joannes-chrysostomus.in-joannem-homiliae-1-88 pg059_0365.3
Γ . Δεινὸν γὰρ ἡ φιλαργυρία , δεινόν · καὶ ὀφθαλμοὺς καὶ ὡςα πηροῖ , καὶ θηρίῳ χαλεπωτέρους ποιεῖ , οὐ συνειδός , οὐ φιλίαν , οὐ κοινωνίαν , οὐ τὴν τῆς οἰκείας ψυχῆς σωτηρίαν ἐννοῆσαι συγχωροῦσα , ἀλλὰ καθάπαξ πάντων ἀποστήσασα , δούλους αὐτῆς ποιεῖ τοὺς ἄλλονας , καθάπερ τις τυραννὶς χαλεπή . Καὶ τὸ δεινὸν τῆς οὕτω πικρᾶς δουλείας , ὅτι καὶ χάριν αὐτοῖς ἔχειν ἀναπείθει · καὶ ὡσπερ ἐν αὐτῇ μᾶλλον δουλεύουσιν , τοσοῦτῳ τὰ τῆς ἡδονῆς αὐξεται . Καὶ ταύτῃ μάλιστα ἄνιστον τὸ νόσημα γίνεται , ταύτῃ δυσάλωτον τὸ θηρίον . Τοῦτο τὸν Γιεζὴ λεπρὸν ἀντὶ μαθητῆς καὶ προφήτου πεποίηκε · τοῦτο τοῦ περὶ Ἀνανίαν ἀπώλεσε · τοῦτο τὸν Ἰούδαν προδότην εἰργάσατο · τοῦτο τοὺς Ἰουδαίους ἄρχοντας διεφθείρε , λαμβάνοντας διὰρ καὶ κοινωνοὺς κλεπτῶν γενομένους . Τοῦτο μυρίους πολέμους εἰσήγαγεν · αἱμάτων μὲν τὰς ὁδοὺς , θρήνων δὲ καὶ οἰμωγῶν τὰς πόλεις πληρώσαν . Τοῦτο καὶ δεῖπνα ἐποίησε γενέσθαι ἀκάθαρτα καὶ τραπέζας ἐξαγίας , καὶ θέσσιμα παρανομίας ἐνέπλησε . Διὰ τοῦτο αὐτὸ εἰδωλολατρείαν ἐκάλεσεν ὁ Παῦλος . Ἄλλ᾽ οὐδ᾽ οὕτως ἐξόδησε . Διὰτὶ δὲ εἰδωλολατρείαν φησίν ; Ἔχουσι πολλοὶ χρήματα , καὶ χρηματίζει αὐτοῖς οὐ τολμῶσι , ἀλλὰ ἀφιεροῦσιν , εἰς ἄγνοοὺς καὶ ἐξ ἄγνῶν παραπέμποντες ἀνέπαρτα , καθάπερ τινῶν ἀναθημάτων οὐ τολμῶντες ἀφίστασθαι . Ἔαν δὲ ποτε καὶ ἀναχραθῶσιν , ὡσπερ ἀθέμιτόν τι πράξαντες , οὕτω διδάσκονται . Καὶ ἄλλως δὲ , ὡσπερ τὸ ἔδασον περιέπει ὁ Ἄλληλ · οὕτω σὺ τὸ χρυσίον ὁ θύρας πιστεύεις καὶ μοχλός , ἀντὶ ναοῦ τὸ κιβώτιον κατασκευάζων καὶ ἐναποτιθέμενος σκεύειν ἀργύρου . Ἄλλ᾽ οὐ προσκυνεῖς , καθάπερ ἐκεῖνος τὸ ἔδασον ; Ἄλλὰ πᾶσαν ἐπιδεικνύσαι περὶ αὐτὸ θεραπείαν . Πάλιν ἐκεῖνος τῆσιν ἀν τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ τὴν ψυχὴν πρόσωτο , ἡ τὸ ἔδασον . Τοῦτο καὶ οἱ τὸ χρυσίον φιλοῦντες . Ἄλλ᾽ οὐ προσκυνεῖ τὸ χρυσίον , φησίν . Οὐδ᾽ ἐκεῖνος τὸ εἴδωλον , φησὶ , προσκυνεῖ , ἀλλὰ τὸν ἐνικουίντα δαίμονα . Οὕτω καὶ σὺ , χάν μὴ τὸ χρυσίον προσκυνῇς , ἀλλὰ τὸν ἀπὸ τῆς θύρας τοῦ χρυσίου καὶ τῆς ἐπιθυμίας ἐπιπτηδόντα σου τῇ [ 393 ] ψυχῇ δαίμονα . Δαίμονος γὰρ χαλεπώτερον τῆς φιλαργυρίας ἡ ἐπιθυμία , καὶ ταύτῃ πολλοὶ μᾶλλον πειθόνται , ἢ ἑτέροι τοῖς εἰδώλοις . Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ πολλὰ παρακούουσιν , ἐνταῦθα δὲ πάντα εἴκουσι , καὶ ὅπερ ἀν ἐπιχ ποιήσῃς , πειθόνται . Τί λέγει ; Πολέμιος ἔσο , φησίν , ἐχθρὸς ἀπάντων · ἀγνοεῖ τὴν φύσιν , καταφρόνει Θεοῦ , κατάθυσον μοι σαυτὸν καὶ πάντα πειθόνται . Καὶ τοὺς μὲν ξοανοὺς βοὺς καὶ πρᾶστα θύουσι · ἡ δὲ φιλαργυρία λέγει · Θύσόν μοι τὴν σαυτοῦ ψυχήν , καὶ πείσει . Ὑπᾶς οἷους ἔχει βρωσίους ; οἱα δέχεσαι θύματα ; Βασιλεῖαν Θεοῦ οὐ χαιροῦν ἡμῶσιν οἱ πλεονέκται · καὶ οὐδ᾽ οὕτω δεδούκασιν . Καίτοι γε πάντων ἡ ἐπιθυμία αὕτη ἀσθενέστερα . Οὐ γὰρ ἐμφυτος , οὐδὲ φυσική · ἡ γὰρ ἀπὸ παρὰ τὴν ἀρχὴν ἐνετέθη · νῦν δὲ χρυσίον οὐκ ἦν ἀνωθεν , οὐδὲ ἦρα τις χρυσίου . Ἄλλ᾽ εἰ βούλεσθε , λέγω πᾶσιν εἰσέλθετε τὸ κακόν . Ἔκαστος τὸν πρὸ αὐτοῦ ζηλοῦντες ἐπάτεινον τὸ νόσημα , καὶ τὸν οὐ βουλόμενον ὁ προλαβὼν ἐρεθίζει . Ὅταν γὰρ ἴδωσιν οἰκίας λαμπράς , καὶ πλήθος ἀργύρου , καὶ ἀνδραπόδων ἀγέλας , καὶ ἀργυρὰ σκεύη , καὶ πολὺν ἱματίων φορτόν , πάντα πράττουσιν , ὥστε ὑπερβαλέσθαι · ὥστε οἱ πρῶτοι τῶν δευτέρων αἴτιοι γίνονται , κάκεινοι τῶν μετ᾽ αὐτούς . Εἰ δὲ ἐδούλοντο συμφρονεῖν , οὐκ ἂν τοῖς ἄλλοις ἐγίνοντο διδάσκαλοι , μᾶλλον δὲ οὐδὲ τούτοις ἔστιν ἀπολογία . Εἰσὶ γὰρ καὶ ἑτεροὶ χρημάτων καταφρονούντες . Καὶ τίς , φησὶ , καταφρονεῖ ; Τὸ γὰρ δεινόν , ὅτι ὑπὸ πολλῆς κακίας εἰς ἀδύνατον δοκεῖ περιεστάναι , καὶ οὐδὲ πιστεύεται τις κατορθώσει . Εἴπω τοίνυν πολλοὺς τοὺς ἐν ταῖς πόλεσι , καὶ τοὺς ἐν τοῖς ὄρεσι . Καὶ τί τὸ κέρδος ; οὐδὲ γὰρ ἀπὸ τούτων ἐσεσθε βελτίους . Ἄλλως δέ · οὐ περὶ τούτων ἡμῖν ὁ λόγος νῦν , ὥστε νεωστὶ τὰ ὄντα · ἐδουλήμην δέ · πλὴν Ἄλλ᾽ ἐπεὶδὴ μεῖζον ὑμῶν τὸ φορτίον , οὐκ ἀναγκάζω · ἀλλ᾽ ὥστε μὴ τῶν ἀλλοτρίων ἐφίσθαι παραίνω , ὥστε ἐκ τῶν ὄντων μεταδιδόναι . Πολλοὺς δὲ τοιούτους εὐρήσομεν τοῖς οἰκείοις ἀρχουμένους , τῶν ἑαυτῶν ἐπιμελουμένους , καὶ ἀπὸ δικαίων ζῶντας πόνων . Διὰτὶ μὴ τούτους ζηλοῦμεν καὶ μιμούμεθα ; Ἐννοήσωμεν τοὺς πρὸ ἡμῶν · οὐχὶ τὰ κτήματα αὐτῶν ἔστηκε , μόνον τὰ ὀνόματα αὐτῶν διασώζοντα ; τοῦ δεινοῦ τὸ βλα -
Lemmas: Γ . δεινός γάρ ὁ φιλαργυρία , δεινός · καί ὀφθαλμός καί ὡςα πηρόω , καί θηρίον χαλεπός ποιέω , οὖον σύνοιδα , οὖον φίλιος , οὖον κοινωνία , οὖον ὁ ὁ οἰκεῖος Ψυχή σωτηρία ἐννοέω συγχωρέω , ἀλλά καθάπαξ πᾶς ἀφίστημι , δοῦλος αὐτός ποιέω ὁ ἄλλων , καθάπερ τις τυραννίς χαλεπός . καί ὁ δεινός ὁ οὗτος πικρός δουλεία , ὅτι καί χάρις αὐτός ἔχω ἀναπείθω · καί ὡς ἐν αὐτός μᾶλλον δουλεύω , τοσοῦτος ὁ ὁ ἡδονή αὐξάνω . καί οὗτος μάλιστα Άνιστον ὁ νόσημα γίγνομαι , οὗτος δυσάλωτος ὁ θηρίον . οὗτος ὁ Γιεζὴ λεπρός ἀντί μαθητής καί προφήτης ποιέω · οὗτος ὁ περί Ἀνανίας ἀπόλλυμι · οὗτος ὁ Ἰούδας προδότης ἐργάζομαι · οὗτος ὁ Ἰουδαῖος ἄρχω διαφθείρω , λαμβάνω διὰρ καί κοινωνός κλέπτης γίγνομαι . οὗτος μυρίος πόλεμος εἰσάγω · αἷμα μέν ὁ ὁδός , θρῆνος δέ καί οἰμωγή ὁ πόλις πληρόω . οὗτος καί δεῖπνον ποιέω γίγνομαι ἀκάθαρτος καί τράπεζα Ἐξαγίας , καί θέσιμον παρανομία ἐμπίμπλημι . Ζεύς οὗτος αὐτός εἰδωλολατρεία καλέω ὁ Παῦλος . ἄλλος οὐδέ οὕτως ἐξοδάω . διατί δέ εἰδωλολατρεία φημί ; ἔχω πολύς χρῆμα , καί χρηματίζω αὐτός οὖον τολμάω , ἀλλά ἀφιερέω , εἰς ἄγνος καί ἐκ Ἅγνων παραπέμπω ἀνέπαρτα , καθάπερ τις ἀνάθημα οὖον τολμάω ἀφίστημι . ἐάω δέ ποτός καί ἀναχράομαι , ὡς ἀθέμιτος τίς πράσσω , οὗτος διδάσκω . καί ἄλλως δέ , ὡς ὁ δάσος περιέπω ὁ Ἄλληλ · οὗτος σύ ὁ χρυσίον ὁ θύρα πιστεύω καί μοχλός , ἀντί ναός ὁ κιβώτιον κατασκευάζω καί ἐναποτίθημι σκεῦος ἄργυρος . ἄλλος οὖον προσκυνέω , καθάπερ ἐκεῖνος ὁ δάσος ; ἀλλά πᾶς ἐπιδείκνυμι περί αὐτός θεραπεία . πάλιν ἐκεῖνος τῆσιν εἰς ὁ ὀφθαλμός καί ὁ ψυχή προσαω , ὁ ὁ δάσος . οὗτος καί ὁ ὁ χρυσίον φιλέω . ἄλλος οὖον προσκυνέω ὁ χρυσίον , φημί . οὐ ἐκεῖνος ὁ εἴδωλον , φημί , προσκυνέω , ἀλλά ὁ ενικουειντα δαίμων . οὕτως καί σύ , χήν μή ὁ χρυσίον προσκυνέω , ἀλλά ὁ ἀπό ὁ θύρα ὁ χρυσίον καί ὁ ἐπιθυμία επιπτηδοειντα σύ ὁ [ 393 ] Ψυχή δαίμων . Δαίμων γάρ χαλεπός ὁ φιλαργυρία ὁ ἐπιθυμία , καί οὗτος πολύς μᾶλλον πείθω , ἢ ἕτερος ὁ εἴδωλον . ἐκεῖνος μέν γάρ πολύς παρακούω , ἐνταῦθα δέ πᾶς εἴκω , καί ὅσπερ εἰς ἐπιχ ποιέω , πείθω . τις λέγω ; Πολέμιος εἰμί , φημί , ἐχθρός ἀπαντάω · ἀγνοέω ὁ φύσις , καταφρονέω Θεός , καταθύω ἐγώ σαυτοῦ καί πᾶς πείθω . καί ὁ μέν ξοανοὺς βοῦς καί πράστης θύω · ὁ δέ φιλαργυρία λέγω · θύω ἐγώ ὁ σεαυτοῦ Ψυχή , καί πείθω . ὑπάω οἶος ἔχω βρωσίους ; οἶος δέχομαι θῦμα ; βασιλεῖα Θεός οὖον Χαίρουν ἐμέω ὁ πλεονέκτης · καί οὐδέ οὗτος δίδωμι . καίτοι γε πᾶς ὁ ἐπιθυμία οὗτος ἀσθενής . οὖον γάρ ἔμφυτος , οὐδέ φυσικός · ὁ γάρ ἀπό παρά ὁ ἀρχή ἐντίθημι · νῦν δέ χρυσίον οὐ εἰμί ἄνωθεν , οὐδέ ἆρα τις χρυσίον . ἄλλος εἰμί βούλομαι , λέγω πᾶς εἰσέρχομαι ὁ κακός . ἔκαστος ὁ πρό αὐτός ζηλόω ἐπάτεινον ὁ νόσημα , καί ὁ οὖον βούλομαι ὁ προλαμβάνω ἐρεθίζω . ὅταν γάρ ὁράω οἰκίον λαμπρός , καί πλήθος ἄργυρος , καί ἀνδράποδον ἀγέλη , καί ἀργύρεος σκεῦος , καί πολύς ἱμάτιον φόρτος , πᾶς πράσσω , ὥστε ὑπερβάλλω · ὥστε ὁ πρῶτος ὁ δύο αἴτιος γίγνομαι , ἐκεῖνος ὁ μετά αὐτός . εἰμί δέ δουλόω συμφρονέω , οὐ εἄν ὁ ἄλλος γίγνομαι διδάσκαλος , μᾶλλον δέ οὐδέ οὗτος εἰμί ἀπολογία . εἰσί γάρ καί ἕτερος χρῆμα καταφρονέω . καί τίς , φημί , καταφρονέω ; ὁ γάρ δεινός , ὅτι ὑπό πολύς κακία εἰς ἀδύνατος δοκέω περιίστημι , καί οὐδέ πιστεύω τις κατόρθωσις . εἶπον τοίνυν πολύς ὁ ἐν ὁ πόλις , καί ὁ ἐν ὁ ὄρος . καί τίς ὁ κέρδος ; οὐδέ γάρ ἀπό οὗτος εἰμί ἀγαθός . ἄλλος δέ · οὖον περί οὗτος ἐγώ ὁ λόγος νῦν , ὥστε νεωστί ὁ εἰμί · δουλέω δέ · πλήν ἄλλος ἐπειδή μείζων σύ ὁ φορτίον , οὐ ἀναγκάζω · ἀλλά ὥστε μή ὁ ἀλλότριος ἐφίημι παραινῶ , ὥστε ἐκ ὁ εἰμί μεταδίδωμι . Πολύς δέ τοιοῦτος εὑρίσκω ὁ οἰκέω ἄρχω , ὁ ἑαυτοῦ ἐπιμελέομαι , καί ἀπό Δίκαιος ζῶ πόνος . διατί μή οὗτος ζηλόω καί μιμέομαι ; ἐννοέω ὁ πρό ἐγώ · οὐ ὁ κτῆμα αὐτός ἵστημι , μόνος ὁ ὄνομα αὐτός διασῴζω ; ὁ δεινός ὁ βλα -