joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0080.1
χάριν 30 καὶ τὸ [ 92 ] ἀξίωμα προσετίθησι · Τὸ ἀξίωμα μὲν , ἐπεῖδη καὶ ἕτερο · ἦν Ἡρώδης , ὃν Ἰωάννην ἀνελών · Ἄλλ᾽ ἐκεῖνος τετράρχης ἦν , οὗτος δὲ βασιλεύς . Τὸν τόπον δὲ καὶ τὸν χρόνον τίθησι , προφητείας ἡμᾶς ἀναμιμνήσκων παλαιάς · ὧν τὴν μὲν ὁ Μιχαίας προεφήτευσε λέγων · Καὶ σὺ , Βηθλέεμ , γῆ Ἰούδα , οὐδαμῶς ἐλαχίστη εἶ ἐν τοῖς ἡγεμόσιν Ἰούδα · τὴν δὲ ὁ πατριάρχης Ἰακώβ , ἀκριβῶς ἡμῖν χαρακτηρίζων τὸν χρόνον , καὶ μέγα τὸ παράσημον 30 τῆς αὐτοῦ παρουσίας τιθείς · Οὐκ ἐκλείψει γάρ , φησίν , ἄρχων ἐξ Ἰούδα , οὐδὲ ἡγούμενος ἐκ τῶν μηρῶν αὐτοῦ , ἕως ἂν ἔλθῃ 41 ὃ ἀπόκειται · καὶ αὐτὸς προσδοκία ἔθνων . Ἄξιον δὲ καὶ εἰνὶ ζητῆσαι , πῶθεν εἰς τοιαύτην ἤλθον ἔννοιαν , καὶ τὰς αὐτὰς εἰς τοῦτο διήγειρον . Οὐ γὰρ δὴ τοῦ ἀστέρος μόνι δοκεῖ τὸ ἔργον εἶναι μόνον , ἀλλὰ καὶ τοῦ Θεοῦ τοῦ τὴν ψυχὴν αὐτῶν κινήσαντος · ὅπερ καὶ ἐπὶ Κύρου πεποίηχε , παρασκευάζων αὐτὸν ἀφεῖναι τοὺς Ἰουδαίους . Οὐχ οὕτω μέντοι τοῦτο εἰργάσατο , ὥστε τὸ αὐτὲζούσων λυμηνασθαι · ἐπεὶ καὶ Παῦλον κήλασας ἀνωθεν διὰ φωνῆς , καὶ τὴν αὐτοῦ χάριν καὶ τὴν ἐκείνου ὑπακοὴν δήλην ἐποίησε . Καὶ τίνος ἕνεκεν μὴ πᾶσι τοῖς μάγοις τοῦτο , φησίν , ἀπεκάλυψεν ; Ὅτι οὐδὲ πάντες πιστεύειν ἐμελλον , ἀλλ᾽ οὗτοι τῶν ἄλλων ἦσαν ἐπιτηδειότεροι · ἐπεὶ καὶ μυρία ἔθνη ἀπολῶντο , καὶ Νινευῖταις ὁ προφήτης ἐπέμπετο μόνος , καὶ δύο ἦσαν ληφθὲν ἐν τῷ σταυρῷ , καὶ ὁ εἰς διεσώθη μόνος . Ὅρα γοῦν τούτων τὴν ἀρετὴν , οὐχ ἄρ᾽ ὧν ἤλθον , ἀλλὰ καὶ ἄρ᾽ ὧν παρῆψιάζοντο . Καὶ γὰρ ἵνα μὴ δόξαιιν ὑποβολιμαῖοί τινες εἶναι , λέγουσι τὸν λῆγον αὐτῶν , καὶ τὴς οὐδὲ τὸ μήκος , καὶ τὴν παρρησίαν ἐλθόντες 42 ἐνδείκνυνται · Ἠλθόμεν γάρ , φησι , προσκυνῆσαι αὐτῷ · καὶ οὔτε σοὶ δήμω [ 93 ] τὸν θυμὸν , οὔτε τὸ βασιλέως τὴν τυραννίδα ἐδειδοίκεσαν . Ὅθεν ἔμοιγε δοκοῦσιν οὗτοι καὶ οἷοι διδάσκαλοι γενέσθαι τῶν ἐγχωρίων . Οἱ γὰρ ἐνταῦθα μὴ παραιτησάμενοι τοῦτο εἰπεῖν , πολλῷ μᾶλλον εἰς τὴν αὐτῶν ἐπαρρησίασαντο , ὅτε καὶ τὸν χρησμὸν τὸν παρὰ τοῦ ἀγγέλου λαβόντες , καὶ τὴν παρὰ τοῦ προφήτου μαρτυρίαν . Ἀκούσας δὲ Ἡρώδης , φησίν , ἐταράχθη , καὶ πᾶσα Ἱεροσόλυμα μετ᾽ αὐτοῦ . Ὁ μὲν Ἡρώδης εἰκότως , ὅτε βασιλεύς ὤν , καὶ δεδιώς ὑπὲρ τε ἑαυτοῦ καὶ τῶν παίδων · τὰ δὲ Ἱεροσόλυμα τίνος ἕνεκεν ; Καὶτοι σωθῆναι , καὶ εὐεργέτην , καὶ ἐλευθερίων ἀνωθεν αὐτῶν οἱ προφῆται προύλεγον . Τίνος οὖν ἕνεκεν ἐταράχθησαν ; Ἀπὸ τῆς αὐτῆς γνώμης , ἄρ᾽ ἧς καὶ ἐμπροσθεν τὸν Θεὸν εὐεργετοῦντα ἀπεστρέψαντο , καὶ τῶν Ἀιγυπτιακῶν ἐμνήμοντο χρεῶν , τῶσαύτη ἀπολαύοντες ἐλευθερίας . Σὺ δὲ μοι σκόπει τῶν προφητῶν τὴν ἀκριβείαν . Καὶ γὰρ καὶ αὐτὸ τοῦτο προανέψωνσεν ὁ προφήτης ἀνωθεν λέγων · Θελήσουσιν , εἰ ἐγενήθησαν πυριλυστοῖ · ὅτι παιδὸν ἐγενήθη ἡμῖν , υἱὸς 44 καὶ ἐδόθη ἡμῖν . Ἄλλ᾽ ὅμως ταραχθέντες , οὐ ζητοῦσι τὸ συμβεβ ἰδεῖν , οὐδὲ τοῖς μάγοις ἀκολουθοῦσι καὶ περιεργάζονται · οὕτως ὅμοι καὶ φιλόδεικοι καὶ βόμβυκοι · μάλιστα πάντων δὲ . Ἄδον γὰρ αὐτοὺς καὶ ἐγκαλλιοῦσθαι , ὅτι παρ᾽ αὐτοῖς ὁ βασιλεύς ἐτέχθη , καὶ τὴν Περσῶν εἴλκυσε χώραν , καὶ μέλλουσιν ἔχειν ἅπαντας ὑποχείριους , ὅτε τῶν πραγμάτων ἐπὶ τὸ βέλτιον προελθόντων , καὶ ἀπὸ προοιμίου 46 λαμπράς οὕτω τῆς ἀρχῆς γενομένης , οἱ 46 οὐδὲ ταύτη γίνονται ἀμείνους . Καίτοι ἄρτι τῆς αἰχμαλωσίας ἦσαν τῆς ἐκεῖθεν ἀπαλλαγέντες · καὶ εἰκὸς ἦν αὐτοὺς ἐννοεῖν 47 , εἰ καὶ μηδὲν τῶν ἀπορρήτων καὶ ὑψηλῶν ἤδεισαν , ἀλλ᾽ 48 ἀπὸ τῶν παρόντων ἐφηρμόσαντο 49 μόνον , ὅτι εἰ τεχθέντα οὕτω [ 94 ] τρέμουσι ἡμῶν τὸν βασιλέα , πολλῷ μᾶλλον αὐξηθέντα φοβηθήσονται , καὶ ὑπακούσουσι , καὶ τῶν βαρβαρικῶν ἔσται λαμπρότερα τὰ ἡμέτερα . 50 Ἄλλ᾽ οὐδὲν τούτων αὐτοὺς διανίστησι · τοσαύτη ἦν αὐτῶν ἡ νοθεσία , μετὰ ταύτης 51 δὲ καὶ ἡ βασκανία · ἄπερ ἀμφότερα δεῖ μετὰ ἀκριβείας ἐφορίζειν τῆς ἡμετέρας διανοίας , καὶ πυρὸς εἶναι σφοδροτερὸν τὸν μέλλοντα ἐπὶ τῆς τοιαύτης παρατάξεως ἵστασθαι . Διὸ καὶ ὁ Χριστὸς ἔλεγε · Πῦρ ἤλθον βαλεῖν ἐπὶ τὴν γῆν · καὶ ἤθελεν 52 εἰ ἤδη ἀνέβη . Καὶ τὸ Πνεῦμα διὰ τοῦτο ἐν πυρὶ φαίνεται . εἰ . Ἄλλ᾽ ἡμεῖς τέφρας ψυχρότεροι γεγόναμεν , καὶ τῶν τεθνηκότων νεκρότεροι · καὶ ταῦτα Παῦλον ὁρῶντες ὑπὲρ τῶν οὐρανῶν ἰπτάμενον , καὶ τὸν οὐρανὸν τοῦ οὐρανοῦ , καὶ φιλοῦς ἀπάσης σφοδρότερον ἅπαντα νικῶντα καὶ ὑπερβαίνοντα , τὰ κάτω , τὰ ἄνω , τὰ παρόντα , καὶ μέλλοντα , τὰ ὄντα , τὰ οὐκ ὄντα . Εἰ δὲ μειζόν σου ἐκεῖνο τὸ ὑπέδειξεν , μάλιστα μὲν οὐν καὶ οὕτως νοθεσίας ὁ λόγος ( τὶ γὰρ σοὶ πλεῖον εἶχεν ὁ Παῦλος , ὅτι ἀδύνατον τὸν πρὸς ἐκεῖνόν σοι φῆς εἶναι ζηλον ) ; · πλὴν ἄλλ᾽ ἵνα μὴ φιλονεικῶμεν , τὸν Παῦλον ἀφέντες , τοὺς πρώτους τῶν προφητῶν ἐννοήσωμεν , οἱ καὶ χρήματα , καὶ κτήματα , καὶ φροντίδα καὶ σχολὴν 53 ἅπασαν βιωτικὴν ἐξέβαλον , καὶ ὅλους ἑαυτοὺς ἀνέθηκαν τῷ Θεῷ , καὶ᾽ ἐκάστην νύκτα καὶ ἡμέραν τὴν λόγῳ διδασκαλίᾳ προσεδρεύοντες . Τοιούτων γὰρ τὸ πῦρ τὸ πνευματικόν · οὐδεμιᾶν ἐπιθυμίαν ἀφήσιν ἔχειν τῶν ἐνταῦθα , ἀλλ᾽ εἰς ἕτερον ἡμᾶς μεθίστησιν ἔρωτα . Διὰ τοῦτο ὁ τοιούτων ἔρων πραγμάτιων , κἂν τὰ ὄντα προέσθαι δέη , κἂν τραγῆς , κἂν δόξης καταγελάσαι , κἂν αὐτὴν ἐκδόναι τὴν ψυχήν , μετὰ πάσης εὐχάλας ταῦτα πάντα ποιεῖ . Ἡ γὰρ τοῦ πύρος [ 95 ] ἐκεῖνο θερμότης εἰς τὴν ψυχὴν εἰσιούσα , πᾶσαν ἐκβάλλει νοθεσίαν , καὶ πτεροῦ ποιεῖ κουφότερον τὸν ἄνθρωπον · καὶ πάντων τῶν ἀρωμάτων ὑπεροχὴν 54 λοιπὸν · ὁ τοιούτος ἂν καταναύξει μόνες διψήσει , πηγὰς συνεχῆς ἀφείας δακρύων , καὶ μόνον ἐντεῦθεν χαρπούμενος τὴν ἡδονήν . Οὐδὲν γὰρ οὕτως συγκολλᾷ καὶ ἐνοῖ τῷ Θεῷ , ὡς τὰ τοιαῦτα δάκρυα . Ὁ τοιούτος κἂν ἐν μέσαις πόλεσι γ᾽ κατοικῶν , ὡς ἐν ἔρημια διατρίβει καὶ δρᾶσι καὶ νάπαις 55 , οὐδὲν τῶν παρόντων ὁρών , οὐδὲ χώρον τῶν τοιούτων λαμβάνων ὀργήν , ἂν τε ὑπὲρ ἑαυτοῦ , ἂν τε ὑπὲρ τῶν ἑτέρους πεπλημμελημένων
Lemmas: χάρις 30 καί ὁ [ 92 ] ἀξίωμα προστίθημι · ὁ ἀξίωμα μέν , ἐπειδή καί έτερος · εἰμί Ἡρῴδης , ὅς Ἰωάννης ἀναιρέω · ἄλλος ἐκεῖνος τετράρχης εἰμί , οὗτος δέ βασιλεύς . ὁ τόπος δέ καί ὁ χρόνος τίθημι , προφητεία ἐγώ ἀναμιμνήσκω παλαιός · ὅς ὁ μέν ὁ Μιχαίας προφητεύω λέγω · καί σύ , Βηθλέεμ , γῆ Ἰούδας , οὐδαμῶς μικρός εἰμί ἐν ὁ ἡγεμών Ἰούδας · ὁ δέ ὁ πατριάρχης Ἰακώβ , ἀκριβῶς ἐγώ χαρακτηρίζω ὁ χρόνος , καί μέγας ὁ παράσημον 30 ὁ αὐτός παρουσία τίθημι · οὐ ἔκλειψις γάρ , φημί , ἄρχω ἐκ Ἰούδας , οὐδέ ἡγέομαι ἐκ ὁ μηρός αὐτός , ἠώς εἄν ἔρχομαι 41 ὅς ἀπόκειμαι · καί αὐτός προσδοκία ἔθνος . ἄξιος δέ καί ἐν ζητέω , πίνω εἰς τοιοῦτος ἔρχομαι ἔννοια , καί ὁ αὐτός εἰς οὗτος διεγείρω . οὖον γάρ δή ὁ ἀστήρ μόνις δοκέω ὁ ἔργον εἰμί μόνος , ἀλλά καί ὁ Θεός ὁ ὁ ψυχή αὐτός κινέω · ὅσπερ καί ἐπί Κῦρος ποιέω , παρασκευάζω αὐτός ἀφίημι ὁ Ἰουδαῖος . οὐχ οὗτος μέντοι οὗτος ἐργάζομαι , ὥστε ὁ αυτεζουω λυμαίνω · ἐπεί καί Παῦλος καλέω ἄνωθεν διά φωνή , καί ὁ αὐτός χάρις καί ὁ ἐκεῖνος ὑπακοή δῆλος ποιέω . καί τίς ἕνεκα μή πᾶς ὁ μάγος οὗτος , φημί , ἀποκαλύπτω ; ὅτι2 οὐδέ πᾶς πιστεύω μέλλω , ἀλλά οὗτος ὁ ἄλλος εἰμί ἐπιτήδειος · ἐπεί καί μυρίος ἔθνος ἀπόλλυμι , καί Νινευῖται ὁ προφήτης πέμπω μόνος , καί δύο εἰμί λαμβάνω ἐν ὁ σταυρός , καί ὁ εἰς διασῴζω μόνος . Ὅρας γοῦν οὗτος ὁ ἀρετή , οὐ ἄρα ὅς ἔρχομαι , ἀλλά καί ἄρα ὅς παρηψιαζομαι . καί γάρ ἵνα μή δόξη ὑποβολιμαῖος τις εἰμί , λέγω ὁ λήγω αὐτός , καί σής οὐδέ ὁ μήκος , καί ὁ παρρησία ἔρχομαι 42 ἐνδείκνυμι · ἔρχομαι γάρ , φημί , προσκυνέω αὐτός · καί οὔτε σύ δῆμος [ 93 ] ὁ θυμός , οὔτε ὁ βασιλεύς ὁ τυραννίς δείδω . ὅθεν ἐγώ δοκέω οὗτος καί οἷος διδάσκαλος γίγνομαι ὁ ἐγχώριος . ὁ γάρ ἐνταῦθα μή παραιτέομαι οὗτος εἶπον , πολύς μᾶλλον εἰς ὁ αὐτός παρρησιάζομαι , ὅτε καί ὁ χρησμός ὁ παρά ὁ ἄγγελος λαμβάνω , καί ὁ παρά ὁ προφήτης μαρτυρία . ἀκέω δέ Ἡρῴδης , φημί , ταράσσω , καί πᾶς Ἱερουσαλήμ μετά αὐτός . ὁ μέν Ἡρῴδης εἰκότως , ὅτε βασιλεύς εἰμί , καί δείδω ὑπέρ τε ἑαυτοῦ καί ὁ παῖς · ὁ δέ Ἱερουσαλήμ τίς ἕνεκα ; καίτοι σῴζω , καί εὐεργέτης , καί Ἐλευθερίων ἄνωθεν αὐτός ὁ προφήτης προλέγω2 . τίς οὖν ἕνεκα ταράσσω ; ἀπό ὁ αὐτός γνώμη , ἄρα ὅς καί ἔμπροσθεν ὁ θεός εὐεργετέω ἀποστρέφω , καί ὁ αιγυπτιακός μιμνήσκω χρέος , τῶσαύτη ἀπολαύω ἐλευθερία . σύ δέ ἐγώ σκοπέω ὁ προφήτης ὁ ἀκρίβεια . καί γάρ καί αὐτός οὗτος προανέψωνσεν ὁ προφήτης ἄνωθεν λέγω · ἐθέλω , εἰμί γίγνομαι πυριλυστοῖ · ὅτι παιδνός γίγνομαι ἐγώ , υἱός 44 καί δίδωμι ἐγώ . ἄλλος ὅμως ταράσσω , οὖον ζητέω ὁ συμβαίνω ὁράω , οὐδέ ὁ μάγος ἀκολουθέω καί περιεργάζομαι · οὕτως ὅμοιος καί φιλοδεικεω καί βόμβυξ · μάλιστα πᾶς δέ . ἀσθίω γάρ αὐτός καί εγκαλλιουω , ὅτι παρά αὐτός ὁ βασιλεύς τίκτω , καί ὁ Πέρσης ἕλκω χώρα , καί μέλλω ἔχω ἅπας υποχείριος , ὅτε ὁ πρᾶγμα ἐπί ὁ ἀγαθός προέρχομαι , καί ἀπό προοίμιον 46 λαμπρός οὗτος ὁ ἀρχή γίγνομαι , ὁ 46 οὐδέ οὗτος γίγνομαι ἀγαθός . καίτοι ἄρτι ὁ αἰχμαλωσία εἰμί ὁ ἐκεῖθεν ἀπαλλάσσω · καί εἰκός εἰμί αὐτός ἐννοέω 47 , εἰμί καί μηδείς ὁ ἀπόρρητος καί ὑψηλός ἠδείδω , ἀλλά 48 ἀπό ὁ πάρειμι ἐφαρμόζω 49 μόνος , ὅτι εἰμί τίκτω οὗτος [ 94 ] τρέμω ἐγώ ὁ βασιλεύς , πολύς μᾶλλον αὐξάνω φοβέω , καί ὑπακούω , καί ὁ βαρβαρικός εἰμί λαμπρός ὁ ἡμέτερος . 50 ἄλλος οὐδείς οὗτος αὐτός διανίσταμαι · τοσοῦτος εἰμί αὐτός ὁ νοθεσία , μετά οὗτος 51 δέ καί ὁ βασκανία · Ἄπερ ἀμφότερος δεῖ μετά ἀκρίβεια φορίζω ὁ ἡμέτερος διάνοια , καί πυρός εἰμί σφοδρός ὁ μέλλω ἐπί ὁ τοιοῦτος παράταξις ἵστημι . Διὸ καί ὁ Χριστός λέγω · πῦρ ἔρχομαι βάλλω ἐπί ὁ γῆ · καί ἐθέλω 52 εἰμί ἤδη ἀναβαίνω . καί ὁ πνεῦμα διά οὗτος ἐν πῦρ φαίνω . εἰμί . ἄλλος ἐγώ τέφρα ψυχρός γίγνομαι , καί ὁ θνῄσκω νεκρός · καί οὗτος Παῦλος ὁράω ὑπέρ ὁ οὐρανός πέτομαι , καί ὁ οὐρανός ὁ οὐρανός , καί Φιλοῦς ἀπασάω σφοδρός ἅπας Νίκη καί ὑπερβαίνω , ὁ κάτω , ὁ ἄνω , ὁ πάρειμι , καί μέλλω , ὁ εἰμί , ὁ οὐ εἰμί . εἰμί δέ μείζων σύ ἐκεῖνος ὁ ὑποδείκνυμι , μάλιστα μέν ὀν καί οὕτως νοθεσίας ὁ λόγος ( τίς γάρ σύ πλείων ἔχω ὁ Παῦλος , ὅτι ἀδύνατος ὁ πρός ἐκεῖνος σύ φημί εἰμί ζῆλος ) ; · πλήν ἄλλος ἵνα μή φιλονεικέω , ὁ Παῦλος ἀφίημι , ὁ πρῶτος ὁ προφήτης ἐννοέω , ὁ καί χρῆμα , καί κτῆμα , καί φροντίς καί σχολή 53 ἅπας βιωτικός ἐκβάλλω , καί ὅλος ἑαυτοῦ ἀνατίθημι ὁ Θεός , καὶι ἕκαστος νύξ καί ἡμέρα ὁ λόγος διδασκαλία προσεδρεύω . τοιοῦτος γάρ ὁ πῦρ ὁ πνευματικός · οὐδείς ἐπιθυμία ἀφίημι ἔχω ὁ ἐνταῦθα , ἀλλά εἰς ἕτερος ἐγώ μεθίστημι Ἔρως . Ζεύς οὗτος ὁ τοιοῦτος Ἔρως πραγματίας , κἀν ὁ εἰμί προΐημι δήω , κἀν τρώγω , κἀν δόξα καταγελάω , κἀν αὐτός ἐκδίδωμι ὁ Ψυχή , μετά πᾶς ευχαλαω οὗτος πᾶς ποιέω . ὁ γάρ ὁ Πῦρος [ 95 ] ἐκεῖνος θερμότης εἰς ὁ ψυχή εἴσειμι , πᾶς ἐκβάλλω νοθέω , καί πτερόν ποιέω κοῦφος ὁ ἄνθρωπος · καί πᾶς ὁ ἄρωμα ὑπεροχή 54 λοιπός · ὁ τοιούτος εἄν καταναυξεω Μόνη διψάω , πηγή συνεχής ἀφίημι δάκρυ , καί μόνος ἐντεῦθεν χαρπουμην ὁ ἡδονή . οὐδείς γάρ οὕτως συγκολλάω καί ἕνος ὁ Θεός , ὡς ὁ τοιοῦτος δάκρυ . ὁ τοιούτος κἀν ἐν μέσος πόλις γε κατοικέω , ὡς ἐν ἐρημία διατρίβω καί δρᾶσις καί νάπη 55 , οὐδείς ὁ πάρειμι ὁράω , οὐδέ χῶρος ὁ τοιοῦτος λαμβάνω ὀργή , εἄν τε ὑπέρ ἑαυτοῦ , εἄν τε ὑπέρ ὁ ἕτερος πλημμελέω