joannes-chrysostomus.in-joannem-homiliae-1-88 pg059_0150.1
ἐστί καὶ ἀλλότριος · οὐκ ἔχει τὴν σύνθησιν τῷ βασιλικῶν . Ἔὰν μὴ τις , φησί , γεννηθῇ ἐξ ὕδατος καὶ Πνεύματος , οὐ δύναται εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν . Ἄλλ’ ὁ Νικηδήμος [ 144 ] οὐδὲ οὕτως συνέχεν . Οὐδὲν γὰρ χειρὸν τοῦ τοιούτου τὸ πνευματικὰ ἐπιτρέπειν . Τοῦτο καὶ τοῦτον οὐκ ἀρξάμεν ὀψιλῶν τι καὶ μέγα φαντασθῆναι . Διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς ποιοῦμε καλοῦμεθα , ἵνα τῶν λογισμῶν τὴν ἀσθένειαν ἀφέντες τὴν κάτω , πρὸς τὸ ὕψος τῆς πίστεως ἀναβῶμεν , καὶ τὰ παλαιὰ τῶν ἀγαθῶν τῶν ἡμετέρων τῇ διδασκαλίᾳ ταύτῃ ἐπιπρώξωμεν · ὅπερ εἰ καὶ Νικηδήμος ἐποίησεν , οὐκ ἂν αὐτῷ τὸ πρᾶγμα ἀδύνατον εἶναι ἐνομίσθη . Τί οὖν ὁ Χριστός ; Ἀπάγων αὐτὸν τῆς ἐνοίας ταύτης τῆς χαμαὶ συρροῆς , καὶ δείκνυς ὅτι οὐ περὶ ταύτης διαλέγεται τῆς γεννήσεως , λέγει τοῦ , Ἔὰν μὴ τις γεννηθῇ ἐξ ὕδατος καὶ Πνεύματος , οὐ δύναται εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν . Ταῦτα δὲ ἐφθέγγετο , τῷ φόβῳ τῆς ἀπειλῆς ἐποπασάσθαι πρὸς τὴν πίστιν αὐτὸν βουλόμενος , καὶ πείσαι τὸ πρᾶγμα μὴ νομίζειν εἶναι ἀδύνατον , καὶ τῆς περὶ τὴν σαρκικὴν γέννησιν φαντασίας ἀποστήσαι σπουδαίων . Ἐτέραν λέγω γέννησιν , φησίν , ὁ Νικηδήμος · τί τὸν λόγον ἔλκεις ὑπὸ τῆς γῆς ; τί τῆς τῆς φύσεως ἀνάγκῃ τὸ πρᾶγμα ὑποβάλλεις ; Ἀνώτερος ἐστὶ τῶν τοιούτων ὁδῶν οὗτος ὁ τόκος , οὐδὲν ἔχει κοινὸν πρὸς ὑμᾶς · γέννησις μὲν γὰρ καὶ αὕτη λέγεται , ἀλλὰ τῷ ὀνόματι κοινωνεῖ , τῷ δὲ πρᾶγματι διεστῶσα . Ἀπόστησον σαυτὸν τῆς κοινῆς συνθείας · ἑτέραν εἰσάγω λογίαν εἰς τὸν κόσμον · ἄλλως βούλομαι γεννᾶσθαι τοὺς ἀνθρώπους · ξένον ἤλθον κομιζὼν δημιουργίας τρόπον . Ἐπίπλασά ἀπὸ γῆς καὶ ὕδατος · οὐκ ἔγνωτο χρησίμων τὸ πλάσθαι , ἀλλὰ διεστράφη τὸ σκεῦος . Οὐκ ἔτι λοιπὸν ἀπὸ γῆς καὶ ὕδατος πλάσαι βούλομαι , ἀλλ’ ἐξ ὕδατος καὶ Πνεύματος . Εἰ δὲ τις ἐρωτᾷ , Πῶς ἀπὸ ὕδατος ; ἐρωτῶ καὶ αὐτός , Πῶς ἀπὸ γῆς ; πῶς γὰρ ὁ πηλὸς εἰς διάφορα μέρη κατεμερίσθη ; πῶς τὸ μὲν ὑποκείμενον μονοειδές , ( γῆ γὰρ ἡν μόνη ) , τὰ δὲ ἐξ αὐτῆς γενόμενα ποικίλα καὶ παντοδαπά ; Πόθεν ὀστέα , καὶ νεῦρα , καὶ ἀρτηρίαι , καὶ φλέβες ; πόθεν ὀμῆνες , καὶ ἄγχεια ὀργανικά , καὶ χόνδροι , καὶ χιτώνες , ἦπαρ , καὶ σπλήν , καὶ καρδία ; πόθεν δέρμα , καὶ αἷμα , καὶ φλέγμα , καὶ χολή ; πόθεν αἱ τοσαῦται ἐνέργειαι ; πόθεν γομμάτια ποικίλα ; ταῦτα γὰρ οὐ γῆς , οὐδὲ πηλοῦ . Πῶς ἡ γῆ δεχομένη σπέρματα βλαστάνει , ἡ δὲ σάρξ δεχομένη σπέρματα σήπει ; πῶς ἡ γῆ τρέφει τὰ βαλλόμενα , ἡ δὲ σάρξ τρέφεται ὑπὸ τούτων , οὐ τρέφει ταῦτα ; Οἷον ἡ γῇ ἡ δεχομένη ὕδωρ , οἶνον ποιεῖ · ἡ σάρξ δεχομένη πολλάκις οἶνον , εἰς ὕδωρ μεταβάλλει . Πόθεν οὖν δῆλον ὅτι ἀπὸ τῆς γῆς ταῦτα , τῆς γῆς ἐναντίως ἐχούσης πρὸς τὸ σῶμα , κατὰ τὰ εἰρημένα ; Λογισμῷ μὲν εὐρεῖν οὐ δύναμαι , πιστεῖν δὲ δεχόμαι μόνη . Εἰ τοίνυν τὰ καθ’ ἡμέραν γινόμενα καὶ ψυλαφώμενα πιστεύει , δεῖται , πολλῷ μᾶλλον τὰ ἀπορρητότερα τούτων καὶ πνευματικώτερα . Καθάπερ γὰρ ἡ γῆ ἡ ἄψυχος , ἡ ἄκινητος , ἀνευμάτω τῇ διέληματι τοῦ Θεοῦ , καὶ τοσαῦτα ἐξ αὐτῆς τὰ θαῦματα γέγονεν · οὕτω καὶ τοῦ Πνεύματος τῷ ὕδατι παρόντος , τὰ παράδοξα ταῦτα καὶ λογισμῶν ὑπερβαίνοντα εὐκόλως πάντα γίνεται .
Lemmas: εἰμί καί ἀλλότριος · οὐ ἔχω ὁ συντίθημι ὁ βασιλικός . ἔαν μή τις , φημί , γεννάω ἐκ ὕδωρ καί πνεῦμα , οὖον δύναμαι εἰσέρχομαι εἰς ὁ βασίλειος ὁ οὐρανός . ἄλλος ὁ Νικηδήμος [ 144 ] οὐδέ οὕτως συνέχω . οὐδείς γάρ χείρων ὁ τοιοῦτος ὁ πνευματικός ἐπιτρέπω . οὗτος καί οὗτος οὐ ἄρχω οψιλαω τίς καί μέγας φαντάζω . Ζεύς οὗτος καί ἐγώ ποιώ καλέω , ἵνα ὁ λογισμός ὁ ἀσθένεια ἀφίημι ὁ κάτω , πρός ὁ ὕψος ὁ πίστις ἀναβαίνω , καί ὁ παλαιός ὁ ἀγαθός ὁ ἡμέτερος ὁ διδασκαλία οὗτος ἐπιπρώξωμεν · ὅσπερ εἰμί καί Νικηδήμος ποιέω , οὐ εἄν αὐτός ὁ πρᾶγμα ἀδύνατος εἰμί νομίζω . τις οὖν ὁ Χριστός ; ἀπάγω αὐτός ὁ ενοια οὗτος ὁ χαμαί συρροή , καί δείκνυμι ὅτι οὖον περί οὗτος διαλέγω ὁ γέννησις , λέγω ὁ , ἔαν μή τις γεννάω ἐκ ὕδωρ καί πνεῦμα , οὖον δύναμαι εἰσέρχομαι εἰς ὁ βασίλειος ὁ οὐρανός . οὗτος δέ φθέγγομαι , ὁ φόβος ὁ ἀπειλή ἐπιπάσσω πρός ὁ πίστις αὐτός βούλομαι , καί πείθω ὁ πρᾶγμα μή νομίζω εἰμί ἀδύνατος , καί ὁ περί ὁ σαρκικός γέννησις φαντασία ἀφίστημι σπουδαῖος . ἕτερος λέγω γέννησις , φημί , ὁ Νικηδήμος · τίς ὁ λόγος ἕλκω ὑπό ὁ γῆ ; τίς ὁ ὁ φύσις ἀνάγκη ὁ πρᾶγμα ὑποβάλλω ; ἀνώτερος εἰμί ὁ τοιοῦτος ὁδός οὗτος ὁ τόκος , οὐδείς ἔχω κοινός πρός σύ · γέννησις μέν γάρ καί οὗτος λέγω , ἀλλά ὁ ὄνομα κοινωνέω , ὁ δέ πρᾶγμα διίστημι . ἀφίστημι σαυτοῦ ὁ κοινός συνθεΐα · ἕτερος εἰσάγω λόγιος εἰς ὁ κόσμος · ἄλλως βούλομαι γεννάω ὁ ἄνθρωπος · ξένος ἔρχομαι κομίζω δημιουργία τρόπος . Ἐπίπλασά ἀπό γῆ καί ὕδωρ · οὐ γιγνώσκω χρήσιμος ὁ πλάω , ἀλλά διαστρέφω ὁ σκεῦος . οὐ ἔτι λοιπός ἀπό γῆ καί ὕδωρ πλάσσω βούλομαι , ἀλλά ἐκ ὕδωρ καί πνεῦμα . εἰμί δέ τις ἐρωτάω , Πῶς ἀπό ὕδωρ ; ἐρωτάω καί αὐτός , Πῶς ἀπό γῆ ; πῶς γάρ ὁ πηλός εἰς διάφορος μέρος καταμερίζω ; πῶς ὁ μέν ὑπόκειμαι μονοειδής , ( γῆ γάρ ἐάν μόνος ) , ὁ δέ ἐκ αὐτός γίγνομαι ποικίλος καί παντοδαπός ; πόθεν ὀστέον , καί νεῦρον , καί ἀρτηρία , καί φλέψ ; πόθεν ὀμῆνες , καί ἄγχω ὀργανικός , καί χόνδρος , καί χιτών , ἦπαρ , καί σπλήν , καί καρδία ; πόθεν δέρμα , καί αἷμα , καί φλέγμα , καί χολή ; πόθεν ὁ τοσοῦτος ἐνέργεια ; πόθεν γομμάτια ποικίλος ; οὗτος γάρ οὖον γῆ , οὐδέ πηλός . Πῶς ὁ γῆ δέχομαι σπέρμα βλαστάνω , ὁ δέ σάρξ δέχομαι σπέρμα σήπω ; πῶς ὁ γῆ τρέφω ὁ βάλλω , ὁ δέ σάρξ τρέφω ὑπό οὗτος , οὖον τρέφω οὗτος ; οἷος ὁ γῆ ὁ δέχομαι ὕδωρ , οἶνος ποιέω · ὁ σάρξ δέχομαι πολλάκις οἶνος , εἰς ὕδωρ μεταβάλλω . πόθεν οὖν δῆλος ὅτι ἀπό ὁ γῆ οὗτος , ὁ γῆ ἐναντίος ἔχω πρός ὁ σῶμα , κατά ὁ εἴρω ; Λογισμός μέν εὑρίσκω οὖον δύναμαι , πιστέω δέ δέχομαι μόνος . εἰμί τοίνυν ὁ κατά ἡμέρα γίγνομαι καί ψυλαφώμενα πιστεύω , δήω , πολύς μᾶλλον ὁ ἀπόρρητος οὗτος καί πνευματικός . καθά γάρ ὁ γῆ ὁ ἄψυχος , ὁ ἀκίνητος , ανευματαω ὁ διέληματι ὁ Θεός , καί τοσοῦτος ἐκ αὐτός ὁ θαῦμα γίγνομαι · οὗτος καί ὁ πνεῦμα ὁ ὕδωρ πάρειμι , ὁ παράδοξος οὗτος καί λογισμός ὑπερβαίνω εὐκόλως πᾶς γίγνομαι .