joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg57_0048.4
Οὐ γὰρ ἐστίν , οὐκ ἐστίν οὔτε ἐξ ἀρετῆς , οὔτε ἀπὸ κακίας προγόνων εἶναι σπουδαῖον , ἢ φαῦλον , ἢ ἀσπομεν , ἢ λαμπρόν · ἀλλ’ εἰ χρὴ τι καὶ παράδοξον εἰπεῖν , ἐκεῖνος ἐλάκματι 46 μειζόνων , ὁ μὴ τῶν σπουδαίων προγόνων ὤν , γενόμενος δὲ ἀγαθός . 47 Μηδεὶς τοίνυν ἐπὶ τούτοις μέγα φρονεῖτω · ἀλλ’ ἐννοήσας τὸν Δεσπότην τοῦς προγόνους , τὸ φύσημα ἅπαν κενουῦν , καὶ ἐπὶ κατορθώμασι μέγα φρονεῖτω · μᾶλλον δὲ μηδὲ ἐπὶ τούτοις . Οὕτω γὰρ καὶ ὁ Φαρισαῖος τοῦ τελῶνος γέγονεν ὑστερος . Εἰ γὰρ βούλει δεῖξαι μέγα τὸ κατορθώμα , μὴ μέγα φρόνει , καὶ τότε μειζόν τοῦτο ἀπέφηναι · μὴ νομίσῃς τι πεποιήσθαι , καὶ τὸ πᾶν εἰργάσω . Εἰ γὰρ ὅταν ἁμαρτωλοὶ ὦμεν , ἂν νομίσωμεν τοῦτο εἶναι ὅπερ ἐσμέν , δίκαιοι γινόμεθα , ὅσπερ οὖν καὶ ὁ τελώνης · πῶς μᾶλλον ὅταν δίκαιοι ὄντες ἁμαρτωλοὺς ἐαυτοὺς εἶναι νομίζωμεν ; Εἰ γὰρ ἐξ ἁμαρτωλῶν δίκαιους ποιεῖ τὸ ταπεινοφροσύνην · καὶ τοῖς οὐδὲ ταπεινοφροσύνην ἔχ 48 ἐκεῖνο , ἀλλ’ εὐγνωμοσύνην · εἰ οὖν εὐγνωμοσύνην τοσοῦτον δύναται ἐπὶ ἁμαρτωλῶν , ἡ ταπεινοφροσύνη σκόπην ἐπὶ δικαίων τί οὐκ [ 40 ] ἐργάζεται ; Μὴ τοίνυν λυμὴν τοὺς πόνους , μηδὲ ὑποστή 49 τοὺς ἰδρώτας , μηδὲ εἰκὴ δραμῆς , μετὰ τῶν μυρίων διαύλων πάντα κενῶν τὸν πόνον . Καὶ γὰρ σοῦ μᾶλλον οὐδὲ τὰ κατορθώματα ὁ Δεσπότης τὰ σά . Κἂν πτηρίων ψυχροῦ 50 δός , οὐδὲ τοῦτο παραδῶ · κἂν ὀβολὸν καταβάλῃς , κἂν στενάζῃς μόνον , μετὰ πολλῆς πάντα δέχεται τῆς εὐνοίας , καὶ μέμνηται , καὶ μεγάλους αὐτοῖς ὀφείλει μισθούς . Τίνος δὲ ἕνεκεν ἐξετάζεις τὰ σά , καὶ φέρεις ἡμῖν εἰς μέσον διηνεκῶς ; Οὐχ οἶδας ὅτι ἐὰν ἐπαινέσῃς σαυτὸν , οὐκέτι σε ὁ Θεὸς ἐπαινέσει ; ὅσπερ οὖν ἂν ταλανίσης 51 , οὐ παύσεται σε παρὰ πάντων ἀνακηρύττων ; Οὐδὲ γὰρ βούλεταί σου τοὺς πόνους ἐλαττωθῆναι . Τί λέγω ἐλαττωθῆναι ; Πάντα μὲν οὖν ποιεῖ καὶ πραγματεύεται , ὥστε καὶ ἀπὸ μικρῶν σε στεφανῶσαι 52 , καὶ περιεῖσι προφάσεις ζητιῶν δι’ ὧν δυνηθῇ ἀπαλλάξαι τὴν γένεσιν .
Lemmas: οὖον γάρ εἰμί , οὐ εἰμί οὔτε ἐκ ἀρετή , οὔτε ἀπό κακία πρόγονος εἰμί σπουδαῖος , ἢ φαῦλος , ἢ ἀσπομεν , ἢ λαμπρός · ἀλλά εἰμί χρή τίς καί παράδοξος εἶπον , ἐκεῖνος ἐλάκματι 46 μείζων , ὁ μή ὁ σπουδαῖος πρόγονος εἰμί , γίγνομαι δέ ἀγαθός . 47 μηδείς τοίνυν ἐπί οὗτος μέγας φρονέω · ἀλλά ἐννοέω ὁ δεσπότης ὁ πρόγονος , ὁ φύσημα ἅπας κενόω , καί ἐπί κατόρθωμα μέγας φρονέω · μᾶλλον δέ μηδέ ἐπί οὗτος . οὕτως γάρ καί ὁ Φαρισαῖος ὁ Τελωνός γίγνομαι ὕστερος . εἰμί γάρ βούλομαι δείκνυμι μέγας ὁ κατόρθωμα , μή μέγας φρονέω , καί τότε μείζων οὗτος ἀποφαίνω · μή νομίζω τίς ποιέω , καί ὁ πᾶς ἐργάζομαι . εἰμί γάρ ὅταν ἁμαρτωλός εἰμί , εἄν νομίζω οὗτος εἰμί ὅσπερ εἰμί , Δίκαιος γίγνομαι , ὅσπερ οὖν καί ὁ τελώνης · πῶς μᾶλλον ὅταν Δίκαιος εἰμί ἁμαρτωλός ἑαυτοῦ εἰμί νομίζω ; εἰμί γάρ ἐκ ἁμαρτωλός δίκαιος ποιέω ὁ ταπεινοφροσύνη · καί ὁ οὐδέ ταπεινοφροσύνη ἔχω 48 ἐκεῖνος , ἀλλά εὐγνωμοσύνη · εἰμί οὖν εὐγνωμοσύνη τοσοῦτος δύναμαι ἐπί ἁμαρτωλός , ὁ ταπεινοφροσύνη σκοπή ἐπί Δίκαιος τίς οὐ [ 40 ] ἐργάζομαι ; μή τοίνυν λύω ὁ πόνος , μηδέ ὑφίστημι 49 ὁ ἱδρώς , μηδέ εἰκῇ τρέχω , μετά ὁ μυρίος δίαυλος πᾶς κενός ὁ πόνος . καί γάρ σύ μᾶλλον οὐδέ ὁ κατόρθωμα ὁ Δεσπότης ὁ σός . κἀν πτηρίων ψυχρός 50 δίδωμι , οὐδέ οὗτος παραδίδωμι · κἀν ὀβολός καταβάλλω , κἀν στενάζω μόνος , μετά πολύς πᾶς δέχομαι ὁ εὔνοια , καί μιμνήσκω , καί μέγας αὐτός ὀφείλω μισθός . τίς δέ ἕνεκα ἐξετάζω ὁ σός , καί φέρω ἐγώ εἰς μέσος διηνεκής ; οὐχ οἶδα ὅτι ἐάν ἐπαινέω σαυτοῦ , οὐκέτι σύ ὁ θεός ἐπαινέω ; ὅσπερ οὖν εἄν ταλανίζω 51 , οὖον παύω σύ παρά πᾶς ἀνακηρύσσω ; οὐδέ γάρ βούλομαι σύ ὁ πόνος ἐλασσόω . τις λέγω ἐλασσόω ; Πάν μέν οὖν ποιέω καί πραγματεύομαι , ὥστε καί ἀπό μικρός σύ στεφανόω 52 , καί περίειμι πρόφασις ζητεία διά ὅς δύναμαι ἀπαλλάσσω ὁ γένεσις .