joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0028.1
ἐπιστάσασθαι ¹ χάριν , σκόπτησον ἡλίκῃ κατηγορία , τὸ μὴδὲ μετὰ τὴν βοήθειαν ταύτην ἐθέλειν κερδαίνειν , ἀλλ' ὡς εἰκὴ καὶ μάτην κείμενα τὰ γράμματα περιρροῆν , καὶ μεῖζονα ἐπιστάσθαι ² τὴν κλᾶσιν . Ὅπερ ἵνα μὴ γένηται , προσέχωμεν μετὰ ἀκριβείας τοῖς γεγραμμένοις , καὶ μάθωμεν [ 3 ] πῶς μὲν ὁ παλαιὸς ἐδόθη νόμος , πῶς δὲ ἡ Καινὴ Διαθήκη . Πῶς οὖν ὁ νόμος ἐκεῖνος ἐδόθη τότε , καὶ πότε καὶ ποῦ ; Μετὰ τὸν τῶν Αἰγυπτίων ὀλεθρον , ἐπὶ τῆς ἐρήμῳ , ἐν τῷ ὄρει Σινά , καπνοῦ καὶ πυρός ³ ἀνόντος ἀπὸ τοῦ δρους , σάλπιγγος ἠχούσης , βροντῶν καὶ ἀστραπῶν γινομένων ⁴ , τοῦ Μωϋσέως εἰς αὐτὸν εἰσιόντος τὸν γόρυν . Ἐν τῇ Καινῇ δὲ οὐχ οὕτως · οὔτε ἐν ἐρήμῳ , οὔτε ἐν ὄρει , οὔτε μετὰ καπνοῦ καὶ σκότους καὶ γνόφου καὶ θυέλλης · ἀλλ' ἀρχομένης ἡμέρας , ἐν οἰκίᾳ , πάντων συγκαθμένων , μετὰ πολλῆς τῆς ἡσυχότητος πάντα ἐγίνετο . Τοῖς μὲν γὰρ ἀλογισίαις φαντασίαις καὶ δυσανίαις σωματικῆς ἔδει φαντασίας , οἷον ἐρήμιας , δρους , καπνοῦ , σάλπιγγος ἠχῆς , καὶ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων · τοῖς δὲ ὑψηλοτέροις καὶ καταπτεῖσι καὶ τὴν τῶν σωμάτων ἔνοιαν ὑπερανθεστηκόσιν , οὐδὲν ἦν τούτων χρεία . Εἰ δὲ καὶ ἐπ' αὐτῶν ἦχος ἐγένετο , οὐ διὰ τοὺς ἀποστόλους , ἀλλὰ διὰ τοὺς παρόντας Ἰουδαίους , δι' οὓς καὶ αὐτοῦ πυρός ἀφθόγγου γλώσσαι . Εἰ γὰρ καὶ μετὰ τοῦτο ἔλεγεν , ὅτι Γλεῦκους μεμεστωμένοι εἰσί , πολλῷ μᾶλλον , εἰ μηδὲν τούτων εἶδον , ταῦτα ἂν εἶπον . Καὶ ἐπὶ μὲν τῆς Παλαιᾶς , Μωϋσέως ἀναβάντος , οὕτως ὁ Θεὸς κατέδη · ἐνταῦθα δὲ τῆς φύσεως τῆς ἡμετέρας εἰς τὸν οὐρανόν , μᾶλλον δὲ εἰς τὸν θρόνον τὸν βασιλικὸν ἀνεγερθείσης , οὕτω τὸ Πνεῦμα κατέστιν . Εἰ δὲ τὸ Πνεῦμα ἔλαττον , οὐχ ἂν μεῖζονα ἦν τὰ γενομένα ⁵ καὶ θαυμαστότερα . Καὶ γὰρ αἱ πλάκες αὗται πολλῷ βελτίους ⁶ , καὶ τὰ κατορθώματα λαμπρότερα . Οὐ γὰρ ἐξ δρους κατέσσαν στήλας φέροντες λίθινας ἐπὶ τῶν χειρῶν οἱ ἀπόστολοι , καθάπερ Μωϋσῆς · ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα ἐν τῇ διανοίᾳ περιφέροντες , καὶ θησαυρὸν τινὰ καὶ πηγὴν δογμάτων καὶ χαρισμάτων καὶ πάντων τῶν ἀγαθῶν ἀναβλύζοντες , οὕτω πανταχοῦ περιήσαν , βιβλία καὶ νόμοι γινόμενοι διὰ τῆς [ 4 ] χάριτος ἐμφυχοῖ . Οὕτω τοὺς τριχίλιους , οὕτω τοὺς πεντακισχιλίους , οὕτω τοὺς τῆς οἰκουμένης ἐπεσπάσαντο δήμους , τοῦ Θεοῦ διὰ τῆς ἐκείνων γλώττης τοῖς προσιοῦσιν ἅπασιν διαλεγομένου . Ἀφ' οὗ καὶ ὁ Ματθαῖος τοῦ Πνεύματος ἐμπλησθεὶς ἔγραψεν ὅπερ ἔγραφε · Ματθαῖος ὁ τελῶνης · οὐ γὰρ αἰσχύνομαι καλῶν αὐτὸν ἀπὸ τῆς τέχνης , οὔτε τοῦτον , οὔτε τοὺς ἄλλους . Τοῦτο γὰρ μάλιστα δείκνυσι καὶ τὴν τοῦ Πνεύματος χάριν , καὶ τὴν ἐκείνων ἀρετήν . Β' . Ἐδαγγέλιον δὲ αὐτοῦ τὴν πραγματείαν εἴκοστος ἐκάλεσε . Καὶ γὰρ κολάσεως ἀναίρεσιν , καὶ ἁμαρτημάτων λύσιν , καὶ δικαιοσύνην , καὶ ἀγιασμὸν , καὶ ἀπολύτρωσιν , καὶ υἱοθεσίαν , καὶ κληρονομίαν τῶν οὐρανῶν , καὶ συγγένειαν πρὸς τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ , πᾶσιν ἤλθεν ἀπαγγέλλων · τοῖς ἐχθροῖς , τοῖς ἀγνώμοσι , τοῖς ἐν σκότῳ καθημένοις . Τί ποτε' οὖν τῶν εὐαγγελίων τούτων Ἰσὺν γένεσις' ἄν ; Θεὸς ἐπὶ γῆς , ἄνθρωπος ἐν οὐρανῷ · καὶ πάντα ἀναμὴ ἐγένετο , ἄγγελοι συνχόρευον ἀνθρώποις , ἄνθρωποι ταῖς ἀγγέλοις ἐκινῶνουν , καὶ ταῖς ἄλλαις ταῖς ἄνω δυνάμεσι · καὶ ἦν ἰδεῖν τὸν χρόνον λυθέντα πόλεμον , καταλλαγὰς Θεοῦ πρὸς τὴν ἡμετέραν γεγενημένην φύσιν , διάβολον αἰσχυνομένου , δαίμονας δραπτευούσας , θάνατον κελυμνόντα , παράδεισον ἀνοιγομένου κατάρων ἡφανισμένην , ἁμαρτίαν ἐκποδῶν γεγενημένην , πλάνην ἀπεληλαμένην , ἀλήθειαν ἐπανελθοῦσαν , τῆς εὐσεβείας τὸν λόγον πανταχοῦ καταστραφόμενον καὶ κομιζόμενον , τῶν τῶν ἄνω πολιτῶν ἐκ τῆς γῆς περιφευμένην , μετὰ ἀδείας τὰς δυνάμεις ἐκείνας ὁμιλοῦσας ἡμῖν , καὶ τῇ γῇ συνεχῶς ἀγγέλλουσα ἐπιγυμνάζουσα , καὶ πολλὴν ὑπὲρ τῶν μελλόντων τὴν ἐλπίδα οὔσαν . Διὰ τοῦτο Εὐαγγέλιον τὴν ἰστορίαν ἐκάλεσεν , ὡς τὰ γε ἄλλα πάντα ῥήματα μόνη ἐστὶ πραγμάτων ἐρμηνεία , οἷον χρημάτων [ 5 ] περιουσία , δυναστείας μέγεθος , καὶ ἀρχαὶ καὶ δόξαι καὶ τιμαί , καὶ τὰ ἄλλα ὅσα παρὰ ἀνθρώποις ἀγαθὰ εἶναι νομίζεται . Τὰ δὲ παρὰ τῶν ἀλείων ἀπαγγελλόμενα γνησίως τε καὶ κυρίως εὐαγγέλια ἐστὶν καλοῦνται · οὐχ ἐπειδὴ βέβαια καὶ ἀκίνητα μόνον ἐστὶν ἀγαθὰ καὶ ὑπὲρ τὴν ἀξίαν τὴν ἡμετέραν , ἀλλ' ὅτι καὶ μετὰ εὐκολίας ἀπάσης ἡμῖν ἐδόθη . Οὐδὲ γὰρ πονήσαντες καὶ ἰδρώσαντες , οὐ καμνόντες καὶ ταλαιπωρηθέντες · ἀλλ' ἀγαπηθέντες παρὰ τοῦ Θεοῦ μόνον , ἐλάβομεν ἃπερ ἐλάβομεν . Καὶ τί δήποτε τοσούτων δυνάμεων μαθητῶν , δύο γράφουσιν ἐκ τῶν ἀποστόλων μόνον , καὶ δύο ἐκ τῶν τοῦτο ἀκολουθῶν ; Ὁ μὲν γὰρ Πέτρος , ὁ δὲ Πέτρου μαθητὴς ὢν , μετὰ Ἰωάννου Ματθαίου τὰ Εὐαγγέλια ἔγραψαν . Ὅτι οὐδὲν πρὸς φιλοτιμίαν ἐποιεῦν , ἀλλὰ πάντα πρὸς χρείαν . Οὐχ ἄρα ἔχρει εἰς εὐαγγελιστὴς πάντα εἶπε · Ἦρχει μὲν · ἀλλὰ κἂν τέσσαρες ὡσίν οἱ γράφοντες · μήτε κατὰ τοὺς αὐτοὺς καιρούς , μήτε ἐν τοῖς αὐτοῖς τόποις , μήτε συνελθόντες καὶ διαλεχθέντες ἀλλήλοις · εἰτα ὡσπερ ἀφ' ἑνὸς στόματος πάντα φθέγγονται , μεγίστη τῆς ἀληθείας ἀπόδειξις τοῦτο γίνεται . Καὶ μὴν τοὐναντίον συνέβη , φησὶ · πολλοῦ δὲ διαφωνοῦντος ἐλέγχονται . Αὐτὸ μὲν οὖν τοῦτο γινώσκον δειγμὰ τῆς ἀληθείας ἐστίν . Εἰ γὰρ πάντες συνεφώνησαν μετὰ ἀκριβείας , καὶ μέχρι καιροῦ , μέχρι τόπου , καὶ μέχρι ῥημάτων αὐτῶν , οὐδεὶς ἐπίστευσε τῶν ἐχθρῶν , ὅτι μὴ συνελθόντες ἀπὸ τῆς ὁμολογίας τινὸς ἀνθρωπίνης ἔγραψαν ὅπερ ἔγραψαν · γὰρ εἶναι τῆς ἀπλότητος τὴν τοιαύτην συμφωνίαν . Νυνὶ δὲ καὶ ἡ δοκοῦσα ἐν μικροῖς εἶναι διαφωνία πᾶσας ἀπαλλάττει αὐτοὺς ὑποψίας , καὶ λαμπρότερον ὑπὲρ τοῦ τρόπου τῶν γραφάντων ἀπολογεῖται . Εἰ τι περὶ καιρῶν ἢ τόπων διαφορὰς ἀπηγγέιλαν , τοῦτο οὐδὲν βλάπτει τῶν εἰρημένων τῶν ἀληθειῶν . [ 6 ] ταῦτα δὲ ⁷ , ὡς ἂν ὁ Θεὸς παρέχῃ , πειρασόμεθα προιδόντες ἀποδείξαι , ἐκεῖνο μετὰ τῶν εἰρημένων δεξιοῦντες ὑμᾶς παρατηρεῖν , ὅτι ἐν τοῖς κεφαλαίοις καὶ συνέγοισιν ἡμῶν τὴν ζωὴν καὶ τὸ κῆρυγμα αὐτῶν κροτοῦσιν , οὐδαμοῦ τις αὐτῶν οὐδὲ μικρὸν διαφθορὰς εὑρίσκεται . Τίνα δὲ ταῦτά ἐστιν ; Οἶον , ὅτι Θεὸς ἄνθρωπος ἐγένετο , ὅτι θαύματα ἐποίησεν , ἐσταυρώθη , ὅτι ἐτάφη , ὅτι ἀνέστη , ὅτι ἀνέβη ,
Lemmas: ἐφίστημι ¹ χάρις , σκόπτησον ἡλίκος κατηγορία , ὁ μηδέ μετά ὁ βοήθεια οὗτος ἐθέλω κερδαίνω , ἀλλά ὡς εἰκῇ καί μάτην κεῖμαι ὁ γράμμα περιρροή , καί μείζων ἐφίστημι ² ὁ κλάσις . ὅπερ ἵνα μή γίγνομαι , προσέχω μετά ἀκρίβεια ὁ γράφω , καί μανθάνω [ 3 ] πῶς μέν ὁ παλαιός δίδωμι νόμος , πῶς δέ ὁ Καινός διαθήκη . Πῶς οὖν ὁ νόμος ἐκεῖνος δίδωμι τότε , καί πότε καί ποῦ ; μετά ὁ ὁ Αἰγύπτιος ὄλεθρος , ἐπί ὁ ἐρῆμος , ἐν ὁ ὄρος Σινά , καπνός καί πῦρ ³ ἄνειμι ἀπό ὁ δρους , σάλπιγξ ἠχέω , βροντή καί ἀστραπή γίγνομαι ⁴ , ὁ Μωϋσῆς εἰς αὐτός εἰσέρχομαι ὁ γόρυν . ἐν ὁ Καινεύς δέ οὐ οὕτως · οὔτε ἐν ἐρῆμος , οὔτε ἐν ὄρος , οὔτε μετά καπνός καί σκότος καί γνόφος καί θύελλα · ἀλλά ἄρχω ἡμέρα , ἐν οἰκίον , πᾶς συγκάθημαι , μετά πολύς ὁ ησυχοτητη πᾶς γίγνομαι . ὁ μέν γάρ ἀλογίσιος φαντασία καί δυσάνιος σωματικός ἐσθίω φαντασία , οἷος ἐρημία , δρους , καπνός , σάλπιγξ ἠχή , καί ὁ ἄλλος ὁ τοιοῦτος · ὁ δέ ὑψηλός καί καταπέτομαι καί ὁ ὁ σῶμα νοια ὑπερανθεστηκόσιν , οὐδείς εἰμί οὗτος χρεία . εἰμί δέ καί ἐπί αὐτός ἦχος γίγνομαι , οὖον διά ὁ ἀπόστολος , ἀλλά διά ὁ πάρειμι Ἰουδαῖος , διά ὅς καί αὐτός πῦρ ἄφθογγος γλῶσσα . εἰμί γάρ καί μετά οὗτος λέγω , ὅτι γλεῦκος μεστόω εἰμί , πολύς μᾶλλον , εἰμί μηδείς οὗτος εἶδον , οὗτος εἄν εἶπον . καί ἐπί μέν ὁ Παλαιή , Μωϋσῆς ἀναβαίνω , οὕτως ὁ θεός κατέδω · ἐνταῦθα δέ ὁ φύσις ὁ ἡμέτερος εἰς ὁ οὐρανός , μᾶλλον δέ εἰς ὁ θρόνος ὁ βασιλικός ἀνεγείρω , οὗτος ὁ πνεῦμα κάτειμι . εἰμί δέ ὁ πνεῦμα μικρός , οὐ εἄν μείζων εἰμί ὁ γίγνομαι ⁵ καί θαυμαστός . καί γάρ ὁ πλάξ οὗτος πολύς ἀγαθός ⁶ , καί ὁ κατόρθωμα λαμπρός . οὖον γάρ ἐκ δρους καθίστημι στήλη φέρω λίθινος ἐπί ὁ χείρ ὁ ἀπόστολος , καθάπερ Μωϋσῆς · ἀλλά ὁ πνεῦμα ἐν ὁ διάνοια περιφέρω , καί θησαυρός τις καί πηγή δόγμα καί χάρισμα καί πᾶς ὁ ἀγαθός ἀναβλύζω , οὗτος πανταχοῦ περίειμι , βιβλίον καί νόμος γίγνομαι διά ὁ [ 4 ] χάρις ἐμφύω . οὕτως ὁ τριχιλιοι , οὗτος ὁ πεντακισχίλιοι , οὗτος ὁ ὁ οἰκέω ἐπισπάω δῆμος , ὁ Θεός διά ὁ ἐκεῖνος γλῶσσα ὁ πρόσειμι ἅπας διαλέγω . ἀπό ὅς καί ὁ Ματθαῖος ὁ πνεῦμα ἐμπίμπλημι γράφω ὅσπερ γράφω · Ματθαῖος ὁ τελώνης · οὖον γάρ αἰσχύνω καλός αὐτός ἀπό ὁ τέχνη , οὔτε οὗτος , οὔτε ὁ ἄλλος . οὗτος γάρ μάλιστα δείκνυμι καί ὁ ὁ πνεῦμα χάρις , καί ὁ ἐκεῖνος ἀρετή . βέ . Ἐδαγγέλιον δέ αὐτός ὁ πραγματεία εἰκοστός καλέω . καί γάρ κόλασις ἀναίρεσις , καί ἁμάρτημα λύσις , καί δικαιοσύνη , καί ἁγιασμός , καί ἀπολύτρωσις , καί υἱοθεσία , καί κληρονομία ὁ οὐρανός , καί συγγένεια πρός ὁ υἱός ὁ Θεός , πᾶς ἔρχομαι ἀπαγγέλλω · ὁ ἐχθρός , ὁ ἀγνώμων , ὁ ἐν σκότος κάθημαι . τις ποτέω οὖν ὁ εὐαγγέλιον οὗτος Ἰσὺν γένεσις ἄν ; θεός ἐπί γῆ , ἄνθρωπος ἐν οὐρανός · καί πᾶς ἀναμὴ γίγνομαι , ἄγγελος συγχορεύω ἄνθρωπος , ἄνθρωπος ὁ ἄγγελος κοινωνέω , καί ὁ ἄλλος ὁ ἄνω δύναμις · καί εἰμί ὁράω ὁ χρόνος λύω πόλεμος , καταλλαγή Θεός πρός ὁ ἡμέτερος γίγνομαι φύσις , διάβολος αἰσχύνω , δαίμων δράπτω , θάνατος κελυμνοειντα , παράδεισος ἀνοίγνυμι καταίρω ἀφανίζω , ἁμαρτία ἐκποδῶν γίγνομαι , πλάνη ἀπελαύνω , ἀλήθεια ἐπανέρχομαι , ὁ εὐσέβεια ὁ λόγος πανταχοῦ καταστρέφω καί κομίζω , ὁ ὁ ἄνω πολίτης ἐκ ὁ γῆ περιφύω , μετά ἄδεια ὁ δύναμις ἐκεῖνος ὁμιλέω ἐγώ , καί ὁ γῆ συνεχῶς ἀγγέλλω ἐπιγυμνάζω , καί πολύς ὑπέρ ὁ μέλλω ὁ ἐλπίς εἰμί . Ζεύς οὗτος Εὐαγγέλιος ὁ ἱστορία καλέω , ὡς ὁ γε ἄλλος πᾶς ῥῆμα μόνος εἰμί πρᾶγμα ἑρμηνεία , οἷος χρῆμα [ 5 ] περιουσία , δυναστεία μέγεθος , καί ἀρχή καί δόξα καί τιμή , καί ὁ ἄλλος ὅσος παρά ἄνθρωπος ἀγαθός εἰμί νομίζω . ὁ δέ παρά ὁ ἀλεία ἀπαγγέλλω γνήσιος τε καί κύριος εὐαγγέλιον εἰμί καλέω · οὐ ἐπεί βέβαιος καί ἀκίνητος μόνος εἰμί ἀγαθός καί ὑπέρ ὁ ἄξιος ὁ ἡμέτερος , ἀλλά ὅτι καί μετά εὐκολία ἀπασάω ἐγώ δίδωμι . οὐδέ γάρ πονέω καί ἰδρώσαντες , οὖον κάμνω καί ταλαιπωρέω · ἀλλά ἀγαπάω παρά ὁ Θεός μόνος , λαμβάνω ὅσπερ λαμβάνω . καί τίς δήποτε τοσοῦτος δύναμις μαθητής , δύο γράφω ἐκ ὁ ἀπόστολος μόνος , καί δύο ἐκ ὁ οὗτος ἀκολουθέω ; ὁ μέν γάρ Πέτρος , ὁ δέ Πέτρος μαθητής εἰμί , μετά Ἰωάννης Ματθαῖος ὁ εὐαγγέλιον γράφω . ὅτι2 οὐδείς πρός φιλοτιμία ποιέω , ἀλλά πᾶς πρός χρεία . οὐχ ἄρα χρῷ εἰς εὐαγγελιστής πᾶς εἶπον · ἔρχομαι μέν · ἀλλά κἀν τέσσαρες οὖς ὁ γράφω · μήτε κατά ὁ αὐτός καιρός , μήτε ἐν ὁ αὐτός τόπος , μήτε συνέρχομαι καί διαλέγω ἀλλήλων · εἶτα ὡς ἀπό εἷς στόμα πᾶς φθέγγομαι , μέγας ὁ ἀλήθεια ἀπόδειξις οὗτος γίγνομαι . καί μήv ἐναντίος συμβαίνω , φημί · πολύς δέ διαφωνέω ἐλέγχω . αὐτός μέν οὖν οὗτος γιγνώσκω δεῖγμα ὁ ἀλήθεια εἰμί . εἰμί γάρ πᾶς συμφωνέω μετά ἀκρίβεια , καί μέχρι καιρός , μέχρι τόπος , καί μέχρι ῥῆμα αὐτός , οὐδείς πιστεύω ὁ ἐχθρός , ὅτι μή συνέρχομαι ἀπό ὁ ὁμολογία τις ἀνθρώπινος γράφω ὅσπερ γράφω · γάρ εἰμί ὁ απλοτητη ὁ τοιοῦτος συμφωνία . νυνί δέ καί ὁ δοκέω ἐν μικρός εἰμί διαφωνία πᾶος ἀπαλλάσσω αὐτός ὑποψία , καί λαμπρός ὑπέρ ὁ τρόπος ὁ γράφω ἀπολογέομαι . εἰμί τίς περί καιρός ἢ τόπος διαφορά ἀπαγγέλλω , οὗτος οὐδείς βλάπτω ὁ εἴρω ὁ ἀλήθεια . [ 6 ] οὗτος δέ ⁷ , ὡς εἄν ὁ θεός παρέχω , πειράζω προοράω ἀποδείκνυμι , ἐκεῖνος μετά ὁ εἴρω δεξιόομαι σύ παρατηρέω , ὅτι ἐν ὁ κεφάλαιος καί σύνειμι ἐγώ ὁ ζωή καί ὁ κήρυγμα αὐτός κροτέω , οὐδαμοῦ τις αὐτός οὐδέ μικρός διαφθορά εὑρίσκω . τίς δέ οὗτος εἰμί ; Οἶον , ὅτι θεός ἄνθρωπος γίγνομαι , ὅτι θαῦμα ποιέω , σταυρόω , ὅτι θάπτω , ὅτι ἀνίστημι , ὅτι ἀναβαίνω ,