joannes-chrysostomus.in-principium-actorum-homiliae-1-4 pg051_0073.1
δ . Τοιαύτη γὰρ ἡ τοῦ Πνεύματος·δύναμις . Οὕτω καὶ ὁ Δαυὶδ ἐποίησέ ποτε · ἔξῆλθε γυμνὸς τῶν ὅπλων , ἵνα φανῇ γυμνὴ ἡ τοῦ Θεοῦ χάρις . Μὴδὲν γὰρ , φησίν , ἀνθρώπινον ἔστιν , ὅταν Θεὸς ὑπὲρ ἡμῶν πολεμῇ . Ἐξῆλθε τοίνυν γυμνὸς τῶν ὅπλων , καὶ κατέγνυχε τὸν πύργον ἐκείνου . Εἰτα ἐπειδὴ ὅπλα οὐκ εἶχε , δραμὼν ἤρπασε τὴν μάχαιραν τοῦ Γολιάθ , καὶ οὕτω τὴν κεφαλὴν ἐξέτεμε τὴν τοῦ βαρβάρου · οὕτω καὶ Παῦλος ἐποίησεν ἐπὶ τοῦ ἐπιγράμματος τούτου . Καὶ ἵνα σαφέστερος γένηται ὁ τῆς νίκης τρόπος , καὶ τὴν δύναμιν ὑμῖν τοῦ ἐπιγράμματος ἐμὼ . Εὑρε τοίνυν ὁ Παῦλος ἐν ᾿Αθῆναις βωμὸν , ἐν ᾧ ἐνεγράφητο ᾿Αγνώστῳ Θεῷ . Τίς δὲ ἦν ὁ ἀγνοούμενος ; ἀλλ᾿ ἢ ὁ Χριστός ; Εἶδες πῶς ἐξημάλωσεν τὸ ἐπίγραμμα , οὐχ ἐπὶ κακῷ τῶν γραφάντων , ἀλλ᾿ ἐπὶ σωτηρίᾳ αὐτῶν καὶ προνοίᾳ ; Τί οὖν ; Οἱ ᾿Αθηναῖοι διὰ τὴν Χριστὸν ἔγραψαν τοῦτο , φησίν ; Εἰ διὰ τὸν Χριστὸν ἔγραψαν οἱ ᾿Αθηναῖοι , οὐκ ἂν οὕτως θαυμασθῶν · ἀλλὰ τοῦτό ἐστι τὸ θαυμαστόν , ὅτι ἐκεῖνοι μὲν ἄλλως ἔγραψαν , οὗτος δὲ ἔσχυσεν ἄλλως αὐτὸ μεταβαλεῖν . Πρῶτον ἀναγκαῖον εἰπεῖν τίνος ἕνεκεν οἱ ᾿Αθηναῖοι ἔγραψαν , ᾿Αγνώστῳ Θεῷ . Τίνος οὖν ἕνεκεν ἔγραψαν ; Παῦλός γε ἔχων θεοὺς ἐκεῖνοι , μᾶλλον δὲ πολλούς δαιμόνας · Πάντες γὰρ οἱ θεοὶ τῶν ἑθνῶν δαιμόνια . Εἶχον καὶ ἐπιχωρίους , καὶ ξένους . Ὑπᾶτε ὅσος ὁ κατάλογος . Εἰ γὰρ Θεὸς ἐστίν , οὐκ ἔστι ξένος · τῆς γὰρ οἰκουμένης ἀπάσης Δεσπότης ἐστί . Τοῦτον τοίνυν τοὺς μὲν παρὰ πατέρων εἶχον δεξάμενοι , τοὺς δὲ ἀπὸ τῶν ἱλίστων ἔθνων , οἷον ἀπὸ Σκυθῶν , ἀπὸ Θρακῶν , ἀπὸ Αἰγυπτίων · καὶ εἰ τῆς ἑσούσης παιδεύσεως ἤτε ἐμπειροί , καὶ ταύτας ἂν ὑμῖν ἀνέγνων τὰς ἱστορίας πίσας . Ἐπεὶ οὖν οὐκ ἐξ ἀρχῆς πάντα · ἐδίδετο , ἀλλὰ κατὰ μικρὸν εἰσῆνχθησαν αὗτοις , οἱ μὲν ἐπὶ τῶν πατέρων , οἱ δὲ ἐπὶ τῆς γενεᾶς τῆς ἑαυτῶν , συνελθόντες εἴπον πρὸς ἀλλήλους · ὅτι ᾿Ωσπερ τούτους ἠγνοοῦμεν , φασίν , ἔπειτα ὑστέρον αὐτοὺς ἐδεξάμεθα καὶ ἠγνώρισάμεν , οὕτω συμβαίνει καὶ ἄλλον εἶναι · ἀγνοούμενον , καὶ ὅντα μὲν Θεόν , οὐ γνωριζόμενον δὲ ὑφ᾿ ἡμῶν · καὶ διὰ τοῦτο λαμβάνει ἀμελούμενος , καὶ μηδὲ θεραπευόμενος . Τί οὖν ἵνα γένηται ; ᾿Εστησαν βωμὸν , καὶ ἔγραψαν , ᾿Αγνώστῳ Θεῷ , τοῦτο λέγοντες · διὰ τοῦ ἐπιγράμματος · ὅτι Καὶ εἰ τὶς ἐστι θεὸς ἕτερος οὕτω γνωρισθεὶς ἡμῖν , κάκεινον θεραπεύσωμεν . Ὥσα ὑπερβολὴ δεισιδαιμονίας . Διὰ τοῦτο ὁ Παῦλος ἀρχόμενος ἔφη , Κατὰ πάντα ὡς δεισιδαιμονεστέρους ὑμᾶς εὑρώ · οὐ γὰρ τοὺς γνωρίμους ὑμῖν δαιμόνας θεραπεύετε μόνον , ἀλλὰ καὶ τοὺς οὕτω γνωρισθέντας ὑμῖν . Ἐκεῖνοι μὲν διὰ τοῦτο ἐπέγραψαν , ᾿Αγνώστῳ Θεῷ , ὁ δὲ Παῦλος ἠρμήνευσεν . Οὐ μὲν γὰρ τοῦτο περὶ ἄλλων [ 57 ] ἔλεγον , αὐτὸς δὲ αὐτὸ μετέστησεν ἐπὶ τὸν Χριστόν , αἰχμαλωτίσας τὸ νόημα , καὶ μεθ᾿ ἑαυτοῦ στήσας ἐν τῇ παρατάξει τῇ ἑαυτοῦ · ᾿Ον γὰρ ἀγνοοῦντες εὐσεβείετε ὑμεῖς , τοῦτον ἐγὼ καταγγέλλω , φησίν · ᾿Αγνώστος γὰρ Θεὸς οὗδε᾿ ἄλλος ἐστίν ἢ ὁ Χριστός . Καὶ ὅρα σύνεσιν πνευματικήν . Ἐμελλον αὐτῷ μετὰ ταῦτα ἁχάλειν , ὅτι Σενίχεντα εἰσφέρεις δόγματα εἰς τὰς ἀκοὰς ἡμῶν , ὅτι καινοτομεῖς , ὅτι θεὸν εἰσφέρεις , ὃν οὐκ ἴσμεν . Βουλόμενος τοίνυν ἀπαλλαγῆναι τῆς ὑποψίας τῆς κατὰ τὴν καινοτομίαν , καὶ δεῖξαι ὅτι οὐ ξένον κηρύττει Θεόν , ἀλλ᾿ ὃν προλαβόντες διὰ τῆς θεραπείας ἐτίμησαν , ἐπήγαγε καὶ εἶπεν · ὅτι ᾿Ον ἀγνοοῦντες εὐσεβείετε , τοῦτον ἐγὼ καταγγέλλω ὑμῖν . ᾿Υμεῖς μὲν προελάτε , φησίν · ἐγὼ δὲν ὑμῶν ἡ θεραπεία τὸ ἐμὸν
Lemmas: δ . τοιοῦτος γάρ ὁ ὁ Πνεύματος·δύναμις . οὕτως καί ὁ Δαυίδ ποιέω ποτός · ἐξέρχομαι γυμνός ὁ ὅπλον , ἵνα φαίνω γυμνός ὁ ὁ Θεός χάρις . μηδείς γάρ , φημί , ἀνθρώπινος εἰμί , ὅταν θεός ὑπέρ ἐγώ πολεμέω . ἐξέρχομαι τοίνυν γυμνός ὁ ὅπλον , καί κατέγνυχε ὁ πύργος ἐκεῖνος . εἶτα ἐπεί ὅπλον οὐ ἔχω , τρέχω ἁρπάζω ὁ μάχαιρα ὁ Γολιάθ , καί οὗτος ὁ κεφαλή ἐκτέμνω ὁ ὁ βάρβαρος · οὗτος καί Παῦλος ποιέω ἐπί ὁ ἐπίγραμμα οὗτος . καί ἵνα σαφής γίγνομαι ὁ ὁ Νίκη τρόπος , καί ὁ δύναμις σύ ὁ ἐπίγραμμα ἐμός . εὑρίσκω τοίνυν ὁ Παῦλος ἐν Ἀθῆναι βωμός , ἐν ὅς ἐγγράφω Αγνώστου Θεός . Τῖς δέ εἰμί ὁ ἀγνοέω ; ἀλλά ἢ ὁ Χριστός ; εἶδον πῶς ἐξημάλωσεν ὁ ἐπίγραμμα , οὐ ἐπί κακός ὁ γράφω , ἀλλά ἐπί σωτηρία αὐτός καί πρόνοια ; τις οὖν ; ὁ Αθηναῖος διά ὁ Χριστός γράφω οὗτος , φημί ; εἰμί διά ὁ Χριστός γράφω ὁ Αθηναῖος , οὐ εἄν οὕτως θαυμάζω · ἀλλά οὗτος εἰμί ὁ θαυμαστός , ὅτι ἐκεῖνος μέν ἄλλως γράφω , οὗτος δέ ἔχω ἄλλως αὐτός μεταβάλλω . Πρῶτος ἀναγκαῖος εἶπον τίς ἕνεκα ὁ Αθηναῖος γράφω , Αγνώστου Θεός . τίς οὖν ἕνεκα γράφω ; Παῦλος γε ἔχω θεός ἐκεῖνος , μᾶλλον δέ πολύς δαίμων · πάνετες γάρ ὁ θεός ὁ ἔθνος δαιμόνιος . ἔχω καί ἐπιχώριος , καί ξένος . Ὕπατος ὅσος ὁ κατάλογος . εἰμί γάρ θεός εἰμί , οὐ εἰμί ξένος · ὁ γάρ οἰκέω ἀπασάω Δεσπότης εἰμί . οὗτος τοίνυν ὁ μέν παρά πατήρ ἔχω δέχομαι , ὁ δέ ἀπό ὁ ἱλίστων ἔθνος , οἷος ἀπό Σκύθης , ἀπό Θρᾷξ , ἀπό Αἰγύπτιος · καί εἰμί ὁ σέω παίδευσις ἤτε ἔμπειρος , καί οὗτος εἄν σύ ἀναγιγνώσκω ὁ ἱστορία πιπίσκω . ἐπεί οὖν οὐ ἐκ ἀρχή πᾶς · δίδωμι , ἀλλά κατά μικρός εἰσφέρω αὐτός , ὁ μέν ἐπί ὁ πατήρ , ὁ δέ ἐπί ὁ γενεά ὁ ἑαυτοῦ , συνέρχομαι εἶπον πρός ἀλλήλων · ὅτι Ὠσπερ οὗτος ἀγνοέω , φημί , ἔπειτα ὕστερος αὐτός δέχομαι καί γνωρίζω , οὗτος συμβαίνω καί ἄλλος εἰμί · ἀγνοέω , καί ὅντα μέν Θεός , οὖον γνωρίζω δέ ὑπό ἐγώ · καί διά οὗτος λαμβάνω ἀμελέω , καί μηδέ θεραπεύω . τις οὖν ἵνα γίγνομαι ; ᾿Εστησαν βωμός , καί γράφω , Αγνώστου Θεός , οὗτος λέγω · διά ὁ ἐπίγραμμα · ὅτι καί εἰμί τις εἰμί θεός ἕτερος οὗτος γνωρίζω ἐγώ , ἐκεῖνος θεραπεύω . ὠθέω ὑπερβολή δεισιδαιμονία . Ζεύς οὗτος ὁ Παῦλος ἄρχω φημί , κατά πᾶς ὡς δεισιδαίμων σύ ευρώ · οὖον γάρ ὁ γνώριμος σύ δαίμων θεραπεύω μόνος , ἀλλά καί ὁ οὗτος γνωρίζω σύ . ἐκεῖνος μέν διά οὗτος ἐπιγράφω , Αγνώστου Θεός , ὁ δέ Παῦλος ἐρμηνεύω . οὖον μέν γάρ οὗτος περί ἄλλος [ 57 ] λέγω , αὐτός δέ αὐτός μεθίστημι ἐπί ὁ Χριστός , αἰχμαλωτίζω ὁ νόημα , καί μετά ἑαυτοῦ ἵστημι ἐν ὁ παράταξις ὁ ἑαυτοῦ · Ο γάρ ἀγνοέω εὐσεβέω σύ , οὗτος ἐγώ καταγγέλλω , φημί · Αγνώστου γάρ θεός οὖδας ἄλλος εἰμί ἢ ὁ Χριστός . καί ὁράω σύνεσις πνευματικός . Μέλλω αὐτός μετά οὗτος ἁχάλειν , ὅτι Σενίχεντα εἰσφέρω δόγμα εἰς ὁ ἀκοή ἐγώ , ὅτι καινοτομώ , ὅτι θεός εἰσφέρω , ὅς οὐ οἶδα . βούλομαι τοίνυν ἀπαλλάσσω ὁ ὑποψία ὁ κατά ὁ καινοτομία , καί δείκνυμι ὅτι οὖον ξένος κηρύσσω Θεός , ἀλλά ὅς προλαμβάνω διά ὁ θεραπεία τιμάω , ἐπάγω καί εἶπον · ὅτι Ο ἀγνοέω εὐσεβέω , οὗτος ἐγώ καταγγέλλω σύ . Ὑμεῖς μέν προαιρέω , φημί · ἐγώ δέν σύ ὁ θεραπεία ὁ ἐμός