joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0180.5
ταχέως αὐτὴν κακίας ἀποστήσομεν ἀπάσης . Εἰ γὰρ ὁ διάβολος , δεῖξας τὸ μὲν ἥδυ πρόσκαιρον , τὸ δὲ ὀδυνηρὸν διηνεκές , ὅμως ἐσὶ καὶ περιγίνεται · ὅταν ἀντιστρόφως , παρ' ἡμῖν ταῦτα γένηται 98 , τὸ μὲν ἐπίπονον , πρόσκαιρον , τὸ δὲ ἥδυ καὶ χρησίμων , ἀθόνατον , εἰς ἡμῖν ἔσται ; Λόγος μὴ μετιούσης ἀρετῆς μετὰ τοσαύτην παραμυθίαν ; Ἄρχει γὰρ ἡμῖν ἀντὶ πάντων ἢ τῶν πόνων ὑπόθεσις , καὶ τὸ πειθεῖσθαι σαφῶς ὅτι διὰ τὸν Θεὸν ὑπομόνους ταῦτα πάντα . Ἡ γὰρ τὸ βασιλέα ἔχων τις ὀφειλέτην , ἀρκοῦσαν εἰς πάντα νομίζει τὸν βίον ἀσφάλειαν ἔχειν · ἐννόησον ἡλίκος ἔσται 99 ὁ τὸν φιλάνθρωπον καὶ ἀεὶ ζῶντα Θεὸν καὶ μικρῶν καὶ μεγάλων κατορθωμάτων χρείστην ἑαυτῷ καταστήσας . Μὴ τοίνυν προβάλλου μοι πόνους καὶ ἰδρώτας · οὐδὲ γὰρ τὴν μελλόντων ἐλπίδι μόνον , ἀλλὰ καὶ ἑτέρῳ τρόπῳ κοῦφην τὴν ἀρετὴν ἐποίησεν ὁ Θεός , συνεφαιρόμενος ἡμῖν πανταχῶ καὶ συναυλισιαζόμενος . Κἂν βουλήθῃς μόνον ὀλίγην ἐπενεγκεῖν προθυμίαν , τὰ ἄλλα πάντα ἔπεστι . Διὰ γὰρ τοῦτο βούλεται καὶ σὲ μικρὰ ποιεῖν , ἵνα καὶ σὺ ἡ νίκη γένηται . [ 221 ] Καὶ καθάπερ βασιλεὺς βούλεται μὲν τὸν ἑαυτοῦ παῖδα παρνεῖν ἐπὶ τῆς παρατάξεως , καὶ φιλεῖν , ὥστε αὐτῷ λογισθῆναι τὸν τρόπαιον , τὸ δὲ πᾶν αὐτὸ ἀνύει · οὕτω καὶ ὁ Θεὸς ἐν τῷ πολέμῳ τῷ κατὰ τοῦ διαβόλου ποιεῖ . Ἐν γὰρ ἀπατεῖ παρὰ σοῦ μόνον , ὥστε ἔχθραν πρὸς ἐκεῖνον ἐπιβλέψασθαι γνῶναι · πάντα ταῦτα αὐτὸ παράσχῃ , αὐτὸς πάντα ἀνύει τὸν πόλεμον . Κἂν ὀργὴ 101 φλέγῃ , κἂν χρημάτων ἐπιθυμία , κἂν ὁποῖον ἕτερον πάθος τυραννῇ , παραγίνεται ταχέως , ἂν ἴδῃ σε μόνον πρὸς αὐτὸν ἀποβλέποντα καὶ παρεσκευασμένον 102 , καὶ ῥάβια πάντα ποιεῖ , καὶ ἀνώτερον ἰστὶ τῆς φύσεως , καθάπερ τοὺς παῖδας τοὺς ἐκινῶν ἐπὶ τῆς Βαβυλωνίας καμπίου · καὶ γὰρ ἐκεῖνοι πλέον οὐδὲν τῆς γνῶμης εἰσήνεγκαν . Ἴν' οὖν καὶ ἡμεῖς πᾶσαν ἔχωμεν ἡδονὴς ἀτάκτου καταλαύσαντες ἐνταῦθα , τὴν ἐκεί διαφύγωμεν γέενναν , ταῦτα καθ' ἑκάστην ἡμέραν καὶ βουλευσόμεθα καὶ μεριμνήσωμεν καὶ πράττωμεν , τὴ τε περὶ τὰ ἀγαθὰ προθεῖαι καὶ ταῖς πυνκταῖς εὐχαῖς τῷ Θεῷ τὴν εὐνοιαν ἐπισπωμένους . Οὕτω γὰρ καὶ τὰ δοκοῦντα ἀφόρητα εἶναι νῦν , ῥάστα ἔσται καὶ κοῦφα καὶ ἐπέραστα . Ἐως μὲν γὰρ ἂν ἐν τοῖς πάθεσιν ὦμεν , τραχεῖα καὶ δυσκόλα καὶ ἀνάντη τὴν ἀρετὴν εἶναι νομίζομεν , τὴν δὲ κακίαν ποθεινὴν καὶ 103 ἡδίστην · ἂν δὲ μικρὸν ἀποστήσωμεν τούτων , τότε καὶ ἐκείνη φαντασία βεβληρὰ καὶ δυσειδὴς , καὶ αὕτη ῥάβια καὶ εὐκόλος καὶ ποθεινή . Καὶ ταῦτα ἐκ τῶν κατωρθωκότων ἐστὶ σαφῶς μαθεῖν . Ἄκουσον γοῦν πῶς ὁ Παῦλος ἐκεῖνα μὲν καὶ μετὰ τὴν ἀπαλλαγὴν αἰσχύνηται λέγων · Τίνα γὰρ καρπὸν εἶχετε τότε , ἐφ' οἷς νῦν ἐπαισχύνεσθε ; ταύτην δὲ καὶ μετὰ τὸν πόνον κοῦφην εἶναι φησι , τὸ ἐπίπονον τῆς θλίψεως παραυτίκα καὶ ἐλαφρὸν καλῶν 104 , καὶ χαίρων ἐν τοῖς παθήμασι , καὶ ἀγαλλόμενος ἐν ταῖς θλίψεσι , καὶ μέγα φρονῶν ἐπὶ τοῖς στίγμασι τοῦ Χριστοῦ . Ἴν' οὖν καὶ ἡμεῖς ἐν ταύτῃ καταστῶμεν τῇ ἑξεί , τοῖς εἰρημένοις καθ' ἑκάστην ἡμέραν ἑαυτοὺς ῥυθμίζοντες 105 , καὶ τῶν ἐπόδων ἐπιλαμβάνομεν , πρὸς δὲ τὰ ἐμπροσθεν ἐπαχτ · ἐνόμοι , διώκωμεν ἐπὶ τὸ βραβεῖον τῆς ἀνω κλήσεως · οὐ γένοιτο πάντα ; ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν , χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ , ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: ταχέως αὐτός κακία ἀφίστημι ἀπασάω . εἰμί γάρ ὁ διάβολος , δείκνυμι ὁ μέν ἡδύς πρόσκαιρος , ὁ δέ ὀδυνηρός διηνεκής , ὅμως ἀδήν καί περιγίγνομαι · ὅταν ἀντιστρόφως , παρά ἐγώ οὗτος γίγνομαι 98 , ὁ μέν ἐπίπονος , πρόσκαιρος , ὁ δέ ἡδύς καί χρήσιμος , αθοναω , εἰς ἐγώ εἰμί ; Λόγος μή μέτειμι ἀρετή μετά τοσοῦτος παραμυθία ; ἄρχω γάρ ἐγώ ἀντί πᾶς ἢ ὁ πόνος ὑπόθεσις , καί ὁ πείθω σαφῶς ὅτι διά ὁ θεός ὑπόμονος οὗτος πᾶς . ὁ γάρ ὁ βασιλεύς ἔχω τις ὀφειλέτης , ἀρκέω εἰς πᾶς νομίζω ὁ βίος ἀσφάλεια ἔχω · ἐννοέω ἡλίκος εἰμί 99 ὁ ὁ φιλάνθρωπον καί ἀεί ζῶ θεός καί μικρός καί μέγας κατόρθωμα χρίω ἑαυτοῦ καθίστημι . μή τοίνυν προβάλλω ἐγώ πόνος καί ἱδρώς · οὐδέ γάρ ὁ μέλλω ἐλπίς μόνος , ἀλλά καί ἕτερος τρόπος κοῦφος ὁ ἀρετή ποιέω ὁ Θεός , συνεπαίρω ἐγώ πανταχῶ καί συναυλίζω . κἀν βούλομαι μόνος ὀλίγος ἐπιφέρω προθυμία , ὁ ἄλλος πᾶς ἔπειμι . Ζεύς γάρ οὗτος βούλομαι καί σύ μικρός ποιέω , ἵνα καί σύ ὁ νίκη γίγνομαι . [ 221 ] καί καθάπερ βασιλεύς βούλομαι μέν ὁ ἑαυτοῦ παῖς παρνεῖν ἐπί ὁ παράταξις , καί φιλέω , ὥστε αὐτός λογίζομαι ὁ τρόπαιον , ὁ δέ πᾶς αὐτός ἀνύω · οὗτος καί ὁ θεός ἐν ὁ πόλεμος ὁ κατά ὁ διάβολος ποιέω . ἐν γάρ ἀπατάω παρά σύ μόνος , ὥστε ἔχθρα πρός ἐκεῖνος ἐπιβλέπω γιγνώσκω · πᾶς οὗτος αὐτός παρέχω , αὐτός πᾶς ἀνύω ὁ πόλεμος . κἀν ὀργή 101 φλέγω , κἀν χρῆμα ἐπιθυμία , κἀν ὁποῖος ἕτερος πάθος τυραννέω , παραγίγνομαι ταχέως , εἄν ὁράω σύ μόνος πρός αὐτός ἀποβλέπω καί παρασκευάζω 102 , καί ῥάβια πᾶς ποιέω , καί ἀνώτερος ἰστὶ ὁ φύσις , καθάπερ ὁ παῖς ὁ κινέω ἐπί ὁ Βαβυλώνιος κάμπιον · καί γάρ ἐκεῖνος πλέω οὐδείς ὁ γνώμη εἰσφέρω . ἵνα οὖν καί ἐγώ πᾶς ἔχω ἡδονή ἄτακτος καταλαυατιμοω ἐνταῦθα , ὁ ἐκεῖ διαφεύγω γέεννα , οὗτος κατά ἕκαστος ἡμέρα καί βουλεύω καί μεριμνάω καί πράσσω , ὅς τε περί ὁ ἀγαθός προτίθημι καί ὁ πυνκταῖς εὐχή ὁ Θεός ὁ εὔνοια ἐπισπάω . οὕτως γάρ καί ὁ δοκέω ἀφόρητος εἰμί νῦν , ῥᾳδίως εἰμί καί κοῦφος καί περαστός . ἠώς μέν γάρ εἄν ἐν ὁ πάθος εἰμί , τραχύς καί δύσκολος καί ἀνάντης ὁ ἀρετή εἰμί νομίζω , ὁ δέ κακία ποθεινός καί 103 ἡδύς · εἄν δέ μικρός ἀφίστημι οὗτος , τότε καί ἐκεῖνος φαντασία βεβληρὰ καί δυσειδής , καί οὗτος ῥάβια καί Εὔκολος καί Ποθεινή . καί οὗτος ἐκ ὁ κατορθόω εἰμί σαφῶς μανθάνω . ἀκούω γοῦν πῶς ὁ Παῦλος ἐκεῖνος μέν καί μετά ὁ ἀπαλλαγή αἰσχύνω λέγω · τίς γάρ καρπός ἔχω τότε , ἐπί ὅς νῦν ἐπαισχύνομαι ; οὗτος δέ καί μετά ὁ πόνος κοῦφος εἰμί φημί , ὁ ἐπίπονος ὁ θλῖψις παραυτίκα καί ἐλαφρός καλός 104 , καί χαίρω ἐν ὁ πάθημα , καί ἀγάλλομαι ἐν ὁ θλῖψις , καί μέγας φρονέω ἐπί ὁ στίγμα ὁ Χριστός . ἵνα οὖν καί ἐγώ ἐν οὗτος καθίστημι ὁ ἔχω , ὁ εἴρω κατά ἕκαστος ἡμέρα ἑαυτοῦ ῥυθμίζω 105 , καί ὁ εποδηω ἐπιλαμβάνω , πρός δέ ὁ ἔμπροσθεν ἐπαχτ · νόμος , διώκω ἐπί ὁ βραβεῖον ὁ ἄνω κλῆσις · οὖον γίγνομαι πᾶς ; ἐγώ ἐπιτυγχάνω , χάρις καί φιλανθρωπία ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , ὅς ὁ δόξα καί ὁ κράτος εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .