joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0312.2
ἐκπέσωσι τῆς ἐπ' ἰδὸς , καὶ αὐτοὶ λοιπὸν καταλύουσι , καὶ διορθωθέντες ἀπέρχονται . Οὐ γὰρ ἔστιν ἀνθρώπων ὀργιζόμενον μὴ σφόδρα καταγινώσκειν ἑαυτῷ · ὡσπερ οὖν οὐκ ἔστι μὴ ὀργιζόμενον καταγινώσκειν 33 ἑαυτοῦ . Κἄν γὰρ 34 ἐπεὶδὶαι δέ , ἔξεστι χωρὶς ὀργῆς τοῦτο ποιῆσαι , καὶ εὐλόγιστον καὶ συνετότερον , ἢ μετ' ὀργῆς , καὶ μηδὲν παθεῖν ἀηδές . Ἄν γὰρ ἐθελήσωμεν , παρ' ἡμῶν αὐτῶν τὰ ἀγαθὰ ἔσται , καὶ ἀσπάρχεις ἐσόμεθα μετὰ τῆς τοῦ Θεοῦ χάριτος πρὸς τὸν ἑαυτὸν ἀσφαλέως καὶ τιμὴν . Τί γὰρ ζητεῖς τὴν παρ' ἑτέρου δόξαν ; Σὺ σαυτὸν 35 τιμήσον , καὶ οὐδὲς σε ὑβρίσει · δυνήσεται · ἄν δὲ σὺ σαυτὸν ἀτιμάσῃς 36 , πᾶν ἀπαντᾶι σε τιμῶσιν , οὐ τιμηθήση . Ὥσπερ γὰρ ἐὰν μὴ ἑαυτοὺς κιχλοῦς διαθώμεν , οὐδὲς ἡμᾶς ἑτέρος διαθῆσει · οὕτως ἐὰν μὴ ἑαυτοὺς ὑβρίσωμεν , [ 823 ] οὐδὲς ἡμᾶς ἑτέρος κατασυμψεῖ . Ἔστω γὰρ τις ἄνθρω θαυμαστὸς καὶ μέγας , καὶ πάντες αὐτὸν μαχοῦν καλεῖτωσαν , κλέπτην , τυμβωρύχον , ἀνδροφόνον , λῃστήν · ἐκεῖνος δὲ μήτε παροξυνθείη , μήτε ἀγανακτεῖτω , μήτε 37 συνεῖδὲτω τῇ τοῦτον ἑαυτῷ · ποίαν ἐντεῦθεν ὑβριν ὑπομενεῖ ; Οὐδεμίαν 38 . Τί οὖν , ἂν πολλοὶ τοιαύτην περὶ αὐτοῦ δόξαν ἔχωσι ; φησίν . Οὐδὲ οὕτως ὑβρισθή , ἀλλὰ ἑαυτὸς κατ' ἑαυτοῦ τῶν τοιούτων τοιούτων νομίζωτες . Εἰπὴ γὰρ μοι , εἰπῃ · τὸν ἥλιον σκοτεινὸν εἶναι νομίζω , ἄρα τὸν ἥλιον διεβάλεν , ἢ ἑαυτόν ; Ἐαυτὸν δηλονδῃ , πρὸς 39 δόξας ἢ μαινομένου ἑαυτῷ περιέλει . Οὕτω καὶ οἱ τοῦ · πονηροὺς ἀγαθούς νομίζοντες , καὶ οἱ 40 τούναντίον , ἑαυτοὺς κατασπαράττουσι . Διὸ χρή πλείονα ποιεῖσθαι σπουδήν , ὥστε τὴν συνεῖδός ἡμῶν ἐκκαθαίρειν , καὶ μηδεμίαν καθ' ἡμῶν αὐτῶν 41 παρέχειν λᾶσθαι , μηδὲ ὀψίμην πονηράν · εἰ δὲ ἐτεροὶ βούλοντο μαινεσθαι , καὶ οὕτω διακειμένων ἡμῶν , μὴ σφόδρα φροντίζειν , μηδὲ ἀλγεῖν . Ὁ μὲν γὰρ πονηρὸν δόξας λαβών , ἀγαθὸς ὤν , οὐδὲν ἐντεῦθεν βλάπτεται εἰς τὸ εἶναι τοιούτος , οἷς ἐστιν · ὁ δὲ ὑποπτεύσας εἰκὴ καὶ μάτην , τὴν ἐσχάτην ἐδέξατο λύμην · ὥσπερ οὖν καὶ ὁ πονηρός , ἂν ἐπὶ τοῖς ἐναντίοις ὑποπτευθῇ , οὐδὲν ἐντεῦθεν κερδαίνει , ἀλλὰ καὶ κρίμα ἔχει μεῖζον , καὶ εἰς πλείονα ἕξει ῥαθυμίαν 42 . Ὁ μὲν γὰρ τὸν τοιούτου καὶ ὑποπτευόμενος , χάν ταπεινοῦσθαι καὶ 43 ἐπιγνοῖν τὰ ἁμαρτήματα αὐτοῦ · ὅταν δὲ λανθάνῃ , εἰς ἀναληψίαν ἐκπίπτει . Εἰ γὰρ πάντων κατηγροῦντων μᾶλις διανιστάντες οἱ πλημμελοῦντες εἰς τὸ κατανοεῖσθαι · ὅταν μὴ μόνον μὴ 44 κατηγορῶσιν , ἀλλὰ καὶ ἐπαινῶσι · τίνες αὐτοὺς , πότε διαβλέψαι δυνήσονται οἱ τῇ χαλῇ συζῶντες ; Οὐχ ἀκούεις , ὅτι καὶ Παῦλος · τοῦτο ἔχαιρε , ὅτι τὸν πεπρωκότα οὐ μόνον οὐκ ἡφείσαν ἐπιγνοῖν τὸ οἰκεῖον ἁμάρτημα Κορίνθιοι , κροτοῦντες , τιμῶντες 45 αὐτόν , ἀλλὰ καὶ ἐπέτρεβον εἰς κακίαν ἐντεῦθεν ; Διὸ παρακαλεῖ , τὰς τῶν πολλῶν ὑπονοίας ἀφέντες , καὶ τὰς ὑβρεῖς καὶ τὰς τιμὰς , ἐν 46 σπουδαζόμεν μόνον , τὸ μηδὲν ἑαυτοὺς συνεῖδεναι πονηρόν , μηδὲ ἑαυτοὺς καθυπερῖν . Οὕτω γὰρ καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐν τῷ μέλλοντι πολλῆς ἀπολαύσομεθα δόξης · ἥς γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν , χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ , ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: ἐκπίπτω ὁ ἐπί οἶδα , καί αὐτός λοιπός καταλύω , καί διορθόω ἀπέρχομαι . οὖον γάρ εἰμί ἄνθρωπος ὀργίζω μή σφόδρα καταγιγνώσκω ἑαυτοῦ · ὡς οὖν οὐ εἰμί μή ὀργίζω καταγιγνώσκω 33 ἑαυτοῦ . κἀν γάρ 34 επειδια δέ , ἔξεστι Χωρὶς ὀργή οὗτος ποιέω , καί εὐλόγιστος καί συνετός , ἢ μετά ὀργή , καί μηδείς πάσχω ἀηδής . ἄν γάρ ἐθέλω , παρά ἐγώ αὐτός ὁ ἀγαθός εἰμί , καί ἀσπάρχεις εἰμί μετά ὁ ὁ Θεός χάρις πρός ὁ ἑαυτοῦ ἀσφαλῶς καί τιμή . τις γάρ ζητέω ὁ παρά ἕτερος δόξα ; σύ σαυτοῦ 35 τιμάω , καί οὐδή σύ υβρίζω · δύναμαι · ἄν δέ σύ σαυτοῦ ἀτιμάζω 36 , πᾶς ἀπαντή σύ τιμάω , οὖον τιμάω . ὥσπερ γάρ ἐάν μή ἑαυτοῦ κιχλοῦς διαθέω , οὐδή ἐγώ ἕτερος διατίθημι · οὕτως ἐάν μή ἑαυτοῦ ὑβρίζω , [ 823 ] οὐδή ἐγώ ἕτερος κατασυμψεῖ . ἔστω γάρ τις ἄνθρω θαυμαστός καί μέγας , καί πᾶς αὐτός μάχος καλέω , κλέπτης , τυμβωρύχος , ἀνδροφόνος , λῃστής · ἐκεῖνος δέ μήτε παροξύνω , μήτε ἀγανακτέω , μήτε 37 συνοράω ὁ οὗτος ἑαυτοῦ · ποῖος ἐντεῦθεν ὕβρις ὑπομένω ; Οὐδεμία 38 . τις οὖν , εἄν πολύς τοιοῦτος περί αὐτός δόξα ἔχω ; φημί . οὐδέ οὕτως ὑβρίζω , ἀλλά εαυτός κατά ἑαυτοῦ ὁ τοιοῦτος τοιοῦτος νομίζωτες . εἶπον γάρ ἐγώ , εἶπον · ὁ ἥλιος σκοτεινός εἰμί νομίζω , ἄρα ὁ ἥλιος διαβάλλω , ἢ ἑαυτοῦ ; ἑαυτοῦ δηλονδῃ , πρός 39 δόξα ἢ μαίνομαι ἑαυτοῦ περιαιρέω . οὕτως καί ὁ ὁ · πονηρός ἀγαθός νομίζω , καί ὁ 40 τουναντίον , ἑαυτοῦ κατασπαράσσω . Διὸ χρή πλείων ποιέω σπουδή , ὥστε ὁ σύνοιδα ἐγώ ἐκκαθαίρω , καί μηδείς κατά ἐγώ αὐτός 41 παρέχω λάσθη , μηδέ ὁράω πονηρός · εἰμί δέ ἕτερος βούλομαι μαίνομαι , καί οὗτος διάκειμαι ἐγώ , μή σφόδρα φροντίζω , μηδέ ἀλγέω . ὁ μέν γάρ πονηρός δόξα λαμβάνω , ἀγαθός εἰμί , οὐδείς ἐντεῦθεν βλάπτω εἰς ὁ εἰμί τοιούτος , ὅς εἰμί · ὁ δέ ὑποπτάω εἰκῇ καί μάτην , ὁ ἔσχατος δέχομαι λύω · ὥσπερ οὖν καί ὁ πονηρός , εἄν ἐπί ὁ ἐναντίος ὑποπτεύω , οὐδείς ἐντεῦθεν κερδαίνω , ἀλλά καί κρίμα ἔχω μείζων , καί εἰς πλείων ἔχω ῥᾳθυμία 42 . ὁ μέν γάρ ὁ τοιοῦτος καί ὑποπτεύω , χήν ταπεινόω καί 43 ἐπιγνοῖν ὁ ἁμάρτημα αὐτός · ὅταν δέ λανθάνω , εἰς ἀνάληψις ἐκπίπτω . εἰμί γάρ πᾶς κατηγροῦντων μᾶλις διανίσταμαι ὁ πλημμελέω εἰς ὁ κατανοέω · ὅταν μή μόνος μή 44 κατηγορέω , ἀλλά καί ἐπαινέω · τίς αὐτός , πότε διαβλέπω δύναμαι ὁ ὁ χαλάω συζάω ; οὐχ ἀκούω , ὅτι καί Παῦλος · οὗτος χαίρω , ὅτι ὁ πίμπρημι οὖον μόνος οὐ ἀφίημι ἐπιγνοῖν ὁ οἰκέω ἁμάρτημα Κορίνθιος , κροτέω , τιμή 45 αὐτός , ἀλλά καί ἐπιτρέπω εἰς κακία ἐντεῦθεν ; Διὸ παρακαλέω , ὁ ὁ πολύς ὑπόνοια ἀφίημι , καί ὁ ὕβρις καί ὁ τιμή , ἐν 46 σπουδάζω μόνος , ὁ μηδείς ἑαυτοῦ σύνοιδα πονηρός , μηδέ ἑαυτοῦ καθυπερῖν . οὕτως γάρ καί ἐνταῦθα καί ἐν ὁ μέλλω πολύς ἀπολαύω δόξα · ἥς γίγνομαι πᾶς ἐγώ ἐπιτυγχάνω , χάρις καί φιλανθρωπία ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , ὅς ὁ δόξα εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .