joannes-chrysostomus.in-joannem-homiliae-1-88 pg059_0182.1
λάκις ἐπεσπύντο , καὶ διὰ ῥημάτων 181 καὶ διὰ πραγμάτων , καὶ οὐκ ἠνέχοντο · αὕτη δὲ , ὅρα πῶς κατέχεται ἀπὸ φιλικῆς ἐρωτήσεως ἄ . Αὐτὸς μὲν γὰρ οὐκ ἐνεστήσατο τίνος ταύτην τὴν πραγματείαν , οὐδὲ τὴν ὁδὸν · εἰ δέ τις παρεγένετο , οὐκ ἐκώλυεν . Καὶ γὰρ τοὺς μαθητὰς ἀπλῶς ἔλεγεν , εἰς πόλιν Σαμαρεῖτιν μὴ εἰσελθεῖν , οὐχὶ καὶ προστάζας διακροῦσθαι · σφόδρα γὰρ ἀνάξιον ἦν αὐτοῦ τῆς φιλανθρωπίας . Διὰ δὲ τοῦτο καὶ ἀποκρίνεται τῇ γυναικί , καὶ φησιν · Εἰ ἠδεις τῇ δωρεᾷ τοῦ Θεοῦ , καὶ τίς ἐστιν ὁ λέγων σοι , Δός μοι πιεῖν · σὺ ἂν ἠτήσας αὐτόν , καὶ ἔδωκεν ἂν σοι ὕδωρ ζῶν . Πρότερον δείκνυσιν ἀξίαν οὔσαν ἀκούσαι , καὶ μὴ παρορθῆναι · καὶ τότε ἑαυτὸν ἐγκαλύπτει . Καὶ γὰρ ἐμελλεν εὐθὺς μαθούσα ὅτις ἐστίν , ὑπακοῦσασα καὶ προσἔξειν αὐτῷ · ὅπερ περὶ ᾿Ιουδαίων οὐκ ἂν τις ἄπτοι . Καὶ γὰρ μαθόντες , ἤτησαν αὐτὸν οὐδὲν , οὐδὲ ἐπεθύμησάν τι μαθεῖν τῶν χρησίμων , ἀλλὰ καὶ ὑβρίζον καὶ ἀπῆλθον . Ἡ δὲ γυνὴ ταῦτα ἀκούσασα , ὅρα πῶς ἐπικεικῶς ἀποκρίνεται · Κύριε , οὔτε ἀντλημα ἔχεις , καὶ τὸ φρέαρ ἐστὶ βαθὺ · πόθεν οὖν ἔχεις τὸ ὕδωρ τὸ ζῶν ; Τέως αὕτη τῆς ὑπονοίας τῆς ταπεινῆς ἀνέστηκε , καὶ τοῦ νομίζειν ἕνα τῶν πολλῶν εἶναι . Οὐ γὰρ ἀπλῶς · ἐνταῦθα καλεῖ Κύριον , ἀλλὰ πολλὴν ἀπονέμουσα τὴν τιμὴν . Ὅτι γὰρ τιμῶσα ταῦτα ἔλεγεν , ἀπὸ τῶν ἐξῆς εἰρημένων διῴρη . Οὐ γὰρ κατεγέλασεν , οὐδὲ ἐκωδίασεν , ἀλλὰ διήπρεε β τέως . Εἰ δὲ μὴ εὐθὺς τὸ πᾶν ἐνένοησε , μὴ θαυμάσης · οὐδὲ γὰρ ὁ Νικόδημος . Τί γὰρ ἐκεῖνός φησι ; Πῶς δύναται ταῦτα γενέσθαι ; καὶ πάλιν · Πῶς δύναται ἄνθρωπος γεννηθῆναι γέρων ὢν · καὶ πάλιν · Μὴ δύναται εἰς τὴν κοίλαν τῆς μητρὸς αὐτοῦ δεύτερον εἰσελθεῖν καὶ γεννηθῆναι ; Αὕτη δὲ αἰδεσιμώτερον · Κύριε , οὔτε ἀντλημα ἔχεις , καὶ τὸ φρέαρ ἐστὶ βαθὺ · πόθεν οὖν ἔχεις τὸ ὕδωρ τὸ ζῶν ; Ἄλλο πρὸς αὐτὴν ἔλεγεν , ἄλλο δὲ ὑπώπτευεν ἐκεῖνη , οὐδὲν πλέον ἀκούουσα τῶν ῥημάτων , οὐδὲ ἐννοῶσα τέως τι ὑψηλὴν δυναμένην , καλοῦ γὰρ ἐνὶν εἰπεῖν προπτεῦς φθεγγομένην , ὅτι εἰ εἶχες τὸ ὕδωρ τὸ ζῶν , οὐκ ἂν ἠτήσας παρ’ ἐμοῦ , ἀλλὰ σαυτὴν παρἔσχες ἄν προτέρω · νῦν δὲ κομπάζεις . Ἄλλ’ οὐδὲν τούτων εἶπεν , ἀλλὰ μετ’ ἐπικεικίας ἀποκρίνεται πολλῆς , καὶ ἐν ἀρχῇ καὶ μετὰ ταῦτα . Καὶ γὰρ ἐν ἀρχῇ φησι · Πῶς σὺ ᾿Ιουδαῖος ὢν αἰτεῖς παρ’ ἐμοῦ πιεῖν ; Καὶ οὐκ εἶπεν , ὅτε πρὸς ἀλλήλοιν , καὶ ἐχθρὸν διαλέγομεν · Μὴ μοι γένοιτό σοι μαθεῖν ἀνθρώπω πολεμίῳ καὶ τοῦ ἔθνους ἡμῶν ἡλλοτριωμένῳ . Καὶ μετὰ ταῦτα πάλιν ἀκούσασα μεγάλα λέγοντο , ἐφ’ ᾧ μάλιστα δάκνοντι οἱ ἐχθροί , οὐ κατεγέλασεν , οὐδὲ διεσύρεν · ἀλλὰ τί φησι ; Μὴ σὺ μείζων εἶ τοῦ πατρὸς ἡμῶν ᾿Ιακώβ , ὃς ἔδωκεν ἡμῖν τὸ φρέαρ τοῦτο , καὶ αὐτὸς ἐξ αὐτοῦ ἔπιε , καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ , καὶ τὰ θρέμματα αὐτοῦ ; Ὅρα πῶς εἰσώδει ἐντυχεῖν εἰς τὴν εὐγένειαν τὴν ᾿Ιουδαϊκήν ; Ὁ δὲ λέγει , τοιοῦτόν ἐστιν · Ἐκδίδως τοῦτ’ ἐκέχρησο τῷ ὕδατι , καὶ πλέον ἔσχεν οὐδὲν δούναί . Ταῦτα δὲ ἔλεγε , δείκνῦσα πῶς ἐν 182 πρώτης ἀποκρίσεως ἐδέξατο νῆπμα μέγα καὶ ὑψηλόν . Τὸ γὰρ , Αὐτὸς ἔπιεν ἀπ’ αὐτοῦ , καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ , καὶ τὰ θρέμματα αὐτοῦ , οὐδὲν ἄλλο αἰνιττομένης ἐστίν , ἀλλ’ ὅτι ἔσχε μὲν ἐννοῖαν μείζονος ὕδατος , οὐχ εὐλαβὴς δὲ αὐτῇ , οὐδὴ ἤδει σαφῶς ἔ . Ἴνα δὲ καὶ σαφέστερον εἴπω , ὁ βουλεῖται εἰπεῖν , τοῦτό ἐστιν Οὐκ ἔχεις εἰπεῖν , φησίν , ὅτι ᾿Ιακώβ μὲν ἡμῖν ταύτην ἔδωκε τὴν πηγὴν , ἐτέρῳ δὲ αὐτὸς ἐχρήσατο · οὐ γὰρ αὐτὸς καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ ἀπ’ αὐτῆς ἔπιον , οὐκ ἂν πίνοντες , εἰ γε βελτίνα εἶχεν ἑτέραν . Ἀπὸ ταύτης μὲν οὖν οὐδὲ αὐτῷ δυνατὴ δούναί , ἐτέραν δὲ βελτίονα οὐκ ἔστι τι ἔχειν ,
Lemmas: λακίς ἐπεσπύντο , καί διά ῥῆμα 181 καί διά πρᾶγμα , καί οὐ ἀνέχω · οὗτος δέ , ὁράω πῶς κατέχω ἀπό φιλικός ἐρώτησις ὅς . αὐτός μέν γάρ οὐ ἐνίστημι τίς οὗτος ὁ πραγματεία , οὐδέ ὁ ὁδός · εἰμί δέ τις παραγίγνομαι , οὐ κωλύω . καί γάρ ὁ μαθητής ἀπλόος λέγω , εἰς πόλις Σαμαρείτης μή εἰσέρχομαι , οὐ καί προστάζω διακρούω · σφόδρα γάρ ἀνάξιος εἰμί αὐτός ὁ φιλανθρωπία . Ζεύς δέ οὗτος καί ἀποκρίνω ὁ γυνή , καί φημί · εἰμί ἡδύς ὁ δωρεά ὁ Θεός , καί τίς εἰμί ὁ λέγω σύ , δίδωμι ἐγώ πίνω · σύ εἄν αἰτέω αὐτός , καί δίδωμι εἄν σύ ὕδωρ ζῶ . πρότερος δείκνυμι ἄξιος εἰμί ἀκούω , καί μή παροράω · καί τότε ἑαυτοῦ ἐγκαλύπτω . καί γάρ μέλλω εὐθύς μανθάνω ὅστις εἰμί , ὑπακούω καί προσέχω αὐτός · ὅσπερ περί Ἰουδαῖος οὐ εἄν τις ἅπτω . καί γάρ μανθάνω , αἰτέω αὐτός οὐδείς , οὐδέ ἐπιθυμέω τίς μανθάνω ὁ χρήσιμος , ἀλλά καί ὑβρίζω καί ἀπέρχομαι . ὁ δέ γυνή οὗτος ἀκούω , ὁράω πῶς ἐπικεικῶς ἀποκρίνω · κύριος , οὔτε ἄντλημα ἔχω , καί ὁ φρέαρ εἰμί βαθύς · πόθεν οὖν ἔχω ὁ ὕδωρ ὁ ζῶ ; Τέως οὗτος ὁ ὑπόνοια ὁ ταπεινός ἀνίστημι , καί ὁ νομίζω εἷς ὁ πολύς εἰμί . οὖον γάρ ἀπλόος · ἐνταῦθα καλέω κύριος , ἀλλά πολύς ἀπονέμω ὁ τιμή . ὅτι2 γάρ τιμάω οὗτος λέγω , ἀπό ὁ ἑξῆς εἴρω δίωρος . οὖον γάρ καταγελάω , οὐδέ εκωδιααω , ἀλλά διαπείρω Β τέως . εἰμί δέ μή εὐθύς ὁ πᾶς ἐννοέω , μή θαυμάζω · οὐδέ γάρ ὁ Νικόδημος . τις γάρ ἐκεῖνος φημί ; Πῶς δύναμαι οὗτος γίγνομαι ; καί πάλιν · Πῶς δύναμαι ἄνθρωπος γεννάω γέρων εἰμί · καί πάλιν · μή δύναμαι εἰς ὁ κοῖλος ὁ μήτηρ αὐτός δύο εἰσέρχομαι καί γεννάω ; ἄτη δέ αἰδέσιμος · κύριος , οὔτε ἄντλημα ἔχω , καί ὁ φρέαρ εἰμί βαθύς · πόθεν οὖν ἔχω ὁ ὕδωρ ὁ ζῶ ; ἄλλος πρός αὐτός λέγω , ἄλλος δέ ὑποπτεύω ἐκεῖνος , οὐδείς πλέω ἀκούω ὁ ῥῆμα , οὐδέ ἐννοέω τέως τίς ὑψηλός δύναμαι , καλός γάρ ὅς εἶπον προπτεῦς φθέγγομαι , ὅτι εἰμί ἔχω ὁ ὕδωρ ὁ ζῶ , οὐ εἄν αἰτέω παρά ἐγώ , ἀλλά σεαυτοῦ παρέχω ἄν πρότερος · νῦν δέ κομπάζω . ἄλλος οὐδείς οὗτος εἶπον , ἀλλά μετά επικεικις ἀποκρίνω πολύς , καί ἐν ἀρχή καί μετά οὗτος . καί γάρ ἐν ἀρχή φημί · Πῶς σύ Ἰουδαῖος εἰμί αἰτέω παρά ἐγώ πίνω ; καί οὐ εἶπον , ὅτε πρός ἀλλήλων , καί ἐχθρός διαλέγω · μή ἐγώ γίγνομαι σύ μανθάνω ἄνθρωπος πολέμιος καί ὁ ἔθνος ἐγώ ἡλλοτριωμένῳ . καί μετά οὗτος πάλιν ἀκούω μέγας λέγω , ἐπί ὅς μάλιστα δάκνω ὁ ἐχθρός , οὖον καταγελάω , οὐδέ διασύρω · ἀλλά τίς φημί ; μή σύ μείζων εἰμί ὁ πατήρ ἐγώ Ιακώβ , ὅς δίδωμι ἐγώ ὁ φρέαρ οὗτος , καί αὐτός ἐκ αὐτός πίνω , καί ὁ υἱός αὐτός , καί ὁ θρέμμα αὐτός ; Ὅρας πῶς εἰσοράω ἐντυγχάνω εἰς ὁ εὐγένεια ὁ Ἰουδαϊκός ; ὁ δέ λέγω , τοιοῦτος εἰμί · ἐκδίδωμι οὗτος χράομαι ὁ ὕδωρ , καί πλέω ἔχω οὐδείς δίδωμι . οὗτος δέ λέγω , δείκνυμι πῶς ἐν 182 πρῶτος ἀπόκρισις δέχομαι νῆπμα μέγας καί ὑψηλός . ὁ γάρ , αὐτός πίνω ἀπό αὐτός , καί ὁ υἱός αὐτός , καί ὁ θρέμμα αὐτός , οὐδείς ἄλλος αἰνίσσομαι εἰμί , ἀλλά ὅτι ἔχω μέν ἔννοια μείζων ὕδωρ , οὐ εὐλαβής δέ αὐτός , οὐδή ἦδος σαφῶς ἔ . ἵνα δέ καί σαφής εἶπον , ὁ βουλέω εἶπον , οὗτος εἰμί οὐ ἔχω εἶπον , φημί , ὅτι Ιακώβ μέν ἐγώ οὗτος δίδωμι ὁ πηγή , ἔς δέ αὐτός χράω · οὖον γάρ αὐτός καί ὁ υἱός αὐτός ἀπό αὐτός πίνω , οὐ εἄν πίνω , εἰμί γε βελτίνα ἔχω ἕτερος . ἀπό οὗτος μέν οὖν οὐδέ αὐτός δυνατός δίδωμι , ἕτερος δέ ἀγαθός οὐ εἰμί τίς ἔχω ,