joannes-chrysostomus.in-principium-actorum-homiliae-1-4 pg051_0136.1
νόμων οὔτε πολιτείας τινὶ κοινωνήσας ποτὲ , ἀλλ’ ἐν ἀταξίᾳ ζῶν , οὐ τί τῶν οὐ · ἄν μεῖζον ἀνοίας τεκμήριον ; Οὐδὲν γὰρ Ἑλλήνων ἀνοητότερον . Ἄλλ’ ὅμως ἐκείνους , ὁ βαρβαρος , ὁ ἀσεβής , ὁ ἀνόητος , ἰδὼν οὐ δέδυσιν · αὐτὸν ποιούντα , διώρθωσε τὸν Μωϋσέα , τὸν σοφὸν καὶ συνετὸν καὶ τοῦ Θεοῦ φίλον . Καὶ εἰπὼν πρὸς αὐτόν , Τί οὖτοι ἐστηκότες ἀνέντιμό σου ; καὶ μαθὼν τὴν αἰτίαν λέγει · Οὐχ ὁρθῶς οὐ τοῦτο ἐποίησας , φησίν . Μετ’ ἐπιτιμήσεως ἡ συμβουλή · καὶ οὔτε οὕτως · ἠγγίανεν ἐκεῖνος , ἀλλ’ ἠνέχετο ὁ σοφός , ὁ συνετὸς καὶ τοῦ Θεοῦ φίλος , τοσαύτας ἐρεστικῶς μυριάσιν . Οὐδὲ γὰρ τοῦτο μικρόν , ἢ παρὰ τῷ βαρβάρῳ καὶ ἰδιώτῃ παιδευθῆναι . Καὶ οὐτὲ τὰ θαύματα , ἅπερ ἐργάζατο , οὔτε τὸ μέγεθος τῆς ἀρχῆς αὐτὸν ἐπήρσεν , οὔτε τὸ παρόντων τῶν ὑπηκόων διορθοῦσθαι , ἐρυθριάσαι ἐποίησεν · ἀλλ’ ἐννοήσας ὅτι εἰ καὶ μεγάλα αὐτῷ [ 119 ] ἐργάζεται σημεία , ἀλλ’ ὅμως ἀνήρωπίνη · φύσεως μετέχει , ἣν πολλὰ λανθάνει πολλάκις , μετ’ ἐπείκειας ἐδίδαστο τὴν συμβουλήν . Πολλοὶ δὲ πολλάκις ὑπὲρ τοῦ μὴ φανῆναι δεόμενοι συμβουλής τῆς παρ’ ἑτέρων , εἰλοντο προδοῦναι τὴν ὠφελίαν τὴν ἀπὸ τῆς γνώμης , ἢ δεξάμενοι τὴν καριεῖν διορθώσαι τὸ ἀμαρτημα · μᾶλλον ἀγνοίαν ἢ μαθεῖν κατεδέξαντο , οὐχ εἰδότες ὅτι οὐ τὸ μαθεῖν ἐγκλημα , ἀλλὰ τὸ ἀγνοεῖν κατηγορία · οὐ τὸ διδάσκεσθαι , ἀλλὰ τὸ ἐν ἀμαθίᾳ εἶναι · οὐ τὸ ἐλέγχεσθαι , ἀλλὰ τὸ ἀμαρτάνειν ἀδιόρθωτα . Ἔστι γὰρ , ἔστι καὶ παρὰ ἀνθρώπῳ μικρὸν καὶ εὐτελεῖ εὐρεθῆναι τι τῶν δεόντων , ὁ παρὰ τῷ σοφῷ καὶ μεγάλῳ πολλάκις οὐχ εὑρίσκεται . Ὅπερ οὖν συνιδὼν ὁ Μωϋσῆς ἔκρινε μετὰ πάσης ἐπείκειας ἀκούντω συμβουλεύοντος , καὶ λέγοντος · Ποίησόν σοι κλίναρχους , ἐκατοντάρχους , πεντηκοντάρχους , δεκάρχους · καὶ τὸ ῥῆμα τὸ βαρὺ ἀνολούσους ἐκείνῳ , τὸ δὲ κούφον αὐτῷ διαλύσονται . Καὶ ἀκούσας οὐχ ἠσχύνθη , οὐχ ἠρυθριάσεν , οὐχ ἠδίστη τοῦδε ὑπηκόους , οὐχ εἶπε πρὸς ἑαυτόν , ὅτι Καταγνώσονται μοι οἱ ἄρχοντες , εἰ ἄρχων ἄν παρ’ ἑτέρου μανθάνω τὰ δέοντα · ἀλλὰ καὶ ἐπαύσατο καὶ ἐποίησε τὸ πρόσταγμα , καὶ οὐ μόνον ἐκείνους οὐχ ἠσχύνθη τοὺς τότε , ἀλλ’ οὐδὲ ἡμᾶς · τοὺς μετὰ ταῦτα ἐσομένους · ἀλλ’ ὡσαύτως ἀκροατωπίζομεν · τῇ διορθώσει τῇ ἐκ τοῦ κηδεστοῦ γενομένῃ , οὐ τοὺς τότε μόνον ἀνθρώπους , ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐξ ἐκείνου μέχρι σήμερον γενομένους , καὶ τοὺς αὐτοῖς ἐσομένους μέχρι τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας κατὰ τὴν οἰκουμένην ἅπασαν διὰ τῶν γραμμάτων ἐδίδαξε , καὶ ὅτι αὐτὸς τὸ δέον συνειδὲν οὐχ ἠδυνήθη , καὶ ὅτι τὴν διόρθωσιν ἐδέξατο παρὰ σοῦ κηδεστοῦ . Ἡμεῖς δέ , ἐὰν ἄνθρωπον ἴδωμεν παρόντα ἐλεγχόμενον ἡμῶν καὶ διορθούμενον , ἠγνιώμεν , ἐξιστάμεθα , νομίζομεν τῆς ζωῆς ἐκπεσεῖν καὶ πάσης . Ἄλλ’ οὐχ ἐκείνους · ἀλλ’ ὅρων τοσαύτας χιλιάδας παρουσίας οὐχ ἠρυθριάσατο , μᾶλλον δὲ τοσαύτας μυριάδας τότε , τὰς δὲ ἐκείνου μέχρι νῦν κατὰ τὴν τὴν ἅπασαν , ἀλλὰ χρηρίστε πάσι καθ’ ἑκάστην ἡμέραν διὰ τῶν γραμμάτων , ὅτι ὅπερ αὐτὸς οὐ συνειδὲν , τοῦτο ὁ κηδεστὴς συνειδὲν . Τίνος οὖν ἐνεκεν τοῦτο ἐποίησε , καὶ μνήμην παρέδωκε τῷ γεγονότι ; Ἵνα ἡμᾶς πᾶσιν μηδέποτε ἐκ’ ἑαυτοῦ μέγα φρονεῖν , κἂν ἀπάντων ὡμεν σοφώτεροι , μηδὲ ἀτιμάζειν τὰς παρ’ ἑτέρων συμβουλάς , κἂν ἀπάντων ὡσιν εὐτελέστεροι . Ἄν μὲν γὰρ τὶ τῶν δεόντων συμβουλεύσῃ τις , κἂν οὐκ ἔχῃ , δεῖ τὴν παραλαβεῖν · ἄν δὲ τι τῶν οὐκ ὀρθῶν , κἂν ἐν ἀξιώματι τυγχάνῃ μεγίστῳ , παραπέμψαι τὴν γνώμην · οὐ γὰρ τῇ ποιότητι τῶν προσώπων τῶν συμβουλεύοντων , ἀλλ’ αὐτῇ τῇ συμβουλῇ τῇ φύσει προσέχειν δεῖ πανταχοῦ . Ὅπερ οὖν καὶ Μωϋσῆς ἐποίησε , παιδεύων ἡμᾶς μὴ ἐρυθριᾶν ἐλεγχόμενους , κἂν ὀλίχηνρος ἡμῖν δόξῃς κακῆς . Ἐλεγχόμενος γὰρ τοῦτο μεῖζον , καὶ Ἐπαῖνος οὐχ ὁ τυχὼν , καὶ φιλοσοφίας Ἐπαῖνος τῆς ἀνωτάτω , τὸ φέρειν Ἐλεγχὸν γενναίως . Οὐχ οὕτω γὰρ τὸν Ἰωβὸν ἐπαίνουσι καὶ θαυμάζομεν νῦν , ὅτι τὸν Μωϋσέα διώρθωσεν , ὡς ἐκπληττόμεθα τὸν ἄγιον ἐκεῖνον , ὅτι οὔτε ἠσχύνθη διορθούμενος τοσούτων παρόντων , καὶ μνήμην τὸ γεγονὲν γενόμενον παρέδωκε , διὰ πάντων τῆν αὐτοῦ φιλοσοφίαν δείξας , καὶ ὅτι μετὰ πολλῆς τῆς ὑπερβολῆς τὴν παρὰ τῶν πολλῶν κατεπείκασεν δόξαν .
Lemmas: νόμος οὔτε πολιτεία τις κοινωνέω ποτέ , ἀλλά ἐν ἀταξία ζῶ , οὖον τίς ὁ οὖον · ἄν μείζων ἄνοια τεκμήριον ; οὐδείς γάρ Ἕλλην ἀνόητος . ἄλλος ὅμως ἐκεῖνος , ὁ βάρβαρος , ὁ ἀσεβής , ὁ ἀνόητος , εἶδον οὖον δύο · αὐτός ποιέω , διορθόω ὁ Μωϋσῆς , ὁ σοφός καί συνετός καί ὁ Θεός φίλος . καί εἶπον πρός αὐτός , τις οὗτος ἵστημι ανέντιμος σύ ; καί μανθάνω ὁ αἴτιος λέγω · οὐχ ὀρθῶς οὖον οὗτος ποιέω , φημί . μετά ἐπιτίμησις ὁ συμβουλή · καί οὔτε οὕτως · ηγγιανιημι ἐκεῖνος , ἀλλά ἀνέχω ὁ σοφός , ὁ συνετός καί ὁ Θεός φίλος , τοσοῦτος ἐρεστικῶς μυριάς . οὐδέ γάρ οὗτος μικρός , ἢ παρά ὁ βάρβαρος καί ἰδιώτης παιδεύω . καί οὔτε ὁ θαῦμα , ὅσπερ ἐργάζομαι , οὔτε ὁ μέγεθος ὁ ἀρχή αὐτός ἐπαίρω , οὔτε ὁ πάρειμι ὁ ὑπήκοος διορθόω , ἐρυθριάω ποιέω · ἀλλά ἐννοέω ὅτι εἰμί καί μέγας αὐτός [ 119 ] ἐργάζομαι σημεῖον , ἀλλά ὅμως ἀνήρωπίνη · φύσις μετέχω , ὅς πολύς λανθάνω πολλάκις , μετά ἐπείκεια διδάσκω ὁ συμβουλή . πολλός δέ πολλάκις ὑπέρ ὁ μή φαίνω δήω συμβουλή ὁ παρά ἕτερος , αἱρέω προδίδωμι ὁ ὠφέλεια ὁ ἀπό ὁ γνώμη , ἢ δέχομαι ὁ καρίζω διορθόω ὁ ἁμάρτημα · μᾶλλον ἄγνοια ἢ μανθάνω καταδέχομαι , οὐ οἶδα ὅτι οὖον ὁ μανθάνω ἔγκλημα , ἀλλά ὁ ἀγνοέω κατηγορία · οὖον ὁ διδάσκω , ἀλλά ὁ ἐν ἀμαθία εἰμί · οὖον ὁ ἐλέγχω , ἀλλά ὁ ἁμαρτάνω ἀδιόρθωτος . εἰμί γάρ , εἰμί καί παρά ἄνθρωπος μικρός καί εὐτελής εὑρίσκω τίς ὁ δήω , ὁ παρά ὁ σοφός καί μέγας πολλάκις οὐ εὑρίσκω . ὅπερ οὖν σύν-εἶδον ὁ Μωϋσῆς κρίνω μετά πᾶς ἐπείκεια ἀκούω συμβουλεύω , καί λέγω · ποιέω σύ κλίναρχους , ἑκατόνταρχος , πεντηκόνταρχος , δέκαρχος · καί ὁ ῥῆμα ὁ βαρύς ανολουσοι ἐκεῖνος , ὁ δέ κοῦφος αὐτός διαλύω . καί ἀκούω οὐ ἀεισχύνω , οὐ ἐρυθριάω , οὐ Ἡδίστη ὅδε ὑπήκοος , οὐ εἶπον πρός ἑαυτοῦ , ὅτι καταγνοέω ἐγώ ὁ ἄρχω , εἰμί ἄρχω ἄν παρά ἕτερος μανθάνω ὁ δήω · ἀλλά καί παύω καί ποιέω ὁ πρόσταγμα , καί οὖον μόνος ἐκεῖνος οὐ ἀεισχύνω ὁ τότε , ἀλλά οὐδέ ἐγώ · ὁ μετά οὗτος εἰμί · ἀλλά ὡσαύτως ἀκροατωπίζομεν · ὁ διόρθωσις ὁ ἐκ ὁ κηδεστής γίγνομαι , οὖον ὁ τότε μόνος ἄνθρωπος , ἀλλά καί ὁ ἐκ ἐκεῖνος μέχρι σήμερον γίγνομαι , καί ὁ αὐτός εἰμί μέχρι ὁ ὁ Χριστός παρουσία κατά ὁ οἰκέω ἅπας διά ὁ γράμμα διδάσκω , καί ὅτι αὐτός ὁ δήω συνοράω οὐ δύναμαι , καί ὅτι ὁ διόρθωσις δέχομαι παρά σύ κηδεστής . ἐγώ δέ , ἐάν ἄνθρωπος ὁράω πάρειμι ἐλέγχω ἐγώ καί διορθόω , ἁγνίζω , ἐξίστημι , νομίζω ὁ ζωή ἐκπίπτω καί πᾶς . ἄλλος οὐ ἐκεῖνος · ἀλλά ὁράω τοσοῦτος χιλιάς παρουσία οὐ ἐρυθριάω , μᾶλλον δέ τοσοῦτος μυριάς τότε , ὁ δέ ἐκεῖνος μέχρι νῦν κατά ὁ ὁ ἅπας , ἀλλά χρηρίστε πᾶς κατά ἕκαστος ἡμέρα διά ὁ γράμμα , ὅτι ὅσπερ αὐτός οὖον συνοράω , οὗτος ὁ κηδεστής συνοράω . τίς οὖν ἕνεκα οὗτος ποιέω , καί μνήμη παραδίδωμι ὁ γίγνομαι ; ἵνα ἐγώ πᾶς μηδέποτε ἐπίτεξ ἑαυτοῦ μέγας φρονέω , κἀν ἀπαντάω εἰμί σοφός , μηδέ ἀτιμάζω ὁ παρά ἕτερος συμβουλή , κἀν ἀπαντάω οὖς εὐτελής . ἄν μέν γάρ τίς ὁ δήω συμβουλεύω τις , κἀν οὐ ἔχω , δεῖ ὁ παραλαμβάνω · ἄν δέ τίς ὁ οὐ ὀρθός , κἀν ἐν ἀξίωμα τυγχάνω μέγας , παραπέμπω ὁ γνώμη · οὖον γάρ ὁ ποιότης ὁ πρόσωπον ὁ συμβουλεύω , ἀλλά αὐτός ὁ συμβουλή ὁ φύσις προσέχω δεῖ πανταχοῦ . ὅπερ οὖν καί Μωϋσῆς ποιέω , παιδεύω ἐγώ μή ἐρυθρίας ελέγχω , κἀν ὀλίχηνρος ἐγώ δοκέω κακός . ἐλέγχω γάρ οὗτος μείζων , καί Ἔπαινος οὐ ὁ τυγχάνω , καί φιλοσοφία Ἔπαινος ὁ ἄνω2 , ὁ φέρω ἐλέγχω γενναῖος . οὐχ οὗτος γάρ ὁ Ἰωβὸν ἐπαινέω καί θαυμάζω νῦν , ὅτι ὁ Μωϋσῆς διορθόω , ὡς ἐκπλήσσω ὁ ἀγάω ἐκεῖνος , ὅτι οὔτε ἀεισχύνω διορθόω τοσοῦτος πάρειμι , καί μνήμη ὁ γίγνομαι γίγνομαι παραδίδωμι , διά πᾶς ὁ αὐτός φιλοσοφία δείκνυμι , καί ὅτι μετά πολύς ὁ ὑπερβολή ὁ παρά ὁ πολύς καταπείθω δόξα .