joannes-chrysostomus.quales-ducendae-sint-uxores-encomium-ad-maximum pg051_0225.4
α' . Ὅτι μὲν ἀπελείφθητ' ὑμῶν τῇ παρελθοῦσῃ συνάξει , ἠλγησα · ὅτι δὲ πλουσιωτέρας ἀπαλαύσατε τραπέζας , ἡσθόην . Ὁ γὰρ μετ' ἐμοῦ τὸν ζυγὸν ἔλκων , τὴν τε αὐλακὰ πρῶην ἡμῖν ἀνέτειμε , καὶ τὰ σπέρματα κατέβαλε διψήλει γλώττῃ , καὶ μετὰ πολλῆς τῆς ἐπιμελείας ἐνεώργησε τὰς ὑμετέρας ψυχάς . Εἰδὲτε γὰρταν ἐπικεχαρμένην , ἡκούσατε λόγον ἀποτετορνευμένον , ἀπελαύσατε ὕδατος ἀλλομένου εἰς ζωὴν αἰώνιον , εἴδετε πηγὴν ποταμοὺς ἀρμίζουσα χρυσίου καθαροῦ . Λέγεται τις ποταμὸς χρυσίου ψήγματα φέρειν τοῖς περιοικοῦσιν αὐτὸν ἀνθρώποις , οὐ τῆς φύσεως τῶν ὑδάτων τὸ χρυσίον τικτοῦσθαι , ἀλλ' ἐπειδὴ τοῦ ποταμοῦ τὰς πηγὰς ἐν μεταλλικοῖς ὄρεσι διέρχεσθαι συνέβη , δι' ἐκείνων τῶν ὀρέων ὁ ποταμὸς μένων καὶ τὴν χρυσίτην παρασύρων γῆν , θησαυρὸς τοῖς παροικοῦσι γίνεται , ἐσχεδιασμένον παρέχων τὸν πλοῦτον . Τοῦτον καὶ ὁ διδάσκαλος οὗτος ἐμιμήσατο πρῶην τὸν ποταμὸν , ὥσπερ διὰ μεταλλικῶν ὀρέων , τῶν Γραφῶν μέν , καὶ τὰ χρυσίου παντὸς τιμιώτερα νοήματα ταῖς ὑμετέραις κομίζων ψυχαῖς . Καὶ οἶδα μὲν ὅτι πτωχώτερα τὰ ἡμέτερα ὑμῖν φαίνεται σήμερον . Ὁ γὰρ πανυχρᾶς ἀπολαύσων τραπέζης διηνεκῶς , ἂν εὐπορωτέρας μεταξὺ πού τινὸς ἐπιτύχῃ , εἶτα πρὸς τὴν ἑαυτοῦ πάλιν ἐπανέλθῃ , μᾶλλον αὕτης κατέχεται τὴν πείναν . Οὐ μὴν διὰ τοῦτο ἀνηρώτερον ἀποδύσομαι . Ἵστε γὰρ , Ἠαύλῃρ μαθητευθέντες , καὶ χορτάζεσθαι καὶ πεινᾶν , καὶ περισσεύειν καὶ ὑστερεῖσθαι , καὶ τοὺς πλουσίους θαυμάζειν , καὶ τοὺς πένντας μὴ διαπτύειν . Καὶ καθάπερ οἱ φιλοῦνοι καὶ οἱ φιλοπόται ἀσπάζονται μὲν τὸν ἀμέλιν οἶνον , οὐ μὴν δὲ τοῦ καταδεεστέρου καταφρονοῦσιν · οὕτω δὴ καὶ ὑμεῖς περὶ τὴν τῶν θελίων λογίων ἀχρόασιν μεμηνηότες , ἀποδέχεσθε μὲν τοὺς σοφωτέρους τῶν διδασκάλων , καὶ τοὺς εὐτελεστέροὺς δὲ οὐ τὴν τυχοῦσαν παρέχετε σπουδὴν καὶ προθυμίαν . Οἱ μὲν γὰρ χαύνου καὶ διαλελυμένου , καὶ πρὸς τὴν πολυτελεστέραν ναυτιλίαν τράπεζαν · οἱ δὲ διεγρηγερμένοι καὶ νήφοντες , καὶ πεινῶντες καὶ διψῶντες τὴν δικαιοσύνην , καὶ πρὸς τὴν πνευστέραν μετὰ πολλῆς τρέχουσι προθυμίας . Καὶ ὅτι οὐ καλακεῖαι τὰ ῥήματα,ἀπὸ τῆς πρῶην ὑμῖν διαλέξεως γενομένης τοῦτο ἐδείξατε μάλιστα . Ἐπειδὴ γὰρ πολλοὺς περὶ γάμων λόγους ἐποιούμεθα πρὸς ὑμᾶς , δείκνυντες ὅτι μοιχεία τις ἀπηρτισμένη τὸ ἐκδελλεῖν γυναῖκας , ἢ ἐκδεδημένας λαμβάνειν , ζῶντων ἐτι τῶν προτέρων ἀνδρῶν , καὶ τὸν τοῦ Χριστοῦ νόμον ἀναγινώσκοντες τὸν λέγοντα , ὅτι Ὁ ἀπολελυμένην γαμήσας μοιχᾶται , καὶ ὁ ἀπολύων γυναῖκα , παρακετὶ λόγου πορνεύει , ποιοῦ αὐτὴν μοιχευθῆναι , πολλοὺς εἶδον κάτω κύπτοντας , τὸ πρόσωπον τύπτοντας , καὶ οὐδὲ ἀνανεῦσαι δυναμένους · τότε δὴ καὶ εἰς τὸν οὐρανὸν ἀναβλέψαι εἴπον · Εὐλόγητος ὁ θεός , ὅτι οὐκ εἰς νεκρὰς ἀκούς ἠχησόμεν , ἀλλ' ἐπιλαμβάνεται τῆς διανοίας τῶν ἀκούοντων τὰ [ 212 ] λεγόμενα μετὰ πολλῆς τῆς σφοδρότητος . Ἄμεινον μὲν γὰρ μὴ ὅλως ἀμαρτεῖν · εἰ δὲ μικρὸν δὲ εἰς σωτηρίας λόγον , κατωδυνήθητι , καὶ καταγνῶναι τὸν ἀμαρτάνοντα τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς , καὶ μεταθεῖναι τὸ συνειδὲς μετὰ πολλῆς τῆς ἀκρίβειας · ἢ γὰρ τοιαύτη κατάγνωσις δικαιοσύνης ἰστὶ μέρος , καὶ ὅλως ἐπὶ τὸ μηκέτι ἀμαρτάνειν ἀγούσα . Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Παῦλος λυπῶν τοὺς ἁμαρτηκᾶς ἐχαίρειν , οὐχ ὅτι ἐλύπησεν , ἀλλ' ὅτι τῇ λύπῃ διώρθωσεν . Ἐκφρη γὰρ , φησίν , οὐχ ὅτι ἐλυπήθητε , ἀλλ' ὅτι ἐλυπήθητε εἰς μετάνοιαν · ἢ γὰρ κατὰ θεὸν λύπη μετανοίαν εἰς σωτηρίαν ἀμεταμέλητον κατεργάζεται . Εἰτα γὰρ ὑπὲρ τῶν οἰκείων , εἰτε ὑπὲρ τῶν ἄλλοτρίων τότε ἀμαρτημάτων ἠλγήσατε , μυρίων εἴητε ἐπαίνων ἄξιοι . Ὅτε γὰρ ὑπὲρ τῶν ἄλλοτρίων ἀλγῆσε τις , ἀποστολικὰ ἀποδείκνυται σπλάγχνα , καὶ τὸν ἅγιον ἐκεῖνον μιμεῖται τὸν λέγοντα · Τίς ἀσθενεῖ , καὶ οὐκ ἀσθενῶ ; τίς σκανδαλίζεται , καὶ οὐκ ἐγὼ σκανδαλίζομαι ; Ὅτε δὲ ὑπὲρ τῶν οἰκείων ἠλγήθη , τὴν τε ἐπὶ τοῖς ἤδη τολμηθεῖσι κώλασιν ἔσβεσε , καὶ πρὸς τὰ μέλλοντα ἐαυτὸν ἀσφαλέστερον διὰ τῆς λύπης ταύτης ἐποίησε . Αἰν ταῦτα κάγω κλαίων ὁρῶν , καὶ στενάζοντας , καὶ τὸ πρόσωπον τύπτοντας , ἔχειρον τὸν ἀπὸ τῆς λύπης ταύτης ἐννοῶν καρπόν . Διὰ τοῦτο καὶ σήμερον περὶ τῆς αὐτῆς ὑμῖν ὑποθέσεως διαλέξομαι · ὅσπε τοὺς βουλομένους εἰς γάμον ἰλθεῖν , πολλὴν ὑπὲρ τοῦ πράγματος τούτου ποιείσθαι πρόνοιαν . Εἰ γὰρ οἰκίας ἀνοικοδομεῖν μελλόντες οἰκίας , περιεργαζόμεθα καὶ πολυπραγμονοῦμεν τοὺς τα πωλοῦντας , τοὺς τε ἐμπροσθεν κτησαμένους , αὐτῶν τῶν πωλουμένων τῶν μὲν τὴν κατασκευὴν , τῶν δὲ καὶ τὴν τοῦ σώματος ἔξιν , καὶ τὴν τῆς ψυχῆς προαίρεσιν · πολλῷ μᾶλλον γυναῖκας μελλόντας ἀγεσθαι , πρόνοιαν τοσαύτην καὶ πολλῷ πλείονα ἐπιδείκνυσθαι χρή . Οἰκίαν μὲν γὰρ φαύλην οὖσαν ἀποδῶσαι πάλιν ἔξεστι , καὶ οἰκίην σκαιὸν φανείσα ἀποδῦναι τῷ πεπρακότι πάλιν ἀφίεται · γυναῖκα δὲ λαμβάνοντα ἀποδῦναι πάλιν τοῖς ἐκδεδοκόσιν οὐκ ἐνί , ἀλλὰ ἀνάγκη πᾶσα διὰ τέλους ἐνδὸν ἔχειν , ἢ σονηρὰν ὄνσαν ἐκδελλόντα , μοιχείᾳ ἐλίσχεσθαι κατὰ τοὺς τοῦ θεοῦ νόμους . Ὅταν οὖν μέλλῃς λαμβάνειν γυναῖκα , μὴ τοὺς ἔχουσι ἀναγίνωσκε νόμους μόνον , ἀλλὰ καὶ πρὸς ἐκείνους , τοὺς παρ' ἡμῖν κειμένους · κατὰ γὰρ τούτους , οὐ κατ' ἐκείνους σοι μέλει κρῖνειν κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ὁ θεός · κακείνοι μὲν παροψόμενοι , εἰς χρήματα τὴν ζημίαν πολλάκις ἤνεγκαν , οὗτοι δὲ τοῦτο παθόντες τῇ ψυχῇ τὰς ἀπαραίτητους ἐπάγουσι τιμωρίας καὶ τὸ πῦρ ἐκεῖνο τὸ ἄσβεστον .
Lemmas: ὅς . Ὅτι μέν ἀπολείπω σύ ὁ παρέρχομαι συνάγω , ἀλγέω · ὅτι δέ πλούσιος απαλαυσαω τράπεζα , ἥδομαι . ὁ γάρ μετά ἐγώ ὁ ζυγόν ἕλκω , ὁ τε Αυλακά πρώιος ἐγώ ἀνατέμνω , καί ὁ σπέρμα καταβάλλω διψήλει γλῶττα , καί μετά πολύς ὁ ἐπιμέλεια ἐνεργέω ὁ ὑμέτερος ψυχή . ὁράω γὰρταν ἐπιχαίρω , ἀκούω λόγος ἀποτορνεύω , ἀπολαύω ὕδωρ αλλομενω εἰς ζωή αἰώνιος , ὁράω πηγή ποταμός αρμιζεω χρυσίον καθαρός . λέγω τις ποταμός χρυσίον ψῆγμα φέρω ὁ περιοικέω αὐτός ἄνθρωπος , οὐ ὁ φύσις ὁ ὕδωρ ὁ χρυσίον τικτουω , ἀλλά ἐπεί ὁ ποταμός ὁ πηγή ἐν μεταλλικός ὄρος διέρχομαι συμβαίνω , διά ἐκεῖνος ὁ ὄρος ὁ ποταμός μένω καί ὁ χρυσίτης παρασύρω γῆ , θησαυρός ὁ παροικέω γίγνομαι , σχεδιάζω παραχώννυμι ὁ πλοῦτος . οὗτος καί ὁ διδάσκαλος οὗτος μιμέομαι πρώην ὁ ποταμός , ὥσπερ διά μεταλλικός ὄρος , ὁ Γραφής μέν , καί ὁ χρυσίον πᾶς τίμιος νόημα ὁ ὑμέτερος κομίζω ψυχή . καί οἶδα μέν ὅτι πτωχός ὁ ἡμέτερος σύ φαίνω σήμερον . ὁ γάρ πανυχραω ἀπολαύω τράπεζα διηνεκής , εἄν εὔπορος μεταξύ ποῦ τις ἐπιτυγχάνω , εἶτα πρός ὁ ἑαυτοῦ πάλιν ἐπανέρχομαι , μᾶλλον αὐτηες͂ς κατέχω ὁ πεῖνα . οὐ μήν διά οὗτος ἀνηρός ἀποδύω . οἶδα γάρ , Ἠαύλῃρ μαθητεύω , καί χορτάζω καί πεινάω , καί περισσεύω καί ὑστερέω , καί ὁ πλούσιος θαυμάζω , καί ὁ πέντα μή διαπτύω . καί καθά ὁ φιλόω καί ὁ φιλοπότης ἀσπάζομαι μέν ὁ Αμελί οἶνος , οὐ μήν δέ ὁ καταδεής καταφρονέω · οὕτως δή καί σύ περί ὁ ὁ θελιά λόγιος ἄχροος μαίνομαι , ἀποδέχομαι μέν ὁ σοφός ὁ διδάσκαλος , καί ὁ εὐτελής δέ οὐ ὁ τυγχάνω παρέχω σπουδή καί προθυμία . ὁ μέν γάρ χαῦνος καί διαλύω , καί πρός ὁ πολυτελής ναυτιλία τράπεζα · ὁ δέ διεγείρω καί νήφω , καί πεινάω καί διψάω ὁ δικαιοσύνη , καί πρός ὁ πνευστέραν μετά πολύς τρέχω προθυμία . καί ὅτι οὐ καλακεῖαι ὁ ῥήματα,ἀπὸ ὁ πρώιος σύ διάλεξις γίνομαι οὗτος δείκνυμι μάλιστα . Ἐπειδή γάρ πολύς περί γάμος λόγος ποιέω πρός σύ , δείκνυμι ὅτι μοιχεία τις ἀπαρτίζω ὁ ἐκδελλεῖν γυνή , ἢ ἐκδέω λαμβάνω , ζάω ἔτι ὁ πρότερος ἀνήρ , καί ὁ ὁ Χριστός νόμος ἀναγιγνώσκω ὁ λέγω , ὅτι ὁ ἀπολύω γαμέω μοιχάω , καί ὁ ἀπολύω γυνή , παρακετὶ λόγος πορνεύω , ποιέω αὐτός μοιχεύω , πολύς ὁράω κάτω κύπτω , ὁ πρόσωπον τύπτω , καί οὐδέ ἀνανεύω δύναμαι · τότε δή καί εἰς ὁ οὐρανός ἀναβλέπω λέγω · Εὐλογήτος ὁ θεός , ὅτι οὐ εἰς νεκρός ἄκος ἠχέω , ἀλλά ἐπιλαμβάνω ὁ διάνοια ὁ ἀκούω ὁ [ 212 ] λέγω μετά πολύς ὁ σφοδρότης . ἄμεινον μέν γάρ μή ὅλος ἁμαρτάνω · εἰμί δέ μικρός δέ εἰς σωτηρία λόγος , κατοδυνάω , καί καταγιγνώσκω ὁ ἁμαρτάνω ὁ ἑαυτοῦ ψυχή , καί μετατίθημι ὁ συνοράω μετά πολύς ὁ ακρίβεια · ἢ γάρ τοιοῦτος κατάγνωσις δικαιοσύνη ἰστὶ μέρος , καί ὅλος ἐπί ὁ μηκέτι ἁμαρτάνω ἄγω . Ζεύς οὗτος καί ὁ Παῦλος λυπέω ὁ ἁμαρτάνω χαίρω , οὐ ὅτι λυπέω , ἀλλά ὅτι ὁ λύπη διορθόω . ἐκφρέω γάρ , φημί , οὐ ὅτι λυπέω , ἀλλά ὅτι λυπέω εἰς μετάνοια · ἢ γάρ κατά θεός λύπη μετάνοια εἰς σωτηρία ἀμεταμέλητος κατεργάζομαι . εἶτα γάρ ὑπέρ ὁ οἰκεῖος , εἴτε ὑπέρ ὁ ἀλλότριος τότε ἁμάρτημα ἀλγέω , μυρίος εἰμί ἔπαινος ἄξιος . Ὅτε γάρ ὑπέρ ὁ ἀλλότριος ἀλγέω τις , ἀποστολικός ἀποδείκνυμι σπλάγχνον , καί ὁ ἅγιος ἐκεῖνος μιμέομαι ὁ λέγω · Τῖς ἀσθενέω , καί οὐ ἀσθενέω ; τίς σκανδαλίζω , καί οὐ ἐγώ σκανδαλίζω ; ὅτε δέ ὑπέρ ὁ οἰκεῖος ἀλγέω , ὁ τε ἐπί ὁ ἤδη τολμάω κῶλος σβέννυμι , καί πρός ὁ μέλλω ἑαυτοῦ ἀσφαλής διά ὁ λύπη οὗτος ποιέω . ᾍδης οὗτος κἀγώ κλαίω ὁράω , καί στενάζω , καί ὁ πρόσωπον τύπτω , χείρων ὁ ἀπό ὁ λύπη οὗτος ἐννοέω καρπός . Ζεύς οὗτος καί σήμερον περί ὁ αὐτηες͂ς σύ ὑπόθεσις διαλέγω · ὅσπε ὁ βούλομαι εἰς γάμος ἰλθεῖν , πολύς ὑπέρ ὁ πρᾶγμα οὗτος ποιέω πρόνοια . εἰμί γάρ οἰκία ἀνοικοδομέω μέλλω οἰκία , περιεργάζομαι καί πολυπραγμονέω ὁ ὁ πωλέω , ὁ τε ἔμπροσθεν κτάομαι , αὐτός ὁ πωλέω ὁ μέν ὁ κατασκευή , ὁ δέ καί ὁ ὁ σῶμα ἐξέρχομαι , καί ὁ ὁ ψυχή προαίρεσις · πολύς μᾶλλον γυνή μέλλω ἄγω , πρόνοια τοσοῦτος καί πολύς πολύς ἐπιδείκνυμι χράω . οἰκίον μέν γάρ φαῦλος εἰμί ἀποδίδωμι πάλιν ἔξεστι , καί οἰκία σκαιός φαίνω ἀποδύνω ὁ πιπράσκω πάλιν ἀφίημι · γυνή δέ λαμβάνω ἀποδύνω πάλιν ὁ ἐκδίδωμι οὐ ἐν , ἀλλά ἀνάγκη πᾶς διά τέλος ἐνδίδωμι ἔχω , ἢ σονηρος ὄνομαι εκδελλοειντα , μοιχεία ελιεχω κατά ὁ ὁ θεός νόμος . ὅταν οὖν μέλλω λαμβάνω γυνή , μή ὁ ἔχω ἀναγιγνώσκω νόμος μόνος , ἀλλά καί πρός ἐκεῖνος , ὁ παρά ἐγώ κεῖμαι · κατά γάρ οὗτος , οὐ κατά ἐκεῖνος σύ μέλω κρίνω κατά ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος ὁ θεός · ἐκεῖνος μέν παροράω , εἰς χρῆμα ὁ ζημία πολλάκις φέρω , οὗτος δέ οὗτος πάσχω ὁ ψυχή ὁ απαραίτητος ἐπάγω τιμωρία καί ὁ πῦρ ἐκεῖνος ὁ ἄσβεστος .