joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0280.2
ἐξέβαλεν · ἀμετρος γὰρ ἦν · ἀμετρος δὲ ἐγένετο ¹¹ , ἐπειδὴ σφόδρα αὐτὸν ἐγύμνωσεν ὁ Θεὸς τῆς ἑαυτοῦ βοηθείας , ἐπειδὴ δὲ σφόδρα καὶ σφοδροῦν ἐν αὐτῷ τὸ πάθος ἦν τῆς αὐθιδαίας καὶ τῆς ἀντιρρήσεως . Τῷ οὖν προφρόνῳ ἀνελή ²² , διὰ τοῦτο εἶασεν οὕτω καταγείν αὐτὸν τὴν ἀγωνίαν . Ὅτι γὰρ χαλεπὸν ἦν ἐν αὐτῷ τὸ πάθος τοῦτο , οὐχ ἡκέσθη τοῖς προτέροις , καὶ προέτρη καὶ Χριστῷ ²³ ἀντειπεῖν , ἀλλὰ καὶ μετὰ ταῦτα εἶπεν , αὐτῷ τοῦ Χριστοῦ , Ἀμὴν λέγω σοι ²⁴ , ὅτι τῇ νυκτί , πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι , τρίς ἀπαρνήση με , λέγει · Κἂν δὴ με σὺν σοὶ ἀποθάνειν , οὐ μή σε ἀπαρνήσομαι . Ὁ δὲ Λουκᾶς ἐπισημαίνεται , ὅτι δαψ ἀπηγόρευεν ²⁵ ὁ Χριστός , τοσοῦτο ²⁶ ἠναντιοῦτο ὁ Πέτρος ἐν πειρασμῷ . Τί ταῦτα , ὦ Πέτρε ; Ὅτε μὲν ἔλεγεν , Εἰς ἐξ ὑμῶν παραβιάσει με , ἐφοβοῦ μὴ ὁ ἡς ὁ πρόοδος , καὶ ἠνάγκαζες τὸν μαθητὴν ²⁷ ἐρωτῆσαι , καὶ τοῦ οὐδὲν σαφῶς συνειδὼς τοιοῦτον · νυνὶ δὲ διαφθαρὼν αὐτοῦ βουλήσος καὶ λέγοντος ²⁸ , ὅτι Πάντες σκανδαλισθήσονται , ἀντελέγεις · καὶ οὐχ ἀπαξ μόνον , ἀλλὰ καὶ δις καὶ πάλικις · Τοῦτο γὰρ ὁ Λουκᾶς φησι . Πόθεν οὖν αὐτῷ τοῦτο συνέβη ; Ἀπὸ πολλῆς ἀγάπης , ἀπὸ πολλῆς ἁδότης . Ἐπεὶδὴ γὰρ ἀπηλλάγη τῆς ἀγωνίας ἐκείνης τῆς κατὰ τὴν προδοσίαν , καὶ τὸν προδότην εἶδε , θαρρὼν ἔχει λοιπὸν , καὶ τῶν ἄλλων κατακεντατοῦ λέγων · Κἂν σάπτες σκανδαλισθήσονται ²⁹ , ἀλλ' ἐγὼ οὐ σκανδαλισθήσομαι . Ἡσφεία δὲ καὶ φιλοτιμία τὸ πράγμα ἦν · καὶ γὰρ ἐν τῷ δεῖπνῳ , τὰς αὐτῶν μελῶν ἔστιν , ἐλογίζοντο · οὕτως αὐτοῖς παρηγόρει τὸ πάθος . Διὰ τοῦτο αὐτὸν ἐκώλων ³⁰ , οὐχ ὁδῶν αὐτὸν ἐπὶ τὴν ἀρνήσιν · μὴ γιγνώτω · ἀλλ' ἔφημον τῆς αὐτοῦ βοηθείας ἀφεῖς , καὶ τὴν φύσιν ἐλέγχων τὴν ἀνθρωπίνην . Ὅρα γοῦν μετὰ ταῦτα πῶς κατεσταλμένος ἐστι . Καὶ γὰρ μετὰ τὴν ἀνάστασιν , ἐπειδὴ εἶπεν , Οὐδὲ δὲ τί · καὶ ἐπιστομίζων , οὐδὲν ³¹ ἀντειπεῖν λοιπὸν ὡς ἐνταῦθα ἐτόλμησεν , ἀλλ' εἰσήγα . Πάλιν · πρὸς τῇ ἀναλήψει ἀκούσας , Οὐχ ὑμῶν ἐστι γνῶναι χρόνους ἢ καιρούς , πάλιν σιγᾷ καὶ οὐδὲν ἀντιλέγει . Μετὰ ³² ταῦτα ἐπὶ τοῦ δώματος καὶ τῆς ἀνάβωος , ἀκούσας φωνῆς λεγούσης αὐτῷ , Ἄ ἡ Θεὸς δικαιοῦται , οὐ μή κοινοῦν , καὶ οὐδὲ σαφῶς εἰδὼς τίνος τί περὶ ἐστι τοῦ λεγομένου , ἠνάγκασε [ 787 ] καὶ οὐ φιλονεικεῖ . δ' . Ταῦτα δὲ πάντα τὸ πτῶμα ἐκεῖνο εἰργάσατο . Καὶ πρὸ μὲν τοῦτο τὸ πᾶν ἑαυτῷ ἀνατίθησι λέγων · Κἂν πάντες σκανδαλισθῶσιν , ἀλλ' ἐγὼ οὐ σκανδαλισθήσομαι · κἂν δὴ με ἀποθάνειν , οὐ μή σε ἀπαρνήσομαι ³³ · δέον εἰπεῖν , Ἄν ἀπολῶσω τῆς παρὰ σοῦ βοηθείας . Μετὰ δὲ ταῦτα τοιανδὸν ἔπαυ · Τί ἄμην προσέχετε , ὡς ἰδία δυνάμει ἢ εὐσεβείᾳ πεισθῆναι τὸν περιπατεῖν αὐτόν · Ἐντεῦθεν μαθάνωμεν δόγμα μέγα , ὡς οὐχ ἄρχει προθυμία ἀνθρώπου , ἀν μὴ τὴς ἀνωθεν τις ἀπολαύσῃ βοηθείας · καὶ ὅτι πάλιν οὐδὲν κερδανοῦμεν ἀπὸ τῆς ἀνωθεν βοηθείας , προθυμίας οὐκ οὔσης . Καὶ ταῦτα ἀμφότερα δείκνυσιν · Ἰούδας καὶ Πέτρος · ὁ μὲν γὰρ πολλῆς ἀπολαύσας βοηθείας , οὐδὲν ωφεληθῆ , ἠκένει μὴ ³⁴ ἠβίλησε , μηδὲ τὰ παρ' ἑαυτοῦ συνείσῃνγκεν · οὕτως δὲ καὶ προθυμηθείς , ἐπειδὴ μηδεμιᾶς ἀπήλαυσεν βοηθείας , κατέπεσε . Καὶ γὰρ ἀπὸ δυοῖν ³⁵ τούτων ἡ ἀρετὴ ὑφαίνεται . Διὸ παρακαλῶ , μήτε τὸ πᾶν ἐπὶ τὸν Θεὸν βάλων
Lemmas: ἐκβάλλω · ἄμετρος γάρ εἰμί · ἄμετρος δέ γίγνομαι ¹¹ , ἐπεί σφόδρα αὐτός γυμνόω ὁ θεός ὁ ἑαυτοῦ βοήθεια , ἐπεί δέ σφόδρα καί σφοδρός ἐν αὐτός ὁ πάθος εἰμί ὁ αυθιδαις καί ὁ ἀντίρρησις . ὁ οὖν προφρονέω ἀναιρέω ²² , διά οὗτος ἐάω οὗτος κατάγω αὐτός ὁ ἀγωνία . ὅτι2 γάρ χαλεπός εἰμί ἐν αὐτός ὁ πάθος οὗτος , οὐ ἥκω ὁ πρότερος , καί προτερέω καί Χριστός ²³ ἀντιλέγω , ἀλλά καί μετά οὗτος εἶπον , αὐτός ὁ Χριστός , ἀμήν λέγω σύ ²⁴ , ὅτι ὁ νύξ , πρίν ἀλέκτωρ φωνέω , τρίς ἀπαρνέομαι ἐγώ , λέγω · κἀν δή ἐγώ σύν σύ ἀποθνῄσκω , οὖον μή σύ ἀπαρνέομαι . ὁ δέ Λουκᾶς ἐπισημαίνω , ὅτι δαψ ἀπαγορεύω ²⁵ ὁ Χριστός , τοσοῦτος ²⁶ ἐναντιόομαι ὁ Πέτρος ἐν πειρασμός . τις οὗτος , εἰμί Πέτρος ; ὅτε μέν λέγω , εἰς ἐκ σύ παραβιάζω ἐγώ , φοβέω μή ὁ εἰμί ὁ πρόοδος , καί ἀναγκάζω ὁ μαθητής ²⁷ ἐρωτάω , καί ὁ οὐδείς σαφῶς σύνοιδα τοιοῦτος · νυνί δέ διαφθείρω αὐτός βούλομαι καί λέγω ²⁸ , ὅτι πάνετες σκανδαλίζω , ἀντιλέγω · καί οὐ ἅπαξ μόνος , ἀλλά καί δις καί πάλικις · οὗτος γάρ ὁ Λουκᾶς φημί . πόθεν οὖν αὐτός οὗτος συμβαίνω ; ἀπό πολύς ἀγάπη , ἀπό πολύς άδοτος . ἐπειδή γάρ ἀπαλλάσσω ὁ ἀγωνία ἐκεῖνος ὁ κατά ὁ προδοσία , καί ὁ προδότης ὁράω , θαρσέω ἔχω λοιπός , καί ὁ ἄλλος κατακεντατοῦ λέγω · κἀν σάπτες σκανδαλίζω ²⁹ , ἀλλά ἐγώ οὖον σκανδαλίζω . Ἡσφεία δέ καί φιλοτιμία ὁ πράγμα εἰμί · καί γάρ ἐν ὁ δεῖπνον , ὁ αὐτός μέλος εἰμί , λογίζομαι · οὕτως αὐτός παρηγορέω ὁ πάθος . Ζεύς οὗτος αὐτός κῶλον ³⁰ , οὐ ὁδός αὐτός ἐπί ὁ ἄρνησις · μή γίγνομαι · ἀλλά φημί ὁ αὐτός βοήθεια ἀφίημι , καί ὁ φύσις ἐλέγχω ὁ ἀνθρώπινος . Ὅρας γοῦν μετά οὗτος πῶς καταστέλλω εἰμί . καί γάρ μετά ὁ ἀνάστασις , ἐπεί εἶπον , οὐδέ δέ τίς · καί ἐπιστομίζω , οὐδείς ³¹ ἀντιλέγω λοιπός ὡς ἐνταῦθα τολμάω , ἀλλά εισάγω . πάλιν · πρός ὁ ἀναλαμβάνω ἀκούω , οὐχ σύ εἰμί γιγνώσκω χρόνος ἢ καιρός , πάλιν σιγάω καί οὐδείς ἀντιλέγω . μετά ³² οὗτος ἐπί ὁ δῶμα καί ὁ ἄναβος , ἀκούω φωνή λέγω αὐτός , ὅς ὁ θεός δικαιόω , οὖον μή κοινόω , καί οὐδέ σαφῶς εἰδοί τίς τίς περί εἰμί ὁ λέγω , ἀναγκάζω [ 787 ] καί οὖον φιλονεικέω . δέ . οὗτος δέ πᾶς ὁ πτῶμα ἐκεῖνος ἐργάζομαι . καί πρό μέν οὗτος ὁ πᾶς ἑαυτοῦ ἀνατίθημι λέγω · κἀν πᾶς σκανδαλίζω , ἀλλά ἐγώ οὖον σκανδαλίζω · κἀν δή ἐγώ ἀποθνῄσκω , οὖον μή σύ ἀπαρνέομαι ³³ · δήω εἶπον , ἄν ἀπόλλυμι ὁ παρά σύ βοήθεια . μετά δέ οὗτος τοιανδὸν παύω · τις ἄμη προσέχω , ὡς ἴδιος δύναμις ἢ εὐσέβεια πείθω ὁ περιπατέω αὐτός · ἐντεῦθεν μανθάνω δόγμα μέγας , ὡς οὐ ἄρχω προθυμία ἄνθρωπος , εἰς μή σής ἄνωθεν τις ἀπολαύω βοήθεια · καί ὅτι πάλιν οὐδείς κερδαίνω ἀπό ὁ ἄνωθεν βοήθεια , προθυμία οὐ εἰμί . καί οὗτος ἀμφότερος δείκνυμι · Ἰούδας καί Πέτρος · ὁ μέν γάρ πολύς ἀπολαύω βοήθεια , οὐδείς ὠφελέω , ἠκένει μή ³⁴ ἠβίλησε , μηδέ ὁ παρά ἑαυτοῦ συνεισφέρω · οὕτως δέ καί προθυμέομαι , ἐπεί μηδείς ἀπαλαύω βοήθεια , καταπίπτω . καί γάρ ἀπό δύο ³⁵ οὗτος ὁ ἀρετή ὑφαίνω . Διὸ παρακαλέω , μήτε ὁ πᾶς ἐπί ὁ θεός Βάλων