joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0111.1
τοῦτων εἰσί . τοσούτω μᾶλλον ἀλόντες 88 ἀπόλλυνται . Καὶ ὁ φόβος ἐκ παρὰ τοῦ πλουτοῦσι μειῶν . Καὶ γὰρ ἀρχοντας οὕτω μάλιστα τρέμουσι , καὶ τοὺς δήμους τῶν ἀρχόντων οὐδὲ ἕκαστον , ἀλλὰ καὶ πολλῷ πλέον · πολλάς γοῦν οἰκίας τοιαύτας ὁμοίως καὶ δήμων θυμὸς καὶ ἀρ - ( - χόντων ἀνέτρεψεν ἀπειλῇ . Ὁ δὲ πένθες ἐκατέρων τοῦτων τῶν κυμάτων ἀπηλλάκται . 89 Ὥστε ταύτην ἀφεῖς τὴν εὐγένειαν , εἰ βούλει μοι δεῖξαι ὅτι εὐγενὴς εἶ , δεῖξον τῆς ψυχῆς τὴν ἐλευθερίαν , οἷαν εἶχεν ὁ μακάριος Ἐκκείων , καὶ ταῦτα πένθες ὤν , ὁ λέγων τῷ Ἡρώδῃ · Οὐκ ἐξεστὶ σοι ἔχειν τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ σου · οἷαν ἐκείνη , τὸ δὲ πρὸ ἐκείνου τοιοῦτος καὶ μετ’ ἐκείνου τοιοῦτος 90 , ὁ λέγων τῷ Ἁχαβῷ · Οὐ διασφερέων ἐγὼ τῷ Ἱσραήλ . ἀλλ’ ἢ σὺ καὶ ὁ οἶκος τοῦ πατρὸς σου · οἷαν εἶχον οἱ προφῆται , οἷαν οἱ ἀπόστολοι πάντες . Ἀλλ’ οὐχ αἱ τῶν πλουτῶν δουλεύοντες ψυχαὶ τοιαύται , ἀλλ’ ὡς περ οἱ ὑπὸ μυρίους 91 ὄντες παιδαγωγούς καὶ δρόμους , οὕτως οὐδὲ ἔπαισι τὸ δῆμα τοῦ μώιου , καὶ ὑπὲρ ἀρετῆς παρθένος ἄσθαται . Ὁ γὰρ τῶν χρημάτων ἔραος , καὶ ὁ τῆς δόξης , καὶ ὁ τῶν ἄλλων πραγμάτων , φοβερὸν εἰς αὐτοὺς βλέποντες , δουλοπρεπεῖς ποιοῦσι καὶ κόλακας . Οὐδὲν γὰρ οὕτως ἐλευθερὰν ἀναίρει , ὡς τὸ βιωτικὸς ἐμπεπλάσθαι πράγμασι , καὶ τὰ δοκοῦντα εἶναι λαμπρὰ περιδαβληθῆσαι . Οὐδὲ γὰρ ἕνα δεσπότην καὶ δύο καὶ τρεῖς , ἀλλὰ μυρίους ὁ τοιοῦτος ἔχει . Καὶ εἰ βούλεσθε καὶ ἀριθμῆσαι τούτους , παραγάγωμεν ἕνα τινὰ τῶν εὐδοκιμούντων ἐν βασιλείοις , καὶ ἔστω αὐτῷ καὶ χρήματα πλεῖστα , καὶ δυναστεία μεγάλη , καὶ πατρίς ὑπερέχουσα , καὶ προγόνων περιφάνεια , καὶ ἀποβλεπάσθω παρὰ πάντων . Ἰδοὺμεν τοίνυν εἰ μὴ οὗτός ἐστιν ὁ πάντων δουλικώτατος · καὶ ἀντιστραφέναι αὐτῷ , μὴ δοῦλον ἀπλῶς , ἀλλὰ δοῦλον δούλου · πολλοὶ γὰρ καὶ οἱκτῶσι δούλους · ἔχουσιν . Οὗτος μὲν οὖν ὁ δοῦλος τοῦ δούλου ἕνα ἔχει δεσπότην . Τί γάρ , εἰ καὶ μὴ ἐλεύθερον ; ἀλλ’ ἕνα , καὶ πρὸς τὸ ἐκεῖνον δοκοῦν μόνον ὁρᾷ . Κἄν γὰρ ὁ τοῦτοῦ δεσπότης αὐτοῦ 92 δοχῇ κρατεῖν , ἀλλὰ τέως ἐνὶ μόνῃ πειθεῖται · κἂν δὲ πρὸς ἐκείνῳ αὐτῷ καλῶς · ἔχῃ , ἐν ἀδείᾳ τὸν ἄπαντα καθεδεται βίον . Οὗτος δὲ οὐχ ἕνα καὶ δύο μόνον , ἀλλὰ πολλοὺς καὶ χαλεπωτέρους ἔχει δεσπότας . Καὶ πρώτων αὐτῶν τὴν βασιλεύουσα μεριμνῇ . Οὐχ ἔστι δὲ ἴσον εὐτελῆ δεσπότην ἔχειν , καὶ βασιλέα ὑπὸ πολλῶν ὅσα διαβρυλλισμένου , καὶ νῦν μὲν τούτων , νῦν δὲ ἐκείνων γιγνώσκον . Οὕτως κἂν μηδὲν ἑαυτῷ συνειδὼς ᾖ , πάντας ὑποπτεύει , καὶ τοὺς μετ’ αὐτοῦ στρατευομένους , καὶ τοὺς ὑπ’ αὐτοῦ ταττομένους , καὶ τοὺς φίλους , καὶ τοὺς ἐχθρούς . Ἄλλὰ καὶ οὗτος , φησὶ , τὸν δεσπότην . Καὶ ποῦ ἴσον ἕνα καὶ πολλοὺς ἔχειν τοὺς δεδιτοῦντας αὐτόν ; Μᾶλλον δὲ εἰ τις ἀκριβῶς ἐξετάζοιτο , οὐδὲ ἕνα εὑρήσει . Πῶς γὰρ τὴν τράπεζαν ; Ἐκεῖνος μὲν οὐδὲνα ἔχει τὸν ἐπιθυμοῦντα [ 591 ] αὐτοῦ ἐκβαλεῖν τῆς δουλείας ταύτης , καὶ εἰσαγαγεῖν ἑαυτόν , ὅθεν οὐδὲ τὴν ἐπιβουλεύουσαν ἐν τοιαύτῳ ἔχει · αὐτῷ δὲ οὐδὲ 93 ἑτέραν σπουδὴν ἔχουσιν , ἀλλ’ ἢ τὸ διασκεύασαι τὸν εὐδοκιμιώτερον καὶ μᾶλλον ἀγαπημένον παρὰ τῷ κρατοῦντι . Διὸ καὶ πάντας ἀνάγκη κακωμενῶν , τοὺς μειζόνους , τοὺς ὁμοτίμους , τοὺς φίλους . Ἐνθὰ γὰρ βασιλεία 94 καὶ δόξης ἔραος , οὐδὲ φιλίας εἰλικρινὸς ἐστιν ἰσχὺς . Ὅσπερ γὰρ ὁ ὁμότρεχον φιλεῖν ἀλλήλους οὐχ ἂν δύναιτο ἀκριβῶς καὶ γνησίως , οὕτω καὶ οἱ ὁμότιμοι καὶ τῶν αὐτῶν ἐρῶντες ἐν τοῖς βιωτικοῖς . Ὦδεν καὶ ὁ πόλεμος ἐνδον πολεῖ . Εἰδὲ δεσποτῶν ἔχων ,
Lemmas: τοῦτις εἰμί . τοσοῦτος μᾶλλον ἀλέω 88 ἀπόλλυμι . καί ὁ φόβος ἐκ παρά ὁ πλουτέω μειόω . καί γάρ ἄρχω οὗτος μάλιστα τρέμω , καί ὁ δῆμος ὁ ἄρχω οὐδέ ἕκαστος , ἀλλά καί πολύς πλέω · πολύς γοῦν οἰκίον τοιοῦτος ὁμοίως καί δῆμος θυμός καί ἀρ - ( - χόντος ἀνατρέπω ἀπειλέω . ὁ δέ πένθος κατεράω τοῦτις ὁ κῦμα ἀπαλλάσσω . 89 ὥστε οὗτος ἀφίημι ὁ εὐγένεια , εἰμί βούλομαι ἐγώ δείκνυμι ὅτι εὐγενής εἰμί , δείκνυμι ὁ Ψυχή ὁ ἐλευθερία , οἷος ἔχω ὁ μακάριος ἔκκειμαι , καί οὗτος πένθος εἰμί , ὁ λέγω ὁ Ἡρώδης · οὐ ἔξεστι σύ ἔχω ὁ γυνή Φίλιππος ὁ ἀδελφός σύ · οἷος ἐκεῖνος , ὁ δέ πρό ἐκεῖνος τοιοῦτος καί μετά ἐκεῖνος τοιοῦτος 90 , ὁ λέγω ὁ Ἁχαβῷ · οὖον διασπείρω ἐγώ ὁ Ἱσραήλ . ἀλλά ἢ σύ καί ὁ οἶκος ὁ πατήρ σύ · οἷος ἔχω ὁ προφήτης , οἷος ὁ ἀπόστολος πᾶς . ἀλλά οὐ ὁ ὁ πλοῦτος δουλεύω ψυχή τοιοῦτος , ἀλλά ὡς περ ὁ ὑπό μυρίος 91 εἰμί παιδαγωγός καί δρόμος , οὕτως οὐδέ παῖς ὁ δῆμα ὁ μώϊον , καί ὑπέρ ἀρετή παρθένος ἀείδω . ὁ γάρ ὁ χρῆμα Ρ̓ᾶρος , καί ὁ ὁ δόξα , καί ὁ ὁ ἄλλος πρᾶγμα , φοβερός εἰς αὐτός βλέπω , δουλοπρεπής ποιέω καί κόλαξ . οὐδείς γάρ οὕτως ἐλεύθερος ἀναιρέω , ὡς ὁ βιωτικός ἐμπλάσσω πρᾶγμα , καί ὁ δοκέω εἰμί λαμπρός περιβάλλω . οὐδέ γάρ εἷς δεσπότης καί δύο καί τρεῖς , ἀλλά μυρίος ὁ τοιοῦτος ἔχω . καί εἰμί βούλομαι καί ἀριθμέω οὗτος , παράγω εἷς τις ὁ εὐδοκιμέω ἐν βασίλειος , καί ἵστημι αὐτός καί χρῆμα πλεῖστος , καί δυναστεία μέγας , καί πατρίς ὑπερέχω , καί πρόγονος περιφάνεια , καί ἀποβλέπω παρά πᾶς . ἰδέω τοίνυν εἰμί μή οὗτος εἰμί ὁ πᾶς δουλικός · καί ἀντιστρέφω αὐτός , μή δοῦλος ἀπλόος , ἀλλά δοῦλος δοῦλος · πολύς γάρ καί οἰκέω δοῦλος · ἔχω . οὗτος μέν οὖν ὁ δοῦλος ὁ δοῦλος εἷς ἔχω δεσπότης . τις γάρ , εἰμί καί μή ἐλεύθερος ; ἀλλά εἷς , καί πρός ὁ ἐκεῖνος δοκέω μόνος ὁράω . κἀν γάρ ὁ οὗτος δεσπότης αὐτός 92 δοχή κρατέω , ἀλλά τέως ἐν μόνος πείθω · κἀν δέ πρός ἐκεῖνος αὐτός καλῶς · ἔχω , ἐν ἄδεια ὁ ἅπας καθοράω βίος . οὗτος δέ οὐ εἷς καί δύο μόνος , ἀλλά πολύς καί χαλεπός ἔχω δεσπότης . καί πρῶτος αὐτός ὁ βασιλεύω μέριμνα . οὐχ εἰμί δέ ἴσος εὐτελής δεσπότης ἔχω , καί βασιλεύς ὑπό πολύς ὅσος διαβρυλλισμένου , καί νῦν μέν οὗτος , νῦν δέ ἐκεῖνος γιγνώσκω . οὕτως κἀν μηδείς ἑαυτοῦ σύνοιδα εἰμί , πᾶς ὑποπτεύω , καί ὁ μετά αὐτός στρατεύω , καί ὁ ὑπό αὐτός τάσσω , καί ὁ φίλος , καί ὁ ἐχθρός . ἀλλά καί οὗτος , φημί , ὁ δεσπότης . καί ποῦ ἴσος εἷς καί πολύς ἔχω ὁ διαιτάω αὐτός ; μᾶλλος δέ εἰμί τις ἀκριβῶς ἐξετάζω , οὐδέ εἷς εὑρίσκω . Πῶς γάρ ὁ τράπεζα ; ἐκεῖνος μέν οὐδείς ἔχω ὁ ἐπιθυμέω [ 591 ] αὐτός ἐκβάλλω ὁ δουλεία οὗτος , καί εἰσάγω ἑαυτοῦ , ὅθεν οὐδέ ὁ ἐπιβουλεύω ἐν τοΐαυτος ἔχω · αὐτός δέ οὐδέ 93 ἕτερος σπουδή ἔχω , ἀλλά ἢ ὁ διασκευάζω ὁ εὐδόκιμος καί μᾶλλον ἀγαπάω παρά ὁ κράτος . Διὸ καί πᾶς ἀνάγκη κακόω , ὁ μείζων , ὁ ὁμότιμος , ὁ φίλος . ἔνθα γάρ βασίλειος 94 καί δόξα Ρ̓ᾶρος , οὐδέ φίλιος εἰλικρινὸς εἰμί ἰσχύς . ὅσπερ γάρ ὁ ομοτρεχω φιλέω ἀλλήλων οὐ εἄν δύναμαι ἀκριβῶς καί γνήσιος , οὗτος καί ὁ ὁμότιμος καί ὁ αὐτός ἐράω ἐν ὁ βιωτικός . ὧδε καί ὁ πόλεμος ἔνδον πολύς . ἀνάκλεις δεσπότης ἔχω ,