joannes-chrysostomus.interpretatio-in-danielem-prophetam-sp pg056_0232.1
ἡμεῖς καὶ πατρίδα ἀρχαίαν ζητοῦμεν · καὶ γὰρ ὄντως δέον ζητῆσαι . Πῶς , πανταχοῦ τοῦ Θεοῦ ὄντος , καὶ λέγοντος τοῦ προφήτου · Τῷ ἐκθεῖναι σε ἐκὶ δυσσμῶν , Κύριος ὀνομα αὐτῷ · πρὸς ἀνατολὰς ἡμῶν τετραμμένοι ; Ἐκεῖ ὡσπερ ἱατρείων ἦν τὸ ἀρχαῖον . Ἄλλ’ οὐχ ἔλαβες αὐτοῦ παῖραν ; Ἄλλὰ ζητεῖ . Ἐν ἀγίαλωσίᾳ καὶ ἡμεῖς ψυχοῦμεν , ἀλλὰ πρὶν ἰλθεῖν τὸν Χριστόν . Τίνας δ’ ἔνεκεν τρεῖς μῆνας καιροὺς τῆς ἡμέρας ἦν κάμπτων ἐπὶ τὰ γόνατα αὐτοῦ ; Τί γάρ ; τοῦτο οὐ θαυμαστόν ; Ἄνθρωπος τοσαύταις κυκλούμενος φροντίσιν , καὶ οὐδὲ μικρὸν ἀναπνεῦσαι ἔχων . Ὅρα δὲ καὶ τὸ ἀποστολικὸν ἐκεῖνο πληρούμενον · Ἐν παντὶ τόπῳ , φησὶ , ἐπαίροντες ὁσίους χεῖρας . Καὶ ὅπερ ὁ Χριστὸς ἐκέλευσε , τοῦτο τετέλεσεν . Καὶ λέλειπται , φησὶ , τὴν θύραν σου , πρόσενυσαι τῷ [ 235 ] Πατρὶ σου . Τότε ἀπεκρίθησαν , καὶ λέγουσιν ἐνώπιον τοῦ βασιλέως · Δανιήλ , ὁ ἀπὸ τῶν υἱῶν τῆς αἰχμαλωσίας τῆς Ἰουδαίας , οὐχ ὑπακθὲν τῷ δόγματί σου , καὶ περὶ τοῦ ὁρισμοῦ , οὐ ἔταξας · καὶ καιροὺς τρεῖς ἡμέρας αἰτεῖ παρὰ τοῦ Θεοῦ αὐτοῦ τὰ αἰτήματα . Τότε ὁ βασιλεὺς , ὡς τὸ ῥῆμα ἤκουσε , πολὺ ἐλυπήθη ἐκ’ αὐτῷ , καὶ περὶ τοῦ Δανιὴλ ἠφωσσατο τοῦ ἐξελεῖσθαι αὐτόν · καὶ ὡς πρὸς δυσμὰς ἡλίου ἠγωνίσσατο τοῦ ἐξελεῖσθαι αὐτόν , καὶ ἦν ἀγωνιζόμενος περὶ αὐτοῦ . Τότε οἱ ἄνδρες ἐκείνοι παρεστησάντο · ἐκὶ τὸν βασιλέα , καὶ λέγουσι τῷ βασιλεῖ · Γνῶθι , βασιλεῦ , ὅτι τὸ δόγμα τοῖς Μηδοῖς καὶ Πέρσαις , τοῦ πάντα ὁρισμὸν καὶ στάσιν , ἣν ἂν ὁ βασιλεὺς στήσῃ , οὐ δεῖ · παραγράφαι . Τότε ὁ βασιλεὺς εἶπε , καὶ ἤγαγον τὸν Δανιὴλ , καὶ ἔδωκαν αὐτὸν εἰς τὸν λάκκον τῶν λέοντων . Τάχα τινὲς ὑμῶν λέγουσιν , ὅτι Οὐχ ἴσχυσεν αὐτὸν ἐξελεῖσαι ; Μάλιστα μὲν ἔδυνατο ὁ Θεὸς ποιῆσαι τὸν βασιλέα δυνατώτερον , ἀλλὰ ἐπὶ τὸ κάμψαι ἄγει τὸν ἀθλητήν . Ἥδει τὸ τέλος , οὐχ ἤγνῶτο τὸ πέρας . Οὐδὲ ὁ βασιλεὺς , εἰ τοῦτο ἤδει τὸ τέλος ἐκδησόμενον , ἠγωνίσσατο ἂν · ἀλλ’ οὐχ ἴσχυσεν . Ἀπόδεκτος τῆς προθυμίας , συγγνωστὸς τῆς ἀγωνίας . Οὕτω ποιεῖν ; ἦν ὁ Δανιήλ · ἀλλ’ ὁ φθόνος οὐδὲ τὰ καλὰ ἀφῆκε βλέπειν , μᾶλλον δὲ βλέπειν μὲν αὐτά , οὐ τοῖς αὐτοῖς ὀφθαλμοῖς . Οὐ δεῖ , φασίν , οὕτως ἐκλυτα εἶναι τὰ πράγματα , οὐδὲ ἀδεῖαλοὺς τοὺς νόμους τοὺς παρ’ ἡμῖν . Τὸ ἔθνος ὅλον ὀβρίζειται . Ἐμβάλλουσιν εἰς τὸν λάκκον · ἐπιτιθάσι λίθον . Καὶ εἶπερ ὁ βασιλεὺς τῷ Δανιὴλ · Ὁ Θεός , ᾧ σὺ λατρεύεις ἀνθελεχώς , αὐτὸς ἐξελεῖσται σε . Καὶ ἤρεσαν λίθον ἔνα , καὶ ἐπέθηκαν ἐπὶ τὸ στόμα τοῦ λάκκου · καὶ ὡσφραγίσσατο ὁ βασιλεὺς τῷ δακτυλίῳ αὐτοῦ , καὶ τῷ δακτυλίῳ τῶν μεγιστάνων αὐτοῦ , ὅπως μὴ ἀλλιωθῇ πρᾶγμα ἐν τῷ Δανιὴλ . Καὶ ἀπῆλθε ὁ βασιλεὺς εἰς τὴν οἰκίαν αὐτοῦ , καὶ ἐκοιμήθη ἀδειανός , καὶ ἀδέσματα οὐκ εἰσήνεγκαν αὐτῷ , καὶ ὁ σπεῖρος ἀπέστη ἀπ’ αὐτοῦ . Ἀναμνήσθητε τοῦ μνημῶνος τοῦ Χριστοῦ . Ἐνθα τὰ σήμαντρα ἐπέθηκαν οἱ Ἰουδαῖοι . Εἰ γὰρ μὴ τοῦτο ἦν , εἶπαν ἂν , ὅτι κατὰ γοητείαν τὸ πρᾶγμα γέγονεν . Ἄλλὰ πανταχοῦ καὶ παρὰ τῶν ἐχθρῶν γινόμενον , ὑπὲρ ἡμῶν ἔστιν . Ἵνα γὰρ πλάσιν αὐτοῖς ἀνάλῃ πρόφασιν , τοῦτο γίνεται · καὶ ὁ βασιλεὺς τίθησι σημεῖα , ἵνα ἐκείνοις μὴ ἐγχείνηται τὸ ποιῆσαι , ἢ ἐξελεῖν , καὶ τοὺς λέοντας αἰτιάσασθαι · κάκεινοι δὲ τιθέασιν , ἵνα μὴ ἐξῆ τῷ βασιλεῖ ῥύσασθαι αὐτόν , ἀλλ’ οὕτως ἀδέκαστον γενέσθαι τὴν ἤφρον . Καὶ οὐχ ἐδειπνήσατο , φησὶ , ὁ βασιλεὺς , οὐδὲ ἐκαθεύδασεν . Ὅρα πόσον ποιεῖ φῦλτρον . Καὶ τί ; Πρώτον μὲν παρεθράυσαν αὐτὸν λόγῳ · Ὁ Θεὸς ᾧ σὺ λατρεύεις ἐνθελεχώς . Πάλιν αἰτίαν τίθησι δικαίας , δυναμένην αὐτοῦ ἀναστῆσαι τὴν ψυχήν . Καὶ γὰρ ἦν ἴσως ἀκνηχῶς . Εἶτα παραγίνεται ὕμνον ἀναφέρων . Τότε ὁ βασιλεὺς πολὺ ἠγαθύνθη ἐκ’ αὐτῷ · καὶ τὸν Δανιὴλ εἶπερ ἀναγενεῖν ἐκ τοῦ λάκκου . Καὶ ἀνηρέχθη [ 236 ] Δανιὴλ ἐκ τοῦ λάκκου , καὶ πᾶσα διαφθορὰ οὐχ εὑρέθη ἐν αὐτῷ , ὅτι ἐπίστευσε τῷ Θεῷ αὐτοῦ . Καὶ εἶπερ ὁ βασιλεὺς , καὶ ἤγαγον τοὺς ἄνδρας τούς διαβάλλοντας τὸν Δανιὴλ · καὶ εἰς τὸν λάκκον τῶν λέοντων ἐνεβλήθησαν αὐτοῖ , καὶ οἱ υἱοὶ αὐτῶν , καὶ αἱ γυναῖκες αὐτῶν · καὶ οὐχ ἔφθασαν εἰς τὸ ἕδαφος τοῦ λάκκου , ὡς οὐ ἐκυρίευσαν αὐτῶν οἱ λέοντες , καὶ πάντα τὰ ὀστᾶ αὐτῶν ἐλάτουν . Τίνος ἔνεκεν παῖδες καὶ γυναῖκες ἀπόλλυνται ; τί ἥμαρτον οὗτοι ; Ἵσως καὶ αὐτοὶ τοῖς αὐτοῖς ἐκοινώνουν . Εἶδες τῶν πονηρῶν τὴν τιμωρίαν ; εἶδες τῶν δικαίων τὰ ἔπαθλα ; Πάντοθεν παιδεύεσθαι , πάντοθεν οἰκοδομοῦ . Εἶδες ὅτι κλὴν καταλίπει Θεὸς , ἐπὶ χρησίμῳ τοῦτο ποιεῖ . Περιεγένετο πυρός · παριεγένετο θηρίων . Μηνάτε λοιπὸν ἐκτάσεως , διὰ τὸ λέοντες , καὶ παράδειξιν , καὶ λοιπὰ θηρία ; Καθάπερ γὰρ ὀθμοὶ τινες παρὰ τὰς πλευρὰς ἑστῶτες τοῦ Δανιὴλ , ὡσπερ ἐν θεῷ τινὶ καὶ φρικτῷ δικαστηρίῳ τοῦτο ποιούντες · οὕτως οὐχ ἐτόλμησαν διορύξαι τὰς πλευρὰς τοῦ δικαίου . Οὐ γὰρ ἤκουσαν ἐπιτάγματος δικαστοῦ . Ἐπειδὴ δὲ τοὺς ἄλλους ἐδαλον , ἐπιτάξαντος τοῦ Θεοῦ , διέθρεψαν . Καὶ τὰ ὀστᾶ αὐτῶν , φησὶ , ἐλάτουν . Τίς ἠγάλυνο αὐτῶν τὰ στόματα ; τίς τροφῆς παρακειμένης ἀποσχέσθαι ἐκέλευσεν ; ποῖος οὕτω φιλόσοφος ἐγύρασε , ὡς λιμοῦ καλεῦντος , καὶ τῆς λύσεως τοῦ λιμοῦ παρούσης , μὴ ἀν βελῆσαι λύσαι τὸ δεινόν ; Πάλιν διαγράμματα , πάλιν χρέγμια θεῖον , πάλιν ἡ διὰ τῶν ἔργων μαρτυρία .
Lemmas: ἐγώ καί πατρίς ἀρχαῖος ζητέω · καί γάρ εἰμί δήω ζητέω . Πῶς , πανταχοῦ ὁ Θεός εἰμί , καί λέγω ὁ προφήτης · ὁ ἐκτίθημι σύ ἐπίτεξ δυσμός , Κύριος ὄνομα αὐτός · πρός ἀνατολή ἐγώ τρέπω ; ἐκεῖ ὡς ἰατρεῖον εἰμί ὁ ἀρχαῖος . ἄλλος οὐ λαμβάνω αὐτός πάρειμι ; ἀλλά ζητέω . ἐν ἀγίαλωσίᾳ καί ἐγώ ψυχόω , ἀλλά πρίν ἰλθεῖν ὁ Χριστός . τίς δέ ἐνέλκω τρεῖς μείς καιρός ὁ ἡμέρα εἰμί κάμπτω ἐπί ὁ γόνυ αὐτός ; τις γάρ ; οὗτος οὖον θαυμαστός ; Ἄνθρωπος τοσοῦτος κυκλόω φροντίς , καί οὐδέ μικρός ἀναπνέω ἔχω . Ὅρας δέ καί ὁ ἀποστολικός ἐκεῖνος πληρόω · ἐν πᾶς τόπος , φημί , ἐπαίρω ὅσιος χείρ . καί ὅσπερ ὁ Χριστός κελεύω , οὗτος τελέω . καί λείπω , φημί , ὁ θύρα σύ , προσφέρω ὁ [ 235 ] πατήρ σύ . τότε ἀποκρίνω , καί λέγω ἐνώπιος ὁ βασιλεύς · Δανιήλ , ὁ ἀπό ὁ υἱός ὁ αἰχμαλωσία ὁ Ἰουδαῖος , οὐ ὑπάγω ὁ δόγμα σύ , καί περί ὁ ὁρισμός , οὖον τάσσω · καί καιρός τρεῖς ἡμέρα αἰτέω παρά ὁ Θεός αὐτός ὁ αἴτημα . τότε ὁ βασιλεύς , ὡς ὁ ῥῆμα ἀκούω , πολύς λυπέω ἐπίτεξ αὐτός , καί περί ὁ Δανιήλ ἠφωσσατο ὁ ἐξελαύνω αὐτός · καί ὡς πρός δυσμή ἥλιος ἀγωνίζομαι ὁ ἐξελαύνω αὐτός , καί εἰμί ἀγωνίζομαι περί αὐτός . τότε ὁ ἀνήρ ἐκεῖνος παρίστημι · ἐπίτεξ ὁ βασιλεύς , καί λέγω ὁ βασιλεύς · γιγνώσκω , βασιλεύς , ὅτι ὁ δόγμα ὁ Μῆδος καί Πέρσης , ὁ πᾶς ὁρισμός καί στάσις , ὅς εἄν ὁ βασιλεύς ἵστημι , οὖον δεῖ · παραγραφή . τότε ὁ βασιλεύς εἶπον , καί ἄγω ὁ Δανιήλ , καί δίδωμι αὐτός εἰς ὁ λάκκος ὁ λέων . Τάχα τις σύ λέγω , ὅτι οὐχ ἰσχύω αὐτός ἐξελαύνω ; μάλιστα μέν δύναμαι ὁ θεός ποιέω ὁ βασιλεύς δυνατός , ἀλλά ἐπί ὁ κάμπτω ἄγω ὁ ἀθλητής . ἥδομαι ὁ τέλος , οὐ ἄγω ὁ πέρας . οὐδέ ὁ βασιλεύς , εἰμί οὗτος ἦδος ὁ τέλος ἐκδέω , ἀγωνίζομαι εἄν · ἀλλά οὐ ἰσχύω . ἀποδέκτης ὁ προθυμία , συγγνωστός ὁ ἀγωνία . οὕτως ποιέω ; εἰμί ὁ Δανιήλ · ἀλλά ὁ φθόνος οὐδέ ὁ καλός ἀφίημι βλέπω , μᾶλλον δέ βλέπω μέν αὐτός , οὖον ὁ αὐτός ὀφθαλμός . οὖον δεῖ , φημί , οὕτως ἔκλυτος εἰμί ὁ πρᾶγμα , οὐδέ ἀδεῖαλοὺς ὁ νόμος ὁ παρά ἐγώ . ὁ ἔθνος ὅλος οβριζεω . ἐμβάλλω εἰς ὁ λάκκος · ἐπιτίθημι λίθος . καί εἰ ὁ βασιλεύς ὁ Δανιήλ · ὁ Θεός , ὅς σύ λατρεύω ἀνθέλκω , αὐτός ἐξελαύνω σύ . καί ἀρέσκω λίθος νάω , καί ἐπιτίθημι ἐπί ὁ στόμα ὁ λάκκος · καί σφραγίζω ὁ βασιλεύς ὁ δακτύλιος αὐτός , καί ὁ δακτύλιος ὁ μεγιστᾶνες αὐτός , ὅπως μή αλλιωθεω πρᾶγμα ἐν ὁ Δανιήλ . καί ἀπέρχομαι ὁ βασιλεύς εἰς ὁ οἰκίον αὐτός , καί κοιμάω άδειος , καί ἀδέσματα οὐ εἰσφέρω αὐτός , καί ὁ σπεῖρος ἀφίστημι ἀπό αὐτός . ἀναμιμνήσκω ὁ μνημῶνος ὁ Χριστός . ἔνθα ὁ σήμαντρον ἐπιτίθημι ὁ Ἰουδαῖος . εἰμί γάρ μή οὗτος εἰμί , εἶπον εἄν , ὅτι κατά γοητεία ὁ πρᾶγμα γίγνομαι . ἀλλά πανταχοῦ καί παρά ὁ ἐχθρός γίγνομαι , ὑπέρ ἐγώ εἰμί . ἵνα γάρ πλάσις αὐτός ανάλατος πρόφασις , οὗτος γίγνομαι · καί ὁ βασιλεύς τίθημι σημεῖον , ἵνα ἐκεῖνος μή ἐγχέω ὁ ποιέω , ἢ ἐξαιρέω , καί ὁ λέων αἰτιάομαι · ἐκεῖνος δέ τίθημι , ἵνα μή ἔξεστι ὁ βασιλεύς ῥύομαι αὐτός , ἀλλά οὕτως ἀδέκαστος γίγνομαι ὁ ἀφρός . καί οὐ δειπνέω , φημί , ὁ βασιλεύς , οὐδέ καθεύδω . Ὅρας πόσος ποιέω φῦλτρον . καί τίς ; Πρῶτος μέν παραθραύω αὐτός λόγος · ὁ θεός ὅς σύ λατρεύω ἐνθελεχώς . πάλιν αἴτιος τίθημι Δίκαιος , δύναμαι αὐτός ἀνίστημι ὁ Ψυχή . καί γάρ εἰμί ἴσως ἀκνηχῶς . εἶτα παραγίγνομαι ὕμνος ἀναφέρω . τότε ὁ βασιλεύς πολύς ἀγαθύνω ἐπίτεξ αὐτός · καί ὁ Δανιήλ εἰ ἀναγίγνομαι ἐκ ὁ λάκκος . καί ἀνέρχομαι [ 236 ] Δανιήλ ἐκ ὁ λάκκος , καί πᾶς διαφθορά οὐ εὑρίσκω ἐν αὐτός , ὅτι πιστεύω ὁ Θεός αὐτός . καί εἰ ὁ βασιλεύς , καί ἄγω ὁ ἀνήρ ὁ διαβάλλω ὁ Δανιήλ · καί εἰς ὁ λάκκος ὁ λέων ἐμβάλλω αὐτός , καί ὁ υἱός αὐτός , καί ὁ γυνή αὐτός · καί οὐ φθάνω εἰς ὁ ἔδαφος ὁ λάκκος , ὡς οὖον κυριεύω αὐτός ὁ λέων , καί πᾶς ὁ ὀστέον αὐτός λανθάνω . τίς ἐνέλκω παῖς καί γυνή ἀπόλλυμι ; τίς ἁμαρτάνω οὗτος ; ἴσως καί αὐτός ὁ αὐτός κοινωνέω . εἶδον ὁ πονηρός ὁ τιμωρία ; ὁράω ὁ Δίκαιος ὁ ἔπαθλον ; πάντοθεν παιδεύω , πάντοθεν οἰκοδομέω . εἶδον ὅτι κλῆς καταλείπω θεός , ἐπί χρήσιμος οὗτος ποιέω . περιγίγνομαι πῦρ · παραγίγνομαι θηρίον . μένω λοιπός ἔκτασις , διά ὁ λέων , καί παράδειξις , καί λοιπάς θηρίον ; καθά γάρ ὀθμοὶ τις παρά ὁ πλευρά ἵστημι ὁ Δανιήλ , ὡς ἐν θεός τις καί φρικτός δικαστήριον οὗτος ποιέω · οὕτως οὐ τολμάω διορύσσω ὁ πλευρά ὁ Δίκαιος . οὖον γάρ ἀκούω ἐπίταγμα δικαστής . ἐπεί δέ ὁ ἄλλος δαλός , ἐπιτάσσω ὁ Θεός , διατρέφω . καί ὁ ὀστέον αὐτός , φημί , λανθάνω . Τῖς ἀγάλλω αὐτός ὁ στόμα ; τίς τροφή παράκειμαι ἀπέχω κελεύω ; ποῖος οὗτος φιλόσοφος γυρόω , ὡς λιμός καλέω , καί ὁ λύσις ὁ λιμός πάρειμι , μή εἰς βάλλω λύω ὁ δεινός ; πάλιν διάγραμμα , πάλιν χρέγμια θέω , πάλιν ὁ διά ὁ ἔργον μαρτυρία .