joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0396.2
τοὺς ἐκκαθαίροντες τῶν βιωτικῶν . Ἄν δὲ τὰ μὲν ποιῶμεν , τῶν δὲ ἀμελῶμεν , οὐδὲν ἡμῖν ἔσται · πλέον · ἄν γὰρ μὴ οὕτως , ἀλλ' ἐκεῖνος ἀπολλύμεθα . Τί γὰρ διαφέρει , ἂν μὴ διὰ τούτου , ἀλλὰ διὰ ῥαθυμίας · ἂν μὴ διὰ ῥαθυμίας , ἀλλὰ δι' ἀνανδρίας διαφθάρωμεν ; Ἐπεὶ καὶ ὁ γεωργός , ἂν τε οὕτως , ἂν τε ἐκεῖνος · ἀπόλεσιν τὸν σπόρον , ὁμοίως πενίει . Μὴ τοίνυν ἐπειδὴ μὴ πᾶσιν ἀπολλύμεθα τοῖς τρόποις , παραμυθίαν ἔχωμεν , ἀλλὰ ἀλγῶμεν οἷον ἂν ἀπολλύμεθα τρόπῳ . Καὶ κατακαλοῦμεν τὰς ἀνάγκας · καὶ γὰρ ἀπονίνησι 11 τὸν λόγον . Καὶ ἵσασι τοῦτο οἱ πλουτοῦντες , οἱ μὴ πρὸς ταῦτα μόνον , ἀλλὰ μᾶλλον πρὸς ἕτερα δυντες χρήσ · μοι . Δούλοι γὰρ καὶ αἰχμάλωτοι γενόμενοι τῶν ἡδονῶν , καὶ πρὸς τὰ πολιτικά ἐστιν ἀχρηστοὶ πράγματα · εἰ δὲ πρὸς ἐκεῖνα , πολλῷ μᾶλλον πρὸς τὰ τῶν οὐρανῶν . Καὶ γὰρ διπλὴ τοῖς λογισμοῖς ἐντεῦθεν ἡ λύπη γίνεται , ἀπὸ τε τῆς τρυφῆς , ἀπὸ τε τῆς φροντίδος . Τούτων γὰρ καὶ καθ' ἑαυτὸ μὲν ἕκαστον ἰκανὸν καταποντίζειν τὸ σκάφος · ὅταν δὲ καὶ ἀμφότερα συνδράμῃ , ἐννόησον ἡλίκοις τῷ ἀλυδόνιν γίνεται . ε' . Καὶ μὴ θαυμάζης , εἰ τὴν τρυφὴν ἀνάγκας 12 ἐκάλεσε . Σὺ μὲν γὰρ ἀγνοεῖς , μαθὼν τὴν πάλαι · οἱ δὲ ὀνίανοντες ἵσασι ὅτι ἀνάγκης μᾶλλον κεντεῖ , καὶ τρυφὴ πλέον ἡ μέριμνα δαπανᾷ τὴν ψυχήν , καὶ χαλεπωτέρα παρέχει τῇ ; δόνας καὶ τῷ σώματι καὶ τῇ ψυχῇ . Οὐδὲ γὰρ οὕτως ὑπὸ φροντίδος τις πλῆττεται , ὡς ὑπὸ πλησμονῆς . Ὡσαν γὰρ ἀγρυπνίας , καὶ κροταφῶν διαστάσεις , καὶ καρπιαβίας , καὶ σπλαγχνῶν δόνας περιέχει τὸν τοιοῦτον , ἐννόησον πόσιον ἀναχθὼν ταῦτα χαλεπώτερα . Καὶ καθάπερ αἱ ἀναγκαί , ὅθεν ἂν κατασχθῶσιν , αἱμάτουν τὰς κατεχομένας αὐτὰς χεῖρας · [ 476 ] οὕτω δὲ καὶ ἡ τρυφὴ καὶ πόδας , καὶ χεῖρας , καὶ κεφαλήν , καὶ ὀφθαλμούς , καὶ πάντα ἀπλῶς λυμαίνεται τὰ μέλη · καὶ ἥρη δὲ καὶ ἀκαρπὸς ἐστίν , ὡσπερ ἡ ἀναγκαί , καὶ πολλῷ μειζόνως ἐκείνην λυπεῖ , καὶ ἐν τοῖς καιροῖς . Καὶ γὰρ 13 γῆρας ἀκαιρον ἐπιστάζει , καὶ ἀμβλύει τὰς αἰσθήσεις , καὶ σκοτοῖ τὸν λογισμὸν , καὶ πηροῖ τὸν νοῦν δεῦ βλέποντα , καὶ πλαδαρὸν τὸ σῶμα ποιεῖ , βαρύτεράν τε τὴν κίνησιν τὴν ἀποθήκην ἐργαζομένην , καὶ πολλὴν τὴν σωρείαν τῶν κακῶν 14 συνάγουσα , καὶ μειζόν · τὸ φορτίον , καὶ ὑπέρογκον ποιεῖν τὸν γόμον · ὅθεν καὶ πολλὰ καὶ συνεχῆ τὰ πτώματα , καὶ πυκνὰ τὰ νοῦδάτα . Τί γὰρ λυπαίνει , εἴπε μοι , τὸ σῶμα ; Μὴ γὰρ καταθυσᾷ σε ἔχωμεν ; μὴ γὰρ παραθεῖναι σε τραπέζῃ ; Τὰς δρονες καλῶς παινεῖς · μᾶλλον δὲ οὐδὲ ἐκείνας καλῶς · ὅταν γὰρ πιανθῶσιν , ἀχρηστοὶ πρὸς ὑγιεινὴν εἰσι διαίταν . Τοσοῦτον κακὸν ἡ τρυφή , ὡς καὶ ἐν ἀλόγῳ τὴν λύμην ἐπιδείκνυσθαι . Καὶ γὰρ ἐκείνας τρυφώσας καὶ ἐαυταῖς καὶ ἡμῖν ἀχρηστους ποιοῦμεν . Καὶ γὰρ τὰ περιττώματα ἀκατέργαστα , καὶ ἡ ὑγρότητα σήψι ἀπὸ τῆς πιμπλεῖς ἐκείνης γίνεται . Τὰ δὲ οὐχ οὕτω τρεφόμενα , ἀλλ' , ὡς ἐν εἶποι τις , ἐν νηστεῖα διάγοντα , καὶ συμμετρῷ διαίτη , καὶ πονοῦντα καὶ ταλαιπωρούμενα , ταῦτα καὶ ἑαυτοῖς καὶ ἄλλοις χρησιμώτατα , καὶ πρὸς τρυφὴν καὶ πρὸς τὰ ἄλλα ἅπαντα . Οὐ γοῦν ἐκεῖνα σπουδῆς μᾶλλον ὑγιαίνουσιν · οἱ δὲ τοῖς τρεφόμενοι , αὐτοῖς δοῖκασιν , νωθροὶ καὶ ἐπίνοοι γινόμενοι , καὶ τὸν δεσμὸν χαλεπώτερον ἐργαζόμενοι . Οὐδὲν γὰρ οὕτω σώματι πολέμιον καὶ πλαδαρόν , ὡς ἡ τρυφή · οὐδὲν οὕτω διαφθέρνυσιν καὶ καταχύννυσιν αὐτὴν 15 καὶ διαφθείρει , ὡς ἀσωνία . Διὸ μάλιστα ἂν τις
Lemmas: ὁ ἐκκαθαίρω ὁ βιωτικός . ἄν δέ ὁ μέν ποιέω , ὁ δέ ἀμελέω , οὐδείς ἐγώ εἰμί · πλέω · ἄν γάρ μή οὕτως , ἀλλά ἐκεῖνος ἀπόλλυμι . τις γάρ διαφέρω , εἄν μή διά οὗτος , ἀλλά διά ῥᾳθυμία · εἄν μή διά ῥᾳθυμία , ἀλλά διά ἀνανδρία διαφθαρίσκω ; ἐπεί καί ὁ γεωργός , εἄν τε οὕτως , εἄν τε ἐκεῖνος · ἀπόλεσις ὁ σπόρος , ὁμοίως πένιος . μή τοίνυν ἐπεί μή πᾶς ἀπόλλυμι ὁ τρόπος , παραμυθία ἔχω , ἀλλά ἀλγέω οἷος εἄν ἀπόλλυμι τρόπος . καί κατακαλέω ὁ ἀνάγκη · καί γάρ απονινη 11 ὁ λόγος . καί οἶδα οὗτος ὁ πλουτέω , ὁ μή πρός οὗτος μόνος , ἀλλά μᾶλλον πρός ἕτερος δυντες χράω · ἐγώ . Δοῦλος γάρ καί αἰχμάλωτος γίγνομαι ὁ ἡδονή , καί πρός ὁ πολιτικός εἰμί ἄχρηστος πρᾶγμα · εἰμί δέ πρός ἐκεῖνος , πολύς μᾶλλον πρός ὁ ὁ οὐρανός . καί γάρ διπλόος ὁ λογισμός ἐντεῦθεν ὁ λύπη γίγνομαι , ἀπό τε ὁ τρυφή , ἀπό τε ὁ φροντίς . οὗτος γάρ καί κατά ἑαυτοῦ μέν ἕκαστος ἱκανός καταποντίζω ὁ σκάφος · ὅταν δέ καί ἀμφότερος συντρέχω , ἐννοέω ἡλίκος ὁ αλυδοος γίγνομαι . εἰ . καί μή θαυμάζω , εἰμί ὁ τρυφή ἀνάγκη 12 καλέω . σύ μέν γάρ ἀγνοέω , μανθάνω ὁ πάλαι · ὁ δέ ὀνίνημι οἶδα ὅτι ἀνάγκη μᾶλλον κεντέω , καί τρυφή πλέω ὁ μέριμνα δαπανάω ὁ Ψυχή , καί χαλεπός παρέχω ὁ ; δόνα καί ὁ σῶμα καί ὁ Ψυχή . οὐδέ γάρ οὕτως ὑπό φροντίς τις πλήσσω , ὡς ὑπό πλησμονή . ὠθέω γάρ ἀγρυπνία , καί κρόταφος διάστασις , καί καρπιαβίας , καί σπλαγχνή δόνα περιέχω ὁ τοιοῦτος , ἐννοέω πόσιος ἀνάγω οὗτος χαλεπός . καί καθάπερ ὁ ἀνάγκη , ὅθεν εἄν κατέχω , αἱματόω ὁ κατέχω αὐτός χείρ · [ 476 ] οὗτος δέ καί ὁ τρυφή καί πούς , καί χείρ , καί κεφαλή , καί ὀφθαλμός , καί πᾶς ἀπλόος λυμαίνομαι ὁ μέλος · καί Ἥρα δέ καί ἄκαρπος εἰμί , ὡς ὁ ἀνάγκη , καί πολύς μέγας ἐκεῖνος λυπέω , καί ἐν ὁ καιρός . καί γάρ 13 γῆρας ἀκαιρέω ἐπιστάζω , καί ἀναβλύω ὁ αἴσθησις , καί σκοτόω ὁ λογισμός , καί πηρόω ὁ νόος δήω βλέπω , καί πλαδαρός ὁ σῶμα ποιέω , βαρύς τε ὁ κίνησις ὁ ἀποθήκη ἐργάζομαι , καί πολύς ὁ σωρεία ὁ κακός 14 συνάγω , καί μείζων · ὁ φορτίον , καί ὑπέρογκος ποιέω ὁ γόμος · ὅθεν καί πολύς καί συνεχής ὁ πτῶμα , καί πυκνός ὁ νοῦδος . τις γάρ λιπαίνω , εἶπον ἐγώ , ὁ σῶμα ; μή γάρ καταθύω σύ ἔχω ; μή γάρ παρατίθημι σύ τράπεζα ; ὁ δρονες καλῶς παινεος · μᾶλλον δέ οὐδέ ἐκεῖνος καλῶς · ὅταν γάρ πιαίνω , ἄχρηστος πρός ὑγιεινός εἰμί διαιτάω . τοσοῦτος κακός ὁ τρυφή , ὡς καί ἐν ἄλογος ὁ λύω ἐπιδείκνυμι . καί γάρ ἐκεῖνος τρυφάω καί ἑαυτοῦ καί ἐγώ ἄχρηστος ποιέω . καί γάρ ὁ περίσσωμα ἀκατέργαστος , καί ὁ ὑγρότης σῆψις ἀπό ὁ πίμπλημι ἐκεῖνος γίγνομαι . ὁ δέ οὐ οὗτος τρέφω , ἀλλά , ὡς ἐν εἶπος τις , ἐν νηστεία διάγω , καί σύμμετρος δίαιτα , καί πονέω καί ταλαιπωρέω , οὗτος καί ἑαυτοῦ καί ἄλλος χρήσιμος , καί πρός τρυφή καί πρός ὁ ἄλλος ἅπας . οὖον γοῦν ἐκεῖνος σπουδή μᾶλλον ὑγιαίνω · ὁ δέ ὁ τρέφω , αὐτός δοῖκασιν , νωθρός καί ἐπινοέω γίγνομαι , καί ὁ δεσμός χαλεπός ἐργάζομαι . οὐδείς γάρ οὗτος σῶμα πολέμιος καί πλαδαρός , ὡς ὁ τρυφή · οὐδείς οὗτος διαφθείρω καί καταχύνω αὐτός 15 καί διαφθείρω , ὡς ἄσων . Διὸ μάλιστα εἄν τις