joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0219.1
περισουσία · πολυενωσέραν εἶναι νομίζεις ( ἄν γὰρ αὐτὴν ἀπολέσης καὶ διαφθείρης , οὐδὲν σοι τῆς λοιπῆς ὀρελος ζῆς ; ὥσπερ γὰρ τῶν ὀφθαλμῶν ¹ συφλωθέντων , τὸ πολὺ τῶν λοιπῶν μελῶν ἐνεργείας σῆχεται , τοῦ φωτὸς αὐτοῖς σθεσόντος , οὕτω καὶ τῆς διανοίας διαφθαρείσης , μυρίων ἡ ζωὴ ² σου κακῶν ἐμπλησθήσεται ) · καθάπερ οὖν ἐν σώματι τοῦτο σκοποῦμεν , ὥστε τὸν ὀφθαλμὸν ἔχειν ὑγιῆ , οὕτω καὶ ἐν τῇ ψυχῇ τὸν νοῦν . Ἄν δὲ τούτου πηρώσωμεν , τὸν καὶ τοῖς ἄλλοις ὀφελίμως παρέχειν τὸ φῶς , πᾶσιν διαδλεξόμεν ³ λοιπόν ; Ὡσπερ γὰρ ὁ τὴν πηγὴν ἀνελών , καὶ τὸν ποτᾶμὸν ἐξηράνεν , οὕτως ὁ τὸν νοῦν ἀφανίσας , πᾶσιν αὐτοῦ τὴν ἐν τῇ ζωῇ ταύτῃ πρᾶξιν ἐδῶκεν . Διὸ φησίν , Εἰ τὸ φῶς τὸ ἐν σοὶ σκότος , τὸ σκότος πόσον ; Ὑπᾶν γὰρ ὁ κυβερνήτης ὑποβρύχιος γένηται , καὶ ὁ λέχους σθεσθῇ , καὶ ὁ ἡγεμὼν αἰχμάλωτος γένηται , ποῖα λοιπὸν ἔσται τοῖς ὀπτιγασίοις ἐλπίς ; δ . Διὰ δὲ τοῦτο ἀφείς εἴπειν νῦν τὰς ἐπιθυλίας τὰς διὰ τὸν πλοῦτον , τὰς μάχας , τὰς δίκας · ( ἠνέχτο μὲν γὰρ αὐτὰς ἀνωδύμενος εἰθῆς · Παραδύσετε ὅτε ὁ ἀντειδικὸς σὲ κρῖνῃ , καὶ ὁ κριτὴς τῷ ὑλαρτῇ ⁴ καὶ πάντων χαλεπώτερα τούτων συμβαίνοντα · πάντως θείς , οὕτως ἀπάγει τῆς πονηρᾶς ἐπιθυμίας . Τοῦ γὰρ τῷ δεσποτῇρον οἰκίσαι πολλῷ χαλεπώτερον τὸ δεδουλωθῆναι τὸν νοῦν τῷ νοσήματι τούτῳ · καὶ τὸ μὲν οὐ πάντως ⁵ συμβαίνει , τὸ δὲ ἐφεξῆς συγκεκλῆρωται τῇ τῶν χρημάτων ἐπιθυμίᾳ . Διόπερ αὐτὸ μὲτ᾽ ἐκείνου τίθησι , ὅτε χαλεπώτερόν ἐστιν , καὶ πάντως συμβαίνειν . Ὁ γὰρ Θεός , φησίν , ἐδωκεν ἡμῖν νοῦν , ἵνα τὴν ἀγνοίαν διασκεδάσωμεν , καὶ τὴν τῶν πραγμάτων κρίσιν ὀρθὴν ἔχωμεν , καὶ πρὸς τὰ λυπουμένα πάντα καὶ ἐπιθυμεῖν τούτων ὥσπερ ἡμῖν τινὶ καὶ φωτὶ χρηύμενοι , μένωμεν ἐν ἀσφαλείᾳ . Ἡμεῖς δὲ προδίδωμεν τὴν δωρεὰν διὰ τὰ περιττὰ καὶ ἀνόντα ; Τί γὰρ ὀρελος στρατιωτῶν χρυσοφορούντων , ὅταν ὁ στρατηγὸς αἰχμαλλωτὸς ἐλχῆται ⁶ ; τί κέρδος νηὸς καλλωπιζομένης , ὅταν ὁ κυβερνήτης ὑποβρύχιος γένηται ; τί δὲ σώματος εὐσυγκεκλειμένου πλῆον , ὅταν οἱ ὀφθαλμοὶ τῆς ὄψεως ὑπὸν ἐκκωμίζων ; Ὡσπερ οὖν τὸν ἰατρὸν τὸν ὀφελίωτα ὀγιαίνειν , ἵνα λῦῃ τὰς νόσους , ἄν τις ἐμβαλὼν εἰς νόσον εἰς ἀργυρὸν κελειδὴ κειθῇαι κλίνην καὶ χρυσούν θύλαμον , οὐδὲν ὀρελος [ 265 ] ἔσται τοῖς χαμοῦσιν · οὕτως ἄν τὸν νοῦν διαφθείρας τὸν διάνοιαν λῦσιν τῆ πάθῃ ὀταυμῷ παρακαθησίς ; οὐ μόνον οὐδὲν ὀνησεῖς , ἀλλὰ καὶ τὰ μέγιστα ἐζημίωσας ⁷ , καὶ πᾶσαν ἐδίσψας τὴν ψυχήν . Εἰδὲ πῶς δὲ ἄν μάλιστα ἐπιθυμοσθὼν ἀνθρώπῳ τῆς πονηρίας πανταχόῦ , διὰ τούτων αὐτοὺς μάλιστα ἐκεῖνῃς ἀπάγει , καὶ πρὸς ἀρετὴν ἐπανάγει ; Τίνος γὰρ ἐνεκεν ἐπιθυμεῖς χρημάτων ; φησίν · οὐχ ἵνα ἡδονῆς ἀπολαύσῃ ⁸ καὶ τρυφῆς ; Τοῦτο μὲν οὖν μάλιστα οὐκ ἔσται σοι ἐντεῦθεν , ἀλλὰ τοιναντίον ἄπαν . Εἰ γὰρ ὀφθαλμῶν ἐκκοπέντων οὐδενὸς αἰσθανόμεθα τῶν ἡδῶν διὰ τὴν σύμφορὰν τὴν ἐκείνῃ , πολλῷ μᾶλλον ἐν τῇ τοῦ νοῦ διαστροφῇ καὶ πηρώσει τοῦτο πεισόμεθα . Τίνο ; δὲ ἐνεχὲν κατορύττεις ἐν τῇ γῇ ; ἵνα φυλάττηται μετὰ ἀσφαλείας ; Ἄλλὰ πάντα πάλιν τοῦναντίον , φησίν . Ὡσπερ οὖν τὸν νητεύοντα καὶ ἐλεοῦντα καὶ προσευχόμενον πρὸς κενωδἄν , ἀφ᾽ ὧν ἐπιθυμεῖ μάλιστα , ἀπὸ τούτων αὐτὸν ἐπεσπάσατο
Lemmas: περισουθεος · πολύενος εἰμί νομίζω ( ἄν γάρ αὐτός ἀπόλλυμι καί διαφθείρω , οὐδείς σύ ὁ λοιπός ὀρελος Ζῆς ; ὥσπερ γάρ ὁ ὀφθαλμός ¹ συφλωθέντων , ὁ πολύς ὁ λοιπός μέλος ἐνέργεια ἔχω , ὁ φάος αὐτός σθένω , οὗτος καί ὁ διάνοια διαφθείρω , μυρίος ὁ ζωή ² σύ κακός ἐμπίμπλημι ) · καθάπερ οὖν ἐν σῶμα οὗτος σκοπέω , ὥστε ὁ ὀφθαλμός ἔχω ὑγιής , οὗτος καί ἐν ὁ Ψυχή ὁ νόος . ἄν δέ οὗτος πηρόω , ὁ καί ὁ ἄλλος οφελιμαω παρέχω ὁ φάος , πᾶς διαδλεξόμεν ³ λοιπός ; ὡς γάρ ὁ ὁ πηγή ἀναιρέω , καί ὁ ποταμός ξηραίνω , οὕτως ὁ ὁ νόος ἀφανίζω , πᾶς αὐτός ὁ ἐν ὁ ζωή οὗτος πρᾶξις δίδωμι . Διὸ φημί , εἰμί ὁ φάος ὁ ἐν σύ σκότος , ὁ σκότος πόσος ; ὑπάω γάρ ὁ κυβερνήτης ὑποβρύχιος γίγνομαι , καί ὁ λέχος ἵημι , καί ὁ ἡγεμών αἰχμάλωτος γίγνομαι , ποῖος λοιπός εἰμί ὁ ὀπτιγασίοις ἐλπίς ; δ . Ζεύς δέ οὗτος ἀφίημι εἶπον νῦν ὁ ἐπιθυλίας ὁ διά ὁ πλοῦτος , ὁ μάχη , ὁ δίκη · ( ανεκτός μέν γάρ αὐτός ἀνωδύμενος ἰθή · Παραδύω ὅτε ὁ ἀντιδικέω σύ κρίνω , καί ὁ κριτής ὁ ὑλαρτῇ ⁴ καί πᾶς χαλεπός οὗτος συμβαίνω · πάντως θέω , οὕτως ἀπάγω ὁ πονηρός ἐπιθυμία . ὁ γάρ ὁ δεσποτηρος οἰκίζω πολύς χαλεπός ὁ δουλόω ὁ νόος ὁ νόσημα οὗτος · καί ὁ μέν οὖον πάντως ⁵ συμβαίνω , ὁ δέ ἐφεξῆς συγκληρόω ὁ ὁ χρῆμα ἐπιθυμία . διόπερ αὐτός μετά ἐκεῖνος τίθημι , ὅτε χαλεπός εἰμί , καί πάντως συμβαίνω . ὁ γάρ Θεός , φημί , δίδωμι ἐγώ νόος , ἵνα ὁ ἄγνοια διασκεδάννυμι , καί ὁ ὁ πρᾶγμα κρίσις ὀρθός ἔχω , καί πρός ὁ λυπέω πᾶς καί ἐπιθυμέω οὗτος ὥσπερ ἐγώ τις καί φάος χράω , μένω ἐν ἀσφάλεια . ἐγώ δέ προδίδωμι ὁ δωρεά διά ὁ περισσός καί ἄνειμι ; τις γάρ ὀρελος στρατιώτης χρυσοφορέω , ὅταν ὁ στρατηγός αἰχμαλλωτὸς ἔλκω ⁶ ; τίς κέρδος ναός καλλωπίζω , ὅταν ὁ κυβερνήτης ὑποβρύχιος γίγνομαι ; τίς δέ σῶμα ευσυγκεκλειμενω πίμπλημι , ὅταν ὁ ὀφθαλμός ὁ ὄψις ὕπειμι ἐκκομίζω ; ὡς οὖν ὁ ἰατρός ὁ ὀφέλιος ογιαινεω , ἵνα λύω ὁ νόσος , ἄν τις ἐμβάλλω εἰς νόσος εἰς ἄργυρος κελειδὴ κειτιθημι κλίνη καί χρύσεος θυλαμος , οὐδείς ὀρελος [ 265 ] εἰμί ὁ χαμόω · οὕτως ἄν ὁ νόος διαφθείρω ὁ διάνοια λύσις τῆ πάσχω ὀταυμῷ παρακαθησίς ; οὖον μόνος οὐδείς ὀνίνημι , ἀλλά καί ὁ μέγας ζημιόω ⁷ , καί πᾶς ἐδίσψας ὁ Ψυχή . ἀνάκλεις πῶς δέ ἄν μάλιστα ἐπιθυμέω ἄνθρωπος ὁ πονηρία πανταχοῦ , διά οὗτος αὐτός μάλιστα ἐκεῖνος ἀπάγω , καί πρός ἀρετή ἐπανάγω ; τίς γάρ ἕνεκα ἐπιθυμέω χρῆμα ; φημί · οὐ ἵνα ἡδονή ἀπολαύω ⁸ καί τρυφή ; οὗτος μέν οὖν μάλιστα οὐ εἰμί σύ ἐντεῦθεν , ἀλλά τοιναντίον ἅπας . εἰμί γάρ ὀφθαλμός ἐκκόπτω οὐδείς αἰσθάνομαι ὁ Ἠδωνός διά ὁ συμφορά ὁ ἐκεῖνος , πολύς μᾶλλον ἐν ὁ ὁ νόος διαστροφή καί πήρωσις οὗτος πείθω . Τίνος ; δέ ἐνέχω κατορύσσω ἐν ὁ γῆ ; ἵνα φυλάσσω μετά ἀσφάλεια ; ἀλλά πᾶς πάλιν τουναντίον , φημί . ὡς οὖν ὁ νητευειμι καί ἐλεάω καί προσεύχομαι πρός κενωδἄν , ἀπό ὅς ἐπιθυμέω μάλιστα , ἀπό οὗτος αὐτός ἐπισπάω