφος εἰμί καί σύμφυλος ὁ αἰσθητός ὁ ψυχή ὁ ἡμέτερος , ἀδυνατέω διά ὁ συνεθισμός ὁ αἴσθησις ἐπί ὁ θεωρία ὁ νοητός καί ἄυλος ἀνάγω ἑαυτοῦ , ἀλλά νομίζω ἐκεῖνος σῶμα εἰμί καί μέγεθος ἔχω , καί ὅσος ἐπί ὁ αἰσθητής ἐκεῖ φαντάζω . ὅς καί ὁ Πλάτων ἐν ὁ Φαίδων λέγω ὅτι οὗτος εἰμί ὁ χαλεπός ὁ ἐν ἐγώ , ὅτι ὅταν καί σχολή ἀπό ὁ περιολκή ὁ σῶμα μικρός ἄγω καί ἐθέλω ὁ θεωρία ὁ θεῖον σχολάζω , παρεμπίπτω ὁ φαντασία θόρυβος ἐγώ κινέω , ὑπονοέω δίδωμι ὅτι σῶμα εἰμί ὁ θέω , καί μέγεθος ἔχω καί σχῆμα , καί οὐ ἐάω ἐγώ ἀσώματος καί ἀσχημάτιστος περί ὁ θεός ἐννοέω . διά οὗτος δεῖ ὁ ψυχή ὁδεύω ἐπί ὁ ἑαυτοῦ τελειότης πρῶτος ἐνεργέω κατά διάνοια , ὅστις ἔχω περί ὁ μέσος ὁ πρᾶγμα . τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ διανοητής , οἷος εἰμί ὅς τε ψυχή ὁ ἡμέτερος καί ὁ περί αὐτός θεωρία , ἔτι δέ καί ὁ μαθηματικός , ὅστις , ὁ μάθημα λέγω , ὁ οὐσία ἄυλος ἔχω , εἰμί καί μή ὁ ὕπαρξις , ἵνα συνεθίζω ἐν οὗτος ἐνεργέω ἄυλος ὁδός προέρχομαι καί ἐπί ὁ παντελῶς χωριστός ὁ ὕλη , λέγω ὁ θεῖον , χωρέω . ὅθεν καί ὁ Πλωτῖνος ἄγω ὁ νέος , φημί , διά ὁ μάθημα πρός συνεθισμός ὁ ἀσώματος φύσις . εἰμί δέ ποτός ὁ διάνοια συλλογίζομαι καί περί ὁ νοητός , ἀλλά οὖον κατά ἑαυτοῦ , ἀλλά ὁ νάω συμπλέκω , ωμʹ καί ἐπί ὁ αἰσθητής συλλογίζομαι συμπλέκω ὁ φαντασία . οὗτος τοίνυν ὁ νόος εἰμί καί μή μετέχω ὁ πολύς , ἀλλά οὖν ἴχνος τις καί ἴνδαλμα διαβαίνω καί εἰς ἐγώ · οὗτος δέ εἰμί ὁ κοινός ἔννοια , ὅς ἀναπόδεικτος , μᾶλλον δέ κρατύς ἢ κατά ἀπόδειξις πᾶς γιγνώσκω , οἷος ὅτι ὁ ὁ αὐτός ἴσος καί ἀλλήλων ἴσος , ὅτι ἐάν ἀπό ἴσος ἴσος ἀφαιρέω , ὁ καταλείπω ἴσος γίγνομαι , ὅτι ἐπί πᾶς ἢ ὁ κατά . φάσις ἢ ὁ ἀπόφασις , ὅτι πᾶς ὁ ἀγαθός ἐφίημι , καί ὅσος τοιοῦτος . πρός γάρ ὁ οὗτος πίστις κατασκευή οὖον δήω , ἀλλά κατά πρῶτος ἐπιβολή ἀγαθός ἢ κατά ἀπόδειξις οὗτος γιγνώσκω . οὗτος οὖν , ὡς εἶπον , ὁ κοινός ἔννοια ὁ διά πᾶς χωρέω ἴνδαλμα ὁ νόος ἐναργής εἰμί . περί οὗτος καί ἐν ὁ ’ ἀποδεικτικός ὁ Ἀριστοτέλης πρός ὁ νομίζω μή εἰμί ἐπιστήμη λέγω , ὅτι οὖον μόνος ἐπιστήμη εἰμί λέγω , ἀλλά καί ἀρχή ἐπιστήμη , ὁ ὁ ὅρος γιγνώσκω , ὅρος λέγω ἤτοι ὁ κοινός ἔννοια καί ὁ ἐν ὁ συλλογισμός ὅρος δεῖ γάρ πᾶς συλλογισμός ἀπό κοινός ἔννοια ἔχω ὁ ἀρχή , ὅστις , ὡς εἶπον , ἀπό ὁ νόος καί πρός ἐγώ φοιτάω · ἀναπόδεικτος γάρ οἶδα ὅτι ὅδε τίς ἄνθρωπος εἰμί ἢ ψυχή ἤ τίς τοιοῦτος ) , ἢ ὁ νοητός ὅρος φημί ὡς πέρας ὁ εἰμί · ὅρος γάρ εἰμί , ὅς φημί ὁ γεωμέτρης , ὅς τις εἰμί πέρας . ἀρχή οὖν ἐπιστήμη φημί ὁ νόος εἰμί · διά αὐτός γάρ ἔχω ὁ κοινός ἔννοια , ὅθεν ὁ διάνοια ὡς ἀπό ἀρχή ὁ ἐπιστημονικός ἀποδείκνυμι ποιέω · ἤγουν ὅρος λέγω ὁ νοητός · καί γάρ αὐτός ἔσχατος εἰμί ὁ εἰμί . λέγω οὖν , φημί , εἰμί ὁ νόος , ὅς ἀρχή ἐπιστήμη καλέω , ὅστις ὁ νοητός γιγνώσκω · οὗτος γάρ ὅρος ὡς πέρας . ἄξιος δέ ζητέω , ἐπεί λέγω ὁ δόξα ὁ μέν ὅτι οἶδα , ὁ δέ διότι ἀγνοέω , λέγω δέ καί ὁ καθόλου ἐν ὁ αἰσθητός οἶδα , ἔτι γε μήv καί ὁ διανοητής ὁ συμπέρασμα , πόθεν ὁ δόξα ὁ γνῶσις ὁ καθόλου ἐν ὁ αἰσθητός . τίς γάρ ἀποδείκνυμι ὅτι πᾶς ἄνθρωπος δίπους λαμβάνω οὗτος ὁ συμπέρασμα ἔχω παρά ἑαυτοῦ , ὥσπερ ἐπί ὁ διανοητής ὁ διάνοια ἀποδείκνυμι ὅτι ὁ ψυχή ἀθάνατος ὁ συμπέρασμα λαμβάνω ὁ δόξα ἄν - τίκτω ; οὔτε γάρ ὁ διάνοια οὗτος ἀποδείκνυμι , λέγω δή ὅτι πᾶς ἄνθρωπος δίπους ἢ πᾶς ἵππος χρεμετιστικός ἢ ὅσος τοιοῦτος · οὖον γάρ δυνατός ἐκ ὁ μερικός ὁ καθόλου πιστόω . οὖον γάρ ἐπεί Ξανθός καί Βαλίος τετράπους καί ὁ ἐν ὅδε καί ὅδε ὅς τόπος ἵππος , ἤδη δυνατός λέγω ὅτι καί πᾶς , οὐδέ ὅτι ὁ Δεῖνα καί ὁ Δεῖνα ὁ Αἰθίοψ μέλας , ἤδη δῆλος ὅτι καί πᾶς Αἰθίοψ μέλας . ὅτι μέν οὖν ὁ διάνοια ὁ αἰσθητός οὐ ἀποδείκνυμι δῆλος · ὅτι δέ οὔτε ὁ φαντασία οὔτε ὁ αἴσθησις , καί οὗτος πρόδηλος , καί ὅταν περί αὐτός λέγω , ἔτι πολύς μᾶλλον φανερός εἰμί · ἕκαστος γάρ οὗτος μερικός τίς γιγνώσκω . πόθεν οὖν ὁ δόξα ὁ καθόλου ὁ αἰσθητής γιγνώσκω ; λέγω οὖν ὅτι μάλιστα μέν πως δυνατός ὁ διάνοια καί ὁ ἐν ὁ αἰσθητός καθόλου συλλογίζομαι , ὥσπερ ποιέω ὁ Ἀριστοτέλης ἐπί ὁ ἄστρον , βούλομαι δείκνυμι ὅτι σφαιρικός , πιστόω οὗτος ἀπό εἷς ὁ σελήνη · εἰμί γάρ ἐπί ὁ ὁμοούσιος ὅς ἐπί εἷς , ἀνάγκη καί ἐπί πᾶς εἰμί , ὁμοούσιος δέ πᾶς ὁ ἄστρον , δείκνυμι δέ ὅτι ὁ σελήνη σφαιρικός , δῆλος ὅτι καί ὁ ἄλλος σφαιρικός εἰμί . καί καπνός τις ὁράω συλλογίζομαι ὅτι καί πῦρ ὑπάρχω ἐν ὁ τόπος οὕτως · ἐν ὁ τόπος οὗτος καπνός εἰμί · πᾶς καπνός ἐκ πῦρ εἰμί · ἐν ὁ τόπος ἄρα οὗτος πῦρ εἰμί . ἴσως μέν οὖν , ὅσπερ εἶπον , δυνατός καί περί τίνω αἰσθητής συλλογίζομαι ὁ καθόλου , εἰμί καί μή ἐπί πᾶς · πλήν λέγω ὅτι ἔχω ὁ λογικός ψυχή συνουσιόομαι ὁ λόγος ὁ πρᾶγμα ἐν ἑαυτοῦ , διά δέ ὁ καταδύω ἐν ὁ ὕλη οἷος ἐγκαταχώννυμι , ὡς ὁ ἐν ὁ τέφρα κρύπτω σπινθήρ . ὥσπερ οὖν ὅταν τις μικρός ὁ τέφρα ἐράω διορύσσω , ὁ σπινθήρ εὐθύς ἀναλάμπω , καί οὐ ὁ διορύσσω ὁ σπινθήρ ποιέω , ἀλλά μόνος ὁ ἐμποδίζω παύω , οὗτος ὁ τρόπος καί ὁ δόξα ἐρεθίζω ὑπό ὁ αἴσθησις προβάλλω ὁ λόγος ὁ εἰμί . οὗτος καί ὁ διδάσκαλος φημί μή ὁ γνῶσις ἐγώ ἐντίθημι , ἀλλά ὁ εἰμί ἐν ἐγώ καί οἷος κρύπτω ἐκφαίνω · ἐπεί εἰμί μή εἰμί ἐν ἐγώ ὁ ὁ εἰμί λόγος , διά τίς συναισθάνομαι , ὅταν τις παρά ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις διαλέγω ; οἷος δύο τις περί Ψυχή διαλέγω ὁ μέν καταψηφίζω καί ἐλέγχω αὐτός μή σύμφωνος ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις διαλέγω , ὁ δέ συντίθημι καί λέγω μᾶλλον ἀληθεύω · πρός τίς ἐν παραβάλλω ὁ παρά ἐκεῖνος λέγω λέγω ὁ μέν ἀληθεύω , ὁ δέ μή , εἰμί μηδείς εἰμί ὁ πρᾶγμα παρά ἐγώ λόγος ; ἢ δῆλος ὅτι πρός ὁ παρά ἐγώ κρύπτω περί αὐτός ἔννοια ὑπό ὁ προσδιαλέγομαι ἐρεθίζω παραβάλλω ἢ ἀληθεύω αὐτός ἢ ψεύδω λέγω . οὕτως οὖν καί ὁ δόξα | λέγω ὁ αἴσθησις μανθάνω ὅτι ὁ Δεῖνα καί ὁ Δεῖνα δίπους , ἐρεθίζω ὑπό αὐτός ἀναμιμνήσκω ὅτι καί πᾶς ὁ ὁμοφυής δίπους ) · μᾶλλον δέ προσφυής εἶπον καί οὗτος κοινός ἔννοια καί ὁ νόος ἀποσκίασμα · πᾶς γάρ ὅσπερ οἶδα κρατύς ἢ κατά ἀπόδειξις , οὗτος κατά κοινός ἔννοια οἶδα . ὁ δέ δεῖξις δήω εἰς ὁ γιγνώσκω ὑπό ἐγώ , οὗτος ὁ συμπέρασμα Χωρὶς ἀπόδειξις ἔργον εἰμί ὁ δόξα οἶδα . οἷος οἶδα ἄνευ λόγος ὅτι ὁ ψυχή ἀθάνατος , διότι ὁ οὗτος γνῶσις μετά ἀπόδειξις εἰμί , καί οὖον κρατύς ἢ κατά ἀπόδειξις , ὥσπερ ἄνευ ἀπόδειξις οἶδα ὅτι πᾶς ἄνθρωπος γελαστικός . ὁ μέν οὖν ὁ λογικός γνωστικός δύναμις διαιρέω · πρακτικός δέ εἰμί βούλησις καί προαίρεσις . καί ὁ μέν βούλησις μόνος εἰμί ὁ ἀγαθός , ὁ δέ προαίρεσις ἐπαμφοτερίζω . καί ὁ μέν βούλησις αὐτός κατά ἑαυτοῦ εἰμί ὁ λογικός Ψυχή , ὁ δέ προαίρεσις ὁ συμπλέκω ὁ ἀλογία . ὅτε γάρ εἰμί ἔξω ὁ γένεσις ὁ ψυχή , κατά βούλησις μόνος ἐνεργέω · ἐν μόνος γάρ εἰμί ὁ ἀγαθός * ὅταν δέ γίγνομαι ἐν ὁ γένεσις , ἐπεί συμπλέκω αὐτός ὁ ἄλογος δύναμις διά ὅς εἴρω αἴτιος , τότε ὁ ἐπιπλοκή ὁ ἄλογος ἴσχω ὁ προαίρεσις , διότι ποτέ μέν πρός ὁ ἀλογία , ποτέ δέ πρός ὁ λόγος γίγνομαι , καί αἱρέω ὅδε πρό ὅδε . οὗτος μέν οὖν ὁ λογικός ὁ Ψυχή δύναμις . ὁ δέ ἄλογος ὁ Ψυχή δύναμις ὁ μέν εἰμί γνωστικός , ὁ δέ ζωτικός καί ὀρεκτικός · καί γνωστικός μέν φαντασία καί αἴσθησις . διαφέρω δέ ἀλλήλων οὗτος , ὅτι ὁ μέν αἴσθησις πρός ὁ ἐκτός ἀποτείνω , ὁ δέ φημί - σίον ἔνδον ἔχω ὁ γνῶσις . ὁ μέν γάρ αἴσθησις ὁ πάρειμι μόνος καί ὅς ἀντιλαμβάνω ἔξωθεν οὗτος οἶδα , ὁ δέ φαντασία παρά ὁ αἴσθησις λαμβάνω ὁ τύπος ὁ αἰσθητής ἐν ἑαυτοῦ οὗτος ἀναπλάσσω · ὅθεν καί παθητικός νόος αὐτός καλέω ὁ Ἀριστοτέλης , νόος μέν ὡς ἔνδον ἔχω ὁ γνωστός καί ἁπλόος προσβολή , ὥσπερ ἐκεῖνος , ἐπιβάλλω καί οὖον διά κατασκευή , παθητικός δέ διότι μετά τύπος καί οὐ ἀσχημάτιστος γιγνώσκω . καλέω δέ φαντασία οἱονεί φαοστασία τις εἰμί · φαντασία γάρ εἰμί ὁ ὁ φαίνω στάσις · ἵστημι γάρ ἐν ἑαυτοῦ ὁ ἔξω φαίνω . ἑκάτερος δέ αὐτός περί μερικός ἀποτείνω · ὅδε γάρ ὁ λευκός οἶδα , οὖον μήv πᾶς λευκός . διαφέρω δέ ὁ ὁ μέν ὁ ἔξω ὁ δέ ὁ ἐντός οἶδα · καί ὁ μέν φαντασία ὁ πέντε αἴσθησις δέχομαι ὁ τύπος , ἕκαστος δέ ὁ αἴσθησις μόνος γιγνώσκω ὁ δίειμι αἰσθητός . ὁ δέ ὀρεκτικός καί ζωτικός ὁ μέν εἰμί θυμός , ὁ δέ ἐπιθυμία . ζητέω δέ ἄν τις πῶς λέγω ἀντιδιαστέλλω ὁ ἐπιθυμία πρός ὁ θυμός . τίς γάρ ; οὐ καί ὁ θυμός ἐπιθυμέω ὁ ἀντιλυπέω ὁ προλυπέομαι ; τίς δέ ; οὐ καί ὁ λόγος ἐπιθυμέω ὁ μάθημα καί ὁ θεώρημα ; λέγω οὖν πρός οὗτος ὅτι εἰμί ὁ ἐπιθυμία καί κοινός λέγω καί ἰδικός · ὥσπερ γάρ ὁ διάθεσις λέγω καί κοινῶς καί ἐπί ὁ ἕξις , λέγω δέ καί ἰδικός ὁ ἀντιδιαστέλλω πρός ὁ ἕξις , οὗτος καί ὁ ἐπιθυμία λέγω καί κοινῶς ἐπί πᾶς ὁ δύναμις ὁ Ψυχή , λέγω δέ καί ἰδικός ὁ ἀντιδιαστέλλω πρός ὁ θυμός . ἐπεί γάρ πέμπω ἡμός ὁ πρόνοια ἐνταῦθα κατακοσμέω ὁ ὅδε , πιστεύω ἐγώ ὁ κλῆρος οὗτος ὅς βούλομαι ἐγώ σῴζω · καί ἵνα οὗτος εἰμί ποιέω , ἐπεί πολύς ὁ λυμαίνομαι ὁ κλῆρος οὗτος , εἰμί δέ καί ῥευστός ὁ φύσις καί φθαρτός , δίδωμι ἐγώ θυμός καί ἐπιθυμία , ἵνα ὁ μέν ὁ λυμαίνομαι ἀποσοβέω , τῆ δέ ὁ ἀπορρέω ἀνυφαίνω . οὗτος μέν οὖν ὁ ὁ Ψυχή λογικός τε καί ἄλογος δύναμις . παρά δέ οὗτος εἰμί ὁ φυτικός καλέω · οὗτος δέ εἰμί τρεῖς , θρεπτικός αὐξητικός γεννητικός . φυτικός δέ καλέω , διότι οὗτος μόνος ἐν ὁ φυτός ὁράω · καί γάρ τρέφω ἀρδεύω καί κοπρίζω καί αὐξάνω καί γεννάω ὅμοιος ἑαυτοῦ · ἄμπελος γάρ ἐκ ἄμπελος καί ἐλαία ἐκ ἐλαία . ὡς οὖν ἀνακεφαλαιόω εἶπον , εἰμί καί ἄνθρωπος καί ζῷον καί ἔμψυχος · καί ὡς μέν ἄνθρωπος ὁ λογικός ὅς ἀπαριθμέω δύναμις ἔχω , ὡς δέ ζῷον ὁ ἄλογος , ὡς δέ ἔμψυχος ὁ φυτικός . ἔμψυχος γάρ λέγω καί ὁ φυτός · ἔμψυχος γάρ ὁ αὐξάνω καί τρέφω καί γεννάω ὅμοιος ἑαυτοῦ . λέγω γοῦν καί αὐτός ζῶ τε καί θνήσκω · ὁ δέ ζωή καί ὁ θάνατος παρουσία καί ἀπουσία ὁ Ψυχή γίγνομαι . ὅσος μέν οὖν ἔχω ὁ ἀγαθός ζωή , ἐκ ἀνάγκη καί ὁ καταδεής , οὐκέτι δέ καί ἔμπαλιν · οὖον γάρ δυνατός ἔχω ὁ λογικός δύναμις μή πρότερος ἐσχηφαοστασία Κότας ὁ καταδεής . ἀμελέω καί ὁ αἴσθησις οὐ εἰμί μετέχω ὁ ἀγαθός ὁ μή μετέχω ὁ χείρων · ὅσος γοῦν μετέχω εἰμί , οὗτος καί ἀκοή καί ὁ λοιπός , καί ὅσος ἀκοή , οὗτος καί ὄσφρησις καί γεῦσις καί ἁφή μετέχω , οὖον πάντως δέ καί ὄψις , ὡς καί ὁ σπάλαξ · ἀμελέω εἰμί τις μόνος ἁφή μετέχω , οἷος ὁ σπόγγος . ὥστε οὐ εἰμί μετέχω ὁ ἀγαθός ὁ μή ὁ μικρός μετέχω . οὗτος δέ οὐ ὅτι δήω ὁ χείρων ὁ ἀγαθός , ἵνα ὑφίστημι , ἀλλά τουναω - Τῖον ὁ σῶμα οὖον δύναμαι μετέχω ὁ ἀγαθός μή πρότερος Μετάλα - Βον ὁ καταδεής · οὖον δύναμαι γάρ ὁ σῶμα μεταλαμβάνω ὁ ἄλογος μή πρότερος μεταλαμβάνω ὁ φυτικός , οὐδέ ὁ λογικός μή οὗτος ἀμφότερος μεταλαμβάνω . ἐπεί γάρ ἐσθίω μηδείς ὁ εἶδος φθείρω , ἵνα μή ἀτελής εἰμί ὁ πᾶς πλήρωμα γάρ εἰμί ὁ εἶδος ὁ κόσμος ) ἀδύνατος δέ εἰμί ὁ ἐνταῦθα ὁ αὐτός μένω ὁ ἀριθμός , γεννητής γε εἰμί καί φθαρτός , μετέχω καί αὐτός ὁ ἀιδιότης , ὡς δύναμαι , ἐπεί καί πᾶς ἐφίημι ὁ ὁ πρῶτος ἀιδιότης ὡς οἰκεῖος ἀρχή καί μετέχω οὗτος ἕκαστος κατά ὁ ἑαυτοῦ μέτρον . διά οὗτος οὖν καί ὁ ἐνταῦθα εἰμί κατά ἀριθμός ἀίδιος μή δύναμαι εἰμί ὁ γεννάω ἕκαστος οἷος αὐτός μετέχω ὁ ἀιδιότης · καί οὗτος εἰμί ὁ σκόπιμος ἔργον ὁ φύσις , ὁ ὁ φυσικός ἕκαστος γεννάω ἄλλος οἷος αὐτός . ἐπεί τοίνυν δήω γέννησις , ὁ δέ γεννητικός δύναμις ἐν ὁρίζω γίγνομαι μέγεθος , διά οὗτος δήω ὁ αὔξησις . ἐπεί δέ ὁ αὔξησις γίγνομαι διά τροφή , δήω ὁ θρεπτικός δύναμις . διά οὗτος μετέχω ὁ φυτικός δύναμις καί ἐγώ καί ὁ ἄλογος . ὥστε ὅταν μέν ἐνεργέω κατά οὗτος ὁ δύναμις , ὡς φυτόν ἐνεργέω , ὅταν δέ κατά θυμός καί ἐπιθυμία , ὡς ἄλογος ζῷον · μόνος δέ ὡς ἄνθρωπος ἐνεργέω , ὅταν ὁ λόγος χράομαι . διό καί ὁ Πλωτῖνος πάνυ θεῖος εἶπον ὡς ὅσος ἐμμανῶς κατά εἰς θρεπτικός δύναμις ἐνεργέω , οὗτος κινδυνεύω ἀποδενδρόω . Ἄξιος δέ ἐπισκοπέω , τίς ὁ διαφορά ὁ ἐπιθυμία πρός ὁ φυτικός δύναμις γεννητικός τε καί θρεπτικός · οὐδέ γάρ ὁράω ὁ ἐπιθυμία περί ἄλλος τίς ἐνεργέω ἢ περί τροφή καί γεννητικός δύναμις , ὥστε κινδυνεύω ὁ ἐπιθυμία αὐτός εἰμί ὁ φυτικός δύναμις · τίς οὖν φημί ; οὐ εἰμί αὐτός · ὁ μέν γάρ ἐπιθυμία μετά αἰσθός - σέως ἐνεργέω , ὁ δέ φυτικός δύναμις ἄνευ αἴσθησις . διό καί ὁ ἄλογος ὁ θῆλυς ὁράω κινέω εἰς ὄρεξις , ὥστε μετά γνῶσις τις ὁ ἐπιθυμία . ἀλλά οὐ ὁ φυτικός φυτικός οὕτως · ἀμελέω καί καθεύδω πολλάκις ἐκκρίνω ὁ σπέρμα , μηδείς αἴσθησις μηδέ φαντασία προηγέομαι , δηλονότι κτάομαι ὁ φυτικός δύναμις ἐνεργέω . ὅσπερ γάρ ὅταν ὁ λόγος ἀνδραποδίζω ὑπό ὁ ἀλογία , καί αὐτός κινέω πᾶς μηχανή εἰς ἐκπλήρωσις τροφή καί Ἀφροδίσιος , καί οὖον παρά οὗτος φημί αὐτός εἰμί ὁ λόγος ὁ φυτικός δύναμις , οὗτος οὗτος καί ἐπί ὁ ἐπιθυμία . ἀλλά ὁ ἀνά φυτικός δύναμις ἴδιος ὁ ἁπλόος τροφή ἐφίημι καί γονεύς ἀνεπαίσθητος , ὁ δέ ἐπιθυμία ὁ τοιόσδε τροφή καί τοιόσδε μίξις , καί ἁπλόος ὁ ἡδύς . τίς οὖν ; εἷς καί αὐτός ὁ δύο δύναμις ἀποτέλεσμα , ὁ ἐπιθυμία καί ὁ φυτικός δύναμις ; λέγω ὅτι οὐ εἷς , ἀλλά ὁ μέν ἁπλόος ὁ τροφή ἢ ὁ γονεύς , ὁ ἐπιθυμία δέ τέλος ὁ ἡδονή . εἰμί δέ οὗτος ὁ τέλος ὁ ἐπιθυμία , ἵνα ὡς εἶπον ὁ ἔφεσις οὗτος ὁ τε κλῆρος ἐγώ φυλάσσω καί ὁ ὁ γένος διαδοχή . ὁ δέ λόγος , ὅταν ἐξυπηρετέω ὁ ἐπιθυμία , οὖον λέγω ἴσιον τίς οὗτος ὁ ἐνέργεια τέλος εἰμί , ὅτι παρά φύσις αὐτός ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια , ὁ δέ παρά φύσις οὐ ἀφοράω πρός τίς τέλος . ὥσπερ γάρ ὑπηρέτης οὖον ὁ ἑαυτοῦ ἀλλά ὁ ἐπιθυμία ὁ τέλος παρασκευάζω ὁ ἡδονή . μή ἀπορέω δέ τις ὁ ἰδιωτικός ἀπορία ἐκεῖνος ‘ τίς οὖν ; τρεῖς ψυχή ἔχω καί ὑπό τρεῖς Ψυχή διοικέω ; λέγω γάρ ὅτι ὥσπερ ἑνόω ὁ ψυχή ὁ σῶμα οὗτος δοκέω μέν εἷς τίς πρᾶγμα ποιέω , κατά ἀλήθεια δέ οὐ εἷς τίς εἰμί , οὗτος καί ὁ τε ἄλογος καί ὁ φυτικός συνάπτω εἷς μέν τις συνέχεια ποιέω διά ὁ συνάφεια ἐξάπτω γάρ προσεχῶς ὁ μέν λογικός ὁ ἄλογος , ὁ δέ ἄλογος ὁ φυτικός ) , διά δέ ὁ γίγνομαι ἐκ ὁ συνάφεια ἐάω οὗτος συμπάθεια εἷς φημί , καί ὅτι ὡς ὄργανον χράομαι ὁ ἄλλος δύναμις ὁ λογικός . οὗτος ὁ δύναμις , λέγω δή ὁ τε ἄλογος καί ὁ φυτικός , ὁ μέν μᾶλλον ἐγγίζω ὁ λογικός Ψυχή , ὁ δέ κακός · ὁ μέν ἄλογος μᾶλλον ἐγγίζω , διότι φύω κατακούω λόγος · διό ἐπιπλήσσω ὁ ἐπιθυμία πρᾶος αὐτός ποιέω · “ στῆθος δέ πλήσσω Καρδία ἐνίπτω μῦθος ” καί πάλιν “ ἔτλην Καρδία , καί κύντερος ἄλλος πρός ἔτλην ” , “ ἐθίζω σαυτοῦ κρατέω ὀργή ἡδονή λύπη ” , καί ὅσος τοιοῦτος . καί τίς λέγω ἐν ἐγώ ; καί ὁ θηρίον πολύς ἥμερος ὁ λόγος γίγνομαι . ὁ δέ φυτικός ἅτε μή κατακούω λόγος πρόσω εἰμί ὁ λογικός Ψυχή · οὖον γάρ εἰμί ἐπιτάσσω ὁ θρεπτικός δύναμις μέχρι ποσός τρέφω ἢ ὁ αυξητικός αὐξάνω . ἀλλά οὐδέ ὁ γεννητικός · διό καί ἀβούλητος πολλάκις ὀνειρώσσω · εἰμί δέ καί μέτριος ποιέω ὁ γεννητικός , δῆλος ὅτι οὐ ἁπλόος αὐτός ὁ δύναμις , ἀλλά ὁ ἐπιθυμία καταστέλλω ὁ γάρ δύναμις οὐδείς κακός μένω καί μή ἐνεργέω αυπας τίς μέν ὁ δύναμις ὁ Ψυχή ὁ τε λογικός καί ὁ ἄλογος καί ὁ φυτικός . Κάθολος δέ ὁ ψυχή ὁ μέν φημί ἀσώματος εἰμί , ὁ δέ σῶμαι καί ὁ σῶμα ὁ μέν ἁπλόος , ὁ δέ συντίθημι · καί ὁ συντίθημι ὁ μέν ἐκ συνάπτω σῶμα , ὁ δέ ασύναπτος . ὁ δέ ἁπλόος σῶμα λέγω ὁ ψυχή εἰμί ὁ μέν εἴρω αἰθέριος εἰμί σῶμα , αὐτός δέ εἰμί εἶπον οὐράνιος , ὥσπερ Ἡρακλείδης ὁ Ποντικός , ὁ δέ πῦρ , ὡς Ἡράκλειτος , ἐπεί καί πῦρ λέγω εἰμί ὁ ἀρχή ὁ εἰμί · οὕτως οὖν καί ὁ ψυχή πυρία εἰμί διά ὁ εὐκίνητος · ὁ δέ ἀέριος ὡς Ἀναξιμένης ξιμενω καί τις ὁ στωικός , ὁ δέ ἐκ ὕδωρ , ὡς Θαλῆς καί Ἵππων ὁ ἐπίκλη ἄθεος · ἐπεί γάρ ὁ γονή ὁράω ἐκ ὑγρός εἰμί οὐσία , διά οὗτος καί ὕδωρ ὁ ἀρχή ὁ εἰμί νομίζω . γῆ δέ οὐδείς αὐτός τολμάω εἶπον διά ὁ βαρύς καί ἀκίνητος ὁ γῆ . οὗτος μέν οὖν ὁ ἁπλόος σῶμα ἐρῶ , ἐπεί καί οὗτος μόνος ὁ πέντε εἰμί ἁπλόος σῶμα , ὅστις καί μόνος ὁ σῶμα λέγω ἀθάνατος δύναμαι λέγω . ὁ δέ συντίθημι σῶμα ὑπολαμβάνω ὁ μέν ἐκ ασύναπτος στοιχεῖον , ὡς Δημόκριτος καί Λεύκιππος καί ἀπλόος ὁ ὁ ἄτομος εἰσάγω · λέγω μέν γάρ ἀρχή ὁ εἰμί ὁ ἄτομος καί ὁ κενός · εἰμί οὖν ὁ ψυχή ἐκ σφαιρικός ἄτομος διά ὁ εὐκίνητος · ὁ δέ ἐκ συνάπτω , ὡς Κριτίας ὁ εἷς ὁ τριάκοντα · αἷμα γάρ λέγω εἰμί ὁ Ψυχή · “ αἷμα γάρ ” , φημί , “ ἄνθρωπος περικάρδιον εἰμί νόημα ” . ὁ δέ ἀσώματος δοξάζω ὁ μέν χωριστός ὁ σῶμα , ὁ δέ ἀχώριστος . καί ὁ ἁχώρτστον λέγω ὁ μέν λέγω ὁ λόγος εἰμί ὁ κρᾶσις , οἷος ὅτι , ἐάν διπλάσιος πῦρ μίγνυμι ὁ | ὕδωρ ἢ ἡμιόλιος ἤ τίς τοιοῦτος , a 3r ποιέω ὁ Ψυχή · ὁ γάρ διπλάσιος τυγχάνω ἢ ἡμιόλιος λόγος οὗτος εἰμί ὁ ψυχή · ὁ δέ αὐτός ὁ κρᾶσις , ὁ δέ ἐντελέχεια · ἐντελέχεια δέ εἰμί ὁ τελειότης καί ὁ εἶδος ὁ ὑπόκειμαι . διαφέρω δέ ὁ λόγος ὁ κρᾶσις · ὁ μέν γάρ λόγος ἐν αὐτός ὁ ποσότης θεωρέω , ἐν ὁ ἡμιόλιος ἢ ἐν ὁ διπλάσιος ἢ ἄλλος τις , καί ἁπλόος ὁ κατά ὁ ποσός ὁρίζω σχέσις ὅδε πρός ὅδε οὗτος εἰμί ὁ λόγος ὁ κεράννυμι · ὁ δέ κρᾶσις ποιότης εἰμί ὁ ἀποτελέω ἐκ ὁ μίξις ὁ ποιότης , οἷος ἐκ ὁ θερμός καί ψυχρός γίγνομαι κρᾶσις τις ὁ χλιαρός ἢ ἐκ ὁ λευκός καί μέλας ὁ φαιός . ἐντελέχεια δέ εἰμί ὁ τελειότης ὁ ὑπόκειμαι , μένω , τουτέστι ὁ εἶδος ὁ ἐπιγίγνομαι ἐκ ὁ τοιόσδε σύνθεσις ὁ στοιχεῖον ὁ ὕλη , ὡς ὁ πηλός ὁ ὁ ὄστρακον εἶδος . ὁ δέ χωριστός λέγω ὁ μέν πᾶς χωριστός σῶμα εἴρω , καί ὁ λογικός καί ὁ ἄλογος καί ὁ φυτικός , οἷος εἰμί Νουμήνιος πλανάω ἀπό τίνω ῥησείδιον Πλάτων εἶπον ἐν Φαιδρός “ πᾶς ψυχή ἀθάνατος ” , σαφῶς ἐκεῖ περί ὁ ἀνθρώπινος ὁ λόγος ποιέω · ὅτι γάρ θνητός οἶδα ὁ ὁ ἄλογος σαφῶς δείκνυμι αὐτός ὁ ῥῆσις αὐτός παρατίθημι · ὁ δέ πᾶς ἀχώριστος καί διά οὗτος θνητός , ὅς εἰμί Ἀλέξανδρος ὁ Ἀφροδισιεύς , ὅς καί ὁ Ἀριστοτέλης πειράω εἰς ὁ ἑαυτοῦ δόξα συγκατασπάω · ὁ δέ ὁ μέν λογικός χωριστής , ὁ δέ ἄλογος καί ὁ φυτικός ἀχώριστος . οὗτος δέ ὁ μέν ἀμφότερος ἀχώριστος ὁ παχύς οὗτος σῶμα , ὁ δέ ὁ μέν φυτικός οὗτος μόνος ἀχώριστος , ὁ δέ ἄλογος οὗτος μέν χωριστής , ἅλλομαι μέντοι τις σῶμα ἀχώριστος , λέγω δή ὁ πνευμκτιπου · ὅσπερ εἰμί καί ἀληθής δόξα , ὡς δείκνυμι , ὅς καί Πλάτων καί Ἀριστοτέλης πρεσβεύω . ὅτι γάρ καί Ἀριστοτέλης οὗτος εἰμί ὁ δόξα καί οἶδα ὁ μέν χωριστός Ψυχή , ὁ δέ ἀχώριστος , πολλαχόθεν ἐναργής εἰμί δείκνυμι · ἐν ὁ τέλος γοῦν ὁ περι μόριον ζῷον πραγματεία , ὅστις προσεχῶς πρό οὗτος εἰμί ὁ πραγματεία , εἶπον ὅτι ἕκαστος ὁ μόριον ὁ ζῷον κτάομαι τις ἐνέργεια ζωτικός χαρακτηρίζω , οἷος καρδία καί ἧπαρ καί ἐγκέφαλος καί ὁ λοιπός , οὗτος , φημί , ὁ ἐνέργεια πότερος ψυχή δεῖ καλέω ἢ μόριον Ψυχή ἢ οὐ ἄνευ Ψυχή ζητητέος · ὥστε οἶδα πολύς πλάτος , μᾶλλον δέ βάθος Ψυχή . καί πότερος , φημί , περί πᾶς Ψυχή ὁ φυσικός εἰμί διαλέγω , ἢ οὖον περί πᾶς , ἀλλά ὅσος μή ἄνευ ὁ ὕλη ; ὥστε οἶδα ψυχή χωριστός ὁ ὕλη · εἰμί γάρ περί πᾶς φυχή ὁ φυσικός , φημί , διαλέγω , δῆλος ὅτι καί περί ὁ νόος · εἰμί δέ περί ὁ νόος , ἀνάγκη καί περί ὁ νοητός · ὁ γάρ νόος ὁ νοητός εἰμί νόος , ὡς ὁ αἴσθησις ὁ αἰσθητής εἰμί αἴσθησις · ὁ πρός τίς γάρ οὗτος . ὁ δέ περί ὁ νοητός διαλέγω ὁ πρῶτος εἰμί φιλόσοφος . συμβαίνω οὖν ὁ φυσικός περί πᾶς ὁ εἰμί διαλαμβάνω , ὅσπερ ἄτοπος , ὁ τε αἰσθητής διά ὁ αἴσθησις , καί ὁ νοητός διά ὁ νόος . καί ἐν αὐτός δέ ὁ περι μόριον ζῷον πραγματεία φημί · ἵημι δέ ὁ νόος θύραθεν ἐπείσειμι καί εἰμί θεῖος · οὐδείς γάρ αὐτός ἐπικοινωνέω ὁ ἐνέργεια σωματικός ένεργείᾳ.’ καί πάλιν ἐν οὗτος ὁ βιβλίον εἶπον περί ὁ πάθος ὁ ψυχικός , θυμός καί ἐπιθυμία καί ὁ ἄλλος , ὅτι ἀχώριστος εἰμί ὁ σῶμα , διά αὐτός , φημί , φυσικός ὁ θεωρέω περί Ψυχή ἢ πᾶς ἢ ὁ τοιαύτης’ , ὅσος μή ἄνευ ὁ ὕλη · οἶδα ἄρα τις ψυχή χωριστός ὁ ὕλη . καί ἐν ὁ δύο λόγος ζητέω περί ὁ ἄλλος δύναμις ὁ Ψυχή , εἴτε ἕκαστος ψυχή εἰμί εἴτε μόριον Ψυχή , “ περί δέ ὁ νόος ” , φημί , “ καί ὁ θεωρητικός δύναμις οὐδέπω φανερός , ἀλλά ἔοικα Ψυχή γένος ἕτερος εἰμί , καί οὗτος μόνος ἐνδέχομαι χωρίζω , καθάπερ ὁ ἀίδιος ὁ φθαρτός ” . καί πάλιν ἐν ὁ τρίτος λόγος φημί · “ εἰμί δή εἰμί ὁ νοέω ὥσπερ ὁ αἰσθάνομαι , ἢ πάσχω τίς ἄν εἰμί ὑπό ὁ νοητός ἤ τίς τοιοῦτος ἕτερος · ἀπαθής ἄρα δεῖ εἰμί ” . καί μετά ὀλίγος “ χωμριστὸν δέ εἰμί μόνος οὗτος ὅσπερ εἰμί , καί οὗτος μόνος ἀθάνατος καί ἀίδιος . οὖον μνημονεύω δέ , ὅτι οὗτος μέν ἀπαθής , ὁ δέ παθητικός νόος φθαρτός ” . ἐναργής ἄρα διά οὗτος καί ἀπαθής καί ἀθάνατος καί ἀίδιος ὁ νόος φημί εἰμί καί χωριστός κατά ἑαυτοῦ , ὁ δέ φαντασία φθαρτός , ὅς παθητικός νόος καλέω νόος μέν , ὅτι παρά ἑαυτοῦ ἔχω ὁ γνωστός , παθητικός δέ , ὅτι μετά τύπος . καί πάλιν ἐν ὁ αὐτός λόγος “ ὁ ἄρα καλέω ὁ Ψυχή νόος λέγω δέ νόος , ὅς διανοέομαι καί ὑπολαμβάνω ὁ ψυχή ) οὐδείς εἰμί ἐνέργεια ὁ εἰμί πρίν νοέω . διό οὐδέ μείγνυμι εὔλογος αὐτός ὁ σῶμα ” . καί μετά ὀλίγος διακρίνω ὁ αἴσθησις ἀπό ὁ νόος φημί ὅτι ὁ αἴσθησις ὁ μείζων αἰσθητής ἀντιλαμβάνω οὖον δύναμαι ὁ ἀμυδρόω - ῥόος ἀντιλαμβάνω , ὁ δέ νόος ὅσος εἄν ὁ μείζων νοητός ἀντιλαμβάνω , τοσοῦτος μᾶλλον ῥᾳδίως ὁ μικρός ἀντιλαμβάνω . οὗτος δέ αἴτιος φημί ὅτι “ ὁ μέν αἰσθητικός οὐ ἄνευ σῶμα , ὁ δέ χωριστός ” . καί πάλιν “ καί οὗτος ὁ νόος χωριστός καί ἀμιγής καί ἀπαθής ὁ οὐσία . ” καί ἔτι πρό οὗτος ἐν ὁ πρῶτος λόγος “ ὁ δέ νόος ἔοικα ἐγγίγνομαι οὐσία τις εἰμί , καί οὖον φθείρω · μάλιστα γάρ ἄν φθείρω ὑπό ὁ ἐν ὁ γῆρας ἀμαύρωσις ” . καί πάλιν “ ποῖος γάρ μόριον ἢ πῶς ὁ νόος συνέχω , Χαλέ - πως καί πλάσσω ” . καί πάλιν “ περί δέ ὁ νόος καί ὁ θεωρητικός δύναμις οὐδέπω φανερός , ἀλλά ἔοικα Ψυχή γένος ἕτερος εἰμί , καί οὗτος μόνος ἐνδέχομαι χωρίζω , καθάπερ ὁ ἀίδιος ὁ φθαρτός ” . ὥστε χωριστός αὐτός βούλομαι εἰμί ὁ σῶμα καί μή μετά σῶμα ἐνεργέω καί ἔτι ἀίδιος εἰμί . πολύς δέ εἰμί ὅς δυνατός εἰμί παρατίθημι δείκνυμι ὅτι ἀθάνατος οἶδα ὁ λογικός ψυχή ὁ Ἀριστοτέλης καί χωριστός πᾶς σῶμα , ἱκανός καί ὁ εἴρω . ἀλλά μήv ὅτι καί Πλάτων ὁ λογικός ψυχή ἀθάνατος οἶδα , περισσός ὁ λέγω · ὅτι δέ καί ὁ ἄλογος θνητός οἶδα , ἱκανός ὁ ἐν | ὁ Τίμαιος εἴρω . ἐπεί γάρ , φημί , ὁ δημιουργός a 3 v πᾶς ὁ θεῖος φύσις ποιέω , ὁ τε ἐμφανής καί ὁ ἀφανής , λέγω , φημί , πρός αὐτός , ὅτι ἔτι λοιπάς τρεῖς γένος θνητός πρός ὁ ὁ πᾶς διακόσμησις ἐνδέω , ὁ χερσαῖος λέγω καί ἀέριος καί ἔνυδρος , ὅς μή γίγνομαι Μένων ἀτελής ὁ κόσμος εἰμί . “ διά ἐγώ δέ οὗτος γίγνομαι καί βίος μετά - ἔχω θεός ἰσάζω ἄν . ἵνα οὖν θνητός τε εἰμί ὁ τε πᾶς οὗτος δήω ἅπας εἰμί , τρέπω κατά φύσις σύ ἐπί ὁ ὁ θνητός ζῷον δημιουργία , μιμέομαι ὁ ἐμός δύναμις περί ὁ ὑμέτερος γένεσις . καί κατά ὅσος μέν αὐτός ἀθάνατος ὁμώνυμος εἰμί προσήκω , θέω λέγω ἡγεμονέω τε ἐν αὐτός , σπείρω καί ὑπάρχω ἐγώ παραδίδωμι σός · ὁ δέ λοιπός σύ ἀθάνατος θνητός προσυφαίνω ἀπεργάζομαι ζῷον ” . ὥστε ὁ ἄλογος ψυχή προσυφαίνω ὁ λόγος θνητός ἐναργής εἰμί φημί , ἡγεμονέω δέ καί θέω καί ἀθάνατος ὅσος ἐν ὁ θνητός ζῷον λογικός , ὡς καί πανταχοῦ ἡγεμονέω ὁ λόγος φημί . ὅτι2 μέν ἐν καί Πλάτων καί Ἀριστοτέλης δοκέω μήτε πᾶς ψυχή χωριστός σῶμα εἰμί μήτε πᾶς ἀχώριστος , ἀλλά ὁ μέν λογικός χωριστής , ἀχώριστος δέ ὁ λοιπός , δῆλος . ἀλλά γάρ οὖον δεῖ ὁ ὁ παλαιός αποφανσις ἀναπαύω , ἀλλά πᾶς ὁ πρᾶγμα ὁ ἀποδείκνυμι κομίζω · πρός ὅλος γάρ ἐγώ ὁ βίος τείνω ὁ δόγμα οὗτος . ἄλλως τε τίς οἰκεῖος ἐγώ ὁ ἐγώ αὐτός γνῶσις ; δείκνυμι οὖν ἕκαστος ὁ εἴρω , ὅτι τε πᾶς ψυχή ἀσώματος καί ὅτι μόνος ὁ λογικός χωριστός πᾶς σῶμα καί διά οὗτος ἀθάνατος , καί ὅτι ὁ μέν ἄλογος ὁ μέν παχύς οὗτος χωριστός , ἀχώριστος δέ ὁ πνεῦμα , καί ἔτι εἰμί ὅλως εἰμί αὐτός οὗτος ὁ πνευματικός σῶμα , καί ὄψ ἐπιδιαμένω μετά ὁ ἔξοδος ὁ ἐκ οὗτος ὁ σῶμα ἐπί τις χρόνος , καί ὅτι ὁ φυτικός ἐν ὁ παχύς οὗτος ὁ σῶμα ὁ εἰμί ἔχω καί συμφθείρω αὐτός . ὅτι μέν οὖν πᾶς ὁ δόξα ὁ λέγω σῶμα εἰμί ὁ Ψυχή , εἴτε ἁπλόος εἴτε συντίθημι , ψευδής εἰμί , ἵνα μή κατά εἷς ἐλέγχω , κοινός κατά πᾶς ὁ ἔλεγχος ἐπάγω . ὅτι τοίνυν οὐδείς ψυχή δυνατός σῶμα εἰμί , δῆλος ἐντεῦθεν . πᾶς σῶμα κατά ὁ ἑαυτοῦ φύσις σκεδαστός εἰμί καί εἰς ἤπειρος διαιρετός · διό δήω ὁ συνέχω . οὗτος οὖν ὁ συνέχω ἐπεί ἢ ψυχή εἰμί ἢ ἕτερος τις δύναμις , πότερος σῶμα εἰμί ἢ ἀσώματος ; εἰμί μέν οὖν σῶμα εἰμί , δήω πάλιν καί αὐτός ὁ συνέχω . πάλιν ἐν καί περί ἐκεῖνος ἔρομαι , πότερος σῶμα ἢ ἀσώματος , καί οὗτος ἐπί ἤπειρος . ἀνάγκη ἄρα ὁ συνεκτικός ὁ σῶμα δύναμις ἀσώματος εἰμί . εἰμί δέ ἐπί ὁ ἔμψυχος συνεκτικός ὁ σῶμα ὁ ψυχή · ὁ ψυχή ἄρα πᾶς ἀσώματος εἰμί . ἐν δέ ὁ βιβλίον οὗτος ὁ Ἀριστοτέλης πολλαχῶς καί ἄλλως ἐλέγχω ὁ δόξα οὗτος καί οὗτος προστίθημι · τίς λέγω , φημί , ἐπί ὁ ἄλλος ; ὁ ἔσχατος ὁ γνωστικός ὁ Ψυχή δύναμις ὁ αἴσθησις καί οὗτος ἀσώματος εἰμί γραμμικός ἀνάγκη δείκνυμι . εἰμί τοίνυν ὁ ἔσχατος ἀσώματος , πολύς μᾶλλον ὁ ἀγαθός . πῶς οὖν οὗτος δείκνυμι ; οὐδείς , φημί , σῶμα ἐν ὁ αὐτός χρόνος κατά ὁ αὐτός μόριον ὁ ἐναντίος εἰμί ἀντιληπτικός · ὁ γάρ δάκτυλος οὖον δύναμαι κατά ὁ αὐτός χρόνος ὅλος καί λευκός καί μέλας μεταλαμβάνω , οὐδέ θερμαίνω ἅμα κατά αὐτός καί ψύχω . ὁ δέ αἴσθησις ἅμα ἐν ὁ αὐτός χρόνος ὁ ἐναντίος ἀντιλαμβάνω · ἐν γάρ ὁ ἀναγιγνώσκω ἅμα ὁ λευκός καί ὁ μέλας ἀντιλαμβάνω · διό καί οἶδα ὅτι ὅδε εἰμί πρῶτος καί ὅδε δύο , ὁ διακρίνω ἐκ ὁ λευκός ὁ μέλας . πῶς οὖν ἀντιλαμβάνω ἐν ὁ αὐτός χρόνος ὁ ἐναντίος ὁ ὄψις ; πότερος κατά ὁ αὐτός μόριον ἢ κατά ἕτερος μέν ὁ μέλας , κατά ἕτερος δέ ὁ λευκός ; εἰμί μέν οὖν κατά ὁ αὐτός , δῆλος ὅτι ἀμερῶς αὐτός ἀντιλαμβάνω εἰμί ἀσώματος · εἰμί δέ κατά ἕτερος καί ἕτερος μόριον , ὅμοιος , φημί , ὡς “ εἰμί ὁ μέν ἐγώ , ὁ δέ σύ αἰσθάνομαι ” , ὥσπερ , φημί , εἰμί λέγω ὅτι ὅς ἐγώ εἶδον ἕτερος εἰμί ὅς σύ ὁράω · δεῖ γάρ ὁ κρίνω εἷς καί ὁ αὐτός εἰμί καί κατά ὁ αὐτός ὁ κρίνω ἀντιλαμβάνω . σῶμα δέ ἐν ὁ αὐτός χρόνος κατά ὁ αὐτός μόριον προσβάλλω ὁ ἐναντίος ἢ ἁπλόος ὁ ἕτερος οὖον δύναμαι · ὁ δέ αἴσθησις κατά ὁ αὐτός χρόνος προσβάλλω ὁ λευκός καί ὁ μέλας · ἀμερῶς ἄρα προσβάλλω , καί διά οὗτος οὖν ἀσώματος . εἰμί γάρ κατά ἕτερος καί ἕτερος μόριον ὁ μέλας καί ὁ λευκός ἀντιλαμβάνω , οὐ εἄν δύναμαι διακρίνω ὁ λευκός ἀπό ὁ μέλας · οὐδείς γάρ διακρίνω ὁ ὑπό αὐτός ὁράω ὁ ὑπό ἄλλος ὁράω . ὅτι δέ καί ὁ φαντασία ἀσώματος καί ἀμερής , δῆλος ἐντεῦθεν · ἔπος τίθημι γάρ ὁ ἐπιγίγνομαι τύπος οὐ ἀφανίζω ὁ προυπάρχω ; ὅσπερ , εἴπερ εἰμί σῶμα , συμβαίνω ἄν , ὥσπερ ἐπί κῆρ · ἀφανίζω γάρ ὁ ἐπιγίγνομαι τύπος ὁ προϋπάρχων . ἀλλά καί ὁ φυτικός ψυχή , ὅστις καί ὁ αἴσθησις εἰμί καταδεής , καί αὐτός ὁ φυσικός λόγος δείκνυμι ἐναργής ἀμερής εἰμί καί διά οὗτος ἀσώματος . ἐν γάρ ἕκαστος μόριον ὁ σπέρμα ὁ αὐτός φυσικός λόγος ἀμέριστος εἰμί , ὅσπερ καί ἐν ὁ πᾶς σπέρμα , ὁ θρεπτικός , ὁ ἐπί αυξητικός , ὁ διαπλαστικός · ὥσπερ γάρ πᾶς ὁ καταβάλλω σπέρμα εἰμί κατέχω ὑπό ὁ μήτρα , τέλειος ὁ ζῷον ἀποτελέω , οὕτως ἄν μή ὁ πᾶς ἀλλά μόριον , οὐδείς κακός ποιέω . εἰμί τοίνυν ὁ φυσικός ὁ ζῷον λόγος σῶμα εἰμί , οὐ δύναμαι ἐν ὁ αὐτός μόριον ἅμα καί ὁ ὁ κεφαλή καί ὁ ὁ πούς καί πᾶς ὁ μόριον εἰμί · νῦν δέ εἰμί ὡς ἐν ὅδε ὁ μόριον πᾶς , οὗτος καί ἐν ἄλλος πᾶς · ἀμέριστος ἄρα ἐνυπάρχω πᾶς ἐν ἕκαστος μόριον · ἀσώματος ἄρα εἰμί · ὁ γάρ ἀμερής καί ἀσώματος . ὥσπερ γοῦν καί ἐν ὁ ὅλος δένδρον εἰμί ὅς τε θρεπτικός καί αὐξητικός , καί γεννητικός δύναμις , οὗτος καί ἐν ὁ κλάδος ἢ ἐν ὁ κλήοὐδέν , μάτι καί ἐν αὐτός ὁ κεγχραμίς . ἀλλά ἴσως ἀπορέω τις , πόθεν οὖν ὁ τέρας ; οὖον παρά ὁ ἐνδέω ἢ πλεονάζω ὁ σπέρμα ; διά τίς δέ πάλιν εἰμί ἀποτέμνω ὁ σῖτος μόριον , οὐκέτι βλαστάνω ὁ λοιπός ; διά τίς δέ ἢ φλοιός οὖον βλαστάνω ἢ φύλλον ἤ τίς τοιοῦτος ; καίτοι καί οὗτος μόριον ὁ δένδρον εἰμί . λέγω οὖν περί μέν ὁ τέρας ὅτι ὁ ὕλη εἰμί ὁ αἰτία , ἐπεί δεῖ καί ἐπιτηδειότης ὁ ὕλη κατά τε ὁ ποσός καί ὁ ποιός · ὕλη δέ ὁ ζῷον ὁ καταμήνιος · οὗτος οὖν πλεονάζω ἢ ἐνδέω ἢ παρά φύσις ποιόω , | ὁ τέρας εἰμί αἰτία . καί καθόλου δέ φημί , ὅτι ὁ δύναμις οὗτος εἰμί καί ἀσώματος εἰμί , ἀλλά ἐν ὑπόκειμαι ὁ σῶμα ὁ εἰμί ἔχω , καί ἵνα εἰμί , δήω σύμμετρος ἔχω ὁ ὑπόκειμαι καί ποιότης καί ποσότης . οἷος ὁ κύκλος καί ἁπλόος ὁ σχῆμα δείκνυμι αὐτός μέν κατά ἑαυτοῦ ἄποσος ὅς καί ἀμεγέθης καί ἁπλόος ἀσώματος · οὐ ὅς δέ συνίστημι , εἰμί μή ἐπιλαμβάνω ὑπόκειμαι καί μέγεθος σύμμετρος καί ποιότης , οἷος οὐ ἄν ἐν μικρός καί ἀκαριαῖος σῶμα συνίστημι ἄν κύκλος οὐδέ ἐν ὑγρός καί διαρρέω . οὕτως οὖν καί ἐπί ὁ πάρειμι λέγω ὅτι εἰμί καί ἀμερής ὁ λόγος κατά ἑαυτοῦ , ἀλλά ἐπεί ἐν ὑπόκειμαι σῶμα ὁ εἰμί ἔχω , οὐ ἁπλόος δέ πᾶς σῶμα ἢ ὡς τυγχάνω ἔχω οἷος τε εἰμί καταδέχομαι ὁ λόγος , διά οὗτος δεῖ καί ἐπιτηδειότης ὁ ὑπόκειμαι . εἰμί δέ ὅλως εὑρίσκω ὁ ἐν ὁ ὅλος δένδρον δύναμις πᾶς ἀνελλιπῶς καί ἐν ὁ μέρος , δῆλος ὅτι διά οὐδείς ἄλλος αἴτιος ἢ διά ὁ ἀμερής εἰμί αὐτός κατά ἑαυτοῦ · εἰμί γάρ εἰμί σῶμα , οὔτε ἐν ὁ ἀποτέμνω κλάδος ὅλος ἄν εἰμί καί ὁ δένδρον κολοβός ἄν εἰμί . εἰμί δέ τις εἶπον ‘ ἀλλά δύναμαι λέγω ὅτι σῶμα εἰμί ὁμοιομερής διά ὅλος διήκω , ὁ δέ ὁμοιομερής ὁ αὐτός εἰμί εἶδος ἐν ὁ μέρος ὅσπερ καί ἐν ὁ ὅλος , ὡς ἐπί ὁ σάρξ ἔχω · ὁ γάρ μέρος ὁ σάρξ σάρξ , λέγω οὖν πρός οὗτος ὅτι εἰμί εἰμί ὁμοιομερής σῶμα , οὐ ἄν χωρέω ὅλος διά ὅλος ὁ ὑπόκειμαι · σῶμα γάρ διά σῶμα χωρέω ἀδύνατος . εἰμί τοίνυν ὁ καταδεής ὁ ψυχικός δύναμις ἀσώματος , πολύς μᾶλλον ὁ λογικός ἀγαθός εἰμί πολύς . ὅτι γάρ καί οὗτος ἀσώματος , δείκνυμι μέν καί διά ὁ κοινός λόγος , λέγω δέ καί ἴδιος ἐπί αὐτός οὕτως · οὐδείς ὁ σῶμα αὐτός ἑαυτοῦ γιγνώσκω οὐδέ πρός ἑαυτοῦ ἐπιστρέφω · γάρ οἶδα ἑαυτοῦ ὁ χείρ ἢ ἄλλος τίς ὁ σῶμα . ἀλλά οὐδέ ὁ ἄλογος δύναμις , καίτοι ἀσώματος εἰμί ἑαυτοῦ οἶδα · οὖον γάρ οἶδα ἑαυτοῦ ὁ ὄψις ἢ ὁ ἀκοή ἢ ἁπλόος ὁ αἴσθησις οὐδέ ζητέω Ποίας εἰμί φύσις , ἀλλά ὁ λόγος εἰμί ὁ περί αὐτός ζητέω . ὁ μέντοι ψυχή ὁ λογικός αὐτός ἑαυτοῦ γιγνώσκω · αὐτός γοῦν εἰμί ὁ ζητέω , αὐτός ὁ ζητέω , μένω , αὐτός ὁ εὑρίσκω , αὐτός ὁ εὑρίσκω , ὁ γιγνώσκω καί γιγνώσκω · ἀσώματος ἄρα ἐναργής ἀποδείκνυμι . ἔτι ὁ ἐν ὑπόκειμαι ὁ σῶμα δύναμις συνακμάζω τε ὁ σῶμα καί συναμαυρόω · τοιοῦτος γοῦν αἴσθησις θυμός ἐπιθυμία · ὁ δέ λογικός ψυχή ὁ ἐναντίος μαραίνω ὁ σῶμα αὐτός ἀκμάζω · οὐ ἄρα ἐν ὑπόκειμαι ὁ σῶμα εἰμί . ἔτι οὐδείς ὁ ἑαυτοῦ σπουδάζω φθείρω ὑπόκειμαι · πᾶς γάρ ὁ εἰμί ἐφίημι · ὁ δέ λογικός ψυχή καταφρονέω ὁ σῶμα , ὁ τε διά ἀρετή πόνος αὐτός δαμάζω καί ὁ σύνολον πολλάκις προΐημι · οὐ ἄρα ἐν ὑπόκειμαι σῶμα ὁ εἰμί ἔχω . οὗτος μέν οὖν οὐδείς ψυχικός δύναμις σῶμα εἰμί δείκνυμι . ἐπί οὗτος δεῖ δείκνυμι , ὅτι ὁ μέν λογικός ψυχή ἐκλέγω ἔχω ὁ οὐσία πᾶς σῶμα , ὁ δέ λοιπός ἐν σῶμα ὁ εἰμί ἔχω · καί ὁ μέν ἐν ὁ πνεῦμα ὁ ἄλογος , ὁ δέ φυτικός ἐν οὗτος . ἵνα οὖν οὗτος δείκνυμι , προλαμβάνω τέως ἐκεῖνος . κανών τις παραδίδωμι ἐγώ ὁ Ἀριστοτέλης ἐν ὁ προοίμιον ὁ πρόκειμαι βιβλίον κοινῶς πᾶς ὁ φιλόσοφος ἀρέσκω , καί ὁ θνητός εἰμί ὁ ψυχή ὑπολαμβάνω καί ὁ ἀθάνατος . εἰμί δέ ὁ κανών οὗτος · δεῖ , φημί , ἐκ ὁ ἐνέργεια ὁ οὐσία κρίνω , ἐπεί καί ἕκαστος οὐσία σύστοιχος ἔχω ὁ ἐνέργεια . πᾶς οὖν , φημί , οὐσία μηδείς ἔχω ἐνέργεια χωριστός σῶμα , ἐκ ἀνάγκη οὐδέ ὁ οὐσία ἔχω χωριστός σῶμα · εἰμί γάρ χωριστός ἔχω ὁ οὐσία μηδείς ἐνέργεια ἔχω Χωρὶς σῶμα , ἐπειδάν χωρίζω σῶμα , οὐ ἔχω περί τίς ἐνεργέω · ὥστε μάτην εἰμί . οὐδείς δέ μάτην οὔτε ὁ θεός ποιέω οὔτε ὁ φύσις . οὐ ἄρα δυνατός ὁ χωριστός οὐσία μηδείς ἔχω ἐνέργεια Χωρὶς σῶμα . πάλιν ἕτερος κανών οὗτος · πᾶς οὐσία ἔχω ἐνέργεια χωριστός σῶμα ἐκ ἀνάγκη καί αὐτός χωριστός εἰμί σῶμα · εἰμί δέ μή εἰμί χωριστός , συμβαίνω ὁ αἰτιατός ὁ αἴτιος ἀγαθός εἰμί καί ὁ ἀγαθός ὁ καταδεής ἀγαθός , ὅσπερ ἄτοπος · δεῖ γάρ ἀεί ὁ αἴτιος ἀγαθός εἰμί ὁ αἰτιατός καί ὁ ὁ φύσις πρότερος ὁ μετά αὐτός · ἀγαθός δέ ὁ ὁ φύσις πρότερος . πῶς οὖν οὗτος οὕτως ἕχω ; οἶδα ὅτι πᾶς ἐνέργεια ἐκ δύναμις , πᾶς δέ ] δύναμις ἐκ οὐσία · οὐκοῦν τρίτος τάξις ἔχω ἀπό ὁ οὐσία ὁ ἐνέργεια . εἰμί τοίνυν ὁ μέν οὐσία ἀχώριστος εἰμί σῶμα , ὁ δέ ἐνέργεια χωριστός , ἀγαθός δέ ὁ ἀχώριστος ὁ χωριστός , ἀγαθός ἄρα ὁ ἐνέργεια ὁ οὐσία , αὐτός δέ εἶπον ὁ αἰτιατός ὁ αἴτιος καί ὁ φύσις πρότερος ὁ δύο , μᾶλλον δέ τρίτος , ὅσπερ ἄτοπος . ἀδύνατος ἄρα ἐνέργεια χωριστός σῶμα μή ἀπό οὐσία προέρχομαι καί αὐτός χωριστός . οὗτος μέν οὖν ὁ αριστοτελικός κανών . χρησιμεύω οὖν ἐγώ ὁ μέν ὕστερος εἰς ὁ περί ὁ λογικός Ψυχή λόγος , ὁ δέ πρότερος εἰς ὁ περί ὁ λοιπός . εἶπον οὖν τέως περί ὁ λογικός . εἰμί μηδείς ἀχώριστος σῶμα οὐσία ἔχω χωριστός ὁ ἐνέργεια , δείκνυμι δέ ἐπί ὁ Ψυχή χωριστός ἐνέργεια σῶμα , πᾶς ἀνάγκη καί αὐτός χωριστός εἰμί . ὅταν τοίνυν σκοπέω περί ὁ νοητός ὁ ψυχή καί ὁ περί ὁ θεός ἔννοια προχειρίζω , δῆλος ὅτι χωριστός πᾶς σῶμα ἔχω ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια . ὁμοίως καί ὅταν ἑαυτοῦ ζητέω · οὐδαμοῦ γάρ ἐν οὗτος οὔτε συνεργός χράω ὁ σῶμα οὔτε αὐτός περί σῶμα ἐνεργέω , ὥστε πάντῃ χωρίζω σῶμα ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια , καί αὐτός δέ ὁ φαντασία . εἰμί δέ ὁ ἐνέργεια χωριστός , ἐκ ἀνάγκη καί ὁ οὐσία αὐτός χωριστός εἰμί · εἰμί δέ χωριστός ὁ οὐσία , κατά πᾶς ἀνάγκη καί ἀίδιος · οὗτος γάρ κοινῶς πᾶς ὁμολογέω ὅτι πᾶς χωριστός σῶμα οὐσία καί ἀίδιος εἰμί σκοπέω γάρ , εἰμί χωριστός εἰμί μή εἰμί ἀίδιος , ἀλλά γενητός καί φθαρτός , πρίν γίγνομαι ὁ δύναμαι γίγνομαι ἢ οὐ δύναμαι . εἰμί μέν οὖν μή δύναμαι , οὐδέ ἄν γίγνομαι · ὁ γάρ ἀδύνατος οὐ ἄν γίγνομαι · εἰμί δέ δύναμαι , ὑλικός πάντως εἰμί · οὗτος γάρ ὁ δύναμαι ποτός εἰμί ὁ μή εἰμί ὅδε τίς ὁ ὕλη εἰμί · εἰμί δέ ἄυλος ὁ χωριστός ὁ ὕλη , οὐ εἰμί ἐκ ὁ δύναμις εἰς ὁ ἐνέργεια ἀλλά ἀεί ἐνέργεια εἰμί . καί ἄλλως · πᾶς ὁ φθείρω κατά δύο τρόπος φθείρω , ἢ ὁ ὁ σῶμα ὁ εἰς ὁ στοιχεῖον ἀνάλυσις ἢ ὁ ὁ ἀσώματος ἀποσβέννυμι ὁ εἶδος ὁ ἀναρμοστία ὁ ὑπόκειμαι ἐν ὅς ὁ εἰμί ἔχω , ὥσπερ ὁ ἁρμονία χαλάω ὁ χορδή . κατά οὐδέτερος οὖν ὁ τρόπος ἐνδέχομαι φθείρω ὁ λογικός Ψυχή , οὔτε ὁ ὁ σῶμα τρόπος ἀσώματος γάρ ) οὔτε ὁ ὁ ἀσώματος μέν ἐν ὑπόκειμαι δέ σῶμα ὁ εἰμί ἔχω · δείκνυμι γάρ χωριστός εἰμί σῶμα · ὥστε εἰμί δείκνυμι χωριστός σῶμα , συναποδείκνυμι ὅτι καί ἀίδιος . οὗτος μέν περί ὁ λογικός Ψυχή . εἶπον δέ ἐπί οὗτος καί περί ὁ λοιπός ὁ τε ἄλογος καί ὁ φυτικός · ὅτι γάρ οὗτος ἀχωριστέω εἰμί δῆλος ἐκ ὁ εἴρω κανών . εἰμί γάρ δείκνυμι ὅτι οὐδείς ἔχω ἐνέργεια χωριστός σῶμα , πᾶς ἀνάγκη καί αὐτός ἀχώριστος εἰμί . πᾶς τοίνυν αὐτός ὁ ἐνέργεια ἐν σῶμα καί περί σῶμα εἰμί · καί γάρ ὁ θρεπτικός καί αὐξητικός καί γεννητικός καί ἐν σῶμα εἰμί καί διά σῶμα ἐνεργέω καί περί σῶμα . ἔτι μήv καί ὁ θυμός καί ὁ ἐπιθυμία · κινέω γάρ ὁ μέν ὁ περικάρδιον αἷμα , ὁ δέ ὁ ἧπαρ τοῖος διατίθημι . ἐν σῶμα μέν οὖν καί διά σῶμα , ἀλλά καί περί σῶμα · ἢ γάρ βρῶμα ἢ χρῆμα ἢ ἁπλόος σωματικός πρᾶγμα ὄρεξις εἰμί ὁ ἐπιθυμία , καί ὁ θυμός εἰς ὁ ἀντιλυπέω ὁ εἰς τίς οὗτος βλάπτω . ὥστε εἰμί ὁ ἐνέργεια οὗτος οὐ ἄνευ σῶμα , ἐκ ἀνάγκη καί ὁ οὐσία . εἰς τίς γάρ χωρίζω ἐνεργέω ; τίς τρέφω ἢ αὐξάνω ὁ γεννάω ; τίς δέ καί ἀντιλυπέω ; ἀλλά οὐδέ ὁ ἐπιθυμία ἔχω τίς ὁ ἡδύς ὁ κινέω αὐτός εἰς ὄρεξις · ὥστε μάτην εἰμί . εἰμί δέ οὗτος ἀδύνατος μάτην τίς εἰμί , ἀχώριστος ἄρα ὁ οὐσία σῶμα , ἐκ ὅς προέρχομαι ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια . ἀλλά ὁ μέν φυτικός ὁ παχύς εἰμί οὗτος ἀχώριστος καί συμφθείρω αὐτός · καί δῆλος ἐκ ὅς εἰμί ὁ δύναμις οὗτος καί ἐν ὁ φυτός , ἐν ὅς πνευματικός σῶμα οὖον θεωρέω . δείκνυμι δέ ὁ ὁ ἔξοδος ὁ Ψυχή καί ἐπιδιαμένω βραχύς τις χρόνος ἐν οὗτος ὁ σῶμα , ἐπεί πόθεν ὁ σαθρός οὗτος καί εὐδιάλυτος δόξα ; ] ἐπί ὁ νεκρός καί ὄνυξ καί θρίξ αὐξάνω . εἰμί δέ εἰμί ἐναργής ὁ αὐξητικός ἴχνος τίς καί μετά ὁ θάνατος ἐν ὁ σῶμα , ἀνάγκη τίς εἰμί ἴχνος καί ὁ θρεπτικός · διά γάρ ὁ αὔξησις καί ὁ τροφή . ἐντεῦθεν ἄρα δῆλος ὅτι ἐν οὗτος ἔχω ὁ εἰμί ὁ δύναμις οὗτος · εἰμί δέ οὗτος , ἐκ ἀνάγκη καί ὁ γεννητικός · ὁ γάρ αὐτός εἰμί συστοιχία , διότι ὅπου ἐκεῖνος εἰμί , ἐκ ἀνάγκη καί αὐτός φαίνω . εἶπον δέ ἄν τις ἴχνος τίς καί οὗτος ἐν ὁ νεκρός σῶμα διά ὁ γίγνομαι ἐκ ὁ νεκρός σῶμα ζῷον , σφήξ καί μέλισσα καί σκώληξ καί ὁ τοιοῦτος . ὁ δέ ἄλογος οὐκέτι ἐν οὗτος ἔχω ὁ εἰμί · ἐπιδιαμένω γάρ καί μετά ἔξοδος ὁ ἐκ οὗτος ὁ Ψυχή , ὄχημα καί ὑπόκειμαι ἔχω ὁ πνευματικός σῶμα , ὅς καί αὐτός εἰμί μέν ἐκ ὁ τέσσαρες , λέγω δέ ἐκ ὁ πλεονάζω ὁ ἀήρ , ὥσπερ καί οὗτος γήινος λέγω ἐκ ὁ πλεονάζω . καί πόθεν δῆλος , εἰμί ἐν οὗτος ἔχω ὁ εἰμί ὁ ἄλογος ζωή ; μᾶλλον δέ πρότερος , πόθεν ὅλως ὅτι εἰμί πνευματικός σῶμα ; οὗτος γάρ πρῶτος Δίκαιος ζητέω εἰμί εἰμί ὅλως , εἶτα δείκνυμι ὅτι ἐν οὗτος εἰμί ὁ ἄλογος ζωή . πόθεν οὖν ὅτι εἰμί ὁ πνεῦμα ; ὁ ψυχή ὁ ἡμέτερος μετά ὁ ἐκ ὁ σῶμα οὗτος ἔξοδος ὁμολογέω , μᾶλλον δέ ἀποδείκνυμι εἰς Ἅιδου ἀφικνέομαι , καί ποινή ἐκεῖσε ὁ οὖον καλῶς βιόω παρέχω · οὖον γάρ μόνος ὁ εἰμί ἐγώ φροντίζω ὁ πρόνοια , ἀλλά καί ὁ εὕω εἰμί . διό οὐ ἀμελέω ὁ ψυχή εἰς ὁ παρά φύσις ἐξολισθάνω , ἀλλά τυγχάνω ὁ προσήκω ἐπιμέλεια , καί ἐπεί ὁ ἁμαρτάνω αὐτός διά γλυκυθυμία γίγνομαι , ἐκ ἀνάγκη καί ὁ καθαίρω διά ἄλγυνσις αὐτός γίγνομαι · ἐνταῦθα γάρ ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος ἴαμα . διά οὗτος ἀλγύνω ὁ καθαίρω ἐν ὁ ὑπό γῆ δικαιωτηεἰ Ῥίον διά κόλασις . ἀλλά εἰμί ἀσώματος ὁ ψυχή , ἀδύνατος αὐτός πάσχω . πῶς οὖν κολάζω ; ἀνάγκη οὖν πᾶς σῶμα τίς αὐτός ἐξάπτω , ὅς διακρίνω ἄμετρος ἢ συγκρίνω ὑπό ψῦξις ἢ καῦσις ἄμετρος ἀλγύνω ὁ ψυχή διά ὁ συμπάθεια , ὥσπερ ἐνταῦθα ὁ σῶμα οὗτος πάσχω ἀλγύνω ὁ ψυχή διά ὁ φυσικός δεσμός καί ὁ ἐκ οὗτος συμπάθεια · ἐπεί αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὁ ἀσώματος ὑπό οὐδείς ἄν πάσχω . ποῖος οὖν σῶμα εἰμί ὁ ἐξάπτω αὐτός ; οὖον δήπου οὗτος · ἀναλύω γάρ εἰς ὁ ἐκ ὅς συνίστημι · ἀλλά οὗτος ὁ πνευματικός ὅς λέγω . ἐν οὗτος οὖν εἰμί πάντως διά οὗτος ὡς ἐν ὑπόκειμαι θυμός καί ἐπιθυμία , καί οὗτος εἰμί ἀχώριστος . ὁ οὗτος δῆλος ; ὅτι ἀνάγκη μετά ὁ ἔξοδος ὁ Ψυχή ἐκ ὁ παχύς οὗτος σῶμα ἔτι εἰμί ἐν αὐτός θυμός καί ἐπιθυμία · εἰμί γάρ μή εἰμί , ἀλλά ἅμα ὁ ἔξοδος ὁ σῶμα ἀπαλλαξείω ὁ πάθος οὗτος , καθαρός ἄν εἰμί πάντως καί ὁ γένεσις ἀπαλλάσσω · ἀπαλλάσσω δέ ὁ γένεσις καί ὁ πάθος ἀνάγω ἄν καί οὐ ἄν ἐν ὁ ὑπό γῆ δικαιωτήριον γίγνομαι . ὡς γάρ εἶπον , κατέρχομαι αὐτός εἰς ὁ γένεσις δίδωμι οὗτος ὁ πάθος διά ὁ εἴρω αἴτιος · | ἀδύνατος δέ αὐτός ὁ γένεσις ἀπαλλάσσω μή ἑαυτοῦ καθαίρω . ἐπεί γάρ αὐτοκίνητος εἰμί καί ἑκών ὁ ἀγαθός ἐκπίπτω , δεῖ πάλιν , ἵνα ἀνάσσω , αὐτός ἑαυτοῦ καθαίρω . ὁ ὑπό γῆ δέ δικαιωτήριον οὖον δύναμαι αὐτός ἀνάσσω , ἀλλά τοσοῦτος μόνος ἐπιστρέφω αὐτός πρός ἑαυτοῦ , ὥστε λοιπός καταγιγνώσκω ἑαυτοῦ οἰκεῖος ὁρμή καθαίρω καί ἑκών ἀποβάλλω ὅς ἑκών συνδέω ὁ συμπάθεια . διό φημί μετά ὁ ὑπό γῆ δικαιωτήριον πάλιν παραγίγνομαι αὐτός ἐνθάδε ἐπί τοσοῦτος , ἠώς ἑαυτοῦ καθαίρω ἀνάσσω ὁ γένεσις ἀπαλλάσσω · τότε τοίνυν καί ὁ θυμός καί ὁ ἐπιθυμία ἀποτίθημι μετά οὗτος ὁ ὄχημα , ὁ πνεῦμα λέγω · εἰμί δέ τίς καί μετά οὗτος ἄλλος τίς ἀίδιος αὐτός ἐξάπτω σῶμα οὐράνιος καί διά οὗτος ἀίδιος , ὅς φημί αὐγοειδής ἢ ἀστροειδής . ὁ γάρ ἐγκόσμιος εἰμί ἀνάγκη πάντως ἔχω τις κλῆρος ὅς διοικέω , μέρος εἰμί ὁ κόσμος · καί εἰμί ἀεικίνητος εἰμί καί δεῖ αὐτός ἀεί ἐνεργέω , δεῖ ἔχω ἀίδιος ἐξάπτω τίς σῶμα ὅς ἀεί ζῳοποιέω · διά οὗτος οὖν ὁ αὐγοειδής φημί αὐτός ἀεί ἔχω , ἀίδιος εἰμί . διά ὁ εἴρω οὖν ἀνάγκη καί ὁ πνευματικός εἰμί σῶμα καί οὗτος ὁ θυμός καί ὁ ἐπιθυμία ἀχώριστος εἰμί . Δῆλος δέ ὅτι ὥσπερ ὁ ζωτικός καί ὀρεκτικός ὁ ἄλογος δύναμις ἐν ὁ πνεῦμα , οὗτος καί ὁ γνωστικός · εἰμί γάρ ὁ χείρων χωριστός οὗτος ὁ παχύς σῶμα , πολύς μᾶλλον ὁ ἀγαθός · ἀγαθός δέ ὁ γνωστικός , λέγω δέ φαντασία καί αἴσθησις . ἀλλά εἰμί καί ἐν ἐκεῖνος ἔχω ὁ εἰμί ὁ ἄλογος ὁ Ψυχή δύναμις , ἀλλά οὖν φοιτάω ἴχνος τις ἀπό ἐκεῖνος καί ἐπί ὁ παχύς οὗτος σῶμα , ὥσπερ καί ἀπό ὁ νόος λέγω φοιτάω ἐπί πᾶς ὁ κοινός ἔννοια . ὅτι γάρ καί μέχρι οὗτος ὁ σῶμα ἐλλάμπω φοιτάω ὁ ἄλογος ζωή , δῆλος . ὁ μέν γάρ θυμός κινέω ὁ περικάρδιον αἷμα καί ζέσις τις αὐτός ποιέω , ὁ δέ ἐπιθυμία ὁ ἧπαρ τοῖος ἢ τοῖος διατίθημι πρός ὁ ἑαυτοῦ κινέω , ὁ αἴσθησις τε πᾶς ὁ ἐγκέφαλος ἐλλάμπω · ἐκ ἐκεῖνος γάρ ἐπί ὁ αἰσθητήριον διά ὁ νεῦρον χορηγέω ὁ δύναμις ὁ αἰσθητικός , καί πάσχω αὐτός ὁ αἴσθησις γίγνομαι ἀνενέργητος , ὡς ὁ ἰατρός δείκνυμι · ὁ γάρ καλέω μηνιγγοφύλαξ ἐπιτίθημι ὁ μῆνιγξ ἀναίσθητος καί ἀκίνητος ὁ ζῷον γίγνομαι εἰμί δέ ὁ μῆνιγξ ὑμήν · τις σκέπω ὁ ἐγκέφαλος ) , καί ὁ νωτιαῖος μέρος πάσχω ὁ μέν ἀνωτέρω μέρος ὁ πάθος ἀπολαύω αἴσθησις , ὁ δέ κάτω ἀναίσθητος γίγνομαι διά ὁ μή χορηγέω ἔτι ἀπό ὁ ἐγκέφαλος ὁ αἰσθητικός δύναμις ἄργανος , λέγω δή ὁ νεῦρον , πάσχω · καί εἰμί δήω δέ νεῦρον , πάλιν ἀναίσθητος μέν ὁ κάτω μέρος γίγνομαι , ὁ δέ ἄνω μένω αἰσθητικός . δῆλος μέν οὖν καί ἐκ ὁ εἴρω ὅτι τε εἰμί ὁ πνευματικός σῶμα καί οὗτος ἀχώριστος θυμός καί ἐπιθυμία . δῆλος δέ ἔτι μᾶλλον καί ἐκ αὐτός ὁ ὁ πρᾶγμα ἐνάργεια . πόθεν ἐν τοῖ τάφος ὁ σκιοειδής φαίνω φάσμα ; οὖον γάρ δή γε ὁ ψυχή ὁ σχηματίζω ἢ ὅλως εἰμί ὁρατός . ἀλλά φημί ὁ ἀκάθαρτος ψυχή μετά ὁ ἔξοδος οὗτος ὁ σῶμα πλανάω ἐπί τις χρόνος μετά ὁ πνεῦμα καί οὗτος παραδείκνυμι δείκνυμι περί ὁ τάφος . διό φροντιστέον εὐζωΐα · ὑπό οὗτος γάρ φημί ὁ πνεῦμα παχύνω ἐκ μοχθηρός δίαιτα κατασπάω περί ὁ πάθος ὁ Ψυχή . ἔχω γάρ τίς καί αὐτός φημί ὁ φυτικός ζωή · καί γάρ τρέφω , τρέφω δέ οὐ οὕτως ὡς οὗτος ὁ σῶμα , ἀλλά διά ἀτμός , οὖον διά μόριον ἀλλά ὅλος διά ὅλος φέρω εἶπον , ὡς ὁ σπόγγος δέχομαι ὁ ἀτμός . διά οὗτος φροντίζω ὁ σπουδαῖος ὁ λεπτός δίαιτα καί ξηρός , διά ὁ μή παχύνω ὁ πνεῦμα , ἀλλά λεπτύνω . πρός οὗτος καί ὁ καθαρμός φημί παραλαμβάνω · οὗτος μέν γάρ ὁ σῶμα ὕδωρ πλύνω , ἐκεῖνος δέ καθαρμός ὁ διά ὁ ἀτμός · διά γάρ ἀτμός τις μέν τρέφω , τις δέ καθαίρω . οὖον διοργανῶ - ἕπομαι δέ φημί αὐτός , ἀλλά ὅλος διά ὅλος ἐνεργέω κατά ὁ αἴσθησις καί ὁ αἰσθητής ἀντιλαμβάνω . διό καί Ἀριστοτέλης φημί ἐν ὁ μετά ὁ φυσικός ὅτι ὁ κύριος αἴσθησις εἷς , καί ὁ κύριος αἰσθητήριον ἐν , αἰσθητήριον λέγω αὐτός ὁ πνεῦμα ἐν ὅς ὁ αἰσθητικός δύναμις ὅλος διά ὅλος ὁ ποικίλος αἰσθητής ἀντιλαμβάνω . πῶς οὖν φαίνω διοργανόομαι ἐν ὁ τάφος καί ποτέ μέν ἀνδρείκελον , ποτέ δέ καί ἄλλος τις ὁ ζῷον μορφή ἔχω ; λέγω πρός οὗτος πρῶτος μέν ἐκεῖνος ὅτι πολλάκις συμβαίνω ὁ ἀνδρείκελον σχῆμα αὐτός ἔχω ἀπό μοχθηρός δίαιτα παχύνω καί συνδιατυπόω ὁ περιέχω σῶμα , ὥσπερ ἐπί ὁ κρύσταλλος συμβαίνω · συνδιατυπόω γάρ ὁ ἐν ὅς πήγνυμι ἀγγεῖον . πῶς οὖν διάφορος σχῆμα φαίνω ἔχω ; ἴσως ἐν , φημί , ὅταν ὁ ψυχή βούλομαι δείκνυμι αὐτός , κινέω ὁ φαντασία συντυπόω αὐτός , ἢ καί δαιμόνιος ἴσως συνέργεια συνεπιλαμβάνω φαίνω τε καί πάλιν ἀφανής γίγνομαι πυκνόω καί μαίνομαι · ἀέριος γάρ εἰμί ὅταν συστέλλω πυκνόω , ὁρατός γίγνομαι , καί πάλιν ἀφανής ὁ ἔκτασις καί μάνωσις . πρός οὗτος δέ πᾶς τις εἴρω ἀπορέω , εἰμί ἀνθρώπινος ὅλως εἰμί ψυχή διά ὁ ἴδιος πνεῦμα ἐν ὁ τάφος φαίνω καί μή πλάνος τις δαίμων εἰς πᾶς φύω μεταβάλλω διά ὁ εὔπλαστος ὁ εἰμί ὁ ἐξαρτάω αὐτός πνευματικός σῶμα , ὁπότε καί συνεχῶς οὗτος φαίνω ποιέω . πῶς δέ ἄν καί ψυχή ἐπί τις χρόνος ἐνταῦθα πλάζω ; πότερος προαιρέω ἢ οὖον ; εἰμί μέν γάρ προαιρέω , οὐ ἄν ποτός μεθίστημι · εἰς γάρ ὁ ὑπό γῆ δικαιωτήριον ὁ μετάστασις · εἰμί δέ ἀπροαίρετος ὑπό ὁ πρόνοια ἀναγκάζω μένω , πῶς ἐπαυξάνω αὐτός εἰς ὁ κακία ὁ δύναμις καί μείζων δύναμαι ἤ2 ἐνταῦθα ; εἰμί δέ ὡς ἀποτίθημι ὁ ὁ παχύς σῶμα φορτίον , ἐσθίω μᾶλλον ὡς βάρος ἀπηλ - λάζω καί ἐν συναίσθησις καί οἷος ἐγγύς γίγνομαι ὁ ὑπό γῆ διά · καιωτηρίων μέτριος γίγνομαι · νῦν δέ οὗτος ποιέω ὁ | κακός ὁ μηδέ ἐνταῦθα ποιέω δύναμαι . διαλέγω δέ ἐν μέν ὁ πρῶτος βιβλίον περί ὁ ὁ πρό αὐτός δοκέω περί Ψυχή · ἐκτίθημι γάρ αὐτός ὁ δόξα , καί ὁ μέν καλῶς αὐτός δόξα ἀποδείκνυμι , ἐλέγχω δέ εἰμί τίς μή καλῶς περί Ψυχή ΥΠΕ - νοέω . ἐν δέ ὁ δύο βιβλίον ὁ αἰκία περί Ψυχή δόξα ἐκτίθημι , καί διαλέγω περί αὐτός πρῶτος μέν κοινός καί ὁλοσχερής , εἶτα ἴδιος περί ἕκαστος ψυχικός δύναμις . καί ἐν μέν ὁ δύο μετά ὁ διαλέγω κοινῶς περί Ψυχή διαλέγω ἴδιος περί τε ὁ φυτικός καί ὁ ἄλογος , ἐν δέ ὁ τρίτος βιβλίον περί ὁ λογικός · μιμνήσκω δέ καί ἐν ὁ δύο ὁ λογικός καί ἐν ὁ τρίτος ὁ ἄλογος . ὥσπερ δέ εἴωθα ἐν πᾶς ὁ φυσικός πραγματεία ποιέω , πρός ὁ τέλος ὁ πραγματεία ἀνάγω ἑαυτοῦ ἐπί ὁ ἐκλέγω ὁ φυσικός πρᾶγμα αἴτιος οὗτος καί ἐνταῦθα ποιέω . καί γάρ ἐν ὁ φυσικός πρός ὁ τέλος διαλέγω περί κίνησις καί ζητέω ὁ ὁ κίνησις αἴτιος ἀνάγω ἑαυτοῦ ἐπί ὁ πρῶτος αἴτιος καί ἀρχή ὁ κίνησις , καί φημί δήω ὁ πρῶτος κινέω ἀκίνητος εἰμί · εἰμί γάρ ἐκεῖνος κινέω , οὐ ὦ οὐδέ ὁ κινέω μένω ἐν ὁ κινέω · ὥστε εἰμί εἰμί ὁ αεικίνητος , ἀνάγκη ὁ οὗτος κινητικός εἰμί ἀκίνητος . εἶτα ἐξυμνέω οὗτος ὅτι εἰμί ἀσώματος καί ἀίδιος καί παντοδύναμος , φημί ἀπό τοιοῦτος ἄρα ἀρχή ἐξαρτάω ὁ οὐρανός καί ὁ κόσμος . δεῖ γάρ ὁ τέλειος φυσιόλογος μετά ὁ ἀποδίδωμι ὁ φυσικός αἴτιος ἀναβαίνω καί ἐπί ὁ ἐκλέγω καί μή ἐγκαταμένω ἐν ταύτη . οὕτως ποιέω καί ἐν ὁ περι γένεσις καί φθορά . p . 402a1 ὁ κλάω καί τίμιος ὁ εἴδησις ὑπολαμβάνω . ὁ προοίμιον ἐγκώμιον ἔχω ὁ περί Ψυχή θεωρία καί προτροπή εἰς ὁ οὗτος γνῶσις , μᾶλλον δέ προτροπή μέν ὁ σπουδαῖος τε καί ἄξιος ὁ τοιοῦτος θεωρία , ἀποτροπή δέ ὁ ἐναντίος οὗτος . δύο γάρ τίθημι προοίμιον δοκέω διά μέν ὁ εἷς προτρέπω , ἀποτρέπω δέ διά ὁ λοιπός . εἶπον γάρ ὅτι ὁ εἴδησις καλός εἰμί καί τίμιος καί ὅτι τίμιος καί ἀκριβής ὁ περί Ψυχή θεωρία , δοκέω πᾶς ἄνθρωπος προτρέπω ἐπί οὗτος · πάλιν δέ εἶπον ὅτι πάντῃ δέ πάντως χαλεπός εἰμί λαμβάνω τις πίστις περί αὐτός , ἀποτρέπω δοκέω · ὡς διά ἀμφότερος οὗτος δείκνυμι ὅτι μόνος ὁ σπουδαῖος προτρέπω εἰς ὁ περί ὁ θεωρία ὁ Ψυχή λόγος . μετά δέ ὁ ἔπαινος καί ὁ προτροπή ὁ αἴτιος ἐπιφέρω ὁ χαλεπός εἰμί ὁ περί Ψυχή θεωρία , εἶτα πρόβλημα τις ἐκτίθημι ὀφείλω ζητέω εἰς ὁ περί Ψυχή λόγος . ὁ μέν ἐν Ἀλέξανδρος , ὅς φημί ὁ Πλούταρχος , ἔκθεσις ὁ ἴδιος δόγμα ποιέω βούλομαι καί συγκατασπάω ἑαυτοῦ καί ὁ Ἀριστοτέλης προσποιέω ὑπομνηματίζω οὗτος ὁ πραγματεία . ἐκ προοίμιον ὁ ἑαυτοῦ ἐνδιάστροφος γνώμη δείκνυμι αὐτός ὁ προοίμιον διάστροφος ἐξηγέομαι · φημί γάρ ἐλλιπῶς εἴρω ὁ γάρ καλός καί τίμιος ὁ εἴδησις ὑπολαμβάνω · τίς ὑπολαμβάνω ; φημί · προσυπακουστέον οὖν καλός τε καί τίμιος εἶμαι . οὗτος μέν οὖν ὁ Ἀλέξανδρος · ὁ δέ ἀττικός ἐξηγητής αὐτοφυής ἐξηγέομαι οὗτος · ὁ γάρ ἴσος , φημί , ὁ καλός καί τίμιος εἰμί ὑπολαμβάνω . οὗτος δέ καί συνήθης ὁ Ἀριστοτέλης ὁ ὁ εἴδησις ἐγκωμιάζω · διό καί ἐν ὁ μετά ὁ φυσικός οὕτως ἄρχω “ πᾶς ἄνθρωπος ὁ οἶδα ὀρέγω φύσις · σημεῖον δέ ὁ ὁ αἴσθησις ἀγάπησις ” . ἄξιος δέ ζητέω , πῶς φημί καλός εἰμί καί τίμιος ὁ εἴδησις . ἆρα οὖν πᾶς εἴδησις ἀγαθός , καί ὁ ὁ κακός αὐτός ; λέγω ὅτι ναί , καί ὁ ὁ κακός εἴδησις ἀγαθός , ὁ εἰμί ἀγαθός περιπίπτω ἐγώ ποιέω ὁ κακός . ὥστε καί ἀνάπαλιν ὁ μέν ἀγνωσία ὁ κακός περιπίπτω ἐγώ ποιέω ὁ κακός , ὁ δέ γνῶσις ὁ ἀγαθός ἀντέχω αὐτός παρασκευάζω . ὁ δέ εἴδησις λέγω τριχῶς · ἢ γάρ ὁ ἐπιστήμη λέγω εἴδησις , ὅς φημί ὁ Πλάτων ἐν ὁ Φαίδων τότος γάρ οἶδα οὗτος εἰμί , ὁ λαμβάνω ὁ ἐπιστήμη ἔχω καί μή ἀποβάλλω καί ἐν ὁ Γοργίας · ἢ πάλιν ὁ ὁλοσχερής καί παχυμερής - στέρα γνῶσις , ὅς φημί αὐτός ἐν ὁ φυσικός · ἐπειδή ὁ οἶδα καί ὁ ἐφίστημι περί πᾶς ὁ ἐπίστημα . διά μέν γάρ ὁ οἶδα ὁ ὁλοσχερής γνῶσις σημαίνω , διά δέ ὁ ἐφίστημι ὁ ἀκριβής · ἢ ὁ κοινῶς ἐπί πᾶς γνῶσις λέγω , ὅς καί ἐνταῦθα καί ἐν ὁ μετά ὁ φυσικός παραλαμβάνω . p . 402a1 Μαλλός δέ ἕτερος ἕτερος , ἢ κατά ἀκρίβεια ἢ ὁ ἀγαθός τε καί θαυμάσιος εἰμί , διά ἀμφότερος οὗτος ὁ ὁ Ψυχή ἱστορία εὔλογος εἄν ἐν πρῶτος τίθημι . ὁ ὅλος ὁ προοίμιον διάνοια ὧδε ἔχω . πᾶς μέν γνῶσις , φημί , καλός καί τίμιος εἰμί ὑπολαμβάνω . εἰμί δέ ἄλλος ἄλλος τίμιος τε καί καλός διά αἴτιος δύο , ἢ ὁ ὁ ὑπόκειμαι περί ὅς ὁ γνῶσις ἀγαθός εἰμί ἢ ὁ ὁ γνῶσις ἀκριβής · οἷος ἀστρονομία ἰατρικός καλός , διότι περί τίμιος ἔχω ὑπόκειμαι · ὁ μέν γάρ περί ὁ οὐράνιος , ὁ δέ περί ὁ ἀνθρώπινος σῶμα . ἀλλά καί ἀκριβής κατά ὁ γνῶσις ὁ ἀστρονομία ὁ ἰατρικός · ὥστε κατά ἀμφότερος τίμιος ἰατρ - κέω ὁ ἀστρονομία , καί κατά ὁ ὑπόκειμαι καί κατά ὁ εἶδος ὁ γνῶσις . πάλιν γεωμετρία μηχανικός τίμιος κατά ἄμφω , διότι ὁ μέν γεωμετρία περί ἄυλος ἔχω ὑπόκειμαι ( ὁ γάρ σχῆμα αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἀσώματος εἰμί καί ἀμεγέθης · εἰμί γάρ ἔχω ὁ κύκλος μέγεθος , πάντως ἄν ὁρίζω εἰμί , οἷος πηχυαῖος · εἰμί δέ οὗτος , δίπηχυς | οὐ ἄν εἰμί κυλλός ἢ τρίπηχυς οὐδέ ἄλλος τις παρά ὁ πηχυαῖος μέγεθος κύκλος ἄν εἰμί · καί εἰμί εἰμί σῶμα τίς , ὁρίζω πάντως ἄν εἰμί , οἷος χαλκός · οὐκοῦν σιδήρεος οὐ ἄν εἰμί κύκλος ἢ ξύλινος οὐδέ ὅλως ἄλλος τίς σῶμα ὁ παρά ὁ χαλκός · ὥστε ὅλως ἄυλος ὁ ὑπόκειμαι ὁ γεωμετρία ) , ὁ δέ μηχανικός σῶμα καί μέγεθος . οὐκοῦν τίμιος γεωμετρία μηχανικός . ἀλλά καί κατά ὁ γνῶσις · ὁ μέν γάρ εἰμί ἄπταιστος · ἀεί γάρ πᾶς τρίγωνος ὁ τρεῖς γωνία δύο ὀρθός εἰμί Ἴσαι , καί οὖον παχυμερῶς ἀλλά μετά πᾶς ἀκρίβεια οὐδέ βραχύς διαφέρω , ἀεί ὁ διάμετρος ὁ πλευρά ἄσυμος - μέτρος · ὁ μέντοι μηχανικός οὐ ἀκριβής ἔχω ὁ λόγος , ἅτε περί σῶμα ἔχω καί μέγεθος . ὁμοίως ἔχω ἀριθμητικός τε καί ἁρμονικός · ὁ μέν γάρ ἀριθμητικός , ἅτε περί ὁ λόγος ὁ ἀριθμός ἔχω , καί ὁ ὑπόκειμαι ἀγαθός ἔχω ὡς ἄυλος . ἐκεῖνος περί σῶμα ἔχω ὁ χορδή καί ὁ μέγεθος ὁ φθόγγος , καί ὁ γνῶσις διά οὗτος ὁ ἀριθμητικός ἀκριβής . ἐπεί τοίνυν οὗτος ὁ ἐπιστήμη καλός ὁ περί ἕτερος τίς οὗτος προέχω , ἐν δέ ὁ Ψυχή ἀμφότερος οὗτος θεωρέω , διά ἀμφότερος ἄρα , φημί , καί τίμιος καί κάλως ὁ περί ὁ Ψυχή θεωρία . τίμιος μέν οὖν ὁ περί Ψυχή θεωρία , διότι περί ὑπόκειμαι ἔχω σεμνός , αὐτός ὁ Ψυχή , ὅσπερ εἰμί ὁ ὅδε καλῶς . ἀλλά καί ὡς ἄκρις - βεστέρα τίμιος ὁ περί ὁ Ψυχή θεωρία . πῶς δέ ἀκριβής ὁ περί ὁ Ψυχή θεωρία , μανθάνω ἄν οὕτως . ἐν ὁ ἀποδεικτικός ὁ Ἀριστοτέλης δύο ἐγώ κανών παραδίδωμι , κατά ὅς ὁ ἀκριβής δεῖ διακρίνω · ἐάν γάρ , φημί , δύο εἰμί ἐπιστήμη , καί βούλομαι γιγνώσκω , ποῖος εἰμί ἀκριβής , διχόθεν νοέω . ὅταν γάρ ὁ ἕτερος ὁ ὁ ἕτερος ἀρχή ἀποδείκνυμι , ὁ ὁ ἀρχή ἀποδείκνυμι εἰμί ἀκριβής . οἷος φυσιολογία ἰατρικός ἀκριβής · ὁ γάρ ἀρχή ὁ ἰατρικός ὁ φυσιολογία ἀποδείκνυμι . πάλιν γεωμετρία μηχανικός ἀκριβής · ὁ γάρ αὐτός ἀρχή ὁ γεωμετρία ἀποδείκνυμι · καί ἀριθμητικός ἁρμονικός ἀκριβής · ὁ γάρ ἀρχή ὁ ἁρμονικός δείκνυμι ἐν ἀριθμητικός . κοινῶς δέ πᾶς ὁ πρῶτος φιλοσοφία · ὁ ἀρχή γάρ πᾶς οὗτος δείκνυμι . πάλιν , φημί , ἀκριβής εἰμί ὁ ἐπιστήμη ὁ περί ἄυλος ἔχω ὑπόκειμαι , ὡς γεωμετρία , ἀριθμητικός , θεολογία . διό φημί ἐν ὁ μετά ὁ φυσικός ὅτι ὁ ὁ νοητός θεωρία καί ῥᾴδιος εἰμί καί χαλεπός · ῥᾴδιος μέν διότι περί ὁ ἵστημι εἰμί πρᾶγμα καί ἀεί ὡσαύτως ἔχω · φανός γάρ ὁ θεῖον ὡς ἀμετάβλητος καθάπαξ κατά οὐσία , κατά δύναμις , κατά ἐνὲρ - γειαν . ῥᾴδιος μέν οὖν διά οὗτος , χαλεπός δέ διά ὁ ἡμέτερος ἀσθένεια · οὖον γάρ ἐξισχύω ενσώματος καί ἐμπαθής εἰμί εἰς ὁ ἐκεῖνος φάος ἀτενίζω , ὅσπερ πάσχω καί νυκτερίς · ὁ γάρ ἥλιος φανός εἰμί φία , ἐπεί καί ὁ εἰμί σοφία ἀλήθεια εἰμί · οὐδείς γάρ ἐν αὐτός ψεῦδος . ὥστε εἰμί πρός πᾶς φιλοσοφία συμβάλλω , δῆλος ὅτι καί πρός ὁ ἠθικός καί θεολογικός καί φυσικός . πρός μέν οὖν ὁ ἠθικός συμβάλλω , ὅτι ἀδύνατος ἐγώ ὁ ἑαυτοῦ κατακοσμέω ἦθος μή ὁ δύναμις ὁ Ψυχή ἐπισκοπέω . διαλέγω οὖν καί περί Ψυχή ὁ ἠθικός , ὡς καί αὐτός ἐν ὁ ἐθικός φημί , εἰμί γε ἀρετή μέν κόσμος εἰμί Ψυχή , ὁ δέ κόσμος εὐταξία εἰμί ὁ δύναμις ὁ Ψυχή , οὗτος δέ τάσσω οὖον δύναμαι μή ἐπισκοπέω αὐτός ὁ φύσις . συμβάλλω δέ καί πρός θεολογία , ὅτι ζητέω περί ὁ νόος ὁ χωριστής ὁ ἐν ἐγώ ὅτι | καί αὐτός ἀθάνατος · ἐπεί δέ ὁ νόος νοητός εἰμί νόος , ὁ δέ πρός τίς ὁ ὁ ἕτερος εἰδοί καί ὁ λοιπός εἶμι , δῆλος ὅτι ὁ θεωρία ὁ ἡμέτερος νόος μέγας κ·αὶ εἰς θεολογία συμβάλλω . ὅθεν καί αὐτός λέγω ἐν ὁ περι ζῷον μόριον πραγματεία ὅτι οὖον περί πᾶς Ψυχή ὁ φυσικός διαλεκτέον · εἰμί γάρ περί πᾶς , καί ὁ νόος , εἰμί δέ οὗτος , καί ὁ νοητός · ὁ γάρ νόος νοητός εἰμί νόος · οὗτος δέ θεολογία εἰμί καί ὁ πρῶτος φιλοσοφία . συμβάλλω δέ ἐγώ καί πρός ὁ φυσικός , εἰμί γε φυσικός μέν εἰμί ἔργον ὁ περί σῶμα διαλέγω καί ὁ εἶδος αὐτός καί δύναμις , ὁ δέ ἐν ὁ σῶμα εἶδος ὁ καλός εἰμί ὁ ψυχή . p , 402a6 μάλιστα δέ πρός ὁ φύσις . ὁ μάλιστα δέ πρός ὁ φύσις προστίθημι , ὅτι ὁ συμβάλλω ἕτερος εἰμί ὁ ὅς συμβάλλω . ἐν μέν οὖν ὁ ἠθικός πραγματεία καί ὁ θεολογία οὖον συμβάλλω , ἀλλά αὐτόθεν ὁ πρόκειμαι εἰμί θεωρία ὁ περί Ψυχή θεωρία · θεολογέω γάρ ἐπιστρέφω πρός ὁ νοερός καί θέω καί ζητέω ὁ ἐκεῖ τάξις , πρός ὁ νοητός δέ ἐπιστρέφω καί πρός ἑαυτοῦ ἐπιστρέφω καί διαλέγω περί ὁ ἑαυτοῦ οὐσία καί τάξις · ἔσχατος γάρ ὁ νοητός τε καί θεῖον ὁ ψυχή · πάλιν περί ἠθέω ποιέω ὁ λόγος καί ὁ τάξις ὁ ἀρετή θεωρέω διαλέγω περί ὁ ἑαυτοῦ δύναμις , ὅς εἰμί ὁ ἀρετή . ἐν δέ ὁ φυσικός πραγματεία συμβάλλω · ἄλλος γάρ ὁ φύσις καί ἄλλος ὁ ψυχή . πῶς οὖν συμβάλλω ἐπάγω . p . 402a6 ἔρτις γάρ οἷος ἀρχή ὁ ζῷον . Ἀρχή καί ὡς ποιητικός καί ὡς εἰδικός καί ὡς τελικός · οὗτος γάρ εἰμί ὁ κύριος ἀρχή . ὡς μέν οὖν ποιητικός ἀρχή , ὅτι οὗτος κινέω ὁ ζῷον μόνος ὁ βούλομαι καί οὖον δήω μοχλεία τις · ὡς εἰδικός δέ , ὅτι οὗτος εἰμί ὁ ειδοποιώ ὁ ζῷον καί ἁπλόος ὁ ἔμψυχος . λέγω γάρ ὁ ἔμψυχος εἶδος αὐτός οὗτος εἰμί κατά ὁ Ψυχή · ὁ γάρ κρειπως ἐν ἕκαστος ὁ φυσικός , ὡς αὐτός φημί ὁ Ἀριστοτέλης , εἶδος εἰμί ἕκαστος , ἀγαθός δέ ἐν ὁ ἔμψυχος ὁ ψυχή . τελικός δέ , ὅτι αὐτός ἕνεκα ὁ σῶμα · εἰμί γάρ ὁ μέν σῶμα ἕνεκα ὁ , οὗτος δέ ὅς ἕνεκα . ὅθεν καί ὁ διοργάνωσις ὁ ζῷον ἄλλος καί ἄλλος πρός ὁ ἰδιότης ὁ ἐν ἕκαστος Ψυχή , ἄλλως ἄνθρωπος , ἄλλως πτηνός , ἄλλως χερσαῖος , ἔνυδρος , καί ἐν ἕκαστος οὗτος πολύς ὁ βάθος , ἕκαστος πρός ὁ ἐπικρατέω ὁ Ψυχή δύναμις διοργανωμένος · ἄλλως ὁ κατά θυμός χαρακτηρίζω , ἄλλως ὁ κατά ἐπιθυμία , περί ὅς οὖον ὁ πάρειμι λέγω . προστίθημι δέ ὁ οἷος , ὅτι ὁ προσεχής ἀρχή ὁ ζῷον ὁ φύσις εἰμί , οὐ ὁ ψυχή . p . 402 a 7 ἐπιζητέω δέ θεωρέω καί γιγνώσκω ὁ τε φύσις αὐτός καί ὁ οὐσία . ὁ μέν θεωρέω ὁ ὁλοσχερής ἐπιβάλλω ὁ περί αὐτός λό - γος σημαίνω ἄν , ὁ δέ γιγνώσκω ὁ καί ἀκριβῶς ἐρευνάω . λέγω γάρ θεωρέω ὅδε τίς , ὅταν ἁπλόος προσβάλλω αὐτός , γιγνώσκω δέ αὐτός , ὅταν καί ὁ ὑπάρχω αὐτός καταμανθάνω . φύσις δέ καί οὐσία ἤτοι ἐκ παράλληλος ὁ αὐτός ἀκούω , ἵνα εἰμί ὁ πρότερος ὁ δύο ἐξηγητικός . φῦσις λέγω ἀντί ὁ ὁ οὐσία , ἢ φύσις μέν αὐτός ὁ γένος αὐτός , οὐσία δέ ὁ ὁρισμός · οἷος ὑπό ποῖος γένος ἀνάγω , πότερος ὁ οὐσία ἢ ὁ ποσός ἢ ὁ ποιός ; εἶπον δέ εἄν αὐτός ὑπό μέν ὁ ποιός ἀνάγω ὁ κρᾶσις λέγω , ὑπό δέ ὁ ποσός ὁ λόγος . εἶτα γιγνώσκω ὁ γένος μανθάνω καί ὁ συστατικός αὐτός διαφορά καί οὕτως ἀποδίδωμι ὁ ὁρισμός · ὁ γάρ ὁρισμός ὁ οὐσία ὁ πρᾶγμα σημαίνω . p . 402 a 8 ἔπειτα ὅσος συμβαίνω περί αὐτός . οὖον λέγω ὅτι δεῖ ζητέω ὁ κατά συμβαίνω αὐτός ὑπάρχω , ὡς ὁ σῶμα ὁ λευκός , ἀλλά ὁ κατά οὐσία ἕπομαι . οὕτως οὖν ἀκούω ὁ συμβαίνω , ὥσπερ καί ἐν ὁ ὁρισμός ὁ συλλογισμός ὁ συμπέρασμα . “ συλλογισμός γάρ εἰμί , φημί , “ λόγος ἐν ὅς τίθημι τις ἕτερος τίς ὁ κεῖμαι ἐκ ἀνάγκη συμβαίνω ” . ὥσπερ οὖν ἐνταῦθα οὖον λέγω κατά συμβαίνω ὁ πρότασις ὑπάρχω ὁ συμπέρασμα , ἀλλά σημαίνω ὁ λέξις ὁ κατά ἑαυτοῦ ἐκ ἀνάγκη ἕπω , οὕτως καί ἐν ὁ πάρειμι ἐκληπτέον . p . 402 a 9 ὅς ὁ μέν ἴδιος πάθος ὁ Ψυχή εἰμί δοκέω , ὁ δέ κοινός καί ὁ ζῷον διά ἐκεῖνος ὑπάρχω . ὁ ἐκ ἀνάγκη ἀκολουθέω ὁ Ψυχή ὁ μέν μόνος αὐτός ἀκολουθέω , ὁ δέ ὁ ὅλος ζῷον , λέγω δή ὁ ἐκ Ψυχή καί σῶμα , καί ὁ μέν ὁ Ψυχή πάθος ὁ νόησις ( οὗτος γάρ αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὁ λογικός Ψυχή ἴδιος ) , ὁ δέ ἀγλαός πάθος ὁ αἰσθάνομαι , φαντασιόω , θυμόω , ἐπιθυμέω καί εἰμί τίς τοιοῦτος εἰμί , οὗτος κοινός εἰμί ὁ συναμφότεροι . πᾶς γάρ ψυχή ὡς εἷς τις λαμβάνω καί φημί οὗτος ὁ μέν ἴδιος εἰμί πάθος , οὖον πᾶς ἁπλόος , ἀλλά ὁ ὁλοσχερῶς λέγω , ὅς τις δῆλος ὅτι ὁ λογικός εἰμί · ἐν γάρ ὁ ἁπλόος Ψυχή εἰμί καί ὁ λογικός . ὁ γάρ ἄλλος Ψυχή οὐδείς εἰμί ἴδιος πάθος , ἐπεί μηδέ ὁ οὐσία αὐτός χωριστός . ὁ δέ ὁ πάθος ὄνομα λέγω διχῶς · λέγω γάρ πάθος ἢ ὁ εἰς φθορά ἄγω ἢ ὁ εἰς τελέω . τίς γάρ πάσχω ὁ ξύλον ὑπό ὁ πῦρ , ἀλλά ὡς εἰς φθορά ἄγω , λέγω δέ πάσχω καί ὁ αἴσθησις ὑπό ὁ αἰσθητής · δῆλος γάρ ὅτι τελειόω καί ἐκ δύναμις εἰς ἐνέργεια ἀνάγω . οὕτως οὖν ὁ Πλάτων ἐν ὁ σοφιστής περί ὁ ὅλος φημί ὅτι ὁ ὅλος οὐ εἰμί εἷς , ἀλλά πάσχω ὁ εἷς , δηλονότι πάθος λέγω ὁ τελειωτικός · ὁ γάρ ὅλος οὐ εἰμί ὅσπερ ὁ εἷς , ἐπεί ὁ ὅλος ὁ μέρος εἰμί ὅλος , ὁ δέ μέρος πολύς καί οὐ εἷς · ὥστε οὐ εἷς ὁ ὅλος , εἰμί γε ἐν πολύς ἔχω ὁ εἰμί , ἀλλά πάσχω ἔχω ὁ εἷς · πάσχω δέ ὁ εἷς ὁ οἰκεῖος τελειότης ἀπολαμβάνω . ἐκ ὁ χωρίον δέ οὗτος ἐλέγχω χομεν ὁ Ἀνδρόνικος ὁ ‘pοδιος νοθεύω ὁ περι ἑρμηνεία · εἶπον γάρ ἐκεῖ ὁ Ἀριστοτέλης ὅτι ὁ νόημα πάθημα εἰμί ὁ Ψυχή , ὥσπερ εἴρω ἐν ὁ περι Ψυχή , φημί ὁ Ἀνδρόνικος ὅτι οὗτος οὐδαμοῦ εἴρω ἐν ὁ περι Ψυχή , ὥστε ἀνάγκη ἢ ὁ περι Ψυχή νοθεύω ἢ ὁ περι ἑρμηνεία · ἀλλά μήv ὁ περι Ψυχή ὁμολογέω ὁ Ἀριστοτέλης ἵημι · νόθος ἄρα ὁ περι ἑρμηνεία . λέγω οὖν ὅτι ἐνταῦθα ἴδιος πάθος ὁ Ψυχή οὐδείς ἄλλος ἢ ὁ νόημα εἶπον , ὥστε οὗτος εἰμί ὅς ἐν ὁ περι ἑρμηνεία λέγω . p . 402 a 10 πάντῃ δέ πάντως χ αλεπώτατόν εἰμί λαμβάνω τις πίστις περί αὐτός . εἶπον ὅτι ἐν ὁ προοίμιον ἐγκωμιάζω ὁ περί Ψυχή θεωρία καί προτρέπω ὁ σπουδαῖος ἐπί οὗτος , ὁ δέ ῥᾴθυμος ἀποτρέπω . ἐντεῦθεν οὖν , ἵνα οὗτος ποιέω , βούλομαι δείκνυμι ὅτι χαλεπός εἰμί ὁ περί Ψυχή θεωρία . πῶς δέ χαλεπός , εἶπον ἀνωτέρω , ὅτι ἐπιζητέω θεωρέω ὁ φύσις καί ὁ οὐσία αὐτός , τουτέστιν βούλομαι εὑρίσκω τίς εἰμί ὁ ὁ Ψυχή ὁρισμός . οὗτος οὖν , φημί , ὁ ζήτησις ὁ περί ὁ ὁρισμός χαλεπός εἰμί καί κοινῶς ἐπί πᾶς ὁ εἰμί καί ἴδιος ἐπί Ψυχή · δεῖ γάρ , φημί , ζητέω κοινῶς ἐπί ὁ ὁρισμός πρῶτος μέν , ἄρα εἷς τίς εἰμί μέθοδος , κατά ὅς πᾶς ὁ εἰμί δυνατός ὁ ὁρισμός ἀποδίδωμι , ἢ πολύς . καί εἰμί εἷς ὁ μέθοδος , τίς ποτός εἰμί οὗτος ὁ μέθοδος · εἰμί δέ πολύς , πάλιν ζητητέος , πόσις καί τίς εἰμί ὁ ἀριθμός καί ποῖος . καί ὅταν εὑρίσκω ὅτι τοσόσδε τις , οἷος δύο , <καὶ> ποῖος ὑπογραφή καί ὁρισμός , ἕτερος πρός οὗτος τρίτος πάλιν δή ἐγώ διαδέχομαι ζήτησις , ποῖος ὁ μέθοδος ἐπί ποῖος πρᾶγμα χρηστέον . ἀλλά καί οὗτος ὅταν εὑρίσκω , πάλιν δεῖ ζητέω , ἐπεί ὁ ὁρισμός ἐκ γένος εἰμί καί διαφορά , τίς ὁ πρόκειμαι πρᾶγμα ὁ γένος καί τίς ὁ διαφορά , ὅς διαιρέω ὁ γένος , ἵνα γιγνώσκω ποῖος εἰμί ὁ ὁ πρόκειμαι πρᾶγμα συστατικός διαφορά , ἵνα συμπλέκω αὐτός ὁ γένος , ἀποδίδωμι αὐτός ὁ ὁρισμός . κοινῶς μέν οὖν διά οὗτος χαλεπός ὁ ΛαΒέι ὁ ὁ Ψυχή ὁρισμός , ἐπεί καί πᾶς ὁρισμός οὗτος παρακολουθέω · ἴδιος δέ συμβαίνω ἐπί Ψυχή ἔτι ἄπορος εἰμί ὁ περί αὐτός λόγος , ὡς ἑξῆς αὐτός ἐκτίθημι . p . 402 a 11 καί γάρ εἰμί κοινός ὁ ζήτημα πολύς ἕτερος . ἐπί πολύς , φημί , πρᾶγμα κοινός εἰμί ὁ περί ὁ ὁρισμός ζήτησις . ἐπί πολύς δέ εἶπον , ἐπεί μή δυνατός πᾶς ὁρισμός ἀποδίδωμι ( οὔτε γάρ ὁ γενικός ὅστε ὁ ἄτομος ) , ἀλλά διά ὑπογραφή οὗτος σημαίνω , ὁ μέν καθολικός διά ὁ κατά ἑαυτοῦ ἴδιος , ὁ δέ ἄτομος διά ὁ ἴδιος συμβεβηκός . p . 402 a 12 λέγω δή ὁ περί ὁ οὐσία , καί ὁ τίς εἰμί . ἐπεί ὁ ὁ οὐσία ὄνομα πολύς σημαίνω ( καί γάρ ὁ γένος καί ὁ ὕλη καί ὁ ὁρισμός , εἰμί δέ ὅτε καί πᾶς ὕπαρξις ) διά οὗτος εἶπον ὁ περί ὁ οὐσία ἐπεξηγέομαι προστίθημι καί ὁ τίς εἰμί , ἵνα σημαίνω ὁ ὁρισμός . p . 402 a 13 τάχα ἄν ὁ δοκέω εἷς τις εἰμί ὁ μέθοδος κατά πᾶς περί ὅς βούλομαι γιγνώσκω ὁ οὐσία , ὥσπερ καί ὁ κτάομαι συμβαίνω ἴδιος ἀπόδειξις . ἄλλος εἰμί συμβαίνω καί ἄλλος κατά συμβεβηκός . συμβαίνω μέν εἰμί ὁ ἀντιδιαιρέω πρός ὁ οὐσία , ὅς κατά ἑαυτοῦ οὐ ὑφίστημι , οὐδέ κατά οὐσία ὑπάρχω ὁ πρᾶγμα , ἀλλά ἔξωθεν αὐτός ἐπισυμβαίνω ὡς ὁ μέλας ἢ ὁ λευκός ὁ σῶμα · κατά συμβαίνω δέ ὁ ἐκ ἀνάγκη ὁ οὐσία παρακολουθέω , ὡς λέγω συμβαίνω ὁ πρότασις ὁ συμπέρασμα , οὐ ὅτι συμβαίνω ὁ πρότασις ὁ συμπέρασμα , ἀλλά ὅτι ἐκ ἀνάγκη αὐτός ἀκολουθέω . φέρω δέ ὁ ὁ συμβεβηκός ἐπί ὁ τοιοῦτος ὄνομα , διότι ἄλλος τις ἐπισυμβαίνω , εἰμί καί ἐκ ἀνάγκη καί ὁ οὗτος εἰμί . ὁ δέ κύριος συμβαίνω οὖον ὁ οὗτος εἰμί ἀκολουθέω · δύναμαι γοῦν καί κόραξ ἐπινοέω λευκός . λέγω οὖν ἄν ἐνταῦθα κατά συμβαίνω ἴδιος ὁ πρῶτος καί κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω ὁ πρᾶγμα , ὁ καί συναναιρέω καί συναναιρέω , οἷος ὁ ἄνθρωπος ὁ ἐπιστήμη δεκτικός , καί ὁ τρίγωνος πᾶς ὁ ὁ τρεῖς γωνία δύο ὀρθός ἴσος ἔχω ἢ ὁ δύο πλευρά ὁ λοιπός μείζων . οὗτος δέ πρῶτος καί κατά ἑαυτοῦ λέγω ὁ πρᾶγμα ὑπάρχω , πρῶτος μέν , διότι ἀμέσως αὐτός μόνος ὑπάρχω καί ἄλλος οὐδείς , κατά ἑαυτοῦ δέ , διότι κατά οὐσία . ὅθεν καί ἀντιστρέφω · εἰμί γάρ ἄνθρωπος , καί ἐπιστήμη δεκτικός , καί ἔμπαλιν , καί εἰμί τρίγωνος , ἐκ ἀνάγκη καί ὁ τρεῖς γωνία δύο ὀρθός Ἴσαι καί ὁ δύο πλευρά ὁ λοιπός μείζων , καί ἔμπαλιν . οὗτος οὖν αὐτός κατά συμβαίνω ἴδιος καλέω . εἰμί μέν οὖν πρῶτος οὗτος καί κατά ἑαυτοῦ · κατά ἑαυτοῦ δέ εἰμί ὁ κατά οὐσία . οὐ εἰμί τίς δέ κατά ἑαυτοῦ , οὗτος καί πρῶτος · ἐπί πλέω γάρ ὁ κατά ἑαυτοῦ ὁ πρῶτος . ὁ γάρ ζῷον ὁ ἄνθρωπος κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω , οὖον πρῶτος δέ · διό ἄν μή εἰμί ἄνθρωπος , ζώιον εἰμί , ὥστε οὖον πρῶτος ὁ ἄνθρωπος ὑπάρχω . ὁμοίως δέ καί ὁ σχῆμα ὁ τρίγωνος κατά ἑαυτοῦ μέν , οὖον μέντοι πρῶτος · ἄν γάρ μή εἰμί τρίγωνος , εἰμί σχῆμα . καί τίς λέγω ὁ σχῆμα ; ἀλλά οὐδέ ὁ εὐθύγραμμος πρῶτος ὑπάρχω ὁ τρίγωνος , κατά ἑαυτοῦ γε ὑπάρχω . εἰμί γάρ ὁ εὐθύγραμμος καί τρίγωνος μή εἰμί . οὗτος οὖν φημί κατά ἑαυτοῦ ἴδιος , ὁ πρῶτος ὑπάρχω , ὁ καί μόνος καί πᾶς καί ἀεί ὁ πρᾶγμα ὑπάρχω καί κατά ἑαυτοῦ , ὥστε καί ἀντιστρέφω πρός ὁ πρᾶγμα . περί οὗτος ἐν ὁ ἀποδεικτικός φημί , ὅτι ὁ ἀπόδειξις οὗτος μόνος εἰμί , οὔτε δέ ὁ συμβεβηκός ὅστε ὁ κατά ἑαυτοῦ μέν , μή πρῶτος δέ ὑπάρχω . καί οὗτος εἰκότως · ἐπεί γάρ ὁ ἀπόδειξις ἐπιστήμη εἰμί , ὁ δέ ἐπιστήμη ἄπταιστος εἰμί καί ἀραρίσκω | δή κατά ὁ αὐτός καί ὡσαύτως ἔχω , διά οὗτος ὁ συμβεβηκός ἀπόδειξις εἰμί ἀδύνατος ὁ ἄλλοτε ἄλλως ἔχω καί γίγνομαι καί ἀπος - γίγνομαι . πάλιν εἰμί ὁ ἀπόδειξις ὁ ἀμφισβητέω εἰμί , ὁ δέ ἑαυτοῦ ὑπάρχω καί μή πρῶτος ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος ὁμολογέω Μένα εἰμί , οἷος ὁ ζῷον ὁ ἄνθρωπος καί ὁ σχῆμα ὁ τρίγωνος , οὐδέ οὗτος ἄν εἰμί κύριος ἀπόδειξις . δείκνυμι γοῦν ἐν ἐκεῖνος , ὅτι ὁ καθολικός γένος οὐδέ εἰμί ἀπόδειξις , ἐπεί μηδέ ὁρισμός , ἀλλά διά ὑπογραφή ἐκεῖνος σημαίνω · πᾶς γάρ κύριος ἀπόδειξις εἰμί ὁ ἐκ ὁ αἴτιος ὁ αἰτιατός πιστόω καί ἐκ ὁ καθόλου ὁ μερικός . οἷος πόθεν ὅτι ὁ ἄνθρωπος οὐσία δείκνυμι ; διά μέσος ὁ ζῷον · διότι γάρ πᾶς ζῷον οὐσία · ὥστε αἴτιος ὁ εἰμί ὁ ἄνθρωπος οὐσία ὁ πᾶς ζῷον οὐσία εἰμί . οὗτος δέ καί καθολικός · ὁ γάρ πᾶς ζῷον οὐσία εἰμί ἐπί πλέω ὁ ὁ ἄνθρωπος οὐσία εἰμί . πάλιν ἐπεί τρίγωνος . διά οὗτος ὁ τρεῖς γωνία δύο ὀρθός ἴσος ἔχω , καί πάλιν ἐπεί τρίγωνος , ὁ δύο πλευρά ὁ λοιπός μείζων ἔχω · οὐ ἐπεί δύο ὀρθός ἴσος , διά οὗτος καί τρίγωνος . ὁ μέν οὖν κύριος ἀπόδειξις οὗτος . εἰμί δέ καί ὁ τεκμηριώδης λέγω ἀπόδειξις , ὁ ἐκ ὁ αἰτιατός ὁ αἴτιος πιστόω , ὥσπερ αὐτός ἐν ὁ περι οὐρανός ποιέω ἐκ ὁ φωτισμός ὁ σελήνη ἀποδείκνυμι ὅτι οἶς σφαιρικός εἰμί . καίτοι ὁ προσήκω εἰμί ἀνάπαλιν δείκνυμι , ὅτι σφαιρικός , διά οὗτος καί οὗτος φωτίζω . οὗτος οὖν χράομαι ὁ δείκνυμι , ὅτε ὁ αἰτιατός πρός ἐγώ σαφής εἰμί ὁ αἴτιος , ὥσπερ καί ἐπί ὁ σελήνη ἔχω · ὁ γάρ αἰτιατός ὁ φωτισμός σαφής ἐγώ εἰμί ὁ αἴτιος , λέγω δή ὁ σφαιροειδής αὐτός εἰμί . οἶδα γάρ ὅτι ὁ μείς δίς μέν γίγνομαι μηνοειδής , ὅταν εἰμί ἀπό σύνοδος , καί ὅταν μέλλω σύνοδος ποιέω , δίς διχότομος , δίς ἀμφίκυρτος , ἅπαξ πανσέληνος · οὗτος δέ γίγνομαι διά ὁ σφαιροειδής αὐτός εἰμί . εἰμί γάρ εἰμί δίσκος , ἀθρόος μέλλω ἢ φωτίζω ἢ μή φωτίζω · νῦν δέ ἐπεί ὁ μέν ἥλιος ἀνωτέρω εἰμί , ὅταν μέν ἐκ διάμετρος αὐτός γίγνομαι , ἐπεί μέσος εἰμί ἐγώ , ὁράω ἅπας ὁ πρός ἐγώ ἡμισφαίριον πεφωτισμένος , ὅς καί προσβάλλω , ἐγγυτέρω δέ αὐτός γίγνομαι , ἀεί μειόω μέν ὁ μέρος ὁ πρός ἐγώ ὁ φωτισμός , προστίθημι δέ ὁ ὑπέρ ἐγώ , ἐπειδή , ὡς εἶπον , ἀνώτερος εἰμί αὐτός ὁ ἥλιος · καί οὗτος κατά ὀλίγος ἠώς κατά ὁ αὐτός κάθετος αὐτός γίγνομαι , ὥστε μηκέτι εἰμί ἐγώ μέσος ἀμφότερος , ἀλλά εἰς ὁ εἷς πλευρά εἰμί ἄμφω , ὁ μέν πρός ἐγώ ἀφώτιστος ποιέω , φώτισις δέ ὁ ὑπέρ ἐγώ . οὗτος πίστις καί ἐκ ὁ παρά ἐγώ ἔνειμι λαμβάνω . εἰμί γάρ μέγας σφαῖρα ποιέω τις , εἶτα χρίω ὁ μέν ἕτερος ἡμισφαίριον λευκός χρῶμα , ὁ δέ ἕτερος μέλας , εἶτα μετεωρίζω εἰς ὕψος ὁ σφαῖρα , καί τίς παρακλίνω αὐτός κατά ὀλίγος ὁ λευκός , εἰμί τυγχάνω , χρῶμα ἄνω εἰμί , εἶτα κλίνω ὁ σφαῖρα ὁράω οἱονεί μηνίσκος λεπτόν γίγνομαι , εἶτα κατά μέρος ἐπικλίνω ὁ σφαῖρα καί ὁ λοιπάς σχῆμα γίγνομαι , καί τέλος ὁ λευκός ἡμισφαίριον ὅλος πρός ὁ κάτω στράπτω , εἰμί εἰμί πολύς ὁ ὕψος , ὁράω δισκοειδής ὁ λευκαίνω ἡμισφαίριον . οὗτος μέν οὖν ἔξω ὁ πρόκειμαι . ὁ δέ τοιοῦτος δεῖξις τεκμηριώδης λέγω ἵημι καπνός ἐνταῦθα , καί πῦρ ἀείρω · τεκμήριον γάρ ὁ πυρός ὁ καπνός . τεκμήριον δέ εἰμί ὁ ἄλυτος σημεῖον , ὡς ὁ πυρός ὁ καπνός , ὡς ὁ σφαιρικός εἰμί ὁ σελήνη ὁ οὗτος φωτίζω . ὁ δέ λυτός οὖον τεκμήριον , ἀλλά σημεῖον λέγω · οὗτος δέ εἰμί , ὅταν μή πάντως ἕπω ὁ αἰτιατός ὁ αἴτιος , οἷος ὠχρός εἰμί , ἐπεί τίκτω · οὖον πάντως γάρ ὁ ὠχρότης ἕπω ὁ τίκτω . λυτός οὖν οὗτος καί οὖον τεκμήριον ἀλλά σημεῖον , ὡς ὁ παρίστημι νεοσφαγής σῶμα ὁ φονεύω σημεῖον . ὁ οὖν κατά συμβαίνω ἴδιος , ὅσπερ ἐγώ εἶπον πρῶτος καί κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω , οὗτος εἰμί ὁ ἀπόδειξις . ὑπονοέω οὖν , φημί , τις ὅτι ὥσπερ οὗτος εἷς εἰμί μέθοδος ὁ ἀποδεικτικός , οὕτως [ φημί ] καί εἰς ὁ λαμβάνω ὁ ὁρισμός ἕκαστος εἷς τίς εἰμί μέθοδος . ἀλλά καί εἰμί εἷς , ζητητέος ποῖος οὗτος . p . 402a16 εἰμί δέ μή εἰμί εἷς καί κοινός μέθοδος περί ὁ τίς ἔτι χαλεπός γίγνομαι ὁ πραγματεύομαι · δήω γάρ λαμβάνω περί ἕκαστος τίς ὁ τρόπος . εἰμί μέν γάρ εἰμί εἷς , οὗτος μόνος ἔχω ὁ ζήτησις , τίς ποτός εἰμί οὗτος · ἐπεί δέ πλείων εἷς , πλείων ὁ ἐντεῦθεν ζητέω , πόσος τε ὁ ἀριθμός , καί ποῖος ὁ εἶδος , καί ποῖος ἐπί ποῖος πρᾶγμα χρηστέον · ὁ γάρ δήω γάρ λαμβάνω περί ἕκαστος τίς ὁ τρόπος οὗτος σημαίνω , ποῖος μέθοδος ἐπί ποῖος πρᾶγμα χρηστέον . p . 402819 ὅταν δέ φανερός εἰμί , πότερος ἀπόδειξις εἰμί ἢ διαίρεσις ἤ τις ἄλλος μέθοδος . οὗτος ὡς ἐν ὑπόθεσις λέγω . μετά ὁ πᾶς , φημί , ὁ ἀπαριθμέω εὑρίσκω , ὅταν ἤδη φανερός ἐγώ γίγνομαι ὅτι ὅδε εἰμί ὁ μέθοδος διά ὅς εὑρίσκω ὁ ὁρισμός , φέρω εἶπον ὁ ἀποδεικτικός ἢ διαιρετικός ἢ ὁριστική , ἕτερος πάλιν ἀπορία διαδέχομαι οὐ μικρός ὁ εἴρω · ποῖος δέ εἰμί οὗτος , ἐπιφέρω . p . 402a21 ἐκ τίνω δεῖ ζητέω , φημί · ἄλλος γάρ ἄλλος ἀρχή , καθάπερ ἀριθμός καί ἐπίπεδος . τουτέστιν ὑπό ποῖος γένος ἀνάγω ὁ πρόκειμαι πρᾶγμα , ἐπεί οὐ εἷς γένος ὁ εἰμί ἀλλά δέκα , καί ἄλλος ὑπό ἄλλος γένος ἀναφέρω . καθάπερ , φημί , ἀριθμός καί ἐπίπεδος . λέγω οὖν ἀρχή οὗτος ὁ μέν ἀριθμός ὁ διορίζω ποσός , ὁ δέ ἐπίπεδος ὁ συνεχής , ἢ καί ἀρχή αὐτός εἄν λέγω ὁ μέν ἀριθμός ὁ μόνος , ὁ δέ ἐπίπεδος a 8r ἢ ὁ γραμμή ἢ ὁ σημεῖον · ῥυΐσκω γάρ οὗτος ὁ μέν ὁ γραμμή ὁ δέ ὁ ἐπίπεδος γεννάω . ἀλλά οὗτος μέν ἀρχή ὁ συντάσσω καί οἷος στοιχειώδης εἰμί ἀρχή , ὁ δέ συνεχής καί ὁ διορίζω ἐξαιρέω · συμβάλλω δέ ἐγώ καί ὁ συντάσσω πολλάκις ἀρχή πρός ὁ ἀπόδοσις ὁ ὁρισμός , ὥσπερ ἐπί ὁ ἀριθμός · λέγω γάρ ἀριθμός εἰμί ὁ ἐκ μόνος σύγκειμαι πλῆθος . ζητέω οὖν , φημί , ὑπό ποῖος γένος ἀνάγω ὁ πρόκειμαι πολύς γάρ ὁ γένος ἀμφισβητήσιμος ) , ἵνα εὑρίσκω οὗτος καί διαιρέω εἰς ὁ οἰκεῖος διαφορά οὗτος ὁ ὁρισμός ἀποδίδωμι . p . 402a22 Πρῶτος δέ ἴσως ἀναγκαῖος διαιρέω ἐν τίς ὁ γένος καί τίς εἰμί . πληρόω ὁ κοινῶς περί ὁ ὁρισμός ἀφοράω , ὅσπερ δῆλος ὅτι καί ἐπί Ψυχή ἀπορέω , ἐντεῦθεν ἄρχω καί ὁ ἐπί Ψυχή πρός ὁ λῆψις ὁ ὁρισμός ἀπορέω . δεῖ οὖν , φημί , καί ἐπί Ψυχή ζητέω ὑπό ποῖος γένος αὐτός ἀνάγω . πολύς γάρ περί οὗτος ὁ ἀμφιβολία · ὁ μέν γάρ αὐτός ὑπό ὁ οὐσία ἀνάγω , ὁ δέ ὑπό ὁ ποσός , ὅς εἰμί καί Ξενοκράτης · ἀριθμός γάρ , φημί , κινέω ἑαυτοῦ εἰμί ὁ ψυχή , ὁ δέ ἀριθμός ὑπό ὁ ποσός , εἰμί δή οὗτος λέγω ἐκεῖνος , καί μή ἄλλος τίς διά οὗτος αἰνίσσομαι . ὁ δέ ὑπό ὁ ποιός , ὅς εἰμί καί ὁ ἰατρός κρᾶσις εἰμί λέγω · τοιοῦτος δέ ἄν ἄγω καί ὁ ἐντελέχεια λέγω τοιοῦτος · · μανθάνω γάρ , πῶς φημί αὐτός ἐντελέχεια ὁ Ἀριστοτέλης . ὁ δέ λόγος λέγω ὁ στοιχεῖον δοκέω ἄν ὑπό ὁ πρός τίς ἀνάγω · ὁ γάρ διπλάσιος ἢ ἡμιόλιος ὑπό ὁ πρός τίς · τις γάρ διπλάσιος . ἀμφίβολος οὖν τέως ὁ γένος · ἀλλά ἐπειδάν εὑρίσκω ὅτι οὐσία εἰμί , πάλιν ζητέω πότερος σῶμα ἢ ἀσώματος , καί εἰμί σῶμα , ἁπλόος ἢ συντίθημι , καί εἰμί ἀσώματος , χωριστός ἢ εἷς ἀχώριστος · καί πότερος εἷς ἐν ἕκαστος ψυχή ἢ πολύς , καί εἰμί εἷς , μονοειδής ἢ πολυδύναμος , καί τίς ὁ ὁ δύναμις διαφορά · καί εἰμί πολύς , πότερος ὁ ἀριθμός πολύς ἢ καί ὁ εἶδος , καί εἰμί ὁ εἶδος , πότερος καί ὁ γένος ἢ οὖον · ὁ γάρ ὁ εἶδος διαφέρω οὖον πάντως καί ὁ γένος , ὡς ἄνθρωπος καί ἵππος , ὁ μέντοι ὁ γένος διαφέρω ἐκ ἀνάγκη καί ὁ εἶδος , ὡς λίθος καί ζῷον . οὗτος τοίνυν καί οὗτος πλείων πρός ὁ λαμβάνω ὁ ὁρισμός ὁ Ψυχή ζητητέος . πρῶτος δέ ἴσως ἀναγκαῖος διαιρέω ἐν τίς ὁ γένος καί τίς εἰμί · τουτέστιν ἐκ διαίρεσις δεῖ λαμβάνω αὐτός ὁ γένος , ὅσπερ γένος ἐν ὁ τίς εἰμί κατηγορέω . μανθάνω δέ οὗτος ἐν Εἰσαγωηαῖς , ὅτι ὁ γένος ἐν ὁ τίς εἰμί κατηγορέω · τίς γάρ εἰμί ἄνθρωπος ἐρωτάω λέγω ζῷον , καί τίς ποτός εἰμί Φοῖνιξ εἰμί τις ἀγνοέω ἐρωτάω , λέγω ὅτι δένδρον . δεῖ οὖν πρῶτος πᾶς τίς εἰμί ὁ ψυχή γιγνώσκω . ὡς γάρ φημί ὁ θεῖος Πλάτων ἐν Φαιδρός , εἷς εἰμί ἀρχή ὁ καλῶς βουλεύω · οἶδα δεῖ περί ὅστις ἄν εἰμί ὁ βουλή , ἢ ὁ πᾶς διαμαρτάνω ἀνάγκη . περί Ψυχή τοιγάρ ζητέω , εἰμί μή πρό - τέρος τίς ποτός εἰμί αὐτός μανθάνω , πότερος οὐσία ἢ ποσός , ἀλλά ἀντί ὁ οὐσία , εἰμί οὐσία εἰμί , ὥσπερ εἰμί , ποσός αὐτός εἶπον ἢ ποιός ἤ τις ὁ ἄλλος κατηγορία , ἐκ ἀνάγκη ἀκόλουθος ὁ ἀρχή ὁ ἐφεξῆς συμπεραίνω ὁ πᾶς διαμαρτάνω , ἕτερος ἀντί ἕτερος ζητέω . καί ὁ Ἀριστοτέλης δέ ἐν ὁ φυσικός φημί “ ἐπεί ὁ οἶδα καί ὁ ἐφίστημι συμβαίνω περί πᾶς ὁ μέθοδος , ὅς εἰμί ἀρχή ἢ αἴτιος ἢ στοιχεῖον , ἐκ ὁ οὗτος γιγνώσκω ” · εἰμί τοίνυν πρός ὁ γνῶσις ὁ πρᾶγμα χρεία ὁ οἶδα ὁ ἀρχή , ἄλλος δέ ἄλλος ἀρχή , ζητητέος τίς ὁ ἀρχή ὁ Ψυχή , καί τοσοῦτος μᾶλλον , ὅσος ἄπορος ὁ ἄλλος ἐπί ὁ Ψυχή ὁ ὁ ἀρχή ζήτησις . p . 402 ἔτι ἔτι δέ πότερος ὁ ἐν δύναμις εἰμί ἢ μᾶλλον ἐντελέχεια τις . ἀείς προέρχομαι κατά ὁ διαίρεσις ὁ ἀληθής ὁ διαίρεσις τμῆμα λαμβάνω καί οὗτος υποδιαιρώ . εἶπον οὖν πότερος οὐσία ἢ ποσός ἢ ποιός ἤ τις ὁ ἄλλος κατηγορία , ὁ μέν ἄλλος παρίημι , λαμβάνω δέ ὅτι ὄντα , καί οὗτος λοιπός ἐπιδιαιρέω εἰς τε ὁ σῶμα καί ὁ ἀσώματος . ἀντί γάρ ὁ εἶπον σῶμα καί ἀσώματος εἶπον πότερος ὁ ἐν δύναμις εἰμί ἢ μᾶλλον ἐντελέχεια τις , διά μέν ὁ ἐν δύναμις ὁ σῶμα δηλόω , διά δέ ὁ ἐντελέχεια ὁ ἀσώματος . πᾶς γάρ σῶμα καθόλου δύναμις εἰμί , ὁ δέ δύναμις ἢ κατά οὐσία εἰμί ἢ κατά ποσός ἢ κατά ποιός ἢ κατά ὁ εἰς τόπος μεταβολή . ὁ μέν οὖν ἐν γένεσις καί φθορά πᾶς σῶμα κατά πᾶς ὁ ὁ δύναμις σημαίνω ἐν δύναμις εἰμί · δύναμις γάρ εἰμί ἄνθρωπος ἐν ὁ σπέρμα καί ἐν ὁ καταμήνιος , καί δύναμις παῖς εἰμί ἔχω ὁ ὁ ἀνήρ μέγεθος · ὁμοίως καί ἐπί ὁ ποιέω δύναμις ψυχρός εἰμί θερμός εἰμί , καί δύναμις κινέω κάθημαι . ὁ δέ γε οὐράνιος ἐν ὁ κατά τόπος μεταβολή μόνος ἔχω ὁ δύναμις · ἀνατέλλω γάρ ὁ ἥλιος δύναμις ἐν ὁ μεσουράνημα εἰμί , κἀκεῖσε γίγνομαι ἐνέργεια δύναμις εἰμί ἐν ὁ δύο · καί ἐπί ὁ ἄλλος οὐράνιος ὡσαύτως . ἐπεί οὖν ἐν πᾶς ὁ σῶμα ὁ δύναμις θεωρέω , διά οὗτος διά ὁ δύναμις ὁ σῶμα δηλόω . ἀλλά τίς δήποτε ἐπί ὁ σῶμα ὁ ἐν δύναμις τάσσω ἐπί ὁ ἀσώματος οὐ εἶπον ἐντελέχεια κατά δοτικός πτῶσις , ἀλλά ἐντελέχεια κατά εὐθύς ; λέγω οὖν ὅτι ἄλλος εἰμί δύναμις καί ἄλλος ἐν δύναμις , καί ἄλλος ἐντελέχεια καί ἄλλος ἐν ἐντελέχεια · ὁ μέν γάρ ὕλη μόνος εἰμί δύναμις · πᾶς γάρ εἰμί δύναμις , ἐνέργεια δέ οὐδείς · ὁ δέ εἶδος μόνος ἐντελέχεια · ὁ δέ ἐκ ὕλη καί εἶδος καί ἐν δύναμις εἰμί καί ἐν ἐντελέχεια . συντρέχω γάρ οὗτος ἅμα , καί ὅσπερ εἰμί ἐν δύναμις , οὗτος εἰμί καί ἐν ἐντελέχεια · καί γάρ πᾶς ὁ εἶδος δύναμαι ἐν ὁ ὕλη εἰμί , ὅστις ποτέ οὗτος ποτέ ἐκεῖνος γίγνομαι ἐνέργεια · a 8v νῦν γάρ ἄνθρωπος εἰμί δύναμις ἄλλοτε γίγνομαι ἐνέργεια ἄνθρωπος . μᾶλλον δέ ἅμα ἔχω καί ὁ δύναμις καί ὁ ἐνέργεια · ἐπεί γάρ οὐδέποτε εἰμί γυμνός εἶδος , ἐκεῖνος ὁ εἶδος ἐνέργεια μέν εἰμί ὅδε τίς , δύναμις δέ ἄλλος · ὁ γάρ ὁ σπέρμα εἶδος δύναμις εἰμί ἄνθρωπος . ἐπεί οὖν ἐν ὅς ὁ δύναμις εἰμί , ἐν οὗτος καί ὁ ἐνέργεια , καί ἐπεί ἐπί ὁ θεῖον καί ἀσώματος οὐ εἰμί ὁ δύναμις , ἐπεί μηδέ ὕλη , καί διά οὗτος οὐδέ ὁ ἐνέργεια οὖον γάρ εἰμί ἐνέργεια ὅδε τίς , ἀλλά αὐτοενεργειί εἰμί , εἶδος εἰμί καθαρός ἄνευ ὕλη , ὡς καί ἐν ὁ περι ἑρμηνεία φημί ὅτι ἐκεῖνος ἄνευ δύναμις ἐνέργεια εἰμί , καί οὐ εἶπον ἐνέργεια εἰμί ) , διά οὗτος ἀντιδιαστέλλω ὁ ὑλικός καί σύνθετος φύσις ὁ ἄυλος καί ἀσώματος εἶπον ὁ πότερος ὁ ἐν δύναμις εἰμί , τουτέστι ὁ σῶμα , εἰμί , ὅστις ἐν δύναμις εἰμί , τουτέστιν ἐν ὁ ὕλη , ἢ ἐντελέχεια τις , τουτέστιν εἶδος τίς καθαρός καί ἄυλος · διαφέρω γάρ οὖον μικρός , τουτέστιν οὐ ὀλίγος , ὁ μεταξύ ὁ σῶμα καί ἀσώματος . p . 402b1 σκεπτέος δέ καί εἰμί μεριστός ἢ ἀμερής . οὗτος , ὡς καί Ἀλέξανδρος δοκέω , ὁ μεριστός ἢ ἀμερής δύναμαι ἐπί ὁ δύναμις ὁ Ψυχή λαμβάνω , ὅτι πότερος πολυδύναμος εἰμί ἢ ἀμερής · ἀμερής γάρ φημί αὐτός Δημόκριτος εἰμί καί οὖον πολυδύναμος , αὐτός εἰμί λέγω ὁ νοέω ὁ αἰσθάνομαι καί ἀπό εἷς οὗτος προέρχομαι δύναμις . δύναμαι δέ ἐκλαμβάνω ὁ χωρίον καί οὗτος , πότερος ὁ ἁπλόος ψυχή εἷς τις ἐν ἕκαστος ἢ μερίζω εἰς διάφορος Ψυχή , ὡς πλείων εἰμί ψυχή ἐν ἕκαστος . δῆλος δέ ὅτι καί πλείων δυνατός λέγω καί εἷς · πλείων μέν , διότι διαφέρω ἀλλήλων ὁ εἶδος ὁ φυτικός καί ὁ ἄλογος , καί ὁ ἄλογος καί ὁ λογικός , καί χωρίζω ἀλλήλων , εἷς δέ διά ὁ συμφυΐα οὗτος καί ὁ συμπάθεια . καί γάρ καί ἐκ ὁ λόγος ἐνέργεια διαβαίνω μέχρι καί ὁ φυτικός καί ὁ οὗτος κινέω καί ζωός οἱονεί συνδιατίθημι ἑαυτοῦ ὁ λόγος . οὕτως οὖν καί εἷς καί οὖον εἷς . οὗτος δέ καλός ἐξηγέομαι ὁ μεριστός ἢ ἀμερής · πότερος , φημί , εἷς τίς εἰμί ψυχή ἐν πᾶς ὁ ἔμψυχος ἢ πολύς ; καί εἰμί πολύς , πότερος ὁ εἶδος διαφέρω μόνος , ἢ καί ὁ γένος ; λέγω δέ ἄν εἷς ὁ κρᾶσις λέγω · ἐξαλλάσσω γάρ αὐτός πρός ὁ ἐν ἕκαστος ἰδιότης ὁ κρᾶσις , ὥσπερ εἷς ὁ ἀήρ κοινῶς ὑπό πᾶς εἰσπνέω πρός ὁ ἐν ἕκαστος ὁ ζῷον ἰδιότης . οὗτος δέ ὁ ἄνω κάτω ποιέω , ὁ αἰτιατός ἀγαθός ποιέω ὁ αἴτιος · ὁ γάρ ἄψυχος σῶμα Ψυχή αἴτιος , ὁ ἄζωος ζωή , ὁ ἀκίνητος ὁ κινητικός , ὁ ἄλογος ὁ μή ἄλογος , καί ὅσος τοιοῦτος . p . 402b1 καί πότερος ὁμοειδής ἅπας ὁ ψυχή ἢ οὖον · εἰμί δέ μή ὁμοειδής , πότερος εἶδος διαφέρω ἢ γένος . ἀκόλουθος ὁ πολύς ἢ εἷς ὁ δίδωμι πολύς ζητέω , πότερος ὁμοειδής ἢ οὖον . δύναμαι δέ οὗτος μή ὡς πρός ὁ ἐν ἕκαστος ψυχή πλείων εἰμί λέγω , ἀλλά ἀπλόος περί πᾶς ὁ ἐν ὁ ἔμψυχος , ὅσπερ καί μᾶλλον · ὁ γάρ ἐφεξῆς λέξις οὗτος δηλόω . ὁ γάρ περί Ψυχή ζητέω , φημί , περί μόνος ὁ ἀνθρώπινος ζητέω · ὥστε δῆλος ὅτι περί πᾶς Ψυχή εἰμί αὐτός ὁ λόγος . καί ὁ μεριστός ἄρα ἢ ἀμερής μᾶλλον πρός οὗτος ἐκληπτέον . οὗτος οὖν , φημί , ὁ ἐν πᾶς ἀπλόος ὁ ἔμψυχος ψυχή πότερος μόνος ὁ εἶδος διαφέρω ἢ καί ὁ γένος ; λαμβάνω γάρ πάλιν ἐκ ὁ διαίρεσις ὁ ἀληθής καί ὁμολογέω , ὅτι διάφορος ὁ εἶδος . νῦν μέν γάρ ὁ λέγω καί ζητέω περί Ψυχή περί ὁ ἀνθρώπινος ἔοικα σκοπέω . τις φημί , ὅς εἰμί καί Ἀλέξανδρος , εἰς Πλάτων αἰνίσσομαι αὐτός · φαίνω δέ ὁ Πλάτων καί ἀλλαχοῦ μέν πολλαχοῦ , μάλιστα δέ ἐν ὁ Τίμαιος καί περί ὁ ἄλογος διαλέγω . ἴσως οὖν εἰς ὁ φυσικός αἰνίσσομαι ὁ περί Δημόκριτος καί ὁ ἄλλος . ἔχω δέ ἄν καί ὑπέρ οὗτος ἀπολογέομαι · εἶπον γάρ ἄν ἐκεῖνος ὅτι ἐν ὁ ἀνθρώπειος Ψυχή πᾶς ψυχικός δύναμις θεωρέω · οὐκοῦν περί οὗτος διαλέγω περί πᾶς εἰμί ἄν διαλέγω . p . 402b5 εὐλαβητέον δέ ὅπως μή λανθάνω , πότερος εἷς ὁ λόγος αὐτός εἰμί , καθάπερ ζῷον , ἢ κατά ἕκαστος ἕτερος , οἷος ἵππος , κύω , ἄνθρωπος , θεός . εἶπον πότερος ὁμογενής ὁ ψυχή ἢ ἑτερογενής , πάλιν ἐνταῦθα περί ὁ γένος φημί αὐτός , εἰμί γε εἰμί γένος , ὅτι δεῖ εὐλαβέομαι καί ζητέω , πότερος δυνατός εἷς ὁρισμός πᾶς Ψυχή ἀποδίδωμι ἢ οὖον . ἀποδίδωμι δέ ἄν εἷς ὁρισμός , εἰμί ἔχω κοινός γένος , ὥσπερ ὁ ζῷον γένος εἰμί ἵππος καί ἄνθρωπος καί ὁ λοιπός εἶδος εἷς ὁρισμός ἀποδίδωμι , οὐσία ἔμψυχος αἰσθητικός , ὅς ἐφαρμόζω ὁ κατά μέρος ζῷον διά ὁ κοινός γένος · εἰμί δέ μή ἔχω εἷς κοινός γένος , οὐδέ ἄν εἷς ὁρισμός αὐτός ἀποδίδωμι . οὐ ἔχω δέ . πῶς ; ὅτι ὁ μέν εἰμί πρότερος ἐν αὐτός , ὁ δέ ὕστερος ὁ φύσις , ἐν ὅς δέ ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος , οὗτος ὁ κοινῶς κατηγορέω οὐ εἰμί γένος . πρότερος δέ εἰμί ὁ φύσις ὁ συναναιρέω μέν , οὖον συναναιρέω δέ , καί ὁ συνεισφέρω μέν , μή συνεισφέρω δέ . εἰμί οὖν ἐν Ψυχή ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος ὁ φύσις · ὅπου γάρ ὁ λογικός , ἐκεῖ καί ὁ ἄλογος καί ὁ φυτικός , καί ὅπου ὁ ἄλογος , ἐκεῖ καί ὁ φυτικός · οὖον μέντοι ὅπου ὁ φυτικός , ἐκεῖ ὁ λοιπός , ἢ ὅπου ὁ ἄλογος , ἐκεῖ ὁ λογικός · καί ἀναιρέω ὁ φυτικός συναναιρέω ἐκ ὁ ὑπόκειμαι καί ὁ λοιπός . ὥστε εἰμί ἐν αὐτός ὁ πρότερος ὁ φύσις καί ὁ ὕστερος · πρότερος γάρ ὁ φυτικός , οὖον ὁ ἄξιος ἀλλά ὁ ἄνευ αὐτός μή εἰμί ὁ ἄλλος , καί πρότερος ὁ λογικός ὁ ἄλογος ὁμοίως . εἰμί δέ εἰμί ἐν αὐτός ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος , οὐ ἄρα ὁ οὗτος κοινῶς κατηγορέω | γένος εἰμί , λέγω δή ὁ ψυχή , ἀλλά ὁμώνυμος φωνή ὡς ὁ ἀπό εἷς καί πρός εἷς . ὥστε οὐ ἄν εἰμί αὐτός εἷς ὁρισμός , ἐπεί μηδείς ὁ ὁμώνυμος , ἀλλά διάφορος ὁ Ψυχή ὁ ὁρισμός , ὡς ἄνθρωπος καί κύων καί ἵππος ἕτερος . ὅθεν καί αὐτός μέλλω ἀποδίδωμι κοινός τις λόγος περί Ψυχή οὐ εἰς ὁρισμός ἀλλά ἐκ ἀναλογία τις , ὡς εἶμι , μετά , εἶπον “ εἰμί δή τίς κοινός ἐπί πᾶς Ψυχή δεῖ λέγω , δῆλος ὡς οὐ εἰμί κοινός ὁρισμός . p . 402b7 ὁ δέ ζῷον ὁ καθόλου ἤτοι οὐδείς εἰμί ὁ ὕστερος . νομίζω τις περί ὁ ἰδέα αὐτός οὗτος λέγω εἰς Πλάτων αἰνίσσομαι . οὐ οὗτος δέ ἔχω · καί γάρ καί αὐτός δοκέω εἰμί ὁ πρό ὁ πολύς γένος καί εἶδος . ἐν γοῦν ὁ μετά ὁ φυσικός φημί ὅτι ὥσπερ ὁ τάξις διττός εἰμί , ὁ μέν ἐν ὁ στρατηγός , ὁ δέ ἐν ὁ στρατιώτης , καί [ ὅτι ] ἐκ ὁ ἐν ὁ στρατηγός τάξις γίγνομαι ὁ ἐν ὁ στρατιώτης , καί δισσός ὁ ὑγεία , ὁ μέν ἐν ὁ ἰατρός ὁ δέ ἐν ὁ ὑγιάζω σῶμα , καί ὁ ἐν ὁ ἰατρός ποιητικός εἰμί ὁ ἐν ὁ σῶμα , οὗτος καί ὁ ἐν ὁ κόσμος τάξις ἐκ ὁ ἐν ὁ δημιουργός τάξις γίγνομαι · ὥστε οἶδα καί ὁ ἐκλέγω λόγος ὁ πρᾶγμα . καί ἐν οὗτος δέ ὁ πραγματεία φημί εἰμί δέ ὁ · κατά ἐνέργεια νόος ὁ πραγματᾶς , εὖ γε καί ὁ ὁ ψυχή τόπος εἶδος καί ἐν ὁ μετά ὁ φυσικός πάλιν περί ὁ νόος ὁ θεῖον διαλέγω φημί πᾶς ὁ εἶδος ἐν αὐτός εἰμί · λέγω γοῦν ὅτι ἑαυτοῦ ὁράω ὁ πρᾶγμα ὁ ῥεῖα , καί ὁ πρᾶγμα ὁράω ἑαυτοῦ ὁράω · καί μυρίος ὅσος εἰμί αὐτός παρατίθημι ὁ αὐτός ἔχω διάνοια . ὥστε οὖον περί ὁ πρό ὁ πολύς εἶδος ὁ λόγος , ἀλλά περί ὁ ὑστερογενής . διό οὐ ἁπλόος εἶπον ὅτι ὁ ζῷον οὐδείς εἰμί , ἀλλά προστίθημι ὁ καθόλου , δηλόω ὅτι ὡς μέν οὐσία καί ζώιον εἰμί καί ὁριστός εἰμί , ὁ δέ καθόλου οὐ εἰμί ἐν ὑπόστασις · οὖον γάρ εἰμί ὁ ἁπλόος καθόλου ζῷον , ὅς μή εἰμί τίς ὁ μερικός . ὥστε ὡς καθόλου καί ὡς γένος ὁ ζῷον ἢ οὐδείς εἰμί ἢ ὕστερος , τουτέστιν ἐννοηματικός εἰμί · ἔχω γάρ ὁ ὑπόστασις ἐν ὁ νοέω , ὡς μέντοι κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι οὐδείς εἰμί . καί ὁ ἄνθρωπος δέ ὁρίζω καί ἵππος οὖον καθό κοινός εἰμί ἐπί πλείων ὁράω ἄτομος ὁρίζω , ἀλλά καθό φύσις τίς εἰμί καί οὐσία · ὁ γάρ οὗτος πλῆθος διά ὁ ὕλη , οὖον διά ὁ εἶδος εἰμί . καί ὅτι καί ὁ ζῷον καί ὁ ἄνθρωπος καθό οὐσία εἰμί ὁρίζω , οὖον καθό ἐπί πλείων κατηγορέω , δῆλος · ἐν γάρ εἷς εἰμί ὁ ἄνθρωπος , ὁμοίως ὁ ὁ ἄνθρωπος ὁρισμός ἁρμόζω , ἔτι δέ καί ὁ ὁ ζῷον . οὗτος μέν ὁ Ἀλέξανδρος . ὁ δέ Ἀριστοτέλης ἐπεί ὅλως μιμνήσκω ὁ ζῷον εἶπον ἀνάπτω εἷς εἰμί πᾶς Ψυχή ὁρισμός ὥσπερ ὁ ζῷον διά οὗτος προστίθημι ὅτι ὡς καθόλου οὐδείς εἰμί ὁ ζῷον ἢ ὕστερος · εἰμί ἐν ὅλως βούλομαι ὁρισμός εἰμί ὁ ζῷον , ὁ δέ ὁρισμός οὐ εἰμί ὁ πρό ὁ πολύς γένος ( οὐδέ γάρ δυνατός ἐκεῖνος ὁρίζω λόγος εἰμί δημιουργικός ) , ὁρίζω δέ ὁ ἐννοηματικός ( ὁ γάρ ἔννοια ὅς ἔχω περί ὁ πρᾶγμα ὁρίζω ) οὗτος δέ ὑστερογενής , καλῶς ἄρα εἶπον ὅτι περί ὁ ὑστερογενής οὗτος φημί . p . 402b9 ἔτι δέ εἰμί μή πολύς ψυχή ἀλλά μόριον , πότερος δεῖ ζητέω πρότερος ὁ ὅλος ψυχή ἢ ὁ μόριον . εἶπον πότερος εἷς ἢ πολύς , καί ὅτι εἰμί πολύς , πότερος ὁ εἶδος μόνος ἕτερος ἢ καί ὁ γένος , νῦν ὁ ἕτερος μόριον ὁ διαίρεσις ἐξετάζω · εἰμί γάρ μή πολύς Ψυχή , φημί , ἀλλά μόριον . ὁ δέ μή πολύς πάλιν διχῶς ἐκλαμβάνω ἀνάλογος ὁ ἀνωτέρω · ἢ γάρ ἐν ἕκαστος ἐγώ καί ἁπλόος ὁ ἔμψυχος οὖον πολύς Ψυχή , οἷος ἐν ἄνθρωπος ὁ φυτικός καί ὁ ἄλογος καί ὁ λογικός καί οὗτος ὁ μόριον , ἀλλά εἷς μέν ψυχή , μόριον δέ αὐτός οὗτος , τουτέστι διάφορος δύναμις · ἢ ὅτι ὁ ἁπλόος ψυχή οὖον διαιρέω ὡς γένος εἰς πολύς εἶδος Ψυχή , εἰς λόγος , εἰς θυμός , εἰς ἐπιθυμία καί ὁ λοιπός , ὡς εἰμί ἕκαστος οὗτος Ψυχή , ὅσπερ λέγω ἄνω ὄπος μεριστός ἢ ἀμέριστος · ὁ γάρ γένος εἰς ὁ εἶδος ὥστε εἰμί ἐν ἕκαστος ὁ ἔμψυχος οὖον ψυχή ἀλλά μόριον ἢ μόριον Ψυχή , ὁ ἁπλόος Ψυχή ὁλότης ὗσις , οὖον γένος . εἰμί τοίνυν , φημί , μή πολύς ψυχή ἀλλά μόριον Ψυχή , τουτέστι δύναμις εἰμί πολύς . εἰμί τε οὕτως εἰμί τε ἐκείνως ἐκλαμβάνω , πάλιν , φημί , πολύς ἀπορία ἔχω ὁ λόγος · ζητητέος γάρ πόθεν ἀρκτέος ὁ διδασκαλία ἢ ὁ θεωρία , πότερος ἐκ ὁ μόριον ἢ ἐκ ὁ ὅλος . δοκέω γάρ ἑκάτερος εἰμί εὔλογος · ὑπολαμβάνω γάρ ἄν τις δήω ἐκ ὁ ὅλος ἄρχω ὡς σαφής · σαφής γάρ ὁ ὅλος ὁ μέρος · πάλιν δοκέω ὁ δήω μᾶλλον ἐκ ὁ μέρος ἄρχω ὡς ἁπλόος · δεῖ γάρ ὁ μέλλω οἶδα τίς συντίθημι ἐκεῖνος οἶδα πρότερος ὁ ἐκ ὅς συνίστημι . πάλιν ἐπεί ὁ δύναμις ἔχω ἔργον τις , λέγω δή ὁ ἐνέργεια ( πᾶς γάρ ἐνέργεια ἐκ δύναμις ) , πάλιν ζητητέος εἰμί ἀπό ὁ ἐνέργεια ἀρκτέος πρῶτος ἢ ἀπό αὐτός ὁ δύναμις . ἐπεί οὖν ὁ μέν οὐσία ὁ πρᾶγμα ἄδηλος , δῆλος δέ ὁ ἐνέργεια , διά οὗτος δεῖ ἀπό ὁ δῆλος ἄρχω . σταθμάω γάρ ὁ ἔχω ἐκ ὁ ἐνέργεια , ἄδηλος εἰμί ὁ ἕξις , μανθάνω δέ ὁ ξέω , αὐτός δέ εἶπον ὁ δύναμις , ἐκ αὐτός σταθμάω καί ὁ οὐσία · πᾶς γάρ δύναμις ἐκ οὐσία , καί πᾶς ἐνέργεια ἐκ δύναμις . ἀλλά ἐπειδάν , φημί , καί οὗτος εὑρίσκω , ὅτι δεῖ ἐκ ὁ ἐνέργεια ἄρχω , ἐπεί ὁ ἐνέργεια ὁ πρός τίς εἰμί , οἷος ὁ νόησις ὁ | νοητός καί ὁ αἴσθησις ὁ αἰσθητής καί ὁ φαντασία ὁ φανταστής καί ὁ διάνοια ὁ διανοητής καί ὁ λοιπός ὁμοίως , οὗτος δέ ὁ πρός τίς , δεῖ δέ ὁ οἶδα ὁ πρός τίς οἶδα καί πρός ὅς εἰμί , ἀνάγκη πάλιν , φημί , ζητέω , πότερος ἐκ ὁ ἐνέργεια δεῖ ἄρχω ἢ ἐκ ὁ περί ὁ ἐνεργέω . καί ἐπεί σαφής ὁ περί ὁ ἐνεργέω ὁ ἐνέργεια ( σαφής γάρ ὁ αἰσθητός ὁ αἴσθησις καί ὁ δοξαστός ὁ δόξα καί ὁ λοιπάς ὁμοίως ) , ἐκ οὗτος ἄρα ἀρκτέος . διαφέρω δέ μόνος ἐπί ὁ νόος καί ὁ νοητός · ἐνταῦθα ἐνταῦθα γάρ ὁ νοητός ὁ νόος · ὁ μέν γάρ νόος ἡμέτερος , ὁ δέ δέ νοητός ὑπέρ ἐγώ . διά οὗτος οὖν δεῖ ὁ ὁ νοητός μέλλω γιγνώσκω οἶδα πρότερος τίς ποτός εἰμί νόος . οὗτος γοῦν καί ὁ Ἀριστοτέλης ἐπί οὗτος μόνος ποιέω , πρότερος περί ὁ νόος , εἶτα περί ὁ νοητός διδάσκω . χαλεπός δέ καί ἐπί οὗτος διορίζω ποῖος φύω ἕτερος ἀλλήλων . ἄδηλος γάρ εἰμί φαντασία καί αἴσθησις αὐτός ἢ ἕτερος , ἢ ὁ φανταστικός καί ὁ κατά τόπος κινητικός , καί ἐπί ὁ λοιπός ὁμοίως . καί πότερος ὁ μόριον χρή ζητέω πρότερος ἢ ὁ ἔργον αὐτός , μορία μέν ὁ δύναμις , ἔργον δέ αὐτός ὁ ἐνέργεια . οἷος ὁ νοέω ἢ ὁ νόος , νόος μέν ὁ δύναμις , νοέω δέ ὁ ἐνέργεια , καί ὁ αἰσθάνομαι ἢ ὁ αἰσθητικός , αἰσθάνομαι πάλιν ὁ ἐνέργεια , αἰσθητικός δέ ὁ δύναμις . ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος δηλονότι δύναμις καί ἐνέργεια [ ὁ νόος καί ὁ νοητός , δόξα καί δοξαστής , καί ὁ λοιπός ] . εἰμί δέ ὁ ἔργον πρότερος , πάλιν ἄν τις ἀπορέω , εἰμί ὁ ἀντίκειμαι οὗτος πρότερος ζητητέος ἢ ὁ ἔργον , τουτέστιν ὁ ὁ ἐνέργεια · ἀντίκειμαι δέ ὁ ἐνέργεια εἶπον ὁ αἰσθητός ὁ αἴσθησις καί ὁ λοιπάς ὁμοίως · ἀντίκειμαι δέ οὗτος ὡς ὁ πρός τίς · ὁ γάρ αἴσθησις αἰσθητής αἴσθησις . οἷος ὁ αἰσθητός ὁ αἰσθητικός , καί ὁ νοητός ὁ νοητικός . ἐσθίω εἶπον ὁ αἰσθητός ὁ αἴσθησις καί ὁ νοητός ὁ νόησις · οὗτος γάρ εἰμί ὁ ὁ ἐνέργεια σημαντικός · νῦν δέ εἶπον καταχράομαι ‘ ὁ αἰσθητικός καί νοητικός , ὅσπερ εἰμί σημαντικός ὁ ουναμεων . p . 402 b 16 ἔοικα δέ οὖον μόνος ὁ τίς εἰμί γιγνώσκω χρήσιμος ἵημι πρός ὁ θεωρέω ὁ αἴτιος ὁ συμβεβηκός ὁ οὐσία . ἐκτίθημι ὁ πρόβλημα ὁ ζητέω ὀφείλω καί κοινῶς πᾶς ὁρισμός καί ἴδιος ἐπί ὁ ὁ Ψυχή , νῦν βούλομαι ἐγώ διά οὗτος παραδίδωμι μέθοδος τις καί εὐπορία ὁ εὕρεσις ὁ ὁρισμός . εἰμί δέ ὁ μέθοδος οὗτος . οὖον μόνος , φημί , ὁ πρᾶγμα ὁ ὁρισμός συμβάλλω ἐγώ εἰς ὁ γιγνώσκω ὁ οὐσιωδῶς ὑπάρχω ὁ πρᾶγμα , οἷος ὡς ὅταν εἶπον ὅτι ψυχή εἰμί οὐσία αὐτοκίνητος · διά γάρ οὗτος συλλογίζομαι ὅτι καί ἀθάνατος , καί ὁ κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω τῆ Ψυχή ὁ ἀθανασία γιγνώσκω ἐκ ὁ ὁρισμός · καί πάλιν γιγνώσκω τίς εἰμί τρίγωνος , εὑρίσκω ἐκ οὗτος ὅτι ὁ δύο πλευρά ὁ λοιπός μείζων ἔχω καί ὁ τρεῖς γωνία δύο ὀρθός ἴσος ἔχω · οὖον μόνος οὖν , φημί , εἰς ὁ εὕρεσις ὁ κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω ὁ πρᾶγμα συμβάλλω ἐγώ ὁ ὁρισμός , ἀλλά εἰμί ὅτε καί ἀνάπαλιν εἰς ὁ γιγνώσκω τίς εἰμί ὁ ὁρισμός ὁ πρόκειμαι πρᾶγμα συμβάλλω ἐγώ πολλάκις ὁ γνῶσις ὁ κατά ἑαυτοῦ καί πρῶτος ὑπάρχω ὁ πρᾶγμα . οὗτος γάρ φημί συμβεβηκός ἐνταῦθα , ὡς καί ἀνωτέρω εἴρω . ἀλλά εἰμί οὗτος , δοκέω ἄν εἰμί διάλληλος ὁ δεῖξις · εἰμί γάρ διά ὁ ὁρισμός ὁ συμβεβηκός γιγνώσκω καί διά οὗτος πάλιν ὁ ὁρισμός , διάλληλος ὁ δεῖξις . λέγω οὖν ὅτι οὐ εἰμί διάλληλος · οὖον γάρ ἐπί ὁ αὐτός συμβεβηκός ἀμφότερος λέγω , ἀλλά ἕτερος μέν ὁ διά ὁ ὁρισμός γιγνώσκω , καί ἕτερος πάλιν διά ὅς εἰς ὁ ὁρισμός εὐπορέω . ὁ μέν γάρ σαφής καί ἐκ ὁ ἐνάργεια λαμβάνω συμβεβηκός συμβάλλω ἐγώ εἰς ὁ ὁρισμός οὔπω γιγνώσκω , ὁ δέ ὁρισμός εἰς ὁ λῆψις ὁ μή πρόδηλος ἐκ ὁ ἐνάργεια συμβεβηκός , ὥσπερ πολλαχοῦ καί αὐτός ποιέω . βούλομαι γάρ ἀποδίδωμι ὁ ὁρισμός ὁ τόπος , ἐπεί ἄδηλος εἰμί οὗτος , λαμβάνω , φημί , πρότερος οἱονεί κριτήριον ὁ ἀποδίδωμι ὁρισμός ὁ κτάομαι κοινός ἔννοια ὑπάρχω ὁ τόπος , οἷος ὁ περιέχω ὁ ἐν τόπος , ὁ ἴσος εἰμί αὐτός καί ὅσος ἄλλος ἐκεῖ καταριθμέω . καί ἐάν , φημί , ὁ ἀποδίδωμι ὁρισμός τοιοῦτος εἰμί ὥστε πᾶς ἐφαρμόζω ὁ κατά κοινός ἔννοια ὑπάρχω ὁ τόπος , ὑγιής εἰμί · εἰμί δέ μή , οὖον . οὗτος δέ καί ἐπί ὁ ἤπειρος καί ὁ κενός καί ὁ χρόνος · οὗτος καί ἐν ὁ μέτειμι - ῥόος ὁ αἴτιος ζητέω ὁ χάλαζα ζητέω ὁ κοινῶς ὑπάρχω ὁμολογέω αὐτός , ὁ ἐν μετόπωρον καί ἐν ἔαρ γίγνομαι , καί ἐν χειμών ἐν ὁ ἀλεεινός χώρα . εἶτα , φημί , τοιοῦτος περί αὐτός ἀποδίδωμι αἴτιος ὅστις πᾶς οὗτος συνάγω . οὕτως οὖν , φημί καί νῦν , ἐπεί ζητέω ὁ ὁ Ψυχή ὁρισμός , οὗτος δέ ἄδηλος εἰμί , λαμβάνω ὁ ἐκ ὁ ἐνάργεια κατά ἑαυτοῦ ὁ Ψυχή πρῶτος παρακολουθέω , ἵνα ἐκ οὗτος ὁδοποιέω καί εἰς ὁ λῆψις ὁ ὁρισμός αὐτός , οἷος ὁ φανταστικός , ὁ κατά τόπος κινητικός , ὁ ζωή ποιητικός , καί ὅσος τοιοῦτος · οὗτος γάρ ὁ Ψυχή ἴδιος , διό μετά ὁ ἔξοδος αὐτός οὐ ἐνεργέω οὗτος καί ὁ τοιοῦτος ὁ σῶμα . p . 402 b 18 ὥσπερ ἐν ὁ μάθημα ὁ τε εὐθύς2 καί καμπύλος ἢ τίς γραμμή καί ἐπίπεδος πρός ὁ καθοράω ὁπόσος ὀρθός ὁ ὁ τρίγωνος γωνία Ἴσαι . οὗτος παράδειγμα εἰμί ὁ ὅτι ἐκ ὁ ὁρισμός εὑρίσκω ὁ κατά ἑαυτοῦ ὁ πρᾶγμα ὑπάρχω . | ὁ γάρ ἐκ ὁ ὁρισμός ὁ παρακολουθέω γιγνώσκω ἐπί ὁ μαθηματικός ὡς ἐπίπαν εἰμί ἀναγκαῖος , ἐπεί μηδείς ἔχω ἐπί οὗτος ἐκ αἴσθησις λαμβάνω ὁ ὑπάρχω αὐτός , ἀλλά δεῖ πρῶτος οἶδα τίς εἰμί ὁ τρίγωνος , εἶτα οὕτως ἐκ οὗτος συλλογίζομαι τίς αὐτός παρακολουθέω . διά δέ ὁ παράδειγμα δηλόω ὅτι συμβεβηκός νῦν λέγω ὁ κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω πρῶτος · ὁ γάρ τρίγωνος πρῶτος καί κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω ὁ ὁ τρεῖς γωνία δύο ὀρθός ἴσος ἔχω · μόνος γάρ καί πᾶς τρίγωνος οὗτος ὑπάρχω . εἰς ὁ ὁ τοιοῦτος οὖν γνῶσις , φημί , συμβάλλω ὁ οἶδα τίς ποτός εἰμί γραμμή ἢ τίς ἐπίπεδος , ἢ εὐθύς2 ἢ καμπύλος . οὗτος δέ παράδειγμα ἕνεκα ὡς ἐν ὑπόθεσις εἶπον , οὐ ὡς ἢ οὗτος πᾶς ἢ μόνος συμβάλλω εἰς ὁ μανθάνω ὅτι δύο ὀρθός Ἴσαι εἰμί ὁ τρεῖς γωνία · οὔτε γάρ ὁ ὁ καμπύλος ὁρισμός οὔτε ὁ ὁ ἐπίπεδος οὐδείς συμβάλλω , δεῖ δέ καί ἄλλος τις ὁρισμός προσλαμβάνω . ἐν οὗτος μέν οὖν δεῖ πρός ὁ ὁ συμβεβηκός λῆψις ὁ πρόληψις ὁ ὁρισμός , ἐπεί μηδείς ἔχω ἐκ ὁ ἐνάργεια περί αὐτός εἶπον . εἰμί δέ ἐπί ἄλλος πρᾶγμα ὅτε δεῖ πρός ὁ ὁ ὁρισμός λῆψις ὁ γνῶσις ὁ συμβεβηκός , ὥσπερ ἔχω ἐπί τόπος καί χρόνος καί κενός καί ἤπειρος καί νῦν ἐπί Ψυχή διά ὁ ἄδηλος μέν εἰμί ὁ ὁρισμός , οὗτος δέ ἐκ ὁ αἴσθησις δῆλος . p . 402b22 ἐπειδάν γάρ ἔχω ἀποδίδωμι κατά ὁ φαντασία περί ὁ συμβεβηκός , ἢ ὁ πλεῖστος ἢ ὁ πᾶς . φαντασία φημί ἤτοι ὁλοσχερής γνῶσις ἤγουν ὁ φαίνω καί ἐναργής , φαντασία καλέω παρά ὁ φανερός εἰμί . τότε καί περί ὁ οὐσία ἔχω λέγω καλῶς . εἰμί γάρ πολύς ὁ κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω καί πρῶτος ὁ πρᾶγμα γιγνώσκω , δύναμαι οἷος ἰχνηλατέω διά οὗτος εὑρίσκω ὁ πρᾶγμα ὁ ὁρισμός . οὐσία δέ λέγω πᾶς ὁ ἁπλόος καί ὁ ὁρισμός καί ὅσος ἄλλος ὑπάρχω ὁ οὐσία · εὑρίσκω γάρ ὁ ὁρισμός διά αὐτός καί πᾶς ὁ ὑπάρχω ὁ οὐσία εὑρίσκω . καί οὗτος βούλομαι δηλόω ἐπάγω · p . 402 b 25 Πάσης γάρ ἀπόδειξις ἀρχή ὁ τίς εἰμί . οὗτος δηλόω ὅτι εἰμί καί ἐκ ὁ ἐνάργεια ἔχω τις γνῶσις ὁ συμβεβηκός ὁ οὐσία , ἀλλά οὗτος ὁ γνῶσις ἔχω ἐκ αἴσθησις καί οὐ ἀποδεικτικός · ἐάν δέ ὁ ὁρισμός γιγνώσκω , τότε ἐπιστημονικός δύναμαι ὁ γνῶσις αὐτός αἱρέω ἀρχή χράομαι ὁ ὁρισμός . ἤτοι δέ οὖον πρός πᾶς ἁπλόος ὁ συμβεβηκός ὁ οὐσία ἐκληπτέον οὗτος ( συμβεβηκός δέ , ὡς ἤδη εἶπον , ὁ πρῶτος καί κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω ) , ἵνα μή δόξα διάλληλος εἰμί ὁ δεῖξις , εἰμί γε διά ὁ συμβεβηκός ὁ ὁρισμός καί διά οὗτος ἐκεῖνος πάλιν γνωρίζω · ἀλλά ἄλλος μέν διά ὅς ὁ ὁρισμός γιγνώσκω , ὅσος ὁ γνῶσις ἔχω ἐκ ὁ αἴσθησις , οἷος ὁ ἅμα ὁ πάρειμι ζωή ἐπιφέρω ὁ σῶμα ( οὗτος γάρ ἴδιος Ψυχή ) , ὁ αἴτιος εἰμί τροφή , αὔξησις γέννησις ; ὁ αἴτιος εἰμί ὁ ζῷον ὁ εἰς ὁ πλάγιος κίνησις · οὗτος γάρ γνώριμος ὁ αἴσθησις · ἄλλος δέ ὅστις ἐκ ὁ ὁρισμός συλλογίζομαι ἄδηλος ὄνιον , οἷος ὁ ἀθάνατος εἰμί ὁ λογικός Ψυχή · ἐπεί γάρ εὑρίσκω ἐν ὁ ὁρισμός αὐτός ὅτι οὐσία εἰμί αὐτοκίνητος , ἐκ ὁ αὐτοκίνητος ὁ ἀθάνατος συλλογίζομαι . ὁ μέν γάρ ὁρισμός ἐκ ὁ κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω ὁ πρᾶγμα λαμβάνω , οὖον μέντοι πᾶς περιλαμβάνω ὁ κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω , ἀλλά ὅσος ἱκανός εἰμί διακρίνω οὐσιωδῶς ὁ ἄλλος ὁ ὑπόκειμαι φύσις . ἢ οὖν οὕτως ἐκληπτέον ὁ πᾶς γάρ ἀπόδειξις ἀρχή ὁ τίς εἰμί , ἢ ὅσπερ εἶπον καί μάλα εἰμί ἀληθής καί Ἀλέξανδρος δοκέω , πᾶς καθά . πάξ ὁ κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω ὁ πρᾶγμα ἀρχή εἰμί ὁ ὁρισμός φημί . πῶς γάρ ἐγχωρέω ἀποδεικτικός οἶδα τίς εἰμί ὁ ὑπάρχω κατά οὐσία ὁ πρᾶγμα ὁ μή ὁ οὐσία αὐτός γιγνώσκω ; λαμβάνω μέν γάρ ἐκ αἴσθησις εἰμί τις ὁ ὑπάρχω ὁ πρᾶγμα , ἐκ ὅς καί ἀφορμή πρός ὁ ὁρισμός εὑρίσκω · ἐπιστημονικός δέ γνῶσις ἀδύνατος λαμβάνω περί αὐτός ὁ ὁ οὐσία ὁ πρᾶγμα ἀγνοέω · οὗτος δέ εἰμί ὁ ὁρισμός . εἷς γάρ ὡς ἀληθής ἀρχή ὁ μέλλω καλῶς βουλεύω · οἶδα δεῖ περί ὅστις εἄν εἰμί ὁ βουλή , ἢ ὁ πᾶς διαμαρτάνω ἀνάγκη . ὅτι μέν γάρ ὑπάρχω ὁ Ψυχή ὁ φαντάζω , αἰσθάνομαι , διανοέομαι καί ὁ τοιοῦτος οἶδα ἐκ ὁ αἴσθησις · τίς ποτός δέ εἰμί ὁ οὗτος φύσις , καί πότερος ὁ αὐτός ἀλλήλων ἢ ἕτερος , καί ὅσος περί οὗτος ζητέω οὐ οἶδα , ἀλλά τότε ἐπιστημονικός περί αὐτός γνῶσις λαμβάνω , ὅταν ὁ οὐσία γιγνώσκω ὁ Ψυχή . διάλληλος δέ ὁ δεῖξις οὐ εἰμί . ὁ γάρ πρόβλημα ἐπί πᾶς τέσσαρες εἰμί , ὁ εἰμί εἰμί καί τίς εἰμί καί ὁποῖος τίς εἰμί καί διά τίς εἰμί , ὁ μέν ὅτι εἰμί ὅδε ὁ συμβεβηκός λαμβάνω ἐκ ὁ ἐνάργεια καί ὁ τίς εἰμί ὁ ὁρισμός ἐκ αὐτός τεκμαίρομαι · ἐκ δέ ὁ ὁρισμός οὐ ὅτι εἰμί ὁ συμβεβηκός γιγνώσκω , ἀλλά ὁ τίς εἰμί καί ὁποῖος καί διά τίς . ὥστε διά μέν ὁ ὅτι εἰμί ὁ συμβεβηκός ὁ τίς εἰμί ὁ ὁρισμός γιγνώσκω , διά δέ ὁ τίς εἰμί ὁ ὁρισμός ὁ λοιπάς πρόβλημα ὁ συμβεβηκός · ὥστε οὖον κατά ὁ αὐτός εἰμί ὁ διάλληλος δεῖξις . οὗτος δέ οὐδείς ἄτοπος , διά ἀλλήλων τις δείκνυμι μή κατά ὁ αὐτός , ἀλλά κατά ἄλλος καί ἄλλος . καί ὅτι οὗτος εἰμί ὁ ἔννοια ὁ Ἀριστοτέλης δηλόω ὁ ἕπομαι . | p . 402b26 οἶδα κατά ὅσος ὁ ὁρισμός μή συμβαίνω ὁ συμβεβηκός b 2v γνωρίζω , ἀλλά μηδέ εἰκάζω περί αὐτός εὐμαρής , διαλεκτικός εἴρω καί κενός . Σύμφωνος οὗτος ὁ εἴρω · εἰμί γάρ ἀρχή πᾶς ἀπόδειξις ὁ τίς εἰμί , πᾶς ἀνάγκη , ἐάν μή τοιοῦτος εἰμί ὁ ἀποδίδωμι ὁ πρᾶγμα ὁρισμός , ὥστε διά αὐτός περί πᾶς ὁ κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω ὁ πρᾶγμα ὡς διά ἀρχή ὁ ἐπιστήμη ποιέω , ἢ καί εἰκασία τις λαμβάνω , ἐπεί μή πᾶς ὁ κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω ὁ πρᾶγμα ἐμφαίνω ἐν ὁ ὁρισμός , ἀνάγκη , φημί , ὁ τοιοῦτος ὁρισμός διαλεκτικός εἰμί καί κενός εἴρω , τουτέστι κατά κενός φέρω καί μή ἐφάπτω ὁ φύσις ὁ πρᾶγμα , μηδέ οἱονεί ἀπερείδω ὁ πρᾶγμα ὁ πέζα ὁ διάνοια , ἀλλά μετέωρος εἰμί . διαλεκτικός δέ , τουτέστιν οὖον φυσικός ἀλλά ἁπλόος πρός δόξα ὁράω καί ὁ δοκέω τίς λέγω , οἵοσπερ αὐτός μετά ὀλίγος μιμνήσκω ὁ ὁ ὀργή λέγω ὄρεξις εἰμί ἀντιλύπησις . οὖον γάρ φυσικός οὗτος ὁ ὁρισμός · οὖον γάρ ὁ οὐσία ὁ θυμός δηλόω , ἀλλά τίς ἐν ἐκεῖνος ἔχω ὁ εἰμί ἀποτέμνω αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὁρίζω , ἐκ ὅς οὐδέ ὁ παρακολουθέω ὁ θυμός γνωρίζω ἄν , ὥσπερ ἐκ ὁ λέγω ὁ ὀργή ζέσις εἰμί ὁ περικάρδιος αἷμα διά ὄρεξις ἀντιλύπησις . οὗτος γάρ καί ὁ παρακολουθέω γνώριμος ποιέω , ὅτι παλμός τις ὁ Καρδία παρακολουθέω ὁ ὀργίζω καί ὅτι θερμότης γίγνομαι περί ὁ ἐκεῖ μέρος , καί ὅτι ἐρυθαίνω ὁ ὀργίζω · οὗτος δέ διά ὁ ὁ αἷμα κίνησις . τοιοῦτος εἰμί καί ὁ ὑπό Ξενοκράτης ὁ Ψυχή ἀποδίδωμι ὁρισμός · ἀριθμός γάρ , φημί , κινέω ἑαυτοῦ . ὁ γάρ οὗτος ἀκούω οὐδείς εἰκάζω καί λαμβάνω ἐκ αὐτός ὁ ὁ Ψυχή ἢ ὁ ζῷον ὑπάρχω δύναμαι . κανών δέ ἐγώ διά οὗτος παραδίδωμι ὁ Ἀριστοτέλης ὁ ὁ ὁρισμός ἀπόδοσις , ὅτι δεῖ αὐτός τοιοῦτος εἰμί ὡς πᾶς ὁ κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω ὁ πρᾶγμα διά αὐτός ὥσπερ ἀπό τις ἀρχή δύναμαι συλλογίζομαι . οὗτος γάρ τέλειος ὁρισμός . p . 403 a 3 Ἀπορίας δέ ἔχω καί ὁ πάθος ὁ Ψυχή , πότερον εἰμί ἅπας κοινός καί ὁ ἔχω ἢ εἰμί τίς καί ὁ Ψυχή ἴδιος αὐτός · οὗτος γάρ λαμβάνω μέν ἀναγκαῖος , οὖον ῥᾴδιος δέ . εἶπον ὁ πρόβλημα ὁ ὀφείλω ζητέω ἐν ὁ περί ὁ Ψυχή λόγος , εἶτα εὐπορία τις πρός ὁ λῆψις ὁ ὁρισμός φημί εἰμί ὁ ἐκ ὁ αἴσθησις ὁ κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω ὁ Ψυχή γνῶσις , καί αὐτός , φημί , οὗτος ἄπορος ἄν εἰμί ὁ περί ὁ πάθος ὁ ὁ Ψυχή θεωρία τις λαμβάνω ὥσπερ ἐφόδιον πρός ὁ ὁρισμός · οὖον γάρ ἔχω ἐκ ὁ αἴσθησις διακρίνω , φημί , ἆρα ὁ ὁ Ψυχή πάθος ἅπας ὁ συναμφότεροι εἰμί , ὁ ζῷον λέγω , κοινός ἢ ἔχω τις καί αὐτός ἴδιος πάθος · ἀνάγκη γάρ , φημί , πάντῃ καί πάντως οὗτος προλαμβάνω πρός ὁ γιγνώσκω ὁ οὐσία ὁ Ψυχή , εἰμί δέ χαλεπός αἱρέω . εἰμί μέν οὖν ὡς ὄργανον χράω ὁ σῶμα ἴδιος ἔχω ὁ ἐνέργεια , οὖον δεῖ προσχράομαι ὁ σῶμα πρός ὁ ὁρισμός · οὖον γάρ συμπληρόω ὁ οὐσία ὁ τέκτων ὁ σκέπαρνον · εἰμί δέ ἐν ὁ σῶμα ἔχω ὁ εἰμί , ὡς εἰμί ὁ ἐνέργεια ὁ συναμφότεροι , ἀνάγκη προσχράομαι ἐν ὁ ὁρισμός ὁ σῶμα , ὥσπερ ἐπί ὁ θυμός λέγω . ἀναγκαῖος οὖν ὁ οὗτος λῆψις , οὐ εὐχερής δέ . πάθος δέ κοινός ὁ ἐνέργεια ὁ Ψυχή καλέω . φαίνω δέ ὁ μέν πλεῖστος οὐδείς ἄνευ ὁ σῶμα πάσχω οὐδέ ποιέω . ὁ γάρ ὁ πάθος πλεῖστος καί μετά σῶμα γίγνομαι καί περί σῶμα · καί ὀργίζω γάρ καί λυπέω καί ἐπιθυμέω καί θαρσέω καί φοβέω , καί ἐπί πᾶς ὁ τοιοῦτος συνδιατίθημι καί συγκινούμαι ὁ σῶμα · ἀλλά καί αὐτός ὁ ἐνέργεια ὁ πάθος οὗτος περί σῶμα εἰμί . ὥστε ὁ συναμφότεροι καί οὐ ἴδιος ὁ Ψυχή ὁ τοιοῦτος . p . 403a7 μάλιστα δέ ἔοικα ἴδιος ὁ νοέω . ὁράω πάλιν πάθος ὁ νοέω καλέω . οὗτος ὡς πρός Ἀνδρόνικος ὁ Ῥόδιος νοθεύω ὁ περι ἑρμηνεία διά ὁ ἐκεῖ μέν εἶπον Ἀριστοτέλης ὁ νόημα πάθημα ὁ Ψυχή , ὡς εἴρω ἐν ὁ περι Ψυχή , μηδαμοῦ δέ φαίνω ἐν ὁ περι Ψυχή , ὡς νομίζω ὁ Ἀνδρόνικος , ὁ νόημα πάθημα ἐρῶ . ἰδού οὖν καί ἐνταῦθα φημί ὅτι μάλιστα δέ ἔοικα ἴδιος ὁ νοέω · ἴδιος γάρ πάθος δηλονότι . εἰμί τίς οὖν , φημί , καί ἔχω ἴδιος πάθος ὁ ψυχή , οὗτος ἄν εἰμί ὁ νοέω . p . 403a8 εἰμί δέ εἰμί καί οὗτος φαντασία τις ἢ μή ἄνευ φαντασία , οὐ ἐνδέχομαι ἄν οὐδέ οὗτος ἄνευ σῶμα εἰμί . εἰμί ὁ νόησις , φημί , ἢ φαντασία τίς εἰμί ἢ Χωρὶς φαντασία οὖον γίγνομαι , πᾶς ἀνάγκη μηδέ ὁ νόησις ἴδιος εἰμί ὁ Ψυχή , ἀλλά ὁ σύναμμα - φοτερεω , εἰμί γε ὁ μέν φαντασία ἀρτέομαι ὁ αἴσθησις ἐκ αὐτός γάρ ἔχω ὁ τύπος ) , ὁ δέ αἴσθησις ὁ συναμφότεροι . καί ἐνταῦθα μέν ὡς ἐν πρόβλημα οὕτως εἶπον · ἐναργής δέ ἐν ὁ τρίτος λόγος ἄνευ φημί - σία εἰμί ὁ νόησις . λέγω δέ οὕτως “ ὁ δέ πρῶτος νόημα τίς διαφέρω ὁ μή φάντασμα εἰμί ; ἢ οὐδέ ὁ ἄλλος φάντασμα , οὐ ἄνευ δέ φάντασμα , ” πρῶτος νόημα λέγω ὁ περί ὁ νοητός , ὅσπερ ἀφάνταστος εἰμί ἀποφαίνω . ὁ δέ οὐ ἄνευ τριχῶς λέγω · · ἢ γάρ βλάπτω μήτε ὠφελέω , ὡς λέγω οὐ ἄνευ σκιά ὁ ἐν φάος σῶμα ( οὔτε γάρ ὠφελέω τίς σῶμα οὔτε βλάπτω ὁ σκιά ) ἢ ὁ ἐκ ἀνάγκη ὡς ὄργανον ἤ τίς τοιοῦτος , ὡς λέγω ὅτι ἀριστεύω ὁ Ἀχιλλεύς , ἀλλά οὐ ἄνευ ὁ μελία ἐκ ἀνάγκη γάρ δήω αὐτός ὁ μελία | πρός ὁ ἀριστεία · οὖον γάρ δύναμαι γυμνός ἀριστεύω ) , ἢ ὁ παρεμποδίζω , ὥσπερ λέγω ὅτι ἐν χειμών πλέω σῴζω , ἀλλά οὐ ἄνευ κίνδυνος · ἐνταῦθα γάρ ὁ οὐ ἄνευ ὡς ἐμποδιστικός λαμβάνω . ἐν ὁ οὖν “ ἢ οὐδέ ὁ ἄλλος φάντασμα , οὐ ἄνευ δέ φαντάζω ὡς ἐμποδιστικός ὁ οὐ ἄνευ παραλαμβάνω . ἐν δέ ὁ πρόκειμαι ῥητός ὁ εἰμί δέ εἰμί καί οὗτος φαντασία τις ἢ μή ἄνευ φαντασία ὁ μή ἄνευ ὁ ὡς ἐκ ἀνάγκη φημί , ὡς εἰμί ὀργανικός δήω ὁ νόος ὁ φαντασία εἰς ὁ ὁ ἴδιος ἐνέργεια ἐκπληρόω · διό ἐπάγω ὁ οὐ ἐνδέχομαι ἄν ἄνευ ὁ σῶμα εἰμί · ὡς ἐν ὑπόθεσις δέ ὁ λόγος . p . 403 a 10 εἰμί μέν οὖν εἰμί τίς ὁ ὁ Ψυχή ἔργον ἢ πάθημα ἴδιος , ἐνδέχομαι ἄν αὐτός χωρίζω · εἰμί δέ μηδείς εἰμί ἴδιος αὐτός , οὐ ἄν εἰμί χωριστός . Πολύς ὁ ἐξηγητής ἀμφιβολία γίγνομαι περί ὁ χωρίον οὗτος . πολύς ὁ ἐξηγητής ἀμφιβολία γίγνομαι περί ὁ χωρίον οὗτος . νομίζω γάρ ἀντιστροφή ὁ σύν ἀντίθεσις χράω ὁ φιλόσοφος , ἀπορέω εἰκότως ὡς κακῶς ἐκ ὁ ἡγέομαι χράω ὁ φιλόσοφος ὁ ἀντιστροφή , δήω ἐκ ὁ ἕπομαι ποιέω ὁ ἀντιστροφή . εἶπον γάρ , φημί , οὕτως εἰ μέν εἰμί ἴδιος τίς πάθος Ψυχή , χωριστός ἐστιν’ · εἶτα λαμβάνω ὁ ἀντίκειμαι ὁ ἡγέομαι καί κατασκευάζω ὁ ἀντίκειμαι ὁ ἕπομαι εἰ δέ μηδείς εἰμί ἴδιος τίς πάθος Ψυχή , οὐ εἰμί οὐδέ αὐτός χωρίζω , δήω ἐκ ὁ ἕπομαι ἀντιστρέφω ἰάομαι δέ μή εἰμί χωριστός , οὐ ἔχω τίς πάθος ἴδιος . ὁ δέ ἀττικός ἐξηγητής καλῶς φημί ὅτι οὐδέ ἀντιστροφή ὅλως ἐνταῦθα ἔχω ῥαίνω , ἀλλά δύο τις συνάπτω λαμβάνω , δύο τις κανών διά αὐτός παραδίδωμι , ὅς ἤδη λαμβάνω ἐντεῦθεν προαγορεύω , ὅτι ὅς ὁ ἐνέργεια χωριστός σῶμα , οὗτος καί ὁ οὐσία πάντως χωριστής , καί ὅς ἀχώριστος ὁ ἐνέργεια , ἐκ ἀνάγκη καί ὁ οὐσία ἀχώριστος . εἰμί γάρ ὁ μέν ἐνέργεια χωριστός εἰμί , ὁ δέ οὐσία ἀχώριστος , ἐπεί ὁ μέν ἐνέργεια ἐκ δύναμις , ὁ δέ δύναμις ἐκ ὁ οὐσία , ἐπειδάν χωρίζω ὁ ἐνέργεια , εἰμί γε εἰμί χωριστός , ἀνάγκη τις ἐνέργεια εἰμί ἀνούσιος καί ἀδύναμος , ὅσπερ ἀδύνατος · πᾶς γάρ ἐνέργεια ἐκ δύναμις , πᾶς δέ δύναμις ἐκ οὐσία , ἀνάγκη ἄρα πᾶς χωριστός εἰμί ὁ ἐνέργεια χωριστός εἰμί καί ὁ οὐσία · εἰμί δέ οὗτος , ἐκ ἀνάγκη καί ἀθάνατος καί ἄφθαρτος . πῶς ; πᾶς ὁ φθείρω δύο τρόπος φθείρω , ἢ ὁ ἀναλύω εἰς ὁ ἑαυτοῦ στοιχεῖον ὡς ὁ ἡμέτερος σῶμα , ἢ ὁ ἀποσβέννυμι ἐν ὁ ὑπόκειμαι διά ὁ γίγνομαι αὐτός ἀνεπιτήδειος , ὥσπερ ὁ ἁρμονία ἀνίημι ὁ χορδή ἀποσβέννυμι . διχῶς οὖν ὁ φθορά εἰμί ἢ ὡς ἐπί σῶμα ἢ ὡς ἐπί ἀσώματος ἐν ὑπόκειμαι σῶμα ἔχω ὁ εἰμί , εἰμί δείκνυμι ὁ ψυχή καί ἀσώματος εἰμί καί χωριστός σῶμα , κατά οὐδείς ἄρα τρόπος φθείρω . πάλιν ὁ ἐνέργεια ἀχώριστος εἰμί ἀνάγκη καί ὁ οὐσία ἀχώριστος ἵημι · εἰμί δέ χωρίζω ὁ οὐσία , εἰμί ἀνενέργητος καί μάτην · οὐδείς δέ μάτην οὔτε ὁ θεός ποιέω οὔτε ὁ φύσις , ὥστε πᾶς ἀνάγκη ἀχώριστος εἰμί ὁ ἐνέργεια ἀχώριστος εἰμί καί ὁ οὐσία . ὁ μέν οὖν κανών οὗτος , ὗς ἀποδέχομαι κοινῶς πᾶς καί ὁ θνητός ἵημι λέγω ὁ ψυχή καί ὁ ἀθάνατος . ἔνστασις δέ φέρω πρός ὁ κανών οὗτος πρός ἑκάτερος εἷς . καί τέως πρός ὁ πρότερος · πῶς γάρ , φημί , ὁ Ἀριστοτέλης εἶπον , ὅτι εἰμί εἰμί τίς πάθος ἴδιος ὁ Ψυχή , αὐτός δέ εἶπον ἐνέργεια , χωριστός ἔχω καί ὁ οὐσία ; ἰδού γάρ , φημί , ὁ ὀφθαλμός ἴδιος ἔχω ἐνέργεια ὁ ὁράω , καί ὅμως οὐσία οὐ ἔχω χωριστής · ἀδύνατος γάρ ὁ ὀφθαλμός ὁ σῶμα χωρίζω ) τίς οὖν λέγω πρός οὗτος ; ὅτι ὁ ἰήιος διττός , ἢ ὁ ὡς μέρος ἴδιος , ὡς λέγω ἴδιος ὁ πούς ὁ βαδίζω · οὖον γάρ ὡς μή δήω ὁ ὅλος λέγω ἴδιος εἰμί ὁ πούς ὁ βαδίζω ( δήω γάρ ὁ ὅλος σῶμα ) , ἀλλά ὡς ὁ μόριον οὗτος παρά ὁ ἄλλος μόριον ἴδιος εἰμί · ἢ ὁ μή δήω ὁ ὅλος πρός ὕπαρξις , ὡς εἰμί τις εἶπον ὅτι ὁ γλισχρότης ὁ ἐν ὁ ὑδρέλαιον ἴδιος εἰμί ὁ ἔλαιον ἢ ὁ γλυκύτης ὁ ἐν ὁ οἰνόμελι ὁ μέλι . λέγω οὖν ὁ τοιοῦτος ὁ ἴδιος οὐ ἁπλόος ὡς μέρος , ἀλλά ὡς μή δήω ὁ ὅλος πρός ὕπαρξις · οὖον γάρ δήω ὁ οἰνόμελι , ἵνα συνίστημι , ὁ γλυκύτης , ἀλλά εἰμί ὁ ὅλος χωριστός · εἰμί γάρ ἐν μόνος ὁ μέλι . τοιοῦτος οὖν λέγω ὁ ἴδιος ὁ Ἀριστοτέλης , ὅσπερ καί ὁ εἰμί χωριστός εἰμί · χωριστός γάρ ὁ γλυκύτης ὁ μέλι ὁ συναμφότεροι , ἴδιος εἰμί ὁ μέλι . ὁ μέντοι ὀφθαλμός ἴδιος λέγω ἔχω ἐνέργεια οὐ ὡς μή δήω ὁ ὅλος , ἀλλά πρός ἀντιδιαστολή ὁ ἄλλος μέρος , ἐπεί ὁ ὅλος δήω πρός ὕπαρξις · δήω γάρ ἐγκέφαλος καί ὁ ὀπτικός νεῦρον τε καί πνεῦμα καί ὁ τοιοῦτος . ὥστε ἴδιος μέν ὁ ὀφθαλμός ὁ ἐνέργεια ὡς πρός ὁ ἄλλος μέρος , οὐ ἴδιος δέ ὡς πρός ὁ ὅλος · δήω γάρ ὁ ὁλότης πρός σύστασις . ὁ δέ πρός ὁ ἕτερος κανών ἔνστασις οὗτος εἰμί . πῶς , φημί , λέγω ὅτι ὅς ὁ ἐνέργεια οὐ ἴδιος ἀλλά ὁ συναμφότεροι , αὐτός δέ εἶπον ἀχώριστος , οὗτος οὐδέ ὁ οὐσία χωριστός εἰμί ; ἰδού γάρ , φημί , ὁ κυβερνήτης ὁ μέν ἐνέργεια ἀχώριστος εἰμί ὁ πλοῖον , ὁ δέ οὐσία χωριστός εἰμί · χωρίζω γάρ ὁ κυβερνήτης ὁ πλοῖον . λέγω οὖν ὅτι ὁ κυβερνήτης ἐνεργέω καί ὡς κυβερνήτης καί ὡς ἄνθρωπος · καί ὁ μέν ὡς κυβερνήτης ἐνέργεια οὗτος ἀχωριστέω εἰμί ὁ πλοῖον καί οὐ ἴδιος ὁ κυβερνήτης , ὁ δέ ὡς ἄνθρωπος οὗτος ἴδιος εἰμί ὁ κυβερνήτης ὡς ἄνθρωπος · διό καί χωριστός ὁ οὐσία . οὐδέ γάρ οὗτος φημί ὅτι δεῖ ὁ χωριστός οὐσία πᾶς ἔχω ὁ ἐνέργεια ἴδιος , καί εἰμί μή πᾶς ἔχω , οὐ εἰμί χωριστός , ἀλλά ἐάν ὅλως ἔχω τις χωριστός ἐνέργεια , πάντῃ τε καί πάντως δεῖ καί ὁ οὐσία χωριστός εἰμί · ἐπί δέ ὁ ἀχώριστος οὐσία δεῖ πάντως πᾶς ὁ ἐνέργεια κοινός εἰμί καί διά οὗτος ἀχώριστος . διά οὗτος οὖν καί ὁ κυβερνήτης ἐπεί ἐνεργέω ἄν ἐν ὁ πλοῖον καί ὡς ἄνθρωπος νοέω , | διαλέγω , ἐσθίω καί πίνω καί ἀπλόος ὁ ὁ b 3v ζῷον πάθος , διά οὗτος καί ὁ οὐσία αὐτός χωριστός ὁ πλοῖον · ἐπεί καί ὁ ψυχή ὁ λογικός ἐν σῶμα εἰμί ἔχω καί αὐτός δισσός ἐνέργεια , ὁ μέν ὡς ἐν σῶμα εἰμί γάρ τις καί αὐτός οἷος κυβερνήτης ὁ σῶμα ) ὁ δέ ὡς Ψυχή λογικός ἴδιος . ὁ μέν οὖν ὡς ἐν σῶμα αὐτός ἐνέργεια , οὗτος ἀχωριστέω εἰμί ὁ συναμφότεροι , οἷος ὁ κινέω ὁ σῶμα , ὁ ζῳοποιέω · δῆλος γάρ ὅτι οὗτος ἔχω ὁ ἐνέργεια ἔστω ἄν εἰμί ἐν σῶμα · ἐπεί εἰμί χωρίζω πᾶς σῶμα , τίς κινέω , τίς ζῳοποιέω ; ὁ δέ ὡς λογικός οὐσία ἐνέργεια , ὁ διανοέομαι , ὁ νοέω , οὗτος δή ἅτε μηδείς ὁ σῶμα προσδέω ἴδιος τε αὐτός εἰμί καί διά οὗτος καί ὁ οὐσία αὐτός χωριστός δείκνυμι . διόπερ καί ὁ Ἀριστοτέλης ἀποδίδωμι πᾶς Ψυχή κοινός ὁρισμός ἤτοι λόγος ἀναλογέω ὁρισμός . καί εἶπον ὅτι εἰμί ἐντελέχεια σῶμα φυσικός ὀργανικός δύναμις ζωή ἔχω , ζητέω ὅτι πῶς εἶπον ἐντελέχεια εἰμί ; πότερος , φημί , ὡς ἀχώριστος ἐντελέχεια εἰμί ὁ ψυχή ἢ ὡς πλωτήρ πλοῖον ; ὥστε οἶδα καί αὐτός ἐντελέχεια τις χωριστής , καθό βούλομαι εἰμί ὁ ψυχή ἐντελέχεια . πάλιν ζητέω , διά τίς εἶπον ὅτι εἰμί μέν οὖν εἰμί τίς ὁ ὁ Ψυχή ἔργον ἢ πάθημα ἴδιος , ἐπάγω ἐνδέχομαι ἄν αὐτός χωρίζω · ἐσθίω γάρ εἶπον ὅτι ἀνάγκη αὐτός χωρίζω . λέγω οὖν ὅτι ὡς πρός ὁ ὅλος αὐτός σχέσις ὁ πρός ὁ σῶμα ἢ καί σῶμα εἶπον . ἐπεί γάρ νῦν ἔστω ἄν εἰμί ἐν ὁ σῶμα ἀχώριστος εἰμί ὁ σῶμα , διά οὗτος φημί ὅτι δυνατός εἰμί χωρίζω αὐτός ὁ σῶμα , καί εἰμί πάλιν γίγνομαι ἐν σῶμα καί οὖον πάντῃ εἰς ὁ ἤπειρος αἰών μένω δίχα ὁ παχύς οὗτος σῶμα . ὅς δέ γίγνομαι ἐν τις καί ἀπογίγνομαι αὐτός οὗτος ἐνδέχομαι εἰμί φύσις , ὡς ὁ θερμαίνω καί ἀποθερμαίνω , ἄν - θάω καί ἀνίστημι . διά οὗτος , ὡς εἶπον , πρός ὁ ὅλος σχέσις ὁ πρός ὁ σῶμα ἀποβλέπω οὕτως εἶπον . ἴσως δέ καί ἐπέκεινα οὗτος ἐπεκτείνω ὁ λόγος καί μέχρι ὁ αὐγοειδής λέγω σῶμα , ὅς ἀίδιος αὐτός φημί ἐξαρτάω , οὕτως εἶπον ὁ ἐνδέχομαι , ὅτι ὅσος , φημί , ἐπί ὁ ἑαυτοῦ φύσις , χωρίζω εἄν ἐκεῖνος , εἰμί καί μή ἀναγκαῖος ὁ χωρίζω αὐτός ἐκεῖνος . τοιοῦτος δέ ὁ ἐνδέχομαι , ὅς μή εἰμί ἀναγκαῖος τίθημι δέ οὐδείς ἀδύνατος ἀκολουθέω . ὅσος οὖν ἐπί ὁ ἑαυτοῦ φύσις δύναμαι ἄν ἐκεῖνος χωρίζω . πρός οὗτος λέγω ὅτι ὁ ἐνδέχομαι , ὡς αὐτός ἐν ὁ περι ἑρμηνεία λέγω , φέρω καί ἐπί ὁ ἀναγκαῖος · λέγω γάρ ἐνδέχομαι ὁ ἥλιος ἐν κριός γίγνομαι . καίτοι ἀναγκαῖος γίγνομαι . δυνατός οὖν καί ἐνταῦθα ἐνδέχομαι λαμβάνω ὁ ἐπί ὁ ἀναγκαῖος . p . 403 a 12 ἀλλά καθάπερ ὁ εὐθύς , ὅς εὐθύς , πολύς συμβαίνω , οἷος ἅπτω ὁ χαλκεύς σφαῖρα κατά στιγμή , ὅς μέντοι γε ἅπτω οὗτος χωρίζω ὁ εὐθύς . ἀσάφεια ἐμποιέω ὁ ῥητός ὁμωνυμία χράω καί μή διαστέλλω ὁ διάφορος σημαίνω · ὁ γάρ εὐθύς2 πῇ μέν λαμβάνω ὁ μετέχω , αὐτός λέγω ὁ εὐθύτης , πῇ δέ ὁ μετέχω ἤγουν ὁ συναμφότεροι , λέγω δή ὁ ἀπευθύνω σῶμα οἷος ὁ κανών . οὗτος δέ παράδειγμα εἰμί ὁ ὅτι ὁ ἐνέργεια ἀχώριστος εἰμί ἀνάγκη καί ὁ οὐσία εἰμί ἀχώριστος . τίς οὖν φημί ; ὅτι ὥσπερ λέγω ὅτι κατά σημεῖον ἅπτω ὁ εὐθύς2 ὁ χαλκεύς σφαῖρα ( δείκνυμι γάρ ἐν γεωμετρία ὅτι ὁ τε ἐπίπεδος κατά σημεῖον ἅπτω ὁ σφαῖρα καί ὁ κύκλος ὁ εὐθύς ὡσαύτως ) , καί οὐ ἐπεί λέγω ὁ εὐθύς πάσχω ὁ πάθος οὗτος , αὐτός κατά ἑαυτοῦ φημί πάσχω , ἀλλά δῆλος ὅτι ὁ ἐν χαλκός ἢ λίθος ἤ τις τοιοῦτος , μήποτε καί ὁ ψυχή ὅταν λέγω πάσχω , οὐ αὐτός κατά ἑαυτοῦ φημί πάσχω , ἀλλά ὁ συναμφότεροι . διά οὗτος γάρ προστίθημι ὁ χαλκεύς σφαῖρα , ἵνα μή ὁ λόγος αὐτός λαμβάνω ὁ εὐθύς , ὥσπερ ὁ παραδίδωμι ὁ μάθημα ποιέω . δείκνυμι γάρ ὁ γεωμέτρης ὅτι σφαῖρα ἐπίπεδος κατά σημεῖον ἅπτω , οὐδείς ὕλη παραλαμβάνω , ἀλλά αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὁ λόγος δείκνυμι . ἐν μέν οὖν ὁ λέγω καθάπερ ὁ εὐθύς , ὅς εὐθύς2 λαμβάνω ὁ ἐν ὕλη · ἐν δέ ὁ εἶπον οὖον μέντοι γε ἅπτω οὗτος χωρίζω ὁ εὐθύς2 ὁ εὐθύτης αὐτός . οὗτος οὖν , φημί , χωρίζω ὁ ὑπόκειμαι οὐκέτι πείθω οὗτος οὐδέ ἅπτω ὁ χαλκεύς σφαῖρα , ἐπεί μηδέ ὑφίστημι . λαμβάνω ἀνάλογος ὁ μέν Ψυχή ὁ εὐθύτης , ὁ δέ συναμφότεροι ὁ ἀπευθύνω σῶμα , ὁ δέ αἰσθητός καί ὅς ἀντιλαμβάνω ὁ ψυχή ὁ χάλκεος σφαῖρα . εἰμί οὖν καί ὁ ψυχή οὕτως ἀντιλαμβάνω ὁ αἰσθητής , ὡς ὁ εὐθύς2 ἐφάπτω ὁ χαλκεύς , δῆλος 〈 ὅτι 〉 χωρίζω ὁ σῶμα οὐκέτι ἀντιλαμβάνω ὁ αἰσθητής , ἀλλά εὐθύς οἴχομαι . φημί οὖν ὅτι ὥσπερ ὁ αἰσθητός εὐθύς2 ὁ αἰσθητός σφαῖρα ἅπτω , οὗτος καί ὁ νοητός ὁ νοητός · καί ὁ ψυχή ἄρα χωρίζω ὁ σῶμα , εἰμί καί μή ὁ αἰσθητής εἶδος ἀντιλαμβάνω , ἀλλά οὖν ὁ νοητός καί ἄυλος . ὁ δέ πολύς συμβαίνω φέρω εἶπον ὁ ἐφεξῆς ἔχω πᾶς ὁ σημεῖον κεῖμαι , ὁ ἐφαρμόζω ἐτέα εὐθύς καί ὁ ὅμοιος . p . 403 a 16 ἔοικα δέ καί ὁ ὁ Ψυχή πάθος πᾶς εἰμί μετά ὁ σῶμα . διχόθεν δείκνυμι ὅτι ὁ ὁ Ψυχή πάθος οὐ αὐτός εἰμί ἴδιος , ἀλλά ὁ συναμφότεροι , ἐκ τε ὁ πάντως συγκινέω οὗτος ὁ σῶμα · ὁ μέν γάρ ὀργή συγκινέω ὁ περικάρδιον αἷμα , ὁ δέ ἐπιθυμία συνδιατίθημι ὁ ἧπαρ , καί ὑπό αἰδώς ἐρυθαίνομαι ὁ πρόσωπον ὁ αἷμα περί ὁ ἐπιφάνεια χέω , ὑπό δέ φόβος ὠχρίασις γίγνομαι , συστολή εἰς ὁ βάθος ὁ αἷμα γίγνομαι , | καί ἁπλόος ἐν ἕκαστος πάθος συνδιατίθημι πως ὁ σῶμα · εἰμί δέ συγκινέω ὁ ὁ Ψυχή πάθος ὁ σῶμα , δῆλος ὅτι οὐ αὐτός μόνος εἰμί ἴδιος , ἀλλά ὁ συναμφότεροι . κατά εἷς μέν ἐκ οὗτος δῆλος , κατά ἕτερος δέ , διότι ὁ κεράννυμι φύσις οὕτως , οἷος ἴσχω κρᾶσις ὁ σῶμα , ἐν ὁ κινέω ὁ πάθος τοιοῦτος εἰμί φύσις . ὁράω γάρ ὅτι τις μέν ἐπιτηδείως ἔχω πρός θυμός ὁ τοῖος κεράννυμι , τις δέ δυσκινήτως , ὁ ὁ ἐναντίος ἔχω κρᾶσις · ὁμοίως ἐπί ὁ λοιπός ὁράω ὅτι μεθύσκω τις ἢ ὀργίλος γίγνομαι ἢ δειλός ἢ θρασύς ἢ ἀναιδής . καί ἐκ νόσος δέ γίγνομαι ἄν τις ἐπιτήδειος πρός ὀργή . καί ὁ τοιόσδε σιτίον ὁ συνουσιαστικός μᾶλλον κινέω , ὁ δέ σβέννυμι . ἔνθεν ὁ ἰατρός φημί ἕπω ὁ κρᾶσις ὁ σῶμα ὁ ὁ Ψυχή δύναμις · διό καί λέγω ὅτι ὁ τοῖος κεράννυμι ὀργίλος εἰμί , οἷος ὁ μελαγχολικός , ὁ δέ ἐπί ὁ θερμός ῥέπω καί ὑγρός συνουσιαστικός , καί ἀπλόος ἐπί ἕκαστος ὁ πάθος ποιότης τις κρᾶσις ὁ αἴτιος ἀποδίδωμι . καί ἀνωτέρω δέ ἀνέρχομαι ἐπί ὁ γνωστικός δύναμις , καί μνημονικός φημί ὁ ἐπί ὁ ξηρός κεράννυμι ὁ ἐγκέφαλος , βραδύς δέ πρός νόησις , ὁ δέ ἐναντίος ὁ ἐναντίος πάθος ὑπομένω · ὁμοίως ἐπί φαντασία καί ἐπί ὁ λοιπός πάθος . καί ὅσπερ ὁ ἐκ ἀρχή κρᾶσις ποιέω , οὗτος καί ὁ ἐπί ἐκεῖνος ὁ κρᾶσις ἄγω δίαιτα · διό καί σιτίον καί ποτός συμμετρία φροντίζω ὁ εἴδησις μεταποιέω , ὅθεν καί ὁ παχύς γαστήρ λεπτόν οὖον τίκτω νόος εἴρω . διό οὖον νοέω ἄν ἐν μέθη , ὅσπερ ἄν μή μεθύω νοέω , ὁμοίως δέ καί σύμμετρος ἔχω περί τροφή καί ἄμετρος · καί ὅλως εὐφυής καί ὀξύς2 καί ὁ ἐναντίος νωθής παρά ὁ τοιόσδε κρᾶσις γίγνομαι . ἔνθεν οὖν ὁ ἰατρός ὁ ὁ σῶμα κρᾶσις ἕπω ὁ ὁ Ψυχή δύναμις εἴρω . πρός οὗτος δέ ὁ Ἀττικός φημί ἐξηγητής ὅτι ὥσπερ οὖν αὐτός διά ὁ ἕπω ὁ κρᾶσις ὁ σῶμα ὁ τοιόσδε ὁρμή ὁ Ψυχή , διά οὗτος φημί ἐν ὑπόκειμαι αὐτός εἰμί ὁ σῶμα , οὗτος καί ἐγώ ἐκ ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος κατασκευάζω . εἰμί γάρ ἐπεί ἕπομαι ἔχω ὁ κρᾶσις ὁ ὁρμή , διά οὗτος καί ἀχώριστος , ἐάν ἄρα μή ἕπω ὁ κρᾶσις , χωριστός εἰμί . ὁράω τοίνυν ὅτι καί μοχθηρός κεράννυμι τις οὐ ἔχω ἕπομαι ὁ ὁρμή ὁ κρᾶσις διά φιλοσοφία , ἀλλά ἀγαθός γίγνομαι οὗτος , ὅσπερ οὐ εἄν γίγνομαι , εἴπερ ὡς ἐν ὑπόκειμαι ὁ κρᾶσις εἰμί ὁ δύναμις , ὥσπερ ὁ λευκός εἰμί ἢ ὠχρός ἢ μέλας , ὁ γίγνομαι μέν ἐκ ὁ τοιόσδε κρᾶσις , ἄν μυριάκις δέ φιλοσοφέω τις , κατέχω τις οὗτος οὖον δύναμαι , μέχρι ἄν πάλιν ὁ κρᾶσις μεθαρμόζω . οὕτως ἀνάγκη εἰμί πᾶς , εἰμί ὥσπερ ἀποτέλεσμα εἰμί ὁ κρᾶσις ὁ τοιόσδε ὁ Ψυχή ὁρμή , ἀδυνατέω ὁ ἐπί ὁ θυμικός κεράννυμι ἐπέχω θυμός , ὁμοίως ἄν ἐπί ὁ ἄλλος . νῦν δέ οὖον οὗτος γίγνομαι · οὐ ἄρα ὁ ὁρμή ὁ Ψυχή ὁ ὁ σῶμα κρᾶσις ἐκ ἀνάγκη ἕπω . καί οὗτος καί αὐτός φημί ὁ ἰατρός · εἶπον γάρ ἕπω ὁ κρᾶσις ὁ σῶμα ὁ ὁ Ψυχή δύναμις , προστίθημι Χωρὶς ὁ κατά φιλοσοφία διατριβή . ὥστε εἰμί δύναμαι ὁ κατά φιλοσοφία διατριβή μή ἕπω ποιέω ὁ ὁρμή ὁ Ψυχή ὁ κρᾶσις ὁ σῶμα , εἰμί τίς ἄρα καί ἐπί ἐγώ , καί οὐ ἐκ ἀνάγκη ἕπω · ὥστε οὐ ἐν ὁ κρᾶσις ὁ εἰμί ἔχω . εἰμί γάρ εἰμί οὗτος , πῶς ἀντιτείνω πρός ὁ πάθος ; πόθεν ὁ μάχη ὁ ἄσπονδος ὁ λόγος καί ὁ πάθος ; οὐδείς γάρ ὁ σῶμα ὁ σωστικός αὐτός μάχομαι οὐδέ φιλονεικέω μάχομαι ὁ αἴτιος · ὥστε εἰμί αἰτία εἰμί ὁ κρᾶσις ὁ ψυχικός πᾶς κίνημα , οὐ ἄν ποτός αὐτός πρός ἑαυτοῦ μάχομαι · ὁ γάρ μαχόμενος εἰμί ὁ ἐναντίος . ὅτι μέν οὖν χωριστός ὁ ψυχή ὁ λογικός ὁ σῶμα , ἱκανῶς ὁ εὕω ζῶ δείκνυμι ὑπεροπτικός ἔχω πρός ὁ σῶμα · καίτοι οὐδείς ὁ ἴδιος ὑπόκειμαι καταφρονέω , ἀλλά καί σῴζω αὐτός βούλομαι · ὁ δέ ψυχή ὁ ἐναντίος φαίνω ποιέω . ὁ δέ πάθος ἐπεί δίδωμι ὁ Ψυχή κατέρχομαι εἰς ὁ γένεσις διά ὁ εἴρω αἴτιος . ἔχω ἐν ὑπόκειμαι ὁ πνεῦμα ὁ εἰμί , διαβαίνω δέ , ὡς εἶπον , καί ἐπί οὗτος ὁ παχύς σῶμα , οὐ ἄνευ μέν ὁ τοιόσδε κρᾶσις γίγνομαι , ὥσπερ οὐ ἄνευ ὁ χορδή ὁ ἁρμονία , οὖον μήv ἀπλόος ἀποτέλεσμα εἰμί ὁ κρᾶσις · ἀλλά ὥσπερ δήω μέν πάντως ὁ μουσικός ὁ τοιόσδε χορδή , ὁ δέ ἁρμονία ἐκ ὁ λόγος ὁ ἐν ὁ μουσικός ἐν ὁ τοιόσδε ὁ χορδή ἐπιτηδειότης ἐγγίγνομαι , οὗτος φημί καί ὁ πάθος μή ἄνευ μέν ὁ τοιόσδε κρᾶσις γίγνομαι , μή μήv κρᾶσις εἰμί ἢ ἀποτέλεσμα κρᾶσις · ἀλλά ὥσπερ ὁ αὐτόματος φύω δήω μέν πάντως τοιόσδε γῆ , δήω δέ καί ὑετός , οὖον μήv ἱκανός οὗτος εἰς γένεσις αὐτός , ἀλλά ὁ λόγος οὗτος ἐκ ὁ ὅλος δημιουργία προέρχομαι , οὗτος φημί ὁ ἐκ ὁ ὅλος δημιουργία λόγος ἐν ὁ τοιόσδε κρᾶσις ἐνίημι ὁ λόγος ὁ πάθος οὗτος κατά ὁ ἄξιος ἕκαστος ὁ λογικός Ψυχή . καί ὥσπερ ὁ εἶδος ὁ ἐν ὁ αὐτόματος γίγνομαι οὔτε ἐκ ὁ μίξις ὁ γῆ καί ὁ ὕδωρ ἁπλόος ἐπιγίγνομαι οὔτε ἔξωθεν αὐθυπόστατος προυφεστηκὸς ἐγγίγνομαι , ἀλλά ὁ λόγος ὁ δημιουργικός ἐν ὁ τοιόσδε ὁ στοιχεῖον ἐπιτηδειότης ἐγγίγνομαι καί δημιουργέω ὁ ὁ πάσχω ἰόω . οὐδέ γάρ δεῖ ὁ αἴτιος χείρων ποιέω ὁ αἰτιατός · εἰμί γάρ , ὡς ἤδη εἶπον , ὁ κρᾶσις αἰτία θυμός καί ἐπιθυμία αἴσθησις τε καί φαντασία , ὁ Ἄζων ὁ ζωή αἴτιος εἰμί ( ζωός γάρ τις εἰμί οὗτος ) καί ὁ ἄψυχος Ψυχή , ὁ ἀναίσθητος γνῶσις , ὅσπερ ἄτοπος . ἐκεῖνος δέ ἴσως ἄξιος ζήτησις · εἰμί ὁ ἄλογος ψυχή καί ὁ φυτικός ἐν ὑπόκειμαι ὁ σῶμα ἔχω ὁ εἰμί , ἀγαθός δέ ὁ αὐθυπόστατος ὁ ἐν ἕτερος ἔχω ὁ εἰμί , αὐθυπόστατος δέ ὁ σῶμα , ἀγαθός ἄρα ὁ σῶμα ὁ τοιοῦτος Ψυχή . τίς οὖν φημί ; ὅτι οὐ εἰμί ὁ ψυχή οὗτος ὡς ἐν ὑπόκειμαι ὁ σῶμα , ἀλλά ὡς ἐν ὕλη εἶδος · εἶδος γάρ ὁ ζῷον ὁ ψυχή . πανταχοῦ δέ ὁ εἶδος ἀγαθός ὁ ὕλη · οὐδέ γάρ ὁ ὁ σάρξ εἶδος ἢ ὁ πυρός ἢ ἄλλος τις ὁ σῶμα , ἐπεί κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι οὖον δύναμαι , ἤδη καί χείρων ὁ ὕλη , ἐπεί μηδέ αὐτός ὁ ἀνείδεος ὕλη ἐν ὑπόστασις εἰμί αὐτός κατά ἑαυτοῦ , ἀλλά μετά εἶδος τις θεωρέω · ὁ δέ προσεχής ὕλη εἰμί καί ὑφίστημι κατά ἑαυτοῦ , οἷος ὁ ἀβάκιον ὁ ξύλον , οὐ ὡς ἀπλόος ὕλη ὑφίστημι , ἀλλά ὡς εἶδος τίς ὁ ξύλον · ὁπηνίκα δέ γίγνομαι ὁ ἀβάκιον ὕλη ὁ ξύλον , τότε δῆλος ὅτι χείρων ὁ ξύλον ὁ εἶδος ὁ 11 ἀβάκιον , ἐπεί ὁ μέν ἕνεκα ὁ , ὁ δέ ὅς ἕνεκα . τίς οὖν διαφέρω ὁ ὡς εἶδος ἐν ὕλη ὁ ἐν ὑπόκειμαι ; ὅτι ὁ μέν εἶδος συνδυάζω ὁ ὕλη ἀποτελέω εἷς πρᾶγμα οὐσία , οἷος ὁ ὁ ἀβάκιον εἶδος μετά ὁ ξύλον συνδυάζω ὁ ἀβάκιον ἀποτελέω , ὁμοίως ὁ ὁ σάρξ μετά ὁ στοιχεῖον ἢ ὁ χυμός ὁ σάρξ , καί ἐπί ὁ ἄλλος ὡσαύτως , ὁ δέ ἐν ὑπόκειμαι οὖον ποιέω εἷς οὐσία μετά ὁ ὑπόκειμαι , οἷος ὁ λευκός μετά ὁ σῶμα οὐ ποιέω ἄλλος τίς εἶδος · οὐδείς γάρ συντελής ὁ σῶμα ὁ λευκός εἰς ὁ εἰμί καί πάρειμι καί ἄπειμι . p . 403a19 μηνύω δέ ὁ ποτέ μέν ὑπό ἰσχυρός καί ἐναργής μηδείς παροξύνω ἢ φοβέω . ὅτι , φημί , οὐ ἴδιος ὁ Ψυχή οὗτος πάθημα , ἀλλά ὁ σύναμμα - φοτερεω , δῆλος ἐκ ὅς ὁ ὁ σῶμα ποιός διάθεσις ἐπιτείνω καί ἀνίημι . εἰμί γάρ τις ἕ οὗτος κατά ὁ κρᾶσις ἔχω , ὥστε κἀν μυρίος εἰμί ὁ παροξύνω , οὖον κινέω πρός ὀργή ἀποψύχω ἔχω ὁ περί ὁ Καρδία αἷμα καί δυσκίνητος , ἕτερος δέ εὐέμπτωτος ἔχω πρός ὁ πάθος , ὥστε καί πάνυ μικρός καί εὐτελής εἰμί ὁ παροξύνω εὐθύς ἐρεθίζω πρός ὁ θυμός διά ὁ ἔχω ζέω ἀεί ὁ περικάρδιον αἷμα · ὅθεν καί ὁ μανικός διάκειμαι ὑπερζέω οὗτος ὁ πάθος ὑπομένω . πάλιν εἰς δειλία καί θάρσος ὁμοίως ὁ μέν καί ὑπό μέγας φόβος δυσκατάπγηκτοι μένω , ὁ δέ πολλάκις καί μηδείς φοβερός παρίστημι εἰς φόβος καί δειλία κινέω ῥᾳδίως , ὅταν τοιοῦτος τυγχάνω ἔχω ὁ κρᾶσις οἷος γίγνομαι ὁ ὁ ἐν ὁ φόβος γίγνομαι · συστέλλω γάρ ὁ τοιοῦτος ὁ θερμός εἰς ὁ βάθος , ὅθεν καί ὠχρός γίγνομαι · “ ὦχρος δέ ὅς αἱρέω παρειά ” . ὅταν οὖν τις τοιοῦτος ἐκ ἀρχή τυγχάνω κρᾶσις , ῥᾳδίως εὐκίνητος εἰμί εἰς ὁ πάθος . ὥστε εἰμί εἰμί ὁ ψύχω ιοια οὗτος πάθος , οὐ ἐσθίω ὁ σῶμα αὐτός ἀρτάω οὐδέ ἐκ ὁ οὗτος διάθεσις ὁ ἀρχή λαμβάνω , ἀλλά ὅπως εἄν ἔχω ὁ σῶμα , αὐτός ὁμοίως ἢ κινέω ἢ μή κινέω πρός ὁ πάθος . νῦν δέ καί ὁ ἡλικία ὁ εἶδος ὁ πάθος ἐξαλλάσσω καί συμμεταβάλλω , ὁ κρᾶσις δηλονότι συμμεταβάλλω ὁ χρόνος . ὥστε ὁ συναμφότεροι οὗτος · εἰμί γάρ ὡς ὄργανον χράομαι ὁ ἄλογος ψυχή καί ὁ φυτικός ὁ σῶμα , οὐ ἄν ὑπό αὐτός κινέω · οὐδείς γάρ ὁ ὄργανον κινέω ὁ τεχνίτης , ἀλλά ὑπό αὐτός κινέω , οὐδέ μεταβάλλω ὁ ὄργανον συμμεταβάλλω ὁ τεχνίτης ὁ ὄρεξις · ὁ δέ σῶμα τοῖος ἢ τοῖος κεράννυμι εἰς τοιοῦτος συμμεταβάλλω δύναμις . p . 403 a 21 ἐάν ὀργάω ὁ σῶμα καί οὕτως ἔχω , ὥσπερ τουτέστιν ἐάν εἰς ὀργή ἐπιτήδειος εἰμί κεράννυμι ὁ σῶμα · εἰμί δέ οὕτως , ἐάν ἔχω τοιοῦτος ὁ κρᾶσις , ὥσπερ γίγνομαι ὁ ὁ ὀργίζω · τότε γάρ εὐκίνητος ὁ τοιοῦτος εἰς ὀργή εἰμί . p . 403 a 22 ἔτι δέ μᾶλλον οὗτος φανερός · μηδείς γάρ φοβερός συμβαίνω ἐν ὁ πάθος γίγνομαι ὁ ὁ φοβέω . ὁ εἰμί ἐναργής δείκνυμι ὁ μή εἰμί ὁ Ψυχή ἴδιος οὗτος πάθος , ὅταν καί μηδείς ἔξωθεν κινέω διά ὁ πολύς εἰς οὗτος ὁ πάθος ὁ σῶμα ἐπιτηδειότης ὁ αὐτός τις πάσχω ὅσπερ εἄν ἄλλος ὑπό μέγας φόβος πείθω . p . 403 a 24 εἰμί δέ οὕτως ἔχω , δῆλος ὅτι ὁ πάθος λόγος ἔνυλος εἰμί . εἰμί οὕτως ἔχω , φημί , τουτέστιν εἰμί μή ἴδιος οὗτος πάθος εἰμί Ψυχή , ἀλλά ὁ συναμφότεροι , λόγος εἰμί ἔνυλος , τουτέστιν εἶδος εἰμί ἐν ὕλη ὁ εἰμί ἔχω καί οὖον χωριστής . ὥστε ὁ ὅρος τοιοῦτος οἷος ὁ αργιζω κίνησις τις ὁ τοιοσδί σῶμα ἢ μέρος ἢ δύναμις ὑπό ὅδε ἕνεκα ὅδε . εἰμί γάρ φυσικός ἔργον ὁ περί ὁ ἔνυλος εἶδος διαλέγω , ἄλλος δέ ἐν ἄλλος ὕλη εὕω , ἀνάγκη ἄρα ὁ φυσικός ὁ ὁρισμός ἀποδίδωμι ἐκ τε ὁ ὕλη καί ὁ εἶδος καί ὁ αἴτιος , κατά ὅς ὁ εἶδος ἐν ὁ ὕλη γίγνομαι . περί μέν γάρ ὁ εἶδος διαλέγω ἀνάγκη καί περί ὁ ὕλη διαλέγω · ὁ πρός τίς γάρ οὗτος · ἀναγκαῖος δέ καί περί ὁ αἴτιος διά ὅς εἰμί ὁ εἶδος ἐν ὁ ὕλη διαλέγω , εἴπερ ὁ μέν φυσικός τεχνίτης , ὁ δέ τέχνη ὁ λόγος ὀφείλω οἶδα ὁ ὅς εἰμί τέχνη . “ ἐγώ ἐγείρω φημί ὁ Πλάτων , “ τέχνη οὖον καλέω ὅς εἄν εἰμί ἄλογος πρᾶγμα ” . ὡς ἐν τύπος οὖν παραδίδωμι ὁ εἶδος ὁ φυσικός ὁρισμός · κίνησις , φημί , ὡς λέγω ἐπί ὁ θυμός ζέσις ( κίνησις γάρ ὁ ζέσις ) , ὁ τοιόσδε σῶμα , τουτέστι φυσικός ὀργανικός , ἢ μέρος . πολλάκις μέν γάρ περί ὅλος ὁ σῶμα ὁ πάθος γίγνομαι , ὅς βούλομαι ὁρίζω , οἷος εἰμί ὁ ἁφή ὁρίζω · ὁ γάρ ὅλος σῶμα κίνησις εἰμί φημί · μέρος δέ ὡς ἐπί ὁ ὀργή , λέγω ζέσις εἰμί ὁ περικάρδιος αἷμα . ἢ δύναμις , ὡς εἰμί μή λέγω ζέσις ὁ περικάρδιος αἷμα , ἀλλά ζέσις ὁ περικάρδιος θερμός · δῆλος δέ ὅτι καί διά ὁ αἷμα ὁ θερμός καί διά ὁ θερμός ὁ αἷμα σημαίνω . ὑπό ὅδε ἕνεκα ὅδε , ὑπό ὁ λυπέω δηλονότι διά ὁ ἀντιλυπέω αὐτός . εἶπον οὖν ἴδιος ὄρεξις ἀντιλύπησις ἀμφότερος σημαίνω · ὁ γάρ ἀντιλύπησις καί ὁ λυπέω σημαίνω , καί ὁ ἄμυνα . p . 403 a 27 καί διά οὗτος φυσικός θεωρέω περί Ψυχή ἢ πᾶς ἢ ὁ τοιοῦτος . ἐπεί γάρ ὁ φυσικός τοιοῦτος εἶδος περί ὅς ἐπισκέπτομαι ὁ φυσικός , τοιοῦτος δέ καί ὁ φυσικός ὁρισμός καί ὁ ὕλη παραλαμβάνω , φυσικός ἄρα ὁ περί ὁ τοιοῦτος Ψυχή διαλέγω ὁ οὐ ἄνευ ὕλη . ὁ γάρ περί ὁ ἄυλος Ψυχή καί νοερός διαλέγω εἰμί ἄν , ὡς ἐν ὁ περι μόριον ζῷον εἶπον , ὁ πρῶτος φιλόσοφος · ἀνάγκη γάρ ὁ περί ὁ νόος διαλέγω διαλέγω καί περί ὁ νοητός , οὗτος δέ θεολογία ἔργον . ἀλλά ὡς εἶπον ἤδη , ὁ τέλειος φυσικός ἀνάγω ἑαυτοῦ καί ἐπί ὁ ἐξαιρέω αἴτιος ὁ φυσικός , ὡς καί αὐτός ἐν ὁ φυσικός μετά ὁ περί κίνησις λόγος περί ὁ ἀκίνητος αἴτιος διαλέγω εἶπον ῾ἐκ τοιοῦτος ἄρα ἀρχή ἀρτέομαι ὁ οὐρανός καί ὁ κόσμος · ὁμοίως ἐν ὁ περι γένεσις καί ἐνταῦθα , ἐπεί οὖν καί περί οὗτος ὡς αἴτιος ὁ φυσικός διαλέγω · εἶπον γάρ ἤδη καί περί ὁ λογικός Ψυχή ὅτι εἰμί οἷος ἀρχή ὁ ζῷον . διά οὗτος φημί ἐνταῦθα ὁ ἢ πᾶς . p . 403 a 29 διαφερόντως δέ εἄν ὁρίζω φυσικός τε καί διαλεκτικός ἕκαστος ἀυτέω . εἶπον ὅτι ὁ πάθος ὅς Ψυχή λόγος ἔνυλος εἰμί καί ὅτι διά οὗτος φυσικός εἰμί θεωρέω περί Ψυχή ἢ πᾶς ἢ ὅσος μή ἄνευ ὁ ὕλη , ἐθέλω λοιπός διά οὗτος δείκνυμι ποῖος εἰμί ὁ ὁ φυσικός πρέπω περί Ψυχή ὁρισμός . τρεῖς οὖν οὗτος εἰμί ἐν ὁ φυσικός πρᾶγμα , ὕλη , εἶδος καί ὁ αἴτιος , κατά ὅς εἰμί ὁ εἶδος ἐν ὁ ὕλη , καταγίγνομαι περί οὗτος μέθοδος πέντε , ὁ φυσικός , ὁ κατά μέρος τέχνη , ὁ διαλεκτική , ὁ μαθηματικός , ὁ πρῶτος φιλοσοφία . εἷς . ζητέω οὖν πῶς ἕκαστος οὗτος ὁ μέθοδος ὁρίζω ὁ πρόκειμαι . πρότερος δέ εἶπον περί τίς ὁ ὑπόκειμαι ἕκαστος οὗτος καταγίγνομαι . φυσικός μέν οὖν ἔργον διαλέγω περί πᾶς ὁ εἴρω , ὁ τε ὕλη ὁ φυσικός πρᾶγμα καί ὁ εἶδος καί ὁ αἴτιος , κατά ὅς εἰμί ἐν ὁ ὕλη ὁ εἶδος · οἷος τίς ὁ ὕλη ὁ οὐράνιος , ὅτι οὖον ὁ τέσσαρες στοιχεῖον ἀλλά ἕτερος τίς οὗτος ὁ πέμπτος σῶμα , τίς ὁ εἶδος , ὅτι σφαιρικός · διά τίς δέ σφαιρικός , πωλέω οὗτος αἴτιος καί σύστοιχος αὐτός καί ἐκ ὁ σχέσις ὅς ἔχω πρός ὁ πρό αὐτός , ὥσπερ ὁ Πλάτων ἐν ὁ Τίμαιος ζητέω , διά τίς σφαιρικός ὁ οὐρανός · ὅτι , φημί , ἐσθίω ὁ πᾶς γίγνομαι δεκτικός καί περιέχω ὁ πᾶς ὁ πολυχώρητος ὁ σχῆμα ἔχω · πολυχώρητος δέ ἐν μέν ἐπίπεδος ὁ κύκλος , ἐν δέ στερεός ὁ σφαῖρα . δείκνυμι γάρ ὅτι ὁ σχῆμα ὁ ἰσοπερίμετρος ὁ πολυγώνιος πολυχώρητος , καί διά οὗτος ὁ ἀγώνιος πᾶς πολυχώρητος . οἷος ἐάν τετράγωνος χωρίον εἰμί καί ἄλλος ὁστισοῦν ὁ πολυγώνιον σχῆμα , οἷος ἑξάγωνος , ἔχω δέ ἑκάτερος ὁ περίμετρον πῆχυς τέσσαρες , εἰμί δέ καί ἕτερος χωρίον περιφερής εἰμί , τουτέστι κύκλος , ὁ αὐτός τέσσαρες ἔχω ὁ περίμετρον , ὁ ἐμβαδόν1 μέγας εἰμί ὁ μέν ὁ ἑξάγωνος ὁ τετράπλευρος , ὁ δέ ὁ κύκλος ὁ ἑξάγωνος μείζων . ὁμοίως καί ἐπί στερεός , κύβος λέγω καί ὀκτάεδρον καί δωδεκάεδρον καί σφαῖρα καί ὁ λοιπός , ὁ μέν πολύγωνος πλείων χωρέω ὁ κύβος κατά ὁ ἐμβαδόν , ὁ δέ σφαῖρα ὁ πολύς . γώνον . ἀποδίδωμι δέ καί ὁ Ἀριστοτέλης φυσικός αἴτιος ὁ σχῆμα · ὁ γάρ ἀίδιος φημί εἰμί ὁ σφαιρικός πρεπώδης εἰμί σχῆμα , ὅς μήτε ἀρχή μήτε τέλος ἔχω ἀλλά εἰς ἑαυτοῦ συμφέρω · καί ὁ Πλωτῖνος φυσικός αἴτιος ὁ σχῆμα [ οὗτος ] ὁ οὐρανός ἐκ ὁ σχέσις ὅς ἔχω πρός ὁ πρό αὐτός · προσεχῶς δέ εἰμί ὑπέρ ὁ οὐράνιος ὁ νοητός οὐσία · δεῖ δέ ὁ αἰτιατός ὅτι μάλιστα ὁμοιόω ὁ προσεχής αἴτιος καί οὗτος εἰκών καί μίμημα φέρω . διά οὗτος οὖν , φημί , κύκλος κινέω ὁ οὐρανός , ὅτι νόος μιμέομαι . ἴδιος γάρ ὁ νόος πρός ἑαυτοῦ συννεύω · αὐτός γάρ ὁ ὁράω , αὐτός ὁ ὁράω · ὁράω γάρ ὁ εἶδος ἑαυτοῦ ὁράω , καί ἑαυτοῦ ὁράω ὁ εἶδος θεάομαι · πλήρωμα γάρ εἰμί ὁ εἶδος καί εἶδος εἶδος . ἔχω οὖν ὁ οὐρανός ὁ σφαιρικός σχῆμα διά ὁ κύκλος κίνησις , οὗτος δέ διά ὁ πρός ὁ νόος ἐξομοίωσις . καί ἄλλως μιμέομαι ὁ νόος ἀμερῶς πανταχοῦ εἰμί · ὡς οὖν ἐκεῖνος ἅμα πανταχοῦ εἰμί , οὕτως ὁ οὐρανός πανταχοῦ γίγνομαι . ὁ οὖν πανταχοῦ γίγνομαι ὁ πανταχοῦ εἰμί μιμέομαι · τελείωσις γάρ ὁ χείρων ὁ πρός ὁ ὑπέρτερος ἐπιστροφή τε καί ἐξομοίωσις . οὗτος μέν οὖν ὁ φυσικός πᾶς ὁ φυσικός ἀποδίδωμι καί ὁ ὕλη καί ὁ εἶδος καί ὁ αἴτιος , καί διά οὗτος ὁ ὁρισμός ἀποδίδωμι ἐκ ὁ ὕλη ναί ὁ εἶδος καί ὁ αἴτιος διά ὅς εἰμί ὁ εἶδος ἐν ὁ ὕλη . ὁ δέ κατά μέρος τεχνίτης ἔχω μέν καί αὐτός περί πᾶς οὗτος , διαφέρω δέ ὁ φυσικός , ὅτι περί μερικός τίς καταγίγνομαι πρᾶγμα , οἷος ὁ ἰατρός περί ὁ ἀνθρώπινος σῶμα , ὁ τέκτων περί λίθος καί ξύλον . πωλέω δέ καί οὗτος ὁ ὁρισμός περιλαμβάνω καί ὁ ὕλη καί ὁ εἶδος καί ὁ αἴτιος . διαφέρω δέ καί οὗτος ὁ φυσικός , ὅτι ὁ μέν κατά μέρος τεχνίτης ὁ προσεχής αἴτιος ἀποδίδωμι μόνος , ὁ δέ φυσικός καί ὁ πρῶτος , οἷος αἰτιάομαι ὁ γένεσις καί φθορά ὁ ἰατρός ὁ συμμετρία ὁ χυμός καί ὁ οὗτος συμμετρία ὁ στοιχεῖον , ὁ δέ φυσικός καί ἐπέκεινα | χωρέω καί ἐπί ὁ ὕλη καί ὁ εἶδος . δεῖ γάρ καί ὁ κατά b 5v μέρος τεχνίτης οἶδα καί ὁ αἴτιος . “ ἐγώ γάρα , ὁ Πλάτων φημί , “ τέχνη οὖον κλάω ὅς ἄν εἰμί ἄλογος πρᾶγμα ” . ὁ δέ διαλεκτικός πωλέω ὁ ὁρισμός ἐκ τε ὁ εἶδος καί ὁ αἴτιος · περί οὗτος γάρ καταγίγνομαι · καί οὗτος οὐ ὡς αἴτιος σκοπός , ἀλλά ἁπλόος ὡς πρᾶγμα τίς ἢ εἶδος , οἷος ὅτι ὁ θυμός ὄρεξις εἰμί ἀντιλύπησις . ἐνταῦθα οὐδαμοῦ ὁ οὐσία ὁ θυμός ἔννοια ἐγώ δίδωμι , ἀλλά μόνος ὁ αἴτιος εἶπον διά ὅς εἰμί · ἵνα γάρ ἀντιλυπέω ὁ προλυπέομαι · καί διά οὗτος κενός αὐτός φημί εἰμί , διότι ὁ πρᾶγμα οὐ ἐφάπτω . ὅτι δέ καί ὁ αἴτιος λέγω οὐ ὡς αἴτιος αὐτός ἀποδίδωμι ἀλλά ἀπλόος ὡς πρᾶγμα τίς , δῆλος ἐκ ὅς ὁ αἰτιατός οὐ μιμνήσκω . αἰτιατός δέ ὁ ὄρεξις ὁ ζέσις ὁ περικάρδιος αἷμα · ἐπεί γάρ βούλομαι ἀντιλυπέω , διά οὗτος κινέω ὁ περικάρδιον αἷμα . ὥστε εἰμί ὁ μέν διαλεκτικός ὁρισμός ὁ αἴτιος λέγω οὖον μιμνήσκω ὁ αἰτιατός , πᾶς δέ ἀνάγκη ὁ περί ὁ αἴτιος διαλέγω καί ὁ αἰτιατός μιμνήσκω ( οὗτος γάρ ὁ πρός τίς ) , δῆλος ἄρα ὅτι οὐ ὡς αἴτιος μιμνήσκω ὁ αἴτιος , ἀλλά ὡς εἶπον ὡς πρᾶγμα . ὁ δέ μαθηματικός καί αὐτός καταγίγνομαι περί ὁ εἶδος ὁ ἀχώριστος ὁ ὕλη , οὖον πᾶς ἀλλά ὅσος δυνατός ὁ ἐπίνοια χωρίζω · οὗτος δέ εἰμί ὁ καλέω κοινός αἰσθητής , οἷος μέγεθος καί σχῆμα . σάρξ γάρ εἶδος καί ὀστέον καί ὁ τοιοῦτος οὐδέ κατά ἐπίνοια χωρίζω ὁ ὕλη δύναμαι · ὁ γάρ μαλθακός καί ὑγρός καί ἐρυθρός καί ἐκ ὅς ἄλλος εἰδοποιέω ὁ σάρξ ἅμα ὁ νοέω συνεπινοέω ἔχω ὁ οἰκεῖος ὕλη , ἀφαιρέω δέ ὁ ὕλη καί αὐτός συναφαιρέω . ἀποδίδωμι οὖν ὁ μαθηματικός ὁ κατά ἑαυτοῦ ὁ εἶδος ὁ ἐκ ἀφαίρεσις ὁ ὁρισμός οὐ ὑπολογίζομαι ὕλη , ἀλλά αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἀποδίδωμι . διό οὐδέ ὁ αἴτιος ἐν ὁ ὁρισμός μιμνήσκω · εἰμί γάρ καί ὁ αἴτιος ὁρίζω , πάντως ἄν καί ὁ ὕλη παραλαμβάνω · ἐπεί οὖν οὖον διαλέγω περί ὕλη , διά οὗτος οὐδέ ὁ αἴτιος μιμνήσκω · οἷος τίς εἰμί τρίγωνος ; σχῆμα ὑπό τρεῖς εὐθύς περιέχω · τίς εἰμί κύκλος ; σχῆμα ὑπό εἷς γραμμή περιέχω . ἐν οὗτος οὔτε ὕλη μιμνήσκω καί διά οὗτος οὐδέ αἴτιος , διά ὅς ἐν ὅδε ὁ ὕλη ὅδε ὁ εἶδος εἰμί · ἀλλά ἐάν ἄρα , ὁ σύμπτωμα ὁ κατά ἑαυτοῦ συμβαίνω ὁ σχῆμα οὗτος ὁ αἴτιος πωλέω , οἷος διά τίς ὁ τρίγωνος δύο ὀρθός ἴσος ἔχω . ὁ δέ πρῶτος φιλόσοφος περί ὁ πάντῃ χωριστής ὁ ὕλη εἶδος διαλέγω . ὁ γάρ εἶδος ὁ ἔνυλος εἰμί καί ἐν ὁ Ψυχή ὁ ἡμέτερος λόγος , εἰμί δέ καί ἐξαιρέω ἐν ὁ δημιουργικός νάω . καί ὁ ἐν ὁ Ψυχή ὁ μέν εἰμί διαστατός ὁ ἐν ὁ φαντασία , ὁ δέ ἀμερής καί ἀδιάστατος ὁ ἐν ὁ λογικός μέρος ὁ Ψυχή . ὁ μέν οὖν γεωμέτρης περί ὁ ἐν τῆ φαντασία διαλέγω διαστατός εἶδος · ὡς γάρ ἀβάκιον χράομαι ὁ φαντασία μεριστός ἐνεργός καί διάστημα ἀναμετρέω καί τέμνω · ὁ μέντοι πρῶτος φιλόσοφος διαλέγω περί ὁ εἶδος ὁ τε ἐν ὁ λογικός μέρος ὁ Ψυχή καί ὁ δημιουργικός . διαφέρω δέ οὗτος , ὅτι ὁ μέν ἐν ὁ Ψυχή εἰκών εἰμί ὁ πρῶτος καί ὁ πρᾶγμα γνωστικός , ὁ δέ ἕτερος ἀρχέτυπος εἰμί καί ποιητικός . περί μέν οὖν ὁ δημιουργικός διαλέγω ὡς θεωρητικός ἐνεργέω , περί δέ ὁ ἐν ὁ Ψυχή ὡς εθαρ - Τίκος · καθαρτικός γάρ ἐνεργέω , ὅταν ἐπιστρέφω πρός ἑαυτοῦ καί γιγνώσκω ὁ οὐσία ὁ Ψυχή · τότε γάρ κατά ἐπιστήμη εἰμί ὁ κάθαρσις καί ὁ πάθος καί ὁ ἄγνοια . ὁ δέ οὐσία γιγνώσκω ὁ Ψυχή εἶμι ὅτι ὁ εἶδος εἰμί πλήρωμα , καί διά οὗτος ὁ μανθάνω εἴρω ἀναμιμνήσκω εἰμί . ὁ μέν γάρ ὄρεξις ἀντιλύπησις , ὁ διαλεκτικός δηλονότι · οὗτος δέ ὁ αἰτία εἰμί καί ὁ τέλος ὁ ὁ θυμός κίνησις . ὁ δέ ζέσις ὁ περί ὁ Καρδία αἷμα ἢ θερμός , ὁ φυσικός · οὗτος δέ ἐκ ὁ ὕλη · ὕλη γάρ ὁ αἷμα ὁ περί ὁ Καρδία ἢ ἁπλόος ὁ θερμός . πῶς δέ λέγω ἐκ ὁ ὕλη εἰμί οὗτος ; καίτοι δοκέω ἐκ ὁ ὕλη καί ὁ εἶδος εἰμί · εἶπον γάρ ζέσις εἰμί , οὗτος δέ εἶδος ὁ θυμός , ὕλη δέ ὁ περί ὁ Καρδία αἷμα , αἰτία δέ οἱονεί τελικός ὁ διά ὄρεξις ἀντιλύπησις . ἀλλά λέγω ὅτι οὐ ἁπλόος ὁ ζέσις εἶδος εἰμί ὁ θυμός , ἐπεί οὕτως γε ὁσάκις ἄν ζέω ὁ περικάρδιον αἷμα καί ἐκ ἄλλος πρόφασις , θυμός εἄν εἰμί · ἀλλά εἶδος εἰμί ὁ θυμός ὁ ζέσις ὁ ὑπό ὅδε γίγνομαι , ὡς αὐτός ἔναγχος εἶπον , λέγω δέ ὑπό ὁ λυπέω . ὥστε ὁ ἁπλόος ζέσις ὁ αἷμα εἰμί εἄν ὡς προσεχής ὕλη ὑπόκειμαι ὁ διά ὁ λυπέω γίγνομαι . πότε ἐν μιμνήσκω ὁ εἶδος ; ὅταν προστίθημι ὅτι ὄρεξις ἀντιλύπησις · ἐν γάρ ὁ εἶπον ἀντιλύπησις μιμνήσκω ὁ τε ὑπό ὁ λυπήτριγώνιον Σάντος κινέω ὁ ζέσις , καί διά ὁ ἀντιλυπέω αὐτός · ὁ γάρ ἀντιλυπέω σημαίνω καί ὁ προλυπέομαι . p . 403 b 1 οὗτος δέ ὁ μέν ὁ ὕλη ἀποδίδωμι , ὁ δέ ὁ εἶδος καί ὁ λόγος . ὁ μέν γάρ φυσικός ὁ ὕλη ἀποδίδωμι , ὁ δέ διαλεκτικός ὁ εἶδος ἤτοι ὁ αἴτιος . εἰμί γάρ καί ὁ αἰτία οἷος εἶδος χαρακτηρίζω ὁ θυμός πάθος ἐξαίρω · κινέω γάρ , ὅσπερ εἶπον , καί διά ἄλλος τις αἴτιος ὁ περί ὁ Καρδία αἷμα , οὖον μήv εἰς ὁ ἀντιλυπέω · οὗτος γάρ χαρακτηριστικός ὁ θυμός · ὥστε ὁ αἰτία οὗτος καί εἶδος εἰμί . καί ἐνταῦθα μέν ὁλοσχερής λέγω ὁ φυσικός ἐκ ὁ ὕλη ἀποδίδωμι ὁ ὁρισμός , ἐφεξῆς δέ ἀκριβής ζητέω αὐτός οὗτος , τίς εἰμί ὁ φυσικός ὁρισμός , ἐπικρίνω καί λέγω ὅτι ὁ μετά ὁ ὕλη καί ὁ εἶδος ἀποδίδωμι ὁ μετά ὁ αἴτιος . p . 403 b 2 ὁ μέν γάρ λόγος , ὁ δέ ὁ πρᾶγμα · ὑποστικτέον εἰς τε ὁ γάρ σύνδεσμος καί εἰς ὁ δέ , ἵνα εἰμί οὕτως · ὁ μέν γάρ ὁ ὁρισμός ὁ λόγος εἰμί καί ὁ | αἰτία ἤτοι ὁ εἶδος ὁ b 6r θυμός , ὁ δέ ἕτερος ὁ πρᾶγμα εἰμί ὁρισμός , τουτέστι ὁ οὐσία καί ὁ ὕλη . p . 403 b 3 Ἀνάγκη δέ εἰμί οὗτος ἐν ὕλη τοιαδίͅς , εἰμί εἰμί . οὗτος , φημί , ὁ ἐκ ὁ εἶδος ὁρισμός , εἰμί μέλλω ἐν ὑπόστασις εἰμί καί μή κενός τε εἰμί καί κατά οὐδείς πρᾶγμα φέρω , ἀνάγκη εἰμί ἐν ὕλη · ὥστε ὁ μέλλω τέλειος ὁρίζω δεῖ καί ὁ ὕλη μιμνήσκω . p . 403 b 3 ὥσπερ οἰκίον ὁ μέν λόγος τοιοῦτος τις , σκέπασμα κωλυτικός φθορά ὑπό ἄνεμος καί ὄμβρος καί καῦμα . ὁ δέ φημί λίθος καί ξύλον . οὗτος ὁ αὐτός εἰμί παράδειγμα . ὁ μέν οὖν ὁρισμός , φημί , ὁ λέγω σκέπασμα κωλυτικός καί ὁ ἑξῆς , οὗτος διαλεκτικός εἰμί ὁ αἴτιος ὁ οἰκίον ὁ τελικός ἀποδίδωμι , ὁ δέ λέγω ὁρισμός ὅτι λίθος καί πλίνθος καί ξύλον ὁ ὕλη πωλέω . ποῖος οὖν ὁ εἶδος ὁ οἰκίον ; εἰμί μέν , ὡς ἤδη εἶπον , καί ὁ αἰτία εἶδος · πλήν εἶπον ἄν εἶδος προσεχής ὁ οἰκίον ὁ τοιόσδε ὁ εἴρω σύνθεσις , ὕλη δέ ὁ τοιόσδε ξύλον καί λίθος καί πλίνθος · οὐδέ γάρ ὁ τυγχάνω . p . 403 b 6 ἕτερος δέ ἐν οὗτος ὁ εἶδος , ἕνεκα ὅδε . ἀποδίδωμι ὁρισμός δύο , ὁ τε ἐκ ὁ ὕλη καί ὁ ἐκ ὁ εἶδος , νῦν φημί ὅτι εἰμί καί ἕτερος τις ὁρισμός , ὅστις καί ὁ ὕλη καί ὁ εἶδος καί ὁ αἴτιος παραλαμβάνω , οἷος ὅτι οἰκίον εἰμί σκέπασμα ἐν τοιόσδε σύνθεσις λίθος καί πλίνθος καί ξύλον · εἶτα καί ὁ αἰτία ὁ ὅδε ὁ εἶδος ἐν ὁ τοιόσδε ὕλη εἰμί , κωλυτικός φθορά ὑπό ἄνεμος καί ὄμβρος καί καῦμα . οὖον γάρ ἀρκέω εἶπον ὅτι σκέπασμα κωλυτικός φθορά καί ὁ ἑξῆς εἰς παράστασις ὁ οἰκίον · οὗτος γάρ καί σπήλαιον εἰμί ὁ οἰκίον καί σκηνή · ἀλλά δεῖ προστίθημι ὁ ποιότης ὁ ὕλη καί ὁ σύνθεσις . p . 403 b 7 τίς οὖν ὁ φυσικός οὗτος ; ὁ τρεῖς , φημί , ὁρισμός ποῖος εἴρω εἰμί ὁ φυσικός ; πότερος ὁ περί ὁ ὕλη , ὁ δέ λόγος ἀγνοέω , ἢ ὁ περί ὁ λόγος μόνος ; ἢ μᾶλλον ὁ ἐκ ἄμφω ; εἶπον ἢ μᾶλλον ὁ ἐκ ἄμφω ἅμα ὁ διαίρεσις ὁ τε παραλείπω - μένω ὁ διαίρεσις προστίθημι τμῆμα [ εἶπον ἢ μᾶλλον ἐκ ἄμφω ] καί ἅμα καί ὁ ἐπίκρισις συμπλέκω . ἐκ ἄμφω δέ εἶπον , καίτοι τρεῖς εἰμί ἐπί ὁ φυσικός ὁρισμός , ὕλη , εἶδος καί αἴτιος , ὅτι ὡς εἶπον πολλάκις ὁ αἰτία καί εἶδος εἰμί . p . 403 b 9 ἐκεῖνος δέ δή τίς ἑκάτερος ; ἢ οὐ εἰμί τις ὁ περί ὁ πάθος ὁ ὕλη ὁ μή χωριστής , μηδέ ὅς χωριστής . εἶπον κατά μέν ὁ ἀρχή διαλεκτικός μέν εἰμί ὁ ἐκ ὁ εἶδος ὁρισμός , φυσικός δέ ὁ ἐκ ὁ ὕλη , εἶτα προέρχομαι καί διορθόω ὁ λόγος καί εἶπον ὅτι φυσικός εἰμί ὁ ἐκ ἄμφω ἀποδίδωμι ὁρισμός , ζητέω εἰκότως περί ὁ λοιπός δύο ὁρισμός ὁ τε ἐκ ὁ ὕλη μόνος καί ὁ ἐκ ὁ εἶδος , τίς ὅς εἰμί τεχνίτης ἑκάτερος ὁρισμός . καί περί μέν ὁ ἐκ ὁ εἶδος μόνος ὅτι εἰμί διαλεκτικός οὐδείς λέγω · ἤδη γάρ εἶπον · περί δέ ὁ ἐκ ὁ ὕλη μόνος λέγω ὅτι οὐ εἰμί οὐδείς τέχνη περί ὕλη μόνος καταγίγνομαι . πᾶς γάρ τέχνη εἶδος ἐπιτίθημι βούλομαι ὁ ὑποβάλλω ἑαυτοῦ ὕλη , ὥστε οὐ εἰμί τέχνη ὅστις ὁρίζω ἐκ ὁ ὕλη μόνος . οὐ εἶπον δέ ἁπλόος ὅτι οὐ εἰμί τέχνη καταγίγνομαι περί ὁ ὕλη , ἀλλά περί ὁ πάθος ὁ ὕλη ὁ μή χωριστής , μηδέ ὅς χωριστής , διότι πᾶς τεχνίτης οὖον περί ὁ ἁπλόος ὕλη διαλέγω , ἀλλά περί τις , ὅς πάντως συμβαίνω κατά ἑαυτοῦ τις πάθος . καί ὁ φυσικός δέ εἰμί καί διαλέγω καί περί ὁ ἀπλόος ὕλη , ἀλλά καί περί ὁ τις , τίς ὁ ἐν μετέωρος ὕλη καθόλου τε καί ἐν μέρος , τίς χάλαζα , τίς χιών καί ὁ λοιπός · ὁμοίως καί . περί ὁ ἐν γῆ , τίς ζῷον , τίς μέταλλον καί ὁ λοιπός . ἐπεί οὖν περί ὁ τις ὕλη ὁ τεχνίτης ὁ λόγος , αὐτός δέ κατά ἑαυτοῦ ἔχω τις πάθος συμβεβηκός , ὅσπερ ὁ τεχνίτης περιεργάζομαι , διά οὗτος προστίθημι περί ὁ πάθος ὁ ὕλη . ζητέω γάρ ὁ τέκτων πρός κατασκευή ὁ θύρα εὐθύς ξύλον , καί εἰμί ἐρωτάω διά τίς , φημί ὅτι οὗτος ἐφαρμόζω ἀλλήλων · ζητέω ὁ ναυπηγός φέρω εἶπον οὐ ἔβενος , ὅτι πυκνός καί οὐ ἐπιπλέω , τυγχάνω δέ οὐδέ δρῦς , ἀλλά ὁ μανός οἷος κυπάρισσος καί ὁ τοιοῦτος · ὁμοίως ὁ οἰκοδόμος περιεργάζομαι ὁ πάθος ὁ ἴδιος ὕλη , ὅτι οὖον δεῖ φέρω εἶπον ὁ κισηρώδης λίθος παραλαμβάνω , ὅτι εὔθρυπτος · ὁμοίως ἐπί πᾶς ὁ λοιπός τεχνίτης . προστίθημι δέ ὁ μή χωριστής , μηδέ ὅς χωριστής , μή χωριστός μέν , ὅτι ὁ πάθος ὁ ἀπαριθμέω ὕλη , μᾶλλον δέ πᾶς ὕλη ὡς ὕλη ὁ πάθος ἀχώριστος . οἷος ὁ ὕλη ὁ πλοῖον ὁ ξύλον ὁ μανός πάθος ἀχώριστος , ἢ ὁ λίθος ὁ ὕλη ὁ οἰκίον ὁ πυκνός . ὁ δέ μηδέ ὅς χωριστής , τουτέστι καθό μηδέ ὁ λόγος δύναμαι χωρίζω · τις γάρ ὁ πάθος χωριστής εἰμί ὁ λόγος , οἷος ὁ σχῆμα καί πᾶς ὁ μαθηματικός · οὗτος γάρ ὁ ἐπίνοια χωρίζω δύναμαι · ὁ μέντοι μανός ὁ ξύλον ἢ πυκνός οὐδέ κατά ἐπίνοια Χωρὶς θεωρέω δύναμαι . οὗτος οὖν εἰμί ὕλη πάθος , ὁ μηδέ κατά ἐπίνοια χωρίζω δυνατός , ὅσπερ καί παραλαμβάνω ἐν ὁ ὁ ὕλη λόγος · ὁ γάρ φέρω εἶπον μανός ξύλον ὁ ὅλος οὗτος ὕλη εἰμί · ὁ μέντοι σχῆμα οὐ εἰμί ὕλη πάθος ἀλλά σῶμα · ἐπισυμβαίνω γάρ ὁ εἰδοποιέω σῶμα , ἀλλά οὐ ὅς φυσικός · διό καί χωριστός ὁ λόγος . ὁ γάρ ὡς φυσικός σῶμα πάθος οὗτος ἀχώριστος , οἷος ὁ μανός , ὁ ξηρός , ὁ βαρύς . οὕτως οὐδέ ὁ ζέσις ὁ θυμός ὁ ἐν ὁ αἷμα χωρίζω εἄν οὐδέ κατά ἐπίνοια · ὥστε ὁ ὅλος οὗτος ὁ ὁ περικάρδιος αἷμα ζέσις ὕλη ὁ θυμός . | οὐ εἰμί οὖν , b 6v φημί , τέχνη ὅστις περί μόνος ὁ πάθος ὁ ὕλη καταγίγνομαι δίχα τις λόγος καί αἴτιος . ὅθεν καί ὁ Πλάτων καλῶς ὁ “ ἐγώ δέ οὖον καλέω τέχνη ὅς ἄν εἰμί ἄλογος πρᾶγμα . εἰμί δέ οὗτος , οὐδείς πωλέω ὁρισμός ἀπό ὁ ὕλη μόνος . p . 403b10 ἀλλά ὁ φυσικός περί πᾶς , ὅσος ὁ τοιοῦτος σῶμα καί ὁ τοιοῦτος ὕλη ἔργον καί πάθος . Ζεύς μέν οὖν ὁ εἶπον περί πᾶς διακρίνω αὐτός ὁ κατά ἕκαστος τεχνίτης · ἐκεῖνος γάρ ἕκαστος περί μερικός τίς ἔχω · διά δέ ὁ εἶπον ὁ τοιοῦτος σῶμα χωρίζω αὐτός ὁ μαθηματικός · οὖον γάρ σκοπέω ὁ σχῆμα ὅς τοιόσδε σῶμα , διό οὐδέ παραλαμβάνω ὕλη ἐν ὁ ὁρισμός . ἔτι μέντοι χωρίζω ἄν αὐτός καί ὁ διαλεκτικός καί ὁ πρῶτος φιλόσοφος · οὐδείς γάρ οὗτος ὅς τοιοῦτος σῶμα ὁ πάθος οὗτος σκοπέω οὐδέ ἐν ὕλη , ὡς ἤδη εἶπον . περί πᾶς οὖν ὁ φυσικός εἰμί ἔργον εἶπον , ὅσος ὁ τοιοῦτος σῶμα · οὖον γάρ μόνος περί σῶμα διαλέγω , ἀλλά καί περί ὅδε ὁ σῶμα · περί πᾶς οὖν , φημί , διά ὅς ἕκαστος σῶμα ὅδε τίς εἰμί . καί ὁ τοιοῦτος ὕλη · ἕκαστος γάρ ἀποδίδωμι ὁ προσεχής ὕλη μετά ὁ ἴδιος αὐτός πάθος ἢ ἔργον · πᾶς γάρ ὁ ἔνυλος σῶμα ἐν ὁ ποιέω ἢ πάσχω θεωρέω . ἢ ἔργον καί πάθος , καί ὁ 6 Ἀλέξανδρος , ἀντί ὁ εἴρω περί ὁ πάθος ὁ ἐν ὁ ὕλη καί ὁ σῶμα μετά ὁ λόγος αὐτός , τουτέστι ὁ αἴτιος , ὅσος δέ δέ μή τοιοῦτος , ἄλλος · μή τοιοῦτος ὅσος ἀπαριθμέω . εἰμί γάρ ὁ κατά μέρος τεχνίτης περί ὁ εἴρω καταγίγνομαι , ἀλλά οὖν οὖον περί πᾶς · ὁ οὖν παρά ὁ εἴρω περί τις μέν ὁ κατά ἕκαστος τεχνίτης διαλέγω , οἷος ὁ τέκτων περί ξύλον εὐθύτης ἢ ξηρότης , περί τις δέ ὁ ἰατρός , περί σῶμα κάμνω . p . 403 b 14 ὁ δέ μή χωριστής μέν , ὅς δέ μή τοιοῦτος σῶμα πάθος καί ἐκ ἀπό αἵρεσις , ὁ μαθηματικός . καί γάρ ὁ μαθηματικός περί ἀχώριστος μέν εἶδος διαλέγω , ἀλλά οὐ ὅς ὁ τοιόσδε σῶμα πάθος , τουτέστιν οὐ ὡς χαλκός πάθος ἢ ξύλον ἤ τις τοιοῦτος , ἀλλά οἷος ἀποσυλάω αὐτός ὁ ὕλη ( οὗτος γάρ σημαίνω ὁ ἐκ ἀφαίρεσις ) οὗτος περί αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἐπισκοπέω · σάρξ μέν γάρ εἶδος καί ξύλον καί ὁ τοιοῦτος ἀχώριστος τε εἰμί καί τοιοσδί σῶμα πάθος , οἷος ὁ τοιόσδε ὁ στοιχεῖον συνδρομή τε καί κρᾶσις , διό οὐδέ κατά ἐπίνοια χωρίζω δύναμαι · ὁ μέντοι μαθηματικός , φημί δή ὁ σχῆμα , ἀχώριστος μέν καί αὐτός ὁ ὕλη , ἀλλά οὐ ὅς τοιόσδε σῶμα ὁ ὑπόκειμαι ὑπάρχω αὐτός , διό καί πλεῖστος ὁ αὐτός ὑπάρχω , καί ξύλον καί λίθος καί ἄλλος πλεῖστος , ὁ ὁ σάρξ εἶδος ἢ ὁ ὀστέον οὐ οὕτως ἔχω . διό ἐπεί μή τοιόσδε εἰμί σῶμα πάθος , διά οὗτος καί ὁ ἐπίνοια χωρίζω δύναμαι μηδείς ὁ ὕλη ἐμποδίζω ἐν ὅς συνίστημι . p . 403 b 15 ἦς δέ χωρίζω , ὁ πρῶτος φιλόσοφος . ὁ βούλομαι ὁ φιλόσοφος οἶδα ὁ ἰδέα δράσσομαι ὁ ῥησείδιον οὗτος . ἰδού , φημί , οἶδα ὁ χωριστός εἶδος ὁ ὅδε , περί ὅς φημί ὁ πρῶτος φιλόσοφος διαλέγω · συνεπιφέρω δέ καί ὁ ἀλλαχοῦ αὐτός εἴρω εἰς μαρτυρία , ὅτι αὐτός εἰμί ὁ εἶπον δισσός εἰμί ὁ τάξις , ὁ μέν ἐν ὁ στρατηγός , ὁ δέ ἐν ὁ στρατός · καί ὁ ἐν ὁ ποιητικός εἰμί ὁ ἐν ὁ στρατός . καί πάλιν φημί δισσός εἰμί ὁ ὑγίεια , ὁ μέν ἐν ὁ ἰατρός ποιητικός ὁ κατά ὁ λόγος , ὁ δέ ἐν ὁ ὑγιαίνω σῶμα · ὥστε οἶδα καί ὁ χωριστός εἶδος . ὁ δέ μή βούλομαι ὁ ἰδέα αὐτός λέγω φημί ὅτι χωριστός εἶδος λέγω αὐτός ὁ οὐσία ὁ θεῖος ὅσπερ κατά ὁ παντελής χωρίζω ὁ ὕλη , ὡς καί αὐτός ἀλλαχοῦ φημί , ὅτι ἄνευ δύναμις ἐνέργεια εἰμί . p . 403b 16 ἀλλά ἐπανιτέον ὅθεν ὁ λόγος . λέγω δή ὅτι ὁ πάθος ὁ Ψυχή ἀχώριστος ὁ φυσικός ὕλη ὁ ζῷον , ὅς δή τοιοῦτος ὑπάρχω , θυμός καί φόβος , καί οὐ ὥσπερ γραμμή καί ἐπίπεδος . εἶπον ὅτι ὁ πάθος ὁ Ψυχή λόγος ἔνυλος εἰμί καί διά οὗτος οὖον περί πᾶς Ψυχή ὁ φυσικός εἰμί διαλέγω , ἀλλά ὅσος μή ἄνευ ὁ ὕλη , καί διά οὗτος ἀναγκάζω εἶπον ποσαχῶς ὁριστέον ὁ ἔνυλος καί ποῖος ὅρισμα ὁ φυσικός χράω ἄν , εἶτα παρεξέρχομαι καί εἶπον τίς ὁ λοιπός ὁ ὁρισμός χράω ἄν , ὅσπερ οὐδείς πρός ὁ πρόκειμαι συντελέω πραγματεία , ἐπάνειμι νῦν εἰς ὁ περί ὁ πάθος ὁ Ψυχή λόγος καί ἀναμιμνήσκω ὁ εἴρω , ὅτι ὁ πάθος ὁ Ψυχή χρῄζω πρός ὁ εὕρεσις ὁ ὁρισμός . οἶδα οὖν , φημί , ὅτι ὁ πάθος ὁ Ψυχή ὁ εἴρω οὐ ἰά εἰμί μόνος ὁ Ψυχή ἀλλά ὁ συναμφότεροι , καί οὗτος ἀχώριστος μηδέ ὁ ἐπίνοια δύναμαι χωρίζω ὥσπερ ἐπί γραμμή καί ἐπίπεδος . οὗτος γάρ εἰμί καί ὁ ὕπαρξις ἀχώριστος ἔχω ὁ σῶμα , ἀλλά οὖν ὁ ἐπίνοια χωρίζω . οὐ οὕτως οὖν ἀχώριστος ὁ πάθος ὁ Ψυχή ὥσπερ γραμμή καί ὁ σχῆμα , ἀλλά ὡς μηδέ ὁ ἐπίνοια χωρίζω δύναμαι ὁ ὕλη . ἀδύνατος γάρ οὐσία θυμός παρίστημι ὁ λόγος ὁ μή ὁ ὕλη μιμνήσκω , ὡσαύτως καί ὁ ἄλλος πάθος · οὗτος γάρ σημαίνω αὐτός ὁ ὅς δή τοιοῦτος ὑπάρχω . ὁ γάρ θυμός καθό θυμός ἀχώριστος εἰμί ὁ σῶμα · ζέσις γάρ εἰμί ὁ περικάρδιος αἷμα · ὁμοίως καί ἐπί ὁ λοιπός . ὁ μέντοι γραμμή καί ὁ τρίγωνος καί ὁ τοιοῦτος , καθό τοιοῦτος εἰμί , χωριστής εἰμί , εἰμί καί ὁ ὕπαρξις ἔχω ἀχώριστος · διό καί ὁ ὁρισμός αὐτός ἀποδίδωμι ἄνευ ὕλη . ἐπεί οὖν θυμός εἰμί καί ἐν ὁ λόγος , εἰμί καί ἐν ὁ πνεῦμα , εἰμί καί ἐν ὁ ζώννυμι σῶμα , οἷος ὁ μέν | λόγος ἐπιτρέπω ὁ πνεῦμα ὁ ὄρεξις , ὁ δέ πνεῦμα ὁ ὄρεξις κινέω ὁ περικάρδιον αἷμα ὁ ζῷον , ὥσπερ ἔχω καί ἐπί βάσις καί στρατηγός καί στρατιώτης ὁ μέν γάρ βασιλεύς ἐπιτρέπω ὁ στρατηγός ἀμύνω ὅδε τις , ὁ δέ στρατηγός κινέω ὁ στρατιώτης , ὁ δέ ἀμύνω ) , ἐπεί οὖν τρισσός ὁ θυμός , ἵνα μή νομίζω λέγω αὐτός περί ὁ ἐν ὁ λόγος ὅτι ἀχώριστος εἰμί ὁ ζῷον ( οὗτος γάρ χωριστός πᾶς σῶμα ) ἢ ὁ ἐν ὁ πνεῦμα καί οὗτος γάρ εἰμί καί μή πᾶς , ἀλλά οὖν ὁ γεώδης εἰμί χωριστός σῶμα ) , διά οὗτος εἶπον ὁ ἧ δή τοιοῦτος εἰμί , τουτέστιν ὅς ζέσις ὁ περικάρδιος αἷμα · οὗτος γάρ δηλονότι ὁ θυμός ἀχώριστος εἰμί οὗτος ὁ ζώννυμι σῶμα . p . 403b20 ἐπισκοπέω δέ περί Ψυχή ἀναγκαῖος ἅμα διαπο Ρούντας περί ὅς εὐπορέω δεῖ καί ὁ ἑξῆς . ὅς λέγω οὗτος εἰμί · ὁ οὐσία ὁ Ψυχή ἐπιζητέω καί προαπορέω εἰς ὁ περί αὐτός λόγος , ἐπειδή , ὡς καί ἐν οὗτος καί ἀλλαχοῦ φημί , ἀρχή εἰμί εὐπορία ὁ ἀπορία ἀπορέω οὖν περί Ψυχή ὑπέρ ὁ εὐπορέω δεῖ καί ὁ παρά ὁ παλαιός περί αὐτός εἴρω προδιεξέρχομαι . καί ὁ αἴτιος ἐπάγω · ἵνα , φημί , εἰμί τίς μέν καλῶς εἴρω , ἀσπάζομαι , εἰμί τίς δέ οὖον καλῶς , οὗτος φεύγω . ὁ μέν λέγω οὗτος εἰμί · ἐπεί δέ ἀσαφής ποιέω ὁ λέξις ὁ σύνταξις , δεῖ μικρός ὑποβιβάζω αὐτός οὕτως εἶπον · ἐπισκοπέω δέ περί Ψυχή ἀναγκαῖος προδιέρχομαι ὁ ὁ πρότερος δόξα καί ἅμα διαπορέω περί ὅς ευτορεω δεῖ συμπαραλαμβάνω ὅσος τίς περί αὐτός ἀποφαίνω , καί ὁ ἑξῆς · ὁ σκοπός γάρ περί Ψυχή , φημί , πρόκειμαι δεῖ προδιεξέρχομαι ὁ λόγος καί ἀπαριθμέω ὁ ὁ πρότερος δόξα καί συμπαραλαμβάνω αὐτός ἐν ὁ λόγος , καί εἰμί τίς μέν μή καλῶς εἴρω , φυλάσσω , εἰμί τίς δέ καλῶς , ἀσπάζομαι . p . 403 b 24 Ἀρχή δέ ὁ ζήτησις προτίθημι ὁ μάλιστα δοκέω ὑπάρχω αὐτός κατά φύσις . ὅπερ προτίθημι ποιέω οὗτος ποιέω , λέγω δή ἐκ ὁ κατά ἑαυτοῦ συμβεβηκός ὁ Ψυχή ὁ ὁρισμός αὐτός εὑρίσκω . εἶπον γάρ ὅτι οὖον μόνος ὁ συμβεβηκός κατά ἑαυτοῦ ἐκ ὁ ὁρισμός μανθάνω , ἀλλά πολλάκις καί ἀνάπαλιν ἐκ ὁ συμβεβηκός ὁ ὁρισμός , ὅταν σαφής εἰμί ταῦ ὁ ὁρισμός . λαμβάνω οὖν ὁ δοκέω ὁ Ψυχή ὑπάρχω , οὗτος δέ εἰμί ὁ κινέω καί ὁ αἰσθάνομαι . πιστόω δέ οὗτος ἐκ ὁ ὕστερος μέν ὁ φύσις , ἐγώ δέ σαφής , ἐπεί καί πρότερος ἐγώ γιγνώσκω ὁ ὁ φύσις ὕστερος , λέγω δή ὁ ἐμψυχόω · ὁ γάρ ἔμψυχος ὁ φύσις ὕστερος ὁ Ψυχή . φημί οὖν ὅτι ὅς ἀνά εὑρίσκω διαφέρω ὁ ἄψυχος ὁ ἔμψυχος , οὗτος ὁ Ψυχή ἄν εἰμί . εἰμί γάρ ὁ αὐτός πρᾶγμα νῦν ἔμψυχος εἰμί γίγνομαι ἄψυχος , πρότερος μέν αἰσθάνομαι καί κινέω κατά τόπος , ἡνίκα εἰμί ἔμψυχος , ὅτε ἄψυχος γίγνομαι , οὔτε κινέω οὔτε αἰσθάνομαι · οὐκοῦν κίνησις καί αἴσθησις Ψυχή ἔργον . καί τέως μέν φημί οὗτος συμβαίνω ἁπλόος ὁ Ψυχή , οὐ αὐτός ἀρέσκω ὁ λόγος , ἀλλά ὅτι πᾶς ὁ πρό αὐτός οὗτος ὁ δόξα γίγνομαι . μέλλω δέ εὐθύς καταριθμέω ὁ πρό αὐτός ὁ δόξα λέγω ὅτι ὁ δύο οὗτος παραλαμβάνω περί Ψυχή παρά ὁ παλαιός · διό οὐδέ εἶπον ὁ μάλιστα ὑπάρχω αὐτός φύσις , ἀλλά ὁ μάλιστα δοκέω ὑπάρχω αὐτός . ἐπεί οὖν οὔπω ὁ ἑαυτοῦ δόξα ἐκκαλύπτω , ἀλλά ὅς ὁ παλαιός γυμνάζω , διά αἴσθησις καί κίνησις εἶπον κοινῶς ὑπάρχω ὁ Ψυχή . οὗτος δέ οὖον πᾶς Ψυχή ὑπάρχω · οὖον γάρ καί ὁ φυτικός , ἀλλά ὁ ζῷον . αὐτός γοῦν ἐν ὁ ἑξῆς ἐπικρίνω καί ὁ οἰκεῖος δόξα ἐκτίθημι ὑπάρχω φημί ὁ Ψυχή καθόλου ὁ ζῶ · ζῶ γάρ ποιέω ἐκεῖνος ὅς ἄν ἐγγίγνομαι · ζῶ δέ ὁ ζῶ τρέφω καί αὐξάνω καί γεννάω ὅμοιος ἑαυτοῦ · ἐπί ἕκαστος γάρ ὁ δύναμις οὗτος ὁ ζωή θεωρέω . οὗτος μέν οὖν καθόλου πᾶς Ψυχή ἴδιος , ὁ δέ ζῷον λέγω εἰμί ὁ διανοέομαι καί κρίνω καί αἰσθάνομαι . ἐνταῦθα μέντοι ὁ παλαιός ἀκολουθέω ὁ αἴσθησις φημί καί ὁ κίνησις ὁ Ψυχή εἰμί , κίνησις λέγω ὁ κατά τόπος , καί οὗτος ὁ ἀπό ὁρμή ψυχικός γίγνομαι ἐν ἑαυτοῦ ἔχω ὁ κινέω ὁ ἀρχή ὁ κίνησις . κινέω γάρ καί ὁ φυσικός σῶμα , ἀλλά οὖον φύσις οὐδέ ἐν ἑαυτοῦ ἔχω ὁ ἀρχή ὁ κίνησις , ἀλλά ἔξωθεν ὑπό ἄλλος κινέω . οὖον γάρ φύσις ὁ βῶλος ὁ ἐπί ὁ κάτω φέρω ὑπάρχω , ἀλλά ἐπί ὁ κατά φύσις ἔχω ὁ τοιοῦτος κίνησις , ἐπειδάν ἐν ὁ παρά φύσις ὑπάρχω τόπος . ἕκαστος γάρ ἐν ὁ ὁλότης ὁ ἑαυτοῦ ἵστημι · ὁ γάρ ολότητα ἢ ἵστημι βούλομαι ἢ κύκλος κινέω , διότι καί ὁ κύκλος κίνησις στάσις εἰμί . ὁ γάρ πυρία σφαῖρα καί ὁ περί αὐτός ἀήρ συγκινέω ὁ πᾶς βίαιος μέν ἔχω οὗτος ὁ κίνησις , οὐ ἐξίστημι δέ ὁ κατά φύσις · φυλάσσω γάρ ὁ κύκλος κινέω ὁ οἰκέω τόπος · οὖον γάρ δή γίγνομαι ἐν ὁ παρά φύσις , λέγω δή ὁ περί ὁ γῆ , ἀλλά ἔχω ὁ οἰκεῖος λῆξις καί κύκλος κινέω . ὁ <δὲ> πῦρ καί ὁ μερικός ἀήρ καί ὁ ὕδωρ ὑπό τις ἔξωθεν Βίας ἐξίστημι ὁ κατά φύσις πάλιν κινέω ὁ ἐπί ὁ κατά φύσις ὁδός · ἐν ὅσος δέ κινέω , ἅτε ἐν ἀλλότριος εἰμί τόπος καί ὁ ἴδιος ὁλότης ἐκτός παρά φύσις εἰμί · οὐκοῦν οὖον φύσις ὁ ἐπί ὁ κατά φύσις τόπος κίνησις , καί ὁ ολότητα ὁ | τοιοῦτος κινέω οὖον κινέω . δεῖ δέ ὁ φύσις ἐν ὁ ὁλότης μᾶλλον διαφαίνω · οὐ ἄρα φύσις ὁ κινέω οὗτος ὁ μέρος , ἀλλά ὁδός ἐπί ὁ κτάομαι φύσις . ὁ γοῦν οὐράνιος φύσις ὁ κύκλος κίνησις , καί αὐτός ὁ μέρος ὁ ὅλος ὑπομένω , καί ἐν ὁ ὅλος μᾶλλον ἢ ὁ μέρος ὁ κύκλος διαφαίνω κίνησις · ὀξύς γάρ ὁ ὁ ὅλος περιφορά . οὗτος μέν οὖν ὁ τοιοῦτος κινέω οὖον κατά φύσις , ἀλλά ὁδός ἐπί ὁ κατά φύσις . δύναμαι δέ ἄλλως λέγω κατά φύσις , ὥσπερ λέγω καί ὁ ὑγίανσις κατά φύσις , παρά φύσις δέ ὁ οἷος νόσανσις , ὅτι ὁ μέν ἐπί ὁ κατά φύσις ἄγω , ὁ δέ ἐπί ὁ παρά φύσις . οὗτος γάρ οὖν , φημί , ὁ παλαιός αἴσθησις καί κίνησις Ψυχή εἰμί ἀποφαίνω , καί καλῶς γε τ·οῦτο , εἰμί καί μή πᾶς , κακῶς ὁ ἐφεξῆς συμπεραίνω . ἐπεί γάρ νομίζω πᾶς ὁ κινέω κινέω , εἰμί κινέω , φημί , ὁ ψυχή , πᾶς δέ ὁ κινέω καί αὐτός κινέω , καί αὐτός ἄρα κινέω ὁ κατά τόπος κίνησις , λέγω κακῶς · εἰμί μέν γάρ σῶμα εἰμί ὁ κινέω ὁ εἰμί κινέω κινέω , οἷος ὁ θύρα ὁ βακτηρία καί οὗτος ὁ χείρ καί ὁ χείρ ὁ ὅλος σῶμα ἐκεῖνος ὁ ψυχή · εἰμί μέντοι εἰμί ἀσώματος ὁ πρῶτος κινέω , οὐ ἀνάγκη καί αὐτός κινέω , κατά τόπος λέγω , ἐπεί καί ὁ θέω κινέω ὁ πᾶς ἀκίνητος εἰμί ἵστημι ἔχω καί οὐσία καί δύναμις καί ἐνέργεια . ἄλλως τε οὐδείς ὁ ὀρεκτός κινέω κινέω · ὁ γάρ χόρτος κινέω ὁ ὄνος πρός ὄρεξις αὐτός μή κινέω , καί ὁ εἰκών ὁ ἐραστής . p . 403b28 φημί γάρ ἔνιοι καί μάλιστα καί πρῶτος ψυχή εἰμί ὁ κινέω . καλῶς προστίθημι ὁ πρῶτος · κινέω γάρ καί ὁ βακτηρία ὁ θύρα , ἀλλά οὖον πρῶτος · ἀλλά οὐδέ ὁ χείρ πρῶτος οὐδέ ὁ ὅλος σῶμα , ἀλλά ὁ ψυχή · ὁ οὖν μάλιστα , φημί , κινέω καί πρῶτος ὁ ψυχή εἰμί . p . 403 b 31 ὅθεν καί Δημόκριτος πῦρ τίς καί θερμός φημί αὐτός εἰμί . εἶπον ὅτι παραλαμβάνω δέ καί παρά ὁ προγενής δύο οὗτος περί Ψυχή , ὁ τε κίνησις καί ὁ αἴσθησις , πρῶτος ἐκτίθημι ὁ Δημοκρίτειος δόξα . λέγω δέ οὗτος ἀρχή ὁ φυσικός σῶμα εἰμί ὁ ἄτομος καί ὁ κενός · εἰμί γάρ ἐν ὁ πᾶς ἤπειρος ἄτομος σῶμα ἤπειρος σχῆμα ἐξαλλάσσω , ὅς ὁ σύνοδος καί ὁ διάστασις ποιέω ὁ γένεσις καί φθορά · καί ὁ διαφορά εἰμί ὁ φυσικός σῶμα παρά ὁ σχῆμα ὁ ἄτομος ἐκ ὅς ὁ σῶμα , καί ἔτι παρά ὁ θέσις αὐτός καί ὁ τάξις , ὡς πλατύς ἐν ὁ φυσικός ἀκροάομαι εἶπον . ἡγέομαι οὖν ὁ Δημόκριτος ὁ Ψυχή εἰμί ὁ κίνησις , πῦρ αὐτός εἶπον διά ὁ εὐκίνητος · ἐκ σφαιρικός δέ ἄτομος φημί εἰμί ὁ πῦρ , διότι ὁ σφαῖρα ὁ σχῆμα εὐκίνητος , ἅτε δή κατά σημεῖον ἅπτω ὁ ἐπίπεδος . ἐπεί οὖν ὁ ψυχή κινέω , δεῖ δέ ὁ κινέω κινέω μάλιστα ( ὅσος γάρ μᾶλλον κινέω , κινέω ) , διά οὗτος ἐκ ὁ εὐκίνητος ἄτομος ὁ σφαιρικός καί ὁ ψυχή εἰμί φημί καί ὁ πῦρ . ὥστε οὗτος , λέγω δή ὁ πῦρ λέγω ὁ Ψυχή , εἰς αὐτός ἔρχομαι ὁ Δημόκριτος Ἡράκλειτος · διαφέρω δέ ὅτι ἐκεῖνος συνεχής σῶμα λέγω ὁ πῦρ οὗτος , ὅσπερ καί ἐγώ φημί , ὁ δέ Δημόκριτος οὖον συνεχής φημί εἰμί ὁ ἄτομος , ἀλλά ὁ κενός διείργω · ἕπομαι . οἷος ὁ ἐν ὁ ἀήρ ὁ καλέω ξύσμα , ὁ φαίνω ἐν ὁ διά ὁ θύρωμα ἀκτίς . οὐ λέγω ὁ Δημόκριτος , ὅτι οὗτος ὁ ὁράω διά ὁ θυρίς κονιορτώδης ψηγμάτιον , ἐκ οὗτος εἰμί ἢ ὁ πῦρ ἢ ὁ Ψυχή , ἢ ὅλως οὗτος εἰμί ὁ ἄτομος · ἀλλά ὥσπερ , φημί , εἰμί οὗτος ἐν ὁ ἀήρ , διά μικρομέρεια δέ ὁ μή ὁράω οὐδέ εἰμί δοκέω , ἐλέγχω δέ εἰμί ὑπό ὁ ἀκτίς , ὅταν διά θυρίς προσβάλλω , οὕτως εἰμί λεπτόν καί ἀόρατος διά μικρότης ὁ ἄτομος σῶμα , ὅστις ἡγέομαι ἀρχή ὁ φυσικός πᾶς , ὥσπερ ὁ συντίθημι ὁ ἰατρός ὁ τέσσαρες στοιχεῖον · ὅς ὁ σφαιρικός ἄτομος ποιέω ὁ ψυχή καί ὁ πῦρ . p . 404 a 4 ὅς ὁ πανσπερμία στοιχεῖον λέγω ὁ ὅλος φύσις . πανσπερμία φημί ὁ πλῆθος ὁ σχῆμα · ὥσπερ γάρ ἐν ὁ πανσπερμία εἰμί ἐν ὁ σωρός καί σῖτος καί κριθή καί ὁ ἄλλος σπέρμα , οὗτος καί ἐν ὁ ἄτομος πανσπερμία εἰμί ὁ σχῆμα . οὗτος δέ ὁ δόξα φημί εἰμί καί Λεύκιππος · ἑταῖρος γάρ εἰμί Δημόκριτος . p . 404 a 6 Ζεύς ὁ μάλιστα δύναμαι διά πᾶς διαδύνω ὁ τοιοῦτος ῥοϊσμός . ῾Ρυσμὸς λέξις εἰμί Ἀβδηρικός , σημαίνω δέ ὁ σχῆμα · καί δῆλος ὅτι οὐ ἀνεκτέος ὁ πειράω αὐτός ἐτυμολογέω , οἷος παρά ὁ ῥυΐσκω . εἰμί μέν γάρ ὁ σφαιρικός μόνος σχῆμα ῥυθμός λέγω , πιθανός ἄν εἰμί ἐτομολογοῦντες · νῦν δέ πᾶς σχῆμα ῥοϊσμός φημί , ὥστε οὐ ἀνεκτέος ἐτυμολογέω · τίς γάρ λέγω ἐπί ὁ κύβος ; οὖον γάρ δή καί οὗτος ῥυΐσκω . ἀλλά εἰμί γε ὅλως καί ἐτυμολογέω ὁ λέξις , δῆλος ὅτι κατά ὁ πατρικός γλῶσσα ἐτυμολογέω , ὥσπερ εἰμί τυγχάνω καί ὁ Ῥωμαῖος λέγω ἄλλος τις ἐν ὁ ἴδιος γλῶσσα ἐτυμολογέω . τρεῖς δέ φωνή χράομαι ἐγχώριος ὁ περί ὁ Δημόκριτος · εἰμί δέ οὗτος ῥυθμός , τροπή , διαθιγή . σημαίνω δέ ὁ μέν ῥυθμός ὁ σχῆμα , ὁ δέ τροπή ὁ | θέσις , b 8r ὁ δέ διαθιγή ὁ τάξις . λέγω οὖν , φημί , ὡς εὐκίνητος ὁ σφαιρικός εἰμί ἐκ αὐτός εἰμί ὁ Ψυχή · οὗτος γάρ μᾶλλον ὁ ἄλλος δύναμαι διαδύνω καί κινέω κινέω ὁ ὅλος ζῷον . καίτοι μᾶλλον διαδύνω δύναμαι ἄν ὁ πυραμοειδής ἄτομος ὡς ὀξυγώνιος εἰμί καί τέμνω μᾶλλον ; εἰμί μή ὁ βάσις τις ἐμποδίζω λέγω , ὁ δέ σφαιρικός ἐξολισθάνω διά ὁ ἀγώνιος . p . 404a9 Διὸ καί ὁ ζῶ ὅρος εἰμί ὁ ἀναπνοή · πειράω ὁ περί Δημόκριτος πᾶς ὁ συμβαίνω ὁ ζῷον σύμφωνος δείκνυμι ὁ ἑαυτοῦ δόξα . λέγω γάρ ψυχρός εἰμί ὁ περιέχω καί διά οὗτος πυκνόω ὁ σῶμα , καί πυκνόω ἐκπυρηνίζω ὁ σφαιρικός ἄτομος , ὅθεν ὁ ζῷον καί ὁ ψυχή καί ὁ ζῶ ἐπεί ἐπεί οὖν ἐκπυρηνίζω ὁ σφαιρικός ἄτομος κινδυνεύω φθείρω ὁ ζῷον , βοήθεια τις γίγνομαι ὁ ζῷον ὁ εἰσπνοή · εἰσπνέω γάρ ἔξωθεν ἄλλος ἄτομος σφαιρικός ἀντί ὁ ἐκπυρηνίζω ζῶ . διό μέχρι οὗτος ζῶ , ἄχρι ἄν ἀναπνέω . ὁ δέ ἀναπνοή παύω καί ὁ ζῶ παύω · οὖον μόνος δέ ὁ εἰσκρίνω διά ὁ ἀναπνοή ὁ σφαιρικός ἄτομος καί προσκρίνω ἐγώ ἀντί ὁ ἐξέρχομαι συμβαίνω ἐγώ ζῶ , ἀλλά καί ὁ ὁ εἰσέρχομαι διά ὁ εἰσπνοή κωλύω τῆ πλείων ῥύμη ὁ μέλλω ἐκκρίνω , καί οὗτος πλείων γίγνομαι καί ὁ εὐκίνητος θερμαίνω ὁ ὑπόκειμαι ἐκκρούω ὁ ἔξωθεν ψῦξις , ὅστις αἰτία γίγνομαι ὁ ἐκπυρηνίζω αὐτός . εἰμί δέ τις ζητέω τίς οὖν ; μόνος εἰσπνέω ὁ σφέ σφαιρικός ; εἶπον ἄν ἐκεῖνος ὅτι εἰμί καί μή μόνος , ἀλλά πλείων ὡς εὐκίνητος , ὥσπερ καί ἐκ ὁ ψῦξις ὁ πύκνωσις μάλιστα οὗτος ἐκπυρηνίζω ὁ τε εὐόλισθος εἰμί διά ὁ ἀγώνιος καί ὁ διά οὗτος φύσις εἰμί εὐκίνητος . ὁ δέ ἀναπνοή λέγω μέν καί ἐπί ὁ εἰσπνοή καί ἐπί ὁ ἐκπνοή · νῦν μέντοι γε ἐπί ὁ εἰσπνοή αὐτός παραλαμβάνω . p . 404a12 Ζεύς ὁ μηδέ αὐτός ἠρεμέω μηδέποτε . Ἐνσταίν τις διά οὗτος δοκέω ὑπάρχω λύω . εἶπον γάρ αὐτός τις τίς δέ ; οὐ ἱκανός ὁ ἐνυπάρχω ἐκ ἀρχή ἄτομος ζωοποιέω ὁ ζῷον ; τίς δέ ; μόνος οὗτος ὑπό ὁ πύκνωσις ἐκθλίβω ; ναί , φημί , ἐπεί καί μηδείς ἐκθλίβω εὐκίνητος εἰμί αὐτός κατά ἑαυτοῦ καί οὐ ἠρεμέω διαφορέω · διό δήω ὁ ἔξωθεν βοήθεια . p . 404 a 14 κωλύω γάρ οὗτος καί ὁ ἐνυπάρχω ἐν ὁ ζῷον ἐκκρίνω . οὗτος , φημί , ὁ ἐπείσειμι διά ὁ εἰσπνοή οὖον μόνος αὐτός αἴτιος γίγνομαι ὁ ζῶ , ἀλλά καί ὁ μέλλω ἐκκρίνω κωλύω ὁ ἐκ ὁ κίνησις θέρμη ὁ ἔξωθεν ψυχρός ἀνείργω . ἀλλά καί ὁ ἤδη ἔξειμι συνεπισπάω ὁ πλείων κινέω · δύο γάρ ἐναντίος κινέω , ἐάν ὁ ἕτερος κίνησις ἰσχυρός ὑπάρχω , συνεπισπάω ἑαυτοῦ ὁ μικρός . οὕτως οὖν ὁ μέν ἐκπνέω ὁ δέ εισπνεόμενο πλείων εἰμί ὁ εἰσπνέω συνεπισπάω ὁ λοιπός . p . 404 a 16 ἔοικα δέ καί ὁ παρά ὁ Πυθαγόρειος λέγω ὁ αὐτός ἔχω διάνοια · φημί γάρ τις αὐτός ψυχή εἰμί ὁ ἐν ὁ ἀήρ ξύσμα , ὁ δέ ὁ οὗτος κινέω . Δεύτερος δόξα απαριθμώ περί Ψυχή ὁ ὁ Πυθαγόρειος · οὗτος δέ τις ψυχή μέν λέγω εἰμί αὐτός ὁ διά ὁ θυρίς ἐν ὁ ἀκτίς φαίνω κονιορτώδης ψηγμάτιον , ὁ δέ ὁ οὗτος κινέω , οὐ ὡς αὐτός οὗτος ψυχή λέγω ἐκεῖνος ( γελοῖος γάρ ) , ἀλλά οἶδα ὅστις εἰμί ὁ ὁ Πυθαγόρειος διδασκαλία ἀποκρύπτω ὁ δόγμα , ἵνα μή , ὅς φημί ὁ Πλάτων , καί ὁ σκυτοτόμος κατάδηλος ποιέω ὁ ἑαυτοῦ σοφία . ὥσπερ οὖν ἐπί ὁ ποιητικός μῦθος , ὡς αὐτός πάλιν ὁ Πλάτων φημί , εἰμί μέν τις ἐμμένω ὁ φαίνω , καταγέλαστος αὐτός ὁράω , ἐάν μέντοι ὁ κρύπτω ἐν αὐτός ζητέω διάνοια , ἐνθουσιάω Ψυχή δήω , ὁ αὐτός καί ἐπί ὁ ὁ Πυθαγόρειος διδασκαλία λεκτέος · εἰμί μέν γάρ ὁ φαίνω ἐκλαμβάνω , καταγέλαστος εἰμί καί οὖον σοφός , ἀλλά γραῦς λῆρος · εἰμί δέ ἐκεῖνος σοφός , δεῖ ζητέω τίς ὁ φαίνω σεμνός . ὥσπερ οὖν ἁρμονία λέγω ὁ ψυχή οὖον φημί οὗτος ἀρά ἁρμονία ὁ ἐν ὁ χορδή ( γελοῖος γάρ ) , ἀλλά ὅτι ὥσπερ ὁ ἁρμονία , καθώς αὐτός ὁρίζω ὁ Πυθαγόρειος , ‘πολυμιγη εἰμί καί δίχα φρονέω ἕνωσις ( ὁ γάρ βαρύς φθόγγος καί ὁ ὀξύς ἐναντίος εἰμί ὁ ἁρμονία εἷς μέλος τεχνικός ἀποτελέω ) , οὗτος καί ὁ ψυχή ὁ ἡμέτερος ἁρμονία εἰμί ὁ πᾶς αἰτία ( εἰμί γάρ ὁ ἀεί ἄνω , ὁ νοητός φημί καί πάντῃ χωριστής ὁ ὕλη , εἰμί καί ὁ ἀεί κάτω καί ὁ ὕλη ἀχώριστος , καί οὗτος ἀκοινώνητος εἰμί πρός ἀλλήλων καί ὁ εἰμί διχή φρονέω , οὗτος διά ἑαυτοῦ μέσος συνδέω ὁ ψυχή καί ἑνόω καί εἷς ἐκ αὐτός ἁρμονία ἀποτελέω · ὁ γάρ ἄνω εἰμί ὁ οὐσία γίγνομαι ὁ κάτω καί οἱονεί κιρνάω αὐτός , διά ἑαυτοῦ ὁ ἄμικτος κεράννυμι καί μεταδίδωμι ὁ κάτω ὁ ἄνω ) , ὥσπερ οὖν λέγω ὁ ψυχή ἁρμονία , οὗτος καί νῦν ὁ ἐν ὁ ἀήρ ξύσμα Ψυχή φημί ἄλλος τίς διά οὗτος αἰνίσσομαι . ὡς γάρ οὗτος ἐν ὁ φάος ὁ ἀκτίς μόνος φαίνω , ἐάν δέ μή εἰμί φάος , οὐδέ εἰμί εἰμί γνωρίζω , οὗτος καί ὁ ψυχή | ἐν ὁ φάος μέν ὁ ἑαυτοῦ φαίνω δείκνυμι τίς ἔχω οὐσία , ὅτι b 8v θεῖος τις καί ἀσώματος καί ἀπαθής · ἐάν μέντοι ἐν ὁ σκότος φαίνω , τουτέστιν ἐν ὁ σῶμα καί ὁ πάθος , ὁράω αὐτός , ὡς ὁ Πλάτων φημί , ὥσπερ ὁ ὁ θαλάσσιος Γλαῦκος θεάομαι , οὐ αὐτός ὁ οὐσία ὁράω , ἀλλά ὁ φυκία ὁ περιβάλλω ὥσπερ ἐκεῖνος , ὁ πάθος λέγω ἢ ὁ σῶμα , καί οἴομαι αὐτός οὗτος εἰμί τίς . τις μέν οὖν ὁ Πυθαγόρειος αὐτός οὗτος λέγω εἰμί ὁ Ψυχή , ὥσπερ καί ὁ Δημοκρίτειοι ὁ ἄτομος · ὁ δέ ὁ οὗτος κινέω . λέγω δέ εἄν ὁ καθόλου ψυχή ὡς ὄργανον οὗτος χράομαι . ἤτοι οὖν εἷς καθόλου ψυχή ἐκληπτέον αὐτός λέγω ὡς ὄργανον οὗτος χράομαι καί διά αὐτός κινέω ὁ ζῷον , ἢ καί μερικός ἐν ἕκαστος ψυχή κινέω διά οὗτος ὡς διά ὄργανον ὁ σῶμα . p . 404 a 19 περι δέ οὗτος εἴρω , ὅτι συνεχῶς φαίνω κινέω , ἄν εἰμί νηνεμία παντελής . ὁ αἴτιος ἐπάγω διά ὅς ὁ ἐν ὁ ἀήρ ξύσμα ψυχή ὑπολαμβάνω εἰμί ὁ Πυθαγόρειος . εἴρω γάρ , φημί , περί αὐτός , ὅτι ὁράω αεικίνητος , ἐν ὁ νηνεμία , ὡς οἴκοθεν καί μή ὑπό ὁ ἄνεμος ἔχω ὁ κίνησις . ἐπεί οὖν καί οὗτος νομίζω ὁ Ψυχή οἰκεῖος εἰμί ὁ κίνησις , δεῖ δέ ὁ κινέω πάντως καί αὐτός κινέω , οὗτος ὁ ψυχή εἴρω ὡς αεικίνητος . p . 404 a 20 ἐπί αὐτός δέ φέρω , καί ὅσος λέγω ὁ ψυχή ὁ ἑαυτοῦ κινέω . αἰνίσσομαι εἰς Πλάτων καί Ξενοκράτης καί Ἀλκμαίων · καί οὗτος οὖν , φημί , οἰκεῖος ὑπολαμβάνω ὁ Ψυχή εἰμί ὁ κινέω . ἀλλά ἐπεί νομίζω μή δύναμαι κινέω μή κινέω , αὐτοκίνητον εἴρω ὁ Ψυχή . ὅτι δέ ὁ Πλάτων αὐτοκίνητον λέγω ὁ ψυχή οὖον ὁ κατά τόπος λέγω κίνησις , αὐτός σαφῶς λέγω ἐν ὁ Νόμος · ἄγω εἶδον φημί , ἔτος κατά οὐρανός καί γῆ καί θάλασσα ὁ ἑαυτοῦ κίνησις , ὅς δή βούλησις καί διάνοια ὀνομάζω καί δόξα ὁ ὀρθῶς τε καί οὐ οὕτως ἔχω καί Ξενοκράτης δέ λέγω ὁ ψυχή ἀριθμός ἑαυτοῦ κινέω αὐτοκίνητον αὐτός λέγω . p . 404a 25 ὅμοιος δέ καί Ἀναξαγόρας ψυχή εἰμί λέγω ὁ κινέω , καί εἰμί τις ἄλλος εἴρω , ὡς ὁ πᾶς κινέω νόος . ὅσος , φημί , εἴρω ὁ πᾶς ὑπό ὁ νόος κινέω , καί οὗτος ἔοικα οἰκέω εἰμί λέγω ὁ Ψυχή ὁ κινέω · ὅς εἰμί καί Ἀρχέλαος . τίς οὖν ; εἰμί νόος λέγω κινέω ὁ πᾶς , πόθεν ὅτι καί Ψυχή ὁ κίνησις οἰκέω εἰμί λέγω ; ναί , φημί · αὐτός γάρ ὑπολαμβάνω εἰμί ψυχή καί νόος , ὥσπερ καί Δημόκριτος . ἔχω οὖν οὗτος ἐναργής παρά αὐτός εἴρω ὅτι αὐτός νόος καί ψυχή οὐδαμῶς , ἀλλά ἐκ συλλογισμός οὗτος κατασκευάζω . ὁ μέν γάρ Δημόκριτος , φημί , καί πρόδηλος εἰμί οὗτος βούλομαι · ἄντικρυς γάρ εἶπον ὅτι ὁ ἀληθής καί ὁ φαίνω αὐτός εἰμί , καί οὐδείς διαφέρω ὁ ἀλήθεια καί ὁ ὁ αἴσθησις φαίνω , ἀλλά ὁ φαίνω ἕκαστος καί ὁ δοκέω οὗτος καί εἰμί ἀληθής , ὥσπερ καί Πρωταγόρας λέγω , κατά γε ὁ ὀρθός λόγος διαφέρω , καί ὁ μέν αἴσθησις καί ὁ φαντασία περί ὁ φαίνω ἔχω , ὁ δέ νόος περί ὁ ἀλήθεια . εἰμί τοίνυν νόος μέν περί ὁ ἀλήθεια , ψυχή δέ ἔχω περί ὁ φαίνω , ὁ ἀληθής δέ αὐτός εἰμί ὁ φαίνω , ὡς Δημόκριτος δοκέω , καί ὁ νόος ἄρα αὐτός ὁ Ψυχή . ὡς γάρ ἔχω ὁ νόος πρός ὁ ἀλήθεια , οὕτως ὁ ψυχή πρός ὁ φαίνω · οὐκοῦν καί ἐναλλάξ ὡς ὁ φαίνω πρός ὁ ἀλήθεια , οὕτως ὁ νόος πρός ὁ Ψυχή . εἰμί τοίνυν αὐτός ὁ φαίνω καί ὁ ἀληθής , καί ὁ νόος ἄρα καί ὁ ψυχή αὐτός . p . 404a20 Διὸ καλῶς φημί ποιέω ὁ Ὅμηρος ὡς ὁ Ἕκτωρ κεῖμαι ἀλλοφρονέω . ὁ Ἕκτωρ ἐκ ὁ πληγή ἀνεπαίσθητος κεῖμαι ἢ παραισθάνομαι εἶπον , φημί ὁ ποιητής ὅτι κεῖμαι ἀλλοφρονέω , εἰς αὐτός ἄγω ὁ φρόνησις ὁ αἴσθησις , ὡς οὐ εἰμί ὁ νόος δύναμις τις περί ὁ ἀλήθεια ἄλλος παρά ὁ δύναμις ὁ περί ὁ φαίνω καί αἰσθητός ἔχω · διόπερ ὁ μή αἰσθάνομαι ἢ παραισθάνομαι ἀλλοφρονέω εἶπον Ὅμηρος . ὁ μέν οὖν Δημόκριτος ἄντικρυς ὁ νόος καί ὁ ψυχή αὐτός λέγω · ὁ δέ Ἀναξαγόρας ποτέ μέν δοκέω διακρίνω ὁ Ψυχή ὁ νόος , ποτέ δέ εἰς αὐτός ἄγω . ὅτε μέν γάρ λέγω ὅτι ὁ νόος δύναμις ὦ εἰμί καί αἰτία ὁ ὀρθῶς καί καλῶς ἔχω , διακρίνω αὐτός ὁ Ψυχή · ὡς γάρ εἰμί ὁ μή ὀρθῶς μηδέ καλῶς καί περί οὗτος ἔχω ἄλλος δύναμις ὁ ψυχικός δηλονότι , οὗτος ὁ νόος φημί ὁ ὀρθός καί καλός εἰμί αἴτιος , ὡς θεῖος εἰμί ὁ νόος παρά ὁ Ψυχή · ἀλλά πάλιν ἐν ἄλλος δοκέω συγχέω οὗτος καί εἰς αὐτός ἄγω ψυχή καί νόος , ἐν ὅς φημί ὅτι ὁ νόος ἐν πᾶς εἰμί ὁ ζῷον καί μικρός καί μέγας καί τίμιος καί | ἄτιμος . ὁ δέ κύριος λέγω νόος ὁ κατά ὁ c 1r φρόνησις οὖον φαίνω ἐν πᾶς ὁ ζῷον ὑπάρχω , καί τίς λέγω ὁ ζῷον ; ἀλλά οὐδέ ἐν πᾶς ἄνθρωπος · ὥστε λέγω ἐν πᾶς ὁ ζῷον εἰμί ὁ νόος ὁ ψυχή ἄν λέγω . πᾶς ἄρα οὗτος ὁ κίνησις ἰήιος Ψυχή ὑπολαμβάνω , οὖον μήv παντελῶς γε ὥσπερ δή Δημόκριτος . οὐ ὥσπερ Δημόκριτος φανερῶς καί ἀεί οὗτος φημί αὐτός εἰμί ὁ νόος καί ὁ Ψυχή , οὗτος καί ὁ Ἀναξαγόρας , ἀλλά πῇ μέν αὐτός , πῇ δέ ἕτερος , ὡς εἶπον . οὖον δή χράω ὁ νάω ὡς δύναμις τις περί ὁ ἀλήθεια · οὗτος γάρ καί ὁ ἀληθής ἔχω λόγος , ὁ νόος δύναμις εἰμί Ψυχή ὅς ὁ ἀλήθεια γιγνώσκω · ἀλλά αὐτός ψυχή εἰμί ὁ νόος λέγω Ἀναξαγόρας ὁ Δημόκριτος . p . 404b 7 ὅσος μέν οὖν ἐπί ὁ κινέω ὁ ἔμψυχος ἀποβλέπω , οὗτος ὁ κινητικός ὑπολαμβάνω εἰμί ὁ Ψυχή · ὅσος δέ ἐπί ὁ γιγνώσκω καί ὁ αἰσθάνομαι ὁ εἰμί , οὗτος δέ λέγω ὁ ψυχή ὁ ἀρχή , ὁ μέν πλείων ποιέω αὐτός ὁ δέ εἷς . εἶπον ὅτι κίνησις καί αἴσθησις μάλιστα Ψυχή εἰμί ἴδιος , διότι καί ὁ ἔμψυχος ὁ ἄψυχος οὗτος διαφέρω . ὁ οὖν περί Ψυχή ἀποφαίνω νάω ὁ μέν εἰς ὁ κινητικός αὐτός ἀποβλέπω ἐκ ὁ μάλιστα κινητικός παρά αὐτός ὁ οὐσία αὐτός συνίστημι λέγω , ὁ δέ εἰς ὁ γνωστικός δύναμις ἀποβλέπω . ἀπαριθμέω οὖν ὁ δόξα ὁ εἰς ὁ κινητικός αὐτός ἀποβλέπω καί οὕτως ἀποφαίνω περί αὐτός , νῦν βούλομαι καί ὁ εἰς ὁ γνωστικός αὐτός ἀποβλέπω ἀπαριθμέω . λέγω οὖν ὅτι ὁ γιγνώσκω ὅμοιος ἐθέλω εἰμί ὁ γιγνώσκω · ὁ γάρ ὅμοιος ὁ ὅμοιος γνωρίζω . ἐθέλω γάρ ἐφαρμόζω ὁ γιγνώσκω ὁ γνωστός καί ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος . εἰμί τοίνυν γιγνώσκω πᾶς ὁ εἰμί ὁ ψυχή , δεῖ ἄρα αὐτός ἐκ πᾶς εἰμί ὁ εἰμί . ἀλλά ἐπεί οὗτος ἀδύνατος , λέγω δή πᾶς εἰμί αὐτός ὁ εἰμί , χρή γοῦν ἐκ ὁ ἀρχή εἰμί ὁ πᾶς , ἵνα ὁ αὐτός ἔχω ἀρχή πᾶς ὁ εἰμί διά οὗτος αὐτός γιγνώσκω . ἔνθεν οὖν πᾶς οὗτος ἐκ ὁ ἀρχή ποιέω ὁ Ψυχή , ἕκαστος ὁ παρά ἑαυτοῦ · καί ὁ μέν πλείων ἀρχή εἶπον ἐκ πλείων αὐτός ποιέω , ὁ δέ εἷς ἐκ εἷς . πρῶτος δέ ἱστορέω ὁ Ἐμπεδοκλῆς δόξα , ὅς ὑποτίθημι ὑλικός μέν εἰμί τέσσαρες ἀρχή ὁ εἰμί , ὁ τέσσαρες οὗτος στοιχεῖον , ποιητικός δέ δύο , ὁ νεῖκος καί ὁ φίλιος . ἐκ οὗτος οὖν καί ὁ ψυχή λέγω εἰμί καί ὁ ἐκ οὗτος εἰμί γιγνώσκω ὁ πρᾶγμα . p . 404b 13 Γαῖα μέν γάρ , φημί , γαῖα ὁράω , ὕδωρ δέ ὕδωρ , αἰθήρ δέ αἰθήρ δῖος , ἀτάρ πῦρ πῦρ ἀίδηλος . καί δῆλος ὅτι ἐπεί Πυθαγόρειος εἰμί ὁ Ἐμπεδοκλῆς , συμβολικός δέ εἰμί ὁ ὁ Πυθαγόρειος διδασκαλία , καί αὐτός συμβολικός περί οὗτος λέγω καί λέγω ὁ ψυχή ἐκ ὁ στοιχεῖον εἰμί οὕτως λέγω δηλονότι οὐ ὡς ἐκ πυρός εἰμί καί ὕδωρ καί ὁ λοιπός · τίς γάρ μᾶλλον αὐτός ὁ ἔξω στοιχεῖον γιγνώσκω ἢ ὁ στοιχεῖον αὐτός ; οὐ ἄρα οὕτως ἀπλόος ὁ στοιχεῖον οὗτος λέγω εἰμί ὁ Ψυχή , ἀλλά ὡς ἔχω οὗτος ὁ λόγος ἐν ἑαυτοῦ . λέγω δέ καί ἐκ ὁ νεῖκος εἰμί καί ὁ φίλιος , διότι ὁράω αὐτός ἔχω καί ἀναγωγός δύναμις καί καταγωγός · καλέω οὖν ὁ μέν ἀναγωγός αὐτός δύναμις φίλιος , νεῖκος δέ ὁ καταγωγός . ὁ γάρ φίλιος ἕνωσις εἰμί αἰτία · ἑνόω δέ μᾶλλον ὁ νοητός , ὅσος καί ἐγγυτέρω εἰμί ὁ εἷς ὁ πᾶς ἀρχή · ὁ δέ νεῖκος ἐν ὁ αἰσθητός ἐπικρατέω , τουτέστιν ὁ διάκρισις · διό καί λέγω “ ὡς καί ἐγώ δεῦρο εἰμί φυγάς θεόθεν καί ἀλήτης , νεῖκος μαίνομαι πῖσος ” . ὁ αὐτός καί ὁ Πλάτων ἐν ὁ τίμιος λέγω · λέγω γάρ ὁ ψυχή ἐκ αὐτός κύκλος εἰμί καί θατέρου . καί πάλιν ἐν ὁ Φαιδρός ἔχω αὐτός φημί καλῶς ἵππος καί χείρων , διά οὗτος ὁ ἀναγωγός αὐτός δύναμις καί ὁ καταγωγός αἰνίσσομαι · ποτέ μέν γάρ ὁ ψυχή νοητός ἐνεργέω καί ἀνατείνω πρός ὁ θεῖον , ποτέ δέ κατάγω εἰς ὁ ὕλη . διά οὗτος οὖν λέγω ὁ Ἐμπεδοκλῆς ἐκ ὁ φίλιος εἰμί καί ὁ νεῖκος ὁ Ψυχή , ἐπεί καί ὁ εἰμί πᾶς οὗτος ὑποτίθημι ποιητικός ἀρχή εἰμί , διότι ὁράω ἐν πᾶς καί ταυτότης καί ἑτερότης , καί ἕνωσις καί διακρις - βρόχος . ἀλλά ἐν μέν ὁ νοητός μᾶλλον κρατέω ὁ φίλιος ἢ ὁ νεῖκος , ἐν δέ ὁ αἰσθητός ἔμπαλιν , ἐπεί ὡς εἶπον ἐκεῖνος ἐγγυτέρω εἰμί ὁ εἷς ὁ πᾶς ἀρχή ὁ ἕνωσις μᾶλλον κρατέω . δῆλος οὖν ὅτι συμβολικός οὗτος διαλαμβάνω ὁ Ἐμπεδοκλῆς , καί ἐκ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον λέγω εἰμί ὁ ψυχή οὐ αὐτός ὁ στοιχεῖον λέγω εἰμί ὁ Ψυχή , ἀλλά ὁ οὗτος λόγος εἰμί ἐν αὐτός . καί εἶπον ἄν πρός Ἀριστοτέλης ὁ φαίνω διελέγχω , ὅτι ὥσπερ σύ τόπος εἶδος λέγω ὁ Ψυχή , καί οὐδείς ποῦ οὗτος φημί ὅτι εἰμί ἐν ὁ Ψυχή ἵππος καί ἄνθρωπος , ἀλλά ὁ λόγος ὁ εἶδος ὁ εἶδος λέγω , οὗτος δήπου καί ὁ Ἐμπεδοκλῆς εὔλογος νομίζω λέγω , εἰμί γε σοφός ὅς εἰμί ἀνήρ , μᾶλλον δέ καί περί ὁ ἄλλος ἴσως οὗτος εὔλογος ὑπονοέω · εἰμί γάρ οὕτως , ὡς ἔχω ὁ φαίνω , λέγω ὅτι πῦρ αἰσθητός ὁ ψυχή ἢ ὕδωρ ἤ τίς τοιοῦτος , καί μή κατά τις ἀναλογία οὗτος λαμβάνω , καί ὁ πολύς καί ἀνεπιστήμων χείρων εἰμί . ὥσπερ Ἐμπεδοκλῆς ἐκ ὁ στοιχεῖον πᾶς . εἰμί δέ καί ἕκαστος Ψυχή . ὁ μέν ὅλος ψυχή ἐκ ὁ στοιχεῖον λέγω , ὡς εἰμί αὐτός ἄλλος παρά ἕκαστος οὗτος · καί εἷς ἕκαστος δέ , φημί , ψυχή λέγω εἰμί , ἔτι δέ καί ὁ νεῖκος καί ὁ φίλιος · γνωρίζω γάρ ἕκαστος ὁ πρᾶγμα διά ἕκαστος τοῦτος , ἐπεί ὁ c 1v ὅμοιος ὁ ὅμοιος γιγνώσκω . οὗτος δέ ἔχω ἄν κατά αὐτός ψυχή ἕξ . δυνατός δέ ὁ εἰμί καί ἕκαστος οὗτος ψυχή ἀκούω οἱονεί μόριον Ψυχή καί δύναμις · λέγω γάρ καί ἐγώ ὁ θυμοειδής ψυχή καί ὁ θρεπτικός , δηλονότι ὁ δύναμις ὁ Ψυχή ψυχή καλέω . p . 404b 16 ὁ αὐτός δέ τρόπος καί Πλάτων ἐν Τίμαιος ὁ ψυχή ἐκ ὁ στοιχεῖον ποιέω . καί ὁ Πλάτων , φημί , ἐκ ὁ παρά ἑαυτοῦ ἀρχή , ὅθεν ὁ πᾶς εἰμί λέγω ἐκ οὗτος καί ὁ ψυχή εἰμί λέγω , ἵνα ἐκ ὁ αὐτός εἰμί πᾶς ἀρχή γνωρίζω ὁ πᾶς . πέντε δέ γένος εἰμί λέγω ἀρχή πᾶς ὁ εἰμί , ὁ οὐσία , ὁ ταὐτότης , ὁ ἑτερότης ὁ κίνησις , ὁ ἵστημι βρόχος . γένος δέ οὗτος λέγω , οὐ οὗτος γένος εἰμί ὥσπερ ὁ παρά ὁ περιπατητικός , ὅστις διαιρέω ἀπό ἀλλήλων καί ἀπό ἕκαστος σειρά τις ἐκδίδωμι ὁ ὑπάλληλος γένος τε καί εἶδος , ἀλλά γένος αὐτός καλέω ὡς διά πᾶς ὁ εἰμί διήκω . εἰμί γάρ ἐν πᾶς καί οὐσία , κατά ὅς ἕκαστος εἰμί ὁ εἰμί , εἰμί καί ταὐτότης , καθό ἐκ εἷς ὁ ὁ εἰμί εἰμί ἀρχή · ἔχω δέ καί ἑτερότης , ἐπεί καί πλῆθος εἰμί ὁ εἰμί , ὅπου δέ πλῆθος ἐκεῖ ὁ ἑτερότης . εἰμί δέ καί κίνησις ἐν πᾶς ὁ εἰμί · κίνησις δέ λέγω οὖον ὁ ἀτελής ἐνέργεια , ὅς φημί ὁ Ἀριστοτέλης , ἀλλά ὁ ἐνέργεια ὁ ἕκαστος · πᾶς γάρ ἔχω οἰκεῖος ἐνέργεια , καί αὐτός ὁ ἄψυχος · ἢ θερμαίνω ἢ ποιέω . ὁ παράκειμαι ἢ ὑγραίνω ἢ ξηραίνω ἢ ἄλλος τίς τοιοῦτος ποιέω . καί ὁ στάσις δέ ἐπί πᾶς θεωρέω · καί γάρ καί ὁ αεικίνητος στάσις μετέχω , οὖον μόνος ὁ ὁ ὁλότης ἵστημι , ἀλλά καί αὐτός ὁ μένω ἐπί ὁ αεικινησία στάσις εἰμί · καθό οὖν μένω κινέω ὁ κινέω ὅς ἀεί ἢ ἐπί τις χρόνος , κατά αὐτός οὗτος στάσις μετέχω . ἐκ οὗτος οὖν ὁ γένος ὁ ψυχή Πλάτων ποιέω · φημί γάρ ἐκ οὐσία τε αὐτός εἰμί καί ταὐτότης καί ἑτερότης , οὐσία δέ οὖον ὁ τυγχάνω , ἀλλά ὁ τε ἀμέριστος οὐσία καί ὁ περί ὁ σῶμα μεριστός · ἐκ ἀμφότερος γάρ οὗτος γίγνομαι ὁ ὁ Ψυχή οὐσία φημί , ἵνα καί γνωστικός εἰμί ἀμφότερος . ἀλλά ἐπεί πᾶς ὁ γνῶσις ἢ ὁμοιότης τις καί ταὐτότης γίγνομαι ἢ ἀνομοιότης καί ἑτερότης ὁ γάρ λευκός καί ὁ ὁ λευκός παράθεσις γνωρίζω · ὁ γάρ ὅμοιος ὁ λευκός λευκός εἰμί · καί ὁ ὁ μέλας · ὁ γάρ ἐναντίος ὁ μέλας λευκός ) , καί οὗτος ἐν ὁ σύστασις αὐτός μείγνυμι φημί ὁ γε αὐτός φύσις λέγω περί καί ὁ ὁ ἕτερος . ὅτι δέ καί αὐτοκίνητος φημί αὐτός . πρόδηλος · ἐν οὗτος δέ ἔχω εἄν καί ὁ στάσις . ὁ δέ πρᾶγμα ἐκ ὁ ἀρχή εἰμί , τουτέστι ὁ εἰμί , ὅς ἔχω ὁ γνῶσις ὁ ψυχή . διά οὗτος οὖν , ἐπεί ἐκ ὁ αὐτός ἀρχή εἰμί ὁ εἰμί , ὁ δέ ὅμοιος ὁ ὁμοιόω εἰμί γνωστικός , γιγνώσκω ὁ πᾶς . εἰμί τοίνυν ἐκ ὁ αὐτός στοιχεῖον ὁ εἰμί ποιέω ὁ Ψυχή , ἵνα γιγνώσκω ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος , δῆλος ὡς μάλιστα ἴδιος ὁ Ψυχή ὁ γιγνώσκω καί οὗτος ὑπολαμβάνω . p . 404b 18 ὅμοιος δέ καί ἐν ὁ περι φιλοσοφία λέγω διορίζω . Td περι ἀγαθός ἐπιγράφω περι φιλοσοφία λέγω · ἐν ἐκεῖνος δέ ὁ ἄγραφος συνουσία ὁ Πλάτων ἱστορέω ὁ Ἀριστοτέλης · εἰμί δέ γνήσιος αὐτός ὁ βιβλίον . ἱστορέω οὖν ἐκεῖ ὁ Πλάτων καί ὁ Πύθα - γορεω περί ὁ εἰμί καί ὁ ἀρχή αὐτός δόξα . λέγω οὖν φάσκω αὐτός ὅτι ὁ εἶδος ἀριθμός εἰμί , ἀριθμός δέ δεκαδικός · ἕκαστος γάρ ὁ εἶδος δεκάς λέγω . ἀριθμός μέν οὖν καλέω ὁ εἶδος ἢ ὅτι , ὥσπερ ὁ ἀριθμός μετρέω καί ὁρίζω ὁ ὑπόκειμαι , οὗτος καί ὁ εἶδος μετρητικός εἰμί καί ὁριστικός ὁ ὕλη ἀόριστος γάρ εἰμί κατά ἑαυτοῦ ἐγγίγνομαι ἐν αὐτός ὁρίζω αὐτός καί περιγράφω ) ἢ ὅτι , ὥσπερ ὁ ἀριθμός πᾶς ἐκ εἷς εἰμί ἀρχή ὁ μόνος πάρειμι , οὗτος καί ὁ ἰόω ἐκ ὁ εἷς ὁ πᾶς ἀρχή παράγω . ἀριθμός μέν οὖν διά οὗτος , δεκαδικός δέ διά ὁ τελειότης ὁ εἶδος . τέλειος γάρ ἀριθμός ὁ δέκα · περιέχω γάρ πᾶς ἀριθμός ἐν ἑαυτοῦ · ὁ γάρ μετά ὁ δεκάς εἰς ὁ ἀπό μόνος πάλιν ἀνακάμπτω · διό καί Δεκὰς καλέω , οἱονεί Δεχάς τις εἰμί . ἀρχή δέ ὁ εἶδος οὗτος λέγω ὁ μόνος καί δυάς καί τριάς καί τετράς , διότι ὁ ἀπό μόνος συντίθημι μέχρι ὁ τετράς ποιέω ὁ δέκα · ὅς , # x772 ; , # x772 ; , # x772 ; γίγνομαι δέκα . εἰμί οὖν λέγω ὁ τετραδικός οὗτος ἀρχή καί κοινῶς ἐν πᾶς ὁ εἰμί καί ἴδιος , ἐν τε ὁ νοητός καί ἐν ὁ φυσικός καί ἐν ὁ αἰσθητός . κοινῶς μέν οὖν ἐπί πᾶς μονή μέν ὁ νοητός ἀμερής γάρ ἐκεῖνος οὖον μόνος ὁ οὐσία , ἀλλά καί ὁ ἐνέργεια , ἐν στάσις καί ἀκινησία θεωρέω ) δυάς δέ καί ] ὁ ἐπιστήμη ἢ ὁ ἐπιστημονικός · ὡρισμένως γάρ ὁ ἀπό ὁ ἐπί τίς ἔχω . ὁ γάρ ἐπιστήμη μετάβασις εἰμί ἐκ ὁρίζω εἰς ὁρίζω · οὐ εἰμί γάρ ἐπιστήμη ἀόριστος · ἔνθεν γάρ καί ἐπιστήμη καλέω , παρά ὁ ἐπί στάσις ἐγώ ἄγω . τριάς δέ ὁ φυσικός καί δοξαστής · φυσικός δέ φημί ὁ καθόλου ἐν ὁ φυσικός , περί ὁ ὁ δόξα ἔχω , ὡς καί ἐν Τίμαιος φημί ὁ Πλάτων “ τίς ὁ εἰμί ἀεί , γένεσις δέ οὐ ἔχω ” , ὁ νοητός λέγω , “ τίς δέ ὁ γίγνομαι ἀεί , εἰμί δέ οὐδέποτε ” , ὁ ἐν ὁ φυσικός λέγω καθόλου . εἰμί γάρ ἀεί γίγνομαι αὐτός φημί , καί γίγνομαι μέν ὁ φυσικός , ἐν οὗτος δέ ὁ μερικός ἐν χρόνος τις εἰμί οὐ ἄν λέγω ἀεί γίγνομαι , δῆλος ὡς περί ὁ καθόλου ὁ λόγος , περί ὁ καί ὁ δόξα ἐνεργέω φημί . “ ὁ μέν ἐγείρω φημί , “ νοέω μετά λόγος περιληπτός ” , ὁ νοητός δηλονότι , “ ὁ δέ αὖος δόξα μετά αἴσθησις ἄλογος δοξαστός ” , τριάς οὖν οὗτος διά ὁ δοξαστός εἰμί , διότι τριάς μέν ὁ δόξα διά ὁ ὁρμάω μέν ἀπό ὁ , μή ὡρισμένως | δέ c 2r ἐπί τίς φέρω , ἀλλά ἢ ὧδε ἢ ὧδε . τοιοῦτος δέ καί ὁ φυσικός ἐν ῥύσις ἔχω ὁ εἰμί καί οὐ εἰμί πάντῃ ἀκίνητος καί ἀμετάβλητος , ἵστημι μέν ὁ εἶδος , ὅδε δέ κἀκεῖσε ὁ ἀλλοίωσις μεταβάλλω κατά ὁ ἐναντίος μεταβολή . τριάς ἐν οὗτος ἐν οὗτος · ἄν γάρ ὁ οὐράνιος εἶπον μεταβάλλω κατά τόπος , ὁ μέν ἀπό ἀνατολή ἐπί δύσις , ὁ δέ ἔμπαλιν , καί ἀπό μέν ὁ νότιος ἐπί ὁ βόρειος , πάλιν δέ αὗ ἀπό ἐκεῖνος ἐπί οὗτος . ἐν δέ ὁ αἰσθητός , φημί δή ὁ μερικός τε καί ἄτομος , ὁ τετράς . πῶς δέ ἐν οὗτος ὁ τετράς , πρόειμι1 δείκνυμι . οὗτος μέν οὖν ὁ τετραδικός ἀρχή κοινῶς ἐν πᾶς ὁ εἰμί θεωρέω . καί ἴδιος δέ φημί ἐν ὁ νοητός αὐτός θεωρέω , ἴδιος δέ ἐν ὁ φυσικός , ἴδιος δέ ἐν ὁ αἰσθητός τε καί ἄτομος . διά δή οὗτος λέγω ὁ μέν αὐτοζῷον , ὅσπερ εἰμί παρά αὐτός αὐτός ὁ ἰδέα ὁ ζῷον καί ὁ παράδειγμα , καί αὐτός μέν δεκάς εἰμί συνίστημι ἐκ ὁ πρῶτος μόνος καί δυάς καί τριάς καί τετράς , τουτέστι ὁ αυτοεις καί ὁ αὐτοδυάς καί ὁ αὐτοτριάς καί ὁ αὐτοτετράς · κατά ἀναλογία δέ οὗτος καί ἐν ὁ μετά ὁ αὐτοζῷον ζῷον , ἀθάνατος λέγω καί θνητός , εἰμί ὁ ἀρχή οὗτος . ὥσπερ γάρ καί ἀριθμός δεκαδικός πᾶς , οὗτος καί ἐκ μονάμονάδος καί δυάς καί τριάς 〈 καί τετράς 〉 · ἀλλά ὁ μέν αὐτοζῷον ἐκ ὁ πρῶτος μόνος καί δυάς καί τριάς καί τετράς , ὁ δέ ἄλλος ὁ μετά ὁ αὐτοζῷον κατά ἀναλογία ὁ ἀπόστασις ὅς ἀφίστημι ἀπό ὁ αὐτοζῷον , οὗτος καί ἀπό ὁ ἀρχή ἀφίστημι . οὖον γάρ ὁ αὐτός ἀπόστασις ἀφίστημι ἐκ ὁ αὐτοζῷον ὁ τε θεῖον καί ἀθάνατος ζῷον καί ὁ θνητός . οὐκοῦν ὁ μέν θεῖος εἰμί καί αὐτός ἐκ ὁ δύο μόνος καί δύο δυάς , καί ὁμοίως τριάς καί τετράς , καί οὕτως ἀεί κατά ὁ ἀναλογία ὁ ἀπόστασις ὁ αὐτοζῷον καί ὁ ἀπόστασις γίγνομαι ὁ ἀρχή . εἰμί οὖν λέγω ὁ τετραδικός οὗτος ἀρχή καί ἐν ὁ νοητός καί ἐν ὁ φυσικός καί ἐν ὁ αἰσθητός , καί διά οὗτος ἐπεί ὁ ψυχή γιγνώσκω πᾶς οὗτος , εἰμί καί αὐτός ἐκ ὁ αὐτός ἀρχή , μόνος , δυάς , τριάς , τετράς . τίς μέν οὖν ἐν ὁ νοητός λέγω μόνος καί δυάς καί τριάς καί τετράς , θεολογία ἄν εἰμί λέγω · ἀλλά οὐδέ ὁ ἐν ὁ φυσικός προχείρως ἔχω λέγω . εἶπον δέ ἄν τις ἐν οὗτος ὁ τετράς , διότι δ εἶδος ζῷον ὁράω ἐν ὁ κόσμος , οὐράνιος , ἀέριος , χθόνιος , ἔνυδρος . ἐν δέ ὁ αἰσθητός μόνος μέν λαμβάνω ὁ σημεῖον , oudoa δέ ὁ γραμμή , τριάς δέ ὁ ἐπίπεδος καί τετράς ὁ στερεός αὐτός · οὗτος γάρ ἀρχή ὁ σῶμα . μόνος μέν οὖν ὁ σημεῖον ὡς ἀμερής · ὁ δέ δυάς γραμμή , ἐπεί ὁ σημεῖον ῥόος γεννάω ὁ γραμμή , ὅστις ὑπό δύο σημεῖον περατόω καί εἰμί μῆκος ἀπλατής · ὁ τριάς δέ ὁ ἐπίπεδος , ὁ διά ὁ πρῶτος εἰμί ὁ σχῆμα ὁ τρίγωνος ἢ ὅσπερ καί μᾶλλον , ὅτι ὥσπερ ὁ σημεῖον ῥέω ποιέω ἐκ ὁ κατά μῆκος διάστασις ἕτερος σημεῖον , ἐάν ὁ αὐτός οὗτος σημεῖον ῥέω καί κατά πλάτος , γεννάω πάλιν ἕτερος σημεῖον , ὥστε γίγνομαι τρεῖς σημεῖον , εἷς μέν ὁ πέρας ὁ μῆκος , ἕτερος δέ ὁ πέρας ὁ πλάτος , καί τρίτος ὁ κοινός ἄμφω · τετράς δέ αὐτός ὁ στερεός , ἤτοι πάλιν ὅτι πρῶτος ὁ στερεός σχῆμα ὁ πυραμίς , ὅστις γίγνομαι ἐκ τέσσαρες τρίγωνος , ἢ πάλιν κατά ὁ αὐτός ἀναλογία · ὡς γάρ ὁ σημεῖον ῥέω κατά μῆκος γεννάω ἄλλος σημεῖον , καί πάλιν καί κατά πλάτος ῥέω γεννάω ἕτερος , οὕτως ἐάν ῥέω κατά βάθος , γεννάω πάλιν ἄλλος , ὥστε τέσσαρες γίγνομαι σημεῖον . δεῖ δέ νοέω ὁ ὁ βάθος εὐθύς μετεωρίζω . οὗτος μέν οὖν ἐν ὁ αἰσθητός μόνος , δυάς , τριάς , τετράς ὑπάρχω . ἐπεί οὖν ὁ ψυχή πᾶς ὁ εἰμί γιγνώσκω , καί αὐτός εἰκότως ἐκ ὁ ἀρχή οὗτος λέγω εἰμί , ἵνα γιγνώσκω πᾶς . εἰμί οὖν ἐν αὐτός μόνος μέν ὁ νόος , διά ὅς ὁ νοητός ὁ ἀντίληψις ποιέω · ἀμερής γάρ ὁ νόος ἁπλόος ἐπιβολή γιγνώσκω ὁ πρᾶγμα · δυάς δέ ὁ διάνοια · ἔχω γάρ οὗτος ὁ πίνω ποῖ · διανύω γάρ ὁδός τις καί μεταβαίνω ἀπό πρότασις ἐπί συμπέρασμα . τριάς δέ ὁ δόξα , διότι οὗτος ὁρμάω δοξάζω τίς διστάζω καί οἱονεί σχιστός ὁδός ποιέω , πότερος ὧδε ἢ ὧδε τρέπω . ὥσπερ ὁδός τις ἀνύω , εἶτα εἰς ὁδός σχιστός ἐμβάλλω καί ἀπορέω , πότερος ὅδε ἢ ὅδε τρέπω , οὗτος καί ὁ δόξα ὑπόθεσις τις χράω , εἶτα δοξάζω τίς περί οὗτος ἐθέλω ἐπί ἑκάτερος ὁ ἀπορία τρέπω ἀπορέω , εἴτε ὁ κατάφασις ἀληθής εἴτε ὁ ἀπόφασις · ἐθέλω γάρ ἔχω ὁστισοῦν ἔννοια περί Ψυχή καί ἅπαξ εἰς οὗτος ὁρμάω λαμβάνω τε ὅς εἰμί ὁ ψυχή διστάζω καί διαιρέω , πότερος θνητός αὐτός δεῖ νοέω ἢ ἀθάνατος , ἢ πάλιν σῶμα ἢ ἀσώματος , καί οὕτως ἐπί πᾶς . ὁ δέ τετράς ὁ αἴσθησις , ἐπεί ὁ μέν τετράς ἐν ὁ αἰσθητός ὁ σῶμα δηλόω , ὁ δέ αἴσθησις σωματοειδής εἰμί ὁ γνῶσις ὁ Ψυχή · ὁ μερικός γάρ ἀντιλαμβάνω · ἄνευ γάρ σῶμα οὐδείς γιγνώσκω . οὖον δεῖ δέ ἀπορέω , εἰμί ὁ φαντασία παραλείπω · περιλαμβάνω γάρ ἐν ὁ αἴσθησις , ἐπεί καί ὁ ἀρχή ἐκ αὐτός ἔχω . p . 404 b19 αὐτός μέν ὁ ζῷον ἐκ αὐτός ὁ ὁ εἷς ἰδέα · τουτέστι ὁ αυτοεις καί πρῶτος εἷς . καί ὁ πρῶτος μῆκος καί πλάτος καί βάθος . εἶπον ἤδη ὅτι ὁ μέν αὐτοζῷον ἐκ ὁ πρῶτος μόνος καί δυάς καί ὁ λοιπός , ὁ δέ μετά αὐτός κατά ἀναλογία x003E ; δύο καί τρίτος . ὁ δέ δυάς καί τριάς καί ὁ ἐφεξῆς Γέτης καί ἐπί διορίζω ποσός , ὡς ὅταν ἐπί αὐτός ὁ ἀριθμός φέρω , λέγω δέ καί ἐπί ὁ συνεχής , ὡς ὅταν ἐπί γραμμή ἢ ἐπιφάνεια θεωρέω οὗτος . ἐνταῦθα οὖν ὡς ἐπί συνεχής ὁ λόγος ποιέω . ἐφίστημι δέ οὗτος χρή , ὅτι ἕκαστος ὁ μέγεθος οὗτος καλέω ἐκ ὅς ὁ πρό αὐτός πλεονεκτέω , ὁ μέν γραμμή μῆκος · πλεονεκτέω γάρ ὁ μῆκος ὁ σημεῖον · ὁ δέ ἐπιφάνεια πλάτος , ἐπεί οὗτος ὁ γραμμή πλεονεκτέω , ὁ δέ στερεός βάθος · οὗτος γάρ διαφέρω ὁ ἐπιφάνεια . ἔχω γάρ καί ὁ ἐπιφάνεια μῆκος καί ὁ στερεός πλάτος καί μῆκος . οὖον μόνος δέ ὁ συνεχής ποσός ἐκ ὁ τετράς συνίστημι , ἀλλά πολύς πρότερος ὁ διορίζω · εἰμί γάρ πᾶς μέν ὁ μετά ὁ δεκάς ἀριθμός εἰς αὐτός ἀναλύω . ὁ δεκάς δέ ἀρχή μόνος , δυάς , τριάς , τετράς , ὁ τετράς ἄρα καί ὁ συνεχής καί ὁ διορίζω ἀρχή εἰμί . p . 404 b 21 Ta δέ ἄλλος ὁμοιότροπος . Ta ἄλλος ἤτοι ( xa ) μετά ὁ αὐτοζῷον ὁμοιότροπος , τουτέστι κατά ὁ αὐτός ἀναλογία , ἐκ μόνος καί δυάς καί τριάς καί τετράς , ὡς ἤδη εἴρω , ἀλλά οὖον ὁ πρῶτος ἐκ ὅς ὁ αὐτοζῷον , ἢ ὁ ἄλλος παράδειγμα , οἷος ὁ αὐτόκαλον , ὁ αὐτοάνθρωπος , καί ἐπί ὁ λοιπός ὁμοίως . γράφω καί ὁ δέ ἄλλος ὁμοιότροπος , καί εἰμί ἄν οὗτος ἀκόλουθος ὁ δύο ἐξήγησις · ὁ ἄλλος γάρ ἰδέα , ὁ ἄνθρωπος , ὁ ἄγγελος . p . 404 b21 ἔτι δέ καί ἄλλως , νόος μέν ὁ εἷς , ἐπίσταμαι μήv δέ ὁ δύο · μοναχός γάρ ἐπί ἐν · ὁ δέ ὁ ἐπίπεδος ἀριθμός δόξα , αἴσθησις δέ ὁ ὁ στερεός . τουτέστι καί κατά ἄλλος ἐπιβολή ἐκ ὁ αὐτός οὗτος ἀριθμός ποιέω ὁ Ψυχή . ἡγέομαι γάρ ὁ εἰμί ὁ μέν νοητός εἰμί , ὁ δέ ἐπιστητός , ὁ δέ δοξαστής , ὁ δέ αἰσθητής , ὁ μέν εἷς ὁ νάω ἀνατίθημι , ὅς εἰμί ὁ νοητός ἀντιληπτικός · ἀδιαίρετος γάρ οὗτος καί πάντῃ ἑαυτοῦ ὅμοιος , ἅμα ὁ πρῶτος ἐπιβολή ἄχρονος νοέω ὁ πρᾶγμα · ὁ δέ δύο ὁ ἐπιστήμη · σύνθετος μέν γάρ ὁ γνῶσις ὁ επιστημονικός , εἰμί γε Συλλός - γισμός τίς εἰμί , μοναχός μέντοι γίγνομαι καί οὖον ποικίλως , τουτέστιν οὐ ἄλλοτε ἄλλως , ἀλλά ἀεί ἀληθής καί ὡσαύτως ἔχω , διά εἷς ὁδός ὁ πρότασις ἐπί εἷς τέλος ὁ συμπέρασμα ἄγω . ὁ δέ τρεῖς ἀριθμός ὁ δόξα ἀπονέμω · οὖον γάρ μοναχός ὁ δόξα γίγνομαι ὥσπερ ὁ ἐπιστήμη · εἰμί γάρ καί ἀληθής δόξα καί ψευδής , ἐπιστήμη δέ πᾶς ἀληθής . πῶς δέ οἰκεῖος ὁ τρεῖς ἀριθμός ὁ δόξα , εἶπον . ὁ δέ τέσσαρες ὁ αἴσθησις διά ὁ εἴρω αἴτιος . λέγω οὖν διά οὗτος ἐκ οὗτος ὁ ψυχή εἰμί , μόνος , δυάς , τριάς , τετράς , γιγνώσκω ὁ πᾶς διά ὁ πρός αὐτός οἰκειότης . διά τίς δέ εἶπον ὅτι ὁ μέν εἷς νόος λέγω , ὁ δέ δύο ἐπιστήμη , οὐκέτι εἶπον ὁ δέ τρεῖς δόξα , ἀλλά εἶπον ὁ ὁ ἐπίπεδος ἀριθμός ; λέγω ἐν ὅτι ὁ εἷς καί ὁ δύο ἀριθμός οὐ εἰμί . κατά μέν γάρ ὁ ὁρισμός ὁ ἀριθμός ὁ λέγω ὅτι ἀριθμός εἰμί ὁ ἐκ μόνος συνάγω πλῆθος δοκέω εἰμί καί ὁ δυάς ἀριθμός , ὁ δέ ἀλήθεια οὐ εἰμί · οὖον γάρ εἰμί πλῆθος μόνος · ὁ γάρ πλῆθος πρῶτος ἐπί ὁ τρεῖς . ἄλλως τε πᾶς ἀριθμός πολλαπλασιάζω μείζων γίγνομαι ἢ συντίθημι , οἷος τρεῖς μέν καί τρεῖς ἓξ γίγνομαι , τρίς δέ ὁ τρεῖς ἐννέα , καί οὕτως ἐπί πᾶς . ὁ δέ μονή ἔμπαλιν πολλαπλασιάζω κακός γίγνομαι ἢ συντίθημι εἷς μέν γάρ καί εἷς δύο , ἅπαξ δέ ὁ εἷς εἷς γίγνομαι · καί ὁ δυάς δέ πολλαπλασιάζω καί συντίθημι ἴσος γίγνομαι · δύο γάρ καί δύο καί δίς ὁ δύο ἀμφοτέρως τέσσαρες γίγνομαι . οὐ ἄρα ἀριθμός οὔτε ὁ μονή οὔτε ὁ δυάς · ὥστε πρῶτος ἀριθμός ὁ τριάς καί ὁ τετράς , ὁ μέν ὁ περισσός , ὁ δέ ὁ ἄρτιος · μονή δέ καί δυάς ἀρχή ἀριθμός . p . 404 b 21 . ὁ μέν γάρ ἀριθμός ὁ εἶδος καί ὁ ἀρχή ὁ εἰμί λέγω , εἰμί δέ ἐκ ὁ στοιχεῖον . Δεύς μικρός ὑπερβιβάζω ὁ λέξις , ἵνα γίγνομαι ὁ λέγω σαφής · τάτος μέν γάρ εἶδος ἀριθμός καί ἀρχή ὁ εἰμί λέγω , εἰμί δέ ἐκ ὁ στοιχειώνω . ὁ μέν γάρ εἶδος ἀριθμός καί ἀρχή ὁ εἰμί λέγω · δῆλος γάρ ὅτι οὐ λέγω ὁ ἀριθμός οὗτος ὁ παρά ἐγώ ὁ εἶδος ὁ εἰμί , ἀλλά ὁ εἶδος ἀριθμός λέγω . κατασκευάζω δέ διά οὗτος ὁ εἴρω , λέγω δέ διά τίς ἐκ μόνος καί δυάς τριάς τε καί τετράς ὁ ψυχή . ὁ γάρ ἰδέα , φημί , ὁ εἰμί καί ὁ παράδειγμα ἀριθμός λέγω · εἰμί δέ ὁ ἀριθμός οὗτος ἐκ ὁ στοιχεῖον , μόνος καί δυάς καί τριάς καί τετράς . εἶπον γάρ ἤδη ὅτι δεκαδικός ἀριθμός λέγω ὁ εἶδος · ὁ δέ Δεκὰς ἐκ οὗτος σύγκειμαι . εἰμί δέ ὁ ἰδέα νοητός , ἐπιστητός , δοξαστής , αἰσθητής · οὗτος γάρ δηλόω διά ὁ εἶπον κρίνω δέ ὁ πρᾶγμα ὁ μέν νάω , ὁ δέ ἐπίσταμαι ἀμάω , ὁ δέ δόξα , ὁ δέ αἴσθησις · ὁ γάρ ὅμοιος ὁ ὅμοιος κρίνω . ὥστε εἰμί ὁ εἶδος ὁ πρᾶγμα ἐκ μόνος , δυάς , τριάς , τετράς στιοχεῖα γάρ οὗτος ὁ ἰδέα ) , ὁ δέ ψυχή γιγνώσκω πᾶς , εἰκότως ἄρα ἐκ ὁ στοιχεῖον ὁ εἰμί ποιέω αὐτός , ἵνα ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος γιγνώσκω . δῆλος δέ ἐγώ ἐκ ὁ εἴρω ὅτι ὁ ὁ ἰδέα εἰσάγω καί οὗτος ἀρχή εἰμί λέγω ὁ εἰμί οὗτος πάλιν ἕτερος ἀρχή ὑποτίθημι ὁ μόνος καί δυάς καί τριάς καί τετράς . διό εἶπον ‘ ὁ μέν γάρ ἀριθμός ὁ εἶδος ὁ πρᾶγμα λέγω ἐπάγω εἰμί δέ ἐκ ὁ στοιχεῖον . καί ἀνωτέρω μέν φημί αὐτός δέ ὁ ζῷον ἐκ αὐτός x003E ; ὁ εἷς ἰδέα καί ὁ ἑξῆς · ὁ δέ αὐτοζῷον οἶδα εἰμί καί παράδειγμα . εἶδος δέ ὁ ἀριθμός οὗτος ὁ πρᾶγμα . ἐπεί ἄνω εἶπον ὁ ἀριθμός εἶδος εἰμί , ἵνα μή νομίζω ὁ ἐν ὁ συνήθεια ἀριθμός αὐτός λέγω ὁ ἐν ὁ κάμπτω ὁ δάκτυλος γίγνομαι , εἶπον ἐφεξῆς ὅτι κρίνω δέ ὁ πρᾶγμα ὁ μέν νάω , ὁ δέ ἐπιστήμη , ὁ δέ | δόξα , ὁ δέ αἴσθησις ἐπάγω εἶδος δέ ὁ ἀριθμός οὗτος ὁ πρᾶγμα . οὗτος φημί εἶπον ὁ ἀριθμός ὁ εἶδος νόος , ἐπιστήμη , δόξα , αἴσθησις · ὡς γάρ εἰμί ὁ αὐτοζῷον , οὕτως εἰμί καί αὐτόνους καί αὐτοεπιστήμη , ὁμοίως καί δόξα καί αἴσθησις , καί εἰμί οὗτος ἰδέα ὁ πρᾶγμα νοητός , ἐπιστητός , δοξαστής , αἰσθητής . καί ὁ ψυχή οὖν ἔχω ἐν ἑαυτοῦ οὗτος ὁ εἶδος οἷος τε εἰμί ὁ πρᾶγμα ἀντιλαμβάνω · κρίνω γάρ ἕκαστος δηλονότι καί γνωρίζω κτάομαι ὁ εἶδος ὁ αὐτός . p . 404 b 27 27 ἐπεί δέ κινητικός δοκέω εἰμί ὁ ψυχή καί γνωριστικός , οὕτως ἔνιοι συμπλέκω ἐκ ἄμφω , ἀποφαίνω ὁ ψυχή ἀριθμός κινέω ἑαυτοῦ . ὁράω ὅτι ὁ εἶπον περί Ψυχή ὁ μέν εἰς ὁ κινητικός αὐτός ἀποβλέπω , ὁ δέ εἰς ὁ γνωστικός . καί ὁ Πλάτων γοῦν ποτέ μέν ἀπό ὁ κινητικός αὐτός ὁρίζω , ὡς ἐν ὅς δείκνυμι αὐτός αὐτοκίνητον · λέγω γοῦν ἐν ὁ Φαιδρός “ ἀθάνατος δέ φαίνω ὁ ὑπό ἑαυτοῦ κινέω , Ψυχή οὐσία τε καί λόγος οὗτος αὐτός τις λέγω οὐ αἰσχύνω ” · ὥστε ὁρισμός εἰμί φημί Ψυχή ὁ αὐτοκίνητον · ἄλλοτε δέ ἀπό ὁ γνωστικός ὡς ἐν Τίμαιος διά ὅς ἐκ ὁ ἀρχή ὁ εἰμί αὐτός συνίστημι . οὕτως οὖν ὁ Πλάτων ποτέ μέν εἰς ὁ κίνησις , ποτέ δέ εἰς ὁ γνῶσις αὐτός ὁράω , Ξενοκράτης ὁ οὗτος διάδοχος ἀπό ἀμφότερος ὁρίζω ὁ ψυχή εἶπον αὐτός ἀριθμός εἰμί κινέω ἑαυτοῦ , διά μέν ὁ γνωστικός εἰμί αὐτός ὁ εἰμί ἀριθμός εἶπον ὡς Πυθαγόρειος ἀρχή γάρ πᾶς ὁ ἀριθμός κατά αὐτός ) , διά δέ ὁ κινητικός εἰμί ὁ αὐτοκίνητον ἀνατίθημι αὐτός · ἀρχή γάρ καί πηγή πᾶς κίνησις κατά αὐτός ὁ αὐτοκίνητον . καί ὁ ἄλλος δέ ὅς ἐφεξῆς μνημονεύω , ἀπό ἄμφω ὁρίζω ὁ Ψυχή , ὡς δείκνυμι , διό καί ἔνιοι εἶπον . p . 404 b 30 30 διαφέρω δέ περί ὁ ἀρχή τίς καί πόσος . ἐκτίθημι διά ὁ προερέω ὁ περί Ψυχή δόξα ὁ προαυτος γενεστέρων , ὁ τε πρός ὁ κινητικός αὐτός ἀποβλέπω καί ὁ πρός ὁ γνωστικός , ἀκόλουθος ἐν οὗτος περί ὁ διαφορά αὐτός ὁ κτάομαι ὁ ἀρχή διαλαμβάνω · ὁ γάρ περί ὁ ἀρχή διαφορά αἰτία αὐτός γίγνομαι καί ὁ περί ὁ οὐσία ὁ Ψυχή διαφορά . ἔνθεν γοῦν ἄλλος ἄλλος τίς ὁ ψυχή φημί εἰμί , πᾶς μέντοι ἐκ ὁ ἀρχή , ὅς ὑποτίθημι ὁ εἰμί εἰμί , ἐξαίρετος δέ ὁ εἰς ὁ γνωστικός αὐτός ἀποβλέπω ἐκ ὁ ἀρχή αὐτός φημί Χωρὶς Ἀναξαγόρας , ὡς ἐφεξῆς εἴρω . ἐν μέν οὖν ὁ φυσικός ἀκροάομαι ἀκριβῶς ἐπεξέρχομαι περί ὁ ὁ φυσικός κατά ὁ ἀρχή διαφορά · μιμνήσκω δέ αὐτός καί νῦν . δοκέω δέ ἄν ταυτολογέω ἀνωτέρω ὁ δόξα οὗτος ποιέω μνήμη καί πάλιν ἐνταῦθα ἀπαριθμέω αὐτός · οὐ εἰμί δέ ταὐτολογία . ἄνω μέν γάρ ἐκτίθημι ὁ περί Ψυχή δόξα αὐτός βούλομαι , ἐνταῦθα μέντοι ὁ διαφορά αὐτός ὁ πρός ἀλλήλων περί ὁ ἀρχή ἐκτίθημι , ὅς ἐφαρμόζω καί εἰς περί Ψυχή αὐτός δόξα , ὅς ἤδη προκαταλέγω . διαλαμβάνω δέ ὁ διαφορά ἀπό τε ὁ οὐσία καί ὁ ποιέω καί ἀπό ὁ ποσός , ἀπό μέν ὁ οὐσία καί ὁ ποιέω ὅτι ὁ μέν σωματικός ὁ δέ ἀσώματος , ἀπό δέ ὁ ποσός ὅτι ὁ μέν εἷς ὁ δέ πλείων . σωματικός μέν οὖν ὁ ἀρχή τίθημι ὁ φυσικός , Θαλῆς , Δημόκριτος , Ἀναξιμένης Ἀναξίμανδρος , ηραλειος , ἀσώματος δέ ὁ ἀριθμός λέγω ὡς ὁ Πυθαγόρειος καί Ξενοκράτης , δοκέω δέ καί ὁ Πλάτων . μικτός δέ λέγω Ἐμπεδοκλῆς μετά ὁ τέσσαρες στοιχεῖον ὁ νεῖκος εἰσάγω καί ὁ φίλιος ἀσώματος φύσις καί Ἀναξαγόρας μετά ὁ ὁμοιομερής ὁ νόος · ἀσώματος γάρ φημί αὐτός εἰμί . εἰμί δέ ἄν καί Δημόκριτος ἐν οὗτος μετά ὁ ἄτομος σῶμα εἰσάγω καί ὁ κενός . διαφέρω δέ , φημί , πᾶς πρός ἀλλήλων καί περί ὁ πλῆθος καί περί ὁ ἀρχή , ὁ τε σωματικός ἐρῶ πρός ὁ ἀσώματος , καί πρός ἀμφότερος οὗτος ὁ μικτός ἐρῶ . p . 405a3 ἑπομένως δέ οὗτος καί ὁ ψυχή ἀποδίδωμι . τουτέστιν ἀκόλουθος ὁ περί ὁ ἀρχή δόξα καί περί Ψυχή δοξάζω · ἕκαστος γάρ ἐκ ὁ παρά ἑαυτοῦ ἀρχή ὁ ψυχή ποιέω . σημαίνω δέ διά οὗτος ὅτι οὖον μόνος ὁ πρός ὁ γνωστικός ἀφοράω , ἀλλά καί ὁ πρός ὁ κινητικός εἰκότως ὁ ψυχή ἐκ ὁ ἀρχή ποιέω · διό ἐπάγω · p . 405 a 4 To τε γάρ κινητικός ὁ φύσις ὁ πρῶτος ὑπολαμβάνω , φημί , οὐ ἄλογος . οὐ ἄλογος , φημί , ὁ κατά ὁ αὐτός φύσις κινητικός οὗτος ἐν ἀρχή τίθημι λόγος · ὁ γάρ ποιητικός καί κινητικός ἀρχή ἔχω λόγος . διό τις ἀρχή ὁ εἰμί εἶπον εἰμί ὁ πῦρ · κινητικός γάρ μάλιστα ὁ εἰμί καί αὐτός ἐν ἑαυτοῦ ὁ ἀρχή ἔχω ὁ ἑαυτοῦ κίνησις · οὗτος κινέω ὁ ἄλλος κινέω . ὅθεν καί ὁ ὁ ἔμφυτος θερμός πρῶτος κινέω κινέω ὁ ζῷον , ὁ ἔμφυτος θερμός ὑπό μηδείς ἄλλος σῶμα κινέω , ἀλλά ἐν ἑαυτοῦ ἔχω ὁ κινέω αἴτιος ὁ φύσις . ὥστε εἰμί ὁ κινητικός ἐν ὁ ἀρχή , εἰκότως ἄρα καί ὁ ὁ φυχὴν ὁ κινητικός ὑπολαμβάνω εἰμί ἐκ ὁ ἀρχή οὗτος ποιέω . διό τις καί πῦρ αὐτός ὑποτίθημι , ὡς αὐτός ἐπάγω λέγω · p . 405 ὅθεν δοκέω δοκέω τις πῦρ εἰμί · καί γάρ οὗτος λεπτομερής τε καί μάλιστα ὁ στοιχεῖον ἀσώματος . εἶπον ὅτι καί ὁ ὁ ψυχή κινητικός ὑπολαμβάνω εἰμί καί αὐτός ἐκ ὁ ἀρχή αὐτός λέγω εἰκότως , διότι ὁ ὁ αὐτός φύσις κινητικός ἐν ὁ πρῶτος εἰμί καί ἐν ὁ ἀρχή ἀρχή γάρ ὁ ποιέω τε καί κινέω ) ὁ δέ ψυχή ὁ κινητικός , ἀκόλουθος ἐπάγω ὅτι διά οὗτος δοκέω τις ὁ ψυχή πῦρ εἰμί , ὅσπερ καί ἀρχή ὁ εἰμί λέγω εἰμί , ὅτι λεπτομερής τε καί ἀσώματος καί διά οὗτος κινητικός καί ἑαυτοῦ ὁ κίνησις αἴτιος καί ὁ ἄλλος πρῶτος κινέω . πῦρ δέ οὖον ὁ φλόξ φημί οὗτος γάρ ὑπερβολή πῦρ ) ἀλλά ὁ ξηρός ἀναθυμίασις , ὅς καί σεισμός ποιέω καί ἄνεμος καί ὁ ἄλλος ὅσος κινητικός αἰτιάομαι ἐν ὁ μετέωρος ὁ Ἀριστοτέλης . λέγω δέ ἄν ὁ πῦρ ὁ ἀρχή ὑπολαμβάνω καί ὁ ψυχή ἐκ πυρός Ἡράκλειτος τε καί Ἵππασος . ἀλλά Ἡράκλειτος μέν μετά ὀλίγος μνημονεύω καί ὁ δόξα αὐτός , νῦν δέ ὁ Δημόκριτος δόξα ἐκτίθημι , ὅτι εἰμί καί πολύς , μᾶλλον δέ ἤπειρος ὑποτίθημι ὁ ἀρχή , ἀλλά ἐν καί αὐτός ἐκ ὁ παρά αὐτός κινητικός ὁ ψυχή ποιέω ; λέγω δή ἐκ ὁ σφαιρικός , ὅθεν καί ὁ πῦρ . ἀσώματος δέ εἶπον ὁ πῦρ , οὖον κύριος ἀσώματος οὐδείς γάρ αὐτός οὗτος λέγω ) , ἀλλά ὡς ἐν σῶμα ἀσώματος διά λεπτομέρεια . ἀπορέω δέ ἄν τις πρός ὁ ἐκ ὁ ἀρχή λέγω ὁ ψυχή ὅτι καί τίς πλέω ὁ ἄλλος ἀπονέμω αὐτός , εἰμί γε καί πᾶς ὁ ἄλλος ἕκαστος φημί αὐτός εἰμί , εἰμί γε κοινός οὗτος πᾶς ὁ ἐκ ὅς ἀρχή ὑφίστημι . εἶπον ἄν οὖν ἐκεῖνος πρός οὗτος ὅτι πρῶτος μέν αὐτός οὗτος , ἵνα μή ὑπονοέω ἐκ τις τις εἰμί ἀρχή καί μή ἐκ ὁ κοινός , αὐτός οὗτος εἶπον · ἔπειτα ὁ μέν ἄλλος ἐκ ὁ ὁ ἀρχή σύνθεσις ἄλλος τίς γίγνομαι ἢ φύσις κατά ὁ μή ἀπαθής λέγω εἰμί ὁ ἀρχή , ἢ δοκέω κατά ὁ ἀπαθής καί ἄτρεπτος , ὁ μέντοι ψυχή αὐτόχρημα μοῖρα τίς εἰμί ὁ ἀρχή ὁ διάφορος ἔχω πρός ὁ ἀρχή κτάομαι ὁ σχέσις ὅς ἀναλαμβάνω πρός ὁ ἀπό ὁ ἀρχή , λέγω δή ὁ ζῷον . ὅθεν ὁ Δημόκριτος ὁ αὐτός λέγω πῦρ καί Ψυχή , καί ὁ διαφορά δηλονότι κατά ὁ σχέσις , ὡς εἶπον , εἰμί · διό καί ὁ λοιπός ὁ μέν ὕδωρ , ὁ δέ ἀήρ λέγω εἰμί ὁ Ψυχή . καίτοι ὁ ἐκ οὗτος μή οὗτος καλέω , οἷος λίθος , ξύλον καί ὁ λοιπός . p . 405a 8 Δημόκριτος δέ καί γλαφυρός λέγω ἀποφαίνω , διά τίς οὗτος ἑκάτερος . ἐπαινέω ὁ Δημόκριτος ὡς πιθανός ἀποδίδωμι ὁ αἴτιος ὁ προερέω , οὗτος δέ εἰμί ὁ κινέω τε καί κινέω · ἕπω γάρ ὅτι ὁ πῦρ , ἐκ ὅς καί ὁ Ψυχή , φημί τις κινέω τε καί κινέω ὁ ἄναξ πρῶτος . πιθανός οὖν ἀποδίδωμι οὗτος ὁ αἴτιος ὁ Δημόκριτος , διά τίς ὁ πῦρ καί ὁ ψυχή ἐκ ὁ αὐτός γάρ ἀρχή ἀμφότερος , λέγω δή ὁ σφαιρίς - Κῶς ἄτομος ) καί κινέω καί κινέω . ποιέω γάρ , φημί , ὁ νόος ἤτοι ὁ Ψυχή αὐτός γάρ ἀμφότερος παρά αὐτός ) ἐκ ὁ πρῶτος σῶμα , λέγω δή ὁ ἄτομος , καί οὗτος οὖον ὁ τυγχάνω , ἀλλά ὁ σφαιρόω - δήω , ὅστις διά δύο αἴτιος κινητικός εἰμί , ὁ τε λεπτομερής εἰμί καί διά οὗτος διαδύνω διά πᾶς διά μικρομέρεια ῥᾳδίως καί οὗτος κινέω κινέω αὐτός · ἔτι διά ὁ σχῆμα σφαιρικός εἰμί εὐκίνητος οὗτος ὑπάρχω . ὥστε καί ὁ κινέω αὐτός καί ὁ κινέω ὁ ἄλλος ἀποδίδωμι ὁ αἴτιος . ἄξιος δέ ζητέω διά ποῖος αἴτιος ὁ Δημόκριτος μικρομερής λέγω εἰμί ὁ σφαιρικός ἄτομος , ὥστε καί διά οὗτος εὐκίνητος εἰμί . ὅτι μέν γάρ καί εὐκίνητος ὁ σφαιροειδής , δῆλος · δείκνυμι γάρ ὅτι ὁ σφαῖρα κατά σημεῖον ἅπτω ὁ ἐπίπεδος · ἅτε οὖν κατά σημεῖον ἐφάπτω εὐκίνητος εἰμί ῥᾳδίως ἐξολισθάνω · διά τίς δέ καί μικρομερής ὁ σφαιρικός , ὡς καί ἐκ οὗτος ὁ αἴτιος ὁ κινέω αὐτός ἀποδίδωμι ; δοκέω γάρ ἀποκληρωτικός εἰμί ὁ λόγος οὗτος · δυνατός γάρ εἰμί καί ὁ πυραμοειδής ἢ ἀγκιστροειδής ἢ ἁπλόος ἄλλος ὁποῖος μικρομερής εἰμί . φημί οὖν ὅτι δείκνυμι ἐν γεωμετρία ὅτι ὁ εὐθύγραμμος καί ἰσοπερίμετρος σχῆμα ὁ πολυγώνιος ὁ μικρός ἔχω γωνία μείζων ἔχω ὁ ἐμβαδόν . οἷος ὑπόκειμαι τετράγωνος ἔχω ἕκαστος πλευρά δύο πῆχυς , ὡς εἰμί αὐτός ὁ πᾶς περίμετρον πῆχυς ὀκτώ , ὑπόκειμαι δέ καί ἕτερος ἑξάγωνος ἔχω ἕκαστος πλευρά εἷς τρίτος πῆχυς , ὡς γίγνομαι καί οὗτος ὁ περίμετρον πῆχυς ὀκτώ · ὑπόκειμαι καί ἄλλος ὀκτάγωνον ἕκαστος ἔχω πλευρά πῆχυς εἷς , ὡς εἰμί καί οὗτος ὁ περίμετρον πῆχυς ὀκτώ . οὗτος οὖν ὁ σχῆμα ὁ τετράγωνος καί ἑξάγωνος καί ὀκτάγωνος ἴσος ἔχω ὁ περίμετρον ἕκαστος γάρ ὀκτώ πῆχυς ) μείζων μέν ἔχω ἐμβαδός ὁ ὀκτάγωνον , μικρός δέ ὁ ἑξάγωνος καί οὗτος μικρός ὁ τετράγωνος . εἰμί τοίνυν ὁ πολυγώνιος πολυχώρητος , ὁ κύκλος ἄρα πᾶς ὁ ἰσοπερίμετρος σχῆμα πολυχώρητος ἔχω ὁ ἐμβαδόν , διότι ὁ πολυγώνιος ὁ σχῆμα ἐγγίζω μᾶλλον ὁ κύκλος · ὅσος γάρ γίγνομαι πολυγώνιος , ἐγγύτερος ὁ ἀγωνία εἰμί , ἄγωνος δέ ὁ κύκλος . ὁ αὐτός λόγος καί ἐπί ὁ στερεός · ὥστε ὁ σφαῖρα ὁ εὐθύγραμμος καί ἰσοπερίμετρος στερεός πολύχωρος εἰμί . εἰμί τοίνυν οὗτος οὕτως ἔχω , καί ὁ ἰσοπερίμετρος ὁ πολυγώνιος μείζων ἔχω ὁ ἐμβαδόν , c4r καί ἐναλλάξ ἄρα ὁ ἔχω ὁ αὐτός ἐμβαδόν1 σχῆμα ὁ πολυγώνιος κακός ὁ περίμετρον ἔχω . οὐκοῦν καί πᾶς ὁ σφαῖρα μικρός ἔχω ὁ περίμετρον . καλῶς οὖν ὁ Δημόκριτος ὁ ἴσος ἄτομος ὁ ὄγκος ὁ σφαιρικός μικρομερής ὑποτίθημι , καί διά οὗτος διά πᾶς δύναμαι διεισδύνω καί ὁ εὐκίνητος εἰμί διά ὁ κατά σημεῖον ἐφάπτω ὁ ἐπίπεδος κινέω ὁ ἄλλος . p . ὅς 13 Ἀναξαγόρας δέ ἕτερος μέν ἔοικα λέγω Ψυχή τε καί νόος , ὥσπερ εἶπον καί πρότερος , χράω δέ ἄμφω ὡς εἷς φύσις . ἤια μέν γάρ λέγω ὅτι ὁ νόος αἴτιος εἰμί ὁ ὀρθός τε καί καλός , ὡς δή ἄλλος τις αἴτιος εἰμί ὁ μή τοιοῦτος , ὅστις εἰμί ὁ εἰμί ὁ ψυχή , δοκέω διακρίνω ὁ νόος ὁ Ψυχή . ὁ μέν γάρ ψυχή ἅτε ἐκ συλλογισμός γιγνώσκω ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις οἷος τε εἰμί καί ἁμαρτάνω , ὅταν ἐν ὁ πρότασις ὁ μή εἰμί ὡς εἰμί λαμβάνω · ὁ μέντοι νόος ἁπλόος ἐπιβολή ὁ πρᾶγμα ἐπιβάλλον , ὡς αὐτός φημί , ἢ γιγνώσκω ἢ οὐ γιγνώσκω , καί διά οὗτος ἀναμάρτητος · εἰμί γάρ ἁμαρτάνω , συμβαίνω ἀνόητος εἰμί ὁ νόος , ὅσπερ ἄλογος . διά μέν οὖν οὗτος διακρίνω δοκέω ὁ Ἀναξαγόρας ὁ νόος ὁ Ψυχή · ἐν ὅς δέ πάλιν λέγω ὅτι ὁ πᾶς κινέω νόος , καί ὅτι ἐν πᾶς ὁράω ὁ ζῷον καί μικρός καί μέγας καί τίμιος καί ἄτιμος , ὁ αὐτός λέγω ὁ Ψυχή ὁ νόος . Ψυχή γάρ ὁ κινέω καί ὁ ἐν πᾶς ὁράω ὁ ζῷον , οὖον μέντοι νόος . πλήν ἀρχή γε ὁ νόος τίθημι μάλιστα πᾶς . εἰμί γάρ καί ὀνομάζω νόος Δημόκριτος , ἀλλά οὖν οὐ ἐν ἀρχή λόγος αὐτός ἀποτίθημι · ὁ μέντοι Ἀναξαγόρας μάλιστα ἀρχή εἰμί φημί ὁ νόος ὡς 6 ὅσος R 7 ἐγγύτερος Diels : ἐγγύς γάρ libri 11 ἐμβαδόν1 om . R 15 TravTOillii D 17 δέ ἕτερος — λέγω D : μέν om . R : δέ ἔοικα μέν ἕτερος λέγω t et Arist . 17 . 18 νόος καί Ψυχή R 18 καί ( ante πρότερος ) om . R χράω DR de an . EX : χράω t et de an . codd . pierique 20 λέγω D ὀρθός Dt : ὁράω R 25 φημί ] cf . Metaph . Θ 10 p . 1051b 24sqq . 28 ὅς δέ Dt : ὅς καί R 31 κινέω D νόος DR : νόος t post νόος add . ὅς δέ πάλιν Dt 32 post ὁ νόος rasuram complura verba complectentem habet D ποιητικός δηλονότι . καί ἐπαινέω γε αὐτός κατά οὗτος καί ὅτι ἁπλόος καί ἀμιγής σῶμα αὐτός ὑποτίθημι καί οὐ ὥσπερ ὁ ὁμοιομέρεια λέγω μείγνυμι πᾶς ἐν πᾶς , οὗτος καί ὁ νόος , ἀλλά ἀμιγής καί καθαρός καί ἀπολόω φημί αὐτός εἰμί . ὅθεν καί ὁ Ἀριστοτέλης ὁ αὐτός καί αὐτός περί ὁ νόος ἀποφαίνω , καί ὅσπερ ἐπαγγέλλω οὗτος καί ποιέω , λέγω δή ὁ καλῶς εἴρω λαμβάνω . φημί γοῦν περί αὐτός ἀποδίδωμι δέ ἄμφω ὁ αὐτός ἀρχή , ὁ τε γιγνώσκω καί ὁ κινέω , λέγω νόος κινέω ὁ πᾶς · διά γάρ ὁ εἶπον νόος ὁ γνωστικός ὁ ἀρχή οὗτος ἀποδίδωμι δύναμις , ὁ αὐτός δέ σαφῶς καί κινέω ὁ πούς φημί . p . 405a 18 ἔοικα δέ καί Θαλῆς ἐκ ὅς ἀπομνημονεύω κινητικός τίς ὁ ψυχή ὑπολαμβάνω . δοκέω μή προσφυῶς ὁ Θαλῆς δόξα μιμνήσκω · πρόκειμαι γάρ ὁ δείκνυμι ὅτι ὁ ἀποβλέπω εἰς ὁ γνωστικός ὁ Ψυχή ἐκ ὁ ἀρχή ἐκ ὅς ὁ πρᾶγμα ὑποτίθημι εἰμί καί αὐτός φημί , διότι ὁ ὅμοιος ὑπό ὁ ὁμοιόω γιγνώσκω , ἱστορέω ὁ περί Θαλῆς δόξα οὐδείς εἶπον τοιοῦτος οἷος ἐπί ὁ ἄλλος , ἀλλά ὅτι ὁ λίθος ὁ ἕλκω ὁ σίδηρος ἔμψυχος λέγω ὁ Ψυχή ἴδιος λέγω ὁ κίνησις . ἀλλά καί ὁ εἰς ὁ κινητικός ἀφοράω ἱστορέω ὁ δόξα , ἕκαστος λέγω ὁ κινητικός αὐτός δόξα οὗτος ὁ Ψυχή εἶπον στοιχεῖον , Δημόκριτος μέν ὁ σφαιρικός ἄτομος , ὁ δέ Πυθαγόρειος ὁ ἐν ὁ ἀήρ ξύσμα , ἄλλος ὁ πῦρ , ἄλλος ὁ ἀήρ · ἐπί μέντοι ὁ ὁ Θαλῆς δόξα ἀρχή ὁ εἰμί ὁ ὕδωρ τίθημι οὐδείς τοιοῦτος φημί . οὖον γάρ εἶπον φέρω εἶπον ὅτι Θαλῆς ὁ ὕδωρ ψυχή τίθημι καί διά οὗτος ἕλκω φημί ὁ σίδηρος ὁ λίθος ὡς ἔμψυχος καί διά οὗτος ἐκ ὕδωρ εἰμί . αὐτός οὖν οὐ εἶπον , ἀλλά ὅτι μόνος ἔμψυχος λέγω ὁ λίθος . τίς ἕνεκα ; ἢ ὅτι οὐ φέρω αὐτός σύγγραμμα ἀλλά ἀπομνημόνευμα , καί διά οὗτος φεύγω ὁ φορτικός ὁ λόγος ἄγραφος κατηγορέω ὁ ἀνήρ , ἢ ὅτι καί αἰδώς τις ὁ ἀνήρ ἀπονέμω διά ὁ πολύς αὐτός ἀξιόλογος δόγμα ἀπομνημονεύω . φημί γάρ ὅτι λέγω ὡς ὁ πρόνοια μέχρι ὁ ἔσχατος διήκω καί οὐδείς αὐτός λανθάνω , οὐδέ ὁ μικρός . διά οὗτος οὗτος ὁ μέν οὖον λέγω εἰμί ὁ δόξα οὗτος ὅτι ἐκ ὕδωρ ὁ ψυχή , ἀλλά τοσοῦτος μόνος ὅτι καί αὐτός ὁ κίνησις ὁ Ψυχή ἀπονέμω . ἐφεξῆς δέ Ιππωνά φημί οὗτος δοξάζω ὅτι ἐκ ὕδωρ ὁ ψυχή · καί γάρ ὁ πᾶς ἀρχή καί αὐτός λέγω ὁ ὕδωρ . p . 405a21 Διογενής δέ ὥσπερ καί ἕτερος τις ἀήρ . Διογενής ὁ Ἀπολλωνιάτης καί Ἀναξιμένης ἀρχή ὁ εἰμί ὁ ἀήρ λέγω , ἐκ οὗτος καί ὁ ψυχή λέγω , καί γιγνώσκω μέν πᾶς ὁ ψυχή ὡς ἔχω ὁ ὁ πᾶς ἀρχή , κινητικός δέ εἰμί διά λεπτομέρεια . εἴρω γάρ ὅτι δεῖ ὁ κινέω λεπτομερής εἰμί , ὥστε διαδύνω διά ὅλος ὁ κινέω , ἵνα καί ὅλος κινέω · λεπτομερής δέ ὁ ἀήρ . p . 405a25 καί Ἡράκλειτος δέ ὁ ἀρχή εἰμί φημί Ψυχή , εἴπερ ὁ ἀναθυμίασις , ἐκ ὅς ὁ ἄλλος συνίστημι . ἔρομαι πολλάκις ὅτι ἀρχή λέγω εἰμί ὁ εἰμί οὗτος ὁ πῦρ , πῦρ δέ οὖον ὁ φλόξ · ὡς γάρ Ἀριστοτέλης φημί , ὁ φλόξ ὑπερβολή εἰμί πῦρ · ἀλλά πῦρ λέγω ὁ ξηρός ἀναθυμίασις · ἐκ οὗτος οὖν εἰμί καί ὁ ψυχή ὡς εὐκίνητος καί λεπτομερέστατος . ἐπεί γάρ ὁ εἰμί ἐν συνεχής κινέω λέγω εἰμί καί ἀναιρέω ὁ στάσις ἐκ ὁ εἰμί , ὥσπερ καί Πρωταγόρας καί ἄλλος πολύς , ὁ δέ γιγνώσκω καί ὁ κινέω ἴδιος Ψυχή λέγω εἰμί , διά οὗτος ἐκ ὁ ἀναθυμίασις αὐτός λέγω · ὁ γάρ πρᾶγμα ἐν κινέω εἰμί δήω καί ὁ γιγνώσκω ὁ πρᾶγμα ἐν κινέω εἰμί , ἵνα συμπαραθέω αὐτός ἐφάπτω καί ἐφαρμόζω αὐτός · ὁ γάρ ἵστημι πῶς ἄν γιγνώσκω ὁ κινέω ; ὅθεν ὁ μέν γνῶσις ὁ Ψυχή δίδωμι ὁ τε ἐκ ὁ ἀρχή εἰμί ὁ πᾶς , λέγω δέ ὁ ἀναθυμίασις , καί ὁ ἐκ ὁ κινητικός εἰμί · κινέω γάρ ὁ κινέω γιγνώσκω · κινέω δέ αὐτός λέγω διά ὁ λεπτομέρεια ὁ ἀναθυμίασις καί ὁ ὡς ἐν σῶμα ἀσώματος . δεῖ γάρ ὁ κινέω , ὡς εἶπον πολλάκις , λεπτομερής εἰμί , ἵνα διαδύνω διά ὅλος ὁ κινέω · λεπτομερής δέ ὁ ἀναθυμίασις καί ἀεικίνητος καί ὁ ἄλλος κίνησις αἰτία , διό καί ὁ σεισμός ἐκ οὗτος ὁ Ἀριστοτέλης δείκνυμι γίγνομαι καί ὁ ἄλλος κινέω · p . 405327 ὁ δέ κινέω κινέω γιγνώσκω · ἐν κινέω δέ εἰμί ὁ εἰμί ἐκεῖνος οἴομαι καί ὁ πολύς . Δεύς ὑπερβιβάζω ὁ λέξις , ἵνα σαφής γίγνομαι ὁ λέγω , οὕτως · ἐν κινέω δέ εἰμί ὁ εἰμί ἐκεῖνος οἴομαι καί ὁ πολύς , ὁ δέ κινέω κινέω γιγνώσκω . ἐπεί γάρ ἐν κινέω ὁ εἰμί ὑπολαμβάνω εἰμί , διά οὗτος ἐκ ὁ κινητικός ὁ ψυχή λέγω · δεῖ γάρ ὁ κινέω κινέω γιγνώσκω · ὁ γάρ ὅμοιος ὁ ὅμοιος . ὅτι δέ οὐ ἀναιρέω ἐκ ὁ εἰμί ὁ στάσις , ὁράω οὗτος ὑπολαμβάνω , καί ἐν ὁ Θεαίτητος καί πολλαχοῦ ὁ Πλάτων καί ὁ Ἀριστοτέλης καί ἐν ὁ περι οὐρανός καί ἐν ὁ μετά ὁ φυσικός . εἰμί γάρ μή εἰμί , φημί , στάσις ἐν ὁ πᾶς , ἀδύνατος ἀεί κίνησις εἰμί · αὐτός γάρ οὗτος ὁ ἀεί κινέω μονή τίς εἰμί καί στάσις · εἰμί δέ ἀναιρέω ὁ στάσις , συναναιρέω καί ὁ κίνησις · εἰμί γάρ μή στάσις ἔχω ἐν ὁ κινέω ὁ κινέω , οὖον κινέω δηλονότι . p . 405a 29 παραπλήσιος δέ οὗτος καί Ἀλκμαίων ἔοικα ὑπολαμβάνω περί φυχή . καί οὗτος Πυθαγόρειος εἰμί εἰς ὁ κινητικός ὁ Ψυχή ἀποβλέπω ἐκ ὁ οὐράνιος σῶμα αὐτός λέγω εἰμί καί διά οὗτος ἀθάνατος ἀεικίνητος γάρ ὥσπερ ἐκεῖνος ) , αὐτόθεν συλλαμβάνω ὅτι ὁ οὐράνιος ἀθάνατος . ὅθεν οὖν οὗτος ὁ γνωστικός δίδωμι ὁ Ψυχή , εἰμί μέν καί ἄλλος αἴτιος τις ἀποδίδωμι ὁ γνῶσις αὐτός , οὐ ἐμός λέγω · οὔτε γάρ ὁ σύγγραμμα ὁ ἀνήρ οὗτος πρόχειρον ἐγώ εἰμί οὔτε ὁ Ἀριστοτέλης πλέω τίς οὗτος ἱστορέω . λέγω οὖν ὅτι οὖον πάντως πᾶς καί ὁ κίνησις καί ὁ γνῶσις αὐτός λόγος δίδωμι , ἀλλά ὁ μέν ἀμφότερος , ὁ δέ ὁ ἕτερος · ὥστε οὖον δεῖ ἐγώ ἐπί πᾶς ἀμφότερος ζητέω . p . 405b1 ὁ δέ φορτικός καί ὕδωρ τις ἀποφαίνω , καθάπερ Ἵππων . οὗτος ἄθεος ἐπικαλέω διά αὐτός οὗτος , ὅτι ὁ ὁ πᾶς αἴτιος οὐδείς ἄλλος ἢ ὁ ὕδωρ ἀποδίδωμι . φορτικός δέ εἶπον ὁ δόξα οὗτος μάλιστα μέν ὡς ὄχλος μόνος παρέχω ὁ ἀκροατής , ἔπειτα ὡς ὑλώδης καί κάτω ἐν ὁ ὕλη ὁ ψυχή κατάγω , καί ὅτι οὔτε εὐκίνητος ἵημι κινητικός ὁμοίως ὁ ὕδωρ καί παθητικός μᾶλλον ἢ ποιητικός ( ὁ γάρ ὑγρός ἐν ἵημι ὁ ὕδωρ ἔχω ὁ εἰμί παθητικός ) , ὁ δέ ὁ ποιέω μᾶλλον ἢ ὁ πάσχω προσήκω . νομίζω δέ , φημί , οὗτος ὁ ψυχή ὕδωρ εἰμί διά ὁ ὁ γονή πᾶς ὑγρός εἰμί · καί γάρ ὁ καρπός ὁ σπέρμα ὑγρός πρῶτος γίγνομαι . καί ἀντιλέγω , φημί , ὁ αἷμα λέγω εἰμί ὁ ψυχή λέγω ὅτι ὁ γονεύς , ἐκ ὅς ὁ εἰμί καί ὁ ζῶ ὁ ἔμψυχος , ὕδωρ εἰμί καί οὐ αἷμα . καίτοι εἰμί ἀπλόος ὁ ὑγρός ψυχή εἰμί , ἐσθίω πᾶς ὑγρός ψυχή εἰμί . καί ὁ γονή δέ οὐ ἧ ὑγρός ἔμψυχος εἰμί · ἀμελέω ἐάν διαπνέω , ὑγρός μέν ἔτι εἰμί , Ἄζων δέ καί νεκρός . καί οὖον οὗτος μόνος · καί γάρ πολύς ὑγρός ἔχω ἔμφυτος θερμότης οὐ ἤδη καί ἔμψυχος εἰμί , ἀλλά δεῖ καί ὁ φυσικός λόγος . πρῶτος δέ ψυχή λέγω ὁ γονή οἱονεί σπέρμα Ψυχή καί ἀρχή Ψυχή · ὡς γάρ ἀρχή εἰμί ὁ ἀνθρώπειος σῶμα , οὗτος κατά ἐκεῖνος Ψυχή εἰμί ἀρχή . p . 405b5 ἕτερος δέ αἷμα , καθάπερ καί Κριτίας , ὁ αἰσθάνομαι Ψυχή οἰκεῖος ὑπολαμβάνω . Κριτίας εἴτε ὁ εἷς ὁ τριάκοντα , ὅς καί Σωκράτης ἀκροάομαι , ἢ καί ἄλλος τις λέγω , οὐδείς διαφέρω . φημί δέ καί Ἄλος Κριτίας γίγνομαι σοφιστής , ὅς καί ὁ φέρω σύγγραμμα εἰμί , ὡς Ἀλέξανδρος λέγω · ὁ γάρ ὁ τριάκοντα μηδέ γράφω ἄλλος τίς , πλήν πολιτεία ἔμμετρος . οὗτος οὖν ὁ ψυχή λέγω αἷμα εἰμί · “ αἷμα γάρ ” , φημί , “ ἄνθρωπος περικάρδιον εἰμί νόημα ” . οὗτος δέ ἐπεί ὁ ψυχή ὁ αἰσθάνομαι χαρακτηρίζω , ἀναίσθητος δέ ὁ ἄναιμος ὁ μόριον , θρίξ , ὀστέον , ὄνυξ καί ὁ τοιοῦτος · ὥστε ὁ αἴσθησις αἴτιος ὁ c5r αἷμα . ὁ δέ αἴσθησις Ψυχή δείδω · οὐκοῦν ὁ αἷμα ψυχή , καί ὁ ἰατρικός λόγος δείκνυμι ὁ νεῦρον ἢ μόνος ἢ μάλιστα αἰσθητικός , καί οὗτος οὖον πᾶς ἀλλά τις . ἔτι δέ εἰμί ὁ αἷμα ψυχή , ὁ ἄναιμος ἄρα ὁ ζῷον ἄψυχος · ἄναιμος δέ πᾶς ὁ ἔντομα , μυῖα , μύρμηξ καί εἰμί τίς ὅμοιος , ὅσπερ ὅτι καί αἴσθησις μετέχω προφανής . οὔτε ὁ αἰσθάνομαι ἄρα αἴτιος ὁ αἷμα καί διά οὗτος οὔτε ψυχή ὁ αἷμα , εἰμί γε καί ὁ ἄναιμος ὁ ζῷον καί ἔμψυχος καί αἰσθητικός . p . 405b8 Πάν γάρ ὁ στοιχεῖον κριτής λαμβάνω , πλήν ὁ γῆ . κριτής ἀντί ὁ προστάτης ὁ κρίνω καί τίθημι ἕκαστος αὐτός ἀρχή εἰμί . ὁ δέ γῆ μόνος οὐδείς εἶπον ψυχή εἰμί , διότι οὐδέ ἀρχή ὁ πρᾶγμα ὁ γῆ μόνος οὐδείς ὑποτίθημι πλήν , φημί , ὁ λέγω πᾶς εἰμί ὁ στοιχεῖον ἀρχή , ὥσπερ Ἐμπεδοκλῆς · οὗτος γάρ καί ὁ γῆ ψυχή λέγω . ἢ μᾶλλον πιθανός ὁ λέγω ὅτι ὁ σύνθεσις ὁ στοιχεῖον ψυχή λέγω . ἀλλά ἀντιπίπτω ἐγώ ὁ ἀνωτέρω εἴρω ὅτι λέγω εἰμί καί ἕκαστος οὗτος Ψυχή · εἰμί μή ψυχή ὁ ψυχικός δύναμις ἐκλαμβάνω , ἐπεί καί ἐγώ πολλάκις ὁ δύναμις ὁ Ψυχή ψυχή καλέω · λέγω γάρ ἔχω ὁ ἄνθρωπος φυτικός ψυχή καί ἄλογος . ἀντιπίπτω πᾶς σχεδόν ὁ ἀπαριθμέω δόξα ὁ ἐκ πλείων λέγω ὁ ψυχή αὐτός λέγω ψυχή καί σῶμα , ἐπεί καί ἐκ ὁ αὐτός ἀρχή ἀμφότερος . τίς οὖν μᾶλλον ὁ ψυχή σῶμα ἢ ὁ σῶμα ψυχή ; εἰμί οὖν ἀπολογέομαι ὑπέρ ὁ πλείων ὅτι εἰμί καί ὁ αὐτός ἀρχή λέγω Ψυχή καί σῶμα , ἀλλά οὐ ὁμοίως ἔχω · ὁ γάρ τοιόσδε σύγκρισις καί διάκρισις ὁ ἀρχή καί ὁ ψυχή γίγνομαι καί ὁ διαφορά ὁ σῶμα , ὥσπερ καί ἐγώ ὁ διάφορος ὁ στοιχεῖον κρᾶσις ὁ διάφορος σῶμα , ἀλλά καί ὁ διαφορά ὁ μέταλλον ἐκ ὁ διάφορος ὁ ἀναθυμίασις σύγκρισις . ἐν μέντοι ὁ περι γένεσις καί φθορά ἐλέγχω ὁ δόξα οὗτος ὁ Ἀριστοτέλης ὅς λέγω σύγκρισις καί διάκρισις ὁ στοιχεῖον ὁ γένεσις καί ὁ φθορά γίγνομαι . p . 405b9 πλήν εἰμί τις αὐτός εἴρω ἐκ πᾶς εἰμί ὁ στοιχεῖον ἢ πᾶς . ἐπεί ὁ ἐκ πᾶς σημαίνω καί ὁ κατά κρᾶσις γίγνομαι , εἶδος τις ἔξωθεν ἐπιγίγνομαι ὁ κρᾶσις , ὥσπερ ὁ ὁ σάρξ εἶδος ὁ κρᾶσις ὁ τέσσαρες στοιχεῖον , ὁ δέ ἐκ πᾶς λέγω οὐ λέγω οὕτως ὥσπερ καί ἐγώ φημί , ἀλλά ψιλός ὁ σύνθεσις ὁ στοιχεῖον λέγω ὁ Ψυχή , διά οὗτος εἶπον ἐκ πᾶς .. προστίθημι ἢ πᾶς . p . 405b 10 ὁρίζω δέ πᾶς ὁ ψυχή τρεῖς ὡς εἶπον , κινέω , αἴσθησις , ὁ ἀσώματος . οὗτος ὥσπερ ἀνακεφαλαίωσις εἰμί ὁ εἴρω . ὁρίζω δέ οἷος περιγράφω καί χαρακτηρίζω . πρότερος δέ εἶπον κινέω καί αἴσθησις γνωρίζω ὁ Ψυχή , νῦν προστίθημι καί ὁ ἀσώματος , ὡς ἐκ ὁ ἀπαριθμέω δόξα καί οὗτος ἀνακύπτω καί εὑρίσκω · ὁ γάρ εὐκίνητος καί ἀεικίνητος συνέπομαι ὁ ἀσώματος · ἀσώματος δέ οὖον ὁ κύριος λέγω νῦν , ἀλλά ὁ λεπτομερής . πᾶς δέ , φημί , οὗτος , ὁ κίνησις , ὁ αἴσθησις , ὁ ἀσώματος πρός ὁ ἀρχή ἀνάγω · τουτέστι τοιοῦτος φημί αὐτός εἰμί , ἐπεί ἐκ τοιοῦτος ἀρχή . ὁ δέ ὁρίζω πᾶς οὐ ὡς πᾶς ὁ τρεῖς περί Ψυχή διορίζω διό προστίθημι ὡς εἶπον ) , ἀλλά τις μέν πᾶς αὐτός ἀποδίδωμι , τις δέ ἔνιοι , ὡς ἐκ ὁ εἴρω περί ὁ δόξα εἰμί εὑρίσκω . p . 405b 12 Διὸ καί ὁ ὁ γιγνώσκω ὁρίζω αὐτός στοιχεῖον χέω ἢ ἐκ ὁ στοιχεῖον ποιέω , λέγω παραπλήσιος πλήν εἷς . ὅτι2 πᾶς ὁ τρεῖς οὗτος , ὅσπερ φημί ὁ Ψυχή ὑπάρχω , ἐπί ὁ ἀρχή ἀνάγω . ὁ γοῦν , φημί , πρός ὁ γνωστικός αὐτός ἀποβλέπω , ἐπεί ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος γιγνώσκω , ἐκ ὁ παρά ἑαυτοῦ ἀρχή ἕκαστος αὐτός ἀποφαίνω , ὁ μέν πλείων ἐρῶ ἐκ πλείων , ὁ δέ εἷς ἐκ εἷς . ἐπεί γάρ πᾶς εἰμί γνωστικός , δήω νομίζω ὁ ἀρχή πᾶς ἔχω ἐν ἑαυτοῦ . μόνος δέ , φημί , Ἀναξαγόρας οὖον ὁ αὐτός οὗτος βαδίζω · πᾶς γάρ σωματικός ἀρχή αὐτός δίδωμι διά ὁ γνῶσις , ἐκεῖνος ὁ νόος ψυχή εἰμί λέγω , ἐπεί ἔργον μέν Ψυχή ὁ κινέω , ὁ δέ νόος λέγω κινέω ὁ πᾶς , ὥστε ὁ νόος ψυχή λέγω , οὗτος ὁ νόος καθαρός λέγω καί ἀμιγής καί ἀπαθής , τουτέστιν ἀσώματος . ὁ γάρ ὁμοιομέρεια λέγω ἀρχή ὁ εἰμί , οὗτος δέ μείγνυμι ἐν ἀλλήλων , ὁ νόος λέγω οὗτος ἀμιγής εἰμί καί καθαρός , ὡς ἕτερος αὐτός λέγω ὁ ἀρχή ἐκ ὅς ὁ πᾶς , ὁ ἐναντίος πᾶς φέρω . ὅθεν ἀποδέχομαι αὐτός Ἀριστοτέλης ὡς ἀσώματος ἐρῶ ὁ Ψυχή , οὖον μήv κατορθόω φημί ὁ περί Ψυχή λόγος · ἀμιγής γάρ εἰμί καί ἀκοινώνητος καί μηδείς σχέσις ἔχω πρός ὁ ἀρχή ἐκ ὅς ὁ πᾶς πῶς γιγνώσκω ὁ πᾶς , φημί , ἄδηλος . οὔτε γάρ αὐτός Ἀναξαγόρας οὗτος ἐγώ παρίστημι οὔτε ἐκ ὁ | αὐτός λόγος εἰμί οὗτος συλλογίζομαι . c 5v πᾶς οὖν ὁ μέν σωματικός ἀρχή ὁ Ψυχή ὑποτίθημι , ὁ δέ μόνος ἀσώματος , οὐδέτερος ὁ λόγος κατορθόω εἰμί , ἀλλά ἑκάτερος μέρος τίς ὁ ἀληθής εἴρω . ὁ μέν γάρ οὐσία δεῖ εἰμί ἀσώματος , εἴπερ ἀγαθός δεῖ εἰμί ὁ γιγνώσκω ὁ μή γιγνώσκω , ὁ μέντοι σῶμα ὁ ἀρχή δεῖ ἵημι ἐν ὁ ἀσώματος οὗτος οὐσία , οὖον ὁ ὑλικός ἀλλά ὁ λόγος αὐτός . ἵημι ἐκ ὁ εἴρω ἐμφανής . ἐν πολύς γάρ διαρρήδην μέν πολλάκις οὐ εἴρω2 τίς ὁ παλαιός , ἐκ ὁ εἴρω δέ εἰμί συλλογίζομαι , ὥσπερ ὅτι ὁ νόος αὐτός ὁ Ψυχή λέγω Δημόκριτος καί Ἀναξαγόρας συλλογίζομαι . p . 405 b23 ὅσος δέ ἐναντίωσις ποιέω ἐν ὁ ἀρχή , καί ὁ ψυχή ἐκ ὁ ἐναντίος συνίστημι . τοιοῦτος εἰμί Ἐμπεδοκλῆς · ὁ γάρ τέσσαρες στοιχεῖον , ἐκ ὅς ὁ Ψυχή φημί εἰμί , ἐκ ἐναντίος ποιότης σύγκειμαι , ἔτι δέ ὁ νεῖκος καί ὁ φίλιος . ὁ δέ ἕτερος ὁ ἐναντίος , οἷος θερμός ἢ ψυχρός ἤ τίς τοιοῦτος ἄλλος , καί ὁ ψυχή ὁμοίως εἷς τίς οὗτος τίθημι . ἕτερος ὁ ἐναντίος τίθημι Ἵππων καί ηραλκειος , ὁ μέν ὁ θερμός · πῦρ γάρ ὁ ἀρχή εἰμί · ὁ δέ ὁ ψυχρός , ὕδωρ τίθημι ὁ ἀρχή . ἑκάτερος οὖν οὗτος , φημί , καί ἐτυμολογέω ἐπιχειρέω ὁ ὁ Ψυχή ὄνομα πρός ὁ οἰκεῖος δόξα , ὁ μέν λέγω διά οὗτος ζῶ λέγω ὁ ἔμψυχος παρά ὁ ζέω , οὗτος δέ ὁ θερμός , ὁ δέ ψυχή καλέω ἐκ ὁ ψυχρός , ὅθεν ἔχω ὁ εἰμί , παρά ὁ αἴτιος ἐγώ γίγνομαι ὁ διά ὁ ἀναπνοή ψῦξις . ἐπεί γάρ ὁ μέν ζωή ἐκ ὁ Ψυχή ὑπάρχω , ὁ δέ ψυχή ἐκ ψυχρός ἐκ ὕδωρ γάρ ) . διά οὗτος δεῖ ὁ ἀναπνοή κολάζω ὁ ψύχω ὁ περικάρδιον θερμός καί οὐ ἐάω ὁ ψυχικός δύναμις ἐπικρατής γίγνομαι , λέγω δή ὁ ψυχρός . p . 405b31 ἐπισκεπτέος δέ πρῶτος μέν περί κίνησις . Ἀπαριθμέω ὁ ὁ παλαιός δόξα , ὁ τε εἰς ὁ κινητικός ὁ Ψυχή ἀποβλέπω καί ὁ εἰς ὁ γνωστικός , ἐναύω λοιπός ἄρχω ὁ πρός οὗτος ἐλέγχω . καί ἔλεγχος δέ αὐτός ὁ δόξα , οὐ ὅτι κακῶς ὑποτίθημι αὐτός κινέω ὁ σῶμα ἢ γιγνώσκω ὁ πρᾶγμα ἢ ἀσώματος εἰμί , ἀλλά ὅτι ὑπονοέω κινέω αὐτός κινέω , καί γιγνώσκω ὁ ἔχω ἐν ἑαυτοῦ ὁ πρᾶγμα , καί ὅτι πρός ὁ ἀσώματος ἀποβλέπω βλέπω οὖον ἀσώματος δοξάζω ἀλλά λεπτομερής σῶμα εἰμί ὁ λοιπός . πρῶτος οὖν ἄρχω ἐκ ὁ εἰς ὁ κινητικός ἀποβλέπω , ἐπεί καί πρῶτος αὐτός ἱστορέω . νομίζω δέ οὗτος , ὡς μανθάνω , ἐπεί κινέω ὁ ψυχή πᾶς δέ ὁ κινέω καί αὐτός κινέω ) καί ὁ ψυχή κινέω , οὐ ὑπό ἄλλος δέ αὐτός κινέω , ἀλλά ὑπό ἑαυτοῦ καί εἰμί αὐτοκίνητον . πρός οὗτος οὖν ἐνίστημι πρῶτος , ὄψ ἀδύνατος ὁ ψυχή κινέω · τοσοῦτος γάρ ἀπέχω , φημί , ὁ λέγω αὐτός αὐτοκίνητον , ὅτι καί ἀδύνατος εἰμί λέγω καθόλου ὁ κινέω αὐτός . αἰνίσσομαι δέ μάλιστα πρός Πλάτων . ἀλλά πρίν εἰς ὁ παρά αὐτός λέγω ἐμβάλλω , δείκνυμι διά ὀλίγος ὅτι ἐκ αὐτός x003E ; Ἀριστοτέλης λέγω πᾶς ἀνάγκη εἰμί ὁ ψυχή κινέω , ἔπειτα ὁ ῥητός ἐπέξειμι , πῶς τε ἀκίνητος αὐτός εἰμί λέγω ὁ Ἀριστοτέλης , καί πῶς ὁ Πλάτων ἀεικίνητος . ἐν τοίνυν ὁ φυσικός ἀκροάομαι ὁρίζω ὁ κίνησις ὁ Ἀριστοτέλης φημί ὅτι κίνησις εἰμί ὁ ὁ δύναμις εἰμί ἐντελέχεια , ὅς τοιοῦτος εἰμί , οὗτος δέ εἰμί ὁ ὁ δύναμις εἰμί ἐπί ὁ κατά ἐνέργεια † μετά οὗτος ὁ δύναμις εἰμί · οὗτος γάρ σημαίνω ὁ ὅς τοιοῦτος εἰμί · εἰμί γάρ παύω ὁ δύναμις , καί ὁ κίνησις παύω . εἰμί οὖν ὁδός ἐκ ὁ δύναμις ἐπί ὁ ἐνέργεια . εἰμί τοίνυν κίνησις εἰμί ὁ ὁδός ὁ ἐκ ὁ δύναμις εἰς ὁ ἐνέργεια , λέγω δέ πάλιν ἐν οὗτος ὁ βιβλίον ὁ Ἀριστοτέλης ὅτι ὁ ψυχή δύναμις εἰμί νόος , καί ὅτι γίγνομαι ποτός ἐνέργεια νόος καί εὕω γε , φημί , ὁ λέγω ὁ ψυχή τόπος εἶδος , πλήν ὅτι οὖον πᾶς ἀλλά ὁ νοητικός , καί οὐ ἐντελέχεια ἀλλά ὁ εἶδος δύναμις , καί πάλιν φημί ὅτι γραμματεῖον ἔοικα ἄγραφος , αὐτός δέ εἶπον δύναμις γραμματεῖον ὅς γίγνομαι ποτός ἐνέργεια γράφω ) , εἰμί τοίνυν κίνησις μέν εἰμί ὁ ἐκ ὁ δύναμις ἐπί ὁ ἐνέργεια ὁδός , ὁ ψυχή δέ δύναμις εἰμί νόος γίγνομαι ποτός δέχομαι ὁ εἶδος ἐνέργεια νόος , ἐκ ὁ δύναμις ἄρα εἰς ὁ ἐνέργεια προέρχομαι κινέω . ἐνίστημι δέ πρός οὗτος καί φημί ὅτι ἐν ὁ τρίτος βιβλίον ὁλοσχερής εἶπον περί κίνησις καί ὁ ὁρισμός ὁ μεταβολεύς ἐπί κίνησις ἀποδίδωμι εἶπον ὁ ἐκ ὁ δύναμις ὁδός ἐπί ὁ ἐνέργεια κίνησις εἰμί . κακῶς οὖν φημί ἐκ ὁ μή ἀκριβῶς ἀποδίδωμι ὁρισμός ἐλέγχω ὁ Ἀριστοτέλης πειράω , ἐπεί ἐν ὁ πέμπτος βιβλίον ἀκριβής οὗτος διορίζω φημί ὁ μεταβολή ἐπί πλέω εἰμί ὁ κίνησις · εἰμί τίς μέν γάρ κίνησις , οὗτος καί μεταβολή , οὐκέτι δέ ἀνάπαλιν . γίγνομαι γάρ ὁ μεταβολή κατά τέσσαρες κατηγορία , | οὐσία , c 6r ποσός , ποιός , ποῦ . καί εἰμί ὁ μέν ὁ οὐσία μεταβολή γένεσις καί φθορά , ὁ δέ ὁ ποσός αὔξησις καί μείωσις , ὁ δέ ὁ ποιέω ἀλλοίωσις , ὁ δέ ὁ ποῦ φορός . εἰμί οὖν ὁ μέν ἐν ὁ τρεῖς κατηγορία μεταβολή κινέω , ποσός , ποιός , ποῦ , ὁ δέ ὁ οὐσία οὐκέτι . δεῖ γάρ ὁ κινέω μένω , ἵνα καί κινέω , ὁ δέ γίγνομαι καί ὁ φθείρω οὖον μένω . διό καί ὁ κίνησις ἄλλως ἐν ἐκεῖνος ὁρίζω ὁ ἀποδίδωμι ἐν ὁ τρίτος βιβλίον ὁρισμός , μεταβολεύς εἰμί , οὖον κίνησις · φημί γάρ κίνησις εἰμί ὁ ἐκ εἰδοποιέω εἰς εἰδοποιέω μεταβολή , αὐτός δέ εἶπον ὁ ἐκ ὑπόκειμαι εἰς ὑπόκειμαι • ὁ δέ γένεσις καί ὁ φθορά ὁ μέν ἐκ ἀναιδέω εἰς εἶδος μεταβάλλω , ὁ δέ ἐκ εἰδοποιέω εἰς ἀνείδεος . ὅπως δέ οὗτος οὕτως ἔχω , ἐν ἐκεῖνος ὁ πραγματεία ἀκριβῶς εἴρω · νῦν δέ ἀρκέω ὁ εἴρω . οὗτος μέν οὗτος · λέγω δέ ἐγώ , ὁ μεταβολεύς κατά ὁ τέσσαρες κατηγορία θεωρέω , εἰμί μή βούλομαι ὁ Ψυχή , ὁπηνίκα μεταβάλλω ἐκ ὁ δύναμις νόος εἰς ὁ ἐνέργεια , κατά εἷς ὁ τρεῖς , ὅσπερ εἰμί κινέω , μεταβάλλω ὁ γάρ ὁ μεταβολεύς ὁρισμός καί ἐπί αὐτός ἁρμόζω , ὡς δείκνυμι ) * * * οὗτος δέ εἰμί γένεσις καί φθορά . ὥστε ὁπηνίκα μέν μανθάνω , γίγνομαι αὐτός εἴρω , ὅταν δέ ἀγνοέω , φθείρω . ἀλλά οὗτος γελαστός · εἰμί γάρ ὁ ψυχή ψυχή καί πρίν μανθάνω . εἰμί τοίνυν μή κατά οὐσία μεταβάλλω , ἀνάγκη κατά ἄλλος τις αἴτιος ὁ κατηγορία ὁ μεταβολή αὐτός εἰμί . ὁ δέ κατά ἐκεῖνος μεταβολή κινέω εἰμί · κινέω . ὁ ἄρα ὁ ψυχή . εἰμί δέ φαίνω καί ὁ Ἀριστοτέλης ὁ ἐκ ὁ δύναμις εἰς ὁ ἐνέργεια μεταβολή ὁ Ψυχή γένεσις μᾶλλον λέγω εἰμί , οὐ ἀλλοίωσις * * * ὅταν γάρ ἐκ ἀνεπιστήμων Ἐπιστήμων τις γίγνομαι , ὁ τοιοῦτος φημί ὅτι ὁ τελειότης φημί γένεσις , οὐ ἁπλόος ὁ οὐσία · ὥστε τις γένεσις ὁ τοιοῦτος , οὐ ἁπλόος γένεσις . καί ἄλλως ὁ κακία καί ὁ ἀρετή ἐναντίος εἰμί . εἰμί γάρ καί λέγω στέρησις εἰμί ὁ κακία ὡς ἀόριστος καί ἀνείδεος , ἀλλά οὖν διά ὁ μεταβάλλω εἰς ἀρετή ἐναντίος εἰμί καί οὖον στέρησις . ἡʹ γάρ στέρησις , καθώς ἐν κατηγορία οὖον μεταβάλλω εἰς ὁ ἕξις , ὡς ὁ τυφλότης εἰς ὁ ὄψις , μεταβάλλω δέ ὁ ἐναντίος εἰς ὁ ἐναντίος , ὡς ὁ μέλας εἰς ὁ λευκός . οὐκοῦν εἰμί ὁ ψυχή ἐκ κακία εἰς ἀρετή μεταβάλλω καί ἔμπαλιν , οὗτος δέ ἐναντίος ὁ γάρ εἰς ὁ ἐναντίος μεταβολή κίνησις εἰμί · ὑπό γάρ ὁ ποιότης ἀνάγω ) , κινέω ἄρα ὁ ψυχή . καί ἄλλως αὐτός φημί ὁ Ἀριστοτέλης οὗτος διαφέρω κίνησις ἐνέργεια , ὁ ὁ μέν κίνησις ἀτελής ἐνέργεια , ὁ δέ ἐνέργεια ἀθρόος εἰμί · διό καί ὁ θεῖον ἄνευ δύναμις ἐνέργεια εἰμί φημί . ὅθεν ζητέω ἐν ὁ φυσικός ἀκροάομαι , πότερος δύο εἰμί ὁ κινέω ἐν ὁ κινέω καί ὁ κινέω ἢ εἷς , καί δείκνυμι ὅτι εἷς · εἶτα πάλιν ζητέω , τίς ἄν εἰμί ὁ κίνησις , ὁ κινέω ἢ ὁ κινέω , καί δείκνυμι ὅτι ὁ κινέω · ἐκεῖνος γάρ εἰμί ὁ ἐκ ὁ ἀτελής εἰς ὁ τέλειος προβαίνω , οὐ ὁ κινέω , ὡς ἐπί ὁ μαθητής ἔχω καί διδάσκαλος · εἷς γάρ ὁ κίνησις ἐπί ἄμφω , ἄρχω μέν ἀπό ὁ διδάσκαλος , τελευτάω δέ εἰς ὁ μαθητής . κινέω γάρ οὐ ὁ διδάσκαλος , ἀλλά ὁ μαθητής · ὁ μέν γάρ ἔχω ὁ ἕξις , φημί , τέλειος καί ἀθρόος , ὁ δέ εἰς οὗτος ἄγω κατά μέρος . εἰμί τοίνυν κατά αὐτός κίνησις μέν εἰμί ὁ ἀτελής , ὁ δέ ἐνέργεια ἀθρόος εἰμί , ἐρωτάω αὐτός ἐπί Ψυχή πῶς ἔχω · κινέω ἢ οὖον ; εἰμί μέν οὖον κινέω , οὖον προκόπτω ἀπό ὁ ἀτελής ἐπί ὁ τέλειος , οὖον κινέω ἀπό ἄγνοια εἰς γνῶσις οὐδέ ἀπό πρότασις ἐπί συμπέρασμα . εἰμί δέ οὗτος ἐπί Ψυχή ὁράω καί ἀθρόος οὐ ἔχω ὁ ἐνέργεια , οὐδέ εἰμί ἄνευ δύναμις ἐνέργεια , κινέω ἄρα · οὗτος γάρ καί αὐτός ὁρίζω , κίνησις εἰμί ὁ ὁδός ὁ ἐκ ὁ ἀτελής ἐπί ὁ τέλειος . καί ἄλλως αὐτός φημί ὅτι ἐν ὅς ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος , ἐν οὗτος πάντως καί χρόνος ἐκ ὁ χρόνος γάρ ἐφήκω ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος , ὅς εἄν ἐφήκω ) ἐν ὅς δέ χρόνος , ἐν οὗτος πάντως καί κίνησις · καί γάρ ἐπαλλάσσω οὗτος , καί ἐν ὅς κίνησις , ἐν οὗτος πάντως καί χρόνος , καί ἔμπαλιν ἐν ὅς χρόνος , ἐν οὗτος πάντως καί κίνησις . εἰμί δέ ἐν Ψυχή ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος · καί κίνησις ἄρα . ὅτι δέ εἰμί ἐν Ψυχή ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος , προφανής · μέτειμι γοῦν ἀπό πρότασις ἐπί συμπέρασμα , καί οὖον πᾶς ἅμα γιγνώσκω , ἀλλά ἄλλος πρό ἄλλος , οὐδέ πᾶς ἅμα ὅς οἶδα ὁ προχείρησις ποιέω , ἀλλά ὁ μέν πρότερος ὁ δέ ὕστερος , καί καθόλου μέτειμι ἀπό ἀρετή εἰς κακία καί ἀπό ἀγνωσία εἰς γνῶσις . οὗτος μέν οὖν πρός ὁ δείκνυμι ὅτι καί κατά αὐτός ὁ Ἀριστοτέλης κινέω ὁ ψυχή , καί οὖον κακῶς ὁ Πλάτων ὁ αὐτοκίνητον αὐτός ἀπονέμω . εὐγνώμων δέ διαιτητής ὁ λόγος οὗτος οὐδείς εὑρίσκω μάχη ἐν αὐτός , πλήν ἐν μόνος ὁ φωνή . ὥσπερ γάρ πολλαχοῦ εἴωθα ποιέω ὁ φαίνω ἐλέγχω , οὗτος ἐνταῦθα . ἐπεί γάρ ὁ εἰμί κινέω ὁ καί συγγιγνώσκω - σμένος ἐγώ εἰμί μόνος ὁ φυσικός , οὗτος δέ οὐδείς ὁ ψυχή κινέω οὔτε γάρ αὐξάνω ἢ μειόω ἢ κατά ποιότης ἢ κατά τόπος μεταβάλλω ) , ἵνα μή τις ὁ Πλάτων ἀεικίνητος λέγω ὁ ψυχή νομίζω αὐτός εἷς ὁ φυσικός καί συγγιγνώσκω ἐγώ κίνησις λέγω αὐτός κινέω - ἕπομαι , διά οὗτος δείκνυμι αὐτός παντελῶς ἀκίνητος εἰμί οὗτος ὁ κινέω . καί εἰμί ἀληθής ὁ λόγος καί Πλάτων δοκέω , εἰμί γε ἀσώματος αὐτός καί ὁ Πλάτων οἴομαι εἰμί , κινέω δέ ἄν κατά Πλάτων ἄλλος τις κινέω ὁ νοητικός καί μάλιστα εἰς ζωτικός , κατά ὅς καί μάλιστα ἀει - κινέω αὐτός φημί εἰμί ὁ Πλάτων · ζωοποιέω γάρ ἀεί , καί ἐν κάρος εἰμί - ὅς ὁ ζῷον καί ὑπνόω , ὅτε κατά ὁ νοητικός οὐ ἐνεργέω . ὁ οὖν Πλάτων πᾶς ἀπλόος ἐνέργεια κίνησις εἰμί λέγω , ὁ δέ Αρίστο - τέλος μόνος ὁ φυσικός κινέω εἰμί λέγω , ἀληθής καί ὁ λόγος ὁ κινέω | λέγω ὁ ψυχή κατά Πλάτων καί ὁ μή κινέω κατά c 6v Ἀριστοτέλης , καί ἐν μόνος ῥῆμα ὁ διαφωνία εὑρίσκω . εἰμί δέ ὁ ἀλλοίωσις εἶδος ἔχω καί διάθεσις , κατά οὗτος δέ κινέω ὁ ψυχή μεταβάλλω ἐκ ἀνεπιστημοσύνη εἰς ἐπιστήμη , πῶς ἐκφεύγω ὁ μή μόνος κινέω , ἀλλά καί φυσικός κινέω κίνησις ; ἔοικα ὁ Ἀριστοτέλης πρός μόνος ὁ σωματικός κινέω ἀποβλέπω οὗτος λέγω ὁ ψυχή μή κινέω · δῆλος δέ ἐκ αὐτός ὁ παρά αὐτός λέγω . εἰμί γάρ κινέω , φημί , ὁ ψυχή μή κατά συμβεβηκός , φύσις εἄν ὑπάρχω κίνησις αὐτός , εἰμί δέ οὗτος , καί τόπος · πᾶς γάρ ὁ λέγω κινέω ἐν τόπος . ὁράω ὡς πρός ὁ σωματικός κινέω ἀποβλέπω οὕτως αὐτός ἀκίνητος εἰμί φημί · πᾶς γάρ ὁ ἐν τόπος σῶμα εἰμί . p . 405b31 ἐπισκεπτέος δέ πρῶτος μέν περί κίνησις · ἴσως γάρ οὖον μόνος ψεῦδος εἰμί ὁ ὁ οὐσία αὐτός τοιοῦτος εἰμί οἷος φημί ὁ λέγω ψυχή εἰμί ὁ κινέω ἑαυτοῦ ἢ δύναμαι κινέω , ἀλλά εἷς τίς ὁ ἀδύνατος ὁ ὑπάρχω αὐτός κίνησις . ἔρομαι ὅτι ὁ εἰς ὁ κινητικός ὁ Ψυχή ἀποβλέπω , ἐπεί νομίζω ὁ κινέω δήω πάντως καί αὐτός κινέω διά ὁ πᾶς ὁ σωματικός κινέω οὗτος κινέω , ὁράω δέ ὁ ψυχή πρῶτος κινέω ὁ σῶμα , αὐτοκίνητον εἰμί αὐτός ἀποφαίνω . τοσοῦτος οὖν , φημί , ἐγώ ἀπέχω ὁ αὐτοκίνητον λέγω ὁ Ψυχή , ὅτι εἷς εἰμί ὁ ἀδύνατος φημί ὁ ὅλως κινέω αὐτός . μάλιστα δέ ὁ λόγος αὐτός πρός Πλάτων τείνω · διό εἶπον ὅτι ὁ λέγω ψυχή εἰμί ὁ κινέω ἑαυτοῦ , προστίθημι ἢ δύναμαι κινέω . φαίνω γάρ ὁ Πλάτων τῆ μέν λέγω 〈 ὅτι 〉 πᾶς ψυχή αὐτοκίνητος , ὡς ἐν ὁ Φαιδρός , καί πάλιν ἐν ὁ I ὁ Νόμων ὁρίζω ὁ ψυχή οὕτως ὅς δή ὁ ψυχή ὄνομα , τίς οὗτος λόγος ; ἔχω ἄν ἄλλος πλήν ὁ νῦν δή εἴρω , ὁ δύναμαι ἑαυτοῦ κινέω καί ὅτι ὁ περί Δημόκριτος καί ὁ ἁπλόος σῶμα ὁ ψυχή ὁ κινητικός λέγω , εἰμί καί μή ἀεικίνητος λέγω ὁ Ψυχή , ἀλλά οὖν ὁ ὁ κινέω δύναμις ἐν αὐτός ἀποτίθημι . καί διά οὗτος εἶπον ἢ δύναμαι κινέω . ὅτι μέν οὖν καί Πλάτων δοκέω ὁ κινέω αἴτιος εἰμί ὁ αὐτοκίνητον , δῆλος · ἀρχή γάρ φημί εἰμί ὁ κινέω ὁ αὐτοκίνητον · εἴρω δέ ὅτι καί ὁ ἄλλος φυσικός οὗτος νομίζω . ἔνθεν οὖν ὅτι κινέω ὁ ψυχή κατασκευάζω , ἐπεί ὁράω αὐτός κινέω . ὅτι οὖν , φημί , οὗτος οὐ ἀναγκαῖος ὁ κινέω πάντως καί αὐτός κινέω , ἀποδείκνυμι ἐν ὁ ὄγδοος ὁ φυσικός · δείκνυμι γάρ ἐκεῖ ὅτι ὁ πρῶτος κινέω ἐκ ἀνάγκη δεῖ ἀκίνητος εἰμί · εἰμί γάρ ἐκεῖνος κινέω , οὐκέτι εἰμί ἐν κινέω ὁ κινέω συμμεταβάλλω ὁ αἴτιος . ἄλλως τε εἰμί πᾶς ὁ κινέω , καθό κινέω , καί αὐτός κινέω , εἰμί ὁ αὐξάνω αὐξάνω καί ὁ διδάσκω μανθάνω καί ὁ λευκαίνω λευκαίνω , ὅσπερ ἄτοπος . ἄλλως τε ὁ ὀρεκτός κινέω ὁ ὄρεξις ἐν αὐτός ὁ κινέω ἀκίνητος εἰμί · κινέω γάρ ὁ Χόριος ὁ ὄνος καί ὁ εἰκών ὁ ὁράω καί ὅσος τοιοῦτος αὐτός ἀκίνητος Μένων . καλῶς οὖν τέως ὁ ἀνάγκη ὁ λόγος πρῶτος ἀναιρέω , ὅτι οὐ ἐκ ἀνάγκη κινέω ὁ ψυχή καί κινέω · διά δέ ὁ ἐφεξῆς ἐνίστημι πρός ὁ αὐτοκίνητον αὐτός , ὅτι καθάπαξ ἀδύνατος αὐτός εὖ · ὁ κινέω ἢ ὅλως κινέω . p . 406a4 διχόω δέ κινέω πᾶς · ἢ γάρ κατά ἕτερος ἢ κατά ἑαυτοῦ . Μέλλων δείκνυμι ὅτι ὁ ψυχή οὖον κινέω εἰκότως πρῶτος ὁ διάφορος ὁ κίνησις σημαίνω απαριθμώ , ἵνα οἶδα κατά ποῖος σημαίνω ὁ κίνησις λέγω μή κινέω ὁ Ψυχή . ὁ οὖν κινέω , φημί , ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ κινέω , τουτέστι κατά οὐσία ἔχω ὁ κίνησις , ὁ δέ κατά ἕτερος , τουτέστι κατά συμβεβηκός · οὗτος γάρ αὐτός βούλομαι ἐνταῦθα ὁ κατά ἕτερος , ὡς ἐκ ὁ ὑπόδειγμα δηλόω . ὁ δέ κατά συμβαίνω κινέω ὁ μέν οὗτος κινέω ὡς ἔχω καί αὐτός ἴδιος κίνησις , ὥσπερ ὁ πλωτήρ κινέω γάρ κατά συμβαίνω ἐν ὁ ναῦς κις - νέομαι , δύναμαι μέντοι καί αὐτός κατά ἑαυτοῦ κινέω ) , ὁ δέ ὡς κατά ἑαυτοῦ ἀκίνητος εἰμί , ὡς ὁ λευκός ἐν ὁ σῶμα · κινέω γάρ ὁ σῶμα κινέω κατά συμβαίνω ὁ λευκός , αὐτός μέντοι κατά ὁ ἴδιος φύσις ἀκίνητος εἰμί . κατά ὅς σημαίνω συγχωρέω καί ὁ Ἀριστοτέλης κινέω ὁ Ψυχή · ὁ γάρ κινέω ὁ σῶμα , εἰμί δέ καί αὐτός ἐν ὁ κινέω κατά συμβαίνω ἑαυτοῦ κινέω , ὥσπερ εἰμί δύναμις κινητικός λαμβάνω ὁ λευκότης , λέγω ἄν κατά συμβαίνω ἑαυτοῦ κινέω , διότι συμμέτειμι ὁ κινέω . ἀλλά καί ὁ ἐρέτης κινέω ὁ σκάφος συγκινέω αὐτός κατά συμβεβηκός , ὥστε αὐτός ἑαυτοῦ κατά συμβαίνω κινέω . ὅς τρόπος καί ὁ ψυχή κινέω ὁ σῶμα αὐτός ἑαυτοῦ κατά συμβαίνω κινέω · εἰμί γάρ μή ἀπολείπω ὁ σῶμα κινέω αὐτός , ἐν αὐτός δέ ἐνεργέω , δῆλος ὡς συγκινέω αὐτός κατά συμβεβηκός , διότι συμμέτειμι ὁ κινέω · αὐτός μέντοι κατά ἑαυτοῦ ἀκίνητος εἰμί , διότι καί ἀσώματος , εἰμί δέ οὗτος , οὐ ἐν τόπος · πῶς οὖν ὁ ὅλως μή φύω ἐν τόπος εἰμί κινέω λέγω ; ὁ γάρ κινέω τόπος ἐκ τόπος ἀμείβω · πᾶς δέ ὁ ἐν τόπος σῶμα . ἀσώματος δέ ὁ ψυχή εἰμί γραμμικός ἀνάγκη ἀποδείκνυμι . ὥστε ἀνάγκη πάντως καί ἀκίνητος εἰμί ὁ φυσικός κινέω . εἶπον δέ ὁ κινέω ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ , ὁ δέ κατά ἕτερος κινέω , οὗτος ὑπόδειγμα παρατίθημι ὁ πλωτήρ . ὁ γάρ ἐν ὁ πλοῖον | κίνησις ὁ πλωτήρ οὐ εἰμί κατά ἑαυτοῦ , ἀλλά κατά συμβεβηκός · c 7r ὁ γάρ κινέω ὁ πλοῖον ἐν ὅς εἰμί λέγω καί αὐτός κινέω . ὅτι γάρ οὐ εἰμί αὐτός οἰκεῖος ὁ τοιοῦτος κίνησις , δῆλος φημί ἐκ ὁ ὁ μόριον , διά ὅς κινέω κατά ἑαυτοῦ κινέω ὁ πλωτήρ , ἀκίνητος εἰμί · οὗτος δέ εἰμί ὁ πούς · ὁπηνίκα γάρ κατά ἑαυτοῦ κινέω , διά ὁ πούς κινέω . ὥστε ἅμα καί ὁ κατά ἑαυτοῦ κίνησις δείκνυμι ὁ ὑπόδειγμα , λέγω δέ ὁ διά ὁ πούς βάδισις · καί ἐπίτηδες τοιοῦτος χράω ὑπόδειγμα , δεῖγμα , ἵνα μή νομίζω ὅτι ὁ διά μόριον γίγνομαι κίνησις ὁ ὅλος σῶμα κατά συμβεβηκός εἰμί . ἄν γάρ διά μόριον κινέω ὁ ὅλος σῶμα , κατά ἑαυτοῦ λέγω κινέω , διότι οὐδέ ὁ πούς ἄνευ ὁ σύμπνοια καί ἁρμονία ὁ ὅλος σῶμα κινέω . p . 406a10 δισσός δέ λέγω ὁ κινέω , νῦν ἐπισκοπέω περί ὁ Ψυχή εἰμί κατά ἑαυτοῦ κινέω . εἰκότως προλαμβάνω ὁ διάφορος ὁ κίνησις σημαίνω · ζητέω γάρ , φημί , εἰμί κατά ἑαυτοῦ κινέω , τουτέστιν εἰμί κατά οὐσία ἔχω ὁ κίνησις · ὁ γάρ κατά συμβαίνω κινέω κἀν αὐτός δήω . διά τίς δέ εἶπον εἰμί κατά ἑαυτοῦ κινέω προστίθημι καί μετέχω κίνησις ; διότι ὁ κατά ἑαυτοῦ κινέω ὁ μέν συνουσιάζω ἔχω ὁ κίνησις καί διά οὗτος συμπληρωτικός ὁ οὐσία , ὡς ὁ οὐράνιος , ὁ δέ συνουσιάζω μέν αὐτός οὐ ἔχω οὐδέ συμπληρωτικός ὁ οὐσία , ὁ μέντοι δύναμις ὁ κινέω ἐν ὁ φύσις ἔχω , ὥστε δύναμαι μετέχω ὁ κίνησις , ὅταν εἰμί ὁ κινέω , ὡς ὁ βῶλος · μεθεκτικός γάρ εἰμί κίνησις , οὐ αὐτός ἐν κινέω οὐσιόω . ζητέω οὖν περί Ψυχή , εἴτε συνουσιάζω ἔχω ὁ κίνησις , ὡς ὁ αὐτοκίνητον αὐτός λέγω , εἴτε συνουσιάζω μέν οὖον , μετέχω μέντοι κατά οὐσία αὐτός δύναμαι . καί δείκνυμι ὅτι καθάπαξ κίνησις ἐπί Ψυχή ἀδύνατος εἰμί . p . 406a12 τέσσαρες δέ κίνησις εἰμί , φορός , ἀλλοίωσις , φθίσις , αὔξησις , ἢ εἷς οὗτος κινέω ἄν ἢ πλείων ἢ πᾶς . δείκνυμι ἐν ὁ πέμπτος λόγος ὁ φυσικός ὅτι ὁ μεταβολή κατά τέσσαρες γίγνομαι κατηγορία · ἢ γάρ ἐν ὁ οὐσία ὡς γένεσις καί φθορά , ἢ ἐν ὁ ποσός ὡς αὔξησις καί μείωσις , ἢ ἐν ὁ ποιός ὡς ὁ ἀλλοίωσις , οἷος λεύκανσις μέλανσις , ἢ ἐν ὁ ποῦ κατηγορία , οἷος ἄνω κάτω , ἐν Λύκειον , ἐν ἀγορά . οὗτος οὖν ὁ μεταβολή ὁ μέν ἐν ὁ τρεῖς κατηγορία γίγνομαι , ὁ ποσός , ὁ ποιός , ὁ ποῦ , κινέω εἰμί , ὁ δέ ἐν ὁ οὐσία οὐκέτι κίνησις , ἀλλά ἁπλόος μεταβολή • ἐπί πλέω γάρ ὁ μεταβολή ὁ κίνησις . ὁ γάρ κινέω , φημί , δεῖ εἰμί , ἵνα καί κινέω , ὁ δέ γίγνομαι ἢ φθείρω οὖον μένω ὅσπερ εἰμί · καί ὅτι ὁ κινέω περί ὁ αὐτός ὑπόκειμαι ἴσχω ὁ μεταβολή , μηδείς ὁ κίνησις εἰς ὁ οὐσία ὁ ὑπόκειμαι συντελέω , ὁ μέντοι γίγνομαι καί φθείρω οὐ ἐν ὑπόκειμαι γίγνομαι , ἀλλά οἷος ἐκ ὕλη εἰς εἶδος μεταβάλλω ὁ γίγνομαι , καί ὁ φθείρω ἔμπαλιν . ὁ οὖν κίνησις περί ὁ τρεῖς κατηγορία θεωρέω , πῶς οὖν ἐνταῦθα τέσσαρες εἶδος κίνησις ἀπαριθμέω ; λέγω οὖν ὅτι ἐπί μέν ὁ ὁ ποῦ κατηγορία καί ὁ ὁ ποιέω εὐπορέω ὄνομα κοινός , διά ὅς πᾶς ὁ εἶδος ὁ ὑπό ὁ κατηγορία κίνησις σημαίνω , ὁ τε φορός καί ὁ ἀλλοίωσις καί γάρ πᾶς τε ὁ κατά τόπος κίνησις φορά λέγω καί ὁ κατά ποιότης ἀλλοίωσις · ἀλλοιόω γάρ καί ὁ λευκαίνω καί ὁ μελαίνω ) , ἐπί μέντοι ὁ ποσός οὐ εὐπορέω κοινός ὄνομα σημαίνω ὁ αὔξησις καί ὁ μείωσις · εἰμί γάρ τις εἶπον ὅτι ὁ κατά ὁ ποσός μεταβολή , λόγος εἶπον καί οὐ ὄνομα . διά οὗτος οὖν διαιρέω ὁ ἐν ὁ ποσός κίνησις εἰς δύο , εἰς τε ὁ αὔξησις καί ὁ φθίσις . ὡς δείκνυμι οὖν οὗτος ὅτι ὁ κατά οὐσία μεταβολή οὐ εἰμί κίνησις , λαμβάνω ὁμολογέω ἐνταῦθα ὅτι πᾶς κίνησις κατά ὁ τρεῖς οὗτος γίγνομαι κατηγορία . εἰμί δέ κινέω ὁ ψυχή μή κατά συμβεβηκός , φύσις ὑπάρχω κίνησις αὐτός · εἰμί δέ οὗτος , καί τόπος · πᾶς γάρ ὁ λέγω κινέω ἐν τόπος . τουτέστιν ἐπεί οὖον κατά συμβαίνω λέγω ὑπάρχω ὁ Ψυχή ὁ κίνησις γίγνομαι γάρ ὁ οὐσία αὐτός ὁ αὐτοκίνητον εἰμί ) , ἐκ ἀνάγκη αὐτός κατά φύσις ὑπάρχω , μᾶλλον δέ αὐτόφυσις εἰμί . δείκνυμι δέ πᾶς κίνησις ὑπό εἷς ὁ κατηγορία οὗτος τελέω · οὐκοῦν εἷς ὁ εἴρω κίνησις κινέω . εἰμί δέ οὗτος , δείκνυμι δέ πάλιν ἐν ὁ φυσικός ἀκροάομαι ὅτι πᾶς ὁ κινέω εἷς οὗτος ὁ κίνησις ἐν τόπος εἰμί , καί ὁ ψυχή ἄρα ἐν τόπος εἰμί , αὐτός δέ εἶπον σῶμα εἰμί . καί ὅτι μέν ὁ κατά ὁ ποσός καί κατά ὁ ποῦ κίνησις ἐν τόπος , πρόδηλος · ὅτι δέ καί ὁ κατά ἀλλοίωσις μεταβολή ἐν τόπος , δείκνυμι σαφῶς ἐν ὁ φυσικός · δείκνυμι γάρ ὅτι ὁ κατά ἑαυτοῦ κινέω μεριστός εἰμί δεῖ · ὁ δέ μεριστός κατά ἑαυτοῦ καί ἐν τόπος εἰμί , ἐπεί καί σῶμα εἰμί . ὁ γάρ καθόλου κινέω ἐκ ὅς εἰμί μεθίστημι εἰς ὁ ἐν ὅς εἰμί · ἐκ τις γάρ εἰς τίς πᾶς μεταβολή . ὁ δέ ἐκ τις εἰς τίς μεταβάλλω , οὔτε ἐκ ὅς μεταβάλλω ἐν ἐκεῖνος ὅλος εἰμί οὐδέπω γάρ ἄν μεταβάλλω ) οὔτε εἰς ὅς μεταβάλλω ἐν ἐκεῖνος ὅλος εἰμί · ἤδη γάρ μεταβάλλω εἄν εἰμί καί οὐκέτι μεταβάλλω . ἀνάγκη οὖν ὁ μεταβάλλω κατά ὅστις μεταβολή κατά ἑαυτοῦ καί μή κατά συμβαίνω κατά μέν τίς ἑαυτοῦ εἰμί ἐν οὗτος ἐκ ὅς μεταβάλλω , κατά δέ τίς ἐν οὗτος εἰς ὅς ὁ μεταβολή αὐτός γίγνομαι • 1 ὅλος γάρ ἐν ἑκάτερος ἀδύνατος εἰμί · εἰμί γάρ ἅμα ἐν ὁ ἀντίκειμαι , ὁ τε ἐκ ὅς καί ὁ εἰς ὅς , καί ἅμα δέ ἐν πλείων ὁ αὐτός κατά ὁ αὐτός , ὅσπερ ἀδύνατος · ὥστε λείπω ὁ μέν αὐτός εἰμί ἐκ ὅς , ὁ δέ εἰς ὅς . μεριστός ἄρα καί διά οὗτος σῶμα · μόνος γάρ κατά ἑαυτοῦ μεριστός ὁ σῶμα εἰμί . εἰμί γάρ καί ὁ γραμμή καί ὁ ἐπίπεδος κατά ἑαυτοῦ μεριστός λέγω , ἀλλά ὁ λόγος , ὁ μέντοι ὑπόστασις καί ὁ οὐσία μόνος ὁ σῶμα μεριστός εἰμί . ὥστε εἰμί κινέω ὁ ψυχή κατά ἑαυτοῦ , μεριστός εἰμί καί σῶμα . καί τέως μέν πρός Πλάτων ἱκανός καί οὗτος , ἀσώματος εἰμί λέγω ὁ Ψυχή · εἰμί γάρ ὁ ὑπόθεσις ὁ λέγω ὅτι κινέω ἀκολουθέω ὁ εἰμί αὐτός σῶμα , οὗτος δέ ψεῦδος , οὖον κινέω ἄρα · ἀλλά οὔπω ἐκ οὗτος ἐλέγχω εἰμί ὁ σῶμα αὐτός λέγω ὅτι οὖον κινέω . τίς οὖν ἐκ οὗτος ὁ ἄτοπος ἐν ὁ κινέω αὐτός , εἰμί δείκνυμι ἐν τόπος εἰμί καί σῶμα ; ἐπάγω ὁ οὗτος ἕπω ἄτοπος μετά ὀλίγος κοινῶς πρός πᾶς ἁρμόζω . πῶς δέ φημί ὅτι πᾶς κινέω ἐν τόπος εἰμί ; καίτοι αὐτός δείκνυμι ὁ ἀπλανῆ οὐ εἰμί ἐν τόπος , εἰμί γε τόπος μέν εἰμί , ὡς αὐτός δοκέω , ὁ πέρας ὁ περιέχω , καθό περιέχω ὁ περιέχω , δείκνυμι δέ ἔξω ὁ ἀπλανής μηδείς εἰμί . ἢ οὖν ὅτι καί ὁ μέρος ὁ ἀπλανής τρόπος τις ἐν τόπος εἰμί , ὡς καί αὐτός φημί ἐν ὁ φυσικός · περιέχω γάρ ἕκαστος ζῴδιον ὑπό ὁ παρά ἑκάτερος · ἢ ὅτι δεῖ προσυπακούω ὅτι ὁ καθόλου κινέω ὁ κινέω ἐν τόπος εἰμί · περί γάρ ὁ ἐνταῦθα κινέω ὁ λόγος , ὁ κατά ὅλος αὐτός κινέω , ἐκεῖνος δέ ὁ λέγω ὁ ψυχή ὁ κινέω κινέω δῆλος ὅτι ὅλος διά ὅλος λέγω μεταβαίνω · ὁ δέ οὗτος κινέω ἐκ ἀνάγκη ἐν τόπος εἰμί . φημί δέ ἄν τις ἴσως ἔτι οὖν ; οὖον μεταβάλλω κατά ὁ ποιός ὁ ψυχή ; οὐ ἀλλοιόω μεταβάλλω ἀπό κακία εἰς ἀρετή καί ἀπό ἄγνοια εἰς γνῶσις ; εἰμί δέ ἀλλοιόω , ὁ δέ ἀλλοίωσις κίνησις , κινέω ἄρα ὁ ψυχή . πρός οὗτος προσφυῶς ὁ ἀπό ὁ περίπατος ἐξηγητής , ὅς εἰμί καί ὁ Ἀλέξανδρος , ἀπαντάω ὅτι οὗτος οὐ εἰμί ἀλλοίωσις · ἀλλοίωσις γάρ εἰμί ὁ κατά ὁ παθητικός ποιότης γίγνομαι μεταβολή , πᾶς δέ ὁ παθητικός ποιότης αἰσθητής , ὁ δέ αἰσθητός ποιότης ἐν σῶμα · οὐκοῦν ὁ ἀλλοιόω πᾶς σῶμα εἰμί . ἀρετή δέ καί κακία καί γνῶσις καί ἀγνωσία ἔχω εἰμί καί στερέω , ὁ δέ ἔχω καί ὁ στερέω γένεσις εἰμί καί φθορά , οὐ ἀλλοιόω . ὥσπερ οὖν ὁ τυφλότης μέν φθορά εἰμί , γένεσις δέ ὁ ὄψις , οὕτως ἀρετή καί κακία καί γνῶσις καί ἀγνωσία γένεσις τρόπος τις εἰμί καί φθορά . ἕκαστος γάρ γνωρίζω μετά ὁ ἑαυτοῦ τελειότης · ἄν δέ ἐλλείπω τίς ὁ πρᾶγμα εἰς τελέω , ἐπί φθορά νεύω οὗτος · τελειότης δέ Ψυχή ὁ γνῶσις εἰμί καί ὁ ἀρετή . ὥσπερ οὖν ὁ ὑγίανσις οὖον λέγω ἀλλοίωσις ἀλλά γένεσις , ἐπεί κατά φύσις μέν ὁ ὑγίεια , παρά φύσις δέ ὁ νόσος , οὕτως ἐπεί κατά φύσις μέν ὁ Ψυχή ὁ ἀρετή , παρά φύσις δέ ὁ κακία , ὁ ἀπό κακία εἰς ἀρετή μεταβολή οὐ ἀλλοίωσις ἀλλά γένεσις λέγω εἰκότως . ὁ γάρ ἀλλοίωσις , ἅτε δή περί ποιότης ἔχω , κατά συμβαίνω ὑπάρχω ἐν ὁ σῶμα οὔτε συντελέω τίς εἰς ὁ οὐσία ὁ ὑπόκειμαι ἐθέλω οὔτε λυμαίνομαι αὐτός · λευκαίνω γάρ ἢ μελαίνω ὁ σῶμα εἰς ὁ σῶμα εἰμί οὐδείς οὔτε βλάπτω οὔτε ὠφελέω · ὁ μέντοι ὑγίεια καί ὁ νόσος καί ὁ κακία καί ὁ ἀρετή οὖον τοιοῦτος , ἀλλά εἰς αὐτός ὁ ὁ ὑπόκειμαι οὐσία δράω . οὗτος γοῦν ἐπιλύω ὁ πολυθρύλητος ἀπορία ὁ ἐν εἰσαγωγή ἐν ὁ ὁρισμός ὁ συμβεβηκός φέρω · ζητέω γάρ ὅτι πῶς ὁ συμβαίνω γίγνομαι καί ἀπογίγνομαι Χωρὶς ὁ ὁ ὑπόκειμαι φθορά ; ὁ γάρ πυρετός ὁ συμβαίνω εἰμί φθείρω . λέγω οὖν ὅτι οὖον συμβαίνω ὁ πυρετός οὐδέ ἀλλοίωσις ὁ ὑπόκειμαι , ἀλλά εἰμί παρά φύσις θερμότης διαλυτικός ὁ ἁρμονία ὁ ζῷον . εἶπον δέ ἤδη ὁ ἔχω ὁ Ψυχή , πῶς λέγω εἰμί γένεσις καί φθορά . ὥσπερ ὁ λευκός ἢ τρίπηχυς . εἰμί γάρ τις κινέω ὁ ψίμυθος εἶπον κινέω ὁ λευκός , δῆλος ὅτι κατά συμβαίνω αὐτός λέγω κινέω , ἐπεί μηδέ φύω κατά ἑαυτοῦ κινέω . προστίθημι δέ καί ὁ τρίπηχυς , ὅς ] τρίπηχυς λέγω οὖον ὁ σῶμα , ἀλλά ἁπλόος ὁ διάστασις αὐτός Χωρὶς ὁ σῶμα , οἷος γραμμή ἢ ἐπιφάνεια , δείκνυμι βούλομαι ὅτι οὐδέ ἄλλος διάστημα κατά ἑαυτοῦ κινέω πλήν ὁ σῶμα . κινέω ἐν , φημί , οὗτος κατά συμβεβηκός , διότι ὁ σῶμα , ὅστις οὗτος ὑπάρχω καί ἐν ὅς ὁ εἰμί ἔχω , οὗτος κινέω . ὅτι δέ , φημί , οὐ εἰμί οὗτος ὁ κίνησις ἀλλά ὁ σῶμα , δῆλος ἐκ ὅς καί ὁ τόπος εἰς ὅς κινέω οὐ εἰμί αὐτός ἀλλά ὁ σῶμα . εἰμί γάρ πᾶς μέν κίνησις πρός τίς τέλος ὁράω , εἰμί δέ ὁ κατά τόπος κίνησις τέλος ὁ τόπος , εἰς ὅς κινέω , ὁ δέ τόπος οὗτος , αὐτός δέ εἶπον ὁ τέλος πρός ὅς ὁράω ὁ κίνησις , ὁ σῶμα εἰμί καί οὖον ὁ λευκός ἢ ὁ τρίπηχυς , καί ὁ κίνησις ἄρα ὁ σῶμα εἰμί . ὅτι δέ ὁ τόπος ὁ σῶμα , δῆλος ἐντεῦθεν · εἰμί γάρ ἀφαιρέω ὁ ποιότης , οὐδείς κακός ἐν ὁ τόπος ὁ ἴδιος ὁ σῶμα εἰμί . ὁμοίως καί ὁ τρίπηχυς εἰμί ὡς γραμμή ἀφαιρέω καί ὡς ἐπίπεδος . p . 406a22 ἔτι δέ εἰμί φύσις κινέω , κἀν βία κινέω , κἀν εἰμί βία , καί φύσις · ὁ αὐτός δέ τρόπος ἔχω καί περί ἠρεμία . δείκνυμι ὅτι εἰμί φύσις καί κατά ἑαυτοῦ ὁ ψυχή κινέω , εἰμί τις οἰκεῖος αὐτός τόπος , προστίθημι οὗτος ὁ εἴρω ὡς ἀκόλουθος , ὅτι εἰμί φύσις κινέω , κινέω εἄν καί βία , ἐνδείκνυμι διά οὗτος ὅτι εἰμί τις αὐτός καί παρά φύσις τόπος . καί ὅτι μέν ὁ βία κινέω καί κατά φύσις κινέω , πρόδηλος · ὁ γάρ βία κινέω παρά φύσις κινέω , ὁ δέ παρά φύσις ἐκτροπή εἰμί ὁ κατά φύσις , οὐδείς δέ εἰμί ἀεί ἐν ὁ παρά φύσις . πῶς δέ καί ὁ κατά φύσις κινέω καί βία κινέω λέγω ; ἀρά οὖν καί ὁ κυκλοφορέω σῶμα ἐπεί κατά φύσις κινέω , καί παρά φύσις κινέω ποτός ; καίτοι καί αὐτός ὁ Ἀριστοτέλης δείκνυμι ὅτι ἀδύνατος ἐκεῖνος παρά φύσις κινέω · ἐξαιρέω γάρ αὐτός φημί πᾶς θνητός δυσχέρεια . φημί οὖν πάνυ προσφυῶς ὁ ἀπό ὁ περίπατος ἐξηγητής , ὅς εἰμί καί ὁ Ἀλέξανδρος , ὅτι οὐ ὑπό φύσις κινέω ὁ οὐράνιος σῶμα , ἀλλά ὑπό ἀγαθός δύναμις , ὁ ἐν αὐτός λέγω Ψυχή , εἰ , ὡς αὐτός φημί ὁ Ἀριστοτέλης , κατά ὄρεξις ὁ πρῶτος οὗτος ἔχω ὁ κίνησις . διά τίς γάρ , φημί , κύκλος κινέω ; εἶτα ἐπάγω ὅτι νόος μιμέομαι . ὥσπερ γάρ ὁ θέω πανταχοῦ εἰμί , οὗτος καί ὁ οὐρανός , φημί , μιμέομαι ὁ πρῶτος , ἐπεί ἅμα πανταχοῦ εἰμί οὖον δύναμαι , κατά μόριον πανταχοῦ γίγνομαι . καί ὁ ζῷον δέ κινέω ὁ κατά πλάγιος κίνησις ὑπό Ψυχή δῆλος ὅτι κινέω οὗτος καί οὐ ὑπό φύσις . ἀλλά ἐπί μέν ὁ ζῷον ἕτερος εἰμί ὁ κατά ψυχή κίνησις ὁ ὑπό φύσις · ὁ γάρ ἔμψυχος ὅσος συντίθημι ἔχω ὁ σῶμα ἄλλος ἔχω κίνησις ὁ κατά φύσις ὁ κατά Ψυχή . διό κινέω ὁ σῶμα ὁ ἔμφυτος κίνησις κατά ὁ ἐπικρατέω ὁ ἁπλόος , ὅταν μή ὡς ἔμψυχος κινέω ἀλλά ὡς σῶμα ἁπλόος . ὅταν μέν γάρ βαδίζω ὁ ζῷον ἢ πέτομαι ἢ νήχω , κατά ψυχή κινέω · ὅταν δέ φέρω ἀπό ὕψος κατά βαρέω ῥοπή , κατά φύσις κινέω ἐπικρατέω ὁ γεώδης καί βαρύς σῶμα . ὁ δέ ἁπλόος σῶμα , ὅς ὑπάρχω ὁ ἔμψυχος εἰμί , διά ἰδιότης οὗτος φύσις εἰμί ὁ ψυχή , καί ὁ κατά ψυχή κίνησις κατά φύσις εἰμί αὐτός κίνησις . εἰμί δέ μή φύσις κινέω ἀλλά ὑπό Ψυχή , οὐκέτι ὑπάγω ὁ λόγος ὁ λέγω ὅτι ὁ φύσις κινέω κἀν βία κινέω . εἰμί δέ ὅλως δεῖ καί ἐν αὐτός φυσικός ἐναποτίθημι κίνησις , φημί ὅτι τοιοῦτος ἔχω φυσικός κίνησις , οἷος ἔχω καί ὁ ἀπό Ψυχή , καί οὐ ἐπί πᾶς φημί εἰμί ὁ λόγος ὁ Ἀριστοτελικός ὅτι πᾶς ὁ φύσις κινέω ἄν βία κινέω , ἀλλά ἐπί ὅς κατά εὐθυωρία ὁ κίνησις γίγνομαι , ὅστις καί κατά ὅλος ἑαυτοῦ κινέω . δείκνυμι δέ αὐτός ὁ φιλόσοφος ὅτι ὁ κατά εὐθύς κινέω εἰμί ἐναντιότης , μόνος δέ ὁ κατά κύκλος κίνησις οὐδείς ἐναντίος ἔχω . ὁ γάρ ἐπί ὁ ἄνω κινέω ὁ ἐπί ὁ κάτω ἀντίκειμαι , ὁ ἔμπροσθεν ὁ ὄπισθεν , τῆ ἐπί ὁ δεξιός ὁ ἐπί ὁ ἀριστερός , ὁ μέντοι κατά κύκλος οὐδείς . ὥστε ὁ κατά φύσις κινέω οὗτος κινέω καί βία , ὁ ὁ κατά εὐθύς κινέω κίνησις καί ὅλος ὁ τόπος ἀμείβω ἐν ὁ κινέω τῆ κατά εὐθύς , καί ὁ ἐναντιότης ὁράω , ὁ μέντοι οὐράνιος καί κύκλος κινέω καί ὅλος διά ὅλος οὐ ἀμείβω ὁ τόπος . δῆλος δέ ὅτι ὁ κινέω τοπικός ὁ ψυχή λέγω καί ὁ κινέω ὁ ἑαυτοῦ κατά μοχλεία τις κινέω ὁ σῶμα ὁ κατά εὐθύς αὐτός παρέχω κίνησις · πᾶς γάρ ὁ ὁ ζῷον σῶμα κατά εὐθύς κινέω . καλῶς δέ καί οὗτος προστι - τίθημι ὁ Ἀλέξανδρος ὅτι ὁ δόξα ὁ περί ὁ ὁ οὐράνιος κίνησις ὅτι τε οὐ εἰμί ἐν τόπος οὐδέ κινέω ἄν ποτός παρά φύσις οὐδείς ἄλλος ὁ πρό Ἀριστοτέλης εἰμί , ἀλλά αὐτός αὐτός πρῶτος εἰσηγέομαι . ὥστε καλῶς ἐκεῖνος ἕπομαι εἴρω ἐκ ὅς λέγω . ἔπειτα ὁ εἰμί φύσις κινέω , καί βία κινέω ὡς ἐνδέχομαι λαμβάνω , ὅτι ἐνδέχομαι τις ὁ φύσις κινέω καί βία κινέω . οὗτος δέ κινέω βία ὁ φύσις κινέω , ὅσος ἐναντίος ἔχω κινέω . ἔχω δέ ἄν καί ὁ ὁ Ψυχή κινέω ἐναντίος · ὅς γάρ κινέω ὁ σῶμα , εὔλογος καί αὐτός κινέω , εἰμί γε ὁ κινέω κινέω ὁ σῶμα · πᾶς δέ ὁ ὁ σῶμα κινέω κατά ἐναντίωσις θεωρέω , ὡς ἤδη εἶπον . p . 406a23 ὁ αὐτός δέ τρόπος ἔχω καί περί ἠρεμία · εἰς ὅς γάρ κινέω φύσις , καί ἠρεμέω ἐν οὗτος φύσις · ὁμοίως δέ καί εἰς ὅς κινέω βία , καί ἠρεμέω ἐν οὗτος βία . ἕπομαι ὁ περί ὁ κίνησις λόγος καί ὁ περί ἠρεμία . ἐπεί γάρ ὁ κατά εὐθύς κινέω καί ὅλος διά ὅλος ὁ τόπος ἀμείβω οὐ ἐπί ἤπειρος φέρω , ἔχω δηλονότι τόπος , ὅς ἐπείγω καταλαμβάνω , ἐπεί μηδείς μάτην ποιέω ὁ φύσις . ὥστε ὅταν κινέω κατά φύσις ὁ κινέω , καταλαμβάνω ὁ τόπος ὅς ἐπείγω , ἠρεμέω ἐκεῖ , εἰ μή μάτην ὁ κίνησις . εἰμί γάρ μήτε ἐπί ἤπειρος φέρω , φέρω εἰς ὁ οἰκέω τόπος οὐκέτι ὑπό φύσις εἰς ὁ παρά φύσις κινέω · παρά φύσις δέ ὁ ἐναντίος . ἠρεμέω ἄρα κατά φύσις εἰς ὁ κατά φύσις τόπος , ὅς ὁ φύσις καταλαμβάνω ἐπείγω · Βίας γάρ δεῖ εἰς ὁ κινέω ἐπί ὁ ἀντίκειμαι · πάλιν ὁ βία κινέω , εἰμί γε μή ἐπί ἤπειρος φέρω , ἔχω καί ὁ παρά φύσις τόπος , εἰς ὅς γίγνομαι ἠρεμέω βία . καί ἄλλως δείκνυμι ὅτι πᾶς κίνησις κατά εὐθύς γίγνομαι ἀπό ἠρεμία ἄρχω · εἰμί γάρ ὁ βῶλος ἐπί ὁ ἄνω φέρω μή ἠρεμέω ἐπί ὁ ἄνω φορός , οὐδέποτε φέρω κάτω · εἰμί δέ κινέω ὁ ἐναντίος , δεῖ ἠρεμέω πρότερος ὁ ἐπί ὁ ἄνω κίνησις , εἶτα ἄρχω ὁ ἐπί ὁ κάτω · ἅμα γάρ ὁ ἐναντίος ἀδύνατος κινέω . εἰμί δέ ἀνάγκη ὁ περί κίνησις λόγος εἰσάγω καί ὁ περί ὁ ἠρεμία , ἀνάγκη ἄρα κινέω ὁ ψυχή καί ἠρεμέω · εἰμί δέ οὗτος , οὐκέτι ἀεικίνητος εἰμί . p . 406b26 ποῖος δέ βίαι·οι ὁ Ψυχή κινέω εἰμί καί ἀείρω - μία , οὐδέ πλάσσω βούλομαι ῥᾴδιος ἀποδίδωμι · ἐντεῦθεν δῆλος ὅτι εἷς εἰμί ὁ ἐπιχείρημα ἄνωθεν ἐκ ὅς φημί ” ἐπι - σκεπτέος δέ πρῶτος μέν περί κίνησις ” . ἰδού γάρ ὧδε συμπεραίνω · δείκνυμι γάρ ὅτι εἰμί κατά ἑαυτοῦ κινέω , τουτέστι κατά φύσις , εἰμί αὐτός καί κατά φύσις τόπος , καί πάλιν εἰμί κατά φύσις κινέω , κινέω καί βία καί εἰμί τις καί βίαιος αὐτός τόπος , καί ὅτι ὁ κινέω οὕτως καί ἠρεμέω , συμπεραίνω οὖν ἐνταῦθα λέγω ποῖος οὖν βίαιος ὁ Ψυχή κινέω καί ἠρεμία . ὅτι δέ οὐ οἷος τε διαιρέω καί ἀποδίδωμι ὅδε μέν ὁ κινέω καί ἠρεμία ὁ Ψυχή κατά φύσις εἰμί , ὅδε δέ παρά φύσις , ὧδε ἄν μανθάνω . ὁ μάλιστα καί πρῶτος εἰμί δοκέω ὁ Ψυχή εἴτε κινέω εἴτε ἐνέργεια κρίσις εἰμί καί ὄρεξις , ὅς ἑκάτερος διαιρέω εἰς τε ὁ λογικός καί ὁ ἄλογος . καί εἰμί ἐν μέν ὁ κρίσις λογικός νόος καί ἐπιστήμη , ὁ δέ ἄλογος αἴσθησις , ἐν δέ ὄρεξις λογικός μέν ὁ βούλησις , ὁ δέ ἄλογος ἐπιθυμία καί θυμός . ὅτι μέν οὖν οὗτος ὁ μέν λέγω κατά φύσις εἰμί , ὁ δέ παρά φύσις ἄλογος , δῆλος · πᾶς γάρ ὁράω κατά φύσις ὑπάρχω ὁ ζῷον . εἰμί δέ τις λέγω παρά φύσις εἰμί ὁ Ψυχή ὁ θυμός ἢ ὁ ἐπιθυμία , οἶδα πρῶτος μέν , ἐάν ἄρα , ὁ λογικός · νῦν δέ περί πᾶς Ψυχή ὁ λόγος , θυμός δέ καί ἐπιθυμία ὁ ἄλογος Ψυχή μόριον . ἔπειτα ὁ παρά φύσις οὐδέποτε ἄν τις εἰς ὁ κατά φύσις χράω · θυμός δέ καί ἐπιθυμία εἰς σωτηρία ὁ ζῷον χράομαι , χράω δέ αὐτός πολλάκις καί εἰς ὁ ὁ Ψυχή ἀγαθός · ὥστε οὖον παρά φύσις . πολύς δέ πλέω ὁ κατά κρίσις κινέω κατά φύσις . ἀλλά οὐδέ αὐτός οὗτος ὁ κινέω βία ἄν ποτός κινέω . βία μέν οὖν τύραννος δόγμα ἀσεβής ὁμολογέω , συντίθημι μέντοι κατά ἕξις καί δοξάζω τίς βία αὐτός ἀδύνατος . δοκέω δέ εἄν κατά θυμός καί ἐπιθυμία βιάζομαι , ὅταν ἐρεθίζω ὑπό ὁ ἔξωθεν · θεωρέω γάρ ἐν ὁ Ψυχή μάχη τις ὁ πάθος καί ὁ λόγος · ὁ δέ ἀλήθεια οὐδέ ἐπί οὗτος οὐδείς εἰμί βίαιος κίνησις · εἰμί γάρ μή συγκαταθέω ὁ λόγος ὁ πάθος , οὐδέποτε εἄν εἰς τίς οὗτος ἐξάγω . εἰμί γάρ βία , ὡς αὐτός ὁρίζω , ὅς ὁ ἀρχή ἔξωθεν μηδείς συμβάλλω ὁ πάσχω ἢ πράσσω , ὥσπερ ὁ ὁ λίθος ἐπί ὁ ἄνω φορός · ὁ μέντοι ψυχή ὁ ] αὐτός ἐνδίδωμι ὁ πάθος καί συγκατατίθημι · δηλόω δέ ὁ σπουδαῖος οὐδείς ὁ ἐρεθίζω εἴκω . ἀλλά μήv οὐδέ ὁ θρεπτικός δύναμις εἶπον ἄν τις παρά φύσις . ὁ δέ κατά τόπος ὁ σῶμα κίνησις κατά ὁ ὁρμή ὁ Ψυχή γίγνομαι ἄγω εἄν ἐναντίος ὁ παρά ὁ ὁρμή αὐτός γίγνομαι · φύσις δέ οὗτος οὐ ἐναντίος , διότι καί κατά ὁ ὁρμή ὁ Ψυχή κινέω ἄν ἐπί ἐκεῖνος ὁ σῶμα , οἷος εἰμί τις αὐτός εἰς ὁ ἔμπροσθεν κινέω ὁ σῶμα ἄλλος εἰς τοὐπίσω ἕλκω . εἰμί γάρ δύναμαι καί ἐπί ὁ αὐτός κινέω ὁ ψυχή ὁ σῶμα , ὁμοίως δεξιός τε καί ἀριστερός , ἄνω τε καί κάτω , οὖον παρά φύσις οὗτος ὁ κινέω , κἀν βία τις ἕλκω . ὁ γάρ κατά φύσις κίνησις οὐδέποτε ἄν γίγνομαι παρά φύσις · οὐδέποτε γάρ παρά φύσις ὁ πῦρ ὁ ἐπί ὁ ἄνω φορός . ὥστε εἰμί ὁ μέν κατά φύσις κινέω ἕπω πάντως καί ὁ παρά Φύσις , οὖον κινέω δέ ὁ ψυχή παρά φύσις , οὐδέ κατά φύσις ἄν κινέω . δῆλος δέ ὡς ὑγιής ποιέω ὁ σύν ἀντίθεσις ἀντιστροφή . p . 406a27 ἔτι δέ εἰμί μέν ἄνω κινέω , πῦρ εἰμί , εἰμί δέ κάτω , γῆ · οὗτος γάρ ὁ σῶμα ὁ κινέω οὗτος . ἕτερος δέ τίς πάλιν ἄτοπος ὁ ὑπόθεσις αὐτός ἕπω δείκνυμι . εἰμί γάρ κατά φύσις κινέω ὁ ψυχή , εἰμί μέν ἐπί ὁ ἄνω εἰμί ὁ κατά φύσις κίνησις , ἢ πῦρ εἰμί ἢ ἀήρ , εἰμί δέ ἐπί ὁ κάτω , ἢ γῆ ἢ ὕδωρ · οὗτος γάρ ὁ τοιοῦτος κινέω κατά φύσις . οὐ ἀπλόος δέ οὗτος συνάγω ὡς ἄτοπος · καί γάρ λέγω τις αὐτός ὁ μέν πῦρ , ὁ δέ ἄλλος τίς ὁ στοιχεῖον εἰμί ὁ Ψυχή · ἀλλά ὅτι , εἰμί ὁ Ψυχή ὁ κατά φύσις κίνησις ὁ ἐπί ὁ ἄνω εἰμί , εἰμί δέ καί ὁ πῦρ ὁ αὐτός κατά φύσις κίνησις , εἰμί πᾶς πῦρ ψυχή , καί ἐπί ὁ ἄλλος ὡσαύτως , ὅσπερ ἄτοπος . εἰμί γάρ καί ὁ πῦρ καί ὁ Ψυχή ὁ εἰμί ἕκαστος αὐτός ὅς εἰμί ὁρίζω ὁ κατά φύσις ἄνω κινέω , ὅς δέ ὁ αὐτός κατά φύσις ἴδιος , οὗτος ὁ αὐτός εἰμί , αὐτός ἄρα πῦρ καί ψυχή . οὗτος δέ ὁ ἄτοπος δηλόω εἶπον οὗτος γάρ ὁ σῶμα ὁ κινέω οὗτος . πῦρ δέ ἄντικρυς οὐδείς αὐτός ποιέω οὐδέ ὁ ἄλλος τίς στοιχεῖον , ἀλλά ἐκ πυρός ὅς εἰμί στοιχεῖον ὁ πῦρ , ἢ ἐκ τις ὁ ἄλλος . οὐδέ Δημόκριτος πῦρ αὐτός λέγω , ἀλλά ἐκ ὁ ἄτομος ὅθεν ὁ πῦρ . ὁ μέν οὖν ἀσώματος λέγω ὁ ψυχή πρόδηλος ἕπω οὗτος ὁ ἄτοπος , ἕπω δέ πᾶς κοινῶς ὁ αὐτός καί ὁ σῶμα αὐτός λέγω . οὖον γάρ ἁπλόος πῦρ λέγω ὁ Ψυχή , ἀλλά πῦρ τοῖος διάκειμαι καί δύναμις τις προσλαμβάνω · οὐκοῦν ὁ διάθεσις εἰμί ὁ ψυχή . εἰμί οὖν ὁ αὐτός κίνησις Ψυχή καί πῦρ , εἰμί πᾶς πῦρ ψυχή · εἰμί δέ οὗτος ἄτοπος , οὐ ὁ αὐτός ἄρα κίνησις · ὡσαύτως καί ἐπί ὁ ἄλλος στοιχεῖον . εἰμί δέ μηδείς ὁ στοιχεῖον κίνησις κινέω , οὐ εἰμί δέ κίνησις παρά οὗτος , οὐ ἄρα κινέω . δοκέω δέ ὅτι ἔχω ἔνστασις ὁ λόγος ὁ σῶμα αὐτός λέγω · οὖον γάρ εἰμί ὁ αὐτός κινέω εἷς ὁ στοιχεῖον , ἤδη ἀνάγκη καί εἷς εἰμί ὁ στοιχεῖον . ὁ γάρ σάρξ καί ὁ ὀστέον καί ὁ μέταλλον καί σχεδόν πᾶς ὁ σύνθετος εἶδος κατά φύσις κινέω κατά εἷς ὁ ἁπλόος στοιχεῖον κίνησις οὐ ἤδη καί γῆ εἰμί ἢ ὕδωρ ἤ τίς ὁ ἄλλος ἢ ανάπαλιν ὁ στοιχεῖον σάρξ εἰμί ἢ ὀστέον ἤ τίς ὁ ἄλλος ὁ ἐκ ὁ στοιχεῖον . τίς οὖν ἀδύνατος καί ὁ ψυχή ἐκ εἷς εἰμί ὁ στοιχεῖον ὡς ἐκ ὑλικός αἴτιος ὁ αὐτός αὐτός κινέω κίνησις ; εἰμί δέ τις λέγω ἀλλά οὐ ὁ ὕλη ψυχή εἰμί , λέγω δή ὁ στοιχεῖον , ἀλλά ὁ εἶδος ὁ ἐπιγίγνομαι αὐτός , οἶδα ὅτι ἐπί πᾶς οὗτος ἁρμόζω λέγω · σάρξ γάρ εἰμί ὁ εἶδος ὁ σάρξ καί οὖον ὁ στοιχεῖον . ὁμοίως καί ἐπί ὁ ἄλλος · ἀλλά ὅμως λέγω , καί ἀληθής λέγω κατωφερής εἰμί κατά φύσις ὁ σάρξ , ὥσπερ καί ὁ γῆ . ἢ οὖν καί ὁ ἄλλος σῶμα δεῖ λέγω ἀκίνητος ἢ καί ὁ φυχὴν κινέω . p . 406a30 ἐπεί δέ φαίνω κινοῦδα ὁ σῶμα , οὗτος εὔλογος κινέω ὁ κινέω ὅς καί αὐτός κινέω . εἰμί δέ οὗτος , καί ἀντιστρέφω εἶπον ἀληθής ὅτι ὅς ὁ σῶμα κινέω , , | οὗτος καί αὐτός · ὁ δέ σῶμα φορά κινέω · ὥστε καί ὁ ψυχή μεταβάλλω εἄν κατά ὁ σῶμα ἢ ὅλος ἢ κατά μόριον μεθίστημι . ἀλλος ἐπιχείρημα ὅτι ὁ ψυχή οὖον κινέω . ἐπεί γάρ μοχλεία τις κινέω αὐτός λέγω ὁ σῶμα , οἱονεί ὁ αὐτός κινέω ὠθέω αὐτός , ὥσπερ εἴωθα ἐν ὁ παιδιά ποιέω ὑμενώδης ἀπό κῆρ σφαῖρα μικρός διάκενος καί ἐναποκλείω εἴδομαι μυῖα ἢ κανθαρίς , εἶτα κινέω Μένων ἐκεῖνος συγκινέω καί ὁ κῆρ , καί ὥσπερ ἐν ζωγρέω ἀποκλείω θηρίον εἶτα ὠθέω συγκινέω ἑαυτοῦ ὁ ζῶγρος , ἐπεί οὖν οὕτως λέγω ὁ ψυχή κινέω συγκινέω ὁ σῶμα , ὁ ἀκόλουθος ὁ δόξα οὗτος διά οὗτος πάλιν ἐπισκέπτομαι . εἰμί γάρ οὕτως , φημί , κινέω ὁ ψυχή ὁ σῶμα , ἀκόλουθος εἰμί ἐκεῖνος κινέω ὁ σῶμα ὁ κίνησις ὅς ἄν καί ὁ ψυχή κινέω , καί ἔμπαλιν ὅς εἄν κινέω ὁ σῶμα , οὗτος κινέω καί ὁ Ψυχή . τίς οὖν ὁ κίνησις οὗτος , ἐκ ὁ σαφής ποιέω ὁ διδασκαλία καί ἐγώ γνώριμος , λέγω δή ὁ σῶμα . ἐπεί γάρ ὁ σῶμα , φημί , φορά κινέω , καί ὁ ψυχή ἀνάγκη φορά κινέω - ἕπομαι . εἰμί μέν οὖν ἀκόλουθος ἐκ ὁ ψυχικός κίνησις συλλογίζομαι x003E ; ὁ σῶμα x003E ; ἐκ ὁ αἴτιος ὁ αἰτιατός · ἐπεί δέ ἀσαφής ὁ ὁ Ψυχή κίνησις καί ἄγνωστος , διά οὗτος ἐκ ὁ σῶμα συλλογίζομαι ὁ ὁ Ψυχή ὡς ἐκ τεκμήριον ὁ κατάληψις ὁ αἴτιος ποιέω · γνώριμος γάρ ὁ ὁ σῶμα . ἀπορέω δέ ἄν τις , πῶς λέγω ὅτι ὁ κινέω ὁ αὐτός κινέω ὁ αὐτός ὁ κινέω κινέω κίνησις . ἰδού γάρ ὁ ἡμίονος ἕλκω ὁ τροχός , καί ὁ μέν τροχός κύκλος κινέω , ὁ δέ ἡμίονος κατά εὐθύς . ὁμοίως ἐν ὁ χάλκεος σφαῖρα ὁ μέν ἄγω εἷς κινέω κίνησις , ὁ δέ ὑπό αὐτός κινέω ἐπί ὁ ἀντίκειμαι ἀλλήλων κινέω , ὅς ὁ μέν ὁ αὐτός ὁ ἄγω συγκινέω , ὁ δέ ἐπί ὁ ἀντίκειμαι . καί ὁ οὐράνιος δέ κινέω κύκλος κινέω ὁ ἐνταῦθα οὖον ὁ αὐτός ἑαυτοῦ . ὁ μέν ἐν οὐράνιος οὐδέ ἁπλόος ὁ κινέω κινέω ὁ ἐνταῦθα , ἀλλά οὗτος κινέω ὡς εἰμί μή καί κινέω · θερμαίνω γάρ καί ψύχω εἰμί καί κτάομαι t 3 ἐπεί δέ DR : ἔπειτα δέ εἰμί t et Arist . E corr . : ἔτι δέ ἐπεί Arist . vulg . οὗτος — κινέω ( 6 ) ] : ἠώς ὁ R οὗτος D Arist . : οὗτος t σύγκρισις καί διάκρισις οὗτος δράω περί ἐγώ , οὖον μέντοι ὁ κινέω · τοσοῦτος γάρ μόνος ὁ κίνησις συμβάλλω , ὁ ποιέω ἐγγυτέρω ἢ πρόσω ἐγώ ὁ ἥλιος ἢ ὁ σελήνη ἤ τις ὁ ἄλλος ἀστήρ . περί δέ ὁ λοιπός ἄλλος μέν ἄν εἶπον ὅτι καί ὁ τροχός ὁ ἅμαξα κατά εὐθυωρία ἕλκω , ὁ δέ σχῆμα αἴτιος ὁ κύκλος κίνησις · ὅλος μέν γάρ ὡς ὅλος κατά εὐθύς κινέω ὁ τροχός τόπος ἐκ τόπος ἀμείβω κατά εὐθύς2 κεῖμαι , ὁ μόριον μέντοι εἰμί ὁ κύκλος ἀντιπαραχωρέω ἀλλήλων ὁ τόπος . ἐπί δέ ὁ ἄγω διά ὁ εἰμί ἔξωθεν ὁ ὀδοντωτός καλέω , ὅσπερ προσεχῶς κινέω ὁ εἰς ὁ ἀντίκειμαι κινέω σφαῖρα ὁ αὐτός αὐτός κινέω . οὐ ἱκανός δέ οὗτος ὁ λόγος · ὁ γάρ πρῶτος κινέω ὁ ἄγω εἰμί · μάλιστα δέ νῦν περί ὁ πρῶτος κινέω ὁ λόγος , περί Ψυχή . οὐ ἱκανός δέ εἰς ἀπολογία οὐδέ ὁ ὁ τροχός σχῆμα . ὁ μέντοι οὗτος λύσις οὗτος εἰμί · οὐ εἶπον ὅτι ὅς ἄν κινέω ὁ κινέω κατά εἶδος , οἷος εὐθύς ἢ κύκλος , οὗτος κινέω καί ὁ κινέω , ἀλλά κτάομαι ὁ γένος · εἰμί ὁ κατά τόπος ὁ κινέω , καί ὁ κινέω κατά τόπος κινέω · διό φορά εἶπον . ζητητέος δέ μήποτε ἐπί μόνος ὁ κατά τόπος οὗτος ἀληθής εἰμί · οὐδέ γάρ ὁ κινέω κατά ὁ ποσός ἢ κατά ὁ ποιός ὁ αὐτός κινέω , εἰμί γε μή ὁ μελαίνω μελαίνω ἢ ὁ αὐξάνω αὐξάνω ἢ ὁ διδάσκω διδάσκω . ἐπί μόνος οὖν ἀληθεύω ὁ κατά τόπος κίνησις . ὥστε καί αὐτός κινέω κατά τόπος ἢ ὅλος ἢ κατά μόριον μεθίστημι ἴσως , ὅλος μέν ὅλος κινέω ὁ σῶμα , κατά μόριον δέ μέρος αὐτός κινέω . τίς δέ ὁ οὗτος ἕπω ἄτοπος ἐπάγω . p . 406b3 3 εἰμί δέ οὗτος ἐνδέχομαι , καί ἐξέρχομαι εἴσειμι πάλιν · οὗτος δέ ἕπω εἄν ὁ ἀνίστημι ὁ θνῄσκω ὁ ζῷον . εἰμί γάρ κατά μοχλεία τις κινέω ὁ σῶμα καί ὁ ὠθέω , ὡς ἤδη εἶπον , ὡς ἐν ζωγρέω θηρίον , δυνατός , φημί , ἐξέρχομαι ἀπό ὁ σῶμα πάλιν εἰσέρχομαι εἰς αὐτός καί πάλιν κινέω αὐτός , καί οὕτως ἀνίστημι ἄν ὁ νεκρός ζῷον . τίς γάρ ὁ κωλύω , εἰμί γε μόνος ὠθέω καί μοχλεία κινέω αὐτός , ἐνίστημι δέ πάλιν πρός οὗτος λέγω ὅτι οὖον καλῶς ἕπω ὅτι εἰμί κινέω κινέω , ἐξέρχομαι εἰσέρχομαι εἄν πάλιν καί οὕτως ἀνίστημι ὁ θνῄσκω ὁ ζῷον . ἰδού γάρ , φημί , ὁ κίων μοχλεία τις καί ὠθέω ἀνέχω ὁ τοῖχος ἢ ἄλλος τίς τοιοῦτος , καί ἐάν ὑποσπάω , διαλοθεω ὁ ἁρμονία καί πίπτω ὁ τοῖχος , καί ὅμως οὐκέτι δύναμαι ὑποτῷ τίθημι ἀνέχω ὁ τοῖχος ἢ ἄλλος τίς τοιοῦτος . καί ἄλλος τοιοῦτος εὑρίσκω εἄν παράδειγμα . πρός δέ οὗτος ἀπολογέομαι φημί ὅτι ἐνταῦθα οὖον μόνος μοχλεία καί ὠσμός δεῖ , ἀλλά καί ἐπιτηδειότης ὁ ἀνέχω · διόπερ διαλύω οὗτος οὐκέτι δύναμαι ὁ κίων ἅπαξ ὑπεξέρχομαι ὑποδύω πάλιν ἀνέχω ὅσπερ καί πρότερος ἀνέχω · ἐκεῖνος δέ , φημί , κατά μόνος μοχλεία γίγνομαι λέγω ὁ κίνησις , οὐκέτι μέντοι καί ἐπιτηδειότης παρέχω ὁ σῶμα οὐδέ ἐκ φύσις εἰς ὁ κινέω δύναμις τις . ἐγώ μέν γάρ δύναμις τις ζωτικός ὁ παρουσία ὁ Ψυχή ἐνίημι λέγω ὁ σῶμα , εἶτα ὁ οὗτος ἀπουσία ἀφανίζω οὗτος συμπίπτω ὁ σῶμα , καί διά οὗτος εὔλογος ὁ μηκέτι δύναμαι αὐτός εἴσειμι , ὁ ἐκ αὐτός ἐνίημι ἐκ ἀρχή ὁ σῶμα ἐπιτηδειότης ἀφανίζω . ἐκεῖ - νόος δέ μόνος ὠθέω κινέω ὁ ψυχή λέγω ὁ σῶμα , καί διά οὗτος εὔλογος ἐξέρχομαι αὐτός δύναμαι πάλιν εἰσέρχομαι ὥσπερ θηρίον τίς εἰς ζῶγρος εἴσειμι τε καί ἔξειμι · ὅς ἕπω ὁ δύναμαι ἀνίστημι ὁ θνῄσκω ὁ ζῷον . | οὗτος δέ ὁ ἐπίλυσις οὖον φυλάσσω εἰμί ὁ διάνοια ὁ Ἀριστοτελικός · βούλομαι γάρ διά οὗτος δείκνυμι ὅτι καθάπαξ ὁ ψυχή οὖον κινέω , οὐδέ ὁ κινέω κινέω ὁ σῶμα . τίς οὖν διαφέρω πρός ὁ κινέω κινέω , εἴτε δεῖ ὁ σῶμα ἐπιτηδειότης τις εἴτε μή δεῖ ; ὁ ζητέω γάρ εἰμί εἰμί κινέω ἢ μή κινέω . εἰμί μέν γάρ περί ὁ πότερος ἐπιτηδειότης δεῖ ὁ σῶμα πρός ὁ κινέω ἢ μή ὁ ζήτησις εἰμί , καλῶς εἄν ἐπιλύω οὗτος ὁ τρόπος · εἰμί δέ περί οὗτος μέν οὐδείς λόγος , ζητέω δέ περί ὁ κινέω ὁ ψυχή ἢ μή ἐν ὁ κινέω ὁ σῶμα , τίς μᾶλλον δείκνυμι αὐτός μή κινέω , ἐάν δήω ὁ σῶμα ἐπιτηδειότης πρός ὁ κινέω κινέω ὁ Ψυχή ; οὗτος γάρ οὐδέ ὁ βακτηρία ὁ κινέω κινέω ὁ θύρα , ἐπεί δεῖ ὁ θύρα πρός ὁ κινέω ἐπιτηδειότης τις , καί οὕτως ἔχω κινέω ὠθέω ὁ βακτηρία · οὐδέ γάρ πήγνυμι ἧλος ἢ λύω ὁ ἁρμονία . καί πᾶς δέ ὁ κινέω ὑπό τις δήω πάντως τις ἐπιτηδειότης οἰκεῖος · ὥστε οὖον λύω ὁ ἀπορία , καί διά οὗτος οὖον δοκέω εὔλογος οὗτος συνάγω ὁ Ἀριστοτέλης . ἄλλως τε εἴρω τις πρός αὐτός · εἰσέρχομαι ἄν πάλιν ὁ ψυχή εἰς ὁ σῶμα καί ἀνίστημι ὁ θνῄσκω ὁ ζῷον , εἰμί οὗτος ἔχω φύσις ὁ πάλιν εἴσειμι · νῦν δέ οὐκέτι εἰσέρχομαι , ἐπεί μηδέ φύω . τίς οὖν παρά οὗτος ὁ πρίν εἰμί ἐν ὁ σῶμα οὐ ἐπίτεξ - νέομαι ; οὐδέ γάρ φύω δίς εἰς ὁ αὐτός σῶμα εἴσειμι , ὥσπερ οὐδέ εἰμί ὁ θηρίον ἐν ὁ αὐτός ζωγρέω φύω εἴσειμι πάλιν . ὅτι δέ οὖον φύω , ἐκ ὁ ἐπαγωγή δῆλος . εἶπον δέ εἄν καί Δημόκριτος καί ἕκαστος ὁ ἀλλος ὅτι κινέω μέν ὁ ψυχή κινέω φημί ὁ σῶμα , δήω δέ φημί καί ὁ σῶμα ἐπιτηδειότης τις εἰς ὁ δύναμαι ὑποδείκνυμι ὁ ὁ Ψυχή κινέω , οἷος ὁ τοιόσδε ὁ ἄτομος ὁ τοιόσδε τάξις καί θέσις , ὁμοίως καί ὁ λοιπός ὁ τοιόσδε ὁ στοιχεῖον ὁ παρά αὐτός ἁρμονία , ὅς διαλύω οὐ οἷος τε εἰμί ἔτι ὠθέω ὁ σῶμα , ὥσπερ εἰμί διαλύω ὁ τοιόσδε ὁ κῆρ πλάσις ἢ ποιότης , οἷος εἰμί μαλακός γίγνομαι ἢ ἄλλος τίς πάσχω , οὐκέτι ὁ ἐντός ἀποκλείω ζῷον κινέω αὐτός δύναμαι . p . 406b5 ὁ δέ κατά συμβαίνω κίνησις κἀν ὑπό ἕτερος κινέω . δείκνυμι ὅτι οὖον δυνατός κινέω ὁ ψυχή διά ὁ ἀκολουθέω ἄτοπος ὁ ὑπόθεσις ὁ λέγω κατά ἑαυτοῦ κινέω αὐτός , νῦν διά οὗτος βούλομαι πρός ὁ αὐτοκίνητον ἐνίστημι . πρίν μέν γάρ ἁπλόος δείκνυμι ὅτι οὖον κινέω , νῦν δέ δείκνυμι ἐκ ὅς ἄν μάλιστα ὑπονοέω κινέω , ἐκ οὗτος αὐτός οὐ αὐτοκίνητον εἰμί . ἀνάγκη , φημί , ὁ κατά ἑαυτοῦ κινέω καί αὐτός ἑαυτοῦ αἴτιος εἰμί ὁ κίνησις μή ὑπό ἄλλος κινέω . ὁ μέν γάρ κατά συμβαίνω κινέω καί αὐτός ἑαυτοῦ δύναμαι ἄν αἴτιος εἰμί ὁ τοιοῦτος κίνησις καί ὑπό ἄλλος ὁ αὐτός οὗτος κινέω . λέγω γάρ ἐγώ κατά ψυχικός ὁρμή κινέω ὁ ζῷον κατά συμβαίνω ὁ ψυχή ὑπό ἑαυτοῦ κινέω , καί ὁ ἐρέτης κινέω ὁ πλοῖον κατά συμβαίνω ὑπό ἑαυτοῦ κινέω · εἰμί μέντοι ἕλκω τις βία ὁ ζῷον , ὑπό ἄλλος κατά συμβαίνω ὁ ψυχή κινέω . εἶπον δέ ἄν τις καί ὁ ἱστίον κινέω ὁ πλοῖον κατά συμβαίνω ὑπό ἑαυτοῦ κινέω ὁ ὁ πλοῖον κίνησις ὁ ἐν ὁ κινέω εἰμί . ὁ μέντοι κατά ἑαυτοῦ κίνησις οὐδέποτε τίς ὑπό ἄλλος ἄν κινέω · ἀναιρετικός γάρ ὁ κατά ἑαυτοῦ ὁ διά ἄλλος , ὡς διά ὁ ἑξῆς δείκνυμι . καί ἄλλως εἰμί ὁ κατά ἑαυτοῦ κίνησις ἐκ αὐτός εἰμί ὁ φύσις , δήω δέ ἄλλος εἰς ὁ κινέω , ἀτελής ἄν εἰμί ὑπό ὁ φύσις γίγνομαι καί οὐ αὐτάρκης αὐτός ἑαυτοῦ , ἀνενέργητος δέ καί μάτην · οὐδείς δέ μάτην ὑπό ὁ φύσις γίγνομαι . p . 406b7 οὖον δεῖ δέ ὅς ὁ ὑπό ἑαυτοῦ κινέω ἐν ὁ οὐσία , οὗτος ὑπό ἄλλος κινέω , πλήν εἰμί μή κατά συμβεβηκός . ὁ ὑπό ἑαυτοῦ , φημί , κινέω καί ἐν ὁ οὐσία ἔχω ὁ κίνησις οὐδέποτε εἄν οὗτος ὁ κίνησις ὑπό ἄλλος κινέω . εἰμί γάρ ὑπό ἄλλος κινέω οὗτος , οὐκέτι εἰμί ἀεί κατά ἑαυτοῦ κινέω · ὁ γάρ συνίημι - σιωμένα ἀεί σύνειμι . ὁ δέ ψυχή φαίνω , ὡς ἐφεξῆς ἐπάγω , ὑπό ὁ αἰσθητής κινέω · οὐ ἄρα εἰμί αὐτοκίνητος . ὁ δέ πλήν εἰμί μή κατά συμβαίνω ἢ οὕτως ἐκληπτέον ὅτι εἰμί μή τις κατά ἑαυτοῦ μή λέγω κινέω ὁ Ψυχή , ἀλλά κατά συμβαίνω οὗτος γάρ καί ὑπό ἄλλος κινέω · δείκνυμι γάρ ὅτι ὁ κινέω ἑαυτοῦ κατά συμβαίνω δύναμαι ὁ αὐτός οὗτος κίνησις καί ὑπό ἄλλος κινέω ) , ἢ πάλιν οὗτος ὁ πλήν εἰμί μή κατά συμβαίνω ὅτι ὅς μέν κινέω κατά ἑαυτοῦ κίνησις , οὐ ἄν κινέω ὑπό ἄλλος , ὅς δέ κινέω ὑπό ἄλλος , οὗτος κατά συμβαίνω κινέω , ὥσπερ ὁ πλανάω σφαῖρα κινέω ὁ ἐκ ἀνατολή κατά συμβαίνω ὑπό ὁ ἀπλανής . ἀπορέω δέ ἄν τις , πῶς φημί ὁ κατά ἑαυτοῦ κίνησις οὐ ἐνδέχομαι ὑπό ἄλλος γίγνομαι . οὐ κινέω κατά ἑαυτοῦ ὁ ζῷον κατά τόπος καί κινέω εἄν καί ὑπό ἄλλος κατά τόπος ; καί ὁ λίθος ἐπί ὁ κάτω φέρω κατά ἑαυτοῦ καί φέρω ἄν καί ὑπό ἄλλος κατά τόπος ἐπί ὁ κάτω βαστάζω . λέγω οὖν ὅτι οὖον ὁ αὐτός ὁ ζῷον καί ὁ λίθος ὑπό ἄλλος τε κινέω καί κατά ἑαυτοῦ . ὁ μέν γάρ ζῷον κατά ἑαυτοῦ εἰμί κίνησις ὁ κατά ὁρμή διά ὁ οἰκέω ὄργανον γίγνομαι , ὅς οὐδέποτε ἄν ὑπό ἄλλος οὐδέ ὅλως κατά συμβαίνω κινέω · ὁ δέ λίθος ὁμοίως κατά ἑαυτοῦ εἰμί κίνησις ὁ κατά ὁ οἰκεῖος ῥοπή γίγνομαι · οὗτος δέ οὐδέποτε εἄν οὗτος κατά συμβαίνω φέρω . εἰμί τοίνυν ὁ κατά ἑαυτοῦ κινέω οὖον κινέω ὑπό ἄλλος , φαίνω δέ ὁ ψυχή ὑπό ὁ αἰσθητής κινέω κατανοέω γάρ ὁ κόσμος ἔρχομαι εἰς ἔννοια ὁ θεῖον , καί ἐκ ὁ κατά ἕκαστος καί αἰσθητής κινέω εἰς ὁ ὁ καθόλου γνῶσις , καί ὁ ὀρεκτός ὁράω κινέω εἰς ἔφεσις αὐτός καί ὁ λυπέω εἰς ὀργή · ἀμελέω εἰμί τις ἐλλείπω αἴσθησις ἐκ γενετή , ἐκλείπω καί ὁ κατά αὐτός κίνησις · εἰμί γάρ μή ἔχω ὄψις , οὐδέποτε ἄν ὅς κινέω ἐκ ὁ ὁρατής κίνησις κινέω · ὁμοίως εἰμί στερέω ἐκ γένεσις ἀκοή , οὐδέποτε ἄν ὑπό ὁ ἀκουστής κινέω , καί ἐπί ὁ λοιπός ὡσαύτως ) εἰμί τοίνυν ἐκ ὁ αἰσθητής κινέω , οὐ ἄρα κατά ἑαυτοῦ κινέω · νέομαι · εἰμί δέ οὗτος , οὐ εἄν εἰμί αὐτοκίνητος . ἀλλά λέγω πρός οὗτος ὅτι εἰμί καί κινέω ὁ ψυχή ὑπό ὁ αἰσθητής , ἀλλά | οὖν οὗτος κινέω , ὥσπερ ὁ καθεύδω γεωμέτρης ὑπό ὁ ἐξυπνίζω . ὥσπερ οὖν ὁ ἐκεῖνος ἐξυπνίζω τοσοῦτος μ;νονο ὁ ἐμποδίζω ἐξαιρέω , ὁ μέντοι θεώρημα ὁ γεωμετρικός οὐ ἐμβάλλω ὁ γεωμέτρης , οὗτος καί ὁ ψυχή ἔχω ὁ λόγος ὁ πρᾶγμα ἐν ἑαυτοῦ καί ὥσπερ ὑπό ὁ ὕπνος ὁ γένεσις ἀνενέργητος εἰμί ὑπό ὁ αἰσθητής ἐρεθίζω ἤ ὁ διδάσκαλος προχειρίζω ὁ ἐν ἑαυτοῦ λόγος · ἐπεί εἰμί ὁ αἰσθητός αἴτιος αὐτός ὁ γνῶσις γίγνομαι , διά τίς μή καί ὁ ἄλογος γιγνώσκω ; καί γάρ ὁ πλεῖστος ὀξύς χράομαι αἴσθησις . ἔπειτα ἄλλως οὐδέ ὁ αἰσθητός καί οὐ ὡς ὁ αἴσθησις δοκέω · ὁ αἴσθησις γάρ ποδιαῖος ὁράω ὁ ἥλιος ὁ ψυχή λέγω ὅτι ἅμα πᾶς ὁ γῆ πολλαπλάσιος εἰμί · ὥστε οὐ ὑπό ὁ αἰσθητής ἴσχω ὁ γνῶσις · ἐπεί εἰμί οὗτος ἄν δοξάζω ὅσπερ ὁ αἴσθησις ὑπαγορεύω , πόθεν καί κρίνω καί λόγος καί πρᾶγμα καί ἀποφαίνω ὁ καλῶς ἔχω ἢ κακῶς , εἰμί μή πρός ὁ ἐν ἑαυτοῦ λόγος παρά - βάλλω ; διά πᾶς ἄρα δῆλος ὅτι οὖον ὁ αἰσθητός κινέω ὁ ψυχή εἰς ὁ γνῶσις , εἰμί μή ἄρα , ὡς εἶπον , κατά ὁ δύο δύναμις , ὅσπερ ἐνέργεια εἰμί · ἔχω γάρ οὗτος ὁ ἕξις , εἰμί καί μή ὁ ἐνέργεια προχειρίζω . ἄλλως τε εἶπον ἤδη ὅτι ὁ τοιοῦτος κινέω ὁ ζῷον εἰμί , ἐπεί αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἐνεργέω ὁ ψυχή νοερός ἐνεργέω οὐδείς προσδέω ὁ αἴσθησις . οὗτος δέ ἁρμόζω λέγω ἐγώ πρός Ἀριστοτέλης , εἰμί περί ὁ λογικός λέγω Ψυχή ὅτι εἰμί κινέω , οὐ ὑπό ἑαυτοῦ κινέω , ἀλλά ὑπό ὁ αἴσθησις . ἐπεί δέ περί πᾶς Ψυχή αὐτός ὁ λόγος καί ὁ ἄλογος , ἔχω χώρα ὁ ὑπό αὐτός λέγω κατασκευή · οὐδείς γάρ οἶδα ὁ ἄλογος Χωρὶς ὁ αἰσθητής . ἀλλά οὐδείς οὗτος πρός Πλάτων ὁ λογικός λέγω ψυχή αὐτοκίνητον . p . 406b8 ὥσπερ οὐδέ ὁ κατά ἑαυτοῦ ἀγαθός ἢ διά ἑαυτοῦ ὁ μέν διά ἄλλος εἰμί , ὁ δέ ἕτερος ἕνεκα . παράδειγμα οὗτος ὁ εἴρω . ὥσπερ , φημί , ὁ κατά ἑαυτοῦ ἀγαθός οὐ ἄν εἰμί διά ἄλλος ἀγαθός οὐδέ ὁ διά ἑαυτοῦ ἀγαθός οὐ εἄν εἰμί ἕτερος ἕνεκα , οὕτως οὐδέ ὁ κατά ἑαυτοῦ κινέω κινέω ἄν ὑπό ἄλλος . ἀλλά μήv εἰμί γε κινέω ὁ ψυχή ὑπό ὁ αἰσθητής , ὥσπερ οὖν κινέω , οὖον κατά ἑαυτοῦ ἄρα κινέω · οὐδέ ἄρα αὐτοκίνητος . ἀντιτίθημι δέ ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ ὁ διά ἄλλος , ὁ δέ διά ἑαυτοῦ ὁ ἕτερος ἕνεκα . λαμβάνω δέ αὐτός ὁ μέν πρῶτος ἀντίθεσις ἐκ ὁ διαφορά ὁ ποιητικός αἴτιος , ὁ δέ δύο ἐκ ὁ διαφορά ὁ τελικός . οἷος κατά ἑαυτοῦ μέν λέγω ἔχω ὁ ὁράω · οὗτος οὖν οὐ ἄν ἐγώ ποτός διά ἄλλος τίς γίγνομαι · ἐκ αὐτός γάρ ὁ φύσις ὁ ποιητικός αἴτιος εἰμί ὁ ὁράω . ὁ μέντοι πλοῦτος οὐ αὐτός ἔχω ἀλλά διά ἄλλος , διά ἐμπορία ἢ γεωργία ἤ τίς τοιοῦτος . πάλιν ὁ ἐν κέραμος ὕδωρ ἢ ὁ κρύσταλλος κατά ἑαυτοῦ μέν ἔχω ὁ ψυχρός , ὁ μέντοι τοιόσδε σχῆμα διά ἄλλος · διά ὁ κέραμος γάρ . ὁμοίως καί ἐπί ὁ διά ἑαυτοῦ καί ἕτερος ἕνεκα . ὁ γάρ ἀρετή διά ἑαυτοῦ ἐπιτηδεύω καί οὐ ἄλλος ἕνεκα · κἀν γάρ μή εἰμί ἄμειψις ἀρετή , ἐπιτηδευτέος εἰμί αὐτός κατά ἑαυτοῦ · ὁ μέντοι ἰσχύς οὖον διά ἑαυτοῦ ἔχω , ἀλλά διά ὁ σῶμα · τελειότης γάρ εἰμί αὐτός . καί ὁ Ψυχή δέ διά ἑαυτοῦ αἱρετός ὁ ἀρετή τελειότης γάρ εἰμί αὐτός . τίς μέν ἐν εἰμί ὁ κατά ἑαυτοῦ καί διά ἄλλος , καί τίς ὁ διά ἑαυτοῦ καί ἕτερος ἕνεκα , εἴρω . εἰμί τίς δέ διά ἑαυτοῦ , οὗτος πάντως καί κατά ἑαυτοῦ , οὐκέτι δέ εἰμί τίς κατά ἑαυτοῦ , οὗτος πάντως καί διά ἑαυτοῦ . οἷος διά ἑαυτοῦ ὁ Ψυχή ὁ ἀρετή · διά οὗτος καί κατά ἑαυτοῦ · ὁ γάρ ποιητικός αἴτιος ὁ ἀρετή ἐν αὐτός εἰμί ὁ Ψυχή · οὖον δήω γάρ ἕτερος ἔξωθεν εἰς κατόρθωσις ὁ ἀρετή , ἀλλά ἐν αὐτός ὁ ποιητικός αὐτός αἴτιος ἔχω . ὁμοίως καί ὁ σῶμα διά ἑαυτοῦ εἰμί ὁ ὑγίεια ἀγαθός · διά οὗτος οὖν καί κατά ἑαυτοῦ αὐτός εἰμί ὁ ὑγίεια · οἴκοθεν τίθημι γάρ ἔχω ὁ ποιητικός ὁ ὑγίεια αἴτιος · κατά φύσις γάρ ὁ ὑγιαίνω . οὖον μήv ὁ κατά ἑαυτοῦ πάντως καί διά ἑαυτοῦ . κατά ἑαυτοῦ γάρ ὁ Ψυχή ὁ ὁράω , οὖον μήv διά ἑαυτοῦ , ἀλλά διά ὁ ἀρετή ἢ ὁ σῴζω . ὁμοίως εἰμί τίς μέν διά ἄλλος , οὗτος πάντως καί ἕτερος ἕνεκα , οὐ εἰμί τίς δέ ἕτερος ἕνεκα , πάντως διά ἄλλος . διά ἄλλος γάρ ὁ πλοῦτος ὁ ἐμπορία ἤ τίς τοιοῦτος · διά οὗτος καί ἕτερος ἕνεκα ὁ ἀρετή . ὁ μέντοι ὁράω ἢ ὁ ὑγιαίνω ἕτερος μέν ἕνεκα , οὐκέτι δέ καί διά ἄλλος , ἀλλά κατά ἑαυτοῦ . ἀντίκειμαι οὖν ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ ὁ διά ἄλλος , ὁ δέ διά ἑαυτοῦ ὁ ἕτερος ἕνεκα , ἐνδέχομαι ὁ κατά ἑαυτοῦ διά ἄλλος εἰμί κατά συμβεβηκός . ὁ γάρ λίθος κατά ἑαυτοῦ ὁ κάτω φέρω , καί φέρω ἄν κατά συμβαίνω διά ἄλλος κάτω · ὑποσπάω γάρ θεμέλιος φέρω κάτω ὁ ὑπό αὐτός ἀνέχω διά ἄλλος ὁ ὑποσπάω . ἀλλά κατά συμβαίνω διά ἄλλος φέρω · ἐκεῖνος γάρ ὑποσπάω οὗτος χώρα εὑρίσκω φέρω κατά φύσις , λέγω δέ ἄν κτάομαι συμβαίνω διά ἄλλος φέρω ὁ ὑποσπάω . ὁμοίως καί ὁ ὑγιαίνω κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω ὁ σῶμα , ἀλλά γίγνομαι ἄν κατά συμβαίνω διά ἄλλος ὁ ἰατρός ὁ κενόω ὁ λυπέω ἢ ἁπλόος ὁ λυμαίνομαι ὑφαιρέω . ἐκεῖνος μέν γάρ ὁ βλάπτω κωλύω , ὁ δέ φύσις ὁ ὀχλέω ἀπαλλάσσω ὁ κατά φύσις ὑγεία ἐργάζομαι · “ φύσις γάρ νοῦσος ἰατρός . ὡς γάρ ὁ σῶμα ὁ ὑγιαίνω διά ἑαυτοῦ αἱρετός , ἐν μηδείς ἄλλος προσγίγνομαι ἐκ ὁ ὑγεία . ] καί ὁ διά ἑαυτοῦ δέ ὅσπερ εἶπον γίγνομαι εἄν κατά συμβαίνω ἕτερος ἕνεκα . ὁ γάρ ἀρετή διά ἑαυτοῦ αἱρετός εἰμί γίγνομαι ἄν κατά συμβαίνω ὁ εὔκλεια ἕνεκα · ἕπω γάρ αὐτός ὁ Εὔκλεια , καί εἶπον ἄν τις διά ὁ εὔκλεια ὁ ἀρετή εἰμί , ἀλλά οὖον κατά ἑαυτοῦ , ἀλλά κατά συμβεβηκός . ὁμοίως καί ὁ ὑγίεια διά ἑαυτοῦ εἰμί ὁ σῶμα αἱρετός εἶπον τις ἄν ἕτερος ἕνεκα κατά συμβαίνω εἰμί , ὁ πράσσω ὅδε ἢ ὅδε . οὐδέ γάρ διά οὗτος αἱρετός ὁ ὑγιαίνω , ἐπεί πρακτικός ποιέω ὁ σῶμα , ἀλλά ἕπω οὗτος ὁ ὑγιαίνω · κατά συμβαίνω οὖν ἕτερος ἕνεκα ὁ πράσσω τίς ὁ ὑγεία . οὗτος οὖν οὕτως ἔχω καί ὁ ψυχή ἄρα εἰμί κατά αὐτός κινέω , οὐ ἄν ποτός κινέω διά ἄλλος , εἰμί μή κατά συμβεβηκός · εἰμί δέ διά ἄλλος κινέω , διά ὁ αἰσθητής φημί , οὐ ἄν εἰμί αὐτός ὁ κίνησις κατά ἑαυτοῦ , ὅσπερ βούλομαι ὁ αὐτοκίνητον αὐτός ὑποτίθημι p . 406b 11 ἀλλά μήv καί εἰμί κινέω γε αὐτός ἑαυτοῦ , καί αὐτός κινέω ἄν · ὥστε ἐπεί πᾶς κίνησις ἔκστασις εἰμί ὁ κινέω ὅς κινέω , καί ὁ ψυχή ἐξίστημι εἄν ἐκ ὁ οὐσία , εἰμί μή κατά συμβαίνω κινέω , ἀλλά εἰμί ὁ κίνησις ὁ οὐσία αὐτός . εἶπον ἤδη ὅτι πρός ὁ αὐτοκίνητον ἐνίστημι διά οὗτος · καί οὗτος οὖν ὁ ἐπιχείρημα πρός ὁ αὐτός . ὅς δέ λέγω , οὗτος εἰμί . εἰμί αὐτοκίνητος εἰμί ὁ ψυχή , ὡς αὐτός εἰμί ὁ κινέω , αὐτός ὁ κινέω , καί μή κατά ἄλλος μέν κινέω κατά ἄλλος δέ κινέω , κινέω δέ ὡς ψυχή , καί ὡς ψυχή ἄρα κινέω . πᾶς δέ ὁ κινέω ἐξίστημι οὗτος , κατά ὅς κινέω · καί ὁ ψυχή ἄρα , καθό ψυχή εἰμί κινέω , ἐξίστημι ὁ ψυχή ἵημι . ὁ γάρ κινέω κατά τόπος ἐξίστημι ἐκ ὁ τόπος ἀπό ὅς κινέω , ὁμοίως καί ὁ κατά ὁ ποσός κινέω καί ὁ κτάομαι ὁ ποιός · ἕκαστος γάρ , κατά ὅς κινέω , ἐξίστημι οὗτος . καί ὁ ψυχή οὖν εἰμί καθό ψυχή εἰμί καί κατά οὐσία κινέω , ἐξίστημι εἄν ὁ οὐσία ἑαυτοῦ καί τέρπω · σέτα · καί γάρ ἀνάγκη πᾶς κατά ὁ λέγω ἀσώματος εἰμί ὁ ψυχή καί αὐτοκίνητον ὁ κίνησις κατά οὐσία λαμβάνω . τέσσαρες γάρ εἰμί μεταβολή , ὡς πολλάκις εἴρω , κατά οὐσία , κατά ποσός , κατά ποιός , κατά τόπος , εἰμί μέν κατά τόπος ἢ ποσός μεταβάλλω ὁ ψυχή , πρόδηλος δῆλος ὡς σῶμα εἰμί · σῶμα γάρ καί ὁ ποσός καί ὁ τόπος · οὐδείς δέ κακός καί ὁ κατά ὁ ποιός μεταβολή σῶμα εἰμί , ὡς ἤδη εἶπον , εἰμί γε κατά ὁ παθητικός ποιότης ὁ μεταβολή , οὗτος δέ αἰσθητής , ὁ δέ κατά τίς αἰσθητός μεταβάλλω σῶμα εἰμί . εἰμί τοίνυν ὁ μεταβολή ὁ Ψυχή ἤτοι ὁ κίνησις οὔτε κατά ποσός οὔτε κατά ποιός οὔτε κατά τόπος εἰμί , διότι ἀσώματος , λείπω ἄρα κατά οὐσία εἰμί , ἄλλως τε καί ὅτι αὐτός οὐσία φημί αὐτός εἰμί ὁ αὐτοκίνητον . ὁ δέ κατά οὐσία κινέω , αὐτός δέ εἶπον μεταβάλλω , φθείρω · φθείρω ἄρα καί ὁ ψυχή ἐν ὁ κινέω . καί ἄλλως ἀνάγκη ὁ μεταβολή καί κίνησις ὁ Ψυχή κατά αὐτός ὁ οὐσία λέγω αὐτός . εἰμί γάρ κινέω ὁ ψυχή κατά ποιότης ἤ τίς ὁ ἄλλος , ὁ δέ οὐσία αὐτός οὔτε ἐν ποιότης οὔτε ἐν ποσότης οὔτε ἐν τόπος πᾶς γάρ ὁ ἐν οὗτος σῶμα εἰμί ) οὐ ἄρα ἑαυτοῦ κινέω · νῦν δέ αὐτοκίνητος φημί . ὁ δέ εἰμί μή κατά συμβαίνω κινέω , τουτέστιν εἰμί μή ὁ ἄλλος κινέω , λέγω δή ὁ σῶμα ἐν ὅς εἰμί , αὐτός ἑαυτοῦ λέγω κινέω · οὗτος γάρ καί αὐτός τίθημι . εἰμί οὖν μή οὕτως , ἀλλά ἐν αὐτός ὁ οὐσία αὐτός θεωρέω ὁ κίνησις , ἐξίστημι ἄν ἑαυτοῦ . δυνατός δέ ὁ εἰμί μή κατά συμβαίνω καί οὗτος νοέω ἀντί ὁ εἰμί μή κατά τίς ὁ συμβεβηκός αὐτός κινέω ἑαυτοῦ , οἷος κατά τόπος ἢ ποσός ἢ ποιός . εἰμί δέ κατά τίς οὗτος κινέω ἑαυτοῦ , μάλιστα μέν οὗτος ἀδύνατος ὁ ἀσώματος αὐτός λέγω , ἔπειτα οὐ ἄν εἰμί αὐτοκίνητος . οὖον γάρ εἰμί ποσός ἢ ποιός ὁ ψυχή · ὥστε κινέω μέν ὁ ψυχή , κινέω δέ ὁ ποσός αὐτός ἢ ὁ ποιός . ὥσπερ γάρ ὁ φύσις κινέω κτάομαι ὁ ποσός ὁ σῶμα οὔτε αὐτός κινέω οὖον γάρ εἰμί ποσός ) οὔτε ὁ σῶμα ὅς σῶμα κινέω . ἀλλά μόνος ὁ ποσός ὁ σῶμα κινέω μένω γάρ καί ὁ φύσις καί ὁ σῶμα ὁ αὐτός λόγος , οὐκέτι μέντοι καί ὁ ποσός ) οὕτως ἄρα εἰμί καί ὁ ψυχή κατά τίς οὗτος κινέω , οὐ αὐτός ἑαυτοῦ κινέω , ἀλλά εἰμί ἐν αὐτός ὁ μέν κινέω ὁ δέ κινέω · οὐ ἄρα αὐτοκίνητος . εἰμί δέ κατά ὅς εἰμί ψυχή κατά οὗτος ἔχω ὁ κινέω , ὡς ὁ αὐτός εἰμί κινέω τε καί κινέω , ἔκστασις δέ εἰμί πᾶς κίνησις οὗτος κατά ὅς κινέω , ἐξίστημι ἄρα ἑαυτοῦ ἀνάγκη ὁ ψυχή κινέω καί φθείρω . ὅτι δέ ὁ αὐτοκίνητον αὐτός ὁ οὐσία αὐτός κατηγορέω , ὡς κατά αὐτός οὗτος κινέω ὁ Ψυχή , κατά ὅς ὄντα εἰμί , ἐναργής Πλάτων ἐν ὁ Φαιδρός δηλόω · εἶπον γάρ ὅτι ψυχή πᾶς ἀθάνατος ὁ γάρ αὐτοκίνητον ἀθάνατος ) ἐπιφέρω μετά ὀλίγος “ ἀθάνατος δέ φαίνω ὁ ὑπό ἑαυτοῦ κινέω Ψυχή οὐσία τε καί λόγος οὗτος αὐτός τις λέγω οὐ αἰσχύνω ” . ὥστε ἐναργής καί οὐσία καί ὁρισμός Ψυχή εἰμί φημί ὁ αὐτοκίνητον . καλῶς ἄρα κατασκευάζω ὁ Ἀριστοτέλης ὅτι εἰμί κινέω κατά οὐσία , ἐξίστημι ἑαυτοῦ καί φθείρω . εἶπον δέ πολλάκις ὅτι πᾶς ἐνέργεια κίνησις ὁ Πλάτων καλός οὕτως αὐτοκίνητον ὁ ψυχή εἰμί φημί οἷος αυτενέργητος , ὅσπερ ὁ φυσικός ἐν οὐδείς ὁράω · ὁ μέν γάρ φύσις ἢ ὁ δύναμις κινέω , κινέω δέ ὁ οὗτος ὑπόκειμαι . ἔνιοι δέ φημί καί κινέω ὁ σῶμα ἐν ὅς εἰμί , ὡς αὐτός κινέω . ἐπεί ὁ λέγω ὁ κινέω ὁ ψυχή κινέω ὁ σῶμα ὠθέω καί μοχλεία τις δείκνυμι ἀνωτέρω ἄτοπος ἕπω , ὅτι οὗτος δίδωμι δύναμαι ἄν ἀνίστημι ὁ θνῄσκω ὁ ζῷον , ἵνα μή τις αὐτός ὑπολαμβάνω κατηγορέω αὐτός ὡς ὠθέω τις λέγω κινέω ὁ ψυχή ὁ σῶμα , μή οὗτος ἐκεῖνος λέγω , παρατίθημι αὐτός ὁ δόξα , ὅτι καί ὁ ὁ ἄτομος λέγω οὕτως λέγω ὁ περί Δημόκριτος καί Λεύκιππος καί Ἐπίκουρος , ἔτι δέ καί Πλάτων , ὡς ἐφεξῆς λέγω . λέγω γάρ , φημί , ὁ σφαιρικός ἄτομος εὐκίνητος εἰμί συγκινέω ἑαυτοῦ ὁ σῶμα , ὁ αὐτός , φημί , λέγω ὁ κωμικός Φίλιππος , ὅς λέγω ὁ Δαίδαλος ποιέω ξύλινος Ἀφροδίτη κινέω · κοίλωμα γάρ τις ποιέω ἐν ὁ ξόανον ὁ Δαίδαλος ἐγχέω ὑδράργυρος , ἵνα κινέω ὁ ὑδράργυρος ( εὐχίνητος γάρ καί συνεχῶς μετακυλίω καί ὁ ἑαυτοῦ ὠθέω κινέω ὁ ξόανον ) φαίνω ποιέω ἐκ αὐτός κινέω ὁ ὁ Ἀφροδίτη ξόανον . πάνυ δέ σύντομος καί προσφυῶς πρός ὁ περί Δημόκριτος ἀπαντάω λέγω · p . 406b22 ἐγώ δέ ἐρωτάω , εἰμί καί ἠρέμησις ποιέω οὗτος αὐτός . πάνυ προσεκτικός · ἐπεί γάρ φαίνω ὁ ζῷον μή μόνος κινέω , ἀλλά καί ἠρεμέω , τίς , φημί , ὁ ἠρέμησις αἴτιος ; οὖον γάρ δή κἀν ἐπινοέω δυνατός ἐκ ὁ αὐτός ὑπόθεσις τίς ὁ ἠρεμία αἴτιος . εἰμί γάρ καί κινέω καί εἰς ἠρεμία ἄγω ὁ ζῷον ὁ ψυχή , ὡς ὁ ἐνάργεια δηλόω , ὁ δέ κινέω ὁ σφαιρικός ἄτομος κινέω ὁ ζῷον , αεικίνητος δέ οὗτος κατά αὐτός , τίς εἄν εἰμί ὁ ἠρεμία αἴτιος ; p . 406b24 ὅλος δέ οὐ οὕτως φαίνω κινέω ὁ ψυχή ὁ ζῷον , ἀλλά διά προαίρεσις τις καί νόησις . καρτερός ἔλεγχος · παρά γάρ ὁ ἐνάργεια αὐτός ὁ πρᾶγμα ὁ παρά αὐτός λέγω . οὖον γάρ ὁράω ὅτι βία τις καί ὠθέω κινέω ὁ ψυχή ὁ σῶμα , ἀλλά μόνος ὁ ἐθέλω . ἅμα γάρ ὁ ἐθέλω καί κινέω καί ἠρεμέω ποιέω ὁ ζῷον . 20 p.40Gb25 ὁ αὐτός δέ τρόπος καί ὁ Τίμαιος φυσιολογέω ὁ ψυχή κινέω ὁ σῶμα . εἶπον ὅτι ἔνιοι δέ φημί κινέω ὁ σῶμα ὁ Ψυχή , ὡς αὐτός κινέω , εἶτα παρατίθημι ὁ Δημόκριτος δόξα καί σύντομος ἐλέγχω ὡς παρά ὁ ἐναργής εἰμί καί ὁ φαίνω , ἐφεξῆς τίθημι ὁ Πλάτων ἐν ὁ Τίμαιος δόξα ὅμοιος εἰμί , ὅτι ὅς ὁ ψυχή ὁ ὁ πᾶς κινέω κίνησις , οὗτος καί ὁ σῶμα ὁ κόσμος ἐν ὅς ἐνέχω κινέω . διά οὗτος οὖν ὡς κοινωνέω οὗτος ὁ δόξα ὁ ὁ Δημόκριτος εὐθύς μετά ἐκεῖνος τάσσω . ὅς γάρ ἀμφότερος ὁ ὁ Ψυχή κινέω συγκινέω ὁ σῶμα λέγω , κοινωνέω · διαφέρω δέ , καθό ὁ μέν Δημόκριτος ὡς ἐν ἀγγεῖον ὁ ψυχή ἀποκλείω , ὁ μέντοι Τίμαιος συμπλέκω αὐτός λέγω ὁ σῶμα ὡς σειρά . ἄξιος δέ αὐτός πρῶτος ὁ ὁ Τίμαιος δόξα περί Ψυχή ἐκτίθημι . λέγω ουτοτηταω ἀνά ἐκεῖνος ἐν ὁ φυχογονίᾳ ὅτι λαμβάνω ὁ θεός ουδιος καί ταυτότης καί ἑτερότης , ὅσπερ εἰμί ὁ εἰμί πᾶς στοιχεῖον , οὐσία δέ οὖον ὁ τυγχάνω , . ἀλλά μέσος ὁ τε ἀμέριστος καί ἀεί κατά ὁ αὐτός καί ὡσαύτως ἔχω καί ὁ περί ὁ σῶμα μεριστός , οὗτος οὖν ὁ οὐσία καί ταὐτότης καί ἑτερότης κεράννυμι , φημί , ἐκτείνω καί ποιέω εὐθύς , εἶτα ὁ εὐθύς οὗτος κατατέμνω εἰς ἁρμονικός ἀριθμός , λέγω δή εἰς μόνος καί δυάς καί τριάς καί τετράς καί ὁ ἐννέα καί ὁ καί κζ ἀριθμός · οὗτος δέ , φημί , ὁ εὐθύς σχίζω εἰς δύο εὐθύς , εἶτα συνάπτω ὁ δύο οὗτος εὐθύς χιοειδῶς ἀλλήλων , ανακλώ καί ποιέω δύο κύκλος , ὁ μέν μείζων ὁ δέ μικρός , ὁ μέν ἔξωθεν ὁ δέ ἔσωθεν , συνάπτω ἀλλήλων κατά δύο σημεῖον · καί κινέω ὁ μέν ἔξω κύκλος ἐπί δεξιός , ὁ δέ εἴδομαι ἐπί ἀριστερός , καί ἐπονομάζω ὁ μέν ἔξω κύκλος αὐτός , ὁ δέ εἴδομαι θατέρου · καί ὁ μέν ἔξω κύκλος εἷς ἐάω καί ἄσχιστος , ὁ δέ ἐντός σχίζω ἑξαχῇ ποιέω ἑπτά κύκλος ἄνισος διπλασίων καί τριπλασίων λόγος ὑπερέχω ἀλλήλων · καί ὁ μέν τρεῖς ἴσος ὁ τάχος ὁ κίνησις ποιέω , ὁ δέ λοιπός τέσσαρες ἄνισος ὁ κινέω καί ἀλλήλων καί ὁ τρεῖς · καί οὗτος , φημί , εἰμί ὁ ψυχή ὁ πᾶς . εἶτα , φημί , μετά οὗτος ὁ σωματοειδής πᾶς ὁ κόσμος ἐντός ἐναποκλείω , καί συναρμόζω ὁ ψυχή ἐκ ὁ μέσος διαπλέκω μέχρι ὁ ἔσχατος οὐρανός καί κύκλος αὐτός ἔξωθεν πᾶς περικαλύπτω . καλύπτω ὁ μέν οὖν φημί ὁ Τίμαιος , οὗτος εἰμί , καί οὗτος ἀντιλέγω ἐπιχειρέω ὁ Ἀριστοτέλης αὐτός ποιέω ὡς εἰμί τις καί ὁ ποιητικός μῦθος ἀντιλέγω ὡς οὖον συνᾴδω ὁ φύσις ὁ πρᾶγμα . ὡς γάρ ὁ Πλάτων φημί , ὁ κατά ὁ φαίνω ἐκλαμβάνω ὁ ποιητικός μῦθος οὐδείς εἄν φαίνω καταγέλαστος , ὥσπερ οὐδέ ὁ ὁ κρύπτω ἐν αὐτός διάνοια ζητέω οὐδείς ἐνθουσιαστικός . πλήν ὡς εἴωθα ἀεί ὁ Ἀριστοτέλης ἐνταῦθα ὁ φαίνω ἔλεγχος , ἵνα μή τις ὁ δηλόω διά ὁ αἴνιγμα οὗτος συνοράω μή δύναμαι μένω μέχρι ὁ φαίνω . ὅτι γάρ διά σύμβολον διδάσκω ὁ Πυθαγόρειος , πρόδηλος καί πολλάκις εἴρω · ὅθεν καί ὁ ἠθικός αὐτός παράγγελμα τοιοῦτος · ‘ ἐπί μέτρον μή καθίημι , ἐν ὁδός μή σχίζω ξυλᾶς , πῦρ μάχαιρα μή σκαλεύω , ‘ζυγ[ον μή ὑπερβαίνω , εἰμί ἱερόν ἀνυποστρεπτί βαδίζω , ὅσπερ σημαίνω αὐτός ὁ ὁ ἀνάγω μή δήω ἐπί ὁ ὅδε ἐπιστρέφω · ὁ δέ ζυγόν μή ὑπερβαίνω μή ὁ ἴσος ὑπερβαίνω , ὁ δέ πῦρ μάχαιρα μή σκαλεύω , ἀντί ὁ ὁ ὀργίλος λόγος μή ἐρεθίζω , ὁ δέ ἐν ὁδός μή σχίζω ξύλον ἀντί ὁ ἐν ὁ ὁδός ὁ ἀρετή καί ὁ χωριστός ζωή ἐπιτηδεύω , μή διαλύω ὁ φυσικός δεσμός ὁ Ψυχή καί ὁ σῶμα φθείρω ὁ ζῷον · ὁ δέ ἐπί μέτρον μή κάθημαι ἀντί ὁ μή σκέπω καί περικαλύπτω πρόνοια ὁ Δίκαιος . οὗτος δέ ποιέω οὖον νομίζω δήω προφανής ποιέω καί ὁ ἀνάξιος ὁ ἑαυτοῦ σοφία · ὅθεν καί ὁ μαθητής ἐπιτάσσω ἐπί πέντε ἔτος σιγάω καί κοσμέω πρῶτος ὁ ἑαυτοῦ ἦθος , καί οὖον πρότερος μεταδίδωμι αὐτός δόγμα , πρίν ἄν διά ὁ πενταετία ὁ ἦθος κατορθόω ἄξιος ἑαυτοῦ δείκνυμι . καί αὐτός δέ ὁ συμβολικός εἴρω διά ὁ κατά ὁ φαίνω ἀτοπία ἐνάγω ἐγώ εἰς ὁ ζητέω ἐν αὐτός ὁ κρύπτω ἀλήθεια . οὔτε γάρ οὗτος μυθολογέω οἴομαι δήω ὡς ὁ ποιητής διά ὁ ὁ νέος λώβη συνοράω μή δύναμαι εἰς ὁ νοέω οὔτε ἀπερικάλυπτος ὁ δόγμα παραδίδωμι . διό συμβολικός ὁ διδασκαλία ποιέω διά αὐτός ὁ παράλογος εἰς ζήτησις ὁ κρύπτω ἀλήθεια ἐνάγω . πρῶτος γάρ πῶς | ὁ εὐθύς σχίζω ἀπλατής εἰμί μῆκος ; d 3v πῶς δέ ὅλως κατατέμνω εἰς ὁ ἁρμονικός ἀριθμός ὡς εἷς εἰμί κατά μῆκος ἢ σχίζω ἢ εἰς κύκλος περιάγω ; πῶς δέ ὁ εὐθύς κύκλος γίγνομαι ; οὔτε γάρ ὁ κύκλος γίγνομαι εἄν εὐθύς οὔτε ὁ εὐθύς κύκλος · ἀνομοιογενής γάρ ὁ μέγεθος . ἔπειτα πῶς ὁ κύκλος ὁ εἷς μείζων γίγνομαι ὁ ἔξω , ὁ εὐθύς μήτε προσθήκη μήτε ὑφαίρεσις λαμβάνω ; πῶς δέ ὅλως , εἰμί ὁ κύκλος οὗτος ὁ ψυχή , ὅς ἐντός ἀποκλείω ὁ σωματοειδής πᾶς , συναρμόζω ἐκ ὁ μέσος ὁ πᾶς συμπλέκω μέχρι ὁ ἔσχατος οὐρανός καί ἔξωθεν ἑαυτοῦ πᾶς περικαλύπτω ; οὖον γάρ δύναμαι οὗτος ποιέω ὁ κύκλος , σφαῖρα ἔξωθεν περικαλύπτω . διά οὗτος μέν ἐν καί διά πλείων ἕτερος δῆλος ὅτι ἄλλος τις αἰνίσσομαι ἐκεῖνος . εἰμί γάρ μάλιστα πᾶς ὁ ὁ μάθημα γνῶσις ἐπιμελέομαι ὁ πυθαγόρειος ( Πυθαγόρειος δέ ὁ λάτος , ὅς καί πρό ὁ διατριβή ἐπιγράφω ἀγεωμέτρητος μή εἰσέρχομαι ) οὐδείς δέ οὐδέ ἄκρος δάκτυλος γεωμετρέω τοιοῦτος τίς λέγω ἀνέχω , τίς οὕτως ἠλίθιος ὡς οἴομαι ὁ Πλάτων οὗτος οὗτος κατά ὁ φαίνω λέγω ; ἴσως δέ οὐ ἄκομψος ἐπί ὀλίγος σύντομος ὁ σύμβολον ὁ διάνοια δηλόω . ὁ ψυχή τοίνυν ὁ ὁ πᾶς εἰμί ζωή , καί ζωή νοερός . ὅτι γάρ ζωή εἰμί ἁπλόος πᾶς ψυχή , δῆλος ἐκ ὅς ὅς ἄν ἐγγίγνομαι , αὐτός ὁ εἰμί ζωή παρέχω · πῶς γάρ εἄν δίδωμι ὅς μή ἔχω ; ὁ δέ ὁ πᾶς καί νοερός εἰμί · ποιέω γάρ , φημί , ὁ κόσμος ζῷον ἔμψυχος καί ἔννους . βούλομαι οὖν ὁ Τίμαιος καί ὁ ζωτικός αὐτός σημαίνω καί ὁ νοερός , ὁ εὐθύς παραλαμβάνω καί ὁ κύκλος , ὁ μέν κύκλος ὁ νοερός ἐνέργεια σύμβολον πρός ἑαυτοῦ γάρ συμφέρω ὁ κύκλος , καί ἀπό ἑαυτοῦ ἄρχω καί εἰς ἑαυτοῦ λήγω , ὡς καί ὁ νόος πρός ἑαυτοῦ ἐπιστρέφω καί αὐτός ἑαυτοῦ θεάομαι ) , ὁ δέ εὐθύς θεῖος σύμβολον ὁ ζωή · ὁ γάρ ζωή πρόοδος τίς εἰμί καί οἷος ῥύσις ἔχω ὁ ἀπό τις εἰς τίς , ἀπό ὁ ζῷον εἰς ὁ ζῳόω · τοιοῦτος δέ καί ὁ εὐθύς · ἔχω γάρ ὁ πίνω ποῖ ἀπό ὁ ἀρχή ἐπί ὁ πέρας . διά οὗτος οὖν ὁ εὐθύς τε εἰμί καί κύκλος ὑποτίθημι δηλόω ὅτι τε ζωή εἰμί καί ζωή νοερός . πρό δέ οὗτος διά τίς εὐθύς εἷς ποιέω οὗτος εἰς δύο σχίζω ; τίς γάρ κωλύω αὐτόθεν ἐκ ἀρχή ἐκ ὁ κρᾶμα ἐκεῖνος δύο εὐθύς ποιέω ; φημί οὖν πάλιν ὅτι ὁ μέν νοητός καί θεῖον καί ὑπέρ Ψυχή , ὡς αὐτός εἶπον ὁ Πλάτων , ἀμέριστος εἰμί καί ἀεί κατά ὁ αὐτός καί ὡσαύτως ἔχω ἵστημι ἔχω ὁ οὐσία , ὁ δύναμις , ὁ ἐνέργεια , καί ἄσχετος πρός πᾶς σῶμα φύσις κατά ὁ μόνος χαρακτηρίζω , ὁ δέ φυσικός ζωή , ὡς εἶπον , σκεδάννυμι περί ὁ σῶμα κατά πᾶς τρέπω , οὐσία δύναμις ἐνέργεια , κατά ὁ δυάς · πρός ὁ πλῆθος γάρ . ὁ δέ λογικός ψυχή ὡς μέν νοερός εἰμί καί ἀμετάβλητος κατά οὐσία χωριστής τε ἔχω πᾶς σῶμα ἐνέργεια , οὗτος μέν καί οὗτος πρός ὁ μόνος εἰμί , ὡς δέ σχέσις πρός σῶμα ἀναλαμβάνω καί ἐπιστροφή αὐτός καί πρόνοια ποιέω οὗτος πρός ὁ πλῆθος εἰμί καί ὁ δυάς . διά οὗτος μόνος γάρ αὐτός καί δυάς ποιέω , ὁ τε ἄσχετος αὐτός πρός σῶμα ἐνέργεια καί ὁ ἐν σχέσις ὁ σῶμα θεωρέω ἐνδείκνυμι . κατατέμνω δέ οὗτος εἰς ἀριθμός τις , οὖον ὁ τυγχάνω ἀλλά ὁ δύναμαι καί γεωμετρικός καί ἁρμονικός καί ἀριθμητικός ἀναλογία ποιέω . ὅς κατά μέν πρῶτος διαίρεσις λαμβάνω ὗς ἐκτίθημι ἀριθμός , ὅστις σύγκειμαι ἐφεξῆς μέν ὁ ἄρτιος Β δ ὁ , ἐφεξῆς δέ ὁ περισσός # x772 ; # x772 ; # x772 ; # x772 ; ποιέω ὁ γεωμετρικός ἀναλογία · ὡς γάρ ἔχω ὁ πρῶτος πρός ὁ δύο , καί οὗτος πρός ὁ τρίτος . κατά δέ ἕτερος διαίρεσις λαμβάνω ἄλλος ἀριθμός δύναμαι μουσικός τε καί ἀριθμέω - τική ἀναλογία ποιέω . καί ὅστις φίλος περί οὗτος ἀκριβής μανθάνω ἐντυγχάνω ὁ Ἀλέξανδρος ὑπόμνημα . τίς οὖν ἕνεκα εἰς οὗτος κατατέμνω ὁ εὐθύς ; δυνατός μέν οὖν ἐκλαμβάνω οὗτος καί ὡς πρός ὁ ὁ πᾶς ψυχή καί ὡς πρός ὁ ἡμέτερος ἐπεί ὁ μέν λόγος ὡς περί ὁ ὁ πᾶς Ψυχή εἰμί , ἁρμόζω δέ καί ἐπί ὁ ἡμέτερος . ἐπί μέν οὖν ὁ ὁ πᾶς , ἵνα ἁρμόνιος κινέω καί ὁ πᾶς ὡσαύτως κινέω , ἐπί δέ ὁ ἡμέτερος , ὅτι τε αὐτός ἐναρμόνιος ἔχω φύσις ἔχω γάρ τις ἁρμονία πρός τε θυμός καί ἐπιθυμία ) , καί ἵνα γνωστικός δύναμις ἔχω ὁ ἐναρμόνιος ὁ οὐράνιος κίνησις καί συμφωνία , ἔτι μέντοι καί ὁ μαθηματικός οὗτος ἁρμονία , μουσικός φημί καί ὁ λοιπός . ὥστε ἐκεῖ μέν ποιητικός ὁ δύναμις ὁ ἁρμονία λαμβάνω , ἅμα δέ καί γνωστικός , ἐνταῦθα δέ γνωστικός μόνος . σχίζω δέ ὁ εὐθύς εἰς δύο καί χιοειδῶς συζεύγνυμι κάμπτω εἰς δύο κύκλος καί ποιέω ὁ μέν ἔξω μείζων , ὁ δέ εἴδομαι μικρός “ δισσαχῇ συνάπτω ” , καί κινέω ὁ μέν μείζων ἐπί δεξιός ἐπονομάζω αὐτός αὐτός , ὁ δέ ἕτερος ἐπί ὁ ἀριστερός κινέω ἐπονομάζω θατέρου . τίς μέν οὖν βούλομαι αὐτός ὁ ὁ εἷς εὐθύς εἰς δύο σχίζω , φθάνω εἶπον . οὗτος δέ χιοειδῶς ἀλλήλων ἁρμόζω · ὁ γάρ ἄγω , ὅς τε ὁ ἀπλανής καί ὁ ὁ πλανάω , οὕτως εἰμί ἁρμόζω . ὁ μέν γάρ ἀπλανής περί ὁ πόλος ὁ ὁ ἰσημερινός κινέω , ὁ δέ πλανάω περί ὁ πόλος ὁ ζῳδιακός · χιοειδῶς δέ οὗτος τέμνω ἀλλήλων , ὥστε καί ὁ οὗτος ἄγω χιοειδῶς ἀλλήλων ἐπίκειμαι . ὅτι γάρ οὖον περί ὁ αὐτός πόλος κινέω ὁ τε πλανάω καί ὁ ἀπλανής , δῆλος ἐκ ὅς ὁ πλανάω ὁράω κατά πλάτος κινέω , μένω , βόρειος τε γίγνομαι καί νότιος , ἔνθεν χειμών τε καί θέρος ὁ ἐπί ὁ βόρειος καί νότιος ὁ ἥλιος μετάβασις . εἰμί γάρ περί ὁ αὐτός πόλος ὁ ἀπλανής κινέω ὁ πλανάω , οὐ ἄν κατά πλάτος ποιέω διάστασις . οὗτος οὖν ὁ δύο εὐθύς εἰς κύκλος ανακλώ . σημαίνω δέ αὐτός ὁ δύο κύκλος ὁ αὐτός ὁ δύο εὐθύς διάνοια · δισσός εἰμί ὁ ὁ Ψυχή δύναμις , ὁ μέν ανάγωγος κατά ὅς ἀνατείνω πρός ὁ θέω , ὁ δέ γενεσιουργός | κατά ὅς ἐπιστρέφω πρός ὁ ὅδε . οὗτος αἰνίσσομαι ὁ δύο κύκλος , ὅσπερ ἀλλαχοῦ καλῶς ἵππος καί χείρων καλέω . καί ὁ μέν ἔξω κύκλος σημαίνω ὁ ἀναγωγός δύναμις , ὁ δέ εἴδομαι ὁ γενεσιουργός · ἐπονομάζω δέ ὁ μέν ἀγαθός αὐτός , θατέρου δέ ὁ χείρων , διότι ὁ μέν θεῖον πρός ὁ ἕνωσις εἰμί καί ταυτότης , ἅτε ἐγγύς εἰμί ὁ εἷς , ὁ δέ ἐν τῆ γένεσις πρός ὁ διάκρισις ὡς πρόσω εἰμί ὁ πρῶτος . ἔτι δέ προσεχής δηλόω αὐτός ὁ κύκλος οὗτος καί ὁ κινέω ὁ Ψυχή ὅς κινέω ὁ οὐράνιος , καί ὁ μέν αὐτός κύκλος ὁ ἀπλανῆ , ὁ δέ θατέρου ὁ πλανάω · ὅς καί συνάπτω διχή σημαίνω ὁ τε ζῳδιακός καί ὁ ἰσημερινός · συνάπτω γάρ οὗτος κριός καί ζυγόν . ἐπί δεξιός δέ φημί κινέω ὁ ἀπλανῆ , διότι ὁ δεξιός ἀρχή κίνησις , ὁ δέ ἀρχή ὁ ἀπό ἀνατολή κίνησις ὁ πλανάω ἐκεῖθεν . διό καί ὁ βάρος ἐπί ὁ ἀριστερός ἐπιτίθημι ὦμος , ἵνα εὔλυτος εἰμί ὁ δεξιός ὁ ἡγέομαι ὁ κίνησις · ἡγέομαι δέ ὡς ὁ δραστήριος μᾶλλον ἔχω · ὁ δραστήριος δέ μᾶλλον ἔχω ὡς θερμός · θερμός δέ , ἐπεί ὁ ὁ αἷμα ἐργαστήριον ὁ ἧπαρ ἐν ὁ δεξιός ἱδρύω · πρῶτος οὖν δῆλος ὅτι ὁ θερμότης ὁ φυσικός ἀπολαύω . ἐπί ἀριστερός δέ ὁ θατέρου κινέω δηλόω ὁ ἀπό δυσμή ὁ πλανάω κίνησις . οὗτος καί ὁ ποιητής φημί ‘ ἢ ἐπί ἀριστερός ἔρχομαι πρός ἠώς τε ἠέλιος τε , ἢ ἐπί δεξιός ὅς γε πρός ζόφος ἠερόεις . καλέω δέ αὐτός ὁ ἀπλανῆ ὡς εἷς εἰμί καί ὁμαλός καί ἀεί ὡσαύτως ἔχω , θατέρου δέ ὁ λοιπός ὡς μήτε εἷς εἰμί , ἀλλά ποικίλος . καί ἵημι ὁμαλός , ἀλλά ἄνισος καί ἀνώμαλος · καί γάρ ὁ ὁ πλανάω κινέω καί πρός ἀλλήλων καί πρός ἑαυτοῦ εἰμί ἄνισος . σχίζω δέ ὁ θατέρου κύκλος εἰς ἑπτά κατά ἀναλογία τοιοῦτος , ὅς καί ὁ πλανάω πρός ἀλλήλων ἔχω · κατά γάρ ὁ λόγος οὗτος σχίζω κατά ὅς ὁ τε ἀπόστημα καί ὁ κινέω αὐτός εἰμί πρός ἀλλήλων . πῶς οὖν οὗτος ἐπί ὁ ἡμέτερος ἁρμόζω Ψυχή ; δῆλος ὅτι κατά ὁ λόγος ὅς καί ἐπί ὁ ἁρμονικός εἶπον ἀριθμός . ὁ μέν γάρ ὁ πᾶς ποιητικός οὗτος ἔχω δύναμις καί παραδειγματικός , ὁ δδʹ ἡμέτερος γνωστικός τε καί εἰκονικός . ἔχω γάρ δύναμις γνωστικός κατά ὅς γιγνώσκω ὁ τε ὁ κίνησις λόγος καί ὁ αὐτός συμφωνία καί διαφορά . καί γάρ γράφω τις ὁ λόγος ὁ κίνησις οὗτος πρός ἀλλήλων , ποῖος ἕκαστος κίνησις λόγος πρός ἕκαστος ὁ λοιπός ἔχω , καί περί ὁ ἕκαστος πρός ἕτερος συμφωνία τε καί ἀποκατάστασις , καί ἔτι περί ὁ πᾶς ἅμα , ὅς φημί διά πολύς μυριάς ἔτος γίγνομαι · γίγνομαι δέ ἐν ὁ τροπικός ἢ ἐν καρκίνος ἢ ἐν αἰγόκερως , ἔνθα καί γίγνομαι ἢ πυρπόλησις ἢ ἐπικλυσμός ποιέω . ἀπολαμβάνω δέ ἐντός πᾶς ὁ σωματοειδής ὁ κόσμος , καί συναρμόζω αὐτός ἐκ ὁ μέσος διαπλέκω μέχρι ὁ ἔσχατος οὐρανός καί κύκλος αὐτός πᾶς περικαλύπτω , σημαίνω ὅτι οὔτε ἔξω ὁ οὐρανός εἰμί τίς , ἀλλά ἐντός πᾶς περιλαμβάνω , καί ὅτι οὐδείς ἄμοιρος ζωή , ἀλλά πᾶς μετέχω ὁ ἀπό ὁ Ψυχή ὁ πᾶς ἐνδίδωμι ἔλλαμψις ἢ ἀμυδρός ἢ καθαρός κατά ὁ ἑαυτοῦ μέτρον ἕκαστος . καί γάρ αὐτός ὁ ἄψυχος μετέχω τις ζωή κατά ὅς καί δύναμις τις ἔχω , ἢ θερμαίνω ἢ ψύχω ἢ ξηραίνω ἢ ὑγραίνω , ἔτι τε κινέω ἢ κατά ἄλλος τις δύναμις ἐνεργέω καί παράδοξος , ὅς ὁ μέν καί ἐν πείρω εἰμί ὁ πολύς , ὁ δέ πολύς ἱστορέω ὁ περί οὗτος γράφω . οἷος ὁ Μαγνῆτις λίθος ἑλκτικός ἔχω δύναμις , ἄλλος ἐκφλογόω μέν ὕδωρ βρε·χόμενος , σβέννυμι δέ ἔλαιον ἐπιχέω , ἄλλος καθεκτικός ἔχω ὁ ἔμβρυον δύναμις , καί οὖον πρότερος τίκτω ὁ ζῷον ὅς ὁ λίθος οὗτος περίκειμαι , πρίν εἄν ἀφαιρέω , καί μυρίος τοιοῦτος ὅσος , περί ὅς οὖον καιρός λέγω . πόθεν οὖν ὁ δύναμις οὗτος , εἰμί καθάπαξ ἄμοιρος ζωή τις εἰμί ὁ ἄψυχος ; τίς δέ βούλομαι αὐτός ὁ διαπλοκή ὁ Ψυχή πρός ὁ σωματοειδής ὁ κόσμος ; λέγω οὖν ὅτι τρεῖς εἰμί οὗτος μίξις , ὁ κατά παράθεσις κατά ὅς συνάπτω εἰμί ἀλλήλων ὁ λίθος ἐκ ὅς ὁ οἰκίον , καί ὁ κατά κρᾶσις , ὡς ἐπί ὁ οἶνος καί ὁ ὕδωρ , καί ὁ κατά διαπλοκή ὡς ἐπί ὁ σχοινίον , ὁ μέν κατά παράθεσις ἀσυμπαθής εἰμί οὐδείς γάρ γίγνομαι ὁ παράκειμαι πρός ἀλλήλων συμπάθεια ) , ὁ δέ κατά κρᾶσις σύγχυσις ὁ κιρνάω ἐργάζομαι , ὁ μέντοι κατά διαπλοκή μέσος πως εἰμί οὔτε ὁ παράθεσις ὁ ασυμπαθής ἔχω οὔτε ὁ κρᾶσις ὁ συγχέω · συνάπτω γάρ ἀλλήλων ὁ συμπλέκω κατά πλείων μόριον . εἰκότως οὖν ὁ σύνδεσμος ὁ Ψυχή πρός ὁ σῶμα δηλόω βούλομαι οὐ εἶπον μίγνυμι ἢ συγκεράννυμι , ἀλλά συμπλέκω , διότι οὔτε συνουσιώτης ὁ σῶμα ὥσπερ ὁ κινέω , οἷος εἰμί καί ὁ φυσικός δύναμις καί ὁ εἶδος , οὔτε πάντῃ ὁ πρός αὐτός συμπάθεια τε καί σχέσις ἀλλοτριόω , ὥσπερ ὁ ὑπερκόσμιος . οὗτος μέν οὖν ὡς ἐν κεφάλαιος εἶπον ὁ ἐν ὁ ψυχογονία ὁ Τίμαιος δηλόω . λοιπός δέ ὁ λέξις αὐτός ἐπισκοπέω . ὁ αὐτός δέ τρόπος καί ὁ Τίμαιος φυσιολογέω ὁ ψυχή κινέω ὁ σῶμα , ὁ αὐτός τρόπος ὁ Δημόκριτος . ὥσπερ γάρ ἐκεῖνος κινέω ὁ σφαιρικός ἄτομος ἐκ ὅς ὁ ψυχή συγκινέω αὐτός ὁ σῶμα φάσκω , οὗτος καί ὁ Τίμαιος συμπλέκω ὁ ψυχή ὁ πᾶς ὁ σῶμα οὕτως συνεφέλκω ἑαυτοῦ ὁ πᾶς · οἷος φημί καί ὁ μῦθος ὁ Ἰξίων πάσχω , ἐνδέω ἐν τροχός συγκινέω ὁ ὁ τροχός κίνησις . Τίμαιον δέ καλέω ὁ παρά Πλάτων Τίμαιον · οὗτος γάρ εἴωθα ὁ Πλάτων καλέω ὁ σύγγραμμα . συνίστημι γάρ ἐκ ὁ στοιχεῖον , οὐσία ταὐτότης ἑτερότης · οὗτος γάρ στοιχεῖον ὁ εἰμί παρά ὁ Πλάτων , ὡς καί ἀνωτέρω εἴρω . οὐσία δέ λαμβάνω ἐν ὁ γένεσις ὁ Ψυχή μέσος ἐκ ὁ ἀμέριστος καί ἀεί κατά ὁ αὐτός | καί ὡσαύτως ἔχω , καί ὁ περί ὁ σῶμα μεριστός . ἔχω γάρ ὧδε ἐπί λέξις ὁ ὁ Τίμαιος ῥῆμα · “ ἐκ ὁ ἀμέριστος καί ἀεί κατά ὁ αὐτός ἔχω οὐσία καί ὁ αὖος περί ὁ σῶμα γίγνομαι μεριστός τρίτος ἀπό ἄμφω ἐν μέσος συγκεράννυμι οὐσία εἶδος , ὁ τε αὐτός φύσις αὖος περί καί ὁ θατέρου ” . ἀμέριστος μέν οὖν λέγω καί ἀεί ὡσαύτως ἔχω ὁ νοητός οὐσία , περί δέ ὁ σῶμα μεριστός ὁ ἔνυλος εἶδος , διότι ὁ οἰκεῖος λόγος ἀμέριστος εἰμί ἐν ὁ ὕλη γίγνομαι μερίζω καί συνδιϊστάω · εἷς γάρ εἰμί ὁ ὁ ἀνθρώπειος εἶδος λόγος ἐν ὕλη γίγνομαι διίστημι κατά ὁ διαφορά ὁ μόριον . ἐπεί οὖν γνωστικός πᾶς ὁ ψυχή , δεῖ δέ ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος γνωρίζω , συνίστημι αὐτός ἐκ ὁ ἀρχή ὁ εἰμί , ἵνα ὁ ἐκ ἄμφω κεράννυμι τῆ μέν ὁ νοητός ὁ δέ ὁ αἰσθητής ἀντιλαμβάνω , ἐπεί καί ὁ ὁ αἰσθητής γνῶσις οὖον κατά ὁ ὑλικός καί σωματοειδής ὁ πρᾶγμα γίγνομαι , ἀλλά κατά ὁ ἕκαστος εἶδος . καί οὗτος μέν ὁ οὐσία γίγνομαι ἀντιληπτικός · ἐπεί δέ εἰμί καί ὁ παρά ὁ οὐσία ὁ ὁ οὐσία συμβαίνω , οὗτος δέ εἰμί ὁ παρά ὁ οὐσία γένος , συνίστημι αὐτός ἐκ ὁ αὐτός καί θατέσύγχησιν ῥόος . ἐν γάρ οὗτος ἅπας εἰμί τις ἀντίθεσις , ὁ μέν ἀγαθός , ὁ δέ χείρων , οἷος ἐπί ὁ ποσός σύμμετρος καί ἀσύμμετρος , ὅς ἀγαθός ὁ σύμμετρος , ἐπί ὁ ποιέω ἀγαθός καί κακός , ἐπί ὁ πρός τίς δεξιός ἀρι - στερεός , ἐπί ὁ ποῦ ἄνω κάτω , ἐπί ὁ ποτέ πρότερος καί ὕστερος , καί ἐπί ὁ λοιπός ὁμοίως . καί ὁ Πυθαγόρειος δέ λαμβάνω ἐπί πᾶς ὁ εἰμί δύο στοιχεῖον καί ἀρχή ὁ μέν ἕτερος μοῖρα ἀγαθός καί περαίνω ποιέω , ὁ δέ ἕτερος χείρων καί στερητικός καί ἤπειρος , καί ἐπεί ἐν πᾶς ὁ μέν ἀγαθός ἁπλόος τε καί αὐτός ἑαυτοῦ ὁμόλογος , ὁ δέ χείρων ποικίλος καί ἑαυτοῦ ἀσύμφωνος , ὁ μέν ἀγαθός ὑπό ὁ αὐτός ἀνάγω , ὁ δέ χείρων ὑπό ὁ θατέρου , οἷος ἀγαθός καί κακός ὁ μέν ἁπλόος τε καί ἑαυτοῦ σύμφωνος , ὁ δέ ποικίλος καί ἀσύμφωνος ἑαυτοῦ · ὁμοίως ἔχω ὁ εὐθύς2 καί καμπύλος , ὁ τραχύς καί λεῖος , ὁμαλός καί ἀνώμαλος , ἴσος καί ἄνισος , ὑγίεια καί νόσος , καί ἐπί πᾶς ὡσαύτως . διά οὗτος ἐν ἐπεί καί οὗτος ἔχω γνῶσις , παραλαμβάνω ὁ δημιουργός εἰς ὁ κρᾶμα αὐτός ὁ αὐτός φύσις καί ὁ θατέρου . ἰστέον μέντοι ὅτι εἰμί μεταξύ ὁ τε ἀμέριστος οὐσία καί ὁ οὖον μεριστός μέν κατά ἑαυτοῦ , περί ὁ σῶμα δέ μεριστός λέγω γάρ ] ὁ οὐσία ὁ Ψυχή ἵημι , δύο ἀσώματος μεταξύ φημί αὐτός εἰμί · ὁ δέ μεταξύ δύο ἀσώματος καί ἀμέριστος καί αὐτός ἀσώματος καί ἀμέριστος . ὅσος ἄρα ὡς περί μέγεθος λέγω ὁ Ψυχή συμβολικός λέγω . εἰμί γάρ ὁ περί ὁ σῶμα μεριστός οὖον σῶμα ( οὖον γάρ εἶπον σῶμα εἰμί , ᾠόν περί ὁ σῶμα μεριστός ) δῆλος ὡς οὐδέ <ἡ> ὑπέρ οὗτος σῶμα · εἰμί δέ μή σῶμα , οὐδέ ὅλως μέγεθος · γάρ ἐπιφάνεια οὔτε γραμμή · οὗτος γάρ ὑπόστασις ἴδιος οὐ ἔχω , ἀλλά ἐν σῶμα ὁ εἰμί ἔχω . δῆλος τοίνυν εἰμί ὅτι πᾶς συμβολικός ἐπί Ψυχή λαμβάνω καί ὁ Ἀριστοτέλης πρός ὁ οὗτος ὁ φαίνω λέγω ἀποτείνω . p . 406b29 ὅπως αἴσθησις τε συμφύω ἁρμονία λαμβάνω καί ὁ πᾶς φέρω σύμφωνος φορός . τις φημί , ἐπεί ὁ περί ὁ ὁ πᾶς Ψυχή λέγω ἁρμόζω καί ἐπί πᾶς λογικός Ψυχή , ὁ μέν φημί ἐκληπτέον ὡς ἐπί ὁ κατά ἐγώ Ψυχή , ὁ ὅπως αἴσθησις τε συμφύω ἁρμονία λαμβάνω , διά ὁ ἐκεῖνος μᾶλλον ποιητικός εἰμί ὁ ἁρμονία ἢ αἰσθητικός , ὁ δέ ἑξῆς περί ὁ ὁ πᾶς , ἵνα ποιέω φέρω ὁ πᾶς σύμφωνος ὁράω οὖον πάνυ δέ πως σύμφωνος ὁ σκοπός ὁ λέγω ὁ ἐξήγησις · ἐπί γάρ ὁ αὐτός ἀμφότερος τάσσω . ἴσως οὖν ἵνα ὁ ἁρμονία ὅς εἰμί αἰτία ὁ πᾶς αἴσθησις λαμβάνω , τουτέστιν ἵνα μή ἄλογος ὡς ὁ φύσις ποιέω , ἀλλά μετά λόγος καί συναίσθησις . ἀρά οὖν οὐ καί ὁ ἄλογος κατακούω φύω ἁρμονία ; οὖον διά σῦριγξ ἄγω ὁ ποίμνιον ; οὐ ὑπό σάλπιγξ ἵππος γαῦρος ἐπί πόλεμος ἐγείρω φρόνημα ; πῶς οὖν ὡς ἴδιος οὗτος ὁ λογικός Ψυχή ἐν ὁ ψυχογονία παραδίδωμι , εἰμί καί μή ὁ ὁ πᾶς , ἀλλά οὖν ὁ ἡμέτερος ; λέγω οὖν ὅτι εἰμί καί φύω κατακούω , ἀλλά ἁπλόος ὡς ποιός φωνή ἀκούω , οὐκέτι μέντοι κρίνω , εἴτε ἐναρμόνιος εἴτε μή · οὗτος γάρ ὁ ἡμέτερος Ψυχή ἴδιος · εἰμί γάρ ἀκούω μέλος , ἐφίστημι καί κρίνω , ἔτι ἐναρμόνιος εἴτε μή . σημειωτέος δέ ὅτι ὁ μέν Τίμαιος ὁ εὐθύς ὁ γίγνομαι ἐκ ὁ κρᾶμα ἐκεῖνος πρῶτος σχίζω , εἶτα κάμπτω εἰς ὁ δύο κύκλος . ὁ δέ Ἀριστοτέλης ἀνάπαλιν λέγω ὅτι κάμπτω ὁ εὐθύς , εἶτα σχίζω εἰς δύο κύκλος · οὗτος δέ οὐδείς αὐτός συμβάλλω πρός ὁ πρόκειμαι , διό ἀδιάφορος χράω ὁ ἱστορία ὁ ὁ Τίμαιος δόξα . ὡς εἰμί ὁ ὁ οὐρανός φορά ὁ ἐκ ὁ Ψυχή κινέω . κατά ὁ φαίνω δοκέω λέγω ὁ Τίμαιος ὅτι ὁ αὐτός ὁ κινέω ὁ Ψυχή φέρω καί ὁ οὐράνιος συμπεριάγω αὐτός , οὖον μέντοι γε ὅτι ὁ ὁ οὐρανός κινέω ὁ Ψυχή εἰμί κινέω , ἀλλά ὡς εἶπον ἐκεῖνος αἰτία οὗτος . ἐάν οὖν προστίθημι ὁ κατά πρόθεσις , σαφής γίγνομαι ὁ λέξις ὡς εἰμί ὁ ὁ οὐρανός φορά κατά ὁ ὁ Ψυχή κινέω . καί ἄλλως ἐπί μέν ὁ οὐράνιος ὁ Ψυχή ὁ σῶμα ἐξαρτάω , καί αὐτός μέν πρός αὐτός ἐπιστρέφω , οὗτος δέ οὖον κατασπάω πρός ὁ σῶμα ὡς ὁ ἡμέτερος . ἐπεί οὖν ὁ ψυχικός ἐν ἐκεῖνος ἐπικρατέω ἢ ὁ σωματικός καί ὁ σῶμα ὁ ἀρχή εἰμί , ὁ ὁ οὐρανός φορός φημί ὁ ὁ Ψυχή εἰμί κινέω . ἢ καί κατά ὁ φαίνω οὕτως ἐκληπτέον ὅτι ὁ ὁ οὐρανός κινέω ὁ Ψυχή | εἰμί κινέω ( ὁ γάρ κινέω κινέω ὁ οὐρανός ) ὥσπερ εἰμί τις ἐπί ὁ ἐν ὁ κῆρ ἐναποκλείω ζῷον καί ὁ κινέω κινέω ὁ κηρός εἶπον ὅτι ὁ ὁ κῆρ κινέω ὁ ὁ ἐντός ἐναποκλείω ζῷον εἰμί κινέω . p . 407a2 Πρῶτος μέν οὖν οὐ εὕω ὁ λέγω ὁ ψυχή μέγεθος εἰμί . ἐντεῦθεν εἰσβάλλω ἐπί ὁ ἔλεγχος ὁ Τίμαιος δόξα καί πάνυ καρσύμφωνος τερικωτάτοις χράομαι λόγος ἀποδείκνυμι μή εἰμί μέγεθος ὁ Ψυχή . ὅτι μέν οὖν Πλάτων πανταχοῦ οὖον ἀσώματος καί ἀμεγέθης αὐτός λέγω , πρόδηλος · πλήν καί ἐκ αὐτός ὁ ἐνταῦθα λέγω καίπερ αἴνιγμα εἰμί εἰμί εὑρίσκω . εἰμί γάρ , ὅσπερ λέγω , λέγω αὐτός ὁ οὐσία μεταξύ εἰμί ὁ τε ἀμέριστος καί ὁ περί ὁ σῶμα μεριστός , πᾶς ἀνάγκη ὁ μεταξύ δύο ἀσώματος , ἤτοι ἐκ δύο ἀσώματος καί αὐτός ἀσώματος εἰμί . ἔπειτα εἰμί σῶμα αὐτός λέγω , πῶς δύναμαι ὁ αὐτός σῶμα εἰμί ἐντός τε ἑαυτοῦ ἀπολαμβάνω ὁ σῶμα ὁ κόσμος καί πάλιν ὁ αὐτός οὗτος ἐκ ὁ μέσος συναρμόζω διαπλάσσω πρός ὁ ἔσχατος οὐρανός ; ἄλλως τε ὁ εἶπον ὁ σωματοειδής ὁ κόσμος κατά ἀντιδιαστολή , εἰμί γε ἐκεῖνος εγκόσμιος εἰμί , ἀσώματος αὐτός ἀποφαίνω . ἀλλά ἆρα μή γραμμή αὐτός ἢ ἐπιφάνεια λέγω ; καί ὅτι μέν οὐ ἄν λέγω γραμμή , δῆλος ἐκ ὅς φημί ἔξωθεν πᾶς ὁ οὐρανός περικαλύπτω . ἀλλά οὐδέ ἐπιφάνεια · πῶς γάρ δύναμαι ἐπιφάνεια εἰμί συναρμόζω ἐκ ὁ μέσος , εἶτα διαπλάσσω μέχρι ὅς ἔσχατος οὐρανός καί ἔξωθεν αὐτός πᾶς περικαλύπτω ; ὥστε ἵημι γραμμή εἄν λέγω ὁ ψυχή οὔτε ἐπιφάνεια . ὅτι γάρ ἐν ἔχω εἰμί ἄκρος ὁ Τίμαιος πᾶς μαθηματικός ἐπιστήμη . γεωμετρία καί ἀριθμητικός μουσικός τε καί ἀστρονομία , ἐκ ὁ αὐτός λόγος σαφής συνοράω , ὥστε οὐ ἄν νομίζω οὔτε γραμμή εἰμί οὔτε ἐπιφάνεια οὗτος δύναμαι ποιέω ὅσπερ φημί . ὥστε εἰμί μήτε γραμμή μήτε ἐπιφάνεια μήτε σῶμα λέγω ὁ Ψυχή . οὐδέ μέγεθος ἄρα · ἐν οὗτος γάρ ὁ μέγεθος . ὅτι καί ὁ Ἀριστοτέλης ἀντιλογία πρός αὐτός μᾶλλον ἐξήγησις εἰμί ἤ2 ἀντιλογία , καί ὅτι καί αὐτός οἶδα αὐτός μή οὗτος οὗτος κατά ὁ φαίνω ἐκλαμβάνω , δῆλος ἐκ ὅς αὐτός ὁ Ἀριστοτέλης φημί · ἐπί αὐτός δέ ὁ λέξις οὗτος ἐφίστημι , ἵνα μή ὁ αὐτός δίς λέγω ἀναγκάζω . p . 407a3 ὁ γάρ ὁ πᾶς δῆλος ὅτι τοιοῦτος εἰμί βούλομαι , οἷος πρός εἰμί ὁ καλέω νόος . ὁ λέγω , φημί , καί ὁ τυγχάνω ψυχή μέγεθος εἰμί ἄτοπος , πολύς δέ μᾶλλον καί ὁ νόος . ὅτι γάρ ἐκεῖνος λέγω ὁ κύκλος ἐκεῖνος εἰμί ὁ ψυχή ὁ πᾶς οὖον ὁ τυγχάνω ψυχή λέγω , φέρω εἶπον ὁ θρεπτικός ἢ ὁ θυμοειδής ἢ ἐπιθυμητικός , ἀλλά ὁ λογικός καί νοερός , δῆλος ἐκ ὅς κύκλος κινέω αὐτός λέγω , ὁ δέ κύκλος κινέω ἐπί μόνος ἁρμόζω ὁ λογικός Ψυχή λέγω . οὗτος γάρ εἰμί ὁ πρός ἑαυτοῦ ἐπιστρέφω καί μιμέομαι κύκλος , ὁ μέντοι αἰσθητικός ἢ ὁ θυμός - οἶδα ἢ ὁ ἐπιθυμητικός οὖον κατά κύκλος ἔχω ὁ κινέω · εὐθύς γάρ τις εἰμί . ὁ τε γάρ ὄψις ἀπό ὁ ὀφθαλμός κατά εὐθύς ἐκπέμπω καί πάλιν ἐν ὁ ἀνάκλασις παλινδρομέω κατά ὁ αὐτός εὐθύς ἐπανακάμπτω , θυμός δέ καί ἐπιθυμία πρόοδος τις εἰμί εὐθύς μιμέομαι , καί οὖον κύκλος κινέω οἴκοθεν προβάλλω ὁ ἐνέργεια περί ὁ σῶμα ανεπίστροφος οὗτος ἔχω · οὔτε γάρ ἐφιστάνω ὅτι ἐνεργέω ἢ αἰσθάνομαι οὔτε ὅλως αὐτός ἑαυτοῦ γιγνώσκω δύναμαι · ὥστε εὐθύς τις ὁ οὗτος κίνησις . ὁ δέ ὁ λογικός κύκλος τις εἰμί ἔοικα , ὅτι τε ἐνεργέω ἐφιστάνω καί αὐτός ἑαυτοῦ γιγνώσκω , αὐτός περί ἑαυτοῦ ζητέω τε καί εὑρίσκω · ὁ δέ κύκλος οὗτος ἴδιος ὁ ἀπό ὁ αὐτός ἐπί ὁ αὐτός ἐπιστρέφω . καί ἄλλως αἴσθησις καί θυμός καί ἐπιθυμία εἰς σωτηρία ὁ ζῷον ἐπικουρία δήω δίδωμι , ὁ δέ θεῖον οὐδείς ἔξωθεν δήω βοήθεια . ἔτι αὐτός προέρχομαι λέγω ὁ δύναμις οὗτος ὑπό ὁ δύο θεός θνητός εἰμί ὁ ἀθάνατος ὁ Ψυχή προσυφαίνω , ὅς ὁ πρῶτος αὐτός θεός δημιουργέω . καί ἄλλως ὁ ἐπιθυμία καί ἀπλόος ὁ ὄρεξις ἔφεσις εἰμί ὁ ἐνδέω καί μή πάρειμι , ὁ δέ κόσμος πᾶς ἐν ἑαυτοῦ ἔχω καί μηδείς εἰμί ἔξωθεν οὐ ἄν ὀρέγω , ὥστε οὐ ἄν εἰμί ἐν αὐτός θυμός καί ἐπιθυμία . ὥστε ὁ νόος λέγω ὁ ὁ πᾶς Ψυχή , εἶτα οὗτος μέγεθος ὑποτίθημι ἄτοπος ἄν ποιέω . καί αὐτός δέ λέγω φημί ποιέω ὁ θεός ὁ κόσμος ζῷον ἔμψυχος τε καί ἔννους . ἀρκέω μέντοι αὐτός καί οὗτος μόνος τεκμήριον ὅτι ὁ νόος λέγω , ὅτι κύκλος αὐτός εἶπον κινέω . λέγω οὖν πρός αὐτός ὅτι οἶδα ἄρα καί αὐτός ὅτι διά οὗτος ὁ κύκλος παραλαμβάνω κίνησις , ὅτι τοιοῦτος τίς εἰμί καί ὁ ὁ νόος ἐνέργεια · οὐ ἄρα μέγεθος λέγω , ἀλλά συμβολικός ὁ νόος διά ὁ κύκλος αἰνίσσομαι . εἰμί γάρ ὅλως ὁ μετά ὁ ἄλογος δύναμις [ καί ] ὁ Ψυχή ἐνέργεια λέγω , κύκλος δέ ὁ ὁ νόος συμβολικός καί κατά ἀναλογία , δῆλος ὅστις καί ἐπί ὁ Τίμαιος ὁ κύκλος καί ὁ λοιπάς κατά ἀναλογία ἐκλαμβάνω συμβολικός καί οὐ ὡς ὁ Ψυχή μέγεθος εἰμί . σαφῶς ἄρα καί αὐτός οἶδα κατά ποῖος ἔννοια οὗτος λέγω , καί ὁ ἔλεγχος2 οὖον πρός ἐκεῖνος , ἀλλά πρός ὁ ὁ φαίνω κακῶς ἐκλαμβάνω . p . 407a6 ὁ δέ νόος εἷς καί συνεχής ὥσπερ καί ὁ νόησις · ὁ δέ νόησις ὁ νόημα · οὗτος δέ ὁ ἐφεξῆς εἷς ὡς ἀριθμός , ἀλλά οὐ ὡς μέγεθος . | εἰς ὁ ἐναντίος περιάγω ὁ δόξα . ὥσπερ γάρ ἀνωτέρω πρός ὁ κινέω ὁ ψυχή ἅπας δείκνυμι ὅτι οὖον μόνος οὐ εἰμί αὐτοκίνητος , ἀλλά οὐδέ κινέω ὅλως , οὗτος καί ἐνταῦθα πρός ὁ μέγεθος ἐνίστημι ( δῆλος δέ ὡς πᾶς μέγεθος συνεχής ) τοσοῦτος , φημί , ἀπέχω ὁ λέγω ὁ νόος , ὥστε καί διορίζω αὐτός φημί ἄν εὔλογος . εἰμί δέ ὅλως δεῖ αὐτός συνεχής λέγω , οὕτως εἰμί συνεχής , ὥσπερ ἔχω ὁ διορίζω ποσός ὁ συνέχεια , λέγω δή ὁ ἀριθμός . ἔχω δέ οὗτος ὁ συνεχής ὁ ἐφεξῆς εἰμί ἀλλήλων ὁ ἀριθμός καί μηδείς ἀλλότριος ἐγώ - σολαμβανω · μόνος γάρ καί δυάς καί ὁ λοιπός ἀριθμός ἐφεξῆς εἰμί , οὐδείς εἰμί μεταξύ ἀλλότριος , καί διά οὗτος συνεχής ἀλλήλων ὁ ἀριθμός ὁ ἐφεξῆς ἀλλήλων τάσσω . εἰμί τοίνυν , φημί , δεῖ ὁ νόος λέγω συνεχής , οὕτως αὐτός δεῖ λέγω ὡς ὁ ἀριθμός , καί οὐ ὡς μέγεθος , ὡς ἐκεῖνος φημί . κατασκευάζω δέ οὗτος ἐκ ὁ ὕστερος ὁ φύσις καί ἐγώ σαφής · οὗτος γάρ , φημί , ἔχω ὁ συνεχής ὁ νόος ὡς ὁ νόησις , ὁ δέ νόησις οὕτως ἔχω ὁ συνεχής ὡς ὁ νόημα , ὁ δέ νόημα ἔχω ὁ συνεχής ὥσπερ ὁ ἀριθμός ὁ ἐφεξῆς . ἐφεξῆς δέ εἰμί , ὅς μηδείς εἰμί μεταξύ συγγενής · οὗτος δέ ἔχω καί ὁ ἀριθμός · μετά ὁ μόνος ἐφεξῆς δυάς , εἶτα τριάς καί τετράς , καί οὐδείς μεταξύ . τοιοῦτος δέ καί ὁ ἄμεσος πρότασις · ὅδε γάρ πρῶτος καί ἐφεξῆς ἄλλος , καί οὐδείς μεταξύ . ὁ συνεχής οὖν ἐν οὗτος ὁ ἐφεξῆς , καί οὐ ὡς ἐν ὁ μέγεθος . οὗτος γοῦν καί ἐν ὁ νάω ὁ συνεχής . λαμβάνω δέ ὁ κατά ἐνέργεια ὁ τέλειος νόος ὁ ἐν ὁ θεῖον , οὖον ὁ δύναμις νόος . ἐνέργεια δέ ὁ νόος ὁ νόησις , ὁ δέ νόησις οὐδείς ἄλλος εἰμί ἢ ὁ νόημα , ὥσπερ καί ὁ κατά ἐνέργεια αἴσθησις ὁ αἴσθημα . ἐν γάρ ὁ νόημα ὁ νοέω ὁ εἰμί · οὐδέ γάρ ἐπινοέω νόησις εἰμί Χωρὶς νόημα . ὡς οὖν ὁ νόημα ὁ συνεχής ( ἔχω ἔχω δέ ὁ ἐφεξῆς · διαφέρω γάρ ἀλλήλων ὁ φύσις ὁ ἐφεξῆς νοέω ἔχω ὁ συνεχής · οὖον γάρ δή πᾶς ἅμα νοέω , ὥσπερ ὁ πρῶτος καί ἐξαιρέω ὁ πᾶς νόος , ἀλλά ἄχρονος μέν , ἐπεί μηδέ ἐν χρόνος αὐτός ὁ εἰμί , ἐφεξῆς δέ ὡς ὁ ἀριθμός ) οὕτως ἄρα καί ὁ νόος ἔχω ὁ συνεχής . ἐπεί γάρ οὖον πρός ὁ ἔξω ἀποτείνω αὐτός ὁ ἐνέργεια , ἀλλά ἐν ἑαυτοῦ ὁράω πᾶς ὁράω ὁ πᾶς εἰμί ἐν αὐτός ὁ λόγος ὁ μέν πρό αὐτός εἰκονικός , ὁ δέ μετά αὐτός παραδειγματικός , ἐπεί οὖν ἑαυτοῦ ὁράω πᾶς ὁράω ( πλήρωμα γάρ εἰμί εἶδος ) ὁ μέν πλείων εἰμί ὁ νόημα εἰμί ἄν οἷος ἀριθμός , ὁ δέ οὗτος ἐφεξῆς εἰμί εἰμί ἄν οὗτος συνεχής ὡς καί ὁ νόημα . δυνατός δέ ὁ νόημα ἀκούω ἀντί ὁ αὐτός ὁ νοητός · ὡς γάρ ὁ νοητός συνεχής εἰμί πρός ἀλλήλων διά γάρ ὁ ὁ εἰμί τάξις καί πρόοδος ἔχω ὁ ἐφεξῆς ) , οὗτος καί ὁ περί αὐτός νόησις ἔχω ὁ συνεχής . ὡς γάρ ἔχω ὁ νοητός , οὕτως ἔχω καί ὁ νόησις , καί ὡς ἔχω ὁ νόησις , οὕτως ἔχω καί ὁ νόος ὁ συνεχής , ὁ ἐφεξῆς ὅδε μετά ὅδε νοέω . οἶδα ἄρα καί αὐτός , ἵημι Ἀριστοτέλης , καί συνεχής κλείς ὁ νόος καί ἀριθμός κατά ὁ ἀναλογία , καί οὐ ὡς μέγεθος εἰμί . ἀλλά εἶπον εἄν ὅτι ἀλλά ἐγώ οὐ εἶπον ἀριθμός αὐτός εἰμί , ἀλλά ὡς ἀριθμός , οὐδέ συνεχής ἁπλόος ἀλλά οἷος συνεχής · ἐκεῖνος δέ αὐτόθεν ἀριθμός καί συνεχής . ἀλλά πρόδηλος ὡς αἰνιγματώδης εἰμί καθόλου ὁ ἐκεῖνος διδασκαλία . p . 407a9 ἀλλά ἤτοι ἀμερής ὁ οὐ ὡς μέγεθος τίς συνεχής . μάλιστα μέν , φημί , ἀμερής εἰμί καί ἀσώματος ὁ νόος · εἰμί δέ ὅλως δεῖ αὐτός δίδωμι συνέχεια , οὕτως εἰμί ἐπί αὐτός ὁ συνεχής , ὥσπερ εἴρω . p . 407a10 Πῶς γάρ δή καί νοέω μέγεθος εἰμί ὅστις ὁ μόριον ὁ αὐτός . ἐπεί κύκλος κινέω ὁ Τίμαιος ὁ Ψυχή , ἵνα ὁ περιαγωγή θιγγάνω ἀντιλαμβάνω ὁ νοητός λέγω ( λέγω πῶς μέν ἔχω ὁ ἐφάπτω ὁ αἰσθητής ὁ δοξαστής ἢ νοητός ἀντιλαμβάνω αὐτός , ἔτι γε μήv καί ψευδής δόξα καί ἀληθής ἀποδίδωμι συμβολικός αἴτιος , ἐπεί ὡς εἶπον καί περί πᾶς Ψυχή αὐτός ὁ λόγος ) οὗτος οὖν ὁ δόξα πρόκειμαι νῦν ὁ Ἀριστοτέλης ἐλέγχω . τίς γάρ λέγω , φημί , ὅτι οὐ οἷος τε ὁ νόος καί κύκλος εἰμί ; ὅλως γάρ μέγεθος αὐτός εἰμί ὁ ἀδύνατος εἰμί · μέγεθος γάρ εἰμί νοέω τίς ὁ ἀδύνατος εἰμί . πρόειμι δέ ὁ ἔλεγχος ἐκ διαίρεσις ὁ τρόπος οὗτος . εἰμί ὁ νόος , φημί , κύκλος εἰμί ὁ κινέω ἐφάπτω τε ὁ νοητός καί οὗτος νοέω ( μέγεθος γάρ εἰμί ἄλλως γιγνώσκω ἢ ὁ ἐφάπτω ὁ νοητός ) , ἀνάγκη πᾶς ἢ κατά σημεῖον ἐφάπτω νοέω ἢ κατά μόριον . καί εἰμί κατά σημεῖον , ἤτοι κατά εἷς σημεῖον νοέω ἢ οὖον κατά εἷς . εἰμί μέν οὖν κατά εἷς μόνος σημεῖον νοέω , περισσός ὁ ἄλλος · τίς οὖν χρεία ὁ κύκλος κίνησις ἢ ὅλως μέγεθος ; εἰμί γάρ εἷς σός μείων ἀρκέω εἰς νόησις , περισσός ὁ ὁ μέγεθος ὑπόθεσις εἰς μηδείς ὁ νάω συντελέω · εἰμί γάρ ὁ νόος ὁ νοέω νόος εἰμί λέγω , ὁ δέ εἷς σημεῖον μόνος νοέω , οὗτος ἄν εἰμί νόος . εἰμί δέ μή κατά εἷς μόνος σός μείων νοέω , ἤτοι κατά πλείων ἢ κατά πᾶς νοέω . ὁ μέν οὖν κατά πλείων νοέω ἀποκληρωτικός · κατά πόσος γάρ ; καί διά τίς τοσοῦτος καί μή πλείων ἢ μικρός ; καί πάλιν ὁ λοιπάς περισσός εἰμί . εἰμί δέ κατά πᾶς ὁ σημεῖον νοέω , ἤτοι ἕκαστος αὐτός πᾶς ὁ νοητός νοέω , καί δεῖ πρός ἕκαστος νοητός ὁ πᾶς σύμπνοια , καί οὐ ἄλλως νοέω τίς , εἰμί μή πᾶς ὁ σημεῖον ἐφάπτω ὁ νοητός , ἢ ὅδε μέν ὅδε νοέω , ἄλλος δέ ἄλλος , καί ἑξῆς ὁμοίως , ὥσπερ τυγχάνω ὄψις μέν ὁρατής , ἀκοή δέ ἀκουστής , καί ἄλλος ὁ αἴσθησις ἄλλος τις ὁ αἰσθητής ἀντιλαμβάνω . εἰμί μέν οὖν ἕκαστος πᾶς νοέω , ἤπειρος δέ ὁ σημεῖον , πολλάκις , φημί , ἢ ἀπειράκις νοέω ὁ αὐτός · νῦν δέ φαίνω καί ἅπαξ ἐνδέχομαι · δυνατός γάρ τίς προσάπαξ νοέω | μηκέτι νοέω ἢ ἐπιλανθάνω ἢ μηκέτι ὁ διάνοια προχειρίζω . εἰμί τοίνυν ἐνδέχομαι μέν ἅπαξ τίς νοέω , ἕκαστος δέ ὁ σημεῖον πᾶς νοέω καί ὁ κύκλος ὁ περιφορά ἀεί ὁ νοητός ἐφάπτω ἀνάγκη ὁ αὐτός ἀπειράκις νοέω , ψευδής ἄρα ὁ τοιοῦτος ὑπόθεσις . ἄλλως τε εἰμί ἤπειρος ὁ σημεῖον , ὁ δέ ἤπειρος ἐκπεριέρχομαι ὁ ἀδύνατος εἰμί , οὐδέποτε κατά ὅλος ἑαυτοῦ ὁ νόος νοέω , ἀλλά ὁ αὐτός νοητός ὁ μέν τίς ὁ νόος νοέω , ὁ δέ οὖον νοέω . εἰμί δέ δεῖ κατά ἕκαστος νοητός ὁ πᾶς θίξις καί οὐ ἄλλως νοέω τίς μή πᾶς θιγγάνω , τίς , φημί , ἕκαστος ποιέω ; θιγγάνω γάρ δῆλος ὡς ἕκαστος δράω τίς · εἶπον οὖν τίς ὁ κατά ἕκαστος ἀντίληψις ; εἰμί δέ τις εἶπον ὅτι ὡς ἐπί συλλογισμός ὁ μέν ὅδε ἐφάπτω ὁ πρότασις , ἄλλος δέ ἄλλος , ὁ δέ πᾶς περίοδος ὁ συμπέρασμα εἰμί καί οἷος ὁ ὅλος νοητός , τουτέστιν ὁ τέλειος νόησις , λέγω πρός οὗτος ὅς ἐν ὁ ἑξῆς ὁ Ἀριστοτέλης φημί περί ὁ ὄψις δείκνυμι ὡς εἰμί ἀσώματος , ὅτι εἰμί ὁ μέν ὅδε νοέω ὁ πρότασις , ἄλλος δέ ἄλλος , τίς ὁ κρίνω καί λέγω ὅτι ὅδε ὅδε ἕτερος εἰμί ; ὅμοιος γάρ ὡς εἰμί ὁ μέν ἐγώ , ὁ δέ σύ αἰσθάνομαι . τίς δέ ὁ συνάγω ὁ ἐκ πᾶς συνάγω συμπέρασμα ; δεῖ γάρ ὁ αὐτός πᾶς γιγνώσκω , ἵνα οὕτως εἶπον ἐκ ὅδε ὅδε συνάγω · ὁ γάρ ἐφάπτω ὅς ὁ πρότασις οὖον γιγνώσκω πρότασις ἕτερος , ὅς ἕτερος σημεῖον ἐφάπτω , ἐπεί ὁ ἕτερος ὑπόθεσις γίγνομαι καί πᾶς πᾶς ἀντιλαμβάνω . καί ἄλλως ἐπεί ἕκαστος ὁ πρότασις εἰμί καί ἀπόφανσις τις , δῆλος ἄρα ὅτι ὅτε ὁ πρότασις ὡς ἀπόφανσις νοέω , ὡς ὅλος τίς νοέω μηδείς δήω ὁ ὁ ἄλλος σημεῖον θίξις . ἄλλως τε εἰμί ὁ μέν σημεῖον ἤπειρος , δεῖ δέ εἰς ὁ νοέω τίς ὁ ὁ ἤπειρος θίξις , ὁ δέ ἤπειρος ἐν περαίνω χρόνος διεξέρχομαι ὁ ἀδύνατος εἰμί , οὐδέποτε νοέω · νοέω μέν γάρ οὐ εἰμί , εἰμί μή πᾶς θιγγάνω ὁ νοητός · πᾶς δέ θιγγάνω ἤπειρος εἰμί ὁ ἀδύνατος εἰμί · οὐδέποτε ἄρα νοέω ὁ νόος . λείπω ζητέω , μήποτε ὡς ὁ αἴσθησις οὗτος καί ὁ νόος ἄλλος σημεῖον ἄλλος νοητός ἀντιλαμβάνω · ὁ . ἀλλά εἰμί οὗτος , πάλιν μέν οὖον κατά ὅλος ἑαυτοῦ πᾶς νοέω . οὖον οὗτος δέ ὁ ἐνάργεια ὑπαγορεύω · οὖον γάρ δή ψυχή μέν τυγχάνω ἐθέλω νοέω ὅδε ὁ μόριον ὁ νόος κινέω , ἄγγελος δέ ἄλλος , καί ἐπί ὁ λοιπός ὡσαύτως . πῶς δέ ἐπί αἴσθησις ἐφιστάνω ὁ νόος ὅτι ὁ ὀφθαλμός μέν χρῶμα ἀντιλαμβάνω , ἀκοή δέ ψόφος καί ἄλλος αἴσθησις ἄλλος αἰσθητής , καί ὅτι οὐδέποτε ὁ ὁ ἄλλος αἰσθητής ἄλλος αἴσθησις , οὐ ἐφιστάνω καί ὁ ὁ δίφορος νοητός ἀντιλαμβάνω ; ἄλλως τε ὁ διάφορος ἀντιλαμβάνω καί αὐτός κατά οὐσία διάφορος εἰμί ἀνάγκη · διάφορος ἄρα κατά οὐσία ὁ σημεῖον εἰμί . τίς δέ διαφορά οὐσιώδης σημεῖον πρός σημεῖον οὐδέ πλάσσω βούλομαι ῥᾴδιος . οὗτος μέν οὖν κτάομαι σημεῖον νοέω ὁ νόος ὁ ἀδύνατος εἰμί . εἰμί δέ κατά μόριον γίγνομαι ὁ νόησις , ἢ ἀρκέω πάλιν εἷς ὁ μόριον εἰς νόησις ἢ οὐ ἀρκέω . εἰμί μέν οὖν εἷς μόνος εἰμί μόριον ὁ νοέω , περισσός ὁ ὁ ἄλλος ὑπόθεσις · οὗτος γάρ εἰμί νόος . ἄλλως τε αὐτός οὗτος ὁ μόριον ζητέω , πότερος κατά σημεῖον ἐφάπτω ὁ νοητός νοέω ἢ κατά μόριον , καί ἥκω ὁ πρότερος λόγος . ἀλλά ὑπόκειμαι κατά ὅλος νοέω · τίς οὖν ὁ λοιπός χρεία ; εἰμί δέ μή κατά εἷς μόριον ὁ νόησις γίγνομαι , ἐπεί ἐνδέχομαι καί εἰς περαίνω διαιρέω πᾶς μέγεθος καί εἰς ἤπειρος ( εἰς περαίνω μέν γάρ διαιρέω ὁ μέγεθος , εἰμί εἰς ὁ αὐτός ἤτοι ἴσος κατά ποσός διαιρέω , οἷος εἰς δακτυλιαῖος ἢ πηχυαῖος · πᾶς γάρ περαίνω καταμετρέω ὑπό πᾶς περαίνω · εἰς ἤπειρος δέ διαιρέω , εἰμί εἰς ὁ αὐτός κατά ὁ λόγος διαιρέω , τουτέστιν εἰμί διχοτομέω · ὁ γάρ διχοτομία ἐπί ἤπειρος πρόειμι διά ὁ ἀεί μέν εἰς μέγεθος γίγνομαι ὁ τομή , πᾶς δέ μέγεθος συνεχής εἰμί , πᾶς δέ συνεχής διαιρετός ) , εἰμί μέν οὖν εἰς περαίνω γίγνομαι ὁ τομή , ἤτοι ἕκαστος πᾶς νοέω καί οὐ ἄλλως νοέω , εἰμί μή πᾶς θιγγάνω , ἢ τις τις , καί ὁ αὐτός πάλιν εἴρω ὅσπερ καί πρότερος . ὁμοίως δέ καί εἰμί ἤπειρος ὑπόκειμαι ὁ μόριον , ὁ αὐτός λόγος χράω , ὅσπερ καί ἐπί ὁ κατά ὁ σημεῖον ὑπόθεσις . ὁ γάρ ἔλεγχος ὁμοίως ἐπί πᾶς ἁρμόζω ὁ μέν Ἀριστοτέλης μερίζω , ἐγώ δέ πᾶς ἐπί πᾶς ἁρμόζω . p . 407a11 Μορίων δέ ἤτοι κατά μέγεθος ἢ κατά στιγμή , εἰμί δεῖ καί οὗτος μόριον καλέω . ἐπεί ὁ μέγεθος ὁμοιομερής εἰμί ( ἐκ μέγεθος γάρ ὁ μέγεθος , οὐ ἐκ σημεῖον · ὁ γάρ στιγμή μέγεθος μέν οὐ εἰμί , μέγεθος δέ ἀρχή ) , διά οὗτος εἶπον μόριον δέ ὁ κατά μέγεθος ἢ κατά στιγμή ἔπειμι - μαίνομαι ὁ κατάχρησις εἶπον εἰμί δεῖ ὁ στιγμή μόριον καλέω . p . 407a14 εἰμί δέ κατά μέγεθος , πολλάκις ἢ ἀπειράκις νοέω ὁ αὐτός . πολλάκις μέν εἰμί εἰς ὁρίζω διαιρέω μόριον , ἀπειράκις δέ εἰμί εἰς ἤπειρος . p . 407a 15 El δέ ἱκανός θιγγάνω ὅστις ὁ μόριον , τίς δεῖ κύκλος κινέω ἢ ὅλως μέγεθος ἔχω ; τουτέστιν εἰμί ὁποῖος δή ποτός μόριον ὁ κύκλος δύναμαι θιγγάνω ἀντιλαμβάνω ὁ νοητός , τίς χρεία ὁ κύκλος κίνησις ; καί ἵστημι γάρ ἀντιλαμβάνω . τίς γάρ αὐτός πρός ἀντίληψις ὁ κύκλος κινέω συμβάλλω ; οὐδείς δέ αὐτός οὐδέ ὁ μέγεθος εἰς νόησις συντελής , εἰμί ὅστις ὁ μόριον νοέω . εἰμί γάρ τίς διαιρέω μένω μηδείς μικρός ἀπαθής εἰμί ἐκ ὁ διαίρεσις διαμένω , ἕτερος οὗτος εἰμί παρά ὁ διαιρέω καί κατά ἑαυτοῦ ἀδιάστατος τε εἰμί καί ἀμερής · οἷος διαιρέω ἀεί ὁ ἐπιφάνεια ὁ λευκότης ἐν ἕκαστος ὁ μόριον ὁ αὐτός φυλάσσω , καί ὁ μέν ποσός ὑπό ὁ διαίρεσις πάσχω καί μειόω | ( ἀντί ὁ δίπηχυς d 6v εἰμί φέρω εἶπον γίγνομαι πηχυαῖος ) , ὁ μέντοι λευκός ὡσαύτως ἔχω · ἄλλος ἄρα εἰμί ὁ λευκός παρά ὁ διαιρέω . οὕτως ἄρα εἰμί ὅστις ὁ μόριον ὁ κύκλος ὅμοιος ὁ νόησις γίγνομαι , καί ἐν ὁ μέγας μόριον καί ὁ λαγχάνω ἱστός , ἄλλος ἄρα εἰμί ὁ νοέω παρά ὁ μέγεθος . οὐδείς ἄρα συμβάλλω εἰς νόησις ὁ μέγεθος , εἰμί γε καί ὁ μείζων καί ὁ μικρός μόριον ὡσαύτως νοέω . p . 407a17 εἰμί δέ ἀναγκαῖος νοέω ὁ ὅλος κύκλος θιγγάνω , τίς εἰμί ὁ ὁ μόριον θίξις ; ὁ διαίρεσις ἔχω ὅτι ἤτοι μόριον ἑαυτοῦ νοέω ὁ κύκλος ἢ ὁ ὅλος , μόριον δέ ἢ ὁ κατά μέγεθος ἢ ὁ κατά στιγμή , ἐκτίθημι ὁ συμβαίνω ἄτοπος ὁ ὑπόθεσις ὁ κατά μόριον νοέω λέγω νῦν ὁ λοιπός ἐκτίθημι , λέγω δή ὁ ὅλος νοέω ὁ κύκλος . εἰμί γάρ οὖον πρότερος νοέω , πρίν ἐκπεριέρχομαι ὁ κύκλος , τίς ποιέω ἕκαστος ὁ μόριον ; εἰμί γάρ μή νοέω περιέρχομαι ὁ μόριον , ὁ δέ ὁ ὅλος κύκλος θίξις κατά μόριον γίγνομαι , οὐδέ αὐτός εἄν νοέω · οὖον γάρ ἄλλος τις ἐφάπτω ὁ νοητός ἢ ὁ ἑαυτοῦ μέρος . λείπω λέγω ὡς ἕκαστος μέν ὁ μέρος μέρος γιγνώσκω ὁ νοητός , ὁ δέ ὅλος κύκλος ὁ ὅλος . ὁ δέ οὗτος ὁ δόξα ἕπω ἄτοπος αὐτός ἐπάγω · εἶπον γάρ τίς εἰμί ὁ ὁ μόριον θίξις , ὡς λαμβάνω οὗτος κατά ὁ σιωπάω ὅτι ὁ μέρος ἐφάπτω ὁ νοητός , ἐπάγω · p . 407a18 ἔτι δέ πῶς νοέω ὁ μεριστός ἀμερής ἢ ὁ ἀμερής μεριστός ; εἰμί γάρ μή οἷος τε εἰμί ὁ μέρος ὁ ὅλος νοέω , ἄνευ δέ ὁ ὁ μέρος νόησις ὁ ὅλος οὖον νοέω ( ὁ γάρ ἄθροισις ὁ νόησις ὁ ὁ ὁ ὅλος εἰμί νόησις ) , οὐδείς ἀμερής δύναμαι ἄν νοέω · ὥστε οὖον νοέω ὁ νοητός ἀμερής εἰμί μεριστός εἰμί αὐτός . ἔτι εἰμί ἕκαστος μόριον μέρος νοέω , ὁ ὅλος νόημα συντίθημι εἰμί · πῶς οὖν νοέω ὁ ἀπολόω νόημα ; ἅπας γάρ οὗτος νόημα συντίθημι εἰμί . ἀλλά μήv ἁπλόος νόημα μή εἰμί οὐδέ συντίθημι εἰμί · πᾶς γάρ συντίθημι ἐκ ἁπλόος · ὥστε οὐδείς εἰμί νόημα . οὐκοῦν οὐδέ νοέω · ἀναιρέω ἄρα ὁ νόος νόημα οὐ εἰμί . προστίθημι δέ ὁ ἢ ὁ μεριστός ἀμερής καθάπερ διαβάλλω ὁ λέγω θιγγάνω ὁ νοέω γίγνομαι . εἰμί γάρ ἀμερής ὁ νόος , πῶς νοέω ὁ μεριστός ; ὁ γάρ ἀμερής ὁ ἀμερής ἐφάπτω ἄν , οὖον ὁ μεριστός . ἢ ὁ μεριστός ἀμερής πῶς νοέω , ἵνα εἰμί πρόσκειμαι ὁ κατά σημεῖον · πῶς γάρ , εἰμί κατά σημεῖον ὁ ἀντίληψις , ὁ μεριστός νοέω ; ὁ ἔτι δέ πῶς νοέω ὁ μεριστός ἀμερής ἢ ὁ ἀμερής μεριστός καί οὕτως ἐξηγέομαι ὡς ἀπό ἄλλος ἀρχή . ἐπειδή , φημί , μή εἰμί μέγεθος ὁ νόος , ἵνα μή τις αὐτός ὑπολαμβάνω οὕτως αὐτός ἀμερής λέγω ὡς ὁ σημεῖον , προστίθημι οὗτος · ἵημι γάρ μέγεθος εἰμί , φημί , νοέω ὁ ἀμερής οὔτε σημεῖον εἰμί ὁ μεριστός . ἄλλως δέ ἐπί ὁ νόος λέγω αὐτός ὁ ἀμέριστος · ὁ μέν γάρ ὁ νόος ἀμέριστος οὐσία εἰμί αὐθυπόστατος ἐξαιρέω πᾶς μέγεθος · ὁ δέ σημεῖον ἐν γραμμή ἔχω ὁ εἰμί καί ἀρχή εἰμί μέγεθος . ὅπως δέ ὁ νόος ἀμερής εἰμί νοέω πᾶς , ἐν ὁ τρίτος βιβλίον λέγω . ἄλλως ὡς ἐπί ἕτερος ἐπιχείρημα οὗτος ἀκούω κοινῶς πᾶς ὁ εἴρω ὑπόθεσις ἁρμόζω . ἐπεί γάρ θιγγάνω νοέω ὁ κύκλος ἢ κατά σημεῖον θιγγάνω ἢ κατά μόριον , εἰμί μέν οὖν κατά σημεῖον θιγγάνω νοέω , πῶς νοέω ὁ μεριστός , λέγω ὁ σῶμα ; οὖον γάρ ἐφαρμόζω σημεῖον μέγεθος · πῶς οὖν νοέω μή ἐφαρμόζω ; ὅς γάρ μή θιγγάνω , οὐδέ νοέω οὗτος . εἰμί δέ κατά μόριον νοέω , πῶς νοέω ὁ ἀμερής ; μεριστός γάρ ἀμερής οὐ ἐφαρμόζω . οὗτος δέ οὐκέτι πρός ὁ ἀληθής λόγος ἐπάγω δύναμαι ὅτι πῶς οὖν ἀμερής εἰμί ὁ νόος πᾶς νοέω καί μεριστός καί ἀμερής ἀμερής γάρ νῦν φημί ὁ ἀντίκειμαι ὁ μεριστός , ὁ σημεῖον λέγω , ὁ δέ ὁ νόος ἀμέρεια ἕτερος τίς εἰμί καί οὐ ἀντίκειμαι ὁ πολυμέρεια ὁ σῶμα . νοέω δέ ὡς ἔχω ἐν ἑαυτοῦ πᾶς ὁ λόγος . p . 407a19 ἀναγκαῖος δέ ὁ νόος εἰμί ὁ κύκλος οὗτος . νόος μέν γάρ κίνησις νόησις , κύκλος δέ περιφορά . εἰμί οὖν ὁ νόησις περιφορά , καί νόος ἄν εἰμί ὁ κύκλος , ὅς ὁ τοιοῦτος περιφορά νόησις . ἵνα μή τις εἶπον ὅτι οὐ λέγω κύκλος αἰσθητός ὁ Τίμαιος ὁ Ψυχή , ἀλλά ὁ καθόλου κύκλος καί ὁ ὁ κύκλος λόγος , ὅς ἀμεγέθης εἰμί καί ἀσώματος , πᾶς γοῦν ἐφαρμόζω κύκλος ὁμοίως μικρός τε καί μέγας , καί οὗτος διά οὗτος κατασκευάζω . πᾶς γάρ ἀνάγκη , φημί , ἐκ ὁ εἴρω αἰσθητός κύκλος ὁ νόος ὑπολαμβάνω λέγω ὁ Τίμαιον . ὁ γάρ ὁ ’τον δεικτικός ὁ αἰσθητός αὐτός σημαίνω · οὗτος γάρ εἰμί ὁ δείκνυμι . πόθεν οὖν ὅτι οὗτος λέγω ; ὁ καθόλου κύκλος οὖον κινέω · λόγος γάρ εἰμί . ὅς δέ λόγος ἔχω ὁ νόος πρός ὁ νόησις , οὗτος ἔχω καί ὁ κύκλος πρός ὁ περιφορά · κίνησις γάρ ἑκάτερος , ὁ μέν ὁ νόος , ὁ δέ ὁ κύκλος . οὐκοῦν καί ἐναλλάξ ὅς λόγος ἔχω ὁ νόησις πρός ὁ περιφορά , οὗτος καί ὁ νόος πρός ὁ κύκλος . εἰμί τοίνυν ὁ νόησις περί - φορός , καί ὁ νόος ἄρα κύκλος . εἰμί δέ ὁ περιφορά αἰσθητής εἰμί κύκλος ( ὁ γάρ καθόλου κύκλος οὖον περιάγω ) καί ὁ νόος ἄρα αἰσθητός εἰμί κύκλος . p . 407a22 ἀείς δέ δή τίς νοέω · δεῖ γάρ , εἴπερ ἀίδιος ὁ περιφορά . ἤ οὗτος φημί ὅτι ὁ αὐτός νοέω πολλάκις , ἢ ὅτι ἀεί δεῖ νοέω ἐπί ἤπειρος ἕτερος καί ἕτερος , εἴπερ ὁ περιφορά νόησις , ἀίδιος δέ οὗτος . οὗτος εἰμί δέ οὐδείς ἀναγκαῖος δοκέω ἔχω · εἶπον γάρ ἄν ὅτι καί γάρ ἀνάγκη ἀεί νοέω καί ἀπό ὁ αὐτός εἰς ὁ αὐτός πάλιν εἶμι . ἐπεί γάρ μή εἰμί μηδείς ψυχή οἷος ὁ πρῶτος νόος , ὅς ἀθρόος καί ἄχρονος ἔχω ὁ νόησις , οὖον ποτέ μέν οὗτος ποτέ δέ ἐκεῖνος νοέω , ἀλλά ἅμα πᾶς , ἀλλά ἐπεί πᾶς ψυχή , ἐν ὁ ὁ πᾶς εἶπον , μεταβατικός ἔχω ὁ νόησις ἀπό οὗτος ὁ νοητός ἐπί ἄλλος μεταβαίνω , διά μέν ὁ ἀεικίνητος ἀεί τίς νοέω , διά δέ ὁ ἀίδιος ἀνάγκη διά ὁ ἀπειρία | ὁ χρόνος εἰς ὁ αὐτός πάλιν ἀνακάμπτω καί οὗτος κύκλος μιμέομαι · οὐ ἤπειρος μέντοι νοέω , ἐπεί μηδέ ὁ νοητός ἤπειρος . μήποτε οὖν οὗτος φημί ὅτι ὁ αὐτός ἀεί νοέω ὁ μηδέποτε ὅλος νοέω · ὁ γάρ ὅμοιος καί ὡσαύτως ἔχω περιφορά περί αὐτός τις εἰμί . δήω οὖν τοιοῦτος εἰμί ὁ νοέω , ὅς οὐδέποτε νοέω εἰμί . τίς οὖν οὗτος εἰμί ; ὅτι δέ οὐδείς εἰμί ἤπειρος νόησις διά ὁ ἑξῆς ἐπάγω . p . 407a23 ὁ μέν γάρ πρακτικός νόησις εἰμί πέρας · πᾶς γάρ ἕτερος χάρις . ὅτι2 μέν ὁ πρακτικός νοέω περαίνω , δείκνυμι ἐκ ὁ πρᾶξις . πᾶς γάρ πρᾶξις τέλος τις ἕνεκα γίγνομαι · τυγχάνω οὖν ὁ τέλος ὅς ἕνεκα γίγνομαι , παύω ὁ ἐνέργεια . οὐδείς γάρ πρᾶξις ἐπί ἤπειρος γίγνομαι · πᾶς γάρ ὁ ἐφετός τις ἕνεκα . ἔχω δέ καί ἀρχή ὁ πρᾶξις . οὐκοῦν ὡς ἔχω ὁ πρᾶξις , οὕτως ἔχω καί ὁ περί αὐτός θεωρία · περαίνω ἄρα ὁ πρακτικός θεωρία . πλήν ὡς ἐν ἄλλος πολλάκις εἶπον , ἀνάπαλιν ἔχω ὁ θεωρία ὁ πρᾶξις . ὁ γάρ ὁ πρᾶξις τέλος ὁ θεωρία εἰμί ἀρχή , καί ἔμπαλιν . εἰμί οὖν ἀρχή μέν ὁ οἰκοδομικός , εἰμί τυγχάνω , πρᾶξις ὁ ὀρύσσω θεμέλιος ἢ παρασκευάζω ὁ Ὕλας , τέλος δέ ὁ ὀροφή , οὗτος δέ εἰμί ὁ σκέπασμα ὁ ὄμβρος καί ὁ καῦμα . καί ὁ οὖν θεωρία καί ὁ πρᾶξις οὗτος ὁ αὐτός πέρας ἀνάπαλιν . p . 407a24 ὁ δέ θεωρητικός ὁ λόγος ὁμοίως ὁρίζω . λόγος δέ πᾶς ὁρισμός ἢ ἀπόδειξις . ὅτι2 οὐδέ ὁ θεωρητικός νοέω ἤπειρος , δείκνυμι ἐκ ὁ λόγος ὁ περί αὐτός γίγνομαι , ἐκ ὁ σαφής ὁ ἀσαφής κατασκευάζω · ἄγγελος γάρ εἰμί ὁ νόημα ὁ λόγος , οὗτος δέ μᾶλλον ἐμφανής ἐγώ καί γνώριμος ἤ2 ὁ ἔχω , ἀπό ὅς πρόειμι . ἀνάγκη οὖν πᾶς , ὡς ἔχω ὁ περί ὁ θεωρητικός νόησις λόγος , οὕτως ἔχω καί αὐτός ὁ νοέω . ἐάν οὖν δείκνυμι ὁ λόγος αὐτός περαίνω , πᾶς ἀνάγκη καί αὐτός περαίνω εἰμί . ὁ δέ περί ὁ θεωρητικός νόησις λόγος ὁρισμός εἰμί καί ἀπόδειξις . ὅτι δέ οὐδείς οὗτος ἤπειρος , δῆλος ἐντεῦθεν · πᾶς γάρ ἀπόδειξις ἔχω ἀρχή καί πέρας , ἀρχή μέν ὁ κοινός ἔννοια , πέρας δέ ὁ ἀπόδειξις αὐτός καί ὁ συμπέρασμα · ὥστε οὐδείς ἀπόδειξις ἤπειρος . ὁμοίως καί ὁ ὁρισμός ἔχω καί ἀρχή καί πέρας , ἀρχή μέν ὁ γενικός γένος , τέλος δέ ὁ εἰδικός διαφορά · οὐδέ ὁ ὁρισμός ἄρα ἤπειρος . καί ἄλλως μηδείς οὐσία ἤπειρος εἰμί ἀλλά περαίνω , ἀνάγκη καί ὁ οριστικός αὐτός λόγος περαίνω εἰμί . καί ἄλλως εἰμί ὁ κοινός ὁ εἰμί γένος δέκα εἰμί , ὁ δέ ἐκ οὗτος πρόοδος οὐ ἐπί ἤπειρος , ἀλλά μέχρι ὁ ἄτομος εἶδος , μετά ὁ ὁ κατά ἕκαστος , καί ὁ ἐκ πᾶς ἄρα [ ὁρισμός ] περαίνω · ἐκ οὗτος δέ ὁ ὁρισμός · πᾶς ἄρα ὁρισμός πέρθω . δείκνυμι δέ καί ἐν ὁ ἀποδεικτικός ὡς ὅτι ἀδύνατος εἰμί ὁ ἀποδείκνυμι ἐπί ἤπειρος προίημι · οὗτος γάρ πᾶς γνῶσις καί ἐπιστήμη ἀναιρέω . εἰμί γάρ δεῖ εἰς ὁ λῆψις ὁ ὁρισμός ἤπειρος παραλαμβάνω διαφορά , ὁ δέ ἤπειρος διέρχομαι ἐν πέρθω χρόνος ἀδύνατος , ἀδύνατος ἄρα ὁρίζω τίς · ὁ δέ ὁρισμός μή γιγνώσκω οὐδέ ὁ φύσις ὁ πρᾶγμα γιγνώσκω δυνατός , ἀγνοέω δέ ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις οὐδέ ὁ κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω αὐτός δυνατός γιγνώσκω , περί ὁ ὁ ἀπόδειξις · πᾶς ἄρα γνῶσις ἀναιρέω . οὐ ἄρα οἷος τε ἐπί ἤπειρος προίημι ὁ ὁρισμός . ὥστε εἰμί ὁ λόγος ὁ νόησις ὁ θεωρητικός περαίνω , καί αὐτός περαίνω εἰμί ἀνάγκη . συλλογισμός δέ ὁ συμπέρασμα φημί · διό εἶπον ὁ συλλογισμός ἐπεξηγέομαι ἐπάγω ἢ ὁ συμπέρασμα ὡς εἷς ἀντί εἷς λέγω . ὅτι δέ ὁ περί ὁ θεωρητικός νόησις λόγος δύο μόνος εἰμί , ὁ ὁρισμός φημί καί ὁ ἀπόδειξις , δῆλος ἐντεῦθεν · πᾶς γάρ ὁ εἰμί ἢ οὐσία εἰμί ἢ ὁ συμβεβηκός ὁ οὐσία · εἰμί γάρ τίς καί ὁ οὐσία ὁ Ψυχή , εἰμί τίς καί ὁ συμβαίνω περί αὐτός , ὁ ἀθάνατος εἰμί τυγχάνω ἢ μέσος ἔχω ἐν ὁ πᾶς τάξις ἢ τοιοῦτος · ὁ μέν οὖν ὁ οὐσία κατάληψις διά ὁ ὁρισμός εὑρίσκω , ὁ δέ ὁ συμβεβηκός διά ὁ ἀπόδειξις , συμβεβηκός δέ ὁ κατά ἑαυτοῦ . p . 407a27 εἰμί δέ μή περατόω , ἀλλά οὐ ἀνακάμπτω γε πάλιν ἐπί ἀρχή , προσλαμβάνω δέ ἀεί μέσος καί ἄκρος εὐθυπορέω . ὅς τις , φημί , εἶπον ὅτι δυνατός ἐπί ἤπειρος ἐκτείνω ὁ ἀποδείκνυμι , μάλιστα μέν ψεύδω , ὡς δείκνυμι · ἔπειτα εἰμί καί ἐπί ἤπειρος χωρέω , ἀλλά οὖν ἐπί εὐθύς , καί οὐ ἐπί ὁ ἐκ ἀρχή ἐπανατρέχω . οἷος ἐάν εἶπον οὕτως , ὅτι ὁ ἄνθρωπος γελαστικός , ὁ γελαστικός λογικός , ὁ ἄνθρωπος ἄρα λογικός , οὗτος ὁ ἀποδείκνυμι προστίθημι εἷς ὅρος ἐπισυνάπτω ἕτερος ἀπόδειξις , ἄκρος μέν ὁ προστίθημι ποιέω , ὁ δέ πρίν ἄκρος μέσος · οὗτος γάρ καί αὐτός δηλόω λέγω προσλαμβάνω μέσος καί ἄκρος . προστίθημι οὖν ὁ ζῷον καί λέγω ὅτι πᾶς ἄνθρωπος λογικός , πᾶς λογικός ζῷον , πᾶς ἄνθρωπος ἄρα ζῷον . πάλιν ἐπισυνάπτω ὁ ἔμψυχος , πάλιν σῶμα . ὁ δέ τοιοῦτος ὁ ἀπόδειξις πρόοδος ἐπί εὐθύς γίγνομαι · οὖον γάρ ἀνακάμπτω ποτέ εἰς ὁ ἀρχή , τουτέστιν οὐκέτι ὑποστρέφω εἰς ὁ δείκνυμι ὁ πρότασις ὁ λέγω ὁ ἄνθρωπος γελαστικός · ἤδη γάρ ἀποδείκνυμι . εἰμί γάρ μή ἀποδείκνυμι , οὐ ἄν ὅλως προέρχομαι ὁ ἀπόδειξις . ἢ ἁπλόος ὅτι οὐ ἀνακάμπτω εἰς ὁ κοινός ἔννοια , ὅστις εἰμί ὁ ἀπόδειξις ἀρχή , ἐκ ὅς ὁ πρῶτος | συμπλέκω d 7v πρότασις · αὐτόπιστος γάρ οὗτος καί ἀπόδειξις οὖον δήω · ὁ δέ κύκλος εἰς ἑαυτοῦ ἀναστρέφω . ὅτι δέ οὐ εἰμί ἐπί ἤπειρος χωρέω ὁ ἀπόδειξις δῆλος καί ἐντεῦθεν · ἢ γάρ ἐκ ὁ γενικός γένος ἄρχω καί λήγω εἰς ὁ εἰδικός εἶδος , ἢ ἔμπαλιν ἐκ οὗτος ἄρχω καί λήγω εἰς ἐκεῖνος . ὁ δέ προσλαμβάνω μέσος ὅρος κακῶς ὁ Ἀλέξανδρος ἐκλαμβάνω · μέσος γάρ ὁ πρότασις τίθημι ὁ ὅρος , οἷος μέσος ὁ ἄνθρωπος καί ὁ γελαστικός ἢ ὁ λογικός . οὐκέτι οὖν φυλάσσω ὁ ἀπόδειξις , εἰμί γε ἔχω πρότασις δήω δεῖξις διά τις μέσος ὁράω . ἀλλά ὡς εἶπον , ὁ μέν ἄκρος ἔξωθεν πρόσειμι , ὁ δέ μέσος οὖον πρόσειμι · ἀλλά ὁ πρό οὗτος ἄκρος ὁ σχέσις ἐναλλάσσω καί γίγνομαι μέσος . κἀν οὗτος δέ ἀκούω ὅτι προσλαμβάνω μεταξύ ὁ πρότασις ὅρος , ὡς ἐπί ὅς οὐ εἰμί ὁ πρότασις ἄμεσος , καί οὕτως εὐθυπορέω καί οὖον κύκλος μιμέομαι . οὔτε γάρ ὁ πρῶτος ὅρος , ὅς εἰμί ὑπόκειμαι ἐν ὁ συμπέρασμα , γίγνομαι ἄν ποτός κατηγορέω ἵημι ὁ κατηγορέω ὑπόκειμαι , εἰμί μή ἀντιστρέφω ὁ ὅρος · ἐπί ὅς καί ὁ κύκλος γίγνομαι δεῖξις οὖον διά ὁ ὁ ἀπόδειξις μέθοδος , ἀλλά διά αὐτός ὁ ὕλη , ὡς ὅταν εἶπον ὁ ἄνθρωπος γελαστικός , ὁ δέ γελαστικός νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός , ὁ ἄνθρωπος ἄρα νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός , καί πάλιν ὁ νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός γελαστικός , ὁ γελαστικός ἄνθρωπος , ὁ ἄρα νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός ἄνθρωπος . p . 407a31 ἔτι δέ εἰμί ὁ αὐτός περιφορά πολλάκις , δήω πολλάκις νοέω ὁ αὐτός . εἶπον ἕπω ὁ ἤπειρος περιφορά ὁ ἤπειρος νόησις , ἤτοι ὁ αὐτός ἀεί ἐν ὁ νοέω εἰμί καί μηδέποτε γίγνομαι ἢ πολλάκις ὁ αὐτός ἀνελίσσω , δείκνυμι ὁ ἕπω ὁ πρότερος ἄτοπος νῦν δείκνυμι καί ὁ οὗτος ἕπω · εἰμί γάρ ὁ αὐτός εἰμί ἀεί ὁ νόος περιφορά , ὁ αὐτός εἰμί καί ὁ νοέω , ὥστε ἀεί ὁ αὐτός νοέω καί οὐδέποτε ἄλλος · ὥστε οὖον πᾶς νοέω . p . 407a32 ἔτι δέ ὁ νόησις ἔοικα ἠρεμέω τις καί ἐπίστασις μᾶλλον ἢ κινέω · ὁ αὐτός δέ τρόπος καί ὁ συλλογισμός . Καλός κορωνίς ἐπιτίθημι · ὁ γάρ εἰμί ὁ μέν ζήτησις κινέω ἔοικα . ὁ γάρ ἀπορέω ἐν πολύς ταραχή καί κινέω εἰμί , ὁ μέντοι εὑρίσκω , αὐτός δέ εἶπον νοέω ἐν ἠρεμία λοιπός εἰμί καί γαλήνη , ὅθεν καί ἐπιστήμη καλέω διά ὁ ἐπί στάσις ἄγω ὁ Ψυχή . καί ὁ συλλογίζομαι δέ τίς καί διά ἀπόδειξις εὑρίσκω λοιπός ἠρεμέω . εἰμί μέν οὖν αὐτός ὁ νόησις καί ὁ συμπέρασμα ὁ συλλογισμός ὁ κυκλοφορία εἰμί φημί , μᾶλλον ἠρέμησις οὗτος , οὖον κίνησις · εἰμί δέ ὁ ὁδός ὁ ἐπί ὁ νόησις φημί εἰμί ὁ κυκλοφορία , ἥκω ἐπί ὁ πρότερος λόγος · τίς ποιέω ἕκαστος ὁ μόριον ἢ ὁ ἤπειρος ἢ ὁ περαίνω ; τίς δέ καί ὁ συνάπτω ὁ πρότασις ; ἄλλος γάρ ἄλλος νοέω , εἰμί μή εἰμί τίς ἄλλος ὁ συνάγω ὁ πᾶς ἀντιλαμβάνω , οὐδέ συνάγω ὁ συμπέρασμα · ὅμοιος γάρ εἰμί ὁ μέν ἐγώ ὁ δέ σύ αἰσθάνομαι · εἰμί δέ εἰμί τίς , οὗτος εἰμί ὁ ψυχή , οὐ ὁ κύκλος . p.407a34 ἀλλά μήv οὐδέ μακάριος γε ὁ μή ῥᾴδιος ἀλλά βίαιος . δύναμαι οὗτος καί κατά ἑαυτοῦ εἰμί ἐπιχείρημα καί συνάπτω ὁ ἄνω . εἶπον γάρ ὅτι ἔοικα ὁ νόησις ἠρεμέω μᾶλλον ἢ κινέω , καί ἐκ οὗτος δείκνυμι ὅτι κατά φύσις μᾶλλον ὁ ἠρεμία ὁ νάω , ὡς συνάγω ὅτι οὐκοῦν ὁ κίνησις παρά φύσις ( εἰμί γάρ ὁ ἠρεμία κατά φύσις , ὁ κίνησις ἐκ ἀνάγκη παρά φύσις εἰμί ) , οὐκοῦν εἰμί κινέω ὁ νόος , βία κινέω ( πᾶς γάρ ὁ παρά φύσις βίαιος ) , οὗτος οὖν ἐκ ὁ εἴρω συνηγμένος ὅτι βία κινέω ὁ νόος , ἐπάγω εἰκότως ὁ ἀλλά μήv οὐδέ μακάριος γε ὁ μή ῥᾴδιος ἀλλά βίαιος · δεῖ δέ ὁ ὁ πᾶς ψυχή ἐν μακαριότης εἰμί . εἰμί δέ μήτε κατά φύσις κινέω , διότι ἠρέμα ἧσις μᾶλλον ὁ νόησις ἢ κίνησις , μήτε παρά φύσις , ἵνα μή ἄμοιρος εἰμί μακαριότης , οὐδαμῶς ἄρα κινέω . δύναμαι δέ καί κατά ἑαυτοῦ εἰμί ὁ ἐπιχείρημα · δείκνυμι γάρ ὁ ἕπομαι ἄτοπος ὁ λέγω δόξα κατά φύσις κινέω ὁ Ψυχή , νῦν γυμνάζω , εἰμί μή κατά φύσις κινέω , τίς ἕπω . εἰμί γάρ παρά φύσις κινέω , βία κινέω , πᾶς δέ βίαιος οὖον μακάριος · δεῖ δέ ὁ ὁ πᾶς ψυχή μακάριος εἰμί . p . 407b 1 εἰμί δέ εἰμί ὁ κίνησις αὐτός μή οὐσία , παρά φύσις κινέω ἄν . δύναμαι καί οὗτος συνεχής εἰμί ὁ πρό αὐτός · εἶπον γάρ ὅτι οὖον μακάριος ὁ μή ῥᾴδιος ἀλλά βίαιος , πῶς εἰμί βίαιος ἐπάγω διά οὗτος . εἴπερ , φημί , μή ἐν ὁ οὐσία αὐτός ὁ κίνησις · οὐ εἰμί δέ ἐν ὁ οὐσία ὁ κίνησις , ἐπεί ὁ νοέω ἔοικα ἠρεμέω μᾶλλον ἢ κινέω . δύναμαι δέ καί ἀπολελυμένως κατά ἑαυτοῦ νοέω · εἰμί γάρ κινέω ὁ νόος καί ὁ ψυχή , μᾶλλον δέ ἠρεμέω ὁ νόος ἀναλογέω ἢ κινέω , παρά φύσις ἔχω ὁ κίνησις . οὐδείς δέ εἰμί ἐν ὁ παρά φύσις ἀεί , ἀλλά ὅπου μέν ὁ παρά φύσις , πάντως ἕπω καί ὁ κατά φύσις , οὐκέτι μέντοι ὁ κατά φύσις ἕπω πάντως ὁ παρά φύσις . εἰμί τοίνυν παρά φύσις κινέω , ἔχω καί κατά φύσις κίνησις . Φλά μήv οὐ ἔχω ὁ κατά φύσις κινέω , ὡς δείκνυμι · οὐδέ παρά φύσις ἄρα κινέω . p , 407b2 ἐπίπονος δέ καί ὁ μείγνυμι ὁ σῶμα μή δύναμαι ἀπολύω . Πῶς βία καί παρά φύσις ὁ κίνησις καί οὖον ῥᾴδιος , διά οὗτος δηλόω · διά γάρ ὁ συμπλέκω ὁ σῶμα καί συνεπισπάω αὐτός ἐπίπονος ἴσχω ὁ κίνησις , ὁ Ἰξίων τρόπος τις ὑπομένω . εἰμί γάρ συμπλέκω πρός ὁ οὐρανός , ἵνα ὁ ἑαυτοῦ κινέω ἐκεῖνος συμτπριαγω , d 8r ἐπίπονος καί οὖον ῥᾴδιος ἴσχω ὁ κίνησις · οὗτος δέ οὖον μακάριος . p . 407b3 καί προσέτι φευκτέος , ἐπεί ἀγαθός ὁ νάω μή μετά σῶμα εἰμί , καθάπερ εἴωθα τε λέγω καί πολύς συνοικέω . ἐς αὐτός ὁ εἴωθα λέγω παρά Πλάτων , δοκέω δέ καί ὁ πολύς ὁ ἄτοπος κατασκευάζω . δοκέω γάρ ὁ Πλάτων ἀγαθός εἰμί ὁ Ψυχή Χωρὶς σῶμα εἰμί · ἐπίπονος γάρ αὐτός ὁ ἐν σῶμα βίος · δοκέω δέ αὐτός καί ὁ κόσμος μηδέποτε λύω , ὥστε ἐν χείρων μοῖρα ὁ ἀεί χρόνος εἰμί ὁ ψυχή ὁ πᾶς οὐδέ ὁ ἴσος ἔχω ὁ ἡμέτερος Ψυχή , ὅστις ποτός ὁ σῶμα ἀπολύω · ἀίδιος γάρ αὐτός ὁ συμπλέκω ὁ σῶμα . οὗτος μέν οὖν καλῶς συνάγω ὁ Ἀριστοτέλης , εἰμί ὁ εἰμί , ὥσπερ δοκέω λέγω ὁ Τίμαιος , συμπλέκω ὁ οὐσία αὐτός ὁ σῶμα · ἀλλά ὥσπερ ὁ ψυχή ὅταν ἐπικρατέω ὁ σῶμα , ὁ σῶμα ἔχω ἕπω , οὐ αὐτός ὁ ὁ σῶμα ἕπω κίνησις , οὗτος πολύς μᾶλλον ὁ σῶμα ὁ οὐράνιος ἀπαλλάσσω πᾶς θνητός δυσχέρεια καί μόνος ὁ βούλομαι ὁ Ψυχή κινέω οὐδείς δυσχέρεια ὁ Ψυχή ἐκ αὐτός περιγίγνομαι , ὥσπερ οὐδέ ὁ ἡμέτερος ἐκ ὁ αὐγοειδής . p . 407b 5 ἄδηλος δέ καί ὁ κύκλος φέρω ὁ οὐρανός ὁ αἰτία · οὔτε γάρ ὁ Ψυχή ὁ οὐσία αἰτία ὁ κύκλος φέρω , ἀλλά κτάομαι συμβεβηκός . ὡς δείκνυμι ὅτι ὁ ψυχή οὖον κινέω κατά ἑαυτοῦ ἀμεγέθης εἰμί καί ἀσώματος , ἀλλά κατά συμβεβηκός , λέγω εἰκότως ὅτι ἄδηλος ἐπί ὁ ὑπό αὐτός λέγω ὁ ποιητικός αἰτία ὁ κύκλος κίνησις ὁ οὐρανός . εἰμί γάρ ὁ ψυχή ὁ κινέω κινέω , δείκνυμι δέ κατά ἑαυτοῦ ἀκίνητος εἰμί , τίς ὁ αἴτιος ὁ οὐρανός ὁ κύκλος κίνησις ; οὔτε γάρ ὁ ψυχή διά ὁ δείκνυμι κατά ἑαυτοῦ κινέω οὔτε μέντοι ὁ σῶμα αὐτός ἑαυτοῦ ὁ κίνησις εἰμί αἴτιος · οὐδέ γάρ βούλομαι ὁ Πλάτων κατά φύσις αὐτός εἰμί ὁ κύκλος κίνησις , ἀλλά ὑπό Ψυχή . ἄδηλος οὖν ὁ κύκλος κίνησις κατά αὐτός ὁ αἰτία . ὁ γάρ Ἀριστοτέλης καί φυσικός δίδωμι ὁ οὐράνιος σῶμα ὁ κίνησις , συντρέχω δέ φημί ὁ φυσικός καί ὁ ἐκ ὁ Ψυχή κίνησις αὐτός ὁ εἰμί κινέω οὔτως . p . 407b9 ἀλλά μήv οὐδέ ὅτι ἀγαθός λέγω . οὖον μόνος , φημί , ὁ ποιητικός αἴτιος ὁ κύκλος κίνησις ὁ οὐρανός ὅσος ἐκ ὁ εἴρω ὁ Τίμαιος ἀγνοέω , ἀλλά καί ὁ τελικός · οὐδαμοῦ γάρ κατασκευάζω ὅτι ἀγαθός ὁ οὐρανός ὁ κινέω ἢ ἠρεμέω , καί ὁ κύκλος ἢ ἄλλος κινέω κίνησις . καίτοι πᾶς ὁ φύσις γίγνομαι πρός ὁ τέλος ὁράω , ὅσπερ εἰμί καλῶς ὁ ἐνδέχομαι περί ἐκεῖνος γίγνομαι . αὐτός γάρ καί ὁ κίνησις καί ὁ κύκλος ἀποδίδωμι καί ὁ τελικός αἴτιος ὅτι πρέπω κίνησις ὁ ἀίδιος ὁ κύκλος μήτε ἀρχή ἔχω μήτε τέλος , καί ὅτι ἀγαθός εἰμί αὐτός ὁ κινέω μᾶλλον ἢ ἵστημι , ἐπεί ὁ ἐνεργέω ὁ ἀνενεργησία . καί ὁ Πλωτῖνος δέ ὁ τελικός αἴτιος ὁ κύκλος κίνησις ἀποδίδωμι λέγω “ διά τίς γάρα , φημί , “ κύκλος κινέω ; ὅτι νόος μιμέομαι ” . καί γάρ ὁ ὁ νόος ἐνέργεια κύκλος ἔοικα , ὡς εἶπον φθάνω . ἐπεί οὖν ὁ καταδεής ἐπιστρέφω πρός ὁ ἀγαθός , οὗτος καί αὐτός ὁ κύκλος κινέω μιμέομαι ὁ ὁ νόος ἐνέργεια . καί ἄλλως ἐπεί ὁ θέω ἅμα πανταχοῦ , ὁ πανταχοῦ γίγνομαι ὁ κύκλος κινέω μιμέομαι ὁ πανταχοῦ εἰμί . καί Πλάτων δέ ὁ αἴτιος ὁ σφαιρικός σχῆμα ἀποδίδωμι · ῾σχῆμα γάρ δίδωμι αὐτός , φημί , τότος πρέπω καί συγγενής · ὁ γάρ πᾶς δέχομαι ὁ πολυχώρητος ὁ σχῆμα δίδωμι , πολυχώρητος δέ ὁ ἰσοπερίμετρος ἐν μέν ὁ ἐπίπεδος ὁ κύκλος , ἐν δέ ὁ στερεός ὁ σφαῖρα . p . 407b12 ἐπεί δέ εἰμί ὁ τοιοῦτος σκέψις ἕτερος λόγος οἰκεῖος , οὗτος μέν ἀφίημι . ὁ γάρ ζητέω τίς ἕνεκα οὗτος κινέω ὁ οὐρανός , καί διά τίς καλός οὕτως , οὖον ὁ πρόκειμαι σκοπός , ἀλλά ὁ περί οὐρανός λόγος καί περί κίνησις οἰκεῖος ὁ τοιοῦτος σκέψις · νῦν δέ ὁ πρόκειμαι περί Ψυχή . τοσοῦτος οὖν μόνος εἶπον ὅτι παραλείπω οὗτος ὁ Τίμαιος ἐπανάγω ἐπί ὁ πρόκειμαι ὁ λόγος . p . 407b13 ἐκεῖνος δέ ἄτοπος συμβαίνω καί οὗτος ὁ λόγος καί ὁ πλεῖστος ὁ περί Ψυχή . | ἀντεῖπον κατά μέρος πρός ἕκαστος ὁ περί Ψυχή δόξα νῦν εἷς καί κοινός πᾶς ὁμοῦ σχεδόν ἐπιφέρω κατηγορία ὁ περί Ψυχή ἐρῶ , ὅτι περί Ψυχή εἶπον οὐδείς εἴρω περί ὁ δεκτικός αὐτός σῶμα , ποῖος ψυχή ποῖος χράω σῶμα . καίτοι ψυχή καί σῶμα ὁ μέν ποιέω , ὁ δέ πάσχω · ὁ δέ ποιέω καί πάσχω εἰμί τις σχέσις καί κοινωνία · οὖον γάρ ὁ τυγχάνω ὑπό ὁ τυγχάνω πάσχω · οὐδέ γάρ λευκότης ὑπό γλυκύς . οὐκοῦν οὐδέ ὁ ψυχή ὁ αὐτός εἰς πᾶς δράω σῶμα οὔτε ὁ τυγχάνω σῶμα ὑπό ὁ τυγχάνω Ψυχή πείθω . εἰμί γάρ κατά εἶδος διαφέρω ἀλλήλων ὁ ζῷον , εἶδος δέ ὁ ἔμψυχος ὁ ἕκαστος ἕκαστος ψυχή ( οὗτος γάρ τελειόω ὁ ὑπόκειμαι ) , ὁ δέ αὐτός εἶδος ἐν οὖον γίγνομαι ὕλη ( ἕκαστος γάρ εἶδος ἴδιος ὕλη · ἄλλος γάρ καί ἄλλος λίθος , καί ὁ ἄλλος ὁμοίως ) , οὐδέ ψυχή ἄρα ὁ τυγχάνω ἐν ὁ τυγχάνω γίγνομαι σῶμα . ὥσπερ οὖν καί ὁ φυσιολογέω περί χαλκός οὖον μόνος δεῖ ὁ εἶδος αὐτός λέγω , ἀλλά καί ὁ ὕλη , ὥσπερ καί αὐτός ποιέω ἐν ὁ τέταρτος ὁ μετέωρος καί ἀλλαχοῦ , οὕτως ἄρα καί ὁ περί Ψυχή λέγω δεῖ καί περί ὁ σῶμα λέγω ὁ δέχομαι αὐτός ὁ , ποῖος τίς ὁ φύσις καί ὁ δύναμις εἰμί , εἴπερ ὁ ψυχή σῶμα εἰμί ψυχή . οὗτος δέ , φημί , περί Ψυχή εἶπον οὐδείς προσδιορίζω περί ὁ σῶμα , ὥσπερ ἐνδέχομαι , φημί , κατά ὁ Πυθαγορικός μῦθος ὁ τυγχάνω ψυχή εἰς ὁ τυγχάνω ἐνδύω σῶμα , πάνυ πληκτικός ὁ λόγος χράω . μυθώδης φημί καί οὐ ἄξιος λόγος ὁ ὑπό αὐτός λέγω , οἷος εἰμί καί ὁ Ἐμπεδοκλῆς ( Πυθαγόρειος γάρ καί οὗτος ) “ ἤδη γάρ πρός ἐγώ γίγνομαι κοῦρος τε κόρη τε θάμνος τε οἰωνός τε καί ἐκ ἅλς ἔμπορος ἰχθύς ” οὗτος δέ ἄτοπος · ἕκαστος γάρ ὁ πρᾶγμα ἰδιάζον ἔγχος ὁ εἶδος . ὥστε εἰμί διάφορος ὁ ζῷον ὁ εἶδος , εἶδος δέ μάλιστα ὁ ψυχή , οὐ ὁ αὐτός ψυχή εἰμί πᾶς ὁ ζῷον . ὥσπερ γάρ ἄλλος τέχνη ἄλλος ὄργανον χράω , καί οὐδέποτε χράω ἄν τεκτονικός αὐλός , οὕτως ἄρα καί ὁ Ψυχή οἰκεῖος ὁ φυσικός ὄργανον , ὅς χράω , ὁ σῶμα · δεῖ γάρ πρός ὁ ὁρμή ὁ Ψυχή ἐπιτήδειος εἰμί ὁ δεκτικός αὐτός σῶμα . ὡς γάρ ὁ τέχνη πρός ὁ ὄργανον ἔχω , οὕτως ὁ ψυχή πρός ὁ σῶμα · εἰμί τοίνυν μή οἷος τε ὁ τέχνη ὁ τυγχάνω χράω ὄργανον , οὐδέ ὁ τυγχάνω ἄρα ψυχή ὁ τυγχάνω χράω σῶμα . ἐσθίω οὖν αὐτός περί Ψυχή λέγω εἶπον καί περί ὁ δέχομαι ὁ ψυχή σῶμα , ὅσπερ αὐτός ποιέω ἐν ὁ περι μόριον ζῷον πραγματεία · χαρακτηρίζω γάρ ἕκαστος ὁ μόριον οὔτε ἐκ μόνος ὁ ψυχικός ἐνέργεια οὔτε ἐκ μόνος ὁ σωματικός σύνθεσις , ἀλλά ἐκ ἄμφω . οἷος ὁ ὀφθαλμός οὐ ἁπλόος εἰμί ὁ ἐκ τοσόσδε καί τοιόσδε χιτών σύγκειμαι μόριον , ἀλλά μετά ὁ τοιόσδε ψυχικός δύναμις · ὁμοίως καί ἐπί ὁ ἄλλος ἕκαστος μόριον . ἐνταῦθα δέ οὖον μόνος περί αἴσθησις διαλέγω , ἀλλά καί ὁ αἰσθητήριον ὁ δέχομαι ὁ αἰσθητικός δύναμις . καλῶς δέ οὐ εἶπον πᾶς ὁ περί Ψυχή ἀποφαίνω , ἀλλά ὁ πλεῖστος , ὑπεξαιρέω ὁ Πλάτων · οὗτος γάρ περί Ψυχή διαλέγω πολύς καί περί ὁ δέχομαι σῶμα ποιέω λόγος καί ἐν ὁ Τίμαιος καί ἐν ὁ Φαιδρός . διά γάρ οὗτος ὁ μέν κεφαλή ὑπερανέχω τε ὁ πᾶς σῶμα καί σφαιρικός εἰμί ὡς ὁ λογιστικός μάλιστα δεκτικός ὁ ἡγεμονέω ἐν ὁ σῶμα , ἐπεί καί ὁ ὁ κόσμος ἡγεμονέω ὁ οὐρανός καί ὁ ἐν οὗτος ψυχικός ζωή ὑπερανέχω ὁ πᾶς κόσμος καί σφαιρικός εἰμί . λέγω δέ διά τίς ὁ καρδία χωνοειδής , ἐπεί ὁ θυμικός ἐν αὐτός ἱδρύω πυρώδης εἰμί · διά οὗτος οὖν μιμέομαι καί αὐτός ὁ πύρινος οὐσία κωνοειδῶς σχηματίζω . καί περί ἧπαρ δέ καί ὁ λοιπός ὁμοίως φυσιολογέω . καί περί ὁ πᾶς δέ ἀνθρώπειος σῶμα φυσιολογέω οὕτως · ὅσπερ ἀνέχω μέν πᾶς ὁ σῶμα ὁ σφαιρικός ὁ κεφαλή , ἕπω δέ ὁ λοιπός ὄρθιος εἰμί , ἐνδείκνυμι ὁ μικτός ὁ ἀνθρώπειος φύσις , φημί δή ὁ ἐκ λόγος καί ἀλογία καί θνητός τε καί ἀθάνατος ζωή . ὅσος μέν γάρ ὁ ζωή ἀθάνατος μόνος , οὗτος καί μόνος σφαιρικός τυγχάνω σῶμα · οἰκέω γάρ ὁ ἀίδιος ὁ κυκλικός σχῆμα μήτε ἀρχή ἔχω μήτε τέλος · ὅσος δέ ὁ ζωή μόνος θνητός ὡς ὁ ὁ ἄλογος . μόνος ὄρθιος σῶμα λαγχάνω ( εὐθύς ἔοικα , ὡς εἶπον , ὁ ἄλογος ζωή ) , καί οὗτος πλάγιος καί κάτω νεύω ὡς μηδείς ὁ οὐράνιος συγγενής ἔχω · ὁ δέ μικτός ὁ ἄνθρωπος οἰκεῖος καί ὁ σῶμα τυγχάνω . ἄνωθεν μέν σφαιρικός ( ἡγεμονεύω γάρ ὁ καί ἀίδιος ) , κάτωθεν δέ ὄρθιος , διότι ἕπω ὁ λογικός τε καί ἀθάνατος ὁ θνητός τε καί ἄλογος ζωή . οὗτος ὅς καί ἐν ὁ Φαιδρός εἶπον περί ὁ ἀθανασία ὁ Ψυχή καί περί ὁ σῶμα ὁ οἰκεῖος αὐτός , καθώς εἶπον , σχηματίζω φημί ἰού γάρ δή γε μήποτε ὁράω ὁ εἰμί εἰς ὅδε ἥκω ὁ σχῆμα , ὡς εἰμί μέν τις Ψυχή ὁ ὁ εἰμί μή ὁράω , φημί δή ὁ ἄλογος , καί οὗτος μηδέποτε εἰς ὁ ἀνθρώπειος ἥκω σχῆμα , δῆλος ὡς ἡγεμονεύω τε καί ἄρχω ὁ σῶμα , αὐτός οὗτος ὁ Ἀριστοτελικός πρό αὐτός λέγω , μή ὁ τυγχάνω ψυχή εἰς ὁ τυγχάνω ἐνδύω σῶμα . τίς δέ λέγω ὁ εἰμί ; οἶδα ὅτι ὁ νοητός · εἰμί γάρ εἰμί οὗτος ὡς ἄυλος , καί μηδείς ἔχω δύναμις ἀλλά ἄνευ δύναμις εἰμί ἐνέργεια · οὐ εἰμί δέ ὁ αἰσθητός πᾶς , διότι ἀεί ἐν ὁ δύναμις , αὐτός δέ εἶπον ἐν ὁ μή εἰμί · μόνος οὖν ὁ λογικός ὡς νοερός ὁ νοερός γιγνώσκω . p . 407b27 καί ἄλλος δέ τις δόξα παραδίδωμι περί Ψυχή . μέμφομαι ὁ Ἀριστοτέλης κοινῶς ὁ περί Ψυχή ἅπας εἶπον ὅτι μηδείς περί ὁ δέχομαι αὐτός σῶμα διαλέγω χρή γάρ , ἐπεί μή ὁ τυγχάνω ψυχή εἰς ὁ τυγχάνω χωρέω σῶμα , ἀλλά δεῖ ἐπιτηδειότης τοιόσδε ὁ σῶμα πρός ὁ ὑποδοχή ὁ τοιόσδε Ψυχή · ἄλλος γάρ καί κρᾶσις καί σύνθεσις ὁ κατά ὁ θυμοειδής χαρακτηρίζω ζῷον , ἄλλος ὁ κατά ὁ ἐπιθυμητικός , ἄλλος ὁ δειλός , καί ἁπλόος πρός ὁ ἐπιτηδειότης ὁ ὁ Ψυχή ἐνέργεια καί ὁ ὁ σῶμα κρᾶσις τε ὁ στοιχεῖον καί ὁ διασκευή ὁ ὄργανον εἰμί ) , οὗτος οὖν εἶπον οἰκεῖος ἀκόλουθος οὗτος περί Ψυχή δόξα συνάπτω . εἰς αὐτός γάρ τις ἀποβλέπω ὅτι οὐ ὡς τυγχάνω ἔχω ὁ σῶμα Ψυχή μετέχω , ἀλλά δήω τοιόσδε κρᾶσις , ὥσπερ καί ὁ ἁρμονία οὐ ὡς τυγχάνω ὁ χορδή ἔχω γίγνομαι , ἀλλά δεῖ τοσόσδε τάσις , νομίζω καί ὁ ψυχή ἁρμονία εἰμί ὁ σῶμα , καί πρός ὁ διάφορος ὁ σῶμα ἁρμονία ὁ διάφορος εἶδος ὁ Ψυχή εἰμί . οὗτος οὖν ἐκτί - θέτης ὁ δόξα καί διελέγχω · καί τέως μέν αὐτός ὁ δόξα μόνος ἐν οὗτος ἱστορέω , μετά ὀλίγος δέ καί ὁ λόγος διά ὅς εἰς οὗτος ἐκεῖνος ὁ δόξα ὑπάγω τίθημι . ἤδη δέ καί ἐν ἄλλος πρός οὗτος ἀντιλέγω ὁ δόξα , λέγω δή ἐν ὁ Εὔδημος ὁ διάλογος . καί πρό αὐτός ὁ Πλάτων ἐν ὁ Φαίδων πέντε τις χράομαι ἐπιχείρημα πρός οὗτος ’3 ἐνίστημι ὁ δόξα . πρῶτος μέν οὗτος · ὁ ἁρμονία ἐπιγίγνομαι ὁ ἁρμόζω · δεῖ γάρ εἰμί ὁ χορδή , εἶτα τοσῶσδε τείνω , καί οὕτως ἐπιγίγνομαι ὁ ἁρμονία · ὥστε ὁ ἁρμονία ὕστερος ὁ ἁρμόζω . ὁ δέ ψυχή προυπάρχω ὁ ἁρμόζω σῶμα , εἴπερ ὁ μανθάνω ἀναμιμνήσκω εἰμί . ὁ ψυχή ἄρα οὐ εἰμί ἁρμονία . οὗτος δέ ὁ ἐπιχείρημα εἴρω ὡς προαποδείκνυμι ὁ ὁ ψυχή προυπάρχω διά ὁ δείκνυμι ὅτι ὁ μανθάνω ἀναμιμνήσκω εἰμί · ὡς πρός ὁ λογικός οὖν μόνος ψυχή οὗτος ὁ ἐπιχείρημα . καί ὁ ἄλλος δέ ἐπιχείρημα ὁ μέν πρός πᾶς ψυχή ἁρμόζω , ὁ δέ πρός μόνος ὁ λογικός . εἷς μέν οὗτος ὁ λόγος , δύο δέ οὗτος · ὁ ἁρμονία , φημί , οὖον μάχομαι ὁ ἁρμόζω , ἀλλά ἕπω οὕτως ἔχω ὡς ἄν ἔχω ὁ ἁρμόζω · ὁ δέ ψυχή μάχομαι ὁ σῶμα καί ἄρχω αὐτός · οὐ ἄρα ὁ ψυχή ἁρμονία . ὅτι δέ ὁ μέν ἁρμονία οὐ οἷος τε ὁ ἁρμόζω μάχομαι , δῆλος · ἐν αὐτός γάρ ἔχω ὁ εἰμί · ἀδύνατος οὖν αὐτός ἐναντιόομαι · οὐδείς γάρ ἐφίημι ὁ μή εἰμί . ὁ δέ ψυχή καταφρονέω ὁ σῶμα καί ἐναντιόομαι ὁ ὁ σῶμα ὁρμή , καί παντελῶς ἐσθίω φθείρω , ὡς δή μή ἐν αὐτός ὁ εἰμί ἔχω . τρίτος · ὁ ἁρμονία ὁ μᾶλλον καί κακός ἐπιδέχομαι · λέγω γάρ μᾶλλον ἁρμόζω ὅδε ὁ λύρα ὅδε · ὁ δέ ψυχή οὐ ἐπιδέχομαι ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός · οὖον γάρ γίγνομαι ἑαυτοῦ ὁ ψυχή μᾶλλον ψυχή καί κακός ψυχή · ἀλλά οὐδέ ἄλλος ἄλλος · ὁ ψυχή ἄρα οὐ εἰμί ἁρμονία . τέταρτος · ὁ ψυχή ἀρετή καί κακία ἐπιδέχομαι , ὅς ὁ μέν ἀρετή ἁρμονία εἰμί ( συμφωνία γάρ εἰμί ὁ ὁ Ψυχή δύναμις ) , ὁ δέ κακία ἀναρμοστία μάχη γάρ καί διάστασις ὁ δύναμις ὁ Ψυχή ) , ὥστε ὁ ψυχή ἁρμονία καί ἀναρμοστία ἐπιδέχομαι · οὗτος γάρ ἀρετή καί κακία . ὁ δέ ἁρμονία ἁρμονία καί ἀναρμοστία οὐ ἐπιδέχομαι · καταγέλαστος γάρ ὁ λέγω ὁ ἁρμονία ἁρμονία ἐπιδέχομαι ἢ πάλιν Μένων ἁρμονία ἀναρμοστία ἐπιδέχομαι . ὁ ἄρα ψυχή οὐ εἰμί ἁρμονία . πέμπτος · εἰμί ὁ ψυχή ἁρμονία εἰμί , οὐ ἐπιδέχομαι ἀναρμοστία , ἀναρμοστία δέ Ψυχή ὁ κακία · εἰμί τοίνυν οὖον δέχομαι κακία ὁ ψυχή , πᾶς ὁμοίως εἰμί ἀγαθός . ἀλλά μήv ὁ δύο ψεῦδος , λέγω δή ὁ ἕπω · καί ὁ ἡγέομαι ἄρα . οὐ ἄρα ὁ ψυχή ἁρμονία . πρός ὁ τρίτος λόγος ὁ λέγω ἡʹ ἁρμονία μᾶλλον καί ἥσσων εἰμί ἁρμονία , ὁ δέ ψυχή μᾶλλον καί κακός οὐ εἰμί ψυχή ( οὗτος γάρ λαμβάνω ὁ πρότασις ὁ Πλάτων ) φέρω παρά Ἐπίκουρος λόγος διά ὁ ὅμοιος πειράω αὐτός ἐλέγχω . ὁ γλυκύς , φημί , ὁ μᾶλλον καί κακός ἐπιδέχομαι , ὁ μέλι ὁ μᾶλλον καί κακός οὐ ἐπιδέχομαι · οὐσία γάρ εἰμί · ὁ μέλι ἄρα οὐ εἰμί γλυκύς , ὅσπερ ἄτοπος . ἑκάτερος δέ ὁ συλλογισμός ἐν δύο σχῆμα ὁμοίως δοκέω συμπλέκω οὐ ἀσυλλόγιστος · ὥστε ἀνάγκη ἢ ἀμφότερος ἀληθής εἰμί , ἢ εἰμί ψευδής ἐναργής ὁ Ἐπίκουρος καί ἀσυλλόγιστος , τοιοῦτος εἰμί καί ὁ Πλάτων · ὅμοιος γάρ κτάομαι πᾶς ὁ παραβολή . ὅτι δέ ἀσυλλόγιστος ἀμφότερος μανθάνω ἄν , εἰμί λαμβάνω ὁ ἐν ἑκάτερος συλλογισμός μέσος ὅρος , καί τέως ὁ Πλάτων · οὖον γάρ εὑρίσκω ὁ αὐτός μέσος ὅρος ἐν ἀμφότερος ὁ πρότασις . ἔχω γάρ ὁ συλλογισμός οὕτως · ὁ ἁρμονία μᾶλλον καί κακός εἰμί ἁρμονία , ὁ ψυχή οὐ εἰμί μᾶλλον καί κακός ψυχή · ὥστε ἐν μέν ὁ μείζων κατηγορέω εἰμί ὁ μᾶλλον καί κακός ἁρμονία εἰμί , ἐν δέ ὁ μικρός ὁ μᾶλλον καί κακός μή εἰμί Ψυχή · ὥστε οὐ εἷς ὁ μέσος · ἀσυλλόγιστος ἄρα . ὁμοίως καί ἐπί ὁ ἄλλος συλλογισμός ὅπου μέν λαμβάνω κατηγορέω μᾶλλον καί κακός γλυκύς , ὅπου δέ μᾶλλον καί κακός μέλι · ὥστε οὐ εἷς ὁ μέσος . εἰμί γάρ καί δοκέω λαμβάνω εἷς μέσος ἐν ἀμφότερος ὁ λέγω ὁ μέλι ὁ μᾶλλον καί κακός οὐ ἐπιδέχομαι ὁ δέ γλυκύς ὁ μᾶλλον καί κακός ἐπιδέχομαι ( δοκέω γάρ ἐν ἀμφότερος εἷς εἰμί ὁ κατηγορέω ὁ ἐπιδέχομαι ὅς μᾶλλον καί ἀλλά ὁ γε ἀλήθεια οὐ εἰμί εἷς · οὖον γάρ ἁπλόος ὁ γλυκύς ὁ μᾶλλον καί κακός ἐπιδέχομαι , ἀλλά καθό γλυκύς · οὖον γάρ δή καί καθό σῶμα · ὁμοίως καί ὁ μέλι οὐ ἀπλόος οὐ ἐπιδέχομαι ὁ μᾶλλον καί κακός , ἀλλά καθό μέλι , καθό μέντοι γλυκύς ἐπιδέχομαι . ὁμοίως καί ὁ ψυχή καθό ψυχή οὐ ἐπιδέχομαι ὁ μᾶλλον καί κακός , ἐπεί κατά γε ὁ πάθος ἐπιδέχομαι . δεῖ οὖν ἐν ὁ πρότασις προσλαμβάνω κατά ὅς ὁ μέν αὐτός ἐπιδέχομαι ὁ μᾶλλον καί κακός , ὁ δέ οὐ ἐπιδέχομαι . οὗτος δέ προστίθημι ἄλλος ὁ μέσος γίγνομαι . εἰμί δέ ἄλλος ὁ μέσος , ἀσυλλόγιστος ὁ συμπλοκή . εἰμί δέ ὁράω μή ὅμοιος ὁ παραβολή , ἀλλά Πλάτων μέν συλλογίζομαι , Ἐπίκουρος δέ ἕ . λέγω γάρ οὕτως · ὁ ἁρμονία | μᾶλλον e 1v καί ἥσσων εἰμί ἁρμονία , ὁ ψυχή οὐ εἰμί μᾶλλον καί κακός ἁρμονία , καί οὕτως εἷς ποιέω ὁ μέσος ὅρος . ἔτι δέ σαφής ἄν εἰμί ὁ λόγος , ἐάν μή λαμβάνω μέν ὁ πρότασις , ὡς λαμβάνω αὐτός ὁ Πλάτων , ἀλλά μικρός μεθαρμόζω . ὁ μέν γάρ λαμβάνω ἰή ἁρμονία μᾶλλον καί ἥσσων εἰμί ἁρμονία , ἐγώ δέ λαμβάνω οὗτος πάσσω ἁρμονία ὁ μᾶλλον καί κακός ἀποδέχομαι · ἐάν γάρ οὕτως εἶπον , οὖον δήω προσθήκη ὁ καθό ἁρμονία · οὖον γάρ εἰμί συναμφότεροι ὁ ἁρμονία οὐδέ μετά ὑπόκειμαι ὥσπερ ὁ γλυκύς . οὗτος γάρ ὁ γλυκάζω σῶμα σημαίνω , ὥσπερ καί ὁ ἁρμόζω , ὁ μέντοι ἁρμονία ἁπλόος τίς εἰμί ὡς καί ὁ γλυκύτης · αὐτός γάρ ὁ ποιότης δηλόω μόνος . εἰμί μέν γάρ ὁ ἁρμόζω λαμβάνω , προσθήκη δήω · πᾶς γάρ ὁ ἁρμόζω ἐπιδέχομαι ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός , καθό ἁρμόζω · ἄν μέντοι ὁ ἁρμονία , οὐκέτι . ὁ ἁρμονία οὖν ἐπιδέχομαι ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός ὁ δέ ψυχή , καθό ψυχή εἰμί , οὐ ἐπιδέχομαι ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός · δεῖ γάρ πρόσκειμαι ὁ Ψυχή ὁ καθό ψυχή , διά ὅσπερ εἶπον · ὁ ψυχή ἄρα , καθό ψυχή εἰμί , οὐ εἰμί ἁρμονία . οὗτος μέν ἐν εἰμί δείκνυμι Πλάτων συλλογίζομαι . Ἐπίκουρος δέ ἐπί γλυκύς παραλαμβάνω ὁ λόγος , οὖον γλυκύτης · οὐδείς γάρ ἄν ψεῦδος συνάγω · ἀληθής γάρ ὅτι ὁ μέλι οὐ εἰμί γλυκύτης · ἐπεί οὖν ὁ γλυκύς συναμφότεροι εἰμί , δήω προσθήκη · οὖον γάρ ὁ καθόλου πρότασις ἀληθής εἰμί . πᾶς γάρ ὁ γλυκύς καθό γλυκύς ἐπιδέχομαι ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός , οὐ ἁπλόος , ὁ δέ μέλι , καθό μέλι εἰμί , οὐ ἐπιδέχομαι ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός . ἐκ ὅς οὐδείς συνάγω · οὖον γάρ εἰμί κοινός ὁ μέσος . εἰμί μέν οὖν ὁ καθό ὅδε ὁ κατηγορέω προστίθημι , οὖον λαμβάνω κοινός ὁ μέσος , ὥσπερ εἴρω · εἰμί δέ ὁ ὑπόκειμαι , οἷος καθό γλυκύς ὁ γλυκύς ἐπιδέχομαι ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός , καθό μέλι ὁ μέλι οὐ ἐπιδέχομαι ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός , συνάγω οὐ εἰμί ἄρα ὁ μέλι , καθό μέλι εἰμί , γλυκύς καθό γλυκύς εἰμί · οὗτος δέ ἀδιανόητος . οὗτος μέν οὖν ὁ πέντε ἐπιχείρησις ὁ Πλάτων . χράομαι δέ καί αὐτός ὁ Ἀριστοτέλης , στοτελεω , ὡς ἤδη εἶπον , ἐν ὁ Εὔδημος ὁ διάλογος δύο απιχειρησις οὗτος , εἷς μέν οὕτως · ὁ ἁρμονία , φημί , εἰμί τίς ἐναντίος ὁ ἀναρμοστία , ὁ δέ Ψυχή οὐδείς ἐναντίος · οὐ ἄρα ὁ ψυχή ἁρμονία εἰμί . εἶπον δ ἄν τις πρός οὗτος ὅτι ὁ ἁρμονία ἐναντίος οὐ εἰμί κύριος , ἀλλά μᾶλλον στέρησις ἀόριστος · καί ὁ Ψυχή δέ ὡς εἶδος τις εἰμί εἰμί τίς ἀντίκειμαι ἀόριστος · καί ὥσπερ ἐκεῖ φημί ὁ τοιόσδε ἀναρμοστία μεταβάλλω εἰς ὁ ἁρμονία , οὗτος καί ὁ τοιόσδε στέρησις μεταβάλλω εἰς Ψυχή . δύο δέ · ὁ ἁρμονία , φημί , ὁ σῶμα ἐναντίος εἰμί ὁ ἀναρμοστία ὁ σῶμα , ἀναρμοστία δέ ὁ ἐμψυχόω σῶμα νόσος καί ἀσθένεια καί αἶσχος , ὅς ὁ μέν ἀσυμμετρία εἰμί ὁ στοιχεῖον ὁ νόσος , ὁ δέ ὁ ὁμοιομερής ὁ ἀσθένεια , ὁ δέ ὁ ὀργανικός ὁ αἶσχος . εἰμί τοίνυν ὁ ἀναρμοστία νόσος καί ἀσθένεια καί αἶσχος , ὁ ἁρμονία ἄρα ὑγεία καί ἰσχύς καί κάλλος . ψυχή δέ οὐδείς εἰμί οὗτος , οὔτε ὑγίεια φημί οὔτε ἰσχύς οὔτε κάλλος · ψυχή γάρ ἔχω καί ὁ Θερσίτης αἰσχρός εἰμί · οὐ ἄρα εἰμί ὁ ψυχή ἁρμονία . καί οὗτος μέν ἐν ἐκεῖνος · ἐνταῦθα δέ τέσσαρες χράομαι ἐπιχείρησις ἀνασκευαστικός ὁ δόξα οὗτος , ὅς ὁ τρίτος εἰμί ὁ εἴρω ἐν ὁ Εὔδημος δύο . τίς δέ εἰμί οὗτος , ὁ ῥητός ἔπειμι εἶμι . p . 407b27 πιθανός μέν πολύς οὐδέ εἷς κακός ὁ εἴρω . ὅτι2 μέν οὖν πιθανός ὁ δόξα ὁ λέγω ὁ ψυχή ἁρμονία εἰμί ὁ σῶμα , νῦν ἀπλόος τίθημι , ὕστερος δέ μετά ὁ πρός αὐτός ἀντιλογία καί διά † πιθανός δόξα ἐντίθημι . καί ὁ ἐν ὁ Φαίδων δέ Σιμμίας φημί ὡς οὐδείς οὕτως αὐτός περί Ψυχή πιθανός φαίνω λόγος ὡς ὁ λέγω αὐτός ἁρμονία . p . 407a28 Λόγος δέ ὥσπερ εὐθύνω δίδωμι ὁ ἐν κοινός λέγω λόγος . εἰμί καί πιθανός , φημί , ὁ δόξα , ἀλλά οὖν λόγος δίδωμι ὥσπερ εὐθύνω , τουτέστιν εἰς λόγος ἔρχομαι εὐθύνω καί ἐξελέγχω ὡς ψευδής εἰμί . εἶτα προστίθημι καί ποῦ ὁ εὐθύνω δίδωμι , ἐν ὁ ἐν κοινός , φημί , λέγω λόγος . λέγω δέ ἄν ἢ ὁ ἄγραφος αὐτός συνουσία πρός ὁ ἑταῖρος ἢ ὁ ἐξωτερικός σύγγραμμα , ὅς εἰμί καί ὁ διάλογος , ὅς ὁ Εὔδημος , ὅσπερ διά οὗτος ἐξωτερικός καλέω , ὅτι οὖον πρός ὁ γνήσιος ἀκροατής γράφω , ἀλλά εἰς ὁ κοινός καί ὁ ὁ πολύς ὠφέλεια . p . 407b30 καί γάρ ὁ ἁρμονία κρᾶσις καί σύνθεσις ἐναντίος εἰμί , καί ὁ σῶμα σύγκειμαι ἐκ ἐναντίος . ἐκτίθημι ὁ δόξα αὐτός ὅτι ἁρμονία λέγω ὁ Ψυχή , τίθημι καί ὁ λόγος διά ὅς οὗτος κατασκευάζω ἐπιχειρέω . εἰμί δέ ὁ συλλοοὔτε γισμὸς τοιοῦτος · ὁ ἁρμονία ἐκ ἐναντίος σύγκειμαι · καί ὁ ἔμψυχος δέ σῶμα ἐκ ἐναντίος σύγκειμαι , ὁ τέσσαρες στοιχεῖον δηλονότι , ξηρός , ὑγρός , ψυχρός , θερμός , ὁ ἄρα ἔμψυχος σῶμα ἁρμονία εἰμί . ὁ μέν οὖν ἐκ ἐναντίος σύγκειμαι ὁ ἁρμονία ἀληθής · εἰμί γάρ ὁ ἁρμονία κατά ὁ Πυθαγόρειος πολυμιγής καί δίχα φρονέω ἕνωσις · ὁ μέντοι ὁ ἔμψυχος σῶμα ἐκ ἐναντίος σύγκειμαι οὖον καθόλου ἀληθής · ὁ γάρ οὐράνιος ἔμψυχος εἰμί οὐ ἐκ ἐναντίος σύγκειμαι · εἰμί γάρ ἁπλόος . ἄλλως γε καί ασυλλόγιστος εἰμί ὁ συμπλοκή ὁ συλλογισμός ἐν δύο σχῆμα ἐκ δύο καταφατικός εἰμί . πρός δέ οὗτος καί εἰμί συλλογιστικός εἰμί , οὖον συνάγω ὅτι ὁ ψυχή ἁρμονία εἰμί , ἀλλά ὅτι ὁ σῶμα . κρᾶσις δέ καί σύνθεσις εἶπον ὁ ἁρμονία , κρᾶσις μέν ὁ στοιχεῖον · λέγω γάρ καλῶς ἁρμόζω ὅδε ὁ οἶνος καί ὁ ὕδωρ μῖξις . λέγω δέ καί ἐπί παράθεσις ὁ ἁρμονία · φημί γάρ καλῶς ἁρμόζω ὁ θύρα · ὅς σύνθεσις καλέω , λέγω δέ ὁ παράθεσις · ὅταν γάρ οὗτος σύγκειμαι ὁ σανίς ὡς μηδείς συγγενής παρεκδέχομαι , καλῶς ἁρμόζω φημί e 2r ὁ θύρα . p.407b32 καίτοι γε ὁ μέν ἁρμονία λόγος τίς εἰμί ὁ μίγνυμι ἢ σύνθεσις , ὁ δέ ψυχή οὐδέτερος οἷος τε οὗτος εἰμί . ἐντεῦθεν ὁ ἔλεγχος2 , καί οὗτος ὁ τέσσαρες ἐπιχείρημα ὁ πρῶτος . εἰμί δέ ὁ συλλογισμός τοιοῦτος · ὁ ἁρμονία λόγος εἰμί ἢ σύνθεσις ὁ μίγνυμι , ὁ δέ ψυχή οὔτε λόγος εἰμί οὔτε σύνθεσις , ὁ ψυχή οὐ εἰμί ἄρα ἁρμονία . ὅτι δέ μήτε λόγος μήτε σύνθεσις εἰμί ὁ ψυχή , νῦν μέν ὡς ἐναργής λαμβάνω ( ἄτοπος γάρ ὁ σύνθεσις ἢ λόγος ὁ ψυχή λέγω , οἷος διπλασίων ἢ ἡμιόλιος ἤ τις ἄλλος , ἢ πάλιν σύνθεσις , ὅστις εἰμί παράθεσις σῶμα · οὐσία γάρ εἰμί ὁ ψυχή , οὗτος δέ οὐδέτερος οὐσία ) , ὕστερος μέντοι αὐτός καί δείκνυμι προέρχομαι . p . 407b 34 ἔτι δέ ὁ κινέω οὐ εἰμί ἁρμονία , Ψυχή δέ πᾶς ἀπονέμω οὗτος μάλιστα ὡς εἶπον . Δεύτερος οὗτος συλλογισμός καί αὐτός ἐν δύο σχῆμα . ὁ ἁρμονία , φημί , οὖον κινέω ὁ ἐκ ὅς εἰμί · οὖον κινέω γάρ ὁ χορδή ὁ ἁρμονία · ὁ ψυχή δέ κινέω ὁ σῶμα ὅς εἰμί ψυχή · οὐ ἄρα ὁ ψυχή ἁρμονία . οὐδείς γάρ κίνησις κινέω ὁ ὅς εἰμί ἁρμονία ὁ ἁρμονία · οὔτε γάρ κτάομαι τόπος κινέω ὁ ἁρμόζω ὁ ἁρμονία ( ὁ γάρ τεχνίτης ἔξωθεν οὗτος κινέω ) οὔτε κατά ὁ ποσός , ἀλλά οὐδέ κατά ἀλλοίωσις · οὐδέ γάρ ὁ ἁρμονία ἀλλοιόω ὁ χορδή , ἀλλά αὐτός μέν ἐπιγίγνομαι κινέω ἢ ἀλλοιόω ὁ χορδή , οὖον μήv γίγνομαι ἀλλοιόω ὁ ἐν ὅς εἰμί . p . 408a1 ἁρμόζω δέ μᾶλλον κτάομαι ὑγίεια λέγω ἁρμονία , καί ὅλως ὁ σωματικός ἀρετή , ἢ κατά Ψυχή . οὗτος τρίτος ἐπιχείρημα · εἰμί δέ ὁ δύο ὁ ἐν ὁ Εὔδημος . ὅτι δέ ἁρμονία ὁ ὑγίεια , δείκνυμι ἐν ἐκεῖνος ἐκ ὁ ἐναντίος ὁ νόσος . εἶπον δέ ἀνωτέρω ὁ ἀγωγή ὁ συλλογισμός . p . 408a3 φανερός δέ εἰμί τις ἀποδίδωμι πειράω ὁ πάθος καί ὁ ἔργον ὁ Ψυχή ἁρμονία τις . φανερῶς , φημί , ἄτοπος ὁ λόγος φαίνω ὁ λέγω ὁ ψυχή ἁρμονία εἰμί , ἐάν πειράω ἕκαστος ὁ ἔργον ἢ πάθημα ὁ Ψυχή ἁρμονία τις ἐπανατίθημι . εἰμί γάρ ὁ ψυχή ἁρμονία , καί ὁ ἔργον ἢ ὁ πάθος αὐτός ἁρμονία εἰμί , ὥσπερ οὖν καί ὁ ἀπλόος ἁρμονία ὁ μέρος ἢ ὁ εἶδος καί αὐτός ἁρμονία εἰμί . ποῖος οὖν ἁρμονία ὁ θυμός ἢ ὁ ἐπιθυμία ἢ ὁ αἴσθησις ἢ ὁ λοιπός ; πότερος Λύδιος ἢ Φρύγιος ἢ Ἰάστιος ἤ τις ἄλλος ; εἰμί δέ μηδείς οὗτος ἁρμονία , οὐδέ ὁ ψυχή ἐκ ὅς οὗτος . οὗτος οὖν τέταρτος ἐπιχείρημα . ἔχω δέ ὁ συλλογισμός οὕτως · εἰμί ὁ ψυχή ἁρμονία , ὁ δέ ἁρμονία εἶδος Λύδιος , Φρύγιος καί ὁ λοιπός , οὗτος ἄρα τις ὁ ψυχή · ἀλλά μήv οὗτος ἄτοπος · οὐ ἄρα ἁρμονία ὁ ψυχή . ἀλλά πάλιν πρός οὗτος εἶπον ἄν ὅτι ἁρμονία οὖον ὁ ἐν ὁ χορδή φημί εἰμί ὁ Ψυχή , ἀλλά λόγος τις τοιόσδε ὁ σύγκειμαι ἢ ὁ κεράννυμι · οὐδέ γάρ ὁ ὁ σῶμα ἁρμονία ἢ ὁ στοιχεῖον κατά ὁ δύναμις ἢ ὁ ὀργανικός κατά ὁ σύνθεσις ἢ Λύδιος ἢ Φρύγιος εἰμί ἁρμονία . μήποτε οὖν οὐδέ εἰς οὗτος ἀπάγω ὁ Ἀριστοτέλης ὁ λόγος , ἀλλά ὁ ἁρμονία τις τουτέστι ὁ κατά ὅδε ἢ ὅδε ὁ λόγος ὁ ἁρμόζω , οὖον μήv λύδιος ἢ φρύγιος , ἀλλά οὗτος ὁ ἐξηγέομαι εἰμί . ὅτι δέ οὐ οἷος τε ἁρμονία τις ὁ ὁ σῶμα ἀποδίδωμι ὁ ὁ Ψυχή ἔργον καί πάθος , δῆλος διά αὐτός ὁ ἔξοδος · ὁ γάρ λέγω ὁ νόος μέν διπλασίων , εἰμί τυγχάνω , ὁ κεράννυμι εἰμί λόγος , ὁ δέ αἴσθησις , εἰμί τυγχάνω , ὁ ἡμιόλιος , ἀλλά καί ἄλλος λόγος ἄλλος τις δύναμις , κατά - γυαστος καί πλάσσω ὁ τοιοῦτος εὐχερής . p . 408a5 ἔτι δέ ἐπεί λέγω ὁ ἁρμονία εἰς δύο βλέπω . ἐν ὁ πρῶτος συλλογισμός εἶπον ὅτι ὁ ἁρμονία λόγος εἰμί ὁ μίγνυμι ἢ σύνθεσις , ὁ δέ ψυχή οὐδέτερος οὗτος . πόθεν οὖν οὗτος ὅτι οὐδείς ὁ ψυχή ; ἐκεῖ μέν ἀναπόδεικτος λαμβάνω , ἐνταῦθα δέ λοιπός δείκνυμι . λέγω γάρ ὁ ἁρμονία , φημί , διχῶς · καί κατά πρῶτος μέν λόγος ὁ σύνθεσις ὁ σῶμα , ὅταν οὗτος παρατίθημι , ὡς μηδείς συγγίγνομαι αὐτός σῶμα δύναμαι μεταξύ ἐμβάλλω , οἷος ὅταν οὕτως ἀκριβῶς συντίθημι ὁ λίθος ἐκ ὅς ὁ οἰκίον , ὡς μή δύναμαι ἄλλος ἐμβάλλω μεταξύ λίθος ἢ ξύλον ἤ τίς ὁ συγγενής καί βάρος σῶμα , ἁρμόζω λέγω ὁ λίθος , καί ἁρμονία ὁ οὗτος σύνθεσις . προστίθημι δέ ὁ συγγενής , ἐπεί ἀήρ δυνατός μέν εἰμί μεταξύ ὁ ἁρμόζω ἢ κόλλα ἤ τίς τοιοῦτος . ἐκ δέ οὗτος . φημί , μεταφέρω ὁ ὁ ἁρμονία ὄνομα καί ἐπί ὁ λόγος ὁ μίγνυμι , οἷος ἐν τε ὁ κακραμένοις καί ἐν ὁ κατά μουσικός · ὁ γάρ λόγος ὁ μίγνυμι ὁ ἡμιόλιος ἢ ὁ ἐπίτριτος ἤ τις ἄλλος λέγω ἐκ ὁ συντίθημι κατά μεταφορά ἁρμονία . διά τίς δέ εἶπον κύριος μέν ὁ μέγεθος ἐπάγω ἐν ὁ ἔχω κίνησις καί θέσις ; πρός ἀντιδιαστολή ὁ μαθηματικός · μέγεθος γάρ καί οὗτος , ἀλλά οὔτε κίνησις ἔχω οὔτε θέσις , ἐπεί μηδέ ὑπόστασις · ἐν γάρ ὁ ἐπίνοια μόνος ὁ εἰμί ἔχω . καί κίνησις μέν , ἵνα ἀντιδιαστέλλω ὁ φυσικός σῶμα ὁ μαθηματικός , θέσις δέ , ἵνα καί ὁ γραμμή καί ὁ ἐπίπεδος ὁ φυσικός πρός ὁ μαθηματικός ἀντιδιαστέλλω · θέσις | γάρ οὗτος , ὁ φυσικός λέγω , εἰμί καί μή κίνησις ἔχω . διά τίς δέ κατά πρῶτος λόγος ὁ ἁρμονία ἐπί ὁ παράθεσις φημί θεωρέω ; λέγω ὡς γνώριμος ἐγώ εἰμί , ἐπεί καί ἐν κατηγορία κύριος καί πρῶτος καί μάλιστα ὁ ἄτομος φημί εἰμί οὐσία [ ἢ ] ὡς μᾶλλον ἐγώ συγγιγνώσκω . p . 408a9 οὐδέτερος μέν οὖν εὔλογος , ὁ δέ σύνθεσις ὁ ὁ σῶμα μέρος λίαν εὐεξέταστος . οὔτε σύνθεσις φημί οὔτε μῖξις εὔλογος ποιέω ὁ Ψυχή , ἥκιστος δέ μᾶλλον σύνθεσις · λίαν γάρ εὐέλεγκτος ὁ λόγος εἰμί γάρ ὁ ὁ ὁμοιομερής σύνθεσις ποιέω ὁ Ψυχή , ἐπεί κατά ἕκαστος μόριον ὁ ὀργανικός σύνθεσις εἰμί ὁ ὁμοιομερής ( καί γάρ καί ὁ χείρ ἐκ ὀστέον καί καί σάρξ καί ὁ λοιπός ὁμοίως , καί ὁ πούς καί ὁ κεφαλή καί ὁ λοιπάς πᾶς ) κατά ἕκαστος μόριον ἄν εἰμί ψυχή · εἰμί γάρ ὁ σύνθεσις ἁπλόος ψυχή , ἕκαστος δέ μόριον ἄλλος ἄλλως σύγκειμαι , καί ψυχή ἄν ἔχω . καί ἕκαστος δέ πολύς · ἄλλως γάρ ὁ πᾶς χείρ ἁρμόζω καί ἄλλως ὁ ὁ χείρ μόριον , δάκτυλος ἤ τίς ἄλλος · καί ἐν ἕκαστος ἄρα μόριον πολύς Ψυχή , ὅσπερ ἄλογος . οὐ ἄρα σύνθεσις ὁ ψυχή . εἰμί γάρ μόριον μηδείς ὁ Ψυχή ἐφαρμόζω σύνθεσις τις ὁ σῶμα ( ἐκ Ποίας γάρ ὁ νόος ἢ ὁ αἴσθησις ; ) οὐδέ ὁ ὅλος ἄρα ὁ ὅλος σύνθεσις · ἐκ γάρ ὁ ὁ κατά ἕκαστος σύνθεσις ὁ ὅλος σύνθεσις . κατά ποῖος γοῦν σύνθεσις καί ποῖος μόριον ἕκαστος δύναμις Ψυχή γίγνομαι , χαλεπός καί πλάσσω , ὡς αὐτός φημί . πολύς δέ ὁ σύνθεσις ὁ μέρος καί πολλαχῶς , πολύς μέν ἐπεί καί πολύς ὁ μέλος , πολλαχῶς δέ ἐπεί ἄλλος ἄλλως ὁ ὁ ὁμοιομερής σύνθεσις ἔχω . p , 408a13 ὅμοιος δέ ἄπορος καί ὁ λόγος εἰμί ὁ μίξις καί κατά ὁ ἕτερος , φημί , σημαίνω ὁ ἁρμονία ἄτοπος ὁ φυχήν . καί κατά ὁ ἕτερος , σημαίνω ὁ ἁρμονία ἄτοπος ὅς ψυχή ἁρμονία λέγω . ἐπεί γάρ πολύς λόγος κρᾶσις ἐν ὁ σῶμα κατά ὁ ὁμοιομερής ( ὁ μέν γάρ στοιχεῖον ὁ αὐτός , λόγος δέ ὁ οὗτος ἄλλος μέν εἰμί ἐπί ὀστέον , ἄλλος ἐπί σάρξ , ἐπί αἷμα ἄλλος καί ἐπί ὁ λοιπός ὁμοιομερής ) ἀνάγκη πολύς ἔχω κατά οὗτος ὁ λόγος Ψυχή , εἰμί γε ὁ μέν κρᾶσις ἁρμονία , ὁ ἁρμονία δέ ψυχή , πολύς δέ ὁ κρᾶσις ὁ μόριον ὁ σῶμα . εἰμί δέ τις λέγω ὅτι οὐ ἀπλόος ὁ τυγχάνω σύνθεσις ἤτοι ἁρμονία λέγω ψυχή οὐδέ ὁ ὅδε ὁ μόριον , ἀλλά ὁ ὁ πᾶς σύνθεσις καί ἁρμονία οὗτος εἰμί Ψυχή , φημί ὅτι μάλιστα μέν ὡς ἀπλόος λέγω αὐτός ἁρμονία καί μή προσδιορίζω ὁ λόγος εἴρω , ἔπειτα εἰμί καί οὗτος τις ὁ λόγος ἐλέγχω , ὁ γε ἄλλος ανέλεγκτος εἰμί . ἐπί πᾶς δέ εἴρω ὅτι εἰμί ἁρμονία ὁ ψυχή , ὁ ἄνω κάτω ποιέω . εἰμί γάρ ὁ ἄψυχος Ψυχή αἴτιος , ὁ ἄλογος λόγος , ὁ ἀναίσθητος αἴσθησις , ὅσπερ ἄτοπος ὁ χείρων ὁ ἀγαθός λέγω αἴτιος εἰμί . p . 408a18 ἀπαιτέω δέ ἄν τις οὗτος γε καί παρά Ἐμπεδοκλῆς . ἐλέγχω ὁ ἁρμονία εἰμί ὁ ψυχή λέγω ὁ δείκνυμι ὅτι οἷος δή ποτός εἶδος ὁ ἁρμονία ὑποτίθημι , ὁ τε κατά κρᾶσις Κῶς ὁ κατά σύνθεσις , ἄτοπος πολύς ἕπω , ὡς ἐν παρέκβασις ἀπορέω πρός Ἐμπεδοκλῆς εἰκότως ἐκ ὁ εἴρω , ἐπεί καί αὐτός ἐκ ὁ κρᾶσις ὁ στοιχεῖον λέγω γίγνομαι ὁ ὁ μόριον ὁ ζῷον εἶδος . λέγω γάρ ὅτι ὅδε μέν ὁ λόγος ὁ στοιχεῖον ποιέω σάρξ , ὅδε <δὲ> ὀστέον , ἄλλος δέ ἄλλος καί παρατίθημι αὐτός ἐν ὁ ἑξῆς χρῆσις αὐτός οὗτος πειράω λέγω , τίς ὁ ἐν ἕκαστος μόριον ὁ κρᾶσις ὁ στοιχεῖον λόγος . ἐπεί οὖν ὁ εἶδος ὁ μόριον λόγος εἰμί λέγω ὁ κρᾶσις , εἰμί δέ καί ὁ ψυχή εἶδος ὁ ὅλος ζῷον , εἰκότως ζητέω , πότερος καί αὐτός λόγος εἰμί ὁ μίγνυμι , ἐκ ὅς ὁ ὅλος ζῷον , ἢ ἕτερος τίς εἰμί παρά ὁ λόγος ἐγγίγνομαι ὁ μείγνυμι . εἰμί μέν γάρ ὁ λόγος ὁ μίγνυμι ὁ ψυχή , πῶς φημί “ Γαῖα μέν γάρ γαῖα ὁράω ” ; οὖον γάρ ὁ στοιχεῖον ὁ λόγος . ἔτι δέ , ὥσπερ ἤδη εἶπον , πολύς ψυχή ἐν ὁ ζῷον , μᾶλλον δέ ἐν ἕκαστος μόριον , ἐπεί καί πολύς λόγος . εἰμί δέ ἕτερος τίς εἰμί παρά ὁ λόγος ἐγγίγνομαι ὁ μείγνυμι , τίς εἰμί καί πῶς ἐγγίγνομαι ; καί πάλιν πῶς φημί γαίω μέν γάρ γαῖα ὁράω ” ; εἰμί δέ ὁ στοιχεῖον ὁ ψυχή , διά τίς ἐπί μέν ὁ ἄλλος εἶδος , ὀστέον καί σάρξ καί ὁ ὅμοιος , οὖον ὁ στοιχεῖον ἀλλά ὁ λόγος αἰτιάομαι , ἐπί δέ Ψυχή αὐτός ὁ στοιχεῖον ; εἰμί γάρ ἀγαθός ὁ εἶδος ὁ ὕλη , ὕλη δέ ὁ στοιχεῖον ὁ μόριον ὁ ζῷον , εἶδος δέ ὁ λόγος , ἀγαθός ἄρα ὁ στοιχεῖον ὁ λόγος ὁ κρᾶσις αὐτός · ὥστε ὁ μέν χείρων εἶδος , ὀστέον λέγω καί σάρξ καί ὁ ὅμοιος , ἐκ ὁ ἀγαθός εἰμί , λέγω δή ὁ λόγος ὁ κρᾶσις , μᾶλλον δέ αὐτός ὁ λόγος εἰμί , ὁ δέ ἀγαθός εἶδος ὁ ψυχή ἐκ ὁ χείρων , ὁ ὕλη λέγω · οὗτος γάρ εἰμί ὕλη ὁ ἄλλος εἶδος · ὁ ἀγαθός ἄρα ἐκ ὁ χείρων εἰμί , ὅσπερ ἄτοπος . εἶτα ἐπεί καί ὁ φίλιος ὁ Ἐμπεδοκλῆς αἴτιος εἰμί ὁ σύγκρασις ὁ στοιχεῖον λέγω , | ἀκόλουθος καί περί αὐτός ἀπορέω . e 3r ὁ γάρ φίλιος ἢ ὁ αὐτός εἰμί ὁ μίξις , ὡς ὁ μῖξις φίλιος εἰμί , ἢ ἕτερος · καί εἰμί ἕτερος , ὁ τυγχάνω εἰμί αἰτία μίξις ἢ ὁ κατά λόγος . εἰμί μέν οὖν ὁ αὐτός εἰμί ὁ μίξις , τίς ὁ ὁ μίξις αἴτιος ; πάντῃ γάρ ἀδύνατος Χωρὶς αἴτιος γένεσις ἔχω , ὅς φημί ὁ Πλάτων . εἰμί δέ ἕτερος , ὁποῖος εἰμί μίξις αἰτία ; εἰμί μέν οὖν ὁ τυγχάνω , συμβαίνω ὁ εἶδος ἐκ ὁ τυγχάνω μίξις γίγνομαι , οὖον μόνος οὗτος ὁ γενητός , ἀλλά καί ὁ θεῖον , ὅσπερ ἄτοπος · οὖον γάρ ὁράω ὅτι ὁ τυγχάνω μίξις ὁ τυγχάνω ποιέω , ἀλλά ὁρίζω ἕκαστος εἶδος ὁ λόγος ὁ μίξις . εἰμί δέ ὁ κατά λόγος , ὅσπερ καί εὔλογος , εἰμί καί οὔτε εἶπον ὁ Ἐμπεδοκλῆς οὗτος οὔτε ἐκ ὁ εἴρω αὐτός εἰμί συλλογίζομαι , ἐσθίω αὐτός εἶπον τίς οὗτος καί τίς φύσις ἔχω · οὖον γάρ ἀρκέω φίλιος εἶπον , ἀλλά δεῖ προστίθημι καί τίς ποτός εἰμί ὁ φίλιος . οὗτος μέν οὖν ἁρμόζω λέγω πρός Ἐμπεδοκλῆς · ὁ δέ διαίρεσις οὐ οὗτος ποιέω ὁ Ἀριστοτέλης , ὥσπερ εἴρω · καλός δέ οὕτως ἔχω . οὗτος οὖν ἐν παρέκβασις εἶπον πρός ὁ Ἐμπεδοκλῆς ἐπανέρχομαι εἰς ὁ περί ὁ ἁρμονία λόγος . p . 408a24 εἰμί δέ εἰμί ἕτερος ὁ ψυχή ὁ μίξις , τίς δή ποτός ἅμα ὁ σάρξ εἰμί ἀναιρέω καί ὁ ὁ ἄλλος μόριον ὁ ζῷον ; ἐκτίθημι ὁ δόξα ὁ λέγω ἁρμονία εἰμί ὁ ψυχή λέγω πιθανός εἰμί οὗτος ὁ λόγος . ἀντεῖπον οὖν πρός οὗτος νῦν ὁ αἴτιος τίθημι , διά ὅς πιθανός εἰμί δοκέω ὁ τοιοῦτος δόξα · καί ἵνα σύντομος εἶπον , οὗτος φημί . εἰμί μή εἰμί ὁ ψυχή ἁρμονία ὁ κατά ὁ λόγος ὁ μίξις γίγνομαι , τίς δή ποτός ἀναιρέω ὁ ἁρμονία ὁ σῶμα ἀναιρέω καί ὁ ψυχή ; εἰμί γάρ ἕτερος εἰμί ὁ ἁρμονία ὁ ψυχή , ὡς ὁ κιθαρῳδός ὁ κιθάρα , ὥσπερ ὁ ὁ χορδή ἁρμονία χαλάω ἔτι πάρειμι ὁ κιθάρα ὁ κιθαρῳδός οὐδείς κωλύω , ἕτερος εἰμί καί ὁ κιθάρα καί ὁ ἁρμονία , οὗτος καί ὁ Ψυχή , εἴπερ μή αὐτός εἰμί ὁ ἁρμονία , ἐσθίω ποτέ καί ὁ ἁρμονία ἀπόλλυμι πάρειμι ὁ σῶμα . ὁ μέν οὖν νόος ὁ πρόκειμαι οὗτος · ὁ δέ κατά ὁ λέξις οὕτως ἔχω . εἰμί δέ ἕτερος ὁ ψυχή ὁ μίξις , τουτέστιν εἰμί μή ἁρμονία τυγχάνω εἰμί ὁ ψυχή , ἁρμονία δέ ὁ κατά μῖξις καί κρᾶσις ( εἰμί γάρ καί ὁ κατά σύνθεσις ) , τίς δή ποτός ἅμα ὁ σάρξ εἰμί ἀναιρέω καί ὁ ὁ ἄλλος μόριον ὁ ζῷον ; ἀντί ὁ διά τίς εἷς μόριον ἁρμονία ἀναιρέω , ἀναιρέω καί ὁ λοιπός μόριον ὁ ἁρμονία ; ἵνα ἔξωθεν ἐγώ συλλογίζομαι ὅτι τῆ δέ ὁ μόριον πᾶς ἁρμονία ἀναιρέω συναναιρέω καί ὁ ψυχή . ἐπί ὁ σάρξ δέ γυμνάζω ὁ λόγος ὡς σαφής · εἰμί γάρ ὁ ὁ σάρξ εἶδος ἀναιρέω ἐκ ὁ ζῷον , καί ὁ ὁ λοιπός μόριον εἶδος συναναιρέω , ὀστέον καί νεῦρον καί ὁ λοιπός , ἅμα δέ οὗτος καί ὁ ψυχή · ἐπεί οὖον μόνος ὁ σάρξ ἀναιρέω ἕπω ὁ ὁ λοιπός ἀναίρεσις , ἀλλά καί εἷς ὁ ἄλλος ὁ εἴρω . // οὗτος δέ ἐξηγέομαι ὁ Ἀλέξανδρος πάνυ προσφυῶς , ἵνα ὁ ἀπορία οὗτος ἅμα ἐπί - λύσις εἰμί καί ὁ λοιπός ὁ κατά ὁ Ἁρμονίς εἴρω , μᾶλλον δέ ὁ εἷς ὁ λέγω ἐκ ὁ ὁ ψυχή ἁρμονία λέγω συμβαίνω πολύς ψυχή ἔχω ὁ ζῷον . εἰμί γάρ μή εἰμί , φημί , ὁ ψυχή ἁρμονία ἀλλά ἕτερος τίς ὁ μίξις , διά τίς ὁ μίξις ὁ σάρξ φθείρω καί ὁ ὁ λοιπός μόριον συμφθείρω μίξις ; εἰμί γάρ οὗτος , δοκέω ἄν εἷς μίξις εἰμί πᾶς ὁ μόριον καί οὖον πολύς · διά τίς γάρ ὁ εἷς πᾶς συμφθείρω ; οὗτος δέ καί ὁ ψυχή εἷς εἰμί καί οὖον πολύς , εἰς ὅς ἄτοπος ἀπάγω δοκέω ὁ λόγος ὁ λέγω ὁ ψυχή ἁρμονία εἰμί . ὥστε εἰμί εἷς μίξις ἀναιρέω ἀναιρέω ὁ ζῷον , εἷς ἄρα καί ὁ ψυχή ἁρμονία εἰμί . ἐξηγέομαι δέ καί ἄλλως · εἰμί μή εἰμί ἁρμονία ὁ ψυχή , διά τίς ἅμα ἀναιρέω ὁ σάρξ ἀναιρέω ; εἶτα ὡς ἀπό ἄλλος ἀρχή ὁμοίως δέ καί ὁ ἄλλος μόριον ζῷον ἀντί ὅς καί ὁ ἄλλος συναναιρέω ἕκαστος ἀναιρέω . μόριον δέ λαμβάνω ὁ ὁμοιομερής , ὀστέον , σάρξ , νεῦρον , φλέψ καί ὁ λοιπός · οὗτος γάρ ὅστις ἀναιρέω συναναιρέω ὁ ζῷον , οὖον μέντοι ὅστις ὁ ὀργανικός . ἀναιρέω δέ λέγω οὖον ὁ ὑπόκειμαι αὐτός ὁ ὁμοιομερής , ἀλλά ὁ εἶδος · διό οὐ εἶπον ἀναιρέω σάρξ , ἀλλά ὁ σάρξ εἰμί . p . 408a26 πρός δέ οὗτος εἴπερ μή ἕκαστος ὁ μόριον ψυχή ἔχω , εἰμί μή εἰμί ψυχή λόγος ὁ μίξις , τίς εἰμί ὅς φθείρω ὁ Ψυχή ἀπολείπω ; ἕτερος περί ὁ αὐτός ἀπορέω , μᾶλλον δέ οὖον πάντῃ ἕτερος οὗτος ὁ ἀπορία ὁ πρό αὐτός , ἀλλά ἀντιστρόφως ἔχω πρός ἐκεῖνος ὁ αὐτός εἰμί . πρότερος μέν γάρ ἀπορέω , διά τίς ὁ σύνθεσις καί ἁρμονία ὁ σῶμα φθείρω συνοίχομαι ὁ ψυχή , εἴπερ μή εἰμί ἁρμονία · νῦν δέ ἀνάπαλιν , διά τίς ὁ Ψυχή ἀπολείπω ὁ σῶμα ὁ ἁρμονία συμφθείρω . ἐκεῖ μέν ἀπό ὁ ἁρμονία ἄρχω λήγω εἰς ὁ Ψυχή , ἐν οὗτος δέ ἀπό ὁ Ψυχή εἰς ὁ ἁρμονία ὁ σῶμα . εἰμί γάρ μή εἰμί , φημί , ὁ ἁρμονία ὁ σῶμα ψυχή , διά τίς ἀπολείπω ὁ σῶμα ὁ Ψυχή παραχρῆμα φθείρω ὁ ἁρμονία ; οὐ ἄντικρυς δέ οὕτως εἶπον , λέγω δή ὁ μή εἰμί ὁ ἁρμονία ὁ σῶμα ψυχή , ἀλλά ὁ ἕπω ἄτοπος ὁ τοιοῦτος δόξα , ὡς πρότερος λαμβάνω · εἶπον δέ ὁ λέγω ἁρμονία ὁ ψυχή ὁ λέγω κατά ἕκαστος ὁ μόριον ψυχή εἰμί . εἰμί οὖν μή εἰμί , φημί , κατά ἕκαστος ὁ μόριον ψυχή , τουτέστιν εἰμί μή ἁρμονία ψυχή εἰμί . διό ἐπεί αἰσθάνομαι ὁ ἀσάφεια , ἀναλαμβάνω ὁ λόγος λέγω εἰμί μή εἰμί ψυχή ὁ λόγος ὁ μίξις , εἶτα ἐπάγω | τίς εἰμί ὅς φθείρω ὁ Ψυχή ἀπολείπω ; ἀντί ὁ φθείρω ὁ ζῷον ἐν ὁ ἀπολείπω ὁ Ψυχή οὐδείς ἄλλος ὁράω φθείρω ἢ ὁ κρᾶσις καί ὁ ἁρμονία ὁ σῶμα · ὁ γάρ κεράννυμι στοιχεῖον οὖον φθείρω , ἀλλά ἔτι εἰμί . οὐκοῦν ὁ ψυχή εἰμί ἁρμονία , εἰμί γε ὁ φθορά ὁ Ψυχή οὐδείς ἄλλος ἢ ὁ ἁρμονία ὁ σῶμα φθορά ἐργάζομαι . ὁ μέν οὖν Ἀριστοτέλης ἀπορέω οὐ ἐπάγω ὁ λύσις ὡς καί δῆλος εἰμί καί εἴρω πως ἐν ὁ ἔμπροσθεν . λύω δέ εἄν αὐτός οὕτως , ὡς καί ἄλλοτε εἶπον , ὅτι ὁ γε σύγκειμαι καί ὁ λόγος ὁ μίξις , αὐτός δέ εἶπον ὁ ἁρμονία , ὁ ὁ ὅς οὐ ἄνευ λόγος ἔχω πρός ὁ Ψυχή · οὖον γάρ οἷος τε μή οὗτος εἰμί ὀργανικός εἰμί σῶμα , μή εἰμί δέ ὀργανικός σῶμα ἀδύνατος εἰμί ἐν αὐτός ὁ Ψυχή , οὖον μέντοι γε ἐκεῖνος ψυχή εἰμί , ὡς οὐ ἄνευ μέν λίθος καί ξύλον οἰκίον , οὖον μέντοι γε λίθος καί ξύλον ὁ οἰκίον · καί ὥσπερ οὐ ἄνευ μέν ὁ διαφάνεια ὁ ἀήρ ἐνεργέω ὁ φάος , οὖον μήv αὐτός εἰμί ὁ διαφάνεια ὁ φάος , οὗτος καί ἐπί Ψυχή ἔχω καί ὁ ἁρμονία ὁ σῶμα . διά τίς μέν οὖν ὁ ἁρμονία ἀναιρέω ἀναιρέω καί ὁ ψυχή , μᾶλλον δέ ὁ εἰς ὁ σῶμα ὁ Ψυχή ἐνέργεια , ὥσπερ καί ὁ διαφανής ὁ ἀήρ ἀναιρέω οὖον ὁ φάος ἀναιρέω , ἀλλά ὁ οὗτος εἰς ὁ διαφανής ἐνέργεια ; δῆλος ὅτι ὁ ὁ ὅς οὐ ἄνευ λόγος ἐπέχω ὁ ἁρμονία πρός ὁ ἐνέργεια ὁ Ψυχή . πάλιν δέ αὖος καί ὁ Ψυχή ἀπολείπω ἀπολείπω εὐθύς καί ὁ ἁρμονία , διότι ὁ συνέχω αὐτός καί προσανυφαίνω ἀεί ὁ ἐλλιμπάνω ὁ ἁρμόζω αὐτός εἰμί . ὅτι δέ οὐ εἰμί ἁρμονία ὁ ψυχή δείκνυμι διά πλείων . ὁ δέ πάρειμι ὁ κιθαρῳδός ὁ κιθάρα καί ὁ ἁρμονία ὁ χορδή λύω ὁμοῖος εἰμί ὡς εἰμί καί ὁ ἄμουσος πάρειμι αὐτός λέγω τις ἢ καί ὅλως ἄψυχος τίς · οὖον γάρ ὡς κιθαρῳδός καί σχέσις ἔχω πρός αὐτός πάρειμι , ἀλλά ὡς εἰμί καί λίθος πάρειμι · οὐδέποτε γάρ κιθαρῳδικός εἰς αὐτός ἐνεργέω μή ἁρμόζω , ὡς οὐδέ ὁ ψυχή εἰς ὁ σῶμα μή ἁρμόζω . ὥστε μᾶλλον ὁ ὑπόδειγμα ἐγγίζω ὁ ἐπί Ψυχή γίγνομαι ἤ2 μάχομαι · πάρειμι γάρ ἴσως καί ὁ ψυχή ὁ σῶμα ποτός καί μετά ὁ ἔξοδος οὐδείς κωλύω , οὖον μήv καί ἐνεργέω εἰς αὐτός ενδέχεται ὡς οὐδέ ὁ κιθαρῳδός εἰς ὁ ἀνάρμοστος κιθάρα . p . 408 a 30 κατά συμβαίνω δέ κινέω , καθάπερ εἶπον , εἰμί καί κινέω ἑαυτοῦ . ἀναιρέω ὁ κατά ἑαυτοῦ κινέω ὁ Ψυχή , ὅσπερ λέγω καί Δημόκριτος καί Τίμαιος , ὁ μέν κατά εὐθύς κινέω , ὁ δέ κύκλος , δείκνυμι οὖν αὐτός ὅτι κατά ἑαυτοῦ ἀκίνητος εἰμί , νῦν φημί ὅτι κατά συμβαίνω ἑαυτοῦ κινέω λέγω εἄν μόνος ὁ κατά τόπος κίνησις . ἐπεί γάρ κινέω μέν αὐτός ὁ σῶμα , εἰμί δέ ἐν αὐτός κινέω ὁ σῶμα , συγκινέω αὐτός , ὥστε κατά συμβαίνω ἑαυτοῦ κινέω ὁ ὁ σῶμα κινέω ἐν ὅς εἰμί . κατά ἑαυτοῦ δέ καί κατά οὐσία οὔτε κινέω οὔτε ἐν τόπος εἰμί , ἐπεί καί ἀσώματος . ὁ οὖν κατά τόπος μόνος κίνησις λέγω ἄν κινέω νέος ἑαυτοῦ ὁ ψυχή κατά συμβεβηκός , ἄλη δέ οὐδείς · οὔτε γάρ ὁ σῶμα ἀλλοιόω ἵημι αὐξάνω ἢ μειόω . κατά συμβαίνω δέ κινέω , καθάπερ εἶπον · εἶπον γάρ , ὅτε πρός ὁ γιμαιων ἀντιλέγω , ἄδηλος δέ καί ὁ κύκλος φέρω ὁ οὐρανός ὁ αἰτία · οὔτε γάρ ὁ Ψυχή ὁ οὐσία αἰτία ὁ κύκλος φέρω ὁ οὐρανός , ἀλλά κατά συμβαίνω . p . 408 a 34 εὔλογος ἀπορέω ἄν τις περί αὐτός ὡς κινέω εἰς ὁ τοιοῦτος ἀποβλέπω . φημί γάρ ὁ ψυχή λυπέω , χαίρω , θαρσέω , φοβέω . ἀναιρέω ὁ κατά τόπος αὐτός κινέω κατά ἑαυτοῦ ( εἰμί γάρ φημί , κατά τόπος κατά ἑαυτοῦ , καί ἐν τόπος εἰμί · εἰμί δέ οὗτος , καί σῶμα ) ἀναιρέω οὖν οὗτος , νῦν ἐπεί δοκέω μάλιστα ὁ ἀλλοιωτικός κινέω κινέω ( ἀλλοιόω γάρ κατά φόβος καί θυμός καί ὁ ἄλλος πάθος ) , νῦν πρός οὗτος ἐνίστημι . κατασκευάζω οὖν ὁ δοκέω οὗτος κινέω ὁ ψυχή τοῖος · ὁ ψυχή λυπέω καί χαίρω καί φοβέω καί ὁ ὅμοιος · οὗτος δέ κινέω · ὁ ψυχή ἄρα κινέω . οὗτος δέ ὁ πρότασις ὁ μέν μείζων συγχωρέω ὁ λέγω φόβος καί θυμός καί ὁ λοιπάς κινέω εἰμί , ὁ δέ μικρός οὐκέτι · οὖον γάρ δίδωμι ὁ ψυχή κατά ἑαυτοῦ οὗτος πάσχω ὁ πάθος , ἀλλά εἰμί ὁ συναμφότεροι · ὁ γάρ ζῷον εἰμί οὗτος ὁ πάθος κατά ὁ Ψυχή . πιστόω δέ οὗτος ἐκ ὁ σαφής . ὥσπερ γάρ , φημί , ὁ ὑφαίνω ἢ οἰκοδομέω οὐ εἄν εὔλογος εἶπον ὁ Ψυχή ἔργον , ἀλλά οὔτε μήv ὁ σῶμα , ἀλλά ὁ ζῷον ὁ σῶμα , οὗτος καί ἐπί ὁ ὀργίζω καί φοβέω καί ὁ ὅμοιος λέγω ὁ ζῷον εἰμί οὗτος ὁ Ψυχή . ὁ γάρ ζώιον εἰμί ὁ ἐκεῖ μέν κατά ὁ σῶμα ὑφαίνω καί οἰκοδομέω , ἐνταῦθα δέ κατά ὁ ψυχή ὀργίζω καί λυπέω . ὥστε καί εἰμί συγχωρέω κινέω εἰμί αὐτός , οὐ εἰμί ὁ Ψυχή κατά ἑαυτοῦ , ἀλλά ὁ συναμφότεροι · ζητέω δέ ἐγώ εἰμί αὐτός κατά ἑαυτοῦ κινέω ὁ ψυχή . ζητέω δέ ἄν τις πῶς καί ὁ διάνοια φημί ὁ συναμφότεροι . ὁ μέν γάρ ἄλλος τε ὁ ἄλογος μέρος εἰμί ὁ Ψυχή , ὅσπερ οὐ εἰμί σῶμα χωριστός , ἀλλά εἶδος εἰμί ὁ ἐμψυχόω σῶμα ὡς ἐν ὕλη ὁ σῶμα εἰμί ἀχώριστος εἶδος · εἰμί τοίνυν μηδέ εἰμί κατά ἑαυτοῦ δύναμαι , εἰκότως ἄρα οὐδείς αὐτός ἐνέργεια μόνος λέγω , ἀλλά ὁ συναμφότεροι · ὁ μέντοι διανοέομαι ὁ λογικός εἰμί Ψυχή ὅστις χωριστός εἰμί . πῶς οὖν καί οὗτος | ὁ συναμφότεροι ; φημί οὖν ὅτι e 4r ἔξω σῶμα εἰμί ὁ λογικός ψυχή καί χωρίζω ὁ πρός αὐτός σχέσις διάνοια οὖον χράομαι ( οὖον γάρ ζητέω καί εὑρίσκω οὐδέ διά πρόειμι ἐπί ὁ συμπέρασμα ) , ἀλλά νόος εἰμί καθαρός δίχα ζήτησις ἐπιβάλλω ὁ πρᾶγμα , ἅτε δή ὁ λόγος πᾶς ἔχω ἐν ἑαυτοῦ , καί μή ἐπιθολόω σῶμα προβάλλω οὗτος ἄχρονος , ὅτε βούλομαι · ἄγνοια γάρ αὐτός αἴτιος ὁ σῶμα , καί διά οὗτος ζήτησις καί εὕρεσις . ἐπεί γάρ οὐ άσχετος εἰμί ὁ δεσμός αὐτός ὁ πρός αὐτός ἀλλά συμπαθής , διαβαίνω γοῦν καί ἐκ ὁ ὁ Ψυχή κίνημα ἴχνος πρός ὁ σῶμα καί ἐκ ὁ σῶμα πρός ὁ Ψυχή . ἄλλος γοῦν ὁ εἶδος ὁ διανοέομαι καί ἄλλος ὁ ὁ λυπέω , καί ἐπί ὁ λοιπός , ὡς εἶπον , ἐμφαίνω τίς ἴχνος ἐν ὁ σῶμα ὁ κίνησις ὁ Ψυχή , ὅθεν καί ὁ φυσιογνώμων ἐκ ὁ ὁ σῶμα ἰδέα τεκμαίρομαι ὁ ὁ Ψυχή διάθεσις . ὅτι δέ καί ἐκ ὁ πάθος ὁ σῶμα διαβαίνω τίς καί πρός ὁ Ψυχή , πρόδηλος · ἀλγέω γάρ συναλγέω , καί εὐθυμέω συνήδομαι . ὅτι δέ καί ἐμποδίζω αὐτός ὁ σῶμα τοῖος ἢ τοῖος διάκειμαι ἢ οὐ ἐμποδίζω , οὐδείς ἀγνοέω , ὅσπερ οὐ εἄν γίγνομαι ὁ ἐμποδίζω αὐτός ὑπό αὐτός , εἰμί μή διαβαίνω ἀπό ὁ πρός αὐτός σχέσις συμπάθεια τις ἐπί ὁ ψυχή οὕτως , ὡς ὁ ἐγκέφαλος τις μέν κοιλία πάθος ὁ ὄπισθεν ὁ μνημονευτικός πάσχω , ἄλλος δέ αὐτός ὁ λογιστικός , καί τοῖος μέν διάκειμαι εὐφάνταστος εἰμί ὁ Ψυχή , τοῖος δυσφάνταστος . καί ὁ διάφορος δέ ὁ Ψυχή ἐπιτηδειότης καί ὁ εἰς ὅδε ἢ ὅδε ὁ πάθος ἐπιρρεπής ἔχω ἐκ ὁ πρός ὁ σῶμα σχέσις τε καί συμπάθεια παραγίγνομαι · ὅθεν καί νομίζω τις τείνω ὁ σῶμα κρᾶσις ἕπω ὁ ὁ Ψυχή δύναμαι . διά οὗτος οὖν καί ὁ διάνοια ἀτελής εἰμί νόος ὁ συναμφότεροι φημί εἰμί . p . 408a5 ὁ δέ οὐ εἰμί ἀναγκαῖος · εἰμί γάρ καί ὅτι μάλιστα ὁ λυπέω ἢ χαίρω ἢ διανοέομαι κινέω εἰμί , καί ἕκαστος κινέω τίς . οὐ εἰμί , φημί , ἐκ ὁ εἴρω ἀναγκαῖος ὁ λέγω κινέω ὁ Ψυχή . πῶς δέ οὐ εἰμί ἀναγκαῖος . κατασκευάζω διά ὁ ἑξῆς , δίδωμι κατά συγχώρησις κινέω εἰμί ὁ εἴρω · οὗτος γάρ ἐμφαίνω διά ὁ εἰμί γάρ καί ὅτι μάλιστα , ἀντί ὁ εἰμί καί ὁ μάλιστα συγχωρέω , καί ἔτι ἀνωτέρω ἐν ὁ εἶπον ‘ταῦτα δέ πᾶς κινέω εἰμί δοκέω . ἔχω δέ ἀσάφεια ὁ ῥητός , ὅτι ὁ ἀπόδοσις ὁ διάνοια μακράν ποιέω χράω μεταξυλογία · ὁ γάρ ἀπόδοσις εἰμί ὁ εἴρω ἐν ὁ τότος δέ λέγω ὀργίζω αὐτή . εἰμί δέ ὁ δέ ὡς πρός ὁ σύνταξις περισσός · διά δέ ὁ πολύς χράω μεταξυλογία Πάν - λαμβάνω ὁ νόημα χράω ἀρκτικός ὁ δέ σύνδεσμος . ἔχω οὖν ὁ σύνταξις ὁ λέξις οὕτως · εἰμί γάρ καί ὅτι μάλιστα ὁ λυπέω ἢ χαίρω ἢ διανοέομαι κινέω εἰμί , καί ἕκαστος κινέω τίς , ὁ λέγω ἔργω αὐτός ὅμοιος , καί ὁ ἑξῆς . ὡς γάρ ὁ ὑφαίνω , φημί , ἢ οἰκοδομέω οὐ ἄν τις εἶπον Ψυχή εἰμί , ἀλλά ὁ ἄνθρωπος ὁ σῶμα , οὗτος ὁ ἐλεέω , ὁ μανθάνω , ὁ ὀργίζω καί ὁ ὅμοιος ὁ ἄνθρωπος εἰμί ἔργον ὁ Ψυχή · ὥστε εἰμί καί κινέω οὗτος , οὐ εἰμί ὁ Ψυχή αὐτός κατά ἑαυτοῦ κινέω , ἀλλά ὁ συναμφότεροι διά ὁ Ψυχή · ὁ δέ ζητέω , εἰμί αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὁ ψυχή κινέω . οὗτος μέν οὖν ὁ σύνταξις ὁ ῥητός · ὁ δέ λοιπάς ἐν μεταξυλογία εἴρω . εἶπον γάρ ὅτι εἰμί καί ὁ λυπέω καί χαίρω καί ὁ τοιοῦτος κινέω εἰμί , πῶς εἰμί κινέω ἐπεξηγέομαι · ὁ γάρ ὀργίζω , φημί , ἢ φοβέω καί ὁ τοιοῦτος κινέω εἰμί ὑπό ὁ Ψυχή γίγνομαι . ὅτι δέ κινέω εἰμί , προφανής · ἕκαστος γάρ αὐτός γίγνομαι ὁ Καρδία τοῖος κινέω . ἐν μέν γάρ ὁ ὀργή ζέω περικάρδιον αἷμα καί περί ὁ ἐπιφάνεια γίγνομαι , ἐν δέ ὁ φοβέω ἐν ὁ βάθος συστέλλω · καί αὐτός δέ τοῖος ἢ τοῖος πάλλω . οὖον μόνος δέ ὁ τοιοῦτος γίγνομαι ὑπό ὁ Ψυχή κατά τις κίνησις , ἀλλά καί ὁ διανοέομαι αὐτός οὐ ἄνευ τοιοῦτος τις γίγνομαι κίνησις , ὁ ἐγκέφαλος ἤ τις ἄλλος μόριον κίνησις τις ὑπομένω · ὅθεν καί ὁ πρόσωπον ὁ διανοέομαι ἀλλοῖος γίγνομαι . p . 408b9 οὗτος δέ συμβαίνω ὁ μέν κατά φορός τίνω κινέω , ὁ δέ κατά ἀλλοίωσις . οὗτος , ὁ ὀργίζω , ὁ φοβέω , ὁ διανοέομαι καί ὁ λοιπός , ὁ μέν συμβαίνω κινέω τις κατά φορός , ὁ δέ κατά ἀλλοίωσις , τις δέ καί κτάομαι φορά καί κατά ἀλλοίωσις . ὁ μέν γάρ ὀργίζω ὀργίζω κατά ἄμφω . ὅς τε γάρ καρδία πάλλω , ὅσπερ εἰμί κατά τόπος κίνησις , καί ἀλλοιόω ὁ περικάρδιον αἷμα · ζέσις γάρ φημί εἰμί ὁ περί ὁ Καρδία αἷμα , ὁ δέ ζέσις ἀλλοίωσις . ὁ δέ ἐλεέω ἢ φοβέω ἢ χαίρω ἀλλοιόω τις εἰμί , ἴσως δέ καί κατά τόπος κινέω , χύσις τις ἢ συστολή γίγνομαι ὁ αἷμα . ὁ δέ διανοέομαι ἀλλοίωσις τις καί ὁ ἐγκέφαλος καί ὁ ἄλλος σῶμα , μάλιστα ὁ πρόσωπον · ἀλλά οὗτος μέν ἕπω , ὁ δέ ὁ ἐγκέφαλος καί ὡς αἴτιος τίς εἰμί , ὅθεν καί ὁ ποιός ὁ ἐγκέφαλος κρᾶσις τοῖος ἢ τοῖος περί ὁ λογικός ποιέω ἐνέργεια . ὁ δέ διανοέομαι , φημί , ἢ τοιοῦτος ἢ ἴσως ἕτερος τίς . ἢ τοιοῦτος , τουτέστι κίνησις κατά τόπος · οὗτος γάρ λέγω κινέω ὁ Καρδία ἐν ὁ ὀργή πάλλω · ἢ εἰμί μή οὗτος εἰμί ὁ διανοέομαι , ἀλλά οὖν τοιοῦτος τίς , τουτέστιν ἀλλοίωσις . ποῖος δέ καί πῶς , ἕτερος λόγος , τουτέστι | ποῖος εἰμί κινέω ἕκαστος μόριον ἢ ἔργον ὁ Ψυχή , οἷος ποῖος κινέω συμβαίνω ἐν ὁ ὀργίζω , πότερος ὁ κατά τόπος ἢ ὁ κατά ἀλλοίωσις , ὁμοίως καί ἐπί ὁ λυπέω ἢ χαίρω ἢ διανοέομαι , ἢ πῶς οὗτος γίγνομαι , τουτέστι τίς μόριον σύγκειμαι ὁ ψυχικός πάθος , οἷος εἰμί ὁ μέν ἐπιθυμία ὁ ἧπαρ , ὁ δέ θυμός ὁ Καρδία , καί ἄλλος ἄλλος τις , καί ποῖος τρόπος οὗτος κινέω , τουτέστι τίς πάσχω ὑπό ὁ κίνησις ὁ πάθος ὁ ψυχικός , ἕτερος εἄν εἰμί ὁ τοιοῦτος λόγος . εἰμί δέ ἄν ἤϊος ὁ περι μόριον ζῷον πραγματεία ἢ καί περι ὁ κινέω - σέως ζῷον . p . 408b15 οὗτος δέ οὐ ὡς ἐν ἐκεῖνος ὁ κίνησις εἰμί , ἀλλά ὁτὲ μέν μέχρι ἐκεῖνος , ὁτὲ δέ ἀπό ἐκεῖνος . ἐπεί εἶπον ὅτι δεῖ λέγω ὁ ἄνθρωπος ὁ Ψυχή κινέω , οὐ οὗτος , φημί , εἶπον ὡς ἐν αὐτός κατά ἑαυτοῦ εἰμί ὁ κίνησις , ἀλλά ὅτι ποτέ μέν μέχρι ἐκεῖνος γίγνομαι ὁ κίνησις ἄρχω ἀπό ὁ σῶμα , ὥσπερ ἔχω ἐπί ὁ αἴσθησις . ἀπό γάρ ὁ αἰσθητής ὁ ἀρχή γίγνομαι ἐπί ὁ αἰσθητήριον , εἶτα οὗτος διακρίνω ἢ συγκρίνω καί τοιοῦτος τίς πάθος ἐκ ὁ αἰσθητής πάσχω ἐπί ὁ δύναμις ὁ πάθος διαβαίνω , καί οὕτως ἐπί αὐτός ὁ Ψυχή , ὅς καί γιγνώσκω καί κρίνω ὁ πάθος . γίγνομαι δέ τις κίνησις τοιοῦτος καί περί ὁ ἄψυχος · ὁ γοῦν λεῖος ὁ σῶμα καί ἐπί εὐθύς τις κεῖμαι ἐλλάμπω ὑπό ὁ ἐν ὁ ὁρατός χρῶμα , ὡς ὁ κάτοπτρον , ἀλλά οὐ αἰσθάνομαι , ὅτι μή ἔχω ἐν ἑαυτοῦ ψυχή ὁ πάθος κρίνω . αἰσθάνομαι δέ ὅσος ἔχω Ψυχή , ἐπί ὅς ὁ ἐν αὐτός γίγνομαι πάθος ἀναπέμπω . ὁ οὖν μέχρι ἐκεῖνος ὁ πάθος διαδίδωμι ἐπί ὁ αἴσθησις λέγω ὁ Ψυχή κινέω , ὅτι διά τε ὁ ψυχή ὁ ζῷον αἰσθάνομαι καί μέχρι αὐτός διαβαίνω ὁ πάθος , ὁ μέντοι ἀνάμνησις ἄρχω ἀπό ὁ Ψυχή διαβαίνω καί ἐπί ὁ ζώννυμι σῶμα . ἀναμιμνήσκω γάρ φοβερός τις ἐγώ γίγνομαι ωχριώ πολλάκις καί ὁ πλόος ἀναμιμνήσκω ναυτιάω , πῶς δέ λέγω ἀπό ὁ Ψυχή ἄρχω ὁ κίνησις ἐπί ὁ ἀνάμνησις ; οὐ ὡς ἐκεῖνος αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἀναμιμνήσκω , ἀλλά ὥσπερ ἐπί ὁ αἴσθησις εἶπον ὅτι ἄρχω ὁ κίνησις ἐκ ὁ αἰσθητής διαβαίνω μέχρι ἐκεῖνος , ἐν ὅς ὁ κριτικός καί αἰσθητικός δύναμις , οὗτος δέ εἰμί ὁ πνεῦμα , οὗτος καί ἐπί ὁ ἀνάμνησις λέγω ὅτι ἀπό ὁ πνεῦμα , ἐν ὅς ὁ ψυχή , ὁ ἀρχή ὁ κατά ὁ ἀνάμνησις κίνησις γίγνομαι ἀνάπαλιν ἢ ἐπί ὁ αἴσθησις · εἰς ὅς γάρ τελευτάω ὁ αἴσθησις , ἐκεῖθεν ὁ ἀρχή ὁ ἀνάμνησις . ὁ γάρ ἀνάμνησις φάντασμα εἰμί εὕρεσις , ὁπότε γίγνομαι ἐν ὁ πνεῦμα · ἐν οὗτος γάρ ἐγγίγνομαι ὁ φάντασμα , ἐν ὅς καί ὁ αἰσθητικός ψυχή ἱδρύω . ἀπό οὗτος οὖν ὁ ἐν ὁ πνεῦμα , ἐν ὅς εἰμί ὁ ψυχή , ἐγκατάλειμμα , ὅσπερ φάντασμα καλέω , ὅσπερ ἐγκατάλειμμα ἐκ ὁ κατά ὁ αἴσθησις ἀντίληψις ἔχω , ἀπό οὗτος ὁ ἀρχή ὁ κατά ὁ ἀνάμνησις κίνησις γίγνομαι . ἐπιβάλλω οὖν πάλιν ὁ φάντασμα ὅς πρίν ἔχω , τουτέστι ὁ ἐγγίγνομαι πρότερος ἐν ὁ πνεῦμα τύπος , ἀναμιμνήσκω καί διά ὅς αἰσθητήριον αἰσθάνομαι αὐτός , καί οὕτως συνδιατίθημι ὁ αἰσθητήριον ὁ σῶμα . οἷος ὁ μέν αἴσθησις ἀπό ὅδε . ὡς ἐπί παράδειγμα ὁ λόγος · ἀπό ὅδε οἷος ὁ αἰσθητής ἔχω ὁ ἀρχή ὁ κίνησις . ὁ δέ ἀνάμνησις ἀπό ἐκεῖνος ἐπί ὁ ἐν ὁ αἰσθητήριον κινέω ἢ μόνος . ὁ ἢ μονή προστίθημι , ἐπεί οὐ ὥσπερ , ἡνίκα αἰσθάνομαι , ἀνάγκη κινέω ὁ αἰσθητήριον , εἶτα οὗτος ὁ πάθος ἐπί ὁ ψυχή διαβαίνω , οὗτος καί ὅτε ἀναμιμνήσκω , πάντως δεῖ κινέω ὁ αἰσθητήριον ἐκεῖνος διά ὅς ὁ πρίν ὁ κίνησις οὗτος ἔχω , ἀλλά ποτέ μέν γίγνομαι οὗτος ὡς ἐπί ὅς παρατίθημι παράδειγμα , ποτέ δέ οὖον · οὖον γάρ πάντως συγκινέω ὁ ἀναμιμνήσκω ὁ αἰσθητήριον , ἀλλά καί ἠρεμέω αὐτός ἀναμιμνήσκω , ἐννοέω μόνος ὅτι διά οὗτος ὁ αἰσθητήριον οὗτος ὁ ἀντίληψις ἡμεῖς γίγνομαι . p . 408b18 ὁ δέ νόος ἔοικα ἐγγίγνομαι οὐσία τις εἰμί , καί οὖον φθείρω · μάλιστα γάρ ἄν φθείρω ὑπό ὁ ἐν ὁ γῆρας ἀμαύρωσις . δείκνυμι ὅτι οὖον κινέω κατά ἑαυτοῦ ὁ ψυχή κατά τόπος , εἶτα ζητέω ὅτι μάλιστα ἄν δοκέω ὁ ἀλλοιωτικός κινέω ὁ Ψυχή εἰμί , θυμός καί ἐπιθυμία καί φόβος καί ὁ ὅμοιος , εἶτα δείκνυμι ὅτι ἄν συγχωρέω εἰμί κινέω οὗτος , ὁ συναμφότεροι εἰμί καί οὖον ὁ Ψυχή , ἀκόλουθος μετάγω ὁ λόγος καί ἐπί ὁ νόος , καί ἄντικρυς ἀθάνατος αὐτός φημί εἰμί διό καί ὁ Ἀλέξανδρος ἀντιβλέπω μή δύναμαι πρός ὁ προφανῶς ὑπό ὁ Ἀριστοτέλης λέγω , ὁμολογέω μέν ἑκών καί ἄκων ὁ νόος ἀθάνατος εἰμί , ἐπεί μή εὑρίσκω ἄλλος ἐξήγησις ὁ ῥητός ἁρμόζω σύμφωνος ὁ ἑαυτοῦ σκοπός , πολλαχοῦ μέντοι μετά ἐνδοιασμός τις ὁ λόγος ποιέω . καί ἐνταῦθα μέν ὁμολογέω ἀθάνατος εἰμί λέγω ὁ νόος ὁ Ἀριστοτέλης , βραχύς δέ προέρχομαι ἔτι ὁ συνέχεια εἰμί ὁ λόγος ἐντυγχάνω ὁ ῥητός ὁ λέγω ῾ ὁ ὅς δέ νόος ἴσως θεῖος1 τε καί ἑστία , περί ὁ θεῖον φημί νόος ὁ λόγος εἰμί . καίτοι εἰμί περί ἐκεῖνος λέγω , διά τίς προστίθημι ὁ ἴσως ; εἶμι δέ ἀκριβής ἐκεῖσε ἔρχομαι . θνῄσκω . γράφω δέ καί περι Ψυχή δείδω βιβλίον ὁ αὐτός οὗτος Αλέξανδρος , ἐν ὅς φημί ὅτι δύο οὗτος εἰμί ἐν ὁ εἰμί , ὕλη καί εἶδος , ἕκαστος κατά ὁ ἑαυτοῦ εἶδος χαρακτηρίζω · ὁ γάρ ὕλη κοινῶς ὑπό-στόρεννυμι πᾶς . οὐκοῦν καί ὁ ἄνθρωπος κατά ὁ εἶδος ὁ ἑαυτοῦ χαρακτηρίζω , οὗτος δέ εἰμί ὁ λογικός ψυχή . ἀλλά μήv ἕκαστος ὁ εἶδος φθαρτός εἰμί καί ἀχώριστος ὁ ὕλη · καί ὁ λογικός ἄρα ψυχή . ἀλλά φημί ὅτι ὁ εἶδος ὁ μέν εἰμί ἀχώριστος ὁ ὕλη , ὁ δέ χωριστής · χωριστός δέ καί ὁ λογικός ψυχή . διόπερ καί ὁ Ἀριστοτέλης ὁρίζω ὁ Ψυχή , καίτοι οὐ ἴδιος ὁ λογικός ἀλλά ἁπλόος πᾶς , εἶπον ἐντελέχεια εἰμί σῶμα φυσικός ὀργανικός δύναμις ζωή ἔχω , προστίθημι ἄδηλος δέ πῶς ἐντελέχεια , πότερος ὡς ἀχώριστος ἢ ὡς πλωτήρ πλοῖον . οἶδα ἄρα καί εἶδος χωριστός . ὅτι δέ καί ἐνταῦθα σαφῶς περί ὁ ἀνθρώπινος νόος διαλέγω , σκοπέω ἐκ ὁ λέξις . ὁ δέ νόος , φημί , ἔοικα ἐγγίγνομαι οὐσία τις εἰμί καί οὖον φθείρω . καίτοι τίς ἄν ὁ θέω νόος οὐσιωδῶς ἐν ἐγώ ἐγγίγνομαι ὑπονοέω ; τίς δέ εἄν φθαρτός εἰμί ὁ θέω νόος τοπάζω ; ἔοικα γάρ , φημί , οὖον φθείρω . εἶτα καί ὁ ἐναργής · μάλιστα γάρ ἄν φθείρω ὑπό ὁ ἐν ὁ γῆρας ἀμαύρωσις . τίς οὗτος σαφής ὡς περί ὁ ἡμέτερος νόος ὁ λόγος ; προέρχομαι δέ ὀλίγος ὁ ὁ νόος ὄνομα εἰς ὁ ὁ Ψυχή μειαλαμβάνει . ὅστε ὁ γῆρος , φημί , ἰού ὁ ὁ ψυχή πάσχω τίς , ἀλλά ἐν ὅς , καθάπερ ἐν μέθη καί ὅνος σαφῶς ἄρα συκοφαντέω ὅσος ὁ Ἀριστοτέλης θνητός λέγω ὁ λογικός ψυχή ὑπονοέω . ζητέω δέ καλῶς ἐνταῦθα γίγνομαι αὐτός ὁ Ἀλέξανδρος , πῶς συνᾴδω οὗτος ὁ προερέω . ὁ λόγος γάρ εἰμί ἐν ὁ ἔμπροσθεν περί ὁ εἰμί δεῖ καλέω κινέω ὁ ἐνέργεια ὁ Ψυχή , θυμός καί φόβος καί ὁ σύστοιχος οὗτος , οὖον περί ὁ πότερος ἄφθαρτος εἰμί ἢ φθαρτός . πῶς οὖν ὡς περί ἐκεῖνος οὗτος ζητέω ἐπάγω καί περί ὁ νόος ὅτι ὁ δέ νόος ἔοικα ἐγγίγνομαι οὐσία τις εἰμί καί οὖον φθείρω ; ἐπιλύω δέ καλῶς ὁ ἀπορία · φημί γάρ ὅτι δύναμις καί περί ἐκεῖνος δείκνυμι ὅτι φθαρτός εἰμί , δείκνυμι ὅτι ὁ δοκέω αὐτός εἰμί ἐνέργεια οἰκεῖος ὁ συναμφότεροι εἰμί ὁ Ψυχή , ὥσπερ ὁ ὑφαίνω ὁ συναμφότεροι ὁ σῶμα . δύναμις οὖν δείκνυμι εἰμί ὅτι φθαρτός εἰμί · προλαμβάνω γάρ ἐν ὁ ἐπάνω ὅτι εἰμί μέν εἰμί τίς ὁ ὅς Ψυχή ἔργον ἢ πάθημα ἴδιος , ἐνδέχομαι αὐτός εἰμί χωριστής , εἰμί δέ μή , οὖον . ἐπεί οὖν οὐδείς ἔχω ὁ δύναμις ἐκεῖνος ἐνέργεια χωριστός σῶμα , εἰκότως ἀχώριστος εἰμί ὁ σῶμα . ὡς οὗτος οὖν δείκνυμι εἰκότως ζητέω περί ὁ νόος , πῶς ἔχω . φημί οὖν ὅτι ἔοικα ὁ νόος οὐ οὕτως ἔχω , ἀλλά οὐσία τις εἰμί καί ἐγγίγνομαι καί οὖον φθείρω . καί σκοπέω ὁ λέξις . εἶπον γάρ ἔοικα ἐγγίγνομαι μάλιστα μέν σημαίνω οὐ ἐκ ὁ σῶμα ἢ ὁ πρός οὗτος ὁ Ψυχή συμπλοκή αὐτός ἀναβλαστάνω , ἀλλά θύραθεν ἐπείσειμι , ὡς ἐν ὁ ἑξῆς φημί · ἔπειτα ἐπεί δοκέω καί ὁ συμβεβηκός ἐγγίγνομαι ὁ σῶμα , εἰμί καί μή ἔξωθεν , προστίθημι ὁ οὐσία τις εἰμί . ἀλλά ἐπεί καί ὁ εἶδος ἐγγίγνομαι ὁ ὕλη καί οὐσία εἰμί , φθαρτός μέντοι , προστίθημι ὁ καί οὖον φθείρω . εἶτα καί ὁ οὗτος πίστις ἐντρεχής προστίθημι · μάλιστα γάρ εἄν φθείρω ὑπό ὁ ἐν ὁ γῆρας ἀμαύρωσις . εἰμί γάρ ἀχώριστος εἰμί ὁ σῶμα , ἐσθίω συνακμάζω τε καί συμφθίνω αὐτός , εἰμί γε ἐν αὐτός ὁ ὑπόστασις ἔχω · τοιοῦτος γοῦν θυμός καί ἐπιθυμία καί ὁ ἐκ οὗτος . ὁ δέ νόος ὑπεναντίος ἔχω · ἀκμάζω μέν ὁ σῶμα ἀμυδρός εἰμί , ἴσως δέ οὐδέ εἰμί , γηράσκω δέ αὐξάνω . φρόνησις γάρ , φημί ὁ Πλάτων , καί ἀληθής δόξα βέβαιος ἀγαπητός ὅστις ἄν εἰς βαθύς γῆρας παραγίγνομαι p . 408b20 νῦν δέ ὥσπερ ἐπί ὁ αἰσθητήριον συμβαίνω · εἰμί γάρ λαμβάνω ὁ πρεσβύτης ὄμμα τοονδ́ς , βλέπω ἄν ὡς ὁ νέος . Ἀπορίας τις δικαίως ἀπορέω πρός ὁ εἴρω ἐπιλύω ὁ Ἀριστοτέλης . εἶπον γάρ ἄν τις , ἵημι ὁ μή συμμαραίνω ὁ γῆρας ὁ νόος δείκνυμι αὐτός ἄφθαρτος εἰμί , ὁ συμμαραίνω φθαρτός δείκνυμι . οὐκοῦν ἐν ὁ ἔσχατος γῆρας καί ὁ λῆρος ὁράω φθείρω · ληρέω γάρ ὁ ὑπεργηράσαντες . αὐτός δέ πάσχω καί ἐν μέθη καί ἐν ἄλλος τις πάθος οἷος μελαγχολία , ἔτι τε καί ἐν ὁ ὕπνος . εἰμί δέ ὁ κίνησις ὁ σῶμα συναλλοιόω , ἔοικα ἄρα φθαρτός εἶμαι οὗτος οὖν ὁ ἀπορία ἐπιλύω φημί ὅτι αὐτός συμβαίνω ἐν ὁ εἴρω πᾷ - θέσις ὁ νάω , ὅσπερ τῆ αἰσθητικός δύναμις βλάπτω ὁ αἰσθητήριον . ὥσπερ γάρ βλάπτω ὁ αἰσθητήριον οὐ αἰσθάνομαι μέν , οὖον μήv ἤδη καί ὁ αἰσθητικός δύναμις βλάπτω ( οὖον γάρ συμπάσχω ὁ ὄργανον ὁ ὁ παχύς οὗτος σῶμα ὁ χράω δύναμις οὗτος · ὅτι γάρ οὖον συμπάσχω ὁ δύναμις , ἀλλά ὁ αἰσθητήριον κάμνω , δῆλος ἐκ ὅς , ἄν ὑποτίθημι ὁ πρεσβύτης ὄμμα λαμβάνω οἷος ὁ ὁ νέος , ἐνεργέω ὁ πρεσβύτης ὥσπερ ὁ νέος · οὗτος δέ οὐ ἄν εἰμί , εἰμί ὁ δύναμις εἰμί βλάπτω . σαφής δέ ὁ ἐπί ὁ ὑπόχυμα παράδειγμα · εἄν γάρ ὁ χυμός ἐκεῖνος καταφέρω , ὁράω ὁ πρό οὗτος οὐ ὁράω . ὁ δέ αἴτιος , ἐπεί μή ἐν οὗτος ὁ σῶμα ἔχω ὁ εἰμί ὁ αἰσθητικός δύναμις , ἀλλά ἐν ὁ πνεῦμα ) , οὕτως οὖν καί ὁ ὁ γέρων ὄμμα ὑπό ὁ χρόνος ἐξασθενέω καί ὁ χιτών παχύς γίγνομαι καί οἱονεί ῥυτιδόω καί οὐ οὗτος διαφανής , ἔτι τε καί ὁ ἐντός ὑγρός καί προσέτι ξηρός ὑπό ὁ χρόνος καί ἐγγύς πήγνυμι καί οὖον δύναμαι ὁ ἀπό ὁ αἰσθητής πάθος διαπορθμεύω ἐπί ὁ ὀπτικός πνεῦμα , συμβαίνω ὁ γέρων κακός ὁράω , οὖον ὁ ὁ ὀπτικός δύναμις τίς πάσχω . εἰμί τοίνυν ἐπί ὁ αἴσθησις οὗτος συμβαίνω , ἐπί ὅς κακός ἐσθίω , πολύς μᾶλλον ἐπί ὁ νόος , ὥστε παρεμποδίζω μόνος ὁ σῶμα πάσχω τίς ὁ ἐνέργεια ὁ νόος , ὥσπερ φλύαρος γείτων ἐκκρούω ὁ γειτνιάω σπουδαῖος τις ἐνέργεια , οἷος ἀνάγνωσις ἢ νόησις ἢ εὐχή . εὐχή . εἰμί οὖν ἐκεῖνος ἄσχετος εἰμί παντελῶς πρός ὁ σπουδαῖος ὅμως ὁ εγγύς - ἀλλότης ὁ τόπος ἐκκρούω αὐτός , πόσος μᾶλλον ὁ νόος ὁ σῶμα | οὐ ἄσχετος ἔχω πρός αὐτός διά ὁ φυσικός δεσμός ; οὖον γε ) ἀσυμπαθής παντελῶς ὁ δεσμός οὗτος . εἰμί δέ τις εἶπον ποθέω οὖν δῆλος μή καί ὁ νόος , ὥσπερ ὁ αἴσθησις , ἐν τις παρά οὗτος ὁ σῶμα ὁ εἰμί ἔχω , οἷος ἐν ὁ πνεῦμα ; ὅσος γάρ ἐκ ὁ εἴρω οὔπω οὗτος δῆλος , ἀλλά ὅτι μόνος ἐν οὗτος οὐ ἔχω ὁ εἰμί , ὥσπερ ὁ αἰσθάνομαι , λέγω οὖν ὅτι δείκνυμι αὐτός οὗτος ἐφεξῆς ὁ φιλόσοφος , ὅτι πᾶς εἰμί χωριστός σῶμα , καί οὐ ὥσπερ ὁ αἴσθησις οὗτος μόνος · οὐδείς δέ πρᾶγμα καί προλαμβάνω ἔνιοι τις ὅς φημί . ὅτι γάρ οὐ ἔχω ὁ νόος ὡς ὁ αἴσθησις ἐν ἄλλος ὁ εἰμί , δῆλος ἐντεῦθεν · ὁ γάρ αἴσθησις ὁ μείζων αἰσθητής ἀντιλαμβάνω ὁ μικρός οὖον δύναμαι ἀντιλαμβάνω , οἷος μέγας ψόφος ὁ ἀκοή ἀκούω ὁ κακός οὐ ἀκούω , καί ὁ γλῶσσα σφοδρός χυμός γεύω ὁ μικρός οὐ αἰσθάνομαι , καί ἐπί ὁ ἄλλος ὡσαύτως · οὗτος δέ ἐπεί ὁ κύριος ὁ αἴσθησις ὄργανον τε καί ὄχημα , ὁ πνεῦμα λέγω , σῶμα εἰμί · ὁ μέντοι νόος ἅτε ἀσώματος νοέω καί οὐδείς προσχράομαι σῶμα εἰς ὁ νόησις , ὅσος ὁ μείζων νοητός ἀντιλαμβάνω , τοσοῦτος μᾶλλον καί ὁ μικρός . καί ἄλλως οὐδείς δύναμις ἐν ὑπόκειμαι ὁ σῶμα ὁ εἰμί ἔχω αὐτός πρός ἑαυτοῦ ἐπιστρέφω δύναμαι · συνεπιστρέφω γάρ πρός ἑαυτοῦ καί ὁ σῶμα ἐν ὅς εἰμί , οὐδείς δέ σῶμα ἑαυτοῦ ἐφαρμόζω δύναμαι , ἀλλά οὐδέ ἄλλος , εἰμί μή κατά ὁ ἐπιφάνεια · ὁ δέ νόος αὐτός πρός ἑαυτοῦ ἐπιστρέφω καί ἑαυτοῦ ὁράω , αὐτός περί ἑαυτοῦ ζητέω καί αὐτός εὑρίσκω · χωριστός ἄρα ὁ οὐσία ὁ σῶμα . καί ἄλλως οὐδείς μάχομαι ἢ πρός ἑαυτοῦ ἢ πρός ὁ ἑαυτοῦ ὑπόκειμαι , ὁ δέ ψυχή μάχομαι πρός ὁ σῶμα καί ὁ πάθος · τέλλω δή , κραδίη’ . οὐδείς φθείρω ὁ ἑαυτοῦ ὑπόκειμαι · μένω · πᾶς γάρ ὁ εἰμί ἐφίημι · οὗτος δέ ὁ ἀρετή κατατήκω ὁ σῶμα . οὐ ἄρα ἐν αὐτός ἔχω ὁ εἰμί . καί εἰμί ἐνεργέω ποτός χωριστός , ὅταν ὁ θεῖον ἐν θεωρία γίγνομαι , δῆλος ὅτι καί οὐσία ἔχω χωριστής . p . 408b 22 ὥστε ὁ γῆρας οὖον ὁ ὁ ψυχή πάσχω τίς , ἀλλά ἐν ὅς , καθάπερ ἐν μέθη καί νόσος . γῆρας δῆλος ὅτι οὖον ὁ αὐτός ἐκλαμβάνω , ὅς τίς λέγω μάλιστα δέ ἄν φθείρω ὑπό ὁ ἐν ὁ γῆρας ἀμαύρωσις , καί ὁ νῦν λέγω , ἀλλά ἐκεῖ μέν ὁ σύμμετρος , ἐνταῦθα δέ ὁ πολύς καί ἔσχατος . ὡς γάρ εἶπον , ἐπεί οὖον πάντῃ άσχετος εἰμί πρός ὁ σῶμα ὁ ἡμέτερος νόος δήω ὁ συμμετρία ὁ σῶμα , ἵνα σύμμετρος ἔχω μηδείς ἐνοχλέω . ἀσύμμετρος δέ γίγνομαι αὐτός πρός ὁ ἴδιος ἐνέργεια καί ἐν ὁ ἀκμή διά ὁ ὁ πάθος ὄχλος καί ἐν ὁ ἔσχατος γῆρας διά ὁ ἀπονεκρόω καί αὐτός εἰμί εἰμί ὁ ἄλη . αὐτός οὖν πάσχω ὁ νόος , φημί , ἐν ὁ γῆρας , ὅσπερ καί ἐν ὁ μέθη καί νόσος . ὥσπερ γάρ ἐκεῖ διά ὁ δυσκρασία ὁ σῶμα κωλύω πρός ὁ ἐνέργεια ( καί δῆλος ἐκ ὅς , ἐάν ἀπαλλάσσω ὁ σῶμα τοιόσδε κατάστασις , πάλιν ἀναλάμπω ) , οὗτος συμβαίνω καί ἐν ὁ γῆρας . ὅτι δέ μετά ὁ ἀπαλλάσσω ὁ μέθη οὐ ἄλλος τις ἐγγίγνομαι νόος οἱονεί πάλιν ἐκ ὁ εὐκρασία , δῆλος ἐκ ὅς εἷς καί ὁ αὐτός εἰμί ὁ ἀριθμός ὁ πρότερος · εἰμί γάρ ἁπλόος ἐκ ὁ κρᾶσις γίγνομαι ὡς ὁ λευκός , οὐ εἄν εἰμί εἷς καί ὁ αὐτός ὁ ἀριθμός , ἐπεί μηδέ ὁ κρᾶσις εἷς καί ὁ αὐτός ὁ ἀριθμός πρό ὁ μέθη καί μετά ὁ μέθη · ἀλλά εἰμί ἄρα , ὁ εἶδος . ὅτι δέ εἷς καί ὁ αὐτός ὁ ἀριθμός εἰμί ὁ νόος , δῆλος ἐκ ὅς καί μετά ὁ μέθη μνημονεύω ὁ πρότερος · εἰμί γάρ εἰμί , ὡς ἄν τις ὑπονοέω , ὁ μέν εἶδος ὁ αὐτός , ἀριθμός δέ οὐ ὁ αὐτός , οὐ ἄν μιμνήσκω ὁ πρόσθεν , ἀλλά ἐσθίω αὐτός πάλιν ἕτερος μάθησις · ὁμοίως γάρ , φημί ὁ Ἀριστοτέλης , εἰμί ὁ μέν ἐγώ ὁ δέ σύ αἰσθάνομαι · οὐδέ γάρ ἐπειδή εἰμί ὁ εἶδος ὁ αὐτός Ψυχή , ἤδη καί ὅσπερ ἐγώ οἶδα καί ἄλλος οἶδα . εἰμί δέ εἷς καί ὁ αὐτός ὁ ἀριθμός ὅς τε πρό ὁ μέθη καί μετά ὁ μέθη , οὐδείς ἄλλος ἢ ὁ ἐνέργεια αὐτός ἐμποδίζω ὁ μέθη . ἰστέον δέ ὅτι ὁ βούλομαι πᾶς ψυχή χωριστός εἰμί ἐπιλαμβάνω ὁ ῥησείδιον οὗτος · ὁράω γάρ , φημί , εἶπον ὅτι ὁ ψυχή οὖον πάσχω τίς , ἀλλά ἐν ὅς εἰμί , ὁ σῶμα . λέγω δέ ὅτι οὖον περί πᾶς Ψυχή αὐτός ὁ λόγος , ἀλλά περί ὁ νόος , καί οὗτος ψυχή νῦν καλέω . καί δῆλος ἐκ τε ὁ προερέω καί ἐκ ὅς ἐπιφέρω · ἔτι γάρ περί ὁ νόος ποιέω ὁ λόγος · ὡς γάρ οὗτος εἶπον ὅτι ὁ νόος οὐ αὐτός εἰμί ὁ πάσχω , ἀλλά ὁ σῶμα ἐν ὅς εἰμί , ὥστε φημί , οὐδέ ὁ νοέω καί ὁ θεωρέω φθείρω , ἀλλά μαραίνω ἄλλος τις φθείρω . ὁ γάρ νόος μή πάσχω οὐδέ ἄν ὁ ἐνέργεια αὐτός ὁ νοέω καί ὁ θεωρέω πάσχω . οὐ ἄρα περί πᾶς Ψυχή αὐτός ὁ λόγος · γελοῖος γάρ ὁ πᾶς ὑπονοέω αὐτός λέγω , σαφῶς ἐγώ ὁ κανών αὐτός παραδίδωμι ὁ τε χωριστός σῶμα οὐσία καί ὁ ἀχώριστος . καί σός σημειόω ὅτι ὁ νόος εἶπον ἄφθαρτος εἰμί καί θύραθεν ἐγγίγνομαι ὁ σῶμα , οὗτος εὐθύς ψυχή καλέω , ἵνα μανθάνω ὅτι οὐ ἄλλος τις λέγω εἰμί ὁ νόος παρά ὁ λογικός ψυχή ἔξωθεν ἐγώ ἐπείσειμι , ἀλλά αὐτός ὁ λογικός ψυχή νόος καλέω . σαφής οὖν καί διά οὗτος ἀθάνατος εἰμί ὁ ἡμέτερος ψυχή ἀποφαίνω ὁ Ἀριστοτέλης . ἐγγίγνομαι δέ ὁ λογικός ψυχή ὁ σῶμα μετά ὁ διάπλασις ὁ τέλειος ζῷον , ὁ ἄλλος ψυχικός δύναμις ἤτοι ὁ λόγος αὐτός συγκαταβάλλω ὁ σπέρμα . εἰμί δέ τις καί πρός πᾶς ὦ ψυχή ἐκλαμβάνω οὗτος εἴρω ὁ ὥστε ὁ γῆρας οὖον ὁ ὁ ψυχή πάσχω τίς , ἐκλαμβάνω , ὡς καί Ἀλέξανδρος δοκέω , πᾶς μέν ψυχή κατά ἑαυτοῦ ἀπαθής , ἀλλά ὁ μέν ἄλογος ὅτι μηδέ φύω κατά ἑαυτοῦ εἰμί , ἀλλά συμφθείρω ὁ πνεῦμα , ὁ δέ νόος ὡς οὐσία εἰμί χωριστός ἀπαθής εἰμί . p . 408b24 καί ὁ νοέω δή καί ὁ θεωρέω μαραίνω ἄλλος τις εἴδομαι φθείρω . ἄλλος τις εἴδομαι λέγω ὁ πνεῦμα . ἐπεί γάρ ὦκα ἐν μόνος ὁ λῆρος συμβαίνω μαραίνω ὁ νοέω , ἀλλά καί ἀκμάζω ὁ ἡλικία συμβαίνω πολλάκις παραφροσύνη γίγνομαι καί ἄμβλυνσις ὁ νόησις , οὗτος γίγνομαι φημί ὁ πνευματικός σῶμα , ἐν ὅς πρῶτος ἐλλάμπω ὁ ψυχικός δύναμις , φθορά τις ὑπομένω καί ὁ μή σύμμετρος εἰμί ἐνοχλέω ὁ νοέω καί ἐμποδίζω . p . 408b 25 ὁ δέ διανοέομαι ἢ φιλέω ἢ μισέω οὐ εἰμί ἐκεῖνος πάθος , ἀλλά ὅδε ὁ ἔχω ἐκεῖνος , ὅς ἐκεῖνος ἔχω ὅτι καί ὁ διανοέομαι οὐ εἰμί ὁ Ψυχή κατά ἑαυτοῦ , ἀλλά ὁ συναμφότεροι , ἤδη εἶπον . οὐ ὡς γάρ , φημί , ὁ νοέω καί θεωρέω ἴδιος εἰμί ὁ νόος ( πάθος πάθος γάρ , ὡς πολλάκις εἶπον , ὁ ἐνέργεια καλέω ) οὗτος δή καί ὁ διανοέομαι καί φιλέω καί μισέω , ἀλλά εδί , τουτέστι ὁ ζῷον ὁ ἔχω ὁ Ψυχή , ὅς ἐκεῖνος ἔχω , τουτέστι καθό ἔχω ὁ Ψυχή . ὡς γάρ ὁ ὑφαίνω , ὡς πολλάκις εἴρω , ὁ ζῷον εἰμί κατά ὁ σῶμα , οὗτος οὗτος ὁ ζῷον κατά ὁ Ψυχή . διό , φημί , ὁ ζῷον φθείρω οὐδείς οὗτος ἔχω ὁ ψυχή , ὅσπερ ἐκ ὁ συμπλοκή ὁ πρός ὁ σῶμα αὐτός ἐπιγίγνομαι . εἰκότως δέ μηδέ μνημονεύω αὐτός φημί , ὅτι ἐνταῦθα μέν παραρρέω εἰμί ὁ γνῶσις αὐτός καί δήω μνήμη εἰς κατοχή ὁ γιγνώσκω , μετά δέ ὁ σῶμα ἅτε ἵστημι ἔχω ὁ γνῶσις καί αὐτός προσβάλλω ὁ πρᾶγμα μνήμη οὖον δήω · μνήμη γάρ εἰμί ὁ πάλαι γιγνώσκω , τότε δέ οὐ ἔχω ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος ὁ γνῶσις , εἰμί μή κατά ὁ προχείρισις ὁ θεώρημα , ἀλλά ἀεί ἵστημι καί ἐν ὁ νῦν ἐξετάζω . p . 408b29 ὁ δέ νόος ἴσως θεῖος τίς καί ἀπαθής εἰμί . οὐ ὡς ἀμφισβητέω ὁ ἴσως προστίθημι , ἀλλά ὡς μήπω τέλειος ἀποδείκνυμι . εἰμί δέ καί ἐνταῦθα καί ἐν ὁ ἐπάνω καί ἔτι μᾶλλον ἐφεξῆς ἀθάνατος εἰμί βούλομαι ὁ νόος , οὗτος δέ εἰμί αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὁ λογικός Ψυχή , μάταιος ἄρα ὁ ὑπονοέω αὐτός θνητός αὐτός δοξάζω . δῆλος γάρ ὅτι οὖον περί ὁ θεῖον νόος , ἀλλά περί ὁ ἡμέτερος λογικός Ψυχή ὁ λόγος · οὔτε γάρ ἐκεῖνος ἐν σῶμα ἵημι ὑπό ὁ εἴρω ἐμποδίζω . ἐκ γάρ ὁ συγγιγνώσκω ἐγώ διαλέγω περί αὐτός , ἐκεῖνος δέ ἄγνωστος ὁ ἐνέργεια . καί ἄλλως , εἰμί περί ὁ θεῖον νόος εἰμί αὐτός ὁ λόγος , οὐ εἄν ὁ ἴσως προστίθημι ὡς ἀμφιβάλλω , εἰμί ἐκεῖνος ἀπαθής εἰμί καί θεῖος . ἐκ δέ ὁ ἀποδείκνυμι ἀνακεφαλαιόομαι ὁ λόγος φημί ὅτι δείκνυμι ὡς οὖον κινέω ὁ ψυχή πρόδηλος ὡς οὐδέ αὐτοκίνητος εἰμί , εἰμί γε μηδέ ὅλως κινέω . p . 408b 32 Πολύς δέ ὁ εἴρω ἄλογος , ὁ λέγω ἀριθμός εἰμί ὁ ψυχή κινώ ἑαυτοῦ . ὁ πρόκειμαι ἐλέγχω ὁ Ξενοκράτης ὁ Πλάτων διάδοχος περί Ψυχή δόξα , ὅς λέγω ὁ ψυχή ἀριθμός εἰμί κινέω ἑαυτοῦ . καί δῆλος ὅτι εἰμί οὕτως λέγω κατά ὁ φαίνω , εὐέλεγκτος ὁ λόγος . ἀλλά ὅσπερ καί ἐν ὁ ἔμπροσθεν εἶπον , οὐ ἄν τις οὐδέ ἄκρος δάκτυλος ὁ μάθημα γεύω τοιοῦτος ἄν εἶπον . λέγω οὖν ἀριθμός μέν ὁ ψυχή διά ὁ πλήρωμα εἶδος εἰμί ὁ ψυχή καί λόγος ἐκ λόγος · πᾶς γάρ ἐν ἑαυτοῦ ὁ λόγος ἔχω , ὡς εἶπον . ἀριθμός δέ ὁ εἶδος καλέω , ὡς εἴρω · καί αὐτός γοῦν ἐν ὁ ἑξῆς φημί καί εὕω δή ὁ λέγω ὁ ψυχή τόπος οἶδα . ἀριθμός μέν οὖν διά οὗτος , κινέω δέ ἑαυτοῦ διά ὁ αὐτοζός αὐτός · οὖον γάρ ὑπό ἕτερος αὐτός ὁ ζῶ · αὐτοζωή γάρ εἰμί . ὁ δέ Ἀριστοτέλης , ὡς εἴωθα , ἔλεγχος ὁ φαίνω ὁ λόγος . ὁ μέν οὖν κοινός φημί εἰμί καί οὗτος ὁ δόξα πρός ὁ ἐλέγχω · ὅσος γάρ ἕπω ὁ κινέω λέγω ὁ ψυχή ἄτοπος , οὗτος καί οὗτος ἕπω λέγω ἀριθμός εἰμί κινέω ἑαυτοῦ · ὁ δέ ἴδιος , καθό φημί ἀριθμός εἰμί ὁ Ψυχή , πρός ὅς νῦν ἐνίστημι . p . 409a1 Πῶς γάρ χρή νοέω μόνος κινέω , καί ὑπό τίς , καί πῶς , ἀμερής καί ἀδιάφορος εἰμί ; δοκέω ταυτολογέω δίς εἶπον ὁ πῶς . οὐ εἰμί δέ , ἀλλά ὁ μέν πρότερος εἰμί ὁ τρόπος ὁ γνῶσις , τουτέστι τίς εἰμί τρόπος νόησις δύναμαι ποιέω ἐγώ γιγνώσκω μόνος κινέω ; οὔτε γάρ αἴσθησις οὔτε διάνοια δυνατός οὗτος γιγνώσκω · ὁ δέ ὑπό τίς , πότερος αὐτός ἑαυτοῦ εἰμί αἰτία κίνησις ἢ ἄλλος μονή ἄλλος · ὁ δέ δύο πῶς ὁ τρόπος ὁ κίνησις , πότερος κατά εὐθύς κινέω ἢ κύκλος ἢ ἄλλως πως , οἷος κατά ἀλλοίωσις ἢ αὔξησις καί φθίσις . πῶς οὖν χρή νοέω μόνος κινέω ; εἰμί γάρ πᾶς ἀριθμός μόνος εἰμί πλῆθος , ἀνάγκη κινέω ὁ ἀριθμός ὁ μόνος κινέω . πῶς οὖν κινέω ὁ μόνος ; εἰμί μέν γάρ ὑπό ἑαυτοῦ , ἐπεί ὁ κινέω , καθό κινέω , ἄλλος τίς εἰμί πρός ὁ κινέω , ἀνάγκη καί ὁ μόνος αὐτός ἑαυτοῦ διάφορος εἰμί · ἄλλος γάρ τίς εἰμί καθό κινέω , καί ἄλλος καθό κινέω . τίς οὖν αὐτός πρός ἑαυτοῦ διαφορά ὁ μόνος ἀμερής εἰμί καί ἀδιάφορος ; εἰμί δέ ὁ μέν κινέω , ὁ δέ κινέω , τίς ὁ διαφορά μόνος πρός μόνος ; δεῖ γάρ ὁ κινέω , καθό κινέω , διαφέρω ὁ κινέω , εἰμί γε δύναμις τις φύσις ὁ μέν ἐπιτηδείως ἔχω πρός ὁ κινέω , ὁ δέ πρός ὁ κινέω · καί ἄλλως , εἰμί ὁ μέν | ὁ μόνος κινέω , ὁ δέ κινέω , ὁ κινέω e 6v εἄν εἰμί ὁ ψυχή , οὐ ὁ κινέω . ὥσπερ γάρ καί ἐν ὁ ζῷον ὁ μέν κινέω ὁ ψυχή , ὁ δέ κινέω ὁ σῶμα , οὗτος καί εἰμί ὁ μονή - δήω ὁ μέν κινέω , ὁ δέ κινέω , ὁ κινέω εἄν εἰμί ψυχή · εἰμί δέ οὗτος , οὐ ἄν εἰμί ἀριθμός κινέω ἑαυτοῦ ὁ ψυχή , ἀλλά κινέω μόνος . p . 409a3 ἔτι δέ ἐπεί φημί κινέω γραμμή ἐπίπεδος ποιέω , στιγμή δέ γραμμή , καί ὁ ἑξῆς . ἄλλος ἐπιχείρημα · διαπαίζω δέ αὐτός ἐν οὗτος . δοκέω , φημί , ὁ ἀπό γεωμετρία ὅτι ὁ σημεῖον ῥέω γραμμή ποιέω , καί οὗτος ῥέω ἐπίπεδος . εἰμί δέ οὗτος , ὁ ὁ Ψυχή κινέω μόνος εἰμί κινέω γραμμή εἰμί , θυμός καί ἐπιθυμία καί ὁ λοιπός . ὁ γάρ μόνος , φημί , οὐδείς ἄλλος διαφέρω ὁ σός μειόω ἢ ὅτι ὁ μέν σός μείων κεῖμαι ποῦ ( ἐν γραμμή γάρ ) , ὁ δέ μονή οὐ εἰμί ὁ θέσις ἔχω · οὐδείς οὖν ἄλλος εἰμί ὁ μονή ἢ σημεῖον ἄθετος , καί ὁ σημεῖον μονή θέσις ἔχω . λέγω οὖν ὁ ψυχή ἀριθμός ἐν σῶμα εἰμί ὁμολογέω , ὥστε ὁ μόνος ὁ ἀριθμός κεῖμαι ποῦ · ἐν ὁ σῶμα γάρ · οὐκοῦν ὁ μόνος οὗτος θέσις ἔχω σημεῖον εἰμί · κινέω οὖν γραμμή ποιέω . p . 409a7 ἔτι δέ ἀριθμός μέν ἐάν ἀφαιρέω τις ἀριθμός ἢ μόνος , λείπω ἄλλος ἀριθμός . τρίτος οὗτος ἐπιχείρημα . ἐάν , φημί , ἀπό ἀριθμός ἀφαιρέω μόνος , οἷος ἐκ ὁ δέκα , ἄλλος ἀριθμός ποιέω ὁ ἐννέα , ὁ μέν ἄρτιος , ὁ δέ περισσός · ὁμοίως δέ ἄν ἀριθμός ἀφαιρέω , ἄλλος ὁ εἶδος ὁ καταλείπω γίγνομαι . εἰμί γάρ ἀπό ὁ εἰμί τετράγωνος εἰμί ἀφαιρέω τρεῖς , τετράγωνος εἰμί · εἰμί δέ καί γνώμων ἀφαιρέω ὁ τετράγωνος , οἷος ὁ ζ ὁ εἰμί , καί γίγνομαι ὁ ἐννέα τετράγωνος , ἀλλά οὖν οὐ ὁ αὐτός ὁ εἰμί , ἀλλά ὁ γένος . ἐάν δέ , φημί , ἀπό φυτός τέμνω κλάδος , ὁ αὐτός μένω ἐν ὁ καταλείπω ψυχή καί ἐν αὐτός ὁ κλάδος . ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ ἔντομος ζῷον συμβαίνω οὗτος · φαίνω γάρ ἀποτέμνω ἐπί τις χρόνος ἔχω ὁ ἐκ ὁ Ψυχή ἐνέργεια , αἴσθησις φημί καί κίνησις . οὐ ἄρα οὖν ὁ ψυχή ἀριθμός . ὁ δέ λόγος ἐναργής εἰμί ἐπί ὁ φυτός · εἰμί δέ μή ἐπί πᾶς ὁ μόριον λαμβάνω ὁ λόγος , ἀληθής εἰμί καί ἐπί ὁ ἄλλος ζῷον · τις γάρ μόριον τέμνω ὁ αὐτός μένω ψυχή . καί εἰμί μή ἐπί πᾶς δέ ὁ ἔμψυχος ὁ λόγος ἀληθής , ἀλλά οὖν ἐπί τίνω ἀληθής εἰμί ὑγιής δείκνυμι ὁ ἐπιχείρημα . p . 409a10 δοκέω δέ εἄν οὐδείς διαφέρω μόνος λέγω ἢ σωμάτιον μικρός . συνελαύνω βούλομαι ὁ Ξενοκράτης δόξα εἰς ὁ Δημόκριτος . λέγω δέ ἐκεῖνος ἐκ σφαιρικός ἄτομος ὁ ψυχή συνίστημι . ἐάν οὖν , φημί , ὁ μέγεθος ὁ ἄτομος ἀφαιρέω τις , εἰμί στιγμή , ὥστε ὁ αὐτός ἀμφότερος ἀκολουθέω ἄτοπος . οὐδείς δέ ὁ ὑπόθεσις Δημόκριτος λυμαίνομαι ὁ ἀφαιρέω ὁ ἄτομος ὁ συνεχής · οὐδέ γάρ διά ὁ συνεχής σῶμα εἰμί λέγω αὐτός κινέω , ἀλλά διά ὁ πλῆθος αὐτός ὁ ἀντώθησις ὁ πρός ἀλλήλων . οὗτος δέ καί Ξενοκράτης οὐ ἐπεί ἀμερής ὑποτίθημι ὁ ἐκ ὅς ὁ ψυχή , ὁ μόνος λέγω , διά οὗτος λέγω αὐτός κινέω , ἀλλά διότι ποσός εἰμί ὁ ἐκ αὐτός , ὁ ἀριθμός . κατά οὗτος ἄρα συμφωνέω , καθό καί κινέω λέγω ὁ μέν ὁ ἄτομος , ὁ δέ ὁ ἀριθμός . ἀκολουθέω δέ ἐκ ἀνάγκη ἀμφότερος ὁ ὁ μέν ἢ ὁ ἄτομος ἢ ὁ ἀριθμός λέγω κινέω , ὁ δέ κινέω · δείκνυμι γάρ αὐτός ἐν ὁ Z καί ὁ ὁ φυσικός ὅτι ὁ αὐτός κατά ὁ αὐτός ἀδύνατος καί κινέω καί κινέω οὔτε ἐπί ὁ συνεχής ποσός ἵημι ἐπί ὁ διορίζω . ἀκέω λούω δέ οὗτος οὗτος , ὅτι ἑκάτερος αὐτός διορίζω ποσός ποιέω ὁ ψυχή αὐτοκίνητον · ὥστε εἰμί ὁ ἄτομος καί ὁ ἀριθμός ὁ μέν κινέω , ὁ δέ κινέω , εἰμί μέν ὁ ὅλος σύστημα αὐτοκίνητον , ὥσπερ καί ὁ ὅλος ζῷον λέγω αὐτοκίνητον , καίτοι ὁ μέν κινέω ὁ δέ κινέω , ἀλλά ὥσπερ ἐν ζῷον ὁ κινέω ὁ ψυχή καί οὖον ὁ κινέω , οὗτος καί ἐπί ὁ ὁ Ψυχή ἀριθμός οὖον πᾶς εἰμί ψυχή ἀλλά ὁ κινέω μόνος · ὁμοίως καί ἐπί ὁ σφαιρικός ἄτομος ὁ κινέω ψυχή . οὗτος μέν οὖν εἰς ὁ αὐτός δόξα συμφέρω Δημόκριτος τε καί Ξενοκράτης . ὅσος οὖν δείκνυμι ἕπομαι ἄτοπος ὁ Δημόκριτος δόξα , ὁ αὐτός καί ὁ Ξενοκράτης ἕπω . εἶπον δέ ἄν τις μή ἀληθής εἰμί ὁ εἰς αὐτός κατά πᾶς συμφέρω ὁ τε Δημόκριτος δόξα καί ὁ Ξενοκράτης · οὖον γάρ ἁπλόος ποσός ποιέω ὁ ψυχή ὁ Δημόκριτος διορίζω , ὥσπερ Ξενοκράτης · ὑποτίθημι γοῦν μή ἐκ ὁ τυγχάνω ἄτομος εἰμί ὁ Ψυχή , ἀλλά ἐκ ὁ σφαιρικός , ἵνα ὁ αἴτιος πωλέω ὁ κίνησις . οὖον καλῶς οὖν εἰς αὐτός ἀπάγω ἀμφότερος ὁ δόξα . p . 409a18 ἐνδέχομαι δέ δή πῶς μόνος αὐτός ἐν ; δίδωμι γάρ ὑπάρχω τις αὐτός διαφορά πρός ὁ ἄλλος . | Μόνος εἶπον ἀντί ὁ ἐκ μόνος . εἰμί οὖν , φημί , μονή ἢ ἐκ μόνος εἰμί ὁ ψυχή , δῆλος ὡς δήω διαφέρω ὁ μόνος , ἐκ ὅς ὁ ψυχή , ὁ ἄλλος μόνος ὁ μή ποιέω Ψυχή · οὖον γάρ δή πᾶς ἁπλόος ὁ μόνος ἢ ὁ ἐκ ὅς ὁ ψυχή οὗτος Ψυχή εἰμί ποιητικός , ἀλλά ὁ κινέω μόνος . τίς οὖν εἄν εἰμί μόνος πρός μόνος διαφορά , οὐδʼ εἄν ἐπινοέω δυνατός , πλήν ὁ ὁ μέν αὐτός θέσις ἔχω , ὁ δέ μή ἔχω . ἀλλά πᾶς ὁ μόνος , ἐκ ὅς ὁ ἀριθμός , τουτέστιν ὁ ψυχή , θέσις ἔχω · ἐν σῶμα γάρ · τίς οὖν αὐτός ὁ διαφορά ; ὥστε εἰμί δεῖ διαφορά εἰμί , ἵνα ὁ μέν κινέω , ὁ δέ κινέω , οὗτος δέ ἀδύνατος , οὐ ἐνδέχομαι ἀριθμός ἢ μόνος εἰμί ὁ Ψυχή . καλῶς δέ εἶπον στιγμή μοναδικός . εἰμί γάρ ὁ μονή προσλαμβάνω θέσις στιγμή γίγνομαι , ὁ δέ μόνος ἐκ ὅς ὁ ψυχή ἐν σῶμα , στιγμή ἄρα εἰμί . ἐπεί οὖν οὐ ἁπλόος στιγμή λέγω ἀλλά μόνος , αὐτός δέ δείκνυμι οὗτος στιγμή εἰμί , εἰκότως μοναδικός στιγμή εἴρω . p . 409a21 εἰμί μέν οὖν εἰμί ἕτερος ὁ ἐν ὁ σῶμα μόνος καί ὁ στιγμή , ἐν ὁ αὐτός εἰμί ὁ μόνος · κατέχω γάρ χώρα στιγμή . ἔτι πρός Ξενοκράτης ὁ λόγος . δείκνυμι ὅτι ὁ μόνος ἐκ ὅς ὁ ψυχή στιγμή εἰμί , ἐπεί ὁ μονή στιγμή εἰμί ἄθετος , ὁ δέ μόνος ὁ Ψυχή θέσις ἔχω · ἐν σῶμα γάρ · ὥστε στιγμή εἰμί . ὁμοίως ὁ στιγμή μόνος εἰμί θέσις ἔχω . εἰμί τοίνυν καί ὁ μόνος στιγμή εἰμί καί ὁ στιγμή μόνος , εἰμί δέ ἐν πᾶς σῶμα στιγμή , πότερος ὁ μόνος ὁ ὁ ψυχή ποιέω ἤτοι ὁ στιγμή ὁ αὐτός εἰμί ὁ ἐν ὁ σῶμα ἐν ὅς εἰμί ὁ ψυχή στιγμή ἤτοι μόνος , ἢ ἕτερος ; εἰμί μέν οὖν ἕτερος ὁ ὁ Ψυχή ὁ ὁ σῶμα , ὅταν γίγνομαι ὁ ψυχή ἐν ὁ σῶμα , ἐφαρμόζω ὁ ὁ Ψυχή στιγμή ὁ ὁ σῶμα · στιγμή δέ στιγμή ἐφαρμόζω εἷς ποιέω στιγμή · ὁ γάρ ἀμερής ὁ ἀμερής συντίθημι ἀμερής ποιέω . εἰμί δέ εἷς ἐφαρμόζω ἕτερος ὁ ὁ Ψυχή ὁ ὁ σῶμα καί οὐδείς πλείων ὁ ἐκ ἄμφω , τίς κωλύω καί πλείων ὁ Ψυχή στιγμή ὁ αὐτός στιγμή ὁ σῶμα ἐφαρμόζω ; μυρίος γάρ ἀδιαίρετος συντίθημι μέγεθος οὖον ποιέω . ὥστε καί πᾶς ὁ ὁ Ψυχή στιγμή δυνατός ἐφαρμόζω εἷς στιγμή ὁ σῶμα . ὅσος δέ ἄν ἐφαρμόζω στιγμή , εἷς ποιέω στιγμή · ὥστε κατά σημεῖον ἑαυτοῦ εἰμί ὁ σῶμα ἔμψυχος , κατά ὅς ἐφαρμόζω πᾶς ὁ ὁ Ψυχή στιγμή . καί οὐδείς ἀδύνατος ὁ ὑπόθεσις ἔχω · εἰμί γάρ ἀριθμός ὁ ψυχή , αὐτός δέ εἶπον σωρεία στιγμή διά-ὁρίζω , ἐνδέχομαι δέ ἤπειρος στιγμή εἷς καί ὁ αὐτός στιγμή ἐφαρμόζω , ὥσπερ ὁ κέντρον ὁ κυλλός ὁ πέρας ὁ εὐθύς ὁ ἐκ ὁ περιφέρεια ἄγω ἐπί αὐτός ὁ κέντρον , ἐνδέχομαι ἄν καί πᾶς ὁ στιγμή ἐκ ὅς ὁ ψυχή εἷς στιγμή ὁ σῶμα ἐφαρμόζω . ἐνδέχομαι δέ εἰμί , ὅς μή εἰμί ἀναγκαῖος , τίθημι δέ ὑπάρχω , οὐδείς ἀδύνατος συμβαίνω . ἀλλά μήv εἰμί ἀριθμός ὁ ψυχή , αὐτός δέ εἶπον πλῆθος στιγμή , ἐνδέχομαι ἄν πᾶς εἷς σημεῖον ὁ σῶμα ἐφαρμόζω , διαιρέω γε εἰμί ἐνέργεια · οὗτος δέ ἕπω ὁ κατά εἷς σημεῖον ψυχόω ὁ σῶμα , ὅσπερ ἀδύνατος · κατά ὅλος γάρ ζῶ καί ψυχόω . οὐ ἄρα ἀριθμός ὁ ψυχή · οὗτος γάρ ὁ ὑπόθεσις ὁ ἄτοπος ἀκολουθέω . καί ἄλλως συμβαίνω ὁ ψυχή εἷς εἰμί στιγμή . κἀν εἰμί τις δέ μή οὗτος ὑποτίθημι πᾶς ὁ ὁ Ψυχή στιγμή εἷς στιγμή ὁ σῶμα ἐφαρμόζω , ἀλλά εἷς ψυχικός στιγμή εἷς σωματικός στιγμή ἐφαρμόζω , οὐδέ οὗτος ὁ ἄτοπος ὁ λόγος ἐκφεύγω · καί οὗτος γάρ ἀνάγκη μή κατά ὅλος ἑαυτοῦ ὁ σῶμα ψυχόω , ἀλλά κατά τις ὁ ἐν αὐτός στιγμή , ὅλως δέ μηδέ εἰμί τίς ἔμψυχος σῶμα . ὅλως δέ ὁ στιγμή οὖον σῶμα · ὥστε εἰμί ὁ ψυχικός στιγμή ἐν ὁ στιγμή ἐγγίγνομαι , οὖον αὐτός δέ εἰμί ὁ σῶμα ὁ ἐν αὐτός στιγμή , ὥσπερ οὐδέ αὐτός εἰμί εἶπον πέρας καί περατόω , οὐδείς ἄρα σῶμα ἔμψυχος . εἰμί δέ ὁ ὁ Ψυχή στιγμή ὁ αὐτός ἄγω ὁ ὁ σῶμα στιγμή , πᾶς δέ σῶμα στιγμή ἔχω , εἰμί ἄρα πᾶς σῶμα ἔμψυχος . εἰμί μέν οὖν εἰμί ἕτερος <αἱ> ἐν ὁ σῶμα μόνος καί ὁ στιγμή μόνος καί στιγμή ἐπί ὁ αὐτός φημί , λέγω δή ὁ ἐν ὁ σῶμα στιγμή · εἶπον γάρ ὅτι καί ὁ στιγμή μόνος εἰμί θέσις ἔχω ) , εἰμί οὖν ὁ μόνος , φημί , ἤτοι ὁ στιγμή ὁ ἐν ὁ σῶμα ἕτερος εἰμί ὁ μόνος ἤτοι ὁ στιγμή ὁ Ψυχή , κατέχω χώρα στιγμή , ὁ μονή δηλονότι ὁ Ψυχή ὁ στιγμή ὁ σῶμα χώρα κατέχω . κοινός δέ εἶπον χώρα στιγμή · ὁ γάρ ἀδιαίρετος οὐ εἰμί ἐν τόπος . δύναμαι δέ τόπος ὁ ψυχικός στιγμή εἴρω ὁ ἐν ὁ σῶμα στιγμή . p . 409a23 καίτοι τίς κωλύω ἐν ὁ αὐτός εἰμί , εἰμί δύο , καί ἤπειρος ; ἔχις ὁ ὑπόθεσις ὁ εἰκός · εἰμί γάρ δύο στιγμή συνέρχομαι ἐκ ἀνάγκη , διότι ὁ στιγμή ὁ Ψυχή ἐν ὁ σῶμα εἰμί πάντως στιγμή ὁ ὁ σῶμα ἐφαρμόζω , τίς κωλύω καί πλείων συνέρχομαι ἐν αὐτός καί πᾶς ; ὥστε ἢ κατά εἷς στιγμή ὁ σῶμα ἔμψυχος εἰμί ὁ ζῷον , εἰμί πᾶς ὁ στιγμή ὁ Ψυχή εἷς στιγμή ὁ σῶμα ἐφαρμόζω , ἢ κατά ἕκαστος ὁ ἐν ὁ σῶμα στιγμή ψυχή ἔχω ὁ ζῷον · καί εἰμί ἤπειρος ὁ ἐν ὁ σῶμα στιγμή , ἢ πᾶς ἐφαρμόζω ὁ ψυχικός στιγμή καί οὕτως ἤπειρος εἰμί ἐν ὁ ζῷον Ψυχή ( εἰμί δέ οὗτος ἐνέργεια ὁ ἤπειρος ) , ἢ οὖον πᾶς , καί οὐ εἰμί κατά ὅλος ἑαυτοῦ ἔμψυχος ὁ σῶμα οὐδέ ὅλως ἔμψυχος , ὡς εἴρω . ὅς γάρ ὁ τόπος ἀδιαίρετος , καί αὐτός . ἐπεί εἶπον ὅτι οὐδείς κωλύω ἐν ὁ αὐτός σημεῖον ὁ σῶμα ἤπειρος ὁ Ψυχή ἐφαρμόζω σημεῖον , ὡς γίγνομαι σημεῖον εἷς ὁ Ψυχή , αὐτός οὗτος κατασκευάζω . εἰμί γάρ ὁ τόπος ὁ ἤπειρος στιγμή | ὁ Ψυχή ὁ σημεῖον εἰμί ὁ ὁ σῶμα , οὗτος δέ ἀδιαίρετος , καί ὁ ἤπειρος δηλονότι σημεῖον ὁ ἐφαρμόζω ὁ σημεῖον ὁ σῶμα ἀδιαίρετος εἰμί · ὡς γάρ ἄν ἔχω ὁ τόπος , οὗτος καί ὁ ἐν αὐτός · ὥστε εἷς σημεῖον εἰμί ὁ ψυχή , καί κατά εἷς σημεῖον ἔμψυχος ὁ σῶμα . p . 409 a 25 εἰμί δέ ὁ ἐν ὁ σῶμα στιγμή ὁ ἀριθμός ὁ Ψυχή , ἢ ὁ ἐκ ὁ ἐν ὁ σῶμα στιγμή ἀριθμός ὁ ψυχή . οὗτος ἕτερος εἰμί μόριον ὁ διαίρεσις . εἶπον γάρ ὅτι ἢ ὁ αὐτός εἰμί ὁ ὁ Ψυχή στιγμή ὁ ὁ σῶμα ἢ ἕτερος . γυμνάζω οὖν ὁ ἕτερος εἰμί , νῦν ὁ λοιπός προχειρίζω . εἶπον δέ ὅτι ὁ ἐν ὁ σῶμα στιγμή ὁ ἀριθμός ὁ Ψυχή , ἐπαναλαμβάνω ὁ λόγος εἰς ὁ σαφής · οὖον γάρ λέγω ὁ στιγμή ἀριθμός εἰμί ὁ Ψυχή , ἀλλά ὁ ἀριθμός ὁ ἐν ὁ σῶμα στιγμή ὁ Ψυχή , εἰμί αὐτός ὑποθέω ὁ ὁ Ψυχή στιγμή ὁ ὁ σῶμα . p . 409a28 ἔτι δέ πῶς οἷος τε χωρίζω ὁ στιγμή καί ἀπολύω ὁ σῶμα , εἰμί μή διαιρέω ὁ γραμμή εἰς στιγμή ; Οὖ Ξενοκράτης ἅτε δή Πλάτων εἰμί μαθητής χωριστός λέγω εἰμί ὁ ψυχή ὁ σῶμα , ὅς δῆλος ὅτι οὐ ἀριθμός οὗτος ὁ συγγιγνώσκω ἐγώ αὐτός λέγω πῶς γάρ ἐγχωρέω ἀριθμός κατά ἑαυτοῦ εἰμί ; ) ἀλλά κατά ἀναλογία . πρός δέ ὁ φαίνω ὁ Ἀριστοτέλης ἀπαντάω , εἰμί ὁ ψυχή , φημί , χωριστός , ὁ δέ στιγμή ἀδύνατος χωρίζω ὁ σῶμα , οὐ ἄρα ἀριθμός ὁ ψυχή . ἕπω γάρ ὁ ἀριθμός λέγω ὁ στιγμή λέγω · γειν · ὁ γάρ ἀριθμός μόνος , οὗτος δέ θέσις ἔχω στιγμή εἰμί . ἀδύνατος δέ χωρίζω ὁ στιγμή ὁ ἐν ὁ σῶμα , ἐπεί μή διαιρέω ὁ γραμμή εἰς στιγμή , ὥσπερ οὐδέ ὁ ἐπίπεδος εἰς γραμμή οὐδέ ὁ σῶμα εἰς ἐπιφάνεια · γραμμή γάρ μέρος γραμμή , στιγμή δέ πέρας γραμμή · διαιρέω δέ ὁ διαιρέω εἰς ὁ μέρος , οὖον ὁ πέρας · ὁ γάρ πέρας ἀχώριστος ὅς εἰμί πέρας . p . 409a31 συμβαίνω δέ , καθάπερ εἶπον , ὁ μέν αὐτός λέγω ὁ σῶμα τίς λεπτομερής αὐτός λέγω , ὁ δέ , ὥσπερ Δημόκριτος κινέω φημί ὑπό ὁ Ψυχή , ἴδιος ὁ ἄτοπος . ὁ αὐτός , φημί , ἄτοπος ἕπω τῆ Ξενοκράτης δόξα πῇ μέν ὁ σῶμα λεπτομερής λέγω ὁ Ψυχή , πῇ δέ ὁ Δημόκριτος δόξα . ἐκεῖνος γάρ λέγω λεπτομερής εἰμί ὁ ψυχή σῶμα , ἵνα δύναμαι διά ὅλος χωρέω ὁ σῶμα καί ἔμψυχος ὅλος διά ὅλος ποιέω κινέω · ὥστε κατά αὐτός εἰμί ὁ ψυχή σῶμα εἰμί διά ὅλος χωρέω ὁ σῶμα καί ἔμψυχος ὅλος διά ὅλος ποιέω κινέω , δύο σῶμα ἐν ὁ αὐτός εἰμί , ὅσπερ ἄτοπος . αὐτός τοίνυν ἄτοπος συμβαίνω καί ὁ ἀριθμός λέγω . εἰμί μέν γάρ ἄλλος ἄγω μόνος ὁ ὁ Ψυχή ὁ ὁ σῶμα στιγμή , ἕπω ὁ δύναμαι πᾶς ὁ ὁ Ψυχή στιγμή εἷς στιγμή ὁ σῶμα ἐφαρμόζω . οὗτος οὖν κοινωνέω . καί ἄλλως ὁ μόνος , ἐκ ὅς ὑποτίθημι ὁ Ξενοκράτης εἰμί ὁ Ψυχή , ἤτοι σωματικός εἰμί καί ἀριθμητής , ἢ οὖον σωματικός οὐδέ ἀριθμητής , ἀλλά ἀμερής καί ἀριθμέω μᾶλλον · πᾶς μέν γάρ σωματικός ἀριθμός πάντως ἀριθμητός , ὁ δέ ἀριθμός ἀσώματος · ἁπλόος γοῦν ἤϊος σωματικός εἰμί ὁ ὁ Ψυχή μόνος ἢ οὖον , ἀλλά ἀμερής . εἰμί μέν οὖν σωματικός ἄγω , σῶμα διά σῶμα χωρέω , καί ὁ αὐτός ἕπω ὁ σῶμα λεπτομερής λέγω ὁ Ψυχή · εἰμί δέ ἀμερής εἰμί , εἰς ὁ αὐτός ἄτοπος ὑπάγω ὁ Δημοκρίτειος δόξα , εἰμί γε καί ἐκεῖνος ὁ ἄτομος κινέω ὁ σῶμα , οὐ ὅτι τοσόσδε ὄγκος ἔχω ἢ ἁπλόος εἰμί , ἀλλά ὅτι ἀριθμός . εἶπον δέ ὅτι οὖον μόνος ἀριθμός ἄτομος λέγω ὁ Δημόκριτος ὁ Ψυχή οὗτος γάρ εἄν ὁ τυγχάνω ἄτομος ποιέω Ψυχή ) ἀλλά μετά ὄγκος σφαιρικός σχηματίζω · οὖον γάρ οἷος τε ἄνευ ὄγκος σχῆμα εἰμί · πέρας γάρ ὄγκος ὁ σχῆμα . οὗτος μέν ἐν εἰμί μή ὁ αὐτός εἰμί στιγμή ὁ ὁ Ψυχή ὁ ὁ σῶμα . εἰμί δέ ἄγω ὁ αὐτός στιγμή ὁ ὁ σῶμα ὁ ὁ Ψυχή , ἕπω εἰμί πᾶς σῶμα ἔμψυχος . εὔλογος δέ ὁ πρῶτος αὐτός ὑποτίθημι , εἰ μή πᾶς λέγω ἔμψυχος . οὗτος μέν οὖν ὁ αὐτός ἄτοπος ἕπω ὁ τε λεπτομερής σῶμα λέγω ὁ ψυχή καί ὁ ἀριθμός . ἕπω δέ καί ἄλλος κοινός ἄτοπος ὁ ἀριθμός λέγω καί Δημόκριτος . δείκνυμι γάρ καί ἐν ὁ ἐπάνω μηδείς διαφέρω ἢ μικρός σφαιρίον λέγω κινέω συνεφέλκω ὁ σῶμα , ἢ ἀριθμός · οὐδέ γάρ ὁ ὁ μέν μέγεθος εἰμί , ὁ δέ μόνος ἀμερής ὁ κινέω γίγνομαι , ἀλλά ὁ ποσός · ὥστε ὁ ἕτερος ἕπω ἄτοπος καί ὁ λοιπός ἕπω . ἕπω δέ καί ὁ ξεωοκρατος δόξα ἴδιος πολύς ἄτοπος καί ὁ Δημόκριτος . οὐκοῦν καί ὁ θατέρου ἕτερος · τίς δέ οὗτος , ἐν ὁ ἐπάνω εἴρω συμβαίνω δέ , καθάπερ εἶπον , ὁ μέν αὐτός λέγω . ὁ αὐτός οὐ ἐπί ὁ δόξα ἀναφέρω ἀλλά ἐπί ὁ ἕπω ἄτοπος εἴρω · οὖον ὁ αὐτός μέν γάρ λέγω περί Ψυχή , ὁ αὐτός δέ ἄτοπος περιπίπτω . ὁ δέ , ὥσπερ Δημόκριτος κινέω φημί ὑπό ὁ Ψυχή , ἴδιος ὁ ἄτοπος · καθό , φημί , κινέω ὁ ψυχή λέγω ὁ Δημόκριτος , κατά οὗτος κοινωνός ὁ Ξενοκράτης · ἑκάτερος γάρ αὐτός λέγω ὁ μέν κινέω ὁ μόνος κινέω ὁ Ψυχή , ὁ δέ ὁ ἄτομος . κατά οὗτος οὖν κοινωνέω ἔχω ἄν κοινός ὁ ἄτοπος ἀκολουθέω , ὅσπερ ἄτοπος ὡς πρός ὁ δόξα ὁ λέγω σῶμα λεπτομερής ὁ ψυχή ἴδιος εἰμί Δημόκριτος καί Ξενοκράτης . κατά οὗτος μέν οὖν κοινωνέω , διαφέρω δέ ὅτι ὁ μέν ἀριθμός λέγω , ὁ δέ σῶμα ὁ ἄτομος . p . 2 εἰμί γάρ εἰμί ὁ ψυχή ἐν ἅπας ὁ αἰσθάνομαι σῶμα , ἀναγκαῖος ἐν ὁ αὐτός δύο εἰμί σῶμα , εἰμί σῶμα τίς εἰμί ὁ ψυχή . Ζεύς οὗτος ὁ κοινωνία δείκνυμι Ξενοκράτης καί ὁ σῶμα λεπτομερής λέγω . ἀκολουθέω γάρ , φημί , ὁ σῶμα λεπτομερής λέγω ὁ σῶμα διά σῶμα χωρέω , εἰμί γε δεῖ διά ὅλος ὁ σῶμα χωρέω ὁ Ψυχή , ἵνα ὅλος ἔμψυχος εἰμί ὁ σῶμα καί ὅλος κινέω . εἰμί δέ τις λέγω ὅτι δύναμαι εἰς ὁ κενός ὁ σῶμα δύο ὁ ψυχή οὕτως αὐτός κινέω ὡς ὁ ἐν ἀγγεῖον , μάλιστα οὕτως οὐ εἄν εἰμί ἐν ὁ σῶμα · παράκειμαι γάρ αὐτός καί οὐ ἐν πᾶς εἰμί · πῶς οὖν ὅλος ἔμψυχος ; ἔπειτα εἰμί ἔξωθεν παράκειμαι οὖον ποιέω αὐτός ἔμψυχος , οὐδέ ἔσωθεν ἄρα . p . 409 b 7 συμβαίνω τε κινέω ὁ ζῷον ὑπό ὁ ἀριθμός καθάπερ καί Δημόκριτος φημί αὐτός κινέω . ὁ Δημόκριτος καί Ξενοκράτης διά οὗτος παραβάλλω δόξα . ὁ αὐτός , φημί , συμβαίνω ἄτοπος καί οὗτος , ἐπεί ἀμφότερος ὁ κινέω ὁ ἄτομος ἢ ὁ μόνος ὁ σῶμα κινέω λέγω . ὁ δέ ἕπομαι κοινῶς ἄτοπος οὗτος οὐ ἐπάγω , ὡς ἤδη αὐτός εἴρω , οἷος ὅτι ἢ ὑπό ἑαυτοῦ κινέω ἢ ὑπό ἀίω · τίς οὖν ὁ διαφορά μόνος ἢ πρός ἑαυτοῦ ἢ πρός Μήνη ; μόνος γάρ δύναμις καί ὁ ἄτομος Δημόκριτος , ἐπεί οὖον καθό συνεχής εἰμί κινέω , ἀλλά καθό διορίζω ποσός , ὥσπερ ὁ ἀριθμός . βούλομαι δέ προσοικειόω ἀλλήλων ὁ δόξα οὗτος σφαῖρα μέν μικρός εἶπον , μόνος δέ μέγας . εἰμί τε γάρ ὁ σφιροος ἀφαιρέω ὁ συνεχής , εἰμί στιγμή ἢ μόνος ὁ μέγεθος ἀφαιρέω , εἰμί τε προσλαμβάνω ὁ στιγμή ἤτοι ὁ μόνος μέγεθος , εἰμί τοιοῦτος , οἶς εἰμί καί ὁ Δημόκριτος σφαῖρα , οἷος μέγας μόνος . ἢ ὅλως μόνος . ἐπεί βούλομαι δείκνυμι ὅτι πρός ὁ κινέω οὐδείς συμβάλλω οὔτε ὁ ἄτομος ὁ μέγεθος οὔτε Τῖς μόνος ὁ ἀμερής , ὁ μέν ἄτομος εἶπον μικρός , ὁ δέ μόνος μέγας , ἵνα δείκνυμι ὅτι οὐδείς οὗτος διαφέρω , ἐπάγω ἢ ὅλως μόνος . p . 4091)11 ὁ δή συμπλέκω κίνησις τε καί ἀριθμός εἰς ὁ αὐτός οὗτος τε συμβαίνω καί πολύς ἕτερος τοιοῦτος . συμπέρασμα εἰμί οὗτος ὁ εἴρω · ἐνδείκνυμι δέ ὅτι οὖον μόνος ὁ εἴρω ἄτοπος ἀλλά καί ἄλλος πολύς αὐτός ἀκολουθέω · τίς δέ , ἐπιφέρω . p . 409b13 οὖον γάρ μόνος ὁρισμός ψυχῆ·ς ἀδύνατος τοιοῦτος ἀλλά καί συμβεβηκός . ἐλέγχω ὅτι μή δύναμαι οὐσία Ψυχή εἰμί ὁρισμός ὁ ἀποδίδωμι ὑπό Ξενοκράτης λόγος ὅτι ψυχή εἰμί ἀριθμός κινέω ἑαυτοῦ , ἑξῆς δείκνυμι ὅτι μηδέ ὁ ἕπομαι τίς ὁ Ψυχή καί ὑπάρχω αὐτός , ὅσπερ εἰμί ὁ πάθος καί ὁ ἐνέργεια , δύναμαι ἀριθμός εἰμί κινέω ἑαυτοῦ . ὁ γάρ πάθος ὁ Ψυχή εἰμί λογισμός , λύπη , ἡδονή , φόβος καί ὁ τοιοῦτος . τίς · τοίνυν δύναμαι λέγω ἀριθμός κινέω ἑαυτοῦ , οὐδέ μαντεύομαι ἄν τις , μῆτις γε εἰκός λόγος χράω , πῶς κινέω ὁ ἀριθμός διάνοια εἰμί ἢ πῶς ἴσωσις ἢ πῶς λύπη , καί ἐπί ὁ λοιπός ὁμοίως . καί ἄλλως , εἰμί ὁ ἀριθμός κινέω ἑαυτοῦ ὁ ψυχή , ἐπεί διάφορος ὁ ὁ Ψυχή μόριον καί ὁ δύναμις , ἀνάγκη μή ὁ αὐτός ἀριθμός εἰμί πᾶς ψυχικός δύναμις . ποῖος οὖν ἀριθμός εἰμί ὁ λογικός ὁ Ψυχή μόριον καί οὗτος ὁ διάφορος δύναμις , ποῖος μέν ὁ διανοητικός , ποῖος δέ ὁ δοξαστικόν , καί ἐπί ὁ ἄλογος ποῖος μέν ὁ φανταστικός ἢ ὁ αἰσθητικός ἢ ὁ Ἄνων τίς , ὁ εἰμί οὐδέ πλάσσω ῥᾴδιος . καί οὗτος οὖν πρός ὁ εἴρω ὁ ἄτοπος ὁ Ξενοκράτης ἕπω δόξα . p . 409 b 18 τρεῖς δέ τρόπος ἀποδίδωμι , κατά ὅς ὁρίζω ὁ φυχήν . συμπεραίνω ὁ εἴρω , ἵνα προωθέω ὁ λείπω . εἶπον γάρ ὅτι ὁ περί Ψυχή εἶπον ὁ μέν εἰς ὁ κινητικός αὐτός ἀποβλέπω , ὁ δέ εἰς ὁ γνωστικός , ὁ δέ εἰς ὁ λεπτομερής ἢ ἀσώματος . ἐλέγχω οὖν ὁ εἰς ὁ κινητικός αὐτός ἀποβλέπω καί εἰς ὁ ἀσώματος , νῦν ἐπί ὁ λοιπός μεταβαίνω . κινέω μέν γάρ αὐτός καί αὐτός βούλομαι , καί οὗτος ἀποδέχομαι ὁ εἰς οὗτος ἀποβλέπω , ὥσπερ καί ὁ εἰς ὁ γνωστικός καί ἀσώματος · μέμφομαι δέ ὁ μέν ὅτι ὁ κινέω οὗτος κινέω λέγω , ὁ δέ ὅτι περιφαντάζομαι ὁ ἀσώματος οὐ κρατέω ὁ λόγος , ἀλλά λεπτομερής αὐτός σῶμα λέγω . οὗτος δέ τίς ἀπορία καί ὑπεναν - τιωθεω ἔχω , διέρχομαι σχεδόν . ἀκολουθέω γάρ ὁ τε κινητικός καί ὁ λεπτομερής λέγω ὁ τε σῶμα διά σῶμα χωρέω καί ὁ οὗτος κινέω ὁ σῶμα ὑπό ὁ Ψυχή , ὥσπερ ὑπό ὁ ὑδράργυρος ὁ Ξυλίνη Ἀφροδίτη , οὗτος δέ ἕπω ὁ δύναμαι πάλιν εἰς ὁ νεκρός σῶμα εἰσέρχομαι κινέω , καί ὁ μή εἰμί στάσις ὁ ζῷον ὁ ψυχή αἴτιος . καί ὁ πρός ὁ αὐτοκίνητον δέ εἴρω λόγος πρόδηλος . λείπω οὖν ἐλέγχω ὁ εἰς ὁ γνωστικός αὐτός ἀποβλέπω , ὅστις ἐκ ὁ στοιχεῖον ὁ εἰμί λέγω αὐτός , ἵνα γνωρίζω ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος · ὅς λόγος φημί πολύς ἀδύνατος ἕπω . p . 409b 26 τίθημι γάρ γνωρίζω ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος , ὥσπερ εἄν εἰμί ὁ ψυχή ὁ πρᾶγμα τίθημι . ἐπεί γάρ γνωστικός εἶδος ὁ ψυχή ἔχω δύναμις , λέγω δέ ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος γιγνώσκω , μονονού λέγω πᾶς ὁ εἰμί ὁ ψυχή εἰμί · ἀλλά ὡς ἄτοπος οὗτος φυγή ἐκ ὁ στοιχεῖον αὐτός ὁ εἰμί ποιέω . ἕπω δέ ὁ λόγος οὗτος πολύς ἀδύνατος . εἰμί γάρ γνωρίζω ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος , οὗτος γνώρισις , ἐκ ὅς αὐτός σύγκειμαι , λέγω δή ὁ στοιχεῖον καί ὁ ἀρχή ὁ εἰμί . οὐ εἰμί δέ ἐν ὁ εἰμί ὁ ἀρχή καί ὁ στοιχεῖον μόνος , ἀλλά εἰμί πολύς καί ἤπειρος ὁ ἀριθμός ὁ παρά ὁ ἀρχή καί ἐκ αὐτός σύγκειμαι , ὅσπερ καί ἀλλήλων καί ὁ ἀρχή διαφέρω . πῶς οὖν οὗτος γιγνώσκω ; ἐκ ὅς μέν οὖν εἰμί οὗτος γιγνώσκω , λέγω δή ὁ στοιχεῖον , οὐκέτι δέ καί αὐτός ὁ ἐκ ὁ στοιχεῖον . χόω ὁ ψυχή οὖον γνωρίζω αὐτός , εἴπερ ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος γιγνώσκω . ὅτι δέ ἕκαστος λόγος εἰμί εἰμί σύνθεσις , παρατίθημι αὐτός οὗτος πιστόω καί ὁ ᾿Εμπεδόκλεια ἔπος οὗτος δηλόω . ὥστε εἰμί δεῖ καί οὗτος γνωρίζω ὁ Ψυχή , δεῖ ὁ λόγος ὁ σύνθεσις αὐτός ἔχω · εἰμί δέ μή ἔχω , οὖον γνωρίζω αὐτός . διόπερ καί ὁ Πλάτων ἐν ὁ Τίμαιος οὐ ἀρκέω ἐκ ὁ στοιχεῖον ποιέω ὁ Ψυχή , ἀλλά καί ὁ σύνθεσις αὐτός κατά ἁρμονικός ἀριθμός ποιέω . εἰμί δέ καί ὁ στοιχεῖον , ἐκ ὅς ὁ πρᾶγμα , ἐν ὁ Ψυχή καί ὁ λόγος ὁ σύνθεσις , κατά ἀνάγκη σύγκειμαι , ἀνάγκη πάλιν πᾶς ὁ πρᾶγμα εἰμί ὁ Ψυχή · εἰμί γάρ καί ὁ στοιχεῖον ὁ ἄνθρωπος ἐν ὁ Ψυχή καί ὁ λόγος ὁ σύνθεσις οὗτος , ἄνθρωπος ἄρα ὁ ψυχή , καί ὁμοίως καί ἐπί λίθος καί ὁ θλάω · οὐδείς γάρ ἄλλος εἰμί ἕκαστος ὁ πρᾶγμα , εἰμί μή ὁ στοιχεῖον μετά ποιός σύνθεσις . εἰμί μέν γάρ ὁ λόγος ὁ σύνθεσις ὁ στοιχεῖον , οἷος ὁ ἡμιόλιος τυγχάνω ἢ ἄλλος ὅστις , κατά ἑαυτοῦ φύω εἰμί , ἄν πιθανότης ἔχω ὁ πλάσμα , ὅτι ἔχω ὁ στοιχεῖον ὁ ψυχή , ἔχω δέ καί ὁ λόγος ὁ πρᾶγμα , οὗτος γιγνώσκω ὁ σύνθετος · ἐπεί δέ ὁ λόγος ὁ σύνθεσις ἐν ὁ συντίθημι στοιχεῖον εἰμί , ἀνάγκη πᾶς ὁ λέγω ἐν ὁ Ψυχή ὁ στοιχεῖον εἰμί , εἰμί δέ καί ὁ λόγος ὁ σύνθεσις ὁ πρᾶγμα , μηδείς ἄλλος λέγω ἢ ὅτι αὐτός ὁ πρᾶγμα ἐν ὁ Ψυχή εἰμί , οἷος ἵππος καί λίθος καί ὁ λοιπός . οὗτος δέ ὅτι ἄτοπος , οὐδέ λέγω δεῖ . ἤπειρος δέ φημί ὁ πρᾶγμα ὅς ὁ φύσις ἀλλά ἐγώ , ἢ εἰμί μή οὗτος , ὁ ἀεί γίγνομαι ἤπειρος . p , 410a4 ὁ δέ χθών ἐπίηρος ἐν εὔστερνος χόανος ὁ ὁ ὀκτώ μοῖρα λαγχάνω νῆστις αἴγλη , τέσσαρες δέ ῾Ηφαίστοιο · ὁ δέ ὀστέον λευκόν γίγνομαι . ἐπεί ὁ ἔπος οὗτος μιμνήσκω πρός πίστις ὁ κατά τις λόγος σύνθεσις ποιέω αὐτός ὁ πρᾶγμα , εἰμί μέλλω παρακολουθέω ὁ ἔπος , δεῖ μικρός εἶπον περί αὐτός . ὀκτώ μοῖρα παραλαμβάνω εἰς ὁ ὁ ὀστέον γένεσις ὁ Εμπεδοκλῆς , ὅς τέσσαρες μέν πῦρ , δύο δέ γῆ , ἀήρ δέ καί ὕδωρ ἀνά εἷς . διά τίς δέ ὀκτώ λέγω ; ἴσος ὅτι εἰς ὁ γένεσις ὁ εἰμί ὁ ἁρμονικός ὁ Πυθαγόρειος παραλαμβάνω ἀριθμός . εἰς ὁ γένεσις οὖν ὁ ὀστέον παραλαμβάνω ὁ ὀκτώ , διότι πρῶτος κύβος ὁ ὁ , ὁ δέ κυβικός σχῆμα ἀπονέμω ὁ γῆ , οὐ ὅτι κυβικός ὁ σχῆμα ὁ γῆ , ἀλλά διά ὁ ἀκίνητος · ὡς οὖν γήϊνος ὁ ὀστέον εἰμί , εἰκότως ὁ κύβος εἰς ὁ αὐτός γένεσις παραλαμβάνω . ὁ δέ κύβος σύγκειμαι ἐκ ἁρμονικός ἀριθμός · ἔχω γάρ πλευρά μέν δώδεκα , γωνία δέ ὀκτώ , ἐπίπεδος δέ ἕξ · ἔχω οὖν ὁ μέν δώδεκα πρός ὁ ὀκτώ ὁ ἡμιόλιος λόγος , πρός δέ ὁ ἓξ ὁ διπλάσιος , ὁ δέ ὀκτώ πρός ὁ ἓξ ὁ ἐπίτριτος . οὗτος δέ ὁ ἀριθμός ποιέω ἁρμονικός λόγος . ὁ μέν γάρ διπλάσιος λόγος ποιέω ὁ διά πᾶς καλέω ἁρμονία . διά πᾶς δέ καλέω , ὅτι σύγκειμαι ἐκ ἡμιόλιος καί ἐπίτριτος λόγος · ὅταν γάρ οὕτως ἔχω ὁ χορδή , ὥστε ὁ μέν πρῶτος πρός ὁ δύο ὁ ἡμιόλιος ἔχω λόγος , ὁ δέ δύο πρός ὁ τρίτος ὁ ἐπίτριτος , τότε ὁ πρῶτος πρός ὁ τρίτος ὁ διπλάσιος ἔχω λόγος , ὡς ἔχω ὁ Ἶβ , # x772 ; , ςݲ · διά πᾶς οὖν ὡς πᾶς ἔχω ὁ ἁρμονικός λόγος . ὁ δέ ἐν ἐπίτριτος λόγος ἁρμονία καλέω διά τέσσαρες . δύο γάρ τίθημι ] πλευρά f 1 r μέν οὖν εἰμί ἐν ὁ ὑπόκειμαι κύβος ὁ ἀπό ὁ Α ἠώς ὁ Μ , γωνία δέ ὁ ἀπό ὁ Ν ἠώς ὁ T . ὁ δέ ἐπί ὁ ἐπιφάνεια , ὅτι # x772 ; , πρόδηλος · τρεῖς γάρ εἰμί διάστασις ἕκαστος δύο πέρας . ἔχω . ὅτι δέ ὁ ὀκτώ κύβος , πρόδηλος . κύβος γάρ εἰμί ὁ ἔχω ὁ τρεῖς διάστασις ἴσος , μῆκος , πλάτος , βάθος , μετρέω δέ οὕτως · λαμβάνω ὁ πλευρά ὁ εἷς διάστασις , πολλαπλασιάζω ἐπί ἑαυτοῦ , οἷος εἰμί ἔχω ἕκαστος οἶος εἰμί ἔχω ἕκαστος πλευρά τρεῖς πῆχυς , ὁ εἷς ἐπί ἑαυτοῦ πολλαπλασιάζω , οἷος τρίς ὁ τρεῖς ἐννέα , εἶτα πάλιν ὁ πλευρά ἐπί ὁ γίγνομαι πολλαπλασιάζω τρίς ἐννέα φημί εἴκοσι ἑπτά στερεός πῆχυς εἰμί ὁ κύβος . οὕτως οὖν καί ἐπί ὁ ἀριθμός · ὅταν γάρ τρεῖς ἀριθμός ἴσος ἐπί ἑαυτοῦ πολλαπλασιάζω , ὁ γίγνομαι ἐκ αὐτός κύβος εἰμί , οἷος δίς δύο τέσσαρες καί δίς τέσσαρες εἰμί . διό καί ὁρίζω αὐτός κύβος λέγω εἰμί ἀριθμός ἴσος Ἰσάκις ἴσος . καί πάλιν ὅταν ὁ ποιέω ὁ τετράγωνος ἀριθμός ἐπί ὁ τετράγωνος πολλαπλασιάζω , κύβος ποιέω · πᾶς δέ ἀριθμός ἐπί ἑαυτοῦ πολλαπλασιάζω τετράγωνος ποιέω · δίς δύο τέσσαρες , καί δίς τέσσαρες # x772 ; . ὁ δέ χθών ἐπίηρος , τουτέστιν ὁ Εὐάρμοστος · Εὐάρμοστος δέ ὡς κυβικός , διότι ἐκ ἁρμονικός ὁ κύβος ἀριθμός . ἐν εὔστερνος χόανος ἀντί ὁ πλατύς · καί γάρ ὁ στέρνον πλατύς ὁ ἄλλος ὁ ζῷον μέρος . ὥσπερ δέ ὁ ποιητής ὑποτίθημι ὁ Ἥφαιστος ἐν χωνεία βάλλω ὁ χρυσός καί ὁ χαλκός καί ὁ λοιπός , οὗτος καί αὐτός ὁ χωνεία ἐν ὁ γῆ ὑποτίθημι . ὁ Ν δύο ὁ ὀκτώ μοῖρα λαγχάνω νῆστις αἴγλη . λέγω δέ ὕδωρ καί ἀήρ δύο μοῖρα ἐν ὁ γῆ ἐμβάλλω . σημαίνω δέ διά ὁ μέν νῆστις παρά ὁ νάω ὁ ὑγρός ὁ ὕδωρ καί ὁ ἀήρ , διά δέ ὁ αἴγλη ὁ διαφανής . τέσσαρες δέ , φημί , ῾Ηφαίστοιο . ὥστε ὁ λείπω δύο γῆ ἄγω ἄν , ὅσπερ ὁ ἀήρ καί ὁ ὕδωρ ἐμβάλλω ἐν ὁ γῆ ὡς ἐν χωνεία ἀποδιαλαμβάνω καί κεράννυμι . ἐπεί δέ καί ξηρός καί λευκός εἰμί ὁ ὀστέον , πλείων παραλαμβάνω γῆ καί πῦρ , δύο μέν γῆ , τέσσαρες δέ πῦρ · ὁ πυρία γάρ οὐσία ὁ λευκός ἀποδίδωμι · ἑκάτερος δέ ὁ ὑγρός οὐσία , ὁ τε ὁ ἀήρ λέγω καί ὁ ὁ ὕδωρ , ἀνά ὅς μοῖρα . καί ἄλλως , εἰμί ἐσθίω ὁ ὀκτώ εἰς ἁρμονικός κατατέμνω ἀριθμός , οὐ οἷος τε εἰμί εἰς ἄλλος διαιρέω ἢ εἰς ὅς διαιρέω . ἐσθίω μέν γάρ εἰς δ διαιρέω , ἵνα ἕκαστος ὁ στοιχεῖον ἀποδίδωμι τις μοῖρα , εἰς ἴσος δέ οὐ ἐσθίω διά ὁ εἴρω λόγος · περιλείπομαι οὖν ἢ εἰς δύο τριάς καί δύο μόνος , ἢ ὡς αὐτός διαιρέω . ἀλλά ὁ δύο τριάς οὐ ἔχω ἁρμονικός λόγος πρός ἀλλήλων , ὥσπερ οὐδέ ὁ δύο μόνος , ἐκεῖ μέντοι πλείων ὁ ἁρμονικός σχέσις · καί γάρ ὁ τετράς πρός ὁ δυάς καί οὗτος πρός ὁ μόνος ἁρμονικός σῴζω λόγος . p . 410a 13 ἔτι δέ πολλαχῶς λέγω ὁ εἰμί · σημαίνω γάρ ὁ μέν ὅδε τίς , ὁ δέ ποσός , ὁ δέ ποιός . εἰμί ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος γιγνώσκω , καί διά οὗτος δεῖ αὐτός ἐκ ὁ στοιχεῖον ὁ εἰμί εἰμί , ἐπεί πολύς , φημί , ὁ εἰμί , διαιρέω δέ εἰς ὁ δέκα κατηγορία , γιγνώσκω δέ πᾶς ὁ εἰμί ὁ ψυχή , ἢ ἀνάγκη κοινός τις εἰμί ἀρχή ὁ δέκα κατηγορία καί στοιχεῖον , ἐκ ὅς εἰμί ὁ ψυχή γιγνώσκω πᾶς ὁ εἰμί , ἢ κοινός μή εἰμί ἀρχή , ἀλλά ἕκαστος κατηγορία ἴδιος εἰμί ἀρχή , οἷος οὐσία μέν ὕλη καί εἶδος , ποσός δέ ἤτοι ὁ συνεχής ποσός καί ὁ διορίζω , ἤτοι ὁ σημεῖον καί ὁ μόνος ὁ μέν γάρ ἀρχή ὁ συνεχής ποσός , ὁ δέ ὁ διορίζω ) , ὁμοίως δέ καί ἕκαστος ὁ ἄλλος ἀρχή τίνω εἰμί ἀρχή δέ νῦν ὁ κατηγορία λέγω ὁ . στοιχειώδης καί συγκατατάσσω , ὥσπερ καί λίθος τυγχάνω εἰμί ἀρχή καί ὁ οὐσία , εἰμί δέ καί ὁ τέσσαρες στοιχεῖον ) , ἢ οὖν ἐκ πᾶς εἰμί ὁ ἀρχή ὁ κατηγορία ἢ ἐκ ὁ ὁ οὐσία . ἀλλά εἰμί ἐκ ὁ ὁ οὐσία ἀρχή εἰμί ὁ ψυχή , πῶς γιγνώσκω ὁ ποσός ἢ ποιός ἢ ὁ ἄλλος κατηγορία ; εἰμί δέ ἐκ ὁ ὁ ποσός ἀρχή ὁ ψυχή ἤ τις ἄλλος ὁ παρά ὁ οὐσία , πῶς ἐκ ὁ ἀρχή ὁ ποσός οὐσία γίγνομαι ; ὁ γάρ ψυχή οὐσία εἰμί . καί πάλιν πῶς ὁ λοιπάς γιγνώσκω κατηγορία ; εἰμί δέ ἐκ πᾶς ὁ ἀρχή εἰμί ὁ κατηγορία , εἰμί ὁ αὐτός καί οὐσία καί ποσός καί ποιός καί ἕκαστος ὁ ἄλλος κατηγορία · οὗτος δέ ἀδύνατος , διότι ὁ στοιχεῖον ὁ ποσός ποσός ποιέω καί ὁ ποιέω ποιός , καί ἐπί ὁ ἄλλος ὁμοίως , ἀδύνατος δέ ὁ ψυχή ποσός ἢ ποιός εἰμί οὐσία εἰμί . εἰμί δέ τις λέγω ὅτι ὁ μέν τίς αὐτός εἰμί οὐσία , ὁ δέ ποσός , ὁ δέ ποιός , ὁ δέ ἕκαστος ὁ ἄλλος , πῶς ἐκ οὗτος εἷς εἰμί ὁ ψυχή λέγω · οὐδείς γάρ ἐκ οὗτος συντίθημι εἷς γίγνομαι . ἔτι δέ ἀνομογενής εἰμί αὐτός ἑαυτοῦ . ἔτι τε ποῖος ὁ Ψυχή μόριον ἢ δύναμις ποῖος ὁ κατηγορία ἀνατίθημι , ἀδύνατος πλάσσω . λείπω οὖν ὁ κοινός λέγω εἰμί στοιχεῖον ὁ κατηγορία ὁ δέκα , ἐκ ὅς ὁ ψυχή εἰμί . οὗτος δέ ἀδύνατος · οὐδείς γάρ εἰμί κοινός γένος ὁ δέκα κατηγορία , ἀλλά διαιρέω εἰμί οὗτος ἀπό ἀλλήλων , οὐδείς κοινός γένος συνάπτω · ὁ γάρ εἰμί ὁμώνυμος αὐτός κατηγορέω . εἰμί δέ τις εἶπον ῾ ἀλλά εἰμί καί ποσός τίς καί ποιός συνουσιόομαι ὁ οὐσία , ὥστε δύναμαι οὐσία εἰμί ἀντιλαμβάνω καί ποσός καί ποιέω · ὁ γάρ πῦρ ὡς μέν σῶμα εἰμί ἔχω συνουσιόομαι καί ειδοποιώ αὐτός ὁ τριχῆ διαστατός , ὡς δέ πῦρ ὁ θερμός καί ξηρός ποιότης , λέγω | οὖν πρός οὗτος f 1 v ὅτι , εἰμί καί οὗτος εἰμί , πῶς γιγνώσκω ὁ ὑπό ὁ λοιπάς κατηγορία πρᾶγμα ; ἔπειτα εἰμί καί εἰμί τίς ποσός καί ποιός ειδοποιώ τις οὐσία , ἀλλά οὖν ὁ ὡς συμβαίνω ποσός καί ποιός , ὅς γίγνομαι καί ἀπογίγνομαι , οὗτος οὖον γιγνώσκω μή εἰμί ἐκ ὁ ἀρχή ὁ ποσός καί ὁ ποιέω . ὁ δή λέγω , φημί , ἐκ ὁ ἀρχή ὁ εἰμί εἰμί ὁ ψυχή οὗτος τε συμβαίνω ὁ ἄτοπος , καί ἔτι ἐκ ὁ ὁ εἴρω ὁμοιότης εἰμί εὑρίσκω καί πολύς ἕτερος αὐτός τοιοῦτος ἕπομαι . p . 410 a 23 ἄτοπος δέ καί ὁ φαίνω μέν ἀπαθής εἰμί ὁ ὅμοιος ὑπό ὁ ὁμοιόω , αἰσθάνομαι δέ ὁ ὅμοιος ὁ ὁμοιόω . ἐκεῖνος , φημί , τίθημι ὅτι οὖον πάσχω ὁ ὅμοιος ὑπό ὁ ὁμοιόω , ὡς καί ὁ ἀλήθεια ἔχω · οὔτε γάρ ὁ ξηρός ὑπό ὁ ὁμοίως ξηρός πείθω σέτα οὔτε ὁ ὑγρός ὑπό ὁ ὁμοίως ὑγρός οὔτε ὁ ἄλλος οὐδείς . εἰμί γάρ καί πάσχω ὁ λύχνος ὑπό μέγας λαμπάς ἀποσβέννυμι , ἀλλά οὐ ὅς ὅμοιος πάσχω , ἀλλά ὅς ἀνόμοιος · ὡς ἀσθενής γάρ ὑπό ὁ ἰσχυρός . εἰμί τοίνυν οὖον πάσχω ὁ ὅμοιος ὑπό ὁ ὁμοιόω , πῶς πάλιν φημί ὅτι ὁ ὅμοιος ὑπό ὁ ὁμοιόω γιγνώσκω ; ὁ γάρ γιγνώσκω πάσχω , ποιέω ὁ γιγνώσκω . ὁ τε γάρ αἰσθητός ποιέω εἰς ὁ αἰσθητήριον διακρίνω αὐτός ἢ συγκρίνω , ἢ ἁπλόος κινέω , ὁ τε γιγνώσκω κινέω ὑπό ὁ γνωστός , ὡς καί αὐτός δοκέω · ὁ γάρ αἰσθάνομαι ὁ ψυχή κινέω λέγω . ὥστε εἰμί οὖον πάσχω ὁ ὅμοιος ὑπό ὁ ὁμοιόω , ποιέω δέ καί πάσχω ὁ τε γιγνώσκω καί ὁ γιγνώσκω , οὐ ἄρα ὁ ὅμοιος ὑπό ὁ ὁμοιόω γιγνώσκω . καί αὐτός δέ φημί ἐν ὁ περι γένεσις καί φθορά οὖον ὁ τυγχάνω ὑπό ὁ τυγχάνω πάσχω · οὔτε γάρ ὁ πάντῃ ἀνόμοιος ποιέω πρός ὁ ἀνόμοιος ὅστε ὁ πάντῃ αὐτός , ἀλλά δήω ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω πῇ μέν ὅμοιος εἰμί , πῇ δέ ἀνόμοιος , δύναμις μέν ὅμοιος , ἐνέργεια δέ ἀνόμοιος . ποιέω γάρ ὁ θερμός εἰς ὁ ψυχρός , δύναμις μέν θερμός εἰμί , ἐνέργεια δέ ψυχρός . ἐν ποιέω δέ ὁ ἄγαν θερμός εἰς ὁ μέτριος θερμός , ἀλλά οὐ ὅς θερμός ποιέω , ἀλλά ὅς ψυχρός · ὁ γάρ κακός θερμός μετέχω ψυχρός . συνάγω οὖν ἐκ οὗτος ὅτι καί ἑαυτοῦ ὁ ἐναντίος λέγω ὁ φάσκω ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος γιγνώσκω ὁ Ψυχή , οὗτος τε λέγω καί ὅτι ὁ ὅμοιος ὑπό ὁ ὁμοιόω ἀπαθής . p . 410 a 27 Πόλλας δέ ἀπορία καί δυσχέρεια ἔχω ὁ λέγω καθάπερ Εμπεδοκλῆς . To φάσκω ὁ ὅμοιος ὑπό ὁ ὁμοιόω γνωρίζω , καθάπερ Εμπεδοκλῆς λέγω λέγω μέν γάρ γαῖα ὁράω ” , καί εἰμί τις ἄλλος ὁ οὗτος λέγω , πολύς μέν ἀτοπία καί ἀπορία ἔχω ἤδη ἐλέγχω · μάλιστα δέ ἐλέγχω ὑπό ὁ νῦν λέγω . ὁ γάρ νῦν λέγω φημί ἀντί ὁ ὁ λέγω · σημαίνω δέ ὁ γάρ σύνδεσμος ἐπάγω αἰτιολογικός εἰμί , ὅσος γάρ εἰμί καί ὁ ἑξῆς . εἰμί γάρ διά οὗτος ῾γαίῃ γαῖα μέν γάρ γαῖα ὁράω ” , διότι ὁ ὅμοιος ὑπό ὁ ὁμοιόω γνωρίζω , ἐσθίω ὁ μᾶλλον ἐγγίζω ὁ ὁ μᾶλλον αὐτός γιγνώσκω . νῦν δέ ἐναντίος εἰμί · ὁ γάρ ἐν ἐγώ ὁ μᾶλλον γῆ μετέχω , θρίξ καί ὀστέον καί ὄνυξ , παντελῶς εἰμί ἀναίσθητος , παντελῶς δέ ἀναίσθητος εἰμί εὔδηλος ὡς οὐδέ ὁ ὅμοιος αἰσθάνομαι . καίτοι ἐσθίω γε αἰσθητικός εἰμί μᾶλλον καί γνωριστικός ὁ γῆ , εἰμί ὁ ὅμοιος ὑπό ὁ ὁμοιόω γιγνώσκω . οὐ ἄρα ἀλήτης γυναικοπληθής ὁ λόγος οὗτος . εἰμί δέ τις ὁ νῦν καί ὁ ἤδη λέγω ἀκούω , δύναμαι πρός ὁ προσεχῶς εἴρω ἐξακούω · ὁ γάρ μή δύναμαι πάσχω ὁ ὅμοιος ὑπό ὁ ὁμοιόω , εἰμί δέ καί ὁ αἰσθάνομαι , ὡς καί αὐτός δοκέω , πάσχω τίς καί κινέω , ἐλέγχω εἄν μάλιστα ὁ λόγος ὁ λέγω ὁ ὅμοιος ὑπό ὁ ὁμοιόω γιγνώσκω . ἀλλά , ὡς εἶπον , ἐπεί ἐπιφέρω ὁ γάρ σύνδεσμος , μᾶλλον εἄν εἰμί ὡς πρός ὁ ἐπάγω λέγω ὁ νῦν λέγω . p . 410b2 ἔτι δέ ἕκαστος ὁ ἀρχή ἄγνοια πλείων ἢ σύνεσις ὑπάρχω · γιγνώσκω μέν γάρ εἷς ἕκαστος , πολύς δέ ἀγνοέω · πᾶς γάρ ὁ ἄλλος . εἰμί γάρ γαῖα μέν γαῖα ὁράω , ὕδωρ δέ ὕδωρ , ἕκαστος ἄρα ὁ ἀρχή εἷς γνωρίζω πλείων ἀγνοέω . ὥστε ἀγνωσία μᾶλλον ἢ γνῶσις αἴτιος ὁ στοιχεῖον . δοκέω δέ οὗτος ὁ ἐπιχείρημα οὐ εἰς ἄτοπος ἀπάγω ὁ λόγος , ἀλλά μόνος ὁ ἕπω ὁ δόξα λέγω · τίς γάρ οὗτος ἄτοπος , εἰμί ἕκαστος εἷς μέν γνωρίζω , ἀγνοέω δέ ὁ ἄλλος ; καί γάρ ὁ ἁφή γιγνώσκω μέν ὁ ἁπτός , ἀγνοέω δέ ὁ τε ὁρατός καί ὁ ἀκουστός καί ὀσφραντός καί γευστός , καί ὁ ἄλλος δέ αἴσθησις ὁμοίως . οὗτος δέ ὁ ἐπιχείρημα δοκέω ἐπί ὁ φίλιος μᾶλλον δείκνυμι ὁ ἄτοπος , περί ὅς ἐπάγω ὁ ἑξῆς , καί διά οὗτος προλαμβάνω ἐπί ὁ στοιχεῖον ὁ ἄλλος , ἵνα ὁ ἀκόλουθος καί ἐπί ὁ φίλιος ἐπάγω . p . 410b4 συμβαίνω δέ Ἐμπεδοκλῆς καί ἄφρων εἰμί ὁ θεός · μόνος γάρ ὁ στοιχεῖον εἷς οὖον γνωρίζω , ὁ νεῖκος · καί οὗτος , φημί , ἄτοπος τῆ Εμπεδοκλῆς ἕπω δόξα , ὅτι ὁ θεός αὐτός ἄφρων ὁ θνητός σύγκριμα εἰμί . σύγκειμαι γάρ πᾶς ἐκ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον , ἔτι τε καί ὁ νεῖκος καί ὁ φίλιος , καί διά οὗτος πᾶς γιγνώσκω ὁ ἔχω ὁ ἀρχή πᾶς , ὁ Σφαῖρος , ὅς θεός λέγω , οὖον μετέχω ὁ νεῖκος οὖον γιγνώσκω αὐτός · οὐτος γάρ γίγνομαι αὐτός κατά ὁ ἐπικράτεια ὁ φίλιος · ὁ δέ θνητός | ἐκ πᾶς εἰμί ὁ στοιχεῖον πᾶς γνωρίζω . διό φημί “ γαῖα μέν γάρ γαῖα ὁράω ” καί “ στοργή δέ στοργή , νεῖκος δέ τε νεῖκος λυγρός ” . τις δέ ἐπί ὁ φίλιος ὁ θεός ἐκλαμβάνω , ὅτι ὁ θεός ὅς φημί οὗτος δέ εἰμί αὐτός ὁ φίλιος ) ὁ νεῖκος ἅτε ἐναντίος εἰμί οὖον γνωρίζω · ὥστε ἄφρων εἰμί ὁ συντίθημι ἐκεῖνος καί οὗτος γιγνώσκω . εἰμί δέ τις εἶπον ὅτι οὐδέ ὁ λοιπάς στοιχεῖον εἶμι , ἔτι ἄτοπος ὁ λόγος . ἵστημι δέ ὁ μέν ἄλλος στοιχεῖον γιγνώσκω ὁ φίλιος ἔχω ἐν ἑαυτοῦ οὗτος ἕκαστος , ἵνα καί γνωρίζω αὐτός . εἰμί οἶδα τις καί οὗτος συγχωρέω καί στοιχεῖον εἰμί ἐν ἀλλήλων , ὁ μέντοι νεῖκος οὖον ἔχω ἐν ἑαυτοῦ · εἰμί γάρ ὁ ἐναντίος ἅμα , ὅσπερ ἀδύνατος . δοκέω δέ ὁ ἐπί ὁ σφαῖρος ἐξήγησις εἰμί προσφυής . καλῶς δέ ἐπισημειόομαι ὁ Ἀλέξανδρος ὡς ὁ ἐπιχείρησις οὗτος ἔνδοξος εἰμί . οὖον γάρ ἄφρων ὁ θεός ὁ χείρων οὐ ἔχω ἀντίληψις · ἀγαθός γάρ αὐτός ὁ ἀγαθός μόνος ἀντιλαμβάνω . νω , ἀνεννόητος δέ εἰμί ὁ χείρων . p . 410b7 ὅλος δέ διά τίς αἴτιος οὐ ἅπας ψυχή ἔχω ὁ εἰμί ; πάνυ γε · εἰμί γάρ ὁ στοιχεῖον ὁ ψυχή , πᾶς δέ ὁ εἰμί ἐκ ὁ στοιχεῖον ἢ πᾶς ἢ τις ἢ εἷς , οἷος ὁ κρύσταλλος ἐκ εἷς ὁ ὕδωρ , ἐσθίω πᾶς ἔμψυχος εἰμί καί αἰσθητικός , καί ἕκαστος ὁ συντίθημι σῶμα ἢ πᾶς γιγνώσκω ὁ εἰμί , εἰμί ἐκ πᾶς εἰμί ὁ στοιχεῖον , ἢ τις , εἰμί ἐκ τις , ἢ εἷς , εἰμί μή συντίθημι εἰμί , ἀλλά ἐκ εἷς στοιχεῖον , ὡς ὁ κρύσταλλος . p . Β 10 Ἀπορέω δέ ἄν τις καί τίς ποτός εἰμί ὁ ἑνοποιέω αὐτός · ὕλη γάρ ἔοικα ὁ στοιχεῖον εἰμί . κύριος δέ ἐκεῖνος ὁ συνέχω ὅς τίς ποτός εἰμί . ἐπεί ἐκ ὁ στοιχεῖον λέγω ὁ Ψυχή , οὗτος δέ διακρίνω εἰμί καί ὕλη λόγος ἐπέχω , εἴπερ μή ἁπλόος στοιχεῖον λέγω ὁ Ψυχή , ἀλλά ἐκ ὁ στοιχεῖον , τίς ὁ ἑνοποιέω ὁ διακρίνω οὗτος στοιχεῖον συνέρχομαι εἰς ὁ ὁ Ψυχή γένεσις , εἰμί γε εἷς εἰμί ὁ ψυχή ἐκ πλείων εἰμί ὁ στοιχεῖον ; ἐκεῖνος οὖν ὁ ὁ ἕνωσις αὐτός αἴτιος οὗτος εἄν εἰμί ψυχή . ἐν ὅς δέ εἰμί ὁ μέν συνέχω ὁ δέ συνέχω , πρῶτος ὁ φύσις καί καλός ὁ συνέχω ὁ συνέχω · ὥστε εἰμί ἐν ὁ σύνθετος ὁ συνέχω καί κύριος ὁ ψυχή διαπίπτω γάρ οὗτος ἐξέρχομαι ὁ σύγκειμαι ) ὁ συνέχω δέ οὗτος καί ἄρχω ὁ φύσις , ὁ ψυχή ἄρα ἄρχω , ὁ δέ στοιχεῖον ἐκ ὁ Ψυχή ἔχω ὁ ἕνωσις καί ὁ συνέχεια ὕστερος ἄν ἔχω τάξις . ὥστε ὁ ψυχή ἀρχοειδής ὁ στοιχεῖον . καί γάρ ἐν ὁ ἐκ εἶδος καί ὕλη ὁ ἀρχοειδής καί ὁ φύσις πρῶτος ὁ εἶδος εἰμί · διά οὗτος γάρ ὁ ὕλη , εἰμί γε ὁ μέν ὅς ἕνεκα , ὁ δέ ὕλη ἕνεκα ὁ , καί πρός ὁ οὗτος ὑποδοχή ὁ ἐπιτηδειότης εὐτρεπίζω ὁ ὕλη . ἐν δέ ὁ ἔμψυχος ὁ εἶδος ὁ ψυχή · πρῶτος ἄρα ὁ φύσις ὁ ψυχή . ἐκεῖνος δέ φημί πᾶς ἀρχή εἰμί ὁ στοιχεῖον , καί ὁ συνέχω ὁ Ψυχή ὁ συνέχω ὁ στοιχεῖον ἀρχή εἰμί φημί καί αἴτιος . οὕτως δέ εἄν εἰμί ὁ ἐπιχείρημα · ὁ κύριος συγχέω , ὁ ψυχή δέ κύριος , οὗτος ἄρα συγχέω · ὁ δέ συνέχω ἀρχοειδής · ὁ ψυχή ἄρα ἀρχοειδής . οὐ ἄρα ὁ στοιχεῖον ἀρχή ὁ εἰμί πᾶς . ὁ δέ Ψυχή εἰμί τίς κρατύς καί ἄρχω ἀδύνατος . ὁ γάρ ψυχή ὁ μέν σῶμα οὗτος , ἔτι δέ καί ὁ πνεῦμα τίμιος , ὁ δέ νόος μόνος οὖον προγενής · ὁ δέ νόος καί ὁ Ψυχή τίμιος καί προγενής , ἅτε χωριστός ἔχω ὁ οὐσία · ὥστε ἀρχικός πᾶς ὁ νόος κατά φύσις . πῶς οὖν ἐκεῖνος φημί ὁ στοιχεῖον ; εὔλογος γάρ ὁ τίμιος ὁ φύσις οὗτος καί προγενής εἰμί . p . 410bl4 εὔλογος γάρ εἰμί οὗτος προγενής καί κύριος κατά φύσις . ἐναργής ἄρα καί διά οὗτος χωριστός εἰμί βούλομαι ὁ νόος ὁ Ἀριστοτέλης , εἰμί γε καί ὁ Ψυχή αὐτός φημί προγενής εἰμί . νόος δέ λέγω ὁ λογικός Ψυχή , ψυχή δέ ὁ λοιπός . ἐντεῦθεν ἔχω ὁ λύσις ὅς ἀπορέω ἀνωτέρω οὐ ἐπιλύω , ἡνίκα λέγω ἕπω ὁ κρᾶσις ὁ ὁ σῶμα ὁ ὁ Ψυχή κινέω . οὗτος γάρ συμβαίνω , ὅταν παρά φύσις ἔχω ὁ ἄνθρωπος . ὅταν γάρ μή ἄρχω ὁ νόος , ὅσπερ εἰμί κατά φύσις ὁ ἀρχικός , ὁ τάξις ἀντιστρέφω ἕπω ὁ κρᾶσις ὁ σῶμα ὁ ὁ Ψυχή δύναμις · ὅταν δέ ὁ νόος ἄρχω , τότε κατά φύσις ἔχω ὁ ἄνθρωπος οὐκέτι ὁ κρᾶσις ὁ σῶμα ἀκολουθέω ὁ ὁ Ψυχή δύναμις , ἀλλά ἕπω ὁ Ψυχή ὁ σῶμα . p . 410b16 πάνετες δέ καί ὁ διά ὁ γνωρίζω καί αἰσθάνομαι ὁ εἰμί ὁ ψυχή ἐκ ὁ στοιχεῖον ποιέω αὐτός , καί ὁ ὁ κινητικός , οὖον περί πᾶς λέγω Ψυχή . εἰς τρεῖς διαιρέω ὁ περί Ψυχή εἶπον , εἰς τε ὁ εἰς ὁ κινητικός ἀποβλέπω , καί ὁ εἰς ὁ αἰσθητικός , καί ὁ εἰς ὁ ἀσώματος , καί ἐλέγχω ἴδιος ἕκαστος ὁ δόξα οὗτος ὡς γάρ ἤδη εἶπον , ἕκαστος αὐτός ὁ μέν τίς ἀποδέχομαι , ὁ δέ ψέγω · ὅτι μέν γάρ ὁ κινέω ὁ ψυχή εἴρω καί ὁ αἰσθητικός , καί ὅτι δήω νομίζω ὅτι μάλιστα ἀσώματος εἰμί ὁ ψυχή ἀποδέχομαι , ψέγω δέ ὁ μέν ὄψ δήω νομίζω ὁ κινέω αὐτός κινέω , ὁ δέ ὅτι ἐκ ὁ ἀρχή εἰμί αὐτός διά ὁ ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος γιγνώσκω , ὁ δέ | ὅτι περιφαντάζομαι καλῶς ὁ ἀσώματος οὐ κρατέω ὁ ἔννοια , ἀλλά εἰς λεπτομερής καταφέρω σῶμα ) οὗτος οὖν ὁ δόξα ἴδιος ἕκαστος ἐλέγχω καί δείκνυμι ὁ ἕκαστος ἕπομαι ἄτοπος , νῦν πρός πᾶς κοινός τις ἔλεγχος κατατείνω · συμβαίνω γάρ , φημί , οὗτος πᾶς μή περί πᾶς Ψυχή διαλείπω . καί ὁ μέν ὁ κινητικός σῶμα αὐτός εἶπον ἢ λεπτομερής ἀμφότερος ὁ κινέω χαρακτηρίζω οὐδείς οὔτε περί ὁ φυτικός Ψυχή εἰμί ἐρῶ οὔτε περί ὁ ὁ ζωόφυτο · οὖον γάρ ὁ οὗτος ψυχή ὁ κινέω χαρακτηρίζω · οὐδείς γάρ οὗτος κινέω κατά τόπος . καί περί μέν ὁ φυτός δῆλος · δοκέω δέ εἄν ὁ ζωόφυτο κινέω , οἷος ὁ σπόγγος . οὐ εἰμί δέ κίνησις οὗτος τοπικός · οὖον γάρ ἀμείβω τόπος , ἀλλά οἷος συστολή τις καί διαστολή εἰμί · κίνησις δέ λαμβάνω ἐκεῖνος ὁ ἐκ τόπος εἰς τόπος ἀμείβω ποιέω κατά ὅλος ὁ πρᾶγμα · οὗτος δέ ἀκίνητος ὁ ολότητα . ὁ δέ εἰς ὁ γνωστικός καί αἰσθητικός καί αὐτός οὐδείς περί ὁ φυτικός εἴρω · ὁ γάρ φυτόν ἔμψυχος μέν ἀναίσθητος δέ καί γνῶσις ἄμοιρος . p . 410 b 20 καίτοι γε δοκέω οὗτος μόνος ὁ κίνησις κινέω ὁ ψυχή ὁ ζῷον . εἶπον ὅτι ὁ εἰς ὁ κινητικός ἀποβλέπω οὖον περί πᾶς Ψυχή διαλέγω οὔτε γάρ περί ὁ ὁ φυτός οὔτε περί ὁ ὁ ζωόφυτο , ὅσπερ ζωόφυτο αἴσθησις μέν μετέχω , κίνησις δέ ὁ κατά τόπος οὖον ) , ἵνα μή τις εἶπον ὅτι καί οὗτος κινέω ἀλλοιόω γάρ καί αὐξάνω καί ὁ φυτόν καί ὁ ζωόφυτο ) , διά οὗτος προστίθημι οὗτος μόνος ὁ κίνησις , λέγω δή ὁ κατά τόπος , κινέω ὁ ψυχή ὁ ζῷον . εἰμί τοίνυν οὗτος μόνος ὁ κίνησις ὁ ψυχή κινέω , ὁ ἀπό ὁ κινητικός ὁρίζω αὐτός οὐ ἄν περί πᾶς λέγω Ψυχή . ὅτι γάρ ἀλλοίωσις καί αὔξησις οὐ εἰμί Ψυχή κινέω , πρόδηλος ἐκ ὅς καί ὁ ἄψυχος καί αὐξάνω , ὡς ὁ λίθος , καί ἀλλοιόω , ὡς ἅπας ὁ ἐν γένεσις , ὁ δέ κατά τόπος ὁ ἐκ ἑαυτοῦ καί κατά ὁρμή γίγνομαι μόνος ὁ ζῷον κινέω . ἔτι ἐκεῖνος μέν ἕκαστος ὁ κίνησις εἰμί καί καθό ἔμψυχος εἰμί ποτέ κινέω , ἀλλά οὐ ὑπό ὁ Ψυχή ἀλλά ὑπό τίνω ἔξωθεν ἢ γάρ ὑπό ὁ αἰσθητής ἢ ὑπό ὁ νοητός ἢ ὑπό ὁ προσκρίνω τε καί αὐξάνω , κατά ὁ ψυχή μέντοι καί καθό ἔμψυχος ) , ὁ δέ κατά ὁρμή οὖον καθό ἔμψυχος μόνος , ἀλλά καί ὑπό ὁ Ψυχή κινέω δοκέω . p . 410 b 21 Ὀμοίως δέ καί ὅσος ὁ νόος καί ὁ αἰσθητικός ἐκ ὁ στοιχεῖον ποιέω . δείκνυμι πῶς ὁ ἀπό ὁ κινέω ὁ ψυχή ὁρίζω οὖον περί πᾶς Ψυχή λέγω , δείκνυμι πάλιν ὅτι οὐδέ ὁ ἀπό ὁ γνωρίζω αὐτός ὁρίζω περί πᾶς διαλέγω . ὡς αἴσθησις δέ καί νόος ὁ αὐτός λέγω ψυχή ὁ ἀπό ὁ γνωρίζω αὐτός ὁρίζω καί διά οὗτος ἐκ ὁ στοιχεῖον αὐτός συνίστημι οὕτως εἶπον · οὗτος γάρ λέγω φανερῶς μέν Δημόκριτος , δοκέω δέ λέγω καί ὁ Ἀναξαγόρας . οὐδέ οὗτος οὖν περί πᾶς Ψυχή διαλέγω · οὖον γάρ ἄν οὗτος λέγω περί ὁ μή ἔχω Ψυχή αἴσθησις τε καί νόος · οὗτος γάρ ὁ Ψυχή ὁ γνωριστικός , νόος τε καί αἴσθησις . οὖον διαλέγω οὖν οὐδέ οὗτος περί ὁ φυτικός · οὖον γάρ αἰσθάνομαι ὁ φυτός . καί οὗτος μέν κοινός ὁ ὁ κινητικός λέγω καί ὁ x003E ; αἰσθητικός · ὁ γάρ φυτόν οὔτε κινέω οὔτε αἰσθάνομαι . δοκέω δέ περί πλείων διαλέγω ὁ ὁ αἰσθητικός εἶπον · περιλαμβάνω γάρ καί ὁ ζωόφυτο , ὅσπερ ὁ ὁ κινητικός λέγω οὖον περιλαμβάνω . ἀπορέω δέ ἄν τις πρός αὐτός , τίς δήποτε , εἰμί ἐκ ὁ στοιχεῖον ὁ ψυχή , ἵνα γνωρίζω , ὁ μέν ὁ Ψυχή καί αἰσθάνομαι καί διανοέομαι , ὁ δέ αἰσθάνομαι μόνος . ὁ αὐτός καί πρός ὁ ὁ κινητικός λέγω εἶπον ἁρμόζω · διά τίς γάρ ὁ αὐτός εἰμί φύσις ὁ μέν καί κατά τόπος κινέω , ὁ δέ οὖον ; p . 410b24 εἰμί δέ τις καί οὗτος παραχωρέω καί τίθημι ὁ νόος μέρος τίς ὁ Ψυχή , ὁμοίως δέ καί ὁ αἰσθητικός . τουτέστιν εἰμί καί συγχωρέω πᾶς Ψυχή μόριον εἰμί ὁ νόος καί ὁ αἰσθητικός , ἢ ὡς αὐτός εἰμί ἢ ὡς συντρέχω οὗτος , ὡς ἔνθα εἄν εἰμί αἴσθησις , εἰμί καί νόος , ὡς δοκέω λέγω ὁ Πυθαγόρειος , εἰς πᾶς σῶμα μετάγω ὁ Ψυχή , ἀλλά οὖν οὐδέ οὕτως περί πᾶς εἰμί διαλέγω ὁ ἀπό ὁ γνωρίζω ὁ οὐσία αὐτός ὁρίζω · ὁ γάρ φυτικός οὖον φύω γνωρίζω οὐδέ αἰσθάνομαι . οὔτε οὖν περί πᾶς οὔτε περί οὐδείς ὅλος . εἰμί γάρ καί ὅτι μάλιστα πᾶς ψυχή καί νόος καί αἴσθησις ἔχω , ἀλλά ἔχω καί ὁ θρεπτικός δύναμις καί αὐξητικός καί γεννητικός , ἄλλος εἰμί ὁ γνωριστικός δύναμις , καί φανερός ἐκεῖνος ἐν πᾶς ὁ ψυχή ἔχω ἔνειμι , περί ὅς οὐδείς λέγω . ἀλλά οὐδέ περί ὁ κατά τόπος κινητικός . ὥστε εἰμί ἐν ἅπας ἔμψυχος οὗτος , οὗτος δέ περί αὐτός οὐδείς λέγω , περί οὐδείς ὅλος διαλέγω . ὡς εἷς γάρ τίς εἰμί ἐν ἕκαστος ὁ ἄτομος ψυχή , πλείων δέ δύναμις ἢ μόριον χράομαι · περί ὅς μή πᾶς διαλέγω οὐδέ περί εἷς ὅλος ἄγω εἄν διαλέγω . οὗτος δέ ἴσως καί ἀντιπίπτω εἰμί λύσις · ἵνα γάρ μή τις ὑπέρ ὁ ὁ γνωριστικός ὁ ψυχή εἰμί τίθημι ἀπολογέομαι εἶπον ὅτι οὖον περί πᾶς Ψυχή αὐτός ὁ λόγος , ἀλλά περί ὁ ἀνθρώπινος , ὅς πᾶς ἴδιος ὁ γιγνώσκω , διά οὗτος φημί ὅτι οὐδέ περί ὅλος εἷς ποιέω ὁ λόγος . ὁ γάρ ἀνθρώπινος ψυχή οὖον πᾶς κατά ὅλος ἑαυτοῦ γνωριστικός εἰμί · εἰμί γάρ καί ἐν οὗτος καί ὁ θυμικός καί ἐπιθυμητικός καί φυτικός , ὅς οὐδείς αἴσθησις μετέχω . οὐδέ περί ὁ ἀνθρώπινος ἄρα πᾶς διαιλέγω . | p . 410b27 16 αὐτός δέ πάσχω καί ὁ ἐν ὁ Ὀρφικός καλέω ἔπος λόγος . λέγω εἶπον , ἐπεί μή δοκέω Ὀρφεύς εἰμί ὁ ἔπος , ὡς καί αὐτός ἐν ὁ περι φιλοσοφία λέγω · αὐτός μέν γάρ εἰμί ὁ δόγμα , οὗτος δέ φημί Ονομάκριτος ἐν ἔπος κατατείνω . λέγω οὖν ἐκεῖ ὅτι ὁ ψυχή ὑπό ὁ ἄνεμος ἐκ ὁ πᾶς φέρω ἀναπνέω ὑπό ὁ ζῷον . ὥστε καί οὗτος ὁ λόγος οὖον περί πᾶς Ψυχή λέγω · οὖον γάρ πᾶς ἀναπνέω ὁ ἔμψυχος · κέω ὁ ἔντομα οὐδέ ὁ φυτός . φημί δέ αἰνίσσομαι ὁ ἔπος διά μέν ὁ ἀναπνοή ὁ ἐπιτηδειότης ὁ δέχομαι ὁ ψυχή σῶμα , διότι ὁ ἀναπνοή καταψύχω ὁ ἔμφυτος θερμός εἰς συμμετρία ἄγω , ὁ δέ ἄνεμος φημί δύναμις τις σημαίνω διά ὅς κατάγω ὁ ψυχή εἰς ὁ γένεσις ἐκ ὁ ολικός ἐνέργεια , ὅς ἐνεργέω ὁ μερικός σῶμα οὗτος καί ὁ γένεσις ἀπαλλάσσω . p . 411 a 1 οὗτος δέ λανθάνω ὁ οὕτως ὑπολαμβάνω . εἰμί τε δεῖ ὁ ψυχή ἐκ ὁ στοιχεῖον ποιέω , οὐδείς δεῖ ἐκ ἀπαντάω . λανθάνω , φημί , ὁ ἐκ ὁ στοιχεῖον ποιέω ὁ Ψυχή , ἵνα γνωρίζω , ὅτι οὐδείς ἐσθίω ἐκ πᾶς αὐτός εἰμί , ἀλλά ἀρκέω ἐκ ὁ ἕτερος μόνος ὁ ἐναντίος ποιέω αὐτός . ὁ γάρ ἕτερος ὁ ἐναντίος ἱκανός ἑαυτοῦ τε γνωρίζω ὁ ἐφαρμόζω , καί ὁ ἐναντίος ὁ στερέω καί ὁ μή ἐφαρμόζω , ὥσπερ , φημί , ἐπί ὁ εὐθύς ἔχω καί ὁ καμπύλος · ὁ γάρ εὐθύς καί ὁ εὐθύς2 γνωρίζω ὁ ἐφαρμόζω καί ὁ καμπύλος ὁ μή ἐφαρμόζω . ὁ δέ καμπύλος ἵημι ἑαυτοῦ ἐφαρμόζω ( ἀόριστος γάρ ὁ καμπύλος καί οὖον πάντῃ ἐφαρμόζω διά ὁ ἀοριστία ὁ καμπυλότης ) οὔτε ὁ εὐθύς . ὁμοίως , ἵνα γιγνώσκω ὁ ἄγνοια , οὖον δήω ἄγνοια , ἀλλά ὁ ἐπιστήμη καί ἑαυτοῦ γιγνώσκω καί ὁ ἄγνοια · ὡσαύτως ἐπί ὄψις καί τύφλωσις . ἀλλά ἐνταῦθα , διότι κατά στέρησις καί ἕξις ὁ ἀντίθεσις , εἰκότως καί ὁ ἕξις μόνος χρεία πρός γνῶσις ἀμφότερος · ἐπεί γάρ ἀόριστος ὁ στέρησις καί οὐδείς ἕτερος εἰμί ἢ ὁ εἶδος ἀπουσία , εἰκότως ὁ ὁ εἶδος γνῶσις καί αὐτός καί ὁ στέρησις εἰμί γνῶσις · οὗτος γάρ ὁ στέρησις , ὅσπερ μή εἰμί ὁ ἕξις · ἐπί μέντοι ὁ ἐναντίος ἑκάτερος εἰδοποιέω καί ὁρίζω ἔχω φύσις οὐ ἱκανός πρός γνῶσις ὁ εἶπον ὅσπερ οὖον οὗτος . εἰμί γάρ ὁ μέν λευκός οἶδα , ἀγνοέω δέ ὁ μέλας , εἶτα λέγω2 τις ὅτι μέλας εἰμί ὅσπερ μή λευκός , ἀναιρέω μέν δῆλος ὅτι ὁ φαντασία ὁ λευκός , ἐν ἀοριστία δέ ὁ λοιπός εἰμί , ὥσπερ ἐπί ὁ στέρησις οὐ ἔχω ὅπῃ ἐπερείδω . δεῖ δέ , εἴπερ μέλλω γνῶσις εἰμί ὁ μέλας , περιγράφω ὁ φύσις αὐτός ὁ φαντασία . ἴσως οὖν , ἐπεί καί ἐν ὁ στοιχεῖον ὁ μέν εἰμί ποιητικός μᾶλλον καί ειδικός , ὁ πῦρ καί ὁ ἀήρ , ὁ δέ ὑλικός μᾶλλον καί παθητικός , ὡς ὁ γῆ καί ὁ ὕδωρ , ὁ κατά ὁ εἶδος τάσσω , ὁ καί ποιητικός , εἰμί αὐτάρκης πρός ὁ ὁ Ψυχή οὐσία · γνωρίζω γάρ οὗτος καί ὁ ἄλλος ὁ ἀπουσία . ἐκ ἀναλογία οὖν ὁ λόγος λαμβάνω . εἰμί γάρ ἔνθα εἶδος εἰμί καί στέρησις , ὁ εἶδος καί αὐτός ὁ εἶδος καί ὁ στέρησις γιγνώσκω , ὁ δέ χείρων ἐν ὁ ἐναντίος ὕλη λόγος καί στέρησις ἐπέχω , ὁ ἕτερος ἄρα ὁ ἐναντίος ὁ ἀναλογέω εἶδος καί ὁ ἕτερος γιγνώσκω , ὅσπερ ἀναλογέω ὁ στερέω . μήποτε καί ὡς ἐναντίος ἀρκέω εἰς ὁ ἀμφότερος γνῶσις ἕτερος , εἴπερ εἷς ὁ ὁ ἐναντίος ἐπιστήμη . ὅταν γάρ ἐναντίος εἶπον , δῆλος ὅτι γιγνώσκω παθητικός τις ἐναντίωσις , ὥστε εἰμί ὁ λευκός οἶδα ὅτι εἰμί διακριτικός ὁ ὄψις , οὗτος δῆλος ὅτι καί ὁ ἐναντίος ὁ μέλας γιγνώσκω · ἐναντίος γάρ ὁ διάκρισις ὁ σύγκρισις · ὁ ἄρα ὁ λευκός ἐναντίος συγκριτικός εἰμί . ὥστε εἰμί περιπίπτω τις συγκρίνω , εἰμί καί μή τυγχάνω αὐτός οἶδα , ὁ οἶδα ὁ λευκός ὅτι διακρίνω οὗτος γνωρίζω καί ὁ περιτυγχάνω μέλας ὅτι ἐναντίος εἰμί ὁ λευκός . οὕτως οὖν ἀρκέω ὁ ψυχή ἐκ εἷς στοιχεῖον εἰμί , οἷος πῦρ . εἰμί γάρ οὗτος θερμός εἰμί καί ξηρός , δῆλος ὅτι , ὅταν περιτυγχάνω ὁ λοιπός στοιχεῖον ὁ ὁ ἐναντίος οὗτος διάθεσις ποιέω , ὁ πρός οὗτος ἐναντιότης ἐκεῖνος γιγνώσκω . ὥστε ἀρκέω καί ἐκ εἷς στοιχεῖον ποιέω ὁ Ψυχή · ἐν ἕκαστος γάρ στοιχεῖον ὁ δύο ἐναντίωσις ἅμα ἕτερος εἰμί μόριον . p , 411a7 καί ἐν ὁ ὅλος δέ τις αὐτός μείγνυμι φημί , ὅθεν ἴσως καί Θαλῆς οἴομαι πλήρης πᾶς θεός εἰμί . ῾Ετέραν δόξα ἐκτίθημι περί Ψυχή . ὑπονοέω , φημί , τις ψυχή ἐν πᾶς σῶμα μείγνυμι , ὡς πᾶς εἰμί σῶμα ἔμψυχος · ἐκ δέ ὁ τοιοῦτος δόξα καί ὁ Θαλῆς νομίζω πᾶς πλήρης θεός εἰμί , τοπικός ὑπονοέω ὁ Θαλῆς πανταχοῦ εἰμί ὁ θέω , ἢ ὁ αὐτός ὁ ψυχή θεός ὑπονοέω , ἢ θεῖος μοῖρα αὐτός εἰμί . τοιοῦτος εἰμί καί ὁ Ἄρατος “ μεστός δέ Δῖος πᾶς μέν ἄγυια , πᾶς δέ ἄνθρωπος ἀγορά , μεστός δέ θάλασσα καί λιμήν . ” φημί δέ καί ὁ στωϊκός τοιοῦτος εἰμί δόξα · σῶμα γάρ ὁ θέω νομίζω . τοπικός μέν οὖν πανταχοῦ ὁ θεός εἰμί ὑπονοέω ἄτοπος καί παράλογος , εἰμί γε | μηδέ σῶμα εἰμί ὁ θεός οἷος τε , ὁπότε καί ὁ αἴσθησις ἀσώματος ἀποδείκνυμι , καί πρός οὗτος ὁ Αριστοτέλης ὁ ἔνστασις · ὁ μέντοι ἐνέργεια πανταχοῦ εἰμί ἀνάγκη , εἰμί γε πᾶς αἴτιος εἰμί ἀποδείκνυμι . οὗτος γοῦν νοέω ὁ “ πᾶς θεός πλήρης , πάντῃ δέ ὁ εἰμί ἀκουή καί διά πέτρα καί ἀνά Χθών καί τε διά αὐτός ἀνήρ ὅτι κεύθω ἐν στῆθος πρός πρός οὗτος οὖν ὁ δόξα ὁ ἐν πᾶς ψυχή εἰμί λέγω πρῶτος μέν ἀπορέω , τίς δήποτε ἐν πᾶς σῶμα Ψυχή εἰμί , ὁ μέν εἰμί ζῷον , ὁ δέ οὖον . καίτοι ἐσθίω πᾶς εἰμί ζῷον · οὐδείς δέ ὁ ἁπλόος εἰμί ζῷον . καίτοι ἐσθίω μᾶλλον οὗτος εἰμί ζῷον · ἐν γάρ πῦρ εἰμί καί ἐν ἀήρ ἅτε ἐν καθαρός καί λεπτομερής σῶμα εἰμί ἀγαθός γιγνώσκω — οὗτος δῆλος ὅτι ( 2 ) om . D 3 γιγνώσκω D ἄνω εἰμί οὗτος οὗτος ὁ ψυχή ὁ συντίθημι , ὥστε καί μᾶλλον διαφαίνω αὐτός ὀφείλω ὁ ἐνέργεια . οὗτος δέ ὡς ὑπό ἐκεῖνος λέγω ἱστορέω , ὅτι ἐν πῦρ καί ἀήρ καθαρός εἰμί ὁ ψυχή καί ἀθάνατος · ἐσθίω οὖν καί μᾶλλον διαφαίνω ὁ συντίθημι . καί πρός αὐτός δέ οὗτος ἀπορέω , πῶς φημί ὁ ἐν ὁ στοιχεῖον ἀθάνατος εἰμί καί ἀγαθός · ὁμοίως γάρ ὁ σύνθετος καί ὁ ἀπολάω φθείρω καί ἀλλοιόω καί μεταβάλλω . τίς οὖν ὁ αἴτιος ὁ ἀθάνατος εἰμί ὁ ἐν οὗτος Ψυχή ; p . 411a13 συμβαίνω δέ ἀμφοτέρως ἄτοπος καί ἐπεί εἶπον ῾ διά τίς αἴτιος Ψυχή εἰμί ἐν ὁ στοιχεῖον οὐ εἰμί ζῷον νῦν δέ φημί ὅτι ὁπότερος εἄν οὗτος δήω , ἄτοπος καί παράλογος ὁ ἕπω · εἴτε γάρ ζῷον αὐτός εἰμί εἶπον , παράβολος ὁ λόγος , τουτέστι τολμηρός καί ἐπικίνδυνος , ῥᾴδιος ἔχω ἐκ ὁ αἴσθησις ὁ ἔλεγχος · ἄτοπος δέ καί ὁ Ψυχή ἔνειμι ἐν αὐτός μή εἰμί αὐτός ζῶ · ψυχή γάρ τοιοῦτος λέγω δηλονότι ἔνειμι αὐτός , οἷος ὁ ὁ ζῷον . δηλόω δέ καί ὁ ἐπάγω . p . 411 a 16 ῾υπολαμβανω δέ ἔοικα ὁ ψυχή εἰμί ἐν οὗτος , ἐπεί ὁ ὅλος ὁ μόριον ὁμοειδής . πόθεν ὑπάγω ἔμψυχος εἶπον ὁ στοιχεῖον , νῦν λέγω · συλλογίζομαι γάρ ὅτι , εἰμί ὁμοιομερής ὁ στοιχεῖον καί διά οὗτος ὁμοειδής ὁ ὅλος ὁ μέρος , ὁ δέ μέρος ὁ ὅλος στοιχεῖον ὁ ἐν ὁ ζῷον ἔμψυχος εἰμί , καί ὁ ὅλος ἐκ ἀνάγκη εἰμί ἔμψυχος . εἰμί γάρ ὁ μέρος ἔμψυχος , ὅμοιος δέ ὁ μέρος ὁ ὅλος , καί ὁ ὅλος ἄρα ἔμψυχος . διά γάρ οὗτος εἰμί ὁ ζῷον ἔμψυχος , ὁ ἔχω ἕκαστος μόριον τίς ὁ πᾶς σῶμα ὁ ἀήρ ἢ ὁ πυρός ἢ ὁ ἄλλος ἐν ἑαυτοῦ · ἐκεῖνος οὖν ἔμψυχος εἰμί , καί οὗτος ἔμψυχος εἰκότως . ὁ δέ ὁ λόγος οὗτος ἕπομαι ἄτοπος ἐπάγω ἐφεξῆς . p . 411 a 18 ὥστε ἀναγκαῖος αὐτός λέγω καί ὁ ψυχή ὁμοειδής ὁ μόριον εἰμί , εἰμί ὁ ἀπολαμβάνω τίς ὁ περιέχω ἐν ὁ ζῷον ἔμψυχος ὁ ζῷον γίγνομαι . εἰμί διά οὗτος , φημί , ἕκαστος εἰμί ἔμψυχος , ὁ ἐναπολαμβάνω ἐν ἑαυτοῦ μόριον τίς ὅς πᾶς , εἰμί δέ πᾶς ὁ μόριον ὁ πᾶς ὁμοειδής καί ἑαυτοῦ καί ὁ ὅλος , ἀνάγκη καί ὁμοίως αὐτός ἔμψυχος εἰμί · ὥστε καί ὁ ἐν αὐτός ψυχή ὁμοειδής ἑαυτοῦ καί ὁμοιομερής . εἰμί γάρ μή εἰμί ὁ ψυχή ὁμοειδής ἑαυτοῦ καί ὁμοιομερής ὡς ὁ ἀήρ , οὖον πᾶς ἐν ἕκαστος εἰμί , ἀλλά ὅδε μέν αὐτός ὁ μόριον ἐν ὅδε ὁ ἀήρ , φέρω εἶπον ὁ θυμικός , ὅδε δέ ἐν ὅδε , ὁ ἐπιθυμητικός , καί ἄλλος ἐν ἄλλος . εἰμί δέ οὗτος , οὐκέτι ὁ μόριον ὁ ἀήρ ὁμοειδής εἰμί ἑαυτοῦ καί ὁ ὅλος . ἤτοι δέ ὡς ὑπό ἐκεῖνος λέγω ὁ ὁ ψυχή ὁμοιομερής εἰμί οὗτος λέγω . ἢ ὡς εἰμί ἐναργής ὁ μή εἰμί αὐτός ὁμοιομερής εἰς οὗτος ἄγω ὁ ἄτοπος ὁ λόγος . οὔτε γάρ πᾶς ἔμψυχος πᾶς ἔχω ὁ ὁ Ψυχή δύναμις , οὔτε ἐν ὅς πᾶς εἰμί , οἷος ἐν ὁ ἄνθρωπος , ἀλλήλων εἰμί ὁμοειδής . πρός δέ οὗτος , λέγω δή ὁ ἀναγκαῖος εἰμί ἐκ ὁ λόγος οὗτος ὁμοειδής εἰμί ὁ Ψυχή , καί ὁ ἑξῆς κατασκευάζω . εἰμί δέ πρός ὁ λόγος οὗτος καί τοιοῦτος χράω διαίρεσις ὁ ἀδύνατος δείκνυμι . ἀνάγκη γάρ ὁ ἐν ὅλος ὁ ἀήρ ψυχή ἢ ὁμοειδής εἰμί ἑαυτοῦ ἢ ἀνομοειδής . εἰμί μέν οὖν ὁμοειδής , ἐπεί ὁ ἀπολαμβάνω ἐν ὁ ἔμψυχος μέρος τίς ὁ ἀήρ ἔμψυχος γίγνομαι , ἐσθίω πᾶς ὁ αὐτός Ψυχή μετέχω . ἀλλά μήv ὁ δύο ψεῦδος ἐναργής · οὐ ὁμοειδής γάρ ὁ αἰσθητικός ὁ θρεπτικός ἢ ὁ ἄλλος · ἄν ὁ πρῶτος ἄρα . εἰμί δέ ἀνομοιομερής εἰμί ὁ ψυχή , ἢ πᾶς ὁ μόριον αὐτός διά πᾶς διήκω ὁ ἀήρ , ὡς ἐν ἕκαστος μόριον ὁ σῶμα εἰμί καί θρεπτικός καί αὐξητικός δύναμις , ὁμοίως καί ἐν ἕκαστος κλάδος ὁ δένδρον , ἢ οὖν πᾶς διά πᾶς διήκω , ἢ ἕκαστος μόριον ὁ Ψυχή μέρος τίς ὁ ἀήρ ἐμπεριλαμβάνω . εἰμί μέν οὖν πᾶς ὁ μόριον ὁ Ψυχή ἐν ὅστις μόριον εἰμί ὁ ἀήρ , ἐσθίω πᾶς ὁμοίως ἔμψυχος εἰμί καί πᾶς μετέχω καί λόγος καί αἴσθησις καί θυμός καί ἐπιθυμία · ἀλλά μήv ὁ δύο ψεῦδος · καί ὁ πρῶτος ἄρα . εἰμί δέ ἕκαστος μόριον ὁ Ψυχή μέρος τίς ὁ ἀήρ ἀπολαμβάνω , ἐσθίω ἄλλος ζῷον ἄλλος Ψυχή μετέχω , ὁ μέν ὁ ἐπιθυμητικός μόνος , ὁ δέ ὁ θυμικός , ὁ δέ ὁ λογικός , ὁ δέ ἄλλος τις , εἰμί γε ὁ ἐναπολαμβάνω μέρος τίς ὁ ἀήρ ἔμψυχος ὁ ζῷον γίγνομαι . νῦν δέ ὁράω τις πᾶς ὁ ψυχικός δύναμις μετέχω , ὁ δέ ὁ πλείων , καί οὐδείς εἷς μόνος δύναμις μετέχω . εἰμί δέ τις εἶπον ὅτι διά ὁ πλείων μόριον ὁ ἀήρ ἐναπολαμβάνω ἐν ὁ ζῷον συμβαίνω πλείων δύναμις ψυχικός αὐτός μεταλαμβάνω , λέγω τίς ὁ ἀποκλήρωσις τις μέν μόριον Ψυχή ἐν πᾶς ἁπλόος ὁ ζῷον ἢ ἔμψυχος ἐναπολαμβάνω , τις δέ μή · θρεπτικός μέν γάρ ἐν πᾶς καί αυξητικός , ὁ δέ λοιπός οὖον πάντως · καί πάλιν τίς ὁ ἀποκλήρωσις ἐν ὁ μετέχω αἴσθησις ὁ I ἁπτικός μέν πάντως εἰμί , ὁ δέ ἄλλος μηκέτι . ἄλλως τε εἰμί ὁμοιομερής ὁ ἀήρ , τίς ὁ ἀποκλήρωσις ὅδε μέν ὁ μέρος ὁ ἀήρ ὁ λογιστικός ὁ Ψυχή ἀπολαμβάνω , ὅδε δέ ὁ αἰσθητικός , καί ἄλλος ἄλλος · οὖον γάρ ὁ τυγχάνω εἶδος εἰς ὁ τυγχάνω ὕλη ἐγγίγνομαι φύω . ὥστε εἰμί ἀνάγκη εἷς τίς μόριον ὁ διαίρεσις ἀληθεύω , εἰμί γε ἔμψυχος ὁ στοιχεῖον , δείκνυμι δέ ἕκαστος ἀδύνατος , ψεῦδος ἄρα ὁ ἔμψυχος λέγω . p . 411a20 εἰμί δέ ὁ μέν ἀήρ διασπάω ὁμοειδής , ὁ δέ ψυχή ἀνομοιομερής , ὁ μέν τίς αὐτός ὑπάρχω δῆλος ὅτι , ὁ δέ οὐ ὑπάρχω . ὅτι ἀνάγκη κατά ὁ αὐτός ὑπόθεσις καί ὁ ἐν ὁ πᾶς ψυχή ὁμοιομερής ἑαυτοῦ εἰμί , διά οὗτος κατασκευάζω . εἰμί γάρ μή εἰμί ὁμοιομερής ἀλλά ἀνομοιομερής , ὁ μέν αὐτός ὁ μόριον ὑπάρχω ἐν ὅδε ὁ μόριον ὁ ἀήρ , φημί , ὁ δέ οὐ ὑπάρχω . εἰμί δέ οὗτος , οὐ εἰμί πᾶς ὁ μόριον ὁ ἀήρ καί ὁ ἄλλος στοιχεῖον ὁμοειδής ἑαυτοῦ , ὅς μάλιστα ἐκεῖνος βούλομαι . εἰς ἐναντίος οὖν περιάγω αὐτός ὁ λόγος · ἐκεῖνος μέν γάρ κατασκευάζω ἔμψυχος εἰμί ὁ πᾶς ἐκ ὁ λαμβάνω ὁ μέρος ὁμοειδής εἰμί καί ἑαυτοῦ καί ὁ ὅλος , αὐτός δέ ἐκ ὁ ὑπόθεσις ὁ ὑποτίθημι ἀνομοιομερής ὁ ψυχή ὁ ἐναντίος κατασκευάζω · ὁ γάρ μέρος ὁ ἀήρ εἰμί καί ὁμοειδής ἀλλήλων εἰμί διά ὁ ὅμοιος εἰμί ἑαυτοῦ ὁ ἀήρ , ἀλλά οὖν διά ὁ μή ὁ αὐτός ὁ Ψυχή μόριον εἰμί ἐν ἕκαστος οὐ εἰμί ὁμοειδής . ὁ γάρ ἔμψυχος κατά ὁ ὁ Ψυχή ἰδιότης μάλιστα χαρακτηρίζω , ἐπεί εἶδος ἕκαστος καί ἐντελέχεια ὁ ψυχή . ὥστε εἰμί ἀδύνατος ὅσος ἐπί ὁ αὐτός ὑπόθεσις ἀνομοιομερής εἰμί ὁ Ψυχή , ἐκ ἀνάγκη ὁμοειδής εἰμί . οὗτος δέ ψεῦδος ἐναργής · ἄλλος γάρ εἶδος ὁ λογικός ὁ Ψυχή μόριον , καί ἄλλος ὁ θυμικός καί ὁ λοιπάς ὁμοίως . ὥστε εἰμί ἀνάγκη ὁ ἔμψυχος λέγω ὁ πᾶς ὁμοειδής ὁ ψυχή καί ὁμοιομερής λέγω , οὗτος δέ ψεῦδος , ψεῦδος ἄρα ὁ ἔμψυχος λέγω ὁ πᾶς . p , 411a22 ᾿ ἀναγκαῖος οὖν αὐτός ἢ ὁμοιομερής εἰμί ἢ μή ἐν-ὑπάρχω ἐν ὅστις μόριον ὁ πᾶς . τουτέστιν ὅσος ἐπί ὁ αὐτός ὑπόθεσις ὁ λέγω ἐν ὅστις μόριον ὁ πᾶς ὁ ψυχή εἰμί , ὅθεν καί ὁ ἔμψυχος μετέχω ὁ μόριον ὁ πᾶς ἔμψυχος γίγνομαι , ἀνάγκη ὁ ψυχή ὁμοιομερής εἰμί · εἰμί γάρ μή εἰμί ὁμοιομερής , οὐ εἰμί ἐν ὅστις μόριον ὁ πᾶς ὁ αὐτός . ὅτι δέ μή ὁμοιομερής μηδέ ἐν πᾶς ὁ ψυχή , ἐν-εἰμί δείκνυμι καί ἐκ ὁ ἔνιοι μόριον ἐν αὐτός φανερῶς εἰμί ἄψυχος , οἷος λίθος καί ξύλον καί ὁ ὅμοιος , καίτοι ἀήρ μετέχω . καί εἰμί αὐτός ἐπιχειρέω ἔμψυχος δείκνυμι ὁ στοιχεῖον ἐκ ὁ ὁμοιομερής μέν εἰμί , ὁ δέ μέρος αὐτός ἔμψυχος ἵημι , λέγω δή ὁ ἐν ὁ ζῷον , ὁ αὐτός ἐπιχείρημα ὁ ἐναντίος εἰμί καὶ · σκευάζω . ἐπεί γάρ ὁ μόριον ὁ στοιχεῖον ὁ ἐν ὁ ἄψυχος ὁμοειδής εἰμί ὁ ὅλος , οὗτος δέ ἄψυχος , καί ὁ ὅλος ἄρα ἄψυχος . ὁ δέ ἐν ὅστις μόριον ὁ πᾶς εἴτε ἐπί ὁ πᾶς ἀήρ λαμβάνω , ὅς μετέχω ὁ ἔμψυχος αὐτός οὗτος ἔμψυχος εἰμί λέγω , προχωρέω ὁ λόγος , εἴτε καί ἐπί ὁ πᾶς καί κοσμικός σῶμα , ἔτι πλέω ὁ ἄτοπος δείκνυμι . p . 411a24 Φανερός οὖν ἐκ ὁ εἴρω ὡς οὔτε ὁ γιγνώσκω ὑπάρχω ὁ Ψυχή διά ὁ ἐκ ὁ στοιχεῖον εἰμί , οὔτε ὁ κινέω αὐτός καλῶς οὐδέ ἀληθής λέγω . συμπεραίνω ὁ εἴρω , οὗτος δέ εἰμί ὅτι οὔτε ὁ γνωριστικός ἔχω ὁ ἐκ ὁ στοιχεῖον εἰμί , οὔτε διά ὁ κινέω καί αὐτός κινέω , ἀλλά εἰμί μέν κινητικός τε καί γνωστικός , οὐ οὗτος δέ ὡς ἐκεῖνος λέγω . p . 411 a 26 ἐπεί δέ ὁ γιγνώσκω ὁ Ψυχή εἰμί καί ὁ αἰσθάνομαι τε καί δοξάζω . ἐπεί μιμνήσκω προσεχῶς ὁ ἀνομοειδής ὁ μέρος ὁ Ψυχή εἰμί , νῦν αὐτός οὗτος προτίθημι ζητέω . ἐπεί γάρ πλείων καί διάφορος ὁ ὁ Ψυχή ἐνέργεια , πότερος εἷς εἰμί καί ἀμέριστος ὁ Ψυχή κατά οὐσία ἐκ ὁ εἷς οὗτος οὐσία ὁ διάφορος δύναμις τε καί ἐνέργεια προέρχομαι , ὥστε ὁ αὐτός εἰμί κατά οὐσία καί εἷς ὁ ἀριθμός καί θρεπτικός καί αὐξητικός καί γεννητικός καί λογιστικός καί θυμικός καί ἐπιθυμητικός , καί ἔ τις ἄλλος δύναμις ψυχικός , ἢ μεριστός εἰμί ὁ ψυχή καί κατά ἄλλος καί ἄλλος μόριον αὐτός ἕκαστος ὁ ἐνέργεια οὗτος γίγνομαι ; ἔτι δέ ζητέω ὅτι ὁ δύναμις κατά ὅς ὁ ζῷον λέγω ζῶ πότερος ἐν εἷς ὁ προερέω ἐνέργεια ἢ δύναμις εἰμί , οἷος ἐν ὁ λογίζομαι ἢ αἰσθάνομαι ἤ τις ὁ ἄλλος , ἢ ἐν πᾶς αὐτός ἢ ἐν οὐδεαὐτῶ εἷς , ἀλλά ἄλλος τίς εἰμί παρά αὐτός ὁ ὁ ζῶ αἴτιος ὁ ζῶ . οὗτος μέν οὖν ὁ πρόβλημα , ὅσπερ ἐν οὗτος ζητέω . δοκέω δέ ἐνταῦθα εἷς οὐσία εἰμί βούλομαι ὁ Ψυχή , οὖον οὗτος ἄντικρυς ἀποφαίνω , ἀλλά ἐκ ὅς ἀπορέω πρός ὁ λόγος ὁ μεριστός εἰμί ὁ ψυχή ὑποτίθημι . καί δείκνυμι ὡς οὐ οἷος τε διάφορος αὐτός μόριον χράω λογίζω - ἕπομαι τε καί αἰσθάνομαι καί ἐπιθυμέω καί ὁ λοιπάς ἐνέργεια ἐνεργέω · εἰμί μηδείς δέ αὐτός προστίθημι δοκέω , ἐκ ὅς δυνατός συνάγω ὡς εἷς τίς εἰμί ὁ ψυχή διάφορος χράω δύναμις ὁ εἴρω . καί ὅτι μέν διαφορά οἶδα ὁ ψυχικός οὐσία ὁ Ἀριστοτέλης καί μόνος μέν ἀθάνατος οἶδα ὁ λογικός , ὁ δέ λοιπός πᾶς θνητός , πολλάκις δείκνυμι · καί νῦν δέ μέτριος παρατίθημι χρῆσις αὐτός οὗτος δείκνυμι . δράσσομαι δέ ὁ ἐνταῦθα λέγω καί ὁ πᾶς ψυχή ἀπαθανατίζω καί ὁ πᾶς θνητός ποιέω · καί φημί ὁ μέν ‘ ὅτι πᾶς | ψυχή βούλομαι χωριστός εἰμί καί ἀθάνατος ὁ Ἀριστοτέλης . ἰδού γάρ , φημί , πᾶς ψυχή εἷς οὐσία βούλομαι εἰμί , ὁ νόος δέ μόριον εἰμί τῆ Ψυχή χωριστός εἰμί καί ἀθάνατος λέγω · καί ὁ πᾶς ἄρα χωριστός βούλομαι καί ἀθάνατος , εἰμί γε εἷς εἰμί οὐσία πᾶς ψυχή πάλιν ὁ θνητός εἰμί πᾶς βούλομαι φημί ὅτι εἰμί εἷς οὐσία εἰμί πᾶς ὁ Ψυχή , λέγω δέ ἀχώριστος εἰμί ὁ τε θυμικός καί ἐπιθυμητικός καί ὁ φυτικός , δῆλος ὅτι καί πᾶς βούλομαι θνητός εἰμί , εἰμί γε εἷς εἰμί οὐσία ἅπας . ὅτι δέ , ὥσπερ εἶπον , οὐ εἰμί εἷς οὐσία ὁ Ψυχή , δηλόω μέν καί πρό Ἀριστοτέλης Πλάτων ἐκ ὁ διαφωνία καί μάχη ὁ πάθος καί ὁ λόγος · εἰμί γάρ μάχομαι πρός ἀλλήλων ὁ λόγος καί ὁ πάθος , ὁ δέ εἷς αὐτός πρός ἑαυτοῦ οὖον μάχομαι , οὐ ἄρα εἷς οὐσία οὗτος . καί ὁ Ἀριστοτέλης δέ ἐν ὁ δύο βιβλίον ὁρίζω ὁ ψυχή ἐντελέχεια εἰμί σῶμα φυσικός ὀργανικός δύναμις ζωή ἔχω , μετά ὀλίγος φημί “ ὅτι μέν οὖν οὐ εἰμί ὁ ψυχή χωριστός ὁ σῶμα ἢ μέρος τις αὐτός , εἰμί μεριστός φύω , οὐ ἄδηλος · ἔνιοι γάρ ὁ ἐντελέχεια ὁ μέρος εἰμί αὐτός . ” ὥστε μέρος τις ὁ Ψυχή ἀχώριστος καί διά οὗτος θνητός . εἰμί δέ τις μέρος ἀχώριστος , καί τις χωριστός δηλονότι · οὗτος γοῦν καί ἐπάγω ἰού μήv ἀλλά ἔνιοι γε οὐδείς κωλύω διά ὁ μηδείς εἰμί σῶμα ἐντελέχεια . ” σαφῶς ἄρα τις μέν μόριον ὁ Ψυχή αὐτόθεν ὁ σῶμα εἶδος φημί , διό καί ἀχώριστος ( οὗτος γάρ εἰμί ἐντελέχεια , ὁ εἶδος καί ὁ τελειότης ὁ σῶμα ) , τις δέ χωριστός διά ὁ μηδείς εἰμί σῶμα ἐντελέχεια . καί πάλιν εὐθύς ἐπάγω “ ἔτι δέ ἄδηλος , εἰμί οὕτως ἐντελέχεια ὁ σῶμα ὁ ψυχή , ὥσπερ πλωτήρ πλοῖον . ” ὥστε καί εἰμί λέγω πᾶς ψυχή ἐντελέχεια , οἶδα τις καί χωριστός ἐντελέχεια ἔξωθεν τάσσω καί κοσμέω καί τελειόω ὁ ὑπόκειμαι , ὥσπερ ὁ πλωτήρ ὁ πλοῖον . εἰμί δέ ὁ μέν χωριστός ὁ δέ ἀχώριστος , καί ὁ μέν θνητός ὁ δέ ἀθάνατος , δῆλος ὅτι καί ὁ οὐσία οὗτος ἕτερος . σαφῶς γοῦν ἐν ὁ δύο λόγος οὖον μόνος ἕτερος οὐσία εἰμί λέγω ὁ νόος , ἀλλά καί γένος ἕτερος , ὡς μηδέ ὁ γένος εἷς εἰμί ὁ λογικός ὁ ἄλογος . ζητέω γάρ περί ὁ ἄλλος δύναμις ὁ Ψυχή , εἴτε ἕκαστος ψυχή εἰμί εἴτε μόριον Ψυχή , “ περί δέ ὁ νοέω , φημί , “ καί ὁ θεωρητικός δύναμις οὐδέπω φανερός , ἀλλά ἔοικα Ψυχή γένος ἕτερος εἰμί , καί οὗτος μόνος ἐνδέχομαι χωρίζω , καθάπερ ὁ ἀίδιος ὁ φθαρτός . ” καί ὅτι οὖον περί ὁ θεῖον νόος οὗτος λέγω , ὡς οἴομαι ὁ Ἀλέξανδρος , σαφής · περί γάρ ὁ μόριον ὁ Ψυχή ζητέω , εἴτε χωριστής εἰμί αλλήλων εἴτε μή , ἐπάγω “ περί δέ ὁ νόος ” , ὡς ἄν καί αὐτός μόριον εἰμί ὁ Ψυχή · οὐ εἄν δέ ὁ θέω νόος μόριον λέγω εἰμί ὁ Ψυχή . ἄλλως τε πῶς ἄν περί ὁ θεῖον νόος ὁ πάντῃ χωριστής σῶμα λέγω ἄν ἐνδέχομαι αὐτός χωρίζω ; πῶς δέ ἄν ὅλως περί ὁ θεῖον νόος ζητέω εἰμί χωριστός ἢ μή ; ὅτι δέ οὐδέ ἄλλος τις νόος ἐπιγίγνομαι ἐγώ βούλομαι , ὅς καλέω · θεωρητικός , αὐτός εἰμί πάλιν ὁ λέγω ὅτι ὁ θεωρητικός νόος ὁ πρακτικός διαφέρω μόνος ὁ τέλος , ὡς ὁ ὑπόκειμαι ὁ αὐτός εἰμί · ὁ μέν γάρ τέλος ὁ ἀγαθός , ὁ θεωρητικός δέ ὁ ἀλήθεια . ὅταν μέν γάρ πρός ὁ ὑπέρτερος ἀνατείνω ἑαυτοῦ , θεωρητικός γίγνομαι ζητέω ὁ ὁ πᾶς φύσις , ὅταν δέ πρός ὁ καταδεής , πρακτικός . ὡς εἰμί ὁ πρακτικός νόος εἰμί ὁ ἀνθρώπειος ( ἄνθρωπος γάρ πρᾶξις ) οὗτος δέ ὁ τέλος μόνος διαφέρω ὁ θεωρητικός , καί ὁ θεωρητικός ἄρα νόος ἀνθρώπινος εἄν εἰμί . ὅτι μέν οὖν οὖον πᾶς ψυχή εἷς φημί εἰμί οὐσία , ἱκανός ὁ εἴρω , ἔτι μέντοι καί ὅς ἐν προοίμιον παρατίθημι · ἔτι δέ μᾶλλον αὐτός ὁ ῥητός ἐπέξειμι εἶμι . ἐνταῦθα μέντοι πρός ὁ Τίμαιον δοκέω ὁ ἀπάντησις ποιέω , λέγω μερίζω ὁ ψυχή κατά ὁ ὁ σῶμα μόριον , καί ὁ μέν λογικός καί αἰσθητικός ἱδρύω ἐν ὁ ἐγκέφαλος , ὁ δέ θυμικός ἐν ὁ Καρδία , καί ἐν ὁ ἧπαρ ὁ ἐπιθυμητικός . ὡς πρός οὗτος οὖν ἀπαντάω καί μή βούλομαι κατά ὁ μόριον ὁ σῶμα κατακερματίζω αὐτός , ἀλλά εἷς συνέχεια ἔχω ὅλος διά ὅλος ὁ σῶμα , εἰμί Κῶς πολυμερής εἰμί , οὗτος φημί εἷς αὐτός εἰμί , ἐπεί καί ὁ ζῷον ὅς . καί ὁ Πλάτων δέ οὐ ὡς οἴομαι ἐν μέν ὁ ἐγκέφαλος ἀπλόος ἱδρύω ὁ λογικός οὐσία , ἐν ὁ Καρδία δέ ὁ θυμός καί ἐν ἄλλος ἄλλος τίς , οὕτως διαιρέω αὐτός ὁ μόριον ὁ σῶμα , ἀλλά δμώς οἴομαι ἕκαστος μόριον ἄλλος πρός ἄλλομόριον ὁ Ψυχή ἐπιτηδείως ἔχω εἰς ὁ δέχομαι ὁ παρά αὐτός ἐλλάμπω . ὥσπερ γάρ οὐδέ πᾶς ὀφθαλμός ἰσότιμος ὁ ἐκ ὁ ἥλιος ἐλλάμπω δέχομαι , καί οὖον παρά ὁ μᾶλλον ἐν ὅδε ὁ ὀφθαλμός ἱδρύω ὁ ἥλιος μᾶλλον ἐλλάμπω , ἀλλά διά ὁ ἑαυτοῦ ἐπιτηδειότης , καί ὁ ἄψυχος δέ ὁ διαφανής ἀπολαύω ὁ ὁ φάος ἐνέργεια διά ὁ οἰκεῖος ἐπιτηδειότης , οὕτως οἰητέον καί ὁ ψυχή μᾶλλον ἐν τις μόριον ἐλλάμπω διά ὁ ἐκεῖνος ἐπιτηδειότης , ὁπότε καί αὐτός ὁ Ἀριστοτέλης φαίνω ποῦ δοξάζω ἐν ὁ Καρδία ὁ ἡγεμονικός ἱδρύω . ἀλλά ἐκ οὗτος πάλιν ἀπορία τις ἀναφύω · μήποτε γάρ εἷς τίς εἰμί ὁ οὐσία ὁ ψυχή , πρός δέ ὁ διάφορος κρᾶσις τε καί ἐπιτηδειότης ὁ σῶμα ἐν ἄλλος ἄλλος ἴσχω ἐνέργεια , ἐν ὁ ὀφθαλμός μέν ὁ ὀπτικός , ἐν ἀκοή δέ ὁ ἀκουστικός , καί ἄλλος ἐν ἄλλος . ἀλλά εἰμί οὗτος , δῆλος ὅτι ὁ μέν ὀπτικός δύναμις ἐν ὁ ὀφθαλμός καί εἰδοποιέω , ὁ δέ - ἀκοή ἐν ὁ ἀκουστικός μόριον , καί ἄλλος ἐν ἄλλος · εἰμί δέ οὗτος , ὁ χείρων εἰδοποίησις ὁ ἀγαθός , καί ὁ ὕλη ὁ εἶδος εἰμί αἰτία , καί διά ὁ ὕλη ὁ εἶδος εἰμί . εἰμί γάρ ὁ μέν ὕλη ὅς ἕνεκα ἕνεκα γάρ ὁ ὄμμα ὁ ὁράω ) ὁ δέ εἶδος ἕνεκα ὁ · οὗτος δέ εἰμί ἀντιστρέφω ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις . εἰμί οὖν οὗτος ἄτοπος καί ἀδύνατος , οὐ ἐν ὁ μόριον | ὁ διάφορος γίγνομαι ἐνέργεια ὁ Ψυχή , ἀλλά τῆ οὐσία εἰμί f 5 r διάφορος . ἐπεί δέ ὁ γιγνώσκω ὁ Ψυχή καί ὁ ἑξῆς . ὁ ἀπαριθμέω ὁ μέν εἰμί ὁ λογικός Ψυχή , ὁ γνῶσις καί ὁ δόξα καί ὁ βούλησις , ὁ δέ ὁ ἄλογος , ὁ αἴσθησις καί ὁ ἐπιθυμία καί ὁ ὄρεξις καί ὁ κίνησις ὁ κατά τόπος , αὔξησις δέ καί ἀκμή καί φθίσις ὁ φυτικός . πότερος ὅλος ὁ Ψυχή οὗτος ἕκαστος ὑπάρχω , τουτέστιν ἆρα εἷς εἰμί οὐσία ὁ Ψυχή , ὅστις πολυδύναμος εἰμί ὁ διάφορος οὗτος ἐνέργεια ποιέω , ἢ οὐ εἰμί εἷς ὁ οὐσία ἀλλά πολυμερής . , ἐκ διάφορος οὐσία σύγκειμαι , καί ἕκαστος ὁ μόριον αὐτός τις ὁ εἴρω ἀντιλαμβάνω ; p . 411b3 καί ὁ ζῶ δέ πότερος ἐν τις οὗτος εἰμί . ζητέω καί περί ὁ ζῶ εἰκότως , ἐκ ποῖος μόριον ὁ Ψυχή παράγειος νω . αὐτός δέ ἐν ὁ ἐφεξῆς βιβλίον εἴρω ὅτι ὁ πεζαιτάτου καί ἔσχατος μόριον εἰμί ὁ Ψυχή , λύω δή ὁ φυτικός δύναμις · οὐδείς γάρ ἀμοιρέω οὗτος ζῶ δύναμαι · διό καί ὁ μόνος αὐτός μετέχω ζῶ , λέγω ὄα ὁ φυτός . p . 411b5 λέγω δέ τις μεριστός αὐτός , καί ἄλλος μέν ἄλλος δέ ἐπιθυμέω . ἐντεῦθεν ὁ πρός ὁ πρόβλημα ἀπάντησις . ἐπεί γάρ διάφορος ὁ ὁ Ψυχή ἐνέργεια , ὡς παρατίθημι , εἰκότως ζητέω , εἰμί πᾶς ὁ Ψυχή πᾶς ἐνεργέω ἢ ἄλλος δύναμις αὐτός ἄλλος . ἀλλά ἐπεί ἄλογος ὁ διάφορος ἐνέργεια ἐκ ὁ αὐτός δύναμις λέγω προέρχομαι , ἀνάγκη πολυδύναμος εἰμί ὁ Ψυχή . ἀλλά εἰμί οὗτος , εἰκότως πάλιν ἐπί οὗτος ζητέω , πότερος διαιρέω ὁ ψυχή κατά ὁ δύναμις οὗτος , καί ἐν ἄλλος μέν μέρος ὅδε ὁ δύναμις ἔχω , ἐν ἄλλος δέ ὅδε , ὥστε διαιρέω αὐτός εἰς μόριον τοσοῦτος , ὅσος εἰμί καί ὁ δύναμις , ἢ εἷς εἰμί Κῶς ἀμερής ὁ διάφορος δύναμις ἴσχω , ὥσπερ ὁ πῦρ εἷς εἰμί καί ὁ αὐτός κατά οὐσία καί θερμαίνω καί ξηραίνω καί φωτίζω πολυδύναμος εἰμί καί οὖον πολυμερής , καί ὁ μῆλον εἷς εἰμί κατά ὁ οὐσία διάφορος ἔχω δύναμις ὁ εὐώδης , ὁ γλυκύς , ὁ εὔχροια , ὁ ἔχω μά · καί ἐπί ἄλλος , σχεδόν δέ ἐπί πᾶς οὗτος ὁράω . πρός οὖν ὁ λέγω κατά μόριον αὐτός διαιρέω τοπικός αἰνίσσομαι δέ , ὡς εἶπον , ὁ παρά Πλάτων Τίμαιον ) νῦν ἐνίστημι . εἰμί γάρ διαιρέω ὁ ψυχή κατά μόριον , ἀνάγκη ὁ μόριον οὗτος ἢ διακρίνω εἰμί ἀλλήλων ἢ ἑνόω . ἀλλά εἰμί μέν εἰμί διακρίνω ἀπό ἀλλήλων ὁ μόριον ὁ Ψυχή , πῶς εἰμί ὁ ζῷον εἷς ; εἰμί δέ εἷς ὁ ζῷον καί συνεχής τε καί συμπαθής ἑαυτοῦ , ἀνάγκη καί ὁ ψυχικός δύναμις ἤτοι ὁ μόριον ὁ Ψυχή ὁ εἰδοποιέω ὁ ζῷον καί αὐτός ἑνόω εἰμί · πῶς γάρ αἴτιος εἰμί ἕνωσις ὁ ζῷον αὐτός μή εἰμί ἑνόω ; εἰμί δέ ἑνόω ὁ μόριον ὁ Ψυχή , τίς ποτός εἰμί αὐτός ὁ ἕνωσις αἴτιος ; ἀλλά ἆρα μή ὁ σῶμα ; ἀλλά οὗτος ἀδύνατος · ἐναντίος γάρ ὁ ψυχή ὁ σῶμα εἰμί ὁ ἕνωσις αἰτία . χείρων γάρ ὁ Ψυχή ὁ σῶμα , ὁ δέ ἕνωσις αἴτιος τις ἀγαθός εἰμί ἀνάγκη ἐκεῖνος · ὁ ψυχή δέ ἀγαθός ὁ σῶμα καί ἕνωσις αὐτός εἰμί αἰτία , ὅθεν ἐξέρχομαι , φημί , διαπνέω ὁ σῶμα καί σήπω . οὐ ἄρα ὁ σῶμα ὁ ἕνωσις ὁ μόριον ὁ Ψυχή αἴτιος . ἢ οὖν ὑπό τις ἕτερος ἑνόω ἢ ὑπό ἑαυτοῦ . ὑπό ἑαυτοῦ μέν οὖν ἀδύνατος , ἕτερος γε εἰμί οὐσία · δεῖ γε ) εἷς τίς εἰμί ὁ νοέω ὁ ἑτεροφυής καί ἕτερος εἰμί ὁ ἑνόω , ὥσπερ εἰμί τυγχάνω ὁ ὑγρός εἷς τίς καί ἕτερος ὁ συγκολλάω ἀλλήλων σῶμα . ἐν γάρ ὁ ἕνωσις ὁ γῆ πρός ὁ ὕδωρ ὁ μέν σῶμα παράκειμαι ἀλλήλων ὁ τε ὁ ὕδωρ καί ὁ ὁ γῆ , ὁ δέ ὑγρός ποιότης διά ὅλος αὐτός χωρέω καί διά ἑαυτοῦ μέσος συγκολλάω , ὁ ἕνωσις ὁ ὑπόκειμαι σῶμα συμβαίνω γίγνομαι . ὁ γάρ ἅπαξ ὑπό φύσις διαιρεμένος καί μή ὁ αὐτός ἑαυτοῦ οὐσία λαγχάνω οὐ ἄν ὑπό ὁ ἑαυτοῦ φύσις ἑνόω ὁ ἅπαξ διακρίνω , ἀλλά εἰμί ἑνόω οὗτος , ἕτερος δεῖ οὗτος προσγίγνομαι , διά ὅς μέσος ὁ πρός ἀλλήλων ἔχω ἕνωσις . ἀδύνατος ἄρα ὁ μόριον ὁ Ψυχή ἕτερος εἰμί ἀλλήλων ὑπό ἑαυτοῦ ἑνόω . εἰμί δέ μή οἴκοθεν ἔχω ὁ ἕνωσις , ἀλλά ὑπό τις ἄλλος , οὗτος πάλιν ἀνάγκη ἢ εἷς εἰμί καί ἀμερής ἢ πολυμερής . ἀλλά εἰμί πολυμερής , πάλιν ἔρομαι τίς εἰμί ἐκεῖνος ὁ ἕνωσις αἴτιος · ὁ γάρ αὐτός μή ἑνόω πῶς ἄν αὐτός ἕτερος ἕνωσις αἴτιος γίγνομαι ; καί πάλιν ὁ ἐκεῖνος ἑνόω πότερος εἷς εἰμί ἢ πολύς ; καί οὗτος ἐπί ἤπειρος . εἰμί δέ εἷς ὁ ἑνόω ὁ μόριον ὁ Ψυχή , οὗτος ἄν εἰμί ψυχή . καί τίς δήποτε , φημί , μή καί ὁ ψυχή αὐτόθεν εἷς ποιέω ; εἰμί γάρ ὁ ἕνωσις αἴτιος ὁ διακρίνω εἷς δεῖ εἰμί , ὁράω δέ ὁ ψυχή ἕνωσις καί συνοχεύς ὁ σῶμα αἰτία εἰμί , εὔλογος ὁ αὐτόθεν εἷς τίς ὁ ψυχή ὑποτίθημι εἰμί , καί μή δήω ἕτερος τρίτος ὁ καί αὐτός ὁ ψυχή συνέχω . καί οὐδείς γε ἄτοπος ὁ ψυχή εἷς εἰμί ὁ ὑπόκειμαι καί ὁ οὐσία δύναμις χράομαι διάφορος , καί διά οὗτος διάφορος ἔχω ἐνέργεια , ὡς ὁ πῦρ , ὡς ὁ μῆλον , ὡς πᾶς σχεδόν ὁ σῶμα , ὅς τις εἷς εἰμί ὁ ὑπόκειμαι διάφορος ἔχω δύναμις . οὗτος δέ φημί ὁ ἀρι - στοτελεω οὐ ἀρέσκω ὁ δόγμα , ὡς ἤδη εἶπον , λέγω δή ὁ εἷς οὐσία εἰμί ὁ Ψυχή , ἀλλά ἐγκαλέω ὁ Τίμαιος κατά ὁ μόριον ὁ σῶμα διαιρέω καί ὁ Ψυχή . καί γάρ αὐτός οὖον βούλομαι μέν εἷς f 5 r οὐσία εἰμί ὁ Ψυχή , ἀλλά ἐκ διάφορος σύγκειμαι οὐσία , ἑνόω μέντοι οὗτος ἀλλήλων καί συνεχής οὕτως ὡς καί εἷς γίγνομαι αὐτός ὁ συμπάθεια . διαβαίνω γάρ τίς καί ἐκ ὁ λόγος εἰς ὁ πάθος καί ἐκ ἐκεῖνος εἰς ὁ λόγος · ὁ τε γάρ ὑποτάσσω ὁ πάθος καί εἴκω λόγος ἄνωθεν ἐκ ὁ ὁ λόγος σύλληψις αὐτός ἐφήκω , ὁ τε πρός ὁ οἰκεῖος ἐνέργεια ἐμποδίζω ὁ λόγος ἐκ ὁ πρός ὁ πάθος σχέσις αὐτός περιγίγνομαι . οὕτως οὖν εἷς οὐσία ὁ ψυχή , ὡς καί ὁ ὅλος ἄνθρωπος εἷς φημί εἰμί οὐσία , καί ἁπλόος ὁ ἐκ ὕλη καί εἶδος · ἐπεί ὅτι γε οὐδέ ὁ ἄλογος ψυχή πᾶς εἷς οὐσία εἰμί , δείκνυμι ὁ μάχομαι ἀλλήλων πολλάκις ὁ πάθος , θυμός λέγω καί ἐπιθυμία · οὐδείς δέ αὐτός ἑαυτοῦ μάχομαι . πολλάκις γοῦν πρός ὁ λόγος μᾶλλον ὁ θυμός γίγνομαι ὡς συγγενής διά ὁ φιλότιμος , ἀνθέλκω δέ ὁ ἐπιθυμία . εἰμί δέ τις ἐπιζητέω , τίς οὖν ὁ ἑνόω ὁ διάφορος οὗτος οὐσία , λέγω ὅτι αὐτός ἐν ἄλλος εἶπον ὅτι ἐν ὅς ὁ μέν εἶδος λόγος ἐπέχω , ὁ δέ ὕλη , ἐν οὗτος οὖον δεῖ ζητέω τίς ὁ νοέω οὗτος · οἴκοθεν γάρ ἔχω ὁ ἕνωσις · φύω γάρ ὁ ὕλη , ἐπειδάν ἐπιτήδειος γίγνομαι πρός ὁ καταδέχομαι ὁ εἶδος , αὐτόματος καί ἐκ οὐδείς προσεχής αἴτιος αὐτός δέχομαι , ὥσπερ , εἰμί τυγχάνω , ὅταν ἀποξέω ὁ σίδηρος γίγνομαι ἐπιτήδειος εἰς ὁ καταδέχομαι ὁ ὁ σκέπαρνον ἢ ὁ ὁ πρίων εἶδος , οὖον δεῖ ἄλλος τίς ἵημι ὁ ἑνόω ὁ τοιόσδε σχῆμα ὁ σίδηρος , ἀλλά αὐτόματος συμφύω οὗτος ἀλλήλων . ὡσαύτως καί ἐπί ὁ φυσικός , οἷος ὁ ὁ ζῷον διάπλασις καί ὁ λοιπός πᾶς . ὁ γάρ ὕλη καί ὁ εἶδος ὁ πρός τίς εἰμί · ὁ γάρ ὕλη εἶδος εἰμί ὕλη , καί ἔμπαλιν · ὁ δέ πρός τίς ἅμα καί συνυφίστημι καί συναναιρέω , καί οὖον δεῖ πρότερος εἰμί αὐτός , εἶτα δέω τις ὁ ἑνόω · οὐδέ γάρ δεῖ πρότερος ἀνά μέρος εἰμί πατήρ καί υἱός , εἶτα ὁ πρός ἀλλήλων σχέσις αὐτός ἀναδέχομαι , ἀλλά ἅμα ὁ ἐπινοέω ὁ ἕτερος συνεπινοέω καί ὁ λοιπός . οὕτως οὖν καί ἐπί ὁ διάφορος ὁ Ψυχή μόριον ἔχω . ὁ γάρ ἄλογος ψυχή ὕλη λόγος ἐπέχω πρός ὁ λογικός , ἐκεῖνος δέ εἶδος πρός οὗτος · ὁμοίως ὁ φυτικός ὕλη ἐπέχω λόγος πρός ὁ ἄλογος , ὥσπερ καί πρός ὁ φυτικός ὁ σῶμα . οὐκοῦν οὐ ἐπιζητέω ἐν οὗτος ὁ νοέω . ἅμα γάρ ὁ ἐπιτήδειος γίγνομαι ὁ ὕλη ἐπέχω λόγος πρός ὁ καταδέχομαι ὁ εἶδος ἐπιγίγνομαι οὗτος οὐδείς δήω ἔξωθεν ὁ ἑνόω , ἀλλά οἴκοθεν ἔχω οὗτος καί ἐκ ὁ ἑαυτοῦ φύσις ὁ ἑνοποιός δύναμις . ἀλλά ἐπί μέν ὁ ἀνθρώπειος Ψυχή προχωρέω εἄν οὗτος ὁ λόγος , ὁ λογικός εἷς εἰμί , καί διά οὗτος ὁ ἑξῆς ἑνόω , ὥσπερ ἐπί ὁ Ἡρακλεία λίθος καί ὁ ἐκ αὐτός ἀρτάω ἀλλήλων Σιδηρίων . τίς δέ ἄν τις εἶπον ἐπί ὁ ἄλογος ζῷον ; εἰμί γάρ ἕτερος οὐσία ὁ μόριον ὁ ἐν αὐτός Ψυχή , αἴσθησις φημί καί θυμός καί ἐπιθυμία , τίς εἰμί ὁ οὗτος ἑνόω ὑπέρτερος εἰμί κατά αὐτός ; αὐτός μέν γάρ ὁ σῶμα ἕνωσις αἴτιος , δεῖ δέ πολύς πρότερος αὐτός ἑνόω ὑπό τις · ἐπεί πῶς αὐτός μή ἑνόω ὁ μετά αὐτός ἄν εἰμί ἕνωσις αἴτιος ; καί οὐ ἄν εἶπον ἕτερος ἕτερος ὡς ὕλη ὑπόκειμαι · ὁ γάρ αὐτός εἰμί τάξις πᾶς ὁ αὐτός δέ καί ἐπί ὁ φυτικός Ψυχή εἴρω . ἄν γάρ ὁ ὅλος δημιουργία τις εἶπον οὗτος ἑνόω , οὔπω ὁ ζητέω εἶπον . τίς γάρ ἑνόω ; ὁ γάρ ὡς εἰδικός αἴτιος ὁ ἕνωσις ζητέω , οὖον ὁ ποιητικός . τίς οὖν αὐτός συνδέω , ὥσπερ τυγχάνω ὁ σῶμα ὁ φύσις ἢ ἀπλόος δύναμις τις φυσικός . εἰμί δέ τίς εἰμί καί ἐπί ὁ ὁ Ψυχή μόριον ἄλλος ὁ ἑνόω αὐτός , οἷος εἶδος τίς αὐτός εἰμί , ἐκεῖνος εἄν εἰμί ὁ ψυχή . μήποτε δέ οὐδέ ἐπί οὗτος ἄτοπος ὁ ὁ καταδεής ὕλη ἐπέχω λόγος πρός ὁ ἀγαθός , ἐπεί καί ἐν ὁ ἄψυχος εἶδος οὗτος συμβαίνω ὁράω · ὁ γάρ ὁ στοιχεῖον εἶδος ὁ ποιότης ὕλη λόγος ἐπέχω πρός ὁ ἐκ αὐτός γίγνομαι σῶμα . p . 4111)14 Ἀπορέω δέ ἄν τις καί περί ὁ μόριον αὐτός , τίς ἔχω δύναμις ἕκαστος ἐν ὁ σῶμα . καί οὗτος εὔλογος ἀπορέω ἄν τις . εἰμί γάρ ὅλος ὁ ψυχή ὁ ὅλος σῶμα συγχέω εἶπον γάρ πρό ὀλίγος “ δοκέω γάρ ἐναντίος μᾶλλον ὁ ψυχή ὁ σῶμα συνόχωκα ” εἰμί οὖν ὁ ὅλος ὁ ὅλος σῶμα συγχέω , μεριστός δέ εἰμί ὁ ψυχή καί διαιρέω εἰς πλείων μόριον , ἀνάγκη καί ἕκαστος μέρος αὐτός ὁ σῶμα τίς συνόχωκα , ὥσπερ καί δοκέω λέγω ὁ λογιστικός τε καί αἰσθητικός τίθημι ἐν ἐγκέφαλος , ὁ θυμικός ἐν ὁ Καρδία , καί ἄλλος ἀλλαχοῦ . ἕκαστος οὖν μόριον αὐτός μόριον τίς ὁ σῶμα συνέχω ἐν ὅς καί εἰμί · οὖον γάρ ὁ ἐν ἄλλος μόριον ὁ σῶμα ὁ Ψυχή μόριον ἄλλος μόριον ὁ σῶμα συνέχω · ἕκαστος γάρ μόριον ὁ Ψυχή ὁ ἐν ὅς εἰμί συνεκτικός εἰμί . οὗτος δέ , φημί , ἔοικα ἀδύνατος , τουτέστι ὁ λέγω ἕκαστος μόριον ὁ Ψυχή μόριον τίς συνόχωκα ὁ σῶμα . εἰμί γάρ οὗτος εἰμί , ποῖος μόριον , φημί , ἢ πῶς ὁ νόος συνέχω , χαλεπός καί πλάσσω · μόριον γάρ ὁ Ψυχή καί ὁ νόος . εἰμί τοίνυν συγχέω μέν ὁ σῶμα ὁ ψυχή , εἰμί δέ μεριστός , καί ὁ μόριον αὐτός εἰκότως μόριον ὁ σῶμα συνέχω · μόριον δέ ὁ Ψυχή καί ὁ νόος · καί αὐτός ἄρα δεῖ μόριον τίς ὁ σῶμα συνόχωκα . οὗτος δέ καί πλάσσω , φημί , χαλεπός . ὁ μέν γάρ ἄλλος δύναμις ὁ Ψυχή , ἅτε συγκινέω ἐν ὁ ἐνέργεια ὁ σῶμα ἢ ὅλος ἢ μόριον , κἀν ὑπονοέω ἐν τις ἀφορίζω μόριον · οὗτος δέ μή προσχράομαι ἐν ὁ ἐνέργεια ὁ σῶμα πῶς ἄν ὑπονοέω ἐν τις μόριον εἰμί ; ἐναργής ἄρα διά οὗτος χωριστός ὁ σῶμα ὁ νόος φημί · εἰμί δέ οὗτος , καί ἀθάνατος , ὅς καί αὐτός εἶπον πολλάκις . καί ὁ χρῆσις ἐγώ ἐν ὁ προοίμιον παρατίθημι . ἐν οὗτος δέ ὁ χωρίον ὁ Αλέξανδρος ἀπορέω παντελῶς εἶπον τίς ὁ ἴδιος σκοπός ἔχω , σιωπή παρίημι ὁ χωρίον . καί ἐκ αὐτός ἄρα ὁ ἐνταῦθα λέγω δῆλος εἰμί ὁ ’ Ἀριστοτέλης ἕτερος οὐσία εἰμί λέγω ὁ νόος καί χωριστός . p . 411 b 19 φαίνω δέ καί ὁ φυτόν διαιρέω ζῶ . ’ ἐλέγχω ὁ λόγος ὁ λέγω μεριστός εἰμί κατά μόριον ὁ Ψυχή , νῦν ἐπί αὐτός ὁ πρᾶγμα ψευδής εἰμί ὁ λόγος δείκνυμι . ὁ γάρ φυτός , φημί , ἔτι καί ὁ ἔντομα ὁ ζῷον ἐάν διαιρέω , φαίνω εἷς ἕκαστος ὁ μόριον ὁ αὐτός ἔχω ἀπαραλλάκτως ψυχικός δύναμις · ἐν ἕκαστος γάρ ὁ κλάδος εἰμί καί γεννητικός καί θρεπτικός καί αὐξητικός δύναμις , ἔτι τε καί ὁ μέρος ὁ διαιρέω ἔντομος ἕκαστος ὁράω ἔχω καί αἴσθησις καί κίνησις . εἰμί δέ μεριστός εἰμί ὁ ψυχή κατά μόριον , οὐ εἄν οὗτος εἰμί , ἀλλά εἰμί ἐν ὅδε μέν ὁ μόριον ὁ αἴσθησις , ἐν ὅδε δέ ὁ κίνησις . ὁ δέ γεννητικός ἢ εὐθύς φθείρω ἐπί ὁ ἔντομος ἅμα ὁ διαίρεσις ἢ δύναμις εἰμί ἐν ἕκαστος , ἢ οὐδέ εἰμί ὅλως · ὁ πολύς γάρ αὐτός , ἴσως δέ καί πᾶς , οὖον γεννάω . ὥστε εἷς καί ὁ αὐτός ψυχή ἐπί οὗτος πρότερος μέν ὁ ἀριθμός , πρίν διαιρέω , μετά δέ ὁ διαιρέω ὁ εἶδος , οὐκέτι μέντοι καί ὁ ἀριθμός · οὖον γάρ οἷος τε ὁ ἐν διαλέγω εἰμί ὑπόκειμαι εἷς εἰμί ὁ ἀριθμός . ὁ δέ μή ἐπί πολύς ζῶ ὁ μόριον ὁ ἔντομος αἴτιος φημί ὁ μή ἔχω μόριον ὀργανικός ὁ ὁ Ψυχή ὑπηρετέω δύναμις , ἔντερον τυγχάνω ἢ ὀφθαλμός ἢ στόμα ἢ ὁ τοιοῦτος , διά ὅς ὁ σῶμα ὁ ἀπορρέω ἀνυφαίνω . καί ὁμοειδής εἰμί ἀλλήλων καί ὁ ὅλος , ἀλλήλων μέν ὡς οὖον χωριστός εἰμί , ὁ δέ ὅλος Ψυχή ὡς διαιρετός εἰμί . ὁ γάρ μόριον ὁ ἔντομος , ὁμοίως δέ καί ὁ φυτός ἑαυτοῦ τε εἰμί ὁμοειδής , ὅτι οὖον χωριστός ἔχω ὁ δύναμις ὁ Ψυχή , ἀλλά πᾶς ὁ δύναμις ἐν ἕκαστος εἰμί . οὗτος γάρ εἰμί ὁ ἀλλήλων μέν ὡς οὖον χωριστός εἰμί . εἰμί δέ καί ὁ ὅλος Ψυχή ὁμοειδής ὁ πρό ὁ ὁ ζῷον διαίρεσις . εἰμί δέ αὐτός διά οὗτος ὁμοειδής , ὡς διαιρετός εἰμί ὁ ὅλος εἰς ὁμοιομερής · ὁ γάρ εἰς ὁμοιομερής διαιρέω ὁμοειδής ὁ μέρος ὁ ὅλος . διαιρέω δέ κατά συμβεβηκός · ὁ γάρ ὁ ἐν ὅς εἰμί διαιρέω καί αὐτός συνδιαιρέω . ὁ μέν οὖν ’ Ἀριστοτέλης ἐπί τίνω παράδειγμα γυμνάζω ὁ λόγος , ὁ φυτός λέγω καί ὁ ἔντομος , εὐοδέω αὐτός εὑρίσκω . ἀπορέω δέ ἄν τις , μήποτε οὐ ἐπί πᾶς ἀληθής ὁ λόγος . ἐπί γάρ ὁ ἄλλος ζῷον φαίνω ὁ ἐγκέφαλος αἴτιος εἰμί καί κίνησις καί αἴσθησις · ἐπιτίθημι γάρ τίς ἐπί ὁ ἐγκέφαλος ἀναίσθητος καί ἀκίνητος ὁ ζῷον ποιέω . ὁ νεῦρον τε διαιρέω , διά ὅς ἐπί ὁ λοιπός σῶμα ἐκ ὁ ἐγκέφαλος ὅς τε αἴσθησις παραγίγνομαι καί ὁ κίνησις , ὁ μέν ἄνω μέρος ὁ διαίρεσις ἅπας καί κινέω καί αἰσθάνομαι , ὁ δέ κάτω πᾶς καθάπαξ ἀμφότερος στερέω . ὁ αὐτός γίγνομαι καί ἔμφραξις ἐν ὁ νεῦρον γίγνομαι . ἔτι τε ὁράω θυμός μέν γένεσις ἐκ ὁ περικάρδιος εἰμί αἷμα , ἐπιθυμία δέ ἅμα συνδιατίθημι ὁ ἧπαρ ἢ ἐκεῖθεν ἔχω ὁ γένεσις . εἰμί τοίνυν ὁ δύναμις οὗτος ἐν ὑπόκειμαι σῶμα ὁ εἰμί ἔχω , ὁράω δέ μή πᾶς διά πᾶς χωρέω ὁ σῶμα οὔτε γάρ ὄψις οὔτε ἀκοή , οὐ ὄσφρησις , οὖον γεῦσις · ὅς τε πέσσω δύναμις ἐν τις μόριον ἀφορίζω , θυμός τε οὖον διά ὅλος διήκω , κεῖμαι , καί ἐπί ὁ λοιπός ὡσαύτως ) ἀνάγκη πᾶς ἐν ἐκεῖνος ἕκαστος μόριον ἱδρύω ἐν ἵημι καί ἐνεργέω . φημί οὖν πρός οὗτος ὅτι ἀρχή μέν εἰμί ὁ δύναμις οὗτος ὁ μόριον οὗτος , οὖον μέντοι καθάπαξ ἐν αὐτός περιορίζω εἰμί ὁ δύναμις , ἀλλά φοιτάω ἐκ αὐτός καί εἰς ὁ λοιπός σῶμα · ὅλος γοῦν ὁ σῶμα καί ὁ θυμός συνδιατίθημι καί ὁ ἐπιθυμία . οὐ αὐτάρκης δέ οὗτος · αὐτός γάρ οὗτος εἰμί ὁ ἀπορία ὅτι ἕκαστος ὁ δύναμις ὁ Ψυχή κληρόω μόριον τίς ὁ σῶμα , ὅς πρῶτος κατά ὁ ἐν αὐτός ἱδρύω ψυχικός δύναμις ἐνεργέω ἢ πάσχω διά ὁ συνέχεια καί ὁ λοιπός σῶμα συμπάσχω . μήποτε οὖν ἐπί μέν ὁ φυτός καί ὁ ἔντομος ἐν αὐτός ὁ φαίνω σῶμα ὁ ψυχή ἔχω ὁ εἰμί , διό συνδιαιρέω ὁ ὑπόκειμαι , ἐπί δέ ὁ Xonruiv ζῷον ἅτε ἐν ἄλλος τις ὑπόκειμαι εἰμί ὁ πνεῦμα καί κατά επιτηδειότητα τις ἐλλάμπω , οὗτος ὅταν στερέω ὁ ἐπιτηδειότης οὗτος διαιρέω τυγχάνω ἤ τίς τοιοῦτος πάσχω , οὐκέτι χωρέω αὐτός ὁ ἐνέργεια . εἰμί δέ ἐπιτηδειότης δήω πρός ὁ ἐλλάμπω , εἰκότως καί ἕκαστος ὁ μόριον αὐτός ὁ μᾶλλον ἔχω ἐπιτηδειότης πρός τις ψυχικός δύναμις μᾶλλον ἢ μόνος ἐλλάμπω , καί ἐκ αὐτός διά ὁ συνέχεια καί ἐπί ὁ λοιπός παραπέμπω σῶμα . , ἐν μέντοι ὁ πνεῦμα οὕτως ἔχω ὁ ψυχικός δύναμις , ὥσπερ ἐν ὁ δένδρον ὁ φυτικός , ὅλος διά ὅλος χωρέω ὁ πνεῦμα . p . Β 27 ἔοικα δέ καί ὁ ἐν ὁ φυτός ἀρχή ψυχή τις εἰμί . ἐπεί ἐγκαλέω ὁ πρό αὐτός φυσικός ὅτι μή περί πᾶς Ψυχή διαλέγω , αὐτός οὗτος ποιέω καί | περί πᾶς διαλέγω . εἶπον οὖν ἐν ὁ ἐπάνω καί ὁ φυτόν ἔμψυχος εἰμί , ἐν ὅς λέγω ὅτι διαιρέω ὁ αὐτός κατά εἶδος ἔχω Ψυχή , καί ἔτι ἔνθα ἐγκαλέω ὁ Ὀρφικός ἔπος λέγω ὁ ψυχή ἐκ ὁ ὅλος φέρω ἀναπνέω ἐγώ , λέγω ὅτι οὐ οἷος τε ὁ φυτός οὗτος συμβαίνω , νῦν οὖν ὅτι ψυχή καί ὁ ἐν ὁ φυτός , οὗτος οὗτος πιστόω ἐκ ὁ κοινός οὗτος μόνος εἰμί ὁ δύναμις καί ὁ φυτός καί ὁ ζῷον . εἰμί γάρ ἐν ὁ ζῷον ψυχικός εἰμί δύναμις ὁ θρεπτικός καί αὐξητικός καί γεννητικός , ὁράω δέ οὗτος καί ἐν ὁ φυτός , δῆλος ἄρα ὅτι ἐκεῖνος ἔμψυχος ἄν εἰμί . ὁ δέ μόνος οὗτος ἀντί ὁ κατά μόνος οὗτος κοινωνέω ὁ φυτός ὁ ζῷον . p . 411 b 29 καί αὐτός μέν χωρίζω ὁ αἰσθητικός ἀρχή . Ζεύς οὗτος ἐκεῖνος φημί · ὁ μέν φυτικός ἀρχή ἄνευ ὁ αἰσθητικός εἰμί δύναμαι , ἐκεῖνος δέ οὐ ἄνευ οὗτος . οὗτος δέ οὐ ὡς ὁ Ψυχή ἀμφότερος ἔχω ὁ δύναμις χωριστής οὗτος γάρ ἔναγχος ἐλέγχω ) , ἀλλά ὅτι ἐν ὅς μέν ὁ φυτικός , οὖον πάντως καί ὁ αἴσθησις , ἐν ὅς δέ ὁ αἴσθησις , πάντως καί ὁ φυτικός . εἰμί δέ μή οἴομαι ὁ αἰσθητικός ἄνευ ὁ φυτικός εἰμί , δῆλος ὡς καί οὗτος ψυχή εἰμί . διαλέγω δέ καί περί οὗτος ὡς ψυχικός δύναμις , ἐπεί ζητέω ἀνωτέρω , τίς μόριον ὁ Ψυχή ὁ ζῶ ἔχω . εἴρω δέ ἐν ὁ ἑξῆς ὅτι κατά οὗτος ὁ δύναμις ὁ ζῶ ἐν ὁ ἔμψυχος ὑπάρχω . |