joannes-chrysostomus.in-principium-actorum-homiliae-1-4 pg051_0068.2
α' . Τί τοῦτο ; δσον προλασιν ἡμῖν εἰ δόρπαι<sup>a</sup> , τοσούτον καὶ αἱ συνέξεις ἐλάττους γίνονται . Ἄλλὰ μὴ ῥαθυμώμεν ἡμεῖς οἱ παρόντες : ἐλάττους μὲν γίνονται τῷ πλήθει , οὐχ ἐλάττους δὲ τῇ προθυμίᾳ · ἐλάττους τῷ ἀριθμῷ , οὐχ ἐλάττους δὲ τῇ πόθῳ . Ἐλάττους γίνονται , ἵνα οἱ δόκιμοι φανεροὶ γένωνται ἐν ὑμῖν , καὶ μάθωμεν , τίνες μὲν συνήθεια , τίνες δὲ ἐπιθυμίᾳ θείαν λογίων παρατίνονται δι' ἑναυσιῶν ὀρθῆς , τίνες ἐπιθυμίᾳ ἀκράτατος πνευματικῆς . Πόσα ἡ πόλις ἦν ἐνταῦθα τῇ προτέρᾳ κυριακῇ , μεστοὶ οἱ παρίβολοι , καὶ κύματα ἀπὸντα καὶ ἐπανιόντα ἐμιμεῖτο τὸ πλήθος · ἀλλ' ἐμοὶ τῶν κυμάτων ἐκείνων ποθεινοτέρα ἡ ὑμετέρα γαλήνη , ἐμοὶ τοῦ θορύβου καὶ τῆς τεραχῆς ἐκείνης τιμιωτέρα ὁμῶν ἡ ἡσυχία . Τότε τὰ σώματα ἦν ἀριθμεῖν παρόντα , νῦν τὰ φρονήματα εὐλαβείας γέμοντα . Εἰ τις τὴν σύναξιν ταύτην τὴν ἀνγάνθρωπον καὶ τὸ πλεῖον ἐκ παντῶν συνεστηκυίαν , κακείνην τὴν σύναξιν τὴν πολυάνθρωπον καὶ τὸ πλεῖον ἀπὸ πλουσίων συγχαροτημένην , εἰ τις ἀμφοτέρας τὰς συνάξεις ταύτας ὥσπερ ἐν ζυγῷ καὶ σταθμῷ θελήσει σταθμῆσαι , εὑρή ἀν ταύτην καθέλκουσαν . Εἰ γὰρ ἐλάττους τῷ ἀριθμῷ , ἀλλὰ τιμιώτερόν ἐστι τῇ ἐκτιμῶ . Οὕτω καὶ ἐκὶ τῶν σταθμῶν γίνεται · ἐὰν δέκα τις σταθμὰς χρυσίου λαβὼν εἰς μίαν καθάψαι πλάστιγγα , εἶτα εἰς τὴν ἑτέραν πλάστιγγα χαλκοὺς ἐκατὸν , οἱ μὲν ἐκατὸν χαλκοὶ πρὸς ἑαυτοὺς καθέλκουσι τὴν τρυτάνην · οἱ δὲ δέκα χρυσοὶ τῆς φύσεως ὑπεροχῇ μειζόνως · ἀνδελξουσι , βαρύτεροι καὶ τιμιώτεροι ὄντες κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον . Ὥστε ἐστιν ὀλίγους ὄντας τῷ ἀριθμῷ , τῶν πολλῶν εἶναι τιμιωτέρους καὶ ἀναγκαϊοτέρους . Ἄλλὰ τί ὑμῖν τὰ παραδείγματα ἀπὶ τῶν ἐν τῇ συνήθειᾳ φέρω πραγμάτων , δῶν αὐτὴν τοῦ Θεοῦ τὴν ψήφον περὶ τούτων παραγαγεῖν ἀποφανομένην ; Τί οὖν αὐτὴ φησί ; Κρεῖττον εἰς ψιῶν τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου , ἢ μυρίοι καράφρομοι . Ἔστι γάρ , ἔστι πολλάκις ἄνθρωπος εἰς μυρίων ἀντάξιος . Καὶ τί λέγω , ἐστιν εἰς ἄνθρωπος μυρίων ἀντάξιος μόνος ; ἀλλὰ καὶ τῆς οἰκουμένης ἀναγκαϊώτερος καὶ [ 51 ] τιμιώτερος . Καὶ τούτου τὴν μαρτυρίαν ἀπὸ τῶν Παύλου ῥημάτων ποιήσομαι . Ἄνθρώπων γὰρ μνησθείς παντῶν , ἐλανουμένων , ὀλβωμένων , κακοχουμένων , οὕτω φησί · Περιλῆθον ἐν μηλικαῖς , ἐν αἰγείοις δέρμασιν , ὑστερουμένοι , θλιβόμενοι , κακοχουμένοι , ἄν οὐχ ἦν δέσιος ὁ κόσμος . Τί λέγεις ; τῶν ὑστερουμένων , τῶν κακοχουμένων , τῶν οὐχ ἔχοντων πατρίδα οὐχ ἦν δέσιος ὁ κόσμος ; Οὐχ ὁρῆς πόσους πῶσος ἀντέστησας ; Ὅρῶ μὲν , φησί , καὶ διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι οὐχ ἦν ὁ κόσμος δέσιος αὐτῶν · ἐγὼ γὰρ τῶν νομισμάτων τούτων τὴν φύσιν οἶδα σαφῶς . Καὶ γῆν , καὶ θάλατταν , καὶ βασίλεας , καὶ ἐπάρχους , καὶ πᾶσαν ἀπλῶς τῶν ἀνθρώπων τὴν φύσιν τιθεῖς , καὶ δύο ἢ τρεῖς πάντας τοῦτος ἀντίστησας , θαρρῶν ἂν εἴποιμι , ὅτι οὗτοι μᾶλλον κατέχουσι τὴν πᾶντες . Ἐτὶπρ ἐκείνοις ἀπλαιοῦντο πατρίδος , ἀλλ' ἐγὼν πατρίδα τὴν ἄνω Ἱερουσαλὴμ . Ἐν παντὶ διῆγον · ἀλλ' ἐπλοῦτον κατὰ τὴν εὐσέβειαν . Ἄνθρώπων ἦσαν ἐχθροί · ἀλλὰ τῷ Θεῷ φίλοι . Καὶ τίνες εἰσὶν οὗτοι ; Ὁ Ἠλίας , ὁ Ἠλισσαῖος . καὶ οἱ κατ' ἐκείνους ἅπαντες . Μὴ γὰρ δὴ τοῦτο ὅρῃς , ὅτι οὐδὲ τῆς ἀναγκαίας ὑπὸρὸν τροφῆς , ἀλλ' ὅτι τὸ στόμα Ἠλίου τὸν οὐρανὸν ἐκλείσε καὶ ἀνέψε , καὶ ἡ μῆλωτὴ αὐτοῦ τὸν Ἰορδάνην ἀπέστρεψε . Καὶ ταῦτα ἔννοιον χαίρω , καὶ ἀλγῶ · χαίρω μὲν δι' ὑμᾶς τοὺς παρόντας , ἀλγῶ δὲ δι' ἐκείνους τοὺς μὴ παρόντας · ἀλγῶ σφόδρα , καὶ ὀδυνηρῶ , καὶ συνέτριμμαι τὴν καρδίαν . Τίς γὰρ καὶ τῶν σφόδρα ἀναλήτων οὐχ ἂν ἀλγήσειε τὰ τοῦ διαβόλου πλεῖονος ἀπολαύοντα σπουδῆς ὁρῶν ; Καίτοι εἰ καὶ ἰσὴς ἀπήλαυσεν , οὐδεμία ἡμῖν ἦν ἡ συγγνώμη , οὐδὲ ἀπολογία ὅταν δὲ καὶ πλεονεκτῇ , τίς ἡμῖν ἐλλείπεται λόγος ; Θέατρα καθ' ἑκάστην καλεῖ τὴν ἡμέραν , καὶ οὐδεὶς ὁ ἀκτῶν , οὐδεὶς ὁ ἀναδυόμενος , οὐδεὶς ἀσχολίαν προβάλλεται πραγμάτων · ἀλλ' ὥσπερ εὐζωνοι καὶ λευμένοι φροντίδος ἀπάσης , οὕτω τρέχουσι ἅπαντες · οὐχ ὁ γέρων τὴν πολιὰν αἰδεῖται , οὐχ ὁ νέος ὠφειλεῖ τὴν φύλα τῆς φύσεως καὶ τῆς ἐπιθυμίας , οὐχ ὁ πλούσιος τὸ ἀξίωμα τὸ ἑαυτοῦ καταισχύειν ἡγεῖται . Ἄλλ' ἐὰν μὲν εἰς ἐκκλησίαν ἀπαντῆσαι δέη , καθάπερ ἐξ ὑπεροχῆς τινο · καὶ ἀξιώματος καταβαίνων , οὕτω ναρκᾷ καὶ ὀκνεῖ , καὶ μετὰ ταῦτα φυσιᾶται , ὥσπερ τι τῷ Θεῷ χαρισάμενος · εἰς δὲ θέατρον σπεύδων , ἐνθὰ ἀσελγὴ θέαματα καὶ ἀκούσματα , οὐ νομίζει καταισχύειν ἑαυτὸν , οὐ τὸν πλοῦτον , οὐδὲ τὴν εὐγένειαν . Ἔδουλόμην εἰδεῖν , ποῦ νῦν εἰσὶν οἱ κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἡμῖν ἐνοχλησάντες · ἐνόχλησι · γὰρ ἦν αὐτῶν ἡ παρουσία · ἔδουλόμην εἰδεῖν τί πράττουσι , τί τῶν παρόντων αὐτοὺς ἀναγκαϊοτέρων ἀπεσχόλησεν . Ἄλλ' ἀσχολία οὐδεμία , τύφος δὲ μόνος . Καὶ τί γίνοι · ἂν μανικώτερον ; Τίνος γὰρ ἐνεκεν , ἄνθρωπε , μεγαλοφρονεῖς , καὶ νομίζεις ἡμῖν χαρίζεσθαι , ἐὰν παραγενόμενος ἐνταῦθα προσέχης . καὶ ἀκούσης · τὰ πρὸς σωτηρίαν τῆς σῆς ψυχῆς ; τίνος ἐνεκεν , εἴπέ μοι , καὶ διὰ τί ἀλαζονεύει ; διὰ τοῦ πλοῦτου ; διὰ τὰ ἱμάτια τὰ στρικὰ ; Εἶτα οὐχ ἔννοεις , ὅτι σκληλῶν εἰσὶν [ 52 ] ἐκεῖνα νήματα , καὶ βαρβάρων ἀνθρώπων ἐξρέματα ;
Lemmas: ὅς . τις οὗτος ; δίδωμι προλασιν ἐγώ εἰμί δόρπαι<sup>a</sup> , τοσοῦτος καί ὁ συνέχω μικρός γίγνομαι . ἀλλά μή ῥαθυμέω ἐγώ ὁ πάρειμι : μικρός μέν γίγνομαι ὁ πλῆθος , οὐ μικρός δέ ὁ προθυμία · μικρός ὁ ἀριθμός , οὐ μικρός δέ ὁ πόθος . Μικρός γίγνομαι , ἵνα ὁ δόκιμος φανερός γίγνομαι ἐν σύ , καί μανθάνω , τίς μέν συνήθεια , τίς δέ ἐπιθυμία θεῖος λόγιος παρατείνω διά ναυσία ὀρθός , τίς ἐπιθυμία ἄκρατος πνευματικός . Πόσα ὁ πόλις εἰμί ἐνταῦθα ὁ πρότερος κυριακός , μεστός ὁ παριβωλος , καί κῦμα ἄπειμι καί ἐπανέρχομαι μιμέομαι ὁ πλήθος · ἀλλά ἐγώ ὁ κῦμα ἐκεῖνος ποθεινός ὁ ὑμέτερος γαλήνη , ἐγώ ὁ θόρυβος καί ὁ τεραχῆς ἐκεῖνος τίμιος ὁμός ὁ ἡσυχία . τότε ὁ σῶμα εἰμί ἀριθμέω πάρειμι , νῦν ὁ φρόνημα εὐλάβεια γέμω . εἰμί τις ὁ σύναξις οὗτος ὁ ἀνγάνθρωπον καί ὁ πλείων ἐκ Παντών συνίστημι , ἐκεῖνος ὁ σύναξις ὁ πολυάνθρωπος καί ὁ πλείων ἀπό πλούσιος συγχαίρω , εἰμί τις ἀμφότερος ὁ συνάγω οὗτος ὥσπερ ἐν ζυγόν καί σταθμός ἐθέλω σταθμάω , εὑρίσκω εἰς οὗτος καθέλκω . εἰμί γάρ μικρός ὁ ἀριθμός , ἀλλά τίμιος εἰμί ὁ εκτιμώ . οὕτως καί ἐπίτεξ ὁ σταθμός γίγνομαι · ἐάν δέκα τις σταθμάω χρυσίον λαμβάνω εἰς εἷς καθάπτω πλάστιγξ , εἶτα εἰς ὁ ἕτερος πλάστιγξ χαλκός ἑκατόν , ὁ μέν ἑκατόν χαλκός πρός ἑαυτοῦ καθέλκω ὁ τρυτάνη · ὁ δέ δέκα χρυσός ὁ φύσις ὑπεροχή μέγας · ανδελξους , βαρύς καί τίμιος εἰμί κατά ὁ ὁ οὐσία λόγος . ὥστε εἰμί ὀλίγος εἰμί ὁ ἀριθμός , ὁ πολύς εἰμί τίμιος καί ἀναγκαῖος . ἀλλά τίς σύ ὁ παράδειγμα ἀπύ ὁ ἐν ὁ συνήθεια φέρω πρᾶγμα , δήω αὐτός ὁ Θεός ὁ ψῆφος περί οὗτος παράγω ἀποφαίνω ; τις οὖν αὐτός φημί ; κρείσσων εἰς ψιά ὁ θέλημα ὁ κύριος , ἢ μυρίος καραφροεγω . εἰμί γάρ , εἰμί πολλάκις ἄνθρωπος εἰς μυρίος Ἀντάξιος . καί τίς λέγω , εἰμί εἰς ἄνθρωπος μυρίος Ἀντάξιος μόνος ; ἀλλά καί ὁ οἰκέω ἀναγκαῖος καί [ 51 ] τίμιος . καί οὗτος ὁ μαρτυρία ἀπό ὁ Παῦλος ῥῆμα ποιέω . Ἄνθρωπος γάρ μιμνήσκω Παντών , ελανουμην , ὀλβωμένων , κακοχουμενος , οὗτος φημί · περιλανθανω ἐν μηλικός , ἐν αἴγειος δέρμα , ὑστερέω , θλίβω , κακοχουμενος , ἄν οὐ εἰμί δέσις ὁ κόσμος . τις λέγω ; ὁ ὑστερέω , ὁ κακοχουμενος , ὁ οὐ ἔχω πατρίς οὐ εἰμί δέσις ὁ κόσμος ; οὐχ ὁράω πόσος πόσος ἀνθίστημι ; ὁράω μέν , φημί , καί διά οὗτος εἶπον ὅτι οὐ εἰμί ὁ κόσμος δέσις αὐτός · ἐγώ γάρ ὁ νόμισμα οὗτος ὁ φύσις οἶδα σαφῶς . καί γῆ , καί θάλασσα , καί βασιλεύς , καί ἔπαρχος , καί πᾶς ἀπλόος ὁ ἄνθρωπος ὁ φύσις τιθεῖς , καί δύο ἢ τρεῖς πᾶς τοῦτος ἀνθίστημι , θαρσέω εἄν εἶπον , ὅτι οὗτος μᾶλλον κατέχω ὁ πᾶς . Ἐτὶπρ ἐκεῖνος ἀπλαιοῦντο πατρίς , ἀλλά ἐγώ πατρίς ὁ ἄνω Ἱεροσόλυμα . ἐν πᾶς διάγω · ἀλλά πλοῦτος κατά ὁ εὐσέβεια . Ἄνθρωπος εἰμί ἐχθρός · ἀλλά ὁ Θεός φίλος . καί τίς εἰμί οὗτος ; ὁ Ἠλίας , ὁ Ἠλισσαῖος . καί ὁ κατά ἐκεῖνος ἅπας . μή γάρ δή οὗτος ὄρνυμι , ὅτι οὐδέ ὁ ἀναγκαῖος ὑπόρνυμι τροφή , ἀλλά ὅτι ὁ στόμα Ἠλίας ὁ οὐρανός καλέω καί ἀνέψω , καί ὁ μηλωτή αὐτός ὁ Ἰορδάνης ἀποστρέφω . καί οὗτος ἔννος χαίρω , καί ἀλγέω · χαίρω μέν διά σύ ὁ πάρειμι , ἀλγέω δέ διά ἐκεῖνος ὁ μή πάρειμι · ἀλγέω σφόδρα , καί ὀδυνηρός , καί συντρίβω ὁ Καρδία . Τῖς γάρ καί ὁ σφόδρα αναληθής οὐ εἄν ἀλγέω ὁ ὁ διάβολος πλείων ἀπολαύω σπουδή ὁράω ; καίτοι εἰμί καί ἴσος ἀπαλαύω , οὐδείς ἐγώ εἰμί ὁ συγγνώμη , οὐδέ ἀπολογία ὅταν δέ καί πλεονεκτέω , τίς ἐγώ ἐλλείπω λόγος ; θέατρον κατά ἕκαστος καλέω ὁ ἡμέρα , καί οὐδείς ὁ ἀκτή , οὐδείς ὁ ἀναδύνω , οὐδείς ἀσχολία προβάλλω πρᾶγμα · ἀλλά ὥσπερ εὔζωνος καί λεύω φροντίς ἀπασάω , οὗτος τρέχω ἅπας · οὐ ὁ γέρων ὁ πολιός αἰδέομαι , οὐ ὁ νέος ὀφείλω ὁ φῦλον ὁ φύσις καί ὁ ἐπιθυμία , οὐ ὁ πλούσιος ὁ ἀξίωμα ὁ ἑαυτοῦ καταισχυεν ἡγέομαι . ἄλλος ἐάν μέν εἰς ἐκκλησία ἀπαντάω δήω , καθάπερ ἐκ ὑπεροχή Τίνος · καί ἀξίωμα καταβαίνω , οὗτος ναρκάω καί ὀκνέω , καί μετά οὗτος φυσιάω , ὥσπερ τίς ὁ Θεός χαρίζομαι · εἰς δέ θέατρον σπεύδω , ἔνθα ἀσελγής θέαμα καί ἄκουσμα , οὖον νομίζω καταισχυεν ἑαυτοῦ , οὖον ὁ πλοῦτος , οὐδέ ὁ εὐγένεια . εδουλομεις εἴδω , ποῦ νῦν εἰμί ὁ κατά ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος ἐγώ ἐνοχλέω · ἐνόχλησις · γάρ εἰμί αὐτός ὁ παρουσία · δουλόω εἴδω τίς πράσσω , τίς ὁ πάρειμι αὐτός ἀναγκαῖος ἀποσχολέω . ἄλλος ἀσχολία οὐδείς , τύφος δέ μόνος . καί τίς γίνος · εἄν μανικός ; τίς γάρ ἕνεκα , ἄνθρωπος , μεγαλοφρονέω , καί νομίζω ἐγώ χαρίζομαι , ἐάν παραγίγνομαι ἐνταῦθα προσέχω . καί ἄκων · ὁ πρός σωτηρία ὁ σός Ψυχή ; τίς ἕνεκα , εἶπον ἐγώ , καί διά τίς ἀλαζονεύω ; διά ὁ πλοῦτος ; διά ὁ ἱμάτιον ὁ στρίξ ; εἶτα οὐ ἐννοέω , ὅτι σκέλλω εἰμί [ 52 ] ἐκεῖνος νῆμα , καί βάρβαρος ἄνθρωπος ἐξρέματα ;