joannes-chrysostomus.interpretatio-in-danielem-prophetam-sp pg056_0201.1
τῶν ὀνειδισμῶν τοῦ Χριστοῦ . Καὶ ἔθετο Δανιὴλ ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ μὴ ἀλισγηθῆναι · ἐν τῇ τραπέζῃ τοῦ βασιλέως , καὶ ἐν τῷ οἴνῳ τοῦ πότου αὐτοῦ , καὶ ἡλίωσεν τὸν ἀρχιεροῦχον , ὅπως μὴ ἀλισγηθῇ . Καὶ ἔδωκεν ὁ Θεὸς τῷ Δανιὴλ εἰς ἔλεον καὶ εἰς οἰκτιρμὸν ἐνώπιον τοῦ ἀρχιεροῦχου . Ὅρα τοῦτον ἄρχοντα τῶν ἀγαθῶν . Οὕτως αὐτὸθεν ἐνέφαινε , τὶ μέγας τις ἦν καὶ θαυμαστὸς . Τοῦτον γὰρ τῷ βελτίονι , καλεῖ ὀνόματι . Ἐν οἷς δὲ δυνατὸν ἦν , τὸν νόμον ἐξύλαττεν . Τίς ἂν ἕτερος , εἴπῃ μοι , μῖασμα εἶναι ἐνόμισεν τὴν τράπεζαν τὴν βασιλικήν ; Ὅρα αὐτὸν ἐκ προοιμίων εὐθέως [ 204 ] ἐνδεικνύμενον τὴν φιλοσοφίαν . Καὶ ἠξίωσε , φησὶ τὸν ἀρχιεροῦχον , ὅπως μὴ ἀλισγηθῇ . Ὅρα πῶς ἐστιν ἀφιλότιμος . Οὐχ εἶπεν , ὅτι Τὴν ψυχήν μου δώσω , ἀλλ’ ἠξίωσεν , εἰ δυνατὸν , λαβεῖν . Τινὸς ἕνεκεν φιλοτιμοῦμαι ; φησὶ . Ἀλλ’ οὐχ ὁ Ἰωσὴφ οὕτως , οὐδὲ Μωϋσῆς . Τί οὖν ; ἐκαίνευ καταγνωσόμεθα ; Μὴ γένοιτο · οὐ γὰρ ἤδειεν δὲ ποτε ἦν . Οὕτω γὰρ ἡμᾶς κατὰ τὸν νόμον παραίτησις τῶν βρωμάτων . Ὅρα αὐτὸν καὶ ἐλέγχοντα καὶ φιλοσοφοῦντα , καὶ ἐν τοῖς σμικροῖς ἐνδεικνύμενον τὴν φιλοσοφίαν . Καὶ ὅπερ ἔλεγον οἱ ἀπόστολοι , Ταῦτα ἔδει πρῶτον ποιῆσαι , κάκεινα μὴ ἀφεῖσθαι . Ταῦτα δὲ ἔπραττεν , οὐχ ἐπειδὴ εἰωθόλυτα ἦν , ἀλλ’ ἐπειδὴ κεκωλυμένα ὑπὸ τοῦ νόμου ἦν . Πῶς οὖν ἐπεισεν ; Ὅρα πῶς εὐθέως ἔλυσε σοι τὴν ἀπορίαν . Ἔδωκε , φησὶ , ὁ Θεὸς τῷ Δανιὴλ εἰς ἔλεον καὶ εἰς οἰκτιρμὸν ἐνώπιον τοῦ ἀρχιερορούχου . Τοῦτο καὶ ἐπὶ τοῦ Ἰωσὴφ γέγονεν · κάκειτλησθη Ἰωσὴφ καὶ χάριν εὑρεν ἐπὶ τοῦ ἀρχιμαγείρου · πλὴν ἀμφοτέροι δοῦλοι , καὶ ἐν οἰκείαις [ ἢ . οἰκίαις ] βαρβαρικαῖς . Καὶ γὰρ ἦν ὅντως ἰκανὰ ἐκλύσαι ὁ τὸν θυμὸν τοῦ βασιλέως τὰ εἰρημένα . Τί λέγεις ; ἐναγὴ τὴν τράπεζαν ὀνομάζεις εἶναι τὴν δεσκοπτικὴν ; καθαρώτερος ἡμῖν αὐτὸς ἀνεφάνης ; οὐχ οἶδας , ὅτι διὰ τοῦτο καὶ γλῶτταν καὶ γράμματα μαμαθήκατε Χαλδαϊκά , ἵνα πρὸς τὴν ἡμετέραν μεταστῆτε τάξιν ; Πόθεν δ’ ὅλως αὐτὸν ἠθέλησεν ὁ εὐνοῦχος ; Τὸ παιδίον εὐκαταφρόνητον ἦν , αἰχμάλωτον . Εἰ γὰρ καὶ αἰδεσίμων ἦν , ἀλλ’ ὁ κίνδυνος οὐχ εἶα αἰδεσίμον αὐτὸν φαίνεσθαι . Διὰ γὰρ τοῦτο εἶπὼν , ὅτι Ἔδωκεν αὐτῷ εἰς ἔλεον , λέγει τὰ ῥήματα τοῦ εὐνοῦχου καὶ τὸν πάλιν ὁ φόβον . Πῶς ; Οὐχ ἦν δυνατὸν , ἀλλὰ κεκωλυμένον , εἰ μὴ δυνάμεν χάρις πάντα ὠχονόμη . Καὶ εἶπε Δανιὴλ πρὸς Ἀμελασᾶρ , ὃν κατέστησεν ὁ ἀρχιεροῦχος ἐπὶ Δανιὴλ , Ἀνανίαν , Ἀζαρίαν , καὶ Μισαὴλ · Πειράσασθω δὴ τοὺς δούλους σου
Lemmas: ὁ ὀνειδισμός ὁ Χριστός . καί τίθημι Δανιήλ ἐν ὁ Καρδία αὐτός μή ἀλισγέω · ἐν ὁ τράπεζα ὁ βασιλεύς , καί ἐν ὁ οἶνος ὁ πότος αὐτός , καί ἁλιόω ὁ ἀρχιεροῦχον , ὅπως μή ἀλισγέω . καί δίδωμι ὁ θεός ὁ Δανιήλ εἰς ἔλεος καί εἰς οἰκτιρμός ἐνώπιος ὁ αρχιερουχοω . Ὅρας οὗτος ἄρχω ὁ ἀγαθός . οὕτως αὐτόθεν ἐμφαίνω , τίς μέγας τις εἰμί καί θαυμαστός . οὗτος γάρ ὁ ἀγαθός , καλέω ὄνομα . ἐν ὅς δέ δυνατός εἰμί , ὁ νόμος ἐξύλαττεν . Τῖς εἄν ἕτερος , εἶπον ἐγώ , μίασμα εἰμί νομίζω ὁ τράπεζα ὁ βασιλικός ; Ὅρας αὐτός ἐκ προοίμιον εὐθύς [ 204 ] ἐνδείκνυμι ὁ φιλοσοφία . καί ἀξιόω , φημί ὁ ἀρχιεροῦχον , ὅπως μή ἀλισγέω . Ὅρας πῶς εἰμί ἀφιλότιμος . οὐχ εἶπον , ὅτι ὁ Ψυχή ἐγώ δίδωμι , ἀλλά ἀξιόω , εἰμί δυνατός , λαμβάνω . τις ἕνεκα φιλοτιμέομαι ; φημί . ἀλλά οὐ ὁ Ἰωσήφ οὕτως , οὐδέ Μωϋσῆς . τις οὖν ; καίνω καταγιγνώσκω ; μή γίγνομαι · οὖον γάρ ἀείδω δέ ποτός εἰμί . οὕτως γάρ ἐγώ κατά ὁ νόμος παραίτησις ὁ βρῶμα . Ὅρας αὐτός καί ἐλέγχω καί φιλοσοφέω , καί ἐν ὁ μικρός ἐνδείκνυμι ὁ φιλοσοφία . καί ὅσπερ λέγω ὁ ἀπόστολος , οὗτος ἐσθίω πρῶτος ποιέω , ἐκεῖνος μή ἀφίημι . οὗτος δέ πράσσω , οὐ ἐπεί ειωθολυτος εἰμί , ἀλλά ἐπεί κωλύω ὑπό ὁ νόμος εἰμί . Πῶς οὖν πείθω ; Ὅρας πῶς εὐθύς λύω σύ ὁ ἀπορία . δίδωμι , φημί , ὁ θεός ὁ Δανιήλ εἰς ἔλεος καί εἰς οἰκτιρμός ἐνώπιος ὁ αρχιερορουχοω . οὗτος καί ἐπί ὁ Ἰωσήφ γίγνομαι · καταλέω Ἰωσήφ καί χάρις εὑρίσκω ἐπί ὁ ἀρχιμάγειρος · πλήν ἀμφότερος δοῦλος , καί ἐν οἰκεῖος [ ἢ . οἰκίον ] βαρβαρικός . καί γάρ εἰμί εἰμί ἱκανός ἐκλύω ὁ ὁ θυμός ὁ βασιλεύς ὁ εἴρω . τις λέγω ; ἐναγή ὁ τράπεζα ὀνομάζω εἰμί ὁ δεσκοπτικὴν ; καθαρός ἐγώ αὐτός ἀναφαίνω ; οὐ οἶδα , ὅτι διά οὗτος καί γλῶσσα καί γράμμα μανθάνω χαλδαϊκός , ἵνα πρός ὁ ἡμέτερος μεθίστημι τάξις ; πόθεν δέ ὅλως αὐτός ἐθέλω ὁ εὐνοῦχος ; ὁ παιδίον εὐκαταφρόνητος εἰμί , αἰχμάλωτος . εἰμί γάρ καί αιδέσιμος εἰμί , ἀλλά ὁ κίνδυνος οὐ εἶα αἰδέσιμος αὐτός φαίνω . Ζεύς γάρ οὗτος εἶπον , ὅτι δίδωμι αὐτός εἰς ἔλεος , λέγω ὁ ῥῆμα ὁ εὐνοῦχος καί ὁ πάλιν ὁ φόβος . Πῶς ; οὐχ εἰμί δυνατός , ἀλλά κωλύω , εἰμί μή δύναμαι χάρις πᾶς ὠχονόμη . καί εἶπον Δανιήλ πρός Ἀμελασᾶρ , ὅς καθίστημι ὁ ἀρχιεροῦχος ἐπί Δανιήλ , Ἀνανίας , Ἀζαρίας , καί Μισαήλ · πειράζω δή ὁ δοῦλος σύ