joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0152.1
πονηρός ἐστιν , ὅτι ἐγὼ ἀγαθὸς εἰμι · Τί οὖν ἐστι τὸ κατασκευαζόμενον ἐκ τούτων ; Καὶ γὰρ καὶ ἐξ’ ἑτέρων παραβολῶν τὸ αὐτὸ τοῦτο ἐστιν ἰδεῖν . Καὶ γὰρ ὁ υἱὸς ὁ εὐδόκιμος αὐτὸ τοῦτο εἰσάγεται πεποιθώς , ὅτι εἰς τὸν ἑαυτοῦ ἀδελφὸν πολλῆς ἀπολαύσαντα τιμῆς , καὶ πλείονος ἢ αὐτός . Ὥσπερ γὰρ οὗτοι πλείονος ἀπέλαυσαν 18 τῷ πρώτῳ λαβόν , οὕτω καὶ ἐκείνος μειζόνως τῇ περιουσίᾳ τῶν δεδομένων ἐτίματο · καὶ ταῦτα αὐτὸς μαρτυρεῖ ὁ εὐδόκιμος . Τί οὖν ἐστιν εἰπεῖν ; Οὐχ ἔστιν οὐδὲς τοιαῦτα δικαιολογησόμενος ἢ ἐγκάλων 19 ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανίων · ἄπαγε · φθόνου γὰρ καὶ βλασφημίας τὸ χωρίον ἐκεῖνο καθαρόν . Εἰ γὰρ ἐνταῦθα ὄντες οἱ ἅγιοι καὶ τὰς ψυχὰς ἑαυτῶν ὑπὲρ τῶν ἀμαρτωλῶν διδούσι , πολλῷ μᾶλλον ὁρώντες · ἔχει τούτων 20 ἀπολαύσαντες χαίρουσι , καὶ οἰκεία νομίζουσιν εἶναι ἀγαθὰ 21 . Τίνος οὖν ἐνεκεν οὕτως ἐσχημάτισε τὸν λόγον ; Παραβολὴ τὸ λεγόμενον ἦν 22 · διόπερ οὐδὲ χρή πάντα τὰ ἐν ταῖς παραβολαῖς κατά λέξιν περιεργάζεσθαι , ἀλλὰ τὸν σκοπὸν μαθόντας , δι’ ὃν συνετέθη 23 , τοῦτον δρέπεσθαι , καὶ μηδὲν πολυπραγμονεῖν περαιτέρω . Τίνος οὖν ἐνεκεν οὕτως συνετέθη αὕτη ἡ παραβολή , καὶ τί κατασκευάσασθαι βούλεται ; Προθυμοτέρους ποιῆσαι τοὺς ἐν ἑσχάτῳ γῆρᾳ [ 639 ] μετανοιλομένους καὶ γιγνώσκους βελτίονας , μηδὲ ἀφεινα νομίζειν ἑαυτοὺς 24 ἔχειν . Διὰ δὴ τοῦτο εἰσάγει καὶ δυσχεραίνοντας ἑτέρους ἐπὶ τοῖς τούτων ἀγαθοῖς , οὐχ ἵνα δεῖξῃ τηρομένους καὶ ὀλιγωρούμενους ἐκείνους · ἄπαγε · ἀλλ’ ἵνα διδάξῃ τούτους τοσαύτης ἀπολαύσαντας τιμῆς , ἢ 25 καὶ φθόνον ἑτέρους τεκεῖν ἡδύνατο . Ὅ καὶ ἡμεῖς πολλοὺς ποιήσωμεν λέγοντες , ὅτι ὁ δεῖνα μοι ἐνεκάλεισεν , ὅτι σε τοσαύτης ἠξίωσα τιμῆς · οὔτε ἐγκληθέντες , οὔτε ἐκείνοις διαβαλεῖν 26 θέλοντες , ἀλλὰ τοιούτῳ δεῖξαι τὸ μέγεθος τῆς δωρεᾶς ἡς ἀπήλαυσεν . Ἀλλὰ τί δῆπῳ οὐ πάντας εὐθέως ἐμισθώσατο ; Τὸ εἰς αὐτὸν ἤκον , ἀπαντας · εἰ δὲ οὐχ ὁμοῦ πάντες · ὑπήκουσαν , τὴν διαφορὰν ἢ τῶν κληθέντων γνώμῃ πεποίηται . Διὰ τοῦτο οἱ μὲν πρωΐ , οἱ δὲ τρίτῃ , οἱ δὲ ἑκτῇ , οἱ δὲ ἐνάτῃ ὥρᾳ καλοῦνται , οἱ δὲ ἐνδεκάτῃ , ὅτε ἔμελλον ὑπακοῦσαι . Τοῦτο καὶ ὁ Παῦλος δηλῶν ἔλεγεν · Ὅτι δὲ εὐδόκησεν ὁ 27 ἀφορίσας με ἐκ κοιλίας μητρός μου . Πότε δὲ εὐδόκησιν ; Ὅτε ἔμελλεν ὑπακοῦσαι . Αὐτὸς μὲν γὰρ ἐθούλετο , καὶ ἐκ προοιμίων · ἐπειδὴ δὲ αὐτὸς 28 οὐχ ἂν εἴη , τότε εὐδόκησεν , ὅτε καὶ αὐτὸς ἔμελλε πειθῆσθαι . Οὕτω τὸν ληπτὴν ἐκάλεισε , καὶ τοῦτο διὰ μένους καὶ ἐμπροσθεν αὐτὸν καλέσας · ἀλλ’ ἐκεῖνος οὐχ ἂν ὑπήκουσεν . Εἰ γὰρ ὁ Παῦλος ἐξ ἀρχῆς οὐχ ἂν ὑπήκουσε , πολλῷ μᾶλλον ὁ ληστής . Εἰ δὲ οὗτοι λέγουσιν , Οὐδείς ἡμᾶς ἐμισθώσατο · μάλιστα μὲν , ὅπερ ἔφην , οὐ χρή πάντα περιεργάζεσθαι τὰ ἐν ταῖς παραβολαῖς · ἐνταῦθα δὲ οὐδὲ ὁ οἰκοδεσπότης φαίνεται τοῦτο λέγων , ἀλλ’ ἐκεῖνοι · αὐτὸς δὲ αὐτοὺς οὐχ ἐλέγχει , ἵνα μὴ διαπορῶσι , ἀλλ’ ἐπιστάτῃ · Ὅτι γὰρ πάντας , το γε εἰς αὐτὸν ἤκον , ἐν πρώτῃ ἐκάλε , ἐλήλυκε καὶ ἡ παραβολὴ λέγουσα , ὅτι ἀπὸ πρωΐ ἐξῆλθε μισθῶσασθαι .
Lemmas: πονηρός εἰμί , ὅτι ἐγώ ἀγαθός εἰμί · τις οὖν εἰμί ὁ κατασκευάζω ἐκ οὗτος ; καί γάρ καί ἔξω ἕτερος παραβολή ὁ αὐτός οὗτος εἰμί ὁράω . καί γάρ ὁ υἱός ὁ Εὐδόκιμος αὐτός οὗτος εἰσάγω πείθω , ὅτι εἰς ὁ ἑαυτοῦ ἀδελφός πολύς ἀπολαύω τιμή , καί πλείων ἢ αὐτός . ὥσπερ γάρ οὗτος πλείων ἀπολαύω 18 ὁ πρῶτος λαμβάνω , οὗτος καί ἐκείνος μέγας ὁ περιουσία ὁ δίδωμι τιμάω · καί οὗτος αὐτός μαρτυρέω ὁ Εὐδόκιμος . τις οὖν εἰμί εἶπον ; οὐχ εἰμί οὐδή τοιοῦτος δικαιολογέομαι ἢ ἐγκαλέω 19 ἐν ὁ βασίλεια ὁ οὐράνιος · ἀπάγω · φθόνος γάρ καί βλασφημία ὁ χωρίον ἐκεῖνος καθαρός . εἰμί γάρ ἐνταῦθα εἰμί ὁ ἅγιος καί ὁ ψυχή ἑαυτοῦ ὑπέρ ὁ ἁμαρτωλός δίδωμι , πολύς μᾶλλον ὁράω · ἔχω οὗτος 20 ἀπολαύω χαίρω , καί οἰκεῖος νομίζω εἰμί ἀγαθός 21 . τίς οὖν ἕνεκα οὕτως σχηματίζω ὁ λόγος ; παραβολή ὁ λέγω εἰμί 22 · διόπερ οὐδέ χρή πᾶς ὁ ἐν ὁ παραβολή κατά λέξις περιεργάζομαι , ἀλλά ὁ σκοπός μανθάνω , διά ὅς συντίθημι 23 , οὗτος δρέπω , καί μηδείς πολυπραγμονέω περαιτέρω . τίς οὖν ἕνεκα οὕτως συντίθημι οὗτος ὁ παραβολή , καί τίς κατασκευάζω βούλομαι ; πρόθυμος ποιέω ὁ ἐν ἔσχατος γῆρας [ 639 ] μετανοιλομενος καί γιγνώσκω ἀγαθός , μηδέ ἀφίημι νομίζω ἑαυτοῦ 24 ἔχω . Ζεύς δή οὗτος εἰσάγω καί δυσχεραίνω ἕτερος ἐπί ὁ οὗτος ἀγαθός , οὐ ἵνα δείκνυμι τηρέω καί ὀλιγωρέω ἐκεῖνος · ἀπάγω · ἀλλά ἵνα διδάσκω οὗτος τοσοῦτος ἀπολαύω τιμή , ἢ 25 καί φθόνος ἕτερος τίκτω ἡδύνω . ὅς καί ἐγώ πολύς ποιέω λέγω , ὅτι ὁ Δεῖνα ἐγώ ἐγκαλέω , ὅτι σύ τοσοῦτος ἀξιόω τιμή · οὔτε ἐγκαλέω , οὔτε ἐκεῖνος διαβάλλω 26 ἐθέλω , ἀλλά τοιοῦτος δείκνυμι ὁ μέγεθος ὁ δωρεά εἰμί ἀπαλαύω . ἀλλά τίς δῆπῳ οὖον πᾶς εὐθύς μισθόω ; ὁ εἰς αὐτός ἥκω , ἅπας · εἰμί δέ οὐ ὁμοῦ πᾶς · ὑπακούω , ὁ διαφορά ἢ ὁ καλέω γνώμη ποιέω . Ζεύς οὗτος ὁ μέν πρωΐ , ὁ δέ τρίτος , ὁ δέ ἑκτεύς , ὁ δέ ἔνατος ὥρα καλέω , ὁ δέ ἑνδέκατος , ὅτε μέλλω ὑπακούω . οὗτος καί ὁ Παῦλος δηλόω λέγω · ὅτι2 δέ εὐδοκέω ὁ 27 ἀφορίζω ἐγώ ἐκ κοιλία μήτηρ ἐγώ . πότος δέ εὐδόκησις ; ὅτε μέλλω ὑπακούω . αὐτός μέν γάρ ἐθούλετο , καί ἐκ προοίμιον · ἐπεί δέ αὐτός 28 οὐ εἄν εἰμί , τότε εὐδοκέω , ὅτε καί αὐτός μέλλω πείθω . οὕτως ὁ ληπτός καλέω , καί οὗτος διά μένος καί ἔμπροσθεν αὐτός καλέω · ἀλλά ἐκεῖνος οὐ εἄν ὑπακούω . εἰμί γάρ ὁ Παῦλος ἐκ ἀρχή οὐ εἄν ὑπακούω , πολύς μᾶλλον ὁ ληστής . εἰμί δέ οὗτος λέγω , οὐδείς ἐγώ μισθόω · μάλιστα μέν , ὅσπερ φημί , οὖον χρή πᾶς περιεργάζομαι ὁ ἐν ὁ παραβολή · ἐνταῦθα δέ οὐδέ ὁ οἰκοδεσπότης φαίνω οὗτος λέγω , ἀλλά ἐκεῖνος · αὐτός δέ αὐτός οὐ ἔλεγχος , ἵνα μή διαπορέω , ἀλλά ἐπιστάτης · ὅτι2 γάρ πᾶς , ὁ γε εἰς αὐτός ἥκω , ἐν πρῶτος καλός , ἐλαύνω καί ὁ παραβολή λέγω , ὅτι ἀπό πρωΐ ἐξέρχομαι μισθόω .