joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0247.1
οἰκίας οἰκοδομοῦντες ; τί δὲ ἀριστοποιουμένων αὐτῶν ἡμεῖς οἱ τρυφῶντες ; Οὐδὲν , πλὴν ὅσον μετὰ χολάσεως ταῦτα πράττομεν . Εἰ δὲ οὐδὲν συνορμῶμεν τῇ εὐτέλειαν τῶν γινωμένων , θαυμαστὸν οὐδὲν · οὐτω γὰρ ἄνδρες γεγόναμεν · ὅταν δὲ γενώμεθα , εἰσόψομεθα ὅτι ταῦτα πάντα 61 παιδικά . Ἐπεὶ καὶ ἐκεῖνον γινώμενοι ἄνδρος καταγελώμεν · παῖδες δὲ ὄντες περισπώμεθα νομίζομεν εἶναι , καὶ δοτράχα καὶ πηλὸν συνάγοντες , τῶν τοὺς μεγάλους ἀνιστῶντων περιδύους οὐκ ἐλαττον φρονούμεν . Ἄλλ' ὅμως εὐθέως ἀπόλλυται καὶ καταπίπτει , καὶ οὐτε ἑαυτῷ που 62 χρήσιμα γένοιτ' ἂν ἡμῖν , ὥσπερ οὐν οὐδὲ αὐταὶ αἱ λαμπραὶ οἰκίαι . Τὸν γὰρ τοῦ οὐρανοῦ πολίτην οὐχ ἂν δυναίτο δεξάμενος , οὐδ' ἂν ἀνάγκησον μένειν 63 ἐν αὐταῖς ὁ τὴν ἄνω πατρίδα ἔχων · ἀλλ' ὥσπερ ἡμεῖς τοῖς ποσὶ ταῦτα [ 297 ] χαθαίρομεν , οὕτω χαθεῖνος τῇ φρονήσει κακαταστρέφει . Καὶ καθάπερ ἡμεῖς τῶν παίδων ἐπὶ τῇ κατατροπῇ κλαίονταν καταγελάμεν · οὕτω καὶ οὗτοι , ταῦτα ἐδυρομένων ἡμῶν , οὐ γελοῖσι μόνον , ἀλλὰ καὶ κλαίουσιν · ἐπεὶ καὶ συμπαθεῖ αὐτῶν τὰ σπλάγχνα , καὶ παλὶ ἐντισθὲν ἡ θλῖψις . Γενώμεθα τοίνυν ἄνδρες . Μέχρι γίνος γαμὰλ συρρόμεθα , ἐπὶ λίθοις καὶ ξύλοις · μέγα φρονούμεν ; μέχρι τίνος παιζόμεν ; Καὶ εἰδὲ μόνον · ἐπαίζομεν · νυνὶ δὲ καὶ τὴν τῶν προδιδόντων σωτηρίαν · καὶ καθάπερ τὰ παιδία , ὅταν τὴν ἐν τούτοις σχολὴν ἀγάγῃ 64 τῶν γραμμάτων ἀμελήσαντα , ἔχθας ὑπομένει πληγάς · οὕτω καὶ ἡμεῖς ἐν τούτοις ἅπαντα τὴν σπουδὴν καταστέμεν , καὶ τὰ πνευματικὰ ἀπαιτουμένοι μαθήματα τότε 65 διὰ τῶν ἔργων , καὶ οὐκ ἔχοντες παρασχέιν , τὴν ἐκτάτην δώσομεν τιμωρίαν . Καὶ οὐδεὶς ὁ ἐξαιρούμενος · 66 κἂν πατὴρ ἦ , κἂν ἀδελφός , κἂν ὁτιοῦν . Ἄλλὰ ταῦτα μὲν οἰχήσεται πάντα , ἡ δὲ ἐξ αὐτῶν γινομένη βάσανος · ἀθάνατος μένει καὶ διηνεκής · ὅπερ οὖν καὶ ἐπὶ τῶν παίδων γίνεται , τὰ μὲν παιδικὰ ἀθρύματα τοῦ πατρὸς διὰ τὴν βραχυμίαν αὐτῶν τέλεον ἀφανίζοντος , αὐτοὺς δὲ εἰς τὸ κλαίειν διηνεκῶς καθιστῶντος . Καὶ ἵνα μάθῃς , ὅτι ταῦτα τοιούτά ἐστιν , ὁ μάλιστα πάντων εἶναι δοκεῖ περισπώδαστον , τὸν πλοῦτον εἰς μέσον ἀγάγωμεν , καὶ ἀντιθώμεν αὐτῷ ψυχῆς ἀρετὴν ἣν ἂν θέλῃς , καὶ τότε αὐτοῦ μάλιστα δὲι τὴν εὐτέλειαν . Σώμεν τοίνυν ἀνθρώπους εἶναι δύο · οὐδὲ οὐπω λέγω περὶ πλεονεξίας , ἀλλὰ περὶ δικαίου πλοῦτου τέως · καὶ τῶν δύο τούτων , ὁ μὲν συναγέτω 67 χρήματα , καὶ πλεῖτον ἁλάτταν , καὶ γεωργεῖτω γῆν , καὶ πολλοὺς ἑτέρους ἐμπορίας εὐσκέδους τρόπου · καὶ τοῦγε οὐκ οἶδα εἰ ταῦτα ποιῶν δύναται δικαίως κερδαίνειν · πλὴν ἀλλ' ἔστω καὶ ὑποσχεθῶ δικαία κερδὴ καρδαίνειν αὐτὸν , καὶ ἀγροὺς ὠνεῖσθαι 68 καὶ ἀνδραπόδα καὶ ὅσα τοιαῦτα , καὶ μηδενὶ προσέσειν τούτοις · ἀδικία · ὁ δὲ ἑτέρως τις 69 τοσαῦτα κεκτημένος , πωλεῖτω ἀγροὺς , πωλεῖτω οἰκίας , καὶ σκεῦη χρυσὰ καὶ ἀργυρά , καὶ παρεχέτω τοῖς δεομένοις , ἐπαρκέτω τοῖς πεινομένοις , θεραπευέτω νοσοῦντας , τοὺς ἐν ἀνάγκῃ λύειν , τοὺς ἀπὸ δεσμῶν 70 ἐκθωλλέτω , τοὺς ἐν μεταλλοῖς ἐλευθερούτω , τοὺς ἀπὸ βρόχων 71 καταγέτω , τοὺς αἰχμαλώτους λύειν τῆς τιμωρίας . Τίνος οὖν βούλεσθε μερίδος ; 72 εἶναι ; Καὶ οὐδὲπω τὰ μέλλοντα , ἀλλὰ τέως τὰ ἐνταῦθα εἴρηκαμεν . Τίνος οὖν εἶναι βούλεσθε ; τοῦ συνάγοντος χρυσίον , ἢ τοῦ λύοντος συμφοράς ; τοῦ τοὺς ἀγροὺς ὠνουμένου , ἢ τοῦ λιμένα κατασκευάζοντος ; ἑαυτὴν τῇ τῶν ἀνθρώπων φύσει ; τοῦ τὸ πολὺ περιθεδλημένον χρυσίον , ἢ τοῦ μυρίους εὐφημίᾳ ἐξερανθωμένον ; Οὐχὸ μένἀγγέλοι τινὶ προσέοικεν ἐξ οὐρανοῦ καταβαίνειν πρὸς τὴν τῶν λοιπῶν ἀνθρώπων διόρθωσιν , ὁ δὲ οὐδὲ ἀνθρώπου , ἀλλὰ παιδίῳ τινὶ μάτην καὶ ἄπλους πάντα συνάγοντι ; Εἰ [ 298 ] δὲ τὸ δικαίως χρηματίζειν οὕτω καταγελάσθαι , καὶ ἀνοίας ἐσχάτης · ὅταν μὴδὲ τὸ δικαίως προσῆ , πῶς οὐ πάντων ἀθλιώτερος ὁ τοιοῦτος ; Εἰ γὰρ ὁ γέλως τοσοῦτος , ὅταν καὶ γένηται προσῆ καὶ βασιλείας ἐκπίπτει , πόσων ἂν εἴη ὀργῶν ἄξιος , καὶ ζῶν καὶ τετελευτηκώς ;
Lemmas: οἰκίον οἰκοδομέω ; τίς δέ ἀριστοποιέω αὐτός ἐγώ ὁ τρυφάω ; οὐδείς , πλήν ὅσος μετά κόλασις οὗτος πράσσω . εἰμί δέ οὐδείς συνορμάω ὁ εὐτέλεια ὁ γινωμένος , θαυμαστός οὐδείς · οὗτος γάρ ἀνήρ γίγνομαι · ὅταν δέ γίγνομαι , εἰσοράω ὅτι οὗτος πᾶς 61 παιδικός . ἐπεί καί ἐκεῖνος γινωμένος Ἄνδρος καταγελάω · παῖς δέ εἰμί περισπάω νομίζω εἰμί , καί δοτραχας καί πηλός συνάγω , ὁ ὁ μέγας ἀνίστημι περιδύω οὐ μικρός φρονέω . ἄλλος ὅμως εὐθύς ἀπόλλυμι καί καταπίπτω , καί οὐ ἑαυτοῦ ποῦ 62 χρήσιμος γίγνομαι εἄν ἐγώ , ὥσπερ ὀν οὐδέ αὐτός ὁ λαμπρός οἰκίον . ὁ γάρ ὁ οὐρανός πολίτης οὐ εἄν δύναμαι δέχομαι , οὐδέ εἄν ἀναγκάζω μένω 63 ἐν αὐτός ὁ ὁ ἄνω πατρίς ἔχω · ἀλλά ὥσπερ ἐγώ ὁ πούς οὗτος [ 297 ] καθαίρω , οὗτος χάσκω ὁ φρόνησις καταστρέφω . καί καθάπερ ἐγώ ὁ παῖς ἐπί ὁ κατατροπή κλάω καταγελώ · οὗτος καί οὗτος , οὗτος ἐδυρομένων ἐγώ , οὖον γελάω μόνος , ἀλλά καί καλέω · ἐπεί καί συμπαθής αὐτός ὁ σπλάγχνον , καί πάλιν ἐντισθὲν ὁ θλῖψις . γίγνομαι τοίνυν ἀνήρ . μέχρι γίννος γαμὰλ συρρέω , ἐπί λίθος καί ξύλον · μέγας φρονέω ; μέχρι τίς παίζω ; καί ἀνάκλεις μόνος · παίζω · νυνί δέ καί ὁ ὁ προδίδωμι σωτηρία · καί καθάπερ ὁ παιδίον , ὅταν ὁ ἐν οὗτος σχολή ἄγω 64 ὁ γράμμα ἀμελέω , τίκτω ὑπομένω πληγάς · οὗτος καί ἐγώ ἐν οὗτος ἅπας ὁ σπουδή καθίστημι , καί ὁ πνευματικός απαιτώ μάθημα τότε 65 διά ὁ ἔργον , καί οὐ ἔχω παρέχω , ὁ κτείνω δίδωμι τιμωρία . καί οὐδείς ὁ ἐξαιρέω · 66 κἀν πατήρ εἰμί , κἀν ἀδελφός , κἀν ὁστισοῦν . ἀλλά οὗτος μέν οἴχομαι πᾶς , ὁ δέ ἐκ αὐτός γίγνομαι βάσανος · ἀθάνατος μένω καί διηνεκής · ὅσπερ οὖν καί ἐπί ὁ παῖς γίγνομαι , ὁ μέν παιδικόν αθρυματη ὁ πατήρ διά ὁ βραχυεις αὐτός τελέω ἀφανίζω , αὐτός δέ εἰς ὁ καλέω διηνεκής καθίστημι . καί ἵνα μανθάνω , ὅτι οὗτος τοιούτος εἰμί , ὁ μάλιστα πᾶς εἰμί δοκέω περισπώδαστον , ὁ πλοῦτος εἰς μέσος ἄγω , καί ἀνατίθημι αὐτός Ψυχή ἀρετή ὅς εἄν ἐθέλω , καί τότε αὐτός μάλιστα δεῖ ὁ εὐτέλεια . σάω τοίνυν ἄνθρωπος εἰμί δύο · οὐδέ οὔπω λέγω περί πλεονεξία , ἀλλά περί Δίκαιος πλοῦτος τέως · καί ὁ δύο οὗτος , ὁ μέν συνάγω 67 χρῆμα , καί πλέω ἁλάτταν , καί γεωργέω γῆ , καί πολύς ἕτερος ἐμπορία εὐσκέδους τρόπος · καί ε͂γε οὐ οἶδα εἰμί οὗτος ποιέω δύναμαι δικαίως κερδαίνω · πλήν ἀλλά ἵστημι καί υπόσχομαι Δίκαιος κέρδος καρδαινεος αὐτός , καί ἀγρός ὠνέομαι 68 καί ἀνδράποδον καί ὅσος τοιοῦτος , καί μηδείς πρόσειμι οὗτος · ἀδικία · ὁ δέ ἑτέρως τις 69 τοσοῦτος κτάομαι , πωλέω ἀγρός , πωλέω οἰκίον , καί σκεῦος χρυσός καί ἀργύρεος , καί παρέχω ὁ δήω , ἐπαίρω ὁ πένομαι , θεραπεύω νοσέω , ὁ ἐν ἀνάγκη λύω , ὁ ἀπό δεσμός 70 ἐκθάλλω , ὁ ἐν μέταλλον ἐλευθερόω , ὁ ἀπό βρόχος 71 κατάγω , ὁ αἰχμάλωτος λύω ὁ τιμωρία . τίς οὖν βούλομαι μερίς ; 72 εἰμί ; καί οὐδέπω ὁ μέλλω , ἀλλά τέως ὁ ἐνταῦθα εἴρω . τίς οὖν εἰμί βούλομαι ; ὁ συνάγω χρυσίον , ἢ ὁ λύω συμφορά ; ὁ ὁ ἀγρός ὠνέομαι , ἢ ὁ λιμήν κατασκευάζω ; ἑαυτοῦ ὁ ὁ ἄνθρωπος φύσις ; ὁ ὁ πολύς περιθεδλημένον χρυσίον , ἢ ὁ μυρίος Εὐφημία ἐξερανθωμένον ; Οὐχὸ ἀναγγέλλω τις προσέοικα ἐκ οὐρανός καταβαίνω πρός ὁ ὁ λοιπός ἄνθρωπος διόρθωσις , ὁ δέ οὐδέ ἄνθρωπος , ἀλλά παιδίον τις μάτην καί ἄπλοος πᾶς συνάγω ; εἰμί [ 298 ] δέ ὁ δικαίως χρηματίζω οὗτος καταγελάω , καί ἄνοια ἔσχατος · ὅταν μηδέ ὁ δικαίως πρόσειμι , πῶς οὖον πᾶς ἄθλιος ὁ τοιοῦτος ; εἰμί γάρ ὁ γέλως τοσοῦτος , ὅταν καί γίγνομαι πρόσειμι καί βασίλεια ἐκπίπτω , πόσος εἄν εἰμί ὀργάω ἄξιος , καί ζῶ καί τελευτάω ;