joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0172.1
μαίζονα ἀπαιτεῖ τὰ χαρίσματα 81 . Οὐκέτι γὰρ γῆ μένουσα γάλα καὶ μέλι , οὐδὲ γῆρας λιπαρόν , οὐδὲ πολυπαιδία , οὐδὲ σῖτος καὶ οἶνος , καὶ ποίμνια καὶ βουκάλια · ἀλλ’ οὐρανός , καὶ τὰ ἐν οὐρανῷ ἀγαθά , καὶ υἱοθεσία , καὶ ἀδελφότης ἡ πρὸς τὸν Μονογενῆ , καὶ κοινωνία χληρονομίας , καὶ τὸ συνθρόασθαι καὶ συμβασιλεύσαι , καὶ τὰ μυρία ἐπαθλα ἐκεῖνα . Ὅτι δὲ καὶ πλείονος βοηθείας ἀπελαύσαμεν , ἀκούσον τοῦ Παύλου λέγοντος · Οὐδὲν ἄρα κατάκριμα νῦν τοῖς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ , μὴ κατὰ σάρκα περιπατοῦσιν , ἀλλὰ κατὰ πνεῦμα . Ὁ γὰρ νόμος τοῦ Πνεύματος τῆς ζωῆς ἠλευθέρωσέ με ἀπὸ τοῦ νόμου τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ θανάτου . Ἀπεῖλυσας τοῖνυν τοὺς παραβαίνοντας , καὶ μεγάλα ἐπαθλα θείς τοῖς κατορθοῦσιν , καὶ δεῖξας ὅτι δικαίως πλέον ἡμᾶς ἀπαιτεῖ τῶν προτέρων μέτρων , ἄρχεται τῆς νομοθεσίας · λοιπὸν , οὐχ ἁπλῶς , ἀλλὰ κατὰ σύγκρισιν τῶν παλαιῶν νομίμων · ὅσο ταῦτα δεῖξαι βουλημένος , ὅτι τε οὐ μαχομένος τοῖς προτέροις , ἀλλὰ καὶ σφόδρα συμφωνῶν ταῦτα νομοθετεῖ , καὶ ὅτι εἰκῶς καὶ σφόδρα εὐχάρις τὰ δεύτερα ἐκεῖνοις προστίθησι . Ὅπερ ἵνα καὶ σαφέστερον γένηται , αὐτὸν ἐπακούσωμεν τῶν τοῦ νομοθέτου ῥημάτων . Τί οὖν αὐτὸς φησιν ; Ἠκούσατε ὅτι ἐρρέθη τοῖς ἀρχαίοις · Οὐ φονεύσεις . Καὶ τοῦ δὲ καὶ ἄλλας δούς , ὅπως ἐστιν · Οὐχ ἅπαξ ἀποσυνάγεις αὐτὰ τίθησιν . Εἶτε γὰρ εἶπεν , ὅτι Ἠκούσατε ὅτι εἶπον τοῖς ἀρχαίοις , δυσπαράδεκτος ὁ λόγος ἐγένετο , καὶ πᾶσιν ἂν προσέτι τοὺς ἀκούουσιν · εἶτε αὐ πάλιν εἶπὼν , ὅτι Ἠκούσατε ὅτι ἐρρέθη τοῖς ἀρχαίοις παρὰ τοῦ Πατρὸς μου , ἐπήγαγεν , Ἐγὼ δὲ λέγω , μεῖζον ἂν ἐδοξεν εἶναι ὁ αὐθάδισμός . Διὸ δὴ ἁπλῶς αὐτὸ τέθεικεν , ἐν μόνον ἀπ’ αὐτοῦ κατασκευάζων , τὸ δεῖξαι ὅτι εἰς καιρὸν ἦλθε τὸν προσήκοντα ταῦτα λέγων . Τῷ 82 γὰρ εἶπεν , Ὅτι ἐρρέθη τοῖς ἀρχαίοις , ἐνέφηνε πολὺν τὸν χρόνον , ἐξ οὗ τὴν ἐντολὴν ταύτην ἔλαβον . Τοῦτο δὲ ἐποίησεν , ἵνα ἐντεθῇ τὸν ἀχραστην τὸν ἀναδυόμενον πρὸς τὰ ὑψηλότερα ἔκθεσι τῶν ἐπισταγμάτων · ὡσαὶ διδάσκαλος παιδίῳ ῥαθυμοῦντι λέγει · Οὐχ οἶδα πόσον ἀνήλωσας χρόνον συλλαβὰς μελετῶν ; Τοῦτο δὲ καὶ αὐτὸς αἰνιττόμενος πρὸ τῶν ἀρχαίων ὀνόματι , ἐκκαλεῖται λοιπὸν αὐτοὺς πρὸς τὰ μεῖζονα τῶν διδαγμάτων , ὡσαὶ ἐλεγεν · Ἀρκοῦντα ἤκετε χρόνον ταῦτα μελετήσαντες , καὶ δεῖ λοιπὸν πρὸς τὰ ὑψηλότερα τούτων ἐπιβέσθαι . Εὖ 83 δὲ καὶ τὸ μὴ συγχέειν τὴν τάξιν τῶν ἐντολῶν , ἀλλ’ ἀπὸ τῆς προτέρας ἀρξάσθαι πρώτης 84 , ἀφ’ ἧς καὶ ὁ νόμος ἤρξατο · καὶ γὰρ καὶ τοῦτο δεικνύσας ἐστὶ τὴν συμφωνίαν . Ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν , ὅτι ὁ ὀργιζόμενος τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ εἰκῇ , ἔνοχος ἐσται τῇ κρίσει . Εἶδες ἴσουσιαν ἀπηντισμένην · εἶδες σχῆμα 85 νομοθετὴ πρέπον ; Τίς γὰρ προφητῶν οὕτω ποτὲ ἐφθέγξατο ; τίς δικαίων ; τῶν πατριαρχῶν ; Οὐδείς · ἀλλὰ , Τάδε λέγει Κύριος . Ἄλλ’ οὐχ ὁ [ 241 ] Υἱὸς οὕτως . Ἐκείνως γὰρ τὸ τοῦ Δεσπότου διήγγελον 86 , οὕτω δὲ τὰ τοῦ Πατρός . Ὅταν δὲ εἴπω τὸ τοῦ Πατρός , τὸ αὐτοῦ λέγω · Τὰ γὰρ ἐμὰ , φησὶ σὲ σά , ἐμὰ , καὶ τὰ σά , ἐμὰ . Καὶ οὐ μὴν τοῖς ὁμοδούλοις 87 , ὁ δὲ τοῖς αὐτοῦ δούλοις ἐνομοθετεῖ . Ἐρωτήσωμεν τοῖνυν 88 τοὺς τὸν νόμον ἐκβάλλοντας · Τὸ μὴ ἀρξάσθαι τοῦ μὴ φονεύειν ἐναντίον , ἢ μᾶλλον ἐκεῖνου τελειώσις τοῦτο καὶ κατασκευή ; Ἐδῆλον ὅτι τοῦτο ἐκεῖνον πληρώσει , καὶ μεῖζον τοῦτοῦ ἐνεκεν 89 .
Lemmas: μαίζονα ἀπαιτέω ὁ χάρισμα 81 . οὐκέτι γάρ γῆ μένω γάλα καί μέλι , οὐδέ γῆρας λιπαρός , οὐδέ πολυπαιδία , οὐδέ σῖτος καί οἶνος , καί ποίμνιον καί βουκάλια · ἀλλά οὐρανός , καί ὁ ἐν οὐρανός ἀγαθός , καί υἱοθεσία , καί ἀδελφότης ὁ πρός ὁ Μονογενεύς , καί κοινωνία χληρονομια , καί ὁ συνθρῴσκω καί συμβασιλεύω , καί ὁ μυρίος ἔπαθλον ἐκεῖνος . ὅτι2 δέ καί πλείων βοήθεια ἀπολαύω , ἀκούω ὁ Παῦλος λέγω · οὐδείς ἄρα κατάκριμα νῦν ὁ ἐν Χριστός Ἰησοῦς , μή κατά σάρξ περιπατέω , ἀλλά κατά πνεῦμα . ὁ γάρ νόμος ὁ πνεῦμα ὁ ζωή ἐλευθερόω ἐγώ ἀπό ὁ νόμος ὁ ἁμαρτία καί ὁ θάνατος . απειλυω τοίνυν ὁ παραβαίνω , καί μέγας ἔπαθλον θέω ὁ κατορθόω , καί δείκνυμι ὅτι δικαίως πλέω ἐγώ ἀπαιτέω ὁ πρότερος μέτρον , ἄρχω ὁ νομοθεσία · λοιπός , οὐ ἁπλόος , ἀλλά κατά σύγκρισις ὁ παλαιός νόμιμος · όσος οὗτος δείκνυμι βούλομαι , ὅτι τε οὖον μάχομαι ὁ πρότερος , ἀλλά καί σφόδρα συμφωνέω οὗτος νομοθετέω , καί ὅτι ἵημι καί σφόδρα εὔχαρις ὁ δύο ἐκεῖνος προστίθημι . ὅπερ ἵνα καί σαφής γίγνομαι , αὐτός ἐπακούω ὁ ὁ νομοθέτης ῥῆμα . τις οὖν αὐτός φημί ; ἀκούω ὅτι εἴρω ὁ ἀρχαῖος · οὖον φονεύω . καί ὁ δέ καί ἄλλος δίδωμι , ὅπως εἰμί · οὐχ ἅπαξ ἀποσυνάγω αὐτός τίθημι . ἄγω γάρ εἶπον , ὅτι ἀκούω ὅτι εἶπον ὁ ἀρχαῖος , δυσπαράδεκτος ὁ λόγος γίγνομαι , καί πᾶς εἄν προσέτι ὁ ἀκούω · ἄγω αὖος πάλιν εἶπον , ὅτι ἀκούω ὅτι εἴρω ὁ ἀρχαῖος παρά ὁ πατήρ ἐγώ , ἐπάγω , ἐγώ δέ λέγω , μείζων εἄν δοκέω εἰμί ὁ αὐθάδισμα . Διὸ δή ἁπλόος αὐτός τίθημι , ἐν μόνος ἀπό αὐτός κατασκευάζω , ὁ δείκνυμι ὅτι εἰς καιρός ἔρχομαι ὁ προσήκω οὗτος λέγω . ὁ 82 γάρ εἶπον , ὅτι2 εἴρω ὁ ἀρχαῖος , ἐμφαίνω πολύς ὁ χρόνος , ἐκ ὅς ὁ ἐντολή οὗτος λαμβάνω . οὗτος δέ ποιέω , ἵνα ἐντίθημι ὁ ἀχραστην ὁ ἀναδύνω πρός ὁ ὑψηλός ἔκθεσις ὁ ἐπίσταγμα · ὠθέω διδάσκαλος παιδίον ῥαθυμέω λέγω · οὐχ οἶδα πόσος ἀναλίσκω χρόνος συλλαβή μελέτη ; οὗτος δέ καί αὐτός αἰνίσσομαι πρό ὁ ἀρχαῖος ὄνομα , ἐκκαλέω λοιπός αὐτός πρός ὁ μείζων ὁ δίδαγμα , ὠθέω λέγω · ἀρκέω ἥκω χρόνος οὗτος μελετάω , καί δεῖ λοιπός πρός ὁ ὑψηλός οὗτος ἐπιβαίνω . εὕω 83 δέ καί ὁ μή συγχέω ὁ τάξις ὁ ἐντολή , ἀλλά ἀπό ὁ πρότερος ἄρχω πρῶτος 84 , ἀπό ὅς καί ὁ νόμος ἄρχω · καί γάρ καί οὗτος δείκνυμι εἰμί ὁ συμφωνία . ἐγώ δέ λέγω σύ , ὅτι ὁ ὀργίζω ὁ ἀδελφός αὐτός εἰκῇ , ἔνοχος εἰμαι ὁ κρίσις . εἶδον ἴσος ἀπαντάω · ὁράω σχῆμα 85 νομοθέτης πρέπω ; Τῖς γάρ προφήτης οὗτος ποτέ φθέγγομαι ; τίς Δίκαιος ; ὁ πατριάρχης ; οὐδείς · ἀλλά , ὅδε λέγω Κύριος . ἄλλος οὐ ὁ [ 241 ] υἱός οὕτως . ἐκεῖνος γάρ ὁ ὁ δεσπότης διαγγέλλω 86 , οὗτος δέ ὁ ὁ πατήρ . ὅταν δέ εἶπον ὁ ὁ πατήρ , ὁ αὐτός λέγω · ὁ γάρ ἐμός , φημί σύ σός , ἐμός , καί ὁ σός , ἐμός . καί οὖον μήv ὁ ὁμόδουλος 87 , ὁ δέ ὁ αὐτός δοῦλος νομοθετέω . ἐρωτάω τοίνυν 88 ὁ ὁ νόμος ἐκβάλλω · ὁ μή ἄρχω ὁ μή φονεύω ἐναντίος , ἢ μᾶλλον ἐκεῖνος τελείωσις οὗτος καί κατασκευή ; δῆλος ὅτι οὗτος ἐκεῖνος πληρόω , καί μείζων οὗτος ἕνεκα 89 .