joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0271.1
Καὶ γὰρ ἔχει φῆσιν · Ἐὰν τις ὑμῖν εἴπῃ τι , ἔρεϊτε ὅτι Ὁ Κύριος αὐτοῦ χρεῖται ἔχει · οὕτω καὶ ἔνταῦθα · Ὁ Διδάσκαλος εἶπε1 , Πρὸς σὲ ποιῶ τὸ πᾶσχω . Ἐγὼ δὲ οὗ2 τοῦτο θαυμάζω μόνον , ὅτι αὐτὸν ὑπέδεξάτο ἀγνῶνόν ὄντα , ἀλλ’ ὅτι3 προσδοκῶν ἔχθραν ἐπισπάσασθαι τοσαύτην καὶ πόλεμον ἀσπονδόν , κατεφρόνησε τῆς τῶν πολλῶν ἀπαχθείας . Εἶτα ἐπειδὴ ἠγνόουν , καὶ σημεῖον αὐτοῖς δίδωσι , οὗν τῷ τοῦ Σαοὺλ ὁ προφήτης λέγων · 4Κύριος εἰνὰ ἀναβαίνοντα καὶ ἀκύρῃ ἔχοντα · καὶ ἔνταῦθα , Κεράμιον βασιζόντα . Καὶ ὅρα πάλιν τὴν ἐπίδειξιν τῆς δυνάμεως . Οὐ γὰρ εἶπε μόνον , Τὸ Πάσχα ποιῶ · ἀλλὰ καὶ ἕτερον προσέθηκεν , Ὁ καιρὸς μου ἔγγυς ἔστι . Τοῦτο δὲ ποιεῖ , ἵνα μὲν τοὺς μαθητὰς συνεχῶς ὀποιριζῶσιν τοῦ πάθους , ὥστε τῇ πυκνότητι τῆς προρρήσεως ἐγγυμνασθέντας μελετῆσαι τὸ συμβησόμενον · ἅμα δὲ δεῖξαις αὐτοῖς τε ἐκείνους , καὶ τῷ ὑποδεχομένῳ · καὶ πάλιν Ἰουδαῖος , ὁ πολλάκις [ 774 ] εἶπον , ὅτι οὐκ ἄκων ἐπὶ τὸ πᾶσχω ἔρχεται . Προσέθηκε δὲ , Μετὰ τῶν μαθητῶν μου , ὥστε καὶ ἀρχαίως γενέσθαι τὴν παρασκευήν , χάκειν μὴ νομίσαι κρύπτεσθαι αὐτόν . Ὀψίας δὲ γενομένης , ἀνέκειτο μετὰ τῶν δώδεκα μαθητῶν4 . Βαβαὶ τῆς ἀνασυχνίας , Ἰουδὰ ! Καὶ γὰρ καὶ αὐτὸς ἔκει παρῆν , καὶ ἤδη κοινωνῶσιν καὶ μυστηρίων καὶ ἄλων10 , καὶ παρ’ αὐτῇ ἐλέγχεται τὴν τράπεζαν , ὅσα καὶ θηρίαν ἦν , πρᾶσσερον11 ἐγείγνει ἄν . Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ ὁ εὐαγγελιστὴς ἐπισημαίνεται , ὅτι ἐσθιόντων αὐτῶν διαλέγεται περὶ τῆς προδοσίας ὁ Χριστός , ἵνα καὶ ἀπὸ τοῦ καιροῦ καὶ ἀπὸ τῆς τράπεζας δείξῃ τὴν πονηρίαν τοῦ12 προδότου . Ὅς γὰρ γένοιτο οἱ μαθηταί , καθὼς συνέταξεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς , Ὀψίας γενομένης , ἀνέκειτο μετὰ τῶν δώδεκα . Ἐσθιόντων δὲ αὐτῶν εἶπε , φησίν , Ἀμὴν λέγω ὑμῖν , ὅτι13 εἷς ἐξ ὑμῶν παραδώσει με . Πρὸ δὲ τοῦ δεῖπνον καὶ τοὺς πόδας αὐτοῦ ἔνιψε . Καὶ ὅρα πῶς φειδεῖται τοῦ προδότου . Οὐ γὰρ εἶπεν , Ὁ δεῖνὰ με παραδώσει · ἀλλ’ , Εἷς ἐξ ὑμῶν , ὥστε πάλιν δοῦναι αὐτῷ μετανοίας ἔχουσιαν τῷ14 λαθεῖν · καὶ αἰρεῖται φοβήσασθαι πάντας , ὑπὲρ τοῦ διασῶσαι τούτων . Ἔξ15 ὑμῶν τῶν δώδεκα , φησίν , τὸν καταχοῦ μοι συμπαρόντων16 , ὧν τοὺς πόδας ἔνιψα , οἷς τοσάυτα ἐπηνεγίλαμην . Πένθος ἄρα ἀφόρητον τοῦ χορδὸν τότε τὸν θην ἐκείνων κατέλαβε . Καὶ ὁ μὲν Ἰωάννης φησίν , Ἠκοροῦντο , καὶ εἰς ἀλλήλους ἐβλέπον , καὶ ἕκαστος αὐτῶν ἡνῶτα17 δεδιόως ὑπὲρ ἑαυτοῦ , καίτοι μηδὲν ἑαυτοῦς συνειδότες τούτων · οὕτως δὲ φησίν , ὅτι Ἀνυοῦμενοι σφόδρα ἤρξαντο λέγειν αὐτῷ ἕκαστος , Μήτι ἐγὼ18 , Κύριε ; Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν · Ὁ ἐμὸν βάψας τὸ ψωμίον ἐκείνως19 . Ὅρα πότε αὐτὸν ἐξἐκάλυψεν , ὅτι τοὺς λοιποὺς ἀπαλλάξει τῆς ταραχῆς ταύτης ἠθέλησε · καὶ γὰρ καὶ ἀποπεινῆσειν τῷ δεῖν · διὸ καὶ ἐπέκειντο ἐρωτῶντες . Οὐχ ἐκείνους δὲ ἀνέκειν βουλόμενος μόνον τῆς ἀγνίας , τοῦτο ἐποίησε , ἀλλὰ καὶ τὸν προδότην διορθῶσαι θέλων . Ἐπειδὴ γὰρ πολλάκις ἀκούσας ἀδιόριστως , ἀδιόριστος20 ἔμενεν , ἀμείνων ὧν , βουλόμενος αὐτοῦ καθεῖσθαι μᾶλλον , περιαιρεῖ τὸ προσπεσθὸν αὐτοῦ . Ἐπειδὴ γὰρ λυπούμενοι ἤρξαντο λέγειν , Μήτι ἐγώ , Κύριε ; ἀποκριθεὶς εἶπεν · Ὁ ἐμδάψας μετ’ ἐμοῦ ἐν τῷ τρυβλίῳ21 , οὗτος με παραδώσει .
Lemmas: καί γάρ ἔχω φημί · ἐάν τις σύ εἶπον τίς , εἴρω ὅτι ὁ Κύριος αὐτός χρίω ἔχω · οὗτος καί ἐνταῦθα · ὁ Διδάσκαλος εἶπον , πρός σύ ποιέω ὁ πάσχω . ἐγώ δέ ὅς οὗτος θαυμάζω μόνος , ὅτι αὐτός ὑποδείκνυμι ἄγνων εἰμί , ἀλλά ὅς προσδοκάω ἔχθρα ἐπισπάω τοσοῦτος καί πόλεμος ἄσπονδος , καταφρονέω ὁ ὁ πολύς ἀπάγω . εἶτα ἐπεί ἀγνοέω , καί σημεῖον αὐτός δίδωμι , ἐν ὁ ὁ Σαῦλος ὁ προφήτης λέγω · 4Κύριος ἰνέω ἀναβαίνω καί άκυρος ἔχω · καί ἐνταῦθα , κεράμιον βασίζω . καί ὁράω πάλιν ὁ ἐπίδειξις ὁ δύναμις . οὖον γάρ εἶπον μόνος , ὁ Πάσχα ποιέω · ἀλλά καί ἕτερος προστίθημι , ὁ καιρός ἐγώ ἐγγύς εἰμί . οὗτος δέ ποιέω , ἵνα μέν ὁ μαθητής συνεχῶς οποιριζωσις ὁ πάθος , ὥστε ὁ πυκνότης ὁ πρόρρησις ἐγγυμνάζω μελετάω ὁ συμβαίνω · ἅμα δέ δείκνυμι αὐτός τε ἐκεῖνος , καί ὁ ὑποδέχομαι · καί πάλιν Ἰουδαῖος , ὁ πολλάκις [ 774 ] εἶπον , ὅτι οὐ ἄκων ἐπί ὁ πάσχω ἔρχομαι . προστίθημι δέ , μετά ὁ μαθητής ἐγώ , ὥστε καί ἀρχαῖος γίγνομαι ὁ παρασκευή , χάσκω μή νομίζω κρύπτω αὐτός . Ὄψιος δέ γίγνομαι , ἀνάκειμαι μετά ὁ δώδεκα μαθητῶν4 . βαβαί ὁ ἀνασυχνίας , Ἰουδά ! καί γάρ καί αὐτός ἐκεῖ πάρειμι , καί ἤδη κοινωνέω καί μυστήριον καί ἄλων , καί παρά αὐτός ἐλέγχω ὁ τράπεζα , ὅσος καί θήριος εἰμί , πρᾶσος γίγνομαι ἄν . Ζεύς γάρ οὗτος καί ὁ εὐαγγελιστής ἐπισημαίνω , ὅτι ἐσθίω αὐτός διαλέγω περί ὁ προδοσία ὁ Χριστός , ἵνα καί ἀπό ὁ καιρός καί ἀπό ὁ Τράπεζας δείκνυμι ὁ πονηρία ἔρχομαι προδότης . ὅς γάρ γίγνομαι ὁ μαθητής , καθώς συντάσσω αὐτός ὁ Ἰησοῦς , Ὄψιος γίγνομαι , ἀνάκειμαι μετά ὁ δώδεκα . ἐσθίω δέ αὐτός εἶπον , φημί , ἀμήν λέγω σύ , ὅς εἷς ἐκ σύ παραδίδωμι ἐγώ . πρό δέ ὁ δεῖπνον καί ὁ πούς αὐτός νίφω . καί ὁράω πῶς φείδομαι ὁ προδότης . οὖον γάρ εἶπον , ὁ δεῖνα ἐγώ παραδίδωμι · ἀλλά , εἷς ἐκ σύ , ὥστε πάλιν δίδωμι αὐτός μετάνοια ἔχω ὅς λανθάνω · καί αἱρέω φοβέω πᾶς , ὑπέρ ὁ διασῴζω οὗτος . Ἔξ15 σύ ὁ δώδεκα , φημί , ὁ καταχέω ἐγώ συμπαρόντων16 , ὅς ὁ πούς νίφω , ὅς τοσοῦτος ἐπιφέρω . πένθος ἄρα ἀφόρητος ὁ χορδή τότε ὁ θην ἐκεῖνος καταλαμβάνω . καί ὁ μέν Ἰωάννης φημί , Ἠκοροῦντο , καί εἰς ἀλλήλων βλέπω , καί ἕκαστος αὐτός εἰμί δείδω ὑπέρ ἑαυτοῦ , καίτοι μηδείς ἑαυτοῦ σύνοιδα οὗτος · οὕτως δέ φημί , ὅτι ανυουμενοω σφόδρα ἄρχω λέγω αὐτός ἕκαστος , Μῆτις ἐγώ , κύριος ; ὁ δέ ἀποκρίνω εἶπον · ὁ ἐμός βάπτω ὁ ψωμίον ἐκεῖνος . Ὅρας πότε αὐτός ἐκκαλύπτω , ὅτι ὁ λοιπός ἀπαλλάσσω ὁ ταραχή οὗτος ἐθέλω · καί γάρ καί αποπειναω ὁ δήω · διό καί ἐπίκειμαι ἐρωτάω . οὐχ ἐκεῖνος δέ ἀνίημι βούλομαι μόνος ὁ Ἁγνίας , οὗτος ποιέω , ἀλλά καί ὁ προδότης διορθόω ἐθέλω . ἐπεί γάρ πολλάκις ἀκούω ἀδιορίστως , ἀδιόριστος μένω , ἀγαθός ὅς , βούλομαι αὐτός καθίημι μᾶλλον , περιαιρέω ὁ προσπίπτω αὐτός . ἐπεί γάρ λυπέω ἄρχω λέγω , Μῆτις ἐγώ , κύριος ; ἀποκρίνω εἶπον · ὁ ἐμδάψας μετά ἐγώ ἐν ὁ τρύβλιον , οὗτος ἐγώ παραδίδωμι .