joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0115.1
πρoλέγει τὸ μέλλον ἐξατεῖν . Καὶ εἰ διωρθώθησαν ἐκεῖνοι , φησί , καὶ μηδεὶς ἦν ὃ τὰ σκάνδαλα κομίξει , οὐκ ἔμελλεν ὁ λόγος οὕτως ψεύδους ¹⁸ ἀλαλαχθαι ; Οὐδαμῶς · οὐδὲ γὰρ ἂν ἐλέγχθη . Εἰ γὰρ ἔμελλον διορθωθῆσαι πάντες , οὐκ ἂν εἴπεν , ὅτι Ἄναγκη ἐλθεῖν ¹⁹ ἐπειδὴ προῆδει διωρθωτους ἁμαρτωλούς · οἷοδεν , διὰ τοῦτο εἴπεν , ὅτι πάντες ἥψουν . Καὶ τίνος ἕνεκεν αὐτοῦ ; ²⁰ οὐκ ἀνέλιπε , φησί . Τίνος γὰρ ἕνεκεν ἀναπεισθήναι ἔδει ; διὰ τοὺς βλαπτομένους ; Ἀλλ' οὐχ ἄνεστιν οὐ βλαπτόμενον ἀπολύναται , ἀλλ' ἐκ τῆς ἑαυτῶν ῥυθμίας . Καὶ δηλοῦντι οὐ λυρεται , οὐ μόνον οὐδὲν ἀδικουμένου ἐντεῦθεν , ἀλλὰ καὶ τὰ μέγιστα κερδαίνοντες · οἷος ἦν ὁ Ἰωδ , οἷος ὁ Ἰωσῆρ , οἷοι πάντες οἱ δίκαιοι καὶ οἱ ἀπόστολοι ²⁰ . Εἰ δὲ ἀπώλυνται πολλοί , παρὰ τὸν ἑαυτῶν ὕπνον . Εἰ δὲ μὴ οὕτως εἶχεν , ἀλλὰ παρὰ τὰ σκάνδαλα ἡ ἀπώλεια , πάντας ἀπολέσθαι ἔδει . Εἰ δὲ εἰσὶν οἱ διαφεύγοντες , ὁ μὴ διαφεύγων ἑαυτῷ λογίζεταιτω . [ 505 ] Τὰ γὰρ σκάνδαλα , ὅπερ ἔφην , καὶ διεγείρει , καὶ ἐξευτέρους ποιεῖ , καὶ ἀκονῶ , οὐ ²¹ μόνον οὐ φυλαττομένων , ἀλλὰ καὶ τὸν περιπεσόντα ταχέως ἀναστάντα · ἀσφαλέστερον γὰρ αὐτὸν ἐργάζεται , καὶ δυσάλωτον μᾶλλον ποιεῖ . Ἄρατε ἂν νικήσωμεν , ὁ μικρὸν ἐντεῦθεν καρποῦμεθα κέρδος , τὸ διηνεκῶς ἐγρηγορῆναι . Εἰ γὰρ ²² πολεμίων δυνταν καὶ τοσούτων πειρασμῶν ἐπικειμένων καθεδόμενοι , τίνες ἂν εἴημεν ἐν ἀδείᾳ ζῶντες ; Καὶ εἰ βούλει , τὸν πρῶτον ἄνθρωπον σκέψαι . Εἰ γὰρ ὅλιγον χρόνον , τάχα δὲ οὐδὲ ἡμέραν ὅλην ἐν τῇ παραδείσῳ ζῆσας , καὶ τρυφῆς ἀπολαισας , εἰς τοσούτον ἤλασε κακίας , ὡς καὶ Ἰουδαῖαν φαντασθῆναι , καὶ τὴν ἀπατεῶνα εὐεργετὴν νομίζειν , καὶ μὴς μὴ καταφθεῖν ἐντολῆς · εἰ καὶ τὸν ἐφεξῆς βίον ἀταλαιπώρον ²³ ἔζη , εἰ οὐκ ἂν εἰργάσατο ; β' . Ἀλλ' ὅταν ταῦτα ἐπιμάνῃ , πάλιν ἕτερα ἀντιλέγοντιν , ἐρωτῶντες · Καὶ διὰ τί αὐτὸν τοιούτου ἐποίησεν ὁ Θεός ; Οὐχὶ ὁ Θεὸς τοιούτου αὐτὸν ἐποίησεν ; Ἄπαγε · ἐπεὶ οὐδ' ἂν ἐκάλειν . Εἰ γὰρ ἡμεῖς , ἐν οἷς ἂν ὦμεν αἴτιοι , οὐκ ἐγκαλοῦμεν τοῖς οἰκέταις , πολλῷ μᾶλλον ὁ τῶν ὅλων Θεός . Ἀλλὰ πῶθεν τοῦτο ²⁴ ἐγένετο ; φησί . Παρ' ἑαυτοῦ καὶ τῆς ἑαυτοῦ ²⁵ ῥυθμίας . Τί ἐστι , παρ' ἑαυτοῦ ; Ἐρώτησον σεαυτόν . Εἰ γὰρ μὴ ²⁶ παρ' ἑαυτοῦ εἰσι κακοὶ οἱ κακοί , μὴ καλῆς τὸν οἰκέτην , μηδὲ ἐπιτίμα τῇ γυναικὶ ἐν οἷς ἂν ἀμαρτάνῃ , μηδὲ τοὺς τὴν υἱόν , μηδὲ ἐγκάλε τῷ φίλῳ , μηδὲ μίσει τὸν ἐπιπράζοντά σε ἐγδρόν ²⁷ · πάντες γὰρ οὕτω ἐλεύθεροι , οὐ κολάζεσθαι ἄξιοι , εἰ μὴ ὁκθοὺν πλημμελοῦσιν . Ἀλλ' οὐ δύναμαι φιλοσοφεῖν , φησί . Καίτοιγε ὅταν συνίδης οὐκ ἐκεῖνον τὴν αἰτίαν οὔσαν , ἀλλ' ἀνάγκην ἑτέρας , δύνασαι φιλοσοφεῖν . Ὅταν γοῦν ὑπὸ νόσου κατεχόμενος οἰκέτης μὴ ποιήτῃ τὰ ἐπιταχθέντα , οὐ μόνον οὐχ ἐγχαλεῖς , ἀλλὰ καὶ συγγνώσκεις . Οὕτω σύ μάρτυς , ὅτι τὸ μὲν αὐτοῦ , τὸ δὲ οὐκ αὐτοῦ . Ἄρατε χάνταυθα , εἰ ἴδεις ὅτι παρὰ τὸ γενέσθαι τοιούτος πονηρὸς ἦν , οὐ μόνον οὐχ ἂν ἐνεκάλεσας , ἀλλὰ καὶ συγγνώμην ἔδωκας ἂν . Οὐ γὰρ δῆλον διὰ μὴν τὸν νόσον συγγνώσκεις , ὅτι Θεοῦ δὲ δημιουργίας οὐκ ἐν συνήμην , εἴγε τοιούτος ἐξ ἀρχῆς γέγονε . Καὶ ἐτέρωθεν διὰ τοὺς τοιούτους ἐπιστομίσαι ρέδων · πολλὴ γὰρ τῆς ἀληθείας ἡ περιουσία . Διὰ τί γὰρ μεθόδοτε ἐνεκάλεσας οἰκέτη , ὅτι οὐκ ἔστι καλὸς τὴν ὄψιν ²⁸ , ὅτι οὐκ ἔστιν εὐμήκης τὸ σῶμα , ὅτι οὐκ ἔστι ψεύδους ] Sic M . cum Edd . ἀπὸ ψεύδους L . caeteri cum Flor . ψευδῆ . ¹⁹ αὐτοῦ ] Sic Fl . αὐτός : G . ²⁰ καὶ οἱ ἀπόστολοι om . G . cum Interp . et delevit Sav . ²¹ οὐ ] καὶ οὐ L . ἀναστάτην ] ἀναστά Edd . Vid . adnot . ²² γάρ ] δὲ L . γὰρ καὶ Fl . ²³ ἀταλαιπώρον om . G . Fl . ²⁴ τοῦτο ] Sic Ge . τοιούτος H . L . ²⁵ αὐτοῦ G . K . L . ²⁶ μὴ ] ²⁷ ἐν ἀμαρτάνῃ ] ἀμαρτάντῃ G . H . K . M . ²⁸ ἐγδρόν om . L . Deinde et pateres G . K . M . et p . p . πλημμελησωσιν G . M . ²⁹ τῇ ὄψει G . K . M . ³⁰ τῶν ] τὰ M . Post πτηνός haec habet L . Ὅτι τῆς προαιρέσεως ταῦτα οὐκ ὄντα τῶν τῆς φύσεως τ . τ . ε . neque aliter editid Mor . ³¹ μὴ om . L . M . ³² ἐστι om . M . ³³ ἦν om . G . L . ³⁴ κακῇ ] καὶ κακᾷ L . ἐν ] Sic H . Ge . ἕνα G . M . ὁμοίως L . ὁμοίως : K . ³⁵ καὶ om . M . παθησίτητοι K . ἀσθητικοί G . p . p . φιλονεκτῆς ] G . M . ³⁶ ἕνα ] aid . μὴ G . H . ³⁷ αὐτῇ ] αὐτὴ L . αὐτὴ Reg . 694 . ³⁸ αὐτοῦ ] aid . Mot ἀγέννητα simpliciter in ubique M . ³⁹ τῆν om . L . τοσαύτην δύναμιν τ . χ . ἔχοντος G . H . ⁴⁰ Sic Ge . ἀνακρήσεις H L . ⁴¹ καὶ om . G . ⁴² κακόν ] aid . τοῦτο G . H . p . p . ἀγέννητον αὐτὸ φ . L . ⁴³ εἰ om . G . H . M . ἄν ] ἄν G . H K . ⁴⁴ μου ] ἐμοῦ L . ⁴⁵ ἔροιο ] ἡρώστησας G . H . M . ἐρωτήσας : K .
Lemmas: πρoλέγει ὁ μέλλω ἐξᾴττω . καί εἰμί διορθόω ἐκεῖνος , φημί , καί μηδείς εἰμί ὅς ὁ σκάνδαλον κομίζω , οὐ μέλλω ὁ λόγος οὕτως ψεῦδος ¹⁸ ἀλαλαχθαι ; οὐδαμός · οὐδέ γάρ εἄν ἐλέγχω . εἰμί γάρ μέλλω διορθόω πᾶς , οὐ εἄν εἶπον , ὅτι Ἀνάγκη ἔρχομαι ¹⁹ ἐπεί πρόοιδα διωρθωτους ἁμαρτωλός · οἶδα , διά οὗτος εἶπον , ὅτι πᾶς ἕψω . καί τίς ἕνεκα αὐτός ; ²⁰ οὐ ἀναλείφω , φημί . τίς γάρ ἕνεκα ἀναπείθω ἐσθίω ; διά ὁ βλάπτω ; ἀλλά οὐ ἄνειμι οὖον βλάπτω ἀπολύω , ἀλλά ἐκ ὁ ἑαυτοῦ ῥύθμιος . καί δηλόω οὖον λυρεται , οὖον μόνος οὐδείς ἀδικέω ἐντεῦθεν , ἀλλά καί ὁ μέγας κερδαίνω · οἷος εἰμί ὁ Ἰώδης , οἷος ὁ Ἰωσῆρ , οἷος πᾶς ὁ Δίκαιος καί ὁ ἀπόστολος ²⁰ . εἰμί δέ ἀπόλλυμι πολύς , παρά ὁ ἑαυτοῦ ὕπνος . εἰμί δέ μή οὕτως ἔχω , ἀλλά παρά ὁ σκάνδαλον ὁ ἀπώλεια , πᾶς ἀπόλλυμι ἐσθίω . εἰμί δέ εἰμί ὁ διαφεύγω , ὁ μή διαφεύγω ἑαυτοῦ λογίζομαι . [ 505 ] ὁ γάρ σκάνδαλον , ὅσπερ φημί , καί διά-ἐγείρω , καί ἐξευτέρους ποιέω , καί ἀκονάω , οὖον ²¹ μόνος οὖον φυλάσσω , ἀλλά καί ὁ περιπίπτω ταχέως ἀνίστημι · ἀσφαλής γάρ αὐτός ἐργάζομαι , καί δυσάλωτος μᾶλλον ποιέω . Ἄρατος εἄν νικάω , ὁ μικρός ἐντεῦθεν καρπόω κέρδος , ὁ διηνεκής ἐγρηγορέω . εἰμί γάρ ²² πολέμιος δυνταν καί τοσοῦτος πειρασμός ἐπίκειμαι καθέζομαι , τίς εἄν εἰμί ἐν ἄδεια ζῶ ; καί εἰμί βούλομαι , ὁ πρῶτος ἄνθρωπος σκέπτομαι . εἰμί γάρ ὀλίγος χρόνος , τάχα δέ οὐδέ ἡμέρα ὅλος ἐν ὁ παράδεισος ζῶ , καί τρυφή απολαισος , εἰς τοσοῦτος ἐλαύνω κακία , ὡς καί Ἰουδαῖος φαντάζω , καί ὁ ἀπατεών εὐεργέτης νομίζω , καί μείς μή καταφθάνω ἐντολή · εἰμί καί ὁ ἐφεξῆς βίος ἀταλαίπωρος ²³ ζῶ , εἰμί οὐ εἄν ἐργάζομαι ; βε . ἀλλά ὅταν οὗτος ἐπιμαίνω , πάλιν ἕτερος ἀντιλέγω , ἐρωτάω · καί διά τίς αὐτός τοιοῦτος ποιέω ὁ Θεός ; οὐ ὁ θεός τοιοῦτος αὐτός ποιέω ; ἄπαγε · ἐπεί οὐδέ εἄν καλέω . εἰμί γάρ ἐγώ , ἐν ὅς εἄν εἰμί αἴτιος , οὐ ἐγκαλέω ὁ οἰκέτης , πολύς μᾶλλον ὁ ὁ ὅλος Θεός . ἀλλά πίνω οὗτος ²⁴ γίγνομαι ; φημί . Παρά ἑαυτοῦ καί ὁ ἑαυτοῦ ²⁵ ῥύθμιος . τις εἰμί , παρά ἑαυτοῦ ; ἐρωτάω σεαυτοῦ . εἰμί γάρ μή ²⁶ παρά ἑαυτοῦ εἰμί κακός ὁ κακός , μή καλός ὁ οἰκέτης , μηδέ ἐπιτιμάω ὁ γυνή ἐν ὅς εἄν ἁμαρτάνω , μηδέ ὁ ὁ υἱός , μηδέ ἐγκαλέω ὁ φίλος , μηδέ μισέω ὁ επιπραζοειντα σύ ἐγδρόν ²⁷ · πᾶς γάρ οὗτος ἐλεύθερος , οὖον κολάζω ἄξιος , εἰμί μή ὀχθέω πλημμελέω . ἀλλά οὖον δύναμαι φιλοσοφέω , φημί . καίτοι ὅταν συνοράω οὐ ἐκεῖνος ὁ αἴτιος εἰμί , ἀλλά ἀνάγκη ἕτερος , δύναμαι φιλοσοφέω . ὅταν γοῦν ὑπό νόσος κατέχω οἰκέτης μή ποιητής ὁ ἐπιτάσσω , οὖον μόνος οὐ ἐγχαλάω , ἀλλά καί συγγιγνώσκω . οὕτως σῦς μάρτυς , ὅτι ὁ μέν αὐτός , ὁ δέ οὐ αὐτός . Ἄρατος χάνταυθα , εἰμί ἰδέω ὅτι παρά ὁ γίγνομαι τοιούτος πονηρός εἰμί , οὖον μόνος οὐ εἄν ἐγκαλέω , ἀλλά καί συγγνώμη δίδωμι εἄν . οὖον γάρ δῆλος διά μήv ὁ νόσος συγγιγνώσκω , ὅτι Θεός δέ δημιουργία οὐ ἐν σύνειμι , εἰ τοιούτος ἐκ ἀρχή γίγνομαι . καί ἑτέρωθεν διά ὁ τοιοῦτος ἐπιστομίζω ῥέδα · πολύς γάρ ὁ ἀλήθεια ὁ περιουσία . Ζεύς τίς γάρ μεθοδιδωμι ἐγκαλέω οἰκέτης , ὅτι οὐ εἰμί καλός ὁ ὄψις ²⁸ , ὅτι οὐ εἰμί εὐμήκης ὁ σῶμα , ὅτι οὐ εἰμί ψεῦδος ] Sic M . cum Edd . ἀπό ψεῦδος L . caeteri cum Flor . ψευδής . ¹⁹ αὐτός ] Sic Fl . αὐτός : G . ²⁰ καί ὁ ἀπόστολος om . G . cum Interp . et delevit Sav . ²¹ οὖον ] καί οὖον L . ἀναστάτης ] Ἀναστᾶ Edd . Vid . adnot . ²² γάρ ] δέ L . γάρ καί Fl . ²³ ἀταλαίπωρος om . G . Fl . ²⁴ οὗτος ] Sic Ge . τοιούτος H . L . ²⁵ αὐτός G . K . L . ²⁶ μή ] ²⁷ ἐν ἁμαρτάνω ] ἀμαρτάντῃ G . H . K . M . ²⁸ ἐγδρόν om . L . Deinde et pateres G . K . M . et p . p . πλημμελέω G . M . ²⁹ ὁ ὁράω G . K . M . ³⁰ ὁ ] ὁ M . Post πτηνός haec habet L . ὅτι2 ὁ προαίρεσις οὗτος οὐ εἰμί ὁ ὁ φύσις τ . τ . ε . neque aliter editid Mor . ³¹ μή om . L . M . ³² εἰμί om . M . ³³ εἰμί om . G . L . ³⁴ κακός ] καί κακός L . ἐν ] Sic H . Ge . εἷς G . M . ὁμοίως L . ὁμοίως : K . ³⁵ καί om . M . παθησίτητοι K . ασθητικεω G . p . p . φιλονεκτῆς ] G . M . ³⁶ εἷς ] aid . μή G . H . ³⁷ αὐτός ] αὐτός L . αὐτός Reg . 694 . ³⁸ αὐτός ] aid . Mot ἀγέννητος simpliciter in ubique M . ³⁹ ὁ om . L . τοσοῦτος δύναμις τ . χ . ἔχω G . H . ⁴⁰ Sic Ge . ἀνακρήσεις H L . ⁴¹ καί om . G . ⁴² κακός ] aid . οὗτος G . H . p . p . ἀγέννητος αὐτός φ . L . ⁴³ εἰμί om . G . H . M . ἄν ] ἄν G . H K . ⁴⁴ ἐγώ ] ἐγώ L . ⁴⁵ ἔρομαι ] ἁρόω G . H . M . ἐρωτάω : K .