joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0184.1
καὶ οὐ τοσαύτην ἀπὸ τῆς ὄψεως καρπούμεθα τὴν ὠφελίαν , ὅσην ἀπὸ τοῦ τὴν ἐπιθυμίαν αὐξῆσαι ταύτην ὑπομένωμεν τὴν λύπην , ἰσχυρὸν ποιῶντες τὸν ἀνταγωνιστήν , καὶ πλείονα διδόντες τὴν εὐρωχωρίαν τῷ διαβόλῳ , καὶ οὐκέτι ἰσχύοντες αὐτὸν ἀποκρουσάσθαι , ὅταν εἰς τὰ ἐνδέεστα εἰσαγάγῃμεν , καὶ ἀναπετάσωμεν αὐτῷ τὴν διάνοιαν . Διὰ τοῦτο φησί · Μὴ μοιχεύσῃς τοῖς ὀφθαλμοῖς , καὶ οὐ μοιχεύσεις τῇ διανοίᾳ . Ἔστι γὰρ καὶ ἄλλως ἰδεῖν , ὡς οἱ σώφρονες βλέπουσι . Διὰ τοῦτο οὐχ ἁπλῶς τὴν ὄψιν ἀνείλεν , ἀλλὰ τὴν μετὰ ἐπιθυμίας ὄψιν . Εἰ δὲ μὴ τοῦτο ἐβούλετο , εἰπεῖν ἂν , Ὁ βλέπων γυναῖκα ἁπλῶς · νῦν δὲ οὐχ οὕτως εἶπεν , ἀλλ᾽ Ὁ βλέπων πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι , ὁ βλέπων ὥστε τέραμα τὴν ὄψιν . Οὐδὲ γὰρ εἰς τοῦτό σοι τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐποίησεν ὁ Θεός , ἵνα διὰ τούτων μοιχεύῃς εἰσαγάγῃς , ἀλλ᾽ ἵνα αὐτοῦ τὰ κτίσματα βλέπῃς , θαυμάζῃς τὸν δημιουργόν . Ἄσπερ οὖν ἐστιν εἰκὶ ὀργίζεσθαι , οὕτως ἐστὶν εἰκὶ ὁρᾶν , ὅταν πρὸς ἐπιθυμίαν τοῦτο ποιῇς . Εἰ γὰρ βούλει ὁρᾶν καὶ τέρεσθαι , ὅρα τὴν σαυτοῦ γυναῖκα , καὶ ταύτης ἔρα διηνεκῶς · οὐδεὶς κυλιεὶς νόμος . Εἰ δὲ τὰ ἀλλότρια μελίγλας περιεργέσεσθαι κάλλη , κάκεινην ἀδίκως ἀλλαγῶ μετεωρίζων τοὺς ὀφθαλμοὺς , καὶ ταύτην ἢν εἶδες , ἀπόμεινον αὐτῆς παρανόμως . Εἰ γὰρ καὶ μὴ ἥψω τῇ χειρί , ἀλλ᾽ ἐψηλάφησας τοῖς ὀφθαλμοῖς · διὰ τοῦτο καὶ τοῦτο μοιχεία νομίζεται , καὶ πρὸ τῆς κολάσεως ἐκείνης κολάζεται οὐ τὴν τυχούσαν ἐπάγει . Καὶ γὰρ θορυβῶ καὶ παραχῇ πάντα τὰ ἔνδον πληρούται , καὶ πολλὴ μὲν ἡ ζάλη , χαλεπωτάτη δὲ ἡ ὄψις , καὶ τῶν ἀρχαιωτάτων καὶ δεδεμένων οὐδὲν ἁμείνων οὐ ταῦτα παθὼν διασκέδασται . Καὶ ἡ μὲν τὸ βέλος ἀφεῖσα πολλάκις ἀπέπεπτη · ἡ δὲ πληγὴ καὶ οὕτω μένει . Μᾶλλον δὲ οὐκ ἐκεῖνι τὸ βέλος ἀπῆλθεν , ἀλλὰ σύ [ 225 ] καὶ πρὸν ἔδωκας ταύτῃ τὴν πληγήν . Ἀκολάστως ἰδών . Καὶ ταῦτα λέγω , τὰς σωφρονοῦσας ἀπαλλάττων τῆς κατηγορίας . Ὡς εἰγε τις καλλωπίζοιτο , καὶ καλοῖν πρὸς ἑαυτὴν τῶν ἀπαντῶντων ὀφθαλμοὺς , κἂν μὴ πληγὴ τὸν ἐντυχάνοντα , δίκην διδωσι τὴν ἐσχάτην . Τὸ γὰρ φάρμακον ἐκφέρει , καὶ τὸ κῶλον κατεσκαλεύεται , εἰ καὶ μὴ τὴν κύλικα προσήγαγε · μᾶλλον δὲ καὶ τὴν κύλικα προσήγαγεν , εἰ καὶ μηδεὶς ὁ πίνων εὑρέθη . Τί οὖν οὐχὶ καὶ πρὸς αὐτὰς διαλέγεται ; φησίν . Ὅτι κοινὸς τοῖς νόμοις πανταχοῦ τίθησι , κἂν πρὸς τοὺς ἄνδρας ἀποτείνεσθαι δοκῇ μόνους · τῇ γὰρ κεφαλῇ διαλεγόμενος , κοινὴν πρὸς τὸ σῶμα ἅπαν ποιέται τὴν παραίνεσιν . Γυναῖκα γὰρ καὶ ἄνδρα ἐν οἷδε ζῶν , καὶ οὐδαμοῦ διαιρεῖ τὸ γένος .
Lemmas: καί οὖον τοσοῦτος ἀπό ὁ ὄψις καρπόω ὁ ὠφέλεια , ὅσος ἀπό ὁ ὁ ἐπιθυμία αὐξάνω οὗτος ὑπομένω ὁ λύπη , ἰσχυρός ποιέω ὁ ἀνταγωνιστής , καί πλείων δίδωμι ὁ εὐρωχωρίαν ὁ διάβολος , καί οὐκέτι ἰσχύω αὐτός ἀποκρούω , ὅταν εἰς ὁ ἐνδέω εἰσάγω , καί ἀναπετάννυμι αὐτός ὁ διάνοια . Ζεύς οὗτος φημί · μή μοιχεύω ὁ ὀφθαλμός , καί οὖον μοιχεύω ὁ διάνοια . εἰμί γάρ καί ἄλλως ὁράω , ὡς ὁ σώφρων βλέπω . Ζεύς οὗτος οὐ ἁπλόος ὁ ὄψις ἀναιρέω , ἀλλά ὁ μετά ἐπιθυμία ὄψις . εἰμί δέ μή οὗτος βούλομαι , εἶπον εἄν , ὁ βλέπω γυνή ἁπλόος · νῦν δέ οὐ οὕτως εἶπον , ἀλλά ὁ βλέπω πρός ὁ ἐπιθυμέω , ὁ βλέπω ὥστε τέραμα ὁ ὄψις . οὐδέ γάρ εἰς οὗτος σύ ὁ ὀφθαλμός ποιέω ὁ Θεός , ἵνα διά οὗτος μοιχεύω εἰσάγω , ἀλλά ἵνα αὐτός ὁ κτίσμα βλέπω , θαυμάζω ὁ δημιουργός . Ἄσπερ οὖν εἰμί ἴξ ὀργίζω , οὕτως εἰμί ἴξ ὁράω , ὅταν πρός ἐπιθυμία οὗτος ποιέω . εἰμί γάρ βούλομαι ὁράω καί τέρσομαι , ὁράω ὁ σεαυτοῦ γυνή , καί οὗτος ἄρα διηνεκής · οὐδείς κυλίω νόμος . εἰμί δέ ὁ ἀλλότριος μελίγλας περιεργέω κάλλος , ἐκεῖνος ἄδικος ἀλλάσσω μετεωρίζω ὁ ὀφθαλμός , καί οὗτος εἄν ὁράω , ἀπομένω αὐτός παρανόμως . εἰμί γάρ καί μή ἅπτω ὁ χείρ , ἀλλά ψηλαφάω ὁ ὀφθαλμός · διά οὗτος καί οὗτος μοιχεία νομίζω , καί πρό ὁ κόλασις ἐκεῖνος κολάζω οὖον ὁ τυγχάνω ἐπάγω . καί γάρ θορυβώ καί παραχέω πᾶς ὁ ἔνδον πληρόω , καί πολύς μέν ὁ ζάλη , χαλεπός δέ ὁ ὄψις , καί ὁ ἀρχαῖος καί δέω1 οὐδείς ἀγαθός οὖον οὗτος πάσχω διασκεδαστής . καί ὁ μέν ὁ βέλος ἀφίημι πολλάκις ἀποπέτομαι · ὁ δέ πληγή καί οὗτος μένω . μᾶλλος δέ οὐ ἐκεῖνος ὁ βέλος ἀπέρχομαι , ἀλλά σῦς [ 225 ] καί πρόειμι δίδωμι οὗτος ὁ πληγή . ἀκόλαστος ὁράω . καί οὗτος λέγω , ὁ σωφρονέω ἀπαλλάσσω ὁ κατηγορία . ὡς εἰ τις καλλωπίζω , καί καλός πρός ἑαυτοῦ ὁ ἀπαντάω ὀφθαλμός , κἀν μή πληγή ὁ ἐντυγχάνω , δίκη δίδωμι ὁ ἔσχατος . ὁ γάρ φάρμακον ἐκφέρω , καί ὁ κῶλον κατεσκαλευετης , εἰμί καί μή ὁ κύλιξ προσάγω · μᾶλλον δέ καί ὁ κύλιξ προσάγω , εἰμί καί μηδείς ὁ πίνω εὑρίσκω . τις οὖν οὐ καί πρός αὐτός διαλέγω ; φημί . ὅτι2 κοινός ὁ νόμος πανταχοῦ τίθημι , κἀν πρός ὁ ἀνήρ ἀποτείνω δοκέω μόνος · ὁ γάρ κεφαλή διαλέγω , κοινός πρός ὁ σῶμα ἅπας ποιέω ὁ παραίνεσις . γυνή γάρ καί ἀνήρ ἐν οἶδα ζῶ , καί οὐδαμοῦ διαιρέω ὁ γένος .