joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0056.3
ὅτι ἡδυλίσθη λάθρα ἀπολύσαι αὐτήν . Διὰ τοῦτο λέγει τὸ συμβῆν πρὸ τῆς γνώσεως , ἵνα μὴ ἀπιστήσῃ τοῖς μετὰ τὴν γνῶσιν γεγενημένοις . Καίτοιγε οὐ παραδειγματισμῷ μόνον ὑπεδίωκεν ἢν τῇ τοιαύτῃ , ἀλλὰ καὶ κολάζεσθαι αὐτὴν ὁ νόμος ἐκέλευεν . Ἀλλ’ ὁ Ἰωσήφ οὐ μόνον τὸ μεῖζον ἐκεῖνο , ἀλλὰ καὶ τὸ ἕκαστον συνεχειρώσατο , τὴν αἰσχύνην . Οὐ γὰρ μόνον οὐ κολάσαι , ἀλλ’ οὐδὲ παραδειγματίσασθαι ἐβούλετο . Εἰδὲς φιλόσοφον ἄνδρα καὶ πάθους ἀπηλλαγμένον τοῦ τυραννικωτάτου ; Ἦστο γὰρ ἡλίκον ζηλοτυπία . Διὰ τοῦτο καὶ τὰ ταῦτα σαφῶς εἰδὼς ἔλεγεν · Μεστὸς γὰρ ζήλου θυμὸς ἀνδρός · οὐ γένοιτο ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως · καὶ Σκιληρὸς ὡς ἄδης ζῆλος . Καὶ ἡμεῖς δὲ πολλοὺς ἴσαμεν τῇ ψυχῇ ἐλομένων προείσθαι μᾶλλον , ἢ εἰς ζηλοτυπίας ὑποψίαν ἐμπεσεῖν . Ἐνταῦθα δὲ οὐδὲ ὑποψία ἦν , τοῦ τῆς γαστρὸς ὀγκοῦ διελήγοντος . Ἄλλ’ ὅμως οὕτως ἤν πάθους καθαρός , ὡς μή [ 53 ] θελήσαι μηδὲ ἐν τοῖς μικροτάτοις λυπήσαι τὴν Παρθένον . Ἐπειδὴ γὰρ τὸ μὲν κατέχειν ἐνδον παρανομίαν εἶναι ἐδόκει , τὸ δὲ ἐκπομπτεύειν καὶ εἰς δικαστηρίων ἄγειν , θανάτῳ παραδοῦναι ἠνάγκαζεν · οὐδὲν τούτων ποιεῖ , ἀλλ’ ὑπὲρ νόμων ἤδη πολιτεύεται . Ἔδει γὰρ τῆς χαρίτος παραγομένης πολλά λοιπὸν εἶναι τὰ σημεῖα τῆς ὑψηλῆς πολιτείας . Καθάπερ γὰρ ὁ ἥλιος καὶ μηδέπω τὰς ἀκτῖνας δείξας , πόρρωθεν τῷ φωτὶ καταυγάζει τὴς οἰκουμένης τὸ πλεῖον · οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς ἐμμελῶν ἀνέλαυν ἐκ τῆς μητρὸς ἐκείνης , καὶ πρὶν ἢ ἐξελεύσθαι , τὴν οἰκουμένην κατέλαμψεν ἅπασαν . Διὸ καὶ πρὸ τῶν ὀδίνων προφήται ἐσκήρυντο , καὶ γυναῖκες τὰ μέλλοντα προύλεγον , καὶ Ἰωάννης οὕτως τῆς νηδύος προελθὼν , ἀπὸ τῆς μητρὸς αὐτῆς ἐπήδη . Ἐντεῦθεν καὶ οὗτος πολλὴν ἐπεδείκνυτο φιλοσοφίαν · οὔτε γὰρ ἐνεκάλεσεν , οὔτε ἀνειλίδεν , ἀλλ’ ἐχθάλειν ἐπεχείρησε μόνον . Ἐν τούτοις τοίνυν τὸν πραγματεῖν δυνάμεν , καὶ πάντων ἐν ἀμαχανίᾳ καθιστάντων , παραγίνεται ὁ ἄγγελος πάντα λύων τὰ ἄπορα . Ἄξιον δὲ ἐξετάζειν , διὰ τί μὴ πρὸ τούτου εἶπεν ὁ ἄγγελος , πρὸ τοῦ διανοηθῆναι τὸν ἄνδρα τοῦτο , ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐνθυμήθη , τότε ἀφικνείται ; Ταῦτα γὰρ αὐτοῦ , φησίν , ἐνθυμηθέντος , ὁ ἄγγελος ἔρχεται · καίτοιγε αὐτὴν καὶ πρὸ τοῦ συλλαβεῖν εὐαγγελίζεται , ὁ καὶ αὐτὸ πάλιν ἑτέραν ἀπορίαν ἔχει . Εἰ γὰρ καὶ ὁ ἄγγελος οὐκ εἶπε , τίνος ἐνεκεν ἡ Παρθένος ἐστίχεν , ἀκούσασα παρὰ τοῦ ἄγγελοι , καὶ τὸν μνηστῆρα ὁρῶσα θορυβοῦμενον , οὐκ ἔλυσε αὐτοῦ τὴν ἀπορίαν ; Τίνος οὖν ἐνεκεν πρὸ τοῦ θορυβηθῆναι αὐτὸν ὁ ἄγγελος οὐκ εἶπεν ; καὶ γὰρ ἀναγκαῖον τὸ πρότερον λύσαι πρῶτον . Τίνος οὖν ἐνεκεν οὐκ εἶπεν ; Ἦν μὴ ἀπιστήσῃ , καὶ πᾶθῃ τὸ αὐτὸ τῷ Ζαχαρία . Ὀρωμένου μὲν γὰρ τοῦ πράγματος , εὐκολὸς ἡ πίστις λοιπόν · μηδέπω δὲ [ 54 ] ἀρχὴν λαβόντος , οὐχ ὁμοίως εὐπράδεκτον ἦν τὸ λεγόμενον . Διὰ τοῦτο οὐκ εἶπεν ἐξ ἀρχῆς ὁ ἄγγελος · καὶ ἡ Παρθένος δὲ τῆς αὐτῆς ἐνεκεν αἰτίας ἔστησεν . Οὐ γὰρ ἐνόμιζε πιστευέσθαι παρὰ τῷ μνηστῆρι , πρᾶγμα ἀπαγγέλλουσα ξένον · ἀλλὰ καὶ παρασύνειν μᾶλλον αὐτόν , ὡς ἀμάρτημα γεγενημένον συσχιάζεσθαι . Εἰ γὰρ αὐτὴ ἡ ὑποδέχεσθαι μέλλουσα τοσαύτην χάριν ,
Lemmas: ὅτι ἡδυλίσθη λάθρῃ ἀπολύω αὐτός . Ζεύς οὗτος λέγω ὁ συμβαίνω πρό ὁ γνῶσις , ἵνα μή ἀπιστέω ὁ μετά ὁ γνῶσις γίγνομαι . καίτοι οὖον παραδειγματισμός μόνος ὑποδιώκω εἄν ὁ τοιοῦτος , ἀλλά καί κολάζω αὐτός ὁ νόμος κελεύω . ἀλλά ὁ Ἰωσήφ οὖον μόνος ὁ μείζων ἐκεῖνος , ἀλλά καί ὁ ἕκαστος συγχειρόομαι , ὁ αἰσχύνη . οὖον γάρ μόνος οὖον κολάζω , ἀλλά οὐδέ παραδειγματίζω βούλομαι . ἀνάκλεις φιλόσοφος ἀνήρ καί πάθος ἀπαλλάσσω ὁ τυραννικός ; ἦστο γάρ ἡλίκος ζηλοτυπία . Ζεύς οὗτος καί ὁ οὗτος σαφῶς εἰδοί λέγω · μεστός γάρ ζηλόω θυμός ἀνήρ · οὖον γίγνομαι ἐν ἡμέρα κρίσις · καί Σκιληρὸς ὡς ᾍδης ζῆλος . καί ἐγώ δέ πολύς οἶδα ὁ Ψυχή αἱρέω προΐημι μᾶλλον , ἢ εἰς ζηλοτυπία ὑποψία ἐμπίπτω . ἐνταῦθα δέ οὐδέ ὑποψία εἰμί , ὁ ὁ γαστήρ ὄγκος διέρχομαι . ἄλλος ὅμως οὕτως ἐάν πάθος καθαρός , ὡς μή [ 53 ] ἐθέλω μηδέ ἐν ὁ μικρός λυπέω ὁ παρθένος . ἐπεί γάρ ὁ μέν καταχέω ἔνδον παρανομία εἰμί δοκέω , ὁ δέ εκπομπτευεν καί εἰς δικαστήριον ἄγω , θάνατος παραδίδωμι ἀναγκάζω · οὐδείς οὗτος ποιέω , ἀλλά ὑπέρ νόμος ἤδη πολιτεύω . δέω γάρ ὁ Χαρίτος παράγω πολύς λοιπός εἰμί ὁ σημεῖον ὁ ὑψηλός πολιτεία . καθά γάρ ὁ ἥλιος καί μηδέπω ὁ ἀκτίς δείκνυμι , πόρρωθεν ὁ φάος καταυγάζω σής οἰκέω ὁ πλείων · οὗτος καί ὁ Χριστός ἐμμελής ἀναλύω ἐκ ὁ μήτηρ ἐκεῖνος , καί πρίν ἢ ἐξέρχομαι , ὁ οἰκέω καταλάμπω ἅπας . Διὸ καί πρό ὁ οδιναω προφήτης ἐσκήρυντο , καί γυνή ὁ μέλλω προλέγω2 , καί Ἰωάννης οὕτως ὁ νηδύς προέρχομαι , ἀπό ὁ μήτηρ αὐτός ἐφήδομαι . ἐντεῦθεν καί οὗτος πολύς ἐπιδείκνυμι φιλοσοφία · οὔτε γάρ ἐγκαλέω , οὔτε ἀνειλίδεν , ἀλλά ἐχθάλειν ἐπιχειρέω μόνος . ἐν οὗτος τοίνυν ὁ πράγμα δύναμαι , καί πᾶς ἐν ἀμηχανία καθίστημι , παραγίγνομαι ὁ ἄγγελος πᾶς λύω ὁ ἄπορος . Ἄξιος δέ ἐξετάζω , διά τίς μή πρό οὗτος εἶπον ὁ ἄγγελος , πρό ὁ διανοέομαι ὁ ἀνήρ οὗτος , ἀλλά ἐπεί ἐνθυμέομαι , τότε ἀφικνέομαι ; οὗτος γάρ αὐτός , φημί , ἐνθυμέομαι , ὁ ἄγγελος ἔρχομαι · καίτοι αὐτός καί πρό ὁ συλλαμβάνω εὐαγγελίζω , ὁ καί αὐτός πάλιν ἕτερος ἀπορία ἔχω . εἰμί γάρ καί ὁ ἄγγελος οὐ εἶπον , τίς ἕνεκα ὁ Παρθένος στείχω , ἀκούω παρά ὁ ἄγγελος , καί ὁ μνηστήρ ὁράω θορυβέω , οὐ λύω αὐτός ὁ ἀπορία ; τίς οὖν ἕνεκα πρό ὁ θορυβέω αὐτός ὁ ἄγγελος οὐ εἶπον ; καί γάρ ἀναγκαῖος ὁ πρότερος λύω πρῶτος . τίς οὖν ἕνεκα οὐ εἶπον ; ἦς μή ἀπιστέω , καί πάθος ὁ αὐτός ὁ Ζαχαρίας . ὁράω μέν γάρ ὁ πρᾶγμα , Εὔκολος ὁ πίστις λοιπός · μηδέπω δέ [ 54 ] ἀρχή λαμβάνω , οὐ ὁμοίως εὐπράδεκτον εἰμί ὁ λέγω . Ζεύς οὗτος οὐ εἶπον ἐκ ἀρχή ὁ ἄγγελος · καί ὁ Παρθένος δέ ὁ αὐτός ἕνεκα αἴτιος ἵστημι . οὖον γάρ νομίζω πιστεύω παρά ὁ μνηστήρ , πρᾶγμα ἀπαγγέλλω ξένος · ἀλλά καί παρασυνεος μᾶλλον αὐτός , ὡς ἁμάρτημα γίγνομαι συσχίζω . εἰμί γάρ αὐτός ὁ ὑποδέχομαι μέλλω τοσοῦτος χάρις ,