joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0199.1
ἐπιμελεῖσθαι κελεύει · τῶν μὲν ἀδελφῶν , ἥνικα ἂν λείψῃ . Εἰν προσφέρῃς τὸ δῶρόν σου · τῶν δὲ ἐχθρῶν , ἐπειδὰν νομίσῃς φιλεῖν τε καὶ εὐχεσθαι ὑπὲρ αὐτῶν . Καὶ οὐκ ἀπὸ τοῦ ὑποδείγματός σου κατατὸν Θεὸν ἀνάγει μόνον εἰς τοῦτο , ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ ἐναντίου . Εἰν γὰρ ἀπαίσης , φησί , τούς ἀμαρτῶντας ὑμᾶς , τίνα [ 241 ] μισθὸν ἔχετε ; οὐχὶ καὶ οἱ τελῶναι τὸ αὐτὸ 18 ποιοῦσι ; Τοῦτο καὶ ὁ Παῦλος εἶρησι · Ὁσῶν μέχρις ἅλματος ἀντικατέστητε πρὸς τὴν ἀμαρτίαν ἀνταμφορίζεσθε . Ἄν μὲν οὖν ταῦτα ποιῆς , μετὰ τοῦ Θεοῦ ἐστηκας · ἂν δὲ ἐγκαταλιμπάνης 19 αὐτά , μετὰ τῶν τελῶνῶν . Εἶδες πῶς οὐ τοσοῦτον τῶν ἐντολῶν τὸ μέσον 20 , ὅσον τῶν προσώπων τὸ διάφορον ; Μὴ τοίνυν τοῦτο λογίζου , ὅτι δυσχερὲς τὸ ἐπιταγμά , ἀλλὰ καὶ τὸ ἐπαθλὸν ἐννοήσας , καὶ λογισάμεθα τίνος 21 ὁμοιοι γινόμεθα κατορθώσαντες , καὶ τίνος ἴσοι διαμαρτάνοντες . Τὴν μὲν οὖν ἀδελφῶν κελεύει καταλλάττεσθαι , καὶ μὴ πρότερον ἀρίστασθαι , ἕως ἂν τὴν ἐχθρὰν ἀνέλωμεν · ὅταν δὲ περὶ πάντων διαλέγῃται , οὐκέτι ταύτῃ ἡμᾶς ὑποβάλλει τῇ ἀνάγκῃ , ἀλλὰ τὰ παρ’ ἡμῶν ἀπαίτει μόνον , εὐχολοῦν καὶ ταύτῃ τῶν νόμων . Ἐπειδὴ γὰρ εἶπεν , ὅτι Ἐδιώξαν τούς προφήτας τούς πρὸ ὑμῶν · Ἐνα μὴ διὰ ταῦτα αὐτὰ ἀθδῶς πρὸς αὐτοὺς ἔχωσι , κελεύει μὴ μόνον φέρειν ταῦτα ποιούντας , ἀλλὰ καὶ ἀπατᾶν . Ὀρᾷς πῶς ; πρὸβρίζει τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν τὴν περὶ τὰ σώματα , τὴν περὶ τὰ χρήματα , τὴν περὶ τὴν δόξαν , τὴν περὶ τὸν παρόντα βίον ἀναίρει ; Τοῦτο γὰρ ἐποίησε μὲν ἐξ ἀρχῆς , πολλῶ 22 δὲ πλέον νῦν . Ὁ τε γὰρ πτωχὸς καὶ ὁ πρᾶος καὶ ὁ πενθὼν κενοῖ τὸν ὀργήν · ὁ τε δίκαιος καὶ ἐλεήμων κενοῖ τὴν τῶν χρημάτων ἐπιθυμίαν · ὁ καθαρός τὴν καρδίαν ἀπηλλακται ἐπιθυμίας πονηρᾶς · ὁ δεδηγμένος καὶ φέρων τὰς ὑβρεῖς καὶ κακῶς ἀκούων , πᾶσαν ἀποκεί λοιπὸν τῶν παρόντων πραγμάτων ὑπεροψίαν , καὶ τύφου καὶ κενοδοξίας ἐστὶ καθαρός . Λύσας τοίνυν τῶν δεσμῶν τούτων τὸν ἀκροατήν , καὶ εἰς τοὺς ἄγῶνας ἀλείψας , πάλιν ἑτέρως ἀνασπᾷ ταῦτα τὰ πάθη , καὶ μετὰ πλείονος τῆς ἀκρίβειας . Ἀρξάμενος γὰρ ἀπὸ τῆς ὀργῆς , καὶ πάντων ἐκκλῖς τοῦ πάθους τούτου τὰ νεῦρα , καὶ εἰπών , Ὁ ὀργιζόμενος τῷ ἀδελφῷ 23 , καὶ ὁ μωρὸν καλῶν , καὶ ὁ ραχὰ , κολαζέσθω · καὶ ὁ προσφέρων τὸ δῶρον μὴ πρότερον προστίθη τῇ τραπέζῃ , ἕως ἂν καταλῦσῃ τὴν ἐχθρὰν · καὶ ὁ ἀντικλίνων ἔχω , πρὶν ἢ τὸ δικαστήριον ἴδῃν , φλὼν ποιεῖτω τὸν ἐχθρόν · ἐπὶ τὴν ἐπιθυμίαν μεταβαίνει πάλιν , καὶ φησιν 24 · Ὁ ἐμβλέπων ἀκολάστως ὀφθαλμοῖς · ὡς μοιχὸς τιμωρεῖσθω · ὁ σκανδαλίζομενος · ὑπὸ γυναικὸς ἀκολάστου , ἢ ὑπὸ ἀνδρός , ἢ 25 ἄλλου τινὸς τῶν αὐτῷ προσηκόντων , ἀπαντας ἐκκοπτεῖτω τούτους · ὁ νόμῳ γάμῳ κατέχων γυναῖκα , μηδέποτε αὐτὴν ἐκβάλλειν καὶ πρὸς ἑτέραν βλέπετω . Διὰ γὰρ τούτων τῆς πονηρᾶς ἐπιθυμίας τὰς ρίζας ἀνείλεν . Εἶτα ἐντεῦθεν τῶν χρημάτων τὸν ἔρωτα ἀναστέλλει , κελεύων μήτε ὁμνύναι , μήτε ψεύδεσθαι , μήτε αὐτοῦ ἀντέχεσθαι τοῦ χιτωνίσκου , ὅν ἂν τις ἐνδεόμενος τύχῃ · ἀλλὰ καὶ τὸ ἱμάτιον προτάσσει τῷ βουλομένῳ , καὶ τὴν τοῦ σώματος χρήσιν , ἐκ πολλῆς τῆς περιουσίας τὸν περὶ τὰ χρήματα ἀναλίσκει πόθον . 26 Τότε ταῦτα πάντα καὶ τὸν [ 242 ] ποικίλον τῶν ἐπιταγμάτων τούτων στέφανον , ἐπάγει λέγων · Εὐχεσθε ὑπὲρ τῶν ἐπηρεαζόντων ὑμᾶς · ἐπ’ αὐτὴν
Lemmas: ἐπιμελέομαι κελεύω · ὁ μέν ἀδελφός , ἑνίζω εἄν λείπω . ἐν προσφέρω ὁ δῶρον σύ · ὁ δέ ἐχθρός , ἐπειδάν νομίζω φιλέω τε καί εὔχομαι ὑπέρ αὐτός . καί οὐ ἀπό ὁ υπόδειγμα σύ κάθαμι θεός ἀνάγω μόνος εἰς οὗτος , ἀλλά καί ἐκ ὁ ἐναντίος . ἐν γάρ απαισος , φημί , ὁ ἀμαρτῶντας σύ , τίς [ 241 ] μισθός ἔχω ; οὐ καί ὁ τελώνης ὁ αὐτός 18 ποιέω ; οὗτος καί ὁ Παῦλος ἱερός · ὅσος μέχρι ἅλμα ἀντικαθίστημι πρός ὁ ἁμαρτία ἀνταμφορίζεσθε . ἄν μέν οὖν οὗτος ποιός , μετά ὁ Θεός ἵστημι · εἄν δέ ἐγκαταλιμπάνω 19 αὐτός , μετά ὁ τελώνης . εἶδον πῶς οὖον τοσοῦτος ὁ ἐντολή ὁ μέσος 20 , ὅσος ὁ πρόσωπον ὁ διάφορος ; μή τοίνυν οὗτος λογίζομαι , ὅτι δυσχερής ὁ ἐπίταγμα , ἀλλά καί ὁ ἔπαθλον ἐννοέω , καί λογίζομαι τίς 21 ὁμοιόω γίγνομαι κατορθόω , καί τίς ἴσος διαμαρτάνω . ὁ μέν οὖν ἀδελφός κελεύω καταλλάσσω , καί μή πρότερος ἀριστάω , ἠώς εἄν ὁ ἐχθρός ἀναιρέω · ὅταν δέ περί πᾶς διαλέγω , οὐκέτι οὗτος ἐγώ ὑποβάλλω ὁ ἀνάγκη , ἀλλά ὁ παρά ἐγώ ἀπαιτέω μόνος , ευχολοω καί οὗτος ὁ νόμος . ἐπεί γάρ εἶπον , ὅτι διώκω ὁ προφήτης ὁ πρό σύ · εἷς μή διά οὗτος αὐτός ἀθδῶς πρός αὐτός ἔχω , κελεύω μή μόνος φέρω οὗτος ποιέω , ἀλλά καί ἀπατάω . ὁράω πῶς ; προβριζω ὁ θυμός καί ὁ ἐπιθυμία ὁ περί ὁ σῶμα , ὁ περί ὁ χρῆμα , ὁ περί ὁ δόξα , ὁ περί ὁ πάρειμι βίος ἀναιρέω ; οὗτος γάρ ποιέω μέν ἐκ ἀρχή , πολύς 22 δέ πλέω νῦν . ὁ τε γάρ πτωχός καί ὁ πρᾶος καί ὁ πένθος κενόω ὁ ὀργή · ὁ τε δίκαιος καί ἐλεήμων κενόω ὁ ὁ χρῆμα ἐπιθυμία · ὁ καθαρός ὁ Καρδία ἀπαλλάσσω ἐπιθυμία πονηρός · ὁ δάκνω καί φέρω ὁ ὕβρις καί κακῶς ἀκούω , πᾶς αποκεί λοιπός ὁ πάρειμι πρᾶγμα ὑπεροψία , καί τύφω καί κενοδοξία εἰμί καθαρός . Λύσας τοίνυν ὁ δεσμός οὗτος ὁ ἀκροατής , καί εἰς ὁ ἀγών ἀλείφω , πάλιν ἑτέρως ἀνασπάω οὗτος ὁ πάθος , καί μετά πλείων ὁ ακρίβεια . ἄρχω γάρ ἀπό ὁ ὀργή , καί πᾶς ἐκκλῖς ὁ πάθος οὗτος ὁ νεῦρον , καί εἶπον , ὁ ὀργίζω ὁ ἀδελφός 23 , καί ὁ μωρός καλός , καί ὁ ῥακά , κολάζω · καί ὁ προσφέρω ὁ δῶρον μή πρότερος προστίθημι ὁ τράπεζα , ἠώς εἄν καταλύω ὁ ἐχθρός · καί ὁ αντίκλινο ἔχω , πρίν ἢ ὁ δικαστήριον ἴδη , φλέω ποιέω ὁ ἐχθρός · ἐπί ὁ ἐπιθυμία μεταβαίνω πάλιν , καί φημί 24 · ὁ ἐμβλέπω ἀκόλαστος ὀφθαλμός · ὡς μοιχός τιμωρέω · ὁ σκανδαλίζω · ὑπό γυνή ἀκόλαστος , ἢ ὑπό ἀνήρ , ἢ 25 ἄλλος τις ὁ αὐτός προσήκω , ἅπας ἐκκόπτω οὗτος · ὁ νόμος γάμος κατέχω γυνή , μηδέποτε αὐτός ἐκβάλλω καί πρός ἕτερος βλέπω . Ζεύς γάρ οὗτος ὁ πονηρός ἐπιθυμία ὁ ῥίζα ἀναιρέω . εἶτα ἐντεῦθεν ὁ χρῆμα ὁ Ἔρως ἀναστέλλω , κελεύω μήτε ὄμνυμι , μήτε ψεύδω , μήτε αὐτός ἀντέχω ὁ χιτωνίσκος , ὅς εἄν τις ἐνδέω τυγχάνω · ἀλλά καί ὁ ἱμάτιον προτάσσω ὁ βούλομαι , καί ὁ ὁ σῶμα χρῆσις , ἐκ πολύς ὁ περιουσία ὁ περί ὁ χρῆμα ἀναλίσκω πόθος . 26 τότε οὗτος πᾶς καί ὁ [ 242 ] ποικίλος ὁ ἐπίταγμα οὗτος στέφανος , ἐπάγω λέγω · εὔχομαι ὑπέρ ὁ ἐπηρεάζω σύ · ἐπί αὐτός