joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0267.3
ὅμως οὐκ ἐσωφρονίσθη · καὶ πῶς τὸ προσδοκῆς διαφεύξεσθαι τὸ νόσημα , μὴ σφοδρῶς ἀπικαίων θεραπείας , καὶ πολλῇ τῇ σπουδῇ κεχρημένος ; [ 770 ] Δεινὸν γὰρ , δεινὸν τοῦτ’ ὃ θηρίον · ἄλλ’ ὅμως ἂν ἐθέλῃς , ῥάδιος περιέση . Οὐ γὰρ ἔστιν ἡ ἐπιθυμία φυσική · καὶ δήλον τοῦτο ἐκ τῶν ἀπηλλαγμένων αὐτῆς . Τὰ γὰρ τῆς φύσεως κοινὰ πάντων ἐστίν · αὕτη δὲ ἐκ ῥαθυμίας ἢ ἐπιθυμία γίνεται μόνης · ἐντεῦθεν φυεται , ἐντεῦθεν αὐξεται · καὶ τοὺς πρὸς αὐτὴν κεχηνότας ὅταν ἔλῃ , παρὰ φύσιν ποιεῖ ζῆν . Ὅταν γὰρ ἀγνοοῖ τοὺς ὁμοφύλους , τοὺς φίλους , τοὺς ἀδελφούς , τοὺς συγγενεῖς , ἀπαντας ἀπλῶς , καὶ μετὰ τούτων καὶ ἑαυτοῦ , παρὰ 12 φύσιν τοῦτο ἐστὶ ζῆν . Ὦθεν δήλον , ὅτι παρὰ φύσιν ἡ κακία , καὶ τὸ τῆς φιλαργυρίας νόσημα , ᾧ καὶ Ἰούδας περιπεσὼν , προδότης ἐγένετο . Καὶ πῶς τοιούτος γέγονε , φησι , κληθεὶς ὑπὸ τοῦ Χριστοῦ ; Οἱ οὐκ ἀναγκασιτικὸ τοῦ Θεοῦ ἡ κλῆσις , οὐδὲ βιάζεται τὴν γνώμην τῶν μὴ βουλομένων ἀρετὴν ἐλέσθαι , ἀλλὰ παραινεῖ μὲν καὶ συμβουλεύει , καὶ πάντα ποιεῖ καὶ πραγματεύεται , ὥστε πείσαι γενέσθαι χρηστοὺς · εἰ δὲ μὴ ἀναχαινοῦντ’ τινες , οὐκ ἀναγκάζει . Εἰ δὲ βούλει μαθεῖν , πῶθεν αὐτὸς γέγονε τοιούτος , εὕρησαι ἀπὸ τῆς φιλαργυρίας αὐτὸν ἀπολωλέθα . Καὶ πῶς ὑπὸ τοῦ πλούτου ἐάλω τοῦτο ; φησίν . Ἐπειδὴ ἐρράθυμυσεν . Ἐντεῦθεν γὰρ αἱ τοιαῦται μεταβολαί , ὥσπερ οὖν ἀπὸ σπουδῆς αἱ πρὸς τὸ ἐναντίον . Πόσοι γοῦν βιαίοι γεγόμενοι , προδῶται εἰσὶν ἡμερώτεροι νῦν ; πόσοι ἀσελγεῖς , σώφρονες μετὰ ταῦτα κατέστησαν ; πόσοι πλεονέκται πρὸ τούτου , νῦν δὲ καὶ τὰ ἑαυτῶν 13 ἐξήμαξαν ; Καὶ τοῦναντίον πάλιν ἀπὸ ῥαθυμίας συνέβη . Καὶ γὰρ ὁ Γιεζὴ ἀνδρὶ ἀγίῳ συνέζη , καὶ γέγονε μοχθηρὸς καὶ αὐτὸς ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ νοσήματος . Τὸ 14 γὰρ πάντων χαλεπώτατον τοῦτο τὸ πάθος . Ἐντεῦθεν πυρβύριοι , ἐντεῦθεν ἀνδροφόνοι , ἐντεῦθεν πολέμοι καὶ μάχαι , καὶ ὅπερ ἂν 15 εἴπης κακόν , ἐντεῦθεν . Καὶ πανταχοῦ ἀχρηστοί · οὐ τοῦτο , ἂν τε στρατηγήσῃ , ἂν τε δημαγωγησῇ δὴ · μᾶλλον δὲ οὐκ ἐν τοῖς κοινοῖς μόνον , ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς ἰδίοις . Κλὴν γυναῖκα ἄγεσθαι μέλλῃ , οὐ λήφεται τὴν ἐνάρετον , ἀλλὰ τὴν πᾶσιν φαυλοτάτην · κλὴν οἰκίαν 16 πλάσθαι , οὐ τὴν ἐλευθέριον πρέπουσαν , ἀλλὰ τὴν πολὺν δυναμένην τὸν μισθὸν ἐνεγκεῖν · κλὴν οἰκέτας , κλὴν οἷον ἕτερον ὀνείσθαι μέλλῃ , τὸ φαυλότατον λήφεται . Καὶ εἰ λέγω στρατηγίαν , καὶ δημαγωγίαν , καὶ οἰκονομίαν 17 ; Κλὴν γὰρ βασιλεύς ἦ , πάντων ἐστὶν ἀθλιώτατος , καὶ λύμη τῆς οἰκουμένης , καὶ πάντων πενέστερος . Ὦς γὰρ εἰς τῶν πολλῶν διακείζεται , οὐχὶ τὰ πάντων αὐτοῦ νομίζειν εἶναι , ἀλλ’ αὐτὸν ἕνα τῶν πάντων · καὶ τὰ πάντων ἀρπάζων , πάντων ἐλάττονα ἔχει νομίζειν 18 . Τῇ γὰρ τῶν οὐδὲπὶ κτηθέντων ἐπιθυμίᾳ τὰ παρόντα μετροῦν , οὐδὲν ταῦτα πρὸς ἐκεῖνα εἶναι ἡγήσεται .
Lemmas: ὅμως οὐ σωφρονίζω · καί πῶς ὁ προσδοκέω διαφεύγω ὁ νόσημα , μή σφοδρός απικαιω θεραπεία , καί πολύς ὁ σπουδή χράομαι ; [ 770 ] δεινός γάρ , δεινός οὗτος ὅς θηρίον · ἄλλος ὅμως εἄν ἐθέλω , ῥᾴδιος περίειμι . οὖον γάρ εἰμί ὁ ἐπιθυμία φυσικός · καί δῆλος οὗτος ἐκ ὁ ἀπαλλάσσω αὐτός . ὁ γάρ ὁ φύσις κοινός πᾶς εἰμί · οὗτος δέ ἐκ ῥᾳθυμία ἢ ἐπιθυμία γίγνομαι μόνος · ἐντεῦθεν φύω , ἐντεῦθεν αὐξάνω · καί ὁ πρός αὐτός χάσκω ὅταν αἱρέω , παρά φύσις ποιέω ζῶ . ὅταν γάρ ἀγνοέω ὁ ὁμόφυλος , ὁ φίλος , ὁ ἀδελφός , ὁ συγγενής , ἅπας ἀπλόος , καί μετά οὗτος καί ἑαυτοῦ , παρά 12 φύσις οὗτος εἰμί ζῶ . ὤθω δῆλος , ὅτι παρά φύσις ὁ κακία , καί ὁ ὁ φιλαργυρία νόσημα , ὅς καί Ἰούδας περιπίπτω , προδότης γίγνομαι . καί πῶς τοιούτος γίγνομαι , φημί , καλέω ὑπό ὁ Χριστός ; ὁ οὐ ἀναγκαστικός ὁ Θεός ὁ κλῆσις , οὐδέ βιάζομαι ὁ γνώμη ὁ μή βούλομαι ἀρετή αἱρέω , ἀλλά παραινέω μέν καί συμβουλεύω , καί πᾶς ποιέω καί πραγματεύομαι , ὥστε πείθω γίγνομαι χρηστός · εἰμί δέ μή ἀναχαίνω τις , οὐ ἀναγκάζω . εἰμί δέ βούλομαι μανθάνω , πίνω αὐτός γίγνομαι τοιούτος , εὑρίσκω ἀπό ὁ φιλαργυρία αὐτός ἀπόλλυμι . καί πῶς ὑπό ὁ πλοῦτος ἀλίσκομαι οὗτος ; φημί . ἐπεί ἐρράθυμυσεν . ἐντεῦθεν γάρ ὁ τοιοῦτος μεταβολή , ὥσπερ οὖν ἀπό σπουδή ὁ πρός ὁ ἐναντίος . πόσος γοῦν βίαιος γίγνομαι , προδίδωμι εἰμί ἥμερος νῦν ; πόσος ἀσελγής , σώφρων μετά οὗτος καθίστημι ; πόσος πλεονέκτης πρό οὗτος , νῦν δέ καί ὁ ἑαυτοῦ 13 ἐξαιμάσσω ; καί τουναντίον πάλιν ἀπό ῥᾳθυμία συμβαίνω . καί γάρ ὁ Γιεζὴ ἀνήρ ἅγιος συζάω , καί γίγνομαι μοχθηρός καί αὐτός ἀπό ὁ αὐτός νόσημα . ὁ 14 γάρ πᾶς χαλεπός οὗτος ὁ πάθος . ἐντεῦθεν πυρβύριοι , ἐντεῦθεν ἀνδροφόνος , ἐντεῦθεν πόλεμος καί μάχη , καί ὅσπερ εἄν 15 εἶπον κακός , ἐντεῦθεν . καί πανταχοῦ ἄχρηστος · οὖον οὗτος , εἄν τε στρατηγέω , εἄν τε δημαγωγέω δή · μᾶλλον δέ οὐ ἐν ὁ κοινός μόνος , ἀλλά καί ἐν ὁ ἴδιος . Κλῆς γυνή ἄγω μέλλω , οὖον λαμβάνω ὁ ἐνάρετος , ἀλλά ὁ πᾶς φαῦλος · κλῆς οἰκίον 16 πλάω , οὖον ὁ Ἐλευθέριον πρέπω , ἀλλά ὁ πολύς δύναμαι ὁ μισθός φέρω · κλῆς οἰκέτης , κλῆς οἷος ἕτερος ὀνέω μέλλω , ὁ φαῦλος λαμβάνω . καί εἰμί λέγω στρατηγία , καί δημαγωγία , καί οἰκονομία 17 ; Κλῆς γάρ βασιλεύς εἰμί , πᾶς εἰμί ἄθλιος , καί λύμη ὁ οἰκέω , καί πᾶς πένης . οὖς γάρ εἰς ὁ πολύς διακούω , οὐ ὁ πᾶς αὐτός νομίζω εἰμί , ἀλλά αὐτός εἷς ὁ πᾶς · καί ὁ πᾶς ἁρπάζω , πᾶς μικρός ἔχω νομίζω 18 . ὁ γάρ ὁ οὐδή κτάομαι ἐπιθυμία ὁ πάρειμι μετρέω , οὐδείς οὗτος πρός ἐκεῖνος εἰμί ἡγέομαι .