joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0208.2
ἐτέχθη κακὰ ταῖς Ἐκκλησίαις τοῦ Θεοῦ . Ἄπερ οὐκ ἀναχάρισιν εἰς ὑμᾶς ἐξεπείν νῦν · μᾶλλον δὲ ὅσοι πρεσβύτεροι οὐδὲ δύνανται ταῦτα παρ' ἡμῶν μαθεῖν . Σὺ δὲ μοι σκόπει , ποῦ καὶ τῆς κενοδοξίας ἐκράτει · ἔνθα ἐκελεύοντο ²³ μὴ κενοδοξεῖν , ἐν ταῖς συναγωγαῖς · Ἐνθα εἰσήσαν ρυθμίζοντες ἑτέρους . Τὸ μὲν γὰρ ἐπὶ τῶν [ 706 ] δεῖπνων τοῦτο παθεῖν ὁπωσδήποτε , οὐχ οὕτω δοκεῖ δεῖν εἶναι · καὶ τοῦτο καὶ ἐκεῖ τὸν διδάσκαλον θαυμάζεσθαι . Ἐδεῖ , οὐχ ἐπὶ τῆς Ἐκκλησίας μόνον , ἀλλὰ πανταχοῦ . Καὶ καθάπερ ²⁴ ὁ ἄνθρωπος , ὅπουπερ ἂν φανῇ , δηλὸς ἐστὶ τῶν λόγων διεστηκώς · οὕτω καὶ τὴν διδασκαλίαν , καὶ φθεγγόμενον , καὶ σιγόντα , καὶ ἀριστοποιοῦμενον , καὶ πᾶν ὅτιοῦν ποιοῦντα . δηλὸν εἶναι δεῖ , καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος , καὶ ἀπὸ τοῦ βλῆματος , καὶ ἀπὸ τοῦ σχήματος , καὶ ἀπὸ πάντων ἀπλῶς . Ἐκεῖνοι δὲ πανταχοῦ ἦσαν καταγέλαστοι , καὶ πανταχοῦ κατηγγύοντο , μελετῶντες ἀ φεύγειν ἔδει . Φιλοῦσι γὰρ , φησίν · εἰ δὲ τὸ φιλεῖν ἐγκλημα , τὸ ποιεῖν ἡλίχιον · καὶ τὸ δρᾶν αὐτὰ καὶ σπουδάζειν ὡστε τυχεῖν , πῶσον κακόν ; ἡ . Τὰ μὲν οὖν ἄλλα μέχρι τῆς ἐκεῖνων κατηγορίας ἐστέχεν ²⁵ , ὡς μικρὰ καὶ εὐτελῆ , καὶ μὴ δεομένους τῶν μαθητῶν καὶ ὑπὲρ τούτων διορθωθῆναι · ὁ δὲ πάντων αἴτιον ἦν τῶν κακῶν , ἡ φιλαργυρία , καὶ τὸν θρόνον ἀρπάζειν τὸν διδασκαλικόν , τοῦτο εἰς μέσον ἀγαγὼν διορθοῦσαι σπουδαῖος , ὑπὲρ τούτου σφόδρα καὶ αὐτοὺς εὐτύνους ἐπισκήπτων . Τί γὰρ φησιν ; Ἵμεῖς δὲ μὴ καληθῆτε Ῥαββί . Εἰτα καὶ ἡ αἰτία · Εἰς γὰρ ὁμῶν ἐστιν ὁ διδάσκαλος · πάντες δὲ ὑμεῖς ἀδελφοὶ ἐστε · καὶ οὐδὲν ἕτερο · ἕτερου πλέον ἔχει , κατὰ τὸ μηδὲν εἰδέναι παρ' ἑαυτοῦ ²⁶ . Διὸ καὶ Παῦλος λέγει · Τίς γὰρ ἐστι Παῦλος , τίς δὲ Ἀπολλῶς , τίς δὲ Κηφᾶς , ἀλλ' ἡ ²⁷ διάκονοι ; Οὐχ εἶπε , διδάσκαλοι . Καὶ πάλιν · Μὴ καλέσεσθε πατέρας · οὐχ ἵνα μὴ καλέσωσιν , ἀλλ' ἵνα εἰδῶσιν ἐν κυρίῳ · πατέρα καλεῖν χρή . Καθὲπερ γὰρ ὁ διδάσκαλος οὐχ ἔστι διδάσκαλος προσηγούμενος · οὕτως οὐδὲ ὁ πατήρ . Ἐκεῖνος γὰρ πάντων αἴτιος , καὶ τῶν διδασκάλων , καὶ τῶν πατέρων . Καὶ πάλιν ἐπάγει · Μηδὲ καληθῆτε καθηγηταί · εἰς γὰρ ὑμῶν ἐστι καθηγητής , ὁ Χριστός · καὶ οὐχ εἶπεν , Ἐγώ . Ὄσπερ ²⁸ ἀνωτέρω εἶπε , Τί ὑμῖν δοκεῖ περὶ τοῦ Χριστοῦ ; καὶ οὐχ εἶπε , Περὶ ἐμοῦ · οὕτω καὶ ἐνταῦθα . Ἄλλ' ἴδωμεν ἂν ἐροίμεν ἐνταῦθα , τί ν ἐποίουν οἱ τὸ Εἰς καὶ Εἰς πολλάκις ἀρμωζόντες τὸ Πατρὶ μόνῳ ²⁹ , εἰ ἀθετεῖν τοῦ Μονογενοῦς . Καθηγητὴς ὁ Πατήρ ; Ἀπαντες ἂν εἴποιεν ³⁰ , καὶ οὐδεὶς ἀντερεῖ . Καὶ μὴ εἰς , φησίν , ἐστιν ὁ καθηγητὴς ὑμῶν , ὁ Χριστός . Ὄσπερ οὖν εἰς καθηγητὴς λεγόμενος ὁ Χριστὸς οὐκ ἐκβάλλει τὸν Πατέρα τοῦ εἶναι καθηγητήν · οὕτω καὶ εἰς διδάσκαλος λεγόμενος ὁ Πατὴρ οὐκ ἐκβάλλει τὸν Υἱὸν τοῦ εἶναι διδάσκαλον . Τὸ γὰρ Εἰς καὶ Εἰς πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῶν ἀνθρώπων εἴρηται , καὶ τῆς λοιπῆς κτίσεως . Ἀπαγορεύει τοίνυν αὐτοῖς τὸ χαλεπὸν τοῦτο νόημα καὶ διορθώσας αὐτοὺς ³¹ , παιδεύει · καὶ πῶς ἂν αὐτὸ διαφύγοιεν · διὰ ταπεινοφροσύνην . Διὸ καὶ ἐπάγει · Ὁ δὲ μείζων ὑμῶν ἔσται ³² ὑμῶν διάκονος . Ὄστις γὰρ ὑψώσει ἑαυτόν , ταπεινωθήσεται · καὶ ὅστις ταπεινώσει ἑαυτόν , ὑψωθήσεται . Οὐδὲν γὰρ τῷ μετριοπάθει ἴσον · διὸ καὶ συνεχῶς αὐτοὺς ὑπομνησσκεῖ · ταύτης τῆς ἀρετῆς , καὶ ὅτε τὰ παιδία εἰς μέσον ἦγαγεν ³³ , καὶ νῦν καὶ ἀρξάμενος ἐπὶ τοῦ θροῦς τῶν μακαρισμῶν , ἐντεῦθεν ἤρξατο · [ 706 ] καὶ ἐνταῦθα πρόρριζον
Lemmas: τίκτω κακός ὁ ἐκκλησία ὁ Θεός . Ἄπερ οὐ ἀναχάρισιν εἰς σύ ἐκπίνω νῦν · μᾶλλον δέ ὅσος πρέσβυς οὐδέ δύναμαι οὗτος παρά ἐγώ μανθάνω . σύ δέ ἐγώ σκοπέω , ποῦ καί ὁ κενοδοξία κρατέω · ἔνθα κελεύω ²³ μή κενοδοξέω , ἐν ὁ συναγωγή · ἔνθα εἴσειμι ρυθμίζω ἕτερος . ὁ μέν γάρ ἐπί ὁ [ 706 ] δεῖπνον οὗτος πάσχω ὅπως , οὐ οὗτος δοκέω δήω εἰμί · καί οὗτος καί ἐκεῖ ὁ διδάσκαλος θαυμάζω . ἐσθίω , οὐ ἐπί ὁ ἐκκλησία μόνος , ἀλλά πανταχοῦ . καί καθάπερ ²⁴ ὁ ἄνθρωπος , ὅπου εἄν φαίνω , δῆλος εἰμί ὁ λόγος διΐστημι · οὗτος καί ὁ διδασκαλία , καί φθέγγομαι , καί σιγάω , καί ἀριστοποιέω , καί πᾶς ὁσ́τσιοῦν ποιέω . δῆλος εἰμί δεῖ , καί ἀπό ὁ βῆμα , καί ἀπό ὁ βλῆμα , καί ἀπό ὁ σχῆμα , καί ἀπό πᾶς ἀπλόος . ἐκεῖνος δέ πανταχοῦ εἰμί καταγέλαστος , καί πανταχοῦ κατάγω , μελέτη ὅς φεύγω ἐσθίω . φιλέω γάρ , φημί · εἰμί δέ ὁ φιλέω ἔγκλημα , ὁ ποιέω ηλιχιος · καί ὁ δράω αὐτός καί σπουδάζω ὡστε τυγχάνω , πίπτω κακός ; ὁ . ὁ μέν οὖν ἄλλος μέχρι ὁ ἐκεῖνος κατηγορία στέγω ²⁵ , ὡς μικρός καί εὐτελής , καί μή δήω ὁ μαθητής καί ὑπέρ οὗτος διορθόω · ὁ δέ πᾶς αἴτιος εἰμί ὁ κακός , ὁ φιλαργυρία , καί ὁ θρόνος ἁρπάζω ὁ διδασκαλικός , οὗτος εἰς μέσος ἄγω διορθόω σπουδαῖος , ὑπέρ οὗτος σφόδρα καί αὐτός ευτυνοος ἐπισκήπτω . τις γάρ φημί ; Ἵμεῖς δέ μή καλέω ῥαββί . εἶτα καί ὁ αἰτία · εἰς γάρ ὁμός εἰμί ὁ διδάσκαλος · πᾶς δέ σύ ἀδελφός εἰμί · καί οὐδείς έτερος · έτερος πλέω ἔχω , κατά ὁ μηδείς οἶδα παρά ἑαυτοῦ ²⁶ . Διὸ καί Παῦλος λέγω · Τῖς γάρ εἰμί Παῦλος , τίς δέ Ἀπολλῶς , τίς δέ Κηφᾶς , ἀλλά ὁ ²⁷ διάκονος ; οὐχ εἶπον , διδάσκαλος . καί πάλιν · μή καλέω πατήρ · οὐ ἵνα μή καλέω , ἀλλά ἵνα οἶδα ἐν κύριος · πατήρ καλέω χρή . κάθω γάρ ὁ διδάσκαλος οὐ εἰμί διδάσκαλος πρόσειμι · οὕτως οὐδέ ὁ πατήρ . ἐκεῖνος γάρ πᾶς αἴτιος , καί ὁ διδάσκαλος , καί ὁ πατήρ . καί πάλιν ἐπάγω · μηδέ καλέω καθηγητής · εἰς γάρ σύ εἰμί καθηγητής , ὁ Χριστός · καί οὐ εἶπον , ἐγώ . ὅσπερ ²⁸ ἀνωτέρω εἶπον , τις σύ δοκέω περί ὁ Χριστός ; καί οὐ εἶπον , περι ἐγώ · οὗτος καί ἐνταῦθα . ἄλλος ὁράω εἄν εἴρω ἐνταῦθα , τίς Ν ποιέω ὁ ὁ εἰς καί εἰς πολλάκις ἁρμόζω ὁ πατήρ μόνος ²⁹ , εἰμί ἀθετέω ὁ Μονογενώ . καθηγητής ὁ Πατήρ ; ἅπας εἄν εἶπον ³⁰ , καί οὐδείς ἀντιλέγω . καί μή εἰς , φημί , εἰμί ὁ καθηγητής σύ , ὁ Χριστός . ὅσπερ οὖν εἰς καθηγητής λέγω ὁ Χριστός οὐ ἐκβάλλω ὁ πατήρ ὁ εἰμί καθηγητής · οὗτος καί εἰς διδάσκαλος λέγω ὁ πατήρ οὐ ἐκβάλλω ὁ υἱός ὁ εἰμί διδάσκαλος . ὁ γάρ εἰς καί εἰς πρός ἀντιδιαστολή ὁ ἄνθρωπος εἴρω , καί ὁ λοιπός κτίσις . ἀπαγορεύω τοίνυν αὐτός ὁ χαλεπός οὗτος νόημα καί διορθόω αὐτός ³¹ , παιδεύω · καί πῶς εἄν αὐτός διαφεύγω · διά ταπεινοφροσύνη . Διὸ καί ἐπάγω · ὁ δέ μείζων σύ εἰμί ³² σύ διάκονος . ὅστις γάρ ὑψόω ἑαυτοῦ , ταπεινόω · καί ὅστις ταπείνωσις ἑαυτοῦ , ὑψόω . οὐδείς γάρ ὁ μετριοπαθέω ἴσος · διό καί συνεχῶς αὐτός ὑπομνήσκω · οὗτος ὁ ἀρετή , καί ὅτε ὁ παιδίον εἰς μέσος ἄγω ³³ , καί νῦν καί ἄρχω ἐπί ὁ θρόος ὁ μακαρισμός , ἐντεῦθεν ἄρχω · [ 706 ] καί ἐνταῦθα πρόρριζος