joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0231.2
δ . Κακίαν δὲ ἐνταῦθα φησίν , οὐ τὴν πονηρίαν , μὴ γένοιτο , ἀλλὰ τὴν ταλαιπωρίαν καὶ τὸν πόνον καὶ τὰς συμφοράς · ὥστερ οὖν καὶ ἀλλοχοῦ φησίν · Εἰ ἔστι κακία ἐν πόλει , ἦν Κύριος οὐχ ἐποίησεν · οὐχ ἀρπαγὰς λέγων , οὐδὲ πλεονεξίας ¹⁰ , οὐχ ἄλλο τι τῶν τοιούτων οὐδὲν , ἀλλὰ τὰς ἀνωθεν φερομένας πληγὰς . Καὶ πάλιν , Ἐγώ , φησί , ποίων εἰρήνην καὶ κτείνω κακὰ . Οὐδὲ ¹¹ γὰρ ἐνταῦθα τὴν κακίαν φησίν , ἀλλὰ τοὺς λῃμοὺς καὶ τοὺς λοιμοὺς , τὰ δοκοῦντα εἶναι κακὰ παρὰ τοῖς πολλοῖς . Ἔθος γὰρ τοῖς πολλοῖς τὸ ¹² ταῦτα λέγειν κακὰ . Οὕτω γοῦν καὶ οἱ τῶν πέντε σατραπειῶν ἐκείνων ἱερεῖς καὶ μάντεις , ὕψικα τὰς βοὺς ὑποζεύξαντες τῇ κιθῶνι χωρὶς τῶν δαμάλων ἀρχήκαν βαδίζειν , κακίαν τὰς θεολάτους ἐκάλουν πληγὰς ἐκείνας , καὶ τὴν ἐξ αὐτῶν ἀθυμίαν καὶ ὀδύνην ἐγγυνομένην αὐτοῖς . Τοῦτο τοίνυν καὶ ἐνταῦθα ὁποῖ λέγων · Ἀρκετὸν τῇ ἡμέρᾳ ἡ κακία αὐτῆς . Οὐδὲν γὰρ οὕτως ἀλγόνει ψυχήν , ὡς μέριμνα καὶ φροντίς . Ὦστε καὶ Παῦλος εἰς παραινίαν ἐνάντιον συνουλεύει λέγων · Θεὸς δὲ ὑμῶν ἀμεριμνίας εἴη . Ὦταν δὲ λέγῃ , ὅτι ἡ αὐριον μεριμνήσει περὶ ἑαυτῆς , οὐχ ὡς τῆς ἡμέρας μεριμνῶσας ταῦτα φησίν , ἀλλ’ ἐπειδὴ πρὸς ὅμιλον ἀτελώτερον ὁ λόγος ἦν αὐτῇ , βουλόμενος ἐμφαντικώτερον ποιῆσαι τὸ λεγόμενον , προσωποποιεῖται τὴν καιρόν , κατὰ τὴν τῶν πολλῶν συνήθειαν φθεγγόμενος πρὸς αὐτούς . Καὶ ἐνταῦθα μὲν συμβουλεύει , προῦν δὲ αὐτὸ καὶ νομοθετεῖ λέγων · Μὴ κτισήσητε χρυσίον , μήτε ἀργύριον , μήτε πίραρ εἰς ὀδόν . Ἐπειδὴ γὰρ διὰ τῶν ἔργων αὐτὰ ¹³ ἐπεδείξατο , τότε λοιπὸν καὶ τὴν ἀπὸ τῶν ὀρμάτων εἰσάγει νομοθεσίαν εὐτονωτέραν , ὅτε ¹⁴ καὶ εὐπράδεκτος ὁ λόγος ἐγένετο , τοῖς ἔργοις τοῖς ἑαυτοῦ πρότερον βεβαιωθείς . Ποῦ οὖν ἔδειξε εἰς τῶν ἔργων ; Ἀκούσον [ 280 ] αὐτοῦ λέγοντος · Ὁ δὲ ¹⁵ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἔχει πού τὴν κεφαλὴν κλῖναι . Καὶ οὐδὲ τοῦτο ἀρκεῖται μόνη , ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς μαθηταῖς , παρέχεται τὴν ὑπὲρ τούτων ἀπόδειξιν , καὶ αὐτοὺς οὕτω σχηματίζει , καὶ οὐδὲ ἀφελὲς οὐδὲν δεσπόζει . Σκοπεῖ δὲ αὐτοῦ καὶ τὴν κτῆμονίαν , πῶς πατρὸς παντὸς ὑπερέβηκεν φιλοστοργίαν . Τοῦτο γὰρ κελεύω , φησί , δι’ ἕτερον μὲν οὐδὲν , ἵνα δὲ ὑμᾶς ἀπαλλάξω περιττῶν φροντίδων . Κἄν γὰρ σήμερον μεριμνήσης ὑπὲρ τῆς αὐριον , καὶ πάλιν αὐριον μεριμνήσεις . Τί οὖν τὸ περιττόν ; Τί καταναγκάζεις τὴν ἡμέραν πλὴν τῆς συγκαλληρωμένης αὐτῇ ταλαιπωρίας καταδεχέσθαι , καὶ μετὰ τοῦ οἰκείου πόνου καὶ τὸ τῆς ἐποίας προστιθεῖς αὐτῇ φορτίον , καὶ ταῦτα οὐδὲν τὴν ἑτέραν μέλλων ἀπὸ τῆς προσύλης ; τῆς γνομένης ¹⁶ ἐπικουφίζειν , ἀλλὰ πλεονάζειν μόνον περιττῶν ἐπιδείκνυσθαι πόνων ; Ἵνα γὰρ μειζόνως αὐτῶν καθάψῃται , μονοχολὴ τὸν καιρὸν αὐτὸν ψυχῶσαι ὡς ἀδικοῦμενον σιάζειν , καὶ καταβαίνον αὐτῶν ὑπὲρ τῆς περιττῆς ἐπηρείας . Καὶ γὰρ ἔλαβες τὴν ἡμέραν , ἵνα τὰ αὐτῆς φροντίζῃς . Τίνος οὖν ἔνεκεν καὶ τὰ τῆς ἑτέρας αὐτῇ προστιθεῖς ; μὴ γὰρ οὐχ ἀρκοῦν ἔχει φορτίον ¹⁷ τὴν ἑαυτῆς φροντίδα ; τί τοίνυν αὐτὴν βαρύνεις μειζόνως ; Ὦταν δὲ ὁ νομοθετὴς ταῦτα λέγῃ , καὶ ὁ μέλλων ἡμῖν διδάξας , ἐνδόσων πῶς ἡμῖν χρηστὸς ὑπάρχει τὰς ἐλπίδας , ὅταν αὐτὸς μαρτυρῇ , ὅτι ταλαιπωρος ὁ βίος οὗτος ; καὶ ἐπίμοχος , ὡς καὶ τῆς μιᾶς ἡμέρας φροντίδα ἀρκεῖν εἰς τὸ κακοῦν ἡμᾶς ; καὶ συντριβεῖν . ¹⁸ Ἀλλ’ ὅμως τοσοῦτων ¹⁹ εἰρημένων καὶ τῆλικούτων , ἡμεῖς ὑπὲρ μὲν τοῦτων
Lemmas: δ . κακία δέ ἐνταῦθα φημί , οὖον ὁ πονηρία , μή γίγνομαι , ἀλλά ὁ ταλαιπωρία καί ὁ πόνος καί ὁ συμφορά · ὥστερ οὖν καί αλλοχοω φημί · εἰμί εἰμί κακία ἐν πόλις , εἰμί Κύριος οὐ ποιέω · οὐ ἁρπάγη λέγω , οὐδέ πλεονεξία ¹⁰ , οὐ ἄλλος τίς ὁ τοιοῦτος οὐδείς , ἀλλά ὁ ἄνωθεν φέρω πληγάς . καί πάλιν , ἐγώ , φημί , ποῖος εἰρήνη καί κτείνω κακός . οὐδέ ¹¹ γάρ ἐνταῦθα ὁ κακία φημί , ἀλλά ὁ λῃμοὺς καί ὁ λοιμός , ὁ δοκέω εἰμί κακός παρά ὁ πολύς . ἔθος γάρ ὁ πολύς ὁ ¹² οὗτος λέγω κακός . οὕτως γοῦν καί ὁ ὁ πέντε σατραπεία ἐκεῖνος ἱερεύς καί μάντις , ὑψίζω ὁ βοῦς ὑποζεύγνυμι ὁ χιτών Χωρὶς ὁ δάμαλος ἄρχω βαδίζω , κακία ὁ θεολατος καλέω πληγάς ἐκεῖνος , καί ὁ ἐκ αὐτός ἀθυμία καί ὀδύνη ἐγγίγνομαι αὐτός . οὗτος τοίνυν καί ἐνταῦθα ὁποῖος λέγω · ἀρκετός ὁ ἡμέρα ὁ κακία αὐτός . οὐδείς γάρ οὕτως ἀλγόνει Ψυχή , ὡς μέριμνα καί φροντίς . ὥστε καί Παῦλος εἰς παραινίαν ἐναντάω συνουλευις λέγω · θεός δέ σύ ἀμεριμνία εἰμί . Ἄτη δέ λέγω , ὅτι ὁ αὔριον μεριμνάω περί ἑαυτοῦ , οὐ ὡς ὁ ἡμέρα μεριμνάω οὗτος φημί , ἀλλά ἐπεί πρός ὅμιλος ἀτελώτερον ὁ λόγος εἰμί αὐτός , βούλομαι ἐμφαντικός ποιέω ὁ λέγω , προσωποποιώ ὁ καιρός , κατά ὁ ὁ πολύς συνήθεια φθέγγομαι πρός αὐτός . καί ἐνταῦθα μέν συμβουλεύω , προέρχομαι δέ αὐτός καί νομοθετέω λέγω · μή κτίζω χρυσίον , μήτε ἀργύριον , μήτε πίρος εἰς ὀδούς . ἐπεί γάρ διά ὁ ἔργον αὐτός ¹³ ἐπιδείκνυμι , τότε λοιπός καί ὁ ἀπό ὁ ὁρμάω εἰσάγω νομοθεσία εὔτονος , ὅτε ¹⁴ καί εὐπράδεκτος ὁ λόγος γίγνομαι , ὁ ἔργον ὁ ἑαυτοῦ πρότερος βεβαιώνομαι . πός οὖν δείκνυμι εἰς ὁ ἔργον ; ἀκούω [ 280 ] αὐτός λέγω · ὁ δέ ¹⁵ υἱός ὁ ἄνθρωπος οὐ ἔχω πού ὁ κεφαλή κλίνη . καί οὐδέ οὗτος ἀρκέω μόνος , ἀλλά καί ἐν ὁ μαθητής , παρέχω ὁ ὑπέρ οὗτος ἀπόδειξις , καί αὐτός οὗτος σχηματίζω , καί οὐδέ ἀφελής οὐδείς δεσπόζω . σκοπέω δέ αὐτός καί ὁ κτήμων , πῶς πατήρ πᾶς ὑπερβαίνω φιλοστοργία . οὗτος γάρ κελεύω , φημί , διά ἕτερος μέν οὐδείς , ἵνα δέ σύ ἀπαλλάσσω περισσός φροντίς . κἀν γάρ σήμερον μεριμνάω ὑπέρ ὁ αὔριον , καί πάλιν αὔριον μεριμνάω . τις οὖν ὁ περισσός ; τις καταναγκάζω ὁ ἡμέρα πλήν ὁ συγκαλληρωμένης αὐτός ταλαιπωρία καταδέχω , καί μετά ὁ οἰκεῖος πόνος καί ὁ ὁ ἔπειμι προστίθημι αὐτός φορτίον , καί οὗτος οὐδείς ὁ ἕτερος μέλλω ἀπό ὁ Προσύλης ; ὁ γιγνώσκω ¹⁶ ἐπικουφίζω , ἀλλά πλεονάζω μόνος περισσός ἐπιδείκνυμι πόνος ; ἵνα γάρ μέγας αὐτός καθάπτω , μονοχολὴ ὁ καιρός αὐτός ψυχόω ὡς ἀδικέω σιάζω , καί καταβαίνω αὐτός ὑπέρ ὁ περισσός ἐπήρεια . καί γάρ λαμβάνω ὁ ἡμέρα , ἵνα ὁ αὐτός φροντίζω . τίς οὖν ἐνέλκω καί ὁ ὁ ἕτερος αὐτός προστίθημι ; μή γάρ οὐ ἀρκέω ἔχω φορτίον ¹⁷ ὁ ἑαυτοῦ φροντίς ; τίς τοίνυν αὐτός βαρύνω μέγας ; Ἄτη δέ ὁ νομοθέτης οὗτος λέγω , καί ὁ μέλλω ἐγώ διδάσκω , ἐνδίδωμι πῶς ἐγώ χρηστός ὑπάρχω ὁ ἐλπίς , ὅταν αὐτός μαρτυρέω , ὅτι ταλαίπωρος ὁ βίος οὗτος ; καί ἐπίμοχος , ὡς καί ὁ εἷς ἡμέρα φροντίς ἀρκέω εἰς ὁ κακόω ἐγώ ; καί συντρίβω . ¹⁸ ἀλλά ὅμως τοσοῦτος ¹⁹ εἴρω καί τηλικόσδε , ἐγώ ὑπέρ μέν τοῦτις