joannes-chrysostomus.quales-ducendae-sint-uxores-encomium-ad-maximum pg051_0235.1
τῆς ψυχῆς καταλάμπουσαι , ἑωρῆν ἂν τὸ χρόνος προῆν , καὶ πείραν τῆς οἰκείας εὐγενείας παρέγνωσι , τοσούτω μάλιστα θερμότερον τοῖς οἰκείοις ἀνδράσι ποιῶσι τὸν ἔρωτα , καὶ τὴν πρὸς αὐτὸν ἑάπτονται ἀγάπην . Τοῦτο δὲ ὅντος , καὶ φιλας μεταξὺ καὶ μένης θερμῆς καὶ γνησίας , ἅπαν ἐλαύνεται πορνείας εἴδος , καὶ οὐδὲ ἔνοιά τις ἀκολασίας τῇ φιλοῦντι τὴν ἑαυτοῦ γυναικὰ ποτὲ ἐμπεσεῖται , ἀλλὰ μένει ἡγνηκῶς τὴν ἑαυτοῦ στέργων καὶ διὰ τῆς σωφροσύνης τὸν θεὸν ἐπισπώμενος εἰς τὴν τῆς οἰκίας ἀπάσης εὐνοίαν τε καὶ προστασίαν . Οὕτως ἐλάμβανον οἱ γενναῖοι τῶν παλαιῶν ἀνδρῶν γυναῖκας , ψυχῇς εὐγένειαν ἐπιζητοῦντες , καὶ οὐχ εὐπορίαν χρημάτων . Καὶ ὅτι τοῦτό ἐστιν ἀληθὲς , παραδείγματος ἔνεκεν , ἔνθ' ἐπιμνησθήσομαι γάμου . Καὶ Ἀδὰμ προεσθύτερος ἦν καὶ προεσθδικῶς ἡμερῶν , φησί , καὶ εἰπε τῷ παιδὶ αὐτοῦ τῷ προεσθύτερῳ τῆς οἰκίας αὐτοῦ , τῷ δρχοντι τῶν αὐτοῦ πάντων · Θεὸς τῇ χειρὶ σου ὑπὸ τῶν μητρῶν μου , καὶ ἐξορχιῶ σε Κύριον τῶν θεῶν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς , Ἰσαὰμ λάβης γυναῖκα τῷ νιῷ μου Ἰσαὰκ ἀπὸ τῶν συγγενέων τῶν Χαναναίων , μεθ' ὧν ἐγὼ οἶκω μετ' αὐτῶν , ἀλλ' εἰς τὴν γῆν μου οὗ ἐγεννήθην , πορεύθη , καὶ εἰς τὴν συλην μου , καὶ λήψη γυναῖκα τῷ νιῷ μου ἐκεῖθεν . Εἶδες τοῦ δικαίου τὴν ἀρετὴν , πόσην ὑπὲρ γάμου πρόνοιαν ἐποιήσατο ; Οὐ γὰρ δὴ μαστροπῶς καλέσας γυναῖκας , καθάπερ οἱ νῦν , οὐδὲ προμηνηστρίας , οὐδὲ γραβδία μυθεύοντα , ἀλλὰ τὸν οἰκέτην τὸν ἑαυτοῦ , τοῦτο τὸ πρᾶγμα ἐνεχείρισεν · ὁ καὶ αὐτὸ τῆς εὐλαβείας τοῦ πατριάρχου μεγίστον ἐστὶ σημεῖον , ὅτι τοιούτων κατεσκεύασεν τὸν οἰκέτην , ὡς καὶ τοιούτου πράγματος νομίσαι ἀξιόπιστον εἶναι διάκονον . Εἶτα γυναῖκα ζητεῖ , οὐχ εὐπορον , οὐδὲ εὐμόρφον , ἀλλ' εὐγενῆ τοῖς τρόποις , καὶ διὰ τοῦτο τοιαύτην ὅδον ἀποδημίας προτιμᾶται . Ὅρα δὲ καὶ τοῦ οἰκέτου τὴν εὐγνομοσύνην · οὐδὲ γὰρ εἶπε , Τί ποτε τοῦτό ἐστιν ; ἔδην τοσαῦτα πλησίον [ 220 ] ἡμῶν , εὐπόρων ἀνδρῶν θυγατέρες τοσαῦται , ἐπισήμων καὶ περιφανῶν · σὺ δὲ εἰς μακρὰν οὕτω πέμπεις γῆν , πρὸς ἀνθρώπους ἀγνώτας · τίνι διαλέξομαι ; τίς με εἰσεῖται ; τί δέ , ἂν δόλον μοι βάψωσι , ἂν ἀπάτην ἐργάσωται ; οὐδὲν γὰρ οὕτως εὐπεχείρητον , ὡς ξένος . Οὐδὲν τούτων εἶπεν , ἀλλὰ ταῦτα ἅπαντα παρίδων , ὁ μάλιστα ἐστὶν ὑπιδέσθαι , τοῦτο ὑπέδειτο , ἀπὸ μὲν τοῦ μηδὲν ἐκείνῳ ἀντιπνεῖν τὸ ὑπακοὴν ἐπιδεικνύμενος , ἀπὸ δὲ τοῦ μόνον ἐκεῖνο ἐρέσθαι , ὁ μάλιστα πάντων ζητῆσαι ἔδει , τὴν σύνεσιν τὴν αὐτοῦ καὶ πρόνοιαν δηλῶν . Τί ποτ' οὖν ἐστὶ τοῦτο ; καὶ τί τὸν δεσπότην ἤρετο τὸν ἑαυτοῦ ; Ἐὰν δὲ μὴ βουληθῇ , φησίν , ἡ γυνὴ πορευθῆναι μετ' ἐμοῦ , ἀποστρέψω τὸν υἱ.ν σου εἰς τὴν γῆν , ὅθεν ἐξῆλθες ; Εἶτα δ' Ἀδὰμ · Μὴ ἀποστρέψῃς τὸν υἱὸν μου ἐκεῖ . Κύριος ὁ θεὸς τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς , ὃς ἐλαβέ με ἐκ τοῦ οἴκου τοῦ πατρός μου , καὶ ἐκ τῆς γῆς , ἧς ἐγεννήθην , ὃς ἐλάλησέ μοι καὶ ὤμοσέ μοι λέγων · Σοὶ δώσω τὴν γῆν ταύτην καὶ τῷ σπέρματί σου , αὐτὸς ἀποστελεῖ τὸν ἀγγελον αὐτοῦ ἐμπροσθέν σου , καὶ κατευοδώσει τὴν ὁδὸν σου . Ὅρᾶς πίστιν ἀνδρός ; Οὐ παρεκάλεσε φίλους , ἢ συγγενεῖς , οὐχ ἄλλον οὐδένα , ἀλλὰ τὸν θεὸν ἐδῴκεν αὐτῇ μεστήν καὶ συνοδοιπόρον . Εἶτα βουλόμενος παραβαρῦσαι τὸν οἰκέτην , οὐχ ἀπλῶς εἶπε , Κύριος ὁ θεὸς τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς , ἀλλὰ προσετίθησιν , Ὅς ἐλαβέ με ἐκ τοῦ οἴκου τοῦ πατρός μου . Ἀναμνησθητί , φησί , πῶς τοσαύτην ἡλόμεν
Lemmas: ὁ ψυχή καταλάμπω , ὥρα ἄν ὁ χρόνος προέρχομαι , καί πεῖρα ὁ οἰκεῖος εὐγένεια παραγίγνομαι , τοσοῦτος μάλιστα θερμός ὁ οἰκεῖος ἀνήρ ποιέω ὁ ἔρως , καί ὁ πρός αὐτός ἅπτω ἀγάπη . Τοῦτης δέ εἰμί , καί φίλος μεταξύ καί μένω θερμός καί γνήσιος , ἅπας ἐλαύνω πορνεία εἶδος , καί οὐδέ ἔνοιά τις ἀκολασία ὁ φιλέω ὁ ἑαυτοῦ γυναικάς ποτέ ἐμπίπτω , ἀλλά μένω ἄγω ὁ ἑαυτοῦ στέργω καί διά ὁ σωφροσύνη ὁ θεός ἐπισπάω εἰς ὁ ὁ οἰκία ἀπασάω εὔνοια τε καί προστασία . οὕτως λαμβάνω ὁ γενναῖος ὁ παλαιός ἀνήρ γυνή , ψυχή εὐγένεια ἐπιζητέω , καί οὐ εὐπορία χρῆμα . καί ὅτι τούτος εἰμί ἀληθής , παράδειγμα ἐνέλκω , ἔνθα ἐπιμιμνήσκομαι γάμος . καί Ἀδάμ πρόειμι εἰμί καί προεσθδικῶς ἡμέρα , φημί , καί εἶπον ὁ παῖς αὐτός ὁ προεσθύτερῳ ὁ οἰκία αὐτός , ὁ δρχοντι ὁ αὐτός πᾶς · θεός ὁ χείρ σύ ὑπό ὁ μήτρα ἐγώ , καί ἐξορκίζω σύ κύριος ὁ θεός ἐκ ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ , Ἰσαὰμ λαμβάνω γυνή ὁ νίον ἐγώ Ἰσαάκ ἀπό ὁ συγγενής ὁ Χαναναῖος , μετά ὅς ἐγώ οἰκέω μετά αὐτός , ἀλλά εἰς ὁ γῆ ἐγώ οὗ γεννάω , πορεύω , καί εἰς ὁ σύλη ἐγώ , καί λαμβάνω γυνή ὁ νίον ἐγώ ἐκεῖθεν . εἶδον ὁ δίκαιος ὁ ἀρετή , πόσος ὑπέρ γάμος πρόνοια ποιέω ; οὐ γάρ δή μαστροπός καλέω γυνή , καθά ὁ νῦν , οὐδέ προμηνηστρίας , οὐδέ γραβδία μυθεύω , ἀλλά ὁ οἰκέτης ὁ ἑαυτοῦ , οὗτος ὁ πρᾶγμα ἐγχειρίζω · ὁ καί αὐτός ὁ εὐλάβεια ὁ πατριάρχης μέγας εἰμί σημεῖον , ὅτι τοιοῦτος κατασκευάζω ὁ οἰκέτης , ὡς καί τοιοῦτος πρᾶγμα νομίζω ἀξιόπιστος ἔρχομαι διάκονος . εἶτα γυνή ζητέω , οὐ εὔπορος , οὐδέ εὔμορφος , ἀλλά εὐγενής ὁ τρόπος , καί διά οὗτος τοιοῦτος ὀδούς ἀποδημία προτιμάω . Όρα δέ καί ὁ οἰκέτης ὁ ευγνομοσυνειμι · οὐδέ γάρ λέγω , Τι ποτέ τούτος εἰμί ; δέω τοσοῦτος πλησίος [ 220 ] ἐγώ , εὔπορος ἀνήρ θυγάτηρ τοσοῦτος , ἐπίσημος καί περιφανής · σύ δέ εἰς μακρός οὕτως πέμπω γῆ , πρός ἄνθρωπος ἀγνώς · τίς διαλέγω ; τίς ἐγώ εἰσέω ; τίς δέ , εἄν δόλος ἐγώ βάπτω , εἄν ἀπάτη ἐργάζομαι ; οὐδείς γάρ οὕτως ευπεχειρητος , ὡς ξένος . οὐδείς οὗτος λέγω , ἀλλά οὗτος ἅπας παροράω , ὁ μάλιστα εἰμί ὑπειδόμην , οὗτος ὑποδείδω , ἀπό μέν ὁ μηδείς ἐκεῖνος ἀντιπνέω ὁ ὑπακοή ἐπιδείκνυμι , ἀπό δέ ὁ μόνος ἐκεῖνος ἔρομαι , ὁ μάλιστα πᾶς ζητέω δέω , ὁ σύνεσις ὁ αὐτός καί πρόνοια δηλόω . τις πρός οὖν εἰμί οὗτος ; καί τίς ὁ δεσπότης ἔρομαι ὁ ἑαυτοῦ ; ἐάν δέ μή βούλομαι , φημί , ὁ γυνή πορεύω μετά ἐγώ , ἀποστρέφω ὁ υἱ.ν σύ εἰς ὁ γῆ , ὅθεν ἐξέρχομαι ; εἶτα δέ Ἀδάμ · μή ἀποστρέφω ὁ υἱός ἐγώ ἐκεῖ . κύριος ὁ θεός ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ , ὅς λαμβάνω ἐγώ ἐκ ὁ οἶκος ὁ πατέρας ἐγώ , καί ἐκ ὁ γῆ , ὅς γεννάω , ὅς λαλέω ἐγώ καί ὄμνυμι ἐγώ λέγω · σοί δίνω ὁ γῆ οὗτος καί ὁ σπέρμα σύ , αὐτός ἀποστέλλω ὁ ἄγγελος αὐτός ἔμπροσθεν σύ , καί κατευοδόω ὁ ὁδός σύ . Όρας πίστις ἀνήρ ; οὐ παρακαλέω φίλος , ἢ συγγενής , οὐ ἄλλος οὐδείς , ἀλλά ὁ θεός δίδωμι αὐτός μεστός καί συνοδοιπόρος . εἶτα βούλομαι παραβαρυσος ὁ οἰκέτης , οὐ ἀπλόος λέγω , κύριος ὁ θεός ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ , ἀλλά προστίθημι , ὅς λαμβάνω ἐγώ ἐκ ὁ οἶκος ὁ πατέρας ἐγώ . ἀναμιμνήσκω , φημί , πῶς τοσοῦτος ἥλω