joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0279.1
ἑαυτοῦ . Ἐνθα μὲν γὰρ θαυμάτων ἐπιδείξεις ἦν , καὶ τὸν δῆμον ἀφήσει παρεῖναι · ἔνθα δὲ πειρασμῶν καὶ φόβων ἐπαναστάσεις , τοῖς ἀθλῃταῖς τῆς οἰκονομίας , οὐς γυμνάζειν ἐμελε , τούτους παραλαμβάνει μόνους . Καὶ ὁ μὲν Ματθαῖος ὅτι ἐκάθευδεν εἶπεν ¹¹ ἀπλῶς , ὁ δὲ Λουκᾶς ¹² ὅτι ἐν προσκεφαλαίῳ ἦφει , δεῖνιός τε τὸ ἀτύπον , καὶ πολλὴν ἐντεῦθεν ἡμᾶς παιδεύων φιλοσοφίαν . Τοῦ κλυδωνίου τοίνυν διεγερθέντος , καὶ τῆς θαλάσσης μαινόμενης , διεγείρουσι αὐτὸν λέγοντες · Κύριε , σῶσον ἡμᾶς , ἀπολλύμεθα . Οὐ δὲ αὐτὸς ἐπετίμα πρὸ τῆς θαλάσσης . Καὶ γὰρ , ὅπερ ἔφη , γυμνασίας ἕνεκεν ταῦτα συνχειροῖτο , καὶ τύπος ἦν τῶν μελλόντων καταληφθῆναι αὐτοῦς πειρασμῶν . Καὶ γὰρ καὶ μετὰ ταῦτα πολλάκις ἀφήκεν αὐτοὺς εἰς χειμετωρούς [ 334 ] χειμῶνας πραγματῶν ἐμποσεῖν , καὶ ἐμαχοῦντόμενος . Διὸ καὶ Παῦλος ἔλεγεν · Οὐ θέλω δὲ ὑμᾶς ἀγνοεῖν , ἀδελφοί , ὅτι καθ’ ὑπερβολὴν ἐδαρθρώμεν ¹³ ὑπὲρ δυνάμεως , ὥστε ἐξακολουθήσαι ἡμῖν καὶ τοῦ ζῆν · καὶ μετὰ ταῦτα πάλιν , Ὦς ἐκ θλιψιχούτων ὠαρτῶν ἐξῆριστο ἡμᾶς . Δεινὸς τοίνυν ἐντεῦθεν , ὅτι θάρσει χρῆ , χῶν μεγάλα διεγείρηται τὰ κύματα , καὶ ὅτι πάντα συμφερόντως οἰκονομεῖ , πρῶτον αὐτοῖς · ἐπιτιμᾷ . Καὶ γὰρ αὐτὸ ¹⁴ τὸ θορυβηθῆναι συμφερόντως ἐγένετο , ὥστε μείζον φαίνειν τὸ θαῦμα , καὶ διηνεκῆ γενέσθαι τοῦ συμβόλου τὴν μνήμην . Ὅταν γὰρ παρόδοξόν τι γενέσθαι μᾶλλον , πολλὰ προκατασκευάζεται ¹⁵ πρότερον μνήμης ποιητικά , ἵνα μὴ μετὰ τὸ παρελθεῖν τὸ ὄχῆμα εἰς λήθην ἐμπέπτωκεν . Οὕτω καὶ Μωϋσῆς πρῶτον φοβεῖται τὸν ὀριν , καὶ φοβεῖται οὐχ ἀπλῶς , ἀλλὰ καὶ μετὰ πολλῆς τῆς ἀγωνίας , καὶ τότε ὁρᾷ τὸ παράδοξον ἐκεῖνο γινόμενον . Οὕτω καὶ οὗτοι , προσδοκήσαντες ἀπαλλαγᾶν πρότερον , τότε ἐπόθησαν · ἵνα ὁμολογήσαντες τὸν κίνδυνον , μάθωσι τὸ μέγεθος τοῦ μεγέθους . Διὰ τοῦτο καὶ καθεύδει · εἰ γὰρ ἐγρηγόρτος ἐγένετο , ἢ οὐχ ἂν ἐποθήσαν , ἢ οὐχ ἂν παρεκάλεσαν , ἢ οὐδ’ ἂν ἐνδῃμουν ¹⁶ αὐτὸν διαφύσιν τῇ ποιεῖν . Διὰ τοῦτο καθεύδει · διδοὺς καιρὸν τῇ δειλίᾳ , καὶ τρανωτέραν αὐτοῖς ποιῶν τὴν αἰσθησιν τῶν γινομένων . Οὐ γὰρ ὁμοίως τις ὁρᾷ τὰ ἐν τοῖς ἀλλοτρίοις σώματι γινόμενα , καὶ τὰ ἐν ἑαυτῷ . Ἐπεὶ οὖν πάντας εἶδον εὐεργετηθέντας , ἑαυτοὺς δὲ οὐδένες ἀπολειφωμένους , καὶ ¹⁷ ὑπίπιο ἦσαν , ( οὐτε γὰρ χωλός , οὔτε ἄλλο τι τοιούτου νόσημα εἶχον ) ¹⁸ , ἔδει δὲ αὐτοὺς διὰ τῆς οἰκείας αἰσθήσεως ἀπολαῦσαι τῶν εὐεργεσιῶν · συγχωρεῖ τὸν χειμῶνα , ἵνα διὰ τῆς ἀπαλλαγῆς σαφεστέρων λάβωσιν αἰσθήσιν τῆς εὐεργεσίας . Διὰ τοῦτο οὐδὲ παρόντων τῶν δελῶν τοῦτο ποιεῖ , ὥστε μὴ καταγνωσθῆναι ὀλιγοπιστίᾳ ¹⁹ · ἀλλ’ αὐτοὺς μόνους λαθὼν διορθοῦται , καὶ πρὸ τοῦ χειμῶνος τῶν νούντων χειμῶνα τῆς ψυχῆς αὐτῶν λύει , ἐπιτιμῶν καὶ λέγων · Τί δειλοί ἐστε , ὀλιγόπιστοι ; καὶ παίδευται ὁμοῦ , ὅτι τὸν φόβον οὐχ ἡ τῶν πειρασμῶν ἐργάζεται ἐπαγωγή , ἀλλὰ τὸ τῆς διανοίας ἀσθενές . Εἰ δὲ λέγοι τις , ὅτι δειλίας οὐχ ἦν , οὐδὲ ὀλιγοπιστίας , τὸ προσελθόντας ἑγείρει , ἐκεῖνο μὲν εἴποιμι , ὅτι τοῦτο αὐτὸ μάλιστα σημεῖόν ἐστι τοῦ μὴ τὴν προσήκουσαν περὶ αὐτοῦ δόξαν ἔχειν . Ὅτι μὲν γὰρ δύναται ἐπιτιμᾶν ἐγρηδείς , ἤδεισαν · ὅτι δὲ καὶ καθεύδων , οὐδέπω . Καὶ ἡ θαυμαζέεις , εἰ νῦν , ὅπου γε καὶ μετὰ πολλὰ ἕτερα θαύματα ἀτελέστερον ἐτι διέκειντο · καὶ διὰ καὶ ἐπιτιμῶνται πολλάκις , ὡς ὅταν λέγῃ , Ἄμην καὶ ὑμῖς ἀνύρετε ἔστε · Μὴ τοίνυν θαυμά -
Lemmas: ἑαυτοῦ . ἔνθα μέν γάρ θαῦμα ἐπίδειξις εἰμί , καί ὁ δῆμος ἀφίημι πάρειμι · ἔνθα δέ πειρασμός καί φόβος ἐπανάστασις , ὁ ἀθλητής ὁ οἰκονομία , οὖς γυμνάζω μέλω , οὗτος παραλαμβάνω μόνος . καί ὁ μέν Ματθαῖος ὅτι καθεύδω εἶπον ¹¹ ἀπλόος , ὁ δέ Λουκᾶς ¹² ὅτι ἐν προσκεφάλαιον ἀφέω , Δείνιος τε ὁ ἄτυπος , καί πολύς ἐντεῦθεν ἐγώ παιδεύω φιλοσοφία . ὁ κλυδώνιον τοίνυν διεγείρω , καί ὁ θάλασσα μαίνομαι , διεγείρω αὐτός λέγω · κύριος , σῴζω ἐγώ , ἀπόλλυμι . οὖον δέ αὐτός ἐπιτιμάω πρό ὁ θάλασσα . καί γάρ , ὅσπερ φημί , γυμνασία ἕνεκα οὗτος συνχειρεω , καί τύπος εἰμί ὁ μέλλω καταλαμβάνω αὔτεος πειρασμός . καί γάρ καί μετά οὗτος πολλάκις ἀφίημι αὐτός εἰς χειμετωρούς [ 334 ] χειμών πραγματᾶς ἐμπίπτω , καί ἐμαχοῦντόμενος . Διὸ καί Παῦλος λέγω · οὖον ἐθέλω δέ σύ ἀγνοέω , ἀδελφός , ὅτι κατά ὑπερβολή δέρω ¹³ ὑπέρ δύναμις , ὥστε ἐξακολουθέω ἐγώ καί ὁ ζῶ · καί μετά οὗτος πάλιν , οὖς ἐκ θλιψιχοω ὠαρτῶν ἐξαιρέω ἐγώ . δεινός τοίνυν ἐντεῦθεν , ὅτι θάρσος χράω , χόω μέγας διεγείρω ὁ κῦμα , καί ὅτι πᾶς συμφέρω οἰκονομέω , πρῶτος αὐτός · ἐπιτιμάω . καί γάρ αὐτός ¹⁴ ὁ θορυβέω συμφέρω γίγνομαι , ὥστε μείζων φαίνω ὁ θαῦμα , καί διηνεκής γίγνομαι ὁ σύμβολον ὁ μνήμη . ὅταν γάρ παροδοκεω τίς γίγνομαι μᾶλλον , πολύς προκατασκευάζω ¹⁵ πρότερος μνήμη ποιητικός , ἵνα μή μετά ὁ παρέρχομαι ὁ ὄχημα εἰς λήθη ἐμπίτνω . οὕτως καί Μωϋσῆς πρῶτος φοβέω ὁ ἄκτωρ , καί φοβέω οὐ ἀπλόος , ἀλλά καί μετά πολύς ὁ ἀγωνία , καί τότε ὁράω ὁ παράδοξος ἐκεῖνος γίγνομαι . οὕτως καί οὗτος , προσδοκάω ἀπαλλάσσω πρότερος , τότε πίνω · ἵνα ὁμολογέω ὁ κίνδυνος , μανθάνω ὁ μέγεθος ὁ μέγεθος . Ζεύς οὗτος καί καθεύδω · εἰμί γάρ ἐγείρω γίγνομαι , ἢ οὐ εἄν πίνω , ἢ οὐ εἄν παρακαλέω , ἢ οὐδέ εἄν ἐνδημέω ¹⁶ αὐτός διάφυσις ὁ ποιέω . Ζεύς οὗτος καθεύδω · δίδωμι καιρός ὁ δειλία , καί τρανός αὐτός ποιέω ὁ αἴσθησις ὁ γίγνομαι . οὖον γάρ ὁμοίως τις ὁράω ὁ ἐν ὁ ἀλλότριος σῶμα γίγνομαι , καί ὁ ἐν ἑαυτοῦ . ἐπεί οὖν πᾶς εἶδον εὐεργετέω , ἑαυτοῦ δέ οὐδείς ἀπολείπω , καί ¹⁷ ὑπίπιο εἰμί , ( οὐ γάρ χωλός , οὔτε ἄλλος τίς τοιοῦτος νόσημα ἔχω ) ¹⁸ , ἐσθίω δέ αὐτός διά ὁ οἰκεῖος αἴσθησις ἀπολαύω ὁ εὐεργεσία · συγχωρέω ὁ χειμών , ἵνα διά ὁ ἀπαλλαγή σαφής λαμβάνω αἴσθησις ὁ εὐεργεσία . Ζεύς οὗτος οὐδέ πάρειμι ὁ δέλη οὗτος ποιέω , ὥστε μή καταγιγνώσκω ὀλιγοπιστία ¹⁹ · ἀλλά αὐτός μόνος λανθάνω διορθόω , καί πρό ὁ χειμών ὁ νέος χειμών ὁ Ψυχή αὐτός λύω , ἐπιτιμάω καί λέγω · τις δειλός εἰμί , ὀλιγόπιστος ; καί παιδευτής ὁμοῦ , ὅτι ὁ φόβος οὐ ὁ ὁ πειρασμός ἐργάζομαι ἐπαγωγή , ἀλλά ὁ ὁ διάνοια ἀσθενής . εἰμί δέ λέγω τις , ὅτι δειλία οὐ εἰμί , οὐδέ ὀλιγοπιστία , ὁ προσέρχομαι ἐγείρω , ἐκεῖνος μέν εἶπον , ὅτι οὗτος αὐτός μάλιστα σημεῖον εἰμί ὁ μή ὁ προσήκω περί αὐτός δόξα ἔχω . ὅτι2 μέν γάρ δύναμαι ἐπιτιμάω ἐγρηδείς , ἠδείδω · ὅτι δέ καί καθεύδω , οὐδέπω . καί ὁ θαυμάζω , εἰμί νῦν , ὅπου γε καί μετά πολύς ἕτερος θαῦμα ἀτελής ἔτι διάκειμαι · καί διά καί ἐπιτιμάω πολλάκις , ὡς ὅταν λέγω , Ἄμη καί ὑμῖς ανυρετος εἰμί · μή τοίνυν θαμά -