joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0115.2
πτηνός ; Ὅτι τῆς φύσεως ταῦτα . Οὐκοῦν τῶν ³⁶ τῆς φύσεως ἐγκλήματων ἀπηλλάχθαι , καὶ οὐδεὶς ἀντιστρεῖ . Ὅταν οὖν ἐγκάλης , δείκνυσις ὅτι οὐ τῆς φύσεως τὸ ἁμάρτημα , ἀλλὰ τῆς προαιρέσεως . Εἰ γὰρ ἐν οἷς οὐχ ἐγκαλοῦμεν , μαρτυροῦμεν τῆς φύσεως εἶναι τὴ πᾶν , [ 506 ] δῆλον ὅτι ἐν οἷς ἐπιτιμήσομεν , δηλοῦμεν ὅτι προαιρέσεως ἐστι τὸ πλημμέλημα . Μὴ τοίνυν μοι ³⁷ λογισμοῦς εἰς μέσον ἄγε διαστραμμένους , μηδὲ σοφίσματα καὶ πλοκὰς ἀρχαίων εὐτελεστέρους , ἀλλ' ἐκεῖνο πάλιν ἀπόκριναι μοι · Πάντας ἀνθρώπους ὁ Θεὸς εἰργάσατο ; Πάντι που δῆλον . Πῶς οὖν οὗ πάντες ἔστι κακὰ τῆς ἀρετῆς λόγον καὶ τῶν τῆς κακίας ; πῶθεν οἱ ἀγαθοὶ καὶ χρηστοὶ καὶ ἐπιεικεῖς ; πῶθεν οἱ φαῦλοι καὶ πονηροί ; Εἰ γὰρ μὴ γιγνώσκεις ταῦτα δεῖν , ἀλλὰ φύσεως ἐστι ³⁸ , πῶς οἱ μὲν τοῦτο εἰσιν , οἱ δὲ ἐκεῖνο ; Εἰ μὲν γὰρ φύσει πάντες κακοί , οὐδὲνα οὖν τὸ γῆ ³⁹ ἀγαθὸν εἶναι · εἰ δὲ ἀγαθοὶ φύσει , οὐδὲνα κακόν . Εἰ γὰρ μία φύσις ἀνθρώπων ἀπάντων , ἔδει κατὰ ⁴⁰ τοῦτο πάντα ἐν εἶναι , εἴτε τοῦτο , εἴτε ἐκεῖνο ἔμελλον εἶναι . Εἰ δὲ λέγομεν , ὅτι φύσει οἱ μὲν ἀγαθοί , οἱ δὲ κακοί , ὅπερ οὐκ ἂν ἔχοι λόγον , ὅσπερ ἀπεδείξαμεν , ἐχρὴν ἀκίνητα ταῦτα εἶναι · τὰ γὰρ τῆς φύσεως , ἀκίνητα . Σκοπεῖ δὲ Θνητοὶ πάντες καὶ ⁴¹ παθῶν , καὶ οὐδεὶς ἄπαθης , κἂν μυρία φιλονεκτῆ . Νῦν δὲ ὁρῶμεν ἀπὸ χρηστῶν φαύλους πολλούς , καὶ ἀπὸ φαύλων χρηστοὺς γιγνομένους , τοὺς μὲν βαθύμια , τοὺς δὲ σπουδῇ · ὅπερ μάλιστα δείκνυσις οὐχ ὅντα φύσεως ταῦτα . Ἰδὲ γὰρ μεταβάλλεται , οὔτε ἕνα ⁴² προστέγνται σπουδῆς δεῖναι τὰ φυσικά . Ὅσπερ γὰρ εἰς τὸ βλέπειν καὶ ἀκοῦεν οὐ δεόμεθα πόνου , οὕτως οὐδὲ ἐν τῇ ἀρετῇ ἰδρώσθω ἡμῖν ἔδει , εἰ τῇ φύσει αὐτῇ ⁴³ ἦν συγκεκληρωμένη . Τίνος δὲ ἕνεκεν καὶ φαύλους ἐποίησε , δυνάμενος ἀγαθούς ποιήσαι πάντας ; ⁴⁴ Πόθεν οὖν δὲ κακᾷ ; φησίν . Ἐρώτησον σεαυτόν · ἐμὸν γὰρ δεῖξαι , ὅτι οὐχὶ φύσεως , οὐδὲ ἀπὸ Θεοῦ . Οὐκοῦν αὐτόφρατα ; φησίν . Οὐδαμῶς . Ἀλλὰ ἀγέννητα ; Εὐρήσεις , ἄνθρωπε , καὶ ἀποπτηδῶσον τῆς μανίας ταύτης , μὴ τιμὴ τὸν Θεὸν τιμῶν καὶ τὰ κακὰ καὶ τιμὴ τῇ ἀνωτίᾳ . Εἰ γὰρ ἀγέννητα , καὶ ἰσχυρὰ ἔστι , καὶ οὐδὲ ἀνασπασθῆναι δυνήσεται , οὐδὲ εἰ · τὸ μὴ εἶναι χωρήσει . Ὅτι γὰρ τὸ ἀγέννητον ἀνώλεθρον , παντὶ που δῆλον . γ' . Πόθεν δὲ οἱ ἀγαθοὶ τοσούτοι , τοσαύτην τοῦ κακοῦ τὴν ⁴⁵ δύναμιν ἔχοντος ; πῶς οἱ γεννητοὶ τοῦ ἀγεννήτου ὑπυρῶτεροι ; Ἀλλ' ὁ Θεὸς αὐτὰ ἀναιρεῖ ⁴⁶ , φησί . Ἰδὲτε ; Πῶς δὲ καὶ ⁴⁷ ἀναφρήσει τὰ ὁυτίμια καὶ ὁμοούσιον καὶ ὁμήλικα , ὡς ἂν τις εἴποι ; Ἀπὸς τοῦ διαβόλου κακίας ! πόσον ἐξεφύε κακόν ! οἷα τὸν Θεὸν περιβαλεῖν ἐπεισα βλασφημία ! οὐ προσήματι εὐσέβειας ἑτερον δύσφημον ἐπανάθεσε λόγον ; Βουλομένοι γὰρ δεῖξαι , ὅτι [ 507 ] οὐχ ἐξ αὐτοῦ τὸ κακόν ⁴⁸ , πονηρὸν ἄλλο δόγμα εἰληφέναι , ἀγέννητα αὐτὰ φήσαντες εἶναι . Πόθεν οὖν τὰ κακᾷ ; φησίν . Ἐκ τοῦ θέλειν καὶ μὴ θέλειν . Αὐτὸ δὲ τὸ θέλειν καὶ μὴ θέλειν πῶθεν ; Παρ' ἡμῶν αὐτῶν . Σὺ δὲ ταῦτον ποιεῖς ἐρωτῶν , ὡς ἂν εἰ ⁴⁹ ἐρομένου σου , Πόθεν τὸ βλέπειν καὶ μὴ βλέπειν ; εἴπε ἐπὶπόντος μου ⁵⁰ , Ἐκ τοῦ μύειν καὶ μὴ μύειν · πάλιν ἔροιο ⁵¹ , Αὐτὸ δὲ τὸ μύειν καὶ μὴ μύειν πῶθεν ; εἴπε ἀκούσας ὅτι ἐξ ἡμῶν αὐτῶν καὶ τοῦ θέλειν , αἴτιαν πάλιν ἑτέραν ζητοῖης . Τὸ γὰρ κακὸν οὐδὲν ἑταρὸν ἔστιν , ἀλλ' ἡ τῆς παρακούσαι Θεοῦ . Πόθεν οὖν τοῦτο ,
Lemmas: πτηνός ; ὅτι2 ὁ φύσις οὗτος . οὐκοῦν ὁ ³⁶ ὁ φύσις ἔγκλημα ἀπαλλάσσω , καί οὐδείς ἀντιστρέφω . ὅταν οὖν ἐγκαλέω , δεικνυτις ὅτι οὖον ὁ φύσις ὁ ἁμάρτημα , ἀλλά ὁ προαίρεσις . εἰμί γάρ ἐν ὅς οὐ ἐγκαλέω , μαρτυρέω ὁ φύσις εἰμί ὅς πᾶς , [ 506 ] δῆλος ὅτι ἐν ὅς ἐπιτιμάω , δηλόω ὅτι προαίρεσις εἰμί ὁ πλημμέλημα . μή τοίνυν ἐγώ ³⁷ λογισμός εἰς μέσος ἄγω διαστρέφω , μηδέ σόφισμα καί πλοκή ἀρχαῖος εὐτελής , ἀλλά ἐκεῖνος πάλιν ἀποκρίνω ἐγώ · Πᾶς ἄνθρωπος ὁ θεός ἐργάζομαι ; πᾶς ποῦ δῆλος . Πῶς οὖν ὅς πᾶς εἰμί κακός ὁ ἀρετή λόγος καί ὁ ὁ κακία ; πίνω ὁ ἀγαθός καί χρηστός καί ἐπιεικής ; πίνω ὁ φαῦλος καί πονηρός ; εἰμί γάρ μή γιγνώσκω οὗτος δήω , ἀλλά φύσις εἰμί ³⁸ , πῶς ὁ μέν οὗτος εἰμί , ὁ δέ ἐκεῖνος ; εἰμί μέν γάρ φύσις πᾶς κακός , οὐδείς οὖν ὁ γῆ ³⁹ ἀγαθός εἰμί · εἰμί δέ ἀγαθός φύσις , οὐδείς κακός . εἰμί γάρ εἷς φύσις ἄνθρωπος ἀπαντάω , ἐσθίω κατά ⁴⁰ οὗτος πᾶς ἐν εἰμί , εἴτε οὗτος , εἴτε ἐκεῖνος μέλλω εἰμί . εἰμί δέ λέγω , ὅτι φύσις ὁ μέν ἀγαθός , ὁ δέ κακός , ὅσπερ οὐ εἄν ἔχω λόγος , ὅσπερ ἀποδείκνυμι , χρή ἀκίνητος οὗτος εἰμί · ὁ γάρ ὁ φύσις , ἀκίνητος . σκοπέω δέ θνητός πᾶς καί ⁴¹ πάθος , καί οὐδείς ἀπαθής , κἀν μυρίος φιλονεκτῆ . νῦν δέ ὁράω ἀπό χρηστός φαῦλος πολύς , καί ἀπό φαῦλος χρηστός γίγνομαι , ὁ μέν βαθυεις , ὁ δέ σπουδή · ὅσπερ μάλιστα δεικνυτις οὐ ὅντα φύσις οὗτος . ἰδέ γάρ μεταβάλλω , οὔτε εἷς ⁴² προστάσσω σπουδή δεινός ὁ φυσικός . ὅσπερ γάρ εἰς ὁ βλέπω καί ἀκούω οὖον δήω πόνος , οὕτως οὐδέ ἐν ὁ ἀρετή ἱδρόω ἐγώ ἐσθίω , εἰμί ὁ φύσις αὐτός ⁴³ εἰμί συγκληρόω . τίς δέ ἕνεκα καί φαῦλος ποιέω , δύναμαι ἀγαθός ποιέω πᾶς ; ⁴⁴ πόθεν οὖν δέ κακός ; φημί . ἐρωτάω σεαυτοῦ · ἐμός γάρ δείκνυμι , ὅτι οὐ φύσις , οὐδέ ἀπό Θεός . οὐκοῦν αὐτόφρατα ; φημί . οὐδαμός . ἀλλά ἀγέννητος ; εὑρίσκω , ἄνθρωπος , καί ἀποπτηδῶσον ὁ μανία οὗτος , μή τιμή ὁ θεός τιμή καί ὁ κακός καί τιμή ὁ ἀνωτίᾳ . εἰμί γάρ ἀγέννητος , καί ἰσχυρός εἰμί , καί οὐδέ ἀνασπάω δύναμαι , οὐδέ εἰμί · ὁ μή εἰμί χωρέω . ὅτι2 γάρ ὁ ἀγέννητος ἀνώλεθρος , πᾶς ποῦ δῆλος . γε . πόθεν δέ ὁ ἀγαθός τοσοῦτος , τοσοῦτος ὁ κακός ὁ ⁴⁵ δύναμις ἔχω ; πῶς ὁ γεννητός ὁ ἀγέννητος ὑπυρῶτεροι ; ἀλλά ὁ θεός αὐτός ἀναιρέω ⁴⁶ , φημί . ὁράω ; Πῶς δέ καί ⁴⁷ ἀναφρήσει ὁ ουτιμιος καί ὁμοούσιος καί ὁμῆλιξ , ὡς εἄν τις εἶπον ; ἀπός ὁ διάβολος κακία ! πόσος ἐκφύω κακός ! οἷος ὁ θεός περιβάλλω πείθω βλασφημία ! οὖον προσημα ευσέβεια ἕτερος δύσφημος ἐπανατίθημι λόγος ; βούλομαι γάρ δείκνυμι , ὅτι [ 507 ] οὐ ἐκ αὐτός ὁ κακός ⁴⁸ , πονηρός ἄλλος δόγμα λαμβάνω , ἀγέννητος αὐτός φημί εἰμί . πόθεν οὖν ὁ κακός ; φημί . ἐκ ὁ ἐθέλω καί μή ἐθέλω . αὐτός δέ ὁ ἐθέλω καί μή ἐθέλω πίνω ; παρά ἐγώ αὐτός . σύ δέ ταῦτος ποιέω ἐρωτάω , ὡς εἄν εἰμί ⁴⁹ ἔρομαι σύ , πόθεν ὁ βλέπω καί μή βλέπω ; εἶπον ἐπέπω ἐγώ ⁵⁰ , ἐκ ὁ μύω καί μή μύω · πάλιν ἔρομαι ⁵¹ , αὐτός δέ ὁ μύω καί μή μύω πίνω ; εἶπον ἀκούω ὅτι ἐκ ἐγώ αὐτός καί ὁ ἐθέλω , αἴτιος πάλιν ἕτερος ζητέω . ὁ γάρ κακός οὐδείς ἑταῖρος εἰμί , ἀλλά ὁ ὁ παρακούω Θεός . πόθεν οὖν οὗτος ,