joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0195.3
α' . Τότε , πότε ; Ὅτε μάλιστα κατανυγνῶν ἔδει , ὅτε ἐκλαγχάνῃ τῇ φιλανθρωπίᾳ , ὅτε φοβηθῇναι τὰ μέλλοντα , ὅτε ἀπὸ τῶν παρελθόντων καὶ περὶ τῶν μελλόντων πιστεύσαι ἔχρῃν . Καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν πραγμάτων τὰ εἰρημένα ἔδδα . Καὶ γὰρ τελῶνας καὶ πόρνας ἐπίστευσαν , καὶ προφήται καὶ δίκαιοι ἀνῃρέθησαν , καὶ ἀπὸ τούτων ἔχρῃν καὶ περὶ τῆς ἀπωλείας ἑαυτῶν 2 μὴ ἀντιλέγειν , ἀλλὰ καὶ πιστεύειν καὶ σωφρονι3εσθαι . Ἄλλ' ὅμως οὐδὲ οὕτω λήγει τὰ τῆς κακίας αὐτῶν , ἀλλ' ὀδίνει καὶ πρῶεσι πειρατέρω . Καὶ 4 ἐπειδὴ κατασχεῖν αὐτὸν οὐκ εἶχον ( ἐφοβοῦντο γὰρ τοὺς ὄχλους ) , ἑτέραν ἦλθον ὁδόν , ὡς ὅν εἰς κίνδυνον ἐμβαλοῦντες , καὶ δημοσίῶν ποιήσαντες 5 ἀδικημάτων ὑπεύθυνον . Ἀποστέλλουσι [ 687 ] γὰρ αὐτῷ τοὺς μαθητὰς αὐτῶν μετὰ 6 τῶν Ἡρῳδιανῶν , λέγοντες · Διδάσκαλε , οἴδαμεν ὅτι ἀληθὴς εἶ , καὶ τὴν ὁδὸν τοῦ θεοῦ ἐν ἀληθείᾳ διδάσκεις , καὶ οὐ μέλει σοι περὶ οὐδενός · οὐ γὰρ βλέπεις εἰς πρόσωπον ἀνθρώπων 7 . Εἰπέ οὖν ἡμῖν , τί σοι δοκεῖ ; ἔξεστι δοῦναι κῆνσον Καίσαρι , ἢ οὔ ; Καὶ γὰρ φόρου λοιπὸν ἦσαν ὑπατείας , τῶν πραγμάτων αὐτοῖς · εἰς τὴν Ῥωμαίων ἀρχὴν μεταπεσόντων 8 . Ἐπειδὴ οὖν εἶδον , ὅτι οἱ πρὸ τούτου διὰ τοῦτο ἀπέθανον , οἱ περὶ Θεοῦν καὶ Ἰούδαν , οἱ 9 ἀποστασίαν μελετησάντες , ἠβούλοντο καὶ αὐτὸν διὰ τῶν λόγων τούτων εἰς τοιαύτην ὑπόψιν ἐμβαλεῖν . Διὰ τοῦτο καὶ τοὺς αὐτῶν μαθητὰς καὶ τοὺς Ἡρῳδίων στρατιώτας ἐπεμπον , διπλοῦν , ὡς φροντο , τὸν κρημνὸν ἐκατέρωθεν ὀρύττοντες , καὶ πάντοθεν τιθέντες τὴν παγίδα , ἵν' , ὅπερ ἂν εἴπῃ , ἐπιβλάπτηται · κἂν μὲν ὑπὲρ τῶν Ἡρῳδιανῶν ἀποκρίνηται , αὐτοὶ ἐγκαλοῦσιν · ἂν δὲ ὑπὲρ αὐτῶν , ἕκτεινοι κατηγορήσονται . Καίτοι τὴν δεδιωκὼς τὰ δίδραχμα · ἄλλ' οὐκ ἤθεσαν τοῦτο . Καὶ ἐκατέρωθεν μὲν αὐτὸν 10 προσεδόκουν αἱρήσειν , ἐπεὶδὴ οὐ δὲ μᾶλλον κατὰ τῶν Ἡρῳδιανῶν αὐτὸν εἰπεῖν τι . Διὸ καὶ τοὺς μαθητὰς πέμπουσιν , εἰς τοῦτο ὁθούντας 11 αὐτὸν τῇ παρουσίᾳ , ἵνα παραδῷ τῷ ἡγεμόνι ὡς τύραννον . Τοῦτο γὰρ καὶ ὁ Λουκᾶς αἰνιττομένως ἐδῆλον λέγων , ὅτι καὶ ἐκὶ τῶν ὄχλων ἡρώτων , ὡς μειζονα γενέσθαι τὴν μαρτυρίαν . Ἐγένετο δὲ τοιαύτον ἅπαν · ἐν πλείονι γὰρ θάτερα τῆς αὐτῶν ἀνοδίας παρέχον τὴν ἀπόδειξιν . Καὶ ὅρα τὴν κολακείαν , καὶ τὸν ἐγκαχυρμημένον δόλον 12 . Οἴδαμεν , φησίν , ὅτι ἀληθὴς εἶ . Πῶς οὖν ἐλέγετε , ὅτι Πλάνος ἐστὶ καὶ , Πλάνη τὸν δόλον , καὶ , Δαιμόνιον ἔχει , καὶ , Οὐκ ἔστιν ἀπὸ θεοῦ ; πῶς πρὸ μικροῦ ἐβουλεύσθε 13 αὐτὸν ἀνελεῖν ; Ἄλλὰ πάντα γίνονται , ὅπερ ἂν ἡ ἐπιβουλὴ ὑπαγορεύσῃ . Ἐπειδὴ γὰρ πρὸ μικροῦ ἐπίναντες μετὰ αὐθαδείας , Ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς ; πρὸς τὴν ἐρώτησιν οὐκ ἔτυχον ἀποκρίσεως , προσδοκῶσιν αὐτὸν τῇ κολακείᾳ γαυνοῦν , καὶ πείσειν εἰπεῖν τι κατὰ τῶν καθεστώτων νόμων , καὶ τῇ κρατοῦσῃ πολιτείᾳ 14 τὸ ὑπεναντίον . Ὦθεν καὶ τὴν ἀληθεῖαν μαρτυροῦσιν αὐτῷ , ὁμολογοῦντες 15 ὅν · πλὴν οὐκ ὀρθὴ γνώμη , οὐδὲ ἐκόντες · καὶ προστιθέασιν λέγοντες · Οὐ μέλει σοι περὶ οὐδενός . Ὦρα πῶς εἰσι δήλοι βουλεύμενοι εἰς τοῦσους μᾶλλον ἐμβαλεῖν αὐτὸν τοὺς λόγους , τοὺς ποιήσαντες αὐτὸν 16 καὶ Ἡρῳδὴ προσκρούσαι , καὶ τυράννους ὑπομῖαν λαθεῖν , ὡς κατεξανιστάμενον τῶν νόμων 17 , ἵν' ὡς στασιαστὴν καὶ τύραννον κολάσῃσιν . Τὸ γὰρ , Οὐ μέλει σοι περὶ οὐδενός , καὶ , Οὐ βλέπεις εἰς πρόσωπον ἀνθρώπων , περὶ Ἡρῴδου καὶ Καίσαρος ἠνέποντο λέγοντες · Εἰπὲ οὖν ἡμῖν , τί σοι δοκεῖ ; Νῦν τιμᾷς , καὶ διδάσκαλος νομίζεσθαι , ἐν οἷς τὰ περὶ τῆς σωτηρίας ὑμῖν διελέγετο καταφρονήσαντες καὶ ὑβρισάσθαι πολλάκις . 18Ὦθεν καὶ σύμφησιν 19 γεγόναι . Καὶ ὅρα τὸ κακοῦργον Ὦν . Οὐ λέγουσιν , Εἰπὲ ἡμῖν τί τὸ καλόν , καὶ [ 688 ] τὸ συμφέρον , τί τὸ νόμιμον ; ἀλλὰ , Τί σοι δοκεῖ ; Οὕτω πρὸς ἐν τοῦτο ἔβλεπον , τὸ προδοῦναι αὐτὸν , καὶ ἐκπολεμῶσαι τῷ κρατούντι . Καὶ ὁ Μάρκος δὲ τοῦτο δηλῶν , καὶ τὸ αὐθαδὲς αὐτῶν σαφέστερον ἐκκαλύπτων , καὶ τὴν φωνὴν αὐτῶν γνώμην , φησίν αὐτοὺς εἰρηκέναι · Δώμεν Καίσαρι κῆνσον , ἢ μὴ δώμεν ; Οὕτω θυμοῦ μὲν ἐπέπον , καὶ ὀδίνοντες ἐπιβουλήν , ὑπεκρίνοντο δὲ θεασίμως . Τί οὖν αὐτὸς ; Τί με πειράζετε , ὑποκριταί ; Εἰδὲς πῶς ; πλῆκτ20κίτεσιν αὐτοὺς διαλέγεται · Ἐπειδὴ γὰρ ἀπρητισμέναι καὶ πρὸδηλος ἦν ἡ κακία , βαθυτέραν δίδωσι τὴν τομήν , πρώτων αὐτοὺς συγγέν , καὶ ἐπιστομίζων , τῷ τὰ ἀπόρρητα αὐτῶν εἰς μέσον ἀγαγεῖν , καὶ δήλον ἅπασιν ποιεῖν μέλ21οις · αὐτῷ προσέρχονται διανοίας . Ταῦτα δὲ ἐποίει , ἀναστέλλλων αὐτῶν τὴν κακίαν , ὥστε μὴ πάλιν τοὺς αὐτοὺς ἐπιχειροῦντας καταβλάπτεσθαι 22 . Καίτοιγε τὰ ῥήματα πολλῆς ἔγμεσε θεραπείας · καὶ γὰρ καὶ διδάσκαλον ἐκάλλουν , καὶ ἀληθῆς ὄν 23 ἐμαρτύρουν , καὶ τὸ ἀπροσωπάλπτον · ἀλλὰ θεὸς ὤν , οὐδὲν τούτων παρελογίζετο Ὦθεν κάκεινος ἔχρῃν στοχάζεσθαι , ὅτι οὐ στοχασμοῦ ἡ ἐπιπλῆξις ἦν , ἀλλὰ σημεῖον τοῦ τὰ ἀπόρρητα αὐτῶν 24 εἰδέναι .
Lemmas: ὅς . τότε , πότε ; ὅτε μάλιστα κατανύσσω ἐσθίω , ὅτε ἐκλαγχάνω ὁ φιλανθρωπία , ὅτε φοβέω ὁ μέλλω , ὅτε ἀπό ὁ παρέρχομαι καί περί ὁ μέλλω πιστεύω χρή . καί γάρ ἐπί ὁ πρᾶγμα ὁ εἴρω Έδδα . καί γάρ τελώνης καί πόρνη πιστεύω , καί προφήτης καί Δίκαιος ἀναιρέω , καί ἀπό οὗτος χρή καί περί ὁ ἀπώλεια ἑαυτοῦ 2 μή ἀντιλέγω , ἀλλά καί πιστεύω καί σωφρονίζω . ἄλλος ὅμως οὐδέ οὗτος λήγω ὁ ὁ κακία αὐτός , ἀλλά ὠδίνω καί πίμπρημι πειράω . καί 4 ἐπεί κατέχω αὐτός οὐ ἔχω ( φοβέω γάρ ὁ ὄχλος ) , ἕτερος ἔρχομαι ὁδός , ὡς ὅς εἰς κίνδυνος ἐμβάλλω , καί δημόσιος ποιέω 5 ἀδίκημα ὑπεύθυνος . ἀποστέλλω [ 687 ] γάρ αὐτός ὁ μαθητής αὐτός μετά 6 ὁ Ἡρωδιανός , λέγω · διδάσκαλος , οἶδα ὅτι ἀληθής εἰμί , καί ὁ ὁδός ὁ θεός ἐν ἀλήθεια διδάσκω , καί οὖον μέλος σύ περί οὐδείς · οὖον γάρ βλέπω εἰς πρόσωπον ἄνθρωπος 7 . ἐπές οὖν ἐγώ , τίς σύ δοκέω ; ἔξεστι δίδωμι κῆνσος Καῖσαρ , ἢ οὖον ; καί γάρ φόρος λοιπός εἰμί ὑπατεία , ὁ πρᾶγμα αὐτός · εἰς ὁ Ῥωμαῖος ἀρχή μεταπίπτω 8 . ἐπεί οὖν εἶδον , ὅτι ὁ πρό οὗτος διά οὗτος ἀποθνῄσκω , ὁ περί Θέουν καί Ἰούδας , ὁ 9 ἀποστασία μελετάω , βούλομαι καί αὐτός διά ὁ λόγος οὗτος εἰς τοιοῦτος υπόψιν ἐμβάλλω . Ζεύς οὗτος καί ὁ αὐτός μαθητής καί ὁ Ἡρωδίων στρατιώτης πέμπω , διπλόος , ὡς φροντο , ὁ κρημνός ἑκατέρωθεν ὀρύσσω , καί πάντοθεν τίθημι ὁ παγίς , ἵνα , ὅσπερ εἄν εἶπον , ἐπιβλάπτω · κἀν μέν ὑπέρ ὁ Ἡρωδιανός ἀποκρίνω , αὐτός ἐγκαλέω · εἄν δέ ὑπέρ αὐτός , ἐκτείνω κατηγορέω . καίτοι ὁ διώκω ὁ δίδραχμα · ἄλλος οὐ τίθημι οὗτος . καί ἑκατέρωθεν μέν αὐτός 10 προσδοκάω αἱρέω , ἐπειδή οὖον δέ μᾶλλον κατά ὁ Ἡρωδιανός αὐτός εἶπον τίς . Διὸ καί ὁ μαθητής πέμπω , εἰς οὗτος ὁράω 11 αὐτός ὁ παρουσία , ἵνα παραδίδωμι ὁ ἡγεμών ὡς τύραννος . οὗτος γάρ καί ὁ Λουκᾶς αἰνίσσομαι δῆλος λέγω , ὅτι καί ἐπίτεξ ὁ ὄχλος ἐρωτάω , ὡς μείζων γίγνομαι ὁ μαρτυρία . γίγνομαι δέ τοιαυτος ἅπας · ἐν πλείων γάρ ἕτερος ὁ αὐτός ἀνοδία παρέχω ὁ ἀπόδειξις . καί ὁράω ὁ κολακεία , καί ὁ ἐγκαχυρμημένον δόλος 12 . οἶδα , φημί , ὅτι ἀληθής εἰμί . Πῶς οὖν λέγω , ὅτι Πλάνος εἰμί καί , πλάνη ὁ δόλος , καί , δαιμόνιον ἔχω , καί , οὐ εἰμί ἀπό θεός ; πῶς πρό μικρός βουλεύω 13 αὐτός ἀναιρέω ; ἀλλά πᾶς γίγνομαι , ὅσπερ εἄν ὁ ἐπιβουλή υπαγόρευση . ἐπεί γάρ πρό μικρός ἐπιναίω μετά αὐθάδεια , ἐν ποῖος ἐξουσία οὗτος ποιέω ; πρός ὁ ἐρώτησις οὐ τυγχάνω ἀπόκρισις , προσδοκάω αὐτός ὁ κολακεία γαυνοος , καί πείθω εἶπον τίς κατά ὁ καθίστημι νόμος , καί ὁ κράτος πολιτεία 14 ὁ ὑπεναντίος . ὤθω καί ὁ ἀλήθεια μαρτυρέω αὐτός , ὁμολογέω 15 ὅς · πλήν οὐ ὀρθός γνώμη , οὐδέ ἑκών · καί προστίθημι λέγω · οὖον μέλος σύ περί οὐδείς . ὤρα πῶς εἰμί δῆλος βουλεύω εἰς τόσος μᾶλλον ἐμβάλλω αὐτός ὁ λόγος , ὁ ποιέω αὐτός 16 καί Ἡρῴδης προσκρούω , καί τύραννος υποεις λανθάνω , ὡς κατεξανίσταμαι ὁ νόμος 17 , ἵνα ὡς στασιαστής καί τύραννος κολάζω . ὁ γάρ , οὖον μέλος σύ περί οὐδείς , καί , οὖον βλέπω εἰς πρόσωπον ἄνθρωπος , περί Ἡρῴδης καί Καῖσαρ ἐνέπω λέγω · εἶπον οὖν ἐγώ , τίς σύ δοκέω ; νῦν τιμάω , καί διδάσκαλος νομίζω , ἐν ὅς ὁ περί ὁ σωτηρία σύ διαλέγω καταφρονέω καί ὑβρίζω πολλάκις . 18Ὦθεν καί σύμφημι 19 γονεύς . καί ὁράω ὁ κακοῦργος ὦς . οὖον λέγω , εἶπον ἐγώ τίς ὁ καλός , καί [ 688 ] ὁ συμφέρω , τίς ὁ νόμιμος ; ἀλλά , τις σύ δοκέω ; οὕτως πρός ἐν οὗτος βλέπω , ὁ προδίδωμι αὐτός , καί ἐκπολεμόω ὁ κράτος . καί ὁ Μάρκος δέ οὗτος δηλόω , καί ὁ αὐθάδης αὐτός σαφής ἐκκαλύπτω , καί ὁ φωνή αὐτός γνώμη , φημί αὐτός εἴρω · δήω Καῖσαρ κῆνσος , ἢ μή δήω ; οὕτως θυμός μέν ἐπέπω , καί ὀδίνοντες ἐπιβουλή , ὑποκρίνομαι δέ θεασιμαω . τις οὖν αὐτός ; τις ἐγώ πειράζω , ὑποκριτής ; ἀνάκλεις πῶς ; πλῆκτ20κίτεσιν αὐτός διαλέγω · ἐπεί γάρ ἀπαρτίζω καί πρόδηλος εἰμί ὁ κακία , βαθύς δίδωμι ὁ τομή , πρῶτος αὐτός συγγίγνομαι , καί ἐπιστομίζω , ὁ ὁ ἀπόρρητος αὐτός εἰς μέσος ἄγω , καί δῆλος ἅπας ποιέω μέλος · αὐτός προσέρχομαι διάνοια . οὗτος δέ ποιέω , ἀναστέλλω αὐτός ὁ κακία , ὥστε μή πάλιν ὁ αὐτός ἐπιχειρέω καταβλάπτω 22 . καίτοι ὁ ῥῆμα πολύς ἔγμεσε θεραπεία · καί γάρ καί διδάσκαλος καλέω , καί ἀληθής εἰμί 23 μαρτυρέω , καί ὁ ἀπροσωπάλπτον · ἀλλά θεός εἰμί , οὐδείς οὗτος παραλογίζομαι ὤθω κενός χρή στοχάζομαι , ὅτι οὖον στοχασμός ὁ ἐπίπληξις εἰμί , ἀλλά σημεῖον ὁ ὁ ἀπόρρητος αὐτός 24 οἶδα .