joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0172.3
Σ’ . Οὐκοῦν οὐχ ἐπ’ ἀναίρεσι τοῦ νόμου , ἀλλ’ ἐπὶ πλείονι ταῦτα ἐνομοθετεῖ φυλακή . Τί γὰρ βουλόμενος ὁ νόμος ταῦτα ἐπέταξεν ; Οὐχ ἵνα μηδεὶς φονεύῃ τὸν πλησίον ; Οὐκοῦν τοῦ μαχομένου τῷ νόμῳ , τὸ κελεύειν φονεύειν ἢν · τὸ γὰρ φονεύειν τοῦ 90 μὴ φονεύειν ἐναντίον · ἢ δὲ μὴδὲ ὀργίζεσθαι ἐπιτρέπει , ὅπερ ὁ νόμος ἐδούλευε , τοῦτο μᾶλλον ἵστησιν . Οὐ γὰρ ὁμοίως ἀφέξεταί φόνου ὁ μελετῶν μὴ φονεύειν ἢ καὶ τὴν ὀργὴν ἀνηγχοῦντι · πορρωτέρω γὰρ οὕτως ἔστηκε τοῦ τοιμήματος . Ἵνα δὲ καὶ ἑτέρως αὐτοὺς ἐλθῶμεν , εἰς μέσον ἀ λέγουσιν ἀγάγωμεν ἅπαντα . Τίνα οὖν ἐστιν ἡ φασί ; Λέγουσιν 91 , ὅτι ὁ τὸν κόσμον ποιήσας Θεός , ὁ τὸν ἥλιον ἀνατέλλων ἐπὶ πονηροὺς καὶ ἀγαθούς , ὁ βρέχων ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους , πονηρὸς ἢς ἐστιν . Οἱ δὲ ἐπικειόμενοι δόξαν αὐτῷ , τοῦτο μὲν παρατιτύνται , δικαῖον δὲ αὐτὸν εἶναι λέγοντες ἀποστεροῦσι τοῦ εἶναι ἀγαθόν · ἑτερον δὲ τινα , τὸν οὐχ ὄντα , οὔτε ποιήσαντα τὸν ὄντων , Πατέρα διδάσκει τῷ Χριστῷ . Καὶ τὸν μὲν οὐχ ἀγαθόν 92 ἐν τοῖς αὐτοῦ μένειν , καὶ τὰ αὐτοῦ ἱατρεῖν φασί · τὸν δὲ ἀγαθὸν τῶν ἄλλοτρίων ἐφεῖσθαι , καὶ ὧν οὐκ ἐγένετο δημιουργός , τοῖσιν ἐξαίφνης βουλεύσθαι γενέσθαι σωτήρα . Εἶδες τοῦ διαβόλου τὰ τέκνα , πῶς ἀπὸ τῆς πηγῆς τοῦ πατρός 93 φθέγγονται , ἀλλοτριούντες τοῦ Θεοῦ τὴν δημιουργίαν , τοῦ Ἰωάννου βοῶντος , ὅτι Εἰς τὰ ἴδια ἦλθε · καὶ , Ὁ κόσμος δι’ αὐτοῦ ἐγένετο ; Εἴτα τὸν νόμον θέτοντες , τὸν ἐν τῇ Παλαιᾷ , τὸν κελεύοντα ὀφθαλμὸν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ καὶ ὀδόντα ἀντὶ ὀδόντος ἐκβάλλειν , ἐπαιμάζουσιν εὐθέως λέγοντες · Καὶ πῶς ὁ δυνατὸς ἀγαθὸς εἶναι τὰ ταῦτα 94 λέγων ; Τί οὖν πρὸς ταῦτα φάμεν ; Ἵτι μέγιστον εἶδος φιλανθρωπίας ἐστιν . Οὐ γὰρ ἵνα τοὺς ἀλλήλων ἐκκόπτωμεν ὀφθαλμούς , τὸν νόμον ἔθηκε τοῦτον · ἀλλ’ ἵνα φόβῳ τοῦ μὴ παθεῖν ὑφ’ ἑτέρου , ἀπευγόμεθα τοῦ δράσαι τὸ τοιούτον ἐπέρους 95 . Ὦσπερ οὖν τοῖς Νινευίταις ἠπειλῆσε καταστροφήν , οὐχ ἵνα αὐτοὺς ἀνέλη ( εἰ γὰρ τοῦτο [ 242 ] ἐδούλευε , σιγῶν ἔχρη ) , ἀλλ’ ἵνα τῷ φόβῳ βελτίους ποιήσας , παύσῃ τὴν ὀργήν · οὕτω καὶ τοῖς προχείρως ἐπιτιμῶν ἐπὶ ἑτέρων ὀφθαλμός τιμωρίαν ἔθηκεν , ἵνα κἂν ἀπὸ προαιρέσεως ἀγαθῆς μὴ βουλοῦνται ἀπέχεσθαι τῆς ὠμότητος , ἀπὸ τοῦ φόβου κωλυθῶσι λυμαίνεσθαι τοὺς τῶν πλησίον θέναι . Εἰ δὲ ἐκεῖνο ὠμότητος 96 , καὶ τὸ κατέχεσθαι τὸν ἀνδροφόνον , καὶ τὸ κωλύεσθαι τοῦ μοιχόν . Ἄλλ’ ἀνοήτων ταῦτα τὰ ῥήματα , καὶ τὴν ἰσχάτην μανιομένων μανίαν . Ἐγὼ γὰρ τοσούτου δέω 97 ταῦτα ὠμότητος εἶναι λέγειν , ὡς τάναντία τούτοις φάναι εἶναι παράνομα κατὰ ἀνθρώπινον λογισμόν . Σὺ μὲν γὰρ λέγεις , ὅτι ἐπειδὲ ὀφθαλμὸν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ ἐκβάλλειν ἐκέλευσε , διὰ τοῦτο ὠμός · ἐγὼ δὲ λέγω , ὅτι εἰ μὴ τοῦτο ἐκέλευσε , τότε ἂν ἴδοις παρὰ τοῖς πολλοῖς τοῦτο εἶναι ὃ φῃς σύ 98 . Θοῦμεν γὰρ τὸν λόγῳ λελύσθαι τὸν νόμον ἅπαντα , καὶ μηδεὶνα τὴν ἐκ τοῦτοῦ δεσποτικῆς τιμωρίαν , ἀλλ’ ἐξεῖναι τοῖς πονηροῖς ἅπασιν μετὰ ἀδείας ἁπάσης αὐτῶν κεχρῆσθαι τῷ τρόπῳ 99 , καὶ τοῖς μοιχοῖς , καὶ τοῖς ἀνδροφόνοις , καὶ τοῖς κλέπταις , καὶ τοῖς ἐπὶ ὀφθαλμοῖς , καὶ τοῖς πατράλοις · ἄρα οὐχ ἂν πάντα ἄνω καὶ κάτω τέγνοι , καὶ μυρίων μασιαστῶν καὶ φόνων πλήσει , καὶ
Lemmas: σύ . οὐκοῦν οὐ ἐπί ἀναίρεσις ὁ νόμος , ἀλλά ἐπί πλείων οὗτος νομοθετέω φυλακή . τις γάρ βούλομαι ὁ νόμος οὗτος ἐπιτάσσω ; οὐχ ἵνα μηδείς φονεύω ὁ πλησίος ; οὐκοῦν ὁ μάχομαι ὁ νόμος , ὁ κελεύω φονεύω εἄν · ὁ γάρ φονεύω ὁ 90 μή φονεύω ἐναντίος · ἢ δέ μηδέ ὀργίζω ἐπιτρέπω , ὅσπερ ὁ νόμος δουλεύω , οὗτος μᾶλλον ἵστημι . οὖον γάρ ὁμοίως ἀπέχω φόνος ὁ μελέτη μή φονεύω ἢ καί ὁ ὀργή ἀνηγχοῦντι · πρόσω γάρ οὕτως ἵστημι ὁ τίμημα . ἵνα δέ καί ἑτέρως αὐτός ἔρχομαι , εἰς μέσος ὅς λέγω ἄγω ἅπας . τίς οὖν εἰμί ὁ φημί ; λέγω 91 , ὅτι ὁ ὁ κόσμος ποιέω Θεός , ὁ ὁ ἥλιος ἀνατέλλω ἐπί πονηρός καί ἀγαθός , ὁ βρέχω ἐπί Δίκαιος καί ἄδικος , πονηρός εἶμαι εἰμί . ὁ δέ επικειομενω δόξα αὐτός , οὗτος μέν παρατίθημι , Δίκαιος δέ αὐτός εἰμί λέγω ἀποστερέω ὁ εἰμί ἀγαθός · ἕτερος δέ τις , ὁ οὐ εἰμί , οὔτε ποιέω ὁ εἰμί , πατήρ διδάσκω ὁ Χριστός . καί ὁ μέν οὐ ἀγαθός 92 ἐν ὁ αὐτός μένω , καί ὁ αὐτός ἱατρεῖν φημί · ὁ δέ ἀγαθός ὁ ἀλλότριος ἐφίημι , καί ὅς οὐ γίγνομαι δημιουργός , ὅς ἐξαπίνης βουλεύω γίγνομαι σωτήρ . εἶδον ὁ διάβολος ὁ τέκνον , πῶς ἀπό ὁ πηγή ὁ πατήρ 93 φθέγγομαι , ἀλλοτριόω ὁ Θεός ὁ δημιουργία , ὁ Ἰωάννης βοῦς , ὅτι εἰς ὁ ἴδιος ἔρχομαι · καί , ὁ κόσμος διά αὐτός γίγνομαι ; εἴτα̅ ὁ νόμος θέτων , ὁ ἐν ὁ Παλαιή , ὁ κελεύω ὀφθαλμός ἀντί ὀφθαλμός καί ὀδούς ἀντί ὀδούς ἐκβάλλω , επαιμαζους εὐθύς λέγω · καί πῶς ὁ δυνατός ἀγαθός εἰμί ὁ οὗτος 94 λέγω ; τις οὖν πρός οὗτος φημί ; ἄθεμ-ις μέγας εἶδος φιλανθρωπία εἰμί . οὖον γάρ ἵνα ὁ ἀλλήλων ἐκκόπτω ὀφθαλμός , ὁ νόμος τίθημι οὗτος · ἀλλά ἵνα φόβος ὁ μή πάσχω ὑπό ἕτερος , ἀπεύχομαι ὁ δράω ὁ τοιοῦτος ἔπερος 95 . ὥσπερ οὖν ὁ Νινευίτης ἀπειλέω καταστροφή , οὐ ἵνα αὐτός ἀναιρέω ( εἰμί γάρ οὗτος [ 242 ] δουλεύω , σιγάω χράω ) , ἀλλά ἵνα ὁ φόβος ἀγαθός ποιέω , παύω ὁ ὀργή · οὗτος καί ὁ προχείρως ἐπιτιμάω ἐπί ἕτερος ὀφθαλμός τιμωρία τίθημι , ἵνα κἀν ἀπό προαίρεσις ἀγαθός μή βουλέω ἀπέχω ὁ ὠμότης , ἀπό ὁ φόβος κωλύω λυμαίνομαι ὁ ὁ πλησίος Θεναί . εἰμί δέ ἐκεῖνος ὠμότης 96 , καί ὁ κατέχω ὁ ἀνδροφόνος , καί ὁ κωλύω ὁ μοιχός . ἄλλος ἀνόητος οὗτος ὁ ῥῆμα , καί ὁ ἰσχάτη μαίνομαι μανία . ἐγώ γάρ τοσοῦτος δήω 97 οὗτος ὠμότης εἰμί λέγω , ὡς τἀναντία οὗτος φαίνω εἰμί παράνομος κατά ἀνθρώπινος λογισμός . σύ μέν γάρ λέγω , ὅτι ἐπειδέ ὀφθαλμός ἀντί ὀφθαλμός ἐκβάλλω κελεύω , διά οὗτος ὠμός · ἐγώ δέ λέγω , ὅτι εἰμί μή οὗτος κελεύω , τότε εἄν ὁράω παρά ὁ πολύς οὗτος εἰμί ὅς φημί σῦς 98 . θέω γάρ ὁ λόγος λύω ὁ νόμος ἅπας , καί μηδεὶνα ὁ ἐκ οὗτος δεσποτικός τιμωρία , ἀλλά ἔξεστι ὁ πονηρός ἅπας μετά ἄδεια ἅπας αὐτός χράομαι ὁ τρόπος 99 , καί ὁ μοιχός , καί ὁ ἀνδροφόνος , καί ὁ κλέπτης , καί ὁ ἐπί ὀφθαλμός , καί ὁ πάτραλος · ἄρα οὐ εἄν πᾶς ἄνω καί κάτω τέγνοι , καί μυρίος μασιαστος καί φόνος πίμπλημι , καί