joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0184.3
ἐὰν συγγενὴς ἦ ; τί οὖν , ἐὰν ἄλλως μοι προστήκῃ ; διὰ τοῦτο ταῦτα προσέταξεν , οὐ περὶ μελῶν διαλέγεσθαι , ἀλλὰ περὶ ὀδαιμοῦ γὰρ τῆς σαρκὸς τὰ ἐγκλήματα εἶναι φησίν . ἀλλὰ πανταχοῦ τὴν γνώμην τῆς πορνείας ἢ κατηγορία . Οὐ γὰρ ὁ ὀφθαλμὸς ἐστιν ὁ ὁρῶν , ἀλλ᾽ ὁ νοῦς καὶ ὁ λογισμός . Πολλάκις γὰρ ἀλλοχὸν τετραμμένων ἡμῶν ὁ ὀφθαλμὸς τοὺς παρόντας οὐ βλέπει · ὥστε οὐχ ἐστὶν αὐτοῦ ἡ ἐνέργεια τὸ πᾶν . Εἰ γὰρ περὶ μελῶν ἔλεγεν , οὐχ ἂν περὶ ἑνὸς εἴπεν ὀφθαλμοῦ , οὐδ᾽ ἂν τοῦ δεξίου μόνον , ἀλλὰ περὶ ἀμφοτέρων . Ὁ γὰρ ὑπὸ τοῦ δεξίου σκανδαλιζόμενος , εὐθὺς ὅτι καὶ ὑπὸ τοῦ ἀριστεροῦ τὸ αὐτὸ τοῦτο παθεῖται . Τίνος οὖν ἐνεκεν τὸν δεξιὸν ἔθηκε , καὶ τὴν χεῖρα προσέθηκεν ; Ἵνα μάθῃς ὅτι οὐ περὶ μελῶν ὁ λόγος . ἀλλὰ περὶ τῶν οἰκείων πρὸς ἡμᾶς ἐχόντων . Ἄν γὰρ τινὰ οὕτως φιλήσῃς , φησίν , ὡς ἐν χώρᾳ δεξίου ὀφθαλμοῦ , τὸ οὕτω χρησίμων εἶναι νομίσης , ὡς ἐν τάξει ἔχειν χειρός , καὶ βλάπτῃ σου τὴν ψυχήν , καὶ τούτους ἀπότρεμε . Καὶ ὅρα τὴν ἔμφασιν . Οὐ γὰρ εἶπεν , Ἀπόστηθι · ἀλλὰ τὸν πολὺν χωρίσων ἐμφαίνων , Ἔξελε , φησι , καὶ βάλε ἀπὸ σοῦ . Εἶτα ἐπειδὴ ἀποτόμως ἐκέλευσε , δείκνυσι [ 226 ] καὶ τὸ χεῖρον ἐκκατέρανθεν , ἀπὸ τῶν ἀγαθῶν , ἀπὸ τῶν κακῶν ἐπιμένων τῇ μεταφορᾷ · Σι μερόρα γὰρ σοι , φησίν , Ἵνα ἀπόληται ἐν τῶν μελῶν σου , καὶ μὴ ὅλον τὸ σῶμα σου βληθῇ εἰς γέενναν . Ὅταν μὲν ἐαυτὸν διασώσῃ , καὶ σὲ προσπολύσῃ , ποία φιλανθρωπία διαφθερέσθαι καταποντίζεσθαι , ἔδω χωρισθέντων κἂν ἕνα σωθῆναι ; Τί οὖν ὁ Παῦλος εἶπεν , φησίν , Ἀνάθεμα γενέσθαι ; Οὐχ ὥστε μηδὲν κερδαίνειν , ἀλλ᾽ ὥστε ἀπέρους σωθῆναι . Ἐνταῦθα δὲ ἀμφοτέρων ἡ βλάβη γίνεται · διόπερ οὐχ εἶπεν , Ἔξελε , μόνον , ἀλλὰ καὶ , Βάλε ἀπὸ σοῦ , ὥστε μὴ καὶ λαμβάνειν , ἐὰν τοῦτο μόνον . Οὕτω γὰρ κάκεινον μειζόνος ἀπαλλάξεις ἐγκλήματος , καὶ σαυτὴν ἀπωλείας ἐλευθερώσεις . Ἵνα δὲ καὶ σαφέστερον ἴδῃς τὸ νόμου τὸ χεῖρος , εἰ δοκεῖ , καὶ ἐπὶ σώματος καθ᾽ ὑπόδεισιν ἐξετάσωμεν τὸ εἰρημένον . Εἰ γὰρ αἱρέσεις προκείνοι , καὶ ἀνάγκη ἢν τὸν ὀφθαλμὸν ἔχοντα ἐμβληθῆναι εἰς δρόμην καὶ ἀπολέσθαι , ἢ ἐξελόντα τὸ λοιπὸν σῶσαι σῶμα , ὅρα οὐχ ἂν τὸ δεῦτερον ἐδέξω · Πάντι πού δήλον ἐστιν . Οὐ γὰρ μισοῦντες ἢν τοῦτο τὸν ὀφθαλμὸν , ἀλλὰ τὸ λοιπὸν φιλοῦντες σῶμα . Τοῦτο δὲ καὶ ἐπ᾽ ἀνθρώπων λογίζω καὶ γυναικῶν . Εἰ γὰρ ὁ βλέπων σὲ τῇ ψυχῇ ἀνίας μόνον , καὶ σὲ λύμης ἀπαλλάξει πάσης ἐκκοπτόμενος οὕτως , καὶ αὐτὸς τῶν μειζόνων ἀπαλλαγῆσεται ἐγκλημάτων , οὐκέτι μετὰ τῶν αὐτοῦ κακῶν καὶ τῆς σῆς ἀπωλείας τὸν λόγον ὑπῆρχεν . Εἶδες ὅσης ἡμερότητος ὁ νόμος γέμει καὶ χρηστονίας ; καὶ ἡ δοκοῦσα παρὰ τοῖς πολλοῖς ἀποτομία εἶναι , πόσῃ ἐνδείκνυται φιλανθρωπία ; Ἀκουσάτωσαν τούτων οἱ πρὸς τὰ Θέατρα σπεύδοντες , καὶ μοιχοὶ ἑαυτοὺς καθ᾽ ἑκάστην ποιούντες τὴν ἡμέραν . Εἰ γὰρ τὸν οἰκειωθέντα ἐπὶ βλάβῃ ἐκκόπτειν ὁ νόμος κελεύει , τίνα ἐν ἔχοιμεν ἀπολογίαν οἱ τοὺς οὐδέπω γενομένους γνωρίμους διὰ τῆς ἐκεί διατριβῆς καθ᾽ ἑκάστην ἐπισπώμενοι τὴν ἡμέραν , καὶ μυρίαις κατασκευάζοντες ἑαυτοὺς ἀπωλείας ἀφορμάς ; Οὐ γὰρ μόνον ἀκολάστως ἰδεῖν οὐ συγχωρεῖ λοιπόν · ἀλλ᾽ ἐπειδὴ τὴν ἐκ τοῦ πράγματος ἐδείξεν βλάβην , καὶ ἐπειλεῖ τὸν νόμον προῖνον , ἐκκόπτειν κελεύειν καὶ ἀποτέμνειν καὶ πόρρω πού βάλλειν . Καὶ ταῦτα ὁ μωρὸς περὶ ἀγάπης κινῶν λόγους νομο -
Lemmas: ἐάν συγγενής εἰμί ; τίς οὖν , ἐάν ἄλλως ἐγώ προΐστημι ; διά οὗτος οὗτος προστάσσω , οὖον περί μέλος διαλέγω , ἀλλά περί ὀδαιμοῦ γάρ ὁ σάρξ ὁ ἔγκλημα εἰμί φημί . ἀλλά πανταχοῦ ὁ γνώμη ὁ πορνεία ἢ κατηγορία . οὖον γάρ ὁ ὀφθαλμός εἰμί ὁ ὁράω , ἀλλά ὁ νόος καί ὁ λογισμός . πολλάκις γάρ ἄλοχος τρέπω ἐγώ ὁ ὀφθαλμός ὁ πάρειμι οὖον βλέπω · ὥστε οὐ εἰμί αὐτός ὁ ἐνέργεια ὁ πᾶς . εἰμί γάρ περί μέλος λέγω , οὐ εἄν περί εἷς εἶπον ὀφθαλμός , οὐδέ εἄν ὁ δεξιός μόνος , ἀλλά περί ἀμφότερος . ὁ γάρ ὑπό ὁ δεξιός σκανδαλίζω , εὐθύς ὅτι καί ὑπό ὁ ἀριστερός ὁ αὐτός οὗτος παθίημι . τίς οὖν ἕνεκα ὁ δεξιός τίθημι , καί ὁ χείρ προστίθημι ; ἵνα μανθάνω ὅτι οὖον περί μέλος ὁ λόγος . ἀλλά περί ὁ οἰκέω πρός ἐγώ ἔχω . ἄν γάρ τις οὕτως φιλέω , φημί , ὡς ἐν χώρα δεξιός ὀφθαλμός , ὁ οὗτος χρήσιμος εἰμί νομίζω , ὡς ἐν τάξις ἔχω χείρ , καί βλάπτω σύ ὁ Ψυχή , καί οὗτος ἀποτρέπω . καί ὁράω ὁ ἔμφασις . οὖον γάρ εἶπον , ἀφίστημι · ἀλλά ὁ πολύς χωρίζω ἐμφαίνω , ἐξαιρέω , φημί , καί βάλλω ἀπό σύ . εἶτα ἐπεί ἀπότομος κελεύω , δείκνυμι [ 226 ] καί ὁ χείρων ἐκκατέρανθεν , ἀπό ὁ ἀγαθός , ἀπό ὁ κακός ἐπιμένω ὁ μεταφορά · Σι μερόρα γάρ σύ , φημί , ἵνα ἀπόλλυμι ἐν ὁ μέλος σύ , καί μή ὅλος ὁ σῶμα σύ βάλλω εἰς γέεννα . ὅταν μέν ἑαυτοῦ διασῴζω , καί σύ προσπολυω , ποῖος φιλανθρωπία διαφθείρω καταποντίζω , ἐσθίω χωρίζω κἀν εἷς σῴζω ; τις οὖν ὁ Παῦλος εἶπον , φημί , ἀνάθεμα γίγνομαι ; οὐχ ὥστε μηδείς κερδαίνω , ἀλλά ὥστε ἀπεῖπον σῴζω . ἐνταῦθα δέ ἀμφότερος ὁ βλάβη γίγνομαι · διόπερ οὐ εἶπον , ἐξαιρέω , μόνος , ἀλλά καί , βάλλω ἀπό σύ , ὥστε μή καί λαμβάνω , ἐάν οὗτος μόνος . οὕτως γάρ ἐκεῖνος μείζων ἀπαλλάσσω ἔγκλημα , καί σεαυτοῦ ἀπώλεια ἐλευθερόω . ἵνα δέ καί σαφής ὁράω ὁ νόμος ὁ εὔχειρ , εἰμί δοκέω , καί ἐπί σῶμα κατά ὑποδείδω ἐξετάζω ὁ εἴρω . εἰμί γάρ αἵρεσις προεκεινος , καί ἀνάγκη εἄν ὁ ὀφθαλμός ἔχω ἐμβάλλω εἰς δρομή καί ἀπόλλυμι , ἢ ἐξαιρέω ὁ λοιπός σῴζω σῶμα , ὁράω οὐ εἄν ὁ δύο δέχομαι · Πᾶς πού δῆλος εἰμί . οὖον γάρ μισέω εἄν οὗτος ὁ ὀφθαλμός , ἀλλά ὁ λοιπός φιλέω σῶμα . οὗτος δέ καί ἐπί ἄνθρωπος λογίζω καί γυνή . εἰμί γάρ ὁ βλέπω σύ ὁ Ψυχή ἀνία μόνος , καί σύ λύμη ἀπαλλάσσω πᾶς ἐκκόπτω οὕτως , καί αὐτός ὁ μείζων ἀπαλλάσσω ἔγκλημα , οὐκέτι μετά ὁ αὐτός κακός καί ὁ σός ἀπώλεια ὁ λόγος ὑπάρχω . εἶδον ὅσος ἡμερότης ὁ νόμος γέμω καί χρηστονίας ; καί ὁ δοκέω παρά ὁ πολύς ἀποτομία εἰμί , πόσος ἐνδείκνυμι φιλανθρωπία ; ἀκούω οὗτος ὁ πρός ὁ θέατρον σπεύδω , καί μοιχός ἑαυτοῦ κατά ἕκαστος ποιέω ὁ ἡμέρα . εἰμί γάρ ὁ οἰκειόω ἐπί βλάβη ἐκκόπτω ὁ νόμος κελεύω , τίς ἐν ἔχω ἀπολογία ὁ ὁ οὐδέπω γίγνομαι γνώριμος διά ὁ ἐκεῖ διατριβή κατά ἕκαστος ἐπισπάω ὁ ἡμέρα , καί μυρίος κατασκευάζω ἑαυτοῦ ἀπώλεια ἀφορμή ; οὖον γάρ μόνος ἀκόλαστος ὁράω οὖον συγχωρέω λοιπός · ἀλλά ἐπεί ὁ ἐκ ὁ πρᾶγμα δείκνυμι βλάβη , καί ἐπειλέω ὁ νόμος προινος , ἐκκόπτω κελεύω καί ἀποτέμνω καί πόρρω πού βάλλω . καί οὗτος ὁ μωρός περί ἀγάπη κινέω λόγος νόμος -