joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0288.2
γ . Τὸν μὲν τοῖ φίλαργυρον ἅπαντες ὁμοῦ λυποῦσι . Καὶ τί λέγω τοὺς ἀνθρώπους , ὅπου 13 καὶ σῆτες καὶ σκώληκες ἐπιστρατεύουσι τῷ τοιούτῳ ; Καὶ τί λέγω σῆτας ; Ὁ χρόνος ὁ πολύς ἀρκεῖ μόνος , καὶ μηδενὸς ἐνχολεύοντος , τὰ μέγιστα ἀδίκησαι τὸν τοιούτον . Τίς οὖν ἡ τοῦ πλουτοῦ ἡδονή ; Ἐγὼ μὲν γὰρ αὐτοῦ τὰς ἀπὸδὰς βλέπω · σὺ δέ μοι τὴν ἡδονὴν εἴπέ . Καὶ τίνες αἱ ἀπόδαι ; φησί . Φροντίδες , ἐπιθυμίαι , ἀπέγχειαι , μῖσος , φόβος , τὸ ἀεὶ διεῖν καὶ ἐν ὀδύνη εἶναι . Καὶ γὰρ εἰ τις συμπλέκιοιτο κόρη 14 ἐρωμένη , τὴν δὲ ἐπιθυμίαν ἐμπλήσαι μὴ δυνάτω , τὴν ἐχθρὰν τὴν ὑμῖν ἄν ἄν . Οὕτω καὶ 15 ὁ πλουτών . Ἔχει μὲν γὰρ τὴν εὐπορίαν , καὶ συγγίνεται αὐτῇ · ἐμπλήσαι δὲ οὐ δύναται τὴν ἐπιθυμίαν ἀπασαν , ἀλλὰ 16 συμβαίνει ταύτων , οἷον τῇ ὑπὸ σοφῷ · ἄνθρ . Ἐπιθυμία εὐνούχου ἀποπαρθενεύσαι νεῦνιν · καὶ , ὡςπερ εὐνούχος περιλαμβάνων παρθένοι , καὶ στενάζων · οὕτως ὁ πλουτῶντες ἅπαντες . Τί 17 ἂν τις τὰλλα λέγοι ; πῶς πᾶσιν ἐστιν ὀδὴς ὁ τοιούτος , τοῖς οἰκέταις , τοῖς γεωργοῖς , τοῖς γείτοσι , τοῖς τὰ πολιτικά πράττουσι , τοῖς ἀδικοῦμένοις , τοῖς οὐκ ἀδικοῦμένοις 18 , τῇ γυναικὶ μάλιστα ἀπάντων , τοῖς παιδίοις · πλέον ἀπάντων ; Οὐδὲ γὰρ ὡς ἐλευθέρους , ἀλλ᾽ ἀνδράποδα καὶ ἀργυροφήτας ἀδλίσκον αὐτοὺς ἐκτρέφει 19 . Καὶ μυρίαις ὀργαῖς καὶ λύπαις καὶ παροινοῖς καὶ γέλωτος ἀφορμὰς καθ᾽ ἑαυτοῦ παρέχει , κοινῇ 20 πᾶσι κωμῳδία προκειμένης . Καὶ αἱ μὲν ἀπόδαι αὐταί , καὶ τούτων πλείους ἴσως · οὐ γὰρ ἂν τις αὐτὰς πάσας 21 ἐπελθοῖ τῷ λόγῳ ποτέ , ἀλλ᾽ ἡ πείρα παραστήσαι δυνήσεται . Σὺ δέ μοι τὴν ἡδονὴν λέγε τὴν ἐνταῦθεν . Δοκῶ πλουτεῖν , φησί , καὶ νομίζομαι πλουτεῖν . Καὶ ποία ἡδονὴ τὸ νομίζεσθαι ; Φθόνου μὲν οὖν 22 δυναμὰ μέγιστον . Καὶ γὰρ δυναμὶ μόνον ἐστιν ὁ πλοῦτος , πράγματος ἔργον . Ἀλλὰ καὶ ἐνερυθρῶν εὐφραίνεται τῇ ὑπολήψει ταύτῃ , φησίν , ὁ πλουτών . Εὐφραίνεται ὑπὲρ ὧν ἀλγειν ἐδεῖ . Ἀλγειν ; διὰ τί ; φησί . Ὅτι τοῦτο αὐτὸν πρὸς πάντα ἀχρηστον ἐργάζεται , καὶ δειλὸν καὶ ἀνανδρον , καὶ πρὸς ἀποβήμαν 23 καὶ πρὸς θάνατον · οὐ γὰρ διπλοῦν ἡγεῖται τούτων , μᾶλλον 24 τῶν χρημάτων . ἢ τοῦ φωτὸς ἐπιθυμῶν . Τὸν τοιούτον οὐδὲ ὁ οὐρανὸς τέρεται , ὅτι μὴ χρυσὸν φέρει · οὐδὲ ὁ ἥλιος , ἐπειδὴ μὴ χρυσὰς ἀκτῖνας ἀφήσιν . Ἀλλ᾽ εἰσὶ τινες , οἱ καὶ ἀπολαύουσι τῶν ὄντων , φησί , τρυφῶντες , γαστριμάχοντες , μεθύοντες , πολυτελῶς δαπανῶντες . Τοῦτο γείροντες [ 795 ] μοι τούτων λέγεις . Ἐκεῖνοι γὰρ μάλιστα εἰσίν , οἱ οὐκ ἀπολαύουσι . Οὕτως μὲν γὰρ κλιν ἐτέρων ἀπέχεται 25 κακῶν , ἐνὶ προσδεδεμένῳ · ἐρωτῶ · ἐκεῖνοι δὲ τούτων χειρόνοι , πρὸς τοῖς εἰρημένοις ἐτέρων δεσποινῶν χαλεπῶν συρρετὸν ἐπεισάγοντες , καὶ καθάπερ τυραννίᾳ τισὶ χαλεποῖς , τῇ γαστρι , τῇ τῶν σωμάτων ἡδονῇ , τῇ μᾶθῃ , καὶ ταῖς ἄλλαις ἀκολασιαις καθ᾽ ἑκάστην λειτουργούσιν τὴν ἡμέραν , πόρνας τρέφοντες , δείπνα πολυτελῆ κατασκευάζοντες , τετραρασίτους , κώλακας ὑπονοῦναι , ἐπὶ τοὺς παρὰ φύσιν ἐκπίνοντας ἔρωτας , μυρίους νοσήμασιν ἐκ τούτων καὶ τὸ σῶμα καὶ τὴν ψυχὴν περιβάλλεται . Οὐδὲ γὰρ εἰς χρῆσιν ἀναλαύκουσι τὰ δυντα , ἀλλ᾽ εἰς τὸ θφειρᾶι τὸ σῶμα , καὶ συνδιαφθεῖραι τοὺς τὴν ψυχὴν καὶ ταύτων ποιούσιν , οἷον ἂν εἰ τις τὸ σῶμα κοσμῶν , δοκοῖ 26 εἰς τὴν ἑαυτοῦ χρῆσιν ἀναλαύχειν . Ὦστε ἐκεῖνος μόνος ἡδονὴς ἀπολαύει , καὶ κύριός ἐστι τῶν ὄντων , ὁ χειρώμενος
Lemmas: γ . ὁ μέν τοῖ φιλάργυρος ἅπας ὁμοῦ λυπέω . καί τίς λέγω ὁ ἄνθρωπος , ὅπου 13 καί σός καί σκώληξ ἐπιστρατεύω ὁ τοιοῦτος ; καί τίς λέγω σός ; ὁ χρόνος ὁ πολύς ἀρκέω μόνος , καί μηδείς ενχολευειμι , ὁ μέγας ἀδικέω ὁ τοιοῦτος . Τῖς οὖν ὁ ὁ πλοῦτος ἡδονή ; ἐγώ μέν γάρ αὐτός ὁ ἄπους βλέπω · σύ δέ ἐγώ ὁ ἡδονά εἶπον . καί τίς ὁ ἀποδίδωμι ; φημί . Φροντίς , ἐπιθυμία , ἀπέγχειαι , μῖσος , φόβος , ὁ ἀεί δείδω καί ἐν ὀδύνη εἰμί . καί γάρ εἰμί τις συμπλέκω κόρη 14 ἐράω , ὁ δέ ἐπιθυμία ἐμπίμπλημι μή δύο , ὁ ἐχθρός ὁ σύ ἄν ἄν . οὕτως καί 15 ὁ πλοῦτος . ἔχις μέν γάρ ὁ εὐπορία , καί συγγίγνομαι αὐτός · ἐμπίμπλημι δέ οὖον δύναμαι ὁ ἐπιθυμία ἅπας , ἀλλά 16 συμβαίνω οὗτος , οἷος ὁ ὑπό σοφός · ἄνθρ . Ἐπιθυμία εὐνοῦχος ἀποπαρθενεύω νευος · καί , ὡς εὐνοῦχος περιλαμβάνω παρθένος , καί στενάζω · οὕτως ὁ πλουτέω ἅπας . τις 17 εἄν τις ὅς λέγω ; πῶς πᾶς εἰμί ὁδή ὁ τοιούτος , ὁ οἰκέτης , ὁ γεωργός , ὁ γείτων , ὁ ὁ πολιτικός πράσσω , ὁ ἀδικέω , ὁ οὐ ἀδικέω 18 , ὁ γυνή μάλιστα ἀπαντάω , ὁ παιδίον · πλέω ἀπαντάω ; οὐδέ γάρ ὡς ἐλεύθερος , ἀλλά ἀνδράποδον καί ἀργυροφήτας αδλισκω αὐτός ἐκτρέφω 19 . καί μυρίος ὀργή καί λύπη καί παροινέω καί γέλως ἀφορμή κατά ἑαυτοῦ παρέχω , κοινός 20 πᾶς κωμῳδία πρόκειμαι . καί ὁ μέν ἀποδίδωμι αὐτός , καί οὗτος πλείων ἴσως · οὖον γάρ εἄν τις αὐτός πᾶς 21 ἐπέρχομαι ὁ λόγος ποτός , ἀλλά ὁ πείρω παρίστημι δύναμαι . σύ δέ ἐγώ ὁ ἡδονά λέγω ὁ ἐνταῦθεν . δοκάζω πλουτέω , φημί , καί νομίζω πλουτέω . καί ποῖος ἡδονή ὁ νομίζω ; Φθόνος μέν οὖν 22 δυναμὰ μέγας . καί γάρ δύναμις μόνος εἰμί ὁ πλοῦτος , πρᾶγμα ἔργον . ἀλλά καί ενερυθρης εὐφραίνω ὁ ὑπολαμβάνω οὗτος , φημί , ὁ πλοῦτος . εὐφραίνω ὑπέρ ὅς ἀλγέω ἐσθίω . ἀλγέω ; διά τίς ; φημί . ὅτι2 οὗτος αὐτός πρός πᾶς ἄχρηστος ἐργάζομαι , καί δειλός καί ἄνανδρος , καί πρός ἀποβαίνω 23 καί πρός θάνατος · οὖον γάρ διπλόος ἡγέομαι οὗτος , μᾶλλον 24 ὁ χρῆμα . ἢ ὁ φάος ἐπιθυμέω . ὁ τοιοῦτος οὐδέ ὁ οὐρανός θέρω , ὅτι μή χρυσός φέρω · οὐδέ ὁ ἥλιος , ἐπεί μή χρύσεος ἀκτίς ἀφίημι . ἀλλά εἰμί τις , ὁ καί ἀπολαύω ὁ εἰμί , φημί , τρυφάω , γαστριμάχοντες , μεθύω , πολυτελής δαπανάω . οὗτος γέρων [ 795 ] ἐγώ οὗτος λέγω . ἐκεῖνος γάρ μάλιστα εἰμί , ὁ οὐ ἀπολαύω . οὕτως μέν γάρ Κλιν ἕτερος ἀπέχω 25 κακός , ἐν προσδέω · ἐρωτάω · ἐκεῖνος δέ οὗτος χείρων , πρός ὁ εἴρω ἕτερος δέσποινα χαλεπός σύρω ἐπεισάγω , καί καθάπερ τυραννία τις χαλεπός , ὁ γαστήρ , ὁ ὁ σῶμα ἡδονή , ὁ μανθάνω , καί ὁ ἄλλος ἀκολασία κατά ἕκαστος λειτουργέω ὁ ἡμέρα , πόρνη τρέφω , δεῖπνον πολυτελής κατασκευάζω , τετραρασιος , κώληξ ὑπονοέω , ἐπί ὁ παρά φύσις ἐκπίνω Ἔρως , μυρίος νόσημα ἐκ οὗτος καί ὁ σῶμα καί ὁ ψυχή περιβάλλω . οὐδέ γάρ εἰς χρῆσις ἀναλύω ὁ δυντα , ἀλλά εἰς ὁ φθείρω ὁ σῶμα , καί συνδιαφθείρομαι ὁ ὁ ψυχή καί οὗτος ποιέω , οἷος εἄν εἰμί τις ὁ σῶμα κοσμέω , δοκέω 26 εἰς ὁ ἑαυτοῦ χρῆσις αναλαυχεω . ὥστε ἐκεῖνος μόνος ἡδονή ἀπολαύω , καί κύριος εἰμί ὁ εἰμί , ὁ χειρόομαι