joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0047.3
προδῆς τὸν ποιήσαντα σε καὶ ἐγγράψαντα εἰς τοὺς ἑαυτοῦ παῖδας . Ὁ γὰρ τὸ μεῖζον δοῦς , τοῦτον ἐκεῖν τὸν παραδεῖξαι , πολλῷ μᾶλλον οὐχ ἀπαξιώσει καὶ διαδοῦναι σοι τὸ σῶμα . Ἀκούσωμεν τοῖνυν , καὶ ἰερεῖς καὶ ἀρχόμενοι , τίνος κατηξιωθῆμεν · ἀκούσωμεν , καὶ φρικῶμεν . Τῶν ἀγίων σαρξὼν αὐτοῦ ἐμπλησθῆναι ἐδωκεν ἡμῖν , ἑαυτὸν παρέθηκε τεθμῆνον . Τίς οὖν ἔσται ἀπολογία ἡμῖν , ὅταν τοιαῦτα στυοῦμεν , τοιαῦτα ἀμαρτάνωμεν ; ὅταν ἀρνίον ἐσθίοντες , λύκει γινώμεθα ¹ ; ὅταν πρόβατον εἰσημένοι , κατὰ τοὺς λύοντας ἀράζωμεν ; Τοῦτο γὰρ τὸ μυστήριον οὐ μόνον ἀρπαγῆς , ἀλλὰ καὶ λύσης ἐχθρᾶς καθαρεύειν κελεύει διαπαντός . Καὶ γὰρ εἴρηκας ἐστὶ μυστήριον τοῦτο τὸ μυστήριον · οὐχ ἀφήνεις ἀντιποιεῖσθαι χρημάτων . Εἰ γὰρ αὐτὸς ἑαυτοῦ οὐκ ἐφείσατο δι’ ἡμᾶς , τίνος ἂν εἴημεν ἀξιοι , χρημάτων φειδόμενοι καὶ ψυχῆς ἀφεῖδόντες , ὑπὲρ ἧς ἐκεῖνος οὐχ ἐφείσατο ἑαυτοῦ ; Τοῖς μὲν οὖν Ἰουδαίοις κατ’ ἐνιαυτὸν ὑπόμνημα τῶν οἰκείων εὐεργεσιῶν ταῖς ὁραταῖς ἐνέθηκεν ὁ Θεός · σοὶ δὲ καὶ ἑκάστην , ὡς εἰπεῖν , τὴν ἡμέραν διὰ τούτων τῶν μυστηρίων . Μὴ τοῖνυν αἰσχύνου τὸν σταυρόν · ταῦτα γὰρ ἡμῶν ἐστὶ τὰ σεμνά , ταῦτα ἡμῶν τὰ μυστήρια · τοῦτο κοσμούμεθα τῷ δώρῳ , τοῦτο καλλωπιζόμεθα . Κῶν εἴπω , ὅτι τὸν οὐρανὸν ἑτεῖνε , τὴν γῆν καὶ τὴν θάλασσαν ἤπλωσε , προσήκτας καὶ ἀγγέλους ἐπεμίμει , οὐδὲν ἐπὶ σοῦ . Τὸ γὰρ κεφάλαιον τῶν ἀγαθῶν τοῦτο ἐστιν , ὅτι τοῦ ἰδίου Υἱοῦ οὐκ ἐφείσατο , ἵνα τοὺς ἀλλοτριωθέντας οἰκείας ἀπῆς . Μηδεὶς τοῖνυν Ἰουδαῖος ταύτῃ προτίθη τὴν τραπεζὴν , μηδεὶς Σίμων · τὰ γὰρ ἀμφοτέροι διὰ φιλαργυρίαν ἀπωλόντο οὗτοι . Φύγωμεν τοῖνυν τοῦτο τὸ βάραθρον , μὴδ’ [ 518 ] νομίζωμεν ἀρκεῖν ἡμῖν εὐσχηρίαν , εἰ χέρας καὶ ὀφθαλμοὺς ἀποδιδάξωμεν , ποτήριον χρυσοῦν καὶ λιβδοκάλυπτον προσενεγκώμεν τῇ ² τραπέζῃ . Εἰ γὰρ βούλει τιμήσαι τὴν θυσίαν , τὴν ψυχὴν πρῶτον ἐνέγκα , δι’ ἧν καὶ ἐτύθη · ταύτην χρυσῶν ποιήσον · ἄν δὲ αὕτη μένη ³ , ¹⁰ μολύβδου καὶ σιδηροῦν χεῖρεν , τὸ δὲ σκεῦος χρυσῶν , τί τὸ κέρδος ; Μὴ τοῖνυν τοῦτο σκοπῶμεν , ὅπως χρυσᾷ σκευῇ προσφέρωμεν μόνον ¹¹ , ἀλλ’ ὅπως καὶ ἐκ δικαίων πόνων . Ταῦτα γὰρ ἐστι τὰ καὶ χρυσῶν τιμιώτερα , τὰ χωρὶς πλεονεξίας . Οὐ γὰρ χρυσοχόσιον , οὐδὲ ἀργυροχοπεῖον ἐστιν ἡ Ἐκκλησία , ἀλλὰ πανηγύρις ἀγγέλων · διὸ ψυχῶν ἡμῖν δεῖ · αὕτη γὰρ δὴ ταῦτα διὰ τῆς ψυχῆς τιμᾶται ὁ Θεός . Οὐχ ἡν τὴν τράπεζα ἐξ ἀργύρου τότε ἐκεῖνη , οὐδὲ τὸ ποτήριον χρυσούν , ἐξ οὐ ἐδωκε τοῖς μαθηταῖς ὁ Χριστὸς τὸ αἷμα τὸ ἑαυτοῦ · ἀλλὰ τίμια ἦν πάντα ἐκεῖνα καὶ φαμικά , ἐπειδὴ Πνεύματος ἔφερε . Βούλει τιμήσαι τοῦ Χριστοῦ τὸ σῶμα ; Μὴ περιδῆς αὐτὸν γυμνόν · μὴδ’ ἐνταῦθα μὲν αὐτὸν στραχοῖς ἱματίοις τιμήσῃς ¹² , ἔξω δὲ ὑπὸ χρωμοῦ καὶ λιγνότητος διαφθορῶμενον περιδῆς . Ὁ γὰρ εἴπων , Τοῦτο μοῦ ἐστι τὸ σῶμα , καὶ τῷ λόγῳ τὸ πρᾶγμα βεβαιώσας , οὕτως εἶπε · Πεινῶντά με εἴδετε , καὶ οὐχ ἐδωρήσατε · καὶ , Ἐγὼ ὁσον οὐκ ἐποίησατε ἑνὶ τούτων τῶν ἐλαχίστων , οὐδὲ ἐμοὶ ἐποιήσατε . Τοῦτο μὲν γὰρ οὐ δεῖται ἐπιβλημάτων , ἀλλὰ ψυχῆς καθαρᾶς · ἐκεῖνο δὲ πολλῆς δεῖται ἐπιμελείας . Μάθωμεν τοῖνυν φιλοσοφεῖν , καὶ τὸν Χριστὸν τιμᾶν ὡς αὐτὸς βούλεται · τῷ γὰρ τιμωμένῳ τιμὴ ἡδίστη , ἣν αὐτὸς θέλει , οὐχ ἣν ἡμεῖς νομίζομεν . Ἐπεὶ καὶ Πέτρος τιμᾶν αὐτὸν ἐν τῷ κωλύσαι νίψαι τοὺς πόδας , ἀλλ’ οὐχ ἦν τιμὴ τὸ γιγνόμενον , ἀλλὰ τοῦναντίον . Οὕτω καὶ σοὶ ταύτην αὐτὸν τιμὰ τὴν τιμήν , ἣν αὐτὸς ἐνομοθέτησεν , εἰς πέντην ἀναλίσκων τὸν πλοῦτον . Οὐδὲ γὰρ σκευῶν χρείαν ἔχει χρυσῶν ὁ Θεός , ἀλλὰ ψυχῶν χρυσῶν .
Lemmas: προδέω ὁ ποιέω σύ καί ἐγγράφω εἰς ὁ ἑαυτοῦ παῖς . ὁ γάρ ὁ μείζων δέω , οὗτος ἐκεῖνος ὁ παραδείκνυμι , πολύς μᾶλλον οὐ ἀπαξιόω καί διαδίδωμι σύ ὁ σῶμα . ἀκούω τοίνυν , καί ἱερεύς καί ἄρχω , τίς καταξιόω · ἀκούω , καί φρίσσω . ὁ Ἀγίων σαρξὼν αὐτός ἐμπίμπλημι δίδωμι ἐγώ , ἑαυτοῦ παρατίθημι θνῄσκω . Τῖς οὖν εἰμί ἀπολογία ἐγώ , ὅταν τοιοῦτος στύω , τοιοῦτος ἁμαρτάνω ; ὅταν ἀρνίον ἐσθίω , λύκος γίγνομαι ¹ ; ὅταν πρόβατον εἰσέρχομαι , κατά ὁ λύω ἀράζω ; οὗτος γάρ ὁ μυστήριον οὖον μόνος ἁρπάζω , ἀλλά καί λύω ἐχθρός καθαρεύω κελεύω διαπαντός . καί γάρ εἴρω εἰμί μυστήριον οὗτος ὁ μυστήριον · οὐ αφήνω ἀντιποιέω χρῆμα . εἰμί γάρ αὐτός ἑαυτοῦ οὐ φείδομαι διά ἐγώ , τίς εἄν εἰμί ἄξιος , χρῆμα φείδομαι καί Ψυχή ἀφίημι , ὑπέρ ὅς ἐκεῖνος οὐ φείδομαι ἑαυτοῦ ; ὁ μέν οὖν Ἰουδαῖος κατά ἐνιαυτός ὑπόμνημα ὁ οἰκέω εὐεργεσία ὁ ὁρατής ἐντίθημι ὁ Θεός · σύ δέ καί ἕκαστος , ὡς εἶπον , ὁ ἡμέρα διά οὗτος ὁ μυστήριον . μή τοίνυν αἰσχύνω ὁ σταυρός · οὗτος γάρ ἐγώ εἰμί ὁ σεμνός , οὗτος ἐγώ ὁ μυστήριον · οὗτος κοσμέω ὁ δῶρον , οὗτος καλλωπίζω . Κῶς εἶπον , ὅτι ὁ οὐρανός τείνω , ὁ γῆ καί ὁ θάλασσα ἁπλόω , πρόσειμι καί ἄγγελος ἐπιμιμέομαι , οὐδείς ἐπί σύ . ὁ γάρ κεφάλαιος ὁ ἀγαθός οὗτος εἰμί , ὅτι ὁ ἴδιος υἱός οὐ φείδομαι , ἵνα ὁ ἀλλοτριόω οἰκεῖος Ἀπῆς . μηδείς τοίνυν Ἰουδαῖος οὗτος προτίθημι ὁ τραπεζὴν , μηδείς Σίμων · ὁ γάρ ἀμφότερος διά φιλαργυρία ἀπόλλυμι οὗτος . φεύγω τοίνυν οὗτος ὁ βάραθρον , μηδέ [ 518 ] νομίζω ἀρκέω ἐγώ εὐσχηρίαν , εἰμί χείρ καί ὀφθαλμός ἀποδιδάσκω , ποτήριον χρύσεος καί λιβδοκαλυπτω προσφέρω ὁ ² τράπεζα . εἰμί γάρ βούλομαι τιμάω ὁ θυσία , ὁ ψυχή πρῶτος φέρω , διά ἧμαι καί θύω · οὗτος χρυσός ποιέω · ἄν δέ οὗτος μένω ³ , ¹⁰ μόλυβδος καί Σιδηροῦς χείρ , ὁ δέ σκεῦος χρυσός , τίς ὁ κέρδος ; μή τοίνυν οὗτος σκοπέω , ὅπως χρύσεος σκευή προσφέρω μόνος ¹¹ , ἀλλά ὅπως καί ἐκ Δίκαιος πόνος . οὗτος γάρ εἰμί ὁ καί χρυσός τίμιος , ὁ Χωρὶς πλεονεξία . οὖον γάρ χρυσοχόσιον , οὐδέ αργυροχοπειωμι εἰμί ὁ ἐκκλησία , ἀλλά πανήγυρις ἄγγελος · διό Ψυχή ἐγώ δεῖ · οὗτος γάρ δή οὗτος διά ὁ Ψυχή τιμάω ὁ Θεός . οὐχ ἐάν ὁ τράπεζα ἐκ ἄργυρος τότε ἐκεῖνος , οὐδέ ὁ ποτήριον χρύσεος , ἐκ οὖον δίδωμι ὁ μαθητής ὁ Χριστός ὁ αἷμα ὁ ἑαυτοῦ · ἀλλά τίμιος εἰμί πᾶς ἐκεῖνος καί φαμικά , ἐπεί πνεῦμα φέρω . βούλομαι τιμάω ὁ Χριστός ὁ σῶμα ; μή περιδέω αὐτός γυμνός · μηδέ ἐνταῦθα μέν αὐτός στραχοῖς ἱμάτιον τιμάω ¹² , ἔξω δέ ὑπό χρόμος καί λιγνοτητη διαφθορέω περιδέω . ὁ γάρ εἶπον , οὗτος ἐγώ εἰμί ὁ σῶμα , καί ὁ λόγος ὁ πρᾶγμα βεβαιόω , οὕτως εἶπον · Πεινῶντά ἐγώ ὁράω , καί οὐ δωρέω · καί , ἐγώ ὅσος οὐ ποιέω εἷς οὗτος ὁ μικρός , οὐδέ ἐγώ ποιέω . οὗτος μέν γάρ οὖον δήω ἐπίβλημα , ἀλλά Ψυχή καθαρός · ἐκεῖνος δέ πολύς δήω ἐπιμέλεια . Μάθωμεν τοίνυν φιλοσοφέω , καί ὁ Χριστός τιμάω ὡς αὐτός βούλομαι · ὁ γάρ τιμάω τιμή Ἡδίστη , ὅς αὐτός ἐθέλω , οὐ ὅς ἐγώ νομίζω . ἐπεί καί Πέτρος τιμάω αὐτός ἐν ὁ κωλύω νίζω ὁ πούς , ἀλλά οὐ εἰμί τιμή ὁ γίγνομαι , ἀλλά τουναντίον . οὕτως καί σύ οὗτος αὐτός τιμή ὁ τιμή , ὅς αὐτός νομοθετέω , εἰς πέντη ἀναλίσκω ὁ πλοῦτος . οὐδέ γάρ σκεῦος χρεία ἔχω χρυσός ὁ Θεός , ἀλλά Ψυχή χρυσός .