joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0103.1
ἦσαν · ἐπεὶ καὶ Πέτρος νῦν μὲν μακαρίζεται , νῦν δὲ ἐπιτιμάται · καὶ οἱ λοιποὶ δὲ εἰς ἀνοιαν σκώπτονται παρ’ αὐτῷ , ὅτε οὐ συνήκαν τὸν περὶ τῆς ζῆς λόγον . Συνἐδη δὲ τότε τοὺς μαθητὰς ἀσθενείαν · ἀπελείπετο γὰρ διέχειν πρὸ τοῦ σταυροῦ . Πίστιν δὲ ἐνταῦθα λέγει τὴν τῶν σημείων , καὶ συνάψους μέμνηται , τὴν δρατὸν αὐτῆς ἡλὼν δύναμιν . Εἰ γὰρ καὶ τῷ ὀγκῷ μικρὸν εἶναι τὸ σίνηπι δοκεῖ , ἀλλὰ τῇ δυνάμει πάντων ἐστὶ σφοδρότερον . Δεικνύς τοίνυν , ὅτι καὶ τὸ ἐλάττωμα τῆς γνησίας πίστεως μεγάλα δύναται , ἐνῆνθη τοῦ σινάπεως · καὶ οὐδὲ μέχρι τούτου ἐστη μόνον , ἀλλὰ καὶ ὁρὴ προσέθηκε , καὶ περιτέρω προῆδε . Οὐδὲν γὰρ , φησίν , ἀδυνατήσει ὑμῖν . δ . Σὺ δὲ κάναυθὰ αὐτῶν θαύμασον τὴν φιλοσοφίαν , καὶ τοῦ Πνεύματος τὴν ἰσχύν · τὴν μὲν φιλοσοφίαν , ὅτι οὐκ ἐκφωμᾶ αὐτῶν τὸ ἐλάττωμα · τοῦ δὲ Πνεύματος τὴν ἰσχύν , ὅτι τοὺς οὐδὲ κόκκων [ 581 ] σινάπεως · ¹⁰ ἔχοντας οὐτε κατὰ μικρὸν ἀνήγαγεν ¹¹ , ὡς ποταμοὺς καὶ πηγὰς ἐν αὐτοῖς πίστεως ἀναδούσιν . Τὸ δὲ γένος ¹² τούτου οὐκ ἐκπορεύεται , εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ · τὸ τῶν δαιμόνων ἄπαν , οὐ τὸ τῶν σελιγνομένων λόγων μόνον . Ὅρα · πῶς αὐτοὺς ἤδη τὸν περὶ νηστείας προκαταβάλλεται λόγον ; Μὴ γὰρ μοι ἀπὸ τῶν σπανιζόντων λέγε , ὅτι τινὲς καὶ χωρὶς νηστείας ἐξέβαλον . Εἰ γὰρ καὶ περὶ τῶν ἐπιτιμούντων τοῦτο ἂν εἴποι τις ¹³ · ἐνὸς που καὶ δευτέρου , ἀλλὰ πᾶσαν ἀμῆσαν ποτε τρυφῶντα ἀπαλλαγῆναι τῆς μανίας ταύτης . Δεῖ γὰρ μάλιστα τοῦ πράγματος τούτου τῷ ¹⁴ τοιαῦτα νοσοῦντι . Καὶ μὴν εἰ πίστεως χρεία , φησὶ , τί δεῖ νηστείας ; Ὅτι μετὰ τῆς πίστεως κάκωσι οὐ μικρὰν εἰσάγει τὴν ἰσχύν . Καὶ γὰρ φιλοσοφίαν ¹⁵ πολλὴν ἐντίθησι , καὶ ἄγγελον ἐξ ἀνθρώπου κατασκευάζει , καὶ ταῖς ἀσωμάτοις δυνάμει πικτεύει · ἀλλ’ οὐ καθ’ ἑαυτὴν , ἀλλὰ δεῖ καὶ εὐχῆς , καὶ πρῶτης εὐχῆς . Ὅρα γοῦν · ὅσα ἀγαθὰ ἐξ ἀμφοτέρων γίνεται . Ὁ γὰρ εὐχόμενος ὡς χρή , καὶ νηστεύων , οὐ πολλῶν δεῖται · ὁ δὲ πολλῶν μὴ δεόμενος οὐκ ἂν γένοιτο φιλοχρήματος · ὁ ¹⁶ μὴ φιλοχρήματος , καὶ πρὸς ἐλεημοσύνην ἐπιτηδειότερος . Ὁ νηστεύων κοῦφος · ἔστι καὶ ἐπιτερπόμενος , καὶ μετὰ νήψεως εὐχεται , καὶ τὰς ἐπιθυμίας σβέννυσι τὰς πονηρὰς , καὶ ἐξιλεοῦται Θεόν , καὶ ταπεινοῖ τὴν ψυχὴν ἐπαίροντιν . Διὰ τοῦτο καὶ οἱ ἀπόστολοι δεῖ σχεδὸν ἐνῆστευον . Ὁ εὐχόμενος μετὰ νηστείας διπλᾶς ἔχει τὰς πτέρυγας , καὶ τῶν ἀνέμων αὐτῶν κουφότερας . Οὐδὲ γὰρ χαμαὶ ἐστι καὶ διατείνεται καὶ ναρκᾶ εὐχόμενος , ὅπερ πᾶσχοσιν οἱ πολλοί · ἀλλ’ ἔστι πυρὸς σφοδρότερος , καὶ τῆς γῆς ἀνωτέρω . Διὰ καὶ μάλιστα ὁ τοιοῦτος τοῖς δαιμοσιν ἐχθρὸς καὶ πολέμιος . Οὐδὲν γὰρ ἀνθρώπου γνησίως εὐχόμενον δυνατώτερον . Εἰ γὰρ γυνὴ ὑμῶν τινὰ ἄρχοντα , καὶ οὐτε Θεὸν ¹⁷ φοβούμενον , οὐτε ἄνθρωπον ἐντρεπόμενον , ἔγνωσεν ἐπικάμψαι , πολλῷ μᾶλλον τὸν Θεὸν ἐπισπάσεται ὁ συνεχῶς αὐτῷ προσεδρεύων , καὶ γαστρὸς κρατῶν , καὶ τρυφὴν ἐκβάλλων . Εἰ δὲ ἀσθενὲς ¹⁸ σοι τὸ σῶμα , ὥστε νηστεύειν ἀδυνατῶς , ἀλλ’ οὐκ εἰς προσευχὴν ἀσθενές , οὐδὲ πρὸς ὑπερσμίαν γαστρὸς ἔπον . Εἰ γὰρ καὶ νηστεῖν οὐ δύνασαι , ἀλλὰ μὴ τρυφᾶν δύνασαι · οὐ μικρὸν δὲ καὶ τοῦτο , οὐδὲ πολλὴ νηστείας ἀπέχει · ἀλλ’ ἴκανόν μὲν καὶ τοῦτο κατασπάσαι ¹⁹ τοῦ διαβόλου τὴν μανίαν . Καὶ γὰρ οὐδὲν οὕτως ἐκείνῳ τῷ δαιμονίῳ φίλον , ὡς τρυφὴ καὶ μέθη · ἐπειδὴ καὶ πηγὴ καὶ μήτηρ ἐστιν πάντων τῶν κακῶν . Διὰ ταύτης γοῦν ποτε τοὺς Ἰσραηλίτας εἰς εἰδωλολατρείαν
Lemmas: εἰμί · ἐπεί καί Πέτρος νῦν μέν μακαρίζω , νῦν δέ ἐπιτιμάω · καί ὁ λοιπός δέ εἰς ἄνοια σκώπτω παρά αὐτός , ὅτε οὖον συνίημι ὁ περί ὁ Ζῆς λόγος . συνεσθίω δέ τότε ὁ μαθητής ἀσθένεια · ἀπολείπω γάρ διαχέω πρό ὁ σταυρός . πίστις δέ ἐνταῦθα λέγω ὁ ὁ σημεῖον , καί συνάπτω μιμνήσκω , ὁ δράω αὐτός ἡλόω δύναμις . εἰμί γάρ καί ὁ ὄγκος μικρός εἰμί ὁ σίναπι δοκέω , ἀλλά ὁ δύναμις πᾶς εἰμί σφοδρός . δείκνυμι τοίνυν , ὅτι καί ὁ ἐλάττωμα ὁ Γνησίας πίστις μέγας δύναμαι , ἐνανθέω ὁ σίναπι · καί οὐδέ μέχρι οὗτος ἵστημι μόνος , ἀλλά καί ὁράω προστίθημι , καί περιτέρω προειδώ . οὐδείς γάρ , φημί , ἀδυνατέω σύ . δ . σύ δέ κάναυθὰ αὐτός θαυμάζω ὁ φιλοσοφία , καί ὁ πνεῦμα ὁ ἰσχύς · ὁ μέν φιλοσοφία , ὅτι οὐ ἐκφωμᾶ αὐτός ὁ ἐλάττωμα · ὁ δέ πνεῦμα ὁ ἰσχύς , ὅτι ὁ οὐδέ κόκκος [ 581 ] σίναπι · ¹⁰ ἔχω οὐ κατά μικρός ἀνάγω ¹¹ , ὡς ποταμός καί πηγή ἐν αὐτός πίστις ἀναδέω . ὁ δέ γένος ¹² οὗτος οὐ ἐκπορεύω , εἰμί μή ἐν προσευχή καί νηστεία · ὁ ὁ δαίμων ἅπας , οὖον ὁ ὁ σελιγνομένων λόγος μόνος . Ὅρας · πῶς αὐτός ἤδη ὁ περί νηστεία προκαταβάλλω λόγος ; μή γάρ ἐγώ ἀπό ὁ σπανίζω λέγω , ὅτι τις καί Χωρὶς νηστεία ἐκβάλλω . εἰμί γάρ καί περί ὁ ἐπιτιμέω οὗτος εἄν εἶπον τις ¹³ · εἷς ποῦ καί δύο , ἀλλά πᾶς ἀμάω ποτός τρυφάω ἀπαλλάσσω ὁ μανία οὗτος . Δεύς γάρ μάλιστα ὁ πρᾶγμα οὗτος ὁ ¹⁴ τοιοῦτος νοσέω . καί μήv εἰμί πίστις χρεία , φημί , τίς δεῖ νηστεία ; ὅτι2 μετά ὁ πίστις κάκωσις οὖον μικρός εἰσάγω ὁ ἰσχύς . καί γάρ φιλοσοφία ¹⁵ πολύς ἐντίθημι , καί ἄγγελος ἐκ ἄνθρωπος κατασκευάζω , καί ὁ ἀσώματος δύναμις πυκτεύω · ἀλλά οὖον κατά ἑαυτοῦ , ἀλλά δεῖ καί εὐχή , καί πρῶτος εὐχή . Ὅρας γοῦν · ὅσος ἀγαθός ἐκ ἀμφότερος γίγνομαι . ὁ γάρ εὔχομαι ὡς χρή , καί νηστεύω , οὖον πολύς δήω · ὁ δέ πολύς μή δήω οὐ εἄν γίγνομαι φιλοχρήματος · ὁ ¹⁶ μή φιλοχρήματος , καί πρός ἐλεημοσύνη ἐπιτήδειος . ὁ νηστεύω κοῦφος · εἰμί καί ἐπιτέρπομαι , καί μετά νῆψις εὔχομαι , καί ὁ ἐπιθυμία σβέννυμι ὁ πονηρός , καί ἐξιλεόω Θεός , καί ταπεινόω ὁ ψυχή ἐπαίρω . Ζεύς οὗτος καί ὁ ἀπόστολος δεῖ σχεδόν νηστεύω . ὁ εὔχομαι μετά νηστεία διπλόος ἔχω ὁ πτέρυξ , καί ὁ ἄνεμος αὐτός κουφός . οὐδέ γάρ χαμαί εἰμί καί διατείνω καί νάρκη εὔχομαι , ὅσπερ πάσχω ὁ πολύς · ἀλλά εἰμί πυρός σφοδρός , καί ὁ γῆ ἀνωτέρω . Ζεύς καί μάλιστα ὁ τοιοῦτος ὁ δαίμων ἐχθρός καί πολέμιος . οὐδείς γάρ ἄνθρωπος γνήσιος εὔχομαι δυνατός . εἰμί γάρ γυνή σύ τις ἄρχω , καί οὐ θεός ¹⁷ φοβέω , οὐ ἄνθρωπος ἐντρέπω , γιγνώσκω ἐπικάμπτω , πολύς μᾶλλον ὁ θεός ἐπισπάω ὁ συνεχῶς αὐτός προσεδρεύω , καί γαστήρ κράτος , καί τρυφή ἐκβάλλω . εἰμί δέ ἀσθενής ¹⁸ σύ ὁ σῶμα , ὥστε νηστεύω ἀδύνατος , ἀλλά οὐ εἰς προσευχή ἀσθενής , οὐδέ πρός ὑπερσμίαν γαστήρ ἔπω . εἰμί γάρ καί νῆστις οὖον δύναμαι , ἀλλά μή τρυφάω δύναμαι · οὖον μικρός δέ καί οὗτος , οὐδέ πολύς νηστεία ἀπέχω · ἀλλά ἱκανός μέν καί οὗτος κατασπάω ¹⁹ ὁ διάβολος ὁ μανία . καί γάρ οὐδείς οὕτως ἐκεῖνος ὁ δαιμόνιος φίλος , ὡς τρυφή καί μέθη · ἐπεί καί πηγή καί μήτηρ εἰμί πᾶς ὁ κακός . Ζεύς οὗτος γοῦν ποτός ὁ Ἰσραηλίτης εἰς εἰδωλολατρεία