joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0051.2
παρὰ Θεῷ , ἀλλὰ καὶ μισθὸν καὶ ἀντίδοσιν μεγάλην . Μὴ τοίνυν ἀπαίτει μισθόν , ἵνα λάβῃς μισθόν . Χάριτι ὁμολόγει σώζεσθαι , ἵνα σοι αὐτὸς ὀφειλέτῃ ταυτὸν ὁμολογήσῃ , οὐχὶ τῶν κατωρθωμάτων μόνον , ἀλλὰ καὶ τῆς τοιαύτης εὐγνωμοσύνης . Ὅταν μὲν γὰρ κατωρθῶμεν , τῶν κατωρθωμάτων ὀφειλέτην ἔχομεν μόνον · ὅταν δὲ μηδὲ 55 ἠγούμεθα τι κατωρθωκέναι , καὶ αὐτοῦ τοῦ οὐκὲν διακείσθαι , καὶ μειζόνως ἢ ἐκεῖνον · ὥστε ἀντίτροπον τῶν κατωρθωμάτων τοῦτο ἐστίν . Ἄν γὰρ μὴ τοῦτο παρῇ , οὐδ’ ἐκεῖνα φαίνεται μεγάλα . Καὶ γὰρ καὶ ἡμεῖς οἰκέτας ἔχοντες , τότε αὐτοὺς μάλιστα ἀποδεχόμεθα , ὅταν πάντα μετ’ εὐνοίας διακονήσαμενοι , μηδὲν ἠγώνται πεποιηκέναι μέγα . Ὡστε εἰ βούλει 56 μεγάλα σοι ποιῆσαι τὰ κατωρθώματα , μὴ νόμιζε αὐτὰ εἶναι μεγάλα , καὶ τότε ἔσται μεγάλα . Οὕτω καὶ ὁ ἐκατοντάρχης ἔλεγεν · Οὐκ εἰμὶ ἰκανός , ἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην εἰσέλθῃς · διὰ τοῦτο δέος γέγονε , καὶ ὑπὲρ πάντων · Ἰουδαῖος · ἐθαυμάζετο . Οὕτω καὶ ὁ Παῦλος φησίν · Οὐκ εἰμὶ ἰκανὸς καλεῖσθαι ἀπόστολος · διὰ τοῦτο καὶ πρῶτος πάντων ἐγένετο . Οὕτω καὶ Ἰωάννης · Οὐκ εἰμὶ ἰκανὸς λύσαι αὐτοῦ τὸν ἱμάντα τοῦ ὑποδήματος · διὰ τοῦτο καὶ φίλος ἦν τοῦ νυμφίου , καὶ τὴν χεῖρα , ἣν ἀναλὲν ἐφησεν εἶναι τῶν ὑποδημάτων , ταύτην ὁ Χριστὸς ἐπὶ τῇ κεφαλῇ εἴλκυσε τῷ ἑαυτοῦ . Οὕτω καὶ Πέτρος ἔλεγεν · Ἐξελθε ἀπ’ ἐμοῦ , ὅτι ἄνθρωπος ἁμαρτωλός εἰμι · διὰ τοῦτο θεμελίος τῆς Ἐκκλησίας γέγονεν . Οὕδε γὰρ οὕτω τῷ Θεῷ φίλον , ὡς τὸ μετὰ τῶν ἐσχάτων 57 ἑαυτὸν [ 43 ] ἀριθμεῖν . Τοῦτο φιλοσοφίας πάσης ἀρχή . Ὁ γὰρ τεταπεινωμένος καὶ συντετριμμένος , οὐ κενοδοξήσει , οὐκ ὀργιεῖται , οὐ φθονήσει τῷ πλησίον , οὐκ ἄλλο τι δέξεταί πάθος . Οὐδὲ γὰρ χεῖρα συντετριμμένην , κἂν μυριάκις φιλονεικήσωμεν , εἰς ὕψος ἄραι δυνήσομεθα . Ἄν τοίνυν καὶ τὴν ψυχὴν οὕτω συντριβώμεν , κἂν μυρία αὐτὴν ἐπάρῃ φυσιῶν πάθη 58 , οὐδὲ μικρὸν ἀρθήναι δυνήσωται . Εἰ γὰρ περὶ 59 σωτικῶν τῶν πενθῶν πραγμάτων , πάντα ἐφορίζει τὰ νοσήματα τῆς ψυχῆς · πολλῷ μᾶλλον ὁ ὑπὲρ ἁμαρτιῶν τοῦτο ποιῶν ἀπολαύσει τῆς φιλοσοφίας . Καὶ τίς οὕτως δυνήσεται συντριβῆ τὴν ἑαυτοῦ καρδίαν ; φησίν . Ἀκούσον τοῦ Δαυὶ τοῦ διὰ τοῦτο μάλιστα λαμβάντος , καὶ βλέπε 60 αὐτοῦ τὴν συντριβὴν τῆς ψυχῆς . Μετὰ γὰρ μυρία κατωρθώματα , καὶ πατρίδος καὶ οἰκίας καὶ αὐτῆς μέλλων ἐκπίπτειν τῆς ζωῆς , παρ’ αὐτὸν τὸν καιρὸν τῆς συμφοράς , στρατιωτῇ εὐτελεῖ καὶ ἀπερίμενον ὄρων ἐπεμβαίνοντα αὐτῷ τῷ καιρῷ καὶ λουομένῳ , οὐ μόνον οὐκ ἀντελοδῶρῃσεν , ἀλλὰ καὶ τῶν στρατηγῶν τινα βουλομένου αὐτὸν ἀνελεῖν διεκώλυσεν , εἰπών · Ἄρεσεν αὐτῷ , ὅτι Κύριος ἐνετείλατο αὐτῷ . Καὶ πάλιν , τῶν ἱερῶν ἀξιωθέντος μετ’ αὐτοῦ τὴν κιβωτὸν συμπεριφέρειν , οὐκ ἐδέξατο · ἀλλὰ τί φησι ; Ἐπὶ τοῦ 61 σοῦ καὶ ἡμῶν 62 , κἂν ἀπαλλάξῃ με τῶν ἐν χερσὶ δεινῶν ὁ Θεός , δόγματι τῇ εὐρέπειαν
Lemmas: παρά Θεός , ἀλλά καί μισθός καί ἀντίδοσις μέγας . μή τοίνυν ἀπαιτέω μισθός , ἵνα λαμβάνω μισθός . Χάρις ὁμολογέω σῴζω , ἵνα σύ αὐτός ὀφειλέτης τατός ὁμολογέω , οὐ ὁ κατόρθωμα μόνος , ἀλλά καί ὁ τοιοῦτος εὐγνωμοσύνη . ὅταν μέν γάρ κατορθόω , ὁ κατόρθωμα ὀφειλέτης ἔχω μόνος · ὅταν δέ μηδέ 55 ἡγέομαι τίς κατορθόω , καί αὐτός ὁ οὔκω διάκειμαι , καί μέγας ἢ ἐκεῖνος · ὥστε αντιτροπος ὁ κατόρθωμα οὗτος εἰμί . ἄν γάρ μή οὗτος πείρω , οὐδέ ἐκεῖνος φαίνω μέγας . καί γάρ καί ἐγώ οἰκέτης ἔχω , τότε αὐτός μάλιστα ἀποδέχομαι , ὅταν πᾶς μετά εὔνοια διακονέω , μηδείς ἡγέομαι ποιέω μέγας . ὡστε εἰμί βούλομαι 56 μέγας σύ ποιέω ὁ κατόρθωμα , μή νομίζω αὐτός εἰμί μέγας , καί τότε εἰμί μέγας . οὕτως καί ὁ ἑκατοντάρχης λέγω · οὐ εἰμί ἱκανός , ἵνα ἐγώ ὑπό ὁ στέγη εἰσέρχομαι · διά οὗτος δέος γίγνομαι , καί ὑπέρ πᾶς · Ἰουδαῖος · θαυμάζω . οὕτως καί ὁ Παῦλος φημί · οὐ εἰμί ἰκανός καλέω ἀπόστολος · διά οὗτος καί πρῶτος πᾶς γίγνομαι . οὕτως καί Ἰωάννης · οὐ εἰμί ἰκανός λύω αὐτός ὁ ἱμάς ὁ ὑπόδημα · διά οὗτος καί φίλος εἰμί ὁ νυμφίος , καί ὁ χείρ , ὅς ανάλατος φημί εἰμί ὁ ὑπόδημα , οὗτος ὁ Χριστός ἐπί ὁ κεφαλή ἕλκω ὁ ἑαυτοῦ . οὕτως καί Πέτρος λέγω · ἐξέρχομαι ἀπό ἐγώ , ὅτι ἄνθρωπος ἁμαρτωλός εἰμί · διά οὗτος θεμέλιος ὁ ἐκκλησία γίγνομαι . οὐδέ γάρ οὗτος ὁ Θεός φίλος , ὡς ὁ μετά ὁ ἔσχατος 57 ἑαυτοῦ [ 43 ] ἀριθμέω . οὗτος φιλοσοφία πᾶς ἀρχή . ὁ γάρ ταπεινόω καί συντρίβω , οὖον κενοδοξέω , οὐ ὀργίζω , οὖον φθονέω ὁ πλησίος , οὐ ἄλλος τίς δέχομαι πάθος . οὐδέ γάρ χείρ συντρίβω , κἀν μυριάκις φιλονεικέω , εἰς ὕψος ἀείρω δύναμαι . ἄν τοίνυν καί ὁ ψυχή οὗτος συντρίβω , κἀν μυρίος αὐτός ἐπαίρω φυσιάω πάθος 58 , οὐδέ μικρός ἀραρίσκω δύναμαι . εἰμί γάρ περί 59 σωτικός ὁ πένθος πρᾶγμα , πᾶς φορίζω ὁ νόσημα ὁ Ψυχή · πολύς μᾶλλον ὁ ὑπέρ ἁμαρτία οὗτος ποιέω ἀπολαύω ὁ φιλοσοφία . καί τίς οὕτως δύναμαι συντρίβω ὁ ἑαυτοῦ Καρδία ; φημί . ἀκούω ὁ Δαυὶ ὁ διά οὗτος μάλιστα λαμβάνω , καί βλέπω 60 αὐτός ὁ συντριβή ὁ Ψυχή . μετά γάρ μυρίος κατόρθωμα , καί πατρίς καί οἰκίον καί αὐτός μέλλω ἐκπίπτω ὁ ζωή , παρά αὐτός ὁ καιρός ὁ συμφορά , στρατιώτης εὐτελής καί ἀπεῖπον σύργαστρος ἐπεμβαίνω αὐτός ὁ καιρός καί λούω , οὖον μόνος οὐ ἀντελοδῶρῃσεν , ἀλλά καί ὁ στρατηγός τις βούλομαι αὐτός ἀναιρέω διακωλύω , εἶπον · αρέσω αὐτός , ὅτι Κύριος ἐντέλλω αὐτός . καί πάλιν , ὁ ἱερός ἀξιόω μετά αὐτός ὁ κιβωτός συμπεριφέρω , οὐ δέχομαι · ἀλλά τίς φημί ; ἐπί ὁ 61 σύ καί ἐγώ 62 , κἀν ἀπαλλάσσω ἐγώ ὁ ἐν χείρ δεινός ὁ Θεός , δόγμα ὁ εὐρέπειαν