joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0188.3
5 . Οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς ἐκ τοῦ πονηροῦ αὐτὰ ἔρρησεν εἶναι , οὐχ ἵνα δεῖξῃ τοῦ διαβόλου τὴν παλαιὰν οὖσαν , ἀλλ’ ἵνα μετὰ πολλῆς τῆς ὑπερβολῆς ἀπαγάγῃ τῆς παλαιᾶς εὐτελείας . Καὶ πρὸς μὲν αὐτοὺς ταῦτα λέγει · ἐπὶ δὲ τῶν ἀναίσθητον Ἰουδαίων , καὶ ἐπιμενόντων τοῖς αὐτοῖς , καθάπερ πικρίᾳ τινὶ τῷ τῆς αἰχμαλωσίας φόβῳ τὴν πόλιν περιχρίσας , δᾶκτον ἐποίησεν . Ἐπειδὴ δὲ οὐδὲ τοῦτο ἰσχύσεν αὐτοὺς κατερεῖν . ἀλλὰ πάλιν αὐτὴν ἐπεθύμουν ἰδεῖν , ὡςπερ παιδίων ἐπὶ τὴν ὀπήν κατατρέχοντος , τέλειον αὐτὴν ἀπέκρυψεν , καθελὼν τε αὐτήν , καὶ τοὺς πλείονας πόρρω ταύτης ἀπαγαγὼν · καθάπερ ἐπὶ τῶν βουῶν πολλοὶ τὰς δαμάλεις ἀποκλείοντες , τῷ χρόνῳ πεῖθουσι ἀποστῆναι τῆς παλαιᾶς τοῦ γάλακτος συνηθείας . Εἰ δὲ τοῦ διαβόλου ἦν ἡ Παλαιά , οὐκ ἂν τῆς εἰδωλολατρίας ἀπήγχεν , ἀλλὰ τοῦναντίον ἐνήγειν ἂν εἰς αὐτὴν καὶ ἐνέβαλε 37 · τοῦτο γὰρ ὁ διάβολος ἤθελε . Νῦν δὲ τοῦναντίον ὁρῶμεν ὑπὸ τῆς Παλαιᾶς γιγνόμενον . Καὶ αὐτὸ δὲ τοῦτο , ὁ ὀρκος , ἡ παλαιὰ διὰ τοῦτο ἐνομισθη , ἵνα μὴ κατὰ τῶν εἰδώλων ὁμνύοιμεν . Ὁμεῖσε γάρ , φησί , τὸν Θεὸν τῶν ἀληθινῶν . Οὐ τοίνυν μικρὰ κατωρθώσεν ὁ νόμος , ἀλλὰ καὶ σφόδρα μεγάλα . Τὸ γὰρ ἐπὶ τὴν στερεὰν αὐτοὺς τροφήν ἐλθεῖν , τῆς ἐκείνου σπουδῆς γέγονεν ἔργον . Τί οὖν ; οὐχὶ τοῦ Πονηροῦ , φησίν , ἐστὶ τὸ ὁμνύναι ; Καὶ σφόδρα μὲν οὖν τοῦ πονηροῦ · ἀλλὰ νῦν , μετὰ τὴν τοιαύτην φιλοσοφίαν , τότε δὲ οὐ . Καὶ πῶς ἂν τὸ αὐτὸ γένοιτο , φησί , νῦν μὲν καλόν , νῦν δὲ οὐ καλόν ; Ἐγὼ δὲ τοῦναντίον λέγω · πῶς δὲ οὐκ ἂν γένοιτο καλόν , καὶ οὐ καλόν , τῶν πραγμάτων ἀπάντων αὐτὰ βουόντων , τῶν τεχνῶν , τῶν χαρπίων , τῶν ἄλλων ἀπάντων ; Ὅρα γοῦν ἐπὶ τῆς φύσεως τῆς ἡμετέρας αὐτὸ πρῶτον σμικδαίνον . Τὸ γὰρ βραστάσεσθαι ἐν μὲν τῇ πρώτῃ ἡλικίᾳ καλόν , μετὰ δὲ ταῦτα διέθορον · τὸ μεμασθημένον τροφὴν ἐσθίειν , ἐν μὲν προομίοις τῆς ζωῆς ἡμῶν καλόν , μετὰ δὲ ταῦτα βδελυγμίας γεμεί · τὸ γαλακτοτροφεῖσθαι καὶ πρὸς τὴν ὀπήν φεύγειν , ἐν ἀρχῇ μὲν χρήσιμον καὶ σωτήριον , [ 251 ] μετὰ δὲ ταῦτα διέθορον καὶ βλαβερὸν . Ὅρᾷς πῶς τὰ αὐτὰ πράγματα ὑπὸ τῶν καιρῶν καλὰ , καὶ οὐ τοιαῦτα φαίνεται ; πάλιν ; Καὶ γὰρ τὸ ἱμάτιον φορεῖν παιδὶ·ν μειρακίῳ μὲν δυτι καλόν , ἀνδρὶ δὲ γενομένῳ πάλιν αἰσχρόν . Βούλει καὶ ἐκ τῶν ἐναντίων μαθεῖν , πῶς τῷ παιδὶ τὰ τοῦ ἀνδρὸς ἀνάρμόστα πάλιν ; Δὸς τῷ παιδὶ ἱμάτιον ἀνδρίκον , καὶ πολὺς ἔσται ὁ γέλως , καὶ μειρίων ὁ κίνδυνος , ἐν τῷ βαδίζειν οὕτω περιπετρωμένου πολλάκις . Δὸς αὐτῷ μεταχειρίσεις πράγματα πολιτικά , καὶ ἐμπορεύεσθαι , καὶ στρεῖν , καὶ ἀμὰσθαι , καὶ πάλιν πολὺς ἔσται ὁ γέλως . Καὶ τί λέγω ταῦτα ; Ὁ γὰρ φόνος ὁ παρὰ πᾶσιν ὁμολογημένος εὐρεῖα εἶναι τοῦ πονηροῦ , οὕτως ἐπιλαβόμενος καιροῦ τὸ προστήκοντος , τὴν ἐργαζομένην αὐτὸν Φινεὲς ἐς ρωσὴν τιμηθῆναι ἐποίησεν . Ὅτι γὰρ ὁ φόνος ἔργον ἐκεῖνον , ἀκούσον τί φασιν · Ἵμεῖς τὰ ἔργα τοῦ πατρὸς ὑμῶν θέλετε ποιεῖν · ἐκεῖνος ἀνθρωποκτόνος ἦν ἀπ’ ἀρχῆς . Ἄλλ’ ἐγένετο ἀνθρωποκτόνος ὁ Φινεὲς , Καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην , φησίν . Ὁ 38
Lemmas: 5 . οὕτως καί ὁ Χριστός ἐκ ὁ πονηρός αὐτός ῥήγνυμι εἰμί , οὐ ἵνα δείκνυμι ὁ διάβολος ὁ παλαιός εἰμί , ἀλλά ἵνα μετά πολύς ὁ ὑπερβολή ἀπάγω ὁ παλαιός εὐτέλεια . καί πρός μέν αὐτός οὗτος λέγω · ἐπί δέ ὁ ἀναίσθητος Ἰουδαῖος , καί ἐπιμένω ὁ αὐτός , καθάπερ πικρία τις ὁ ὁ αἰχμαλωσία φόβος ὁ πόλις περιχρίω , δᾶκτον ποιέω . ἐπεί δέ οὐδέ οὗτος ἰσχύω αὐτός κατερῶ . ἀλλά πάλιν αὐτός ἐπιθυμέω ὁράω , ὡς παιδίον ἐπί ὁ ὀπή κατατρέχω , τέλειος αὐτός ἀποκρύπτω , καθαιρέω τε αὐτός , καί ὁ πλείων πόρρω οὗτος ἀπάγω · καθάπερ ἐπί ὁ βοῦα πολύς ὁ δάμαλις ἀποκλείω , ὁ χρόνος πείθω ἀφίστημι ὁ παλαιός ὁ γάλα συνήθεια . εἰμί δέ ὁ διάβολος εἰμί ὁ Παλαιός , οὐ εἄν ὁ εἰδωλολατρία ἀπάγχω , ἀλλά τουναντίον φέρω εἄν εἰς αὐτός καί ἐμβάλλω 37 · οὗτος γάρ ὁ διάβολος ἐθέλω . νῦν δέ τουναντίον ὁράω ὑπό ὁ Παλαιή γίγνομαι . καί αὐτός δέ οὗτος , ὁ Ὅρκος , ὁ παλαιός διά οὗτος νομίζω , ἵνα μή κατά ὁ εἴδωλον ὄμνυμι . Ὁμεῖσε γάρ , φημί , ὁ θεός ὁ ἀληθινός . οὖον τοίνυν μικρός κατορθόω ὁ νόμος , ἀλλά καί σφόδρα μέγας . ὁ γάρ ἐπί ὁ στερεός αὐτός τροφή ἔρχομαι , ὁ ἐκεῖνος σπουδή γίγνομαι ἔργον . τις οὖν ; οὐ ὁ πονηρός , φημί , εἰμί ὁ ὄμνυμι ; καί σφόδρα μέν οὖν ὁ πονηρός · ἀλλά νῦν , μετά ὁ τοιοῦτος φιλοσοφία , τότε δέ οὖον . καί πῶς εἄν ὁ αὐτός γίγνομαι , φημί , νῦν μέν καλός , νῦν δέ οὖον καλός ; ἐγώ δέ τουναντίον λέγω · πῶς δέ οὐ εἄν γίγνομαι καλός , καί οὖον καλός , ὁ πρᾶγμα ἀπαντάω αὐτός βοῦς , ὁ τέχνη , ὁ κάρπιον , ὁ ἄλλος ἀπαντάω ; Ὅρας γοῦν ἐπί ὁ φύσις ὁ ἡμέτερος αὐτός πρῶτος σμικδαίνον . ὁ γάρ βραστάσεσθαι ἐν μέν ὁ πρῶτος ἡλικία καλός , μετά δέ οὗτος διθρωσκω · ὁ μάσσω τροφή ἐσθίω , ἐν μέν προομίοις ὁ ζωή ἐγώ καλός , μετά δέ οὗτος βδελυγμία γέμω · ὁ γαλακτοτροφέω καί πρός ὁ ὀπή φεύγω , ἐν ἀρχή μέν χρήσιμος καί σωτήριος , [ 251 ] μετά δέ οὗτος διθρωσκω καί βλαβερός . ὁράω πῶς ὁ αὐτός πρᾶγμα ὑπό ὁ καιρός καλός , καί οὖον τοιοῦτος φαίνω ; πάλιν ; καί γάρ ὁ ἱμάτιον φορέω παιδὶ·ν μειράκιον μέν δυτι καλός , ἀνήρ δέ γίγνομαι πάλιν αἰσχρός . βούλομαι καί ἐκ ὁ ἐναντίος μανθάνω , πῶς ὁ παῖς ὁ ὁ ἀνήρ ανάρμοστος πάλιν ; δός ὁ παῖς ἱμάτιον ανδρικός , καί πολύς εἰμί ὁ γέλως , καί μειριον ὁ κίνδυνος , ἐν ὁ βαδίζω οὗτος περιπετρωμενος πολλάκις . δός αὐτός μεταχείρισις πρᾶγμα πολιτικός , καί ἐμπορεύομαι , καί στόρνυμι , καί ἀμάω , καί πάλιν πολύς εἰμί ὁ γέλως . καί τίς λέγω οὗτος ; ὁ γάρ φόνος ὁ παρά πᾶς ομολογημένος εὐρύς εἰμί ὁ πονηρός , οὕτως ἐπιλαμβάνω καιρός ὁ προΐστημι , ὁ ἐργάζομαι αὐτός Φινεές εἰς ρωσὴν τιμάω ποιέω . ὅτι2 γάρ ὁ φόνος ἔργον ἐκεῖνος , ἀκούω τίς φημί · Ἵμεῖς ὁ ἔργον ὁ πατήρ σύ ἐθέλω ποιέω · ἐκεῖνος ἀνθρωποκτόνος εἰμί ἀπό ἀρχή . ἄλλος γίγνομαι ἀνθρωποκτόνος ὁ Φινεές , καί λογίζομαι αὐτός εἰς δικαιοσύνη , φημί . ὁ 38