joannes-chrysostomus.prooemia-in-psalmos-fragmenta-sp pg055_0532.3
α' . Ὦσπερ ὁ τῇ ποικιλίᾳ τῶν γλωσσῶν ἀρεσκόμενος , καὶ ῥήματα ἑτερογλώσσων εἰδέναι βουλόμενος , ἑαυτὸν διδάξαι οὐ δύναται , ἀλλὰ παρὰ τῶν ἐπισταμένων τὴν Ἑβραίων , ἢ Ῥωμαίων , ἢ βαρβάρων γλώσσαν ὡσαύτως λαλεῖν διδάσκεται · οὕτω καὶ ὁ θέλων νοῆσαι τὰ τῶν προφητῶν ῥήματα παρακαλεῖν ὀφείλει τὸν Θεὸν τῶν προφητῶν , ἵνα ὁ ἐκεῖνος γνωρίσῃ τὰ ἑαυτοῦ ῥήματα , καὶ αὐτῷ φανερώσῃ τὰ τούτων νοήματα . Δεῖρο τοίνυν , ὦ πιστὴ συνοδία καὶ ὁμόδουλε , ἢ τὴν αὐτὴν ὁδὸν τῆς ζωῆς ἡμῖν ὁδεύουσα , ἢ ἐπὶ τὸ αὐτὸ σκάφος τῆς Ἐκκλησίας συνεκπλέουσα ἡμῖν τὴν ἄλμυρον καὶ πικρὰν τοῦ βίου θάλασσαν , ἢ ἐν ἐνὶ πνεύματι καὶ μιᾷ ψυχῇ τὴν Τριάδα δοξάζουσα , καὶ ἐπὶ τὸν ἕνα λιμένα τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν σπεύδουσα · δανείσατέ μοι , παρακαλῶ , τὴν τῆς προσευχῆς ὑμῶν ἄγκυραν . Διὰ τί δὲ ταύτην αὐτῷ ; Ἐπειδὴ ἀρτίως ἤκουσα ἐκάστου λέγοντος , Κύριος εἰσακούσεταιί μου ἐν τῷ κεκραγέναι με πρὸς αὐτόν . Ἐπεὶ οὖν παρασιτὰ εἰσακούεσθε πρὸς τὸν Θεὸν κράζοντες , οὐ φωνὴν τῶν ἄερα πληρούντες , ἀλλὰ πίστεϊ καὶ ἀρετῇ τὸν Θεὸν δυσωποῦντες , ὡς ναύκληροι μοι ἂμποροι καὶ ναῦται καὶ ἐπιβάται , ἀρχιερεῖς καὶ ἱερεῖς , καὶ κλῆρος καὶ λαός , ὡς κυβερνήτη παντὶ τῷ λέγοντι προσευχάι βοηθήσατε , ἵνα ἐπὶ τὸν λιμένα τῆς ἀληθείας ὁ λόγος προσορμισθῇ . Διὰ τί δὲ Εἰς τὸ τέλος ἐν ὕμνῳ ἐπιγέγραπται ὁ ψαλμὸς τῷ Δαυίδ ; Ἐπειδὴ κακῶς μὲν ἤρξατο , καλῶς δὲ τὸν βίον ἐτέλεσε , διὰ τοῦτο , Εἰς τὸ τέλος ἐν ὕμνῳ . Ἥρξατο κακῶς βλέπειν , ὅτε εἶδε γυναῖκα λουομένην · ἐκεῖνη ἔλουτο , καὶ οὗτος ἐξέλουτο · ἐκεῖνη ἐσμήχτο , καὶ οὗτος ἐρρύπτοτο · ἐκεῖνη ἐξωθεν ψυχρῷ ἐσχέρη ὑδάτι , καὶ οὗτος ἐνδοθεν ἡ ἐνεπυρίετο . Ταῦτα δὲ οὐκ ἦσαν ἄξια ὑμνῶν καὶ ἐπαίνων , ἀλλὰ φθόνων καὶ μέμφων . Ὁ σπινθὴρ τῆς ἐπιθυμίας τὴν φλόγα τῆς μοιχείας ἀνῆψεν , ἡ μοιχεία ὀδείουσε τὸν φόνον ἐνεψύχεν · ὁ γὰρ κακὸς ἐραστὴς τὴν ἀμνάδα σφάζας , καὶ τὸν ταύτης παρῃδε ἐφόνευσε . Δυο παθῆ δυο φόνους ἐδρασαν . Ὁ πόθος γὰρ καὶ ὁ θυμὸς ὁπλισάμενοι , ὁ μὲν πόθος τὴν γυναῖκα ὡς ἀμνάδα ἔθυσεν , ὁ δὲ θυμὸς τὸν ἄνδρα ἐφόνευσεν . Ὅτι δὲ ὡς ἀμνάδα τὴν γυναῖκα ἔθυσεν , ἐπειδὴ ἡ μοιχεία τῆς σωφροσύνης ὁ θάνατος . Διὰ τοῦτο γὰρ αὐτὴν καὶ ἀμνάδα εἴπεν ἢ Γραφή , ὅτι ἀσπίλον καὶ ἀμωμον τῷ ἀνδρὶ τὸ σῶμα ἐφύλαττεν . Ἔλεγεν γὰρ Νάθαν ὁ προφήτης ἐν τῇ παραβολῇ · Ἦλθεν δὲ ὀδοιπόρος πρὸς τὸν ἄνδρα τὸν πλουσίον , καὶ ἐφεῖσατο , καὶ ἔλαβε τὴν ἀμνάδα τοῦ ἄνδρος τοῦ πέντος , καὶ ἐσφαξεν · ἀμνάδα τὴν ὑπανδρον διὰ τὴν ἀμλιαντον κοίτην καλῶν . Τίμιος γὰρ ὁ γάμος , καὶ ἡ κοίτη ἀμίαντος . Σφαγὴν δὲ τὴν μοιχείαν λέγει , ἐπειδὴ σφαγὴ καὶ φόνος ἢ ὑβρις τῇ σωφροσύν . Ἀλλ' ἐπειδὴ διὰ νηστείας ὁ Δαυὶδ τὴν μοιχείαν ἀπέπλυνε , καὶ διὰκρύου τῆς στίλβου τῶν αἰμάτων ἀπεσαπλῶσε , καὶ καθ' ἑκάστην νύκτα τὴν κλίνην ἡς δάκρυσιν ἔλουσε , ἐπειδὴ καὶ ἀκαρῖφος γυναῖκα λουομένην ἐδωρήσατο , διὰ τοῦτο , εἰς τὴν ἀρχὴν ἐν ψόγῳ , εἰς τὸ[547 ] τέλος ἐν ὕμνῳ , εἰς τὴν ἀρχὴν ὀφθαλμὸς ἐπιθυμίας βλώξων , εἰς τὸ τέλος ὀφθαλμὸς πηγὰς δακρύων προχέων , Εἰς τὸ τέλος ἐν ὕμνῳ ψαλμὸς τῷ Δαυίδ . Ἡ πράξις τῆς μετανοίας , ὁ καρπὸς τῆς σωτηρίας . Καὶ ἐπειδὴ ὅπου ἐπλεόνασεν ἡ ἁμαρτία , ἐκεῖ ἐπερίσσευσεν ἡ δικαιοσύνη , διὰ τοῦτο ἔλεγεν · Ἐν τῇ ἐπικαλεῖσθαί με , εἰσήκουσέ μοι ὁ Θεὸς τῆς δικαιοσύνης μου . Ἐπειδὴ γὰρ τὴν ἁμαρτίαν ὡς τυραννίδα ἐξέβαλε , τὴν δικαιοσύνην ὡς βασιλείαν ἐδόρεσα , Εἰσήκουσεν ὁ Θεὸς τῆς δικαιοσύνης μου . Ἐπειδὴ γὰρ δίκαιον πρᾶγμα ἦν πλανηθέντα ἐπιστρέψαι με , καὶ πεσόντα ἀναστῆναί με , καθὼς γέγραπται , Ἐπτάκις πεσεῖται ὁ δίκαιος , καὶ ἀναστήσεται · ἐπεὶ οὖν ἀδίκως ἔπεσα , δικαίως δὲ μετενόησα , Εἰσήκουσεν ὁ Θεὸς τῆς δικαιοσύνης μου . Δικαιοσύνην γὰρ αὐτῷ νῦν λέγει ὁ Δαυὶδ τὴν μετάνοιαν . Ὦσπερ γὰρ τὸ ἀμαρτῆσαι καὶ μὴ μετανοῆσαι διπλοῦν ἐστιν ἁμάρτημα · πρῶτον , ὅτι ἔπεσε · δεύτερον , ὅτι ἀναστῆναι οὐκ ἠθέλησε · διὰ τοῦτο γὰρ ὁ Θεὸς καὶ τῷ Κάιν ὠργίζετο , οὐχ οὕτως ὅτι ἐφόνευσε , ὅσον ὅτι φονεύσας οὐ μετενόησε · οὕτω τῷ ἀμαρτῆσαι καὶ μετανοῆσαι , ἐν αὐτῇ τῇ μετανοίᾳ τὴν δικαιοσύνην καρποῦται · μᾶλλον δὲ αὐτὴ ἡ μετάνοια εἰς δικαιοσύνην αὐτῷ λογίζεται . Ἐπεὶ οὖν καὶ τὴν τοῦ Δαυὶδ μετάνοιαν ὁ Θεὸς ὡς δικαιοσύνην ἐδέξατο , διὰ τοῦτο λέγει · Εἰσήκουσέ μοι ὁ Θεὸς τῆς δικαιοσύνης μου . Εἰδὲν ὁ Θεὸς καθαρθεῖσαν τὴν ψυχήν , καὶ ἐδέξατο τὴν προσευχήν · ὁ τῆς δεήσεως χάρτης ἐγράφη τοῖς δάκρυσι , καὶ δυσωπηθεὶς ὁ Βασιλεὺς τῷ διὰ τῶν δακρύων γράμματι ἡ ὑπέγραψεν . Ἡ ἐπειδὴ ἐν τῷ πρὸ τούτου ψαλμῷ τὸν διωγμὸν τῶν ὑπὸ τοῦ Ἀδεσσαλμὸν ὁδύρετο , καὶ φεύγοντα υἱὸν ἠγώνετο , καὶ πολεμεῖν τὸν ἴδιον συλάρχον οὐκ ἠδύνατο , προσέταξε δὲ μεσιτεύσασα τὸν τύραννον ἐξῆρμασε , καὶ τὸν τυραννοῦμενον περιέσωσεν , ὡς ἐρωτηθεὶς πῶς τὸν Ἀδεσσαλμὸν ἐνίκησε , πῶς τὸν δεύτερον Γολιάθ κατέδαλει , ἀπεκρίνατο · Πῶς τὸν ἄρχοντα ἐνίκησα ; Προσευχῇ ὁπλισάμενος . Ἐν τῇ ἐπικαλεῖσθαί με , εἰσήκουσέ μοι ὁ Θεὸς τῆς δικαιοσύνης μου . Ἄνω ἡ προσευχὴ ἀνέφερετο , καὶ κάτω τύραννος ἐπὶ τὸν διδόν ἐξῆρμετο . Ὦσπερ γὰρ ἀμαρτήσαντί μοι Θεὸς αὐτὸν κατ' ἐμοῦ ἠγειρεν , οὕτω μετανοήσαντι ὑπόστρωμα καὶ καταπάτημα τῷ στρατοπέδῳ μου ἐποίησε . Καὶ νῦν ἁμαρτανόντων ἡμῶν Θεὸς ἡμῖν ἐπεγείρει τοὺς ἐχθρούς · ἀλλὰ πολεμοῦντες οὐχ ὅμοιον χρείαν τοῦ ἀντιπολεμεῖν αὐτοῖς · ἀλλὰ μᾶλλον ἑαυτοὺς λογοθετησωμεν , καὶ εἰ τι ἡμάρτομεν , διορθωσάμεθα , καὶ ὁφθόμεθα τοὺς ἐχθρούς πίπτοντας πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν ἡμῶν . Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ παρηγγέλημεν μὴ ἀμύνεσθαι τοὺς ἐχθρούς , ἐπειδὴ δι' ἁμαρτίας αὐτοὺς πολλάκις ὁ Θεὸς ἐπεγείρει καθ' ἡμῶν · καὶ οὐδὲν ἀνόμεν πολεμοῦντες ἐκεῖνοι · ε , οὐς ὁ Θεὸς ἐπάγει καθ' ἡμῶν . Θέλεις ἰδεῖν τὸ πῶμα πῶν πολεμοῦντων σε ; Μετανόησον ἐφ' οἷς ἡμάρτες , καὶ οἱ ἐχθροὶ πίπτουσι . Θεὸν δὲ Κύριον ἐκάλεσε ὁ Δαυὶδ τὸν Χριστόν , ὡς ἐγερθῆν ἡμῖν συστα ἀπὸ Θεοῦ , δικαιοσύνην σε , καὶ ἀγαθὸν καὶ ἀπολυτῶσαι . ***
Lemmas: ὅς . ὥσπερ ὁ ὁ ποικιλία ὁ γλῶσσα ἀρέσκω , καί ῥῆμα ετερόγλωσσος οἶδα βούλομαι , ἑαυτοῦ διδάσκω οὐ δύναμαι , ἀλλά παρά ὁ ἐπίσταμαι ὁ Ἑβραῖος , ἢ Ῥωμαῖος , ἢ βάρβαρος γλῶσσα ὡσαύτως λαλέω διδάσκω · οὕτως καί ὁ ἐθέλω νοέω ὁ ὁ προφήτης ῥῆμα παρακαλέω ὀφείλω ὁ θεός ὁ προφήτης , ἵνα ὁ ἐκεῖνος γνωρίζω ὁ ἑαυτοῦ ῥῆμα , καί αὐτός φανερόω ὁ οὗτος νόημα . Δεῖρος τοίνυν , ὦ πιστός συνοδία καί ὁμόδουλος , ἢ ὁ αὐτός ὁδός ὁ ζωή ἐγώ ὁδεύω , ἢ ἐπί ὁ αὐτός σκάφος ὁ ἐκκλησία συνεκπλέω ἐγώ ὁ ἁλμυρός καί πικρός ὁ βίος θάλασσα , ἢ ἐν ἐν πνεῦμα καί εἷς ψυχή ὁ Τριάς δοξάζω , καί ἐπί ὁ εἷς λιμήν ὁ βασίλεια ὁ οὐρανός σπεύδω · δανείζω ἐγώ , παρακαλέω , ὁ ὁ προσευχή σύ ἄγκυρα . Ζεύς τίς δέ οὗτος αὐτός ; Ἐπειδή ἄρτιος ἀκούω ἕκαστος λέγω , κύριος εἰσακούω ἐγώ ἐν ὁ κράζω ἐγώ πρός αὐτός . Ἐπεί οὖν παράσιτος εἰσακούω πρός ὁ θεός κράζω , οὐ φωνή ὁ αέρας πληρόω , ἀλλά πίστις καί ἀρετή ὁ θεός δυσωπέω , ὡς ναύκληρος ἐγώ αμποροος καί ναύτης καί ἐπιβάτης , ἀρχιερεύς καί ἱερεύς , καί κλῆρος καί λαός , ὡς κυβερνήτης πᾶς ὁ λέγω προσευχή βοηθέω , ἵνα ἐπί ὁ λιμήν ὁ ἀλήθεια ὁ λόγος προσορμίζω . Ζεύς τίς δέ Καπετώλιον ὁ τέλος ἐν ὕμνος ἐπιγράφω ὁ ψαλμός ὁ Δαυίδ ; ἐπειδή κακῶς μέν ἄρχω , καλός δέ ὁ βίος τελέω , διά οὗτος , εἰς ὁ τέλος ἐν ὕμνος . ἄρχω κακῶς βλέπω , ὅτε ὁράω γυνή λούω · ἐκεῖνος λούτος , καί οὗτος ἐξαιρέω · ἐκεῖνος σμήχω , καί οὗτος ῥύπτω · ἐκεῖνος ἐξωθεν ψυχρός εἰσχράομαι ὕδωρ , καί οὗτος ἔνδοθεν ὁ ἐμπυρίζω . οὗτος δέ οὐ ἥδω ἄξιος ὕμνος καί ἔπαινος , ἀλλά φθόνος καί μέμφων . ὁ σπινθήρ ὁ ἐπιθυμία ὁ φλόγα ὁ μοιχεία ἀνάπτω , ὁ μοιχεία οδειουσος ὁ φόνος ἐμψύχω · ὁ γάρ κακός ἐραστής ὁ ἀμνάς σφάζας , καί ὁ οὗτος πριασκω φονεύω . δύο πάθος δύο φόνος δράω . ὁ πόθος γάρ καί ὁ θυμός ὁπλίζω , ὁ μέν πόθος ὁ γυνή ὡς ἀμνάς θύω , ὁ δέ θυμός ὁ ἀνήρ φονεύω . Ὅτι δέ ὡς ἀμνάς ὁ γυνή θύω , ἐπεί ὁ μοιχεία ὁ σωφροσύνη ὁ θάνατος . Ζεύς οὗτος γάρ αὐτός καί ἀμνάς λέγω ἢ Γραφή , ὅτι ἄσπιλος καί ἄμωμον ὁ ἀνήρ ὁ σῶμα φυλάσσω . λέγω γάρ Νάθαν ὁ προφήτης ἐν ὁ παραβολή · ἔρχομαι δέ οδοιπόρος πρός ὁ ἀνήρ ὁ πλούσιος , καί φείδομαι , καί λαμβάνω ὁ ἀμνάς ὁ ἀνήρ ὁ Πέντος , καί σφάζω · ἀμνάς ὁ ὕπανδρος διά ὁ ἀμλιαντον κοίτη καλός . Τίμιος γάρ ὁ γάμος , καί ὁ κοίτη ἀμίαντος . σφαγή δέ ὁ μοιχεία λέγω , ἐπεί σφαγή καί φόνος ἢ ὕβρις ὁ σωφροσυς . ἀλλά ἐπεί διά νηστεία ὁ Δαυίδ ὁ μοιχεία ἀποπλύνω , καί διὰκρύου ὁ στίλβω ὁ αἷμα ἀπεσαπλῶσε , καί κατά ἕκαστος νύξ ὁ κλίνη ὅς δάκρυον λούω , ἐπεί καί ἀκαρῖφος γυνή λούω δωρέομαι , διά οὗτος , εἰς ὁ ἀρχή ἐν ψόγος , εἰς ὅς ] τέλος ἐν ὕμνος , εἰς ὁ ἀρχή ὀφθαλμός ἐπιθυμία βλώσκω , εἰς ὁ τέλος ὀφθαλμός πηγή δάκρυον προχέω , εἰς ὁ τέλος ἐν ὕμνος ψαλμός ὁ Δαυίδ . ὁ πρᾶξις ὁ μετάνοια , ὁ καρπός ὁ σωτηρία . καί ἐπεί ὅπου πλεονάζω ὁ ἁμαρτία , ἐκεῖ περισσεύω ὁ δικαιοσύνη , διά οὗτος λέγω · ἐν ὁ ἐπικαλέω ἐγώ , εἰσακούω ἐγώ ὁ θεός ὁ δικαιοσύνη ἐγώ . ἐπειδή γάρ ὁ ἁμαρτία ὡς τυραννίς ἐκβάλλω , ὁ δικαιοσύνη ὡς βασίλειος δράω , εἰσακούω ὁ θεός ὁ δικαιοσύνη ἐγώ . Ἐπειδή γάρ δίκαιος πρᾶγμα εἰμί πλανάω ἐπιστρέφω ἐγώ , καί πίπτω ἀνίστημι ἐγώ , καθώς γράφω , ἑπτάκις πίπτω ὁ δίκαιος , καί ἀνίστημι · ἐπεί οὖν ἄδικος πίπτω , δίκαιος δέ μετανοέω , εἰσακούω ὁ θεός ὁ δικαιοσύνη ἐγώ . Δικαιοσύνη γάρ αὐτός νῦν λέγω ὁ Δαυίδ ὁ μετάνοια . ὥσπερ γάρ ὁ ἁμαρτέω καί μή μετανοέω διπλόος εἰμί ἁμάρτημα · πρῶτος , ὅτι πίπτω · δεύτερος , ὅτι ἀνίστημι οὐ ἐθέλω · διά οὗτος γάρ ὁ θεός καί ὁ Κάιν ὀργίζω , οὐ οὕτως ὅτι φονεύω , ὅσον ὅτι φονεύω οὐ μετανοέω · οὕτως ὁ ἁμαρτέω καί μετανοέω , ἐν αὐτός ὁ μετάνοια ὁ δικαιοσύνη καρπόω · μᾶλλον δέ αὐτός ὁ μετάνοια εἰς δικαιοσύνη αὐτός λογίζομαι . ἐπεί οὖν καί ὁ ὁ Δαυίδ μετάνοια ὁ θεός ὡς δικαιοσύνη δέχομαι , διά οὗτος λέγω · εἰσακούω ἐγώ ὁ θεός ὁ δικαιοσύνη ἐγώ . ὁράω ὁ θεός καθαίρω ὁ ψυχή , καί δέχομαι ὁ προσευχή · ὁ ὁ δέησις χάρτης γράφω ὁ δάκρυον , καί δυσωπέω ὁ Βασιλεύς ὁ διά ὁ δάκρυον γράμμα ὁ ὑπογράφω . ὁ ἐπεί ἐν ὁ πρό οὗτος ψαλμός ὁ διωγμός ὁ ὑπό ὁ Ἀδεσσαλμὸν ὀδύρομαι , καί φεύγω υἱός ἄγω , καί πολεμέω ὁ ἴδιος συλάρχον οὐ δύναμαι , προστάσσω δέ μεσιτεύω ὁ τύραννος ἐξῆρμασε , καί ὁ τυραννεύω περισῴζω , ὡς ἐρωτάω πῶς ὁ Ἀδεσσαλμὸν νικάω , πῶς ὁ δεύτερος Γολιάθ κατέδαλει , ἀποκρίνομαι · Πῶς ὁ ἄρχων νικάω ; προσευχή ὁπλίζω . ἐν ὁ ἐπικαλέω ἐγώ , εἰσακούω ἐγώ ὁ θεός ὁ δικαιοσύνη ἐγώ . ἄνω ὁ προσευχή ἀναφέρω , καί κάτω τύραννος ἐπί ὁ δίδωμι ἐξαίρω . ὥσπερ γάρ ἁμαρτάνω ἐγώ θεός αὐτός κατά ἐγώ ἐγείρω , οὕτως μετανοέω ὑπόστρωμα καί καταπάτημα ὁ στρατόπεδον ἐγώ ποιέω . καί νῦν ἁμαρτάνω ἐγώ θεός ἐγώ ἐπεγείρω ὁ ἐχθρός · ἀλλά πολεμέω οὐ ὅμοιος χρεία ὁ ἀντιπολεμέω αὐτός · ἀλλά μᾶλλον ἑαυτοῦ λογοθετέω , καί εἰμί τίς ἁμαρτάνω , διορθόω , καί ὁράω ὁ ἐχθρός πίπτω πρό ὁ ὀφθαλμός ἐγώ . Ζεύς οὗτος γάρ καί παραγγέλλω μή ἀμύνω ὁ ἐχθρός , ἐπεί διά ἁμαρτία αὐτός πολλάκις ὁ θεός ἐπεγείρω κατά ἐγώ · καί οὐδείς ἀγριαίνω πολεμέω ἐκεῖνος · ε , οὖς ὁ θεός ἐπάγω κατά ἐγώ . θέλω ὁράω ὁ πῶμα π πολεμέω σύ ; μετανοέω ἐπί ὅς ἁμαρτάνω , καί ὁ ἐχθρός πίπτω . θεός δέ κύριος καλέω ὁ Δαυίδ ὁ Χριστός , ὡς ἐγείρω ἐγώ συστάς ἀπό θεός , δικαιοσύνη σύ , καί ἀγαθός καί ἀπολυτῶσαι . ***