joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0396.1
και ἀρπάζει ὁ διάβολος . ἀλλ' ἡμεῖς , κύριοι τοῦ μὴ ἀρπαγῆναι · εἰ καὶ ἑφραίνεται τὰ σπέρματα , οὐ παρὰ τὸν λῃστὸν τοῦτο γίνεται ( οὐ γὰρ εἶπεν , ὅτι διὰ τὸν καύσωνα ἐξηράνθη , ἀλλὰ διὰ τὸ μὴ ἔχειν βίαν ) · εἰ καὶ ἀπονίνησται τὰ λεγόμενα , οὐ παρὰ τὰς ἀνάγκας , ἀλλὰ παρὰ τοὺς συγχωροῦντας 8 ἀναβίαν ταύτας . Ἐνeste γὰρ , ἐὰν θέλῃς , κωλύσαι τὴν πονηρὰν ταύτην βλάστην , καὶ τῷ πλούτῳ εἰς δὲον χρῆσασθαι . Διὰ τοῦτο οὖν εἶπεν , 'Ο αἰών , ἀλλ' , Ἡ μέριμνα τοῦ αἰῶνος · οὐδὲν , ὁ πλοῦτος , ἀλλ' , Ἡ ἀπάτη τοῦ πλοῦτου . Μὴ τοίνυν τὰ πράγματα αἰτιώμεθα , ἀλλὰ τὴν γνώμην τὴν διαφθαμένην . Ἔστι γὰρ καὶ πλουτεῖν , καὶ μὴ ἀπασθᾶσθαι · καὶ ἐν τῷ αἰῶνι εἶναι · τοῦτο , καὶ μὴ ἀπονινύεσθαι ταῖς φροντίσι . Καὶ γὰρ δύο ἐλαττώματα ὁ πλοῦτος ἔχει ἐναντία · τὸ μὲν , κατατείνειν καὶ ἐπισκοτοῦν , τὴν μέριμναν · τὸ δέ , μαλακωτέρους 9 ποιοῦν , τὴν τρυφήν . Καὶ καλῶς εἶπεν , Ἡ ἀπάτη σοῦ πλοῦτον . Πάντα γὰρ τὰ τοῦ πλοῦτου ἀπάτη · δυνάμει γὰρ μόνον ἐστίν , οὐκ ἐπὶ πραγμάτων κείμενα . Καὶ γὰρ ἡ ἡδονή , καὶ ἡ δόξα , καὶ ὁ καλλωπισμός , καὶ πάντα ταῦτα , φαντασία τις ἐστίν , οὐ πραγμάτων ἀλήθεια . Εἰπὼν τοίνυν τοὺς τρόπους τῆς ἀπωλείας , ὑστερον τίθησι τὴν καλὴν γῆν , οὐκ ἀφείς ἀπογινώσκει , ἀλλὰ δίδους ἐλπίδα μετανοίας , καὶ δεῖναι , ὅτι δευτεῖν ἐκ τῶν εἰρημένων εἰς ταύτην μεταβαλεῖν . Καίτοι οὐ καὶ ἡ γῆ καλή , καὶ ὁ σπόρος εἰς , καὶ τὰ σπέρματα τὰ αὐτά , διατεῖ δ μὲν ἐκατόν , δ δὲ ἐξήκοντα , δ δὲ τριάκοντα ἤνεγκεν · Ἐνεστάτω πάλιν παρὰ τὴν φύσιν τῆς γῆς ἡ διαφορά · καὶ γὰρ ἕνδ' ἐν καλῇ ἡ γῆ , πολλὴ ἐν αὐτῇ καὶ ἡ διαφορά . Ὀρῆς οὐχὶ τὸν γεωργὸν αἰτίων δυντα , οὐδὲ τὰ σπέρματα , ἀλλὰ τὴν δεομένην γῆν · οὐ παρὰ τὴν φύσιν , ἀλλὰ παρὰ τὴν γνώμην . Καὶ ἐνταῦθα δὲ πολλὴ ἡ φιλανθρωπία , ὅτι οὐχ ἐν ἀπατεῖ μέτρον 10 ἀρετῆς , ἀλλὰ καὶ τοὺς πρώτους ἀποδέχεται . καὶ τοὺς δευτέρους οὐκ ἐκβάλλει , καὶ τοὺς τρίτους δίδωσι χῶραν . Ταῦτα δὲ λέγει , ἵνα μὴ νομίσωσιν οἱ ἀκολουθοῦντες αὐτῷ , ὅτι ἀρκεῖ ἡ ἀκρόασις εἰς σωτηρίαν . Καὶ τινὲς ἐνεκεν , φησίν , οὐχὶ καὶ τά ; Ἄλλας ἔθης [ 475 ] σπονδίας , οἶον , ἐπιθυμίαν σωμάτων , ξενοδοξίαν ; Εἰπὼν τὴν μέριμναν τοῦ αἰῶνος τούτου , καὶ τὴν ἀπάτην τοῦ πλοῦτου , πάντα τε εἰδώς . Καὶ γὰρ καὶ ξενοδοξία , καὶ τὰ ἄλλα ἅπαντα , τοῦ αἰῶνος τούτου . καὶ τῆς τοῦ πλοῦτου ἀπάτης ἐστίν · οἶον , ἡδονή , καὶ γαστριμαργία , καὶ βασιλεία , καὶ ξενοδοξία , καὶ ὅσα τοιαῦτα . Προσέθηκε δὲ καὶ τὴν ὀδὸν καὶ τὴν πέτραν , δεῖναι ὅτι οὐκ ἀρκεῖ χρημάτων ἀπληλάχαι μόνον , ἀλλὰ δεῖ καὶ τὴν ἄλλην ἀρετὴν ἀσκεῖν . Τί γὰρ , ἂν χρημάτων μὲν ἐλεύθερος ᾖς , ἀνανδρος δὲ καὶ μαλακός ; τί δέ , ἂν ἀνανδρος μὲν μὴ ᾖς , ῥάθυμος δὲ καὶ ὀλιγώρως περὶ τὴν ἀκρόασιν ; Οὐδὲ γὰρ ἀρκεῖ μέρος ἐν πρὸς σωτηρίαν ἡμῖν , ἀλλὰ δεῖ πρῶτον μὲν ἀκροάσεως ἀκρίβους καὶ μνήμης διηνεκοῦς , ἔπειτα ἀνδρείας , εἶτα χρημάτων ὑπεροψίας καὶ τῆς τῶν βιωτικῶν ἀπάντων ἀπαλλαγῆς . Διὸ γὰρ τοῦτο πρώτῳν τίθησιν ἐκεῖνον τοῦτο 11 , ἐπειδὴ τοῦτο πρώτῳ χρεία ( Ὡς γὰρ πιστεύουσιν , ἂν μὴ ἀκούσωσι ; καθάπερ οὖν καὶ ἡμεῖς ἐὰν μὴ προσέχωμεν τοῖς λεγομένοις , οὐδὲ μαθεῖν δυνησόμεθα ἄ χρη ποιεῖν ) · Ἐπειτα τὴν ἀνδρείαν , καὶ τὴν τῶν παρόντων ὑπεροψίαν . Ταῦτ' οὖν ἀκούοντες , πάντοθεν ἑαυτοὺς τεῖχίζωμεν , προσέχοντες τοῖς λεγομένοις , καὶ κατὰ βάθους ἀφίεντες τὰς ρίζας , καὶ πάντων ἐπα -
Lemmas: και ἁρπάζω ὁ διάβολος . ἀλλά ἐγώ , κύριος ὁ μή ἁρπάζω · εἰμί καί εφραινω ὁ σπέρμα , οὖον παρά ὁ λῃστής οὗτος γίγνομαι ( οὖον γάρ εἶπον , ὅτι διά ὁ καύσων ξηραίνω , ἀλλά διά ὁ μή ἔχω βία ) · εἰμί καί ἀπονίζω ὁ λέγω , οὖον παρά ὁ ἀνάγκη , ἀλλά παρά ὁ συγχωρέω 8 ἀναβίαν οὗτος . Ἐνeste γάρ , ἐάν ἐθέλω , κωλύω ὁ πονηρός οὗτος βλάστη , καί ὁ πλοῦτος εἰς δήω χράω . Ζεύς οὗτος οὖν εἶπον , 'Ο αἰών , ἀλλά , ὁ μέριμνα ὁ αἰών · οὐδείς , ὁ πλοῦτος , ἀλλά , ὁ ἀπάτη ὁ πλοῦτος . μή τοίνυν ὁ πρᾶγμα αἰτιάομαι , ἀλλά ὁ γνώμη ὁ διαφθάνω . εἰμί γάρ καί πλουτέω , καί μή ἀπασθᾶσθαι · καί ἐν ὁ αἰών εἰμί · οὗτος , καί μή απονινυιημι ὁ φροντίς . καί γάρ δύο ἐλάττωμα ὁ πλοῦτος ἔχω ἐναντίος · ὁ μέν , κατατείνω καί ἐπισκοτέω , ὁ μέριμνα · ὁ δέ , μαλακός 9 ποιέω , ὁ τρυφή . καί καλῶς εἶπον , ὁ ἀπάτη σύ πλοῦτος . Πάν γάρ ὁ ὁ πλοῦτος ἀπάτη · δύναμις γάρ μόνος εἰμί , οὐ ἐπί πρᾶγμα κεῖμαι . καί γάρ ὁ ἡδονή , καί ὁ δόξα , καί ὁ καλλωπισμός , καί πᾶς οὗτος , φαντασία τις εἰμί , οὖον πρᾶγμα ἀλήθεια . εἶπον τοίνυν ὁ τρόπος ὁ ἀπώλεια , ὕστερος τίθημι ὁ καλός γῆ , οὐ ἀφίημι ἀπογιγνώσκω , ἀλλά δίδωμι ἐλπίς μετάνοια , καί δεινός , ὅτι δευσυς ἐκ ὁ εἴρω εἰς οὗτος μεταβάλλω . καίτοι οὖον καί ὁ γῆ καλός , καί ὁ σπόρος εἰς , καί ὁ σπέρμα ὁ αὐτός , διατείνω δ μέν ἑκατόν , δ δέ ἐξήκω , δ δέ τριάκοντα φέρω · ἐνίστημι πάλιν παρά ὁ φύσις ὁ γῆ ὁ διαφορά · καί γάρ ἔνδω ἐν καλός ὁ γῆ , πολύς ἐν αὐτός καί ὁ διαφορά . ὀρεύς οὐ ὁ γεωργός αἴτιος δυντα , οὐδέ ὁ σπέρμα , ἀλλά ὁ δήω γῆ · οὖον παρά ὁ φύσις , ἀλλά παρά ὁ γνώμη . καί ἐνταῦθα δέ πολύς ὁ φιλανθρωπία , ὅτι οὐ ἐν ἀπατάω μέτρον 10 ἀρετή , ἀλλά καί ὁ πρῶτος ἀποδέχομαι . καί ὁ δεύτερος οὐ ἐκβάλλω , καί ὁ τρίτος δίδωμι χώρα . οὗτος δέ λέγω , ἵνα μή νομίζω ὁ ἀκολουθέω αὐτός , ὅτι ἀρκέω ὁ ἀκρόασις εἰς σωτηρία . καί τις ἕνεκα , φημί , οὐ καί ὁ ; ἄλλος ἔθω [ 475 ] σποδιάς , οἶος , ἐπιθυμία σῶμα , ξενοδοξίαν ; εἶπον ὁ μέριμνα ὁ αἰών οὗτος , καί ὁ ἀπάτη ὁ πλοῦτος , πᾶς τε οἶδα . καί γάρ καί ξενοδοκία , καί ὁ ἄλλος ἅπας , ὁ αἰών οὗτος . καί ὁ ὁ πλοῦτος ἀπάτη εἰμί · οἶος , ἡδονή , καί γαστριμαργία , καί βασίλειος , καί ξενοδοκία , καί ὅσος τοιοῦτος . προστίθημι δέ καί ὁ ὁδός καί ὁ πέτρα , δεινός ὅτι οὐ ἀρκέω χρῆμα ἀπαλλάσσω μόνος , ἀλλά δεῖ καί ὁ ἄλλος ἀρετή ἀσκέω . τις γάρ , εἄν χρῆμα μέν ἐλεύθερος εἰμί , ἄνανδρος δέ καί μαλακός ; τίς δέ , εἄν ἄνανδρος μέν μή εἰμί , ῥάθυμος δέ καί ὀλίγωρος περί ὁ ἀκρόασις ; οὐδέ γάρ ἀρκέω μέρος ἐν πρός σωτηρία ἐγώ , ἀλλά δεῖ πρῶτος μέν ἀκρόασις ἀκριβής καί μνήμη διηνεκής , ἔπειτα ἀνδρεῖος , εἶτα χρῆμα ὑπεροψία καί ὁ ὁ βιωτικός ἀπαντάω ἀπαλλαγή . Διὸ γάρ οὗτος πρῶτος τίθημι ἐκεῖνος οὗτος 11 , ἐπεί οὗτος πρῶτος χρεία ( ὡς γάρ πιστεύω , εἄν μή ἀκούω ; καθάπερ οὖν καί ἐγώ ἐάν μή προσέχω ὁ λέγω , οὐδέ μανθάνω δύναμαι ὅς χρή ποιέω ) · ἔπειτα ὁ ἀνδρεῖος , καί ὁ ὁ πάρειμι ὑπεροψία . ταῦτα οὖν ἀκούω , πάντοθεν ἑαυτοῦ τειχίζω , προσέχω ὁ λέγω , καί κατά βάθος ἀφίημι ὁ ῥίζα , καί πᾶς επά -