joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0203.2
β . Ἐπειδὴ γὰρ πρὸς τὸ πάθος ἐμελλεν ἰέναι λοιπόν , τίθησι τὴν σαφῶς Κύριον αὐτὸν ἀνακηρύττουσαν προφητείαν , ἀλλ’ οὐχ ἀπλῶς , οὐδὲ προηγουμένως ἐπὶ τοῦτο ἐλθὼν , ἀλλ’ ἀπὸ αἰτίας εὐλόγου . Ἐρωτᾷ δὲ γὰρ αὐτοὺς πρότερος , ἐπειδὴ οὐκ ἀπεκρίναντο τάλθη 13 περὶ αὐτοῦ ( ἀνθρώπων γὰρ αὐτὸν ἔφησαν εἶναι φίλων ) , ἀναπτεῦον τὴν πεπλανημένην αὐτῶν δόξαν , οὕτως εἰσάγει τὸν Δαυΐδ , ἀνακηρύττοντα αὐτὸν τὴν θεότητα . Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ ἐνόμιζον , ὅτι ψιλὸς ἄνθρωπος ἦν , διὸ καὶ ἔλεγον , Τοῦ Δαυΐδ · αὐτὸς δὲ τοῦτο διορθοῦμενος παράγει τὴν προφητίαν , καὶ τὴν χυριότητα αὐτοῦ , καὶ τὸ γνήσιον τῆς υἱότητος 14 , καὶ τὸ ὁμοούσιον τὸ πρὸς τὸν Πατέρα μαρτυροῦντα . Καὶ οὐδὲ μέχρι τοῦτο ἵσταται · ἀλλ’ ὥστε καὶ φοβῆσαι καὶ τὸ ἔξης ἐπάγει λέγων · Ἐφ’ ἂν ὅσους ἐχθροὺς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου · ἵνα καὶ οὕτως αὐτοὺς ἐπαγάγῃ . Καὶ ἵνα μὴ λέγωσιν , ὅτι κοινῶν αὐτὴν οὕτως ἐχάλαισε , καὶ ἀνθρωπίνῃ τῇ ψήφῳ αὐτῇ , ὅρα τί φησι · Πῶς οὖν Δαυΐδ ἐν Πνεύματι Κυρίῳ καλεῖ κύριον 15 ; Ὦρα πῶς ὑφεῖμαι εἰσάγει τὴν περὶ αὐτοῦ ψῆφον καὶ 16 δόξαν . Πρότερον εἶπε , Τί ὑμῖν δοκεῖ ; τίνος υἱός ἐστιν ; ὥστε δι’ ἐρωτήσεως εἰς ἀπόκρισιν αὐτοὺς ἀγαγεῖν . Εἶτα ἐπειδὴ εἴπον , Τοῦ Δαυΐδ , οὐχ εἶπε · Καὶ μὴν ὁ Δαυΐδ 17 τάδε φησίν , ἀλλὰ πάλιν ἐν τάξει ἐρωτᾷ · Πῶς οὖν Δαυΐδ ἐν Πνεύματι Κυρίῳ αὐτὸν καλεῖ κύριον ; ὥστε μὴ πάλιν 18 προστιθεῖν · 19 αὐτοὺς τὰ λεγόμενα . Δι’ οὐδὲ εἶπε , Τί ὑμῖν δοκεῖ περὶ ἐμοῦ , ἀλλὰ , Περὶ τοῦ Χριστοῦ . Διὰ τοῦτο καὶ ὁ ἀπόστολος ὑφεῖμένος διελέχθη 20 , λέγων · Ἐξὼν εἰπεῖν μετὰ παρρησίας περὶ τοῦ πατριάρχου Δαυΐδ , ὅτι καὶ ἐτελεύτησε καὶ ἐτάφη . Καὶ αὐτὸς ὁμοίως διὰ τοῦτο ὡς 21 ἐν ἐρωτήσεως τάξει καὶ συλλογισμῷ τὸ δόγμα εἰσάγει , λέγων · Πῶς οὖν Δαυΐδ ἐν Πνεύματι Κυρίῳ αὐτὸν καλεῖ , λέγων · Εἶπε ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου , Κάθου ἐκ δεξιῶν μου , ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθροὺς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου · καὶ πάλιν 22 . Εἰ οὖν Δαυΐδ καλεῖ αὐτὸν Κύριον , πῶς υἱὸς αὐτοῦ ἐστιν ; οὐχ ἀναίρει τὸ εἶναι αὐτοῦ υἱός , ἀπαγε · οὐ γὰρ ἂν Πέτρῳ ἐπετίμησε διὰ τοῦτο · ἀλλὰ τὴν ἐκείνων ὑπόνοιαν διορθοῦμενος . Ὥστε ὅταν λέγῃ , Πῶς υἱὸς αὐτοῦ ἐστιν ; [ 697 ] τοῦτο λέγει · Οὐχ οὕτως ὡς ὑμεῖς φαστε . Ἐκεῖνοι γὰρ ἐλεγον , ὅτι μόνον υἱὸς αὐτοῦ ἐστι , καὶ οὐχὶ καὶ Κύριος . Καὶ τοῦτο μετὰ τὴν μαρτυρίαν , καὶ τότε ὑφεῖμένος · Εἰ οὖν Δαυΐδ Κύριον αὐτὸν καλεῖ , πῶς υἱὸς αὐτοῦ ἐστιν ; 23 . Ἀλλ’ ὅμως καὶ ταῦτα ἀκούσαντες , οὐδὲν ἀπεκρίναντο · οὐδὲ γὰρ ἐβούλοντο τὸν δεόντων μαθεῖν . Διὸ αὐτὸς ἐπάγει λέγων , ὅτι Κύριος αὐτοῦ ἐστι . Μᾶλλον δὲ οὐδὲ τοῦτο αὐτὸ ἀπολελυμένως , ἀλλὰ τὸν προφήτην μεθ’ ἑαυτοῦ παραλαβὼν , διὰ τὸ σφόδρα ἀπιστεῖσθαι ὑπ’ αὐτῶν , καὶ διαβαλλέσθαι παρ’ αὐτοῖς . Ὁ δὲ μάλιστα χρή συνποιῶντας , κἂν ταπεινὸν καὶ ὑφεῖμένον τι λέγεται παρ’ αὐτοῦ , μὴ σκανδαλίζεσθαι · ἢ γὰρ αἰτία αὐτῇ , μετὰ καὶ ἐτέρων πλειόνων , τὸ συγκαταβαίνοντα ἐκείνοις διαλέγεσθαι . Διὸ καὶ νῦν ἐν τάξει μὲν πεύσων καὶ ἀποκρίσεως δογματίζει · ἀνιέντες δὲ καὶ οὕτω τὴν ἀξίαν αὐτοῦ . Οὐ γὰρ ἦν ἴσον ἀκούσαι Ἰουδαίων Κύριον , καὶ τοῦ Δαυΐδ . Σὺ δέ μοι σκόπει καὶ τὸ εὐχαριστῶν . Ὅτε γὰρ εἶπεν 24 , Εἰς ἐστιν Κύριος , τότε καὶ περὶ αὐτοῦ εἶπεν , ὅτι Κύριός ἐστι , καὶ ἀπὸ προφητείας , οὐχὲτὶ ἀπὸ ἔργων μόνον . Καὶ δείκνυσιν αὐτὴν 25 ὑπὲρ αὐτοῦ ἀναμένουσαν αὐτοὺς τὸν Πατέρα · Ἐφ’ ἂν θῶ γὰρ , φησίν , τοὺς ἐχθροὺς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου · καὶ πολλὴν κάντευθεν ὁμοίως τοῦ γεγενημένου πρὸς αὐτὸν καὶ τιμῆς . Καὶ τοῦτο 27 τὸ τέλος ἐπιτίθησι τῶν πρὸς αὐτοὺς διαλέξεων , ὑψηλὸν καὶ μέγα καὶ ἰκανὸν αὐτὸν ἀπορρήσαι · τὰ στόματα . Καὶ γὰρ ἐσῆγνεν ἐξ ἐκείνου , οὐχ ἔχοντες , ἀλλὰ τὸ μηδὲν ἔχειν εἰπεῖν · καὶ οὕτω χαίρων ἐδέξατο πᾶν , ὡς μηκέτι τολῆσαι τοὺς αὐτοὺς ἐπιχειρεῖσαι λοιπόν . Οὐδεὶς γὰρ , φησίν , ἐτόλμησεν ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἐπερωτῆσαι αὐτόν . Οὐ μικρὸν δὲ τοῦτο τοὺς λόγους ὑψέλει . Διὸ καὶ πρὸς αὐτοὺς λοιπὸν τρέπει τὸν λόγον , ἀποστᾶς τοῦ λύκους , καὶ ἀποχρυσάμενος αὐτῶν τὰς ἐπιβουλὰς .
Lemmas: Β . ἐπεί γάρ πρός ὁ πάθος μέλλω εἶμι λοιπός , τίθημι ὁ σαφῶς κύριος αὐτός ἀνακηρύσσω προφητεία , ἀλλά οὐ ἀπλόος , οὐδέ προηγουμένως ἐπί οὗτος ἔρχομαι , ἀλλά ἀπό αἴτιος εὔλογος . ἐρωτάω δέ γάρ αὐτός πρότερος , ἐπεί οὐ ἀποκρίνω τέλλω 13 περί αὐτός ( ἄνθρωπος γάρ αὐτός φημί εἰμί Φίλων ) , ἀναπετάννυμι ὁ πλανάω αὐτός δόξα , οὕτως εἰσάγω ὁ Δαυΐδ , ἀνακηρύσσω αὐτός ὁ θεότης . ἐκεῖνος μέν γάρ νομίζω , ὅτι ψιλός ἄνθρωπος εἰμί , διό καί λέγω , ὁ Δαυΐδ · αὐτός δέ οὗτος διορθόω παράγω ὁ προφητίαν , καί ὁ χυριοτηταω αὐτός , καί ὁ γνήσιος ὁ υἱότης 14 , καί ὁ ὁμοούσιος ὁ πρός ὁ πατήρ μαρτυρέω . καί οὐδέ μέχρι οὗτος ἵστημι · ἀλλά ὥστε καί φοβέω καί ὁ ἔξειμι ἐπάγω λέγω · ἐπί εἄν ὅσος ἐχθρός σύ ὑποπόδιον ὁ πούς σύ · ἵνα καί οὕτως αὐτός ἐπάγω . καί ἵνα μή λέγω , ὅτι κοινός αὐτός οὕτως ἐχάλαισε , καί ἀνθρώπινος ὁ ψῆφος αὐτός , ὁράω τίς φημί · Πῶς οὖν Δαυΐδ ἐν πνεῦμα κύριος καλέω κύριος 15 ; ὤρα πῶς ὑφεῖμαι εἰσάγω ὁ περί αὐτός ψῆφος καί 16 δόξα . Πρότερος εἶπον , τις σύ δοκέω ; τίς υἱός εἰμί ; ὥστε διά ἐρώτησις εἰς ἀπόκρισις αὐτός ἄγω . εἶτα ἐπεί εἶπον , ὁ Δαυΐδ , οὐ εἶπον · καί μήv ὁ Δαυΐδ 17 ὅδε φημί , ἀλλά πάλιν ἐν τάξις ἐρωτάω · Πῶς οὖν Δαυΐδ ἐν πνεῦμα κύριος αὐτός καλέω κύριος ; ὥστε μή πάλιν 18 προστιθέω · 19 αὐτός ὁ λέγω . διά οὐδέ εἶπον , τις σύ δοκέω περί ἐγώ , ἀλλά , περι ὁ Χριστός . Ζεύς οὗτος καί ὁ ἀπόστολος ὑφίημι διαλέγω 20 , λέγω · ἔχω εἶπον μετά παρρησία περί ὁ πατριάρχης Δαυΐδ , ὅτι καί τελευτάω καί θάπτω . καί αὐτός ὁμοίως διά οὗτος ὡς 21 ἐν ἐρώτησις τάξις καί συλλογισμός ὁ δόγμα εἰσάγω , λέγω · Πῶς οὖν Δαυΐδ ἐν πνεῦμα κύριος αὐτός καλέω , λέγω · εἶπον ὁ Κύριος ὁ κύριος ἐγώ , κάθημαι ἐκ δεξιός ἐγώ , ἠώς εἄν τίθημι ὁ ἐχθρός σύ ὑποπόδιον ὁ πούς σύ · καί πάλιν 22 . εἰμί οὖν Δαυΐδ καλέω αὐτός κύριος , πῶς υἱός αὐτός εἰμί ; οὐ ἀναιρέω ὁ εἰμί αὐτός υἱός , ἀπάγω · οὖον γάρ εἄν Πέτρος ἐπιτιμάω διά οὗτος · ἀλλά ὁ ἐκεῖνος ὑπόνοια διορθόω . ὥστε ὅταν λέγω , Πῶς υἱός αὐτός εἰμί ; [ 697 ] οὗτος λέγω · οὐχ οὕτως ὡς σύ φημί . ἐκεῖνος γάρ λέγω , ὅτι μόνος υἱός αὐτός εἰμί , καί οὐ καί Κύριος . καί οὗτος μετά ὁ μαρτυρία , καί τότε ὑφίημι · εἰμί οὖν Δαυΐδ κύριος αὐτός καλέω , πῶς υἱός αὐτός εἰμί ; 23 . ἀλλά ὅμως καί οὗτος ἀκούω , οὐδείς ἀποκρίνω · οὐδέ γάρ βούλομαι ὁ δήω μανθάνω . Διὸ αὐτός ἐπάγω λέγω , ὅτι Κύριος αὐτός εἰμί . μᾶλλος δέ οὐδέ οὗτος αὐτός ἀπολελυμένως , ἀλλά ὁ προφήτης μετά ἑαυτοῦ παραλαμβάνω , διά ὁ σφόδρα ἀπιστέω ὑπό αὐτός , καί διαβάλλω παρά αὐτός . ὁ δέ μάλιστα χρή συνποιῶντας , κἀν ταπεινός καί ὑφίημι τίς λέγω παρά αὐτός , μή σκανδαλίζω · ἢ γάρ αἰτία αὐτός , μετά καί ἕτερος πλείων , ὁ συγκαταβαίνω ἐκεῖνος διαλέγω . Διὸ καί νῦν ἐν τάξις μέν πεύθω καί ἀπόκρισις δογματίζω · ἀνίημι δέ καί οὗτος ὁ ἄξιος αὐτός . οὖον γάρ εἰμί ἴσος ἀκούω Ἰουδαῖος κύριος , καί ὁ Δαυΐδ . σύ δέ ἐγώ σκοπέω καί ὁ εὐχαριστέω . ὅτε γάρ εἶπον 24 , εἰς εἰμί Κύριος , τότε καί περί αὐτός εἶπον , ὅτι κύριος εἰμί , καί ἀπό προφητεία , οὐχὲτὶ ἀπό ἔργον μόνος . καί δείκνυμι αὐτός 25 ὑπέρ αὐτός ἀναμένω αὐτός ὁ πατήρ · ἐπί εἄν τίθημι γάρ , φημί , ὁ ἐχθρός σύ ὑποπόδιον ὁ πούς σύ · καί πολύς κάντευθεν ὁμοίως ὁ γίγνομαι πρός αὐτός καί τιμή . καί οὗτος 27 ὁ τέλος ἐπιτίθημι ὁ πρός αὐτός διάλεξις , ὑψηλός καί μέγας καί ἱκανός αὐτός ἀπορέω · ὁ στόμα . καί γάρ εἰσάγω ἐκ ἐκεῖνος , οὐ ἔχω , ἀλλά ὁ μηδείς ἔχω εἶπον · καί οὗτος χαίρω δέχομαι πᾶς , ὡς μηκέτι ἔτλην ὁ αὐτός επιχειρώ λοιπός . οὐδείς γάρ , φημί , τολμάω ἀπό ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος ἐπερωτάω αὐτός . οὖον μικρός δέ οὗτος ὁ λόγος ὑψέλει . Διὸ καί πρός αὐτός λοιπός τρέπω ὁ λόγος , ἀφίστημι ὁ λύκος , καί ἀποχρυσάμενος αὐτός ὁ ἐπιβουλή .