joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0188.3
Ἐ . Μὴ τοίνυν πρὸς ἐκείνους ἀγριαινόμεν , μηδὲ θυμὸν προκαλούμεθα , ἀλλὰ μετὰ ἐπιεικείας αὐτοὺς διαλεγώμεθα · οὐδὲν γὰρ ἐπιεικείας καὶ πραότητος ἰσχυρότερον . Διὰ τοῦτο καὶ Παῦλος πολλῇ τῇ σπουδῇ τούτου τοῦ πράγματος ἀντέχεσθαι ἐκέλευεν λέγων · Δοῦλον δὲ Κυρίου οὐ δει μάχεσθαι , ἀλλ' ἡπιον εἶναι πρὸς πάντας . Οὐχ εἶπε , Ἥρὸς τοὺς ἀδελφοὺς μόνον , ἀλλὰ , πρὸς πάντας . Καὶ πάλιν , Τὸ ἐπιεικὲς ὑμῶν γνωσθήτω · οὐχ εἶπε τοῖς ἀδελφοῖς , ἀλλὰ πᾶσιν ἀνθρώποις . Τί γάρ , φησίν , ὀφελος ἐὰν τοὺς ἐ φιλοῦσιν ὑμᾶς φιλήτε ; Ἄν μὲν οὖν βλάπτωσιν αὐτῶν αἱ φιλίαι , καὶ πρὸς κοινωνίαν τῆς ἀσεβείας ἔλθωσι , χῶν οἱ γεγεννηότες ὡσιν , ἀποσπῆχότες · χῶν ὀφθαλμὸς ἢ , ἐξορῶν . Ἐὰν γάρ , φησίν , ὁ ὀφθαλμὸς σου ὁ δεξιὸς σκανδαλίζῃ σε , ἔκκονον αὐτόν · οὐ περὶ σώματος λέγων , πῶς γάρ ; Εἰ γὰρ περὶ τῆς τοῦ σώματος φύσεως ἔλεγε , τὸ ἔγκλημα εἰς τὴν τῆς φύσεως δημιουργὸν διέβαινεν . Ἄλλως δὲ οὐχὶ τὸν ἕνα ἐξορῦντιν ἔχρηχὲν γὰρ ὁ ἀριστερὸς ὑπολειφθῇ , ὁμοίως σκανδαλίζει τὸν ἔχοντα . Ἄλλὰ ἕνα μάθησι , ὅτι οὐ περὶ ὀφθαλμοῦ ὁ λόγος , προσέθηκε τὸν δεξιόν , δεικνύς , ὅτι χῶν δεξιὸν ὀφθαλμὸν ἔχεις τινὰ φίλον , καὶ τοῦτον ἐχθάλει , καὶ ἀπότρεμα τῆς πρὸς σὲ φιλίας , ἐὰν σε σκανδαλίζῃ . Τί γάρ ὀφελος ἔχειν ὀφθαλμὸν ἐπὶ λύμῃ τοῦ λοιποῦ σώματος ; Ἄν μὲν οὖν , ὅπερ ἔφη , βλάπτωσιιν αἱ φιλίαι , φεύγωμεν καὶ ἀποπτῶμεν · ἐὰν δὲ μηδὲν ἡμᾶς εἰς τὸν τῆς εὐσεβείας ἀδικῶσι λόγον , ἔλχωμεν καὶ ἐπισπώμεθα πρὸς ἑαυτοὺς ἐκεῖνους · εἰ δὲ μήτε τοῦτο φέρει , καὶ τὴν παρ' ἐκείνου δέχῃ βλάβην , χέρδανον τὸ μείναι διὰ τῆς ἐκκοπῆς ἀσινῆς , καὶ φεύγε αὐτῶν τὰς φιλίας , ἂν βλάπτωσι · φεύγε μόνον , μὴ μάχω , μηδὲ πολέμει . Οὕτω καὶ Παῦλος παραινῶν λέγει · Εἰ δυνατόν , τὸ δὲ ὑμῶν , μετὰ πάντων ἀνθρώπων εἰρηνεύοντες . Δοῦλος εἰ τοῦ τῆς εἰρήνης Θεοῦ · ἐκεῖνος τοὺς δαίμονας ἐκβάλλων καὶ μυρία ἔργαζόμενος ἀγαθὰ , ἐπειδὴ δαιμονῦντα αὐτὸν ἔκαλεσαν , οὐχ ἀφήκε σκηπτόν , οὐ συνέτριψε τοὺς λοιδοροῦντας , οὐ κατέκαυσε τὴν γλῶτταν τὴν οὕτως ἀναίσχυντον καὶ ἀγώνιμον , καίτοι πάντα ταῦτα δυνάμενος , ἀλλ' ἀπεκρύψατο τὴν κατηγορίαν μόνον εἰπών . Ἐγὼ δαιμόνιον οὐχ ἔχω , ἀλλὰ τιμῶ τὸν πέμψαντά με . Ἐπειδὴ δὲ καὶ ὁ δοῦλος τοῦ ἀρχιερέως αὐτὸν ἐτυπὼ , τί φησίν ; Εἰ μὲν κακῶς ἐλάλησα , μαρτύρησον περὶ τοῦ κακοῦ · εἰ δὲ καλῶς , τί με δέρεις ; Εἰ δὲ ὁ Δεσπότης τῶν ἀγγέλων ἀπολογεῖται , καὶ εὐθὺνὰς δίδωσιν οἰκέτῃ , οὐ χρεία μακροτέρων λόγων . Ταῦτα μόνον στρέφε τὰ ῥήματα ἐν τῇ διανοίᾳ , καὶ συνεχῶς αὐτὰ μελέτα , καὶ λέγε · Εἰ μὲν κακῶς ἐλάλησα , [ 452 ] μαρτύρησον περὶ τοῦ κακοῦ · εἰ δὲ καλῶς , τί με δέρεις ; Καὶ ἐννόησον τὸν λέγοντα , καὶ πρὸς τίνα φησὶ καὶ τίνος Ἐνεκεν , καὶ ἔσται σοι ὀξεία τις ἐπιβὴ καὶ διηνεκὴς τὰ ῥήματα ταῦτα , καὶ πᾶσαν δυνησεται φλεγμονὴν καταστέλλαι · ἐννόησον τὸ ἀξίωμα τοῦ ὑδρισθέντος , τὸ εὐτελὲς τοῦ ὑδρίσαντος , τὴν ὑπερολὴν τῆς ὑβρεως . Οὐ γὰρ ἐλοιδορῶσατο μόνον , ἀλλὰ καὶ ἐτύπησε · καὶ οὐχ ἐτύπησεν ἀπλῶς , ἀλλὰ καὶ ἐρράπισεν · οὐδὲν δὲ ταύτης τῆς πληγῆς ἀτιμότερον · ἀλλ' ὅμως ἅπαντα ἤνεγκεν , ἵνα ἐκ περιουσίας μάθῃς οὐ σωφρονεῖν . Ταῦτα μὴ μόνον ἐνταῦθα φιλοσοφῶμεν , ἀλλὰ καὶ ὅταν καιρὸς ἦ , αὐτῶν μνημονεύομεν . Ἐπηνέσατε ἰ τὰ λεγόμενα , ἀλλ'
Lemmas: εἰ . μή τοίνυν πρός ἐκεῖνος ἀγριαίνω , μηδέ θυμός προκαλέω , ἀλλά μετά ἐπιείκεια αὐτός διαλέγω · οὐδείς γάρ ἐπιείκεια καί πραότης ἰσχυρός . Ζεύς οὗτος καί Παῦλος πολύς ὁ σπουδή οὗτος ὁ πρᾶγμα ἀντέχω κελεύω λέγω · Δοῦλος δέ κύριος οὖον δεῖ μάχομαι , ἀλλά ἤπιος εἰμί πρός πᾶς . οὐχ εἶπον , Ἔαρ ὁ ἀδελφός μόνος , ἀλλά , πρός πᾶς . καί πάλιν , ὁ ἐπιεικής σύ γιγνώσκω · οὐ εἶπον ὁ ἀδελφός , ἀλλά πᾶς ἄνθρωπος . τις γάρ , φημί , ὄφελος ἐάν ὁ εἰ φιλέω σύ φιλέω ; ἄν μέν οὖν βλάπτω αὐτός ὁ φίλιος , καί πρός κοινωνία ὁ ἀσέβεια ἔρχομαι , χόω ὁ γεννάω οὖς , αποσπηχοαιρεω · χόω ὀφθαλμός ἢ , ἐξοράω . ἐάν γάρ , φημί , ὁ ὀφθαλμός σύ ὁ δεξιός σκανδαλίζω σύ , ἔκκονον αὐτός · οὖον περί σῶμα λέγω , πῶς γάρ ; εἰμί γάρ περί ὁ ὁ σῶμα φύσις λέγω , ὁ ἔγκλημα εἰς ὁ ὁ φύσις δημιουργός διαβαίνω . ἄλλος δέ οὐ ὁ εἷς ἐξοράω χράω γάρ ὁ Ἀριστερὸς ὑπολείπω , ὁμοίως σκανδαλίζω ὁ ἔχω . ἀλλά εἷς μάθησις , ὅτι οὖον περί ὀφθαλμός ὁ λόγος , προστίθημι ὁ δεξιός , δείκνυμι , ὅτι χόω δεξιός ὀφθαλμός ἔχω τις φίλος , καί οὗτος ἐχθάλει , καί ἀπότρεμα ὁ πρός σύ φίλιος , ἐάν σύ σκανδαλίζω . τις γάρ ὄφελος ἔχω ὀφθαλμός ἐπί λύμη ὁ λοιπός σῶμα ; ἄν μέν οὖν , ὅσπερ φημί , βλάπτω ὁ φίλιος , φεύγω καί ἀποπτάω · ἐάν δέ μηδείς ἐγώ εἰς ὁ ὁ εὐσέβεια ἀδικέω λόγος , λέγω καί ἐφέπω πρός ἑαυτοῦ ἐκεῖνος · εἰμί δέ μήτε οὗτος φέρω , καί ὁ παρά ἐκεῖνος δέχομαι βλάβη , κερδαίνω ὁ μένω διά ὁ ἐκκοπή ἀσινής , καί φεύγω αὐτός ὁ φίλιος , εἄν βλάπτω · φεύγω μόνος , μή μαχάω , μηδέ πολεμέω . οὕτως καί Παῦλος παραινέω λέγω · εἰμί δυνατός , ὁ δέ σύ , μετά πᾶς ἄνθρωπος εἰρηνεύω . Δοῦλος εἰμί ὁ ὁ εἰρήνη Θεός · ἐκεῖνος ὁ δαίμων ἐκβάλλω καί μυρίος ἐργάζομαι ἀγαθός , ἐπεί δαιμονέω αὐτός καλέω , οὐ ἀφίημι σκηπτός , οὖον συντρίβω ὁ λοιδορέω , οὖον κατακαίω ὁ γλῶσσα ὁ οὕτως ἀναίσχυντος καί ἄγωνος , καίτοι πᾶς οὗτος δύναμαι , ἀλλά ἀποκρύπτω ὁ κατηγορία μόνος εἶπον . ἐγώ δαιμόνιον οὐ ἔχω , ἀλλά τιμάω ὁ πέμπω ἐγώ . ἐπεί δέ καί ὁ δοῦλος ὁ ἀρχιερεύς αὐτός τύπτω , τίς φημί ; εἰμί μέν κακῶς λαλέω , μαρτυρέω περί ὁ κακός · εἰμί δέ καλῶς , τίς ἐγώ δέρω ; εἰμί δέ ὁ Δεσπότης ὁ ἄγγελος ἀπολογέομαι , καί εὐθύνω δίδωμι οἰκέτης , οὖον χρεία μακρός λόγος . οὗτος μόνος στρέφω ὁ ῥῆμα ἐν ὁ διάνοια , καί συνεχῶς αὐτός μελέτη , καί λέγω · εἰμί μέν κακῶς λαλέω , [ 452 ] μαρτυρέω περί ὁ κακός · εἰμί δέ καλῶς , τίς ἐγώ δέρω ; καί ἐννοέω ὁ λέγω , καί πρός τίς φημί καί τίς ἕνεκα , καί εἰμί σύ ὀξύς τις ἐπιβαίνω καί διηνεκής ὁ ῥῆμα οὗτος , καί πᾶς δύναμαι φλεγμονή καταστέλλω · ἐννοέω ὁ ἀξίωμα ὁ ὑδρισθέντος , ὁ εὐτελής ὁ ὑδρίσαντος , ὁ ὑπερολὴν ὁ ὕβρις . οὖον γάρ λοιδορέω μόνος , ἀλλά καί τυπέω · καί οὐ τυπέω ἀπλόος , ἀλλά καί ῥαπίζω · οὐδείς δέ οὗτος ὁ πληγή ἄτιμος · ἀλλά ὅμως ἅπας φέρω , ἵνα ἐκ περιουσία μανθάνω οὖον σωφρονέω . οὗτος μή μόνος ἐνταῦθα φιλοσοφέω , ἀλλά καί ὅταν καιρός εἰμί , αὐτός μνημονεύω . ἐπαινέω εἷς ὁ λέγω , ἀλλά