joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0379.65
δντες πονηρά , οὐ δύναται φέρειν καρπὸν ἀγαθόν . Οὐ τοίνυν θαυμάζω , ὅτι ταῦτα ψεύγεσθαι · καὶ γὰρ ἐπράγητε κακῶς , προγόνων δντες πονηρῶν , καὶ διανόαν κιχήσθε πονηρὰν . Καὶ ὅρα πῶς ἀκριβῶς καὶ χωρὶς λαβῆς ἀπάσης τέθεικε τὰ ἐγχλήματα . Οὐ γὰρ εἶπε Πῶς δύνασε ἀγαθὰ λαλεῖν , γεννήματα δντες ἐχιδνῶν ; οὐδὲν γὰρ τοῦτο πρὸς ἐκεῖνο · ἀλλὰ , Πῶς δύνασθε ἀγαθὰ λαλεῖν , πονηροὶ ὄντες ; Γεννήματα δὲ ⁸³ ἐχιδνῶν αὐτοὺς εἴρηκεν , ἐπειδὴ ἐπὶ τοῖς προγόνοις τῆσδε ⁸⁴ . Δεῖκνυσι τοίνυν , ὅτι οὐδὲν αὐτοῖς ἐντεῦθεν τὸ χέρος , τῆς μὲν πρὸς τὸν Ἀβραὰμ ἐξέβαλεν αὐτοὺς συγγενείας · δίδουσι δὲ αὐτοῖς προγόνους ὁμοτρόπους , τῆς ἐκείνων περιφρονείας γυμνοῦσας αὐτούς . Ἐκ γὰρ τοῦ περισσεύματος τῆς καρδίας τὸ στόμα λαλεῖ . Ἐνταῦθα πάλιν τὴν διότητα αὐτοῦ δείκνυσιν · σίδουν τὰ ἀπόρρητα · καὶ οὐχὶ ἠρματῶν μόνον , ἀλλὰ καὶ πονηρῶν ἐννοιῶν δύσεσθαι δίχν · καὶ ὅτι οἶδεν αὐτὰ ὡς Θεός ⁸⁵ . Λέγει δὲ ὅτι οὐκ ἀνθρώποις δυνατὸν ταῦτα εἰδέναι · φύσεως γὰρ ἀκολουθία τοῦτο , τὸ ὑπερβολούσης ἐνδὸν τῆς πονηρίας ἐκχεῖσθαι ἔξω διὰ τοῦ στόματος · τὰ ῥήματα . Ἄστε ὅταν ἀκούσῃς ἀνθρώπου πονηρὰ φθεγγομένου , μὴ τοσαύτην νόμιζε πονηρίαν ἐγκεῖσθαι αὐτῷ , ὅσον τὰ ῥήματα ἐπιδείκνυσιν · ἀλλὰ πολλῷ πλείονα στοχάζου εἶναι τὴν πηγὴν · τὸ γὰρ ἐξὼθεν λεγόμενον , τὸ περιττόν ἐστι τοῦ ἐνδόν . Εἰδὲ πῶς αὐτῶν καθίστασε σφοδροῦς ; Εἰ γὰρ τὸ λεχθὲν οὕτω πονηρόν , καὶ ἀπ' αὐτῆς τοῦ διαβόλου τῆς γνώμης ἐστίν , ἐννόησον ἢ βίβα καὶ ἡ πηγὴ τῶν ῥημάτων θλική . Συμβαίνει δὲ τοῦτο εἰδώς · ἡ μὲν γὰρ γλῶσσα ἀλογουμένη πολλάκις οὐκ ἄθρων [ 455 ] ἔχει τὴν πονηρίαν · ἡ δὲ καρδία οὐδένα ἀνθρώπων ἔχουσα μάρτυρα , ἀδεῶς δὲ ἂν θελῇ τίκτει · κακὰ · τοῦ γὰρ Θεοῦ οὐ πολὺς λόγος αὐτῇ . Ἐπεὶ οὖν τὰ μὲν λεγόμενα εἰς ἐξέτασιν ἔρχεται καὶ πλεῖ ποτίθεται , ἐκείνη δὲ συνεχίσταται , διὰ τοῦτο τὰ μὲν ταύτης ⁸⁶ ἐλάττω , τὰ δὲ ἐκείνης πλείονα γίνεται . Ὅταν δὲ πολὺ τὸ πλήθος γένηται τῶν ἐνδόν , πολλῷ τῷ βοῆφ τὰ τέως χρυπτόμενα πρόσεισι . Καὶ καθάπερ οἱ ἐμούσιν , παρὰ μέν τὴν ἀρχὴν βιάζονται ἐνδὸν κατέχειν ἐκπιδύντας τοὺς χυμοὺς , ἐπειδὰν δὲ ἐννιχηθῶσι , πολλὴν τὴν βδελυγματὴν προείλεσιν · οὕτω καὶ οἱ πονηρὰ βουλεύματα ἔχοντες , καὶ τοὺς πλήσιον κακηγοροῦντες . Ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ θησαυροῦ , φησίν ⁸⁷ , ἐκβάλλει τὰ ἀγαθά · καὶ ὁ πονηρὸς ἄνθρωπος ἐκ τοῦ πονηροῦ θησαυροῦ ⁸⁸ ἐκβάλλει τὰ πονηρά .
Lemmas: δντες πονηρός , οὖον δύναμαι φέρω καρπός ἀγαθός . οὖον τοίνυν θαυμάζω , ὅτι οὗτος ψύχω · καί γάρ πράσσω κακῶς , πρόγονος δντες πονηρός , καί διανόαν κιχάνω πονηρός . καί ὁράω πῶς ἀκριβῶς καί Χωρὶς λαβή ἀπασάω τίθημι ὁ ἔγκλημα . οὖον γάρ εἶπον Πῶς δυνάζω ἀγαθός λαλέω , γέννημα δντες ἔχιδνα ; οὐδείς γάρ οὗτος πρός ἐκεῖνος · ἀλλά , Πῶς δύναμαι ἀγαθός λαλέω , πονηρός εἰμί ; γέννημα δέ ⁸³ ἔχιδνα αὐτός εἴρω , ἐπεί ἐπί ὁ πρόγονος ὅδε ⁸⁴ . δείκνυμι τοίνυν , ὅτι οὐδείς αὐτός ἐντεῦθεν ὁ χείρ , ὁ μέν πρός ὁ Ἀβραάμ ἐκβάλλω αὐτός συγγένεια · δίδωμι δέ αὐτός πρόγονος ὁμότροπος , ὁ ἐκεῖνος περιφρονείας γυμνόω αὐτός . ἐκ γάρ ὁ περίσσευμα ὁ Καρδία ὁ στόμα λαλέω . ἐνταῦθα πάλιν ὁ διοτηταω αὐτός δείκνυμι · Σιδοῦς ὁ ἀπόρρητος · καί οὐ ἕρμα μόνος , ἀλλά καί πονηρός ἔννοια δύο δίχν · καί ὅτι οἶδα αὐτός ὡς Θεός ⁸⁵ . Λέγος δέ ὅτι οὐ ἄνθρωπος δυνατός οὗτος οἶδα · φύσις γάρ ἀκολουθία οὗτος , ὁ υπερβολουω ἐνδίδωμι ὁ πονηρία ἐκχέω ἔξω διά ὁ στόμα · ὁ ῥῆμα . Ἄστυ ὅταν ἀκούω ἄνθρωπος πονηρός φθέγγομαι , μή τοσοῦτος νομίζω πονηρία ἔγκειμαι αὐτός , ὅσος ὁ ῥῆμα ἐπιδείκνυμι · ἀλλά πολύς πλείων στοχάζομαι εἰμί ὁ πηγή · ὁ γάρ ἔξωθεν λέγω , ὁ περισσός εἰμί ὁ ἐνδίδωμι . ἀνάκλεις πῶς αὐτός καθίστημι σφοδρός ; εἰμί γάρ ὁ λέγω3 οὗτος πονηρός , καί ἀπό αὐτός ὁ διάβολος ὁ γνώμη εἰμί , ἐννοέω ἢ εβίβα καί ὁ πηγή ὁ ῥῆμα θλική . συμβαίνω δέ οὗτος οἶδα · ὁ μέν γάρ γλῶσσα ἀλογέω πολλάκις οὐ ἀθρέω [ 455 ] ἔχω ὁ πονηρία · ὁ δέ καρδία οὐδείς ἄνθρωπος ἔχω μάρτυς , ἀδεῶς δέ εἄν ἐθέλω τίκτω · κακός · ὁ γάρ Θεός οὖον πολύς λόγος αὐτός . ἐπεί οὖν ὁ μέν λέγω εἰς ἐξέτασις ἔρχομαι καί πλέω προτίθημι , ἐκεῖνος δέ συνεχίζω , διά οὗτος ὁ μέν οὗτος ⁸⁶ μικρός , ὁ δέ ἐκεῖνος πλείων γίγνομαι . ὅταν δέ πολύς ὁ πλήθος γίγνομαι ὁ ἐνδίδωμι , πολύς ὁ βοή ὁ τέως κρύπτω πρόσειμι . καί καθάπερ ὁ ἐμέω , παρά μέν ὁ ἀρχή βιάζομαι ἐνδίδωμι καταχέω ἐκπιδύω ὁ χυμός , ἐπειδάν δέ ἐννιχηθῶσι , πολύς ὁ βδελυγματὴν προέρχομαι · οὗτος καί ὁ πονηρός βούλευμα ἔχω , καί ὁ πλησίος κακηγορέω . ὁ ἀγαθός ἄνθρωπος ἐκ ὁ ἀγαθός θησαυρός , φημί ⁸⁷ , ἐκβάλλω ὁ ἀγαθός · καί ὁ πονηρός ἄνθρωπος ἐκ ὁ πονηρός θησαυρός ⁸⁸ ἐκβάλλω ὁ πονηρός .