joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0160.2
Ἡ . Καὶ πῶς , φησίν , ὁ Θεὸς δοξασθήσεται δι’ ἡμῶν , εἰγε μᾶλλον ἡμᾶς κακηγορεῖν οἱ ἄνθρωποι ; Ἄλλ’ οὐ πάντες · κάκείνοι δὲ αὐτοὶ οἱ ἐν βακχάνιᾳ τοῦτο ποιοῦντες , κατὰ τὸ συνειδὸς ὑμᾶς θαυμάζονται καὶ ἀποδέχονται · ὥσπερ οὖν οἱ φανερῶς · καλακούντες τοὺς ἐν πονηρίᾳ ζῶντας κατὰ νοῦν διαβάλλουσι . Τί οὖν ; πρὸς ἐπίδειξιν ἡμᾶς κελεύεις ζῆν καὶ πρὸς φιλοτιμίαν ; Ἀπαγε , οὐ τοῦτο φημί . Οὐδὲ γὰρ εἶπον , Σπουδάσατε ὑμεῖς εἰς μέσον φέρειν τὰ κατορθώματα ὑμῶν · οὐδὲ εἶπον , Δεῖξατε αὐτά · ἀλλὰ , Λαμπάτω τὸ φῶς ὑμῶν · τοῦτέστι , πολλὴ ἔστω ἡ ἀρετή , καὶ ἡ δαψιλὴς τὸ πῦρ , καὶ τὸ φῶς ἀφάτον . Ὅταν γὰρ τὸ σαυτὴ ἢ ἡ ἀρετή , ἀδύνατον αὐτὴν λαθεῖν , κἂν μυρίοις ὁ μετὸν αὐτὴν συσκάψῃ . Ἄλλ’ ἄπτον αὐτοῖς παράσχεσθε βίον , καὶ μηδεμιᾶν ἔχτωσαν ἀληθῆ κατηγορίαν · ἀφορμὴν · καὶ , κἂν μυρίοι ὁ κατηγοροῦντες ὦσι , οὐδεὶς ὑμῖν ἐπισκιάσαι δυνήσεται . Καὶ καλῶς εἶπε , Τὸ φῶς . Οὐδὲν γὰρ οὕτως ἐπίσημον ἀνθρώπων ποιεῖ . κἂν μυριάκις λανθάνειν βούληται , ὡς ἀρετὴς ἐπίδειξις . Ὡσπερ γὰρ αὐτὴν τὴν ἀκτίνα περιβεβλημένος , οὕτως αὐτὴς φαιδρότερος · ἡ λάμπει , οὐκ εἰς τὴν τὰς μαρμαρυγὰς ἀρετὴς , ἀλλὰ καὶ αὐτὸν ὑπεραβαίνων τὸν οὐρανόν . Ἐντεῦθεν καὶ παραμαρτυρεῖται αὐτοῖς · μεῖζόνως . Εἰ γὰρ καὶ ἄλγεις , φησί , βλασφημούμενοι , ἀλλ’ ἔξετε πολλοὺς τοὺς δι’ ὑμᾶς θαυμάζοντας τὸν Θεόν . Ἐκατέρωθεν δὲ ὁ μισθὸς ὑμῖν συλλέγεται , καὶ δοξάζομεν τοῦ Θεοῦ εἰ ὑμᾶς , καὶ βλασφημουμένων ὑμῶν διὰ τὸν Θεόν . Ἵνα γὰρ μὴ ἐπιτηδεύωμεν κακῶς ἀκούειν , μαθόντες ὅτι μισθὸν ἔχει τὸ πρᾶγμα , οὔτε ἐκεῖνο ἀπλῶς λέγεις , ἀλλὰ μετὰ δύο διορισμῶν · οὖν , ὅταν ψευδὴ λέγῃται , καὶ ὅταν διὰ τὸν Θεόν · καὶ δείκνυσι , ὅτι οὐχ ἐκεῖνο μόνον , ἀλλὰ καὶ τὸ καλῶς ἀκούειν πολὺ φέρει τὸ κέρδος , τῆς ὁδῆς εἰς τὸν Θεὸν διαβαίνουσης · καὶ χρηστὸς αὐτοῖς ὑποτείνει τὰς ἐλπίδας . Οὐ γὰρ τοσούτων , φησίν , ἰσχύει ἡ κακηγορία τῶν πονηρῶν , ὡς καὶ τοὺς ἄλλους ἐπισκοτεῖν εἰς τὸ ἰδεῖν ὑμῶν τὸ φῶς . Ὅταν γὰρ μωρανθῆτε , τότε ὑμᾶς καταπατήσουσι μόνον , οὐχ ὅταν τὰ ὀρθὰ πράττοντες διαβάλησθε . Τότε γὰρ καὶ πολλοὶ ἔσονται οἱ θαυμάζοντες , οὐχ ὑμᾶς μόνον , ἀλλὰ δι’ ὑμᾶς καὶ τὸν Πατέρα τὸν ὑμῶν . Καὶ οὐκ εἶπε , τὸν Θεόν , ἀλλὰ , τὸν Πατέρα , τῆς μελλούσης αὐτοῖς διδοῦσαι εὐγενείας ἤδη προκαταβάλλων τὰ σπέρματα . Εἶτα [ 197 ] δεῖκνυσι τὸ ὠφελίμων , ἀνωτέρω μὲν ἔλεγε · Μὴ λυπεῖσθε ὅταν κακῶς ἀκούητε · ἄρχει γὰρ ὑμῖν τὸ δι’ ἐμὲ ταῦτα ἀκούειν · ἐνταῦθα δὲ τὸν Πατέρα τίθησι , πανταχῶ τὸ Ἰσὸν ὁρῶν . Εἰδὼς τοίνυν τὸ ἀπὸ τῆς σπουδῆς ταύτης κέρδος , καὶ τῆς ῥαθυμίας τὸν κίνδυνον ( τῆς γὰρ ἡμετέρας ἀπωλείας πολλὸν χειρὸν τὸ τὸν Δεσπότην τὸν ἡμέτερον βλασφημεῖσθαι δι’ ἡμᾶς ) , Ἀπρόσκοποι γινώμεθα καὶ ἰουδαῖοι καὶ Ἕλληνες , καὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ τὸν τὸν βίον ἡλίῳ λαμπρότερον παρεχόμενοι , κἂν τις βούληται κακηγορεῖν , μὴ τῇ κακῶς ἀκούειν ἀλγούντες , ἀλλὰ τῇ δικαίως ἀκούειν κακῶς . Ἄν μὲν γὰρ ἐν πονηρίᾳ ζῶμεν , κἂν μηδεὶς ὁ κακηγορῶν ἢ , πάντων ἔσμεν ἀθλιώτεροι · ἂν δὲ ἀρετῆς ἐπιμελῶμεθα , κἂν ἡ οἰκουμένη λέγῃ κακῶς , τότε πάντων εὐδαίμονες ἔλυτότεροι , καὶ πάντας ἐπισπασάμεθα τοὺς σώζεσθαι προαιρουμένους · οὐδὲ γὰρ τῇ κακηγορίᾳ τῶν πονηρῶν , ἀλλὰ τῇ ἀρετῇ τοῦ βίου προσέξομεν . Καὶ γὰρ σάλπιγγος ἀπάσης λαμπρότερα ἡ διὰ τῶν ἔργων ἐπίδεξις , καὶ τοῦ φωτὸς αὐτοῦ φανέρωτον · βίος καθαρός , κἂν μυρίοι ὁ διαβάλλοντες ὦσι . Ἄν γὰρ τὰ προειρημένα ἅπαντα ἔχωμεν , καὶ πρὸς καὶ ταπεινοὶ καὶ ἐλεήμονες ὦμεν , καὶ καθαροὶ καὶ εἰρηνοποιοί , καὶ κακῶς ἀκούοντες μὴ ἀνθυβρίζωμεν , ἀλλὰ καὶ χαίρωμεν , τῶν σημείων οὐκ ἐλάττον ἐπισπασόμεθα τοὺς θεωροῦντας ἡμᾶς , καὶ ἴδους ἀπαντες πρὸς ἡμᾶς ἔξουσιν , κἂν θηρίον , κἂν δαίμων τις ἢ , κἂν τοῦτον . Εἰ δὲ εἰέν τινες καὶ ὁ κακηγοροῦντες , μηδὲν ἐντεῦθεν θορυβηθῆς , μὴ ὅτι σε ὀημῶσις ὑβρίζουσι ἴδη , ἀλλ’ ἐξέτασον αὐτῶν τὸ συνειδὸς , καὶ ἴδεις κροτούντας σε καὶ θαυμάζοντας , καὶ μυρίους ἀριθμούτας · ἐπαίνους . Ὅρα γοῦν πῶς ὁ Ναβουχοδονόσορ ἐπαίνεῖ τὸν παῖδας τοὺς ἐν τῇ καμίνῳ · καίτοιγε ἐχθρὸς γιν καὶ πολέμιος · ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶδε γενναίως ἐστῶτας , ἀναγκᾶται καὶ στεφανοῖ , δι’ ἕτερον μὲν οὐδὲν , ὅτι δὲ αὐτοὶ παρέχουν , καὶ τοῦ νόμου ἤκουσαν τοῦ Θεοῦ . Ὁ γὰρ διάβολος , ἐταν ἴδῃ ἐαυτὸν μηδὲν ἀνίστασι , ἀρίσταται λοιπόν , δεδοικὼς μὴ πλείονων ἡμῖν στεφάνων αἴτιος γένηται · ἐκεῖνοι δὲ ἀποστάκτος , κἂν μισθὸς ἢ τις τῆς διαφθορᾶς , γνώσεται τὴν ἀρετήν , τῆς ἀχλὸς ἐκείνης ἀναρθεῖσης . Ἄν δὲ καὶ ἄνθρωποι παραλογίζωνται , παρὰ τοῦ Θεοῦ ἔξεις τὸν ἐπαίνον καὶ τὸ θαῦμα μεῖζον .
Lemmas: ὁ . καί πῶς , φημί , ὁ θεός δοξάζω διά ἐγώ , εἰ μᾶλλον ἐγώ κακηγορέω ὁ ἄνθρωπος ; ἄλλος οὖον πᾶς · ἐκεῖνος δέ αὐτός ὁ ἐν βακχάνιᾳ οὗτος ποιέω , κατά ὁ σύνοιδα σύ θαυμάζω καί ἀποδέχομαι · ὥσπερ οὖν ὁ φανερῶς · καλακούντες ὁ ἐν πονηρία ζῶ κατά νόος διαβάλλω . τις οὖν ; πρός ἐπίδειξις ἐγώ κελεύω ζῶ καί πρός φιλοτιμία ; ἀπάγω , οὖον οὗτος φημί . οὐδέ γάρ εἶπον , σπουδάζω σύ εἰς μέσος φέρω ὁ κατόρθωμα σύ · οὐδέ εἶπον , δείκνυμι αὐτός · ἀλλά , Λαμπάτος ὁ φάος σύ · τουτέστι , πολύς ἵστημι ὁ ἀρετή , καί ὁ δαψιλής ὁ πῦρ , καί ὁ φάος ἁφάω . ὅταν γάρ ὁ σεαυτοῦ ἢ ὁ ἀρετή , ἀδύνατος αὐτός λανθάνω , κἀν μυρίος ὁ μέτειμι αὐτός συσκάπτω . ἄλλος ἅπτω αὐτός παρέχω βίος , καί μηδείς ἔχτωσαν ἀληθής κατηγορία · ἀφορμή · καί , κἀν μυρίος ὁ κατηγορέω εἰμί , οὐδείς σύ ἐπισκιάζω δύναμαι . καί καλῶς εἶπον , ὁ φάος . οὐδείς γάρ οὕτως ἐπίσημος ἄνθρωπος ποιέω . κἀν μυριάκις λανθάνω βούλομαι , ὡς ἀρετή ἐπίδειξις . ὡς γάρ αὐτός ὁ ἄκτινος περιβεβλημένος , οὕτως αὐτός φαιδρός · ὁ λάμπω , οὐ εἰς ὁ ὁ μαρμαρυγή ἀρετή , ἀλλά καί αὐτός υπεραβαιναω ὁ οὐρανός . ἐντεῦθεν καί παραμαρτυρέω αὐτός · μέζος . εἰμί γάρ καί ἀλγέω , φημί , βλασφημέω , ἀλλά ἔχω πολύς ὁ διά σύ θαυμάζω ὁ Θεός . ἑκατέρωθεν δέ ὁ μισθός σύ συλλέγω , καί δοξάζω ὁ Θεός εἰμί σύ , καί βλασφημέω σύ διά ὁ Θεός . ἵνα γάρ μή ἐπιτηδεύω κακῶς ἀκούω , μανθάνω ὅτι μισθός ἔχω ὁ πρᾶγμα , οὔτε ἐκεῖνος ἀπλόος λέγω , ἀλλά μετά δύο διορισμός · οὖν , ὅταν ψευδής λέγω , καί ὅταν διά ὁ Θεός · καί δείκνυμι , ὅτι οὐ ἐκεῖνος μόνος , ἀλλά καί ὁ καλῶς ἀκούω πολύς φέρω ὁ κέρδος , ὁ ὁδή εἰς ὁ θεός διαβαίνω · καί χρηστός αὐτός ὑποτείνω ὁ ἐλπίς . οὖον γάρ τοσοῦτος , φημί , ἰσχύω ὁ κακηγορία ὁ πονηρός , ὡς καί ὁ ἄλλος ἐπισκοτέω εἰς ὁ ὁράω σύ ὁ φάος . ὅταν γάρ μωραίνω , τότε σύ καταπατέω μόνος , οὐ ὅταν ὁ ὀρθός πράσσω διαβάλλω . τότε γάρ καί πολύς εἰμί ὁ θαυμάζω , οὐ σύ μόνος , ἀλλά διά σύ καί ὁ πατήρ ὁ σύ . καί οὐ εἶπον , ὁ Θεός , ἀλλά , ὁ πατήρ , ὁ μέλλω αὐτός δίδωμι εὐγένεια ἤδη προκαταβάλλω ὁ σπέρμα . εἶτα [ 197 ] δείκνυμι ὁ ὠφέλιμος , ἀνωτέρω μέν λέγω · μή λυπέω ὅταν κακῶς ἀκούω · ἄρχω γάρ σύ ὁ διά ἐγώ οὗτος ἀκούω · ἐνταῦθα δέ ὁ πατήρ τίθημι , πανταχῶ ὁ Ἴσος ὁράω . εἰδώς τοίνυν ὁ ἀπό ὁ σπουδή οὗτος κέρδος , καί ὁ ῥᾳθυμία ὁ κίνδυνος ( ὁ γάρ ἡμέτερος ἀπώλεια πολύς χείρων ὁ ὁ δεσπότης ὁ ἡμέτερος βλασφημέω διά ἐγώ ) , ἀπρόσκοπος γίγνομαι καί Ἰουδαῖος καί Ἕλλην , καί ὁ ἐκκλησία ὁ Θεός ὁ ὁ βίος ἥλιος λαμπρός παρέχω , κἀν τις βούλομαι κακηγορέω , μή ὁ κακῶς ἀκούω ἀλγέω , ἀλλά ὁ δικαίως ἀκούω κακῶς . ἄν μέν γάρ ἐν πονηρία ζῶ , κἀν μηδείς ὁ κακηγορέω ἢ , πᾶς εἰμί ἄθλιος · εἄν δέ ἀρετή ἐπιμελέομαι , κἀν ὁ οἰκέω λέγω κακῶς , τότε πᾶς εὐδαίμων λύτος , καί πᾶς ἐπισπάω ὁ σῴζω προαιρέω · οὐδέ γάρ ὁ κακηγορία ὁ πονηρός , ἀλλά ὁ ἀρετή ὁ βίος προσέχω . καί γάρ σάλπιγξ ἀπασάω λαμπρός ὁ διά ὁ ἔργον ἐπίδειξις , καί ὁ φάος αὐτός φανερόω · βίος καθαρός , κἀν μυρίος ὁ διαβάλλω εἰμί . ἄν γάρ ὁ προερέω ἅπας ἔχω , καί πρός καί ταπεινός καί ἐλεήμων εἰμί , καί καθαρός καί εἰρηνοποιός , καί κακῶς ἀκούω μή ἀνθυβρίζω , ἀλλά καί χαίρω , ὁ σημεῖον οὐ ἐλάσσων ἐπισπάω ὁ θεωρέω ἐγώ , καί ἶδος ἅπας πρός ἐγώ ἔχω , κἀν θηρίον , κἀν δαίμων τις ἢ , κἀν οὗτος . εἰμί δέ ἄγω τις καί ὁ κακηγορέω , μηδείς ἐντεῦθεν θορυβέω , μή ὅτι σύ ὄμνυμι ὑβρίζω ἴδη , ἀλλά ἐξετάζω αὐτός ὁ σύνοιδα , καί ἰδέω κροτέω σύ καί θαυμάζω , καί μυρίος ἀριθμέω · ἔπαινος . Ὅρας γοῦν πῶς ὁ Ναβουχοδονόσορ ἐπαινέω ὁ παῖς ὁ ἐν ὁ κάμινος · καίτοι ἐχθρός γιν καί πολέμιος · ἀλλά ἐπεί ὁράω γενναῖος ἵστημι , ἀναγκάζω καί στεφανόω , διά ἕτερος μέν οὐδείς , ὅτι δέ αὐτός παρέχω , καί ὁ νόμος ἀκούω ὁ Θεός . ὁ γάρ διάβολος , ὅς ὁράω ἑαυτοῦ μηδείς ἀνίστημι , ἀριστάω λοιπός , δείδω μή π́λυος ἐγώ στέφανος αἴτιος γίγνομαι · ἐκεῖνος δέ ἀποστάκτος , κἀν μισθός ἢ τις ὁ διαφθορά , γιγνώσκω ὁ ἀρετή , ὁ ἀχλὸς ἐκεῖνος ἀναίρω . ἄν δέ καί ἄνθρωπος παραλογίζομαι , παρά ὁ Θεός ξέω ὁ ἔπαινος καί ὁ θαῦμα μείζων .