joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0155.1
απολλύναι τὰ ἑαυτοῦ , τὸ ἐναντίον ὑπῆρχεν αὐτῷ λέγων , ὅτι οὐδὲς μὲν οὖν ἐστιν ὁ μετὰ ἀσφαλείας τὰ δὲντα κεκτημένος , ὁ μὴ θρασύς , ὁ μὴ ἀλαζών · ὁ δὲ τοιούτος καὶ τῶν πατρῴων ἐκστήσεται πολλάκις , καὶ αὐτὴς τῆς ψυχῆς . Ἄλλως δὲ καὶ ἐπειδὴ ἐν τῇ Παλαιᾷ συνεχῶς ὁ [ 189 ] Προφήτης , Ὁ γὰρ πραεὶς κλῆρονομήσει γῆν , ἔλεγεν , ἀπὸ τῶν συντρόφων αὐτοῦ ῥημάτων ἐνυφαίνει τὸν λόγον , ὥστε μὴ πανταχοῦ ἐνεφανισθῆναι . Ταῦτα δὲ λέγει , οὐ μέχρι τῶν παρόντων ἰστὰς τὰς ἀμοιβὰς , ἀλλὰ μετὰ τούτων κάκεῖνα παρέχων . Ἄν τε γὰρ πνευματικὸν εἴπῃ τι , οὐκ ἀφαιρεῖται τὰ ἐν τῷ παρόντι βίῳ · ἂν τε τῶν ἐν τῷ βίῳ τι πάλιν ὑπόσχῃται , οὐ μέχρι τούτου τὴν ὑπόσχεσιν ἴττηται . Ζητεῖτε γάρ , φησί , τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ , καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν · καὶ πάλιν · Ὅστις ἀφήκεν οἰκίας , ἢ ἀδελφοὺς 87 , ἐκατονταπλασίονα λήψεται ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ , καὶ ἐν τῷ μέλλοντι ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσει . — Μακάριοι οἱ πεινῶντες καὶ διψῶντες τὴν δικαιοσύνην . Ποίαν δικαιοσύνην ; Ἡ τὴν καθόλου φησίν ἀρετὴν , ἢ τὴν μερικὴν ταύτην τὴν ἀπεραντίαν τῇ πλεονεξίᾳ κειμένην . Ἐπειδὴ γὰρ μέλει περὶ ἐλεημουσύνης ἐπιτάττειν , δεῖξιν 88 πῶς ἐλεεῖν χρή , οἷον ὅτι οὐκ ἐξ ἀπαρχῆς , οὐδὲ ἐκ πλεονεξίας , μακαρίζει τοὺς δικαιοσύνης ἀντιποιουμένους 89 . δ . Καὶ ὅρα μὴ ὅπως αὐτὸ τὸ ὕψιστον ὑπερβολὴς . Οὐ γὰρ εἶπε , Μακάριοι οἱ δικαιοσύνης ἀντεχόμενοι , ἀλλὰ , Μακάριοι οἱ πεινῶντες καὶ διψῶντες τὴν δικαιοσύνην · ἵνα μὴ ἀπλῶς , ἀλλὰ μετὰ ἐπιθυμίας ἀπάτης αὐτὴν μὴ τιμῶμεν . Ἐπειδὴ γὰρ τοῦτο μάλιστα ἰδίων τῆς πλεονεξίας ἐστίν , καὶ οὐχ οὕτως ἐρώμεν σιτίων καὶ ποτῶν , ὡς τοῦ 90 πλείονος κτᾶσθαι καὶ περιβάλλεσθαι · τὴν ἐπιθυμίαν ταύτην περὶ τὸ μὴ πλεονεκτεῖν μεταβαίνειν ἐκέλευσεν . Εἶτα πάλιν αἰσθητὸν τὸ ἐπαθλίον ὁρίζει , λέγων · Ὅτι αὐτοὶ χορτασθήσονται . Διὰ γὰρ τὸ νομίζεσθαι τὴν πλεονεξίαν εὐπρόσωποιεῖν τοὺς πολλούς , λέγει ὅτι τοῦναντίον μὲν οὖν ἐστιν 91 · ἢ γὰρ δικαιοσύνη τοῦτο ἐργάζεται . Μὴ τοίνυν δικαία πράττων φοβοῦ πενίαν , μηδὲ τρέμε ἴμόν . Οἱ γὰρ ἀρπάζοντες , οὗτοι μάλιστα εἰσιν οἱ πάντων ἐκπίπτοντες · ὡς 92 ὁ γοῦν δικαιοσύνης ἐρών , τὰ πάντων 93 αὐτὸς ἔχει μετὰ ἀσφαλείας . Εἰ δὲ οἱ τῶν ἀλλοτρίων μὴ ἐχέμενοι τοσαύτην ἀπολαύσουσιν εὐπορίαν , πολλῷ μᾶλλον οἱ τὰ ἑαυτῶν 94 προέμενοι . Μακάριοι οἱ ἐλεήμονες . Ἐνταῦθα οὖ τοὺς διὰ χρηματῶν ἐλευθύντας μόνον δοκεῖ λέγειν , ἀλλὰ καὶ τοὺς διὰ πραγμάτων 95 . Ποικιλῶς γὰρ ὁ τῆς ἐλεημοσýνης τρόπος , καὶ πλατεῖα αὐτῇ ἡ ἐντολή . Τί οὖν αὐτὴς τὸ ἐπαθλίον ; Ὅτι αὐτοὶ ἐλεηθήσονται . Καὶ δοκεῖ μὲν ἀντίδοσις εἶναι τις ἰση · ἐστι δὲ πολὺ μεῖζον 96 τοῦ κατορθώματος . Αὐτοὶ μὲν γὰρ ἐλευθύνου ὡς ἄνθρωποι , ἐλευθύναι δὲ παρὰ τοῦ τῶν ὅλων Θεοῦ . Οὐχ ἔστι δὲ ἴσος 97 ἄνθρωπινος ἔλεος καὶ θεῖος , ἀλλ’ ὅσον πονηρίας καὶ ἀγαθότητος τὸ μέσον , τοσούτῳ οὕτως ἐκεῖνον διεστήρηκε . Μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ , ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται . Ἰδοὺ πάλιν πνευματικὸν τὸ ἐπαθλίον . Καθαροὺς δὲ ἐνταῦθα φησίν , ἧτοι τοὺς καθολικὴν ἀρετὴν κεκτημένους , καὶ μηδὲν [ 190 ] ἑαυτοῖς συνειδότας πονηρόν , ἢ τοὺς ἐν σωφροσύνῃ διαγόντας · οὐδεὶς γὰρ ἡμῖν οὕτως δεῖ πρὸς τὸν Θεὸν ἰδεῖν , ὡς τῆς ἀρετῆς ταύτης . Διὸ δὲ ὁ Παῦλος
Lemmas: ἀπόλλυμι ὁ ἑαυτοῦ , ὁ ἐναντίος ὑπάρχω αὐτός λέγω , ὅτι οὐδή μέν οὖν εἰμί ὁ μετά ἀσφάλεια ὁ δὲντα κτάομαι , ὁ μή θρασύς , ὁ μή ἀλαζών · ὁ δέ τοιούτος καί ὁ πατρῷος ἐξίστημι πολλάκις , καί αὐτός ὁ Ψυχή . ἄλλος δέ καί ἐπεί ἐν ὁ Παλαιή συνεχῶς ὁ [ 189 ] Προφήτης , ὁ γάρ πρᾶος κληρονομέω γῆ , λέγω , ἀπό ὁ Συντρόφων αὐτός ῥῆμα ἐνυφαίνω ὁ λόγος , ὥστε μή πανταχοῦ ἐμφανίζω . οὗτος δέ λέγω , οὖον μέχρι ὁ πάρειμι ἵστημι ὁ ἀμοιβή , ἀλλά μετά οὗτος ἐκεῖνος παρέχω . ἄν τε γάρ πνευματικός εἶπον τίς , οὐ ἀφαιρέω ὁ ἐν ὁ πάρειμι βίος · εἄν τε ὁ ἐν ὁ βίος τίς πάλιν ὑπισχνέομαι , οὖον μέχρι οὗτος ὁ ὑπόσχεσις ἴττω . ζητέω γάρ , φημί , ὁ βασίλειος ὁ Θεός , καί οὗτος πᾶς προστίθημι σύ · καί πάλιν · ὅστις ἀφίημι οἰκίον , ἢ ἀδελφός 87 , εκατονταπλασιαδων λαμβάνω ἐν ὁ αἰών οὗτος , καί ἐν ὁ μέλλω ζωή αἰώνιος κληρονομέω . — μακάριος ὁ πεινάω καί διψάω ὁ δικαιοσύνη . Ποίας δικαιοσύνη ; ὁ ὁ καθόλου φημί ἀρετή , ἢ ὁ μερικός οὗτος ὁ ἀπεραντία ὁ πλεονεξία κεῖμαι . ἐπεί γάρ μέλος περί ελεημουσυνιημι ἐπιτάσσω , δεῖξις 88 πῶς ἐλεέω χρή , οἷος ὅτι οὐ ἐκ ἀπαρχῆς , οὐδέ ἐκ πλεονεξία , μακαρίζω ὁ δικαιοσύνη ἀντιποιέω 89 . δ . καί ὁράω μή ὅπως αὐτός ὁ ὕψιστος ὑπερβολή . οὖον γάρ εἶπον , μακάριος ὁ δικαιοσύνη ἀντέχω , ἀλλά , Μακάριος ὁ πεινάω καί διψάω ὁ δικαιοσύνη · ἵνα μή ἀπλόος , ἀλλά μετά ἐπιθυμία ἀπάτη αὐτός μή τιμάω . ἐπεί γάρ οὗτος μάλιστα ἴδιος ὁ πλεονεξία εἰμί , καί οὐ οὕτως ἐράω σιτίον καί ποτός , ὡς ὁ 90 πλείων κτάομαι καί περιβάλλω · ὁ ἐπιθυμία οὗτος περί ὁ μή πλεονεκτέω μεταβαίνω κελεύω . εἶτα πάλιν αἰσθητός ὁ ἐπάθλιον ὁρίζω , λέγω · ὅτι2 αὐτός χορτάζω . Ζεύς γάρ ὁ νομίζω ὁ πλεονεξία εὐπρόσωπος ὁ πολύς , λέγω ὅτι τουναντίον μέν οὖν εἰμί 91 · ἢ γάρ δικαιοσύνη οὗτος ἐργάζομαι . μή τοίνυν Δίκαιος πράσσω φοβέω πενία , μηδέ τρέμω εἰμί . ὁ γάρ ἀρπάζω , οὗτος μάλιστα εἰμί ὁ πᾶς ἐκπίπτω · ὡς 92 ὁ γοῦν δικαιοσύνη ἐράω , ὁ πᾶς 93 αὐτός ἔχω μετά ἀσφάλεια . εἰμί δέ ὁ ὁ ἀλλότριος μή ἔχω τοσοῦτος ἀπολαύω εὐπορία , πολύς μᾶλλον ὁ ὁ ἑαυτοῦ 94 προίημι . Μακάριος ὁ ἐλεήμων . ἐνταῦθα οὖον ὁ διά χρῆμα ἐλεύθω μόνος δοκέω λέγω , ἀλλά καί ὁ διά πρᾶγμα 95 . ποικίλως γάρ ὁ ὁ ἐλεήμων τρόπος , καί πλατύς αὐτός ὁ ἐντολή . τις οὖν αὐτός ὁ ἐπάθλιον ; ὅτι2 αὐτός ἐλεέω . καί δοκέω μέν Ἀντίδοσις εἰμί τις ἴσος · εἰμί δέ πολύς μείζων 96 ὁ κατόρθωμα . αὐτός μέν γάρ ελευθυνος ὡς ἄνθρωπος , ἐλεύθω δέ παρά ὁ ὁ ὅλος Θεός . οὐχ εἰμί δέ ἴσος 97 ἀνθρώπινος ἔλεος καί θεῖος , ἀλλά ὅσος πονηρία καί ἀγαθότης ὁ μέσος , τοσοῦτος οὕτως ἐκεῖνος διίστημι . Μακάριος ὁ καθαρός ὁ Καρδία , ὅτι αὐτός ὁ θεός ὁράω . ἰδέ πάλιν πνευματικός ὁ ἐπάθλιον . καθαρός δέ ἐνταῦθα φημί , ἤτοι ὁ καθολικός ἀρετή κτάομαι , καί μηδείς [ 190 ] ἑαυτοῦ σύνοιδα πονηρός , ἢ ὁ ἐν σωφροσύνη διάγω · οὐδείς γάρ ἐγώ οὕτως δεῖ πρός ὁ θεός ὁράω , ὡς ὁ ἀρετή οὗτος . Διὸ δέ ὁ Παῦλος