joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0024.3
νον καὶ ἀκολουθῶντα τῷ Ἰησοῦ · ὅτι δὲ καὶ εὐσεβής , ὅηλον ἀπὲ τῶν δογμάτων . Καὶ τὴν σύνεσιν δὲ αὐτοῦ ἀφ' οὐ συνθένης Εὐαγγελίου ρέθουν ἐστιν ἰδεῖν , καὶ τὴν ἀγάπην · τὴς γὰρ οἰκουμενῆς ἐπεισέλασθαι · καὶ [ 492 ] τὴν τῶν ἔργων τῶν ἀγαθῶν ἐπίδειξιν ἀπὸ τοῦ θρόνου ἐφ' οὗ μέλλει καθέδεσθαι 94 · καὶ τὴν ἀνδρείαν δὲ , ἐξ ὧν χαλρῶν ὑπέστρεψεν ἀπὸ προσώπου τοῦ συνεδρίου . Σηλώσομεν τοίνυν τὴν ἀρετὴν ταύτην , καὶ μάλιστα πάντων τὴν ταπεινοφροσύνην καὶ ἐλεημοσύνην , ὧν ἄνευ σωθῆναι οὐκ ἔνι . Καὶ δηλοῦσιν αἱ πέντε παρθένοι , καὶ μετ' ἐκείνων ὁ Φαρισαῖος . Χωρὶς μὲν γὰρ παρθενίας δυνατὸν ἰδεῖν χωρὶς δὲ ἐλεημοσύνης ἀμήχανον · τῶν γὰρ ἀναγκαίων τοῦτο ἐστι καὶ συνεχόντων τὸ πᾶν . Οὐχ ἄρα ἀπεικοῦνως καρδίαν αὐτὸ κεκλήκαμεν ἀρετῆς . Ἄλλ' ἡ καρδία αὐτή , ἐὰν μὴ πᾶσι χορηγῇ πνεῦμα 95 , ταχέως σβέννυται . Ὦσπερ οὖν ἡ πηγή , ἐὰν συνέχῃ τὰ νάματα παρ' ἑαυτῆς 96 , σήπεται · οὕτω καὶ οἱ πλουτοῦντες , ὅταν παρ' ἑαυτοῖς τὰ δυνὰ κατέχωσι . Διὰ τοῦτο καὶ ἐν τῇ κοινῇ συνθέσει λέγομεν , Πολλὴ ἡ σῆψις τοῦ πλοῦτου παρὰ τῷ δεῖνι · καὶ οὐ λέγομεν , Πολλὴ ἡ ἀφθονία , πολὺς ὁ θησαυρός . Καὶ γὰρ σῆψις ἐστὶν οὐχὶ τῶν κεκτημένων , ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ πλοῦτου . Καὶ γὰρ τὰ ἱμάτια κείμενα φθείρεται , καὶ τὸ χρυσίου λούται , καὶ ὁ σῖτος διαδιδρώσκεται · καὶ ἡ ψυχὴ δὲ τοῦ ταῦτα ἔχοντος τούτων ἀπάντων μᾶλλον καὶς φροντίτι καὶ λούται καὶ σήπεται . Κἄν ἐθέλῃς φιλαργύρω ψυχῇν εἰς τὸ μέσον ἐξενεγκεῖν καθάπειν ἱμάτιον ὑπὸ μυρίων βρωθὲν σκολιχῶν , καὶ οὐκ ἔχον οὐδὲν ὑιῆς , οὕτως εὐρήσεις διατετρυμμένην πάντοθεν αὐτὴν ὑπὸ φροντίδων 97 , ὑπὸ τῶν ἀμαρτημάτων σσημένην , ἰωμένην . Ἄλλ' οὐχὶ τοῦ πένθος τοιαύτη , τοῦ πένθος τοῦ ἐκόντος · ἀλλ' ἀποστίλβει μὲν ὡς χρυσίου , λάμπει δὲ ὡσπερ μαργαρίτης , ἀνθεῖ δὲ ὡσπερ ῥόδον . Οὐ γὰρ ἐστιν ἔχει σῆς , οὐκ ἐστιν ἔχει κλῆσιν , οὐκ ἐστι φροντίς βιωτικὴ · ἀλλ' ὡς ἄγγελοι , οὕτω πολιτεύονται 98 . Βούλει τῆς ψυχῆς ταύτης τὸ κάλλος ἰδεῖν ; Βούλει τῆς πενίας τοῦ πλοῦτον καταμαθεῖν ; Οὐκ ἐπιτάττει ἀνδράσιν , ἀλλὰ δαιμονίοις ἐπιτάττει · οὐ παρίσταται βασιλεῖ , ἀλλὰ παρίσταται Θεῷ · οὐ στρατεύεται μετὰ ἀνθρώπων , ἀλλὰ στρατεύεται μετὰ ἀγγέλων · οὐκ ἔχει κιβώτια δύο 99 καὶ τρία καὶ εἴκοσιν , ἀλλὰ τοιαύτην εὐπράγμοι 100 , ὡς τὸν κόσμον ἅπαντα μηδὲν εἶναι νομίζειν . Οὐχ ἔχει θησαυρόν , ἀλλὰ τὸν οὐρανόν · οὐ δεῖται δούλων , μᾶλλον δὲ ἔχει δούλους τὰ πάθη , ἔχει δούλους τοὺς βασιλεῖς χραιπτούσας λογισμούς . Ὡ γὰρ ἐπιτάττει τῷ τῆν ἄλουργίδα περιχειμένῳ , οὕτως 101 αὐτὸν κατέπηγεν ὁ λογισμός , καὶ ἀντιστῆσαι οὐ τολμᾷ . Βασιλείαν δὲ καὶ χρυσόν καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα , καθάπερ παιδῶν ἀθύματα γελά . καὶ καθάπερ τροχοὺς καὶ ἀστραγάλους καὶ κεφαλὰς 102 καὶ σφαῖρας , οὕτω ταῦτα πάντα ἡγεῖται εἶναι εὐκαταφρόνητα . Ἔχει γὰρ κόσμον , ὃν οὐδὲ ἰδεῖν οἱ ἐν τούτοις παίζοντες δύνανται . Τί τοίνυν τοῦ πένθος τούτου βέλτιον γένοιτ' ἄν ; Ἔδαφος γοῦν ἔχει τὸν οὐρανόν . Εἰ δὲ τὸ ἕδαφος τοιοῦτον , ἄνθρωπον [ 493 ] τὸν θρόνον . Ἄλλ' οὐκ ἔχει ἴππους καὶ ὄχήματα ; Τί γὰρ αὐτῷ τούτων χρεία , τῷ μέλλοντι ἐπὶ τῶν νεφελῶν ὁρθεῖσθαι , καὶ μετὰ τοῦ Χριστοῦ εἶναι ; Ταῦτ' οὖν ἄνθοῦσαντες , καὶ ἄνδρας καὶ γυναῖκας , ἐκεῖνον ζητῶμεν τὸν πλοῦτον , καὶ τὴν ἀνάλωτον εὐπορίαν , ἵνα καὶ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν ἐπιτύχωμεν , χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ , ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: νοῦς καί ἀκολουθέω ὁ Ἰησοῦς · ὅτι δέ καί εὐσεβής , ὅλος ἀπό ὁ δόγμα . καί ὁ σύνεσις δέ αὐτός ἀπό οὖον συντίθημι Εὐαγγέλιος εἴρω εἰμί ὁράω , καί ὁ ἀγάπη · σής γάρ οἰκέω ἐπεισέρχομαι · καί [ 492 ] ὁ ὁ ἔργον ὁ ἀγαθός ἐπίδειξις ἀπό ὁ θρόνος ἐπί ὅς μέλλω καθοράω 94 · καί ὁ ἀνδρεῖος δέ , ἐκ ὅς χαλρῶν ὑποστρέφω ἀπό πρόσωπον ὁ συνέδριον . Σηλώσομεν τοίνυν ὁ ἀρετή οὗτος , καί μάλιστα πᾶς ὁ ταπεινοφροσύνη καί ἐλεημοσύνη , ὅς ἄνευ σῴζω οὐ ἐν . καί δηλόω ὁ πέντε παρθένος , καί μετά ἐκεῖνος ὁ Φαρισαῖος . Χωρὶς μέν γάρ παρθενίη δυνατός ὁράω Χωρὶς δέ ἐλεημοσύνη ἀμήχανος · ὁ γάρ ἀναγκαῖος οὗτος εἰμί καί συνέχω ὁ πᾶς . οὐχ ἄρα απεικουναω Καρδία αὐτός καλέω ἀρετή . ἄλλος ὁ καρδία αὐτός , ἐάν μή πᾶς χορηγέω πνεῦμα 95 , ταχέως σβέννυμι . ὥσπερ οὖν ὁ πηγή , ἐάν συνέχω ὁ νᾶμα παρά ἑαυτοῦ 96 , σήπω · οὗτος καί ὁ πλουτέω , ὅταν παρά ἑαυτοῦ ὁ δυάς κατέχω . Ζεύς οὗτος καί ἐν ὁ κοινός σύνθεσις λέγω , Πολύς ὁ σῆψις ὁ πλοῦτος παρά ὁ δεῖνα · καί οὖον λέγω , Πολύς ὁ Ἀφθονία , πολύς ὁ θησαυρός . καί γάρ σῆψις εἰμί οὐ ὁ κτάομαι , ἀλλά καί αὐτός ὁ πλοῦτος . καί γάρ ὁ ἱμάτιον κεῖμαι φθείρω , καί ὁ χρυσίον Λουτάι , καί ὁ σῖτος διαδιδρώσκεται · καί ὁ ψυχή δέ ὁ οὗτος ἔχω οὗτος ἀπαντάω μᾶλλον Καΐς φροντίς καί Λουτάι καί σήπω . κἀν ἐθέλω φιλάργυρος Ψυχή εἰς ὁ μέσος ἐκφέρω καθάπτω ἱμάτιον ὑπό μυρίος βιβρώσκω σκολιχω , καί οὐ ἔχω οὐδείς ὑιῆς , οὕτως εὑρίσκω διατετρυμμένην πάντοθεν αὐτός ὑπό φροντίς 97 , ὑπό ὁ ἁμάρτημα σήπω , ἰάομαι . ἄλλος οὐ ὁ πένθος τοιοῦτος , ὁ πένθος ὁ ἑκών · ἀλλά ἀποστίλβω μέν ὡς χρυσίον , λάμπω δέ ὡς μαργαρίτης , ἀνθέω δέ ὡς ῥόδον . οὖον γάρ εἰμί ἔχω σός , οὐ εἰμί ἔχω κλῆσις , οὐ εἰμί φροντίς βιωτικός · ἀλλά ὡς ἄγγελος , οὗτος πολιτεύω 98 . βούλομαι ὁ Ψυχή οὗτος ὁ κάλλος ὁράω ; βούλομαι ὁ πενία ὁ πλοῦτος καταμανθάνω ; οὐ ἐπιτάσσω ἀνήρ , ἀλλά δαιμόνιος ἐπιτάσσω · οὖον παρίστημι βασιλεύς , ἀλλά παρίστημι Θεός · οὖον στρατεύω μετά ἄνθρωπος , ἀλλά στρατεύω μετά ἄγγελος · οὐ ἔχω κιβώτιον δύο 99 καί τρεῖς καί εἴκοσι , ἀλλά τοιοῦτος εὐπράγμοι 100 , ὡς ὁ κόσμος ἅπας μηδείς εἰμί νομίζω . οὐχ ἔχω θησαυρός , ἀλλά ὁ οὐρανός · οὖον δήω δοῦλος , μᾶλλον δέ ἔχω δοῦλος ὁ πάθος , ἔχω δοῦλος ὁ βασιλεύς χραιπτουω λογισμός . εἰμί γάρ ἐπιτάσσω ὁ ὁ ἁλουργίς περιχέω , οὕτως 101 αὐτός καταπήγνυμι ὁ λογισμός , καί ἀνθίστημι οὖον τολμάω . βασιλεία δέ καί χρυσός καί πᾶς ὁ τοιοῦτος , καθάπερ παῖς ἄθυμος γελάω . καί καθάπερ τροχός καί ἀστράγαλος καί κεφαλή 102 καί σφαῖρα , οὗτος οὗτος πᾶς ἡγέομαι εἰμί εὐκαταφρόνητος . ἔχις γάρ κόσμος , ὅς οὐδέ ὁράω ὁ ἐν οὗτος παίζω δύναμαι . τις τοίνυν ὁ πένθος οὗτος ἀγαθός γίγνομαι ἄν ; ἔδαφος γοῦν ἔχω ὁ οὐρανός . εἰμί δέ ὁ ἔδαφος τοιοῦτος , ἄνθρωπος [ 493 ] ὁ θρόνος . ἄλλος οὐ ἔχω ἵππος καί ὄχημα ; τις γάρ αὐτός οὗτος χρεία , ὁ μέλλω ἐπί ὁ νεφέλη ὁράω , καί μετά ὁ Χριστός εἰμί ; ταῦτα οὖν ἀνθέω , καί ἀνήρ καί γυνή , ἐκεῖνος ζητέω ὁ πλοῦτος , καί ὁ ἀνάλωτος εὐπορία , ἵνα καί ὁ βασίλεια ὁ οὐρανός ἐπιτυγχάνω , χάρις καί φιλανθρωπία ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , ὅς ὁ δόξα καί ὁ κράτος εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .