joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0167.2
τούτων ἐλαττον ἦν , ἄρτους ἐξ ὀλίγων πολλοὺς παρεσκεύασε πηγάζειν , τότε εἰς οὐρανὸν ἀνέβλεπε , δεῖκνὺς ὅτι οὐ δι’ ἀσθένειαν τοῦτο ἐργάζεται . Ὁ γὰρ τὰ μεῖζονα δυνηθεὶς μετ’ ἐξουσίας ¹⁰ ποιήσαι , πῶς ἂν εἰν τοῖς ἐλάττοσιν εὐχῆς ἰδεῖν ; Ἄλλ’ , ὅπερ ἐχην ¹⁰ , ἵνα ἐκείνων ἐπιστομίσῃ τὴν ἀναισχυντίαν , τοῦτο ποιεῖ . Τὸ αὐτὸ τοίνυν καὶ ἐν τοῖς ῥήμασι , ὅταν ἀκούσῃς αὐτοῦ ταπεινὰ φθεγγόμενον , λογίζου . Καὶ γὰρ πολλὰ καὶ τῶν ῥημάτων καὶ τῶν πραγμάτων τῶν τοιούτων εἰσὶν αἰτίαι · οἷον , τὸ μὴ νομίζεσθαι ἀλλάτρων εἶναι τοῦ θεοῦ , τὸ πάντας παιδεύειν αὐτὸν καὶ θεραπεύειν , τὸ ταπεινοφροσύνην διδάσκειν , τὸ ἀσχοκα περιχεισθαι , τὸ μὴ δύνασθαι Ἰουδαίους πάντα ἀθροῖς ἀκούειν , τοῦ διδάσκειν μηδὲν ¹¹ μέγα περὶ ἑαυτῶν φθεγγεσθαι . Διὰ τοῦτο πολλὰ ταπεινὰ αὐτὸς περὶ ἑαυτοῦ πολλάκις εἶπεν , τὰ μεγάλα ἐτέρους ἀφίει λέγειν . β’ . Αὐτὸς μὲν γὰρ Ἰουδαίοις διαλεγόμενος ἔλεγε · Πρὸ τοῦ Ἀβραὰμ γενέσθαι , ἐγὼ εἰμί · ὁ μαθητὴς δὲ αὐτοῦ οὐχ οὕτως , ἀλλ’ , Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος , καὶ ὁ λόγος ἦν πρὸς τὸν θεόν , καὶ θεὸς ἦν ὁ λόγος . Πάλιν , ὅτι οὐρανὸν καὶ γῆν καὶ θάλασσαν αὐτὸς ἐποίησε , καὶ τὰ ὁρώμενα καὶ τὰ ἀόρατα πάντα , αὐτὸς μὲν οὐδαμοῦ σαφῶς εἴρηκεν · ὁ δὲ μαθητὴς μετὰ πολλῆς τῆς παρρησίας , οὐδὲν ὑποστελλόμενος , καὶ ἅπαξ καὶ διὰς καὶ πολλάκις τοῦτο φησι . Πάντα δι’ αὐτοῦ ἐγένετο , γράφων · καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν · καὶ , Ἐν τῷ κόσμῳ ἦν , καὶ ὁ κόσμος δι’ αὐτοῦ ἐγένετο . Καὶ τί θαυμάζεις , εἰ ἕτεροι μεῖζονα περὶ αὐτοῦ εἴρηχαι , ὅν αὐτὸς εἴρηκεν , ὅπου γε πολλὰ διὰ τῶν πραγμάτων ἐπιδεικνύμενος , διὰ τῶν ῥημάτων σαφῶς οὐκ ἔλεγε ; Ὅτι γὰρ τὸν ἄνθρωπον αὐτὸς ἐποίησεν , ἔδειξε σαφῶς καὶ διὰ τοῦ τρυλοῦ · ἠνίκα δὲ περὶ τῆς ἐν ἀρχῇ πλάσεως ὁ λόγος ἦν αὐτῇ , οὐχ εἶπεν , ὅτι Ἐγὼ ἐποίησα , ἀλλ’ , Ὁ ποιήσας , ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐν ἐποίησεν αὐτούς . Πάλιν , τὸν τὸν κόσμον ἐδημιούργησε καὶ τὰ ἐν αὐτῷ , διὰ τῶν ἰχθύων , διὰ τοῦ οἴνου , διὰ τῶν ἄρτων , διὰ τῆς γαλήνης [ 205 ] τῆς ἐν τῇ θαλάσσῃ , διὰ τῆς ἀκτίνας , ἦν ¹² ἀπέδειρεν ἐν τῷ σταυρῷ , διὰ πλειόνων ἐτέρων ἀπέδειξε · ῥήμασι δὲ οὐδαμοῦ τοῦτο σαφῶς εἶπεν , ἀλλ’ οἱ μαθηταὶ συνεχῶς τοῦτο φθέγγονται , καὶ Ἰωάννης , καὶ Παῦλος καὶ Πέτρος . Εἰ γὰρ ἐκεῖνοι , οἱ νῦντω καὶ μαθ’ ἡμέραν ἀκούοντες αὐτοῦ διαλεγόμενον , καὶ θαυματουργούνα βλέποντες , καὶ οἷς ¹³ κατ’ ἰδίαν πολλὰ ἐπέλυσε , καὶ τοσαύτην ἔδωκε δύναμιν , ὡς καὶ νεκροὺς ἐγείρειν , καὶ οὕτως ἀπρητισμένους εἰργάζατο , ὡς πάντα ἀφαινεῖν δι’ αὐτὸν , μετὰ τὴν τοσαύτην ἀρετὴν καὶ φιλοσοφίαν οὐχ ἴσχυον διὰ ¹⁴ πάντα βαπτίζειν πρὸ τῆς τοῦ Πνεύματος χορηγίας · πῶς δήπου ; Ἰουδαῖκός , καὶ συνέσεως ἄμοιρος , καὶ τῆς τοσαύτης ἀρετῆς ἀπολιμπανόμενος , καὶ ἐκ τοῦ παραπτηγόντος παραγιγνόμενος τοῖς γινομένοις ἢ τοῖς λεγομένοις ; ποτὲ , μὴ ἀλλότριον αὐτὸν εἶναι τοῦ τῶν ὅλων θεοῦ ἐπεῖσεν , εἰ μὴ τοσαύτη συγκαταβάσει διὰ πάντων ἔχρηστο ; Διὰ γὰρ τοῦ τοῦτο , καὶ ὅτε τὸ Σάββατον ἔλυσεν , οὐ προηγουμένως τὴν τοιαύτην εἴπῃ νομοθεσίαν , ἀλλὰ ποικίλας καὶ πολλὰς ¹⁵ συνείθισεν ἀπολογίας . Εἰ δὲ μίαν ἐντολὴν μέλλων ἀναπαύειν ¹⁶ , τοσαύτῃ χέρχου λόγων οἰκονομίᾳ , ἵνα μὴ πλήξῃ τοὺς ἀκούοντας · πολλῷ μᾶλλον προσθεῖς ὁλοκλήρῳ τῷ νόμῳ ὁλοκλήρον ἑτέρα νομοθεσίαν , πολλῆς ἐδεῖτο τῆς κατασκευῆς καὶ τῆς θεραπείας , ὥστε μὴ θορυβῶσαι τοὺς ἀκροωμένους τότε . Διὰ δὲ τοῦτο οὐδὲ περὶ τῆς θεότητος τῆς αὐτοῦ
Lemmas: οὗτος μικρός εἰμί , ἄρτος ἐκ ὀλίγος πολύς παρασκευάζω πηγάζω , τότε εἰς οὐρανός ἀναβλέπω , δείκνυμι ὅτι οὖον διά ἀσθένεια οὗτος ἐργάζομαι . ὁ γάρ ὁ μείζων δύναμαι μετά ἐξουσία ¹⁰ ποιέω , πῶς εἄν ἐν ὁ μικρός εὐχή ὁράω ; ἄλλος , ὅσπερ ἔχω ¹⁰ , ἵνα ἐκεῖνος ἐπιστομίζω ὁ ἀναισχυντία , οὗτος ποιέω . ὁ αὐτός τοίνυν καί ἐν ὁ ῥῆμα , ὅταν ἀκούω αὐτός ταπεινός φθέγγομαι , λογίζομαι . καί γάρ πολύς καί ὁ ῥῆμα καί ὁ πρᾶγμα ὁ τοιοῦτος εἰμί αἰτία · οἷος , ὁ μή νομίζω ἀλλάτρων εἰμί ὁ θεός , ὁ πᾶς παιδεύω αὐτός καί θεραπεύω , ὁ ταπεινοφροσύνη διδάσκω , ὁ ἀσχοκα περιχέω , ὁ μή δύναμαι Ἰουδαῖος πᾶς ἀθρέω ἀκούω , ὁ διδάσκω μηδείς ¹¹ μέγας περί ἑαυτοῦ φθέγγομαι . Ζεύς οὗτος πολύς ταπεινός αὐτός περί ἑαυτοῦ πολλάκις εἶπον , ὁ μέγας ἕτερος ἀφίημι λέγω . βε . αὐτός μέν γάρ Ἰουδαῖος διαλέγω λέγω · πρό ὁ Ἀβραάμ γίγνομαι , ἐγώ εἰμί · ὁ μαθητής δέ αὐτός οὐ οὕτως , ἀλλά , ἐν ἀρχή εἰμί ὁ λόγος , καί ὁ λόγος εἰμί πρός ὁ θεός , καί θεός εἰμί ὁ λόγος . πάλιν , ὅτι οὐρανός καί γῆ καί θάλασσα αὐτός ποιέω , καί ὁ ὁράω καί ὁ ἀόρατος πᾶς , αὐτός μέν οὐδαμοῦ σαφῶς εἴρω · ὁ δέ μαθητής μετά πολύς ὁ παρρησία , οὐδείς ὑποστέλλω , καί ἅπαξ καί Διᾶς καί πολλάκις οὗτος φημί . Πάν διά αὐτός γίγνομαι , γράφω · καί Χωρὶς αὐτός γίγνομαι οὐδέ εἷς · καί , ἐν ὁ κόσμος εἰμί , καί ὁ κόσμος διά αὐτός γίγνομαι . καί τίς θαυμάζω , εἰμί ἕτερος μείζων περί αὐτός ἔργω , ὅς αὐτός εἴρω , ὅπου γε πολύς διά ὁ πρᾶγμα ἐπιδείκνυμι , διά ὁ ῥῆμα σαφῶς οὐ λέγω ; ὅτι2 γάρ ὁ ἄνθρωπος αὐτός ποιέω , δείκνυμι σαφῶς καί διά ὁ θρῦλος · ἡνίκα δέ περί ὁ ἐν ἀρχή πλάσις ὁ λόγος εἰμί αὐτός , οὐ εἶπον , ὅτι ἐγώ ποιέω , ἀλλά , ὁ ποιέω , ἄρσην καί θῆλυς ἐν ποιέω αὐτός . πάλιν , ὁ ὁ κόσμος δημιουργέω καί ὁ ἐν αὐτός , διά ὁ ἰχθύς , διά ὁ οἶνος , διά ὁ ἄρτος , διά ὁ γαλήνη [ 205 ] ὁ ἐν ὁ θάλασσα , διά ὁ ἄκτινος , εἰμί ¹² ἀποδέρω ἐν ὁ σταυρός , διά πλείων ἕτερος ἀποδείκνυμι · ῥῆμα δέ οὐδαμοῦ οὗτος σαφῶς εἶπον , ἀλλά ὁ μαθητής συνεχῶς οὗτος φθέγγομαι , καί Ἰωάννης , καί Παῦλος καί Πέτρος . εἰμί γάρ ἐκεῖνος , ὁ νύσσω καί μά ἡμέρα ἀκούω αὐτός διαλέγω , καί θαυματουργούνα βλέπω , καί ὅς ¹³ κατά ἴδιος πολύς ἐπιλύω , καί τοσοῦτος δίδωμι δύναμις , ὡς καί νεκρός ἐγείρω , καί οὕτως ἀπαρτίζω ἐργάζομαι , ὡς πᾶς ἀφανίζω διά αὐτός , μετά ὁ τοσοῦτος ἀρετή καί φιλοσοφία οὐ ἰσχύω διά ¹⁴ πᾶς βαπτίζω πρό ὁ ὁ πνεῦμα χορηγία · πῶς δήπου ; ιουδαϊκός , καί σύνεσις ἄμοιρος , καί ὁ τοσοῦτος ἀρετή ἀπολιμπάνω , καί ἐκ ὁ παράπτω παραγίγνομαι ὁ γίγνομαι ἢ ὁ λέγω ; ποτέ , μή ἀλλότριος αὐτός εἰμί ὁ ὁ ὅλος θεός πείθω , εἰμί μή τοσοῦτος συγκατάβασις διά πᾶς χράω ; Ζεύς γάρ ὁ οὗτος , καί ὅτε ὁ σάββατον λύω , οὖον προηγουμένως ὁ τοιοῦτος εἶπον νομοθεσία , ἀλλά ποικίλος καί πολύς ¹⁵ συνεθίζω ἀπολογία . εἰμί δέ εἷς ἐντολή μέλλω ἀναπαύω ¹⁶ , τοσοῦτος χέρχου λόγος οἰκονομία , ἵνα μή πλήσσω ὁ ἀκούω · πολύς μᾶλλον προστίθημι ὁλόκληρος ὁ νόμος ολοκληρος ἕτερος νομοθεσία , πολύς δήω ὁ κατασκευή καί ὁ θεραπεία , ὥστε μή θορυβέω ὁ ἀκροάζομαι τότε . Ζεύς δέ οὗτος οὐδέ περί ὁ θεότης ὁ αὐτός