joannes-chrysostomus.in-joannem-homiliae-1-88 pg059_0333.4
δ . Τούτων τοίνυν ἡλώσωμεν . Οὐδὲ γὰρ εἶργε μόνον , ἀλλὰ καὶ πάλιν ἐπίστη , καὶ ἐρωτηθεὶς ἀποκρίνεται , καὶ τὰ τῆς προνοίας αὐτοῦ ἐπιδείκνυται · καὶ δαιμόνιον κληθεὶς καὶ μαίνωμενος , παρὰ ἀνθρώπων μυρία εὐργετησάμενος , καὶ οὐκ ἀπαξ οὐδὲ δις , ἀλλὰ καὶ πολλάκις , οὐ μόνον οὐκ ἠμύνητο , ἀλλὰ καὶ εὐεργετῶν αὐτοὺς οὐ διέλιπε . Καὶ εἰ λέγω εὐεργετῶν ; Ὑπὲρ αὐτῶν καὶ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἔθηκε , καὶ σταυρωθῆναι ὑπὲρ αὐτῶν τῷ Πατρὶ διαλέγεται . Ταῦτ’ οὖν καὶ ἡμεῖς μιμησώμεθα . Τοῦτο γὰρ ἐστὶ Χριστοῦ εἶναι μαθητήν , τὸ πρᾶξιν εἶναι καὶ ἐπεικείαν . Πόθεν δὲ γένοιτο ἄν ἡμῖν αὕτη ἡ πρᾶξις ; Ἄν τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν λογισώμεθα συνεχῶς , ἄν πενθώμεν , ἄν δακρύσωμεν . Οὐδὲ γὰρ ἀνέχεται ψυχὴ τοσαύτη συνοχοῦσα ὀδύνην παροξυνθεῖσα καὶ ὀργίζεσθαι . Ἐνθα γὰρ ἢ πένθος , ὀργὴν εἶναι ἀμήχανον · Ἐνθα λύπη , πάσας ἐκποδῶν ὀργὴν · Ἐνθα συντριβὴ διανοίας , οὐδεὶς παροξυσμός . Ὑπὸ γὰρ πένθους μαστιζομένη ἢ διάνοια οὐδὲ σχολὴν ἔχει διεργασθῆναι · ἀλλὰ στενάζει ἢ πικρόν , καὶ κλαύσεται πικρότερον . Καὶ οἶδα μὲν , ὅτι πολλοὶ γελοῖοι ταῦτα ἀκούοντες · ἀλλ’ ἐγὼ τοὺς γελοῖους θρησκὸς οὐ παύσομαι . Πένθους γὰρ ὁ παρὼν καιρὸς καὶ ὀργῶν καὶ ὀδύρων . Πολλὰ γὰρ καὶ ἐν ῥήμασι καὶ ἐν πράγμασι ἁμαρτάνομεν . Τοὺς δὲ τοιαῦτα πλήμμενος λύοντας γένεσι σὺνδεῖται , καὶ ποταμὸς ζέων τῷ βολῷ τοῦ πυρός , καὶ βασιλείας ἐκπτώσις , τὸ πάντων χαλεπώτατον . Τούτων οὖν ἠπειλημένων , εἴπε μοι , γελάς σύ καὶ τραυδές ; καὶ τοῦ Δεσπότου σου παροξυνομένου καὶ ἀπειλοῦντος , ἔστηκας ἀναπεπτωκώς ; καὶ οὐ δειδοὺς μὴ τοῦτο σαυτῷ λαμπρὰν ἀνάψῃ τὴν κάμινον ; Οὐκ ἀκούεις τί καθ’ ἑκάστην ἡμέραν βοᾷ ; Πενθῶντα με εἶδετε , καὶ οὐκ ἐδύρωσθε · διψῶντα , καὶ οὐκ ἐπότισατε . Παρενέσθε εἰς τὸ πῦρ τὸ πειραμόμενον τῷ διαβόλῳ καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ · καὶ ταῦτα ἀπελείπε καθ’ ἑκάστην ἡμέραν . Ἄλλ’ ἔθρεψα , φασίν , αὐτόν . Πότε καὶ πόσας ἡμέρας ; δέκα καὶ εἴκοσι ; Ἄλλ’ οὐ ταύτων βούλεται χρόνον μόνον , ἀλλ’ ὅσον ἐπὶ τῆς γῆς διατρίβεις . Ἐπεὶ καὶ αἱ παρθέναι εἶχον ἔλαιον , ἀλλ’ οὐκ ἀρχοῦν πρὸς σωτηρίαν αὐταῖς . Καὶ γὰρ καὶ αὐταὶ ἤνυγον τὰς λαμπάδας , ἀλλ’ ἀπεκλείσθησαν τοῦ νυμφῶνος · καὶ μᾶλα εἰκότως . Ἐφθασεν γὰρ σβεσθῆναι πρὸ τοῦ τοῦ νυμφίου παρουσίας . Διὰ τοῦτο πολλοὶ ἡμῖν δεῖ τοῦ ἐλαίου , καὶ δαψιλῶς τῆς φιλανθρωπίας . Ἀκούσον γοῦν τί φησιν ὁ προφήτης · Ἐλέησόν με , ὁ Θεός , κατὰ τὸ μέγα ἔλεός σου . Οὐκοῦν καὶ ἡμᾶς τοὺς πλείστους οὕτως ἐλεεῖν δεῖ , κατὰ τὸ μέγα ἔλεος τὸ παρ’ ἡμῖν . Οἷοι γὰρ ἄν γενοίμεθα περὶ τοὺς ὁμοδόλους , τοιούτοι τευξόμεθα τοῦ Δεσπότου . Ποῖον δὲ ἔλεος μέγα ; Ὅταν μὴ ἐκ τοῦ περισσεύματος δῶμεν , ἀλλ’ ἐκ τοῦ ὑστερήματος . [ 357 ] Εἰ δὲ μηδὲ ἐκ τοῦ περισσεύματος , τὶς ἡμῖν ἔσται ἔλπις ; πόθεν τῶν κακῶν ἐκείνων ἀπαλλαγὴ ; ποῦ δυνήσομεθα φυγεῖν καὶ σωτηρίαν εὑρεῖν ; Εἰ γὰρ αἱ παρθένοι μετὰ τοσούτων καὶ τηλικούτων ἰδρύτων οὐδεμίας οὐδαμοῦν ἔσχον παραμυθίαν · τὶς
Lemmas: δ . οὗτος τοίνυν ἡλόω . οὐδέ γάρ εἴργω μόνος , ἀλλά καί πάλιν ἐπίσταμαι , καί ἐρωτάω ἀποκρίνω , καί ὁ ὁ πρόνοια αὐτός ἐπιδείκνυμι · καί δαιμόνιον καλέω καί μαιν(ι)άω , παρά ἄνθρωπος μυρίος εὐργετησάμενος , καί οὐ ἅπαξ οὐδέ δις , ἀλλά καί πολλάκις , οὖον μόνος οὐ ἀμύνω , ἀλλά καί εὐεργέτης αὐτός οὖον διαλείπω . καί εἰμί λέγω εὐεργέτης ; ὑπέρ αὐτός καί ὁ ψυχή αὐτός τίθημι , καί σταυρόω ὑπέρ αὐτός ὁ πατήρ διαλέγω . ταῦτα οὖν καί ἐγώ μιμέομαι . οὗτος γάρ εἰμί Χριστός εἰμί μαθητής , ὁ πρᾶξις εἰμί καί ἐπείκεια . πόθεν δέ γίγνομαι ἄν ἐγώ οὗτος ὁ πρᾶξις ; ἄν ὁ ἁμαρτία ἐγώ λογίζομαι συνεχῶς , ἄν πενθέω , ἄν δάκρυ . οὐδέ γάρ ἀνέχω ψυχή τοσοῦτος συνοχέω ὀδύνη παροξύνω καί ὀργίζω . ἔνθα γάρ ἢ πένθος , ὀργή εἰμί ἀμήχανος · ἔνθα λύπη , πᾶς ἐκποδῶν ὀργή · ἔνθα συντριβή διάνοια , οὐδείς παροξυσμός . ὑπό γάρ πένθος μαστίζω ἢ διάνοια οὐδέ σχολή ἔχω διεργάζομαι · ἀλλά στενάζω ἢ πικρός , καί καλέω πικρός . καί οἶδα μέν , ὅτι πολύς γελοῖος οὗτος ἀκούω · ἀλλά ἐγώ ὁ γελοῖος θρῆσκος οὖον παύω . πένθος γάρ ὁ πάρειμι καιρός καί ὀργάω καί οδυροος . Πολύς γάρ καί ἐν ῥῆμα καί ἐν πρᾶγμα ἁμαρτάνω . ὁ δέ τοιοῦτος πίμπλημι λύω γένεσις συνδέω , καί ποταμός ζέω ὁ βῶλος ὁ πῦρ , καί βασίλεια ἔκπτωσις , ὁ πᾶς χαλεπός . οὗτος οὖν απειλημένος , εἶπον ἐγώ , γελάω σῦς καί τραυδές ; καί ὁ δεσπότης σύ παροξύνω καί ἀπειλέω , ἵστημι ἀναπίπτω ; καί οὖον Διδώ μή οὗτος σεαυτοῦ λαμπρός ἀνάπτω ὁ κάμινος ; οὐ ἀκούω τίς κατά ἕκαστος ἡμέρα βοάω ; Πενθῶντα ἐγώ ὁράω , καί οὐ ἐδύρωσθε · διψάω , καί οὐ ποτίζω . Παρενέσθε εἰς ὁ πῦρ ὁ πειράω ὁ διάβολος καί ὁ ἄγγελος αὐτός · καί οὗτος ἀπολείπω κατά ἕκαστος ἡμέρα . ἄλλος τρέφω , φημί , αὐτός . Πότος καί πόσος ἡμέρα ; δέκα καί εἴκοσι ; ἄλλος οὖον οὗτος βούλομαι χρόνος μόνος , ἀλλά ὅσος ἐπί ὁ γῆ διατρίβω . ἐπεί καί ὁ παρθένη ἔχω ἔλαιον , ἀλλά οὐ άρχω πρός σωτηρία αὐτός . καί γάρ καί αὐτός νύσσω ὁ λαμπάς , ἀλλά ἀποκλείω ὁ νύμφη · καί μῆλον εἰκότως . φθάνω γάρ σβέννυμι πρό ὁ ὁ νυμφίος παρουσία . Ζεύς οὗτος πολύς ἐγώ δεῖ ὁ ἔλαιον , καί δαψιλής ὁ φιλανθρωπία . ἀκούω γοῦν τίς φημί ὁ προφήτης · ἐλεάω ἐγώ , ὁ Θεός , κατά ὁ μέγας ἔλεος σύ . οὐκοῦν καί ἐγώ ὁ πλεῖστος οὕτως ἐλεέω δεῖ , κατά ὁ μέγας ἔλεος ὁ παρά ἐγώ . οἷος γάρ ἄν γίγνομαι περί ὁ ομοδολος , τοιοῦτος τυγχάνω ὁ δεσπότης . Ποῖον δέ ἔλεος μέγας ; ὅταν μή ἐκ ὁ περίσσευμα δήω , ἀλλά ἐκ ὁ ὑστέρημα . [ 357 ] εἰμί δέ μηδέ ἐκ ὁ περίσσευμα , τις ἐγώ εἰμί Ἔλπις ; πόθεν ὁ κακός ἐκεῖνος ἀπαλλαγή ; ποῦ δύναμαι φεύγω καί σωτηρία εὑρίσκω ; εἰμί γάρ ὁ παρθένος μετά τοσοῦτος καί τηλικόσδε ιδρυτής οὐδείς οὐδαμός ἔχω παραμυθία · τις