joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0223.1
θερώτερα . Ἡ γὰρ τῶν νῦν εἰρημένων φοβερώτερον , εἶγε μέλλοιμεν τῆς τοῦ Χριστοῦ δουλείας ἐκπίπτειν διὰ τὰ χρήματα · τί δὲ ποθεινότερον , εἶγε 41 μέλλοιμεν αὐτὸν ὑπεριδόντες ἀκριβῆ τὴν πρὸς αὐτὸν εὐσυνὸν ἔχειν καὶ τὴν ἀγάπην · Ὦπερ γὰρ ἀεὶ λέγω , τοῦτο καὶ νῦν ἐρῶ , ὅτι δι’ ἐκατέρων οὗδεὶ τὸν ἀκρατῆσιν εἰς τὴν ὑπακοὴν τῶν λεγομένων , καὶ διὰ τῶν ἀφελιμῶν , καὶ διὰ τῶν βλαβερῶν · καθάπερ ἰατρὸς ἀρίστος , καὶ τὴν ἐκ τῆς ἀπροσεξίας νόσον , καὶ τὴν ἀπὸ τῆς ὑπακοῆς ὑγείαν ἐνδεικνύμενος . Ὦρα γοῦν οἷον πάλιν δείκνυσιν τὸ μέγεθος τοῦτο , καὶ πῶς κατασκευάζει τὸ συμφέρον ἀπὸ τῆς τῶν ἐναντιῶν ἀπαλλαγῆς . Οὐ γὰρ τοῦτο μόνον ὑμᾶς βλάπτει , φησίν , ὁ πλούσιος , 269 ὅτι ληστὰς ὁπλίζει καθ’ ὑμῶν , οὐδ’ ὅτι τὸν νοῦν σκοτοῖ μετ’ ἐπιτάξεως ἀπάσης · ἀλλὰ ὅτι καὶ τῆς δουλείας ὑμᾶς ἐκβάλλει τοῦ Θεοῦ , αἰχμαλώτους τῶν ἀψύχων χρημάτων ποιῶν , καὶ ἐκατέρωθεν βλάπτων , καὶ τῷ δούλους ποιεῖν ὧν κρατεῖν ἔδει , καὶ τῇ τῆς δουλείας ἐκβάσει τοῦ Θεοῦ , ὃ μάλιστα πάντων δουλεύειν ἀναγκαῖον ὑμῖν . Ὦπερ γὰρ ἔχει διπλὴν ἐδεῖξε τὴν βλάβην , τῷ καὶ ἐνταῦθα τεῖναι , ὅπου τῆς ἀφανείας , καὶ ἔχει μὴ τεῖναι , ἔνθα ἀνάλωτος ἡ φυλακή · οὕτω καὶ ἐνταῦθα διπλὴν δείκνυσιν τὴν ζημίαν , καὶ δι’ ὧν ἀφῆλκε τοῦ Θεοῦ , καὶ δι’ ὧν ὑποτάττει τῷ μαμωνᾷ . Ἄλλ’ οὐκ εὐθέως αὐτὸ τήσιν , ἀλλ’ ἀπὸ κοινῶν αὐτὸ πρῶτον κατασκευάζει λογισμῶν , οὕτω λέγων · Οὐδεὶς δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν · δύο τοὺς τὰ ἐναντία ἐπιτάττοντας λέγων ἐνταῦθα . Ἐπεὶ εἰ μὴ τοῦτο εἴη , οὐδὲ δύο ἂν εἰεν . Καὶ γὰρ Τοῦ πλῆθους τῶν πιστευόντων ἤν ἡ χωρία καὶ ἡ ψυχή · καὶ τοῖς πολλὰ σώματα ἦσαν διηρημένοι , ἀλλ’ ὅμως ἡ ὁμόνοια τοὺς πολλοὺς ἐν ἐποίησεν . Βίτα ἐπιστείνων αὐτά , φησίν · οὐ μόνον οὐ δουλεύσει , ἀλλὰ καὶ μισήσει καὶ ἀποστραφήσεται . Ἡ γὰρ τὸν ἕνα μισήσῃ , φησίν , καὶ τὸν ἕτερον ἀγαπήσει · ἢ ἐνὸς 42 ἀφώξει , καὶ τοῦ ἕτερου καταπραγμοῦν . Καὶ δοκεῖ μὴν δεύτερον εἰρήσθαι τὸ αὐτό · οὐ γὰρ 43 ἀπλῶς οὕτως αὐτὸ συνῆθην , ἀλλ’ ἵνα δεῖξῃ βραδὺν οὖσαν τὴν ἐπὶ τὸ βέλτιον μεταβολήν . Ἴνα γὰρ μὴ λέγῃς · ἐδουλόθην ἅπαξ , ἀπρανθηθὲν ὑπὸ τῶν χρημάτων · δείκνυσίν σε δυνατὸν μεταθεῖσθαι , καὶ 44 ὅσπερ ἠθέλην ἐπὶ τοῦτο , οὕτω καὶ ἐντεῦθεν ἐπ’ ἐκεῖνο ἐλθεῖν . Εἰπὼν τοίνυν ἀορίστως , ἵνα πᾶσιν τὴν ἀκρατῆσιν ἀδέκαστον κριτὴν γενέσθαι τῶν λεγομένων , καὶ ἀπ’ αὐτῆς τῶν πραγμάτων τῆς φύσεως τὴν ψῆφον ἐξενεχθεῖν , ὅτε ἔλαθεν αὐτὸν συμφωνοῦντα , τότε καὶ ἑαυτὸν ἀποκαλύπτει . Ἐπήγαγε γοῦν · Οὐ δύνασθε Θεῷ δουλεύειν καὶ μαμωνᾷ . Φρίκμενον ἐνοησαντες 45 τί παρασκευάσαμεν τὸν Χριστὸν εἰπεῖν , καὶ μετὰ Θεοῦ δεῖναι τὸν χρυσόν . Εἰ δὲ τοῦτο φρικτὸν , τὸ διὰ τῶν ἔργων γίνεσθαι , καὶ προτιμᾶσθαι τοῦ φόβου τοῦ Θεοῦ τὴν τοῦ χρυσοῦ τυραννίδα , πολλῷ φρικωδέστερον . Τί οὖν ; ἐπὶ τῶν παιδίων οὐκ ἦν τοῦτο δυνατόν ; Οὐδαμῶς . Πῶς οὖν ὁ Ἄβρααμ , φησίν , πῶς ὁ Ἰὼβ ἐξοδαμησε ; Μὴ μοι τοὺς πλουτοῦντας εἴπης , ἀλλὰ τοὺς δουλεύοντας . Ἐπεὶ καὶ ὁ Ἰὼβ πλούσιος ἦν · ἀλλ’ οὐκ ἐδοῦλευε τῷ μαμωνᾷ , ἀλλ’ εἶχεν αὐτὸν ὡς ἐκράτει , καὶ δεσπότης , οὐ δούλος ἦν . Ὦσπερ οὖν ἄλλοτρίους οἰκονόμους ὧν χρημάτων , οὕτω πάντα ἐκεῖνα ἐκέντητο , οὐ μόνον τὰ ἑτέρων οὐχ ἀρπάζων , ἀλλὰ καὶ τὰ 46 ἰδία προῆμενος τοῖς δεομένοις . Καὶ τὸ δὲ μεῖζον , ὅτι οὐδὲ παροῦσιν ἐχαιρεν · ὁ καὶ ἐθῆλον λέγων · Εἰ καὶ εὐεράνθη πολλοῦ πλούτου μοι γενομένου · διὰ τοῦτο οὐδὲ ἤγαπεν 41 εἶγε ] ei . A . et corr . B . 42 ἐνὸς ] τοῦ ἐνὸς A . 43 καὶ ] αὐτὸς δὲ οὐχ A . 44 καὶ om . B . C . D . E . F . Μοχ ἀδιορίστως Sav . Ben . 45 ἐνοοῦντες A . 46 - ά om . Edd . 47 πέμπει ] add . ποιεῖν Edd . 48 Vulgo legitur ὅτι τῶν ἀγαθῶν ἐκπίπτειν ποιεῖ τῶν ἀνωτάτω ἢ τοῦ μαμωνᾶ δουλεία . Alteram lectionem , quam ad marginem ablegant Editores , inuentur omnes mei , prater A . , et e quoad posteriorem partem etiam interpretes ; de priore non satis c.onsuat . 49 Δεῖξας Ep . Edd . 50 καὶ om . A . 51 γάρ ] add . ἐστι Edd . contra Ep . Theoph . et codd .
Lemmas: θερώτερα . ὁ γάρ ὁ νῦν εἴρω φοβερός , εἰμί μέλλω ὁ ὁ Χριστός δουλεία ἐκπίπτω διά ὁ χρῆμα · τίς δέ ποθεινός , εἰμί 41 μέλλω αὐτός ὑπεροράω ἀκριβής ὁ πρός αὐτός ευσυνειμι ἔχω καί ὁ ἀγάπη · ὅσπερ γάρ ἀεί λέγω , οὗτος καί νῦν εἴρω , ὅτι διά κατεράω οὖδας ὁ ἀκρατής εἰς ὁ ὑπακοή ὁ λέγω , καί διά ὁ ἀφελιμῶν , καί διά ὁ βλαβερός · καθάπερ ἰατρός Αρίστος , καί ὁ ἐκ ὁ ἀπροσεξία νόσος , καί ὁ ἀπό ὁ ὑπακοή ὑγεία ἐνδείκνυμι . ὤρα γοῦν οἷος πάλιν δείκνυμι ὁ μέγεθος οὗτος , καί πῶς κατασκευάζω ὁ συμφέρω ἀπό ὁ ὁ ἐναντίος ἀπαλλαγή . οὖον γάρ οὗτος μόνος σύ βλάπτω , φημί , ὁ πλούσιος , 269 ὅτι ληστής ὁπλίζω κατά σύ , οὐδέ ὅτι ὁ νόος σκοτόω μετά ἐπίταξις ἀπασάω · ἀλλά ὅτι καί ὁ δουλεία σύ ἐκβάλλω ὁ Θεός , αἰχμάλωτος ὁ ἄψυχος χρῆμα ποιέω , καί ἑκατέρωθεν βλάπτω , καί ὁ δοῦλος ποιέω ὅς κρατέω ἐσθίω , καί ὁ ὁ δουλεία ἔκβασις ὁ Θεός , ὅς μάλιστα πᾶς δουλεύω ἀναγκαῖος σύ . ὅσπερ γάρ ἔχω διπλός δείκνυμι ὁ βλάβη , ὁ καί ἐνταῦθα τείνω , ὅπου ὁ ἀφάνεια , καί ἔχω μή τείνω , ἔνθα ἀνάλωτος ὁ φυλακή · οὗτος καί ἐνταῦθα διπλός δείκνυμι ὁ ζημία , καί διά ὅς ἀφέλκω ὁ Θεός , καί διά ὅς ὑποτάσσω ὁ μαμωνᾶς . ἄλλος οὐ εὐθύς αὐτός ὅς , ἀλλά ἀπό κοινός αὐτός πρῶτος κατασκευάζω λογισμός , οὗτος λέγω · οὐδείς δύναμαι δύο κύριος δουλεύω · δύο ὁ ὁ ἐναντίος ἐπιτάσσω λέγω ἐνταῦθα . ἐπεί εἰμί μή οὗτος εἰμί , οὐδέ δύο εἄν ἄγω . καί γάρ ὁ πλῆθος ὁ πιστεύω ἐάν ὁ χωρίον καί ὁ ψυχή · καί ὁ πολύς σῶμα εἰμί διαιρεμένος , ἀλλά ὅμως ὁ Ὁμόνοια ὁ πολύς ἐν ποιέω . Βίτα ἐπιστένω αὐτός , φημί · οὖον μόνος οὖον δουλεύω , ἀλλά καί μισέω καί ἀποστρέφω . ὁ γάρ ὁ εἷς μισέω , φημί , καί ὁ ἕτερος ἀγαπάω · ἢ εἷς 42 ἀφώξει , καί ὁ έτερος καταπράσσω . καί δοκέω μήv δύο εἴρω ὁ αὐτός · οὖον γάρ 43 ἀπλόος οὕτως αὐτός συνίημι , ἀλλά ἵνα δείκνυμι βραδύς εἰμί ὁ ἐπί ὁ ἀγαθός μεταβολή . ἵνα γάρ μή λέγω · δουλόω ἅπαξ , ἀπαρνέομαι ὑπό ὁ χρῆμα · δείκνυμι σύ δυνατός μεταθέω , καί 44 ὅσπερ ἐθέλω ἐπί οὗτος , οὗτος καί ἐντεῦθεν ἐπί ἐκεῖνος ἔρχομαι . εἶπον τοίνυν ἀόριστος , ἵνα πᾶς ὁ ἀκρατής ἀδέκαστος κριτής γίγνομαι ὁ λέγω , καί ἀπό αὐτός ὁ πρᾶγμα ὁ φύσις ὁ ψῆφος ἐκφέρω , ὅτε λανθάνω αὐτός συμφωνέω , τότε καί ἑαυτοῦ ἀποκαλύπτω . ἐπάγω γοῦν · οὖον δύναμαι Θεός δουλεύω καί μαμωνᾶς . Φρίκμενον νοέω 45 τίς παρασκευάζω ὁ Χριστός εἶπον , καί μετά Θεός δεινός ὁ χρυσός . εἰμί δέ οὗτος φρικτός , ὁ διά ὁ ἔργον γίγνομαι , καί προτιμάω ὁ φόβος ὁ Θεός ὁ ὁ χρυσός τυραννίς , πολύς φρικώδης . τις οὖν ; ἐπί ὁ παιδίον οὐ εἰμί οὗτος δυνατός ; οὐδαμός . Πῶς οὖν ὁ Ἀβραάμ , φημί , πῶς ὁ Ἰώβ ἐξοδαμησε ; μή ἐγώ ὁ πλουτέω εἶπον , ἀλλά ὁ δουλεύω . ἐπεί καί ὁ Ἰώβ πλούσιος εἰμί · ἀλλά οὐ δουλεύω ὁ μαμωνᾶς , ἀλλά ἔχω αὐτός ὡς κρατέω , καί δεσπότης , οὖον δούλος εἰμί . ὥσπερ οὖν ἀλλότριος οἰκονόμος ὅς χρῆμα , οὗτος πᾶς ἐκεῖνος Κεντημένος , οὖον μόνος ὁ ἕτερος οὐ ἁρπάζω , ἀλλά καί ὁ 46 ἴδιος προΐημι ὁ δήω . καί ὁ δέ μείζων , ὅτι οὐδέ πάρειμι χαίρω · ὁ καί θάλλω λέγω · εἰμί καί ευραινω πολύς πλοῦτος ἐγώ γίγνομαι · διά οὗτος οὐδέ ἀγαπάω 41 εἰμί ] ei . A . et corr . B . 42 εἷς ] ὁ εἷς A . 43 καί ] αὐτός δέ οὐ A . 44 καί om . B . C . D . E . F . Μοχ ἀδιορίστως Sav . Ben . 45 νοέω A . 46 - ἆ om . Edd . 47 πέμπω ] add . ποιέω Edd . 48 Vulgo legitur ὅτι ὁ ἀγαθός ἐκπίπτω ποιέω ὁ ἄνω2 ἢ ὁ μαμωνᾶς δουλεία . Alteram lectionem , quam ad marginem ablegant Editores , inuentur omnes mei , prater A . , et e quoad posteriorem partem etiam interpretes ; de priore non satis c.onsuat . 49 δείκνυμι Ep . Edd . 50 καί om . A . 51 γάρ ] add . εἰμί Edd . contra Ep . Theoph . et codd .