joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0271.2
Ὁ μέν22 Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὑπάγει , καθὼς γέγραπται περὶ αὐτοῦ · οὗαι δὲ τῷ ἀνθρώπῳ23 ὃ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται · καλὸν ἦν αὐτῷ , εἰ οὐκ ἐγεννήθη ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος . Τινὲς μὲν οὖν φασιν , οὐχ οὕτως ἰταμὸς ἦν , ὡς κὲ τιμᾶν τὸν Διδάσκαλον , ἀλλὰ μετ’ αὐτοῦ βάπτειν · ἐμοὶ δὲ δοκεῖ καὶ τοῦτο ποιῆσαι ὁ Χριστός , μᾶλλον αὐτὸν ἐντρέψαι , καὶ εἰς διάθεσιν ἐπισπάσασθαι · ἔχει γὰρ τι καὶ τοῦτο πλέον . β’ . Ταῦτα δὲ οὐχ ἀπλῶς παρατρέχειν δεῖ , ἀλλ’ ἐμπεπηγέναι ἡμῖν24 ταῖς διανοίαις , καὶ οὐχ ἄν ποτε χώρᾳν σχοῖν θυμὸς . Τίς γὰρ ἔννοιῶν τὸ δεῖπνον ἐκεῖνο , καὶ τὸν προδότην κατακείμενον25 μετὰ τοῦ πάντων Σωτῆρος , καὶ τὸν προῦδοῦναι μέλλοντα [ 775 ] οὕτως ἐπικεινῶς διαλεγόμενον , οὐχ ἄν πάντα ἤν ἐκβάλαι θυμὸν καὶ ὀργήν ; Ὅρα γοῦν πῶς πρᾶως αὐτῷ προσφέρεται . Ὁ μέν Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὑπάγει καθὼς ἐστι γεγραμμένον26 περὶ αὐτοῦ . Ταῦτα δὲ πάλιν καὶ τοὺς μαθητὰς ἀναχθόμενος ἐλεγε , ἵνα μὴ νομίσωσιν ἀδυνείας εἶναι τὸ πράγμα , καὶ τὸν προδότην διορθούμενος . Οὗαι δὲ τῷ ἄνθρώπῳ ἐκεῖνῳ27 ὃ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδεται · καλὸν ἦν αὐτῷ , εἰ οὐκ ἐγεννήθη ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος . Ὅρα πάλιν ἐν τοῖς ἐλέγχοις ἄρατον · τὴν πρᾶξιν . Οὐδὲ γὰρ ἔνταῦθα καταφρονεῖ , ἀλλ’ ἐλεεινότερον μᾶλλον τὸν λόγον προσάγει28 , καὶ συνασκαζόμενος πάλιν · καίτοιγε οὐχ ἡ ἐμπροσθεν μόνον ἀναίσθησία , ἀλλὰ καὶ ἡ μετὰ ταῦτα ἀνασυχνία ἀξία τῆς ἐσχάτης ἀγανακτήσεως ἦν . Μετὰ γὰρ τὸν ἐλεγχον τοῦτον φησίν · Μήτι ἐγὼ εἰμί , Κύριε ; Ὁ τῆς ἀναίσθησις ! Ἐξετάζει συνειδὸς ἑαυτὸν τοιαῦτα . Καὶ γὰρ ὁ εὐαγγελιστὴς θαυμάζων αὐτοῦ τὴν ἰταμότητα , τοῦτο φησίν . Τί οὖν ὁ πραότατος καὶ ἡμερώτατος Ἰησοῦς ; Σὺ εἶπας . Καίτοιγε ἐνῆν εἰπεῖν · Ἄμιαρὲ καὶ παμμίαρῃ , ἐναγὲς29 καὶ βέβηλε · τοσοῦτον χρόνον ὀδίνων τὸ κακόν , καὶ ἀπεῖδὼν , καὶ συμβόλαια30 σατανικὰ ποιήσας , καὶ ἀργύριον συνθέμενος λαμβάνειν , καὶ παρ’ ἐμοῦ δὲ διεληγθεις , ἐπὶ τολμᾷς ἐρωτῆν ; Ἄλλ’ οὐδὲν τούτων εἶρξεν · ἀλλὰ πῶς ; Σὺ εἶπας · ὅρους ἡμῖν καὶ χανόνας ἀνεξιαχίας πηγνύς . Ἄλλ’ ἔρει τις · Καὶ μὴν εἰ γέγραπται παθεῖν αὐτὸν ταῦτα , διατὶ ἐγκάλεται Ἰουδᾶς ; τὰ γὰρ γεγραμμένα ἐποίησεν . Ἄλλ’ οὐ ταύτῃ τῇ γνώμῃ , ἀλλὰ διὰ πονηρίας . Εἰ δὲ μὴ τὴν σκοπὸν ἐξετάζεις , καὶ τὸν διέξοι·ον ἀπαλλάξεις τῶν ἐγκλημάτων . Ἄλλ’ οὐχ ἔστι ταῦτα , οὐχ ἔστι . Μυρίων γὰρ ἄξιοι κολάσεως καὶ οὗτοι κάχει·ος καὶ ἡ ὀιχουμένη ἐσθίει . Οὐδὲ γὰρ ἡ προδοσία τοῦ Ἰουδὰ τὴν σωτηρίαν ἡμῖν εἰργάσατο , ἀλλὰ ἡ τοῦ Χριστοῦ σοφία , καὶ τῆς αὐτοῦ εὐμηχανίας τὸ εὐπορον , ταῖς ἐτέρων πονηρίαις εἰς τὸ ἡμῖν συμφέρον ἀποχρωμένου . Τί οὖν ; φησίν · εἰ καὶ Ἰουδὰς μὴ προδίδωκεν , ἕτερος οὐχ ἄν προδίδωκε ; Καὶ τὸ τοῦτο πρὸς τὸ ζητούμενον ; Ὅτι εἰ σταυρωθῆναι ἔδει τὸν Χριστόν , φησίν , διὰ τινος ἔδει · εἰ δὲ διὰ τινος ἔδει , δι’ ἀνθρώπου πάντως τοιούτου31 . Εἰ δὲ πάντες ἦσαν ἀγαθοί , ἐνεπόδιζο ἄν ἡ οἰκονομία ἡ ὑπὲρ ἡμῶν . Μὴ γένοιτο ! Αὐτὸς γὰρ ὁ πᾶνσφος ἤδει πῶς οἰκονομήσει τὰ ἡμέτερα , καὶ τούτου συμβάντος32 · εὐπορος γὰρ αὐτοῦ ἡ σοφία καὶ ἀκατάληπτος . Διὰ γὰρ τοῦτο ἄνα μὴ τις νομίσῃ , ὅτι οἰκονομίας ὑπηρέτης ἐγένετο , ταλανίζει τὸν ἄνθρωπον .
Lemmas: ὁ μέν υἱός ὁ ἄνθρωπος ὑπάγω , καθώς γράφω περί αὐτός · οὐαί δέ ὁ ἄνθρωπος ὅς ὁ υἱός ὁ ἄνθρωπος παραδίδωμι · καλός εἰμί αὐτός , εἰμί οὐ γεννάω ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος . Τινές μέν οὖν φημί , οὐ οὕτως ἰταμός εἰμί , ὡς ἄν τιμάω ὁ διδάσκαλος , ἀλλά μετά αὐτός βάπτω · ἐγώ δέ δοκέω καί οὗτος ποιέω ὁ Χριστός , μᾶλλον αὐτός ἐντρέπω , καί εἰς διάθεσις ἐπισπάω · ἔχω γάρ τίς καί οὗτος πλέω . βε . οὗτος δέ οὐ ἀπλόος παρατρέχω δεῖ , ἀλλά ἐμπήγνυμι ὅς ὁ διάνοια , καί οὐ ἄν ποτός χώρα ἔχω θυμός . Τῖς γάρ ἔννοια ὁ δεῖπνον ἐκεῖνος , καί ὁ προδότης κατακείμενον25 μετά ὁ πᾶς Σωτήρ , καί ὁ προδίδωμι μέλλω [ 775 ] οὕτως επιεκεινος διαλέγω , οὐ ἄν πᾶς ἐάν ἐκβάλλω θυμός καί ὀργή ; Ὅρας γοῦν πῶς πρᾶος αὐτός προσφέρω . ὁ μέν υἱός ὁ ἄνθρωπος ὑπάγω καθώς εἰμί γράφω περί αὐτός . οὗτος δέ πάλιν καί ὁ μαθητής ἀνάγω λέγω , ἵνα μή νομίζω ἡδύνω εἰμί ὁ πράγμα , καί ὁ προδότης διορθόω . οὐαί δέ ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος ὅς ὁ υἱός ὁ ἄνθρωπος παραδίδομαι · καλός εἰμί αὐτός , εἰμί οὐ γεννάω ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος . Ὅρας πάλιν ἐν ὁ ἐλέγχω ἀείρω · ὁ πρᾶξις . οὐδέ γάρ ἐνταῦθα καταφρονέω , ἀλλά ἐλεεινός μᾶλλον ὁ λόγος προσάγει28 , καί συνασκαζόμενος πάλιν · καίτοι οὐ ὁ ἔμπροσθεν μόνος ἀναισθησία , ἀλλά καί ὁ μετά οὗτος ἀνασυχνία ἄξιος ὁ ἔσχατος ἀγανάκτησις εἰμί . μετά γάρ ὁ ἐλέγχω οὗτος φημί · Μῆτις ἐγώ εἰμί , κύριος ; ὁ ὁ ἀναίσθησις ! ἐξετάζω σύνοιδα ἑαυτοῦ τοιοῦτος . καί γάρ ὁ εὐαγγελιστής θαυμάζω αὐτός ὁ ἰταμότης , οὗτος φημί . τις οὖν ὁ πρᾶος καί ἥμερος Ἰησοῦς ; σύ εἶπον . καίτοι ἐν-εἰμί εἶπον · αμιαμβαρ καί παμμίαρος , ἐναγής καί βέβηλος · τοσοῦτος χρόνος οδιναω ὁ κακός , καί ἀφοράω , καί συμβόλαιος σατανικός ποιέω , καί ἀργύριον συντίθημι λαμβάνω , καί παρά ἐγώ δέ διέρχομαι , ἐπί τολμάω ἐράω ; ἄλλος οὐδείς οὗτος εἴργω · ἀλλά πῶς ; σύ εἶπον · ὅρος ἐγώ καί χανοναω ἀνεξιαχίας πήγνυμι . ἄλλος ἔρομαι τις · καί μήv εἰμί γράφω πάσχω αὐτός οὗτος , διατί ἐγκαλέω Ἰούδας ; ὁ γάρ γράφω ποιέω . ἄλλος οὖον οὗτος ὁ γνώμη , ἀλλά διά πονηρία . εἰμί δέ μή ὁ σκοπός ἐξετάζω , καί ὁ διέξοι·ον ἀπαλλάσσω ὁ ἔγκλημα . ἄλλος οὐ εἰμί οὗτος , οὐ εἰμί . μυρίος γάρ ἄξιος κόλασις καί οὗτος κάχει·ος καί ὁ οἴχομαι ἐσθίω . οὐδέ γάρ ὁ προδοσία ὁ Ἰουδά ὁ σωτηρία ἐγώ ἐργάζομαι , ἀλλά ὁ ὁ Χριστός σοφία , καί ὁ αὐτός εὐμηχανία ὁ εὔπορος , ὁ ἕτερος πονηρία εἰς ὁ ἐγώ συμφέρω ἀποχράω . τις οὖν ; φημί · εἰμί καί Ἰούδας μή προδίδωμι , ἕτερος οὐ ἄν προδιώκω ; καί ὁ οὗτος πρός ὁ ζητέω ; ὅτι2 εἰμί σταυρόω ἐσθίω ὁ Χριστός , φημί , διά τις ἐσθίω · εἰμί δέ διά τις ἐσθίω , διά ἄνθρωπος πάντως τοιούτος . εἰμί δέ πᾶς εἰμί ἀγαθός , ἐμποδίζω ἄν ὁ οἰκονομία ὁ ὑπέρ ἐγώ . μή γίγνομαι ! αὐτός γάρ ὁ πᾶνσφος ἦδος πῶς οἰκονομέω ὁ ἡμέτερος , καί οὗτος συμβαίνω · εὔπορος γάρ αὐτός ὁ σοφία καί ἀκατάληπτος . Ζεύς γάρ οὗτος ἄναξ μή τις νομίζω , ὅτι οἰκονομία ὑπηρέτης γίγνομαι , ταλανίζω ὁ ἄνθρωπος .