joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0275.1
λιμῷ καὶ τῆς πενίας χαλεπωτέρας ἀπαντες ἐνίσαι τῶν ὀδυνῶν . Ἄλλ' οὐ δάκνουσιν ὀδούσιν . Εἴπε ὀδούσι , καὶ μὴ βέλει πλεονεξίας χαλεπωτέροις ὀδύνων . Οἱ γὰρ ὀδόντες αὐτῶν ὀπλὰ καὶ βέλη . Τὴν γὰρ μᾶλλον ἀληθῆ , ὁ δηχθεὶς ἀπαξ καὶ εὐθὺς θεραπεύεται , ἡ δὲ διαπαντὸς τοὺς ὀδούσι τῆς πενίας κατεσθιόμενος ; Πενία γὰρ ἀκούσιος , καὶ καμίνος καὶ θηρίον χαλεπωτέρον . Ἄλλ' οὐ διώκουσι τὰς ἔρημίας , καθάπερ οἱ δαιμονῶντες . Εἴπε τὰς ἔρημίας , καὶ μὴ τὰς πόλεις κατέχεσθαι , καὶ πάντες ἄν οἱ ἐν πόλεσι μηδὲν ἀπλησταν . Νυνὶ δὲ καὶ ταύτη πάντων ἐκείνων εἰσὶν ἀφορητότεροι , ὅτι ἐν ταῖς πόλεσι ταῦτα ποιοῦσιν , ὅπερ ἐν ἔρημαις ἐκεῖνοι , τὰς πόλεις ἔρημίας ἐργαζόμενοι , καὶ καθάπερ ἐν ἔρημαι οὐδενὸς ὄντος τοῦ κυλίνδοντος , οὕτω δὲ πάντων κυλίνδεται . Ἄλλ' οὐ βάλλουσι λίθους τοὺς ἀπαντῶντας . Καὶ τί τοῦτο ; Λίθους μὲν γὰρ ράδιον καὶ φυλάσσεσθαι . Ἄ δὲ διὰ χάρτου καὶ μέλανος ἐργαζόμενοι τοὺς ταλαιπώρους πένθη τράυματα , γραμματεία μυρίων πληγῶν γέμοντα συντελῶντες , τὶς ἄν ποτε ράδιως φυλάξαιτο 88 τῶν ἐμπεσόντων ; δ . Ἰδοὺμεν δὲ καὶ ἑαυτούς 89 ὅσα ἐργάζονται . Γυμνῷ περιπατεῖν κατὰ τὴν πόλιν · ἴσμεν γὰρ αὐτοὺς οὐκ ἔστιν ἀρετή . Εἰ δὲ οὐ δοκεῖ τοῦτο αὐτοὺς αἰσχρὸν εἶναι , καὶ τοῦτο τῆς ὑπερβαλλούσης αὐτῶν μανίας , ὅτι οὐδ' αἰσθάνονται τῆς ἀσχημοσύνης 90 . Ἄλλὰ σῶμα μὲν γυμνωθέντες αἰσχύνονται , τὴν δὲ ψυχὴν γυμνὴν περιφέροντες ἐγκαλωπιζόμενοι . Εἰ δὲ βούλεσθε , καὶ τὸ αἴτιον τῆς ἀναισθησίας 91 ἐρῶ . Τί οὖν τὸ αἴτιον ; Ἐν πολλοῖς οὕτω 92 γυμνωμένοις γυμνοῦνται , διόπερ οὐδ' αἰσχύνονται , καθάπερ οὐδ' ἐν τοῖς βαλανείοις ἡμεῖς . Ὡς εἴγε πολλοὶ ἦσαν οἱ τὴν ἀρετὴν περιδεδημένοι , τότε ἄν μειζόνως τὸ αἰσχός · 93 αὐτῶν ἐφάνη . Νῦν δὲ τοῦτο μάλιστα ἐστὶ τοῦ πολλῶν δακρύων αἴτιον , ὅτι διὰ τὸ πολλοὺς εἶναι κακοὺς οὐδ' ἐν αἰσχύνει τὰ κακά . Μετὰ γὰρ τῶν ἄλλων καὶ τοῦτο εἰργάσατο ὁ διάβολος , τὸ μηδ' αἰσθῆναι ἀρίμενα λαθεῖν τῶν κακῶν , ἀλλὰ τῷ πλήθει τῶν μετιόντων τὴν πονηρίαν συσχιλάζει αὐτὴς τὴν αἰσχύνην · ἐπεὶ εἰ συνέβη ἐν πλήθει πολλῶν εἶναι φιλοσοφούντων , μᾶλλον ἄν εἴδεν αὐτοὺ τὴν γύμνωσιν 94 τοιούτους . Ὅτι μὲν οὖν τῶν καὶρωμένων εἰσὶ γυμνωμένοι , δῆλον ἐκ τούτων · ὅτι δὲ καὶ ἔρημοις ἐπὶ ἔρημον , οὐδὲ τοῦτο ἄν τις ἀντείποι . Ἡ γὰρ πλατεία καὶ εὐρύχωρος ἔρημου πάσης ἐρημοτέρα . Εἰ γὰρ καὶ πολλοὺς ἔχει τοὺς ὁδεύοντας , ἄλλ' ὅμως ἀνθρώπων οὐδὲν , ἄλλ' ὀρει , σκορπίους , λύκους , ἔμεις , ἀσπίδας . Τοιούτοι γὰρ οἱ τὴν πονηρίαν μετιόντες . Οὐχ ἔρημη δὲ μόνον αὐτή , ἀλλὰ καὶ τραχυτέρα 779 ἐκείνης . Καὶ τοῦτο δῆλον ἐντεῦθεν . Οὐ γὰρ οὕτω πλήττουσι λίθοι καὶ σφάραγγες καὶ ἀκρωρείαι τοὺς ἀναβαίνοντας αὐτάς , ὡς ἄρπαγὴ καὶ πλεονεξία τὰς μετιούσας αὐτὴν ψυχάς . Ὅτι δὲ καὶ παρὰ τὰ μνημεῖα ζῶσι , καθάπερ οἱ δαιμονῶντες , μᾶλλον δὲ καὶ αὐτοὶ μνημεῖα εἰσι , δῆλον ἐντεῦθεν . Τί γὰρ ἐστὶ μνημεῖον ; Λίθος , σῶμα νεκρὸν ἔχων ἐγκειμένον 95 . Τί οὖν ἐκείνων διαφέρει τῶν λίθων τὰ τούτων σώματα ; μᾶλλον δὲ καὶ ἐκείνων ἐλεεινότερα ταῦτα . Οὐ γὰρ λίθος ἐστὶ λίθων νεκρὸν ἔχων , ἀλλὰ σῶμα λίθων ἀναισθητότερον , ψυχὴν περιφέρων νεκράν . Διὸ οὐχ ἄν τις ἀμάρτοι τάρφους αὐτοὺς προσαγορεύειν . Καὶ γὰρ καὶ Κύριος ἡμῶν οὕτως ἐκάλεσε τοὺς Ἰουδαίους , διὰ τοῦτο μάλιστα · ἐπήγαγε γοῦν λέγων · Ἐσθώδεν δὲ γέμουσιν ἀραχνίας καὶ πλεονεξίας . Βούλεσθε λοιπὸν δεῖξαι , πῶς καὶ λίθοις τὰ ἐαυτῶν κατατέμνουσι κεφαλὰς ; Πόθεν οὖν πρώτων , εἴπε μοι , τοῦτο βούλει μαθεῖν 96 ; ἀπὸ τῶν 88 φυλάσσει G . K . φυλάσσει H . M . 89 ἑαυτοὺς H . L . αὐτοὺς K . M . 90 ἀναίσθητον G . H . 91 οὕτω ] Sic Ge . et codd . ceteri Edd . 92 Sic K . L . Mor . ceteri σώματα νεκρὸν ἔχων ἐγκειμένων . 93 Ἡδε τοῦτο β . μ . post μελλόντων rejeciunt G . K . 94 δσα K . L . 95 δσα ] δσα K . L . 96 Καὶ τὰ μέν ... ἡμέρας ] Κατὰ τὴν μέλλουσαν ἡμέραν K . L . Alterum vertit Interpres . 97 τοὺς τοιούτους om . K . L . Mos ἐπείσιν καὶ ἐδίδραξα Edd . 98 ἡτοιμασμένοι ] Sic Ge . αἰώνων L . ἡτ . ἡφ διαβολὴ H . αἰώνων τοῦ ἡτ . τῷ δ . K . 99 πῖρ τῷ ] πῖρ L . τὸ πῖρ τοῦ G . τῷ ἀνὶ ἐλαύνεσθαι om . G . H . K . M . 100 Ἡδε τοῦ π . π . βεβλυτέσθαι non extant in meis . 101 κακοῦργοις G . H . K . M . 102 ἡγῶσι et νομίζουσιν G . Μοι κατηγοροῦσιν K . M . κατηγοροῦσιν L . 103 τοῦτο deest in Edd . 104 ποτὲ ] λοιπὸν ποτε Edd . 105 τὴν τ . σ . κατασκευὴν G . p . p . ἀντιτιθᾶσιν idem .
Lemmas: λιμός καί ὁ πενία χαλεπός ἅπας νίσσομαι ὁ ὀδύνη . ἄλλος οὖον δάκνω ὀδούς . εἶπον ὀδούς , καί μή βέλος πλεονεξία χαλεπός οδύνη . ὁ γάρ ὀδούς αὐτός ὁπλή καί βέλος . ὁ γάρ μᾶλλον ἀληθής , ὁ δάκνω ἅπαξ καί εὐθύς θεραπεύω , ὁ δέ διαπαντός ὁ ὀδούς ὁ πενία κατεσθίω ; Πενία γάρ ἀεκούσιος , καί κάμινος καί θηρίον χαλεπός . ἄλλος οὖον διώκω ὁ ἐρημία , καθάπερ ὁ δαιμονάω . εἶπον ὁ ἐρημία , καί μή ὁ πόλις κατέχω , καί πᾶς ἄν ὁ ἐν πόλις μηδείς ἀπλησταν . νυνί δέ καί οὗτος πᾶς ἐκεῖνος εἰμί ἄφορος , ὅτι ἐν ὁ πόλις οὗτος ποιέω , ὅσπερ ἐν ἐρῆμος ἐκεῖνος , ὁ πόλις ἐρημία ἐργάζομαι , καί καθάπερ ἐν ἐρῆμος οὐδείς εἰμί ὁ κυλίνδω , οὗτος δέ πᾶς κυλίνδω . ἄλλος οὖον βάλλω λίθος ὁ ἀπαντάω . καί τίς οὗτος ; λίθος μέν γάρ ῥᾴδιος καί φυλάσσω . ὅς δέ διά χάρτης καί μέλας ἐργάζομαι ὁ ταλαίπωρος πένθος τραῦμα , γραμματεία μυρίος πληγή γέμω συντελέω , τις ἄν ποτός ῥᾳδίως φυλάσσω 88 ὁ ἐμπίπτω ; δ . ἰδέω δέ καί ἑαυτοῦ 89 ὅσος ἐργάζομαι . γυμνός περιπατέω κατά ὁ πόλις · οἶδα γάρ αὐτός οὐ εἰμί ἀρετή . εἰμί δέ οὖον δοκέω οὗτος αὐτός αἰσχρός εἰμί , καί οὗτος ὁ ὑπερβάλλω αὐτός μανία , ὅτι οὐδέ αἰσθάνομαι ὁ ἀσχημοσύνη 90 . ἀλλά σῶμα μέν γυμνόω αἰσχύνω , ὁ δέ ψυχή γυμνός περιφέρω εγκαλωπιζομενω . εἰμί δέ βούλομαι , καί ὁ αἴτιος ὁ ἀναισθησία 91 εἴρω . τις οὖν ὁ αἴτιος ; ἐν πολύς οὗτος 92 γυμνόω γυμνόω , διόπερ οὐδέ αἰσχύνω , καθάπερ οὐδέ ἐν ὁ βαλανεῖον ἐγώ . ὡς εἰ πολύς εἰμί ὁ ὁ ἀρετή περιδέω , τότε ἄν μέγας ὁ αἶσχος · 93 αὐτός φαίνω . νῦν δέ οὗτος μάλιστα εἰμί ὁ πολύς δάκρυ αἴτιος , ὅτι διά ὁ πολύς εἰμί κακός οὐδέ ἐν αἰσχύνω ὁ κακός . μετά γάρ ὁ ἄλλος καί οὗτος ἐργάζομαι ὁ διάβολος , ὁ μηδέ αἴδομαι ἀρίμενα λανθάνω ὁ κακός , ἀλλά ὁ πλῆθος ὁ μέτειμι ὁ πονηρία συσχιλαζομαι αὐτός ὁ αἰσχύνη · ἐπεί εἰμί συμβαίνω ἐν πλῆθος πολύς εἰμί φιλοσοφέω , μᾶλλον ἄν ὁράω αὐτου ὁ γύμνωσις 94 τοιοῦτος . ὅτι2 μέν οὖν ὁ καρόω εἰμί γυμνωμένος , δῆλος ἐκ οὗτος · ὅτι δέ καί ἐρῆμος ἐπί ἐρῆμος , οὐδέ οὗτος ἄν τις ἀντιλέγω . ὁ γάρ πλατύς καί εὐρύχωρος έρημος πᾶς ἐρῆμος . εἰμί γάρ καί πολύς ἔχω ὁ ὁδεύω , ἄλλος ὅμως ἄνθρωπος οὐδείς , ἄλλος ὁράω , σκορπίος , λύκος , ἐμέω , ἀσπίς . τοιοῦτος γάρ ὁ ὁ πονηρία μετέρχομαι . οὐχ έρημος δέ μόνος αὐτός , ἀλλά καί τραχύς 779 ἐκεῖνος . καί οὗτος δῆλος ἐντεῦθεν . οὖον γάρ οὗτος πλήσσω λίθος καί σφάραγγες καί ἀκρώρεια ὁ ἀναβαίνω αὐτός , ὡς ἁρπάγη καί πλεονεξία ὁ μετέρχομαι αὐτός Ψυχή . ὅτι2 δέ καί παρά ὁ μνημεῖον ζῶ , καθάπερ ὁ δαιμονάω , μᾶλλον δέ καί αὐτός μνημεῖον εἰμί , δῆλος ἐντεῦθεν . τις γάρ εἰμί μνημεῖον ; λίθος , σῶμα νεκρός ἔχω ἔγκειμαι 95 . τις οὖν ἐκεῖνος διαφέρω ὁ λίθος ὁ οὗτος σῶμα ; μᾶλλον δέ καί ἐκεῖνος ἐλεεινός οὗτος . οὖον γάρ λίθος εἰμί λίθος νεκρός ἔχω , ἀλλά σῶμα λίθος ἀναίσθητος , ψυχή περιφέρω νεκρός . Διὸ οὐ ἄν τις ἁμαρτάνω τάρφος αὐτός προσαγορεύω . καί γάρ καί Κύριος ἐγώ οὕτως καλέω ὁ Ἰουδαῖος , διά οὗτος μάλιστα · ἐπάγω γοῦν λέγω · Ἐσθώδεν δέ γέμω αραχνιά καί πλεονεξία . βούλομαι λοιπός δείκνυμι , πῶς καί λίθος ὁ ἑαυτοῦ κατατέμνω κεφαλή ; πόθεν οὖν πρῶτος , εἶπον ἐγώ , οὗτος βούλομαι μανθάνω 96 ; ἀπό ὁ 88 φυλάσσω G . K . φυλάσσω H . M . 89 ἑαυτοῦ H . L . αὐτός K . M . 90 ἀναίσθητος G . H . 91 οὗτος ] Sic Ge . et codd . ceteri Edd . 92 Sic K . L . Mor . ceteri σῶμα νεκρός ἔχω ἔγκειμαι . 93 ἠδέ οὗτος Β . μ . post μέλλω rejeciunt G . K . 94 δσοι K . L . 95 δσοι ] δσοι K . L . 96 καί ὁ μέν ... ἡμέρα ] κατά ὁ μέλλω ἡμέρα K . L . Alterum vertit Interpres . 97 ὁ τοιοῦτος om . K . L . Mos ἔπειμι καί διδράσκω Edd . 98 ἑτοιμάζω ] Sic Ge . αἰών L . ἡσσός . ἡφ διαβολή H . αἰών ὁ ἡσσός . ὁ δ . K . 99 πῖρ ὁ ] πῖρ L . ὁ πῖρ ὁ G . ὁ ἰδμάν ἐλαύνω om . G . H . K . M . 100 ἠδέ ὁ π . π . βλύζω non extant in meis . 101 κακοῦργος G . H . K . M . 102 ἄγω et νομίζω G . ἐγώ κατηγορέω K . M . κατηγορέω L . 103 οὗτος deest in Edd . 104 ποτέ ] λοιπός ποτός Edd . 105 ὁ τ . Σ . κατασκευή G . p . p . ἀντιτίθημι idem .