joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0175.3
φησιν , ὁ κελεύων αὐτῷ καὶ τὴν ἄλλην παρέχειν ; Καὶ τί τοῦτο ; Οὐ γὰρ τὸν φόβον ἐκλύων τοῦτο ἐπέταξεν , ἀλλὰ αὐτὸν κελεύειν παρέχειν τοῦ παντὸς ἐμπορεῖσθαι · οὕδὲ εἶπεν , τὸν Ἀτιμωρήσεως ἐκείνους μένει , ἀλλὰ , Σὺ μὴ κολάσῃς · ὁμοῦ καὶ τὸν πλήττοντα μειζόνως φόβῳ ἐπιμιγνύς , καὶ τὸν πληττομένον παραμυθούμενος . Ἄλλα ταῦτα μὲν , ὡς ἂν τις εἴποι , ἐν παρόδῳ περὶ πασῶν τῶν ἐντολῶν ἡμῖν εἴρηται . Ἀναγκαῖον δὲ ἐπὶ τὸ προκειμένον ἐλθεῖν , καὶ τῆς ἀκολούθως ἐξεῦσε τῶν ἐμπροσθεν εἰρημένων . Ὁ ὀργιζόμενος τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ εἰκῇ , ἔνοχος ἔσται τῇ κρίσει , φησιν . Οὐ γὰρ πάντων τὸ πρᾶγμα ἀναίρε · πρώτων μὲν , ὅτι οὐχ ἔστιν ἀνθρώπων δυνα παθῶν ἀπηλλάχθαι · ἀλλὰ κρατεῖν μὲν δυνατὸν , ἐκτὸς δὲ αὐτῶν παντελῶς εἶναι ἀδύνατον . Ἐπειτα⁸⁹ , διὸ καὶ χρήσιμον τοῦτο τὸ πλῆθος , ἂν μετὰ τοῦ προσήκοντος εἰδῶμεν⁹⁰·⁹¹ αὐτῷ κεχρῆσθαι καιρῷ . Σκόπει γοῦν ἥλικα εἰργάσατο ἀγαθὰ ἢ τοῦ Παύλου ὀργή , ἢ κατὰ Κορινθίους τότε γενομένη⁹² . Καὶ γὰρ καὶ ἐκεῖνος αὐτὴ μεγάλῃ λύμης ἀπηλλάξε · καὶ τὸ Γαλατῶν δὲ ἔθνος ταύτῃ πάλιν ἐκπεπτωκὸς ἀνεκτήσατο , καὶ ἕτερους τινὰς πλείους τούτων . Τίς οὖν ὁ προσήκων τῆς ὀργῆς καιρός ; Ὅταν μὲν αὐτοὺς [ 214 ] ἀμύνωμεν , ἀλλ’ ἕτερους ἀκιρτῶντας ἀνέχωμεν⁹³ , καὶ ῥαθυμοῦντας ἐπιστρέφωμεν . Τίς δὲ ὁ μὴ προτιμῶν ; Ὅταν ἑαυτοὺς ἐκδικούσων τοῦτο ποιῶμεν . Ὦπερ οὖν καὶ ὁ Παῦλος , κωλῶν⁹⁴ ἔλεγε · Μὴ ἑαυτοὺς ἐκδικούσες , ἀγαπητοί , ἀλλὰ δότε τόπον τῇ ὀργῇ . Ὅταν περὶ χρημάτων μαχώμεθα . Καὶ γὰρ καὶ τοῦτο ἀναίρειν εἴπιν · Διατὶ οὐ μᾶλλον ἀδικεῖσθε ; διατὶ οὐ μᾶλλον ἀποστερεῖσθε ; Ὦσπερ γὰρ αὐτὴ περίττη , οὕτως ἐκείνη⁹⁵ ἀνάγκη καὶ λυσίτελης . Ἄλλ’ οἱ πολλοὶ τοῦναντίον ποιοῦσι , ἐχθροῦμένω μὲν , ἡνίκα ἂν ἀδικήσωσι , ἐχλούμενοι δὲ καὶ μαλακίζομεν , ἡνίκα ἂν ἕτερον ἐπηρεαζόμενον βλέπωσι⁹⁶ · ἄπερ ἀμφότερα ἀπεναντίας ἐστὶ τοῖς νόμοις τοῖς εὐαγγελικοῖς . Οὐ τοίνυν τὸ ὀργίζεσθαι παράνομον , ἀλλὰ τὸ ἀκαίρως τοῦτο ποιεῖν . Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Προφήτης ἔλεγεν · Ὀργίζεσθε , καὶ μὴ ἁμαρτάνετε . Ὦς δ’ ἂν εἴπῃ τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ , Ῥακά , ἔνοχος ἔσται τῷ συνέδριῳ . Συνέδριον ἐνταῦθα τὸ δικαστήριον τῶν Ἑβραίων · φησὶ · τεθεῖκε δὲ αὐτὸ νῦν , ἵνα μὴ πανταχοῦ δοχῇ ξενίζειν καὶ καινοτομεῖν . Τὸ δὲ Ῥακὰ τοῦτο οὐ μεγάλως ἐστὶν ὑβρεως ῥῆμα , ἀλλὰ μᾶλλον καταφρονήσεως καὶ ἀλιγυρίας τινὸς τοῦ λέγοντος . Καθὰπερ γὰρ ἡμεῖς τῇ οἰκείᾳ , τῇ τισὶ τῶν καταδεεστέρων ἐπιτάττοντες λέγομεν · Ἀπελθε σύ , εἴπῃ⁹⁷ τῷ δεῖνι σύ · οὕτω καὶ ὁ τῇ Σύρων κεχρημένω γλώττῃ Ῥακὰ λέγουσιν , ἀντὶ τοῦ , Σύ , τοῦτο τιθέντες . Ἄλλ’ ὁ⁹⁸ φιλάθρωπος Θεὸς καὶ τὰ μικρότατα ἀναστέ , καθυπνῶντας ἡμᾶς κεχρήσθαι ἀληθείᾳ κελεύων , καὶ μετὰ τῆς προσήκουσας τιμῆς , καὶ ἵνα διὰ τούτων καὶ τὰ μεῖζον ἀναφῆται . Ὦς δ’ ἂν εἴπῃ , Μωρέ , ἔνοχος ἔσται εἰς τὴν γέενναν τοῦ πυρός . Πολλοῖς τοῦτο βαρύ καὶ φορτικὸν ἐδοξεν εἶναι τὸ ἐπίταγμα , εἶγε ῥήματος φιλοῦ τοσαύτην μελλομεν ἀδιδανὶ δίκην⁹⁹ καὶ τινες αὐτὸ καὶ ὑπερβολικῶς μᾶλλον εἰρησθαι φασιν . Ἄλλὰ δέδοικα μὴ λόγῳς ἐκείνους ἐνταῦθα ἀπατήσαντες , τοῖς ἔργοις ἐκεῖ τὴν ἐσχάτην ὑπομείνωμεν τιμωρίαν .
Lemmas: φημί , ὁ κελεύω αὐτός καί ὁ ἄλλος παρέχω ; καί τίς οὗτος ; οὖον γάρ ὁ φόβος ἐκλύω οὗτος ἐπιτάσσω , ἀλλά αὐτός κελεύω παρέχω ὁ πᾶς ἐμπορέω · οὐδέ εἶπον , ὁ Ἀτιμωρήσεως ἐκεῖνος μένω , ἀλλά , σύ μή κολάζω · ὁμοῦ καί ὁ πλήσσω μέγας φόβος ἐπιμίγνυμι , καί ὁ πλήσσω παραμυθέομαι . ἄλλος οὗτος μέν , ὡς εἄν τις εἶπον , ἐν πάροδος περί πᾶς ὁ ἐντολή ἐγώ εἴρω . ἀναγκαῖος δέ ἐπί ὁ πρόκειμαι ἔρχομαι , καί ὁ ἀκόλουθος ἐξεῦσε ὁ ἔμπροσθεν εἴρω . ὁ ὀργίζω ὁ ἀδελφός αὐτός εἰκῇ , ἔνοχος εἰμί ὁ κρίσις , φημί . οὖον γάρ πᾶς ὁ πρᾶγμα ἀναίρω · πρῶτος μέν , ὅτι οὐ εἰμί ἄνθρωπος δυνα πάθος ἀπαλλάσσω · ἀλλά κρατέω μέν δυνατός , ἐκτός δέ αὐτός παντελῶς εἰμί ἀδύνατος . Ἐπειτα⁸⁹ , διό καί χρήσιμος οὗτος ὁ πλῆθος , εἄν μετά ὁ προσήκω εἰδῶμεν⁹⁰·⁹¹ αὐτός χράομαι καιρός . σκοπάω γοῦν ἧλιξ ἐργάζομαι ἀγαθός ἢ ὁ Παῦλος ὀργή , ἢ κατά Κορίνθιος τότε γίγνομαι . καί γάρ καί ἐκεῖνος αὐτός μέγας λύμη ἀπαλλάσσω · καί ὁ Γαλάτης δέ ἔθνος οὗτος πάλιν ἐκπίπτω ἀνακτάομαι , καί έτερος τις πλείων οὗτος . Τῖς οὖν ὁ προσήκω ὁ ὀργή καιρός ; ὅταν μέν αὐτός [ 214 ] ἀμύνω , ἀλλά έτερος ἀκιρτῶντας ἀνέχω , καί ῥᾳθυμέω ἐπιστρέφω . Τῖς δέ ὁ μή προτιμάω ; ὅταν ἑαυτοῦ ἐκδικέω οὗτος ποιέω . ὅσπερ οὖν καί ὁ Παῦλος , κωλῶν⁹⁴ λέγω · μή ἑαυτοῦ ἐκδικέω , ἀγαπητός , ἀλλά δίδωμι τόπος ὁ ὀργή . ὅταν περί χρῆμα μάχομαι . καί γάρ καί οὗτος ἀναιρέω εἶπον · διατί οὖον μᾶλλον ἀδικέω ; διατί οὖον μᾶλλον ἀποστερέω ; ὥσπερ γάρ αὐτός περιττός , οὕτως ἐκεῖνος ἀνάγκη καί λυσιτελής . ἄλλος ὁ πολύς τουναντίον ποιέω , εχθρουμενοω μέν , ἡνίκα εἄν ἀδικέω , εχλουμενοω δέ καί μαλακίζω , ἡνίκα εἄν ἕτερος ἐπηρεάζω βλέπω · Ἄπερ ἀμφότερος απεναντίας εἰμί ὁ νόμος ὁ εὐαγγελικός . οὖον τοίνυν ὁ ὀργίζω παράνομος , ἀλλά ὁ ἄκαιρος οὗτος ποιέω . Ζεύς οὗτος καί ὁ Προφήτης λέγω · ὀργίζω , καί μή ἁμαρτάνω . οὖς δέ εἄν εἶπον ὁ ἀδελφός αὐτός , ῥακά , ἔνοχος εἰμί ὁ συνέδριον . συνέδριον ἐνταῦθα ὁ δικαστήριον ὁ Ἑβραῖος · φημί · τίθημι δέ αὐτός νῦν , ἵνα μή πανταχοῦ δοχή ξενίζω καί καινοτομέω . ὁ δέ ῥακά οὗτος οὖον μέγας εἰμί ὕβρις ῥῆμα , ἀλλά μᾶλλον καταφρόνησις καί ἀλιγυρίας τις ὁ λέγω . καθά γάρ ἐγώ ὁ οἰκεῖος , ὁ τις ὁ καταδεής ἐπιτάσσω λέγω · ἀπέρχομαι σῦς , εἶπον ὁ δεῖνα σῦς · οὗτος καί ὁ ὁ Σύρος χράομαι γλῶσσα ῥακά λέγω , ἀντί ὁ , σύ , οὗτος τίθημι . ἄλλος ὅς φιλάθρωπος θεός καί ὁ μικρός ἀνίστημι , καθυπνόω ἐγώ χράομαι ἀλήθεια κελεύω , καί μετά ὁ προσακούω τιμή , καί ἵνα διά οὗτος καί ὁ μείζων ἀνάπτω . οὖς δέ εἄν εἶπον , Μωρός , ἔνοχος εἰμί εἰς ὁ γέεννα ὁ πῦρ . Πολύς οὗτος βαρύς καί φορτικός δοκέω εἰμί ὁ ἐπίταγμα , εἰμί ῥῆμα φιλέω τοσοῦτος μέλλω αδιδαν δίκη καί τις αὐτός καί ὑπερβολικός μᾶλλον εἴρω φημί . ἀλλά δείδω μή λόγος ἐκεῖνος ἐνταῦθα ἀπατάω , ὁ ἔργον ἐκεῖ ὁ ἔσχατος ὑπομένω τιμωρία .