joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0235.1
οὐκ ἠτέρετο ἀπ' ἀρχῆς κόσμου ἕως τοῦ νῦν , οὐδὲ μὴ γένηται . Ὁρᾷς δὲ πρὸς 'Ιουδαίους ὁ λόγος αὐτῷ , καὶ περὶ τῶν ἐκείνους καταληφομένων κακῶν διαλέγεται ; Οὐ γὰρ δὴ οἱ ἀπόστολοι ἔμελλον Σάββατον τηρεῖν , ἵ ἐκεῖ ἔσασθαι , ἵνικα Οὐεσπασιανὸς ταῦτα ἐπράξε . Καὶ γὰρ ἐφθάσαν προσαλῶσαι τὸ πλεῖον · εἰ δὲ τις ἀπελίφθη , ἐν ἄλλοις τῆς οἰκουμένης διέτριβε μέρεσι τότε . Διατὶ δὲ μὴδ' ἄ χειμῶνος , μὴδὲ Σαββάτου μέν ; Χειμῶνος μὲν , διὰ τὴν δυσκολίαν τὴν ἀπὸ τοῦ καιροῦ · Σαββάτου δέ , διὰ τὴν αὐθεντίαν τὴν ἀπὸ τοῦ νόμου . Ἐπειδὴ γὰρ φυγῆς χρεία , καὶ φυγῆς ταχύτης , οὔτε δὲ 88 ἐν Σαββάτῳ τότε 'Ιουδαῖοι φεύγειν ἐτόλμων διὰ τὸν νόμον , οὔτε δὲ ἐν χειμῶνι τοῦ τοιούτου εὐχολον , διὰ τοῦτο , Προσεύχεσθε , φησίν . Ἔσται γὰρ τότε θλίψις , οἷα οὐκ ἐγένετο 89 , οὐδὲ μὴ γένηται . Καὶ μὴ τις νομίζε τοῦτο ὑπερβολικῶς εἰρησθαι · Ἄλλ' ἐρωτῶν τοὺς Ἰωσῆφ γραμμάτω 91 , μαθάναντες τὸν εἰρημένον τὴν ἀλήθειαν . Οὐδὲ γὰρ ἐκεῖνο ἄν ἔχοι τις εἰπεῖν , ὅτι πιστὸς ὤν ὁ ἄνθρωπος εἰς τὸ συστῆσαι τὰ εἰρημένα ἐξωγασεν τὴν τραγῳδίαν . Καὶ γὰρ καὶ 'Ιουδαῖος ἦν , καὶ σοφὸρα 'Ιουδαῖος , καὶ ζηλωτὴς , καὶ τῶν μετὰ τὴν Χριστοῦ παρουσίαν . Τὶ οὖν οὕτως φησιν ; Ὅτι πᾶσαν ἐνίκησεν τραγῳδίαν [ 735 ] ἑκείνα τὴ δεινὰ , καὶ πόλεμος οὐδὲς οὐδέποτε 92 τοιούτος τὸ ἔθνος κατέλαβε . Τοσούτος γὰρ ἦν ὁ λιμὸς , ὡς αὐταῖς ταῖς μητράσι περιμάχασθαι εἶναι τὴν παιδοφάγίαν , καὶ ὑπὲρ τούτου πολέμου γίνεσθαι · πολλοὺς δὲ καὶ νεκρούς γενομένους κατὰ μέσας ἀναβρύσθαι τὰς γαστέρας ἐφη . Ἡδὲς ἄν σὺν ἐροίμην 'Ιουδαίους , πόθεν οὕτω δεήματος ἀρχὴ καὶ ἀφόρητος ἦλθεν ἐπ' αὐτούς , καὶ πᾶσιν ἐμπροσθὲν γενομένοις , οὐχ ἄν 'Ιουδαῖα μόνον , ἀλλὰ πανταχοῦ τῆς οἰκουμένης χαλεπωτέρα ; Οὐκ εὐδηλον , ὅτι διὰ τὸ τοῦ σταυροῦ τολμημα καὶ τὴν ἀπόρσιαν ταύτην ; Ἀπανεστικεν 93 ἄν , καὶ μετὰ πάντων καὶ πρὸ πάντων αὐτὴ ἡ τῶν πραγμάτων ἀλήθεια . Θέα δὲ μοι τὴν ὑπερβολὴν τῶν κακῶν , ὅταν μὴ 94 πρὸς τὸν ἐμπροσθεν χρόνον παραλαλόμενα χαλεπωτέρα φαίνηται , ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸν ἐπὶόντα ἅπαντα . Οὔτε γὰρ ἐν τῇ οἰκουμένῃ πάση , οὔτε ἐν τῷ χρόνῳ παντὶ , τῶν γενομένων τῶ τε ἐσομένων , δυνατὲταί τις εἰπεῖν τοιαῦτα κακὰ 95 γεγενημένα . Καὶ μάλ' εἰκότως . Οὐδὲ γὰρ ἐτόλμησέ τις ἀνθρώπων , οὐ τῶν πώποτε 96 , οὐ τῶν μετὰ ταῦτα , τολμημα οὕτω παράνομον καὶ φρικώδες . Διὰ τοῦτο φησίν · Ἔσται ὀλίγως οἷα οὐκ ἐτέρετο , οὐδὲ μὴ γένηται . Καὶ εἰ μὴ ἐκολούθησεν ἡ αὐθὲρ' ἑκείναι , οὐχ ἄν ἐσώθη πᾶσω σύρε · διὸ δὲ τοὺς ἐκλεκτοὺς κολοβωθήσονται αἱ ἡμέραι ἐκείναι . Ἄπὸ τούτων δείκνυσιν αὐτοὺς χαλεπωτέρας τιμωρίας ἀξίους ὄντας τῆς εἰρημένης , ἡμέρας νῦν λέγων τὰς τοῦ πολέμου καὶ τῆς πολιορκίας ἐκείνης . Ὁ δὲ λέγει , τοιούτον ἐστιν · Εἰ πλὸν ἐκράτησας , φησίν , ὁ πόλεμος , Ῥωμαίων ὁ κατὰ τῆς πόλεως , ἅπαντες ἄν ἀπώλοντο 'Ιουδαῖοι ( πᾶσαν γὰρ σάρξα ἐνταῦθα τὴν 'Ιουδαϊκὴν λέγει ) καὶ οἱ ἔξω , καὶ οἱ ἔνδον . Οὐ γὰρ δὴ μόνον τοῖς ἐν 'Ιουδαῖα ἐπόλεμον , ἀλλὰ καὶ τοῖς πανταχοῦ διεσπαρμένοις ἀπεκήρυξαν τε καὶ ἠλαυνον , διὰ τὸ πρὸς ἐκείνους μῖσος , β' . Τίνες δὲ ἐνταῦθα φησι τοὺς ἐκλεκτούς ; Τοὺς πιστοὺς τοὺς ἐν μέσῳ ἀπειλημμένους αὐτοῖς . Ἵνα γὰρ μὴ λίσγωνται 'Ιουδαῖοι , ὅτι διὰ τὸ χρῆγμα καὶ τὸ προσκυνεῖσθαι 97 τὸν Χριστὸν ταῦτα γέγονε τὰ κακά , δείκνυσιν ὅτι οὐ μόνον οἱ πιστοὶ τούτων αὐτῶς οὐκ ἐγένοντο αἴτιοι , ἀλλ' εἰ μὴ ἐκείνοις ἦσαν , πρόρροχοι 98 ἄν ἀπώλοντο ἅπαντες . Εἰ γὰρ συνεχώρησεν ὁ Θεὸς ἐκταθῆναι τὸν πόλεμον , οὐδ' ἄν λείψανον ἐμεinen 'Ιουδαίων · ἀλλ' ἵνα μὴ συναναλωθῶσι τοὺς ἀπίστους 'Ιουδαίους οἱ ἐξ αὐ - 88 μὴδὲ ] μὴ Edd . 89 Σαββάτου bis G . Euth . Σαββάτων bis M . 90 οὐτε δὲ ] οὐδὲ M . καὶ οὐδὲ L . 91 οὐκ ἐγένετο ] οὐ γέγονε πάντως Edd . 92 συγγράμμασι H . Ep . 93 οὐδέπω G . Ep . το ἔθνὸς ] ἔθνος · H . L . invito Ep . gens Judaeo - rum Ge . το οἰκονον ἔθνὸς Edd . 94 εἴποιμεν G . K . M . 95 μὴ ] μὴδὲ Edd . φαίνεται ] adl . μόνον L . 96 κακὰ om . G . K . M . 97 πώποτε ] τότε K . 98 προσκυνεῖν G . K . M . invito Ep . 99 πρόρροχοι ] Sic H . K . L . Ep . vulgo πρόρροχοι . ἄν om . H . Ep . 100 κολοβωθήσονται ] add . αἱ ἡμέραι ἐκείναι L . invito Interp . 101 τοῖς ] add . ἐκλεκτοὺς καὶ G . H . M . Non vertit Ge . Haec τοῖς ἐν μ . ἄ . αὐτῶν unicus inclusit Mor . 102 αὐτῶν ] τῶν πιστῶν ἢ Edd . qui ante ἀπώρους om . K . L . 103 ἐκείνοις . τοῦτο K . L . 104 τὴν τοῦ Πν . H . Ep . 105 αὐτῆς ] Sic G . H . K . L . Ge . vulgo αὐτοῖς . 106 ἐσόμενα K . L . 107 ἀλλὰ π . Τότε , οὐ π . τ . εὐθὺς δηλοῖ , ἀλλὰ Edd . In nostra lectione consentiunt Ep . Ge . et codices , nisi quod δηλοῖ habent K . M . 108 ἀπερ ] ταῦτα ἀπερ G . H . M . Sic L . sed pro altero ταῦτα , τότε est . Vulgatum firmat Ep .
Lemmas: οὐ ἠτέρετο ἀπό ἀρχή κόσμος ἠώς ὁ νῦν , οὐδέ μή γίγνομαι . ὁράω δέ πρός Ἰουδαῖος ὁ λόγος αὐτός , καί περί ὁ ἐκεῖνος καταλαμβάνω κακός διαλέγω ; οὖον γάρ δή ὁ ἀπόστολος μέλλω σάββατον τηρέω , ἵ ἐκεῖ ἵζω , ἵνικα Οὐεσπασιάνος οὗτος πράσσω . καί γάρ φθάνω προσαλῶσαι ὁ πλείων · εἰμί δέ τις ἀπολείπω , ἐν ἄλλος ὁ οἰκέω διατρίβω μέρος τότε . διατί δέ μηδέ ὅς χειμών , μηδέ Σάββατο μέν ; χειμών μέν , διά ὁ δυσκολία ὁ ἀπό ὁ καιρός · Σάββατο δέ , διά ὁ αὐθεντία ὁ ἀπό ὁ νόμος . ἐπεί γάρ φυγή χρεία , καί φυγή ταχύτης , οὔτε δέ 88 ἐν σάββατον τότε Ιουδαῖος φεύγω τολμάω διά ὁ νόμος , οὔτε δέ ἐν χειμών ὁ τοιοῦτος ευχολος , διά οὗτος , προσεύχομαι , φημί . εἰμί γάρ τότε θλῖψις , οἷος οὐ γίγνομαι 89 , οὐδέ μή γίγνομαι . καί μή τις νομίζω οὗτος ὑπερβολικός εἴρω · ἄλλος ἐρωτάω ὁ Ἰωσήφ Γραμμάτω 91 , μαθαίνω ὁ εἴρω ὁ ἀλήθεια . οὐδέ γάρ ἐκεῖνος ἄν ἔχω τις εἶπον , ὅτι πιστός εἰμί ὁ ἄνθρωπος εἰς ὁ συνίστημι ὁ εἴρω ἐξωγασεν ὁ τραγῳδία . καί γάρ καί Ἰουδαῖος εἰμί , καί σοφόρα Ἰουδαῖος , καί Ζηλωτής , καί ὁ μετά ὁ Χριστός παρουσία . τίς οὖν οὕτως φημί ; ὅτι2 πᾶς νικάω τραγῳδία [ 735 ] ἐκεῖνος ὅς δεινός , καί πόλεμος οὐδή οὐδέποτε 92 τοιούτος ὁ ἔθνος καταλαμβάνω . τοσούτος γάρ εἰμί ὁ λιμός , ὡς αὐτός ὁ μήτηρ περιμάχομαι εἰμί ὁ παιδοφαγία , καί ὑπέρ οὗτος πόλεμος γίγνομαι · πολύς δέ καί νεκρός γίγνομαι κατά μέσος ἀναβρύω ὁ γαστήρ φημί . ἀείδω ἄν σύν εἴρω Ἰουδαῖος , πόθεν οὗτος δέημα ἀρχή καί ἀφόρητος ἔρχομαι ἐπί αὐτός , καί πᾶς ἐμπροστίθημι γίγνομαι , οὐ ἄν Ιουδαῖος μόνος , ἀλλά πανταχοῦ ὁ οἰκέω χαλεπός ; οὐ ευδηλος , ὅτι διά ὁ ὁ σταυρός τόλμημα καί ὁ ἀπόρσιαν οὗτος ; απανεστιαν 93 ἄν , καί μετά πᾶς καί πρό πᾶς αὐτός ὁ ὁ πρᾶγμα ἀλήθεια . Θέα δέ ἐγώ ὁ ὑπερβολή ὁ κακός , ὅταν μή 94 πρός ὁ ἔμπροσθεν χρόνος παραλαλέω χαλεπός φαίνω , ἀλλά καί πρός ὁ ἔπειμι ἅπας . οὔτε γάρ ἐν ὁ οἰκέω πᾶς , οὔτε ἐν ὁ χρόνος πᾶς , ὁ γίγνομαι ὁ τε εἰμί , δυνατέω τις εἶπον τοιοῦτος κακός 95 γίγνομαι . καί μάλα εἰκότως . οὐδέ γάρ τολμάω τις ἄνθρωπος , οὖον ὁ πώποτε 96 , οὖον ὁ μετά οὗτος , τόλμημα οὗτος παράνομος καί φρικώδης . Ζεύς οὗτος φημί · εἰμί ὀλίγος οἷος οὐ τείρω , οὐδέ μή γίγνομαι . καί εἰμί μή κολούω ὁ αὐθὲρ' ἐκεῖνος , οὐ ἄν σῴζω πάσσω Σύρος · διό δέ ὁ ἐκλεκτός κολοβόω ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος . ἀπό οὗτος δείκνυμι αὐτός χαλεπός τιμωρία ἄξιος εἰμί ὁ εἴρω , ἡμέρα νῦν λέγω ὁ ὁ πόλεμος καί ὁ πολιορκία ἐκεῖνος . ὁ δέ λέγω , τοιοῦτος εἰμί · εἰμί πλός κρατέω , φημί , ὁ πόλεμος , Ῥωμαῖος ὁ κατά ὁ πόλις , ἅπας ἄν ἀπόλλυμι Ιουδαῖος ( πᾶς γάρ σάρξα ἐνταῦθα ὁ Ἰουδαϊκός λέγω ) καί ὁ ἔξω , καί ὁ ἔνδον . οὖον γάρ δή μόνος ὁ ἐν Ιουδαῖος πόλεμος , ἀλλά καί ὁ πανταχοῦ διασπείρω ἀποκηρύσσω τε καί ἐλαύνω , διά ὁ πρός ἐκεῖνος μῖσος , βε . τίνω δέ ἐνταῦθα φημί ὁ ἐκλεκτός ; ὁ πιστός ὁ ἐν μέσος ἀπολαμβάνω αὐτός . ἵνα γάρ μή λίσγωνται Ιουδαῖος , ὅτι διά ὁ χρῆγμα καί ὁ προσκυνέω 97 ὁ Χριστός οὗτος γίγνομαι ὁ κακός , δείκνυμι ὅτι οὖον μόνος ὁ πιστός οὗτος αὔτως οὐ γίγνομαι αἴτιος , ἀλλά εἰμί μή ἐκεῖνος εἰμί , προρροχοω 98 ἄν ἀπόλλυμι ἅπας . εἰμί γάρ συγχωρέω ὁ θεός ἐκτείνω ὁ πόλεμος , οὐδέ ἄν λείψανον ὅς Ἰουδαῖος · ἀλλά ἵνα μή συναναλίσκω ὁ ἄπιστος Ἰουδαῖος ὁ ἐκ αὖος - 88 μηδέ ] μή Edd . 89 Σάββατο bis G . Euth . σάββατον bis M . 90 οὐ δέ ] οὐδέ M . καί οὐδέ L . 91 οὐ γίγνομαι ] οὖον γίγνομαι πάντως Edd . 92 σύγγραμμα H . Ep . 93 οὐδέπω G . Ep . ὁ ἔθνος ] ἔθνος · H . L . invito Ep . gens Judaeo - rum Ge . ὁ οἰκονον ἔθνος Edd . 94 εἶπον G . K . M . 95 μή ] μηδέ Edd . φαίνω ] adl . μόνος L . 96 κακός om . G . K . M . 97 πώποτε ] τότε K . 98 προσκυνέω G . K . M . invito Ep . 99 προρροχοω ] Sic H . K . L . Ep . vulgo προρροχοω . ἄν om . H . Ep . 100 κολοβόω ] add . ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος L . invito Interp . 101 ὁ ] add . ἐκλεκτός καί G . H . M . Non vertit Ge . Haec ὁ ἐν μ . ὅς . αὐτός unicus inclusit Mor . 102 αὐτός ] ὁ πιστός ἢ Edd . qui ante ἀπώρους om . K . L . 103 ἐκεῖνος . οὗτος K . L . 104 ὁ ὁ ΠΝ . H . Ep . 105 αὐτός ] Sic G . H . K . L . Ge . vulgo αὐτός . 106 εἰμί K . L . 107 ἀλλά π . τότε , οὖον π . τ . εὐθύς δηλόω , ἀλλά Edd . In nostra lectione consentiunt Ep . Ge . et codices , nisi quod δηλόω habent K . M . 108 ὅσπερ ] οὗτος ὅσπερ G . H . M . Sic L . sed pro altero οὗτος , τότε est . Vulgatum firmat Ep .