joannes-chrysostomus.in-joannem-homiliae-1-88 pg059_0206.4
σὺν ἐπικειεῖς προσερούμεν ; Οὐδαμῶς . Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Χριστὸς τρεῖς τρόπους εὐνοχισμοῦ λέγων , τοὺς μὲν δύο ἀφήσιν ἀστεφανώτους , τὸν δὲ ἕνα εἰς τὴν βασιλείαν εἰσάγει . Καὶ τί ὁ ἔδει κακίας , φησι ; Καὶ ἐγὼ τοῦτο λέγω . Τίς οὖν ὁ τῆς κακίας δημιουργός ; Τίς δὲ ἄλλος , ἀλλ᾽ ἡ ἡ ῥᾳθυμία ἡ ἐκ τῆς προαιρέ-σεως ; Ἀλλ᾽ ἔδει , φησίν , ἀγαθὸς εἶναι μόνως . Καὶ τί ἴδιον ἀγαθῷ ; νήφειν καὶ ἐγρηγορέναι , καὶ καθεύ-δειν καὶ ῥέγγειν ; Καὶ διατί , φησίν , μὴ τοῦτο ἐδόκει εἶναι ἀγαθόν , τὸ μὴ πονοῦντα κατορθοῦν ; Βοσχημέ-των μοι ῥήματα λέγεις καὶ γαστριγομένων , καὶ δεῖν τὴν κοιλίαν ἡγομένων . Ὅτι γὰρ νωθεῖας ταῦτα τὰ ῥήματα , ἀπόκριναί μοι · Εἰ βασιλεὺς ὢντος καὶ στρα-τηγοῦ , εἴτα τοῦ βασιλέως καὶ καθευδόντος καὶ με-θύντος , ταλαιπωρούμενος ; ὁ στρατηγός ; τὰ τρόπαια ἔστησε . τίνι ἂν ἐλογίσω τὴν νίκην ; τὸς δὲ ἐκαρπώ-σατο τῶν γιγνομένων τὴν ἡδονήν ; Ὁρᾷς ὅτι περὶ [ 210 ] ἐκεῖνα μᾶλλον ἡ ψυχὴ διάζεται , ὑπὲρ ὧν ἔκα-με ; Διὰ τοῦτο καὶ πόνους ἀνέμιξε τῇ ἀρετῇ , οἰκειώ-σαι αὐτῇ ταύτην βουλομένος . Διὰ τοῦτο τὴν μὲν ἀρετὴν , χὰν μὴ κατορθώσωμεν , θαυμάζομεν · τῆς δὲ κακίας , καὶ τῆς τῆς οὐσίας , καταγινώσκομεν . Εἰ δὲ λέ-γεις · Διὰ τὸς φύσει καλοὺς μὴ θαυμάζομεν μᾶλλον τῶν προαιρέσει τοῦτο δυντων ; Ὅτι δικαίον τὴν πονοῦντα τοῦ μὴ πονοῦντος προτιθέναι . Καὶ τίνος , φησίν , ἐνε-κεν νῦν πονοῦμεν ; Ἐπειδὴ τοῦ μὴ πονεῖν οὐχ ἠνεγκας μετρίως · μᾶλλον δὲ εἰ τις μετ᾽ ἀκριβείας ἐξετάσει , καὶ ἄλλως ἡ ἀργία διαφθείρειν ἡμᾶς εἰώθε , καὶ πο-λὺν παρέχειν τὸν πόνον . Καὶ εἰ βούλει , συγχλείσωμεν ἄνδρα , τρέφοντες αὐτὸν μόνον , καὶ γαστρίζοντες , μήτε βαδίζεσιν αὐτὸν ἐόντες , μηδὲ εἰς ἔργον ἐξάγοντες · φησίν , ὡς ἀπὸ τῶν τραπέζης καὶ κλίνης , καὶ τρωφάτω διηνεκῶς · καὶ τί ταύτης τῆς ζωῆς ἀθλιώτερον γένοι-τ᾽ ; Ἀλλ᾽ ἔτερον τὸ ἐργάζεσθαι , φησίν , καὶ ἔτερον τὸ πονεῖν . Ἀλλ᾽ ἦν τότε ἐργάζεσθαι χωρίς πόνων . Καὶ ἐνί , φησίν ἑ , τοῦτο ; Ναί , ἐνί · τοῦτο καὶ ὁ Θεὸς ἠθελ-σεν , ἀλλὰ σοὶ οὐχ ἠνέσγον . Διὰ τοῦτο ἔθηκε γοῦν σε ἐργάζεσθαι τὸν παραδείσον , ἐργάσασθαι μὲν ὁρίσα , πόνον δὲ οὐκ ἀναμίξας . Οὐ γὰρ ἂν , ἐπερ ἐπὸνει παρὰ τὴν ἀρχὴν ὁ ἄνθρωπος , τοῦτο ἐν ἐπιτίμῳ μέρει μετὰ ταῦτα ἔθηκεν . Ἔστι γὰρ καὶ ἐργάζεσθαι , καὶ μὴ τα-λαιπωρεῖσθαι , ὥσπερ οἱ ἄγγελοι . Ὅτι γὰρ ἐργάζονται , ἀκούσον τί φησι · Δυνατοὶ ἰσχύῖ , ποιοῦντες τὸν λόγον αὐτοῦ . Νῦν μὲν γὰρ ἡ τῆς ἰσχύος ἐνδία πο-λὺν τὸν πόνον ποιεῖ · τότε δὲ οὐκέτι τοῦτο ἦν . Ὁ γὰρ εἰσελθὼν εἰς τὴν κατάπαυσιν αὐτοῦ , Κατέπαυσε , φησίν , ὡς ἀπὸ τῶν ἔργων αὐτοῦ , ὥσπερ ἀπὸ τῶν ἰδίων ὁ Θεός · οὐχ ἀργίαν λέγων ἐνταῦθα , ἀλλὰ τὸ μὴ πονεῖν . Ὁ γὰρ Θεὸς ἐτι καὶ νῦν ἐργάζεται , καθὼς ὁ Χριστὸς φησίν · Ὁ Πατὴρ μὲν ἄχρι ἄρτι ἐργάζεται , κἀγὼ ἐργάζομαι . Διὰ τοῦτο παραίνω , πάντα ἀποδε-μένους τὰ τῆς ὀλιγωρίας , ζηλοῦν τὴν ἀρετὴν . Τῆς μὲν γὰρ κακίας ἡ ἡδονὴ βραχεῖα , ἡ δὲ λύπη διηνεκὴς · τῆς δὲ ἀρετῆς τοῦναντίον ἀγῆμος ἡ χαρά , καὶ πρόσ-καιρος ὁ πόνος . Κάκειν μὲν καὶ πρὸ τῶν στεφάνων τὸν ἐργάτην ἀνίψι τὸν ἑαυτῆς , ταῖς ἐλπίσι τρέφουσα · αὕτη δὲ καὶ πρὸ τῆς κολάσεως τιμωρεῖται τὸν ἑαυτῆς ἐργάτην , τὸ συνειδὲς ἀγχούσα καὶ ἐκδειμαίνουσα , καὶ πάντα ὁποπεῖναι παρασκευάζουσα . Καίτοι πᾶσων ταῦτα πόνων , πᾶσων ἰδρώτων χειρόνα ! Εἰ δὲ μὴ ταῦτα ἦν , ἡδονὴ δὲ ἦν · τί τῆς ἡδονῆς ; ἐκείνης εὐέλπιστερον ; Ὁμοῦ τε γὰρ φαίνεται , καὶ ἀρίσταται ; μαραινομένη , καὶ φεύγουσα πρὸ τοῦ κατασχεθῆναι , χὰν τὴν τῶν σωμάτων εἴπης , χὰν τὴν τῆς τρυφῆς , χὰν τὴν τῶν
Lemmas: σύν ἐπίκειμαι προσφωνέω ; οὐδαμός . Ζεύς οὗτος καί ὁ Χριστός τρεῖς τρόπος ευνοχισμοω λέγω , ὁ μέν δύο ἀφίημι ἀστεφάνωτος , ὁ δέ εἷς εἰς ὁ βασίλειος εἰσάγω . καί τίς ὁ ἐσθίω κακία , φημί ; καί ἐγώ οὗτος λέγω . Τῖς οὖν ὁ ὁ κακία δημιουργός ; Τῖς δέ ἄλλος , ἀλλά ὁ ὁ ῥᾳθυμία ὁ ἐκ ὁ προαίρεσις ; ἀλλά ἐσθίω , φημί , ἀγαθός εἰμί μόνος . καί τίς ἴδιος ἀγαθός ; νήφω καί ἐγείρω , καί καθεύδω καί ῥέζω ; καί διατί , φημί , μή οὗτος δοκέω εἰμί ἀγαθός , ὁ μή πονέω κατορθόω ; Βοσχημέ-των ἐγώ ῥῆμα λέγω καί γαστρίζω , καί δήω ὁ κοιλία ἡγέομαι . ὅτι2 γάρ νώθεια οὗτος ὁ ῥῆμα , ἀποκρίνω ἐγώ · εἰμί βασιλεύς εἰμί καί στρατηγός , εἴτα̅ ὁ βασιλεύς καί καθεύδω καί μεθύω , ταλαιπωρέω ; ὁ στρατηγός ; ὁ τρόπαιον ἵστημι . τίς εἄν λογίζομαι ὁ Νίκη ; τός δέ καρπόω ὁ γίγνομαι ὁ ἡδονή ; ὁράω ὅτι περί [ 210 ] ἐκεῖνος μᾶλλον ὁ ψυχή διάζομαι , ὑπέρ ὅς καίω ; Ζεύς οὗτος καί πόνος ἀναμίσγω ὁ ἀρετή , οἰκειόω αὐτός οὗτος Βουλομένος . Ζεύς οὗτος ὁ μέν ἀρετή , χήν μή κατορθόω , θαυμάζω · ὁ δέ κακία , καί ὁ ὁ οὐσία , καταγιγνώσκω . εἰμί δέ λέγω · Ζεύς τός φύσις καλός μή θαυμάζω μᾶλλον ὁ προαίρεσις οὗτος δύο ; ὅτι2 Δίκαιος ὁ πονέω ὁ μή πονέω προτίθημι . καί τίς , φημί , ἐνίημι νῦν πονέω ; ἐπεί ὁ μή πονέω οὐ φέρω μέτριος · μᾶλλον δέ εἰμί τις μετά ἀκρίβεια ἐξέτασις , καί ἄλλως ὁ ἀργία διαφθείρω ἐγώ εἴωθα , καί πολύς παρέχω ὁ πόνος . καί εἰμί βούλομαι , συγχλεισαω ἀνήρ , τρέφω αὐτός μόνος , καί γαστρίζω , μήτε βαδίζω αὐτός εἰμί , μηδέ εἰς ἔργον ἐξάγω · φημί , ὡς ἀπό ὁ τράπεζα καί κλίνη , καί τρέφω διηνεκής · καί τίς οὗτος ὁ ζωή ἄθλιος γίγνομαι ; ἀλλά ἕτερος ὁ ἐργάζομαι , φημί , καί ἕτερος ὁ πονέω . ἀλλά εἰμί τότε ἐργάζομαι χωρίς πόνος . καί ἐν , φημί ὅς , οὗτος ; Ναίς , ἐν · οὗτος καί ὁ θεός ἐθέλω , ἀλλά σύ οὐ φέρω . Ζεύς οὗτος τίθημι γοῦν σύ ἐργάζομαι ὁ παράδεισος , ἐργάζομαι μέν ορίζω , πόνος δέ οὐ ἀναμίσγω . οὖον γάρ εἄν , ἐπιρρέω πονέω παρά ὁ ἀρχή ὁ ἄνθρωπος , οὗτος ἐν ἐπιτιμάω μέρος μετά οὗτος τίθημι . εἰμί γάρ καί ἐργάζομαι , καί μή ταλαιπωρέω , ὥσπερ ὁ ἄγγελος . ὅτι2 γάρ ἐργάζομαι , ἀκούω τίς φημί · Δυνατός ἰσχύς , ποιέω ὁ λόγος αὐτός . νῦν μέν γάρ ὁ ὁ ἰσχύς ἔνδιον πολύς ὁ πόνος ποιέω · τότε δέ οὐκέτι οὗτος εἰμί . ὁ γάρ εἰσέρχομαι εἰς ὁ κατάπαυσις αὐτός , καταπαύω , φημί , ὡς ἀπό ὁ ἔργον αὐτός , ὥσπερ ἀπό ὁ ἴδιος ὁ Θεός · οὐ ἀργία λέγω ἐνταῦθα , ἀλλά ὁ μή πονέω . ὁ γάρ θεός ἔτι καί νῦν ἐργάζομαι , καθώς ὁ Χριστός φημί · ὁ πατήρ μέν ἄχρι ἄρτι ἐργάζομαι , ἐγώ ἐργάζομαι . Ζεύς οὗτος παραινῶ , πᾶς ἀποδέω ὁ ὁ ὀλιγωρία , ζηλόω ὁ ἀρετή . ὁ μέν γάρ κακία ὁ ἡδονή βραχύς , ὁ δέ λύπη διηνεκής · ὁ δέ ἀρετή τουναντίον ἀγήμων ὁ χαρά , καί πρόσκαιρος ὁ πόνος . κέω μέν καί πρό ὁ στέφανος ὁ ἐργάτης ανίψι ὁ ἑαυτοῦ , ὁ ἐλπίς τρέφω · οὗτος δέ καί πρό ὁ κόλασις τιμωρέω ὁ ἑαυτοῦ ἐργάτης , ὁ συνοράω ἄγχω καί ἐκδειμαίνω , καί πᾶς οποπεινα παρασκευάζω . καίτοι πάσσω οὗτος πόνος , πάσσω ἰδρῶτος χείρων ! εἰμί δέ μή οὗτος εἰμί , ἡδονή δέ εἰμί · τίς ὁ ἡδονή ; ἐκεῖνος εὐέλπιστος ; ὁμός τε γάρ φαίνω , καί ἀριστάω ; μαραίνω , καί φεύγω πρό ὁ κατέχω , χήν ὁ ὁ σῶμα εἶπον , χήν ὁ ὁ τρυφή , χήν ὁ ὁ