joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0248.3
αʹ . Διὰ τί μὴ εἶπεν , Ἄλλʼ ὁ ποιῶν τὸ θέλημα τὸ ἐμόν ; ὅτι τέως ἀγαπητὸν ἦν καὶ τοῦτο πρότερον δεῖξαι · καὶ γὰρ πολλὴν χάριν ἦν πρὸς τὴν ἀσθένειαν τῶν ἐκείνῳ . Ἄλλως δὲ καὶ τοῦτο διʼ ἐκεῖνον ἠνέχαστο . Μετὰ δὲ τούτων κάκεινο ἐστιν εἰπεῖν , ὅτι οὐδὲ ἐστιν ἕτερον θέλημα τοῦ 78-80 Υἱοῦ παρὰ τοῦ Πατρὸς . Ἐνταῦθα δὲ μοι τῶν Ἰουδαίων μάλιστα καθεῖσθαι δοκεῖ , ἐν τοῖς δόγμασι τιθεμένων τὸ πᾶν , καὶ τοῦ βίου πρῴνοιαν οὐδεμίαν ποιουμένων . Διὸ καὶ ὁ Παῦλος αὐτοῖς ἐγκαλεῖ λέγων · Ἰδε σὺ Ἰουδαῖος ἐπονομάζῃ , καὶ ἐπαναπαύῃ τῷ νόμῳ , καὶ καυχῃσαι ἐν Θεῷ , καὶ γινώσκεις τὸ θέλημα 81 · ἀλλὰ οὐδὲν σοι πλὴν ἐνταῦθεν , ὅταν ἡ τοῦ βίου καὶ τῶν ἔργων ἐπίδεῖξις μὴ παρῇ . Αὐτὸς δὲ οὐ 82 βεβαιοῦν ἐστιν , ἀλλὰ καὶ τὸ πολλῇ πλέον εἶπε . Πολλοὶ γὰρ ἐροῦσί μοι ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ · Κύριε , Κύριε , οὐ τῷ σῷ ὀνόματι προεσχητεύσαμεν ; Οὐ γὰρ δὴ μόνον , φησίν , ἡ πίστις ἔχων , τοῦ βίου ἡμελημένου , τῶν οὐρανῶν ἐκβάλλεται , ἀλλὰ κἂν μετὰ τῆς πίστεως σημεῖα πολλὰ πεποιηκὼς ᾖ , καὶ οὐδὲν ἀγαθὸν ἐργασάμενος , καὶ οὕτως 83 ὁμοίως · τῶν ἱερῶν ἐργετῶν προθύρων ἐκείνων . Πολλοὶ γὰρ ἐροῦσί μοι ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ · Κύριε , Κύριε , οὐ τῷ σῷ ὀνόματι προεσχητεύσαμεν ; Ὁρᾷς πῶς λανθάνοντῶς ἐαυτὸν συνεισάγει λοιπὸν , ἐπειδὴ τὴν πᾶσαν ἀπήτεισεν δημηγορίαν , καὶ δείκνυσιν ἐαυτὸν δυνάμιν κριτήν ; Ὅτι μὲν γὰρ κλῆσις ἐκδίδεται τοὺς ἀμαρτάνοντας , ἐν τοῖς ἐμπροσθεν ἐδείξε · τὶς δὲ καὶ 84 ὁ κολάζων , ἐνταῦθα λοιπὸν ἐκκαλεῖται . Καὶ οὐχ εἶπε φανερῶς , ὅτι Ἐγὼ εἰμί · ἀλλὰ Πολλοὶ ἐροῦσί μοι , τὸ αὐτὸ τοῦτο πάλιν κατασκευάζων . Εἰ γὰρ μὴ αὐτὸς ἦν ὁ κριτής , πῶς ἂν πρὸς αὐτὸν εἴποι ; Καὶ τότε ὁμολογήσω αὐτοῖς · Ἀποχωρεῖτε ἀπʼ ἐμοῦ , οὐδέποτε ἔγνων ὑμᾶς ; Οὐχὶ μόνον ἐν τῷ καιρῷ τῆς κρίσεως , ἀλλʼ οὐδὲ τότε , ἦνικα ἐθαυματουργεῖτε , φησί . Διὰ τοῦτο καὶ τοῖς μαθηταῖς ἔλεγε · Μὴ χαίρετε , ὅτι τὰ δαιμόνια ὑμῖν ὑποτάσσονται , ἀλλʼ ὅτι τὰ ὀνόματα ὑμῶν γέγραπται ἐν τοῖς οὐρανοῖς . Καὶ πανταχοῦ πολλὴν κελεύει τοῦ βίου σπουδὴν ποιεῖσθαι . Οὐ γὰρ ἐστιν [ 500 ] ἄνθρωπον ἄρθους βιῶντα , καὶ πάντων ἀπηλλαγμένον τῶν παθῶν , περιοφθῆναι ποτε · ἀλλὰ κἂν πλανώμενος τύχῃ , ταχέως αὐτὸν ὁ Θεὸς πρὸς τὴν ἀλήθειαν ἐπισπάσεται . Ἄλλʼ εἰσὶ τινες οἱ φασιν , ὅτι φευδόμενοι οὕτοι ταῦτα ἔλεγον · διόπερ οὐδὲ ἐσώθησαν , φησίν . Οὐκοῦν τὸ ἐναντίον οὐ βούλεται κατασκευάζει . Καὶ γὰρ βούλεται ἐνταῦθα δεῖξαι , ὅτι ἡ πίστις οὐδὲν ἰσχύει χωρὶς ἔργων 85 . Εἰτα ἐπιτείνει αὐτὴ 86 , προσέθηκε καὶ τὰ σημεῖα · δηλῶν ὅτι οὐ μόνον ἡ πίστις , ἀλλὰ οὐδὲ τῶν σημείων ἐπίδειξις δυνήσεται τι τῶν θαυματουργούντων ἀρετῆς χωρὶς . Εἰ δὲ μὴ ἐποίησαν , πῶς ἂν ἐδυνήθη τοῦτο ; συστησάμενοι ἐνταῦθα ; Ἄλλως δὲ οὐδʼ ἂν ἐτόλμησαν , τῆς κρίσεως παρουσίας , πρὸς αὐτὸν ταῦτα εἰπεῖν . Καὶ αὕτη δὲ ἡ ἀπόκρισις , καὶ τὸ κατʼ ἐρώτησιν λέγειν , δείκνυσιν αὐτοὺς πεποιηκέναι . Ἐπειδὴ γὰρ ἐναντίον τῇ προσδοκίᾳ τὸ τέλος εἶδον , καὶ ἐνταῦθα μὲν θαυμαστοὶ ἦσαν παρὰ πᾶσι θαυματουργοῦντες , ἐκεῖ δὲ ὁρωσίν 87 ἐαυτοὺς λοιπὸν κολαζομένους , ὡς ἐκπληττόμενοι καὶ θαυμάζοντες λέγουσι · Κύριε 88 , οὐχὶ ἐν τῷ σῷ ὀνόματι προεσχητεύσαμεν ; πῶς οὖν ἡμᾶς ἀποστρέφει νῦν ; τί βούλεται τὸ ξένον καὶ παράδοξον τοῦτο τέλος ; Ἄλλʼ ἐκεῖνοι μὲν θαυμάζουσιν , ὅτι τοιαῦτα θαυματουργήσαντες ἐκολάσθησαν · σὺ δὲ μὴ θαυμάζῃς . Ἡ γὰρ χάρις πᾶσα τῶν τοῦ δεδουκότος δωρεά · ἐκεῖνοι δὲ οὐδὲν παρʼ ἐαυτῶν εἰσήνεγκαν · διὸ καὶ κολάζεσθαι δικαιον , ὅτι περὶ τῶν οὕτω τιμησάντων , ὡς καὶ ἀναξίους δούναι τὴν χάριν , ἀγνώμονες γεγόνασι καὶ ἀναίσθητοι . Τί οὖν , φησίν , ἐργαζόμενοι τὴν ἀνομίαν , τοιαῦτα 89 ἐποίουν ; Τινὲς μὲν φασιν , ὅτι οὐχ ἐν τῷ καιρῷ , ἐν ᾧ ταῦτα ἐθαυματουργοῦν , καὶ ἠγνόουν , ἀλλὰ ὑστερον μεταβαλόντες 90 , καὶ τὴν ἀνομίαν ἐποίησαν . Ἄλλʼ ἐὰν τοῦτο ᾖ , πάλιν τὸ σπουδαζόμενον οὐχ ἱσταται . Ὁ γὰρ δεῖξαι ἐσπουδάκε , τοῦτο ἐστιν · ὅτι οὔτε πίστις , οὔτε θαῦματά ἰσχύει , βίου μὴ παραόντος · ὅπερ οὖν καὶ ὁ Παῦλος ἔλεγεν · Ἐὰν ἔχω πίστιν , ὥστε ὄρη μεθιστάνειν , καὶ εἰδὼ τὰ μυστήρια πάντα καὶ πίστιν τὴν γνῶσιν , ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω , οὐδὲν εἰμί . Τινὲς οὖν εἰσιν οὗτοι ; φησί . Πολλοὶ τῶν πιστευσαμένων ἔλαβον χαρίσματα , οἷος ἦν ὁ τὰ δαιμόνια ἐκβάλλων , καὶ οὐχ ὧν μαρτυρῶν , οἷος ἦν ὁ Ἰούδας · καὶ γὰρ καὶ οὗτος , πονηρὸς ὧν , χάρισμα 91 εἶχε . Καὶ ἐν τῇ Παλαιᾷ δὲ τοῦτο εὑροῖ τις ἂν , εἰς ἀναξίους τὴν χάριν ἐνεργήσασαν πολλάκις , ἵνα ἐτέρους εὐεργετῇ . Ἐπειδὴ γὰρ οὐ πάντες πρὸς πάντα ἐπιτηδεῖος εἶχον , ἀλλὰ οἱ μὲν ἦσαν βίου καθαροῦ , πίστιν δὲ οὐ τοσαύτην εἶχον , οἱ δὲ τοῦναντίον · κάκεινους διὰ τοῦτον προετίθετο , ὥστε πολλὴν ἐπιδείξασθαι πίστιν , καὶ τούτους διὰ τῆς ἀρτάτου ταύτης δωρεᾶς ὥστε γενέσθαι βελτίους ἐξεκαλεῖτο .
Lemmas: ὅς . Ζεύς τίς μή εἶπον , ἄλλος ὁ ποιέω ὁ θέλημα ὁ ἐμός ; ὅτι τέως ἀγαπητός εἰμί καί οὗτος πρότερος δείκνυμι · καί γάρ πολύς χάρις εἰμί πρός ὁ ἀσθένεια ὁ ἐκεῖνος . ἄλλος δέ καί οὗτος διά ἐκεῖνος ἀνέχω . μετά δέ οὗτος ἐκεῖνος εἰμί εἶπον , ὅτι οὐδέ εἰμί ἕτερος θέλημα ὁ 78-80 υἱός παρά ὁ πατήρ . ἐνταῦθα δέ ἐγώ ὁ Ἰουδαῖος μάλιστα καθίημι δοκέω , ἐν ὁ δόγμα τίθημι ὁ πᾶς , καί ὁ βίος πρῷος οὐδείς ποιέω . Διὸ καί ὁ Παῦλος αὐτός ἐγκαλέω λέγω · μάργηλις σύ Ἰουδαῖος ἐπονομάζω , καί ἐπαναπαύω ὁ νόμος , καί καυχάομαι ἐν Θεός , καί γιγνώσκω ὁ θέλημα 81 · ἀλλά οὐδείς σύ πλήν ἐνταῦθεν , ὅταν ὁ ὁ βίος καί ὁ ἔργον ἐπίδειξις μή πείρω . αὐτός δέ οὖον 82 βεβαιόω εἰμί , ἀλλά καί ὁ πολύς πλέω εἶπον . πολλός γάρ λέγω ἐγώ ἐν ἐκεῖνος ὁ ἡμέρα · κύριος , κύριος , οὖον ὁ σός ὄνομα προέχω ; οὖον γάρ δή μόνος , φημί , ὁ πίστις ἔχω , ὁ βίος αμελημένος , ὁ οὐρανός ἐκβάλλω , ἀλλά κἀν μετά ὁ πίστις σημεῖον πολύς ποιέω εἰμί , καί οὐδείς ἀγαθός ἐργάζομαι , καί οὕτως 83 ὁμοίως · ὁ ἱερός ἔργω πρόθυρον ἐκεῖνος . πολλός γάρ λέγω ἐγώ ἐν ἐκεῖνος ὁ ἡμέρα · κύριος , κύριος , οὖον ὁ σός ὄνομα προέχω ; ὁράω πῶς λανθάνω ἑαυτοῦ συνεισάγω λοιπός , ἐπεί ὁ πᾶς ἀπαιτέω δημηγορία , καί δείκνυμι ἑαυτοῦ δυνάμις κριτής ; ὅτι2 μέν γάρ κλῆσις εκδίδω ὁ ἁμαρτάνω , ἐν ὁ ἔμπροσθεν δείκνυμι · τις δέ καί 84 ὁ κολάζω , ἐνταῦθα λοιπός ἐκκαλέω . καί οὐ εἶπον φανερῶς , ὅτι ἐγώ εἰμί · ἀλλά πολλός λέγω ἐγώ , ὁ αὐτός οὗτος πάλιν κατασκευάζω . εἰμί γάρ μή αὐτός εἰμί ὁ κριτής , πῶς εἄν πρός αὐτός εἶπον ; καί τότε ὁμολογέω αὐτός · ἀποχωρέω ἀπό ἐγώ , οὐδέποτε γιγνώσκω σύ ; οὐ μόνος ἐν ὁ καιρός ὁ κρίσις , ἀλλά οὐδέ τότε , φέρω θαυματουργέω , φημί . Ζεύς οὗτος καί ὁ μαθητής λέγω · μή χαίρετε , ὅτι ὁ δαιμόνιος σύ ὑποτάσσω , ἀλλά ὅτι ὁ ὄνομα σύ γράφω ἐν ὁ οὐρανός . καί πανταχοῦ πολύς κελεύω ὁ βίος σπουδή ποιέω . οὖον γάρ εἰμί [ 500 ] ἄνθρωπος ἄρτος βιάω , καί πᾶς ἀπαλλάσσω ὁ πάθος , περιοράω ποτός · ἀλλά κἀν πλανάω τυγχάνω , ταχέως αὐτός ὁ θεός πρός ὁ ἀλήθεια ἐπισπάω . ἄλλος εἰμί τις ὁ φημί , ὅτι φευδιδωμι οὕτος οὗτος λέγω · διόπερ οὐδέ σῴζω , φημί . οὐκοῦν ὁ ἐναντίος οὖον βούλομαι κατασκευάζω . καί γάρ βούλομαι ἐνταῦθα δείκνυμι , ὅτι ὁ πίστις οὐδείς ἰσχύω Χωρὶς ἔργον 85 . εἶτα ἐπιτείνω αὐτός 86 , προστίθημι καί ὁ σημεῖον · δηλόω ὅτι οὖον μόνος ὁ πίστις , ἀλλά οὐδέ ὁ σημεῖον ἐπίδειξις δύναμαι τίς ὁ θαυματουργέω ἀρετή Χωρὶς . εἰμί δέ μή ποιέω , πῶς εἄν δύναμαι οὗτος ; συνίστημι ἐνταῦθα ; ἄλλος δέ οὐδέ εἄν τολμάω , ὁ κρίσις παρουσία , πρός αὐτός οὗτος εἶπον . καί οὗτος δέ ὁ ἀπόκρισις , καί ὁ κατά ἐρώτησις λέγω , δείκνυμι αὐτός ποιέω . ἐπεί γάρ ἐναντίος ὁ προσδοκία ὁ τέλος εἶδον , καί ἐνταῦθα μέν θαυμαστός εἰμί παρά πᾶς θαυμασιουργέω , ἐκεῖ δέ ὁράω 87 ἑαυτοῦ λοιπός κολάζω , ὡς ἐκπλήσσω καί θαυμάζω λέγω · κύριος 88 , οὐ ἐν ὁ σός ὄνομα προέχω ; πῶς οὖν ἐγώ ἀποστρέφω νῦν ; τίς βούλομαι ὁ ξένος καί παράδοξος οὗτος τέλος ; ἄλλος ἐκεῖνος μέν θαυμάζω , ὅτι τοιοῦτος θαυματουργέω κολάζω · σύ δέ μή θαυμάζω . ὁ γάρ χάρις πᾶς ὁ ὁ δίδωμι δωρεά · ἐκεῖνος δέ οὐδείς παρά ἑαυτοῦ εἰσφέρω · διό καί κολάζω Δίκαιος , ὅτι περί ὁ οὗτος τιμάω , ὡς καί ἀνάξιος δίδωμι ὁ χάρις , ἀγνώμων γίγνομαι καί ἀναίσθητος . τις οὖν , φημί , ἐργάζομαι ὁ ἀνομία , τοιοῦτος 89 ποιέω ; Τινές μέν φημί , ὅτι οὐ ἐν ὁ καιρός , ἐν ὅς οὗτος θαυματουργέω , καί ἀγνοέω , ἀλλά ὕστερος μεταβάλλω 90 , καί ὁ ἀνομία ποιέω . ἄλλος ἐάν οὗτος εἰμί , πάλιν ὁ σπουδάζω οὐ ἵστημι . ὁ γάρ δείκνυμι σπουδάζω , οὗτος εἰμί · ὅτι οὔτε πίστις , οὔτε θαῦμα ἰσχύω , βίος μή παρανίημι · ὅσπερ οὖν καί ὁ Παῦλος λέγω · ἐάν ἔχω πίστις , ὥστε ὄρος μεθιστάνω , καί Εἰδώ ὁ μυστήριον πᾶς καί πίστις ὁ γνῶσις , ἀγάπη δέ μή ἔχω , οὐδείς εἰμί . Τινές οὖν εἰμί οὗτος ; φημί . πολλός ὁ πιστεύω λαμβάνω χάρισμα , οἷος εἰμί ὁ ὁ δαιμόνιος ἐκβάλλω , καί οὐ ὅς μαρτυρέω , οἷος εἰμί ὁ Ἰούδας · καί γάρ καί οὗτος , πονηρός ὅς , χάρισμα 91 ἔχω . καί ἐν ὁ Παλαιή δέ οὗτος εὑρίσκω τις εἄν , εἰς ἀνάξιος ὁ χάρις ἐνεργέω πολλάκις , ἵνα ἕτερος εὐεργέτης . ἐπεί γάρ οὖον πᾶς πρός πᾶς ἐπιτήδειος ἔχω , ἀλλά ὁ μέν εἰμί βίος καθαρός , πίστις δέ οὖον τοσοῦτος ἔχω , ὁ δέ τουναντίον · ἐκεῖνος διά οὗτος προτίθημι , ὥστε πολύς ἐπιδείκνυμι πίστις , καί οὗτος διά ὁ ἀρτάτου οὗτος δωρεά ὥστε γίγνομαι ἀγαθός ἐκκαλέω .