joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0132.2
δ᾽ . Μέχρι μὲν οὖν τούτου καλὸς οὗτος καὶ εὐάρεστος · καὶ γὰρ ὡμολόγησε , καὶ ἐπηγγείλατο ἀποδοῦναι τὸ δρέλημα , καὶ προσέπεσε , καὶ παρεκάλει , καὶ κατέγνω τῶν οἰκείων ἁμαρτημάτων , καὶ ἔγνω τὸ μέγεθος τοῦ δρέληματος . Ἀλλὰ τὰ μετὰ ταῦτα ἀνάξια τῶν προτέρων . Ἐθέλων γὰρ εὐθέως , οὐδὲ μετὰ χρόνον πολύν , ἀλλ᾽ εὐθέως , ἐναυλον ἔχων τὴν εὐεργεσίαν , εἰς κακίαν ἀπεχώρησε τῇ δωρεᾷ , καὶ τῇ ἐλευθερίᾳ τῇ παρὰ τοῦ δεσπότου αὐτῷ παραχεθείσῃ . Εἰρῶν γὰρ ἕνα τῶν συνδούλων αὐτοῦ , ὀφείλοντα αὐτῷ ἑκατὸν δραμὰς , ἐπῆρεν αὐτὸν ἀέγων · Ἄποδος μοι εἰ τι ὀφείλεις . Εἶδες δεσπότου φιλοανθρωπίαν ; εἶδες δούλου ὠμότητα ; Ἀκούσατε , οἱ ὑπὲρ χρημάτων ταῦτα ποιοῦντες . Εἰ γὰρ ὑπὲρ ἁμαρτημάτων οὐ χρή , πολλῷ μᾶλλον ὑπὲρ χρημάτων . Τί οὖν ἐκεῖνος ; Μακροθύμησον ἐπ᾽ ἐμοί , καὶ [ 616 ] πάντα σοι ἀποδώσω . Ὁ δὲ οὐδὲ τὰ ῥήματα ἠθέλησεν , δι᾽ ὧν ἐσώθη ( καὶ γὰρ αὐτὸς ταῦτα εἶπών , ἀπηλλάχθη τῶν μυχῶν ταλάσων ) · καὶ οὐδὲ τὸν λιμένα ἐπέγνω , δι᾽ οὗ τὸ ναυάγιον διέφυγεν · οὐ τὸ σχῆμα τῆς ἰκετηρίας ἀνέμνησεν αὐτὸν τῆς τοῦ δεσπότου φιλανθρωπίας · ἀλλὰ πάντα ἔκεινα ὑπὸ τῆς πλεονεξίας καὶ τῆς ὠμότητος καὶ τῆς μνησιακίας ἐκβάλων , ἡθρίω παντὸς γαλεωτέρος ἦν . Ἄγῶν τὸν συνδούλον . Τί ποιεῖς , ἄνθρωπε ; σεαυτὸν ἀπατᾷς ; οὐκ αἰσθάνῃ κατὰ σεαυτοῦ τὸ ξίφος ὄντων , καὶ τὴν ἀπόρυσιν καὶ τὴν δωρεὰν ἀνακαλούμενος ; Ἀλλ᾽ οὐδὲν τούτων ἐνέσθησεν , οὐδὲ ἐμνήσθη τῶν αὐτοῦ , οὐδὲ ἐνέδωκε · καίτοιγε οὐχ ὑπὲρ τῶν ἰσῶν ἡ ἰκετηρία . Ὁ μὲν γὰρ ὑπὲρ μυρίων ταλάσων , ὁ δὲ ὑπὲρ ἑκατὸν δραμῶν παρεκάλει · καὶ ὁ μὲν τὸν σύνδουλον , ὁ δὲ τὸν δεσπότην · καὶ ὁ μὲν τελείαν συγγνώμην ἔλαβεν , ὁ δὲ ἀναβολὴν ἤτει . Καὶ οὕδ᾽ ἐκ τούτων αὐτὸς ἐβίουν . Ἐκάλει γὰρ αὐτὸν εἰς φυλακήν . Ἰδόντες δὲ οἱ σύνδουλοι αὐτοῦ , κατηγόρησαν αὐτοῦ πρὸς τὸν δεσπότην . Οὐδὲ ἄνθρωπος τοῦτο ἀρέσκει ἦν , μήτιγε Θεῷ . Συνῆλθσαν οὖν οἱ μὴ ὀφείλοντες . Τί οὖν ὁ δεσπότης ; Ποηρὲ δοῦλε , πᾶσαν τὴν ὀφειλὴν ἐκείνην ἀφήκα σοι , ἐπεὶ παρεκάλεις με · οὐκ ἔδει καὶ σὲ ἐλεῆσαι τὸν σύνδουλόν σου , ὡς καὶ ἐγὼ σε ἠλέησα ; Ὦρα πάλιν τὴν ἡμερότητα τοῦ δεσπότου . Κρίνεσθαι πρὸς αὐτὸν αἱ ἀπολογίας , μέλλων ἀνατρέπαι αὐτὸ τὴν δωρεάν · μᾶλλον δὲ οὐκ αὐτὸς ἀντέτρεψεν , ἀλλ᾽ ὁ λαβών . Διὸ φησιν · Πᾶσαν τὴν ὀφειλὴν ἐκείνην ἀφήκα σοι , ἐπεὶ παρεκάλεις με · οὐκ ἔδει καὶ σὲ ἐλεῆσαι τὸν σύνδουλόν σου ; Εἰ γὰρ καὶ βαρὺ σοι τὸ πράγμα εἶναι δοκεῖ , ἀλλ᾽ ἴδει καὶ πρὸς τὸ κέρδος ἰδῆν , τὸ γεγενημένον , τὸ ἐσμένον . Εἰ καὶ ἐπαχθὲς τὸ ἐπίταγμα , τὸ ἐπαθλον ἐνοῦσται ἴδει · μηδὲ ὅτι λελύπηκεν ἐκεῖνος , ἀλλ᾽ ὅτι σὺ Θεὸν παρώξυνας , ὃν ἀπὸ φιλήσ ἰκετηρίας κατηλλάξας . Εἰ δὲ καὶ οὕτω σοι φορτικὸν τὸ φίλον γενέσθαι τῷ λελυπηκότι , πολλῷ βαρύτερον τὸ εἰς γένναν ἐμπεσεῖν · καὶ εἰ τοῦτο ἀντέστης ἐκεῖνο , τὸς ἂν ἔγνω , ὅτι πολλῷ τοῦτο κωφότερον . Καὶ ὅτε μὲν μυρία τάλαντα ὤφειλεν , οὐκ ἐκάλεσε πονηρόν , οὐδὲ ὑβρισεν , ἀλλ᾽ ἠλέησεν · ὅτε δὲ περὶ τὸν σύνδουλον ἀγώνισιν ἐγένετο , τότε λέγει , Ποηρὲ δοῦλε . Ἀκούσωμεν , οἱ πλεονέκται · καὶ γὰρ πρὸς τὸς ὁ λόγος .
Lemmas: δέ . μέχρι μέν οὖν οὗτος καλός οὗτος καί εὐάρεστος · καί γάρ ὁμολογέω , καί ἐπαγγέλλω ἀποδίδωμι ὁ δρέλημα , καί προσπίπτω , καί παρακαλέω , καί καταγιγνώσκω ὁ οἰκέω ἁμάρτημα , καί γιγνώσκω ὁ μέγεθος ὁ δρέληματος . ἀλλά ὁ μετά οὗτος ἀνάξιος ὁ πρότερος . Ἐθέλων γάρ εὐθύς , οὐδέ μετά χρόνος πολύς , ἀλλά εὐθύς , ἔναυλος ἔχω ὁ εὐεργεσία , εἰς κακία ἀποχωρέω ὁ δωρεά , καί ὁ ἐλευθερία ὁ παρά ὁ δεσπότης αὐτός παραχέω . εἴρων γάρ εἷς ὁ σύνδουλος αὐτός , ὀφείλω αὐτός ἑκατόν Δραμάς , ἐπαίρω αὐτός ἄγω · ἄπους ἐγώ εἰμί τίς ὀφείλω . εἶδον δεσπότης φιλοανθρωπιαω ; ὁράω δοῦλος ὠμότης ; ἀκούω , ὁ ὑπέρ χρῆμα οὗτος ποιέω . εἰμί γάρ ὑπέρ ἁμάρτημα οὖον χρή , πολύς μᾶλλον ὑπέρ χρῆμα . τις οὖν ἐκεῖνος ; μακροθυμέω ἐπί ἐγώ , καί [ 616 ] πᾶς σύ ἀποδίδωμι . ὁ δέ οὐδέ ὁ ῥῆμα ἐθέλω , διά ὅς σῴζω ( καί γάρ αὐτός οὗτος εἶπον , ἀπαλλάσσω ὁ μυχός τάλλω ) · καί οὐδέ ὁ λιμήν ἐπιγιγνώσκω , διά ὅς ὁ ναυάγιον διαφεύγω · οὖον ὁ σχῆμα ὁ ικετευτικός ἀναμιμνήσκω αὐτός ὁ ὁ δεσπότης φιλανθρωπία · ἀλλά πᾶς ἐκεῖνος ὑπό ὁ πλεονεξία καί ὁ ὠμότης καί ὁ μνησιακια ἐκβάλλω , ἡθρίω πᾶς γαλεός εἰμί . Ἀγών ὁ σύνδουλος . τις ποιέω , ἄνθρωπος ; σαυτοῦ ἀπατάω ; οὐ αἰσθάνομαι κατά σεαυτοῦ ὁ ξίφος εἰμί , καί ὁ απορυσις καί ὁ δωρεά ἀνακαλέω ; ἀλλά οὐδείς οὗτος ἐνίημι , οὐδέ μιμνήσκω ὁ αὐτός , οὐδέ ἐνδίδωμι · καίτοι οὐ ὑπέρ ὁ ἴσος ὁ ικετευτικός . ὁ μέν γάρ ὑπέρ μυρίος τάλλω , ὁ δέ ὑπέρ ἑκατόν τρέχω παρακαλέω · καί ὁ μέν ὁ σύνδουλος , ὁ δέ ὁ δεσπότης · καί ὁ μέν τέλειος συγγνώμη λαμβάνω , ὁ δέ ἀναβολή αἰτέω . καί οὐδέ ἐκ οὗτος αὐτός βιόω . καλέω γάρ αὐτός εἰς φυλακή . εἶδον δέ ὁ σύνδουλος αὐτός , κατηγορέω αὐτός πρός ὁ δεσπότης . οὐδέ ἄνθρωπος οὗτος ἀρέσκω εἰμί , μήτιγε Θεός . Συνέρχομαι οὖν ὁ μή ὀφείλω . τις οὖν ὁ δεσπότης ; Ποηρὲ δοῦλος , πᾶς ὁ ὀφειλή ἐκεῖνος ἀφίημι σύ , ἐπεί παρακαλέω ἐγώ · οὐ ἐσθίω καί σύ ἐλεέω ὁ σύνδουλος σύ , ὡς καί ἐγώ σύ ἐλεέω ; ὤρα πάλιν ὁ ἡμερότης ὁ δεσπότης . κρίνω πρός αὐτός ὁ ἀπολογία , μέλλω ἀνατρέπω αὐτός ὁ δωρεά · μᾶλλον δέ οὐ αὐτός ἀντιτρέπω , ἀλλά ὁ λαμβάνω . Διὸ φημί · πᾶσα ὁ ὀφειλή ἐκεῖνος ἀφίημι σύ , ἐπεί παρακαλέω ἐγώ · οὐ ἐσθίω καί σύ ἐλεέω ὁ σύνδουλος σύ ; εἰμί γάρ καί βαρύς σύ ὁ πράγμα εἰμί δοκέω , ἀλλά ἶδος καί πρός ὁ κέρδος ἴδη , ὁ γίγνομαι , ὁ ἕννυμι . εἰμί καί ἐπαχθής ὁ ἐπίταγμα , ὁ ἔπαθλον ενουω ἶδος · μηδέ ὅτι λυπέω ἐκεῖνος , ἀλλά ὅτι σύ θεός παροξύνω , ὅς ἀπό φιλέω ικετευτικός καταλλάσσω . εἰμί δέ καί οὗτος σύ φορτικός ὁ φίλος γίγνομαι ὁ λυπέω , πολύς βαρύς ὁ εἰς γέννα ἐμπίπτω · καί εἰμί οὗτος ἀνθίστημι ἐκεῖνος , τός εἄν γιγνώσκω , ὅτι πολύς οὗτος κωφός . καί ὅτε μέν μυρίος τάλαντον ὀφείλω , οὐ καλέω πονηρός , οὐδέ ὑβρίζω , ἀλλά ἐλεέω · ὅτε δέ περί ὁ σύνδουλος ἀγώνισις γίγνομαι , τότε λέγω , Ποηρὲ δοῦλος . ἀκούω , ὁ πλεονέκτης · καί γάρ πρός τός ὁ λόγος .