joannes-chrysostomus.in-matthaeum-homiliae-1-90 pg58_0139.2
γ . Καὶ ἵνα μάθῃς , ὅτι ἀσφάλα τοῦτο αὐτοὺς ἐθορί · δει , ὁ Μάρκος αὐτὸ δηλῶν ἔλεγεν , ὅτι κατ’ ἰδίαν εἶπον αὐτῷ ⁹ . Τί δέ ἐστιν , Ἐλ οὕτως ἐστὶν ἡ αἰτία τοῦ ἀνθρώπου μετὰ τῆς γυναικός ; Τοῦτέστιν , εἰ διὰ τοῦτο συνῆ·θη ¹⁰ , ἵνα ἐν ὧσιν · ἢ ἐκεῖνο , Ἐλ αἰτίαν λήγεται ἐπὶ τοῦτο ; ὁ ἀνήρ , καὶ πανταχοῦ παρανομίᾳ ἐκβάλλων , κουφότερον πρὸς ἐπιθυμίαν μάχεσθαι φύσεως καὶ πρὸς ἐκυτόν , ἢ πρὸς γυναῖκα πονηράν . Τί οὖν ὁ Χριστός ; Οὐχ εἶπεν , ὅτι ¹¹ Ναί , κουφότερον , καὶ ποιεῖ τοῦτο · ἵνα μὴ νομίσωσι τὸν νόμον · τὸ πρᾶγμα ἐστιν · ἀλλ’ ἔπηγγεν · Οὐ πάντες χωροῦσιν , ἀλλ’ οἷς δέδοται · ἐπαίρων τὸ πρᾶγμα , καὶ δεῖκνὺς μέγα ἔν , καὶ ταύτην ἐκφαλόμενος καὶ προτρέπων . Ἄλλ’ ὅσα ἐνταῦθα ἐναντιολογεῖ . Αὐτὸς μὲν γὰρ μέγα φησὶ [ 623 ] τοῦτο · ἐκεῖνοι δὲ κουφότερον . Καὶ γὰρ ἀμφότερα ἔδει γενέσθαι , καὶ παρ’ αὐτοῦ μέγα δηλοηγήσθαι , ἵνα προθυμιωτέρους ἐργάσηται , καὶ ἐκ τῶν εἰρημένων παρ’ αὐτοῖς κουφότερον δεῖξῃται ¹ , ἵνα καὶ ταύτην μᾶλλον τὴν παραβίναν δῴναιτι καὶ τὴν ἐγχράτειαν . Ἐπειδὴ γὰρ τὸ περὶ παρθένια εἰπεῖν ἐπαχθὲς εἶναι ἔδοκε , ἐκ τῆς ἀνάγκης τοῦ νόμου τοῦτο ; εἰς τὴν ἐπιθυμίαν αὐτοὺς ἐλεῖνιν ἐνδεδέκας . Εἶτα τὸ δυνατὸν δεῖκνὺς φησίν · Εἰσὶν εὐνοῦχοι , οἵτινες ἐκ κοιλίας μητρὸς ἐγεννήθησαν οὕτως · καὶ εἰσὶν εὐνοῦχοι ¹ , οἵτινες εὐνούχισθησαν ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων · καὶ εἰσὶν εὐνοῦχοι , οἵτινες εὐνούχισαν ἑαυτοὺς διὰ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν · διὰ τοῦτων λανθάνοντας ἀνῆγον αὐτοὺς εἰς τὴν τοῦ πρᾶγματος αἴρεσιν , καὶ τὸ δυνατὸν τῆς ἀρετῆς ταύτης κατασκευάζων , καὶ μόνον οὐχὶ λέγων , ὅτι ¹ Ἐννόησον , εἰ ἐκ φύσεως τοιούτος ἦς , ἢ παρὰ τῶν τὸ τοιαῦτα ἐπηρεαζόντων τὸ αὐτὸ τοῦτο ὑπέμεινας , τί ἂν ἐποίησας , τῆς ἀπολαύσεως μὲν ἐπερημένος ⁴ , μισθὸν δὲ οὐκ ἔχων ; Οὐκοῦν εὐχαριστεῖ τῷ θεῷ νῦν , ὅτι μετὰ μισθοῦ καὶ στεφάνων τοῦτο ὑπομένεις , ὃ χωρὶς στεφάνων ἐκεῖνοι · μᾶλλον δὲ οὐδὲ τοῦτο , ἀλλὰ καὶ ⁵ πολλὴ κουφότερον , τῇ τε ἐλπίδι διορθούμενος , καὶ τῷ συνεῖδεῖ τοῦ κατορθώματος , καὶ μηδὲ τὴν ἐπιθυμίαν οὕτω κυναινοῦσαν ἔχων . Οὐ γὰρ οὕτως ἐχτορὺ μέλεις , ὡς λσ·ισμοῦ χαλινός , τὰ τοιαῦτα οἶδε καταστέλλειν κύματα , καὶ γαλήνην ποιεῖν · μᾶλλον δὲ λογισμὸς μόνος ⁶ . Διὰ τοῦτο τοῖνυν ἐκείνους παρήγαγεν , ἵνα τοῦτο ; ἀλείψῃ · ἐπεὶ εἰ μὴ τοῦτο κατεσκεύαζε , τί βούλεται ὁ περὶ τῶν ἄλλων εὐνοῦχων λόγος αὐτῷ ; Ὅταν δὲ λέγῃ , ὅτι ¹ Εὐνοῦχισαν ἑαυτούς , οὐ τῶν μελῶν λέγει τὴν ἀντομὴν · Ἄπαγε · ἀλλὰ τῶν πονηρῶν λογισμῶν τὴν ἀναίρεσιν . Ὡς ὁ γὰ τὸ μέλος ἀκρωτηρῶν , καὶ ἀφ’ ἐστιν ὑπὸθυνος , καθὼς ⁸ ὁ Παῦλος φησιν , Ὀρελοι καὶ ἀποκγονται οἱ ἀναστατοῦντες ὑμᾶς . Καὶ μᾶλα εἰκῶς . Καὶ γὰρ τὰ τῶν ἀνδροφόνων ὁ τοιούτος βολμᾶ , καὶ τοῖς τοῦ Θεοῦ διαβάλλουσι τὴν δημιουργίαν διδῶσιν ἀφορμὴν , καὶ τῶν Μανιχαίων ἀνοίγει τὰ στόματα , καὶ τοῖς παρ’ Ἑλλήνιν ἀχρατησιμαζομένοις τὰ αὐτὰ παρανομίᾳ . Τὸ γὰρ ἀποκόπτειν τὰ μέλη , δαιμονικῆς ἐνεργείας καὶ σατανικῆς ἐπιβουλῆς ἐξ ἀρχῆς γέγονεν ἔργον · ἵνα τοῦ Θεοῦ τὸ ἔργον διαβάλλοσιν ⁹ · ἵνα τὸ ζῶον τοῦτο ¹⁰ λυμῶνται · ἵνα μὴ τῇ προαιρέσει , ἀλλὰ τῇ τῶν μελῶν φύσει · τὸ πᾶν λογισάμενοι , οὕτως ἀδελφὸς μισθαρτῶσαι αὐτὸν ὁ πολεμῖ , ἀπὲ ἀνεῦθυνον ὄντες · καὶ διπλῆ παραβλάψαι τὸ ζῶον τοῦτο , καὶ τῷ τὰ μὴ τῇ προαίρεσι , καὶ τῷ τῆς προαιρέσεως τὴν ὑπὲρ τῶν ἀγαθῶν προθυμίαν κολυεῖν . Ταῦτα δὲ ὁ διάβολος ἐνομοθέτησε , πρὸς ¹¹ τοῖς εἰρημένοις καὶ ἕτερον πονηρὸν δόγμα εἰσάγων , καὶ τῷ περὶ εἰμαρμένης καὶ ἀνάγκης καὶ ἐντεῦθεν προοδουσίαν λόγῳ ¹² , καὶ πανταχοῦ τὴν παρὰ τοῦ Θεοῦ δωρεῖσαν ἡμῖν ἐλευθερίαν λυμαίνόμενος , καὶ πειθὼν φυσικὰ εἶναι τὰ κακὰ , καὶ πολλὰ ἕτερα ἐντεῦθεν ὑποσπεύρων δόγματα πονηρά , εἰ καὶ μὴ προφανῶς . Τοιαῦτα γὰρ τοῦ διαβόλου [ 624 ] τὰ δηλητήρια . Διὰ τοῦτο παρακαλῶ ψεύγειν τὴν τοιαύτην παρανομίαν . Μετὰ γὰρ τῶν εἰρημένων οὐδὲ τὰ τῆς ἐπιθυμίας ἡμερώτερα ἐντεῦθεν , ἀλλὰ καὶ χαλεπώτερα γίνεται . Ἐστέρωθεν γὰρ ἔχει τὰς πηγὰς τὸ σπέρμα τὸ ἐν ἡμῖν , καὶ ἐτέρωθεν κυναινεῖ . Καὶ οἱ μὲν ἀπὸ ἐκχασλου , οἱ δὲ ἀπὸ σφῶς τὸν οἴστρουν ἐκεῖνον φύσεως λέγουσιν · ἐγὼ δὲ οὐδαμοῦθεν ἄλλοθεν εἰποῖμι · ἄν , ἀλλ’ ἢ ἀπὸ γνώμης ἀκολάστου καὶ διανοίας ἡμελημένης , κἂν αὐτῇ σωφρονῇ , τῶν φυσικῶν κινημάτων βλάβος οὐδέν . Εἰπὼν τοῖνυν τοὺς εὐνοῦχους , τοὺς εἰχὶ καὶ μάτην εὐνοῦχους , εἰ μὴ τῷ λογισμῷ καὶ αὐτοὶ ¹³ σωφρονοῖεν , καὶ τοὺς ὑπὲρ τῶν οὐρανῶν παρδεικνύοντας , πάλιν ἐπάγει λέγων · Ὁ δυνάμενος χωρεῖν , χωρείτω · προθυμιωτέρους τε ποιῶν τὸ δεῖξαι ὑπέροχον τὸν τὸ κατάρθωμα , καὶ οὐκ ἀφεῖς εἰς ἀνάγκην νόμου τὸ πρᾶγμα κατακλεῖσθαι ¹⁴ , διὰ τὴν ἀφατον αὐτοῦ ἡμερότητα . Καὶ τοῦτο εἶπεν , ὅτε ¹⁵ πρῶτον ἔδειξε δυνατὸν ὄν , ἵνα πλείων τῆς προαιρέσεως ἡ φιλοτιμία γένηται .
Lemmas: γ . καί ἵνα μανθάνω , ὅτι ἀσφάλης οὗτος αὐτός ἐθορί · δεῖ , ὁ Μάρκος αὐτός δηλόω λέγω , ὅτι κατά ἴδιος εἶπον αὐτός ⁹ . τις δέ εἰμί , Ελ οὕτως εἰμί ὁ αἰτία ὁ ἄνθρωπος μετά ὁ γυνή ; τουτέστιν , εἰμί διά οὗτος συνήθης ¹⁰ , ἵνα ἐν ἵημι · ἢ ἐκεῖνος , Ελ αἴτιος λήγω ἐπί οὗτος ; ὁ ἀνήρ , καί πανταχοῦ παρανομία ἐκβάλλω , κοῦφος πρός ἐπιθυμία μάχομαι φύσις καί πρός εκυος , ἢ πρός γυνή πονηρός . τις οὖν ὁ Χριστός ; οὐχ εἶπον , ὅτι ¹¹ Ναίς , κοῦφος , καί ποιέω οὗτος · ἵνα μή νομίζω ὁ νόμος · ὁ πρᾶγμα εἰμί · ἀλλά ἔπειμι · οὖον πᾶς χωρέω , ἀλλά ὅς δίδωμι · ἐπαίρω ὁ πρᾶγμα , καί δείκνυμι μέγας ἐν , καί οὗτος ἐκφαλόμενος καί προτρέπω . ἄλλος ὅσος ἐνταῦθα ἐναντιολογέω . αὐτός μέν γάρ μέγας φημί [ 623 ] οὗτος · ἐκεῖνος δέ κοῦφος . καί γάρ ἀμφότερος ἐσθίω γίγνομαι , καί παρά αὐτός μέγας δηλοηγεομαι , ἵνα προθύμιος ἐργάζομαι , καί ἐκ ὁ εἴρω παρά αὐτός κοῦφος δείκνυμι ¹ , ἵνα καί οὗτος μᾶλλον ὁ παραβαίνω δῴναιτι καί ὁ ἐγχράω . ἐπεί γάρ ὁ περί παρθένιον εἶπον ἐπαχθής εἰμί δοκός , ἐκ ὁ ἀνάγκη ὁ νόμος οὗτος ; εἰς ὁ ἐπιθυμία αὐτός ελειος ἐνδέω . εἶτα ὁ δυνατός δείκνυμι φημί · εἰμί εὐνοῦχος , ὅστις ἐκ κοιλία μήτηρ γεννάω οὕτως · καί εἰμί εὐνοῦχος ¹ , ὅστις εὐνουχίζω ὑπό ὁ ἄνθρωπος · καί εἰμί εὐνοῦχος , ὅστις εὐνουχίζω ἑαυτοῦ διά ὁ βασίλειος ὁ οὐρανός · διά τοῦτις λανθάνω ἀνάγω αὐτός εἰς ὁ ὁ πρᾶγμα αἵρεσις , καί ὁ δυνατός ὁ ἀρετή οὗτος κατασκευάζω , καί μόνος οὐ λέγω , ὅτι ¹ ἐννοέω , εἰμί ἐκ φύσις τοιούτος εἰμί , ἢ παρά ὁ ὁ τοιοῦτος ἐπηρεάζω ὁ αὐτός οὗτος ὑπομένω , τίς εἄν ποιέω , ὁ ἀπόλαυσις μέν ἐπέρομαι ⁴ , μισθός δέ οὐ ἔχω ; οὐκοῦν εὐχαριστέω ὁ θεός νῦν , ὅτι μετά μισθός καί στέφανος οὗτος ὑπομένω , ὅς Χωρὶς στέφανος ἐκεῖνος · μᾶλλον δέ οὐδέ οὗτος , ἀλλά καί ⁵ πολύς κοῦφος , ὁ τε ἐλπίς διορθόω , καί ὁ σύνοιδα ὁ κατόρθωμα , καί μηδέ ὁ ἐπιθυμία οὗτος κυνάω ἔχω . οὖον γάρ οὕτως ἐχτορὺ μέλω , ὡς λσ·ισμοω χαλινός , ὁ τοιοῦτος οἶδα καταστέλλω κῦμα , καί γαλήνη ποιέω · μᾶλλον δέ λογισμός μόνος ⁶ . Ζεύς οὗτος τοίνυν ἐκεῖνος παράγω , ἵνα οὗτος ; ἀλείφω · ἐπεί εἰμί μή οὗτος κατασκευάζω , τίς βούλομαι ὁ περί ὁ ἄλλος εὐνοῦχος λόγος αὐτός ; ὅταν δέ λέγω , ὅτι ¹ ευνουχίζω ἑαυτοῦ , οὖον ὁ μέλος λέγω ὁ αντομεις · ἄπαγε · ἀλλά ὁ πονηρός λογισμός ὁ ἀναίρεσις . ὡς ὁ γε ὁ μέλος ἀκρωτήρ , καί ἀπό εἰμί ὑπὸθυνος , καθώς ⁸ ὁ Παῦλος φημί , Ὀρελοι καί αποκγοντ ὁ ἀναστατόω σύ . καί μῆλον ἵημι . καί γάρ ὁ ὁ ἀνδροφόνος ὁ τοιούτος βολμᾶ , καί ὁ ὁ Θεός διαβάλλω ὁ δημιουργία δίδωμι ἀφορμή , καί ὁ Μανιχαῖος ἀνοίγω ὁ στόμα , καί ὁ παρά Ἕλλην αχρατησιμαζομενω ὁ αὐτός παρανομία . ὁ γάρ ἀποκόπτω ὁ μέλος , δαιμονικός ἐνέργεια καί σατανικός ἐπιβουλή ἐκ ἀρχή γίγνομαι ἔργον · ἵνα ὁ Θεός ὁ ἔργον διαβάλλω ⁹ · ἵνα ὁ ζῷον οὗτος ¹⁰ λυμαω · ἵνα μή ὁ προαίρεσις , ἀλλά ὁ ὁ μέλος φύσις · ὁ πᾶς λογίζομαι , οὕτως ἀδελφός μισθαρτῶσαι αὐτός ὁ πολεμέω , ἀπό ἀνευθύνω εἰμί · καί διπλόος παραβλάπτω ὁ ζῷον οὗτος , καί ὁ ὁ μή ὁ προαίρεσις , καί ὁ ὁ προαίρεσις ὁ ὑπέρ ὁ ἀγαθός προθυμία κολυω . οὗτος δέ ὁ διάβολος νομοθετέω , πρός ¹¹ ὁ εἴρω καί ἕτερος πονηρός δόγμα εἰσάγω , καί ὁ περί εἴμαρμαι καί ἀνάγκη καί ἐντεῦθεν προοδουσίαν λόγος ¹² , καί πανταχοῦ ὁ παρά ὁ Θεός δωρέω ἐγώ ἐλευθερία λυμαίνω , καί πειθώ φυσικός εἰμί ὁ κακός , καί πολύς ἕτερος ἐντεῦθεν υποσπευροος δόγμα πονηρός , εἰμί καί μή προφανῶς . τοιοῦτος γάρ ὁ διάβολος [ 624 ] ὁ δηλητήριος . Ζεύς οὗτος παρακαλέω ψέγω ὁ τοιοῦτος παρανομία . μετά γάρ ὁ εἴρω οὐδέ ὁ ὁ ἐπιθυμία ἥμερος ἐντεῦθεν , ἀλλά καί χαλεπός γίγνομαι . Ἐστέρωθεν γάρ ἔχω ὁ πηγή ὁ σπέρμα ὁ ἐν ἐγώ , καί ἑτέρωθεν κυναινεῖ . καί ὁ μέν ἀπό ἐκχασλου , ὁ δέ ἀπό σφός ὁ οἰστρόω ἐκεῖνος φύσις λέγω · ἐγώ δέ οὐδαμοῦθεν ἄλλοθεν εἶπον · ἄν , ἀλλά ἢ ἀπό γνώμη ἀκόλαστος καί διάνοια αμελημένος , κἀν αὐτός σωφρονέω , ὁ φυσικός κίνημα βλάβη οὐδείς . εἶπον τοίνυν ὁ εὐνοῦχος , ὁ ὁμό-στιξ καί μάτην εὐνοῦχος , εἰμί μή ὁ λογισμός καί αὐτός ¹³ σωφρονέω , καί ὁ ὑπέρ ὁ οὐρανός παραδείκνυμι , πάλιν ἐπάγω λέγω · ὁ δύναμαι χωρέω , χωρέω · προθύμιος τε ποιέω ὁ δείκνυμι ὑπέροχος ὁ ὁ κατάρθωμα , καί οὐ ἀφίημι εἰς ἀνάγκη νόμος ὁ πρᾶγμα κατακλείω ¹⁴ , διά ὁ ἁφάω αὐτός ἡμερότης . καί οὗτος εἶπον , ὅτε ¹⁵ πρῶτος δείκνυμι δυνατός εἰμί , ἵνα πλείων ὁ προαίρεσις ὁ φιλοτιμία γίγνομαι .