joannes-chrysostomus.pg048 pg048_0212.1
ἐπιδείναι . Ὁ μέντοι Ἰωάννης οὐ περὶ τῶν ἀνθρώπων φησὶ μόνον · ὅτι , Τὸν Θεὸν οὐδεὶς ἑώρακε πώποτε · τοῦτο γὰρ δῆλον ἦν ἀπὸ τε τῶν εἰρημένων τούτων , τῆς προφητικῆς ῥήσεως λέγω ταύτης τῆς λεγούσης , Ἐγὼ δράσεις ἐπλήθυνσα , καὶ ἐν χειρὶ [ 475 ] προσχέων ὠμοώθη , καὶ ἀπὸ τῆς πρὸς τὸν Μωϋσέα γενομένης ἀποφάσεως . Ἐκεῖνον γὰρ ἐπιθυμοῦντος αὐτὸν ἰδεῖν ὀφθαλμοφανῶς , φησὶν ὁ Θεός , Οὐδεὶς δύναται τὸ πρόσωπόν μου , καὶ ζήσεται . Ὡστε τοῦτο δῆλον ἦν ἡμῖν καὶ ὡμολογημένον . Οὐ τοίνυν περὶ τῆς ἡμετέρας φύσεως φησι μόνης τοῦτο , ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ἄνω δυνάμεων τῷ , Θεὸν οὐδεὶς ἑώρακε πώποτε · διὰ τοῦτο καὶ τὸν μονογενῆ διδάσκαλον εἴσαγε τοῦ δόγματος . Ἵνα γὰρ μὴ τις λέγῃ · πῶθεν τοῦτο δῆλον ; ἐπήγαγεν · Ὁ μονογενὴς Υἱός , ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρός , αὐτὸς ἐξηγήσατο * , ἀξιόπιστον εἰσάγων τοῦ δόγματος μάρτυρα καὶ διδάσκαλον . Καίτοι εἰ καὶ τὸ Μωϋσέως ἡμῖν παραπλήσιον · ἐδοῦλετο , περιτὸν ἦν εἰπεῖν , ὅτι ὁ μονογενὴς ἐξηγήσατο · οὐ γὰρ ὁ μονογενὴς αὐτὸς ἐξηγήσατο b , ἀλλὰ καὶ πρὶν ἢ τὸν Ἰωάννην ταῦτα εἰπεῖν , ὡς παρὰ τοῦ μονογενοῦς ἀρχηδύτα , δῆλον ἡμῖν ὁ προφήτης πεποιήκεν ὡς ἀκηκοὺς παρὰ τοῦ Θεοῦ . Ἀλλ’ ἐπειδὴ πλεῖον τῶν τότε εἰρημένων ἐμελεεν ἡμῖν ἐκκαλύψαι , ὅτι οὔτε αἱ ἄνω δυνάμεις αὐτὸν ὁρῶσιν , διὰ τοῦτο εἴσαγε τὸν μονογενῆ διδάσκαλον . Ὡρασιὶν δὲ ἐνταῦθα τὴν γνῶσιν εἶναι νόμιζε . Οὐ γὰρ τῇ ὄψρᾳ καὶ ὀμματι καὶ ἑλεφαρίδες περὶ τὰς ἀνωματωτὶς δυνάμεις · ἀλλ’ ὅπερ ἐφ’ ἡμῶν ἐστιν ὁρασις , τοῦτο ἐπ’ ἐκεῖνων γνῶσις . Ὡστε ὅταν ἀκούσῃς ὅτι · Θεὸν οὐδεὶς ἑώρακε πώποτε , ἐκεῖνο νόμιζε ἀκούειν , ὅτι τὸν Θεὸν οὐδεὶς ἔγνω οὐσιωδῶς c μετὰ ἀκριβείας ἀπάσης . Καὶ περὶ τῶν Σεραφὶμ ὅτι ὅταν ἀκούσῃς ὅτι ἀπέστρεψαν τοὺς ὀφθαλμούς , καὶ τὴν ὀψὶν ἐτείχισαν , καὶ τὰ Χερουβὶμ δὲ , ὅτι τὸ αὐτὸ τοῦτο πάλιν ἐποίησαν , μὴ ὀφθαλμους , μηδὲ κώρας εἶναι · νόμιζε · σωμάτων γὰρ οὐτος ὁ σχηματισμός · ἀλλὰ διὰ τούτων τὴν γνῶσιν αὐτῶν αἰνίττεσθαι πίστευε τὸν προφήτην . Ὅταν οὖν λέγῃ ὁ προφήτης ὅτι συγκαταβαίνοντα τὸν Θεὸν ἰδεῖν οὐχ ἠδυναν , οὐδὲν ἄλλο λέγει , ἀλλ’ ἢ ὅτι τὴν γνῶσιν αὐτοῦ τετραγμένην καὶ ἀκριβῆ τῆς καταλήψεως ἐνεχεν οὐ δύνανται , οὐδὲ τολμῶσιν ἀτενῆς ἰδεῖν πρὸς τὴν ἀχράυτην καὶ ἀκέραυνον οὐσίαν , ἀλλ’ οὕτως πρὸς αὐτὴν τὴν συγκατάβασιν . Τὸ δὲ ἀτενῆς ἰδεῖν τὸ γνῶναι ἐστὶ . Διὰ τοῦτο καὶ ὁ εὐαγγελιστὴς εἴδως ὡς οὐκ ἔστιν ἀνθρωπίνης φύσεως τὰ τασωιατα εἰδεῖναι , καὶ ὅτι οὐδὲ ταῖς ἄνω δυνάμεσι κατάληπτὸς ἐστιν ὁ Θεός , αὐτὸν τὸν ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ καθἡμένον καὶ ταῦτα ἀκριβῶς ἐπιστάμενον παράγει τοῦ δόγματος ἡμῖν τοῦτο διδάσκαλον · καὶ οὐδὲ ἀπλῶς εἰπεν , ὁ Υἱός · καίτοι καὶ εἰ τοῦτο εἴρηχε , ἴκανὸν ἦν ἐπιστομίαι τὰ τῶν ἀνασχύντων στόματα . Ὡσπερ γὰρ πολλοὶ χριστοὶ λεγόμενοι , ὁ δὲ ἀληθὴς Χριστὸς εἷς , καὶ πολλοὶ κύριοι λεγόμενοι , ὁ δὲ Κύριος εἷς , καὶ πολλοὶ θεοὶ λεγόμενοι , ὁ δὲ Θεὸς εἷς · οὕτω καὶ πολλοὶ υἱοὶ λεγόμενοι , ὁ δὲ Υἱὸς εἷς , καὶ ἡ τοῦ ἀόρρου προσθήκη ἴκανὴ τὸ ἐξαίρετον δεῖξαι τοῦ Μονογενοῦς . Ἀλλ’ ὅμως οὐχ ἠρκεῖσθαι τούτῳ , ἀλλ’ εἰπὼν , Θεὸν οὐδεὶς ἑώρακε πώποτε , ἐπἤγαγεν , Ὁ μονογενὴς Υἱὸς ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρός , αὐτὸς ἐξηγήσατο . Πρότερον εἶπε Μονογενῆς , καὶ τότε Υἱός · ἐπειδὴ γὰρ πολλοὶ διὰ τὴν πρὸς τὸ δυοναι κοινωνίαν ὑποτίθενται αὐτὸ τὴν δόξαν , ἕνα τῶν πολλῶν εἶναι νομίζοντες αὐτόν · τὸ γὰρ υἱὸς τοῦτο κοινὸν ἐστιν ὄνομα [ 476 ] πάντων · ὅπερ ἐπεὶ ἐξαίρετον αὐτοῦ καὶ ἴδιον καὶ οὐδενὶ τῶν ἄλλων προσῆν , τέθεικε πρότερον , τὸ Μονογενὴς , ἵνα ἀπὸ τούτου πιστεύσῃς , ὅτι καὶ τὸ κοινὸν τοῦτο οὐκ ἐστὶ κοινόν , ἀλλ’ ἴδιον αὐτοῦ καὶ κυρίως ἐστι , καὶ οὐδενὶ τῶν ἄλλων οὕτως ὡς ἐκείνῳ προσῆν .
Lemmas: ἐπιδένω . ὁ μέντοι Ἰωάννης οὖον περί ὁ ἄνθρωπος φημί μόνος · ὅτι , ὁ θεός οὐδείς ὁράω πώποτε · οὗτος γάρ δῆλος εἰμί ἀπό τε ὁ εἴρω οὗτος , ὁ προφητικός ῥῆσις λέγω οὗτος ὁ λέγω , ἐγώ δράω πληθύνω , καί ἐν χείρ [ 475 ] προσχέω ὄμνυμι , καί ἀπό ὁ πρός ὁ Μωϋσῆς γίγνομαι ἀπόφασις . ἐκεῖνος γάρ ἐπιθυμέω αὐτός ὁράω ὀφθαλμοφανῶς , φημί ὁ Θεός , οὐδείς δύναμαι ὁ πρόσωπον ἐγώ , καί ζῶ . ὡστε οὗτος δῆλος εἰμί ἐγώ καί ὁμολογέω . οὖον τοίνυν περί ὁ ἡμέτερος φύσις φημί μόνος οὗτος , ἀλλά καί περί ὁ ἄνω δύναμις ὁ , θεός οὐδείς ὁράω πώποτε · διά οὗτος καί ὁ μονογενής διδάσκαλος εἰσάγω ὁ δόγμα . ἵνα γάρ μή τις λέγω · πίνω οὗτος δῆλος ; ἐπάγω · ὁ μονογενής υἱός , ὁ εἰμί εἰς ὁ κόλπος ὁ πατήρ , αὐτός ἐξηγέομαι * , ἀξιόπιστος εἰσάγω ὁ δόγμα μάρτυς καί διδάσκαλος . καίτοι εἰμί καί ὁ Μωϋσῆς ἐγώ παραπλήσιος · ἐδοῦλετο , περίειμι εἰμί εἶπον , ὅτι ὁ μονογενής ἐξηγέομαι · οὖον γάρ ὁ μονογενής αὐτός ἐξηγέομαι b , ἀλλά καί πρίν ἢ ὁ Ἰωάννης οὗτος εἶπον , ὡς παρά ὁ μονογενής ἀρχηδύτα , δῆλος ἐγώ ὁ προφήτης ποιέω ὡς ἀκηκοὺς παρά ὁ Θεός . ἀλλά ἐπεί πλείων ὁ τότε εἴρω μέλω ἐγώ ἐκκαλύπτω , ὅτι οὔτε ὁ ἄνω δύναμις αὐτός ὁράω , διά οὗτος εἰσάγω ὁ μονογενής διδάσκαλος . Ὡρασιὶν δέ ἐνταῦθα ὁ γνῶσις εἰμί νομίζω . οὖον γάρ ὁ ὄψρᾳ καί ὄμμα καί ἑλεφαρίδες περί ὁ ἀνωματωτὶς δύναμις · ἀλλά ὅσπερ ἐπί ἐγώ εἰμί ὅρασις , οὗτος ἐπί ἐκεῖνος γνῶσις . ὡστε ὅταν ἀκούω ὅτι · θεός οὐδείς ὁράω πώποτε , ἐκεῖνος νομίζω ἀκούω , ὅτι ὁ θεός οὐδείς γιγνώσκω οὐσιωδῶς c μετά ἀκρίβεια ἀπασάω . καί περί ὁ σεραφίμ ὅτι ὅταν ἀκούω ὅτι ἀποστρέφω ὁ ὀφθαλμός , καί ὁ ὄψ τειχίζω , καί ὁ χερουβίν δέ , ὅτι ὁ αὐτός οὗτος πάλιν ποιέω , μή ὀφθαλμός , μηδέ κώρα εἰμί · νομίζω · σῶμα γάρ οὐτος ὁ σχηματισμός · ἀλλά διά οὗτος ὁ γνῶσις αὐτός αἰνίσσομαι πιστεύω ὁ προφήτης . ὅταν οὖν λέγω ὁ προφήτης ὅτι συγκαταβαίνω ὁ θεός ὁράω οὐ ἡδύνω , οὐδείς ἄλλος λέγω , ἀλλά ἢ ὅτι ὁ γνῶσις αὐτός τρώγω καί ἀκριβής ὁ κατάληψις ἐνέχω οὖον δύναμαι , οὐδέ τολμάω ατενής ὁράω πρός ὁ αχραυος καί ἀκέραυνος οὐσία , ἀλλά οὕτως πρός αὐτός ὁ συγκατάβασις . ὁ δέ ατενής ὁράω ὁ γιγνώσκω εἰμί . Ζεύς οὗτος καί ὁ εὐαγγελιστής οἶδα ὡς οὐ εἰμί ἀνθρώπινος φύσις ὁ τασωιατη οἶδα , καί ὅτι οὐδέ ὁ ἄνω δύναμις καταληπτός εἰμί ὁ Θεός , αὐτός ὁ ἐκ δεξιός αὐτός κάθημαι καί οὗτος ἀκριβῶς ἐφίστημι παράγω ὁ δόγμα ἐγώ οὗτος διδάσκαλος · καί οὐδέ ἀπλόος εἶπον , ὁ υἱός · καίτοι καί εἰμί οὗτος λέγω , ἱκανός εἰμί ἐπιστομία ὁ ὁ ἀνέχω στόμα . ὡς γάρ πολύς χριστός λέγω , ὁ δέ ἀληθής Χριστός εἷς , καί πολύς κύριος λέγω , ὁ δέ Κύριος εἷς , καί πολύς θεός λέγω , ὁ δέ θεός εἷς · οὗτος καί πολύς υἱός λέγω , ὁ δέ υἱός εἷς , καί ὁ ὁ ἀόρρου προσθήκη ἱκανός ὁ ἐξαίρω δείκνυμι ὁ Μονογενώ . ἀλλά ὅμως οὐ ἀρκέω οὗτος , ἀλλά εἶπον , θεός οὐδείς ὁράω πώποτε , ἐπάγω , ὁ μονογενής υἱός ὁ εἰμί εἰς ὁ κόλπος ὁ πατήρ , αὐτός ἐξηγέομαι . Πρότερος εἶπον Μονογενής , καί τότε υἱός · ἐπεί γάρ πολύς διά ὁ πρός ὁ δυονομαι κοινωνία ὑποτίθημι αὐτός ὁ δόξα , εἷς ὁ πολύς εἰμί νομίζω αὐτός · ὁ γάρ υἱός οὗτος κοινός εἰμί ὄνομα [ 476 ] πᾶς · ὅσπερ ἐπεί ἐξαίρω αὐτός καί ἴδιος καί οὐδείς ὁ ἄλλος πρόσειμι , τίθημι πρότερος , ὁ Μονογενής , ἵνα ἀπό οὗτος πιστεύω , ὅτι καί ὁ κοινός οὗτος οὐ εἰμί κοινός , ἀλλά ἴδιος αὐτός καί κύριος εἰμί , καί οὐδείς ὁ ἄλλος οὕτως ὡς ἐκεῖνος πρόσειμι .