joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0212.2
δ . Καὶ ἵνα σαφέστερον ὁ λέγω γένηται , πλατύτερον αὐτὸ πάλιν ἐρῶ . Τὸ υἱὸς ὄνομα πρόσεστι καὶ ἀνθρώποις , πρόσεστι καὶ τῷ Χριστῷ , ἀλλ’ ἡμῖν καταχρηστικῶς , ἐκείνῳ δὲ κυρίως · τὸ δὲ Μονογενὴς αὐτοῦ μόνον ἐστὶ καὶ οὐδενὶ τῶν ἄλλων οὐδὲ καταχρηστικῶς πρόσκειται . Ἵνα οὖν ἀπὸ τῆς προσηγρίας τῆς οὐδενὶ προσούσης , ἀλλ’ ἡ αὐτῇ μόνῃ , καὶ τὴν ἄλλην τὴν τοῖς πολλοῖς προσούσαν αὐτοῦ κυρίως εἶναι νομίζῃς , διὰ τοῦτο πρότερον εἶπεν ὁ Μονογενὴς , καὶ τότε Υἱός . Εἰ δὲ οὐκ ἀρκεῖ σοι οὕδε ταῦτα , φησὶ , λέγω καὶ ἕτερον τρίτον , παχὺ μὲν καὶ ἀνθρώπων , ἰκανὸν δὲ καὶ τοὺς χαμαὶ ἔρποντας εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς τοῦ μονογενοῦς δόξης ἀναγαγεῖν . Τί δὲ τοῦτο ἐστιν ; Ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρός . Παχὺ τὸ ῥῆμα , ἀλλ’ ἰκανὸν ἐνδείξασθαι τὴν γνησιότητα , ἂν θεοτρεπῶς ἐκλάβωμεν . Ὡσπερ γὰρ ἀκούων θρόνον , καὶ τὴν ἐκ δεξιῶν καθέδραν , οὐ θρόνον ὑπολαμβάνεις , οὐδὲ τόπον καὶ περιγραφήν , ἀλλ’ ἐκ τῆς τοῦ θρόνου προσηγρίας , καὶ τῆς κατὰ τὴν καθέδραν κοινωνίας , τὸ τῆς τιμῆς ἀπαράλλακτον καὶ ἴσον · οὕτω καὶ τὸν κόλπον ἀκούων , μὴ κόλπον εἶναι νόμιζε , μηδὲ τόπον , ἀλλ’ ἀπὸ τῆς τοῦ κόλπου προσηγρίας τὴν πρὸς τὸν γεγεννηκότα ἐγγύτητα καὶ τὴν παρρησίαν ἐκλάμβανε · τοῦ γὰρ ἐκ δεξιῶν καθίσθαι τὸ τῷ κόλπῳ ἐνδιατίζασθαι · πολλῷ σαφέστερον ἡμῖν τὴν πρὸς τὸν γεγεννηκότα ἐγγύτητα δηλεῖ καὶ παρίστησιν . Οὔτε γὰρ ἂν ὁ Πατὴρ ἠνέχετο ἐν τῷ κόλπῳ τὸν Υἱὸν ἔχειν , εἰ μὴ τῆς αὐτῆς οὐσίας ἦν , οὐτ’ ἂν ἐκεῖνος ὑπέμεινεν ὑποδεεστέρας φύσεως ὤν ἐνδιατίζασθαι τῷ κόλπῳ τῷ πατρικῷ . Ἄς Υἱὸς τοίνυν καὶ Μονογενὴς καὶ ἐν τῷ κόλπῳ διατρίβων τῷ πατρικῷ πάντα τὰ τοῦ Πατρός ἐπίσταται ἀκριβῶς · διὰ τοῦτο καὶ τούτων ἐδέησεν τῶν ῥημάτων ὁ εὐαγγελιστής , ἵνα τὴν ἀκριβῆ τοῦ Υἱοῦ παραστήσῃ γνῶσιν τὴν περὶ τοῦ Πατρός . Περὶ γὰρ γνώσεως ἦν ὁ λόγος · ἐπεὶ εἰ μὴ τοῦτο ἐστι , τίς ἐνεκεν ὁ κόλπος παρελήφθη ; Εἰ γὰρ μὴτε σῶμά ἐστιν ὁ Θεός , ὥσπερ οὐν οὐδὲ ἐστι , μήτε τὴν γνησιότητα καὶ τὴν ἐγγύτητα τὴν πρὸς τὸν γεγεννηκότα ὁλκοί , ἀπλῶς καὶ εἰκὴ τὸ ῥῆμα προσεέρριπται , χρεῖαν ἡμῖν οὐδεμίαν πληροῦν . Ἀλλ’ οὐχ ἀπλῶς προσεέρριπται , μὴ γένοιτο · οὐδὲν γὰρ εἰκὴ τὸ Πνεῦμα φθέγγεται , ἀλλὰ τὴν ἐγγύτητα τοῦ Υἱοῦ τὴν πρὸς τὸν Πατέρα δηλοῖ . Ἐπειδὴ γὰρ μέγα ἀπεφήνατο ὁ εὐαγγελιστής , ὅτι οὔτε ἡ ἄνω κτίσις αὐτὸν ὁρᾷ , τοῦτ’ ἐστι , γινώσκει αὐτὸν μετὰ ἀκριβείας , βουλόμενος ἀξιόπιστον ἐπιστήσαι τοῦ πράγματος διδάσκαλον d , ταῦτα τὰ ῥήματα τέθεικεν , ἵνα καὶ ὡς Υἱὸς καὶ ὡς Μονογενὴς καὶ ὡς ἐνδιατρίβων τῷ κόλπῳ τῷ πατρικῷ περὶ πάντων πιστεύσῃς , καὶ μηδὲν ἀμφιβάλλῃ λοιπόν . Εἰ δὲ τις μὴ φιλονοοεῖ , μηδὲ ἀναισχυντεῖν βούλετο , καὶ τοῦ αἰδίου τοῦτο φημὶ εἶναι παραστατικόν . Ὡσπερ γὰρ ἐξ ἐκείνης τῆς ῥήσεως τῆς πρὸς τὸν Μωϋσέα λεχθείσης , Ἐγὼ εἰμὶ ὁ ὢν , τὸ αἰδίον ἐκλαμθάνομεν , οὕτως καὶ ἐκ τῆς ῥήσεως ταύτης λεγούσης , Ὁ ὢν ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρός , τὸ αἰδίως εἶναι ἐν τοῖς κόλποις τοῦ [ 477 ] Πατρός δυνατὸν ἐκλαβεῖν . Ὅτι μὲν οὖν τῇ κτίσει πᾶσῃ ἀκατάληπτος ἡ οὐσία τοῦ Θεοῦ ,
Lemmas: δ . καί ἵνα σαφής ὁ λέγω γίγνομαι , πλατύς αὐτός πάλιν εἴρω . ὁ υἱός ὄνομα πρόσειμι καί ἄνθρωπος , πρόσειμι καί ὁ Χριστός , ἀλλά ἐγώ καταχρηστικός , ἐκεῖνος δέ κύριος · ὁ δέ Μονογενής αὐτός μόνος εἰμί καί οὐδείς ὁ ἄλλος οὐδέ καταχρηστικός πρόσκειμαι . ἵνα οὖν ἀπό ὁ προσηγρίας ὁ οὐδείς πρόσειμι , ἀλλά ὁ αὐτός μόνος , καί ὁ ἄλλος ὁ ὁ πολύς πρόσειμι αὐτός κύριος εἰμί νομίζω , διά οὗτος πρότερος εἶπον ὁ Μονογενής , καί τότε υἱός . εἰμί δέ οὐ ἀρκέω σύ οὐδέ οὗτος , φημί , λέγω καί ἕτερος τρίτος , παχύς μέν καί ἄνθρωπος , ἱκανός δέ καί ὁ χαμαί έρπω εἰς ὁ ἔννοια ὁ ὁ μονογενής δόξα ἀνάγω . τις δέ οὗτος εἰμί ; ὁ εἰμί εἰς ὁ κόλπος ὁ πατήρ . Παχύς ὁ ῥῆμα , ἀλλά ἱκανός ἐνδείκνυμι ὁ γνησιότης , εἄν θεοτρεπῶς ἐκλαμβάνω . ὡς γάρ ἀκούω θρόνος , καί ὁ ἐκ δεξιός καθέδρα , οὖον θρόνος ὑπολαμβάνω , οὐδέ τόπος καί περιγραφή , ἀλλά ἐκ ὁ ὁ θρόνος προσηγρίας , καί ὁ κατά ὁ καθέδρα κοινωνία , ὁ ὁ τιμή ἀπαράλλακτος καί ἴσος · οὗτος καί ὁ κόλπος ἀκούω , μή κόλπος εἰμί νομίζω , μηδέ τόπος , ἀλλά ἀπό ὁ ὁ κόλπος προσηγρίας ὁ πρός ὁ γεννάω ἐγγύτης καί ὁ παρρησία ἐκλαμβάνω · ὁ γάρ ἐκ δεξιός καθίζω ὁ ὁ κόλπος ενδιατιζαω · πολύς σαφής ἐγώ ὁ πρός ὁ γεννάω ἐγγύτης δηλέομαι καί παρίστημι . οὔτε γάρ εἄν ὁ πατήρ ἀνέχω ἐν ὁ κόλπος ὁ υἱός ἔχω , εἰμί μή ὁ αὐτός οὐσία εἰμί , οὐ εἄν ἐκεῖνος ὑπομένω ὑποδεέστερος φύσις εἰμί ενδιατιζαω ὁ κόλπος ὁ πατρικός . ἄς υἱός τοίνυν καί Μονογενής καί ἐν ὁ κόλπος διατρίβω ὁ πατρικός πᾶς ὁ ὁ πατήρ ἐπίσταμαι ἀκριβῶς · διά οὗτος καί οὗτος δήω ὁ ῥῆμα ὁ εὐαγγελιστής , ἵνα ὁ ἀκριβής ὁ υἱός παρίστημι γνῶσις ὁ περί ὁ πατήρ . περι γάρ γνῶσις εἰμί ὁ λόγος · ἐπεί εἰμί μή οὗτος εἰμί , τίς ἕνεκα ὁ κόλπος παραλαμβάνω ; εἰμί γάρ μήτε σῶμα εἰμί ὁ Θεός , ὥσπερ ὀν οὐδέ εἰμί , μήτε ὁ γνησιότης καί ὁ ἐγγύτης ὁ πρός ὁ γεννάω ὁλκός , ἀπλόος καί εἰκῇ ὁ ῥῆμα προσρίπτω , χρεῖα ἐγώ οὐδείς πληρόω . ἀλλά οὐ ἀπλόος προσρίπτω , μή γίγνομαι · οὐδείς γάρ εἰκῇ ὁ πνεῦμα φθέγγομαι , ἀλλά ὁ ἐγγύτης ὁ υἱός ὁ πρός ὁ πατήρ δηλόω . ἐπεί γάρ μέγας ἀποφαίνω ὁ εὐαγγελιστής , ὅτι οὔτε ὁ ἄνω κτίσις αὐτός ὁράω , οὗτος εἰμί , γιγνώσκω αὐτός μετά ἀκρίβεια , βούλομαι ἀξιόπιστος ἐφίστημι ὁ πρᾶγμα διδάσκαλος d , οὗτος ὁ ῥῆμα τίθημι , ἵνα καί ὡς υἱός καί ὡς Μονογενής καί ὡς ἐνδιατρίβω ὁ κόλπος ὁ πατρικός περί πᾶς πιστεύω , καί μηδείς ἀμφιβάλλω λοιπός . εἰμί δέ τις μή φιλονοοω , μηδέ ἀναισχυντέω βούλομαι , καί ὁ ἀΐδιος οὗτος φημί εἰμί παραστατικός . ὡς γάρ ἐκ ἐκεῖνος ὁ ῥῆσις ὁ πρός ὁ Μωϋσῆς λέγω , ἐγώ εἰμί ὁ εἰμί , ὁ ἀΐδιος ἐκλαμβάνω , οὕτως καί ἐκ ὁ ῥῆσις οὗτος λέγω , ὁ εἰμί ἐν ὁ κόλπος ὁ πατήρ , ὁ ἀΐδιος εἰμί ἐν ὁ κόλπος ὁ [ 477 ] πατήρ δυνατός ἐκλαμβάνω . ὅτι2 μέν οὖν ὁ κτίζω πᾶς ἀκατάληπτος ὁ οὐσία ὁ Θεός ,