joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0051.3
ἐξ ἐμοῦ ὠφελήθην , καὶ οὐ δύνασαι λαβεῖν . Καὶ διπλοῦν ἐντεῦθεν ἐγένετο τὸ κακόν . Οὐδε γὰρ τῷ Θεῷ προσέχουν , καὶ τοὺς γονέας ὀνόματι τῆς προσφορᾶς ἀπέστηρον , τοὺς τε γεγεννηκότας διὰ τὸν Θεὸν ὑβρίζοντες , καὶ τὸν Θεὸν διὰ τοὺς γεγεννηκότας . Ἄλλ’ οὐ λέγει τοῦτο ἐαλῶς , ἀλλὰ πρότερον τὸν νόμον ἀναγινώσκει , δι’ οὗ δείκνυσι σφῶρα βουλομένων αὐτὸν τιμᾶσθαι γονέας . Τίμα γὰρ , φησίν , τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα , ἵνα ἔσῃ μακροχρόνιος ἐπὶ τῆς γῆς · καὶ πάλιν , Ὁ κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα , θανάτῳ τελευτάτω . Ἄλλ’ αὐτὸς ἐκεῖνο ἀφεῖς , τὸ κείμενον ἐπάθλον τοῖς τιμῶσι τοὺς γονέας , τὸ φοβερώτερον τίθησι , τὴν κόλασιν λέγω τὴν τοῖς ἀτιμάζουσι ἡπειλημένην , καὶ αὐτὸς κατασπληξ βουλόμενος , καὶ τοὺς νοῦν ἔχοντας ἐπισπάσασθαι · καὶ δείκνυσιν ἐντεῦθεν θανάτῳ ἀξίους ὄντας . Εἰ γὰρ ὁ ρήματι ἀτιμάζων κολάζεται , πολλῷ μᾶλλον ὑμεῖς οἱ ἔργῳ · καὶ οὐ μόνον ἀτιμάζοντες , ἀλλὰ καὶ ἐτέρους τοῦτο διδάσκοντες . Οἱ τοίνυν μηδὲ ζῶν ὀφείλοντες , πῶς ἐγκαλεῖτε τοῖς μαθηταῖς ; Τί δὲ θαυμάζετε , εἰ εἰς ἐμὲ τὸν ἄγνωσμένον τοιαῦτα ὑβρίζετε , ὅταν καὶ εἰς τὸν πατέρα φαίνεσθε τοιαῦτα ποιούντες ; Πανταχοῦ γὰρ καὶ λέγει καὶ δείκνυσι , ὅτι ἐκεῖθεν τῆς ἀπουσίας ἤρξαντο ταύτης . Τινὲς δὲ ²² καὶ ἐτέρους ἐρμηνεύουσι τὸ , Γάδωρ , ὁ ἐὰν ἐξ ἐμοῦ ὠφελήθῃς · τοῦτέστιν , Οὐκ ὀφείλω σοι τιμήν , ἀλλὰ χαρίζομαί σοι , ἂν ἄρα σε τιμήσω . Ἄλλ’ οὐκ ἂν ὁ Χριστὸς τοιαύτης ἐμηνύνοιεν ὑβρεως . Καὶ ὁ Μάρκος ποὺ σαφέστερον τοῦτο ποιεῖ λέγων · Κορβάν , ὁ ἐὰν ἐξ ἐμοῦ ὠφελήθῃς · ὅπερ οὐκ ἐστὶ δωρεὰ καὶ προῖξ ²³ , ἀλλὰ προσφορά · κυρίως λέγεται . Δεῖξας τοίνυν , ὅτι οὐκ ἂν εἰεν δίκαιοι ἐγκαλεῖν παραβαίνειν ἐντολὴν πρεσβυτέρων οἱ τὸν νόμον καταπατοῦντες , δείκνυσι τοῦτο αὐτὸ καὶ ἀπὸ τοῦ προφήτου . Ἐπειδὴ γὰρ αὐτοῖς εἶλε ἀφορά , περαιτέρω προδεῖσιν · ὁ δὴ πανταχοῦ ποιεῖ , τὰς Γραφὰς εἰς μέσον ἄγων , καὶ ταύτην δείκνυσι ἐαυτὸν συμβαίνουσα τῷ Θεῷ . Τί δὲ ὁ προφήτης φησίν ; Ὁ λαὸς οὗτος τοῖς χείλεσίν με τιμᾷ , ἢ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω ἀπέχει ἀπ’ ἐμοῦ . Μάτην δὲ σέβονται με , διδύσκοντες διδασκαλίας , ἐντάλματα ἀνθρώπων . Εἶδες προφητείαν συμφωνοῦσαν ²⁴ τοῖς εἰρημένοις μετὰ ἀκριβείας , καὶ ἀνωδὲν αὐτῶν προαναγνωσμένην τὴν κακίαν ; Ὅπερ γὰρ ὁ Χριστὸς ἐνεκάλει νῦν , τοῦτο καὶ ὁ Ἠσαΐας ἀνωδὲν εἶπεν , ὅτι τῶν μὲν τοῦ Θεοῦ καταφρονοῦσι · Μάτην γὰρ σέβονται με , φησίν · τῶν δὲ ἰδίων πολὺν ποιοῦσι λόγον · Διδάσκοντες γὰρ ἐντάλματα , διδασκαλίας ἀνθρώπων . Οὐκοῦν εἰκῶς αὐτὰς οὐ τηροῦσι . Δοὺς τοίνυν αὐτοῖς καιρίαν τὴν ²⁵ πληγήν , καὶ ἀπὸ τῶν πραγμάτων ²⁶ , καὶ ἀπὸ τῆς οἰκείας ψήφου , καὶ ἀπὸ τοῦ προφήτου τὴν κατηγορίαν αὐξήσας , ἐκεῖνος μὲν οὐδὲν διαλέγεται , ἀδιόρθωτος λοιπὸν ἔχουσι , τὸν δὲ λόγον τρέπει πρὸς τοὺς ὄχλους , ὥστε τὸ δόγμα εἰσαγγελεῖν ὑψηλὸν καὶ μέγα ὄν , καὶ πολλῆς φιλοσοφίας γέμον · καὶ λαβὼν ἀφορμὴν ἀπ’ [ 523 ] ἐκείνου , τὸ μεῖζον ἐνυφαίνει · λοιπὸν , καὶ τὴν τῶν βρωμάτων παρατήρησιν ἐκβάλλων . Ἄλλ’ ἕρα πότε . Ὅτε τὸν λεπρὸν ²⁷ ἐκάθαιρε , ὅτε τὸ σάββατον ἔλυσεν , ὅτε τῆς καὶ θαλάσσης βασιλέα ἐαυτὸν ἀπέφηνεν , ὅτε ²⁸ ἐνομοθέτησεν , ὅτε ἀνεκρήτωσεν ἀρχήν , ὅτε νεκροὺς ἤγειρεν , ὅτε πολλὰ τῆς θεότητος αὐτοῦ δειγμάτων παρίσχειν αὐτοῖς , τότε περὶ βρωμάτων διαλέγεται .
Lemmas: ἐκ ἐγώ ὠφελέω , καί οὖον δύναμαι λαμβάνω . καί διπλόος ἐντεῦθεν γίγνομαι ὁ κακός . οὐ γάρ ὁ Θεός προσέχω , καί ὁ γονεύς ὄνομα ὁ προσφορά ἀπέστηρον , ὁ τε γεννάω διά ὁ θεός ὑβρίζω , καί ὁ θεός διά ὁ γεννάω . ἄλλος οὖον λέγω οὗτος ἁλίσκομαι , ἀλλά πρότερος ὁ νόμος ἀναγιγνώσκω , διά ὅς δείκνυμι σφῶρα βούλομαι αὐτός τιμάω γονεύς . Τίμα γάρ , φημί , ὁ πατήρ σύ καί ὁ μήτηρ , ἵνα εἰμί μακροχρόνιος ἐπί ὁ γῆ · καί πάλιν , ὁ κακολογέω πατήρ ἢ μήτηρ , θάνατος τελευτάω . ἄλλος αὐτός ἐκεῖνος ἀφίημι , ὁ κεῖμαι ἔπαθλον ὁ τιμάω ὁ γονεύς , ὁ φοβερός τίθημι , ὁ κόλασις λέγω ὁ ὁ ἀτιμάζω ἀπειλέω , καί αὐτός κατασπληξ βούλομαι , καί ὁ νόος ἔχω ἐπισπάω · καί δείκνυμι ἐντεῦθεν θάνατος ἄξιος εἰμί . εἰμί γάρ ὁ ῥῆμα ἀτιμάζω κολάζω , πολύς μᾶλλον σύ ὁ ἔργον · καί οὖον μόνος ἀτιμάζω , ἀλλά καί ἕτερος οὗτος διδάσκω . ὁ τοίνυν μηδέ ζῶ ὀφείλω , πῶς ἐγκαλέω ὁ μαθητής ; τις δέ θαυμάζω , εἰμί εἰς ἐγώ ὁ ἄγνωσμένον τοιοῦτος ὑβρίζω , ὅταν καί εἰς ὁ πατήρ φαίνω τοιοῦτος ποιέω ; πανταχοῦ γάρ καί λέγω καί δείκνυμι , ὅτι ἐκεῖθεν ὁ ἀπουσία ἄρχω οὗτος . Τινές δέ ²² καί ἕτερος ἑρμηνεύω ὁ , Γάδωρ , ὁ ἐάν ἐκ ἐγώ ὠφελέω · τουτέστιν , οὐ ὀφείλω σύ τιμή , ἀλλά χαρίζω σύ , εἄν ἄρα σύ τιμάω . ἄλλος οὐ εἄν ὁ Χριστός τοιοῦτος μηνύω ὕβρις . καί ὁ Μάρκος πού σαφής οὗτος ποιέω λέγω · κορβᾶν , ὁ ἐάν ἐκ ἐγώ ὠφελέω · ὅσπερ οὐ εἰμί δωρεά καί προίξ ²³ , ἀλλά προσφορά · κύριος λέγω . δείκνυμι τοίνυν , ὅτι οὐ εἄν ἄγω Δίκαιος ἐγκαλέω παραβαίνω ἐντολή πρέσβυς ὁ ὁ νόμος καταπατέω , δείκνυμι οὗτος αὐτός καί ἀπό ὁ προφήτης . ἐπεί γάρ αὐτός εἴλω αφορώ , περαιτέρω προδέω · ὁ δή πανταχοῦ ποιέω , ὁ γραφή εἰς μέσος ἄγω , καί οὗτος δείκνυμι ἑαυτοῦ συμβαίνω ὁ Θεός . τις δέ ὁ προφήτης φημί ; ὁ λαός οὗτος ὁ χεῖλος ἐγώ τιμάω , ἢ δέ καρδία αὐτός πόρρω ἀπέχω ἀπό ἐγώ . Μάτος δέ σέβομαι ἐγώ , διδύσκοντες διδασκαλία , ἔνταλμα ἄνθρωπος . εἶδον προφητεία συμφωνέω ²⁴ ὁ εἴρω μετά ἀκρίβεια , καί ἀνωδὲν αὐτός προαναγιγνώσκω ὁ κακία ; ὅπερ γάρ ὁ Χριστός ἐγκαλέω νῦν , οὗτος καί ὁ Ἠσαΐας ἀνωδὲν εἶπον , ὅτι ὁ μέν ὁ Θεός καταφρονέω · Μάτος γάρ σέβομαι ἐγώ , φημί · ὁ δέ ἴδιος πολύς ποιέω λόγος · διδάσκω γάρ ἔνταλμα , διδασκαλία ἄνθρωπος . οὐκοῦν ἵημι αὐτός οὖον τηρέω . δίδωμι τοίνυν αὐτός καίριος ὁ ²⁵ πληγή , καί ἀπό ὁ πρᾶγμα ²⁶ , καί ἀπό ὁ οἰκεῖος ψῆφος , καί ἀπό ὁ προφήτης ὁ κατηγορία αὐξάνω , ἐκεῖνος μέν οὐδείς διαλέγω , ἀδιόρθωτος λοιπός ἔχω , ὁ δέ λόγος τρέπω πρός ὁ ὄχλος , ὥστε ὁ δόγμα εἰσαγγέλλω ὑψηλός καί μέγας εἰμί , καί πολύς φιλοσοφία γέμω · καί λαμβάνω ἀφορμή ἀπό [ 523 ] ἐκεῖνος , ὁ μείζων ἐνυφαίνω · λοιπός , καί ὁ ὁ βρῶμα παρατήρησις ἐκβάλλω . ἄλλος ἄρα πότε . ὅτε ὁ λεπρός ²⁷ καθαίρω , ὅτε ὁ σάββατον λύω , ὅτε ὁ καί θάλασσα βασιλεύς ἑαυτοῦ ἀποφαίνω , ὅτε ²⁸ νομοθετέω , ὅτε ἀνακρατέω ἀρχή , ὅτε νεκρός ἐγείρω , ὅτε πολύς ὁ θεότης αὐτός δεῖγμα παρίσχω αὐτός , τότε περί βρῶμα διαλέγω .