joannes-chrysostomus.in-joannem-homiliae-1-88 pg059_0066.4
Ἦν τὸ φῶς τὸ ἀληθινόν , ὁ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον . <sup>a</sup> Οὐδὲ γὰρ κωλύει <sup>a</sup> καὶ τήμερον τῶν αὐτῶν λέγεσθαι ῥημάτων , ἐπειδὴ πρῶην ὑπὸ τῆς τῶν δογμάτων ἐξηγήσεως ἐκωλύθημεν ἅπασιν τοῖς ἀναγνωσθεῖσιν ἀπελθεῖν . Ποῦ τοίνυν εἰσὶν οἱ μὴ λέγοντες αὐτὸν Ὀνταὶ Θεόν ; Ἐνταῦθα μὲν γὰρ φῶς ἀληθινὸν εἴρηται · ἑτέρωθι δέ , αὐτοάληθεια , καὶ αὐτοζωή . Ἄλλ’ ἐκεῖνι μὲν τῷ λόγῳ , ὅταν ἐκεῖ γενομένη , σαφέστερον ἐπεξελαυσόμεθα · κατὰ δὲ τὸ παρόν , ἀναγκαῖον τέως ἐκεῖνο πρὸς τὴν ὑμετέραν ἀγάπην εἰπεῖν · Εἰ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον , πῶς ἀφώτιστοι μεμενέκατε ; τοσοῦτο ; Οὐ γὰρ δὴ πάντες ἐπέγνωσαν τοῦ Χριστοῦ τὸ σέβας . Πῶς οὖν φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ; Τὸ γε εἰς αὐτὸν ἤκον . Εἰ δὲ τινες ἐκόντες τοὺς τῆς διανοίας ὀφθαλμοὺς μύσαντες , μὴ βούλοντο <sup>b</sup> παραδέξασθαι τοῦ φωτὸς τούτου τὰς ἀκτίνας , οὐ παρὰ τὴν τοῦ φωτὸς φύσιν ἡ τῶτωσις ἐκείνοις , ἀλλὰ παρὰ τὴν κακοῦργιαν τῶν ἐκοντῶ ἀποστερούντων ἑαυτοὺς τῆς δωρεᾶς . Ἡ μὲν γὰρ χάρις εἰς πάντας ἐκκέχυσται , οὐχ Ἰουδαῖον , οὐχ Ἕλληνα , οὐ βάρβαρον , οὐ Σκύθην , οὐκ ἐλεύθερον , οὐ δούλον , οὐκ ἄνδρα , οὐ γυναῖκα , οὐ πρεσβύτην , οὐ νέον ἀποστερωμένη · πάντας δὲ ὁμοίως προσεῖληφε , καὶ μετὰ τῆς αὐτῆς καλοῖσι τιμῆς . Οὐ δὲ οὐκ ἐθελόντες ἀπολαύσει τῆς δωρεᾶς ταύτης , ἑαυτοὺς δικαίως ταύτην ἄν εἰεν λογίσασθαι τὴν πῆρωσιν . Ὅταν γὰρ τῆς εἰσόδου πᾶσιν ἀνευγμένης , καὶ μηδενὸς τοῦ κωλύοντος ὄντος , ἐθελονκακούντες τινες ἔξω μένωσι , παρ’ οὐδένα ἑτερον , ἀλλ’ ἢ παρὰ τὴν ὀλιγείαν πονηρὰν ἀπόλλυνται μόνοι . Ἐν τῷ κόσμῳ γὰρ · ἀλλ’ οὐχ ὡς τοῦ κόσμου σύγχρονος , ἀπαγε . Διὰ γὰρ τοῦτο ἐπήγαγε . Καὶ ὁ κόσμος δι’ αὐτοῦ ἐγένετο · διὸ τοῦτο σε πάλιν ἀνάγειν ἐπὶ τὴν προαύτιον ὑπαρξιν τοῦ Μονογενοῦς . Ὁ γὰρ ἀκούσας ὅτι ἔργον αὐτοῦ τὸδε τὸ πᾶν , κἂν σφόδρα ἀναίσθητος ᾖ , κἂν ἔχθρός , κἂν πολέμιος τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ , πάντως τὴν αὐτὴν καὶ ἄκων ἀναγκασθήσεται πρὸ τῶν ἔργων ὁμολογήσαι τὸν Ποιητήν . Ὦθεν μοι καὶ θαυμάζειν ἐπιστίν ἀεὶ τὸν Παῦλον τοῦ Σαμοσατεύς μαγίας , πῶς πρὸς τὴν οὖτω φανερὰν ἀλήθειαν ἀντιβλέπει · ἐτόλμησε , καὶ ἑαυτὸν κατεκρήμνισεν . Οὐδὲ γὰρ ἀγνοῶν , ἀλλὰ καὶ σφόδρα εἰδὼς ἡμαρτεν <sup>c</sup> , ταύτων παθὼν τοῖς Ἰουδαίοις . Καθῆπερ γὰρ ἐκεῖνοι πρὸς ἀνθρώπους ὁρώντες , τὸ τῆς πίστεως προδύωκαν ὑγιές , εἰδότες μὲν ὅτι αὐτὸς ἐστὶν ὁ μονογενὴς <sup>d</sup> Υἱὸς τοῦ Θεοῦ , διὰ δὲ τοὺς ἄρχοντας οὐχ [ 49 ] ὁμολογοῦντες , ἵνα μὴ ἀποσυνάγωγοι γένωνται · οὕτω καὶ τοῦτον γυναικὶ τινὶ χαριζόμενον , τὴν σωτηρίαν φασὶν ἀποδιδάσκει τὴν ἑαυτοῦ . Δεινὸν γὰρ , δυνεὶς δεινὴν τῆς ξενοδοκίας ἢ τρυφῆς , καὶ σοφὸν ὀφθαλμοὺς ἐκτυφλῶν ἰκανόν , ὅταν μὴ νήφῃ . Εἰ γὰρ ἡ δωροδοκία τοῦτο ἰσχύει , πολλῷ μᾶλλον τὸ ταύτης βιαϊστότερον πάθος . Διὰ τοῦτο καὶ Ἰουδαῖοις ἔλεγεν ὁ Χριστός · Πῶς δύνασθε πιστεύειν , δόξαν παρὰ ἀνθρώπων λαμβάνοντες , καὶ τὴν δόξαν τὴν παρὰ τοῦ μόνου Θεοῦ οὐ ζητοῦντες ; Καὶ ὁ κόσμος αὐτὸν οὐκ ἔγνω . Ἐνταῦθὰ κόσμον τὸ πλήθος φησι , τὸ διεφθαρμένον καὶ τοῖς γήινοις προστετηχὸς πράγμασι , τὸν γυδαῖον , καὶ ταραχώδη , καὶ ἀνόητον λαόν . Ὡς οἱ γε τοῦ Θεοῦ φίλοι καὶ θαυμαστοὶ πάντες αὐτὸν ἐπέγνωσαν καὶ πρὸ τῆς ἐνασάρκου παρουσίας . Καὶ περὶ μὲν τοῦ πατριάρχου καὶ αὐτὸς ὁνομαστὶ φησιν ὁ Χριστός , ὅτι Ἀβραὰμ ὁ πατὴρ ὑμῶν ἠγαλλιάσατο , ἵνα ἴδῃ τὴν ἡμέραν τὴν ἐμὴν · καὶ εἶδε , καὶ ἠχάρη . Καὶ περὶ τοῦ Δαυὶδ δὲ Ἰουδαῖους ἐλέγχων ἔλεγε · Πῶς οὖν Δαυὶδ ἐν Πνεύματι Κύριον αὐτὸν καλεῖ λέγων · Εἰπερ ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου · Κάθου ἐκ δεξιῶν μου ; Καὶ πολλοῦ πρὸς ἐκείνους ἐλέγχους Μωϋσέως μέμνηται · περὶ δὲ τῶν λοιπῶν προφητῶν ὁ Ἀπόστολος . Πάντας γὰρ τοὺς προφήτας ἀπὸ Σαμουὴλ ἐγνώκειν φησιν ὁ Πέτρος αὐτὸν , καὶ τὴν παρουσίαν αὐτοῦ πρὸ ῥεῖν προἀναφανεῖν , οὕτω λέγων · Καὶ πάντες οἱ προφῆται ἀπὸ Σαμουὴλ καὶ τῶν καθ’ ἑαυτὸν ὅσοι ἐλάλησαν , καὶ κατηγγείλασαν τὰς ἡμέρας ταύτας . Τῷ δὲ Ἰακώβ καὶ τῷ πατρὶ τῷ τούτου , ὡσπερ οὖν καὶ τῷ πάππῳ , καὶ ἔραυν καὶ διελύθη , καὶ πολλὰ καὶ μεγάλα ὑπεἔχοντο δώσειν αὐτῷ , ἄπερ οὖν καὶ εἰς ἔργον ἐξἤγεν . Πῶς οὖν , φησιν , αὐτὸς ἔλεγε · Πολλοὶ προφῆται ἐπεθύμησαν ἰδεῖν ἃ βλέπετε , καὶ οὐκ εἶδον , καὶ ἀκούσειν ἃ ἀκούετε , καὶ οὐκ ἤκουσαν ; Ἄρα γὰρ οὐ μετέσχον τῆς γνώσεως τῆς εἰς αὐτόν ; Πάνυ μὲν οὖν · καὶ τοῦτο καὶ ἀπὸ τῆς ῥήσεως ταύτης , ἀφ’ ἧς νομίζοι τινες αὐτοὺς ἀπεστεῖσθαι , πειράσομαι ποιῆσαι φανερὸν . Πολλοὶ γὰρ , φησιν , ἐπεθύμησαν ἰδεῖν ἃ βλέπετε . Ὦστε ἤθελον αὐτὸν ἴδεῖν εἰς ἀνθρώπους <sup>e</sup> , καὶ οἰκονομήσοντα , ἄπερ καὶ ψυνόμησεν . Οὐ γὰρ ἂν , εἰ μὴ ἤθελον , ἐπεθύμησαν .
Lemmas: ἦς ὁ φάος ὁ ἀληθινός , ὁ φωτίζω πᾶς ἄνθρωπος ἔρχομαι εἰς ὁ κόσμος . <sup>a</sup> οὐδέ γάρ κωλύω <sup>a</sup> καί σήμερον ὁ αὐτός λέγω ῥῆμα , ἐπεί πρώην ὑπό ὁ ὁ δόγμα ἐξήγησις κωλύω ἅπας ὁ ἀναγιγνώσκω ἀπέρχομαι . πός τοίνυν εἰμί ὁ μή λέγω αὐτός μαί Θεός ; ἐνταῦθα μέν γάρ φάος ἀληθινός εἴρω · ἑτέρωθι δέ , αὐτοάληθεια , καί αὐτοζωή . ἄλλος ἐκεῖνος μέν ὁ λόγος , ὅταν ἐκεῖ γίγνομαι , σαφής ἐπεξελαύνω · κατά δέ ὁ πάρειμι , ἀναγκαῖος τέως ἐκεῖνος πρός ὁ ὑμέτερος ἀγάπη εἶπον · εἰμί φωτίζω πᾶς ἄνθρωπος ἔρχομαι εἰς ὁ κόσμος , πῶς αφώτιστος μένω ; τοσοῦτος ; οὖον γάρ δή πᾶς ἐπιγιγνώσκω ὁ Χριστός ὁ σέβας . Πῶς οὖν φωτίζω πᾶς ἄνθρωπος ; ὁ γε εἰς αὐτός ἥκω . εἰμί δέ τις ἑκών ὁ ὁ διάνοια ὀφθαλμός μύω , μή βούλομαι <sup>b</sup> παραδέχομαι ὁ φάος οὗτος ὁ ἄκτινος , οὖον παρά ὁ ὁ φάος φύσις ὁ τῶτωσις ἐκεῖνος , ἀλλά παρά ὁ κακουργία ὁ κοντός ἀποστερέω ἑαυτοῦ ὁ δωρεά . ὁ μέν γάρ χάρις εἰς πᾶς ἐκχέω , οὐ Ἰουδαῖος , οὐ Ἕλλην , οὖον βάρβαρος , οὖον Σκύθης , οὐ ἐλεύθερος , οὖον δοῦλος , οὐ ἀνήρ , οὖον γυνή , οὖον πρεσβύτης , οὖον νέος ἀποστερωμένη · πᾶς δέ ὁμοίως προσλαμβάνω , καί μετά ὁ αὐτός καλός τιμή . οὖον δέ οὐ ἐθέλω ἀπολαύω ὁ δωρεά οὗτος , ἑαυτοῦ δικαίως οὗτος ἄν ἄγω λογίζομαι ὁ πήρωσις . ὅταν γάρ ὁ εἴσοδος πᾶς ἀνεύχομαι , καί μηδείς ὁ κωλύω εἰμί , ἐθελονκακούντες τις ἔξω μένω , παρά οὐδείς ἕτερος , ἀλλά ἢ παρά ὁ ὀλιγείαν πονηρός ἀπόλλυμι μόνος . ἐν ὁ κόσμος γάρ · ἀλλά οὐ ὡς ὁ κόσμος σύγχρονος , ἀπάγω . Ζεύς γάρ οὗτος ἐπάγω . καί ὁ κόσμος διά αὐτός γίγνομαι · διό οὗτος σύ πάλιν ἀνάγω ἐπί ὁ προαύτιον ὕπαρξις ὁ Μονογενώ . ὁ γάρ ἀκούω ὅτι ἔργον αὐτός ὅδε ὁ πᾶς , κἀν σφόδρα ἀναίσθητος εἰμί , κἀν ἐχθρός , κἀν πολέμιος ὁ δόξα ὁ Θεός , πάντως ὁ αὐτός καί ἄκων ἀναγκάζω πρό ὁ ἔργον ὁμολογέω ὁ Ποιητής . ὤθω ἐγώ καί θαυμάζω πίστις ἀεί ὁ Παῦλος ὁ Σαμοσατεύς Μαγιᾶς , πῶς πρός ὁ οὗτος φανερός ἀλήθεια ἀντιβλέπω · τολμάω , καί ἑαυτοῦ κατακρημνίζω . οὐδέ γάρ ἀγνοέω , ἀλλά καί σφόδρα εἰδοί ἁμαρτάνω <sup>c</sup> , οὗτος πάσχω ὁ Ἰουδαῖος . κάθημαι γάρ ἐκεῖνος πρός ἄνθρωπος ὁράω , ὁ ὁ πίστις προδύομαι ὑγιής , οἶδα μέν ὅτι αὐτός εἰμί ὁ μονογενής <sup>d</sup> υἱός ὁ Θεός , διά δέ ὁ ἄρχω οὐ [ 49 ] ὁμολογέω , ἵνα μή ἀποσυνάγωγος γίγνομαι · οὗτος καί οὗτος γυνή τις χαρίζομαι , ὁ σωτηρία φημί ἀποδιδάσκω ὁ ἑαυτοῦ . δεινός γάρ , δύο δεινός ὁ ξενοδοχία ἢ τρυφή , καί σοφός ὀφθαλμός ἐκτυφλόω ἱκανός , ὅταν μή νήφω . εἰμί γάρ ὁ δωροδοκία οὗτος ἰσχύω , πολύς μᾶλλον ὁ οὗτος βιαιστοτερος πάθος . Ζεύς οὗτος καί Ἰουδαῖος λέγω ὁ Χριστός · Πῶς δύναμαι πιστεύω , δόξα παρά ἄνθρωπος λαμβάνω , καί ὁ δόξα ὁ παρά ὁ μόνος Θεός οὖον ζητέω ; καί ὁ κόσμος αὐτός οὐ γιγνώσκω . ἐνταῦθα κόσμος ὁ πλήθος φημί , ὁ διαφθείρω καί ὁ γήινος προστάσσω πρᾶγμα , ὁ γυδαις , καί ταραχώδης , καί ἀνόητος λαός . ὡς ὁ γε ὁ Θεός φίλος καί θαυμαστός πᾶς αὐτός ἐπιγιγνώσκω καί πρό ὁ ἐνασάρκου παρουσία . καί περί μέν ὁ πατριάρχης καί αὐτός ονομαστί φημί ὁ Χριστός , ὅτι Ἀβραάμ ὁ πατήρ σύ ἀγαλλιάω , ἵνα ὁράω ὁ ἡμέρα ὁ ἐμός · καί ὁράω , καί χαίρω . καί περί ὁ Δαυίδ δέ Ἰουδαῖος ἐλέγχω λέγω · Πῶς οὖν Δαυίδ ἐν πνεῦμα κύριος αὐτός καλέω λέγω · εἰ ὁ Κύριος ὁ κύριος ἐγώ · κάθημαι ἐκ δεξιός ἐγώ ; καί πολύς πρός ἐκεῖνος ἔλεγχος Μωϋσῆς μιμνήσκω · περί δέ ὁ λοιπός προφήτης ὁ ἀπόστολος . Πᾶς γάρ ὁ προφήτης ἀπό Σαμουήλ γιγνώσκω φημί ὁ Πέτρος αὐτός , καί ὁ παρουσία αὐτός πρό ῥέω προφαίνω , οὗτος λέγω · καί πᾶς ὁ προφήτης ἀπό Σαμουήλ καί ὁ κατά ἑαυτοῦ ὅσος λαλέω , καί καταγγέλλω ὁ ἡμέρα οὗτος . ὁ δέ Ἰακώβ καί ὁ πατήρ ὁ οὗτος , ὡς οὖν καί ὁ πάππος , καί ῥαίνω καί διαλύω , καί πολύς καί μέγας ὑπέχω δίδωμι αὐτός , Ἄπερ οὖν καί εἰς ἔργον ἐξάγω . Πῶς οὖν , φημί , αὐτός λέγω · πολλός προφήτης ἐπιθυμέω ὁράω ὁ βλέπω , καί οὐ εἶδον , καί ἀκούω ὁ ἀκούω , καί οὐ ἀκούω ; ἄρας γάρ οὖον μετέχω ὁ γνῶσις ὁ εἰς αὐτός ; πάνυ μέν οὖν · καί οὗτος καί ἀπό ὁ ῥῆσις οὗτος , ἀπό ὅς νομίζω τις αὐτός ἀφίστημι , πειράζω ποιέω φανερός . πολλός γάρ , φημί , ἐπιθυμέω ὁράω ὁ βλέπω . ὥστε ἐθέλω αὐτός ὁράω εἰς ἄνθρωπος <sup>e</sup> , καί οἰκονομέω , Ἄπερ καί ψυνοπαραμαω . οὖον γάρ εἄν , εἰμί μή ἐθέλω , ἐπιθυμέω .