joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0136.2
καὶ ἐν 28 πλῆσμονῇ ἄρτων , καὶ ἐν εὐθηνίαις ὀσπατάλων . Οὕτω καὶ Ἰουδαῖοι τὰ μέγιστα εἰργάσαντο κακῶ , ἀπὸ τῆς μέθης καὶ τῆς τρυφῆς ἐπὶ τὴν ἀνομίαν ἐξοκείλαντες . β’ . Διὰ δὴ τοῦτο καὶ αὐτὸς νηστεύει τεσσαράκοντα ἡμέρας , ἡμῖν τὰ φάρμακα τῆς σωτηρίας δεῖκνυς , καὶ οὐ πρὸς ἑαυτὸν περαιτέρω , ὥστε μὴ πάλιν τῇ ὑπερβολῇ τοῦ θαύματος ἀπιστηθῆναι τῆς οἰκονομίας τῆς ἀληθείας . Νῦν μὲν γὰρ οὐχ ἂν 29 τοῦτο ἐγένετο , ἐπειδὴ καὶ Μωϋσῆς καὶ Ἠλίας προλαβόντες εἰς τοςοῦτον ἰσχυραν ἐξελθεῖν μήκος , τῇ τοῦ Θεοῦ κραταιοῦμενοι 30 δύναμει . Εἰ δὲ περαιτέρω προέβη , πολλοῖς ἂν καὶ ἐντεῦθεν ἀπιστος ἐδοξεν εἶναι ἡ τῆς σαρκὸς ἀνάληψις . Νηστεύσας τοίνυν τεσσαράκοντα ἡμέρας καὶ νύκτας τοσαύτας , Ὑστερον ἐπείνασεν · λαβὴν αὐτῷ παρέχων εἰς τὸ προσελθεῖν , ἵνα συμπλακεῖς δεῖξῃ πῶς δεῖ περιγιγνέσθαι 31 καὶ νικᾶν . Οὕτω δὴ καὶ ἀθληταὶ ποιοῦσι · τοὺς γὰρ μαθητὰς τοὺς ἑαυτῶν διδάσκοντες περιγιγνέσθαι καὶ νικᾶν , ἐκόντες ἐν ταῖς παλαιστραῖς συμπίπτονται ἐτέροις , ἐν τοῖς τῶν ἀντιπάλων σώμασι παρέχοντες τούτοις θεωρεῖν καὶ παιδεύεσθαι αὐτὸν τῆς νίκης τὸν τρόπον . Ὁ δὴ καὶ τότε ἐγένετο . Ἐπειδὴ γὰρ ἐδούλευ αὐτὴν ἐπισπάσασθαι εἰς τοῦτο , καὶ τὸ πεινῆν αὐτῷ κατάδηλον ἐποίησε , καὶ προσελθεῖν ἐδύσατο , καὶ δεξάμενος , ὅπως καὶ δις καὶ τρίς αὐτὸν κατέρρηξε 32 μετ’ εὐκολίας τῆς αὐτῷ προσήκουσας . Ἄλλ’ ἵνα μὴ παρατρέψαι τὰς νίκας ταύτας , λυμαίνεσθαι ἡμῶν τὴν ὑφέλειαν , ἀπὸ τῆς πρώτης ἀρχάμενοι προσβολῆς ἐκάστην μετὰ ἀκριβείας ἐξετάσωμεν . Ἐπειδὴ γὰρ ἐπείνασεν , φησί , Προσἐλθὼν ὁ πειράζων εἶπεν αὐτῷ · Εἰ Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ , εἰπὲ ἵνα οἱ λίθοι οὗτοι ἄρτοι γένωνται . Ἐπειδὴ γὰρ ἤκουσε φωνὴς ἀνωθεν φερομένης καὶ λεγούσης · Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱὸς μου ὁ ἀγαπητός · ἤκουσε δὲ καὶ Ἰωάννου τοσαῦτα περὶ αὐτοῦ μαρτυρούντος , εἶτα εἶδος πεινῶντα · ἐν ἀμηχανίᾳ λοιπὸν ἦν , καὶ οὐδὲ ὅτι ἀνθρώπος ἦν φιλὸς πιστεύσαι ἠδύνατο , διὰ τὰ περὶ αὐτοῦ λεγόμενα · οὐδ’ αὐ πάλιν παραδέξασθαι , ὅτι Υἱὸς ἦν τοῦ Θεοῦ , διὰ τὸ βλέπειν αὐτὸν πεινῶντα . Ὁθεν ἐν ἀμηχανίᾳ γενόμενος , ἀμφιβόλως ἄρξεται φωνᾶς . Καὶ ὡςπερ τῷ Ἀδὰμ προσελθὼν παρὰ τὴν ἀρχήν , πλάττει τὰ μὲ δυντα , ἵνα μάθῃ τὰ δυντα · οὕτω δὲ καὶ ἐνταῦθα , οὐχ εἰδὼς σαφῶς τὸ ἀπόρρητον τῆς οἰκονομίας μυστήριον , καὶ τίς ποτὲ ἐστιν ὁ παρὼν , ἑτέρα ἐπιχειρεῖ πλάκεις δίκτυα , δι’ ὧν ἴμετο εἰσάσθαι τὸ κεκρυμμένον καὶ ἀπαρῆς . Καὶ τί φησιν ; Εἰ Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ , εἰπὲ ἵνα οἱ λίθοι οὗτοι [ 170 ] ἄρτοι γένωνται . Οὐχ εἶπεν , Ἐπειδὴ πεινᾷς , ἀλλ’ , Εἰ Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ · νομίζων ὑποκαλέπτειν αὐτὸν τοῖς ἐγκωμίοις . Διὸ καὶ τὴν πείναν ἐσῆψεν , ἵνα μὴ δόξῃ προφέρειν 33 αὐτῷ τοῦτο καὶ ἐνδεικνύειν Οὐ γὰρ εἰδὼς τῶν οἰκονομημένων τὸ μέγεθος , αἰσχρὸν αὐτῷ τοῦτο ἐνόμιζεν εἶναι . Διὸ κολακεύσων αὐτὸν ὑπούλος , τῆς ἀξίας μέμυκεν μόνης . Τί οὖν ὁ Χριστός ; Τὸν τύφον αὐτοῦ καθαίρων , καὶ δείκνυς οὐχ αἰσχύνης δεῖον ὃν τὸ συμβάν , οὐδὲ ἀνάξιον τῆς αὐτοῦ σοφίας , ὅπερ κολακεύσων αὐτὸν ἐκεῖνος · ἀπεστίγησε , τοῦτο εἰς μέσον αὐτὸς προφέρει καὶ τίθησι , λέγων · Οὐχ ἐκ’ ἄρτου μόνου ζήσεται ἄνθρωπος . Ὁθεν ἄρχεται ἀπὸ 34 τῆς κατὰ τὴν γαστέρα ἀνάγκης . Σὺ δὲ μοι σκάπτει τοῦ πονηροῦ δαιμόνος ἐκεῖνον τὴν κακοργίαν , καὶ πῶθεν ἄρχεται τῶν παλαισμάτων , 30 τὸ τέταρτον Edd . 31 ἀλλ’ ] ad . καὶ D . E . F . 32 καὶ ] καὶ ἐξ εἰ μ . p . μετὰ τὴν ἐρήμην Edd . 33 προφέρειν ] Sic A . B . E . vulgo προσφέρειν . 34 Ὁθεν ἐκείνος ἄρχεται ἀπὸ E . Kai πῶθεν ἄρχεται ; 35 Ἀπὸ F . Ita nihil erubuit a necessitate ventris incipere . Gc . Clausulam sane quam molestam praetermisit Arm .
Lemmas: καί ἐν 28 πλησμονή ἄρτος , καί ἐν εὐθηνία ὀσπατάλων . οὕτως καί Ἰουδαῖος ὁ μέγας ἐργάζομαι κακόω , ἀπό ὁ μέθη καί ὁ τρυφή ἐπί ὁ ἀνομία ἐξοκέλλω . βε . Ζεύς δή οὗτος καί αὐτός νηστεύω τεσσαράκοντα ἡμέρα , ἐγώ ὁ φάρμακον ὁ σωτηρία δείκνυμι , καί οὖον πρός ἑαυτοῦ περαιτέρω , ὥστε μή πάλιν ὁ ὑπερβολή ὁ θαῦμα ἀπιστέω ὁ οἰκονομία ὁ ἀλήθεια . νῦν μέν γάρ οὐ εἄν 29 οὗτος γίγνομαι , ἐπεί καί Μωϋσῆς καί Ἠλίας προλαμβάνω εἰς τοῦτος ἰσχυρός ἐξέρχομαι μήκος , ὁ ὁ Θεός κραταιόω 30 δύναμις . εἰμί δέ περαιτέρω προβαίνω , πολύς εἄν καί ἐντεῦθεν ἄπιστος δοκέω εἰμί ὁ ὁ σάρξ ἀνάληψις . νηστεύω τοίνυν τεσσαράκοντα ἡμέρα καί νύξ τοσοῦτος , ὕστερος πεινάω · λαβή αὐτός παρέχω εἰς ὁ προσέρχομαι , ἵνα συμπλέκω δείκνυμι πῶς δεῖ περιγίγνομαι 31 καί νικάω . οὕτως δή καί ἀθλητής ποιέω · ὁ γάρ μαθητής ὁ ἑαυτοῦ διδάσκω περιγίγνομαι καί νικάω , ἑκών ἐν ὁ παλαίστρα συμπίπτω ἕτερος , ἐν ὁ ὁ ἀντίπαλος σῶμα παρέχω οὗτος θεωρέω καί παιδεύω αὐτός ὁ Νίκη ὁ τρόπος . ὁ δή καί τότε γίγνομαι . ἐπεί γάρ δουλεύω αὐτός ἐπισπάω εἰς οὗτος , καί ὁ πεινάω αὐτός κατάδηλος ποιέω , καί προσέρχομαι δύο , καί δέχομαι , ὅπως καί δις καί τρίς αὐτός καταρρήγνυμι 32 μετά εὐκολία ὁ αὐτός προσακούω . ἄλλος ἵνα μή παρατρέπω ὁ Νίκη οὗτος , λυμαίνομαι ἐγώ ὁ ὑφαιρέω , ἀπό ὁ πρῶτος ἄρχω προσβολή ἕκαστος μετά ἀκρίβεια ἐξετάζω . ἐπεί γάρ πεινάω , φημί , προσέρχομαι ὁ πειράζω εἶπον αὐτός · εἰμί υἱός εἰμί ὁ Θεός , εἶπον ἵνα ὁ λίθος οὗτος ἄρτος γίγνομαι . ἐπεί γάρ ἀκούω φωνή ἄνωθεν φέρω καί λέγω · οὗτος εἰμί ὁ υἱός ἐγώ ὁ ἀγαπητός · ἀκούω δέ καί Ἰωάννης τοσοῦτος περί αὐτός μαρτυρέω , εἶτα εἶδος πεινάω · ἐν ἀμηχανία λοιπός εἰμί , καί οὐδέ ὅτι ἄνθρωπος εἰμί φίλος πιστεύω δύναμαι , διά ὁ περί αὐτός λέγω · οὐδέ αὖος πάλιν παραδέχομαι , ὅτι υἱός εἰμί ὁ Θεός , διά ὁ βλέπω αὐτός πεινάω . ὅθεν ἐν ἀμηχανία γίγνομαι , ἀμφίβολος ἄρχω φωνή . καί ὡς ὁ Ἀδάμ προσέρχομαι παρά ὁ ἀρχή , πλάσσω ὁ ἐγώ δυντα , ἵνα μανθάνω ὁ δυντα · οὗτος δέ καί ἐνταῦθα , οὐ εἰδοί σαφῶς ὁ ἀπόρρητος ὁ οἰκονομία μυστήριον , καί τίς ποτέ εἰμί ὁ πάρειμι , ἕτερος ἐπιχειρέω πλάκη δίκτυον , διά ὅς ἴμετο εἶμι ὁ κρύπτω καί ἀπαρῆς . καί τίς φημί ; εἰμί υἱός εἰμί ὁ Θεός , εἶπον ἵνα ὁ λίθος οὗτος [ 170 ] ἄρτος γίγνομαι . οὐχ εἶπον , ἐπεί πεινάω , ἀλλά , εἰμί υἱός εἰμί ὁ Θεός · νομίζω ὑποκαλέπτειν αὐτός ὁ ἐγκώμιον . Διὸ καί ὁ πεῖνα σήπω , ἵνα μή δόξα προφέρω 33 αὐτός οὗτος καί ἐνδείκνυμι οὖον γάρ εἰδοί ὁ οικονομημένος ὁ μέγεθος , αἰσχρός αὐτός οὗτος νομίζω εἰμί . Διὸ κολακεύω αὐτός ύπουλος , ὁ ἄξιος μύω μόνος . τις οὖν ὁ Χριστός ; ὁ τύφω αὐτός καθαίρω , καί δείκνυμι οὐ αἰσχύνη δείδω ὅς ὁ συμβαίνω , οὐδέ ἀνάξιος ὁ αὐτός σοφία , ὅσπερ κολακεύω αὐτός ἐκεῖνος · ἀπεστίγησε , οὗτος εἰς μέσος αὐτός προφέρω καί τίθημι , λέγω · οὐχ ἐπίτεξ ἄρτος μόνος ζῶ ἄνθρωπος . ὅθεν ἄρχω ἀπό 34 ὁ κατά ὁ γαστήρ ἀνάγκη . σύ δέ ἐγώ σκάπτω ὁ πονηρός δαίμων ἐκεῖνος ὁ κακοργίαν , καί πίνω ἄρχω ὁ πάλαισμα , 30 ὁ τέταρτος Edd . 31 ἀλλά ] ad . καί D . E . F . 32 καί ] καί ἐκ εἰμί μ . p . μετά ὁ ἐρῆμος Edd . 33 προφέρω ] Sic A . B . E . vulgo προσφέρω . 34 ὅθεν ἐκείνος ἄρχω ἀπό E . Kai πίνω ἄρχω ; 35 ἀπό F . Ita nihil erubuit a necessitate ventris incipere . Gc . Clausulam sane quam molestam praetermisit Arm .