joannes-chrysostomus.in-psalmum-100-sp pg055_0621.3
α΄ Πάλιν ἡμῖν , ἀγαπητοί , πνευματικῶς ἀδεινὸ μακάριος Δαβὶδ ὁ προφήτης παρακαλεῖται · πλὴν τὸ καλὸν ἄσμα μελωδεῖν ἡμᾶς ὁμοφρόνως παρασκευάζει · πλὴν τὸ πνευματικὸν καὶ ἐπουράνιον μέλος · προβαλλόμενος , πνευματικῶς ἡμᾶς διὰ τῆς ὀψὸς ἀπεργάζεται . Πνεύματι γὰρ ἀγίῳ τὴν μελωδίαν ποιοῦμενος , καὶ ὡςπερ κιθάρᾳ ἐμαυτὸν καὶ λογικὴ ὑπὸ τοῦ ἀγίου Πνεύματος ἀναχρυσούμενος , πνευματικῶς καὶ ἡμᾶς ἀδειν κατὰ πάντα διδάσκει . Ἀδεῖ δέ , οὐ τέραμα καὶ θοῦναι τὰ ὑπὸ προθέμενος , ἀλλὰ εὐφραίνει καὶ ωφελεῖται τὴν διάνοιαν βουλόμενος . Οὐδὲ γὰρ ὧς ἀκοῦς μόνον ἵστησι τὰ ἀδόμενα , ἀλλὰ καὶ ὡς ψυχῆς παραπέμπει τὰ λεγόμενα · Ἀκοὴ μὲν γὰρ παραδίδωσι πρὸς παιδεύειν καὶ γνῶσιν τῆς ἀληθείας , ψυχὴ δὲ ἐντίθεται πρὸς ἀσφάλειαν καὶ βεβαιώσειν τῆς σωτηρίας . Ἀδεῖ γὰρ τὸ ἄσμα , οὐ ψιλῶς ῥήμασι τὰς λέξεις προφερόμενος , ἀλλὰ ωφελίμοις τῶν ἀδόντων τὸν βίον ἐπανορθούμενος . Οὐδὲ γὰρ βιωτικῶν ἢ κοσμικῶν τὸ ἄσμα τοῦτο , ἀλλὰ θεϊκὸν καὶ πνευματικόν , καὶ πάσης κοσμικότητος πεπληρωμένον . Τὰ μὲν γὰρ βιωτικὰ ἄσματα , καὶ αἱ τοῦ κόσμου μελῳδίαι ἀπῴκουσι τὴν ἀκοήν , καὶ ἀπατῶσι τὴν διάνοιαν , μαχρὰν ἀπάγουσι τῆς ωφελείας , εἰς ἐπιθυμίας καθέλκουσι τῆς ἀπωλείας . Αἰσχρῶν γὰρ ῥημάτων ἀνάπλεον τυγχάνουσι , καὶ ἀθέσμων ὁρέξεων ὁμιλεῖ · καθέστηκαί , πρὸς τὴν τῶν ἀξομένων ἡδυπάθειαν , καὶ πρὸς τὴν ἐκλύσιν τῆς μελωδίας , ἐκθολύνουσι τὴν ψυχὴς τὴν ἀνδρείαν , καὶ συνελκοῦσι τὴν τοῦ σώματος εὐγένειαν . Τὰ δὲ ἐπουράνια , καὶ ἐκ Πνεύματος ἁγίου ἔχοντα τὴν γαρτίαν , πρὸς τὴν τῶν ῥημάτων εὐταξίαν καὶ πρὸς τὴν τῶν νοημάτων εὐκοσμίαν εἰς τάξιν ἄγοντα τὴν διάνοιαν , κοσμῶσι καὶ τὴν ψυχὴν ἀπεργάζεται . Συγκινούμενη γὰρ ἡ ψυχὴ τοῖς λαλουμένοις , καὶ συνεπινεύουσα τοῖς νοουμένοις , ἐκεῖ φέρεται τὴν ξέν , ἔνθα καὶ ἡ λέξις ἐφέλκεται τὸ κινητικὸν ὄργανον τῆς τοῦ πνεύματος μελωδίας . Τοιαύτης οὖν οὐσης τῆς ἐν τῷ ἁγίῳ δυναμῶς , καὶ τῆς πνευματικῆς ὑπαρχούσης τῆς ἐν τῇ μελωδίᾳ ἐνεργείας , φέρε δὴ θεασώμεθα , τί περιέχει καὶ τὸ σήμερον ἡμῖν ὑπαναγνωσθὲν μελῳδία τῆς προφητείας . Τὸ οὖν φησιν , Ἐλεεὼν καὶ κρίσιν ψυχωμὶ σοί , Κύριε , Πλιν ὑψελίμων , ἀγαπητοί , καὶ σωτήριον τὸ ἄσμα τοῦτο , ἐξ ἐλέους καὶ κρίσεως τὴν ἀρχὴν ποιούμενον . Τὸ μὲν γὰρ [ ὁδὴ ] ἐπιδείκνυσι τὴν ἀφθονίαν τῆς τοῦ θεοῦ φιλανθρωπίας , τὸ δὲ τὴν μεγάλην αὐτοῦ εἰς ἡμᾶς γεγεννημένην εὐεργεσίαν . Σημαίνει μὲν γὰρ τὸ ἔλεος τὴν ἐκ χειρὸς εἰς ἀνθρώπους γεγεννημένην εὐδοκίαν · Ἀδὴ γὰρ ἐν ἡγίστοις θεῷ , καὶ ἐπὶ τῆς εἰρήνης , ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία · ἡ δὲ κρίσις τὴν ἀνωθεν προσωρισμένην σωτηρίαν · Ὁς γὰρ προέφθισεν , τοῦτοίς καὶ ἐκάλεσεν · οὓς δὲ ἐκάλεσεν , τούτους καὶ ἐδικαιώσεν . Ἐφανὴς γὰρ ὁ ἀγαθὸς θεὸς ἐλεεῖ καὶ φιλανθρωπεῖ σῶσαι τοὺς ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας ἀπολλυμένους . Τοῦτο οὖν κατανοήσας ὁ προφήτης χρηστούς , διδάσκων ἡμᾶς διὰ τοῦ ἁγίου , ἀδελείσιν ποιείσθαι τὴν εὐχαριστίαν , λέγων · Ἐλεεὼν καὶ κρίσιν ψυχωμὶ σοί , Κύριε . Σημαίνει δὲ καὶ ἔτερον , καὶ κατὰ διάνοιαν προφητεύσας , καὶ Πνεύματι ἀγίῳ τὰ μέλλοντα ὡς παρόντα ἐκδηλοῦμενος . Θεωρῶν γὰρ τὴν δικαίαν κρίσιν τοῦ θεοῦ , τὴν ἐπὶ τὸν ἀπίστον λαὸν τῶν Ἰουδαίων γεγεννημένην , τὴν μὴ δεξαμένων τὸν ὑπὸ τοῦ νόμου καὶ τῶν προφητῶν χρηστούμενον , δικαίως μὲν δι’ ἀπιστίαν τιμωρούμενον , δικαίως δὲ καὶ ἐκ τῆς ἑαυτοῦ ἐπαγγελίας ἀποστερούμενον · ὁρῶν δὲ καὶ τὸν ἐξ ἐθνῶν λαὸν ἐν ἐλέει σωζόμενον , διὰ τὸ εὐπειθὲς πρὸς τὸν Δεσπότην ὑπακοὴν τε καὶ πίστειν , προαναφωνεῖ , ἰδεῖν φωνὴ καὶ γλυκεῖα τὴν ἀγαθότητα τοῦ Δεσπότου τοῖς πᾶσι παρατιθέμενος · ἰν’ ἕκαστος ἐπὶ γλώσσης φέρων τὸ ἄσμα , καὶ ἡδυφώνως ἀναφερόμενος τὴν ἐν τῷ ἁγίῳ μελωδίαν , ἀειμνήμενον ἔχῃ τῆς Δεσποτικῆς εὐεργεσίας τὴν χάριν . Ἐλεεὼν , φησίν , καὶ κρίσιν ψυχωμὶ σοί , Κύριε . Καλὸν οὖν καὶ ἡμᾶς ἀδειν ἀδελείσθαι τὸ ἄσμα τοῦτο , ἐν ὧν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ εὐχάριστοι γεννώμεθα περὶ τῆς εὐεργεσίας σοί , καὶ τὸν ἐαυτῶν βίον διορθώσωμεν , ἐλεεῖν καὶ κρίνειν τὰ πάντα διαπραττόμενοι . Ποιεῖς · γὰρ , φησίν , ἔλεον καὶ κρίσιν ἐν μέσῳ τῆς γῆς · Ἀδὸν ἔλεον · ὁδὲ οὐ θυσίαν , λέγει Κύριος . Ἀλλὰ καὶ , Ἐλεεὼν , φησίν , ποιεῖτε ἐμὲ πρὸς τὸν πλησίον αὐτοῦ , καὶ κρίμα δικαίου παρευθύστε , ὅτι ἐν τούτοις τὸ θέλημά μου , λέγει Κύριος . Ἐὰν γὰρ οὕτω πορευώμεθα , καὶ ἐν τούτοις ἀναστρεφώμεθα , λέξομεν καὶ ἡμεῖς μετὰ παρρησίας · Ἀδὸν τες , Ἐλεεὼν καὶ κρίσιν ψυχωμὶ σοί , Κύριε . Καὶ ἵνα μάθῃς , ἀγαπητέ , ὅτι ταῦτα τοῦτο ἔχει τὸν τρόπον , κατανόησον τὴν τῶν γεγραμμένων ἀκολουθίαν , καὶ εὐρήσεις τὴν τῶν εἰρημένων ἀληθείαν . Ἐπιφέρει γὰρ εὐθὺς · Ἐὰν ἴδω , καὶ συνήσω ἐν ὀφθαλμοῖς · πότε ἥξεις πρὸς με ; Ὁρῶς ὡς διορθωσάμενος τὸν ἐαυτοῦ βίον , καὶ πα -
Lemmas: Α΄ πάλιν ἐγώ , ἀγαπητός , πνευματικός ἀδεινὸ μακάριος Δαυίδ ὁ προφήτης παρακαλέω · πλήν ὁ καλός ἄσμα μελῳδέω ἐγώ ὁμόφρων παρασκευάζω · πλήν ὁ πνευματικός καί ἐπουράνιος μέλος · προβάλλω , πνευματικός ἐγώ διά ὁ ὄψος ἀπεργάζομαι . πνεῦμα γάρ ἅγιος ὁ μελῳδία ποιέω , καί ὡς κιθάρα ἐμαυτοῦ καί λογικός ὑπό ὁ ἅγιος πνεῦμα ἀναχρυσόω , πνευματικός καί ἐγώ ᾁδω κατά πᾶς διδάσκω . ἀείδω δέ , οὐ τέραμα καί θοῦς ὁ ὑπό προτίθημι , ἀλλά εὐφραίνω καί ὠφελέω ὁ διάνοια βούλομαι . οὐδέ γάρ ὅς ἄκος μόνος ἵστημι ὁ ἀείδω , ἀλλά καί ὡς ψυχή παραπέμπω ὁ λέγω · ἀκοή μέν γάρ παραδίδωμι πρός παιδεύω καί γνῶσις ὁ ἀλήθεια , ψυχή δέ ἐντίθημι πρός ἀσφάλεια καί βεβαιόω ὁ σωτηρία . ἀείδω γάρ ὁ ἄσμα , οὐ ψιλός ῥῆμα ὁ λέξις προφέρω , ἀλλά ὠφέλιμος ὁ ἀείδω ὁ βίος ἐπανορθόω . οὐδέ γάρ βιωτικός ἢ κοσμικός ὁ ἄσμα οὗτος , ἀλλά θεικός καί πνευματικός , καί πᾶς κοσμικότητα πληρόω . Τά μέν γάρ βιωτικός ἄσμα , καί ὁ ὁ κόσμος μελῳδία ἀποικέω ὁ ἀκοή , καί ἀπατάω ὁ διάνοια , Μαχράν ἀπάγω ὁ ὠφέλεια , εἰς ἐπιθυμία καθέλκω ὁ ἀπώλεια . Αἴσχρων γάρ ῥῆμα ἀνάπλεος τυγχάνω , καί ἄθεσμος ὄρεξις ὁμιλέω · καθίστημι , πρός ὁ ὁ ἄγω ἡδυπάθεια , καί πρός ὁ ἔκλυσις ὁ μελῳδία , εκθολυνους ὁ ψυχή ὁ ἀνδρεία , καί συνέλκω ὁ ὁ σῶμα εὐγένεια . Τά δέ ἐπουράνιος , καί ἐκ πνεῦμα ἅγιος ἔχω ὁ γαρτίαν , πρός ὁ ὁ ῥῆμα εὐταξία καί πρός ὁ ὁ νόημα εὐκοσμία εἰς τάξις ἄγω ὁ διάνοια , κοσμέω καί ὁ ψυχή ἀπεργάζομαι . συγκινέω γάρ ὁ ψυχή ὁ λαλέω , καί συνεπινεύω ὁ νοέω , ἐκεῖ φέρω ὁ ξένος , ἔνθα καί ὁ λέξις ἐφέλκω ὁ κινητικός ὄργανον ὁ ὁ πνεῦμα μελῳδία . τοιοῦτος οὖν εἰμί ὁ ἐν ὁ ἅγιος δυναμῶς , καί ὁ πνευματικός ὑπάρχω ὁ ἐν ὁ μελωδία ἐνέργεια , φέρω δή θεάομαι , τίς περιέχω καί ὁ σήμερον ἐγώ ὑπαναγιγνώσκω μελῳδία ὁ προφητεία . Τέ οὖν φημί , ἐλεέω καί κρίσις ψυχάω σύ , κύριος , Πλιν ὑψελίμων , ἀγαπητός , καί σωτήριος ὁ ἄσμα οὗτος , ἐκ ἔλεος καί κρίσις ὁ ἀρχή ποιέω . Τέ μέν γάρ [ ὁδή ] ἐπιδείκνυμι ὁ ἀφθονία ὁ ὁ θεός φιλανθρωπία , ὁ δέ ὁ μέγας αὐτός εἰς ἐγώ γεννάω εὐεργεσία . σημαίνω μέν γάρ ὁ ἔλεος ὁ ἐκ χείρ εἰς ἄνθρωπος γεννάω εὐδοκία · ᾍδης γάρ ἐν ἥγιστος θεός , καί ἐπί ὁ εἰρήνη , ἐν ἄνθρωπος εὐδοκία · ὁ δέ κρίσις ὁ ἄνωθεν προσορίζω σωτηρία · ὅς γάρ προφθιω , οὗτος καί καλέω · ὅς δέ καλέω , οὗτος καί δικαιόω . φαίνω γάρ ὁ ἀγαθός θεός ἐλεέω καί φιλανθρωπέω σῴζω ὁ ὑπό ὁ ἁμαρτία ἀπόλλυμι . Τοῦτης οὖν κατανοέω ὁ προφήτης χρηστός , διδάσκω ἐγώ διά ὁ ἅγιος , ἀδελείσιν ποιέω ὁ εὐχαριστία , λέγω · ἐλεέω καί κρίσις ψυχάω σύ , κύριος . σημαίνω δέ καί ἕτερος , καί κατά διάνοια προφητεύω , καί πνεῦμα ἅγιος ὁ μέλλω ὡς πάρειμι ἐκδηλόω . θεωρός γάρ ὁ δίκαιος κρίσις ὁ θεός , ὁ ἐπί ὁ ἄπιστος λαός ὁ Ἰουδαῖος γεννάω , ὁ μή δέχομαι ὁ ὑπό ὁ νόμος καί ὁ προφήτης χρηστουμενω , δίκαιος μέν διά ἀπιστία τιμωρέω , δίκαιος δέ καί ἐκ ὁ ἑαυτοῦ ἐπαγγελία ἀποστερέω · ὁράω δέ καί ὁ ἐκ ἔθνος λαός ἐν ἔλεος σῴζω , διά ὁ εὐπειθής πρός ὁ δεσπότης ὑπακοή τε καί πιστέω , προαναφωνέω , ὁράω φωνή καί γλυκύς ὁ ἀγαθότης ὁ Δεσπότου ὁ πᾶς παρατίθημι · ἵνα ἕκαστος ἐπί γλῶσσα φέρω ὁ ἄσμα , καί ἡδύφωνος ἀναφέρω ὁ ἐν ὁ ἅγιος μελῳδία , ἀειμνήμενον ἔχω ὁ δεσποτικός εὐεργεσία ὁ χάρις . ἐλεέω , φημί , καί κρίσις ψυχάω σύ , κύριος . Καλός οὖν καί ἐγώ ᾁδω αδελειεπομαι ὁ ἄσμα οὗτος , ἐν ὅς ἐπί ὁ αὐτός εὐχάριστος γεννάω περί ὁ εὐεργεσία σύ , καί ὁ ἑαυτοῦ βίος διορθόω , ἐλεέω καί κρίνω ὁ πᾶς διαπράσσω . ποιέω · γάρ , φημί , ἔλεος καί κρίσις ἐν μέσος ὁ γῆ · ἁνδάνω ἔλεος · ὁδός οὐ θυσία , λέγω κύριος . ἀλλά καί , ἐλεέω , φημί , ποιέω ἐγώ πρός ὁ πλησίος αὐτός , καί κρίμα δίκαιος παρευθύνω , ὅτι ἐν οὗτος ὁ θέλημα ἐγώ , λέγω κύριος . ἐάν γάρ οὕτως πορεύω , καί ἐν οὗτος ἀναστρέφω , λέγω καί ἐγώ μετά παρρησία · ἁνδάνω αἱρέω , ἐλεέω καί κρίσις ψυχάω σύ , κύριος . καί ἵνα μανθάνω , ἀγαπητός , ὅτι οὗτος οὗτος ἔχω ὁ τρόπος , κατανοέω ὁ ὁ γράφω ἀκολουθία , καί εὑρίσκω ὁ ὁ λέγω ἀλήθεια . ἐπιφέρω γάρ εὐθύς · ἐάν ὁράω , καί συνίημι ἐν ὀφθαλμός · πότε ἥκω πρός ἐγώ ; ὁράω ὡς διορθόω ὁ ἑαυτοῦ βίος , καί πῃ -