joannes-chrysostomus.in-principium-actorum-homiliae-1-4 pg051_0133.2
Πλὴν ὅπως ἂν ὁ ἔλεγχος κινητᾷ , μέγα ἀγαθὸν τὸ δύνασθαι φέρειν ἐλέγχους καὶ ἐγκλήματα , καὶ μὴ ἐκθριούσθαι . Ὁ γὰρ μισῶν ἐλέγχους , ἀδρῶν ἐστι , φησίν . Οὐχ ἕκπα , τοιούδε ἢ τοιούδε ἐλέγχους , ἀλλ’ ἀπλῶς , ἐλέγχους . Εἰ μὲν γὰρ δικαίως ἐνεκάλεσεν ὁ φίλος , διορθῶσαι τὸ ἁμάρτημα · εἰ δὲ ἀδύτως ἐμέμφατο , τέως ἐπαίνεσον αὐτὸν τῆς γνώμης , ἀπόθεσαι τὸν σκωπὸν , χάριν ὁμολόγησον τῆς φιλίας · ἀπὸ γὰρ τοῦ σφόδρα φιλεῖν τὸ ἐγκαλεῖν γίνεται . Μὴ δυσχραινώμεν ἐλεγχόμενοι . Καὶ γὰρ μεγάλη δυνάμει τοῦτο τὴν ζωὴν τὴν ἡμετέραν , εἰ γίνοιτο παρὰ πάντων , εἰ καὶ ἐλέγχομεν τοὺς ἁμαρτάνοντας , καὶ ἁμαρτάνοντες φέρομεν τοὺς ἐλέγχους εὐχάρως · δ-ε · γὰρ ἐπὶ τῶν τραυμάτων ἐστὶ τὰ φάρμακα , τοῦτο ἐπὶ τῶν ἁμαρτημάτων οἱ ἐλέγχοι · ὥσπερ οὖν ὁ τὰ φάρμακα [ 117 ] διακρουόμενος , ἀνῴησε , οὕτω καὶ ὁ τοὺς ἐλέγχους μὴ καταδεχόμενος , ἀδρῶν . Ἄλλ’ ἐκθριούσονται πολλοὶ πολλάκις , πρὸς αὐτοὺς ἐνιοῦντες καὶ λέγοντες · Σοφὲς , φησίν , ἐγὼ καὶ συνετὸς τοῦ δεῦρο · ἀνέχομαι · οὐχ εἰδὼς , ὅτι τοῦτο αὐτὸ ἐσχάτη · ἀνόσια τε-κμήριον . Εἴδορ γὰρ , φησίν , ἄνθρωπον δοκοῦντα σοφὸν εἶναι παρ’ ἑαυτῷ , ἐλπίδα δὲ ἔχει μᾶλλον ὁ ἀδρῶν αὐτοῦ . Διὰ τοῦτο καὶ Παῦλος λέγει , Μὴ γίνεσθε φρόνιμοι παρ’ ἑαυτοῖς . Κἂν γὰρ μυριάκις εἰ σοφός , καὶ τὰ δόντα συνωρῶν , ἀλλ’ ἄνθρωπός εἰ , καὶ χρείαν ἔχεις συμβούλου . Ὁ Θεὸς γὰρ μόνος ἐστὶν ἀνεῦδεῖς , καὶ μόνος · οὐ δέεται συμβούλου . Δι’ ὃ καὶ περὶ ἐκείνου μόνου λέγεται · Τίς γὰρ ἦν τῷ Κυρίῳ , ἡ τὸς σύμβουλος αὐτοῦ ἐγένετο · ἄνθρωποι δέ , κἂν μυριάκις · ὅμως σοφοί , μυριάκις ἐλεγχόμεθα , καὶ τὴ τῆς φύσεως ἡμῶν ἀσθενεὶς διαφαίνεται . Οὐ γὰρ δύναται πάντα εἶναι ἐν ἀνθρώπῳ , φησίν . Διὰ τί ; Ὅτι οὐχ ἀθάνατος οὐχ ἄνθρωπος . Τί φωτερότερον ἡλίου ; Ἄλλ’ ὅμως καὶ τοῦτο ἐκλείπει . Καθὰπερ οὖν ἐκεῖνο τὸ φῶς τὸ λαμπρόν , τὴν ἀπαστράπτουσαν ἀκτῖνα σχὸτος ἐπελθὸν ἀποκρύπτει · οὕτω πολλάκις καὶ τὴν σύνεσιν τὴν ἡμετέραν , καθάπερ ἐν σταθμῇ μεσημβρὶς λάμπουσαν καὶ διαφαίνουμένην , ἐπελθοῦσα ἀνοία ἀπέκρυψε πολλάκις · καὶ ὁ μὲν σοφὸς τὸ δέον οὐ συνιείς , ὁ δὲ ἐλάττονον ἔχων πολλῷ δεύτερον ἐκείνου τοῦτο ἐφώρασεν . Καὶ τοῦτο γίνεται , ἵνα μήτε ὁ σοφὸς ἐπαίρηται , μήτε ὁ εὐτελὴς ἑαυτὸν ταλανίση . Μέγα ἀγαθὸν ἐλέγχους δύνασθαι φέρειν , μέγα ἀγαθὸν δύνασθαι ἐλέγχειν · τοῦτο χρησιμίας μεγίστης . Νυνὶ δὲ ἂν μὴ ἴδωμεν ἀνθρώπων τὸν χείρο-νισχον ἔχοντα παραλελυμένον ἐκ πλεγῶν , ἢ τὴν ἄλλην στολὴν κακῶς περιεζυγμένην , διορθοῦμεν καὶ ὑπομνησθκομεν · ἂν δὲ ἴδωμεν αὐτοῦ τὴν ζωὴν παραλελυμένην , οὐδὲ λόγον προίεσθαι . Ἄν ἴδωμεν αὐτοῦ τὸν βίον ἀσχήμονα ὄντα , παρατρέχομεν · χαίροσι τὰ μὲν τῶν ἱματίων , μέχρι γέλωνος · τὰ δὲ τῆς ψυχῆς , μέχρι κινδύνου καὶ τιμωρίας ἐστίν . Ὅρᾷ τὸν ἀδελφὸν , εἴπ’ μοι , κατὰ χρηνοῦ φερομένον , ἡμελή-μενον ἔχοντα βίον , οὐ συνοροῦντα τὸ δέον , καὶ οὐκ ὁρᾷεις χ-ῖρα , οὐχ ἀνίστης ἐκ τοῦ πτώματος · οὐχ ἐγκαλεῖς , καὶ ἐλέγχεις · ἀλλὰ τὴ μὴ προσχρῶσαι · αὐτῷ καὶ φαίναι ἐπαχθῆς προτιμᾷς τῆς ἐκείνου σωτηρίας ; Καὶ ποίαν ἔχεις συγγνώμην παρὰ τοῦ Θεοῦ · τίν’ ἀπολογίαν ; Οὐχ ἡκούσας τί τοῖς Ἰουδαίοις ἐκάλεσεν ὁ Θεός · τὰ ὑποζύγια τῶν ἐχθρῶν μὴ περιορᾷν πλανώμενα , ἀρχὲ παρατρέχειν πεπαιδευτά ; Εἰτα Ἰουδαῖοι μὲν τὰ ἄλογα καλοῦνται μὴ περιορᾷν τῶν ἐχθρῶν , ἡμεῖς δὲ τὰς ψυχὰς τῶν ἀδελφῶν καθ’ ἑκάστην ὑποκαλεζόμεναι ἡμερὰν περιορᾷμεν ; Καὶ πῶς οὐχ ἐσχάτης τοῦτο ὠμότητος καὶ θηριωδίας , μηδὲ τοσαύτην ἀπονέμειν ἀνθρώποις πρόνοιαν , ὅσην τοῖς ἀλόγοις ἐκεῖνοι ; Τοῦτο πάντα ἀνέτρεψε , τοῦτο τὸν βίον ἡμῶν συνέχεεν , ὅτι οὐτε ἐλεγχόμενοι φέρωμεν γενναίως , οὐτε ἑτέρους ἐλέγχειν βουλόμεθα · διὰ γὰρ τοῦτο καὶ ἐπαχθεῖς ἐσμεν ἐλέγχοντες , ἀπειθὴ ἐχθριούμεθα ἐλεγχόμενοι . Εἰ γὰρ ἦδει ὁ ἀδελφός , ὅτι ἐλέγχας σε ἐπηνείτο παρὰ [ 118 ] σοῦ , καὶ αὐτὸς ἐλεγχόμενος τὴν αὐτὴν ἀμοιβὴν ἀπεδέξατο ἂν .
Lemmas: πλήν ὅπως εἄν ὁ ἔλεγχος κινητής , μέγας ἀγαθός ὁ δύναμαι φέρω ἔλεγχος καί ἔγκλημα , καί μή εκθριουω . ὁ γάρ μισέω ἔλεγχος , ἁδρός εἰμί , φημί . οὐχ ΕΚΠΑ , τοιόσδε ἢ τοιόσδε ἔλεγχος , ἀλλά ἀπλόος , ἔλεγχος . εἰμί μέν γάρ δικαίως ἐγκαλέω ὁ φίλος , διορθόω ὁ ἁμάρτημα · εἰμί δέ ἄδυτος μέμφομαι , τέως ἐπαινέω αὐτός ὁ γνώμη , ἀποτίθημι ὁ σκώψ , χάρις ὁμολογέω ὁ φίλιος · ἀπό γάρ ὁ σφόδρα φιλέω ὁ ἐγκαλέω γίγνομαι . μή δυσχραιναω ἐλέγχω . καί γάρ μέγας δύναμις οὗτος ὁ ζωή ὁ ἡμέτερος , εἰμί γίγνομαι παρά πᾶς , εἰμί καί ἐλέγχω ὁ ἁμαρτάνω , καί ἁμαρτάνω φέρω ὁ ἔλεγχος εὔχαρος · δεʹ · γάρ ἐπί ὁ τραῦμα εἰμί ὁ φάρμακον , οὗτος ἐπί ὁ ἁμάρτημα ὁ ἐλέγχω · ὥσπερ οὖν ὁ ὁ φάρμακον [ 117 ] διακρούω , ἀνοέω , οὗτος καί ὁ ὁ ἔλεγχος μή καταδέχομαι , ἁδρός . ἄλλος εκθριουω πολύς πολλάκις , πρός αὐτός ἐνίημι καί λέγω · Σοφός , φημί , ἐγώ καί συνετός ὁ δεῦρο · ἀνέχω · οὐ εἰδοί , ὅτι οὗτος αὐτός ἔσχατος · ἀνόσιος τεκμήριον . Εἴδορ γάρ , φημί , ἄνθρωπος δοκέω σοφός εἰμί παρά ἑαυτοῦ , ἐλπίς δέ ἔχω μᾶλλον ὁ ἁδρός αὐτός . Ζεύς οὗτος καί Παῦλος λέγω , μή γίγνομαι φρόνιμος παρά ἑαυτοῦ . κἀν γάρ μυριάκις εἰμί σοφός , καί ὁ δίδωμι σύνωρος , ἀλλά ἄνθρωπος εἰμί , καί χρεία ἔχω σύμβουλος . ὁ θεός γάρ μόνος εἰμί ἀναδέω , καί μόνος · οὖον δήω σύμβουλος . διά ὅς καί περί ἐκεῖνος μόνος λέγω · Τῖς γάρ εἰμί ὁ κύριος , ὁ τός σύμβουλος αὐτός γίγνομαι · ἄνθρωπος δέ , κἀν μυριάκις · ὅμως σοφός , μυριάκις ἐλέγχω , καί ὅς ὁ φύσις ἐγώ ἀσθενής διαφαίνω . οὖον γάρ δύναμαι πᾶς εἰμί ἐν ἄνθρωπος , φημί . Ζεύς τίς ; ὅτι2 οὐ ἀθάνατος οὐ ἄνθρωπος . τις φωτερός ἥλιος ; ἄλλος ὅμως καί οὗτος ἐκλείπω . καθά οὖν ἐκεῖνος ὁ φάος ὁ λαμπρός , ὁ ἀπαστράπτω ἀκτίς σχοος ἐπέρχομαι ἀποκρύπτω · οὗτος πολλάκις καί ὁ σύνεσις ὁ ἡμέτερος , καθάπερ ἐν στάθμη μεσημβρὶς λάμπω καί διαφαίνω , ἐπέρχομαι ἄνοια ἀποκρύπτω πολλάκις · καί ὁ μέν σοφός ὁ δήω οὖον συνίημι , ὁ δέ λανθάνω ἔχω πολύς δύο ἐκεῖνος οὗτος φωράω . καί οὗτος γίγνομαι , ἵνα μήτε ὁ σοφός ἐπαίρω , μήτε ὁ εὐτελής ἑαυτοῦ ταλανίζω . Μέγης ἀγαθός ἔλεγχος δύναμαι φέρω , μέγας ἀγαθός δύναμαι ἐλέγχω · οὗτος χρησιεις μέγας . νυνί δέ εἄν μή ὁράω ἄνθρωπος ὁ χείρων ἔχω παραλύω ἐκ πλέκω , ἢ ὁ ἄλλος στολή κακῶς περιζεύγνυμι , διορθόω καί ὑπομιμνήσκω · εἄν δέ ὁράω αὐτός ὁ ζωή παραλύω , οὐδέ λόγος προίημι . ἄν ὁράω αὐτός ὁ βίος ἀσχήμων εἰμί , παρατρέχω · χαίρω ὁ μέν ὁ ἱμάτιον , μέχρι Γέλων · ὁ δέ ὁ Ψυχή , μέχρι κίνδυνος καί τιμωρία εἰμί . ὁράω ὁ ἀδελφός , εἶπον ἐγώ , κατά χρηνοῦ φέρω , ἀμελέω ἔχω βίος , οὖον συνορέω ὁ δήω , καί οὐ ὁράω χ-ῖρα , οὐ ἀνίστημι ἐκ ὁ πτῶμα · οὐ ἐγκαλέω , καί ἐλέγχω · ἀλλά ὅς μή προσχράομαι · αὐτός καί φαίνω ἐπάγω προτιμάω ὁ ἐκεῖνος σωτηρία ; καί ποῖος ἔχω συγγνώμη παρά ὁ Θεός · τίς ἀπολογία ; οὐχ ἥκω τίς ὁ Ἰουδαῖος καλέω ὁ Θεός · ὁ ὑποζύγιον ὁ ἐχθρός μή περιοράω πλανάω , ἀρχός παρατρέχω παιδευτής ; εἶτα Ἰουδαῖος μέν ὁ ἄλογος καλέω μή περιοράω ὁ ἐχθρός , ἐγώ δέ ὁ ψυχή ὁ ἀδελφός κατά ἕκαστος ὑποκαλέω ἡμέρα περιοράω ; καί πῶς οὐ ἔσχατος οὗτος ὠμότης καί θηριωδία , μηδέ τοσοῦτος ἀπονέμω ἄνθρωπος πρόνοια , ὅσος ὁ ἄλογος ἐκεῖνος ; οὗτος πᾶς ἀνατρέπω , οὗτος ὁ βίος ἐγώ συγχέω , ὅτι οὐ ἐλέγχω φέρω γενναῖος , οὐ ἕτερος ἐλέγχω βούλομαι · διά γάρ οὗτος καί ἐπαχθής εἰμί ἐλέγχω , ἀπειθέω εχθριουμεθη ἐλέγχω . εἰμί γάρ οἶδα ὁ ἀδελφός , ὅτι ἐλέγχω σύ ἐπαινέω παρά [ 118 ] σύ , καί αὐτός ἐλέγχω ὁ αὐτός ἀμοιβή ἀποδείκνυμι εἄν .