joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0291.2
διαλεγόμενος μόνον , οὐδὲ θεραπεύων , οὐδὲ ἐλέγχων τοὺς ἐχθρούς , ἀλλὰ καὶ ἀριστῶν διώρθου πολλοὺς τῶν κακῶς διακειμένων · διὰ τοῦτον τοῦ διδασκάλου ἡμᾶς , ὅτι πᾶς καιρὸς καὶ πᾶν ἔργον δύναται παρέχειν ἡμῖν τὴν 31 σωφροσύνην . Καὶ τοῦτο τὰ παρακείμενα τότε ἐξ ἀοικίας ἦν καὶ πλεονεξίας · ἀλλ’ οὐ παρεῖχθαι τοῦ Χριστοῦ αὐτῶν μετασχόν , ἐπειδὴ μέγα τὸ κέρδος ἐνεῖδεσιν ἐμελλε γίνεσθαι , ἀλλὰ καὶ ὁμοφρόνους καὶ ὁμοτράπεζους γίνεται τοὺς τοιαύτα 32 πεπλημμεληκότας . Τοιούτους 33 γὰρ ὁ ἰατρὸς · ἄν μὴ ἀνάγκῃ τῆς σπενδόνος τῶν κακονόμων , οὐχ ἀπαλλάττει τῆς ἀρρώστιας αὐτούς . Καὶ τοῦτο πονηρὰν ἐνεῖδεσιν ἔλαβε δόξαν , καὶ τῷ μὲτ’ αὐτοῦ φαγεῖν , καὶ τῷ ἐν τῇ οἰκίᾳ τῇ ἐκείνου , καὶ τῷ μετὰ πολλῶν τελωνῶν . Ὁρα γοῦν 34 αὐτοὺς τοῦτο ὀνειδίζοντας · Ἰδοὺ ἄνθρωπος σάργος καὶ οἰνοπότης , τελωνῶν φίλος καὶ ἁμαρτωλῶν . Ἀκούσασιν δὲ ὅσοι μεγάλων ἐπὶ ἁσθείᾳ δόξαν ἑαυτοῖς περιτιθέναι σπουδάζουσιν , καὶ ἐνοιώτισαν ὅτι ὁ Δεσπότης ἡμῶν φάγος καὶ οἰνοπότης ἐλήλυθε , καὶ οὐχ ἡσχύνετο , ἀλλὰ πάντων ὑπερείπε τούτων , ἵνα τὸ προκείμενον ἀνύσῃ ὅπερ οὐν 35 καὶ ἐγένετο . Καὶ γὰρ καὶ μετεβάλετο ὁ τελώνης , καὶ βελτίων οὕτως ἐγένετο . Καὶ ἵνα μάθῃς , ὅτι μέγα τοῦτο ἤνυσε τὸ κοινωνῆσαι αὐτῷ τῆς τραπέζης , ἀκούσον τί φησιν ὁ Ζακχαῖος , ἕτερος πάλιν τελώνης . Ἐπειδὴ γὰρ ἤκουσε τοῦ Χριστοῦ λέγοντος , Σήμερον ἐν τῷ οἴκῳ σου δεῖ με μείναι , ὑπὸ τῆς ἡδονῆς πεπρωθεῖς , Τὰ ἡμίσιον τῶν ὑπαρχόντων μοι 37 δίδωμι πτωχοῖς , φησί , καὶ εἰ τινὸς τὴν ἐσυκοφάντησα , ἀποδίδωμι τετραπλασίων 38 . Καὶ πρὸς αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς φησί · Σήμερον σωτηρία τῷ οἴκῳ τούτῳ ἐγένετο . Οὕτω διὰ πάντων ἐνεστὶ παιδείας . Καὶ πῶς ὁ Παῦλος φησί , καλεῖτε , ἄν τις , ἀδελφὸς ὁνομαζόμενος , ἢ πόρνος , ἢ πλεονέκτης , τῷ τοιούτῳ μηδὲ συνενθύνειν ; Μάλιστα μὲν οὐχὶ δήλον , εἰ καὶ διδασκάλους ταῦτα παραίνει , 39 οὐχὶ ἀδελφοὺς μόνους . Ἐπειτα , οὗτοι οὐπω τῶν ἀπηρτισμένων ἦσαν , οὐδὲ 40 ἀδελφῶν γεγενημένοι . Πρὸς δὲ τούτους ὁ Παῦλος καὶ τοὺς ἀδελφοὺς γεγενημένους τότε ἀποστρέφεται καλεῖτε , ὅταν ἐπιμύωσιν · οὗτοι δὲ ἦσαν παυσάμενοι λοιπὸν καὶ μεταβαλλόμενοι . Ἄλλ’ οὐδὲν τούτων τοὺς Φαρισαίους ἐνέτρεψεν , ἀλλ’ ἐγκωλοῦσι τοῖς μαθηταῖς λέγοντες · Διὰ τί μετὰ τελωνῶν 41 καὶ ἁμαρτωλῶν ἐσθίει ὁ διδάσκαλος ὑμῶν ; Καὶ ὅταν μὲν αὐτοῖς 42 δοκοῦσιν ἁμαρτάνειν , αὐτῶν ἐντυγχάνουσιν λέγοντες · Ἰδοὺ οἱ μαθηταὶ σου ποιοῦσιν τὸ οὐχ ἐξεστὶν ποιεῖν ἐν σαββάτῳ · ἐνταῦθα δὲ πρὸς αὐτοὺς αὐτὸν διαβάλλουσι . Ἀπερ πάντα κακοῦργουσι τὴν ἡν καὶ βουλομένων ἀπορρήξαι τοῦ διδασκάλου τὸν χορὸν τῶν μαθητῶν . Τί οὖν ἡ ἀπειρος σοφία ; Οὐ χρῆσαι ἔχουσι , φησίν . οἱ ἰσχύοντες ἰατροῦ , ἀλλ’ οἱ κακῶς ἔχοντες . Ὁρα πῶς αὐτῶν εἰς τοὐναντίον περιέτρεψε τὸν [ 350 ] λόγον . Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ ἐγκλημα ἐποιούτο τὸ συγγίνεσθαι αὐτῶν τούτοις · αὐτὸς δὲ τοὐναντίον φησίν , ὅτι τὸ μὴ συγγίνεσθαι ἀνέχει αὐτοῦ καὶ τῆς αὐτοῦ φιλανθρωπίας · καὶ οὐ μόνον ἐγκλήματος ἐκτὸς τὸ τοὺς τοιούτους διορθοῦν , ἀλλὰ προηγούμενον καὶ ἀναγκαῖον καὶ μωρίων ἄξιον ἐπαίνων . Εἶτα , μὴ δὴ καταισχύνειν τοὺς κληθέντας · τῷ λέγειν , οἱ κακῶς ἔχοντες , ὅρα πῶς αὐτὸν παραμυθεῖται · πάλιν , ἐπιμύω αὐτοὺς καὶ λέγω · Παρεκάλεσα δὲ μᾶλλον τὸ ἐκτὶν , Ἐλθὼν θέλει , καὶ οὐ θυσίαν . Τοῦτο δὲ ἔλεγε , τὴν τῶν Γραφῶν ἀνοιαν αὐτοῖς ὀνειδίζων . Διὸ καὶ πληκτικώτερον ἡχρησάτο τῷ λόγῳ .
Lemmas: διαλέγω μόνος , οὐδέ θεραπεύω , οὐδέ ἐλέγχω ὁ ἐχθρός , ἀλλά καί ἀριστάω διορθόω πολύς ὁ κακῶς διάκειμαι · διά οὗτος ὁ διδάσκαλος ἐγώ , ὅτι πᾶς καιρός καί πᾶς ἔργον δύναμαι παρέχω ἐγώ ὁ 31 σωφροσύνη . καί οὗτος ὁ παράκειμαι τότε ἐκ αοικις εἰμί καί πλεονεξία · ἀλλά οὖον παρέχω ὁ Χριστός αὐτός μετέχω , ἐπεί μέγας ὁ κέρδος ενειδεσις μέλλω γίγνομαι , ἀλλά καί ὁμόφρων καί ομοτράπεζος γίγνομαι ὁ τοιοῦτος 32 πλημμελέω . τοιοῦτος 33 γάρ ὁ ἰατρός · ἄν μή ἀνάγκη ὁ σπενδόνος ὁ κακόνομος , οὐ ἀπαλλάσσω ὁ αρρώστια αὐτός . καί οὗτος πονηρός ενειδεσις λαμβάνω δόξα , καί ὁ μετά αὐτός ἐσθίω , καί ὁ ἐν ὁ οἰκίον ὁ ἐκεῖνος , καί ὁ μετά πολύς τελώνης . ὁράω γοῦν 34 αὐτός οὗτος ὀνειδίζω · ἰδέ ἄνθρωπος σάργος καί οἰνοπότης , τελώνης φίλος καί ἁμαρτωλός . ἀκούω δέ ὅσος μέγας ἐπί ἥδομαι δόξα ἑαυτοῦ περιτίθημι σπουδάζω , καί ενοιωτισαω ὅτι ὁ Δεσπότης ἐγώ φάγος καί οἰνοπότης ἔρχομαι , καί οὐ αἰσχύνω , ἀλλά πᾶς ὑπερείπω οὗτος , ἵνα ὁ πρόκειμαι ἀνύω ὅσπερ ὀν 35 καί γίγνομαι . καί γάρ καί μεταβάλλω ὁ τελώνης , καί ἀγαθός οὕτως γίγνομαι . καί ἵνα μανθάνω , ὅτι μέγας οὗτος ἀνύω ὁ κοινωνέω αὐτός ὁ τράπεζα , ἀκούω τίς φημί ὁ Ζακχαῖος , ἕτερος πάλιν τελώνης . ἐπεί γάρ ἀκούω ὁ Χριστός λέγω , σήμερον ἐν ὁ οἶκος σύ δεῖ ἐγώ μένω , ὑπό ὁ ἡδονή πρώθω , ὁ ἡμίσιος ὁ ὑπάρχω ἐγώ 37 δίδωμι πτωχός , φημί , καί εἰμί τις ὁ συκοφαντέω , ἀποδίδωμι τετραπλασίων 38 . καί πρός αὐτός ὁ Ἰησοῦς φημί · σήμερον σωτηρία ὁ οἶκος οὗτος γίγνομαι . οὕτως διά πᾶς ἔνειμι παιδεία . καί πῶς ὁ Παῦλος φημί , καλέω , ἄν τις , ἀδελφός ὀνομάζω , ἢ πόρνος , ἢ πλεονέκτης , ὁ τοιοῦτος μηδέ συμφέρω ; μάλιστα μέν οὐ δῆλος , εἰμί καί διδάσκαλος οὗτος παραινέω , 39 οὐ ἀδελφός μόνος . ἔπειτα , οὗτος οὔπω ὁ ἀπαρτίζω εἰμί , οὐδέ 40 ἀδελφός γίγνομαι . πρός δέ οὗτος ὁ Παῦλος καί ὁ ἀδελφός γίγνομαι τότε ἀποστρέφω καλέω , ὅταν ἐπιμύω · οὗτος δέ εἰμί παύω λοιπός καί μεταβάλλω . ἄλλος οὐδείς οὗτος ὁ Φαρισαῖος ἐντρέπω , ἀλλά εγκωλους ὁ μαθητής λέγω · Ζεύς τίς μετά τελώνης 41 καί ἁμαρτωλός ἐσθίω ὁ διδάσκαλος σύ ; καί ὅταν μέν αὐτός 42 δοκέω ἁμαρτάνω , αὐτός ἐντυγχάνω λέγω · ἰδέ ὁ μαθητής σύ ποιέω ὁ οὐ ἔξεστι ποιέω ἐν σάββατον · ἐνταῦθα δέ πρός αὐτός αὐτός διαβάλλω . ὅσπερ πᾶς κακουργέω ὁ ἐάν καί βούλομαι ἀπορρήγνυμι ὁ διδάσκαλος ὁ χορός ὁ μαθητής . τις οὖν ὁ ἤπειρος σοφία ; οὖον χράω ἔχω , φημί . ὁ ἰσχύω ἰατρός , ἀλλά ὁ κακῶς ἔχω . ὁράω πῶς αὐτός εἰς ἐναντίος περιτρέπω ὁ [ 350 ] λόγος . ἐκεῖνος μέν γάρ ἔγκλημα ποιέω ὁ συγγίγνομαι αὐτός οὗτος · αὐτός δέ ἐναντίος φημί , ὅτι ὁ μή συγγίγνομαι ἀνέχω αὐτός καί ὁ αὐτός φιλανθρωπία · καί οὖον μόνος ἔγκλημα ἐκτός ὁ ὁ τοιοῦτος διορθόω , ἀλλά προηγούμενος καί ἀναγκαῖος καί μώριος ἄξιος ἔπαινος . εἶτα , μή δή καταισχύνω ὁ καλέω · ὁ λέγω , ὁ κακῶς ἔχω , ὁράω πῶς αὐτός παραμυθέομαι · πάλιν , ἐπιμύω αὐτός καί λέγω · παρακαλέω δέ μᾶλλον ὁ ἐπίτεξ , ἔρχομαι ἐθέλω , καί οὖον θυσία . οὗτος δέ λέγω , ὁ ὁ Γραφής ἄνοια αὐτός ὀνειδίζω . Διὸ καί πληκτικός χράω ὁ λόγος .