joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0196.1
μενος . Εἰ γὰρ τὸ μὴ περιεργάζεσθαι τὰς ἐπαγγελίας αὐτοῦ δοξάζειν αὐτὸν ἐστι , τὸ πολυπραγμονεῖν καὶ διερευνᾶν οὐχὶ τὰς ἀποφάσεις μόνον , ἀλλὰ καὶ αὐτὸν τὸν ἀποφηνάμενον ἀτιμάζειν ἐστιν . Ὅτι δὲ τὸ μὴ περιεργάζεσθαι τὰς ἐπαγγελίας αὐτοῦ δοξάζειν αὐτὸν ἐστιν , ἀκούσον τοῦ Παύλου λέγοντος περὶ τοῦ Ἁβραὰμ καὶ τῆς ὑπακοῆς τῆς ἐκείνου , καὶ τῆς ἐν ἅπασι πίστεως · Κατεσκήψατο γὰρ , φησίν , τὸ ἑαυτοῦ σῶμα νεφεκρωμένον , καὶ τὴν τέκνωσιν τῆς μητρὸς Σάρρας · εἰς δὲ τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ Θεοῦ οὐ διεκρίθη τῇ ἀπιστίᾳ , ἀλλ’ ἐνδυναμώθη τῇ πίστει . Ἡ φύσις καὶ ἡ ἡλικία εἰς ἀπόγνωσιν , φησίν , ἐνέβαλλον , ἡ δὲ πίστις ἐπιδὶς ὑπέτεινε χρηστὰς . Ἄλλ’ ἐνδυναμώθη τῇ πίστει · δοὺς δόξαν τῷ Θεῷ , καὶ πληροφορηθεὶς ὅτι ἡ ἐπηγγελται , δυνατὸς ἦστι καὶ ποιῆσαι . Ὅρᾷς ὅτι ὁ πληροφορούμενος ὑπὲρ ὧν ἂν ὁ Θεὸς ἀποφαινῆται , ζῆσαν δίδωσι τῷ Θεῷ ; Τὸν τοίνυν δόξαν δίδωσι τῷ Θεῷ ὁ πιστεύων αὐτῷ , ὁ ἀπιστῶν αὐτῷ τὴν ἀτιμίαν αὐτοῦ εἰς τὴν ἑαυτοῦ περιτρέπεται κεφαλήν . Σὺ τίς εἶ ὁ ἀνταποκριρόμενος τῷ Θεῷ ; Εἴτα βουλόμενος δείξαι τὸ μέσον ὅσον ἐστὶν ἀνθρώπῳ καὶ Θεῷ , ἐδείξεν οὐχ ὅσον ἔδει · πλὴν ἀπὸ τοῦ δοθέντος ὑποδείγματος δυνατὸν καὶ πολλῷ μείζονος διαφορᾶς ἔνοιαν λαβεῖν . Τί γὰρ φησι ; Μὴ ἴσως τὸ σῖδαγμα τῷ πλάσαντι , τί με ἐποίησας οὕτως ; Ἡ οὐχ ἔχει ἐξουσίαν ὁ κεραμεὺς τοῦ πηλοῦ ἐκ τοῦ αὐτοῦ φυράματος ποιῆσαι ὁ μὲν εἰς τιμὴν σκεῦος , ὁ δὲ εἰς ἀτιμίαν ; Τί λέγεις ; οὕτως ὀφείλεις ὑποκτίσθαι τῷ Θεῷ ὡς ὁ πηλὸς τῷ κεραμεῖ ; Ναί , φησί · τοσοῦτον γὰρ τὸ μέσον ἀνθρώπῳ καὶ Θεῷ , ὅσον πηλοῦ καὶ κεραμέως · μᾶλλον δὲ οὐδὲ τοσοῦτον τὸ μέσον , ἀλλὰ καὶ πολλῷ πλεῖον . Πηλοῦ μὲν γὰρ καὶ κεραμέως οὐσία μία , καθάπερ καὶ παρὰ τῷ Ἰωβ εἴρηται · Ἐξ οὗ τούς κατοικούντας οἰκίας σπηλίνας , ἐξ οὗ καὶ αὐτοὶ ἐσμεν ἐκ τοῦ αὐτοῦ πηλοῦ . Εἰ δὲ ἀμείνων φαίνεται καὶ ὑπρεπεστέρος ἐκείνων ὁ ἄνθρωπος , τὴν διαφορὰν οὐχ ἡ ἐναλλαξὴ τῆς φύσεως , ἀλλ’ ἡ σοφία τοῦ τεχνίτου πεποίηκε · [ 459 ] ἐπεὶ πηλοῦ οὐδὲν διέστηκας . Εἰ δὲ ἀπιστεῖς , πεπίστευσάν σε αἱ σοροὶ καὶ αἱ λάρανκες · ἐπὶ γὰρ τοὺς φάθους ἀπελθὼν τῶν προγόνων εἴση ὅτι ταῦτα οὕτως ἔχει . Πηλοῦ μὲν οὖν καὶ κεραμέως οὐδὲν τὸ μέσον , Θεοῦ δὲ καὶ ἀνθρώπων τῆς οὐσίας τοσοῦτον τὸ μέσον , ὅσον οὐδὲ λόγος παραστήσαι δύναται , οὐδὲ ἔννοια μετρήσαι χωρεῖ . Ὥσπερ οὖν ὁ πηλὸς ἕπεται ταῖς χερσὶ τοῦ κεραμέως , ἧπερ ἂν ἐκείνος ἐλκῇ καὶ περιάγῃ · οὕτω καὶ σὺ κατά τὸν πηλὸν ἀκόμους ἔσο , ὅταν ὁ Θεὸς οἰκονομεῖν τι βούληται . Οὐδὲ γὰρ ἀφαιρούμενος τὴν ἐξουσίαν ἡμῶν ( μὴ γένοιτο ) , οὐδὲ τῷ αὐτεξουσίᾳ λυμαινόμενος , ταῦτα εἴρηκεν ὁ Παῦλος , ἀλλ’ ἐκ πολλῆς τῆς περιουσίας τὴν αὐθίκεσαν ἡμῖν ἐπιστομίζων · εἰ δὲ δοκεῖ , καὶ τοῦτο ἰδῶμεν . Τί ποτε ἄρα ἐβουλήθησαν ἐκεῖνοι μαθεῖν , καὶ οὕτω σφοδρῶς αὐτοὺς ἐπεστώμεν ; Ἄρα οὐσίαν περιεργάζονται ; Οὐδαμῶς · οὐδὲς γὰρ τοῦτο ἐζήτησεν οὐδείς , ἀλλὰ τὸ πολλῷ ἔλαττον , οἰκονομίας ἐξήτουν τοῦ Θεοῦ · οἷον διὰ τί ὁ δεῖνα χολάζεται , καὶ διὰ τί ὁ δεῖνα λυπεῖται · διὰ τί ὁ δεῖνα ἀπαλλάττεται τιμωρίας , ὁ δὲ ἐν δεινῷ ἐστι · καὶ ὁ μὲν συγγνώμης ἔτυχεν , ὁ δὲ οὐκ ἔτυχεν . Ταῦτα γὰρ καὶ τὰ τοιαῦτα ἐζήτησαν . Πόθεν δὴλον τοῦτο ; Ἐκ τῶν ἀνωτέρω τούτων · εἰπὼν γὰρ , Ἄρα οὖν ἐν θέλει ἐλεεῖ , ὃν δὲ θέλει σκληρύνει . Ἐρεῖς οὖν μοι · Τί ἐτι μέμψεται ; τῷ γὰρ βουλήματι αὐτοῦ τις
Lemmas: μένος . εἰμί γάρ ὁ μή περιεργάζομαι ὁ ἐπαγγελία αὐτός δοξάζω αὐτός εἰμί , ὁ πολυπραγμονέω καί διερευνάω οὐ ὁ ἀπόφασις μόνος , ἀλλά καί αὐτός ὁ ἀποφαίνω ἀτιμάζω εἰμί . ὅτι2 δέ ὁ μή περιεργάζομαι ὁ ἐπαγγελία αὐτός δοξάζω αὐτός εἰμί , ἀκούω ὁ Παῦλος λέγω περί ὁ Ἀβραάμ καί ὁ ὑπακοή ὁ ἐκεῖνος , καί ὁ ἐν ἅπας πίστις · Κατασκήπτω γάρ , φημί , ὁ ἑαυτοῦ σῶμα νεφεκρωμένον , καί ὁ τέκνωσις ὁ μήτηρ Σάρα · εἰς δέ ὁ ἐπαγγελία ὁ Θεός οὖον διακρίνω ὁ ἀπιστία , ἀλλά ἐνδυναμόω ὁ πίστις . ὁ φύσις καί ὁ ἡλικία εἰς ἀπόγνωσις , φημί , ἐμβάλλω , ὁ δέ πίστις ἐπιδίδωμι ὑποτείνω χρηστός . ἄλλος ἐνδυναμόω ὁ πίστις · δίδωμι δόξα ὁ Θεός , καί πληροφορέω ὅτι ὁ ἐπαγγέλλω , δυνατός εἰμί καί ποιέω . ὁράω ὅτι ὁ πληροφορέω ὑπέρ ὅς εἄν ὁ θεός ἀποφαίνω , ζῶ δίδωμι ὁ Θεός ; ὁ τοίνυν δόξα δίδωμι ὁ Θεός ὁ πιστεύω αὐτός , ὁ ἀπιστέω αὐτός ὁ ἀτιμία αὐτός εἰς ὁ ἑαυτοῦ περιτρέπω κεφαλή . σύ τίς εἰμί ὁ ἀνταποκρίνομαι ὁ Θεός ; εἴτα̅ βούλομαι δείκνυμι ὁ μέσος ὅσος εἰμί ἄνθρωπος καί Θεός , δείκνυμι οὐ ὅσος ἐσθίω · πλήν ἀπό ὁ δίδωμι ὑπόδειγμα δυνατός καί πολύς μείζων διαφορά νοια λαμβάνω . τις γάρ φημί ; μή ἴσως ὁ σῖδαγμα ὁ πλάσσω , τίς ἐγώ ποιέω οὕτως ; ὁ οὐ ἔχω ἐξουσία ὁ κεραμεύς ὁ πηλός ἐκ ὁ αὐτός φύραμα ποιέω ὁ μέν εἰς τιμή σκεῦος , ὁ δέ εἰς ἀτιμία ; τις λέγω ; οὕτως ὀφείλω ὑποκτίζω ὁ Θεός ὡς ὁ πηλός ὁ κεραμεύς ; Ναίς , φημί · τοσοῦτος γάρ ὁ μέσος ἄνθρωπος καί Θεός , ὅσος πηλός καί κεραμεύς · μᾶλλον δέ οὐδέ τοσοῦτος ὁ μέσος , ἀλλά καί πολύς πλείων . Πηλός μέν γάρ καί κεραμεύς οὐσία εἷς , καθάπερ καί παρά ὁ Ἰώβ εἴρω · ἐς ὅς ὁ κατοικέω οἰκίον σπηλιναω , ἐκ ὅς καί αὐτός εἰμί ἐκ ὁ αὐτός πηλός . εἰμί δέ ἀγαθός φαίνω καί ὑπρεπεστέρος ἐκεῖνος ὁ ἄνθρωπος , ὁ διαφορά οὐ ὁ ἐναλλαγή ὁ φύσις , ἀλλά ὁ σοφία ὁ τεχνίτης ποιέω · [ 459 ] ἐπεί πηλός οὐδείς διΐστημι . εἰμί δέ ἀπιστέω , πιστεύω σύ ὁ σορός καί ὁ λάρανκες · ἐπί γάρ ὁ πάθος ἀπέρχομαι ὁ πρόγονος εἴσειμι ὅτι οὗτος οὕτως ἔχω . Πηλός μέν οὖν καί κεραμεύς οὐδείς ὁ μέσος , Θεός δέ καί ἄνθρωπος ὁ οὐσία τοσοῦτος ὁ μέσος , ὅσος οὐδέ λόγος παρίστημι δύναμαι , οὐδέ ἔννοια μετρέω χωρέω . ὥσπερ οὖν ὁ πηλός ἕπω ὁ χείρ ὁ κεραμεύς , ὁ εἄν ἐκείνος ἕλκω καί περιάγω · οὗτος καί σύ κατά ὁ πηλός ἄκομος εἰμί , ὅταν ὁ θεός οἰκονομέω τίς βούλομαι . οὐδέ γάρ ἀφαιρέω ὁ ἐξουσία ἐγώ ( μή γίγνομαι ) , οὐδέ ὁ αυτεξούσιος λυμαίνομαι , οὗτος εἴρω ὁ Παῦλος , ἀλλά ἐκ πολύς ὁ περιουσία ὁ αὐθίκεσαν ἐγώ ἐπιστομίζω · εἰμί δέ δοκέω , καί οὗτος ὁράω . τις ποτός ἄρα βούλομαι ἐκεῖνος μανθάνω , καί οὗτος σφοδρός αὐτός ἐφίστημι ; ἄρας οὐσία περιεργάζομαι ; οὐδαμός · οὐδή γάρ οὗτος ζητέω οὐδείς , ἀλλά ὁ πολύς μικρός , οἰκονομία ἐξαιτέω ὁ Θεός · οἷος διά τίς ὁ Δεῖνα χολαζομαι , καί διά τίς ὁ Δεῖνα λυπέω · διά τίς ὁ Δεῖνα ἀπαλλάσσω τιμωρία , ὁ δέ ἐν δεινός εἰμί · καί ὁ μέν συγγνώμη τυγχάνω , ὁ δέ οὐ τυγχάνω . οὗτος γάρ καί ὁ τοιοῦτος ζητέω . πόθεν δῆλος οὗτος ; ἐκ ὁ ἀνωτέρω οὗτος · εἶπον γάρ , ἄρας οὖν ἐν ἐθέλω ἐλεέω , ὅς δέ ἐθέλω σκληρύνω . ἐρέω οὖν ἐγώ · τις ἔτι μέμφομαι ; ὁ γάρ βούλημα αὐτός τις