joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0056.1
ἀπηλλάγη . Οὐδὲν γὰρ οἶδα , φησί , πλέον , ἀλλ’ ἢ ὅτι ἐκ Πνεύματος ἁγίου 91 γέγονε τὸ γεγεννημένον . Αἰσχυνθέσθωσαν οἱ τὴν ἄνω περιεργαζομένους γέννησιν . Εἰ γὰρ ταύτην τὴν μυρίους ἔχουσαν μάρτυρας , καὶ πρὸ τοσοῦτον ἀνακηρυχθεῖσαν χρόνων , καὶ φανείσαν , καὶ ὑπ’λαφθεῖσαν , οὐδεὶς ἐρμηνεύσαι δύναται , ποίαν καταλείπουσι μανίας ὑπερβολὴν οἱ τὴν ἀπόρρητον ἐκείνην περιεργαζόμενοι καὶ πολυπραγμονοῦντες ; Οὐδὲ γὰρ ὁ Γαβριήλ , οὐδὲ ὁ Ματθαῖος ἐδυνήθησαν τι πλέον εἰπεῖν , ἀλλ’ ἢ ὅτι ἐκ Πνεύματος μόνον · τὸ δὲ , πῶς ἐκ Πνεύματος , καὶ τίνι τρόπῳ , οὐδεὶς τούτων ἠρμήνευσεν · οὐδὲ γὰρ δυνατὸν ἦν . Μηδὲ νομίσης τὸ [ 51 ] πᾶν μεμαθηκέναι , ἐκ Πνεύματος ἀκούων · καὶ γὰρ πολλὰ ἀγνοοῦμεν ἐτι , καὶ τοῦτο μαθόντες ἐστι 92 πῶς ὁ πάντα συνείρων κυοφορεῖται ὑπὸ γυναικός · πῶς τίκτει ἡ Παρθένος , καὶ μένει παρθένος . Πῶς ἐπλάσεν , εἴπέ μοι , τὸ Πνεῦμα τὸν ναὸν ἐκεῖνον ; πῶς οὐ πᾶσαν τὴν σάρκα ἀπὸ τῆς μήτρας 93 ἔλαβεν , ἀλλὰ μέρος αὐτῆς , καὶ ἡξήσεν καὶ διετύπωσεν ; “ Ὅτι μέν γὰρ ἀπὸ τῆς σαρκὸς τῆς Παρθένου προῆλθεν , ἐδήλωσεν εἰπών · “ Τὸ ἐν αὐτῇ γεννηθὲν · καὶ ὁ Παῦλος , Γενόμενος 94 ἐκ γυναικός · ἐπιστομίζων τινὲς λέγοντας , ὅτι ὡςπερ διὰ τινὸς σωλήνος παρήλθεν ὁ Χριστός . Εἰ γὰρ τοῦτο ἦν , τίς χρεία τῆς μήτρας ; Εἰ τοῦτο ἦν , οὐδὲν ἔχει κοινὸν πρὸς ἡμᾶς · ἀλλ’ ἀλλὰ τίς ἐστιν ἐκείνη ἡ σάρξ , οὗ τοῦ φαρμάκου τοῦ ἡμετέρου . Πῶς οὖν ἐκ τῆς ρίζης Ἰσσαϊ ; πῶς δὲ ῥάβδος ; πῶς υἱὸς ἀνθρώπου 95 ; πῶς δὲ μήτηρ ἡ 96 Μαριάμ ; πῶς ἐκ σπέρματος Δαυὶδ ; πῶς μορφὴν δούλου ἔλαβε ; πῶς Ὁ Λόγος ἐγένετο σάρξ ; πῶς δὲ Ῥωμαῖοις φροῦν ὁ Παῦλος · “ Ἐξ ὧν ὁ Χριστὸς τὸ κατὰ σάρκα , ὧν ἂν ἄνι πάντων Θεός ; “ Ὅτι μὲν οὖν ἐξ ἡμῶν καὶ τοῦ φαρμάκου τοῦ ἡμετέρου , καὶ τῆς μήτρας τῆς · παρθενικῆς , δῆλον ἐκ τούτων καὶ ἐξ ἐτέρων πλειόνων · τὸ δὲ πῶς , οὐκέτι δῆλον . Μὴ τοίνυν μηδὲ σύ ζητεῖ , ἀλλὰ δεῦρο τὸ ἀποκαλυφθέν , καὶ μὴ περιεργάζου τὸ σιγηθέν . Ἰωσήφ δὲ ὁ ἀνὴρ αὐτῆς , δίκαιος ὤν , φησί , καὶ μὴ θέλων αὐτὴν παραδειγματίσαι , ἠβουλήθη λάθρᾳ ἀπολῦσαι αὐτήν . Εἰπὼν ὅτι ἐκ Πνεύματος ἁγίου , καὶ συνοσίας χωρὶς , καὶ ἐτέρωθεν κατασκευάζει τὸν λόγον . Ἴνα γὰρ μὴ τις λέγῃ , Πῶς οὖν τοῦτο δῆλον ; τίς εἶδε , τίς ἤκουσε τοιούτων τί ποτε συμβεβηκός ; μηδὲ ὑποπτεύσῃ τὸν [ 52 ] μαθητήν , ὡς χαριζόμενον τῷ διδασκάλῳ , ταῦτα 97 πλάττοντα , εἰσάγει τὸν Ἰωσήφ , δι’ ὧν ἔπαθε , πρὸς τὴν εἰρμένων συντελοῦντα πίστιν , μονοῦνχι λέγων δι’ ὧν ἀπαγγέλλει · Εἰ ἀπιστεῖς ἐμοί , καὶ ὑποπτεύεις μου τὴν μαρτυρίαν , πίστευσον τῷ ἀνδρί . Ἰωσήφ γάρ , φησίν , ὁ ἀνὴρ αὐτῆς , δίκαιος ὤν . Δίκαιον ἐνταῦθα τὸν ἐνάρετον ἐν ἀπασί λέγει . “ Ἔστι μὲν γὰρ δικαιοσῦνη , καὶ τὸ μὴ πλεονεκτεῖν · ἐστι δὲ καὶ ἡ καθόλου ἀρετή · καὶ μάλιστα ἐπὶ τούτου τῆ δικαιοσύνη πρόσηγορίᾳ κέχρηται ἡ Γραφή , ὡς ὅταν λέγῃ · “ Ἀνθρώπος δίκαιος , ἀληθινός · καὶ πάλιν , “ Ὡσαὶ δὲ δίκαιος ἀμφοτέροι .
Lemmas: ἀπαλλάσσω . οὐδείς γάρ οἶδα , φημί , πλέω , ἀλλά ἢ ὅτι ἐκ πνεῦμα ἅγιος 91 γίγνομαι ὁ γεννάω . Αἰσχύνω ὁ ὁ ἄνω περιεργάζομαι γέννησις . εἰμί γάρ οὗτος ὁ μυρίος ἔχω μάρτυς , καί πρό τοσοῦτος ἀνακηρύσσω χρόνος , καί φαίνω , καί ὑπολαμβάνω , οὐδείς ἐρμηνεύω δύναμαι , ποῖος καταλείπω μανία ὑπερβολή ὁ ὁ ἀπόρρητος ἐκεῖνος περιεργάζομαι καί πολυπραγμονέω ; οὐδέ γάρ ὁ Γαβριήλ , οὐδέ ὁ Ματθαῖος δύναμαι τίς πλέω εἶπον , ἀλλά ἢ ὅτι ἐκ πνεῦμα μόνος · ὁ δέ , πῶς ἐκ πνεῦμα , καί τίς τρόπος , οὐδείς οὗτος ἐρμηνεύω · οὐδέ γάρ δυνατός εἰμί . μηδέ νομίζω ὁ [ 51 ] πᾶς μανθάνω , ἐκ πνεῦμα ἀκούω · καί γάρ πολύς ἀγνοέω ἔτι , καί οὗτος μανθάνω εἰμί 92 πῶς ὁ πᾶς συνείρω κυοφορέω ὑπό γυνή · πῶς τίκτω ὁ Παρθένος , καί μένω παρθένος . Πῶς πλάσσω , εἶπον ἐγώ , ὁ πνεῦμα ὁ ναός ἐκεῖνος ; πῶς οὖον πᾶς ὁ σάρξ ἀπό ὁ μήτρα 93 λαμβάνω , ἀλλά μέρος αὐτός , καί ἥκω καί διατυπόω ; “ ὅτι2 μέν γάρ ἀπό ὁ σάρξ ὁ παρθένος προέρχομαι , δηλόω εἶπον · “ ὁ ἐν αὐτός γεννάω · καί ὁ Παῦλος , Γενόμενος 94 ἐκ γυνή · ἐπιστομίζω τις λέγω , ὅτι ὡς διά τις σωλήν παρέρχομαι ὁ Χριστός . εἰμί γάρ οὗτος εἰμί , τίς χρεία ὁ μήτρα ; εἰμί οὗτος εἰμί , οὐδείς ἔχω κοινός πρός ἐγώ · ἀλλά ἀλλά τίς εἰμί ἐκεῖνος ὁ σάρξ , ὅς ὁ φάρμακον ὁ ἡμέτερος . Πῶς οὖν ἐκ ὁ ῥίζα Ἴσσα ; πῶς δέ ῥάβδος ; πῶς υἱός ἄνθρωπος 95 ; πῶς δέ μήτηρ ὁ 96 Μαρία ; πῶς ἐκ σπέρμα Δαυίδ ; πῶς μορφή δοῦλος λαμβάνω ; πῶς ὁ Λόγος γίγνομαι σάρξ ; πῶς δέ Ῥωμαῖος φρέω ὁ Παῦλος · “ ἐς ὅς ὁ Χριστός ὁ κατά σάρξ , ὅς εἄν ἄνιος πᾶς Θεός ; “ ὅτι2 μέν οὖν ἐκ ἐγώ καί ὁ φάρμακον ὁ ἡμέτερος , καί ὁ μήτρα ὁ · παρθενική , δῆλος ἐκ οὗτος καί ἐκ ἕτερος πλείων · ὁ δέ πῶς , οὐκέτι δῆλος . μή τοίνυν μηδέ σῦς ζητέω , ἀλλά δεῦρο ὁ ἀποκαλύπτω , καί μή περιεργάζομαι ὁ σιγάω . Ἰωσήφ δέ ὁ ἀνήρ αὐτός , δίκαιος εἰμί , φημί , καί μή ἐθέλω αὐτός παραδειγματίζω , βούλομαι λάθρῃ ἀπολύω αὐτός . εἶπον ὅτι ἐκ πνεῦμα ἅγιος , καί συνόσιος Χωρὶς , καί ἑτέρωθεν κατασκευάζω ὁ λόγος . ἵνα γάρ μή τις λέγω , Πῶς οὖν οὗτος δῆλος ; τίς ὁράω , τίς ἀκούω τοιοῦτος τίς ποτός συμβεβηκός ; μηδέ ὑποπτεύω ὁ [ 52 ] μαθητής , ὡς χαρίζομαι ὁ διδάσκαλος , οὗτος 97 πλήσσω , εἰσάγω ὁ Ἰωσήφ , διά ὅς πάσχω , πρός ὁ εἴρω συντελέω πίστις , μονοῦς λέγω διά ὅς ἀπαγγέλλω · εἰμί ἀπιστέω ἐγώ , καί ὑποπτεύω ἐγώ ὁ μαρτυρία , πιστεύω ὁ ἀνήρ . Ἰωσήφ γάρ , φημί , ὁ ἀνήρ αὐτός , δίκαιος εἰμί . Δίκαιος ἐνταῦθα ὁ ἐνάρετος ἐν ἅπας λέγω . “ εἰμί μέν γάρ δικαιοσύνη , καί ὁ μή πλεονεκτέω · εἰμί δέ καί ὁ καθόλου ἀρετή · καί μάλιστα ἐπί οὗτος τῆ δικαιοσύνη προσηγορία χράομαι ὁ γραφή , ὡς ὅταν λέγω · “ Ἄνθρωπος δίκαιος , ἀληθινός · καί πάλιν , “ ὠθέω δέ δίκαιος ἀμφότερος .