joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0271.1
ἡλικίαν , ἵναι ἐποιμάνει · τὰ κατὰ τὴν Γολιάδ , ὅτε τὸ λαμπρὸν τρόπαιον ἔστησε · τὰ κατὰ τὴν φιλοσοφίαν τὴν ἐκ τοῦ Σαουλ . Καὶ γὰρ τὴν εὐαγγελικὴν ἐπεδείκνυτο μακροθυμίαν , μυριάκις τὸν ἐχθρὸν εἰς χεῖρας ἔλὼν , καὶ φιάσας διηνεκῶς · καὶ μᾶλλον ἐλόμενος ἐκπεσεῖν πατρίδος καὶ ἐλευθερίας καὶ αὐτῆς τῆς ζωῆς , ἢ τὸν δίκαιον ἐπιβουλευόντα ἀνελεῖν . Καὶ μετὰ τὴν βασιλείαν δι οὐ μικρὰ ἦν αὐτῇ τὰ κατωρθούμενα 84 . Μετὰ δὲ τῶν εἰρημένων , καὶ ἡ παρὰ τῶν πολλῶν ὑπόληψις , καὶ τὸ λαμπρὸς οὕτω δόξης ἐκπεσεῖν , οὐ τὸν τυγχάνον ἐποίησεν θόρυβον . Οὐδὲ γὰρ οὕτως αὐτὸν ἐκαλλωπίζεν ἡ πορφύρα , ὡς κατῆρχεν ἡ τῆς ἁμαρτίας 85 χλῖς . Ἰστέ δὲ πάντως ἡλίκον ἐστὶν ἁμαρτήματα ἐκπομπεύσασθαι , καὶ πῶς μεγάλης δεῖται ψυχῆς ὁ τοιοῦτος , ὥστε μετὰ τῶν τῶν πολλῶν κατηγορίας , καὶ τὸ μάρτυρας ἔχειν τοσούτους τῶν οἰκείων πλημμελημάτων , μὴ ἀναπεσεῖν . Ἄλλ' ὅμως ἀπαντα ταῦτα ὁ γενναῖος ἐκαίνισε τῆς ψυχῆς ἐξελκύσας τὰ βέλη , οὕτως ἐλαμψε μετὰ ταῦτα , οὕτως ἐσηπὴ τὴν χλῖδα , οὕτως ἐγένετο καθαρός , ὡς τῶν ἐχόντων τῶν αὐτοῦ καὶ τελευτήσας τὰ ἁμαρτήματα παραχωρήσασθαι , ὡς ὅπερ ἐλέγχει 86 περὶ τοῦ Ἀβραάμ , καὶ περὶ τούτου φαίνεται ὁ Θεὸς λέγων · μᾶλλον δὲ πολλὰ πλεῖον περὶ τούτου . Ἐπὶ μὲν γὰρ τοῦ πατριάρχου φησίν , ὅτι Ἐμνήσθην τῆς διαθήκης τῆς πρὸς Ἀβραάμ · ἐνταῦθα δὲ οὐ , τῆς διαθήκης , φησίν , ἀλλὰ πῶς ; Διὰ Δαυὶδ τὸν παῖδά μου ὑπερασπίσω τῆς πόλεως ταύτης . Καὶ τὸν Σολομῶντα δὲ διὰ τὴν πρὸς ἐκεῖνον εὐνοιαν οὐκ ἀφῆκε τῆς αὐτῆς ἁμαρτήσαντα ἁμαρτίας τῆς βασιλείας ἐκπεσεῖν . Καὶ τοσαύτη ἦν ἡ δόξα τοῦ ἀνδρός , ὥστε τὸν Πέτρον μετὰ τοσαῦτα ἐπὶ πρὸς Ἰουδαίους δημηγοροῦντα οὕτω λέγειν · Ἐξὼν εἰκὸν μετὰ παρρησίας πρὸς ὑμᾶς περὶ τοῦ πατρικοῦ ἄρχον Δαυὶδ , ὅτι καὶ ἐτελεύτησεν καὶ ἐτάφη . Καὶ ὁ Χριστὸς δὲ τοῖς Ἰουδαίοις 87 διαλεγόμενος , δείκνυσιν αὐτὸν μετὰ τῶν ἁμαρτιῶν Πνεύματι ἱερωμένον τοσούτον 88 , ὡς καὶ περὶ τῆς αὐτοῦ θεότητος ἀξιωθῆναι προφητεύσαι πάλιν · [ 325 ] καὶ 89 ἐνταῦθεν αὐτοῖς ἐπιστομίζων ἔλεγε · Πῶς οὖν Δαυὶδ ἐν πνεύματι Κυρίου αὐτὸν καλεῖ , λέγων · Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου · Κάθου ἐκ δεξιῶν μου ; Καὶ ὅπερ ἐπὶ τοῦ Μωϋσέως γέγονε , τοῦτο καὶ ἐπὶ τοῦ Δαυὶδ . Καλῶν γὰρ τὴν Μαρίαν , καὶ ἀκούσας τοῦ Μωϋσέως , ἐκάλειν ὁ Θεὸς διὰ τὴν εἰς τὸν ἀδελφὸν ὑβριν , ἐπειδὴ σφόδρα ἐφύλει τὸν ἄγιον · οὕτω καὶ τοῦτο παρὰ τοῦ παιδός · ὑβρισθέντι ταχέως ἡμῖν , καὶ ταῦτα μὴ βουλομένῳ . Ἰκανὰ μὲν οὖν καὶ ταῦτα , μᾶλλον δὲ πρὸ τῶν ἄλλων ταῦτα ἰκανὰ δοκεῖν τὴν ἀρετὴν τοῦ ἀνδρός . Ὅταν γὰρ ὁ Θεὸς ψυχῆςται , οὐδὲν δεῖ πλέον περιεργάζεσθαι . Εἰ δὲ βούλεσθε κατ' εἶδος 90 αὐτοῦ τὴν φιλοσοφίαν μαθεῖν , ἔξεστιν ὑμῖν ἐπελθοῦσι τὴν ἱστορίαν τὴν μετὰ τὴν ἁμαρτίαν , ἰδεῖν αὐτοῦ τὴν παρρησίαν τὴν πρὸς τὸν Θεόν , τὴν εὐνοιαν , τὴν τῆς ἀρετῆς ἐπίδοσιν , τὴν εἰς ἐσχάτας ἀναπνοὰς ἀκριβείαν . Ταῦτ' οὖν ἔχοντες τὰ παραδείγματα , νήψωμεν , καὶ σπουδάσωμεν μὴ καταπίπτειν · εἰ δὲ ποτε καὶ πέσωμεν , μὴ κείσθω . Οὐδὲ γὰρ ἵνα μὴς εἰς ῥαθυμίαν ἐμβάλλω 91 , τὰ τοῦ Δαυὶδ ἁμαρτήματα εἶπον · ἀλλ' ἵνα πλείονα φόβον ἐργάσωμαι . Εἰ γὰρ ὁ δίκαιος ἐκεῖνος ῥαθυμήσας μικρὸν τοιαῦτα ἐδέξατο τραύματα 92 , τί πεσόμεθα ἡμεῖς καὶ 93 ἐκάστην 94 ὀλιγωροῦντες ; Μὴ τοίνυν οὐδὲ ἐπεσιν ἴδη , καὶ ῥαθυμήσῃς · ἀλλ' ἐννόησον πῶς καὶ μετὰ ταῦτα εἰργάσατο , πόσους θρύβους ἐπεδείξατο , πόσας μετάνοιαν , τὰς νύκτας ταῖς ἡμέραις προστιθεῖς , πηγὰς δακρύων ἀφείς , τὴν χλῖνὴν λούων τοῖς δάκρυσι , πρὸς τοῦτο σάκκων περιβαλλόμενος . Εἰ δὲ ἐκεῖνος τοσαύτην ἐδείξεν τὴν ἐπιτροφὴν , πότε δυνήσομεθα σωθῆναι ἡμεῖς , μετὰ τοσαῦτα ἁμαρτήματα ἀναλγητῶς διακειμένοι ; Ὁ μὲν γὰρ πολλὰ ἔχων κατωρθώματα , ῥαδίως ἂν καὶ ἐντεῦθεν τὰ ἁμαρτήματα συσπατάζοι · ὁ δὲ γυμνός , ὅπου ἂν δεχθῇ βέλος , χαίρειαν δέχεται πληγήν . Ἴν' οὖν μὴ τοῦτο γένηται , ὁπλίσωμεν ἑαυτοὺς ἀγαθοῖς ἔργοις , κἂν προσγένηται τι πλημμέλημα , ἀπονιψώμεθα · Ἴνα καταξιωθῶμεν , εἰς δόξαν Θεοῦ 95 ζήσαντες τὸν παρόντα βίον , τῆς μελλούσης ἀπολαῦσαι ζωῆς · ἥς γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν , χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ , ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: ἡλικία , εἶμι ποιμαίνω · ὁ κατά ὁ Γολιάδ , ὅτε ὁ λαμπρός τρόπαιον ἵστημι · ὁ κατά ὁ φιλοσοφία ὁ ἐκ ὁ Σαῦλος . καί γάρ ὁ εὐαγγελικός ἐπιδείκνυμι μακροθυμία , μυριάκις ὁ ἐχθρός εἰς χείρ αἱρέω , καί φιαειδω διηνεκής · καί μᾶλλον αἱρέω ἐκπίπτω πατρίς καί ἐλευθερία καί αὐτός ὁ ζωή , ἢ ὁ Δίκαιος ἐπιβουλεύω ἀναιρέω . καί μετά ὁ βασίλειος Ζεύς οὖον μικρός εἰμί αὐτός ὁ κατορθόω 84 . μετά δέ ὁ εἴρω , καί ὁ παρά ὁ πολύς ὑπόληψις , καί ὁ λαμπρός οὗτος δόξα ἐκπίπτω , οὖον ὁ τυγχάνω ποιέω θόρυβος . οὐδέ γάρ οὕτως αὐτός καλλωπίζω ὁ πορφύρα , ὡς κατάρχω ὁ ὁ ἁμαρτία 85 χλῖς . ἱστός δέ πάντως ἡλίκος εἰμί ἁμάρτημα ἐκπομπεύω , καί πῶς μέγας δήω Ψυχή ὁ τοιοῦτος , ὥστε μετά ὁ ὁ πολύς κατηγορία , καί ὁ μάρτυς ἔχω τοσοῦτος ὁ οἰκέω πλημμέλημα , μή ἀναπίπτω . ἄλλος ὅμως ἅπας οὗτος ὁ γενναῖος καινίζω ὁ Ψυχή ἐξέλκω ὁ βέλος , οὕτως λάμπω μετά οὗτος , οὕτως σήπω ὁ χλίδα , οὕτως γίγνομαι καθαρός , ὡς ὁ ἔχω ὁ αὐτός καί τελευτάω ὁ ἁμάρτημα παραχωρέω , ὡς ὅσπερ ἔλεγχος 86 περί ὁ Ἀβραάμ , καί περί οὗτος φαίνω ὁ θεός λέγω · μᾶλλον δέ πολύς πλείων περί οὗτος . ἐπί μέν γάρ ὁ πατριάρχης φημί , ὅτι μιμνήσκω ὁ διαθήκη ὁ πρός Ἀβραάμ · ἐνταῦθα δέ οὖον , ὁ διαθήκη , φημί , ἀλλά πῶς ; Ζεύς Δαυίδ ὁ παῖς ἐγώ υπερασπίζομαι ὁ πόλις οὗτος . καί ὁ Σολομών δέ διά ὁ πρός ἐκεῖνος εὔνοια οὐ ἀφίημι ὁ αὐτός ἁμαρτάνω ἁμαρτία ὁ βασίλεια ἐκπίπτω . καί τοσοῦτος εἰμί ὁ δόξα ὁ ἀνήρ , ὥστε ὁ Πέτρος μετά τοσοῦτος ἐπί πρός Ἰουδαῖος δημηγορέω οὗτος λέγω · ἔχω εἰκών μετά παρρησία πρός σύ περί ὁ πατρικός ἄρχω Δαυίδ , ὅτι καί τελευτάω καί θάπτω . καί ὁ Χριστός δέ ὁ Ἰουδαῖος 87 διαλέγω , δείκνυμι αὐτός μετά ὁ ἁμαρτία πνεῦμα ἱερόω τοσοῦτος 88 , ὡς καί περί ὁ αὐτός θεότης ἀξιόω προφητεύω πάλιν · [ 325 ] καί 89 ἐνταῦθεν αὐτός ἐπιστομίζω λέγω · Πῶς οὖν Δαυίδ ἐν πνεῦμα κύριος αὐτός καλέω , λέγω · εἶπον ὁ Κύριος ὁ κύριος ἐγώ · κάθημαι ἐκ δεξιός ἐγώ ; καί ὅσπερ ἐπί ὁ Μωϋσῆς γίγνομαι , οὗτος καί ἐπί ὁ Δαυίδ . Καλός γάρ ὁ Μαρία , καί ἀκούω ὁ Μωϋσῆς , καλέω ὁ θεός διά ὁ εἰς ὁ ἀδελφός ὕβρις , ἐπεί σφόδρα ἐφύλει ὁ ἀγάω · οὗτος καί οὗτος παρά ὁ παῖς · ὑβρίζω ταχέως ἐγώ , καί οὗτος μή βούλομαι . ἱκανός μέν οὖν καί οὗτος , μᾶλλον δέ πρό ὁ ἄλλος οὗτος ἱκανός δοκέω ὁ ἀρετή ὁ ἀνήρ . ὅταν γάρ ὁ θεός ψυχάω , οὐδείς δεῖ πλέω περιεργάζομαι . εἰμί δέ βούλομαι κατά εἶδος 90 αὐτός ὁ φιλοσοφία μανθάνω , ἔξεστι σύ ἐπέρχομαι ὁ ἱστορία ὁ μετά ὁ ἁμαρτία , ὁράω αὐτός ὁ παρρησία ὁ πρός ὁ Θεός , ὁ εὔνοια , ὁ ὁ ἀρετή ἐπίδοσις , ὁ εἰς ἔσχατος ἀναπνοή ἀκρίβεια . ταῦτα οὖν ἔχω ὁ παράδειγμα , νήφω , καί σπουδάζω μή καταπίπτω · εἰμί δέ ποτός καί πίπτω , μή κεῖμαι . οὐδέ γάρ ἵνα μείς εἰς ῥᾳθυμία ἐμβάλλω 91 , ὁ ὁ Δαυίδ ἁμάρτημα εἶπον · ἀλλά ἵνα πλείων φόβος ἐργάζομαι . εἰμί γάρ ὁ δίκαιος ἐκεῖνος ῥᾳθυμέω μικρός τοιοῦτος δέχομαι τραῦμα 92 , τίς πίπτω ἐγώ καί 93 ἕκαστος 94 ὀλιγωρέω ; μή τοίνυν οὐδέ ἔπος ἴδη , καί ῥᾳθυμέω · ἀλλά ἐννοέω πῶς καί μετά οὗτος ἐργάζομαι , πόσος θρύβω ἐπιδείκνυμι , πόσος μετάνοια , ὁ νύξ ὁ ἡμέρα προστίθημι , πηγή δάκρυ ἀφίημι , ὁ χλινη λούω ὁ δάκρυ , πρός οὗτος σάκκος περιβάλλω . εἰμί δέ ἐκεῖνος τοσοῦτος δείκνυμι ὁ ἐπιτροφή , πότε δύναμαι σῴζω ἐγώ , μετά τοσοῦτος ἁμάρτημα ἀνάλγητος διάκειμαι ; ὁ μέν γάρ πολύς ἔχω κατόρθωμα , ῥᾳδίως εἄν καί ἐντεῦθεν ὁ ἁμάρτημα συσπατάζοι · ὁ δέ γυμνός , ὅπου εἄν δέχομαι βέλος , χαίρω δέχομαι πληγή . ἵνα οὖν μή οὗτος γίγνομαι , ὁπλίζω ἑαυτοῦ ἀγαθός ἔργον , κἀν προσγίγνομαι τίς πλημμέλημα , ἀπονίζω · ἵνα καταξιόω , εἰς δόξα Θεός 95 ζάω ὁ πάρειμι βίος , ὁ μέλλω ἀπολαύω ζωή · ἥς γίγνομαι πᾶς ἐγώ ἐπιτυγχάνω , χάρις καί φιλανθρωπία ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , ὅς ὁ δόξα καί ὁ κράτος εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .