joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0224.1
σπιδαμη τῆς χειρὸς πάντα αὐτὸν μετροῦντα ἐπελθεῖν , τίνὰ ἂν φήσομεν εἰδέναι μέγεθος οὐρανοῦ , τὸν φιλοεικούντα εἰδέναι πῶς ἔχει σπιθαμὴς , ἢ τὸν ὁμολογοῦντα ἀγνοεῖν ; Εἰς ἐπὶ μὲν οὐρανοῦ τὸ παραχωρῶν τῷ μεγέθει , οὗτος ἔσται ὁ μᾶλλον εἰδὼς τὸ μέγεθος , ἐπὶ δὲ τοῦ Θεοῦ οὐδὲ ταύτῃ χρησόμεθα τῇ εὐλαβείᾳ ; καὶ πῶς οὐκ ἔσχατὴς τοῦτο παραπλησία ; " Οτι γὰρ τοσοῦτον ἀπαυστόμεθα μόνον εἰδέναι , ὅτι ἔστι Θεός , οὐχὶ περισφγάξεσθαι αὐτῷ τὴν οὐσίαν , ἀκούσον τί φησιν ὁ Παῦλος · Πιστεύσαι γὰρ δεῖ τὸν προσερχόμενον τῷ Θεῷ ὅτι ἔστι . Καὶ πάλιν ὁ προφήτης ἐγκαλῶν ἀσεβείαν τινί , οὐ τοῦτο ἐγκαλεῖ , ὅτι οὐκ οἶδε τί ἐστιν ὁ Θεός , ἀλλ' ὅτι οὐκ οἶδεν , ὅτι ἔστι Θεός . Εἶπε γάρ , φησίν , ἄνθρωπ ἐν ἡμερᾷ αὐτοῦ , οὐκ ἔστι Θεός . Ὡσπερ οὖν ἐκεῖνον ἀσεβὴ ποιεῖ οὐ τὸ ἀγνοεῖν τὴν οὐσίαν ἐστιν ὁ Θεός , ἀλλὰ τὸ ἀγνοεῖν , ὅτι ἔστι Θεός · οὕτως ἀρκεῖ πρὸς εὐσέβειαν τὸ εἰδέναι ὅτι ἐστιν ὁ Θεός . Ἄλλ' ἔγωσι τινὰ καὶ ἕτερον μεμελετημένον λόγον . Τίνα δὲ τούτων ; Εἰρηται , φησί , Πνεῦμα ὁ Θεός . Τοῦτο οὖν τῆς οὐσίας αὐτοῦ παραστατικόν , εἴπέ μοι ; καὶ τίς ταῦτα ἀνέφεται , χάν ὁ·ποσοῦν ἐπὶ θύρας τῶν δεινῶν Γραφῶν ἐλθῶν ; Ἔστιαι γὰρ κατὰ τοῦτον τὸν λόγον καὶ πῦρ ὁ Θεός · ὡσπερ γὰρ γέγραπται ὅτι Πνεῦμα ὁ Θεός , οὕτως γέγραπται · ὅτι Ὁ Θεὸς ἡμῶν πῦρ καταναλίσκον , καὶ πάλιν , Πηρὴ ὕδατος ὄντος . Οὐ πνεῦμα δέ καὶ πηρὴ καὶ πῦρ ἔσται μόνον , ἀλλὰ καὶ ψυχή , καὶ ἄνεμος , καὶ νοῦς ἀνθρώπινος , καὶ ἕτερα πολλὰ τούτων ἀποπίπτει · οὐ γὰρ δὴ πάντα ἐπεξίαινα γὰρ τῷ λόγῳ , οὐδὲ τὴν ἐκείνων μεμεῖσθαι μανίαν . Τὸ γὰρ πνεῦμα τοῦτο πολλὰ δήλοι , οἷον τὴν ψυχὴν τὴν ἡμετέραν , καθάπερ καὶ Παῦλος φησι · [ 488 ] Παράδοτε τὸν τοιοῦτον τῷ σατανᾷ , ἵνα τὸ σῶμα σωθῇ καὶ ἄνεμον , καθάπερ ὁ προφήτης λέγει · Πνεύματι βιαίῳ συντρίψεις αὐτούς . Καλεῖται δὲ καὶ τὸ χάρισμα τὸ πνευματικὸν οὕτως · Αὐτὸ γὰρ τὸ πνεῦμα συμμαρτυρεῖ τῷ πνεύματι ἡμῶν , φησί · καὶ πάλιν , Προσεύχομαι δὲ τῷ πνεύματι , προσεύχομαι δὲ καὶ τῷ νοῖ . Καλεῖται δὲ καὶ ὁ θυμὸς οὕτως · καὶ γὰρ Ἡσαΐας φησίν · Οὐ σὺ ἤσθα ὁ μελετῶν τῷ πνεύματί σου τῷ σκληρῷ ἀνελθεῖν αὐτούς ; Καλεῖται δὲ καὶ ἡ βοήθεια ἡ παρὰ τοῦ Θεοῦ πνεῦμα · Πνεῦμα γὰρ πρὸ προσώπου ἡμῶν Χριστὸς Κύριος . Ταῦτα οὖν πάντα μὲν ὁ Θεὸς ἔσται · κατ' ἐκείνους , καὶ ἐκ τούτων συγκεῖσθαι . Ἄλλα γὰρ ἵνα μὴ ληρωμέν , τὰ μὴδ' ἀντιλογίας δεόμενα παράγοντες εἰς μέσον , φέρε ἐνταῦθα τὸν πρὸς αὐτοὺς καταλυσάντων λόγον , ἐπὶ τῆν τῶν πάντ' ὑπερώμεν , δὴν μεζόνως ἀσεβοῦσι , τοσοῦτω πλέον ὑπὲρ αὐτῶν παρακαλοῦντες καὶ δεόμενοι ἀποστήναι ποτε τῆς μανίας αὐτῶν . Τοῦτο γὰρ ἀποδεχθὲν ἐνώπιον τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Θεοῦ , Ὦς πάντα ἀνθρώπων θέλει σωθῆναι , καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν .
Lemmas: σπιδαμαζω ὁ χείρ πᾶς αὐτός μετρέω ἐπέρχομαι , τις εἄν φημί οἶδα μέγεθος οὐρανός , ὁ φιλοεικουειντα οἶδα πῶς ἔχω σπιθαμή , ἢ ὁ ὁμολογέω ἀγνοέω ; εἰς ἐπί μέν οὐρανός ὁ παραχωρέω ὁ μέγεθος , οὗτος εἰμί ὁ μᾶλλον εἰδοί ὁ μέγεθος , ἐπί δέ ὁ Θεός οὐδέ οὗτος χράω ὁ εὐλάβεια ; καί πῶς οὐ ἔσχατος οὗτος παραπλήσιος ; " ὅτι γάρ τοσοῦτος απαυστομεθη μόνος οἶδα , ὅτι εἰμί Θεός , οὐ περισφγάξεσθαι αὐτός ὁ οὐσία , ἀκούω τίς φημί ὁ Παῦλος · πιστεύω γάρ δεῖ ὁ προσέρχομαι ὁ Θεός ὅτι εἰμί . καί πάλιν ὁ προφήτης ἐγκαλέω ἀσέβεια τις , οὖον οὗτος ἐγκαλέω , ὅτι οὐ οἶδα τίς εἰμί ὁ Θεός , ἀλλά ὅτι οὐ οἶδα , ὅτι εἰμί Θεός . εἶπον γάρ , φημί , ἄνθρωπος ἐν ἡμέρα αὐτός , οὐ εἰμί Θεός . ὡς οὖν ἐκεῖνος ἀσεβής ποιέω οὖον ὁ ἀγνοέω ὁ οὐσία εἰμί ὁ Θεός , ἀλλά ὁ ἀγνοέω , ὅτι εἰμί Θεός · οὕτως ἀρκέω πρός εὐσέβεια ὁ οἶδα ὅτι εἰμί ὁ Θεός . ἄλλος ἔγωσι τις καί ἕτερος μελετάω λόγος . τίς δέ οὗτος ; ἐρω , φημί , πνεῦμα ὁ Θεός . οὗτος οὖν ὁ οὐσία αὐτός παραστατικός , εἶπον ἐγώ ; καί τίς οὗτος ἀναφέρω , χήν ὁποσοῦν ἐπί θύρα ὁ δεινός Γραφής ἔρχομαι ; ἑστία γάρ κατά οὗτος ὁ λόγος καί πῦρ ὁ Θεός · ὡς γάρ γράφω ὅτι πνεῦμα ὁ Θεός , οὕτως γράφω · ὅτι ὁ θεός ἐγώ πῦρ καταναλίσκω , καί πάλιν , πηρός ὕδωρ εἰμί . οὖον πνεῦμα δέ καί πηρός καί πῦρ εἰμί μόνος , ἀλλά καί ψυχή , καί ἄνεμος , καί νόος ἀνθρώπινος , καί ἕτερος πολύς οὗτος ἀποπίπτω · οὖον γάρ δή πᾶς επεξιαινος γάρ ὁ λόγος , οὐδέ ὁ ἐκεῖνος μένω μανία . ὁ γάρ πνεῦμα οὗτος πολύς δῆλος , οἷος ὁ ψυχή ὁ ἡμέτερος , καθάπερ καί Παῦλος φημί · [ 488 ] παραδίδωμι ὁ τοιοῦτος ὁ Σατανᾶς , ἵνα ὁ σῶμα σῴζω καί ἄνεμος , καθάπερ ὁ προφήτης λέγω · πνεῦμα βίαιος συντρίβω αὐτός . καλέω δέ καί ὁ χάρισμα ὁ πνευματικός οὕτως · αὐτός γάρ ὁ πνεῦμα συμμαρτυρέω ὁ πνεῦμα ἐγώ , φημί · καί πάλιν , προσεύχομαι δέ ὁ πνεῦμα , προσεύχομαι δέ καί ὁ νόος . καλέω δέ καί ὁ θυμός οὕτως · καί γάρ Ἠσαΐας φημί · οὖον σύ εἰμί ὁ μελέτη ὁ πνεῦμα σύ ὁ σκληρός ἀνέρχομαι αὐτός ; καλέω δέ καί ὁ βοήθεια ὁ παρά ὁ Θεός πνεῦμα · πνεῦμα γάρ πρό πρόσωπον ἐγώ Χριστός Κύριος . οὗτος οὖν πᾶς μέν ὁ θεός εἰμί · κατά ἐκεῖνος , καί ἐκ οὗτος σύγκειμαι . ἄλλος γάρ ἵνα μή ληρέω , ὁ μηδέ ἀντιλογία δήω παράγω εἰς μέσος , φέρω ἐνταῦθα ὁ πρός αὐτός καταλύω λόγος , ἐπί ὁ ὁ πᾶς ὑπέρειμι , δήν μεζόνως ἀσεβέω , τοσοῦτος πλέω ὑπέρ αὐτός παρακαλέω καί δήω ἀφίστημι ποτός ὁ μανία αὐτός . οὗτος γάρ ἀποδείκνυμι ἐνώπιος ὁ Σωτήρ ἐγώ Θεός , οὖς πᾶς ἄνθρωπος ἐθέλω σῴζω , καί εἰς ἐπίγνωσις ἀλήθεια ἔρχομαι .