joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0295.2
φέρει βλάβην , ἥττα δὲ ὠφέλειαν . Καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν θυμομένων , δοκεῖ μὲν ὁ πολλὰ ὑβρικῶς κεκρατηκέναι · οὗτος δὲ μάλιστα ἐστὶν ὁ ἠτηθῆσαι ὑπὸ τοῦ χαλεπωτάτου πάθους , καὶ βλαβεῖς · ὁ δὲ ἐνεγκὼν γυναικός , οὗτος περιγενέτο καὶ ἐνίκησε . Καὶ ὁ μὲν οὐδὲ τὸ οἰκεῖον ἄρχεσαι σβέσει νόσημα · ὁ δὲ καὶ τὸ ἀλλότριον ἀνέτειλε · καὶ ὁ μὲν ὑπὸ τοῦ οἰκείου ἠτηθῆ · ὁ δὲ καὶ τοῦ ἀλλοτρίου περιεγένετο , καὶ οὐ μόνον αὐτὸς οὐ κατεκλῆ , ἀλλὰ καὶ τὴν ἑτέρου φύλαξ ἀρδεῖσαν εἰς ἴσος ἐσέδραμεν . Εἰ δὲ θέλετε νικῆσαι τὴν δοκοῦσαν νίκην εἶναι , καὶ αὐτὸς ἂν ἠτηθῆ , κάκεινον ἐκκαλούσας χαλεπώτερον τοῦτο παθεῖν παρεσκευάσας ἂν , καὶ καθάπερ γυναῖκας , αἰσχρῶς καὶ ἐλεινῶς ὑπὸ τοῦ θυμοῦ καταπαλαίσθησας ἂν ἐκάτεροι . Νυνὶ δὲ καὶ ταύτης ἀπηλλάχθης τῆς αἰσχύνης φιλοσοφίας , καὶ τρίποιον λαμπρὸν καὶ ἐν αὐτῷ καὶ ἐν τῷ πλησίον ἔστης κατὰ τῆς ὀργῆς διὰ τῆς καλῆς ἥττης . Δ . Μὴ δὴ πανταχοῦ ζητῶμεν νικῆν . Καὶ γὰρ ὁ πλεονεκτήσας τὸν πλεονεκτῆντα νενίκηκεν , ἀλλὰ κακὴν νίκην , καὶ διέβρον φέρουσαν τῷ νικητῇ · ὁ δὲ πλεονεκτηθείς , καὶ δοκῶν νενικῆσαι , φιλόσοφος ἐνεγκών , οὗτος μάλιστα ἐστὶν ὁ τὸν στέφανον ἔχων . Πολλαχοῦ γὰρ τὸ ἠττάσθαι βέλτιον , καὶ ἐστὶν οὗτος ἄριστος νίκης τρόπος . Ἄν τε γὰρ πλεονεκτῇ τις , ἂν τε παιδῇ , ἂν τε βασκαίνῃ , ὁ ἠττώμενος καὶ μὴ ὁμοῖα χωρῶν , οὗτός ἐστιν ὁ νικῶν . Καὶ τί λέγω πλεονεξίαν καὶ βασκανίαν ; Καὶ γὰρ εἰς μαρτύριον ἐλκόμενος , οὕτω νικᾷ , δεσμεύμενος καὶ μαρτυρούμενος καὶ κατακεκροτημένος καὶ σφαττόμενος . Καὶ ὅπερ ἐστὶν ἐν τοῖς πολέμοις ἥττα , τὸ πεσεῖν τὸν ἀγωνιζόμενον , τοῦτο παρ' ἡμῖν νίκη . Οὐδαμοῦ γὰρ δρύντες κακῶς νικῶμεν , ἀλλὰ πανταχοῦ πάσχοντες · κακῶς . Οὕτω καὶ ἡ νίκη λαμπροτέρα γίνεται , ὅταν πλάγαντες τῶν δρώντων περιγενοῦμεθα . Ἐντεῦθεν δαίδυται ὅτι Θεοῦ ἡ νίκη . Καὶ γὰρ ἐναντίαν ἔχει τῇ ἐξωθῇ τῷ φύσει · καὶ μάλιστα τούχης τεχνήριον . Οὕτω καὶ αἱ θαλάττιαι πέτραι τῷ πειλαθεῖν τὰ κύματα διαλοῦσιν · οὕτω καὶ οἱ ἄγιοι πάντες ἀνεκηρύχθησαν καὶ ἐστεφανώθησαν , καὶ λαμπρὰ τὰ τρίπατα ἐτέθησαν , τὴν ἀπράγμονα ταύτην νικῶντες νίκην . Μὴδὲ γὰρ κινήσῃς σαυτόν , φησί , μηδὲ κάμψῃς · ὁ Θεὸς σοι ταύτην ἔδωκε τὴν ἰσχύν , ὡς μὴ ἐκ συμπολιχῆς νικᾷν , ἀλλὰ ἀνεχόμενον μόνον . Μὴ παρατάξῃ καὶ αὐτὸς ἐξίσῃς , καὶ νενίκηκας · μὴ συμπαλαξῇς , καὶ ἐστεφανώθης . Πολλὸ βελτίων εἰ τοῦ ἀνταγωνιστοῦ , καὶ δυνατώτερος . Τί κατασχύνεις σαυτόν ; Μὴ δρξ ἐκεῖνον λέγειν , ὅτι Συμπλακεῖς περιεγένου , ἀλλ' ἄρξ αὐτὸν τεθηπέναι καὶ θαυμάζειν σου τὴν ἄμαχον δύναμιν , καὶ πρὸς πάντας λέγειν , ὅτι καὶ χωρὶς τοῦ συμβαλεῖν ἐνίκησας . Οὕτω καὶ ὁ μακάριος Ἰωσὴφ ἀνεκηρύχθη , [ 805 ] πανταχοῦ τῷ πάσχοντι κακῶς περιγενομένος τῶν ποιούντων . Καὶ γὰρ ὁ ἀδελφὸς καὶ ἡ Αἰγυπτία τῶν ἐπιβουλεύουτων ἦσαν · ἀλλὰ πάντων οὗτος ἐκράτησε . Μὴ γὰρ μοι τὸ δεσμωτήριον , ἔπερ οὗτο · ὤχως , μεγάλὰ τὰ βασιλεία , ἐνδὸ διετέμην ἐκεῖνον , λέγω · ἀλλὰ δεῖξόν μοι , τὸς ὁ νικηθείς , τὶς ὁ ἠτηθῆς , τὶς ὁ ἐν ἀθμίᾳ , τὶς ὁ ἐν θανάτῳ . Ἐκεῖνι μὲν γὰρ οὐ μόνον τοῦ δικαίου , ἀλλ' οὐδὲ τοῦ οἰκείου ἄρχεσαι κρατεῖσαι πάθους · οὗτος δὲ καὶ αὐτὴς καὶ τοῦ νοήματος περιεγένετο τοῦ χαλεποῦ . Εἰ δὲ καὶ βούλει , αὐτὸν ἀκούσον τῶν ῥημάτων , καὶ βλεψ τὸ τρόπαιον . Εἰσήγαγετε ἡμῖν ὧδε παῖδα Ἑβραῖον ἐμπαικίζειν ἡμῖν . Οὐχ οὗτος ἐνέπαιξεν , ἀλλὰ καὶ ταλαίπωρος , ἀλλ' ὁ διάβολος εἴπεν , ὅτι δύνασαι κατακλάσαι τὸν ἀδάμαντα . Οὐχ οὗτος εἰσήγαγέ σοι παῖδα
Lemmas: φέρω βλάβη , ἧσσα δέ ὠφέλεια . καί γάρ ἐπί ὁ θυμόω , δοκέω μέν ὁ πολύς ὑβρίζω κρατέω · οὗτος δέ μάλιστα εἰμί ὁ ἀτάω ὑπό ὁ χαλεπός πάθος , καί βλάπτω · ὁ δέ φέρω γυνή , οὗτος περιγίγνομαι καί νικάω . καί ὁ μέν οὐδέ ὁ οἰκέω άρχω σβέννυμι νόσημα · ὁ δέ καί ὁ ἀλλότριος ἀνατέλλω · καί ὁ μέν ὑπό ὁ οἰκεῖος ἀτάω · ὁ δέ καί ὁ ἀλλότριος περιγίγνομαι , καί οὖον μόνος αὐτός οὖον κατεκλῆ , ἀλλά καί ὁ ἕτερος φύλαξ ἀρδέω εἰς ἴσος εἰστρέχω . εἰμί δέ ἐθέλω νικάω ὁ δοκέω Νίκη εἰμί , καί αὐτός εἄν ἀτάω , ἐκεῖνος εκκαλών χαλεπός οὗτος πάσχω παρασκευάζω εἄν , καί καθάπερ γυνή , αἰσχρῶς καί ἐλεεινός ὑπό ὁ θυμός καταπαλαίω εἄν ἑκάτερος . νυνί δέ καί οὗτος ἀπαλλάσσω ὁ αἰσχύνη φιλοσοφία , καί τρίπος λαμπρός καί ἐν αὐτός καί ἐν ὁ πλησίος ἵστημι κατά ὁ ὀργή διά ὁ καλός ἧσσα . δ . μή δή πανταχοῦ ζητέω νικάω . καί γάρ ὁ πλεονεκτέω ὁ πλεονεκτέω νικάω , ἀλλά κακός Νίκη , καί διαβιβρώσκω φέρω ὁ νικητής · ὁ δέ πλεονεκτέω , καί δοκέω νικάω , φιλόσοφος φέρω , οὗτος μάλιστα εἰμί ὁ ὁ στέφανος ἔχω . πολλαχοῦ γάρ ὁ ἐτάζω ἀγαθός , καί εἰμί οὗτος ἀγαθός Νίκη τρόπος . ἄν τε γάρ πλεονεκτέω τις , εἄν τε Παιδή , εἄν τε βασκαίνω , ὁ ἀτάω καί μή ὅμοιος χώρα , οὗτος εἰμί ὁ Νίκη . καί τίς λέγω πλεονεξία καί βασκανία ; καί γάρ εἰς μαρτύριον ἕλκω , οὗτος νικάω , δεσμευμένος καί μαρτυρέω καί κατακροτέω καί σφάττω . καί ὅσπερ εἰμί ἐν ὁ πόλεμος ἧσσα , ὁ πίπτω ὁ ἀγωνίζομαι , οὗτος παρά ἐγώ νίκη . οὐδαμός γάρ δρύντες κακῶς νικάω , ἀλλά πανταχοῦ πάσχω · κακῶς . οὕτως καί ὁ νίκη λαμπρός γίγνομαι , ὅταν πλάζω ὁ δράω περιγίγνομαι . ἐντεῦθεν δαιδυτης ὅτι Θεός ὁ νίκη . καί γάρ ἐναντίος ἔχω ὁ ἐξωθέω ὁ φύσις · καί μάλιστα τουχεω τεχνήριον . οὕτως καί ὁ θαλάσσιος πέτρα ὁ πειλανθανω ὁ κῦμα διαλέω · οὗτος καί ὁ ἅγιος πᾶς ἀνακηρύσσω καί στεφανόω , καί λαμπρός ὁ τρίπατος τίθημι , ὁ ἀπράγμων οὗτος Νίκη Νίκη . μηδέ γάρ κινέω σεαυτοῦ , φημί , μηδέ κάμπτω · ὁ θεός σύ οὗτος δίδωμι ὁ ἰσχύς , ὡς μή ἐκ συμπολιχεω νικάω , ἀλλά ἀνέχω μόνος . μή παρατάσσω καί αὐτός ἐξισόω , καί νικάω · μή συμπαλαξῇς , καί στεφανόω . Πολλὸ ἀγαθός εἰμί ὁ ἀνταγωνιστής , καί δυνατός . τις κατέχω σεαυτοῦ ; μή δρξ ἐκεῖνος λέγω , ὅτι συμπλέκω περιγίγνομαι , ἀλλά ἄρξ αὐτός τέθηπα καί θαυμάζω σύ ὁ ἄμαχος δύναμις , καί πρός πᾶς λέγω , ὅτι καί Χωρὶς ὁ συμβάλλω νικάω . οὕτως καί ὁ μακάριος Ἰωσήφ ἀνακηρύσσω , [ 805 ] πανταχοῦ ὁ πάσχω κακῶς περιγίγνομαι ὁ ποιέω . καί γάρ ὁ ἀδελφός καί ὁ Αἰγύπτιος ὁ ἐπιβουλεύω εἰμί · ἀλλά πᾶς οὗτος κρατέω . μή γάρ ἐγώ ὁ δεσμωτήριον , ἔπερος Ούτο · ὦχος , μέγας ὁ βασίλειος , ἐνδίδωμι διατέμνω ἐκεῖνος , λέγω · ἀλλά δείκνυμι ἐγώ , τός ὁ νικάω , τις ὁ ἠτηθῆς , τις ὁ ἐν ἀθμίᾳ , τις ὁ ἐν θάνατος . Ἐκεῖνος μέν γάρ οὖον μόνος ὁ Δίκαιος , ἀλλά οὐδέ ὁ οἰκεῖος άρχω κρατούμαι πάθος · οὗτος δέ καί αὐτός καί ὁ νόημα περιγίγνομαι ὁ χαλεπός . εἰμί δέ καί βούλομαι , αὐτός ἀκούω ὁ ῥῆμα , καί βλεψ ὁ τρόπαιον . εἰσάγω ἐγώ ὧδε παῖς Ἑβραῖος ἐμπαίζω ἐγώ . οὐχ οὗτος ἐμπαίζω , ἀλλά καί ταλαίπωρος , ἀλλά ὁ διάβολος εἶπον , ὅτι δύναμαι κατακλάω ὁ ἀδάμας . οὐχ οὗτος εἰσάγω σύ παῖς