joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0268.2
καὶ ἐνταῦθα οὐδὲν ὀρελος χρημάτων . ψυχῆς οὐσης πενιχράς · οὐδὲ βλάβο · πενίας , ψυχῆς οὐσης πλουσίας . Καὶ πῶς ἂν γένοιτο [ 772 ] πλουσία , φησί , ψυχή , ἐν πενίᾳ χρημάτων οὖσα ; Μάλιστα ἂν τότε γένοιτο · τότε γὰρ καὶ πλουτεῖν εἴωθεν . Εἰ γὰρ , καθὼς πολλάκις ἐδείξαμεν , τοῦτο πλουτοῦντος τεκμήριον , τὸ καταφρονεῖν χρημάτων καὶ μηδενὸς δεῖσθαι , καὶ 91 πενίας πάλιν τὸ δεῖσθαι · εὐκολώτερον δ’ ἂν τις ἐν πενίᾳ ἢ ἐν πλούτῳ καταφρονήσειε χρημάτων · εὐδύλον ὅτι μάλιστα τὸ ἐν πενίᾳ εἶναι μᾶλλον ποιεῖ πλουτεῖν . Καὶ γὰρ ὅτι μᾶλλον ἐφέται χρημάτων ὁ πλούσιος · ἢ ὁ πέννης , παντὶ που δῆλον · ὡπερ ὁ μεθῶν μᾶλλον διψᾷ τοῦ 92 μετασχόντος αὐτάρχως τοῦ πόματος . Οὐδὲ γὰρ ταύτην ἐστὶν ἡ ἐπιθυμία , ὥστε τῷ πλεῖον σβέννυσθαι , ἀλλὰ τοὐναντίον ἀναπτεῦσαι πέφυκε τοῦτο . Καὶ γὰρ τὸ πῦρ ὅταν πλεῖον λάβῃ τροφήν , τότε μάλιστα ἀγριούται · καὶ 93 ἢ τῶν χρημάτων ἐπιθυμία , ὅταν πλέον 94 ἐμβάλλῃ χρυσίον , τότε μάλιστα ἀγριται . Εἰ τοίνυν τὸ πλειόνων ἐφέσθαι , πενίας , ὁ δὲ ἐν πλούτῳ τοιούτος , οὗτος μάλιστα ἐν πενίᾳ . Ὀρᾷς ; ὅτε πότε μάλιστα γίνεται ἢ ψυχή , ὅταν πλουτή , καὶ τότε πλουτεῖ , ὅταν ἐν πενίᾳ ἢ ; Εἰ δὲ βούλει , καὶ ἐπὶ προσώπων τὸν λόγον γυμνάσωμεν , καὶ ἔστωσαν δύο τινές , ὁ μὲν ἔχων μυρία τάλατα , ὁ δὲ δέκα · καὶ ἀφωρέους ταῦτα ἀφαιρούμεθα 95 · τίς οὖν μᾶλλον 96 ἀλγήσει ; Ὁ τὰ μυρία ἀπολέσας . Οὐκ ἂν δὲ μᾶλλον ἡλγήσεν , εἰ μὴ μάλλον ἐφίλει · εἰ δὲ μᾶλλον φίλει , μᾶλλον ἐπιθυμεῖ · εἰ δὲ 97 ἐπιθυμεῖ μᾶλλον , μᾶλλον ἐστὶν ἐν πενίᾳ . Τοῦτο 98 γὰρ μάλιστα ἐπιθυμοῦμεν , οὗ μάλιστα ἐν ἔνδειά ἐσμεν · ἀπὸ γὰρ ἔνδειας ἢ ἐπιθυμία . Ἐνθά γὰρ ἂν ἢ χόρος , ἐπιθυμίαν οὐκ ἔστιν εἶναι . Καὶ γὰρ τότε μάλιστα διψῶμεν , ὅταν ἔνδειάς ἔχωμεν ποτοῦ . Ταῦτα δὲ μοι ἅπαντα 99 εἴρηται , ὥστε δεῖξαι , ὅτι ἂν νήψωμεν , οὐδεὶς ἡμᾶς λυμανεται · καὶ ὅτι οὐ παρὰ πενίαν , ἀλλὰ παρ’ ἡμᾶς αὐτούς ἢ βλάβη γίνεται . Διὸ παρακαλῶ πᾶση σπουδῇ τὴν νόσον τῆς φιλαργυρίας ἐκβαλεῖν , ἵνα καὶ ἐνταῦθα πλουτῶμεν , καὶ τῶν αἰωνίων ἀπολαύσωμεν ἀγαθῶν , ὧν γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν , χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ , ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: καί ἐνταῦθα οὐδείς ὀρελος χρῆμα . Ψυχή εἰμί πενιχρός · οὐδέ βλάπτω · πενία , Ψυχή εἰμί πλούσιος . καί πῶς εἄν γίγνομαι [ 772 ] πλούσιος , φημί , ψυχή , ἐν πενία χρῆμα εἰμί ; μάλιστα εἄν τότε γίγνομαι · τότε γάρ καί πλουτέω εἴωθα . εἰμί γάρ , καθώς πολλάκις δείκνυμι , οὗτος πλουτέω τεκμήριον , ὁ καταφρονέω χρῆμα καί μηδείς δήω , καί 91 πενία πάλιν ὁ δήω · εὔκολος δέ εἄν τις ἐν πενία ἢ ἐν πλοῦτος καταφρονέω χρῆμα · εὐδύλον ὅτι μάλιστα ὁ ἐν πενία εἰμί μᾶλλον ποιέω πλουτέω . καί γάρ ὅτι μᾶλλον ἐφέτης χρῆμα ὁ πλούσιος · ἢ ὁ Πέννης , πᾶς ποῦ δῆλος · ὅσπερ ὁ μέθη μᾶλλον διψάω ὁ 92 μετέχω αὔταρχος ὁ πόμα . οὐδέ γάρ οὗτος εἰμί ὁ ἐπιθυμία , ὥστε ὁ πλείων σβέννυμι , ἀλλά ἐναντίος αναπτευσος φύω οὗτος . καί γάρ ὁ πῦρ ὅταν πλείων λαμβάνω τροφή , τότε μάλιστα ἀγριόω · καί 93 ἢ ὁ χρῆμα ἐπιθυμία , ὅταν πλέω 94 ἐμβάλλω χρυσίον , τότε μάλιστα ἀγρίτης . εἰμί τοίνυν ὁ πλείων φημί , πενία , ὁ δέ ἐν πλοῦτος τοιούτος , οὗτος μάλιστα ἐν πενία . ὁράω ; ὅτε πότε μάλιστα γίγνομαι ἢ ψυχή , ὅταν πλοῦτος , καί τότε πλουτέω , ὅταν ἐν πενία ἢ ; εἰμί δέ βούλομαι , καί ἐπί πρόσωπον ὁ λόγος γυμνάζω , καί εἰμί δύο τις , ὁ μέν ἔχω μυρίος τάλα , ὁ δέ δέκα · καί ἀφωρέους οὗτος ἀφαιρέω 95 · τίς οὖν μᾶλλον 96 ἀλγέω ; ὁ ὁ μυρίος ἀπόλλυμι . οὐ εἄν δέ μᾶλλον ἀλγέω , εἰμί μή μάλλον φιλέω · εἰμί δέ μᾶλλον φιλέω , μᾶλλον ἐπιθυμέω · εἰμί δέ 97 ἐπιθυμέω μᾶλλον , μᾶλλον εἰμί ἐν πενία . οὗτος 98 γάρ μάλιστα ἐπιθυμέω , ὅς μάλιστα ἐν ἔνδεια εἰμί · ἀπό γάρ ένδεια ἢ ἐπιθυμία . ἔνθα γάρ εἄν ἢ Χόρος , ἐπιθυμία οὐ εἰμί εἰμί . καί γάρ τότε μάλιστα διψάω , ὅταν ἔνδεια ἔχω ποτός . οὗτος δέ ἐγώ ἅπας 99 εἴρω , ὥστε δείκνυμι , ὅτι εἄν νήφω , οὐδείς ἐγώ λυμαίνω · καί ὅτι οὖον παρά πενία , ἀλλά παρά ἐγώ αὐτός ἢ βλάβη γίγνομαι . Διὸ παρακαλέω πᾶς σπουδή ὁ νόσος ὁ φιλαργυρία ἐκβάλλω , ἵνα καί ἐνταῦθα πλουτέω , καί ὁ αἰώνιος ἀπολαύω ἀγαθός , ὅς γίγνομαι πᾶς ἐγώ ἐπιτυγχάνω , χάρις καί φιλανθρωπία ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , ὅς ὁ δόξα εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .