joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0296.3
Τότε ἐνέπτυσαν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ , καὶ ἐκολάφισαν αὐτόν · οἱ δὲ ἐρράπισαν , λέγοντες · Προφήτευσον ἡμῖν , Χριστέ , τίς ἐστιν ὁ παίσας σε ; α’ . Διατί ταῦτα ἐποίουν , ἀναρεῖν μέλλοντες ; τίς χρεία τῆς κωμωδίας ταύτης ἦν ; Ἵνα μάθῃ αὐτῶν τὴν ἀκόλαστον τρόπον διὰ πάντων · καὶ ὅτι καθάρει ὤρῃσαν εὑρόντες , οὕτω τὴν ἑαυτῶν ἐνεδείκνυτο παροινίαν , καὶ τῆς μανίας ἐνεφοροῦντο , ὥσθη ταύτην ποιοῦμενοι , καὶ μαθ’ ἡδονῆς ἐπίπτοντες , καὶ τὸν φονικὸν αὐτῶν ἐνδεικνύμενοι τρόπον . Σὺ δὲ μοι θαυμάζων τὸν μαθητὴν τὴν φιλοσοφίαν , μεθ’ ὧσης αὐτὰ ἀχριβείας ἀπαγγέλλουσι . Ὅθεν τὸ φιλάλγες αὐτῶν ἥδως διαδεικνύται , ὅτι τὰ δοκοῦντα εἶναι ἐπονείδιστα ἐξηγοῦνται μετὰ ἀληθείας ἀπάσης , οὐδὲν ἀποκρυπτόμενοι , οὐδὲ ἐπαισχυνομένοι , ἀλλὰ καὶ δόξαν ἠγοῦμενοι μεγίστην , ὥσπερ οὖν καὶ ἦν , τὸ τὸν Δεσπότην τῆς σοφούμενης ὑπὲρ ἡμῶν σοφίας πάσχοντα ἀνέχεσθαι . Τοῦτο καὶ τὴν αὐτοῦ χρηστότητα ἐδείκνυ τὴν ἄκρατον , καὶ τὴν πορνίαν ἐκεῖνων τὴν ἀσύγγνωστον , οἵ ταῦτα ἐτόλμησαν εἰς τὸν οὕτως ἤμερον καὶ πρᾶον , καὶ τοιαῦτα κατεπώδοντο , οἷα καὶ λέοντα ἀρίον ποιήσει ἰκανὰ ἦν . Οὐδὲν γὰρ οὔτε αὐτὸς ἐνέπτεν ἡμμόρτησεν , οὔτε αὐτοῦ ὕβρεις καὶ ἀπηνείας , δι’ ὧν ἐποιοῦν , δι’ ὧν ἔλεγον . Ἀπερ ἅπαντα καὶ ὁ προφήτης Ἠσαΐας προὔλεγε , οὕτω προαναφανῶν , ὅτι ἐνὶ ῥήματι πᾶσαν ταύτην ἐφραῖων τὴν ὕβριν . Ὦν τρόπον γὰρ ἐκστείχονται πολλοὶ ἐπὶ σέ , φησίν , οὕτως ἀδοξήσεις ἀπὸ ἀνθρώπων τὸ εἴδός σου , καὶ ἡ δόξα σου ἀπὸ ὄψεως ἀνθρώπων . Τί γὰρ τῆς ὕβρεως ταύτης Ἰσων γένοιτ’ ἄν ; Εἰς τὸ κρεσπών ἐκεῖνο , ὃ ἡ θάλασσα ἰδοῦσα ἠδύσατο , ὁ ἐπὶ σταυροῦ θεασάμενος ὁ ἥλιος τὰς ἀκτῖνας ἀπέστρεψεν , ἐνέπτυσαν καὶ ἐρράπισαν , καὶ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς ἐτυπτον , ἐμφορούμενοι μετὰ δαψιλείας ἀπάσης τῆς ἑαυτῶν μανίας . Καὶ γὰρ πληγὰς τὰς πασῶν ὕβρισι τιχωτέρας ἐνέτεινον , κολαφίζοντες , βαπίζοντες , καὶ ταῖς πληγαῖς ταύταις τὴν ἀπὸ τοῦ ἐμπνύτος προσετίθεσαν ὕβριν . Καὶ ῥήματα πάλιν πολλῆς γέμοντα κωμωδίας ἐφθέγγοντο λέγοντες · Προφήτευσον ἡμῖν , Χριστέ , τίς ἐστιν ὁ παίσας σε ; ἐπειδὴ προφήτην αὐτὸν ἔλεγον ὁ πολλοί . Ἕτερος δὲ φησίν , ὅτι καὶ περιβαλόντες τὸ πρόσωπον αὐτοῦ τῷ ἱματίῳ , ταῦτα ἐποίουν , ὥσπερ τινὰ ἄτιμον καὶ τρωμολίμαλον εἰς μέσον λαβόντες . Καὶ οὐκ ἐλυθεροῦ μόνον , ἀλλὰ καὶ δούλοι ταύτην τὴν παροινίαν εἰς αὐτὸν ἐπαροῦντο τότε . Ταῦτα ἀναγιγνώσκουσι συνεχῶς , ταῦτα ἀκούωμεν ὡς χρή , ταῦτα ἐγγράφομεν τῇμῶν τῇ διανοίᾳ · καὶ γὰρ ταῦτα ἡμῶν τὰ σκηνά . Ἐπὶ τούτοις ἐγὼ μέγα φρονῶ , οὐ μόνον ἐπὶ τοῖς μυρίοις νεκροῖς οἷς ἀνέστησεν , ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῖς παθήμασιν οἷς ἔπαθε . Ταῦτα δὲ καὶ κάτω Παῦλος στρέφει · τὸν σταυρόν , τὸν θάνατον , τὰ πάθη , τὰς λοιδορίας , τὰς ὕβρεις , τὰ σκύμματα . Καὶ νῦν μὲν φησίν , Ἐξερχώμεθα πρὸς αὐτόν , τὴν ὀνειδισμὸν αὐτοῦ φέροντες · νῦν δὲ , Ὡς ἀντὶ τῆς προκειμένης αὐτῷ χαρᾶς ὁ ἀμένως στυγρὸν , αἰσχύνως καταφρονήσας . Ὁ δὲ Πέτρος ἐκθόρη ἐν τῇ ἀδελφῇ ἐξω · καὶ προσήλθεν αὐτῷ μία παιδίσκη λέγουσα · Καὶ σὺ ἦσθα μετὰ Ἰησοῦ τοῦ Γαλιλαίου . Ὁ δὲ ἠρνήσατο ἐμπροσθεν αὐτῶν πάντων , λέγων , Οὐκ οἶδα τί λέγεις . Ἐξἐλθὼντα δὲ αὐτὸν εἰς τὴν πύλην , ἑτέραι αὐτῷ ἄλλῃ , καὶ λέγει · Ἐκεῖ καὶ σὺ ἦσθα μετὰ Ἰησοῦ τοῦ Ναζωραίου . Καὶ πάλιν ἠρνήσατο μεθ’ ὁρκου . Μετὰ μικρὸν δὲ προσελθόντες οἱ ἐστῶτες εἶπον τῷ Πέτρῳ · Ἀληθῶς καὶ σὺ ἐξ αὐτῶν εἶ · καὶ γὰρ ἡ λαλιά σου δήλη σε ποιεῖ . Τότε ἤρξατο καταθεματίζειν , καὶ ὁμνύνειν , ὅτι Οὐκ οἶδα τὸν ἄνθρωπον . Καὶ εὐθὺς ἀλέκτωρ ἐφώνησεν . Καὶ ἐμνήσθη ὁ Πέτρος τοῦ ῥήματος τοῦ Ἰησοῦ , εἰρηκότος ὅτι , πρὶν Ἀλέκτωρ φωνήσῃ , τρίς ἀπαρνήσῃ με . Καὶ ἐξἐλθὼν ἔξω , ἐκλαυσεν πικρῶς . Ὁ καινὸν καὶ παραδόξων πραγμάτων ! Ὅτε μὲν κατεχόμενον εἶδε τὸν διδάσκαλον μόνον , οὕτως ἔξεν , ὡς καὶ τὴν μάχαιραν σπάσασθαι , καὶ ἐκκόψαι τὸ ὠτίον · ὅτε δὲ μᾶλλον ἀγανακτήσει εἰκὸς ἦν , καὶ πυροῦσθαι καὶ ἐκκαυθῆναι , λοιδοριῶν τοιούτων ἀκούουσα , τότε ἔξαφνῶς γίνεται . Τίνα γὰρ οὐκ ἂν ἐξήγεν εἰς μανίαν τὰ τότε γινόμενα ; Ἀλλ’ ὅμως , ὁ μαθητὴς ὑπὸ τοῦ δέους καταγνώσεως , οὐ μόνον οὐκ ἐνδείκνυται ἀγανάκτησιν , ἀλλὰ καὶ ἀρνεῖται , καὶ χωρίσιος ταλαιπώρου καὶ εὐτελοῦς ἀπειλῆν οὐ φέρει · καὶ οὐδὲ ἅπαξ μόνον , ἀλλὰ καὶ δεύτερον καὶ τρίτον ἀρνεῖται , καὶ ἐν χρόνῳ βραχεῖ , καὶ οὐδὲ ἐπὶ δικαστῶν · ἔσω γὰρ ἦν · ἐξελθόντα γὰρ αὐτὸν εἰς τὴν πύλην τριώτησαν καὶ οὐδὲ ἔβλετε ταχέως τοῦ πτώματος . Καὶ τοῦτο ὁ Λουκᾶς φησίν , ὅτι ἐνέβλεψεν εἰς αὐτὸν ὁ Χριστός , δεῖκνύς ὅτι οὐ μόνον ἠρνήσατο , ἀλλ’ οὐδὲ ἀνεμνήσθη οἴκοθεν , καὶ ταῦτα τῷ ἀλεκτρυόνι φωνήσαντος , ἀλλ’ ἰδεῖν τὸ τοῦ διδασκάλου πάλιν ὀμηνήσας , καὶ τὸ βλέμμα αὐτῷ γέγονεν ἀντὶ φωνῆς · οὕτω περιεῖδε ἦν . Ὁ δὲ Μᾶρκος φησίν , ὅτι ὅτε μὲν ἄπαξ ἠρνήσατο , τότε πρώτον ἐφώνησεν ὁ ἀλεκτρυών , ὅτε δὲ τρίτον , τότε δεύτερον , ἀκριβέστερον ἐξηγοῦμενος τὸ μαθητῷ τὴν ἀσθένειαν , καὶ τὸ σφόδρα αὐτὸν ἀποστερημένα πῶ δεῖ , καὶ ταῦτα παρ’ αὐτοῦ τοῦ Διδασκάλου μαθών · καὶ γὰρ τοῦτῃ τὴν Πέτρου . Ὦδεν μάλιστα δὲ τις αὐτὴν ἐκπλάγεται , ὅτι οὐ μόνον οὐκ ἐκρυψεν τὸ ἐλάττωμα τοῦ Διδασκάλου , ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων σαφέστερον ἀπήγγειλεν , αὐτὸ τοῦτο τῷ μαθητῇ εἶναι . Πῶς οὖν ἀληθὴς τὸ εἰρημένον , τοῦ μὲν Ματθαίου
Lemmas: τότε ἐμπτύω εἰς ὁ πρόσωπον αὐτός , καί κολαφίζω αὐτός · ὁ δέ ῥαπίζω , λέγω · προφητεύω ἐγώ , Χριστός , τίς εἰμί ὁ παίω σύ ; ὅς . διατί οὗτος ποιέω , ἐναίρω μέλλω ; τίς χρεία ὁ κωμῳδία οὗτος εἰμί ; ἵνα μανθάνω αὐτός ὁ ἀκόλαστος τρόπος διά πᾶς · καί ὅτι καθαίρω ὄρνυμι εὑρίσκω , οὗτος ὁ ἑαυτοῦ ἐνδείκνυμι παροινία , καί ὁ μανία ἐμφορέω , ὠθέω οὗτος ποιέω , καί μά ἡδονή πίπτω , καί ὁ φονικός αὐτός ἐνδείκνυμι τρόπος . σύ δέ ἐγώ θαυμάζω ὁ μαθητής ὁ φιλοσοφία , μετά ὠθέω αὐτός ἀκρίβεια ἀπαγγέλλω . ὅθεν ὁ φιλάλγες αὐτός ἡδύς διαδείκνυμι , ὅτι ὁ δοκέω εἰμί ἐπονείδιστος ἐξηγέομαι μετά ἀλήθεια ἀπασάω , οὐδείς ἀποκρύπτω , οὐδέ ἐπαισχύνω , ἀλλά καί δόξα ἡγέομαι μέγας , ὥσπερ οὖν καί εἰμί , ὁ ὁ δεσπότης ὁ σοφόω ὑπέρ ἐγώ σοφία πάσχω ἀνέχω . οὗτος καί ὁ αὐτός χρηστότης δείκνυμι ὁ ἄκρατος , καί ὁ πορνίαν ἐκεῖνος ὁ ἀσύγγνωστος , ὁ οὗτος τολμάω εἰς ὁ οὕτως ἥμερος καί πρᾶος , καί τοιοῦτος καταποδίδωμι , οἷος καί λέων Ἀρίων ποιέω ἱκανός εἰμί . οὐδείς γάρ οὔτε αὐτός ἐμπίπτω ἡμμόρτησεν , οὔτε αὐτός ὕβρις καί ἀπήνεια , διά ὅς ποιέω , διά ὅς λέγω . ὅσπερ ἅπας καί ὁ προφήτης Ἠσαΐας προλέγω , οὗτος προαναφαίνω , ὅτι ἐν ῥῆμα πᾶς οὗτος ἐφραῖων ὁ ὕβρις . ὦς τρόπος γάρ εκστειχοντ πολύς ἐπί σός , φημί , οὕτως ἀδοξέω ἀπό ἄνθρωπος ὁ εἶδος σύ , καί ὁ δόξα σύ ἀπό ὄψις ἄνθρωπος . τις γάρ ὁ ὕβρις οὗτος ἰσος γίγνομαι ἄν ; εἰς ὁ κρέσπη ἐκεῖνος , ὅς ὁ θάλασσα ὁράω ἡδύνω , ὁ ἐπί σταυρός θεάομαι ὁ ἥλιος ὁ ἀκτίς ἀποστρέφω , ἐμπτύω καί ῥαπίζω , καί ἐπί ὁ κεφαλή τύπτω , ἐμφορέω μετά δαψίλεια ἀπασάω ὁ ἑαυτοῦ μανία . καί γάρ πληγάς ὁ πᾶς ὑβρίς τιχωτέρας ἐντείνω , κολαφίζω , βαπίζοντες , καί ὁ πληγή οὗτος ὁ ἀπό ὁ εμπνυος προστίθημι ὕβρις . καί ῥῆμα πάλιν πολύς γέμω κωμῳδία φθέγγομαι λέγω · προφητεύω ἐγώ , Χριστός , τίς εἰμί ὁ παίω σύ ; ἐπεί προφήτης αὐτός λέγω ὁ πολύς . ἕτερος δέ φημί , ὅτι καί περιβάλλω ὁ πρόσωπον αὐτός ὁ ἱμάτιον , οὗτος ποιέω , ὥσπερ τις ἄτιμος καί τρωμολιμηλον εἰς μέσος λαμβάνω . καί οὐ ελυθερω μόνος , ἀλλά καί δοῦλος οὗτος ὁ παροινία εἰς αὐτός παρόω τότε . οὗτος ἀναγιγνώσκω συνεχῶς , οὗτος ἀκούω ὡς χρή , οὗτος ἐγγράφω τέμνω ὁ διάνοια · καί γάρ οὗτος ἐγώ ὁ σκηνή . ἐπί οὗτος ἐγώ μέγας φρονέω , οὖον μόνος ἐπί ὁ μυρίος νεκρός ὅς ἀνίστημι , ἀλλά καί ἐπί ὁ πάθημα ὅς πάσχω . οὗτος δέ καί κάτω Παῦλος στρέφω · ὁ σταυρός , ὁ θάνατος , ὁ πάθος , ὁ λοιδορία , ὁ ὕβρις , ὁ σκύμματα . καί νῦν μέν φημί , ἐξέρχομαι πρός αὐτός , ὁ ὀνειδισμός αὐτός φέρω · νῦν δέ , ὡς ἀντί ὁ πρόκειμαι αὐτός χαρά ὁ Ἀμένως στυγρὸν , αἰσχύνω καταφρονέω . ὁ δέ Πέτρος ἐκθορέω ἐν ὁ ἀδελφός ἐξω · καί πρόσειμι αὐτός εἷς παιδίσκη λέγω · καί σύ εἰμί μετά Ἰησοῦς ὁ Γαλιλαῖος . ὁ δέ ἀρνέομαι ἔμπροσθεν αὐτός πᾶς , λέγω , οὐ οἶδα τίς λέγω . Ἐξέρχομαι δέ αὐτός εἰς ὁ πύλη , ἑτερός αὐτός ἄλλος , καί λέγω · ἐκεῖ καί σύ εἰμί μετά Ἰησοῦς ὁ Ναζωραῖος . καί πάλιν ἀρνέομαι μετά Ὅρκος . μετά μικρός δέ προσέρχομαι ὁ ἵστημι εἶπον ὁ Πέτρος · ἀληθής καί σύ ἐκ αὐτός εἰμί · καί γάρ ὁ λαλιά σύ δῆλος σύ ποιέω . τότε ἄρχω καταθεματίζω , καί ὄμνυμι , ὅτι οὐ οἶδα ὁ ἄνθρωπος . καί εὐθύς ἀλέκτωρ φωνέω . καί μιμνήσκω ὁ Πέτρος ὁ ῥῆμα ὁ Ἰησοῦς , ἐρῶ ὅτι , πρίν Ἀλέκτωρ φωνέω , τρίς ἀπαρνέομαι ἐγώ . καί ἐξέρχομαι ἔξω , καλέω πικρός . ὁ καινός καί παράδοξος πρᾶγμα ! ὅτε μέν κατέχω ὁράω ὁ διδάσκαλος μόνος , οὕτως ἐξίημι , ὡς καί ὁ μάχαιρα σπάω , καί ἐκκόπτω ὁ οὖς · ὅτε δέ μᾶλλον ἀγανάκτησις εἰκός εἰμί , καί πυρόω καί ἐκκαίω , λοιδορία τοιοῦτος ἀκούω , τότε ἔξαφνος γίγνομαι . τίς γάρ οὐ εἄν ἐξάγω εἰς μανία ὁ τότε γίγνομαι ; ἀλλά ὅμως , ὁ μαθητής ὑπό ὁ δέος κατάγνωσις , οὖον μόνος οὐ ἐνδείκνυμι ἀγανάκτησις , ἀλλά καί ἀρνέομαι , καί χώρισις ταλαίπωρος καί εὐτελής ἀπειλή οὖον φέρω · καί οὐδέ ἅπαξ μόνος , ἀλλά καί δύο καί τρίτος ἀρνέομαι , καί ἐν χρόνος βραχύς , καί οὐδέ ἐπί δικαστής · εἴδομαι γάρ εἰμί · ἐξέρχομαι γάρ αὐτός εἰς ὁ πύλη τριώτης καί οὐδέ βλέπω ταχέως ὁ πτῶμα . καί οὗτος ὁ Λουκᾶς φημί , ὅτι ἐμβλέπω εἰς αὐτός ὁ Χριστός , δείκνυμι ὅτι οὖον μόνος ἀρνέομαι , ἀλλά οὐδέ ἀναμιμνήσκω οἴκοθεν , καί οὗτος ὁ ἀλεκτρυών φωνέω , ἀλλά ὁράω ὁ ὁ διδάσκαλος πάλιν ὄμνυμι , καί ὁ βλέμμα αὐτός γίγνομαι ἀντί φωνή · οὗτος περιοράω εἰμί . ὁ δέ Μᾶρκος φημί , ὅτι ὅτε μέν ἅπαξ ἀρνέομαι , τότε πρῶτος φωνέω ὁ ἀλεκτρυών , ὅτε δέ τρίτος , τότε δύο , ἀκριβής ἐξηγέομαι ὁ μαθητός ὁ ἀσθένεια , καί ὁ σφόδρα αὐτός αποστερώ πῶ δεῖ , καί οὗτος παρά αὐτός ὁ Διδασκάλου μανθάνω · καί γάρ Τούτη ὁ Πέτρος . ὧδε μάλιστα δέ τις αὐτός ἐκπλήσσω , ὅτι οὖον μόνος οὐ κρύπτω ὁ ἐλάττωμα ὁ Διδασκάλου , ἀλλά καί ὁ ἄλλος σαφής ἀπαγγέλλω , αὐτός οὗτος ὁ μαθητής εἰμί . Πῶς οὖν ἀληθής ὁ εἴρω , ὁ μέν Ματθαῖος