joannes-chrysostomus.in-principium-actorum-homiliae-1-4 pg051_0157.1
ἔκαινονς . Ὡς καὶ ὁ στρατιώτης μυρίους πολάκις παρατεξάμενος πολέμους , καὶ ἀπορουσόμενος τοῖς ἀντείσοις , καὶ τῶν ἐχθρῶν περιεχομένους , καὶ ἐν αὐτῇ ὧν τῇ προσδοχῇ τῆς νίκης , τὴν ζωὴν μεταλλὰξας ἀπήλθεν , οὐδὲνς ὅλως ἐν τῷ μάχῃ καὶ τῶν κινδύνων ἀπολαύσας χρηστοῦ . Τὰ δὲ τμῆματα οὐ τοιαῦτα · τὰς τε γὰρ ἑλίκας αἰωνίους ἔχει ἀκινήτους τε καὶ βεβαίας , καὶ οὐ τῷ προσπαίρῳ τούτῳ συγκαταλυομένας βίῃ , ἀλλὰ πρὸς τὴν ἀκήρατον καὶ μακαρίαν ἐκείνην καὶ διαιωνίζουσαν ζωὴν , καὶ οὐ μόνον ἀνωμαλίας ἀξίων καὶ ἀδοκήτων πραγμάτων περιστάσει οὐχ ἰπβουλουσμένας . Ἀλλ’ οὐδὲ αὐτῷ τῷ θανάτῳ διαλυομένας . Ἀπὸ τῶν ἐλπίδων δὲ αὐτῶν ἴδου τις ἂν καὶ ἐν αὐτοῖς τοῖς τυχοῦσι λάμπουσα αὐτῶν τὸν καρπὸν , καὶ πολλὴν καὶ μεγάλην οὖσαν τὴν ὁμοιότητα . Διὰ τοῦτο ὁ μακάριος Παῦλος ἔδοξ , λέγων · Οὐ μόνον δὲ , ἀλλὰ καὶ καυχώμεθα ἐν ταῖς θλίψεσιν . Παρακαλῶ , μὴ παραβράχωμεν τὸ εἰρημένον ἀπλῶς · ἀλλ’ ἐπειδὴ , οὐκ οἶδα πῶς , πάλιν ἡμᾶς ὁ λόγος εἰς τὸν τοῦ καλοῦ κυβερνήτου Παύλου λιμένα εἰσήγαγεν , ἀναρρήσωμεν τῇ λέξει , βραχὺ μέν οὖν , πολλὴ δὲ ἡμᾶς παιδεύουσα φιλοσοφία . Τί ποτ’ οὖν ἐστιν ἄρα τὸ εἰρημένον , καὶ τί τοῦτο εἰπὼν ἠνέχαστο ἡμῖν , λέγων , Οὐ μόνον δὲ , ἀλλὰ καὶ καυχώμεθα ἐν ταῖς θλίψεσιν ; Μικρὸν , εἰ δοκεῖ , ἀνωτέρω τὸν τῆς διδασκαλίας λόγον ἀγάγωμεν , καὶ πολλὴν ὠφέλεια τὴν [ 142 ] σαφήνειαν , καὶ τὴν τῶν νοημάτων δύναμιν ἐκθεῖναι τικτομένην ἡμῖν . Ἄλλὰ μηδὲν τὸ σῶμα καταμαλακίζω · ἀλλ’ ἀντὶ ὁρῶσι γενέσθαι τῆς πνευματικῆς ἀκροάσεως ἐπιθυμία . Καὶ γὰρ περὶ θλίψεως ἡμῖν ὁ λόγος καὶ ἐπιθυμίας ἀγαθῶν αἰωνίων , καὶ ὑπομονῆς , καὶ τῆς ἐκ τούτων γινομένης ἀμοιβῆς τοῖς οὐκ ἀναπατωκοῖσι . Τί ποτ’ οὖν ἐστι τοῦ , Οὐ μόνον ; Ὁ γὰρ τοῦτο εἰρηκὼς ἂ , εἰπεῖν ἡμῖν πολλὰ καὶ ἕτερα δείκνυσι προύστηγμένα ἀγαθὰ · καὶ μετ’ ἐκείνων καὶ τοῦτο προστίθησι , τὸ ἀπὸ τῆς θλίψεως · διὸ καὶ ἔλεγεν αὐτός · Οὐ μόνον δὲ , ἀλλὰ καὶ καυχώμεθα ἐν ταῖς θλίψεσιν . Ὦστε δὲ σαφέστερον γενέσθαι τὸ εἰρημένον , βραχέα ὧραν ἀνάγεσθαι , μακροτέραν ἡμῶν ποιουμένων τὴν διδασκαλίαν τῷ λόγῳ . Ἐπειδὴ γὰρ κατηγγέλη ὑπὸ τῶν ἀποστόλων τὸ θεῖον κήρυγμα , καὶ περιήλθον πανταχοῦ τῆς οἰκουμένης σπείροντες τῆς εὐσεβείας τὸν λόγον , καὶ προρρίζον ἀνασπῶντες τὴν πλάνην , καὶ τοὺς πατρούσι τῶν ἀσεβῶν καταλύοντες νόμους , καὶ παρανομίας ὅπασαν ἐλαύνοντες , καὶ τὴν γῆν ἐκκαθαίροντες , καὶ εἰδώλων μὲν καὶ ναῶν καὶ βωμῶν καὶ πανηγύρεων τῶν ἐκείνων καὶ τελετῶν κελούντες ἀποσπῆναι , ἐπιγνώσκειν δὲ τὸν τῶν ὅλων ἕνα καὶ μόνον Θεόν , καὶ τὰς μελλούσας ἀναμένειν ἑλπίδας , καὶ περὶ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος διελγόντο , καὶ περὶ ἀναστάσεως ἐκείλουσθουν , καὶ περὶ βασιλείας οὐρανῶν διελγόντο · διὰ ταῦτα πολέμιος ἀνθρώπου χολαλῆς , καὶ πολέμων ἀπάντων ὁ τυραννεώτατος , καὶ πάντα δορῦθον καὶ ταραχὰς καὶ στάσεις ἔχων , καὶ πόλεις ἀπασας , καὶ δήμους ἕκας , καὶ οἰκίας , καὶ οἰκουμένην καὶ δοίχηντος . Ἐπεὶ δὲ τῶν παλαιῶν ἐθῶν διασαλεύομένων , καὶ τῆς ἐπὶ τοσοῦτον κατασχούσης προλήψεως διασαρωμένης , καινῶν δὲ εἰσαγομένων δογμάτων , καὶ ὧν μηδεὶς μηδέποτε ἤκουσε · πρὸς ταῦτα βασιλεῖς ἠγρίανον , καὶ ἄρχοντας ἐδυσχέραινον , καὶ ἰδιώτας ἐταράττοντο , καὶ ἀγορὰς ἐθορυβοῦντο , καὶ δικαστήρια ἐχάλαιπαινε , καὶ ξῆν ἐγμυνοῦτο , καὶ δόλια παρεσκευάζετο , καὶ νόμους ἠγανάκτων . Ἐκεῖθεν τιμωρίαι καὶ χολάσεις καὶ ἀπειλαὶ καὶ πάντα συνέκινετο τὰ ἐν ἀνθρώποις εἶναι δοκοῦντα δεινά . Ὁσαπερ θαλάττης μαινομένης καὶ χαλεπῆς ναυάγια ἀδινοῦσης , οὐδὲν ἄμεινον τὰ τῆς οἰκουμένης διέκειτο , πτῆρες παῖδα διὰ τὴν εὐσέβειαν τότε ἀποκρύπτοντος , καὶ νύμφης πρὸς πανδημὸν σχιζομένης , καὶ ἀδελφῶν διαιρουμένων , καὶ δεσποτῶν κατὰ τῶν οἰκετῶν ἀγανακτούντων , καὶ τῆς φύσεως σχεδὸν πρὸς ἑαυτὴν στασιαζούσης , καὶ οὐχ ἑμυλλοῦ μόνον , ἀλλὰ καὶ συγγενικοῦ διὰ πάσης οἰκίας διόντος πολέμου . Ὁ γὰρ λόγος μαχαίρας δίκην εἶχεν , καὶ τὸ νοοῦν ἀπὸ τοῦ ὀγιάζοντος τέμνων , πολλὴν ἔποιε πανταχοῦ τὴν στάσιν εἶναι , καὶ τὴν φιλονεικίαν , καὶ πανταχόθεν μυρίας αἰρεῖσθαι κατὰ τῶν πιστευόντων παρασκευὰς ἐπαχθέας καὶ μάκας . Ἐνταῦθεν οὖ μὴν εἰς δεσμοτήρια ἀπήγοντο , οἱ δὲ εἰς δικαστήρια , οἱ δὲ τὴν ἐπὶ θάνατον φέρουσαν ὁδόν · καὶ τῶν μὲν αἱ οὐσίαι ἀδημοῦντο . οἱ δὲ καὶ τῆς πατρίδος καὶ τῆς ζωῆς αὐτῆς πολλὰκις ἐξέπιπτον , καὶ πανταχόθεν νιφάδων πυκνότερα περιεστήκει τὰ κακά · ἐνδοθεν μάχαι , ἐξωθεν φόβοι , παρὰ τῶν φίλων , παρὰ τῶν ἀλλοτρίων , παρ’ αὐτῶν τῶν τῇ φύσει συνδεδεμένων ἀλλήλοις . [ 143 ] .
Lemmas: καίνω . ὡς καί ὁ στρατιώτης μυρίος Πολάκις παρατάσσω πόλεμος , καί ἀπορούω ὁ ἀντείνω , καί ὁ ἐχθρός περιέχω , καί ἐν αὐτός ὅς ὁ προσδοχή ὁ Νίκη , ὁ ζωή μεταλήγω ἀπέρχομαι , οὐδὲνς ὅλως ἐν ὁ μάχομαι καί ὁ κίνδυνος ἀπολαύω χρηστός . ὁ δέ τμῆμα οὖον τοιοῦτος · ὁ τε γάρ ἑλίκη αἰώνιος ἔχω ἀκίνητος τε καί βέβαιος , καί οὖον ὁ προασπαιρω οὗτος συγκαταλύω βίαιος , ἀλλά πρός ὁ ἀκήρατος καί μακάριος ἐκεῖνος καί διαιωνίζω ζωή , καί οὖον μόνος ἀνωμαλία ἄξιος καί ἀδόκητος πρᾶγμα περίστασις οὐ ἰπβουλουσμένας . ἀλλά οὐδέ αὐτός ὁ θάνατος διαλύω . ἀπό ὁ ἐλπίς δέ αὐτός ὁράω τις εἄν καί ἐν αὐτός ὁ τυγχάνω λάμπω αὐτός ὁ καρπός , καί πολύς καί μέγας εἰμί ὁ ὁμοιότης . Ζεύς οὗτος ὁ μακάριος Παῦλος δοκέω , λέγω · οὖον μόνος δέ , ἀλλά καί καυχάομαι ἐν ὁ θλῖψις . παρακαλέω , μή παραβρέχω ὁ εἴρω ἀπλόος · ἀλλά ἐπεί , οὐ οἶδα πῶς , πάλιν ἐγώ ὁ λόγος εἰς ὁ ὁ καλός κυβερνήτης Παῦλος λιμήν εἰσάγω , ἀναρρέω ὁ λέγω , βραχύς μέν οὖν , πολύς δέ ἐγώ παιδεύω φιλοσοφία . τις πρός οὖν εἰμί ἄρα ὁ εἴρω , καί τίς οὗτος εἶπον ἀνέχω ἐγώ , λέγω , οὖον μόνος δέ , ἀλλά καί καυχάομαι ἐν ὁ θλῖψις ; μικρός , εἰμί δοκέω , ἀνωτέρω ὁ ὁ διδασκαλία λόγος ἄγω , καί πολύς ὠφέλεια ὁ [ 142 ] σαφήνεια , καί ὁ ὁ νόημα δύναμις ἐκτίθημι τίκτω ἐγώ . ἀλλά μηδείς ὁ σῶμα καταμαλακίζω · ἀλλά ἀντί ὁράω γίγνομαι ὁ πνευματικός ἀκρόασις ἐπιθυμία . καί γάρ περί θλῖψις ἐγώ ὁ λόγος καί ἐπιθυμία ἀγαθός αἰώνιος , καί ὑπομονή , καί ὁ ἐκ οὗτος γίγνομαι ἀμοιβή ὁ οὐ αναπατωκοις . τις πρός οὖν εἰμί ὁ , οὖον μόνος ; ὁ γάρ οὗτος ἐρῶ ὅς , εἶπον ἐγώ πολύς καί ἕτερος δείκνυμι προστάσσω ἀγαθός · καί μετά ἐκεῖνος καί οὗτος προστίθημι , ὁ ἀπό ὁ θλῖψις · διό καί λέγω αὐτός · οὖον μόνος δέ , ἀλλά καί καυχάομαι ἐν ὁ θλῖψις . ὥστε δέ σαφής γίγνομαι ὁ εἴρω , βραχύς ὥρα ἀνάγω , μακρός ἐγώ ποιέω ὁ διδασκαλία ὁ λόγος . ἐπεί γάρ καταγγέλλω ὑπό ὁ ἀπόστολος ὁ θέω κήρυγμα , καί περιέρχομαι πανταχοῦ ὁ οἰκέω σπείρω ὁ εὐσέβεια ὁ λόγος , καί προρριζόω ἀνασπάω ὁ πλάνη , καί ὁ πάτρος ὁ ἀσεβής καταλύω νόμος , καί παρανομία ὀπάζω ἐλαύνω , καί ὁ γῆ ἐκκαθαίρω , καί εἴδωλον μέν καί ναός καί βωμός καί πανήγυρις ὁ ἐκεῖνος καί τελετή κελέω ἀποσπάω , ἐπιγιγνώσκω δέ ὁ ὁ ὅλος εἷς καί μόνος Θεός , καί ὁ μέλλω ἀναμένω ἐλπίς , καί περί πατήρ καί υἱός καί ἅγιος πνεῦμα διαλέγω , καί περί ἀνάστασις ἐκείλουσθουν , καί περί βασίλεια οὐρανός διαλέγω · διά οὗτος πολέμιος ἄνθρωπος χολαλεω , καί Πολέμων ἀπαντάω ὁ τυραννεώτατος , καί πᾶς δορῦθον καί ταραχή καί στάσις ἔχω , καί πόλις ἅπας , καί δῆμος Ἕκας , καί οἰκίον , καί οἰκέω καί δοίχηντος . ἐπεί δέ ὁ παλαιός ἔθος διασαλεύω , καί ὁ ἐπί τοσοῦτος κατασχάω πρόληψις διασαρωμένης , καινός δέ εἰσάγω δόγμα , καί ὅς μηδείς μηδέποτε ἀκούω · πρός οὗτος βασιλεύς ἀγριαίνω , καί ἄρχω δυσχεραίνω , καί ἰδιώτης ταράσσω , καί ἀγορά θορυβέω , καί δικαστήριον χαλεπαίνω , καί ξάω γυμνόω , καί δόλιος παρασκευάζω , καί νόμος ἀγανακτέω . ἐκεῖθεν τιμωρία καί χολανθανω καί ἀπειλή καί πᾶς συγκινέω ὁ ἐν ἄνθρωπος εἰμί δοκέω δεινός . ὅσος θάλασσα μαίνομαι καί χαλεπός ναυάγιον αδινουω , οὐδείς ἀγαθός ὁ ὁ οἰκέω διάκειμαι , πτῆρος παῖς διά ὁ εὐσέβεια τότε ἀποκρύπτω , καί νύμφη πρός πανδημὸν σχίζω , καί ἀδελφός διαιρέω , καί δεσπότης κατά ὁ οἰκέτης ἀγανακτέω , καί ὁ φύσις σχεδόν πρός ἑαυτοῦ στασιάζω , καί οὐ μύλλος μόνος , ἀλλά καί συγγενικός διά πᾶς οἰκίον δίειμι πόλεμος . ὁ γάρ λόγος μάχαιρα δίκη ἔχω , καί ὁ νοέω ἀπό ὁ ὀγιάζοντος τέμνω , πολύς ποῖος πανταχοῦ ὁ στάσις εἰμί , καί ὁ φιλονεικία , καί πανταχόθεν μυρίος αἱρέω κατά ὁ πιστεύω παρασκευή ἐπάγω καί Μάκαι . Ἐνταῦθεν οὖον μήv εἰς δεσμωτήριον ἀπάγω , ὁ δέ εἰς δικαστήριον , ὁ δέ ὁ ἐπί θάνατος φέρω ὁδός · καί ὁ μέν ὁ οὐσία ἀδημονέω . ὁ δέ καί ὁ πατρίς καί ὁ ζωή αὐτός πολλάκις ἐκπίπτω , καί πανταχόθεν νιφάς πυκνός περιίστημι ὁ κακός · ἔνδοθεν μάχη , ἐξωθεν φόβος , παρά ὁ Φίλων , παρά ὁ ἀλλότριος , παρά αὐτός ὁ ὁ φύσις συνδέω ἀλλήλων . [ 143 ] .