joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0215.1
Νόμος ἐπὶ θεῖος οὗ ταῦτα κελεύων , καὶ σκανδάλου μέμνησαι · καὶ φυλάττων μὲν αὐτόν , σκανδαλίζειν νομίζεις , παραβαίνων δὲ , ἀπαλλάττειν σκανδάλους · καὶ τὴ ταύτης τῆς ἀλογίας ⁶⁰ χειρὸν γένοιτ’ ἄν ; Οὐ παύση καὶ τῶν ὑποκριτῶν χειρῶν γινόμενος , καὶ διπλὴν τὴν ὑπόκρισιν ἐργαζόμενος ; καὶ πολλὴν τῆς κακίας ταύτης τὴν ὑπερβολὴν ⁶¹ ἐννοῶν , οὐκ αἰχμυθῆση τῆς λέξεως ταύτης τὴν ἑμφασιν ; Οὐδὲ γὰρ εἴπεν , ὅτι ὑποκρίνονται ἀπλῶς , ἀλλὰ καὶ καθάψασθαι μειζόνως βουλόμενος , φησίν · Ἀκαριῶσιν γὰρ τὰ πρόσωπα αὐτῶν , τοῦτέστι , διαφθείρουσι , ἀπολλυοῦσι . Εἰ δὲ τοῦτο ἀφανισθῇ προσώπου , τὸ πρὸς κενοδοξίαν ὑγρὸν φαίνεται , τὸ δὲ ἐπίτομον περὶ τῶν ἐπιτριβῶν καὶ ὑπογραφῶν διαφεύσεται ⁶² τὰ πρόσωπα γυναικῶν , ἐπὶ λύμῃ τῶν ἀκαλίστων νέων · Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ ἑαυτῶς βλέπουσι μόνον · αὐταὶ δὲ καὶ ταῦτά · καὶ τοὺς ὁρῶντας . Διὸ χρή καὶ ταύτην κλέψιν φεύγειν τὴν λύμην ἐκ πολλοῦ τοῦ περιόντος . Οὐδὲ γὰρ μόνον μὴ ἐπαδεικνύσθαι , ἀλλὰ καὶ σπουδάζειν λανθάνειν ἐκέλευσεν · ὅπερ καὶ ἐμπροσθὲν ἐποίησε . Καὶ ἐπὶ μὲν τῆς ἐλεημοσύνης οὐχ ἀπλῶς αὐτὸ τέθεικεν , ἀλλ’ εἰπὼν , Προσέχετε μὴ ποιεῖν ἐμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων , προσέθηκε , πρὸς τὸ θεαθῆναι αὐτοῖς · ἐπὶ δὲ τῆς νηστείας καὶ τῆς εὐχῆς ⁶³ οὐδὲν τοιούτου διώρισεν . Τί δήποτε ; Ὅτι ἐλεημοσύνην μὲν ἀδύνατον πάντη λανθεῖν · εὐχὴν δὲ καὶ νηστείαν , δυνατόν . Ὦσπερ οὖν εἰπὼν , Μὴ σφῶν ἢ ἀριστερά σου τί ὁποῦ ἢ δεξιὰ σου , οὐ περὶ χειρῶν ἔλεγεν , ἀλλὰ περὶ ⁶⁴ τοῦ δεῖν μετὰ ἀκριβείας ἀπαντας λανθάνειν · καὶ [ 260 ] καλέσας εἰς τὸ ταμεῖον εἰσῆναι , οὐ πάντας , οὐδὲ προσηγούμενος ἐκεῖ μόνον ἐπέταξεν εὐγενθαι , ἀλλὰ τὸ αὐτὸ πάλιν ἠξίωσε · οὕτω καὶ ἐνταῦθα ἀλείφεσθαι κελεύσας , οὐχ ἵνα ἀλειφόμεθα πάντες ἐνομοθέτησεν · ἐπεὶ πάντες εὐεργετούμεθα τὸν νόμον παραβαίνοντες τούτου , καὶ πρὸ γε πάντων οἱ μάλιστα αὐτὸν φυλάττειν ἑσπουδάκότες , οὶ τῶν μοναχῶν ὅσημ , οἱ τὰ δρῆ κατεῖληφότες . Οὐ τοίνυν τοῦτο ἐπέταξεν · ἀλλ’ ἐπειδὴ τοῖς παλαιοῖς ἦθος ἀλείφεσθαι συνεχῶς ἦν εὐφραινομένοις καὶ χαίρουσι ( καὶ τοῦτο ἀπὸ τοῦ Δαυὶδ καὶ ἀπὸ τοῦ Δανιὴλ ἄν τις καθοιδὲ σαφῶς ) , εἴπεν ἀλείφεσθαι , οὐχ ἵνα πάντως τοῦτο ποιῶμεν , ἀλλ’ ἵνα διὰ πάντων σπουδάζωμεν μετὰ ἀκριβείας πολλῆς ⁶⁵ κρύπτειν τὸ κτῆμα τοῦτο . Καὶ ἵνα μάθῃς τὸ τοῦτο εἶναι , αὐτὸς τοῦτο , ὅπερ διὰ τῶν λόγων ἐπέταξε , διὰ τῶν ἔργων ἐπιδειξάμενος , καὶ νηστεύσας τεσσαράκοντα ἡμέρας , καὶ μετὰ τοῦ λαβδὲν νηστεύσας , οὐτὲ κλείσθαι , οὔτε ἐνίγαστο · ἀλλ’ ὅμως καὶ ταῦτα μὴ ποιήσας , μάλιστα πάντων χωρὶς κενοδοξίας τὸ πᾶν ἠγυσεν . Ὁ δὲ καὶ ἡμῖν ἐπέταξεν , καὶ τοὺς ὑποκριτὰς εἰς μέσον ἄγαγὼν , καὶ διπλὴ παραγγελία τοὺς ἀκούοντας ἀποτρέψας . Καὶ ἑτέρων τι διὰ τῆς προσηγορίας ταύτης ἠξίωσε , τῆς τῶν ὑποκριτῶν λέγω . Οὐ γὰρ μόνον τὸ τὸ πρᾶγμα εἶναι καταγελάστον , οὐδὲ τῷ ζημίαν ἔχειν ἐσχῆται , ἀλλὰ καὶ τῷ πρόσωπον δεῖξαι τὴν τοιαύτην ἀπάτην , ἀπάγει τῆς πονηρᾶς ἐπιθυμίας . Ὁ γὰρ ὑποκριτὴς μέχρι τότε φαίνεται λαμπρός ⁶⁶ , ἕως ἂν τὸ θέατρον καθίσται · μᾶλλον δὲ οὐδὲ τότε πρὸ πάντων . Ἰσαστ γὰρ οἱ πλεῖους τῶν θεαμένων , τὶς ὤν τὶνα ὑποκρίνεται . Πλὴν ἀλλὰ τοῦ θεάτρου λυθέντος , σαφέστερον
Lemmas: Νόμος ἐπί θεῖος ὅς οὗτος κελεύω , καί σκάνδαλον μιμνήσκω · καί φυλάσσω μέν αὐτός , σκανδαλίζω νομίζω , παραβαίνω δέ , ἀπαλλάσσω σκάνδαλος · καί ὅς οὗτος ὁ ἀλογία ⁶⁰ χείρων γίγνομαι ἄν ; οὖον παύω καί ὁ ὑποκριτής χείρ γίγνομαι , καί διπλός ὁ ὑπόκρισις ἐργάζομαι ; καί πολύς ὁ κακία οὗτος ὁ ὑπερβολή ⁶¹ ἐννοέω , οὐ αιχμυτιθημι ὁ λέξις οὗτος ὁ ἔμφασις ; οὐδέ γάρ εἶπον , ὅτι ὑποκρίνομαι ἀπλόος , ἀλλά καί καθάπτω μέγας βούλομαι , φημί · ακαριους γάρ ὁ πρόσωπον αὐτός , τουτέστι , διαφθείρω , ἀπόλλυμι . εἰμί δέ οὗτος ἀφανίζω πρόσωπον , ὁ πρός κενοδοξία ὑγρός φαίνω , ὁ δέ ἐπίτομος περί ὁ ἐπιτριβή καί ὑπογραφή διαφευσετα ⁶² ὁ πρόσωπον γυνή , ἐπί λύμη ὁ ἀκαλίστων νέος · ἐκεῖνος μέν γάρ ἑαυτός βλέπω μόνος · αὐτός δέ καί οὗτος · καί ὁ ὁράω . Διὸ χρή καί οὗτος κλέψ φεύγω ὁ λύω ἐκ πολύς ὁ περίειμι . οὐδέ γάρ μόνος μή επαδεικνυεπομαι , ἀλλά καί σπουδάζω λανθάνω κελεύω · ὅσπερ καί ἐμπροστίθημι ποιέω . καί ἐπί μέν ὁ ἐλεημοσύνη οὐ ἀπλόος αὐτός τίθημι , ἀλλά εἶπον , προσέχω μή ποιέω ἔμπροσθεν ὁ ἄνθρωπος , προστίθημι , πρός ὁ θεάομαι αὐτός · ἐπί δέ ὁ νηστεία καί ὁ εὐχή ⁶³ οὐδείς τοιοῦτος διά-ὁρίζω . τις δήποτε ; ὅτι2 ἐλεημοσύνη μέν ἀδύνατος πάντῃ λανθάνω · εὐχή δέ καί νηστεία , δυνατός . ὥσπερ οὖν εἶπον , μή σφεῖς ἢ ἀριστερός σύ τίς ὄψ ἢ δεξιός σύ , οὖον περί χείρ λέγω , ἀλλά περί ⁶⁴ ὁ δήω μετά ἀκρίβεια ἅπας λανθάνω · καί [ 260 ] καλέω εἰς ὁ ταμιεῖον εἰσέρχομαι , οὖον πᾶς , οὐδέ πρόσειμι ἐκεῖ μόνος ἐπιτάσσω εὐγενθαι , ἀλλά ὁ αὐτός πάλιν ἀξιόω · οὗτος καί ἐνταῦθα ἀλείφω κελεύω , οὐ ἵνα ἀλείφω πᾶς νομοθετέω · ἐπεί πᾶς εὐεργετέω ὁ νόμος παραβαίνω οὗτος , καί πρό γε πᾶς ὁ μάλιστα αὐτός φυλάσσω εσπουδακοαιρεω , οἷ ὁ μοναχός ὅσημ , ὁ ὁ δράω καταλαμβάνω . οὖον τοίνυν οὗτος ἐπιτάσσω · ἀλλά ἐπεί ὁ παλαιός ἦθος ἀλείφω συνεχῶς εἰμί εὐφραίνω καί χαίρω ( καί οὗτος ἀπό ὁ Δαυίδ καί ἀπό ὁ Δανιήλ ἄν τις κάθω σαφῶς ) , εἶπον ἀλείφω , οὐ ἵνα πάντως οὗτος ποιέω , ἀλλά ἵνα διά πᾶς σπουδάζω μετά ἀκρίβεια πολύς ⁶⁵ κρύπτω ὁ κτῆμα οὗτος . καί ἵνα μανθάνω ὁ οὗτος εἰμί , αὐτός οὗτος , ὅσπερ διά ὁ λόγος ἐπιτάσσω , διά ὁ ἔργον ἐπιδείκνυμι , καί νηστεύω τεσσαράκοντα ἡμέρα , καί μετά ὁ Λαβδός νηστεύω , οὔτε καλέω , οὔτε φέρω · ἀλλά ὅμως καί οὗτος μή ποιέω , μάλιστα πᾶς Χωρὶς κενοδοξία ὁ πᾶς ἁγίζω . ὁ δέ καί ἐγώ ἐπιτάσσω , καί ὁ ὑποκριτής εἰς μέσος ἄγω , καί διπλόος παραγγελία ὁ ἀκούω ἀποτρέπω . καί ἕτερος τίς διά ὁ προσηγορία οὗτος ἀξιόω , ὁ ὁ ὑποκριτής λέγω . οὖον γάρ μόνος ὁ ὁ πρᾶγμα εἰμί καταγέλαστος , οὐδέ ὁ ζημία ἔχω ἔχω , ἀλλά καί ὁ πρόσωπον δείκνυμι ὁ τοιοῦτος ἀπάτη , ἀπάγω ὁ πονηρός ἐπιθυμία . ὁ γάρ ὑποκριτής μέχρι τότε φαίνω λαμπρός ⁶⁶ , ἠώς εἄν ὁ θέατρον καθίστημι · μᾶλλον δέ οὐδέ τότε πρό πᾶς . Ἰσαστ γάρ ὁ πλείων ὁ θεάομαι , τις εἰμί τίς ὑποκρίνομαι . πλήν ἀλλά ὁ θέατρον λύω , σαφής