joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0339.2
εἰς τοῦτο οἶδα θηριωδίας ἐλθόντας , ὡς δι’ ὀγκον 41 μικρὸν λιμώτοντας περιορᾶν , καὶ ταῦτα λέγοντας τὰ ῥήματα · Οὐ πάρεισιν οἰκέτης ἐμοὶ νῦν , πόρρω τῆς οἰκίας ἐσμέν , τραπεζῖτις οὐδεὶς ἐστὶ μὲ γυναικός . Ὁ τῆς ὠμότητος ! Τὸ μειζὸν ὑπέσχου , καὶ τὸ ἐλάττον οὐκ ἀνύεις ; ἵνα σὺ μὴ βαδίσῃς μικρόν , ἐκεῖνος λιμῷ διαφθείρεται ; Ὁ τῆς ὕβρεως ! ὡ τοῦ τύφου ! Εἰ γὰρ δέκα στάδια βαδίσαι ἔχρην , ὀκνήσεις ἔδει ; Οὐδὲ ἄνοις ὅτι μειζὼν ὁ μισθὸς σοι οὕτω γίνεται ; Ὅταν μὲν γὰρ ὄψις , ὑπὲρ τοῦ διδομένου λαμβάνεις μισθὸν μόνον · ὅταν δὲ καὶ αὐτὸς βαδίσῃς , καὶ τοῦτο σοι κεῖται πάλιν ἀμοιβή . Ἐπεὶ καὶ 42 τὸν πατριάρχην διὰ τοῦτο θαυμάζομεν , ὅτι αὐτὸς ἐπὶ τὰς βοὺς ἔδραμε , καὶ τὸ μοσχάριον ἡρπασε , καὶ ταῦτα τριακοσίους δέκα ὀκτὼ 43 οἰκονομεῖς ἔχων . Νῦν δὲ τοσοῦτοι τινὲς εἰσι τύφου πεπληρωμένοι , ὡς διὰ παίδων ταῦτα ποιεῖν , καὶ μὴ αἰσχύνεσθαι . Ἄλλὰ δι’ ἑμαυτοῦ 44 ταῦτα καλεῦσαι ἀνύειν ; φησὶ · καὶ πῶς οὐ δόξω ξενοδοξεῖν ; Καὶ μὴν καὶ νῦν δι’ ἑτέρου ξενοδοξίαν τοῦτο ποιεῖς , αἰσχυνόμενος ὁφθῆναι πέντην διαλεγόμενος . Ἄλλ’ οὐδὲν ὑπὲρ τούτων ἀχριβολογούμετι · μόνον δίδου , εἰτὲ διὰ σαυτοῦ , εἰτὲ δι’ ἑτέρου 45 τοῦτο βούλει ποιεῖν · καὶ μὴ ἐγκάλει , μὴ πλήττε , μὴ λοιδορεῖ . Φαρμακὸν γὰρ , οὐ τραυμάζει , δεῖται ὁ προσῶν · ἐλέου , οὐ ξίφους . Εἴπῃ γὰρ μοι , εἰ τις λίθῳ βληθεὶς καὶ τραῦμα λαβὼν κατὰ τῆς κεφαλῆς , τοὺς ἄλλους ἀπαντας ἀφεὶς , προσέδραμε μὼ τοῖς γόνασι καταρρέοντος τῷ αἵματι , ἄρα ἑτέρῳ λίθῳ πατάξας προσέθηκεν ἂν αὐτῷ ἕτερον τραῦμα ; Οὐκ ἔγωγε οἶμαι , ἀλλὰ καὶ αὐτὸ ἐπεχειρήσας ἂν διορθώσαι . Τί οὖν ἐπὶ τῶν πεντῶν ποιεῖς τὰ ἐναντία ; Οὐκ οἶδας ὅσον δύναται καὶ ἀναστήσαι καὶ καθελθεῖν λόγος ; Κρεῖττον γὰρ , φησὶ , λόγος ἢ δόσις . Οὐ λογίζῃ , ὅτι κατὰ σαυτοῦ τὸ ξίφος ὠθεῖς , καὶ χαλεπώτερον [ 406 ] τραῦμα λαμβάνεις , ὅταν λοιδορθεὶς ἐκεῖνος ἀναχωρήσῃ σιγῇ , στένων καὶ πολλὰ δακρύων ; Καὶ γὰρ παρὰ τοῦ Θεοῦ πέμπεται πρὸς σέ . Ἐννόησον οὖν , ὑβρίζων αὐτόν , ποῦ διαβιβάζεις τὴν ὕβριν , ὅταν ἐκείνους μὲν πρὸς σὲ πέμπῃ , καὶ σοὶ δούναι κελεύῃ , σὺ δὲ μὴ μόνον μὴ δῷς , ἀλλὰ καὶ ὑβρίσῃς ἐλθόντα . Εἰ δὲ ἄγνοεις τὴν ὑπεροχὴν τῆς ἀποσίας , ἐπ’ ἀνθρώπων αὐτὸ σκόπει , καὶ τότε εἰσὶ καλῶς τὸ μέγεθος τῆς ἁμαρτίας . Εἰ γὰρ σοὶ οἰκέτης παρὰ σοῦ κελευσθεὶς πρὸς ἕτερον ἀπελθεῖν οἰκέτην , ἀργύριον ἔχοντα σὺν λαβεῖν , οὐ μόνον κεναις ἐπανήλθε χερσίν , ἀλλὰ καὶ ὑβρισθεὶς , τί οὐκ ἂν εἰργάσω τὸν ὑβρισκότα ; πόσων οὐκ ἂν δίκην ἀπτήσῃ , ἄτε λοιπὸν αὐτὸς ὤν ὁ ὑβρισμένος ; Τοῦτο καὶ ἐπὶ τοῦ Θεοῦ λογίζου · καὶ γὰρ αὐτὸς πέμπει πρὸς ἡμᾶς τοὺς πεντῶν , καὶ τὰ ἐκεῖνω 46 δίδουσι , ἂν δρὰ δόμεν . Ἄν δὲ πρὸς τῷ μὴ δούναι καὶ ὑβρισθέντας ἐκπέψωμεν , ἐννόησον πόσων σκηπτῶν , πόσων κεραυνῶν ἄξιον πρᾶγμα ποιοῦμεν . Ταῦτ’ οὖν ἀπαντα λογιζόμενοι , καὶ τὴν γλῶτταν χαλινώσωμεν , καὶ τὴν ἀπανθρωπίαν 47 ἐκβάλωμεν , καὶ τὴν χεῖρα πρὸς ἐλεημοσύνην ἐκτείναμεν , καὶ μὴ χρήμασι μόνον , ἀλλὰ καὶ ῥήμασι 48 παραμυθώμεθα τοὺς δεομένους · ἵνα καὶ τὴν ἀπὸ τῆς λοιδορίας κόλασιν ἐκφυγῶμεν 49 , καὶ τὴν ἀπὸ τῆς εὐλογίας καὶ ἐλεημοσύνης βασιλείαν κληρονομήσωμεν , χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ , ψ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: εἰς οὗτος οἶδα θηριωδία ἔρχομαι , ὡς διά ὄγκος 41 μικρός λιμώσσω περιοράω , καί οὗτος λέγω ὁ ῥῆμα · οὖον πάρειμι οἰκέτης ἐγώ νῦν , πόρρω ὁ οἰκίον εἰμί , τραπεζῖτις οὐδείς εἰμί ἐγώ γυνή . ὁ ὁ ὠμότης ! ὁ μείζων ὑπισχνέομαι , καί ὁ ἐλάσσων οὐ ἀνύω ; ἵνα σύ μή βαδίζω μικρός , ἐκεῖνος λιμός διαφθείρω ; ὁ ὁ ὕβρις ! εἰμί ὁ τύφω ! εἰμί γάρ δέκα στάδιος βαδίζω χρή , ὀκνέω ἐσθίω ; οὐδέ ἀγριαίνω ὅτι μείζων ὁ μισθός σύ οὗτος γίγνομαι ; ὅταν μέν γάρ ὄψις , ὑπέρ ὁ δίδωμι λαμβάνω μισθός μόνος · ὅταν δέ καί αὐτός βαδίζω , καί οὗτος σύ κεῖμαι πάλιν ἀμοιβή . ἐπεί καί 42 ὁ πατριάρχης διά οὗτος θαυμάζω , ὅτι αὐτός ἐπί ὁ βοῦς τρέχω , καί ὁ μοσχάριον ἁρπάζω , καί οὗτος τριακόσιοι δέκα ὀκτώ 43 οἰκονομέω ἔχω . νῦν δέ τοσοῦτος τις εἰμί τύφω πληρόω , ὡς διά παῖς οὗτος ποιέω , καί μή αἰσχύνω . ἀλλά διά ἐμαυτοῦ 44 οὗτος καλέω ἀνύω ; φημί · καί πῶς οὖον δοκέω ξενοδοκέω ; καί μήv καί νῦν διά ἕτερος ξενοδοξίαν οὗτος ποιέω , αἰσχύνω ὁράω πέντη διαλέγω . ἄλλος οὐδείς ὑπέρ οὗτος ἀχριβολογούμετι · μόνος δίδωμι , εἴτε διά σεαυτοῦ , εἴτε διά ἕτερος 45 οὗτος βούλομαι ποιέω · καί μή ἐγκαλέω , μή πλήσσω , μή λοιδορέω . φαρμακός γάρ , οὖον τραυμάζει , δήω ὁ πρόσειμι · ἔλεος , οὖον ξίφος . εἶπον γάρ ἐγώ , εἰμί τις λίθος βάλλω καί τραῦμα λαμβάνω κατά ὁ κεφαλή , ὁ ἄλλος ἅπας ἀφίημι , προστρέχω μάω ὁ γόνυ καταρρέω ὁ αἷμα , ἄρα ἕτερος λίθος πατάσσω προστίθημι εἄν αὐτός ἕτερος τραῦμα ; οὐ ἔγωγε οἴομαι , ἀλλά καί αὐτός ἐπιχειρέω εἄν διορθόω . τις οὖν ἐπί ὁ πέντη ποιέω ὁ ἐναντίος ; οὐ οἶδα ὅσος δύναμαι καί ἀνίστημι καί καθαιρέω λόγος ; κρείσσων γάρ , φημί , λόγος ἢ δόσις . οὖον λογίζομαι , ὅτι κατά σεαυτοῦ ὁ ξίφος ὠθέω , καί χαλεπός [ 406 ] τραῦμα λαμβάνω , ὅταν λοιδορέω ἐκεῖνος ἀναχωρέω σιγή , στένω καί πολύς δάκρυ ; καί γάρ παρά ὁ Θεός πέμπω πρός σός . ἐννοέω οὖν , ὑβρίζω αὐτός , ποῦ διαβιβάζω ὁ ὕβρις , ὅταν ἐκεῖνος μέν πρός σύ πέμπω , καί σύ δίδωμι κελεύω , σύ δέ μή μόνος μή δίδωμι , ἀλλά καί ὑβρίζω ἔρχομαι . εἰμί δέ ἀγνοέω ὁ ὑπεροχή ὁ ἀποσία , ἐπί ἄνθρωπος αὐτός σκοπέω , καί τότε εἰμί καλῶς ὁ μέγεθος ὁ ἁμαρτία . εἰμί γάρ σύ οἰκέτης παρά σύ κελεύω πρός ἕτερος ἀπέρχομαι οἰκέτης , ἀργύριον ἔχω σύν λαμβάνω , οὖον μόνος κενός επανέρχομαι χείρ , ἀλλά καί ὑβρίζω , τίς οὐ εἄν ἐργάζομαι ὁ ὑβρίζω ; πόσος οὐ εἄν δίκη ἀφίστημι , αὔγ-ασμα λοιπός αὐτός εἰμί ὁ ὑβρίζω ; οὗτος καί ἐπί ὁ Θεός λογίζομαι · καί γάρ αὐτός πέμπω πρός ἐγώ ὁ πέντη , καί ὁ ἐκεῖνος 46 δίδωμι , εἄν δράω δίδωμι . ἄν δέ πρός ὁ μή δίδωμι καί ὑβρίζω ἐκπέσσω , ἐννοέω πόσος σκηπτός , πόσος κεραυνός ἄξιος πρᾶγμα ποιέω . ταῦτα οὖν ἅπας λογίζομαι , καί ὁ γλῶσσα χαλινόω , καί ὁ ἀπανθρωπία 47 ἐκβάλλω , καί ὁ χείρ πρός ἐλεημοσύνη κτείνω , καί μή χρῆμα μόνος , ἀλλά καί ῥῆμα 48 παραμυθέομαι ὁ δήω · ἵνα καί ὁ ἀπό ὁ λοιδορία κόλασις ἐκφεύγω 49 , καί ὁ ἀπό ὁ εὐλογία καί ἐλεημοσύνη βασίλειος κληρονομέω , χάρις καί φιλανθρωπία ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , ψ ὁ δόξα καί ὁ κράτος εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .