joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0071.1
σιλεύς νέος , ὁργανός , οἷσίαν διαδεξάμενος μεγάλην · προκείσθω δὲ καὶ τις μισθωτός , δι’ ὧλης πονουμένου τῆς ἡμέρας , ἕτερος 40 δὲ τρυφῶν διηνεκῶς . Βούλει οὖν ἐκείνου τάς ἀθυμίας πρότερον ἐπιμεῖναι τοῦ τρυφῶντος ; Ἐννοῶν πῶς αὐτοῦ εἴκῃ χειμάζεσθαι τὴν διάνοιαν , ὅταν δόξῃς ἐφήρειν τῆς ὑπερβαίνούσης αὐτὸν , ὅταν καταφρονῇται παρὰ τῶν οἰκείων · ὅταν ὑπὸ τῶν ἐλαττόνων ὑβρίζηται · ὅταν μυρίους ἔχῃ κατηγόρους , [ 514 ] καὶ τοὺς διαβάλλοντας αὐτοῦ τὴν πολυτελείαν . Καὶ τὰ ἄλλα δὲ , ὅσα ἐν πλούτῳ τοιούτῳ συμβαίνειν εἴκῃ , οὐδὲ εἰπεῖν ἐν · τὰς ἐπαγελίας , τὰς προσκρούσματα , τὰς κατγηγορίας , τὰς ζημίας , τὰς παρὰ τῶν φθονούντων ἐπιβουλὰς , οἱ ἐπειδὰν τὴν ἐκείνου πλοῦτον εἰς ἑαυτοὺς μετινεγκῇν μὴ δυνήσωνται , ἐλκοῦσι , σπαράττουσι πανταχόθεν τὸν νέον , μυρίους ἐγείρουσι χειμῶνας αὐτῷ . Βούλει καὶ τοῦτον εἰπεῖν τὴν ἡδονὴν τοῦ μισθωτοῦ ; Ἀπάντων ἀπηλλάκται τούτων · κἂν ὑβρίσῃ τις αὐτόν , οὐχ ἀλγεῖ · οὐδεὶς γὰρ ἐαυτὸν ἠγείτα μειζόνα · οὐχ ὑπὸ χρημάτων δεδίκαι , μὴθ’ ἡδονῆς ἐσθίει , μετ’ οὐφροσύνης καθεύδει πολλῆς . Οὐχ οὕτως οἱ τὸν Θάσιον οἶνον πίνοντες τρυφῶσιν , ὡς ἐκεῖνος · ἐπὶ πηγὰς ἀπίων καὶ τῶν ναμάτων ἀπολαύων ἐκεῖνων . Ἀλλ’ οὐ τὰ ἐκεῖνου τοιαῦτα 41 . Εἰ δὲ οὐκ ἀρκεῖ σοι τὰ εἰρημένα , ἵνα μειζόνα ποιῶ τὴν νίκην , φέρε , τὸν βασιλέα καὶ τὸν δεσμώτην συγχρίνωμεν · καὶ ἴδει πολλάκις τοῦτον μὲν ἐν ἡδονῇ ὄντα42 καὶ παιζόντα καὶ πηδῶντα , ἐκεῖνον δὲ ἐν διαδοῖς καὶ πορφυρίδι ἀθυμοῦντα , καὶ μυρίας ἔχοντα φροντίδας , καὶ ἀποτεθνῄχθαι τῷ δεῖτι Οὐ γὰρ ἔστιν , οὐχ ἔστι · πῶν ἀλγούν οὐδενὸς εὑρεῖν . ἀλλ’ οὐδὲ ἡδονῆς ἄμειρον · οὐδὲ γὰρ ἂν ἤρεσκεν ἡμῖν ἡ φύσις , καθάπερ ἔφην ἐπιόν . Εἰ δὲ ὁ μὲν χαίρει πλείονα , ὁ δὲ ἀλγεῖ πλείονα , τοῦτο παρ’ αὐτῶν τῶν ἀγώντων συμβαίνει , ὅταν μικροφύγος ἦ , οὐ παρὰ τῶν τῶν πραγμάτων φύσιν . Εἰ γὰρ βουλοῖμεθα συνεχὸς χαίρειν , πολλάς ἔχομεν ἀφορμὰς . Ἄν γὰρ ἐπιλαθώμεθα ἀρετῆς , οὐδὲν ἔσται τὸ λυποῦν ἡμᾶς λοιπόν . Καὶ γὰρ ἐλπίδας ὑποσίνει χρηστὰς αὐτὴ τοῖς κεκτημένοις αὐτήν , καὶ Θεῷ εὐαρέστους ποιεῖ , καὶ παρὰ ἄνθρώποις εὐδοκίμους , καὶ ἡδονὴν ἐνήνησιν ἀρατον . Εἰ γὰρ καὶ ἐν τῷ κατορθοῦν πόνον ἔχει ἡ ἀρετή , ἀλλὰ τὸ συνειδὸς πολλῆς πλήρωι τῆς εὐφροσύνης , καὶ τοσαύτην ἔνδον ἐνίθησι τὴν ἡδονὴν , ὅσην οὐδὲ παραστατῶι δυνατὸν εἶναι λόγῳ . Τί γὰρ σοι δοκεῖ τῶν ἐν τῷ παρόντι βίῳ εἶναι ἡδύ ; τράπεζα πολυτελής , καὶ σώματος ὑγεία , καὶ δόξα καὶ πλοῦτος ; Ἀλλὰ ταῦτα τὰ ἥδεᾶ ἐν ἀκείνῃ παραβάλης τῇ ἡδονῇ , πάντων ἔσται πικρότερα πρὸς αὐτήν συγχρινόμενα . Οὐδὲν γὰρ ἡδίων συνειδότος ἀγαθοῦ , καὶ ἐλπίδος χρηστῆς 43 .
Lemmas: σιλαας νέος , ὁργανός , ὅσιος διαδέχομαι μέγας · πρόκειμαι δέ καί τις μισθωτός , διά ὅλος πονέω ὁ ἡμέρα , ἕτερος 40 δέ τρυφάω διηνεκής . βούλομαι οὖν ἐκεῖνος ὁ ἀθυμία πρότερος ἐπιμένω ὁ τρυφάω ; ἐννοέω πῶς αὐτός εἴκω χειμάζω ὁ διάνοια , ὅταν δοκέω ἐφαιρέω ὁ ὑπερβαίνω αὐτός , ὅταν καταφρονέω παρά ὁ οἰκέω · ὅταν ὑπό ὁ μικρός ὑβρίζω · ὅταν μυρίος ἔχω κατήγορος , [ 514 ] καί ὁ διαβάλλω αὐτός ὁ πολυτέλεια . καί ὁ ἄλλος δέ , ὅσος ἐν πλοῦτος τοιοῦτος συμβαίνω εἴκω , οὐδέ εἶπον ἐν · ὁ ἐπαγγελία , ὁ πρόσκρουσμα , ὁ κατηγορία , ὁ ζημία , ὁ παρά ὁ φθονέω ἐπιβουλή , ὁ ἐπειδάν ὁ ἐκεῖνος πλοῦτος εἰς ἑαυτοῦ μετινεγκῇν μή δύναμαι , ἕλκω , σπαράσσω πανταχόθεν ὁ νέος , μυρίος ἐγείρω χειμών αὐτός . βούλομαι καί οὗτος εἶπον ὁ ἡδονά ὁ μισθωτός ; ἀπαντάω ἀπαλλάσσω οὗτος · κἀν ὑβρίζω τις αὐτός , οὐ ἀλγέω · οὐδείς γάρ ἑαυτοῦ ἀγείτης μείζων · οὐ ὑπό χρῆμα δίκη , μήτε ἡδονή ἐσθίω , μετά ουφροσυνιημι καθεύδω πολύς . οὐχ οὕτως ὁ ὁ Θάσιον οἶνος πίνω τρυφάω , ὡς ἐκεῖνος · ἐπί πηγή ἄπιος καί ὁ νᾶμα ἀπολαύω ἐκεῖνος . ἀλλά οὖον ὁ ἐκεῖνος τοιοῦτος 41 . εἰμί δέ οὐ ἀρκέω σύ ὁ εἴρω , ἵνα μείζων ποιέω ὁ Νίκη , φέρω , ὁ βασιλεύς καί ὁ δεσμώτης συγχρίω · καί ἶδος πολλάκις οὗτος μέν ἐν ἡδονή ὅς καί παίζω καί πηδάω , ἐκεῖνος δέ ἐν διαδέω καί πορφυρίς ἀθυμόω , καί μυρίος ἔχω φροντίς , καί ἀποτίθημι ὁ δείδω οὖον γάρ εἰμί , οὐ εἰμί · ποῦ ἀλγέω οὐδείς εὑρίσκω . ἀλλά οὐδέ ἡδονή ἀμείρω · οὐδέ γάρ εἄν ἀρέσκω ἐγώ ὁ φύσις , καθάπερ φημί ἔπειμι . εἰμί δέ ὁ μέν χαίρω πλείων , ὁ δέ ἀλγέω πλείων , οὗτος παρά αὐτός ὁ ἀγάω συμβαίνω , ὅταν μικροφύγος εἰμί , οὖον παρά ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις . εἰμί γάρ βούλομαι συνέχω χαίρω , πολύς ἔχω ἀφορμή . ἄν γάρ ἐπιλανθάνω ἀρετή , οὐδείς εἰμί ὁ λυπέω ἐγώ λοιπός . καί γάρ ἐλπίς υποσινομαι χρηστός αὐτός ὁ κτάομαι αὐτός , καί Θεός εὐάρεστος ποιέω , καί παρά ἄνθρωπος εὐδόκιμος , καί ἡδονά ἐνήνησιν ἀείρω . εἰμί γάρ καί ἐν ὁ κατορθόω πόνος ἔχω ὁ ἀρετή , ἀλλά ὁ σύνοιδα πολύς πλήριος ὁ Εὐφρόσυνος , καί τοσοῦτος ἔνδον ἔνειμι ὁ ἡδονά , ὅσος οὐδέ παρίστημι δυνατός εἰμί λόγος . τις γάρ σύ δοκέω ὁ ἐν ὁ πάρειμι βίος εἰμί ἡδύς ; τράπεζα πολυτελής , καί σῶμα ὑγεία , καί δόξα καί πλοῦτος ; ἀλλά οὗτος ὁ ἡδύς ἐν ἐκεῖνος παραβάλλω ὁ ἡδονή , πᾶς εἰμί πικρός πρός αὐτός συγχρίω . οὐδείς γάρ ἡδύς σύνοιδα ἀγαθός , καί ἐλπίς χρηστός 43 .