joannes-chrysostomus.in-joannem-homiliae-1-88 pg059_0069.2
β . Εἰ δὲ λέγοι τις · Καὶ τίνας ἐνεκεν μὴ πάντες προσείχον αὐτῷ , μὴδὲ πάντες αὐτὸν ἐθεράπευον τότε , ἀλλὰ μόνοι οἱ δίκαιοι ; ἐρήσομαι · κἀγώ , τίνας ἐνεκεν μὴδὲ νῦν ἀπαντες αὐτὸν ἴασιν ; Καὶ τί λέγω περὶ τοῦ Χριστοῦ ; Τὸν γὰρ Πατέρα τὸν τούτου , διατὶ μὴ πάντες , μήτε τότε , μήτε νῦν ἔγνωσαν ; ἀλλ' οἱ μὲν αὐτομάτως ἀπαντα φέρεσθαι λέγουσιν , οἱ δὲ δαιμο-νίως τὴν τοῦ παντὸς ἐπιτρέπουσι πρόνοιαν · εἰσὶ δὲ οἱ καὶ ἕτερον παρὰ τούτων ἀναπλάττοντες · ἰδὼν τινὲς δὲ αὐτὸν καὶ τὴν ἀντικειμένην εἶναι βλασφημοῦσιν αὐτοῦ δύναμιν ἑ , καὶ τοὺς νόμους αὐτοῦ , πονηροῦ τινὸς δαιμόνος εἶναι νομίζουσι ; Τί οὖν ; παρὰ τοῦτο οὐτε Θεὸν αὐτὸν φήσομεν εἶναι , ἐπειδὴ τινὲς εἰσὶν οἱ τοῦτο λέγοντες , καὶ πονηρὸν αὐτὸν ὁμολογήσομεν εἶναι ; καὶ γὰρ καὶ τοῦτο εἰσὶν οἱ βλασφημοῦντες αὐτὸν . Ἄπαγ τῆς παραφροσύνης καὶ τῆς ἐσχάτης παραπληξίας . Εἰ γὰρ μελλοῖμεν ἀπὸ τῆς τῶν μαινο-μένων κρίσεως χαρακτηρίζειν τὰ δόγματα , οὐδὲν κω-λύει μαίνεσθαι καὶ αὐτούς · μανίαν γὰλεπωτάτην . Εἶτα , ἤλιον μὲν οὐδεὶς λυμαντικὸν ὀφθαλμῶν εἶναι φήσει διὰ τοὺς νοσοῦντας τὰς ὀψεις , ἀλλὰ φωτιστικὸν , ἀπὸ τῶν ὑγιαίνοντων λαμβάνον τὰς κρίσεις · τὸν δὲ μέλι δὲ οὐδεὶς πικρὸν προσερεῖ , ἐπειδὲ τοῦτο τῇ αἰ-σθήσει τῶν ἀρρώστων δοκεῖ · τὸν δὲ Θεὸν ἀπὸ τῆς τῶν ἀσεβούντων ὑπολήψεως , ἢ μὴ εἶναι , ἢ πονηρὸν εἶναι , ἢ ποτὲ μὲν προνοεῖν , ποτὲ δὲ μὴδὲ ὁλῶς τοῦτο ποιεῖν ψηφιοῦνται τινες ; Καὶ τίς ἂν τοὺς τοιούτους ὑγιαίνειν φήσειεν , ἀλλ' οὐχ ἕξεσθηνέναι καὶ παρα-παλεῖν , καὶ μαίνεσθαι τὴν ἐσχάτην μανίαν ; Ὁ κό-σμος αὐτὸν οὐχ ἔγνω , φησίν . Ἄλλ' ὅν ὁ κόσμος οὐχ ἦν ἄξιος , οὐτοῦ αὐτὸν ἔγνωσαν . Εἰπὼν δὲ καὶ τοὺς μὴ γνόντας αὐτὸν , ἐν βραχεῖ καὶ τὴν αἰτίαν τῆς ἀγνοίας ἔθηκεν . Οὐ γὰρ ἀπλῶς εἶπεν , ὅτι οὐδεὶς αὐτὸν ἔγνω , ἀλλ' ὅτι Ὁ κόσμος αὐτὸν οὐχ ἔγνω , τοῦτέστιν , οἱ τῷ κόσμῳ μόνῳ προσκλινόμενοι , καὶ ἀπὸ τοῦ κόσμου φρονούντες ἄνθρωποι . Οὕτω γὰρ εἴωθε καλεῖν αὐτοὺς καὶ ὁ Χριστός , ὡς ἔστιν λέγῃ · Πάτερ ἄγιε , καὶ ὁ κόσμος σε οὐχ ἔγνω . Οὐχ ἄρα αὐτὸν μόνον , ἀλλὰ καὶ τὸν Πατέρα αὐτοῦ ὁ κόσμος ἠγνόησε , [ 51 ] καθάπερ εἴλεγον . Οὐδὲν γὰρ οὕτω θολοῖ διά-φουν , ὡς τὸ προστετιμμένα τοῖς παροῦσι . Ταῦτ' οὖν εἰδότες , ἀποστήσατε ἑαυτοὺς τοῦ κόσμου , καὶ τῶν σαρκικῶν ἀπορρήξατε πραγμάτων , καθὼς οὖν ἔχει . Οὐδὲ γὰρ ἐν τοῖς τυχοῦσιν ὑμῖν ἀπὸ τούτων ἢ ζημία γίνεται , ἀλλ' ἐν τῷ κεφαλαιῷ τῶν ἀγαθῶν . Οὐ γὰρ ἔστιν ἀνθρώπων τῶν κατὰ τὴν παρόντα βίον ἀντεχό-μενον πραγμάτων σφοδρῶς δυνήσθαι ἐπικλαδεῖσθαι τῶν ἐν τοῖς οὐρανοῖς γνησίων ἑ · ἀλλὰ ἀνάγκη τὸν περὶ ταῦτα ἐπουπιαχότα ἐκεῖνον ἐκπεσεῖν . Οὐ δύ-νασθαι γάρ , φησίν , Θεῷ δουλεύειν καὶ μαμμωνᾷ · ἀνάγκη γὰρ ἕνος ἐχθάζει , καὶ τὸν ἕτερον μισεῖν . Καὶ ταῦτα καὶ αὐτὴ τῶν πραγμάτων ἡ πειρα βοᾷ . Οἱ γοῦν τῆς τῶν χρημάτων ἐπιθυμίας καταγελαδότες , οὕτοι μάλιστα εἰσὶν οἱ τὸν Θεὸν ἀγαπῶντες ὡς χρή · ὥσπερ οὖν οἱ τὴν ἀρχὴν ἐκεῖνιν θαυμάζοντες , οὕτοι μάλιστα πάντων εἰσὶν ὁ ἀμβλυτερόν ἑ τὴν περὶ αὐ-τὸν ἀγάπην ἔχοντες . Ἄψυχὴ γὰρ καθάπαξ ὑπὸ φιλο-χρηματίας ἄλουσα , οὐ βέβιος οὐδὲ εὐλόγως παραί-τήσεται καὶ πράξει καὶ εἰπεῖν τὶ τῶν παροξυνόντων τὸν Θεόν , ἄτε καὶ ἑτέρου γενομένου δεσπότου δουλή , καὶ πάντα ἀπεναντίας ἐπιτάττοντος τῷ Θεῷ . Ἀνηφάτε τοίνυν ποτὲ καὶ διεγρόντε , καὶ ἐνοή-σαντες τίνας ἐμὲν οἰκέται , τὴν τούτου βασιλείαν ἀγαπήσατε μόνην · κλαύσατε , θρηνήσατε ὑπὲρ τῶν ἐμπροσθεν χρόνων , ὧν ἐδουλεύσατε τῷ μαμμωνᾷ · βίψαμεν αὐτοῦ καθάπαξ τὸν ζυγὸν , τὸν ἀφόρητον καὶ τὸν βαρύ , καὶ μένωμεν φέροντες τὸν τοῦ Χριστοῦ , τὸν κοῦφον καὶ ῥᾴστον · οὐδὲν γὰρ ἐπιτάττει τοιοῦ-τον ἡμῖν οὐδὲ ὁ μαμμωνᾶς . Οὗτος μὲν γὰρ ἐχθροὺς κελεύει πᾶσι γίνεσθαι · ὁ δὲ Χριστός , τοὺναντίον , ἀπαντὰς ἀσπάζεσθαι καὶ φιλεῖν . Ἐκεῖνος τῇ πηλῷ καὶ τῇ πλινθείᾳ προσκλῶσας ( τοῦτο γὰρ ἐστὶν ὁ χρυ-σός ) , οὐδὲ τὰς νύκτας ἀφήσει ἀναπαύεσθαι μικρόν · οὗτος δὲ τὴν περιττὴν ταύτης καὶ ἀνόητον φροντίδος ἀπαλλάττει ἑ , κελεύει δὲ συνάγειν τοὺς θησαυροὺς ἐν τοῖς οὐρανοῖς , οὐχ ἐκ τῆς εἰς ἑτέρους ἀδικίας , ἀλλ' ἐκ τῆς οἰκείας δικαιοσύνης . Ἐκεῖνος μετὰ τοὺς πολ-λοὺς ἰδρώτας καὶ τὰς ταλαιπωρίας οὔτε δύναται πα-ραστῆναι κολαζομένοις ἡμῖν ἔχει καὶ κακῶς πάσχουσι διὰ τοὺς αὐτοῦ νόμους , καὶ ἐπιτείνει ἑ τὴν φλόγα · οὗτος δὲ κἂν ποτὶρῶν ἡμῖν ἐπιτάξῃ δῦναι · ψυχροῦ , οὐδὲ τοῦτο τὸν μισθὸν καὶ τὴν ἀμοιβὴν ἀφήσει ἡμᾶς ἀπολεῖσαι ποτὲ , ἀλλὰ μετὰ πολλῆς ἀντιδόσεως τῆς θα-φιλείας . Πῶς οὖν οὐχ ἐσχάτης ἀνοίας , τῆς οὕτω προστυχὸς δεσποτείας καὶ τοσούτου γεμούσης ἀγαθῶν ἀμείνοντες , ἀχαρίστως καὶ ἀγνώμῳ δουλεύειν τυ-ράννῳ , καὶ οὐδὲν οὔτε ἐνταῦθα , οὔτε ἔχει δυναμένῳ τοὺς πειθόμενος αὐτῷ καὶ προσέχοντας ἑ ἀφελεῖν ; Καὶ οὐ τοῦτο μόνον ἐστὶ τὸ δεῖνον , οὐδὲ αὐτὴ ἢ ζημία μόνον , ὅτι οὐχ ἀμνὶ κολαζόμενοι · ἀλλ' ὅτι πρὸςτούτῳ καὶ μυρίοις περιβάλλει κακοῖς , ὅπερ ἐδῆθη εἰπών , τοὺς πειθόμενος αὐτῷ . Τοῦ γὰρ πλεῖονας τινὶ ἔχει κολαζομένων , ἀπὸ ταύτης ἴδοι τις ἂν κολα-ζομένους τῆς αἰτίας , ὅτι χρημασιν ἐδούλευσαν καὶ τὸ χρυσὸν ἠγάπησαν , καὶ τοῖς δεομένοις οὐχ ἐπῆρξαν .
Lemmas: Β . εἰμί δέ λέγω τις · καί τίς ἕνεκα μή πᾶς προσέχω αὐτός , μηδέ πᾶς αὐτός θεραπεύω τότε , ἀλλά μόνος ὁ Δίκαιος ; ἔρομαι · ἐγώ , τίς ἕνεκα μηδέ νῦν ἅπας αὐτός ἴασις ; καί τίς λέγω περί ὁ Χριστός ; ὁ γάρ πατήρ ὁ οὗτος , διατί μή πᾶς , μήτε τότε , μήτε νῦν γιγνώσκω ; ἀλλά ὁ μέν αὐτόματος ἅπας φέρω λέγω , ὁ δέ δαιμόνιος ὁ ὁ πᾶς ἐπιτρέπω πρόνοια · εἰμί δέ ὁ καί ἕτερος παρά οὗτος ἀναπλάσσω · εἶδον τις δέ αὐτός καί ὁ ἀντίκειμαι εἰμί βλασφημέω αὐτός δύναμις ὅς , καί ὁ νόμος αὐτός , πονηρός τις δαίμων εἰμί νομίζω ; τις οὖν ; παρά οὗτος οὐ θεός αὐτός φημί εἰμί , ἐπεί τις εἰμί ὁ οὗτος λέγω , καί πονηρός αὐτός ὁμολογέω εἰμί ; καί γάρ καί οὗτος εἰμί ὁ βλασφημέω αὐτός . ἄπαγε ὁ παραφροσύνη καί ὁ ἔσχατος παραπληξία . εἰμί γάρ μέλλω ἀπό ὁ ὁ μαίνομαι κρίσις χαρακτηρίζω ὁ δόγμα , οὐδείς κωλύω μαίνομαι καί αὐτός · μανία γὰλεπωτάτην . εἶτα , ἥλιος μέν οὐδείς λυμαντικός ὀφθαλμός εἰμί φημί διά ὁ νοσέω ὁ ὄψις , ἀλλά φωτιστικός , ἀπό ὁ ὑγιαίνω λαμβάνω ὁ κρίσις · ὁ δέ μέλι δέ οὐδείς πικρός προσφωνέω , ἐπειδέ οὗτος ὁ αἰσθάνομαι ὁ ἄρρωστος δοκέω · ὁ δέ θεός ἀπό ὁ ὁ ἀσεβέω ὑπόληψις , ἢ μή εἰμί , ἢ πονηρός εἰμί , ἢ ποτέ μέν προνοέω , ποτέ δέ μηδέ ὅλως οὗτος ποιέω ψηφίζω τις ; καί τίς εἄν ὁ τοιοῦτος ὑγιαίνω φημί , ἀλλά οὐ ἕχω καί παραπάλλω , καί μαίνομαι ὁ ἔσχατος μανία ; ὁ κόσμος αὐτός οὐ γιγνώσκω , φημί . ἄλλος ὅς ὁ κόσμος οὐ εἰμί ἄξιος , Ούτου αὐτός γιγνώσκω . εἶπον δέ καί ὁ μή γιγνώσκω αὐτός , ἐν βραχύς καί ὁ αἴτιος ὁ ἄγνοια τίθημι . οὖον γάρ ἀπλόος εἶπον , ὅτι οὐδείς αὐτός γιγνώσκω , ἀλλά ὅτι ὁ κόσμος αὐτός οὐ γιγνώσκω , τουτέστιν , ὁ ὁ κόσμος μόνος προσκλίνω , καί ἀπό ὁ κόσμος φρονέω ἄνθρωπος . οὕτως γάρ εἴωθα καλέω αὐτός καί ὁ Χριστός , ὡς εἰμί λέγω · πατήρ ἅγιος , καί ὁ κόσμος σύ οὐ γιγνώσκω . οὐχ ἄρα αὐτός μόνος , ἀλλά καί ὁ πατήρ αὐτός ὁ κόσμος ἀγνοέω , [ 51 ] καθάπερ λέγω . οὐδείς γάρ οὗτος θολόω διά-φουν , ὡς ὁ προστίθημι ὁ πάρειμι . ταῦτα οὖν οἶδα , ἀφίστημι ἑαυτοῦ ὁ κόσμος , καί ὁ σαρκικός ἀπορρήγνυμι πρᾶγμα , καθώς οὖν ἔχω . οὐδέ γάρ ἐν ὁ τυγχάνω σύ ἀπό οὗτος ἢ ζημία γίγνομαι , ἀλλά ἐν ὁ κεφάλαιος ὁ ἀγαθός . οὖον γάρ εἰμί ἄνθρωπος ὁ κατά ὁ πάρειμι βίος ἀντέχω πρᾶγμα σφοδρός δύναμαι επικλαδεω ὁ ἐν ὁ οὐρανός γνήσιος ὅς · ἀλλά ἀνάγκη ὁ περί οὗτος ἐπουπιαχότα ἐκεῖνος ἐκπίπτω . οὖον δύναμαι γάρ , φημί , Θεός δουλεύω καί μαμωνᾶς · ἀνάγκη γάρ ἕνος ἐχθάζει , καί ὁ ἕτερος μισέω . καί οὗτος καί αὐτός ὁ πρᾶγμα ὁ πείρω βοάω . ὁ γοῦν ὁ ὁ χρῆμα ἐπιθυμία καταγελάω , οὕτος μάλιστα εἰμί ὁ ὁ θεός ἀγάπη ὡς χρή · ὥσπερ οὖν ὁ ὁ ἀρχή ἐκεῖνος θαυμάζω , οὕτος μάλιστα πᾶς εἰμί ὁ ἀμβλύς ὅς ὁ περί αὐτός ἀγάπη ἔχω . ἀψυχέω γάρ καθάπαξ ὑπό φιλοχρηματία ἀλέω , οὖον Βέβιος οὐδέ εὔλογος παραιτέω καί πρᾶξις καί εἶπον τίς ὁ παροξύνω ὁ Θεός , αὔγ-ασμα καί ἕτερος γίγνομαι δεσπότης Δουλή , καί πᾶς απεναντίας ἐπιτάσσω ὁ Θεός . Ἀνηφάτε τοίνυν ποτέ καί διεγείρω , καί νοέω τίς εἰμί οἰκέτης , ὁ οὗτος βασίλειος ἀγαπάω μόνος · καλέω , θρηνέω ὑπέρ ὁ ἔμπροσθεν χρόνος , ὅς δουλεύω ὁ μαμωνᾶς · βιβάζω αὐτός καθάπαξ ὁ ζυγόν , ὁ ἀφόρητος καί ὁ βαρύς , καί μένω φέρω ὁ ὁ Χριστός , ὁ κοῦφος καί ῥᾴδιος · οὐδείς γάρ ἐπιτάσσω τοιοῦτος ἐγώ οὐδέ ὁ μαμωνᾶς . οὗτος μέν γάρ ἐχθρός κελεύω πᾶς γίγνομαι · ὁ δέ Χριστός , τουναντίον , ἀπαντάω ἀσπάζομαι καί φιλέω . ἐκεῖνος ὁ πηλός καί ὁ πλινθεία προσκλάω ( οὗτος γάρ εἰμί ὁ χρυσός ) , οὐδέ ὁ νύξ ἀφίημι ἀναπαύω μικρός · οὗτος δέ ὁ περισσός οὗτος καί ἀνόητος φροντίς ἀπαλλάσσω ὅς , κελεύω δέ συνάγω ὁ θησαυρός ἐν ὁ οὐρανός , οὐ ἐκ ὁ εἰς ἕτερος ἀδικία , ἀλλά ἐκ ὁ οἰκεῖος δικαιοσύνη . ἐκεῖνος μετά ὁ πολύς ἱδρώς καί ὁ ταλαιπωρία οὔτε δύναμαι παρίστημι κολάζω ἐγώ ἔχω καί κακῶς πάσχω διά ὁ αὐτός νόμος , καί ἐπιτείνω ὅς ὁ φλόξ · οὗτος δέ κἀν ποτιροος ἐγώ ἐπιτάσσω δύο · ψυχρός , οὐδέ οὗτος ὁ μισθός καί ὁ ἀμοιβή ἀφίημι ἐγώ ἀπόλλυμι ποτέ , ἀλλά μετά πολύς ἀντίδοσις ὁ θα-φιλειος . Πῶς οὖν οὐ ἔσχατος ἄνοια , ὁ οὗτος πρόστυχος δεσποτεία καί τοσοῦτος γέμω ἀγαθός ἀμείνων , ἀχάριστος καί ἄγνωμος δουλεύω τύραννος , καί οὐδείς οὔτε ἐνταῦθα , οὔτε ἔχω δύναμαι ὁ πείθω αὐτός καί προσέχω ὅς ἀφαιρέω ; καί οὖον οὗτος μόνος εἰμί ὁ δεῖνος , οὐδέ αὐτός ἢ ζημία μόνος , ὅτι οὐ ἀμίς κολάζω · ἀλλά ὅτι πρῶτος καί μυρίος περιβάλλω κακός , ὅσπερ ἐσθίω εἶπον , ὁ πείθω αὐτός . ὁ γάρ πλείων τις ἔχω κολάζω , ἀπό οὗτος ὁράω τις εἄν κολάζω ὁ αἴτιος , ὅτι χρῆμα δουλεύω καί ὁ χρυσός ἀγαπάω , καί ὁ δήω οὐ ἐπάρχω .