joannes-chrysostomus.in-sanctos-petrum-et-heliam-sp pg050_0326.1
οὐ θέλεις ὡς τῷ δούλῳ οὕτω καὶ τῷ Δεσπότῃ τὴν ἰσομερίαν χαρίσασθαι ; Οὐχ ἔχεται ἐκεῖνος , οὐδὲ παρακαλεῖ , ἀλλὰ λέγων ἀληθείας προδιδάκι , καὶ τὸν οὐρανὸν ἐκλείπειν . Ἔξει πρῶτον , Ἠλία . Ἄλλα τί Ἠλίας ; Οἶδα τὸν ἐμὸν Δεσπότην , ὅτι ὑπακούει μοι · ἀπὸ γὰρ ζήλου τοῦτο ποιοῦ . Ἡ καινὸν καὶ παραδόξον πρᾶγμα τιν · εἰκὲ Δεσπότην ὑπὸ εὐνοίας δούλου νενικημένον ; Καὶ γὰρ ὁ Ἠλίας ἀπὸ ζήλου πολλοῦ τοῦτο ἐποίησεν . Ἐθελε γὰρ πολλὰ ἄτοπα γινόμενα · ἐθελε πορρείαν μετὰ πολλῆς τῆς κακίας πολυτευομένην a . Νῦς γὰρ ἦν , δι' ὃ καὶ κατέχει τὴν οἰκουμένην ἅπασαν νεφελὴ πυκνοτάτη ἐκάλυπτε τὰ σύμπαντα . Πάντες γὰρ προέκοπτον ἐπὶ τὸ κακὸν · οἰκουμενικὴν ἦν ναυάγιον , οὐχ ὀδάτων , ἀλλὰ ἀπελγίας · ἀστροσύνη ἐκποδῶν , καὶ ἀκολασία ἐπολιμεῖτο · ἀρετὴ ἐδιώκετο , καὶ κακία ἐνηδρύμετο · βουνοὶ καὶ ὄρη , καὶ νάπαι , καὶ ὀδοί , καὶ ταμεία καὶ ὁ ἀὴρ ἐλμύνετο · ὁ δὲλιος ἐκαπνίζετο , ἡ γῆ οὐμίνετο , ὁ οὐρανὸς ἐξουθενεῖτο , ἡ κτίσις , πᾶσα ἀνέσει ἀπὸ εἰδωλολατρίας · ὡς · ἐν νυκτὶ πάντες περιεπάτουν , οὐδενὶ προσέχουν · τῶν κτισμάτων , λίθον ἐθέλουν , καὶ ὡς θεὸν προσεκύνουν · ξύλον ἐθέλουν , καὶ τοῦτο ὁμοίως θεὸν ἐνομίζον . Νῦς αὐτοὺς εἶχε πυκνοτάτη · τὴν κτίσιν ἐθέλουν , καὶ τοὺς κτίσας μαι προσεκύνουν . Ἠλίας μόνος ἦν τὸν λόγον ἔχων τῆς ἀρετῆς , καθάπερ ἐπὶ χορῆς ὁρως , τῆς φιλοσοφίας καθεδρόμενος καὶ ἀκούν , μόνος μὲν ἔχων τὸν λόγον τῆς εὐσεβείας , οὐδὲνα δὲ ὀφελεῖ τῷ φωτισμῷ διὰ τὸ κάρω αὐτοὺς κατακλεῖσθαι , καὶ εἰδωλολατρείᾳ αὐτοὺς κατέχεσθαι . Ἐμαίνετο οὖν ὁ Ἠλίας , ἐπείχετο · ὀδύρετο , ῥήματα ἐλάλει , οὐδεὶς ἤκουε · παρεκάλει , οὐδεὶς ἠνέχγετο · λοιπὸν ἀπὸ ζήλου προσαναγεῖν αὐτοὺς θελεῖ κ.λ . παιδεύσαι , ἵνα κἂν οὕτω τῷ λυμῷ τηχομένοι ἐπὶ τὸν Δημιουργὸν τῇ εὐχῇ φθέγξωνται , ἵνα ὁ λυμὸς ὑποδύαι · αὐτοὶ γένηται εὐσεβείας . Ἄλλ' οὐδὲν δύναται αὐτοὺς , φησὶ , παιδεύσαι ὁ λυμός · οὕτω γὰρ πανταχόθεν στενοῦμενοι · ἐπὶ τὸν πάντων κτίστην χορηγοῦσι . Τί οὖν Ἠλίας ; Ζῇ , φησὶν , Κύριος , εἰ δόξει ὑστὸς , εἰ μὴ διὰ στόματός μου . Ἐξῆλθεν ὁ λόγος τοῦ προφήτου , καὶ εὐθὺς ὁ ἀὴρ μετεβλήθη , ὁ οὐρανὸς χαλκεῖ ἐγένετο , οὐ τὴν φύσιν μεταβαλὼν , ἀλλὰ τὴν ἐνέργειαν χαλινούσης αὐθὶς τῆς στοιχείας μετασχηματίζετο . Ἐνέπασεν ὁ λόγος τοῦ προφήτου , καθάπερ πυρετὸς , εἰς τὰς λαγόνας τῆς γῆς , καὶ πάντα εὐθὺς ἐξηραίνετο , πάντα ἐρημοῦτο , πάντα ἐξηραίνετο · ἐθέλουν εὐθὺς βοτάνας ἐξηρανομένας , καὶ φυτά , καὶ δένδρα κάρπιμα καὶ ἀκαρπα , τὰ ἐν πεδίῳς , τὰ παρὰ θαλάσσαν · πάντα ἀθρόως ἐξηραίνετο , πᾶσαν ἐμψυχὸν ἑλικίαν ἀφανιζομένην , ὀδυρομένων παίδων καὶ κλαυθμὸν μητέρων , καὶ ἀπογυνισιῶν πολλῶν . Εἰς λόγος τοῦ προφήτου [ 734 ] ἐξῆλθεν , καὶ βλέπε πᾶσα εἰργάσατο . Πάντα τοίνυν ἀπέδησεν , τὰ θηρία , τὰ κτήνη , τὰ παῖδια , οἱ ἄνθρωποι , τὰ ζῷα , τὰ πετεινά · πάντα · οἰκουμενικὸν ναυάγιον ἦν , καὶ τὴν συμφορὰν πᾶσαν ὁμοῦ κατέλαβε τὴν γῆν · οὐδεὶς ἀνεσώζετο , ἀλλὰ πάντες ἀπὸ τῆς ἀδροχίας ἀπέδησεν , καὶ τὰ φυτὰ ἐξηραίνετο , πηγαί , ποταμοί , λίμναι , καὶ πάντα ἀπλῶς ἀπώλοντο . Οἰκουμενικὸν ναυάγιον κατέχει πᾶσαν τὴν οἰκουμένην , οὐ δι' ὕδατο · , ἀλλὰ δι' ἀδροχίας · ὁ οὐρανὸς ἐδόδετο , καὶ λοιπὸν ἐπέπεσε , καὶ τὴν φύσιν ὅλην μετέβαλε . Πάντα οὖν ἀπέθανε θεληθὲν ὀργῇ καὶ ἀπώλετο · οὐκ ἐμαλε δι τῷ Ἠλίᾳ παρὸν οὐδὲν · ἐμέθυσ γὰρ τῷ ζήλῳ . Πᾶσα οὖν ἅυρος ἑλικία ἀτελεύτα . Τί ποιεῖς , Ἠλία ; Ἔστω , οἱ νεανίσκοι
Lemmas: οὐ θέλω ὡς ὁ δοῦλος οὕτως καί ὁ Δεσπότη ὁ ἰσομερία χαρίζομαι ; οὐχ ἔχω ἐκεῖνος , οὐδέ παρακαλέω , ἀλλά λέγω ἀλήθεια προδιδάκι , καί ὁ οὐρανός ἐκλείπω . ἔξειμι πρῶτος , Ηλίας . Ἀλλᾶ τίς Ἠλίας ; Οἶδα ὁ ἐμός δεσπότης , ὅτι ὑπακούω ἐγώ · ἀπό γάρ ζῆλος οὗτος ποιέω . ὁ καινός καί παράδοξος πρᾶγμα τεῖς · ἵημι δεσπότης ὑπό εὔνοια δοῦλος νικάω ; καί γάρ ὁ Ἠλίας ἀπό ζῆλος πολύς οὗτος ποιέω . ἐθέλω γάρ πολύς ἄτοπος γίγνομαι · ἐθέλω πορεία μετά πολύς ὁ κακία πολιτεύω a . Νῦς γάρ εἰμί , διά ὅτι καί κατέχω ὁ οἰκουμένη ἅπας νεφέλη πυκνός καλύπτω ὁ σύμπας . Παντές γάρ προκόπτω ἐπί ὁ κακός · οἰκουμενικός εἰμί ναυάγιον , οὐ ὁδάω , ἀλλά ἀπελγίας · ἀστροσύνη ἐκποδόω , καί ἀκολασία ἐπολιμεῖτο · ἀρετή διώκω , καί κακία ἐνηδρύμετο · βουνός καί ὄρος , καί νάπη , καί ὁδός , καί ταμεία καί ὁ ἀήρ λύνω · ὁ Δέλιος καπνίζω , ὁ γῆ ουμινετος , ὁ οὐρανός ἐξουθενέω , ὁ κτίσις , πᾶς ἄνεσις ἀπό εἰδωλολατρία · ὡς · ἐν νύξ πᾶς περιπατέω , οὐδείς προσέχω · ὁ κτίσμα , λίθος θέλω , καί ὡς θεός προσκυνέω · ξύλον θέλω , καί οὗτος ὅμοιος θεός νομίζω . Νῦς αὐτός ἔχω πυκνός · ὁ κτίσις θέλω , καί ὁ κτίζω μής προσκυνέω . Ἠλίας μόνος εἰμί ὁ λόγος ἔχω ὁ ἀρετή , καθά ἐπί Χόρης ὁράω , ὁ φιλοσοφία καθεδρόμενος καί ακούω , μόνος μέν ἔχω ὁ λόγος ὁ εὐσέβεια , οὐδείς δέ ὀφείλω ὁ φωτισμός διά ὁ κάρος αὐτός κατακλείω , καί εἰδωλολατρία αὐτός κατέχω . μαίνομαι οὖν ὁ Ἠλίας , ἐπέχω · ὀδύρομαι , ῥῆμα λαλέω , οὐδείς ἀκούω · παρακαλέω , οὐδείς ἀνέχω · λοιπός ἀπό ζῆλος προσανάγω αὐτός ἐθέλω κ.λ . παιδεύω , ἵνα κἀν οὕτως ὁ λυμός τήκω ἐπί ὁ Δημιουργός ὁ εὐχή φθέγγομαι , ἵνα ὁ λυμός ὑποδύω · αὐτός γίγνομαι εὐσέβεια . ἄλλος οὐδείς δύναμαι αὐτός , φημί , παιδεύω ὁ λυμός · οὕτως γάρ πανταχόθεν στενόω · ἐπί ὁ πᾶς κτίστης χορηγέω . Τι οὖν Ἠλίας ; ζάω , φημί , κύριος , εἰμί δοκέω ὕστερος , εἰμί μή διά στόμα ἐγώ . ἐξέρχομαι ὁ λόγος ὁ προφήτης , καί εὐθύς ὁ ἀήρ μεταβάλλω , ὁ οὐρανός χαλκεύς γίνομαι , οὐ ὁ φύσις μεταβάλλω , ἀλλά ὁ ἐνέργεια χαλινόω αὐθίς ὁ Στοιχεία μετασχηματίζω . ἐμπάσσω ὁ λόγος ὁ προφήτης , καθά πυρετός , εἰς ὁ λαγών ὁ γῆ , καί πᾶς εὐθύς ξηραίνω , πᾶς ἐρημόω , πᾶς ξηραίνω · θέλω εὐθύς βοτάνη ἐξαιρέω , καί φυτόν , καί δέντρο κάρπιμος καί ἄκαρπος , ὁ ἐν πέδιος , ὁ παρά θάλασσα · πᾶς ἀθρόος ξηραίνω , πᾶς ἐμψύχω ἑλικίας ἀφανίζω , ὀδύρομαι παῖς καί κλαυθμός μήτηρ , καί ἀπογίγνομαι πολύς . Καπετώλιον λόγος ὁ προφήτης [ 734 ] ἐξέρχομαι , καί βλέπω πᾶς ἐργάζομαι . Πάν τοίνυν ἀποδέω , ὁ θηρίον , ὁ κτῆνος , ὁ παιδιά , ὁ ἄνθρωπος , ὁ ζῷον , ὁ πετεινός · πᾶς · οἰκουμενικός ναυάγιον εἰμί , καί ὁ συμφορά πᾶς ὁμοῦ καταλαμβάνω ὁ γῆ · οὐδείς ἀνασῴζω , ἀλλά πᾶς ἀπό ὁ αδροχιος ἀποδέω , καί ὁ φυτόν ξηραίνω , πηγή , ποταμός , λίμνη , καί πᾶς ἀπλόος ἀπόλλυμι . οἰκουμενικός ναυάγιον κατέχω πᾶς ὁ οἰκουμένη , οὐ διά ὕδω · , ἀλλά διά αδροχιος · ὁ οὐρανός δίδωμι , καί λοιπός ἐπιπίπτω , καί ὁ φύσις ὅλος μεταβάλλω . Πάν οὖν ἀποθνῄσκω θέλω ὀργή καί ἀπόλλυμι · οὐ μαλέω διά ὁ Ἠλίας πάρειμι οὐδείς · μεθύω γάρ ὁ ζῆλος . πᾶσα οὖν ἅυρος ἑλικίας ατέλευτος . τις ποιέω , Ηλίας ; ἔστω , ὁ νεανίσκος