joannes-chrysostomus.in-sanctum-barlaam-martyrem pg050_0277.2
γʹ Ἐνταῦθά μοι μετὰ ἀκριβείας προσέβητε πάντες , ἵνα μάθητε , ὅτι εἰ καὶ περιετράπη ἡ δεξιά , οὐκ ἦν ἧττα τὸ γενόμενον τί δήποτε . Ὅτι καθάπερ ἐπὶ τῶν τὰς πλευρὰς καταξαινομένων ἢ καὶ ἑτέρως , πως βασανιζομένων κρίνομεν , οὕτω καὶ ἐνταῦθα δικάζειν χρή . Ἂν μὲν γὰρ ἐνδῶσι καὶ θύσωσι , τὸ ἔγκλημα τῆς ἀσθενείας αὐτῶν γίνεται , ὅτι τὰς ὀδύνας οὐκ ἐνεγκόντες ἔθυσαν · ἂν δὲ ἐγκαρτερήσαντες ταῖς βασάνοις ἀλγήσωσι μὲν ἐφ’ οἷς πάσχωσι , μὴ προδῶσι δὲ τὴν εὐσέβειαν , οὐδεὶς αὐτοὺς ὑπὲρ τῶν ἀλγηδόνων αἰτιᾶται τούτων , ἀλλὰ διὰ τοῦτο μειζόνως αὐτοὺς ἀποδεχόμεθα , καὶ θαυμάζομεν , ὅτι καὶ ὀξυνηθέντες ὑπέμειναν , καὶ οὐκ ἠρνήσαντο . Καὶ ἐνταῦθα τοίνυν , εἰ μὲν οὐκ ἐνεγκὼν ὁ μακάριος Βαρλαὰμ τὰ καίεσθαι ὑπέσχετο θύειν , ἡττήθη · εἰ δὲ αὐτοῦ μὴ ἐνδιδόντος περιετράπη ἡ χείρ , οὐκ ἔστιν ἔγκλημα τοῦτο τῆς γνώμης τοῦ μάρτυρος · οὐ γὰρ τῆς προαιρέσεως ἀσθενούσης , ἀλλὰ τῆς τῶν νεύρων φύσεως κατὰ τὸν ἴδιον τόνον , καὶ ἄκοντος τῆς χειρὸς τοῦ ἁγίου καμπτομένης , ὑπὸ τοῦ πυρὸς τοῦτο συνέβαινεν . Ὥσπερ γὰρ τοῖς ἐαινομένοις τὰς πλευρὰς οὐκ ἐγκαλοῦμεν , ὅτι διαχίζεται αὐτῶν ἡ σὰρξ · μᾶλλον δὲ ἵνα ἐγγύτερον ἀγάγω τὸ παράβεβημα · ὥσπερ τοῖς πυρέττουσι καὶ στωμύροις οὐδείς ἂν μέμφοιτο καμπτομένων αὐτοῖς τῶν χειρῶν · οὐ γὰρ τῆς ἐκείνων βλακείας ἐστὶ τὸ γινόμενον , ἀλλὰ τῆς φλογὸς τοῦ νοσήματος τὴν νοτίδα ἀναλισκούσης καὶ συνελκούσης παρὰ φύσιν λοιπὸν τῶν νεύρων τὴν ἀκολουθίαν · οὕτως οὐδὲ τὸν ἅγιον τοῦτον ἄν τις ἐμέμψατο τῆς χειρὸς περιτραπείσης . Εἰ γὰρ πυρετὸς καὶ ἄκοντος τοῦ κάμνοντος συνέλκειν τὰ μέλη πέφυκε καὶ διαστρέφειν , πολλῷ μᾶλλον ἄνθρακες ἐπικείμενοι δεῖξι , καὶ μὴ ἐνδύντος τοῦ μάρτυρος τοῦτο ἂν εἰργάσαντο . Ἀλλ’ ὅμως οὐκ εἰργάσαντο , ἵνα ἐκ περιουσίας μάθῃς , ὅτι Θεοῦ χάρις ἦν ἡ συμπαροῦσα καὶ ἀλείφουσα τὴν ἀθλητήν , καὶ τὸ τῆς φύσεως ἐλάττωμα διορθουμένη · οὔτε αὐτὴ τὰ ἑαυτῆς ἔπαθε κατὰ τοῦτο , ἀλλ’ ὡς ἐξ ἀδάμαντος πεπηγυῖα ἡ χεὶρ ἐκείνη , οὕτως ἀπερίτρεπτος ἔμενεν . Τίς τότε ὁρῶν οὐκ ἂν ἐθαύμασε ; τίς οὐκ ἂν ἔφριξε ; Διέκυπτον ἄνωθεν ἄγγελοι , ἐθεώρουν ἀρχάγγελοι · λαμπρὸν ἦν τὸ θέατρον , καὶ ὑπερβαῖνον ὄντως τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν . Τίς γὰρ οὐκ ἂν ἐπεθύμησεν ἰδεῖν ἄνθρωπον ἀγωνιζόμενον , καὶ οὐ πάσχοντα τὰ τῶν ἀνθρώπων ; τὸν αὐτὸν θυσιαστήριον , καὶ ἱερεῖον , καὶ ἱερέα γινόμενον ; Διὸ καὶ διπλοῦς ὁ καπνὸς ἀνῄει , ὁ μὲν τοῦ λιβανωτοῦ ἀποτμένου , ὁ δὲ τῆς σαρκὸς τηκομένης · καὶ ἦν ὁ καπνὸς οὗτος ἐκείνου προσηνέστερος , αὕτη δὲ ἡ εὐωδία ἐκείνης βελ ‐
Lemmas: γε ἐνταῦθα ἐγώ μετά ἀκρίβεια προσβαίνω πᾶς , ἵνα μανθάνω , ὅτι εἰμί καί περιτρέπω ὁ δεξιός , οὐ εἰμί ἧσσα ὁ γίγνομαι τίς δήποτε . Ὅτι καθά ἐπί ὁ ὁ πλευρά καταξαίνω ἢ καί ἑτέρως , πως βασανίζω κρίνω , οὕτως καί ἐνταῦθα δικάζω χράω . ἄν μέν γάρ ἐνδίδωμι καί θύω , ὁ ἔγκλημα ὁ ἀσθένεια αὐτός γίγνομαι , ὅτι ὁ ὀδύνη οὐ φέρω θύω · εἄν δέ ἐγκαρτερέω ὁ βάσανος ἀλγέω μέν ἐπί ὅς πάσχω , μή προδίδωμι δέ ὁ εὐσέβεια , οὐδείς αὐτός ὑπέρ ὁ ἀλγηδών αἰτιάομαι οὗτος , ἀλλά διά οὗτος μέγας αὐτός ἀποδέχομαι , καί θαυμάζω , ὅτι καί ὀξύνω ὑπομένω , καί οὐ ἀρνέομαι . καί ἐνταῦθα τοίνυν , εἰμί μέν οὐ φέρω ὁ μακάριος Βαρλαάμ ὁ καίω ὑπισχνέομαι θύω , ἡσσάομαι · εἰμί δέ αὐτός μή ἐνδίδωμι περιτρέπω ὁ χείρ , οὐ εἰμί ἔγκλημα οὗτος ὁ γνώμη ὁ μάρτυς · οὐ γάρ ὁ προαίρεσις ἀσθενέω , ἀλλά ὁ ὁ νεῦρον φύσις κατά ὁ ἴδιος τόνος , καί ἀέκων ὁ χείρ ὁ ἅγιος κάμπτω , ὑπό ὁ πυρός οὗτος συμβαίνω . ὥσπερ γάρ ὁ ἐάω ὁ πλευρά οὐ ἐγκαλέω , ὅτι διαχέω αὐτός ὁ σάρξ · μᾶλλον δέ ἵνα ἐγγύς ἄγω ὁ παράβεβημα · ὥσπερ ὁ πυρέσσω καί στωμυροος οὐδείς ἄν μέμφομαι κάμπτω αὐτός ὁ χείρ · οὐ γάρ ὁ ἐκεῖνος βλακεία εἰμί ὁ γίγνομαι , ἀλλά ὁ φλόξ ὁ νόσημα ὁ νοτίς ἀναλίσκω καί συνέλκω παρά φύσις λοιπός ὁ νεῦρον ὁ ἀκολουθία · οὕτως οὐδέ ὁ ἅγιος οὗτος ἄν τις μέμφομαι ὁ χείρ περιτρέπω . εἰμί γάρ πυρετός καί ἀέκων ὁ κάμνω συνέλκω ὁ μέλος φύω καί διαστρέφω , πολύς μᾶλλον ἄνθραξ ἐπίκειμαι δεῖξις , καί μή ἐνδύω ὁ μάρτυς οὗτος ἄν ἐργάζομαι . ἀλλά ὅμως οὐ ἐργάζομαι , ἵνα ἐκ περιουσία μανθάνω , ὅτι θεός χάρις εἰμί ὁ συμπάρειμι καί ἀλείφω ὁ ἀθλητής , καί ὁ ὁ φύσις ἐλάττωμα διορθόω · οὔτε αὐτός ὁ ἑαυτοῦ πάσχω κατά Τοῦτος , ἀλλά ὡς ἐκ ἀδάμας πήγνυμι ὁ χείρ ἐκεῖνος , οὕτως ἀπερίτρεπτος μένω . Τῖς τότε ὁράω οὐ ἄν θαυμάζω ; τίς οὐ ἄν φρίσσω ; δικυπτω ἄνωθεν ἄγγελος , θεωρέω ἀρχάγγελος · λαμπρός εἰμί ὁ θέατρον , καί ὑπερβαίνω ὄντως ὁ ἀνθρώπινος φύσις . Τῖς γάρ οὐ ἄν ἐπιθυμέω ὁράω ἄνθρωπος ἀγωνίζομαι , καί οὐ πάσχω ὁ ὁ ἄνθρωπος ; ὁ αὐτός θυσιαστήριον , καί ἱερεῖον , καί ἱερεύς γίγνομαι ; Διὸ καί διπλόος ὁ καπνός ἀνέρχομαι , ὁ μέν ὁ λιβανωτός ἀποτέμνω , ὁ δέ ὁ σάρξ τήκω · καί εἰμί ὁ καπνός οὗτος ἐκεῖνος προσηνής , οὗτος δέ ὁ εὐωδία ἐκεῖνος Βέλ ‐