joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0188.1
κατὰ τῆς κεφαλῆς ὁμνῦναι · καὶ γὰρ ἂν καὶ αὐτὸς προσεκύνηθη · ἀλλὰ τὴν ὀδὲν ἐπὶ τὸν Θεὸν ἀνδάνων , καὶ δεικνὺς ὅτι οὐδὲ σαυτοῦ εἰ κύριος , οὐκ οὖν οὐδὲ τῶν κατὰ τῆς κεφαλῆς ὀρχων . Εἰ γὰρ τὸ παιδίον οὐκ ἂν τις δοῖη τὸ ἑαυτοῦ ἑτέρῳ , πολλῷ μᾶλλον ὁ Θεὸς τὸ ἔργον τὸ ἑαυτοῦ οὐ προσήκεται σοι . Εἰ γὰρ καὶ σὴ ἡ κεφαλὴ , ἀλλ’ ἑτέρου τὸ κτῆμα · καὶ σοῦτοὺν ἀφἑστῶν , καὶ κύριός εἰναι , ὅτι οὐδὲ τὸ πᾶντων ἔσχατον ἐργάσασθαι ἐν αὐτῇ δυνήση . Οὐ γὰρ εἶπεν , Οὐ δύναισαι ἐξενεγκεῖν τρίχα · ἀλλ’ , οὐδὲ ἀλλάξαι αὐτῆς τὴν ποιότητα . Τί οὖν , ἂν ἀπαίτῃ τις ὀρχον , φησί , καὶ ἀνάγκην ἐπάγῃ ; Ὁ τοῦ Θεοῦ φόβος τῆς ἀνάγκης ἔστω δυνατώτερος . Ἐπεὶ εἰ μέλλοις τοιαύτας προβάλλεσθαι προφάσεις , οὐδὲν φυλάξεις τῶν ἐπιταγθέντων . Καὶ γὰρ καὶ ἐπὶ τῆς γυναικὸς ἐρεῖς · Τί οὖν , ἐὰν μάχιμος · ἢ καὶ δαπανηρά ; Καὶ ἐπὶ τοῦ ὀφθαλμοῦ τοῦ δεξίου · Τί οὖν , ἐὰν φιλῶ 28 αὐτόν , καὶ διαικάσωμαι ; Καὶ ἐπὶ τῆς ὄψεως τῆς ἀκολάστου · Τί οὖν , ἐὰν μὴ δύνωμαι μὴ ὁρᾶν 29 ; Καὶ ἐπὶ τῆς πρὸς τὸν ἀδελφὸν ὀργῆς · Τί οὖν , ἐὰν προσιτῇς ὡ , καὶ μὴ δύνωμαι γλῶττης κρατεῖν ; καὶ πάντα ἀπλῶς οὕτως καταπατήσεις τὰ εἰρημένα . Καὶ τοιγε ἐπὶ τῶν νόμων τῶν ἀνθρωπίνων οὐδαμοῦ τοῦτο τολμᾷς προβάλλεσθαι 30 , οὐδὲ εἰπεῖν · Τί οὖν , ἐὰν τὸ καὶ τοῦ ; ἀλλὰ καὶ ἐκείνῳ καὶ ἄκων καταδέχῃ τὰ γεγραμμένα . Ἄλλως δέ , οὐδὲ ἀνάγκην ὑποστήση ποτέ . Ὁ γὰρ τῶν ἐμπροσθεν μακαρσμάτων ἀκούσας , καὶ τοιοῦτον ἑαυτὸν παρασκευάσας , οἷον ἐπέταξεν ὁ Χριστός , οὐδεμιὰν παρ’ οὐδενὸς ὑποστήσεται τοιαύτην ἀνάγκην , αἰδεσθὼς ὡν παρὰ πᾶσι καὶ σεμνός . Ἔστω δὲ ὑμῖν 31 τὸ ναι , ναι , καὶ τὸ οὐ , οὐ · τὸ δὲ περισσὸν τούτων ἐκ τοῦ πονηροῦ ἐστι . Τί οὖν ἐστι τὸ περισσὸν τοῦ ναι καὶ τοῦ οὐ ; Ὁ ὀρκος , οὐ δὲ ἐπιρροκεῖ . Ἐκεῖνο γὰρ καὶ ὁμολογημένον ἐστι , καὶ οὐδεὶς δεῖται μαθεῖν , ὅτι ἐκ τοῦ πονηροῦ ἐστι , καὶ οὐ πρεπτόν , ἀλλ’ ἐναντίον · τὸ δὲ περιττόν , τὸ πλέον καὶ ἐκ περιουσίας προσκειμένον , ὅπερ ἐστὶν ὁ ὀρκος . Τί οὖν , φησίν , ἐκ τοῦ πονηροῦ ἦν 32 ; καὶ εἰ ἐκ τοῦ πονηροῦ ἦν , πῶς νόμος ἦν ; Τὸ αὐτὸ δὲ τοῦτο καὶ περὶ τῆς γυναικὸς ἐρεῖς · πῶς μοιχεῖα νῦν νενομίσται τὸ πρότερον ἐπιτετραμμένον ; Τί οὖν πρὸς ταῦτα ἐστιν εἰπεῖν ; Ὅτι τῆς ἀσθενείας τῶν δεχομένων τοὺς νόμους ἦν τὰ λεγόμενα τότε · ἐπεὶ καὶ τὸ χνίσωρ θεραπεύεσθαι σφόδρα ἀνάξιον Θεοῦ , ὥσπερ καὶ τὸ ψελλίζειν ἀνάξιον φιλοσόφου . Μοιχεῖα τοίνυν ἐνομίσθη νῦν τοῦ τοιοῦτον , καὶ ἐκ τοῦ πονηροῦ τὸ ὁμνύναι , ὅτε ἐπέδυκε τὰ τῆς ἀρετῆς . Εἰ δὲ διαβόλου ταῦτα ἐξ ἀρχῆς ἦσαν νόμοι , οὐκ ἂν τοιοῦτον 33 κατωρθώσαν . Καὶ γὰρ εἰ μὴ ἐκεῖνα πρῶτον προείδραμεν , οὐκ ἂν οὕτως εὐκόλως ἐδέχοτὰ νῦν . Μὴ τοίνυν αὐτὸν ἄτακτεν τὴν ἀρετὴν νῦν 34 , ὅτε παρήλθεν αὐτῶν ἡ χρεία · ἀλλὰ τότε , ὅτε ὁ καιρὸς αὐτὰ [ 250 ] ἐκάλεῖ · μᾶλλον δέ , εἰ βούλει , καὶ νῦν . Καὶ γὰρ καὶ νῦν ἡ ἀρετὴ αὐτῶν δεικνύεται , 35 καὶ δι’ αὐτὸ τοῦτο μάλιστα , δι’ ὃ παρ’ ἡμῶν διαβάλλεται . Τὸ γὰρ τοιαῦτα αὐτὰ φαίνεσθαι νῦν , ἐγκώμιον αὐτῶν μέγιστόν ἐστιν . Εἰ γὰρ μὴ καλῶς ἡμᾶς ἔθρεψε , καὶ πρὸς τὴν τῶν μεικτῶν ὑπόδοχην ἐπιτήδευσε ἐποίησεν , οὐκ ἂν ἐφάνη τοιαῦτα . Ὦσπερ οὖν ὁ μαστός , ὅταν τὸ αὐτοῦ πληρώση πᾶν , καὶ πρὸς τὴν τελειοτέραν τράπεζαν τὸ παιδίον παραπέμψη , λοιπὸν ἄχρηστος φαίνεται , καὶ οἱ πρότερον ἀναγκαῖον αὐτὸν εἶναι νομίζοντες τῷ παιδίῳ γονεῖς , μυρίως αὐτὸν διαβάλλ -
Lemmas: κατά ὁ κεφαλή ὄμνυμι · καί γάρ εἄν καί αὐτός προσκυνέω · ἀλλά ὁ ὁδός ἐπί ὁ θεός ἁνδάνω , καί δείκνυμι ὅτι οὐδέ σεαυτοῦ εἰμί κύριος , οὐ οὖν οὐδέ ὁ κατά ὁ κεφαλή ὄρχος . εἰμί γάρ ὁ παιδίον οὐ εἄν τις δήω ὁ ἑαυτοῦ ἕτερος , πολύς μᾶλλον ὁ θεός ὁ ἔργον ὁ ἑαυτοῦ οὖον προσήκω σύ . εἰμί γάρ καί σός ὁ κεφαλή , ἀλλά ἕτερος ὁ κτῆμα · καί σούτος ἀφίστημι , καί κύριος εἰναι , ὅτι οὐδέ ὁ πᾶς ἔσχατος ἐργάζομαι ἐν αὐτός δύναμαι . οὖον γάρ εἶπον , οὖον δύναμαι ἐκφέρω θρίξ · ἀλλά , οὐδέ ἀλλάσσω αὐτός ὁ ποιότης . τις οὖν , εἄν ἀπαιτέω τις ὄρχος , φημί , καί ἀνάγκη ἐπάγω ; ὁ ὁ Θεός φόβος ὁ ἀνάγκη ἵστημι δυνατός . ἐπεί εἰμί μέλλω τοιοῦτος προβάλλω πρόφασις , οὐδείς φυλάσσω ὁ ἐπιτάσσω . καί γάρ καί ἐπί ὁ γυνή εἴρω · τις οὖν , ἐάν μάχιμος · ἢ καί δαπανηρός ; καί ἐπί ὁ ὀφθαλμός ὁ δεξιός · τις οὖν , ἐάν φιλέω 28 αὐτός , καί διαικάσωμαι ; καί ἐπί ὁ ὄψις ὁ ἀκόλαστος · τις οὖν , ἐάν μή δύναμαι μή ὁράω 29 ; καί ἐπί ὁ πρός ὁ ἀδελφός ὀργή · τις οὖν , ἐάν προσιτός εἰμί , καί μή δύναμαι γλῶσσα κρατέω ; καί πᾶς ἀπλόος οὕτως καταπάτησις ὁ εἴρω . καί ὅς ἐπί ὁ νόμος ὁ ἀνθρώπινος οὐδαμοῦ οὗτος τολμάω προβάλλω 30 , οὐδέ εἶπον · τις οὖν , ἐάν ὁ καί ὁ ; ἀλλά καί ἐκεῖνος καί ἄκων καταδέχομαι ὁ γράφω . ἄλλος δέ , οὐδέ ἀνάγκη ὑφίστημι ποτός . ὁ γάρ ὁ ἔμπροσθεν μακαρσμάτων ἀκούω , καί τοιοῦτος ἑαυτοῦ παρασκευάζω , οἷος ἐπιτάσσω ὁ Χριστός , οὐδείς παρά οὐδείς ὑφίστημι τοιοῦτος ἀνάγκη , αἰδέομαι ὡς παρά πᾶς καί σεμνός . ἔστω δέ σύ 31 ὁ ναι , ναι , καί ὁ οὖον , οὖον · ὁ δέ περισσός οὗτος ἐκ ὁ πονηρός εἰμί . τις οὖν εἰμί ὁ περισσός ὁ ναι καί ὁ οὖον ; ὁ Ὅρκος , οὖον δέ επιρροκεω . ἐκεῖνος γάρ καί ὁμολογέω εἰμί , καί οὐδείς δήω μανθάνω , ὅτι ἐκ ὁ πονηρός εἰμί , καί οὖον πρεπτός , ἀλλά ἐναντίος · ὁ δέ περισσός , ὁ πλέω καί ἐκ περιουσία προσκειμενω , ὅσπερ εἰμί ὁ Ὅρκος . τις οὖν , φημί , ἐκ ὁ πονηρός εἰμί 32 ; καί εἰμί ἐκ ὁ πονηρός εἰμί , πῶς νόμος εἰμί ; ὁ αὐτός δέ οὗτος καί περί ὁ γυνή εἴρω · πῶς μοιχεία νῦν νομίζω ὁ πρότερος ἐπιτρέπω ; τις οὖν πρός οὗτος εἰμί εἶπον ; ὅτι2 ὁ ἀσθένεια ὁ δέχομαι ὁ νόμος εἰμί ὁ λέγω τότε · ἐπεί καί ὁ χνίσωρ θεραπεύω σφόδρα ἀνάξιος Θεός , ὥσπερ καί ὁ ψελλίζω ἀνάξιος φιλόσοφος . μοιχεία τοίνυν νομίζω νῦν ὁ τοιοῦτος , καί ἐκ ὁ πονηρός ὁ ὄμνυμι , ὅτε ἐπιδύω ὁ ὁ ἀρετή . εἰμί δέ διάβολος οὗτος ἐκ ἀρχή εἰμί νόμος , οὐ εἄν τοιοῦτος 33 κατορθόω . καί γάρ εἰμί μή ἐκεῖνος πρῶτος προλέγω , οὐ εἄν οὕτως εὐκόλως δέχομαι νῦν . μή τοίνυν αὐτός ἄτακτος ὁ ἀρετή νῦν 34 , ὅτε παρέρχομαι αὐτός ὁ χρεία · ἀλλά τότε , ὅτε ὁ καιρός αὐτός [ 250 ] καλέω · μᾶλλον δέ , εἰμί βούλομαι , καί νῦν . καί γάρ καί νῦν ὁ ἀρετή αὐτός δείκνυμι , 35 καί διά αὐτός οὗτος μάλιστα , διά ὅς παρά ἐγώ διαβάλλω . ὁ γάρ τοιοῦτος αὐτός φαίνω νῦν , ἐγκώμιον αὐτός μέγας εἰμί . εἰμί γάρ μή καλῶς ἐγώ τρέφω , καί πρός ὁ ὁ μείκτης ὑποδοχή ἐπιτηδεύω ποιέω , οὐ εἄν φαίνω τοιοῦτος . ὥσπερ οὖν ὁ μαστός , ὅταν ὁ αὐτός πληρόω πᾶς , καί πρός ὁ τέλειος τράπεζα ὁ παιδίον παραπέμπω , λοιπός ἄχρηστος φαίνω , καί ὁ πρότερος ἀναγκαῖος αὐτός εἰμί νομίζω ὁ παιδίον γονεύς , μυρίος αὐτός διαβάλλω -