joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0207.2
τὴν τῶν ἄνω δυνάμεων ἀχριβείαν διὰ τὸ τὴν γῆν οἰκείαν · ἀλλ’ ἐν , καὶ ἐνταῦθα διατρίβοντα , ὡς ἄνω γεγόναι , πᾶν πάντα ποιεῖν . Ὁ λέγει τοίνυν , τοῦτό ἐστιν · Ὁποῖα ἐκεῖ πάντα ἀκωλύτως γίνεται , καὶ οὗ τὰ μὲν ὑπακούσουσιν οἱ ἄγγελοι , τὰ δὲ παρακούσουσιν , ἀλλὰ πάντα εἰκῶσι καὶ πείθονται · Αὐταῖ γὰρ , φησίν , ισχύει , ποιούσης τὸν λόγον αὐτοῦ · οὕτω καὶ ἡμεῖς καταξιώσωμεν τοὺς ἀνθρώπους μὴ ἐξ ἡμετέρας τὸ θέλημά σου ποιεῖν , ἀλλὰ πάντα καθόπερ θέλεις πληροῦν . Εἰδὲς πῶς καὶ μετριάζειν εἰδίας ; δηλώσας ὅτι οὐ τῆς ἡμετέρας σπουδῆς ἡ ἀρετὴ μόνον , ἀλλὰ καὶ τῆς ἀνωθεν χάριτος ; Καὶ πάλιν τὴν ὑπὲρ τῆς οἰκουμένης ²¹·²² πρόνοιαν ἕκαστον ἡμῶν τῶν προσευχόμενον ἀναλέγεσθαι ἐπέταξεν . Οὐδὲ γὰρ εἶπε , Γενήθητω τὸ θέλημά σου ἐν ἐμοί , ἢ ἐν ἡμῖν · ἀλλὰ , Πανταχοῦ τῆς γῆς , ὥστε λυθῆναι τὴν πλάνην , καὶ φυτευθῆναι τὴν ἀλήθειαν , καὶ ἐκθλιβῆναι κακίαν ἅπαντα , καὶ ἐπανελθεῖν ἀρετήν , καὶ μηδὲν ταύτῃ διαφέρειν λοιπὸν τὸν οὐρανὸν τῆς γῆς . Εἰ γὰρ τοῦτο γένοιτο , φησίν , οὐδὲν διώζει τὰ κάτω τῶν ἄνω , εἰ καὶ τῇ φύσει διέστηχεν , ἄγγέλους ἐτέρους τῆς γῆς ἡμῖν ἐπιδεικνυμένης . Τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον . Τί ἐστι , Τὸν ἄρτον τὸν ἐπιούσιον ; Τὸν ἐφήμερον . Ἐπειδὴ γὰρ εἶπεν οὕτως · Γενήθητω τὸ θέλημά σου ὡς ἐν οὐρανῷ , καὶ ἐπὶ τῆς γῆς · ἀνθρώπους δὲ διελέγχει σάρκα περιεχμένους , καὶ ἀνάγκη φύσεως ὑποκειμένους , καὶ οὐ δυναμένους τὴν αὐτὴν ἔχειν ἀπάθειαν τοῖς ἀγγέλοις · τὰ μὲν ἐπιτάγματα ὁμοίως κελεύει γίνεσθαι καὶ παρ’ ἡμῶν , καθάπερ αὐτὰ κάκεινο πληροῦσι · συγχωρεῖν δὲ καὶ τῇ τῆς φύσεως ἀσθενείᾳ λοιπόν . Ἀχριβείαν μὲν γὰρ , φησίν ²³ , πολιτείας ἀπαιτῶ τοσαύτην , οὐ μὴν ἀπάθειαν · οὐδὲ γὰρ ἐπιτρέπει τῆς φύσεως τὴν τυραννίαν · δέεται γὰρ τροφῆς τῆς ἀναγκαίας . Σὺ δὲ μοι ἀκόπει πῶς [ 252 ] καὶ ἐν τοῖς σωματικοῖς πολὺ τὸ πνευματικόν . Οὐδὲ ¹ γὰρ ὑπὲρ χρημάτων , οὐδὲ ὑπὲρ τρυφῆς , οὐδὲ ὑπὲρ πολυτελείας ἡμᾶς , οὐδὲ ὑπὲρ ἄλλου οὐδενὸς τῶν τοιούτων , ἀλλ’ ὑπὲρ ἄρτου μόνον ² ἐκέλευσε τὴν εὐχὴν ποιεῖσθαι , καὶ ὑπὲρ ἄρτου τοῦ ἐφήμερου , ὥστε μὴ ὑπὲρ τῆς αὔριον μεριμνᾶν . Διὰ τοῦτο προσέθηκε , Τὸν ἄρτον τὸν ἐπιούσιον , τουτῶστι , τὸν ἐφήμερον . Καὶ οὐδὲ τοῦτο ἠρέσθη τῷ ῥήματι , ἀλλὰ καὶ ἕτερον μετὰ τοῦτο προσέθηκεν , εἰπών , Δὸς ἡμῖν σήμερον · ὥστε μὴ περαιτέρω συντρέπειν ἑαυτοὺς τῇ φροντίδι τῆς ἐπιούσης ἡμέρας . Ἡς γὰρ οὐκ οἶδας εἰ τὸ διάστημα ἔξει , εἰνὸς ἐνέχεν ὑπομένεις τὴν μέριμναν ; Τοῦτο καὶ προῖνον διὰ πλειόνων ἐπέταξε , λέγων · Μὴ μεριμνήσητε εἰς τὴν αὔριον . Καὶ ³ βούλεται πάντοθεν ἡμᾶς εὐζώνους εἶναι καὶ ἐπιεικεῖς τε , τοσοῦτον εἰκονίας τῇ φύσει , ὅσον ἡ τῆς χρείας ἀνάγκη παρ’ ἡμῶν ἀπαιτεῖ . Εἶτα ἐπειδὴ συμβαλεῖν καὶ μετὰ ⁴ τοῦ λουτροῦ τῆς παλιγγενεσίας ἀμαρτάνειν , πολλὴν καὶ ἐνταῦθα τὴν φιλανθρωπίαν αὐτοῦ ἐπιδεικνύμενος , κελεύει περὶ τῆς τῶν ἀμαρτημάτων ⁵ ἀφέσεως προσείναι τῷ φιλανθρώπῳ Θεῷ , καὶ λέγειν οὕτως · Ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν , ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν . Εἰδὲς φιλανθρωπίας ὑπερβολήν ; Μετὰ τοσούτων κακῶν ἀναίρεσις , καὶ δωρεὰς μέγεθος ἄρατον , πάλιν ἀμαρτάνοντας ἀξιοῦ συγγνώμης . Ὅτι γὰρ πιστὸς αὕτη ἡ προσευχὴ προσήκει , καὶ οἱ ψῶμοι τῆς Ἐκκλησίας διδάσκουσι , καὶ τὸ προοίμιον τῆς εὐχῆς . Ὁ γὰρ ἀμύητος οὐκ ἂν δύναιτο Πατέρα καλεῖν τὸν Θεόν . Εἰ τοίνυν πιστὸς προστέχει ἡ εὐχή , εὐχονται δὲ οὕτοι ἀμαρτήματα ἑαυτοῖς ἀφεθῆναι δεόμενοι , δῆλον ὅτι οὐδὲ μετὰ τοῦ λουτροῦ ἀνήρηται τῆς μετανοίας τὸ κέρδος .
Lemmas: ὁ ὁ ἄνω δύναμις ἀκρίβεια διά ὁ ὁ γῆ οἰκεῖος · ἀλλά ἐν , καί ἐνταῦθα διατρίβω , ὡς ἄνω γονεύς , πᾶς πᾶς ποιέω . ὁ λέγω τοίνυν , οὗτος εἰμί · ὁποῖος ἐκεῖ πᾶς ἀκωλύτως γίγνομαι , καί ὅς ὁ μέν ὑπακούω ὁ ἄγγελος , ὁ δέ παρακούω , ἀλλά πᾶς ἵημι καί πείθω · αὐτός γάρ , φημί , ἰσχύω , ποιέω ὁ λόγος αὐτός · οὗτος καί ἐγώ καταξιόω ὁ ἄνθρωπος μή ἐκ ἡμέτερος ὁ θέλημα σύ ποιέω , ἀλλά πᾶς καθόπερ ἐθέλω πληρόω . ἀνάκλεις πῶς καί μετριάζω ἴδιος ; δηλόω ὅτι οὖον ὁ ἡμέτερος σπουδή ὁ ἀρετή μόνος , ἀλλά καί ὁ ἄνωθεν χάρις ; καί πάλιν ὁ ὑπέρ ὁ οἰκέω ²¹·²² πρόνοια ἕκαστος ἐγώ ὁ προσεύχομαι ἀναλέγω ἐπιτάσσω . οὐδέ γάρ εἶπον , γίγνομαι ὁ θέλημα σύ ἐν ἐγώ , ἢ ἐν ἐγώ · ἀλλά , πανταχοῦ ὁ γῆ , ὥστε λύω ὁ πλάνη , καί φυτεύω ὁ ἀλήθεια , καί ἐκθλίβω κακία ἅπας , καί ἐπανέρχομαι ἀρετή , καί μηδείς οὗτος διαφέρω λοιπός ὁ οὐρανός ὁ γῆ . εἰμί γάρ οὗτος γίγνομαι , φημί , οὐδείς δίζω ὁ κάτω ὁ ἄνω , εἰμί καί ὁ φύσις διίστημι , ἄγγελος ἕτερος ὁ γῆ ἐγώ ἐπιδείκνυμι . ὁ ἄρτος ἐγώ ὁ ἐπιούσιος δίδωμι ἐγώ σήμερον . τις εἰμί , ὁ ἄρτος ὁ ἐπιούσιος ; ὁ ἐφήμερος . ἐπεί γάρ εἶπον οὕτως · γίγνομαι ὁ θέλημα σύ ὡς ἐν οὐρανός , καί ἐπί ὁ γῆ · ἄνθρωπος δέ διελέγχω σάρξ περιέχω , καί ἀνάγκη φύσις ὑπόκειμαι , καί οὖον δύναμαι ὁ αὐτός ἔχω ἀπάθεια ὁ ἄγγελος · ὁ μέν ἐπίταγμα ὁμοίως κελεύω γίγνομαι καί παρά ἐγώ , καθάπερ αὐτός ἐκεῖνος πληρόω · συγχωρέω δέ καί ὁ ὁ φύσις ἀσθένεια λοιπός . ἀκρίβεια μέν γάρ , φημί ²³ , πολιτεία ἀπαιτέω τοσοῦτος , οὖον μήv ἀπάθεια · οὐδέ γάρ ἐπιτρέπω ὁ φύσις ὁ τυραννία · δήω γάρ τροφή ὁ ἀναγκαῖος . σύ δέ ἐγώ άκοπος πῶς [ 252 ] καί ἐν ὁ σωματικός πολύς ὁ πνευματικός . οὐδέ ¹ γάρ ὑπέρ χρῆμα , οὐδέ ὑπέρ τρυφή , οὐδέ ὑπέρ πολυτέλεια ἐγώ , οὐδέ ὑπέρ ἄλλος οὐδείς ὁ τοιοῦτος , ἀλλά ὑπέρ ἄρτος μόνος ² κελεύω ὁ εὐχή ποιέω , καί ὑπέρ ἄρτος ὁ εφήμερος , ὥστε μή ὑπέρ ὁ αὔριον μεριμνάω . Ζεύς οὗτος προστίθημι , ὁ ἄρτος ὁ ἐπιούσιος , τουτῶστι , ὁ ἐφήμερος . καί οὐδέ οὗτος ἀρέσκω ὁ ῥῆμα , ἀλλά καί ἕτερος μετά οὗτος προστίθημι , εἶπον , δός ἐγώ σήμερον · ὥστε μή περαιτέρω συντρέπω ἑαυτοῦ ὁ φροντίς ὁ ἔπειμι ἡμέρα . εἰμί γάρ οὐ οἶδα εἰμί ὁ διάστημα ἔξειμι , ἴς ἐνέχω ὑπομένω ὁ μέριμνα ; οὗτος καί προινος διά πλείων ἐπιτάσσω , λέγω · μή μεριμνάω εἰς ὁ αὔριον . καί ³ βούλομαι πάντοθεν ἐγώ εὔζωνος εἰμί καί ἐπιεικής τε , τοσοῦτος εἰκόνιος ὁ φύσις , ὅσος ὁ ὁ χρεία ἀνάγκη παρά ἐγώ ἀπαιτέω . εἶτα ἐπεί συμβάλλω καί μετά ⁴ ὁ λουτρόν ὁ παλιγγενεσία ἁμαρτάνω , πολύς καί ἐνταῦθα ὁ φιλανθρωπία αὐτός ἐπιδείκνυμι , κελεύω περί ὁ ὁ ἁμάρτημα ⁵ ἄφεσις πρόσειμι ὁ φιλάνθρωπον Θεός , καί λέγω οὕτως · ἄφες ἐγώ ὁ ὀφείλημα ἐγώ , ὡς καί ἐγώ ἀφίημι ὁ ὀφειλέτης ἐγώ . ἀνάκλεις φιλανθρωπία ὑπερβολή ; μετά τοσοῦτος κακός ἀναίρεσις , καί δωρεά μέγεθος ἀείρω , πάλιν ἁμαρτάνω ἀξιόω συγγνώμη . ὅτι2 γάρ πιστός οὗτος ὁ προσευχή προσήκω , καί ὁ ψωμός ὁ ἐκκλησία διδάσκω , καί ὁ προοίμιον ὁ εὐχή . ὁ γάρ ἀμύητος οὐ εἄν δύναμαι πατήρ καλέω ὁ Θεός . εἰμί τοίνυν πιστός προστείχω ὁ εὐχή , εὔχομαι δέ οὕτος ἁμάρτημα ἑαυτοῦ ἀφίημι δήω , δῆλος ὅτι οὐδέ μετά ὁ λουτρόν ἀναράω ὁ μετάνοια ὁ κέρδος .