joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0212.4
α´ . Ἐντεῦθεν λοιπὸν εἰς γαστριμαργίαν αὐτοὺς κατωρθᾷ · καὶ τὸ δεῖνόν , ὅτι οὐκ ἀπὸ τῶν πλουτουόντων , ἀλλ’ ἀπὸ τῶν χηρῶν ἐγαστρίζοντο , καὶ τὴν ἐκείνων πενίαν ἐπερίβον , ἣν διορθοῦσθαι ἔδει . Οὐδὲ γὰρ ἀπλῶς ἔθιτον , ἀλλὰ κατήσθιον . Εἶτα καὶ ὁ τρόπος τῆς καπηλείας χαλεπώτερος · Προσάδει μακρὰ προσευχόμενοι . Πᾶς μὲν γὰρ δέος τιμωρίας ὁ κακὸν τι ποιῶν · ὁ δὲ καὶ τὴν αἰτίαν ἀπὸ εὐλαβείας λαμβάνων , καὶ προσχήματι τούτῳ χρώμενος τῆς πονηρίας , πολλῷ χαλεπωτέρας ὑπεύθυνος κολάσεως . Καὶ τίνος ἕνεκεν οὐκ ἀπεχειροτόνησεν αὐτούς ; Ὅτι ὁ καιρὸς οὐκ ἐπέτρεπεν οὐδέπω . Διὰ δὴ τοῦτο ἀφήσει μὲν αὐτοὺς τῶς · διὰ δὲ ὧν λέγει , κατασκευάζει τὴν ἀνεξάπακτον τοῦ δήμου , ἵνα μὴ διὰ τὴν ἄβαν αὐτῶν εἰς τὴν αὐτὴν 41 ἑλκῶνται ζῆλον . Ἐπειδὴ γὰρ εἶπεν , Ὅσα ἂν λέγωσιν ὑμῖν ποιεῖν , ποιεῖτε · δείκνυσιν ὅσα παραποιούσιν 42 , ἵνα μὴ ἐξ ἐκείνου νομιζθῇ παρὰ τοῖς ἀνόητοις πάντα ἐπιτρέπεν αὐτοῖς . Οὐαὶ ὑμῖν 43 , ὅτι κλείετε τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν · ἡμεῖς γὰρ οὐκ εἰσέρχομε , οὐδὲ τοὺς εἰσερχομένους ἀφίετε εἰσελθεῖν . Εἰ δὲ τὸ μηδὲν ὠφελεῖν κατηγορία , τὸ καὶ βλάπτειν καὶ κωλύειν ποῖαν ἔχει 44 συγγνώμην ; Τί δέ ἐστι , Τοὺς εἰσερχομένους ; Σοὺς ἐπιγνῶσιν . Ὅτε μὲν γὰρ ἐπιτάζει ἕτερός ἑ ἑδεῖ , ἀφόρητα ἐποίουν τὰ φορτία · ὅτε δὲ αὐτοὶς 45 ποίησαι τι τῶν δεόντων , τὸ 46 ἐναντίον , οὐ μόνον οὐδὲν ἐποίουν αὐτοῖ , ἀλλ’ ὁ πολλῷ πλέον ἐστὶν εἰς κακίαν , [ 708 ] καὶ ἕτερούς διεφθείρουν . Οὕτω εἰσὶν οἱ λεγόμενοι λωμοί , οἱ ἔργον τιθέμενοι τὴν ἑτέρων ἀπόλειαν , ἐκ διαμέτρου πρὸς τοὺς διδασκάλους ἐστίωτες . Εἰ γὰρ διδασκάλου τὸ σῴζειν τὸν ἀπολλύμενον , τὸ ἀπολλύναι τὸν σῴζεσθαι μελῶν , λυμηθῶν . Εἶτα πάλιν ἕτερον ἐγκαλεῖ · Ὅτι περιάγετε τὴν ὁλίκουσαν καὶ τὴν ἑπράν , ποιεῖν ἕνα προσήλυτον · καὶ ὅταν γένηται 47 , ποιεῖτε αὐτὸν υἱὸν γέεννης διπλοτέρου ὑμῶν · τοὔστιν , οὐδὲ τὸ 48 μόλις αὐτὸν σαγηνεύσαι , καὶ μετὰ μυρίων πόνων , φειδοῦσθαι αὐτοῦ παρασκευάζει ὑμᾶς · καίτοιγε τῶν μόλις κτηθέντων φειδόμεθα μειζόνως · ὑμᾶς δὲ οὐδὲ τοῦτο ἐπείχεσθέρους ἐργάζεται . Ἐνταῦθα δὴ αὐτοὺς 49 ἐγκαλεῖ · Ἐν μὲν , ὅτι ἀχρηστοὶ πρὸς σωτηρίαν τῶν πολλῶν , καὶ πολλοῦ δόνται τοῦ ἰδρύου , ὥστε κἂν ἕνα ἐφελκύσαθαι · ἕτερον δὲ , ὅτι ῥάθυμοι πρὸς τὴν φυλακὴν τοῦ κτηθέντος · μᾶλλον δὲ οὐ ῥάθυμοι μόνον , ἀλλὰ καὶ προδῖται διὰ τὴς κατὰ τὸν βίον πονηρίας διαφθείροντες αὐτὸν καὶ χείρω ποιούντες . Ὅταν γὰρ τοὺς διδασκάλους ἰδῇ τοιούτους ὁ μαθητής , χειρῶν γίνεται . Οὐ γὰρ ἰσταται μέχρι τῆς τοῦ διδασκάλου κακίας · ἀλλ’ ὅταν μὲν ἐνάρητος ἦ , μιμεῖται · ὅταν δὲ φαῦλος , καὶ ὑπερβαίνει διὰ τὴν εὐκολίαν τὴν ἐπὶ τοῦ χειρῶν . Γνὼν δὲ γεγέννη φησιν , τοὔστιν , αὐτογέννησαν . Εἶπε δὲ , Διπλοτέρου γένους . Ἴνα καὶ ἐκείνους φοβήση , καὶ τοὺτῶν καθάψεται μειζόνως , ὅτι διδῶσιναι πονηρίας εἰσὶ Καὶ οὐ τοῦτο μόνον , ἀλλ’ ὅτι καὶ πλείονα τοῖς μαθηταῖς ἐντιθέναι σπουδάζουσι τὴν κακίαν , ἐπιρρίβοντες αὐτοῖς ἐπὶ πολλῷ μειζόνα φαιλότητα ἣς ἔχουσιν · ὅπερ μάλιστα ψυχῆς διεφθαρμένης ἐστίν . Εἴτα καὶ εἰς ἀνοιαν αὐτοὺς σκοπτεῖ , ὅτι τῶν μειζόνων ἐντολῶν ἐκλέυσιν καταφρονεῖν . Καὶ μὴν τοῦναντίον ἐμπροσθεν ἔλεγεν , ὅτι δεσμευμένου ἑνὸς βαρέα καὶ δυσδιώτακτα . Ἄλλα καὶ ταῦτα ἐποίουν πάλιν , καὶ πάντα ἐπράττον εἰς τὴν τῶν ὑπὸ χεῖρα διαφθορὰν , ἐν τοῖς μικροῖς ζητοῦντες τὴν ἀπόρειαν , καὶ τῶν μεγάλων καταφρονούντες . Ἀποδεκατοῦτε γὰρ , φησίν , τὸ ἤδύοσμον καὶ τὸ ἀνθρον , καὶ ἀφήκατε τὰ βαρύτερα 10 τοῦ νόμου , τὴν κρίσιν καὶ τὴν ἔλεον καὶ τὴν πίστιν . Ταῦτα ἔδει ποιῆσαι , καὶ ἐκεῖνα μὴ ἀφέναι . Ἐνταῦθα μὲν οὖν εἰκῶς φησίν 11 , ἕνθα δεκάτη ἐστὶ καὶ ἐλεημοσύνη · τὶ γὰρ βλάπτει τὸ ἐλεημοσύνην διδόναι ; Ἄλλ’ οὐχ ὡς νόμον προτινῶν · οὐδὲ γὰρ αὐτὸς οὕτως φησίν . Διὰ δὴ τοῦτο ἐνταῦθα μὲν λέγει · Ταῦτα ἔδει ποιῆσαι 12 · ἕνθα δὲ περὶ καθαρισμῶν καὶ ἀκαθαρσίαν διαλέγεται , οὐχὶ τοῦτο προσετίθη , ἀλλὰ διαίρει , καὶ δείκνυσιν ἐξ ἀνάγκης τὴν ἕνδον καθαρότητα καὶ τὴν ἑξωθεν ἐπομένην · τοῦναντίον δὲ οὐχί . Ὅπου μὲν γὰρ φιλανθρωπίας λόγος ἦν , ἀδιαφόρως 13 αὐτὸ παρατρέχει , διὰ τε τοῦτο αὐτό , καὶ ἐπειδὴ οὐδὲν καιρὸς ἦν διαρρήδην καὶ σαφῶς τὰ νομιζὰ ἀνελεῖν · ἕνθα δὲ παρατρέχει , [ 709 ] σωματικῶν καθαρισμῶν , σαφέστερον ἀνατρέπει . Διὰ δὴ τοῦτο ἐπὶ μὲν τῆς ἐλεημοσύνης φησίν · Ταῦτα δὲ ἔδει ποιῆσαι , καὶ ἐκεῖνα μὴ ἀφέναι · ἐπὶ δὲ τῶν καθαρισμῶν οὐχ οὕτως · Ἄλλα τί ; Καθαρίσετε , φησίν , τὸ ἕξω τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος · ἔσωθεν δὲ γέμει ἀρπαγῆς καὶ ἀδικίας 14 . Καθαρίσω τὸ 15 ἔντερος τοῦ ποτηρίου , ἵνα γένηται καὶ τὸ ἔκτερος καθαρόν . Καὶ ἕλαβεν αὐτὸ ἀπὸ πράγματος · ὡμολογημένον γὰρ ἦν , ἀπὸ ποτηρίου καὶ παροψίδος .
Lemmas: αʹ . ἐντεῦθεν λοιπός εἰς γαστριμαργία αὐτός κατορθόω · καί ὁ δεῖνος , ὅτι οὐ ἀπό ὁ πλουτέω , ἀλλά ἀπό ὁ χήρα γαστρίζω , καί ὁ ἐκεῖνος πενία ἐπερίβον , ὅς διορθόω ἐσθίω . οὐδέ γάρ ἀπλόος ἐθίζω , ἀλλά κατεσθίω . εἶτα καί ὁ τρόπος ὁ καπηλεία χαλεπός · προσᾴδω μακρός προσεύχομαι . Πᾶς μέν γάρ δέος τιμωρία ὁ κακός τίς ποιέω · ὁ δέ καί ὁ αἴτιος ἀπό εὐλάβεια λαμβάνω , καί πρόσχημα οὗτος χράω ὁ πονηρία , πολύς χαλεπός ὑπεύθυνος κόλασις . καί τίς ἕνεκα οὐ ἀποχειροτονέω αὐτός ; ὅτι2 ὁ καιρός οὐ ἐπιτρέπω οὐδέπω . Ζεύς δή οὗτος ἀφίημι μέν αὐτός Τῶς · διά δέ ὅς λέγω , κατασκευάζω ὁ ἀνεξάπακτον ὁ δῆμος , ἵνα μή διά ὁ ἄβας αὐτός εἰς ὁ αὐτός 41 ἕλκω ζῆλος . ἐπεί γάρ εἶπον , ὅσα εἄν λέγω σύ ποιέω , ποιέω · δείκνυμι ὅσος παραποιέω 42 , ἵνα μή ἐκ ἐκεῖνος νομίζω παρά ὁ ἀνόητος πᾶς ἐπιτρέπω αὐτός . οὐαί σύ 43 , ὅτι καλέω ὁ βασίλειος ὁ οὐρανός · ἐγώ γάρ οὐ εἰσέρχομαι , οὐδέ ὁ εἰσέρχομαι ἀφίημι εἰσέρχομαι . εἰμί δέ ὁ μηδείς ὠφελέω κατηγορία , ὁ καί βλάπτω καί κωλύω Ποίας ἔχω 44 συγγνώμη ; τις δέ εἰμί , ὁ εἰσέρχομαι ; σός ἐπιγιγνώσκω . ὅτε μέν γάρ ἐπιτάσσω ἕτερος ὅς ἐσθίω , ἀφόρητος ποιέω ὁ φορτίον · ὅτε δέ αὐτός 45 ποιέω τίς ὁ δήω , ὁ 46 ἐναντίος , οὖον μόνος οὐδείς ποιέω αὐτός , ἀλλά ὁ πολύς πλέω εἰμί εἰς κακία , [ 708 ] καί ἕτερος διαφθείρω . οὕτως εἰμί ὁ λέγω λωμοί , ὁ ἔργον τίθημι ὁ ἕτερος ἀπόλλυμι , ἐκ διάμετρος πρός ὁ διδάσκαλος εστια-βρως . εἰμί γάρ διδάσκαλος ὁ σῴζω ὁ ἀπόλλυμι , ὁ ἀπόλλυμι ὁ σῴζω μέλος , λυμηθω . εἶτα πάλιν ἕτερος ἐγκαλέω · ὅτι2 περιάγω ὁ ὁλίζω καί ὁ Πρᾶς , ποιέω εἷς προσήλυτος · καί ὅταν γίγνομαι 47 , ποιέω αὐτός υἱός γέεννα διπλός σύ · ἔτος , οὐδέ ὁ 48 μόλις αὐτός σαγηνεύω , καί μετά μυρίος πόνος , φείδομαι αὐτός παρασκευάζω σύ · καίτοι ὁ μόλις κτάομαι φείδομαι μέγας · σύ δέ οὐδέ οὗτος ἐπιχέω ἐργάζομαι . ἐνταῦθα δή αὐτός 49 ἐγκαλέω · ἐν μέν , ὅτι ἄχρηστος πρός σωτηρία ὁ πολύς , καί πολύς δίδωμι ὁ ἱδρύω , ὥστε κἀν εἷς ἐφέλκω · ἕτερος δέ , ὅτι ῥάθυμος πρός ὁ φυλακή ὁ κτάομαι · μᾶλλον δέ οὖον ῥάθυμος μόνος , ἀλλά καί προδίδωμι διά σής κατά ὁ βίος πονηρία διαφθείρω αὐτός καί χείρων ποιέω . ὅταν γάρ ὁ διδάσκαλος οἶδα τοιοῦτος ὁ μαθητής , χείρ γίγνομαι . οὖον γάρ ἵστημι μέχρι ὁ ὁ διδάσκαλος κακία · ἀλλά ὅταν μέν ἐναίρω εἰμί , μιμέομαι · ὅταν δέ φαῦλος , καί ὑπερβαίνω διά ὁ εὐκολία ὁ ἐπί ὁ χείρ . γιγνώσκω δέ γέννα φημί , ἔτος , αυτογενναω . εἶπον δέ , Διπλός γένος . ἵνα καί ἐκεῖνος φοβέω , καί τούτός καθάπτω μέγας , ὅτι διδῶσιναι πονηρία εἰμί καί οὖον οὗτος μόνος , ἀλλά ὅτι καί πλείων ὁ μαθητής ἐντίθημι σπουδάζω ὁ κακία , ἐπιρρίπτω αὐτός ἐπί πολύς μείζων φαιλοτηταω ἥς ἔχω · ὅσπερ μάλιστα Ψυχή διαφθείρω εἰμί . εἴτα̅ καί εἰς ἄνοια αὐτός σκοπέω , ὅτι ὁ μείζων ἐντολή ἐκλύω καταφρονέω . καί μήv τουναντίον ἔμπροσθεν λέγω , ὅτι δεσμευμένος εἷς βαρύς καί δυσδιώτακτα . ἄλλος καί οὗτος ποιέω πάλιν , καί πᾶς πράσσω εἰς ὁ ὁ ὑπό χείρ διαφθορά , ἐν ὁ μικρός ζητέω ὁ ἀπορέω , καί ὁ μέγας καταφρονέω . ἀποδεκατόω γάρ , φημί , ὁ ἡδύοσμον καί ὁ ἀνθρον , καί ἀφίημι ὁ βαρύς 10 ὁ νόμος , ὁ κρίσις καί ὁ ἔλεος καί ὁ πίστις . οὗτος ἐσθίω ποιέω , καί ἐκεῖνος μή ἀφίημι . ἐνταῦθα μέν οὖν ἵημι φημί 11 , ἔνθα δέκατος εἰμί καί ἐλεημοσύνη · τίς γάρ βλάπτω ὁ ἐλεημοσύνη δίδωμι ; ἄλλος οὐ ὡς νόμος προτίνω · οὐδέ γάρ αὐτός οὕτως φημί . Ζεύς δή οὗτος ἐνταῦθα μέν λέγω · οὗτος ἐσθίω ποιέω 12 · ἔνθα δέ περί καθαρισμός καί ἀκαθαρσία διαλέγω , οὐ οὗτος προστίθημι , ἀλλά διαίρω , καί δείκνυμι ἐκ ἀνάγκη ὁ ἔνδον καθαρότης καί ὁ ἔξωθεν πίνω · τουναντίον δέ οὐ . ὅπου μέν γάρ φιλανθρωπία λόγος εἰμί , ἀδιάφορος 13 αὐτός παρατρέχω , διά τε οὗτος αὐτός , καί ἐπεί οὐδείς καιρός εἰμί διαρρήδην καί σαφῶς ὁ νομίζω ἀναιρέω · ἔνθα δέ παρατρέχω , [ 709 ] σωματικός καθαρισμός , σαφής ἀνατρέπω . Ζεύς δή οὗτος ἐπί μέν ὁ ἐλεημοσύνη φημί · οὗτος δέ ἐσθίω ποιέω , καί ἐκεῖνος μή ἀφίημι · ἐπί δέ ὁ καθαρισμός οὐ οὕτως · ἄλλος τίς ; καθαρίζω , φημί , ὁ ἔχω ὁ ποτήριον καί ὁ παροψίς · ἔσωθεν δέ γέμω ἁρπάζω καί ἀδικία 14 . καθαρίζω ὁ 15 ἔντερον ὁ ποτήριον , ἵνα γίγνομαι καί ὁ ἔκτερος καθαρός . καί λαμβάνω αὐτός ἀπό πρᾶγμα · ὁμολογέω γάρ εἰμί , ἀπό ποτήριον καί παροψίς .