ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0217.2
Καὶ οὔτε , ἂν περὶ Πατρὸς λέγεται , τὸν Υἱὸν ἐξωθεῖται , οὔτε , ἂν περὶ Υἱοῦ , τὸ Πνεῦμα ἐκβάλλει . Καὶ ἵνα αὐτὸ τοῦτο ἐντεῦθεν ἤδη ποιήσω φανερὸν , ὅτι τὸ , οὐδείς , οὐ πρὸς ἀθέτησιν τοῦ Πνεύματος , ἀλλὰ πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῆς κτίσεως εἴρηται , περὶ αὐτῆς ταύτης τῆς γνώσεως , ἣν μόνου τοῦ Υἱοῦ φησιν εἶναι , ἀκούσωμεν τί διαλεγόμενος ὁ Παῦλος Κορινθίοις φησί . Τί οὖν φησι ; Τίς γὰρ οἶδε τὰ τοῦ ἀνθρώπου , καὶ μὴ τὸ πνεῦμα τοῦ ἀνθρώπου ἐν αὐτῷ ; Οὕτω καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ οὐδεὶς οἶδεν , εἰ μὴ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ . Ὡςπερ οὖν ἐνταῦθα τὸ οὐδεὶς λεγόμενον οὐκ ἐκβάλλει τὸν Υἱόν , οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ τὸ οὐδεὶς τεθὲν οὐκ ἐξωθεῖται τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον . Ὦσπερ δὴλον ὡς ἀληθὲς τὸ εἰρημένον . Εἰ γὰρ λέγω , ὅτι Οὐδεὶς ἔωρακε τὸν Πατέρα , εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ Θεοῦ ὤν , τὸ Πνεῦμα ἐξωθεῖτο , περιττῶς ὁ Παῦλος ἔλεγεν , ὅτι ὡςπερ ἄνθρωπος τὰ ἑαυτοῦ οἶδεν , οὕτω καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τὰ τοῦ Θεοῦ μετὰ ἀκριβείας ἐπίσταται . Οὕτω καὶ τὸ εἰς εἴρηται · τὴν γὰρ αὐτὴν ἔχον τοῦτο καὶ δύναμιν . Σχότει δέ · Εἰς Θεός , φησίν , ὁ Πατὴρ ἐξ οὗ τὰ πάντα , καὶ εἰς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός δι’ οὗ τὰ πάντα . Εἰ γὰρ τὸ ἓνα λέγεσθαι Θεὸν τὸν Πατέρα , ἐκβάλλει τὸν Υἱὸν τῆς θεότητος , καὶ τὸ ἓνα λέγεσθαι Κύριον [ 482 ] τὸν Υἱόν , ἐκβάλλει τὸν Πατέρα τῆς κυριότητος · ἀλλὰ μὴν οὐκ ἐκβάλλει τῆς κυριότητος τὸν Πατέρα τὸ λέγεσθαι , ὅτι Εἰς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός · οὐκ ἄρα οὐδὲ τὸν Υἱὸν ἐκβάλλει τῆς θεότητος τὸ λέγεσθαι , ὅτι εἰς Θεὸς ὁ Πατήρ .
Lemmas: καί οὔτε , εἄν περί πατήρ λέγω , ὁ υἱός ἐξωθέω , οὔτε , εἄν περί υἱός , ὁ πνεῦμα ἐκβάλλω . καί ἵνα αὐτός οὗτος ἐντεῦθεν ἤδη ποιέω φανερός , ὅτι ὁ , οὐδείς , οὖον πρός ἀθέτησις ὁ πνεῦμα , ἀλλά πρός ἀντιδιαστολή ὁ κτίσις εἴρω , περί αὐτός οὗτος ὁ γνῶσις , ὅς μόνος ὁ υἱός φημί εἰμί , ἀκούω τίς διαλέγω ὁ Παῦλος Κορίνθιος φημί . τις οὖν φημί ; Τῖς γάρ οἶδα ὁ ὁ ἄνθρωπος , καί μή ὁ πνεῦμα ὁ ἄνθρωπος ἐν αὐτός ; οὕτως καί ὁ ὁ Θεός οὐδείς οἶδα , εἰμί μή ὁ πνεῦμα ὁ Θεός . ὡς οὖν ἐνταῦθα ὁ οὐδείς λέγω οὐ ἐκβάλλω ὁ υἱός , οὗτος καί ἐπί ὁ Χριστός ὁ οὐδείς τίθημι οὐ ἐξωθέω ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος . ὥσπερ δῆλος ὡς ἀληθής ὁ εἴρω . εἰμί γάρ λέγω , ὅτι οὐδείς ὁράω ὁ πατήρ , εἰμί μή ὁ ἐκ ὁ Θεός εἰμί , ὁ πνεῦμα ἐξωθέω , περισσός ὁ Παῦλος λέγω , ὅτι ὡς ἄνθρωπος ὁ ἑαυτοῦ οἶδα , οὗτος καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος ὁ ὁ Θεός μετά ἀκρίβεια ἐπίσταμαι . οὕτως καί ὁ εἰς εἴρω · ὁ γάρ αὐτός ἔχω οὗτος καί δύναμις . σχοτεω δέ · εἰς Θεός , φημί , ὁ πατήρ ἐκ ὅς ὁ πᾶς , καί εἰς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός διά ὅς ὁ πᾶς . εἰμί γάρ ὁ εἷς λέγω θεός ὁ πατήρ , ἐκβάλλω ὁ υἱός ὁ θεότης , καί ὁ εἷς λέγω κύριος [ 482 ] ὁ υἱός , ἐκβάλλω ὁ πατήρ ὁ κυριότης · ἀλλά μήv οὐ ἐκβάλλω ὁ κυριότης ὁ πατήρ ὁ λέγω , ὅτι εἰς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός · οὐ ἄρα οὐδέ ὁ υἱός ἐκβάλλω ὁ θεότης ὁ λέγω , ὅτι εἰς θεός ὁ Πατήρ .
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0217.3
β’ . Εἰ δὲ λέγοιεν πάλιν , ὅτι διὰ τοῦτο εἰς Θεὸς λέγεται ὁ Πατήρ , ἐπειδὴ Θεὸς μὲν ἐστιν ὁ Υἱός , οὐ τοιοῦτος · δὲ Θεός , οἷος ὁ Πατήρ , ἔπειτα ἐκεῖνο εἰπεῖν , ἐξ ὧν αὐτοὶ τιδέασιν λημμάτων ( οὐ γὰρ δὴ ἡμεῖς ἂν ἐποιούμεν ) , ὅτι διὰ τοῦτο λέγεται εἰς Κύριος ὁ Υἱός , ἐπειδὴ Κύριος μὲν ὁ Πατήρ , οὐ τοιοῦτος δὲ Κύριος , οἷος ὁ Υἱός . Εἰ δὲ τοῦτο ἀσεβές , οὐδὲ τὸ πρότερον ἂν ἔχοι λόγον · ἀλλ’ ὡςπερ τὸ Εἰς Κύριος οὐκ ἐξωθεῖται τὸν Πατέρα τῆς ἀκριβοῦς κυριότητος , οὕτως εἰς τὸν Υἱὸν περιίστησιν αὐτὴν μόνον · οὕτως οὐδὲ τὸ εἰς Θεὸς ἐκβάλλει τὸν Υἱὸν τῆς ἀληθοῦς καὶ γνησίας καὶ ἀκραίφνου b θεότητος , οὐδὲ τοῦ Πατρὸς αὐτὸ μόνον ἀποδεικνύσιν . Ὅτι γὰρ Θεὸς ὁ Υἱός , καὶ τοιοῦτος Θεὸς οἷος ὁ Πατήρ , μένων μέντοι Υἱός , ἐξ αὐτῆς
Lemmas: βε . εἰμί δέ λέγω πάλιν , ὅτι διά οὗτος εἰς θεός λέγω ὁ Πατήρ , ἐπεί θεός μέν εἰμί ὁ υἱός , οὖον τοιοῦτος · δέ Θεός , οἷος ὁ Πατήρ , ἔπειτα ἐκεῖνος εἶπον , ἐκ ὅς αὐτός τιδέασιν λῆμμα ( οὖον γάρ δή ἐγώ εἄν ποιέω ) , ὅτι διά οὗτος λέγω εἰς Κύριος ὁ υἱός , ἐπεί Κύριος μέν ὁ Πατήρ , οὖον τοιοῦτος δέ Κύριος , οἷος ὁ υἱός . εἰμί δέ οὗτος ἀσεβής , οὐδέ ὁ πρότερος εἄν ἔχω λόγος · ἀλλά ὡς ὁ εἰς Κύριος οὐ ἐξωθέω ὁ πατήρ ὁ ἀκριβής κυριότης , οὕτως εἰς ὁ υἱός περιίστημι αὐτός μόνος · οὕτως οὐδέ ὁ εἰς θεός ἐκβάλλω ὁ υἱός ὁ ἀληθής καί Γνησίας καί ἀκραίφνου b θεότης , οὐδέ ὁ πατήρ αὐτός μόνος ἀποδείκνυμι . ὅτι2 γάρ θεός ὁ υἱός , καί τοιοῦτος θεός οἷος ὁ Πατήρ , Μένων μέντοι υἱός , ἐκ αὐτός
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0217.4
τῆς προσθήκης δῆλον . Εἰ γὰρ τὸ Θεὸς ὄνομα τοῦτο τοῦ Πατρὸς μόνον ἦν , καὶ ἄλλην οὐκ ἔδυναντο δηλοῦν ἡμῖν ὑπόστασιν , ἀλλ’ ἐκεῖνην μόνην τὴν ἀγέννητον καὶ πρώτην , ὡς ἴδιον αὐτῆς μόνης ἂν καὶ γνωριτικὸν , περιττῶς ἡ τοῦ Πατρὸς κεῖται προσθήκη · ἄρχει γὰρ εἰπεῖν Εἰς Θεός , καὶ ἐγνωρίζομεν τὴς ἦν ὁ λεγόμενος · ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ Θεὸς ὄνομα κοινὸν Πατρὸς καὶ Υἱοῦ , καὶ εἰπὼν Εἰς Θεός , οὐκ ἐδύλω τινὰ φροῖν ὁ Παῦλος , διὰ τοῦτο ἐδεῖτο τῆς τοῦ Πατρὸς προσθήκης , ἵνα δηλώσῃ , ὅτι περὶ τῆς πρώτης ὑποστάσεως καὶ ἀγέννητον λέγει , ὡς οὐκ ἀρκοῦσης τῆς τοῦ Θεοῦ προσηγολίας αὐτὴν ἐνδείξασθαι , ἐπειδὴ κοινὸν οὗτο αὐτῷ πρὸς τὸν Υἱόν . Τῶν γὰρ ὀνομάτων τὰ μὲν ἐστι κοινά , τὰ δὲ ἴδια · κοινὰ μὲν , ἵνα τὸ ἀπαράλλακτον δείξῃ τῆς οὐσίας , ἴδια δέ , ἵνα τὴν ἰδιότητα χαρακτηρίσῃ τῶν ὑποστάσεων .
Lemmas: ὁ προσθήκη δῆλος . εἰμί γάρ ὁ θεός ὄνομα οὗτος ὁ πατήρ μόνος εἰμί , καί ἄλλος οὐ δύναμαι δηλόω ἐγώ ὑπόστασις , ἀλλά ἐκεῖνος μόνος ὁ ἀγέννητος καί πρῶτος , ὡς ἴδιος αὐτός μόνος εἄν καί γνωριτικὸν , περισσός ὁ ὁ πατήρ κεῖμαι προσθήκη · ἄρχω γάρ εἶπον εἰς Θεός , καί γνωρίζω σής εἰμί ὁ λέγω · ἀλλά ἐπεί ὁ θεός ὄνομα κοινός πατήρ καί υἱός , καί εἶπον εἰς Θεός , οὐ ἐδύλω τις φρέω ὁ Παῦλος , διά οὗτος δήω ὁ ὁ πατήρ προσθήκη , ἵνα δηλόω , ὅτι περί ὁ πρῶτος ὑπόστασις καί ἀγέννητος λέγω , ὡς οὐ ἀρκέω ὁ ὁ Θεός προσηγολίας αὐτός ἐνδείκνυμι , ἐπεί κοινός Ούτο αὐτός πρός ὁ υἱός . ὁ γάρ ὄνομα ὁ μέν εἰμί κοινός , ὁ δέ ἴδιος · κοινός μέν , ἵνα ὁ ἀπαράλλακτος δείκνυμι ὁ οὐσία , ἴδιος δέ , ἵνα ὁ ἰδιότης χαρακτηρίζω ὁ ὑπόστασις .
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0221.2
ὅτι Ἠκούσα ἀρρήτα ῥήματα , ἃ οὐκ ἐξὸν ἀνθρώπῳ λαλῆσαι . Ἄλλ’ ὅμως καὶ αὐτὸς οὕτος καὶ τότε ἀκούσας ἀρρήτα ῥήματα , ἃ οὐκ ἐξὸν ἀνθρώπῳ λαλῆσαι , μεριμνᾷ ἔχει γνῶσιν καὶ πολὺ τῆς μελλούσης ἀποδέυσαν . Αὐτὸς γὰρ τὰ ταῦτα εἰπὼν κάκεινα εἴρηκεν , ὅτι Ἐκ μέρους γινώσκομεν , καὶ ἐκ μέρους προφητεύομεν · καὶ , Ὅτε ἥμην νήπιος , ὡς νήπιος ἐλάλουν , ὡς νήπιος ἐφρόνουν , ὡς νήπιος ἐλογιζόμην · καὶ , Ἀριβιώσω δὴ ἐσότρου ἐν αἰνίγματι , τότε δὲ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον . Ὡστε ἐκ τούτων ἡμῖν ἀπασα αὐτῶν ἡ σκευωρία c διεληφχται · ὅταν γὰρ αὐτὴ ἡ οὐσία ἀγνοηταί , οὐχ ὅτι ἐστιν , ἀλλὰ τί ἐστιν , ἐσχάτης ἂν εἴη μανίας καὶ ὀνομα αὐτῇ τιθέναι . Καίτοι γε καὶ εἰ δὴλη καὶ γνώριμος ἦν , οὐδὲ οὕτως ἦν ἡμῖν ἀσφαλὲς αὐτοὺς ὀνοθεῖν καὶ παρ’ ἑαυτὸν προσήγορίαν ἐπιτιθέναι τῇ τοῦ Δεσπότου οὐσία . Εἰ γὰρ ὁ Παῦλος ταῖς ἄνω δυνάμεσιν οὐκ ἐτόλμησεν ὀνόματα ἐπιτιθέναι , ἀλλ’ εἰπών , ὅτι Ἐκάθισε τὸν Χριστὸν ἐπάνω πάσης ἀρχῆς καὶ ἐξουσίας καὶ δυνάμεως , καὶ παντὸς ὀνόματος ὀνομαζομένου , οὐ μόνον ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ , ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι , καὶ διδάξας ἡμᾶς ὅτι ἐστιν τινὰ ὀνόματα τῶν δυνάμεων , τὰ τότε εἰσάγεται , οὐκ ἐθάρρησεν ἑτέρα αὐτὸς ἀντ’ ἐκείνων θεῖναι , οὐδὲ αὐτὰ ἐκεῖνα περιεργάζεσθαι · d τίνας ἂν εἴεν συγγνώμης ἀξίου , ἢ ποίας ἀπολογίας οἱ ἐπὶ τῆς τοῦ Δεσπότου οὐσίας ταῦτα τολμῶντες ; Ὅταν δὲ καὶ αὐτὴ ἡ οὐσία ἀγνοηταί καθάπερ τοὺς παραπαίνοντας αὐτοὺς ἀποστρεφόμεθα χρή . Ὅτι μὲν γὰρ ἀγέννητος ἐστιν ὁ Θεὸς ὁφλόν · ὅτι δὲ τοῦτο ἐστιν αὐτῆς τῆς οὐσίας τὸ ὄνομα οὐδεὶς προφήτης εἴπεν , οὐδεὶς ἀπόστολος [ 487 ] ἠνέξατο , οὐδεὶς εὐαγγελιστής · καὶ μᾶλα εἰκότως . Οἱ γὰρ αὐτὴν τὴν οὐσίαν ἀγνοοῦντες , πῶς ὄνομα αὐτῆς λέγειν ἠδυνεῖν ;
Lemmas: ὅτι ἥκω ἄρρητα ῥῆμα , ὁ οὐ ἔξεστι ἄνθρωπος λαλέω . ἄλλος ὅμως καί αὐτός οὗτος καί τότε ἀκούω ἄρρητα ῥῆμα , ὁ οὐ ἔξεστι ἄνθρωπος λαλέω , μεριμνάω ἔχω γνῶσις καί πολύς ὁ μέλλω ἀποδύω . αὐτός γάρ ὁ οὗτος εἶπον ἐκεῖνος εἴρω , ὅτι ἐκ μέρος γιγνώσκω , καί ἐκ μέρος προφητεύω · καί , ὅτε ἧμαι νήπιος , ὡς νήπιος λαλέω , ὡς νήπιος φρονέω , ὡς νήπιος λογίζομαι · καί , αριβιωνω δή εσοτρεω ἐν αἴνιγμα , τότε δέ πρόσωπον πρός πρόσωπον . ὡστε ἐκ οὗτος ἐγώ ἅπας αὐτός ὁ σκευωρία c διαλαμβάνω · ὅταν γάρ αὐτός ὁ οὐσία ἀγνοέω , οὐ ὅτι εἰμί , ἀλλά τίς εἰμί , ἔσχατος εἄν εἰμί μανία καί ὄνομα αὐτός τίθημι . καίτοι γε καί εἰμί δῆλος καί γνώριμος εἰμί , οὐδέ οὕτως εἰμί ἐγώ ἀσφαλής αὐτός ὀνίνημι καί παρά ἑαυτοῦ προσηγορία ἐπιτίθημι ὁ ὁ δεσπότης οὐσία . εἰμί γάρ ὁ Παῦλος ὁ ἄνω δύναμις οὐ τολμάω ὄνομα ἐπιτίθημι , ἀλλά εἶπον , ὅτι καθίζω ὁ Χριστός ἐπάνω πᾶς ἀρχή καί ἐξουσία καί δύναμις , καί πᾶς ὄνομα ὀνομάζω , οὖον μόνος ἐν ὁ αἰών οὗτος , ἀλλά καί ἐν ὁ μέλλω , καί διδάσκω ἐγώ ὅτι εἰμί τις ὄνομα ὁ δύναμις , ὁ τότε εἰσάγω , οὐ θαρσέω ἕτερος αὐτός ἀντί ἐκεῖνος τίθημι , οὐδέ αὐτός ἐκεῖνος περιεργάζομαι · d τίς εἄν ἄγω συγγνώμη ἄξιος , ἢ Ποίας ἀπολογία ὁ ἐπί ὁ ὁ δεσπότης οὐσία οὗτος τολμάω ; ὅταν δέ καί αὐτός ὁ οὐσία ἀγνοέω καθάπερ ὁ παραπαίνοντας αὐτός ἀποστρέφω χρή . ὅτι2 μέν γάρ ἀγέννητος εἰμί ὁ θεός ὄφλω · ὅτι δέ οὗτος εἰμί αὐτός ὁ οὐσία ὁ ὄνομα οὐδείς προφήτης εἶπον , οὐδείς ἀπόστολος [ 487 ] ἀνέχω , οὐδείς εὐαγγελιστής · καί μῆλον εἰκότως . ὁ γάρ αὐτός ὁ οὐσία ἀγνοέω , πῶς ὄνομα αὐτός λέγω ἡδύνω ;
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0221.3
e . Καὶ τί λέγω περὶ τῶν θείων Γραφῶν , ὅπου γε τοσαύτη τῆς ἀτοπίας ἡ περιφάνεια e , καὶ τῆς παρανομίας ἡ ὑπερβολή , ὡς μηδὲ τοὺς τῆς ἀληθείας ἀποπλανηθέντας ἐπιχειρήσαι ποτὲ τὸ τοιοῦτον εἰπεῖν ; Οὐδεὶς γὰρ οὐδὲ ἐκείνων ἐτόλμησε θείας οὐσίας ὄρον ἐκθεῖναι , καὶ ἐν ὀνόματι περιλαβεῖν . Καὶ τί λέγω θείας οὐσίας , ὅπου γε περὶ τῆς τῶν ἀσωμάτων φύσεως φιλοσοφούντες οὐδὲ ταύτης ἀπτηρισμένον ὄρον ἐξέθεντο , ἀλλ’ ἀμυδρὰν τινὰ ἐξήγησιν καὶ ὑπογραφὴν μᾶλλον ἢ ὄρον ; Ἄλλὰ τίς ὁ σοφὸς αὐτῶν λόγος ;
Lemmas: e . καί τίς λέγω περί ὁ θεῖον Γραφής , ὅπου γε τοσοῦτος ὁ ἀτοπία ὁ περιφάνεια e , καί ὁ παρανομία ὁ ὑπερβολή , ὡς μηδέ ὁ ὁ ἀλήθεια ἀποπλανάω ἐπιχειρέω ποτέ ὁ τοιοῦτος εἶπον ; οὐδείς γάρ οὐδέ ἐκεῖνος τολμάω θεῖος οὐσία ὄρον ἐκτίθημι , καί ἐν ὄνομα περιλαμβάνω . καί τίς λέγω θεῖος οὐσία , ὅπου γε περί ὁ ὁ ἀσώματος φύσις φιλοσοφέω οὐδέ οὗτος ἀπτηρισμένον ὄρον ἐκτίθημι , ἀλλά ἀμυδρός τις ἐξήγησις καί ὑπογραφή μᾶλλον ἢ ὄρον ; ἀλλά τίς ὁ σοφός αὐτός λόγος ;
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0221.4
Οὐχ οἶδας οὖν ὁ σέβεις ; φησί . Μάλιστα μὲν οὐδὲ ἀποκρινάσθαι πρὸς τοῦτο ἕξει , τοσαύτης ἀποδείξεως ἐκ τῶν Γραφῶν γενομένης , ὅτι ἀδύνατον εἰδεῖναι τί τὴν οὐσίαν ἐστὶν ὁ Θεός · ἐπειδὴ δὲ οὐ πρὸς ἔχουσαν φθεγγόμεθα , ἀλλ’ ὡστε αὐτοὺς διορθῶσαι , φέρε δεῖξωμεν , ὅτι οὐ τὸ ἀγνοεῖν τί τὴν οὐσίαν ἐστὶν ὁ Θεός , ἀλλὰ τὸ φιλονεικεῖν εἰδεῖναι , τοῦτο ἐστὶ τὸν Θεὸν ἀγνοεῖν .
Lemmas: οὐχ οἶδα οὖν ὁ σέβω ; φημί . μάλιστα μέν οὐδέ ἀποκρίνω πρός οὗτος ἔχω , τοσοῦτος ἀπόδειξις ἐκ ὁ Γραφής γίγνομαι , ὅτι ἀδύνατος οἶδα τίς ὁ οὐσία εἰμί ὁ Θεός · ἐπεί δέ οὖον πρός ἔχω φθέγγομαι , ἀλλά ὡστε αὐτός διορθόω , φέρω δείκνυμι , ὅτι οὖον ὁ ἀγνοέω τίς ὁ οὐσία εἰμί ὁ Θεός , ἀλλά ὁ φιλονεικέω οἶδα , οὗτος εἰμί ὁ θεός ἀγνοέω .
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0221.5
Εἴπε γὰρ μοι , εἰ δύο ἀνθρώπων φιλονεικοῦντων πρὸς ἀλλήλους εἰδεῖναι τοῦ οὐρανοῦ τὸ μέγεθος , ὁ μὲν εἰς λέγει μὴ δύνασθαι αὐτὸ ἀνθρώπινον καταλαμβάνειν ὀφθαλμόν , ὁ δὲ ἕτερος φιλονεικοῖν δυνατὸν εἶναι , τῇ
Lemmas: εἶπον γάρ ἐγώ , εἰμί δύο ἄνθρωπος φιλονεικέω πρός ἀλλήλων οἶδα ὁ οὐρανός ὁ μέγεθος , ὁ μέν εἰς λέγω μή δύναμαι αὐτός ἀνθρώπινος καταλαμβάνω ὀφθαλμός , ὁ δέ ἕτερος φιλονεικέω δυνατός εἰμί , ὁ
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0224.2
ε' . Μὴ διαλείπωμεν τοίνυν τὰς ὑπὲρ αὐτῶν ἱκετηρίας ποιούμενοι . Μέγα γὰρ ὅπλον εὐχή , θησαυρὸς ἀνελλιπής , πλοῦτος μεληποτὲς δαπανώμενος , λυμὴ ἀκύμαντος , γαλήνη ὑπόλειος , καὶ μυρίων ἀγαθῶν ρίζα καὶ πηγὴ καὶ μήτηρ ἐστιν ἡ εὐχή , καὶ αὐτῆς τῆς βασιλείας δυνατωτέρα . Πολλάκις οὖν αὐτοῦ τοῦ διὰ διόθμα περιεικμένου πυρέττοντος , καὶ ἐπὶ τῆς κλίνης κειμένου καὶ φλεγόμενου , παρεστήκασιν ἰατροί , δορυφόροι , θεράποντες , στρατηγοί , καὶ οὔτε ἰατρῶν τέχνη , οὔτε παρουσία φίλων , οὐκ οἰκετῶν διακονία , οὐ φαρμάκων θαψιλεία , οὐ πολυτελεία
Lemmas: εἰ . μή διαλείπω τοίνυν ὁ ὑπέρ αὐτός ἱκετηρία ποιέω . Μέγης γάρ ὅπλον εὐχή , θησαυρός ἀνελλιπής , πλοῦτος μεληποαιρεω δαπανάω , λύμη ἀκύμαντος , γαλήνη ὑπόλειος , καί μυρίος ἀγαθός ρίζα καί πηγή καί μήτηρ εἰμί ὁ εὐχή , καί αὐτός ὁ βασίλεια δυνατός . πολλάκις οὖν αὐτός ὁ διά διόθμα περιεικμένου πυρέσσω , καί ἐπί ὁ κλίνη κεῖμαι καί φλέγω , παρίστημι ἰατρός , δορυφόρος , θεράπων , στρατηγός , καί οὔτε ἰατρός τέχνη , οὔτε παρουσία Φίλων , οὐ οἰκέτης διακονία , οὖον φάρμακον θαψιλειος , οὖον πολυτέλεια
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0225.1
σταν · καὶ τοῦτο οὔτε ταπεινοφροσύνη ἐστὶ , τὸ δυντα ἀμαρτωλὸν νομίζειν εἶναι ἀμαρτωλόν . Ταπεινοφροσύνη γάρ ἐστιν , ὅταν τις , πολλὰ καὶ μεγάλα συνειδὼς ἑαυτῷ , μηδὲν μέγα περὶ ἑαυτοῦ φαντάζῃται · ὅταν τις κατὰ Παῦλον ὤν , καὶ δυνάμενος λέγειν · Οὐδὲν ἐμαυτῷ · συνίστα , λέγῃ πάλιν · Ἄλλ’ οὐκ ἐν τούτῳ δεδικαιώμαι · καὶ αὐθίς · Χριστὸς Ἰησοῦς ἦλθεν ἀμαρτωλοὺς σώσαι , ὧν πρῶτός εἰμὲν ἐγώ . Τοῦτο ἐστὶ ταπεινοφροσύνη , τὸ ψυχὴν δυντα ἀπὸ κατωρθώσεως , ταπεινοῦν ἑαυτὸν τῇ διανοίᾳ . Ἄλλ’ ὅμως ὁ Θεὸς διὰ τὴν ἄρατον αὐτοῦ φιλανθρωπίαν οὐχὶ τοὺς ταπεινοφρονοῦντας μόνον , ἀλλὰ καὶ τοὺς εὐγυωμοῦνς · τὰ ἀμαρτήματα αὐτῶν λέγοντας προσἴσται καὶ δέγεται , καὶ γίνεται ἱλεως καὶ εὐμενὴς τοῖς οὕτω διακειμένοις . Καὶ ἵνα μάθῃς , ὅσον ἐστὶν ἀγαθὸν μηδὲν μέγα περὶ ἑαυτοῦ φαντάζεσθαι , δρᾶματα δύο ποιήσον τῷ λόγῳ , ζεῦξον δικαιοσύνην καὶ ἀπόνοιαν , καὶ ἀμαρτίαν μετὰ ταπεινοφροσύνης , καὶ ὄψει τὸ ζεῦγος τῆς ἀμαρτίας προλαμβάνον τὴν δικαιοσύνην , οὐ παρὰ τὴν οἰκείαν δύναμιν , ἀλλὰ παρὰ τὴν ἰσχὺν τῆς συζύγου ταπεινοφροσύνης , κάκεινον πάλιν ἐλαττοῦμενον , οὐ παρὰ τὴν ἀσθένειαν τῆς δικαιοσύνης , ἀλλὰ παρὰ τὸ βάρος καὶ τὸν ὀγκὸν τῆς ἀπονοίας . Ὡσπερ γὰρ ἡ ταπεινοφροσύνη διὰ τὸ ὑπερβάλλον αὐτῆς ὕφος τῆς ἀμαρτίας νικᾷ τὴν βαρύτητα , καὶ φθάνει πρὸς τὸν οὐρανὸν ἀναβῆναι , οὕτω καὶ ἡ ἀπόνοια , διὰ τὸ πολὺ βάρος αὐτῆς καὶ τὸν ὀγκον , ἰσχύει καὶ τῆς κουφότητος δικαιοσύνης περιγενέσθαι , καὶ καθελκύσαι κάτω βάρυνον αὐτήν .
Lemmas: ἵστημι · καί οὗτος οὔτε ταπεινοφροσύνη εἰμί , ὁ δυντα ἁμαρτωλός νομίζω εἰμί ἁμαρτωλός . ταπεινοφροσύνη γάρ εἰμί , ὅταν τις , πολύς καί μέγας σύνοιδα ἑαυτοῦ , μηδείς μέγας περί ἑαυτοῦ φαντάζω · ὅταν τις κατά Παῦλος εἰμί , καί δύναμαι λέγω · οὐδείς ἐμαυτοῦ · συνίστημι , λέγω πάλιν · ἄλλος οὐ ἐν οὗτος δικαιόω · καί αὖθις · Χριστός Ἰησοῦς ἔρχομαι ἁμαρτωλός σῴζω , ὅς πρότερος εἰμί ἐγώ . οὗτος εἰμί ταπεινοφροσύνη , ὁ ψυχή δυντα ἀπό κατόρθωση , ταπεινόω ἑαυτοῦ ὁ διάνοια . ἄλλος ὅμως ὁ θεός διά ὁ ἀείρω αὐτός φιλανθρωπία οὐ ὁ ταπεινοφρονέω μόνος , ἀλλά καί ὁ εὐγυωμοῦνς · ὁ ἁμάρτημα αὐτός λέγω προσίστημι καί δέχομαι , καί γίγνομαι ἵλαος καί εὐμενής ὁ οὗτος διάκειμαι . καί ἵνα μανθάνω , ὅσος εἰμί ἀγαθός μηδείς μέγας περί ἑαυτοῦ φαντάζω , δρᾶμα δύο ποιέω ὁ λόγος , ζεύγνυμι δικαιοσύνη καί ἀπόνοια , καί ἁμαρτία μετά ταπεινοφροσύνη , καί ὁράω ὁ ζεῦγος ὁ ἁμαρτία προλαμβάνω ὁ δικαιοσύνη , οὖον παρά ὁ οἰκεῖος δύναμις , ἀλλά παρά ὁ ἰσχύς ὁ σύζυγος ταπεινοφροσύνη , ἐκεῖνος πάλιν ἐλαττόω , οὖον παρά ὁ ἀσθένεια ὁ δικαιοσύνη , ἀλλά παρά ὁ βάρος καί ὁ ὄγκος ὁ ἀπόνοια . ὡς γάρ ὁ ταπεινοφροσύνη διά ὁ ὑπερβάλλω αὐτός ὕφος ὁ ἁμαρτία νικάω ὁ βαρύτης , καί φθάνω πρός ὁ οὐρανός ἀναβαίνω , οὗτος καί ὁ ἀπόνοια , διά ὁ πολύς βάρος αὐτός καί ὁ ὄγκος , ἰσχύω καί ὁ κουφότης δικαιοσύνη περιγίγνομαι , καί καθέλκω κάτω βαρύνω αὐτός .
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0225.2
[ 490 ] ζ’ . Καὶ ὅτι τοῦτο ἐκείνου τὸ ζεῦγος ταχύτερον , ἀναμνήσθητι τοῦ Φαρισαίου καὶ τοῦ τελῶνος . Ἐξεῦθεν ὁ Φαρισαῖος δικαιοσύνην καὶ ἀπόνοιαν , οὕτω λέγων · Εὐχαριστῶ σοι , ὦ Θεός , ὅτι οὐκ εἰμὶ ὡς οἱ λοιποὶ τῶν ἀνθρώπων , ἄρπαγες , πλεονέκται , οὐδὲ ὡς οὗτος ὁ τελώνης . Ἡ τῆς μανίας ! οὐκ ἐχώρησεν αὐτῷ τὴν ἀπόνοιαν πᾶσα τῶν ἀνθρώπων ἡ φύσις a , ἀλλὰ καὶ τῷ τελῶνῃ πλησίον ἐστῦτι μετὰ πολλῆς ἐπεπτήσθη τῆς ἀνοίας . Τί οὖν ἐκείνος ; Οὐ διεκρούσατο τὰ ὀνειδῆ , οὐκ ἠλγήσεν ἐπὶ τῇ κατηγορίᾳ , ἀλλὰ κατεδέξατο τὸ εἰρημένον μετ’ εὐγνωμοσύνης · καὶ γέγονε τοῦ ἐχθροῦ βέλος αὐτῷ φάρμακον καὶ ἴασις , καὶ τὸ ὀνειδος · ἐγκώμιον , καὶ ἡ κατηγορία στέφανος . Τοσοῦτόν ἐστι ταπεινοφροσύνην καλόν , τοσοῦτόν ἐστι κέρδος , μὴ διακένθει ταῖς παρ’ ἑτέρων λοιδορίαις , μηδὲ ἐκθεριούσθαι πρὸς τὰς τῶν πλησίων ὑβρεις . Ἔστι γὰρ τι καὶ ἀπ’ αὐτῶν καρπώσασθαι μέγα καὶ γενναῖον ἀγαθόν , ὅπερ οὐν καὶ ἐπὶ τοῦ τελῶνος γεγονε . Δεξάμενος γὰρ τὰ ὀνειδῆ , ἀπέθετο τὰ ἀμαρτήματα , καὶ εἶπὼν · Ἰλάσθητι μοι τῷ ἀμαρτωλῷ , κατῆλθε δεδικαιωμένος ὑπὲρ ἐκείνου , καὶ λόγῳ περιγεγόντος ἐργον , καὶ ῥήματα πράξεις ἐνίκησεν . Ὁ μὲν γὰρ δικαιοσύνην
Lemmas: [ 490 ] γῆ . καί ὅτι οὗτος ἐκεῖνος ὁ ζεῦγος ταχύς , ἀναμιμνήσκω ὁ Φαρισαῖος καί ὁ Τελωνός . Ἐξεῦθεν ὁ Φαρισαῖος δικαιοσύνη καί ἀπόνοια , οὗτος λέγω · εὐχαριστέω σύ , εἰμί Θεός , ὅτι οὐ εἰμί ὡς ὁ λοιπός ὁ ἄνθρωπος , ἅρπαξ , πλεονέκτης , οὐδέ ὡς οὗτος ὁ τελώνης . ὁ ὁ μανία ! οὐ χωρέω αὐτός ὁ ἀπόνοια πᾶς ὁ ἄνθρωπος ὁ φύσις a , ἀλλά καί ὁ τελώνης πλησίος ἐστῦτι μετά πολύς πίπτω ὁ ἄνοια . τις οὖν ἐκείνος ; οὖον διακρούω ὁ ὄνειδος , οὐ ἀλγέω ἐπί ὁ κατηγορία , ἀλλά καταδέχομαι ὁ εἴρω μετά εὐγνωμοσύνη · καί γίγνομαι ὁ ἐχθρός βέλος αὐτός φάρμακον καί ἴασις , καί ὁ ὄνειδος · ἐγκώμιον , καί ὁ κατηγορία στέφανος . τοσοῦτόν εἰμί ταπεινοφροσύνη καλός , τοσοῦτόν εἰμί κέρδος , μή διακεντέω ὁ παρά ἕτερος λοιδορία , μηδέ ἐκθερίζω πρός ὁ ὁ πλησίος ὕβρις . εἰμί γάρ τίς καί ἀπό αὐτός καρπόω μέγας καί γενναῖος ἀγαθός , ὅσπερ ὀν καί ἐπί ὁ Τελωνός γίγνομαι . δέχομαι γάρ ὁ ὄνειδος , ἀποτίθημι ὁ ἁμάρτημα , καί εἶπον · ἱλάσκομαι ἐγώ ὁ ἁμαρτωλός , κατέρχομαι δικαιόω ὑπέρ ἐκεῖνος , καί λόγος περιγίγνομαι ἔργον , καί ῥῆμα πρᾶξις νικάω . ὁ μέν γάρ δικαιοσύνη
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0228.1
Εἰς τὸν μακάριον Φιλογόνιον γερόμενον ἀπὸ δικολόγου ἐπίσκοπον , καὶ ὅτι τοῦ προνοεῖν τῶν κοινῇ συμβεβηκότων οὐδὲν ἴσον εἰς εὐδοκίμησιν παρὰ τῷ Θεῷ , καὶ ὅτι τὸ βαθύμως προσιέναι τοῖς θελοῖς μυστηρίοις κολάσειν ἀξιοτάτων ἔχει , κλὴν ἀπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ τοῦτο τολμήσωμεν . Ἐλέχθη δὲ πρὸ πέμπε ἡμερῶν τῆς Χριστοῦ γεννήσεως .
Lemmas: εἰς ὁ μακάριος Φιλογόνιος γίγνομαι ἀπό δικολόγος ἐπίσκοπος , καί ὅτι ὁ προνοέω ὁ κοινός συμβεβηκός οὐδείς ἴσος εἰς εὐδοκίμησις παρά ὁ Θεός , καί ὅτι ὁ βαθυμαω πρόσειμι ὁ ἐθέλω μυστήριον κολάζω ἄξιος ἔχω , κλῆς ἅπαξ ὁ ἐνιαυτός οὗτος τολμάω . λέγω δέ πρό πέντε ἡμέρα ὁ Χριστός γέννησις .
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0228.2
Ἀδὸς ἕκτος .
Lemmas: ἀμνάς ἕκτος .
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0228.3
α' . Ἐγὼ μὲν καὶ σήμερον παρεσκευασάμην πρὸς τὰ τῶν αἱρετικῶν παλαισμάτα ἀποδύσασθαι , καὶ τὸ λειπόμενον ὑμῖν ἀποδοῦναι τοῦ χρέους · ἀλλ' , ἢ τοῦ μακαρίου Φιλογονίου ἡμέρα , οὐ τὴν ἑορτὴν ἀγομεν νῦν , πρὸς τὴν τῶν ἐκείνου κατορθωμάτων διήγησιν τὴν γλῶτταν [ 493 ] ἡμῶν ἐκάλεσε . Καὶ δεῖ πειθεσθαι πάντως . Εἰ γὰρ ὁ κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα ὁνάτῳ τελευτᾷ , εὐδὴλον ὅτι ὁ εὐλογῶν ζωῆς ἀπολαύσεται πάντως , καὶ εἰ τοὺς φυσικοὺς γονεῖς τοσαύτης παρ' ἡμῶν ἀπολαύειν εὐνοίας χρή , πολλῷ μᾶλλον τοὺς πνευματικοὺς , καὶ μάλιστα ὅταν τοὺς μὲν κατοικούμενους ὁ ἔπαινος μηδὲν ποιῇ λαμπροτέρους , τοὺς δὲ συνιόντας ἡμᾶς καὶ τοὺς λέγοντας καὶ τοὺς ἀκούοντας βελτίους ἐργάζεται . Ὁ μὲν γὰρ εἰς τὸν οὐρανὸν ἀναβὰς , οὐδὲν ἂν δέοιτο τῆς ἀνθρωπίνης
Lemmas: ὅς . ἐγώ μέν καί σήμερον παρασκευάζω πρός ὁ ὁ αἱρετικός πάλαισμα ἀποδύω , καί ὁ λείπω σύ ἀποδίδωμι ὁ χρέος · ἀλλά , ἢ ὁ μακάριος Φιλογονίου ἡμέρα , οὖον ὁ ἑορτή ἄγω νῦν , πρός ὁ ὁ ἐκεῖνος κατόρθωμα διήγησις ὁ γλῶσσα [ 493 ] ἐγώ καλέω . καί δεῖ πείθω πάντως . εἰμί γάρ ὁ κακολογέω πατήρ ἢ μήτηρ ὄνατος τελευτάω , ευδηλος ὅτι ὁ εὐλογέω ζωή ἀπολαύω πάντως , καί εἰμί ὁ φυσικός γονεύς τοσοῦτος παρά ἐγώ ἀπολαύω εὔνοια χρή , πολύς μᾶλλον ὁ πνευματικός , καί μάλιστα ὅταν ὁ μέν κατοικέω ὁ ἔπαινος μηδείς ποιέω λαμπρός , ὁ δέ σύνειμι2 ἐγώ καί ὁ λέγω καί ὁ ἀκούω ἀγαθός ἐργάζομαι . ὁ μέν γάρ εἰς ὁ οὐρανός ἀναβαίνω , οὐδείς εἄν δήω ὁ ἀνθρώπινος
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0229.2
δικαίων τετελειωμένων , καὶ ψυχῶν ἀρεταί , καὶ τρόπων κατορθώματα πανταχοῦ τῶν οὐρανῶν ἐστιν ἰδεῖν · οὐχ ἱμάτια καὶ ἐπιθέματα , ἀλλὰ στεφάνους χρυσοῦ παντὸς τιμιωτέρους καὶ βραβεῖα καὶ ἐπαθλα καὶ τὰ μυρία τοῖς κατορθοῦσιν ἀποκειμένα ἀγαθά . Καὶ τὸ πλῆθος τῶν συνιόντων πολλῷ σεμνότερόν τε καὶ πλεόν · οὐ γὰρ ἐξ ἀστικῶν τε καὶ ἐπικωρίων ἐστιν ἀνδρῶν , ἀλλ’ ἕνθα μυριάδες ἀγγέλων , ἐκεῖ χιλιάδες ἀρχαγγέλων , ἀλλοχὸς συμμορία προφητῶν , ἐτέρωθι μαρτύρων χοροί , ἀποστόλων τάγματα , σύλλογοι δικαίων , τῶν εὐπρεπεσκότων ἀπάντων δήμοι διάφοροι . Ὄντως θαυμαστὴ τις ἐστιν ἡ πανηγύρις , καὶ τὸ δὴ πάντων μειζόν , ὅτι ἐν μέσῃ τῇ πανηγύρει στρέφεται τούτων ἀπάντων ὁ βασιλεύς · εἰπὼν γὰρ , Μυριάσιν ἀγγέλων πανηγύρει , ἐπήγαγε , Ἡ καὶ κριτὴ Θεὸς πάντων . Τίς ποτε εἶδε ἐν πανηγύρει βασιλέα παραγινόμενον ; Ἐνταῦθα μὲν οὐδεὶς εἶδε ποτε , ἐκεῖ δὲ διηνεκῶς οἱ παρόντες ὁρῶσιν ὡς · αὐτοῖς ἰδεῖν δυνατός , καὶ παρόντα καὶ τῇ τῆς ἰδίας δόξης λαμπρότητι κοσμοῦντα τοὺς συνιόντας ἀπαντας . Καὶ αὐταὶ μὲν αἱ πανηγύρεις τῆς ἡμέρας μεσοῦσης πολλάκις καταλύονται , ἐκεῖνι δὲ οὐχ οὕτως . Οὐ γὰρ περιόδους μηνῶν , οὐδὲ κύκλους ἐνιαυτῶν , οὐδὲ ἡμερῶν ἀριθμὸν ἀναμένει , ἀλλ’ ἐστὶν διηνεκώς , καὶ τὰ ἐν αὐτῇ πάντα ἀγαθὰ πέραν οὐκ ἔχει , τέλος οὐκ οἶδεν , οὐ γηράει οὐδὲ μαραίνεσθαι δύναται · ἀλλ’ ἐστιν ἀγήρω καὶ ἀθάνατα . Οὐδεὶς ἐκεῖ θόρυβος καθάπερ ἐνταῦθα , οὐδεμία ταραχή , ἀλλὰ πολὺς ὁ κόσμος πάντων μετὰ τῆς προσήκουσης εὐταξίας , ὥσπερ ἐν κιθάρᾳ τινι , μετὰ ῥυθμοῦ τῆς παναρμονίων μελῳδίας καὶ πάσης ἡδῆς μουσικῆς τῷ Δεσπότῃ τῆς κτίσεως ἐκατέρως ἀναπεμπόντων , καὶ τῆς ψυχῆς ἐκεῖ καθάπερ ἐν ἱεροῖς ἀδύτοις καὶ θείοις τισὶ μυστηρίοις τὴν θείαν τελουμένης μυσταγωγίαν .
Lemmas: Δίκαιος τελειόω , καί Ψυχή ἀρετή , καί τρόπος κατόρθωμα πανταχοῦ ὁ οὐρανός εἰμί ὁράω · οὐ ἱμάτιον καί ἐπίθεμα , ἀλλά στέφανος χρυσός πᾶς τίμιος καί βραβεῖον καί ἔπαθλον καί ὁ μυρίος ὁ κατορθόω αποκειμαι ἀγαθός . καί ὁ πλῆθος ὁ σύνειμι πολύς σεμνός τε καί πλέω · οὖον γάρ ἐκ ἀστικός τε καί επικωρια εἰμί ἀνήρ , ἀλλά ἔνθα μυριάς ἄγγελος , ἐκεῖ χιλιάς ἀρχάγγελος , ἀλλοχὸς συμμορία προφήτης , ἑτέρωθι μάρτυς χορός , ἀπόστολος τάγμα , σύλλογος Δίκαιος , ὁ εὐπρεπέω ἀπαντάω δῆμος διάφορος . ὄντως θαυμαστός τις εἰμί ὁ πανήγυρις , καί ὁ δή πᾶς μείζων , ὅτι ἐν μέσος ὁ πανήγυρις στρέφω οὗτος ἀπαντάω ὁ βασιλεύς · εἶπον γάρ , Μυριάς ἄγγελος πανήγυρις , ἐπάγω , ὁ καί κριτής θεός πᾶς . Τῖς ποτός ὁράω ἐν πανήγυρις βασιλεύς παραγίγνομαι ; ἐνταῦθα μέν οὐδείς ὁράω ποτός , ἐκεῖ δέ διηνεκής ὁ πάρειμι ὁράω ὡς · αὐτός ὁράω δυνατός , καί πάρειμι καί ὁ ὁ ἴδιος δόξα λαμπρότης κοσμέω ὁ σύνειμι2 ἅπας . καί αὐτός μέν ὁ πανήγυρις ὁ ἡμέρα μέσος πολλάκις καταλύω , ἐκεῖνος δέ οὐ οὕτως . οὖον γάρ περίοδος μείς , οὐδέ κύκλος ἐνιαυτός , οὐδέ ἡμέρα ἀριθμός ἀναμένω , ἀλλά εἰμί διηνεκώς , καί ὁ ἐν αὐτός πᾶς ἀγαθός πέραν οὐ ἔχω , τέλος οὐ οἶδα , οὖον γηράσκω οὐδέ μαραίνω δύναμαι · ἀλλά εἰμί ἀγήραος καί ἀθάνατος . οὐδείς ἐκεῖ θόρυβος καθάπερ ἐνταῦθα , οὐδείς ταραχή , ἀλλά πολύς ὁ κόσμος πᾶς μετά ὁ προσήκω εὐταξία , ὥσπερ ἐν κιθάρα τις , μετά ῥυθμός ὁ παναρμόνιος μελῳδία καί πᾶς οἶδα μουσικός ὁ δεσπότης ὁ κτίσις Κατέρω ἀναπέμπω , καί ὁ Ψυχή ἐκεῖ καθάπερ ἐν ἱερός ἄδυτος καί θεῖον τις μυστήριον ὁ θεῖος τελέω μυσταγωγία .
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0229.3
β’ . Πρὸς ταύτην οὖν τὴν μακαρίαν καὶ ἀγήρω λῆξιν μετέστη σήμερον ὁ μακάριος Φιλόγονος . Τίς οὖν ἂν γένοιτο λόγος ἐφάμιλλος ἀνθρώπῳ τῷ τοιαύτης εὐχληρίας ἀξιωθέντι ; Οὐκ ἐστὶν οὐδεὶς . Τί οὖν , εἴπέ μοι , σιγήσομεν διὰ τοῦτο ; καὶ τίνος ἕνεκα [ 495 ] συνελήλαθαμεν ; Ἄλλ’ ἐροῦμεν ὅτι οὐ δυνατὸς ἂν τοῦ μεγέθους ἐφικέσθαι τῶν ἔργων · Δι’ αὐτὸ μὲν οὖν τοῦτο ἀναγκαῖον εἰπεῖν , ἐπεὶ καὶ τοῦτο μέγιστον ἐγκώμιον μέρος , ὅταν μὴ δυνατὴ τοῖς ἔργοις παρασαυθῆναι τὰ ῥήματα · ὅν γὰρ ὑπὲρ φύσιν ὑψηλὰ τὰ κατορθώματα , εὐδηλον ὅτι καὶ ὑπὲρ ἀνθρωπίνην γλῶσσαν τὰ ἐγκώμια . Οὐ μὴν διὰ τοῦτο διακρούσεται τὰ ἡμέτερα , ἀλλὰ τὸν αὐτὸν μιμήσεται Δεσπότην · καὶ γὰρ ἐκεῖνος τῇ γάρᾳ δύο μόνους ὀβολοὺς καταβαλὼν , οὐ δύο μόνους ὀβολοὺν μισθὸν ἔδωκεν . Τί δήποτε ; Ὅτι οὐ τῇ ποσότητι τῶν χρημάτων , ἀλλὰ τῇ πλούτῳ τῆς διανοίας προσέχων . Ἄν μὲν γὰρ τὰ χρήματα ἐξετάσῃ , πολλὴ ἡ πενία · Ἄν δὲ τὴν προαίρεσιν ἀναπτύξῃς , ἄφαστον τῆς μεγαλοψυχίας ὄψει τὸν θησαυρόν . Ἄστε εἰ καὶ μικρὰ τὰ ἡμέτερα καὶ εὐτελῆ , ἀλλ’ ἄπερ ἔχομεν · καὶ ἡ μεγαλοψυχία ἀποδεῖ τοῦ γενναίου καὶ δικαίου Φιλογόνου , ἀλλ’ ὅμως καὶ τοῦτο τῆς μεγαλοψυχίας αὐτοῦ μέγιστον δεῖγμα ἂν εἴη , τὸ μηδὲ τὰ μικρὰ διωθεῖσθαι , ἀλλὰ
Lemmas: βε . πρός οὗτος οὖν ὁ μακάριος καί ἀγήραος λῆξις μεθίστημι σήμερον ὁ μακάριος Φιλόγονος . Τῖς οὖν εἄν γίγνομαι λόγος ἐφάμιλλος ἄνθρωπος ὁ τοιοῦτος εὐκληρία ἀξιόω ; οὐ εἰμί οὐδείς . τις οὖν , εἶπον ἐγώ , σιγάω διά οὗτος ; καί τίς ἕνεκα [ 495 ] συνέρχομαι ; ἄλλος εἴρω ὅτι οὖον δυνατός εἄν ὁ μέγεθος ἐφικνέομαι ὁ ἔργον · διά αὐτός μέν οὖν οὗτος ἀναγκαῖος εἶπον , ἐπεί καί οὗτος μέγας ἐγκώμιον μέρος , ὅταν μή δυνατός ὁ ἔργον παρασαυθῆναι ὁ ῥῆμα · ὅς γάρ ὑπέρ φύσις ὑψηλός ὁ κατόρθωμα , ευδηλος ὅτι καί ὑπέρ ἀνθρώπινος γλῶσσα ὁ ἐγκώμιον . οὖον μήv διά οὗτος διακρούω ὁ ἡμέτερος , ἀλλά ὁ αὐτός μιμέομαι δεσπότης · καί γάρ ἐκεῖνος ὁ Γάρα δύο μόνος ὀβολός καταβάλλω , οὖον δύο μόνος ὀβολός μισθός δίδωμι . τις δήποτε ; ὅτι2 οὖον ὁ ποσότης ὁ χρῆμα , ἀλλά ὁ πλοῦτος ὁ διάνοια προσέχω . ἄν μέν γάρ ὁ χρῆμα ἐξετάζω , πολύς ὁ πενία · ἄν δέ ὁ προαίρεσις ἀναπτύσσω , ἀφίστημι ὁ μεγαλοψυχία ὁράω ὁ θησαυρός . Ἄστυ εἰμί καί μικρός ὁ ἡμέτερος καί εὐτελής , ἀλλά Ἄπερ ἔχω · καί ὁ μεγαλοψυχία ἀποδεῖ ὁ γενναῖος καί Δίκαιος Φιλόγονος , ἀλλά ὅμως καί οὗτος ὁ μεγαλοψυχία αὐτός μέγας δεῖγμα εἄν εἰμί , ὁ μηδέ ὁ μικρός διωθέω , ἀλλά
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0232.1
ταυτὸ τοῖς πλουτουσί ποιεῖν . Καὶ γὰρ ἐκεῖνοι παρὰ τῶν πενήτων μικρὰ λαβόντες ὧν οὐδὲν δέονται , τὰ παρ’ ἑαυτῶν προστιθέασιν , ἀντιδωρούμενοι τοὺς ἄπερ εἶχον εὐσεργήσαντας . Οὕτω δὲ καὶ οὗτος λαβὼν παρ’ ἡμῶν εὐφημίαν ῥημάτων , ἧς οὐδὲν δεῖται , ἀντιδίδωσι τὴν διὰ τῶν ἔργων εὐλογίαν ἡμῖν , ἧς δεῖ χρῆσθαι . Πόθεν οὖν ἡμῖν ἀρχέσθαι τῶν ἐγκωμίων ; Πόθεν ἀλλο-θεν ἢ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς , ἣν ἡ τοῦ Πνεύματος ἐνεχείρησεν αὐτῷ χάρις . Αἱ μὲν γὰρ ἐξωθεν ἀρχαὶ οὐκ ἂν γένοιτο πάντως τῆς τῶν πιστευουσῶν αὐτῷ ἀρετῆς ἀπό-δειξις , ἀλλὰ πολλὰκις καὶ παλαιὰ εἰσι καὶ γοργοί . Τί-νος ἐνεκεν ; Ὅτι καὶ προστασίαι φίλων καὶ περιθόρμαλ καὶ κολακεῖαι , καὶ πολλὰ ἕτερα τούτων αἰσχρότερα τὰς τοιαύτας ἀρχὰς προξενοῦν εἴωθεν · ὅταν δὲ ὁ Θεὸς χειροτονῇ καὶ ψηφίζηται , καὶ ἡ ἑαυτῇ ἐκεῖνη τῆς ἁγίας ἀπτεται κεφαλῆς , ἀδέκαστος ἡ ἄψος , ἀνύποπτος ἡ κρίσις , ἀναμφισβήτητος τοῦ χειροτονουμένου γένοιτ’ ἂν ἀπόδειξις τοῦ τοῦ χειροτονήσαντος ἀξιώματος .
Lemmas: τατός ὁ πλουτέω ποιέω . καί γάρ ἐκεῖνος παρά ὁ πένης μικρός λαμβάνω ὅς οὐδείς δήω , ὁ παρά ἑαυτοῦ προστίθημι , ἀντιδωρέω ὁ Ἄπερ ἔχω εὐεργέω . οὕτως δέ καί οὗτος λαμβάνω παρά ἐγώ Εὐφημία ῥῆμα , ὅς οὐδείς δήω , ἀντιδίδωμι ὁ διά ὁ ἔργον εὐλογία ἐγώ , ὅς δεῖ χράω . πόθεν οὖν ἐγώ ἄρχω ὁ ἐγκώμιον ; πόθεν ἄλλοθεν ἢ ἀπό ὁ ἀρχή , ὅς ὁ ὁ πνεῦμα ἐγχειρέω αὐτός χάρις . ὁ μέν γάρ ἐξωθεν ἀρχή οὐ εἄν γίγνομαι πάντως ὁ ὁ πιστεύω αὐτός ἀρετή ἀπόδειξις , ἀλλά πολλάκις καί παλαιός εἰμί καί γοργός . Τίνου ἕνεκα ; ὅτι2 καί προστασία Φίλων καί περιθόρμαλ καί κολακεία , καί πολύς ἕτερος οὗτος αἰσχρός ὁ τοιοῦτος ἀρχή προξενώ εἴωθα · ὅταν δέ ὁ θεός χειροτονέω καί ψηφίζω , καί ὁ ἑαυτοῦ ἐκεῖνος ὁ ἅγιος ἅπτω κεφαλή , ἀδέκαστος ὁ ἅψος , ἀνύποπτος ὁ κρίσις , ἀναμφισβήτητος ὁ χειροτονέω γίγνομαι εἄν ἀπόδειξις ὁ ὁ χειροτονέω ἀξίωμα .
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0232.4
δ . Ἀπὸ γὰρ ταύτης τὰ Θεοφάνια , καὶ τὸ Πάσχα τὸ ἱερὸν , καὶ ἡ Ἀνάληψις , καὶ ἡ Πεντηκοστὴ τὴν ἀρχὴν καὶ τὴν ὑπόθεσιν ἔλαβον . Εἰ γὰρ μὴ ἐτέχθη κατὰ σάρκα ὁ Χριστός , οὐκ ἂν ἐδαπτισθῇ , ὅπερ ἐστὶ τὸ Θεο-φάνια · οὐκ ἂν ἐσταυρωθῇ , ὅπερ ἐστὶ τὸ Πάσχα · οὐκ
Lemmas: δ . ἀπό γάρ οὗτος ὁ Θεοφάνια , καί ὁ Πάσχα ὁ ἱερόν , καί ὁ Ἀνάληψις , καί ὁ Πεντηκοστή ὁ ἀρχή καί ὁ ὑπόθεσις λαμβάνω . εἰμί γάρ μή τίκτω κατά σάρξ ὁ Χριστός , οὐ εἄν ἐδαπτισθῇ , ὅσπερ εἰμί ὁ Θεοφάνια · οὐ εἄν σταυρόω , ὅσπερ εἰμί ὁ Πάσχα · οὐ
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0233.2
Καὶ γὰρ καὶ ἐνταῦθα κείσεται τὸ σῶμα τὸ δεσποτικόν , οὐχὶ ἐσπαργανωμένον , καθάπερ τότε , ἀλλὰ Πνεύματι πανταχόθεν ἁγίῳ περιστελλόμενον . Ἰσασιν οἱ μεμυημένοι τὰ λεγόμενα . Οἱ μὲν οὖν μάγοι προσεσχήσαν μόνον · σὺ δὲ , ἂν μετὰ καθαροῦ προσέλθης συνειδότος , καὶ λαβεῖν σοι αὐτὸ συγχωρήσομεν καὶ ἀπελθεῖν οἴκαδε . Πρόσθηι τοίνυν καὶ σὺ δῶρα προσάγων , μὴ τοιαῦτα ὅσα ἐκεῖνοι , ἀλλὰ πολλῷ σεμνότερα . Προσήνεγκαν ἐκεῖνοι χρυσόν · προσένεγκε σὺ σωφροσύνην καὶ ἀρετὴν · προσήνεγκαν ἐκεῖνοι λιβὰνωτόν · προσένεγκε σὺ εὐχὰς καθαράς , τὰ θυμιάματα τὰ πνευματικά · προσήνεγκαν ἐκεῖνοι σμύρναν · προσένεγκε σὺ ταπεινοφροσύνην καὶ τεταπεινωμένην καρδίαν καὶ ἐλεημοσύνην . Ἄν μετὰ τούτων προσέλθῃς τῶν δώρων , μετ’ ἀδείας ἀπολαύσῃ πολλῆς τῆς ἱερᾶς ταύτης τραπέζης . Καὶ γὰρ ἐγὼ διὰ τοῦτο τοῦτους κινῶ τοὺς λόγους νῦν , ἐπειδὴ οἶδα ὅτι πάντες πολλοὶ κατ’ ἐκείνην προσελεύσονται τὴν ἡμέραν , καὶ ἐπιπεσόνται τῇ πνευματικῇ ταύτῃ θυσίᾳ . Ἵνα οὖν μηδὲ ἐπὶ κακῷ , μηδὲ ἐπὶ κρὶματι τῆς ἡμετέρας ψυχῆς τοῦτο ποιῶμεν , ἀλλὰ ἐπὶ σωτηρίᾳ , ἐντεῦθεν δὴ προδιαμαρτύρομαι καὶ παρακαλῶ , παντὶ τρόπῳ καθάραντας ἑαυτοὺς οὕτω προσίεναι τοῖς ἱεροῖς μυστηρίοις .
Lemmas: καί γάρ καί ἐνταῦθα κεῖμαι ὁ σῶμα ὁ δεσποτικός , οὐ σπαργανόω , καθάπερ τότε , ἀλλά πνεῦμα πανταχόθεν ἅγιος περιστέλλω . οἶδα ὁ μυέω ὁ λέγω . ὁ μέν οὖν μάγος προσέχω μόνος · σύ δέ , εἄν μετά καθαρός προσέρχομαι σύνοιδα , καί λαμβάνω σύ αὐτός συγχωρέω καί ἀπέρχομαι οἴκαδε . Πρόσθη τοίνυν καί σύ Δῶρα προσάγω , μή τοιοῦτος ὅσος ἐκεῖνος , ἀλλά πολύς σεμνός . προσφέρω ἐκεῖνος χρυσός · προσφέρω σύ σωφροσύνη καί ἀρετή · προσφέρω ἐκεῖνος λιβανωτός · προσφέρω σύ εὐχή καθαρός , ὁ θυμίαμα ὁ πνευματικός · προσφέρω ἐκεῖνος Σμύρνα · προσφέρω σύ ταπεινοφροσύνη καί ταπεινόω Καρδία καί ἐλεημοσύνη . ἄν μετά οὗτος προσέρχομαι ὁ δῶρον , μετά ἄδεια ἀπολαύω πολύς ὁ ἱερός οὗτος τράπεζα . καί γάρ ἐγώ διά οὗτος οὗτος κινέω ὁ λόγος νῦν , ἐπεί οἶδα ὅτι πᾶς πολύς κατά ἐκεῖνος προσέρχομαι ὁ ἡμέρα , καί ἐπιπίπτω ὁ πνευματικός οὗτος θυσία . ἵνα οὖν μηδέ ἐπί κακός , μηδέ ἐπί κρίμα ὁ ἡμέτερος Ψυχή οὗτος ποιέω , ἀλλά ἐπί σωτηρία , ἐντεῦθεν δή προδιαμαρτύρομαι καί παρακαλέω , πᾶς τρόπος καθαίρω ἑαυτοῦ οὗτος πρόσειμι ὁ ἱερός μυστήριον .
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0233.3
cδ’ . Καὶ μὴ μοι λέγετέ τις , αἰσχύνης γέμω , ἁμαρτημάτων
Lemmas: ὅδε . καί μή ἐγώ λέγω τις , αἰσχύνη γέμω , ἁμάρτημα
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0233.4
ἔχω τὸ συνειδὸς πεπληρωμένον , φορτίον ἐπιφέρομαι βαρύτατον · ἰκανὴ γὰρ τῶν πέντε ἡμερῶν τούτων ἡ προθεμία , ἐὰν νήψῃς καὶ προστάχῃ bκαὶ ἀγρυπνῇς , τὸ πολὺ τῶν ἁμαρτημάτων ὑποπεράσῃσθαι . Μὴ γὰρ ὅτι βραχὺς ὁ χρόνος ἴσης , ἀλλ’ ἐκεῖνο σκέπσον , ὅτι φιλάνθρωπος ὁ Δεσπότης · ἐπειδὴ καὶ Νικευτὰς ἐν τρισὶν ἡμέραις τοσαύτην ὀργὴν ἀπεκοισαντο , καὶ οὐδὲν ἐνεπόδισεν ἡ τοῦ καιροῦ στενοχωρία , ἀλλ’ ἵσχυσεν ἡ τῆς ψυχῆς προθυμία τῆς φιλανθρωπίας ἐπιλαβομένη τοῦ Δεσπότου τὸ πᾶν ἐργάσασθαι . Καὶ ἡ πόρνη δὲ ἐν βραχεῖς καιροῦ ῥοπῇ προσελθοῦσα τῷ Χριστῷ , τὰ ὀνειδῆ πάντα ἀπενέμιστο , καὶ τῶν Ἰουδαίων ἐγκωμίων , ὅτι προσήχαστο καὶ μετἔδωκεν αὐτῇ παρρησίας τοσαύτης ὁ Χριστός , τοὺς μὲν ἐπιστομίζων , ἐκείνην δὲ πάντων ἀπαλλάξας τῶν κακῶν , καὶ τῆς σπουδῆς ἀποδεξάμενος , οὕτως ἀρἐπεμψε . Τί δὴ ποτε ; Ὅτι μετὰ θερμῆς διανοίας καὶ πεπυρωμένης ψυχῆς καὶ ζεούσης προσῆλθε πίστεως , καὶ τῶν ἁγίων καὶ ἱερῶν ἐκείνων ἁγίων ποδῶν , τοὺς βοστρύχους λύσασα , πηγὰς δακρύων ἐκ τῶν ὀφθαλμῶν ἀφεῖσα , τὸ μύρον κενώσασα .
Lemmas: ἔχω ὁ σύνοιδα πληρόω , φορτίον ἐπιφέρω βαρύς · ἱκανός γάρ ὁ πέντε ἡμέρα οὗτος ὁ προτίθημι , ἐάν νήφω καί προσταχή καί ἀγρυπνέω , ὁ πολύς ὁ ἁμάρτημα ὑποπεράσῃσθαι . μή γάρ ὅτι βραχύς ὁ χρόνος ἴσος , ἀλλά ἐκεῖνος σκέπτομαι , ὅτι φιλάνθρωπος ὁ Δεσπότης · ἐπεί καί νικευος ἐν τρεῖς ἡμέρα τοσοῦτος ὀργή ἀπεκοισαντο , καί οὐδείς ἐμποδίζω ὁ ὁ καιρός στενοχωρία , ἀλλά ἰσχύω ὁ ὁ Ψυχή προθυμία ὁ φιλανθρωπία ἐπιλαμβάνω ὁ δεσπότης ὁ πᾶς ἐργάζομαι . καί ὁ πόρνη δέ ἐν βραχύς καιρός ῥοπή προσέρχομαι ὁ Χριστός , ὁ ὄνειδος πᾶς ἀπονέμω , καί ὁ Ἰουδαῖος ἐγκώμιον , ὅτι προσάγω καί μεταδίδωμι αὐτός παρρησία τοσοῦτος ὁ Χριστός , ὁ μέν ἐπιστομίζω , ἐκεῖνος δέ πᾶς ἀπαλλάσσω ὁ κακός , καί ὁ σπουδή ἀποδείκνυμι , οὕτως ἀρἐπεμψε . τις δή ποτός ; ὅτι2 μετά θερμός διάνοια καί πυρόω Ψυχή καί ζέω προσέρχομαι πίστις , καί ὁ ἅγιος καί ἱερός ἐκεῖνος ἅγιος πούς , ὁ βόστρυχος λύω , πηγή δάκρυ ἐκ ὁ ὀφθαλμός ἀφίημι , ὁ μύρον κενόω .
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0236.3
Πρὸς τοὺς ἀπολειφθέντας τῆς συνάξεως , καὶ τοῦ ὁμοούσιον εἶναι τὸν Υἱὸν τῷ Πατρὶ ἀποδείξεις , καὶ ὅτι τὰ ταπεινῶς εἰρημένα καὶ γεγενημένα παρ’ αὐτοῦ , οὐ δι’ ἀσθένειαν δυνάμεως , οὐδὲ δι’ ἐλάττωσιν ἐγίνετο καὶ ἐλέγετο , ἀλλὰ δι’ οἰκονομίας διαφόρους b . Ἄπὸ τοῦ περὶ ἀκαταλήπτου , καὶ ἀκολούθως .
Lemmas: πρός ὁ ἀπολιμπάνω ὁ σύναξις , καί ὁ ὁμοούσιος εἰμί ὁ υἱός ὁ πατήρ ἀποδείκνυμι , καί ὅτι ὁ ταπεινός εἴρω καί γίγνομαι παρά αὐτός , οὖον διά ἀσθένεια δύναμις , οὐδέ διά ἐλάττωσις γίγνομαι καί λέγω , ἀλλά διά οἰκονομία διάφορος b . ἀπό ὁ περί ἀκατάληπτος , καί ἀκόλουθος .
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0236.4
Ἀξὸς ἐβδομος .
Lemmas: Ἀξός ἕβδομος .
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0236.5
α’ . Πάλιν ἱπποδρομῶ , καὶ πάλιν ὁ σύλλογος ἡμῖν ἐλάττων γέγονε · μᾶλλον δὲ ὡς ἂν ὑμεῖς παρῆτε , οὐκ ἂν γένοιτο ἐλάττων . Ἄσπερ γὰρ γεωργός , εἰ τὸν σῖτον ἀκμάζοντα καὶ ἀπηρισμένον ἴδω , οὐ πολὺν ποιεῖται λόγον τῶν φύλλων καταπιπτόντων · οὕτω δὴ καὶ ἐγὼ νῦν , τοῦ καρποῦ παρόντος ἡμῖν , οὐ τοσαύτην ποιούμαι τὴν ὀδύνην , τὰ φύλλα ἀναρπαζόμενα c βλέπων . Ἄλλ’ ὅμως μὲν γὰρ καὶ διὰ τὴν βαθμίαν ἐκείνων , παραμυθεῖται δὲ ὅμως τὴν ἐπ’ ἐκείνοις ἀλγήδονα τῆς ὑμετέρας ἀγάπης ἡ προθυμία . Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ κἂν παραγένωνται ποτε , οὐδὲ τότε πάρεισιν , ἀλλὰ τὸ μὲν σῶμα αὐτοῖς ἐνταῦθα ἵσταται , ἢ διάνοια δὲ ἔξω πλανᾶται · ὑμεῖς δὲ κἂν ἀπολειφθῆτε ποτε , καὶ τότε πάρειστε · τὸ μὲν γὰρ σῶμα ὑμῖν ἔξω , ἢ διάνοια δὲ ἐνταῦθα . Ἐβουλόμην μὲν οὖν μακρὸν κατ’ ἐκείνους ἀποτείνειν λόγον , ἀλλ’ ἵνα μὴ δόξω σκιαμαχεῖν , ἐπιτιμῶν τοῖς μὴ παροῦσι μηδ’ ἀκούουσι , τούτους εἰς τὴν ἐκείνων παρουσίαν τηρήσας τοὺς λόγους , τὴν
Lemmas: ὅς . πάλιν ἱππόδρομος , καί πάλιν ὁ σύλλογος ἐγώ μικρός γίγνομαι · μᾶλλον δέ ὡς εἄν σύ πείρω , οὐ εἄν γίγνομαι μικρός . Ἄσπερ γάρ γεωργός , εἰμί ὁ σῖτος ἀκμάζω καί ἀπηρισμένον ὁράω , οὖον πολύς ποιέω λόγος ὁ φύλλον καταπίπτω · οὗτος δή καί ἐγώ νῦν , ὁ καρπός πάρειμι ἐγώ , οὖον τοσοῦτος ποιέω ὁ ὀδύνη , ὁ φύλλον ἀναρπάζω c βλέπω . ἄλλος ὅμως μέν γάρ καί διά ὁ βαθμίαν ἐκεῖνος , παραμυθέομαι δέ ὅμως ὁ ἐπί ἐκεῖνος ἀλγηδών ὁ ὑμέτερος ἀγάπη ὁ προθυμία . ἐκεῖνος μέν γάρ κἀν παραγίγνομαι ποτός , οὐδέ τότε πάρειμι , ἀλλά ὁ μέν σῶμα αὐτός ἐνταῦθα ἵστημι , ἢ διάνοια δέ ἔξω πλανάω · σύ δέ κἀν ἀπολείπω ποτός , καί τότε πάρειμι · ὁ μέν γάρ σῶμα σύ ἔξω , ἢ διάνοια δέ ἐνταῦθα . βούλομαι μέν οὖν μακρός κατά ἐκεῖνος ἀποτείνω λόγος , ἀλλά ἵνα μή δοκέω σκιαμαχέω , ἐπιτιμάω ὁ μή πάρειμι μηδέ ἀκούω , οὗτος εἰς ὁ ἐκεῖνος παρουσία τηρέω ὁ λόγος , ὁ
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0237.2
β’ . Νήφωμεν τοίνυν καὶ τὰς ὁδοὺς μετὰ ἀχρείας περισκοπῶμεν · περὶ γὰρ τῆς τοῦ Μονογενοῦς δόξης ὁ λόγος ἡμῖν ἐστι πάλιν . Πρῶτον μὲν οὖν εἰδείν μεν , ὅτι καὶ ἀνθρώπων , καὶ ἀγγέλων , καὶ ἀρχαγγέλων , καὶ ἀπλῶς πάσης τῆς κτίσεως τὴν σοφίαν , ἡ κατάληψις τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ , μετὰ πολλῆς ὑπερβαίνει τῆς περιουσίας , καὶ τῷ Μονογενεῖ μόνῳ καὶ τῷ ἀγίῳ Πνεύματι γνωρίμως ἐστι καὶ σαφῶς · νυνὶ δὲ πρὸς ἑτερον καλαϊσμάτων χμῖν μέρος ὁ λόγος μεθίσταται .
Lemmas: βε . νήφω τοίνυν καί ὁ ὁδός μετά ἀχρεῖος περισκοπέω · περί γάρ ὁ ὁ Μονογενώ δόξα ὁ λόγος ἐγώ εἰμί πάλιν . Πρῶτος μέν οὖν εἰδώ μέν , ὅτι καί ἄνθρωπος , καί ἄγγελος , καί ἀρχάγγελος , καί ἀπλόος πᾶς ὁ κτίσις ὁ σοφία , ὁ κατάληψις ὁ οὐσία ὁ Θεός , μετά πολύς ὑπερβαίνω ὁ περιουσία , καί ὁ Μονογενής μόνος καί ὁ ἅγιος πνεῦμα γνώριμος εἰμί καί σαφῶς · νυνί δέ πρός ἕτερος καλάισμα χμῖν μέρος ὁ λόγος μεθίστημι .
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0237.3
Ζητοῦμεν γὰρ εἰ τῆς αὐτῆς δυνάμεως , εἰ τῆς αὐτῆς ἐξουσίας ἐστιν , εἰ τῆς αὐτῆς οὐσίας ὁ Υἱὸς τῷ Πατρί · μᾶλλον δὲ ἡμεῖς οὐ ζητοῦμεν , ἀλλ’ εὕρηκαμεν τοῦτο διὰ τῆν τοῦ Χριστοῦ χάριν , καὶ κατέγνωμεν μετὰ ἀσφαλείας · τοῖς δὲ ἀνασιγχοῦσιν ὑπὲρ τούτων αὐτὸ τοῦτο ἀποδεῖξαι παρασκευαζόμεθα νῦν . Αἰχύνονται μὲν οὖν καὶ ἐρυθρία , μᾶλλον εἰς τούτους ἐμβαλόντες τοὺς λόγους . Τίς γὰρ ἡμᾶς οὐ γελᾶσθαι τὰ οὕτω φανερὰ κατασκευάζειν καὶ ἀποδεικνύναι πειρουμενους ; ποία δὲ οὐχ ἄν εἴη κατάγνωσις ζητεῖν , εἰ ὁμοούσιος ἐστὶν ὁ Υἱὸς τῷ Πατρί ; Τοῦτο γὰρ οὐχὶ ταῖς Γραφαῖς μόνον , ἀλλὰ καὶ τῇ κοινῇ πάντων τῶν ἀνθρώπων δόξῃ , καὶ τῇ τῶν πραγμάτων φύσει μαχὴμένῳ ἐστιν . Ὅτι γὰρ ὁμοούσιος ὁ γεννηθεὶς τῷ γεννήσαντι , οὐχ ἐπ’ ἀνθρώπων μόνον , ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ζῴων ἀπάντων , καὶ ἐπὶ δένδρων τοῦτο ἴδοι τις ἄν .
Lemmas: ζητέω γάρ εἰμί ὁ αὐτός δύναμις , εἰμί ὁ αὐτός ἐξουσία εἰμί , εἰμί ὁ αὐτός οὐσία ὁ υἱός ὁ πατήρ · μᾶλλον δέ ἐγώ οὖον ζητέω , ἀλλά εὑρίσκω οὗτος διά ὁ ὁ Χριστός χάρις , καί καταγιγνώσκω μετά ἀσφάλεια · ὁ δέ ανασιγχους ὑπέρ οὗτος αὐτός οὗτος ἀποδείκνυμι παρασκευάζω νῦν . αιχυνω μέν οὖν καί ἐρυθρίας , μᾶλλον εἰς οὗτος ἐμβάλλω ὁ λόγος . Τῖς γάρ ἐγώ οὖον γελάω ὁ οὗτος φανερός κατασκευάζω καί ἀποδείκνυμι πειρουμενος ; ποῖος δέ οὐ ἄν εἰμί κατάγνωσις ζητέω , εἰμί ὁμοούσιος εἰμί ὁ υἱός ὁ πατήρ ; οὗτος γάρ οὐ ὁ γραφή μόνος , ἀλλά καί ὁ κοινός πᾶς ὁ ἄνθρωπος δόξα , καί ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις μάχομαι εἰμί . ὅτι2 γάρ ὁμοούσιος ὁ γεννάω ὁ γεννάω , οὐ ἐπί ἄνθρωπος μόνος , ἀλλά καί ἐπί ζῷον ἀπαντάω , καί ἐπί δένδρον οὗτος ὁράω τις ἄν .
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0240.1
ἀληθινὸν υἱόν , καὶ διὰ τὴν τοῦ Θεοῦ προσηγορίαν , ἐπειδὴ σοι μετέδωκε τοῦ ὀνόματος , φιλονεικήσεις ὡς μηδὲν ἔχειν σου πλέον τὸν Πατέρα · ὡςπερ γὰρ υἱὸς ἐκλήθης , οὕτω καὶ θεὸς ἐκλήθης · ἀλλ’ ὡςπερ θεὸς κληθεὶς οὐ τολμᾷς εἰπεῖν ὅτι φύλῳν ἔχει τὸ ὄνομα , ἀλλ’ ὁμολογεῖς ἀληθῆ Θεὸν εἶναι τὸν Πατέρα · οὕτω μηδὲ ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ τόλμα σαυτὸν εἰς μέσον ἄγειν , καὶ λέγειν , ὅτι κἀγὼν υἱὸς κέκλημαι · καὶ ἐπειδὴ τῆς αὐτῆς οὐσίας οὐκ εἰμί , οὐδὲ ἔκεινος ὀφείλει τῆς αὐτῆς εἶναι · τὰ γὰρ ἀπρηθμῆμένα ἅπαντα [ 504 ] δείκνυσιν ἀληθινὸν ὄντα Υἱὸν καὶ τῆς αὐτῆς οὐσίας τῷ γεγεννηκότι . Ὅταν γὰρ εἴπῃ , ὅτι τῆς αὐτῆς ἐστὶν αὐτῷ μορφῆς , καὶ τοῦ αὐτοῦ χαρακτῆρος , τί ἄλλο δηλοῖ , ἢ τὴ ἀπαράλλακτον τῆς οὐσίας ; Οὐ γὰρ δὴ μορφὴ περὶ Θεοῦ , οὐδὲ πρόσωπον · ἀλλ’ ὡς ταῦτα , φησί , λέγεις , εἴπὲ καὶ τὰ ἐναντία . Ποῖα ἐναντία ; Οἷον ὅτι εὐχεται τῷ Πατρὶ · ἡ γὰρ τῆς αὐτῆς ἐστὶ δύναμιας , καὶ τῆς αὐτῆς οὐσίας , καὶ ἀπὸ ἑξουσίας πάντα ποιεῖ , τίνος ἐνεκεν εὐχεται ;
Lemmas: ἀληθινός υἱός , καί διά ὁ ὁ Θεός προσηγορία , ἐπεί σύ μεταδίδωμι ὁ ὄνομα , φιλονεικέω ὡς μηδείς ἔχω σύ πλέω ὁ πατήρ · ὡς γάρ υἱός καλέω , οὗτος καί θεός καλέω · ἀλλά ὡς θεός καλέω οὖον τολμάω εἶπον ὅτι φῦλον ἔχω ὁ ὄνομα , ἀλλά ὁμολογέω ἀληθής θεός εἰμί ὁ πατήρ · οὗτος μηδέ ἐπί ὁ υἱός τόλμα σαυτοῦ εἰς μέσος ἄγω , καί λέγω , ὅτι κἀγώ υἱός καλέω · καί ἐπεί ὁ αὐτός οὐσία οὐ εἰμί , οὐδέ ἐκεῖνος ὀφείλω ὁ αὐτός εἰμί · ὁ γάρ ἀπεράω ἅπας [ 504 ] δείκνυμι ἀληθινός εἰμί υἱός καί ὁ αὐτός οὐσία ὁ γεννάω . ὅταν γάρ εἶπον , ὅτι ὁ αὐτός εἰμί αὐτός μορφή , καί ὁ αὐτός χαρακτήρ , τίς ἄλλος δηλόω , ἢ ὅς ἀπαράλλακτος ὁ οὐσία ; οὖον γάρ δή μορφή περί Θεός , οὐδέ πρόσωπον · ἀλλά ὡς οὗτος , φημί , λέγω , εἶπον καί ὁ ἐναντίος . Ποίας ἐναντίος ; οἷος ὅτι εὔχομαι ὁ πατήρ · ὁ γάρ ὁ αὐτός εἰμί δύναμιας , καί ὁ αὐτός οὐσία , καί ἀπό ἐξουσία πᾶς ποιέω , τίς ἕνεκα εὔχομαι ;
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0240.2
γ . Ἐγὼ δὲ οὐ ταῦτα ἐρῶ μόνον , ἀλλὰ καὶ ὅσα ἕτερα ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ εἴρηται , πάντα παραθήσομαι μετὰ ἀκριβείας , πρότερον ἑκείνῳ εἰπών , ὅτι ἐγὼ μὲν τῶν ταπεινῶν εἰρημένων περὶ αὐτοῦ πολλὰ ἔχω καὶ δικαίας αἰτίας εἰπεῖν , σὺ δὲ τῶν ὑψηλῶν καὶ ἐνδόξων οὐδὲμὶαν ἑτέραν ἔχεις ἂν εἰπεῖν πρόφασιν , ἀλλ’ ἢ τὸ βούλεσθαι τὴν εὐγένειαν ἡμῖν αὐτὸν ἐνδείκνυσθαι τὴν αὐτοῦ . Ἐπεὶ εἰ μὴ τοῦτο οὕτως ἔχοι , μάχῃ καὶ πόλεμος ἐν ταῖς Γραφαῖς · τὸ γὰρ λέγειν ὅτι Ὅσπερ ὁ Πατὴρ ἐγείρει τοὺς νεκροὺς καὶ ζωοποιεῖ , οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς ὅς θέλει ζωοποιεῖ , καὶ ὅσα ἕτερα εἰπών , καὶ τὸ πάλιν εὐχεσθαι , ἵναιὰ ἂν δὴ τοῦτο ποιεῖν , ἐναντίων · ἀλλ’ ἐὰν τὰς αἰτίας εἴπω , πᾶσα ἀνήρηται λοιπὸν ἀμφισβήτησις .
Lemmas: γ . ἐγώ δέ οὖον οὗτος εἴρω μόνος , ἀλλά καί ὅσος ἕτερος ταπεινός περί αὐτός εἴρω , πᾶς παρατίθημι μετά ἀκρίβεια , πρότερος ἐκεῖνος εἶπον , ὅτι ἐγώ μέν ὁ ταπεινός εἴρω περί αὐτός πολύς ἔχω καί Δίκαιος αἴτιος εἶπον , σύ δέ ὁ ὑψηλός καί ἔνδοξος οὐδείς ἕτερος ἔχω εἄν εἶπον πρόφασις , ἀλλά ἢ ὁ βούλομαι ὁ εὐγένεια ἐγώ αὐτός ἐνδείκνυμι ὁ αὐτός . ἐπεί εἰμί μή οὗτος οὕτως ἔχω , μάχομαι καί πόλεμος ἐν ὁ γραφή · ὁ γάρ λέγω ὅτι ὅσπερ ὁ πατήρ ἐγείρω ὁ νεκρός καί ζωοποιέω , οὗτος καί ὁ υἱός ὅς ἐθέλω ζωοποιέω , καί ὅσος ἕτερος εἶπον , καί ὁ πάλιν εὔχομαι , ἰναία εἄν δή οὗτος ποιέω , ἐναντίος · ἀλλά ἐάν ὁ αἴτιος εἶπον , πᾶς ἀναράω λοιπός ἀμφισβήτησις .
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0240.3
Τίνες οὖν εἰσιν αἱ αἰτίαι τοῦ ταπεινὰ πολλὰ καὶ αὐτὸν καὶ τοὺς ἀποστόλους εἰρηκέναι περὶ αὐτοῦ ; Πρώτη μὲν οὖν αἰτία καὶ μεγίστη , τὸ σάρκα αὐτὸν περιδεῖλῆσθαι , καὶ βούλεσθαι καὶ τοὺς τότε καὶ τοὺς μετὰ ταῦτα πιστώσασθαι πάντα , ὅτι οὐ σκιά τις ἐστιν , οὐδὲ σχῆμα ἀπλῶς τὸ ὁρώμενον , ἀλλ’ ἀλήθεια φύσεως . Εἰ γὰρ τοσαῦτα ταπεινὰ καὶ ἀνθρώπινα περὶ αὐτοῦ καὶ τῶν ἀποστόλων εἰρηκόντων , καὶ αὐτοῦ περὶ ἑαυτοῦ , ὅμως ; ἵσχυσεὶν ὁ διάβολος πείσαι τινὰς τῶν ἀθλιῶν καὶ ταλαιπώρων ἀνθρώπων ἀρνησασθαι τῆς οἰκονομίας τὸν λόγον , καὶ τολμῆσαι εἰπεῖν , ὅτι σάρκα οὐκ ἔλαβε , καὶ τὴν πᾶσαν τῆς φιλανθρωπίας ὑπόθεσιν ἀνελεῖν · εἰ μηδὲν τούτων εἴπε , πόσῳ οὐκ ἂν εἰς τὸ βάρβαρον τοῦτο κατέπεσον ;
Lemmas: τίνω οὖν εἰμί ὁ αἰτία ὁ ταπεινός πολύς καί αὐτός καί ὁ ἀπόστολος εἴρω περί αὐτός ; Πρώτη μέν οὖν αἰτία καί μέγας , ὁ σάρξ αὐτός περιδεῖλῆσθαι , καί βούλομαι καί ὁ τότε καί ὁ μετά οὗτος πιστόω πᾶς , ὅτι οὖον σκιά τις εἰμί , οὐδέ σχῆμα ἀπλόος ὁ ὁράω , ἀλλά ἀλήθεια φύσις . εἰμί γάρ τοσοῦτος ταπεινός καί ἀνθρώπινος περί αὐτός καί ὁ ἀπόστολος εἴρω , καί αὐτός περί ἑαυτοῦ , ὅμως ; ἰσχύω ὁ διάβολος πείθω τις ὁ ἄθλιος καί ταλαίπωρος ἄνθρωπος ἀρνέομαι ὁ οἰκονομία ὁ λόγος , καί τολμάω εἶπον , ὅτι σάρξ οὐ λαμβάνω , καί ὁ πᾶς ὁ φιλανθρωπία ὑπόθεσις ἀναιρέω · εἰμί μηδείς οὗτος εἶπον , πόσος οὐ εἄν εἰς ὁ βάρβαρος οὗτος καταπίπτω ;
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0240.4
Οὐκ ἀκούεις ἑτι καὶ νῦν Μαρκίωνος ἀρνούμενου τὴν οἰκονομίαν , καὶ Μανιχαίου , καὶ Οὐαλεντίνου , καὶ πολλῶν ἑτέρων ; Διὰ τοῦτο πολλὰ ἀνθρώπινα καὶ ταπεινὰ φθέγγεται , καὶ τῆς οὐσίας ἐκείνης τῆς ἀπορρήτου ἀποδεικνύται , ἵνα πιστώσῃ τῆς οἰκονομίας τὸν λόγον . Καὶ γὰρ σφόδρα ἐποιοῦδαχεν ὁ διάβολος ταύτην ἐκ τῶν ἀνθρώπων τὴν πίστιν ἀνελεῖν , εἰδὼς ὅτι τῆς οἰκονομίας ἐὰν ἀνέλῃ τὴν πίστιν , τὸ πλέον τῶν καθ’ ἡμᾶς οἴχεται πράγμάτων . Ἔστι καὶ ἑτέρα μετὰ ταύτην αἰτία , ἡ ἀδύνεια τῶν ἀκούοντων , καὶ τὸ μὴ δύνασθαι τότε πρώτον αὐτὸν ἰδόντας , καὶ τότε πρώτον ἀκούοντας , τοὺς ὑψηλοτέρους τῶν δογμάτων δέξασθαι λόγους . Καὶ ὅτι οὐ στοχασμὸς τὸ λεγόμενον , ἀπ’ αὐτῶν σοι παραστήσαι τοῦτο πειράσομαι τῶν Γραφῶν
Lemmas: οὐ ἀκούω ἔτι καί νῦν Μαρκίων αρνούμενος ὁ οἰκονομία , καί Μανιχαῖος , καί Οὐαλεντῖνος , καί πολύς ἕτερος ; Ζεύς οὗτος πολύς ἀνθρώπινος καί ταπεινός φθέγγομαι , καί ὁ οὐσία ἐκεῖνος ὁ ἀπόρρητος ἀποδείκνυμι , ἵνα πιστόω ὁ οἰκονομία ὁ λόγος . καί γάρ σφόδρα ἐποιοῦδαχεν ὁ διάβολος οὗτος ἐκ ὁ ἄνθρωπος ὁ πίστις ἀναιρέω , εἰδοί ὅτι ὁ οἰκονομία ἐάν ἀναιρέω ὁ πίστις , ὁ πλέω ὁ κατά ἐγώ οἴχομαι πρᾶγμα . εἰμί καί ἕτερος μετά οὗτος αἰτία , ὁ αδυνειος ὁ ἀκούω , καί ὁ μή δύναμαι τότε πρῶτος αὐτός ὁράω , καί τότε πρῶτος ἀκούω , ὁ ὑψηλός ὁ δόγμα δέχομαι λόγος . καί ὅτι οὖον στοχασμός ὁ λέγω , ἀπό αὐτός σύ παρίστημι οὗτος πειράζω ὁ Γραφής
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0240.6
δ . Ἥκει μὲν οὖν καὶ τὰ εἰρημένα δεῖξαι , ὅτι αὐτὴ ἡ αἰτία καὶ ἡ πρόφασις ἦν τῆς τῶν τότε λεγομένων εὐτελείας · ἐγὼ δὲ καὶ ἀπὸ ἑατέρου μέρους τοῦτο πειράσομαι ποιῆσαι φανερὸν . Ὅσπερ γὰρ αὐτοὺς εἴδετε σκανδαλιζομένους ,
Lemmas: δ . ἥκω μέν οὖν καί ὁ εἴρω δείκνυμι , ὅτι αὐτός ὁ αἰτία καί ὁ πρόφασις εἰμί ὁ ὁ τότε λέγω εὐτέλεια · ἐγώ δέ καί ἀπό ἑάτερος μέρος οὗτος πειράζω ποιέω φανερός . ὅσπερ γάρ αὐτός ὁράω σκανδαλίζω ,
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0241.2
καὶ ἕνος προσώπου καὶ μιᾶς ὑποστάσεως ὑπόνοιαν ἠρπασεν . Οὐχ αὗται δὲ μόνον εἰσὶν αἱ προφάσεις , ἀλλὰ καὶ τὸ μηδὲνα νομίζειν αὐτὸν εἶναι τὴν πρώτην καὶ ἀγένητον οὐσίαν , καὶ μειζῶνα τοῦ γεγεννηκότος αὐτὸν ὑπολαβεῖν . Καὶ γὰρ καὶ ὁ Παῦλος αὐτὸ τοῦτο φαίνεται δεδιωκώς , μὴ τις ὑποπτευσῃ ποτὲ τὸ ἀσεβὲς τοῦτο δόγμα καὶ πονηρόν . Εἰπὼν γοῦν , Δεὶ γὰρ αὐτὸν βασιλεύειν ἄχρις οὗ ἂν τὸν τοῦς ἐχθροὺς ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ , καὶ προσθεὶς , ὅτι Πάντα ὑπέταξεν ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ , ἐπῆγαγεν · Ἐκτὸς τοῦ ὑποτάξαντος αὐτῷ τὰ πάντα · οὐχ ἂν ἐπαγαγὼν , εἰ μὴ ἔδεισε , μὴ που διαβολικὴ τοιαύτη τις ἔννοια γένηται . Πολλάχοῦ δὲ καὶ τῶν λοιδοριῶν φθόνων παραμιγνυμένων καθυφῆναι τοὺ τῶν ῥημάτων ὕψους , καὶ πρὸς τὴν ὑπόνοιαν δὲ τῶν διαλεγομένων αὐτῷ πολλάκις ἀποκρινόμενος , ὡς ὅταν λέγη · Ἀν ἐγὼ μαρτυρῶ περὶ ἐμαυτοῦ , ἡ μαρτυρία μου οὐκ ἔστιν ἀληθής . Πρὸς τὴν ἐκείνων γὰρ ὑπόνοιαν ἀποτεινόμενος οὕτως εἶπεν · οὐ γὰρ δὴ τοῦτο ἠθέλησε δεῖξαι , ὅτι οὐκ ἔστιν ἀλήθης , ἀλλ' ὡς ὑμεῖς νομίζετε καὶ ὑποπτεύετε , φησὶ , μὴ βουλόμενοι με παραδέξασθαι αὐτὴν περὶ ἑαυτοῦ λέγοντα .
Lemmas: καί ἕνος πρόσωπον καί εἷς ὑπόστασις ὑπόνοια ἁρπάζω . οὐχ οὗτος δέ μόνος εἰμί ὁ πρόφασις , ἀλλά καί ὁ μηδείς νομίζω αὐτός εἰμί ὁ πρῶτος καί ἀγένητος οὐσία , καί μειζωνη ὁ γεννάω αὐτός ὑπολαμβάνω . καί γάρ καί ὁ Παῦλος αὐτός οὗτος φαίνω διώκω , μή τις ὑποπτεύω ποτέ ὁ ἀσεβής οὗτος δόγμα καί πονηρός . εἶπον γοῦν , Δεύς γάρ αὐτός βασιλεύω ἄχρι ὅς εἄν ὁ ὁ ἐχθρός ὑπό ὁ πούς αὐτός , καί προστίθημι , ὅτι Πάν ὑποτάσσω ὑπό ὁ πούς αὐτός , ἐπάγω · ἐκτός ὁ ὑποτάσσω αὐτός ὁ πᾶς · οὐ εἄν ἐπάγω , εἰμί μή δείδω , μή ποῦ διαβολικός τοιοῦτος τις ἔννοια γίγνομαι . πολλαχού δέ καί ὁ λοιδορία φθόνος παραμείγνυμι καθυφαίνω ὅς ὁ ῥῆμα ὕψος , καί πρός ὁ ὑπόνοια δέ ὁ διαλέγω αὐτός πολλάκις ἀποκρίνω , ὡς ὅταν λέγω · εἰς ἐγώ μαρτυρέω περί ἐμαυτοῦ , ὁ μαρτυρία ἐγώ οὐ εἰμί ἀληθής . πρός ὁ ἐκεῖνος γάρ ὑπόνοια ἀποτείνω οὕτως εἶπον · οὖον γάρ δή οὗτος ἐθέλω δείκνυμι , ὅτι οὐ εἰμί ἀλάομαι , ἀλλά ὡς σύ νομίζω καί ὑποπτεύω , φημί , μή βούλομαι ἐγώ παραδέχομαι αὐτός περί ἑαυτοῦ λέγω .
joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0244.2
λόγον δ καὶ δοῦλοι αὐτοῦ φαίνονται μετ’ ἀχρειδίας εἰδότες , καὶ ὅτι ἀποθανεῖν , καὶ ὅτι διὰ σταυροῦ τοῦτο παθεῖν αὐτὸν ἔδει , καὶ πρὸ τοσούτων ἐτῶν ἀμφότερα ταῦτα δηλῶν ὁ Δαυὶδ ἔλεγεν ἐκ προώπου τοῦ Χριστοῦ · Ἄρμωσεν χεῖράς μου καὶ πόδας μου · καὶ τὸ μέλλον ὡς γεγενημένον ἀπήγγειλε , δεικνὺς ὅτι , καθάπερ τὰ συμβάντα ἀμήχανον μὴ γενέσθαι , οὕτω καὶ τοῦτο ἀμήχανον μὴ γεγενῆσθαι . Πάλιν ὁ Ἠσαΐας αὐτὸ τοῦτο προαναφαινὼν ἔλεγεν · Ὦς πρόβατον ἐπὶ σφαγὴν ἦχθη , καὶ ὡς ἀμνὸς ἐναντίον τοῦ κείροντος αὐτὸν ἠῤῥωσεν . Τοῦτον πάλιν ὁ Ἰωάννης · τὸν ἀμνὸν ἰδὼν ἔλεγεν , Ἴδε ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου , εἰκέναι ὁ προφήτης , φησι . Καὶ ὅρα , οὐχ ἀπλῶς · ἐφρήσατο ὁ ἀμνὸς , ἀλλὰ πρόσκειται τοῦ Θεοῦ . Ἐπειδὴ γὰρ καὶ ἕτερος ἦν ἀμνὸς ὁ Ἰουδαϊκός , δι’ ὧν οὗς οὗτος τοῦ Θεοῦ ἐστι γ , διὰ τοῦτο οὕτως εἶπεν . Ἐκεῖνος ὑπὲρ τοῦ ἔθνους προσεφέρετο μόνον , οὗτος ὑπὲρ τῆς οἰκουμένης προσενέχθη πάσης · κάκεῖνος μὲν τὸ αἷμα πηγὴν σωματικὴν ἐκώλυσε δι’ Ἰουδαίων μόνον , τοῦτο δὲ τὸ αἷμα τῆς οἰκουμένης ἀπάσης κοινὸς γέγονε καθαρμός . Καὶ τοῦτο δὲ τὸ αἷμα τοῦ Ἰουδαϊκοῦ ἀμνοῦ ἴσχυσεν ἕτερ ἴσχυσεν , οὐ παρὰ τὴν οἰκεῖαν φύσιν , ἀλλ’ ἐπειδὴ τοῦτο τύπος ἦν , τὴν δύναμιν ἔσχεν ἐκείνην .
Lemmas: λόγος δ καί δοῦλος αὐτός φαίνω μετά αχρειδιος οἶδα , καί ὅτι ἀποθνῄσκω , καί ὅτι διά σταυρός οὗτος πάσχω αὐτός ἐσθίω , καί πρό τοσοῦτος ἔτος ἀμφότερος οὗτος δηλόω ὁ Δαυίδ λέγω ἐκ προοράω ὁ Χριστός · Ἄρμωσεν χείρ ἐγώ καί πούς ἐγώ · καί ὁ μέλλω ὡς γίγνομαι ἀπαγγέλλω , δείκνυμι ὅτι , καθάπερ ὁ συμβαίνω ἀμήχανος μή γίγνομαι , οὗτος καί οὗτος ἀμήχανος μή γίγνομαι . πάλιν ὁ Ἠσαΐας αὐτός οὗτος προαναφαίνω λέγω · οὖς πρόβατον ἐπί σφαγή ἄγω , καί ὡς ἀμνός ἐναντίος ὁ κείρω αὐτός ῥώννυμι . οὗτος πάλιν ὁ Ἰωάννης · ὁ ἀμνός εἶδον λέγω , εἶδον ὁ ἀμνός ὁ Θεός ὁ ἀείρω ὁ ἁμαρτία ὁ κόσμος , εἰκέναι ὁ προφήτης , φημί . καί ὁράω , οὐ ἀπλόος · φράζω ὁ ἀμνός , ἀλλά πρόσκειμαι ὁ Θεός . ἐπεί γάρ καί ἕτερος εἰμί ἀμνός ὁ Ἰουδαϊκός , διά ὅς ὗς οὗτος ὁ Θεός εἰμί γ , διά οὗτος οὕτως εἶπον . ἐκεῖνος ὑπέρ ὁ ἔθνος προσφέρω μόνος , οὗτος ὑπέρ ὁ οἰκέω προσφέρω πᾶς · κενός μέν ὁ αἷμα πηγή σωματικός κωλύω διά Ἰουδαῖος μόνος , οὗτος δέ ὁ αἷμα ὁ οἰκέω ἀπασάω κοινός γίγνομαι καθαρμός . καί οὗτος δέ ὁ αἷμα ὁ Ἰουδαϊκός ἀμνός ἰσχύω ἕτερος ἰσχύω , οὖον παρά ὁ οἰκεῖος φύσις , ἀλλά ἐπεί οὗτος τύπος εἰμί , ὁ δύναμις ἔχω ἐκεῖνος .