joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0056.3
ἡ γνώμην τοῦ πεποιηκότος , ἀλλὰ σὺ τὰ μέγιστα ὠφελήθης , ἄν γενναίως ἐνέγκης . Ἐκεῖνον μὲν γὰρ καὶ οἱ ἄνθρωποι καὶ οἱ θεοὶ ταλαιπώρους νόμιοι · σὺ δὲ τὸν θλιβημένον καὶ στεφανοῦσαι καὶ ἀνακηρύττειν . Οὐδὲ γὰρ εἰ πυρέττων τὸ ἥπατα παρὰ τινος ἀγγείων ὕδωρ ἔχων , καὶ ἐνεφορήθη τῆς βλαβερᾶς ἐπιθυμίας , τὸν ἀρπαγέτην εἰπομεν ἄν ἁδικηθῆναι , ἀλλὰ τὸν ἀρπάζαντα · τὸν γὰρ πυρετὸν ἠδύσατο , καὶ τὴν νόσον χαλεπωτέραν ἐποίησε . Τοῦτο τοίνυν καὶ ἐπὶ τοῦ φιλοχρήματος καὶ φιλαργύρου λογίζου ¹⁰ . Καὶ γὰρ οὗτος πυρέττων πολλῷ χαλεπωτέρον ἐκεῖνον , διὰ τῆς ἀρπαγῆς ταύτης τὴν ψυχὴν ἀνήκε τῷ ἑαυτοῦ . Καὶ ξίφος δὲ εἰ τις μαινόμενος ἀρπάσας παρ᾽ ὁποῦν ἑαυτὸν διεχειρίσατο , τὶς ἂν ὁ ἁδικημένος πάλιν ; ὁ ἀρπαγείς , ἢ ὁ ἀρπάζας ; Ἐδύολον ὅτι ὁ ἀρπάζας . Οὕκουν καὶ ἐπὶ τῶν χρημάτων ἀρπαγῆς τὸ αὐτὸ τοῦτο ψηφίζωμεθα . Ὦπερ γὰρ μαινόμενῳ ξίφος , τοῦτο καὶ φιλαργύρῳ πλοῦτος · μᾶλλον δὲ καὶ χαλεπωτέρον . Ὁ μὲν γὰρ μαινόμενος , τὸ ξίφος λαβὼν καὶ ὀψήσας δι᾽ ἑαυτοῦ , τῆς τε μανίας ἀπηλλάγη , καὶ οὐκέτι δευτέραν λαμβάνει πληγὴν · ὁ δὲ φιλάργυρος μυρία χαλεπωτέρα ἑαυτῷ τραῦματα καθ᾽ ἑκάστην δέχεται τὴν ἡμέραν , οὐκ ἐπαλλάττων τῆς μανίας ἑαυτῷ , ἀλλ᾽ ἐπιεικῶν μείζωνως · καὶ ὅσωπερ ἂν λάβῃ πλείονα τραῦματα , τοσούτῳ μᾶλλον ὑπόδειν ἐτέραις παρέχει πληγὰς χαλεπωτέραις . Ταύτ᾽ οὖν ἐννοοῦντες , φύγωμεν τοῦτο τὸ ξίφος , φύγωμεν τὴν μανίαν , χάν ἄν ποτὲ σωφρονήσωμεν . Καὶ γὰρ καὶ ταύτην τὴν ἀρπὴν σωφρονεῖν δεῖ καλεῖν , οὐχ ἦτον ἐκείνης τῆς παρὰ παῖδι νενομιγμένης . Ἐκεῖμὲν γὰρ πρὸς μίαν ἐπιθυμίαν τυραννίδα ἢ πάλιν ἡνεται · ἐνταῦθα δὲ πολλῶν καὶ παντοδαπῶν ἐπιθυμιῶν περιγεγυμνασται δεῖ . Οὐδὲν [ 529 ] γὰρ , οὐδὲν ἀφρονέστερον τοῦ χρημάτων δούλου . Δοκεῖ κρατεῖν , κρατούμενος · δοκεῖ κύριος εἶναι , δοῦλος ὤν · καὶ δεσμὰ περιτιθεῖς ἑαυτῷ , τρέχει · χαλεπωτέρον τὸ θηρίον ἐργαζόμενος , εὐφραίνεται · καὶ αἰχμάλωτος γινόμενος , ἀγαλλεται καὶ πηδᾷ · καὶ ὁρῶν κύνα λυττόντα καὶ ἐραλλόμενον αὐτοῦ τὴν ψυχήν , δόσει ὅσον καὶ λιμῷ τήξει , ὁ δὲ καὶ ¹⁰·¹⁰ θυμῶν ἀνὴρ παγεται τροφήν , ἵνα μειζόνως ἀβαλλῆται καὶ φοβερώτερος ; ¹¹ ἢ . Ταῦτα οὖν ἅπαντα ἐννοοῦντες , λύσωμεν τὰ δεσμὰ , ἀνελίψωμεν τὸ θηρίον , ἀπελαύσωμεν τὴν νόσον , ἐπαλλάξωμεν τὴν μανίαν ταύτην , ἵνα γαλήνην ἐπαλαύσωμεν καὶ ὑγιείας καθαράς , καὶ μετὰ πολλῆς τῆς ἡδονῆς εἰς τὸν εὐδὸν καταπεσόντες λιμένα , τῶν αἰωνίων ἐπαλούμεν ἀγαθῶν · ὧν γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν , χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ , ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος , νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: ὁ γνώμη ὁ ποιέω , ἀλλά σύ ὁ μέγας ὠφελέω , ἄν γενναῖος φέρω . ἐκεῖνος μέν γάρ καί ὁ ἄνθρωπος καί ὁ θεός ταλαίπωρος νομίζω · σύ δέ ὁ θλίβω καί στεφανόω καί ἀνακηρύσσω . οὐδέ γάρ εἰμί πυρέσσω ὁ ἧπαρ παρά τις ἀγγεῖον ὕδωρ ἔχω , καί ἐμφορέω ὁ βλαβερός ἐπιθυμία , ὁ ἀρπάζω εἶπον ἄν ἀδικέω , ἀλλά ὁ ἀρπάζω · ὁ γάρ πυρετός ἡδύνω , καί ὁ νόσος χαλεπός ποιέω . οὗτος τοίνυν καί ἐπί ὁ φιλοχρήματος καί φιλάργυρος λογίζομαι ¹⁰ . καί γάρ οὗτος πυρέσσω πολύς χαλεπός ἐκεῖνος , διά ὁ ἁρπάζω οὗτος ὁ ψυχή ἀνίημι ὁ ἑαυτοῦ . καί ξίφος δέ εἰμί τις μαίνομαι ἀρπάζω παρά Ὀποῦς ἑαυτοῦ διαχειρίζω , τις εἄν ὁ αδικώ πάλιν ; ὁ ἁρπάζω , ἢ ὁ ἀρπάζας ; εδυολος ὅτι ὁ ἀρπάζας . κέω καί ἐπί ὁ χρῆμα ἁρπάζω ὁ αὐτός οὗτος ψηφίζω . ὅσπερ γάρ μαίνομαι ξίφος , οὗτος καί φιλάργυρος πλοῦτος · μᾶλλον δέ καί χαλεπός . ὁ μέν γάρ μαίνομαι , ὁ ξίφος λαμβάνω καί ὁράω διά ἑαυτοῦ , ὁ τε μανία ἀπαλλάσσω , καί οὐκέτι δύο λαμβάνω πληγή · ὁ δέ φιλάργυρος μυρίος χαλεπός ἑαυτοῦ τραῦμα κατά ἕκαστος δέχομαι ὁ ἡμέρα , οὐ ἐπαλλάσσω ὁ μανία ἑαυτοῦ , ἀλλά ἐπιεικής μείζων · καί ὅσος εἄν λαμβάνω πλείων τραῦμα , τοσοῦτος μᾶλλον ὑποδέω ἕτερος παρέχω πληγάς χαλεπός . αὐτός οὖν ἐννοέω , φεύγω οὗτος ὁ ξίφος , φεύγω ὁ μανία , χήν ἄν ποτέ σωφρονέω . καί γάρ καί οὗτος ὁ ἅρπη σωφρονέω δεῖ καλέω , οὐ εἰμί ἐκεῖνος ὁ παρά παῖς νομίζω . Ἐκεῖμὲν γάρ πρός εἷς ἐπιθυμία τυραννίς ἢ πάλιν ἐνετή · ἐνταῦθα δέ πολύς καί παντοδαπής ἐπιθυμία περιγυμναζω δεῖ . οὐδείς [ 529 ] γάρ , οὐδείς ἄφρων ὁ χρῆμα δοῦλος . δοκέω κρατέω , κρατέω · δοκέω κύριος εἰμί , δοῦλος εἰμί · καί δεσμός περιτίθημι ἑαυτοῦ , τρέχω · χαλεπός ὁ θηρίον ἐργάζομαι , εὐφραίνω · καί αἰχμάλωτος γίγνομαι , ἀγάλλομαι καί πηδάω · καί ὁράω κύω λυττέω καί εραλλομενω αὐτός ὁ Ψυχή , δόσις ὅσος καί λιμός τήκω , ὁ δέ καί ¹⁰·¹⁰ θυμός ἀνήρ πάγω τροφή , ἵνα μέγας ἀβαλλῆται καί φοβερός ; ¹¹ ἢ . οὗτος οὖν ἅπας ἐννοέω , λύω ὁ δεσμός , ἀναλείφω ὁ θηρίον , ἀπολαύω ὁ νόσος , ἐπαλλάσσω ὁ μανία οὗτος , ἵνα γαλήνη επαλαυσαω καί ὑγίεια καθαρός , καί μετά πολύς ὁ ἡδονή εἰς ὁ εὕδω καταπίπτω λιμήν , ὁ αἰώνιος παλέω ἀγαθός · ὅς γίγνομαι πᾶς ἐγώ ἐπιτυγχάνω , χάρις καί φιλανθρωπία ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , ὅς ὁ δόξα καί ὁ κράτος , νῦν καί ἀεί καί εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .