joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0136.3
καὶ ἐπαινέσαι τὸ εἰρημένον ; οὐχὶ θαυμάσαι τὴν σοφίαν ; οὐχ ἐκπλαγῆναι τὴν συμφωνίαν τὴν πρὸς τὸν Πατέρα ; Ἄλλ’ οὐδὲν τούτων ποιούσιν , ἀλλ’ ὡς ὀρθεν ἐπαγωγιάμενοι φασί · Πῶς οὖν Μωϋσῆς ἐνετείλατο δοῦναι βιβλίον ἀποστασίου , καὶ ἀπολῦσαι αὐτήν ; Καὶ τοιγε τοῦτο λοιπὸν οὐχ αὐτὸς ἔδει προβαλεῖν 88 , ἀλλ’ αὐτὸν αὐταῖς · ἀλλ’ ὅμως οὐχ ἐπεφάνει , οὐδὲ λέγει τοῦτο αὐτοῖς , ὅτι Τοῦδε 89 οὐχ εἰμὶ λοιπὸν ὑπεύθυνος ἐγώ · ἀλλὰ καὶ τοῦτο διαλύεται . Καὶ μὴν εἰ ἀλλότριος ἦν τῆς παλαιᾶς , οὐχ ἂν ἠγωνίζατο ὑπὲρ Μωϋσέως · οὐχ 90 ἂν ἀπὸ τῶν ἀπαξ ἐν ἀρχῇ γενομένων ἰσχυριζατο · οὐχ ἂν ἐπουνόησε καὶ αὐτοῦ δεῖξαι συμβαίνοιντα τοῖς παισιν . Καὶ τοιγε πολλὰ καὶ ἄλλα Μωϋσῆς ἐκέλευσε , καὶ τὰ περὶ βρωμάτων , καὶ τὰ περὶ σαββάτου 91 · τίνος οὖν ἐνεκεν οὐδαμῶ αὐτὸν προβάλλουσιν , ὡς ἐνταῦθα ; Βουλομένοι τὸ πλῆθος τῶν ἀνδρῶν ἐπιστρατεύσαι αὐτῷ . Καὶ γὰρ ἀδιάφρονον ἰουδαϊσμοῦ τοῦτο ἦν , καὶ πᾶς τὲ τοῦτο γε ἐφρόντεν . Διὰ δὲ τοῦτο τοσούτων ἐν τῷ ἀρεῖ λεχθέντων , ταύτης ἐμμένουν μόνης τῆς ἐντολῆς νῦν . Ἄλλ’ ὅμως ἡ ἀφορθμὸς σοφία καὶ ὑπὲρ τούτων ἀπολογεῖται , καὶ φησι 92 · Μωϋσῆς πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν ὑμῶν οὕτως ἐνομοθέτησε . Καὶ οὐδὲ ἐκεῖνον ἀφήσιν ὑπὸ κατηγορίας 93 μένειν , ἐπειδὴ καὶ τὸν νόμον αὐτὸς ἦν αὐτῷ δεδιωκώς · ἀλλ’ ἐξαιρεῖται αὐτὸν τοῦ ἐγκλήματος , καὶ τὸ πᾶν εἰς τὴν ἐκείνων περιρρέπει κεφαλήν · ἡ πανταχοῦ ποιεῖ . Καὶ γὰρ ὅτε τοῖς μαθηταῖς τιλόντας τοῖς στάχυας [ 622 ] ἡμίνοντο , δείκνυσιν αὐτοὺς ὄντας ὑπερθύσκους · καὶ ὅτε παραδάσιν ἐνεκάλουν περὶ τοῦ μὴ νίπτεσθαι τὰς χεῖρας , δείκνυσιν αὐτοὺς ὄντας τοὺς παραβάτας · καὶ ἐπὶ τοῦ σαββάτου δὲ , καὶ πανταχοῦ , καὶ ἐνταῦθα ὁμοίως . Εἶτα ἐπιστὴν φορτικὴν ἦν τὸ εἰρημένον , καὶ πολλὴν ἔφερεν αὐτοῖς τὴν διαβολήν , ταχέως πάλιν ἐπὶ τὸν ἀρχαῖον ἀνάγει νόμον τὸν λόγον , λέγων ὅπερ καὶ ἐμπροσθεν εἶπεν · Ἄπ’ ἀρχῆς δὲ οὐχ ἐγένετο οὕτως · τοὔτεστιν , ὅτι διὰ τῶν πραγμάτων ἡμῖν ἐξ ἀρχῆς ὁ Θεὸς ἐνομοθέτησε τὰ ἐναντία . Ἵνα γὰρ μὴ λέγωσι , Πόθεν ἔδοθεν ὅτι διὰ τὴν ἡμῶν σκληροκαρδίαν εἶπεν εἶπε Μωϋσῆς ; ἐκεῖθεν πάλιν αὐτοὺς ἐπιστοιχίζει . Εἰ γὰρ οὕτως προηγούμενος ἦν ὁ νόμος καὶ συμφέρων , οὐχ ἂν ἐκείνως ἐξ ἀρχῆς ἐδόθη · οὐχ ἂν οὕτω πλάττον ἐπλάσεν ὁ Θεός · οὐχ ἂν τοιαῦτα εἶπε · Λέγω δὲ ὑμῖν , ὅτι ὅς ἂν ἀπολῦσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ παρακεῖς λόγῳ πορνείας , καὶ γαμήσῃ ἄλλην , μοιχᾶται . Ἐπειδὴ γὰρ αὐτοὺς ἐπεστώμισε , μετ’ αὐθεντίας νομοθετεῖ λοιπὸν , ὡσπερ ἐπὶ τῶν βρωμάτων , ὡσπερ ἐπὶ τοῦ σαββάτου . Καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν βρωμάτων τρεψάμενος αὐτούς , τότε διελέχθη τοῖς ὁμοίως , ὅτι Οὐ τὸ εἰσερχόμενον κοινούτει ἄνθρωπον · καὶ ἐπὶ τοῦ σαββάτου ἐπιστοιχίσας αὐτοὺς φησιν · Ὥστε ἔξεστιν ἐν σαββάτῳ καλῶς ποιεῖν · καὶ ἐνταῦθα τὸ αὐτὸ τοῦτο . Ἄλλ’ ὅπερ ἔχει συνέβη , τοῦτο καὶ ἐνταῦθα . Ὡσπερ γὰρ ἐκεῖ τῶν Ἰουδαίων ἐπιστοιχισθέντων οἱ μαθηταὶ ἐθορυβήθησαν , καὶ προσελθόντες αὐτῷ μετὰ Πέτρου ἐλεγον · Φράσον ἡμῖν τὴν παραβολὴν ταύτην · οὕτω καὶ νῦν θορυβηθέντες ἐλεγον · Εἰ οὕτως ἐστὶν ἡ αἰτία τοῦ ἀνθρώπου , συμφέρει μὴ γαμῆσαι . Καὶ γὰρ νῦν ἐνόησαν μᾶλλον ἢ πρότερον τὴν λεχθεῖσαν . Διὰ τοῦτο τότε μὲν ἐσίγησαν , νῦν δὲ , ἐπειδὴ ἀνέβησθαι καὶ ἀπόκρισις γέγονε , καὶ ἐρώτησις καὶ πνεῦσις , καὶ σαφέστερος ὁ νόμος , ἐφάνη , ἐρωτῶσιν αὐτόν . Καὶ φανερῶς μὲν ἀνατείνειν οὐ τολμοῦσι · τὸ δὲ ἐξ αὐτοῦ βαρὺ δοκοῦν εἶναι καὶ φορτικὸν εἰς μέσον προάγουσι .
Lemmas: καί ἐπαινέω ὁ εἴρω ; οὐ θαυμάζω ὁ σοφία ; οὐ ἐκπλάσσω ὁ συμφωνία ὁ πρός ὁ πατήρ ; ἄλλος οὐδείς οὗτος ποιέω , ἀλλά ὡς ὄρνυμι ἐπαγωγιάμενοι φημί · Πῶς οὖν Μωϋσῆς ἐντέλλω δίδωμι βιβλίον ἀποστασίου , καί ἀπολύω αὐτός ; καί ὅς οὗτος λοιπός οὐ αὐτός ἐσθίω προβάλλω 88 , ἀλλά αὐτός αὐτός · ἀλλά ὅμως οὐ φαίνω , οὐδέ λέγω οὗτος αὐτός , ὅτι τοῦδε 89 οὐ εἰμί λοιπός ὑπεύθυνος ἐγώ · ἀλλά καί οὗτος διαλύω . καί μήv εἰμί ἀλλότριος εἰμί ὁ παλαιός , οὐ εἄν ἀγωνίζομαι ὑπέρ Μωϋσῆς · οὐ 90 εἄν ἀπό ὁ ἅπαξ ἐν ἀρχή γίγνομαι ἰσχυρίζομαι · οὐ εἄν επουνοεω καί αὐτός δείκνυμι συμβαίνω ὁ παῖς . καί ὅς πολύς καί ἄλλος Μωϋσῆς κελεύω , καί ὁ περί βρῶμα , καί ὁ περί σάββατον 91 · τίς οὖν ἕνεκα οὐδαμός αὐτός προβάλλω , ὡς ἐνταῦθα ; βούλομαι ὁ πλῆθος ὁ ἀνήρ ἐπιστρατεύω αὐτός . καί γάρ αδιαφρων Ἰουδαϊσμός οὗτος εἰμί , καί πᾶς τε οὗτος γε φρονέω . Ζεύς δέ οὗτος τοσοῦτος ἐν ὁ ἀείρω λέγω , οὗτος εμμένω μόνος ὁ ἐντολή νῦν . ἄλλος ὅμως ὁ ἀφορθμὸς σοφία καί ὑπέρ οὗτος ἀπολογέομαι , καί φημί 92 · Μωϋσῆς πρός ὁ σκληροκαρδία σύ οὕτως νομοθετέω . καί οὐδέ ἐκεῖνος ἀφίημι ὑπό κατηγορία 93 μένω , ἐπεί καί ὁ νόμος αὐτός εἰμί αὐτός διώκω · ἀλλά ἐξαιρέω αὐτός ὁ ἔγκλημα , καί ὁ πᾶς εἰς ὁ ἐκεῖνος περιρρέπω κεφαλή · ὁ πανταχοῦ ποιέω . καί γάρ ὅτε ὁ μαθητής τίλλω ὁ στάχυς [ 622 ] ἡμίνοντο , δείκνυμι αὐτός εἰμί ὑπερθύσκους · καί ὅτε παραδίδωμι ἐγκαλέω περί ὁ μή νίζω ὁ χείρ , δείκνυμι αὐτός εἰμί ὁ παραβάτης · καί ἐπί ὁ σάββατον δέ , καί πανταχοῦ , καί ἐνταῦθα ὁμοίως . εἶτα πιστός φορτικός εἰμί ὁ εἴρω , καί πολύς φέρω αὐτός ὁ διαβολή , ταχέως πάλιν ἐπί ὁ ἀρχαῖος ἀνάγω νόμος ὁ λόγος , λέγω ὅσπερ καί ἔμπροσθεν εἶπον · ἀπό ἀρχή δέ οὐ γίγνομαι οὕτως · τουτέστιν , ὅτι διά ὁ πρᾶγμα ἐγώ ἐκ ἀρχή ὁ θεός νομοθετέω ὁ ἐναντίος . ἵνα γάρ μή λέγω , πόθεν δίδωμι ὅτι διά ὁ ἐγώ σκληροκαρδία εἶπον εἶπον Μωϋσῆς ; ἐκεῖθεν πάλιν αὐτός ἐπιστοιχίζω . εἰμί γάρ οὕτως προηγούμενος εἰμί ὁ νόμος καί συμφέρω , οὐ εἄν ἐκείνως ἐκ ἀρχή δίδωμι · οὐ εἄν οὗτος πλάσσω πλάσσω ὁ Θεός · οὐ εἄν τοιοῦτος εἶπον · λέγω δέ σύ , ὅτι ὅς εἄν ἀπολύω ὁ γυνή αὐτός παραχέω λόγος πορνεία , καί γαμέω ἄλλος , μοιχάω . ἐπεί γάρ αὐτός ἐπιστομίζω , μετά αὐθεντία νομοθετέω λοιπός , ὡς ἐπί ὁ βρῶμα , ὡς ἐπί ὁ σάββατον . καί γάρ ἐπί ὁ βρῶμα τρέπω αὐτός , τότε διαλέγω ὁ ὁμοίως , ὅτι οὖον ὁ εἰσέρχομαι κοινόω ἄνθρωπος · καί ἐπί ὁ σάββατον ἐπιστοιχίζω αὐτός φημί · ὥστε ἔξεστι ἐν σάββατον καλῶς ποιέω · καί ἐνταῦθα ὁ αὐτός οὗτος . ἄλλος ὅσπερ ἔχω συμβαίνω , οὗτος καί ἐνταῦθα . ὡς γάρ ἐκεῖ ὁ Ἰουδαῖος ἐπιστοιχίζω ὁ μαθητής θορυβέω , καί προσέρχομαι αὐτός μετά Πέτρος λέγω · φράζω ἐγώ ὁ παραβολή οὗτος · οὗτος καί νῦν θορυβέω λέγω · εἰμί οὕτως εἰμί ὁ αἰτία ὁ ἄνθρωπος , συμφέρω μή γαμέω . καί γάρ νῦν νοέω μᾶλλον ἢ πρότερος ὁ λέγω . Ζεύς οὗτος τότε μέν σιγάω , νῦν δέ , ἐπεί ἀναβαίνω καί ἀπόκρισις γίγνομαι , καί ἐρώτησις καί πνεῦσις , καί σαφής ὁ νόμος , φαίνω , ἐρωτάω αὐτός . καί φανερῶς μέν ἀνατείνω οὖον τολμέω · ὁ δέ ἐκ αὐτός βαρύς δοκέω εἰμί καί φορτικός εἰς μέσος προάγω .