joannes-chrysostomus.in-joannem-homiliae-1-88 pg059_0229.1
Ταῦτα οὖν ἀπαντα ἐννοοῦντες , παρακαλῶ , μὴ παρατρέχωμεν ἀπλῶς τὰ εἰρημένα , ἀλλὰ μετὰ ἀκριβείας ἐξετάζωμεν ἀπαντα , καὶ τὴν αἰτίαν τῶν λεγομένων πανταχοῦ σκοποῦμεν ἃ · μὴδὲ νομίζωμεν ἀρκεῖν ἡμῖν εἰς ἀπολογίαν τὴν ἁγνίαν καὶ τὴν ἀπλότητα . Οὐ γὰρ ἀχρεῖους ἐκλέυσε μόνον εἶναι , ἀλλὰ καὶ φρονίμους . Ἀσκόμεν τοίνυν μετὰ τῆς ἀπλότητος καὶ τὴν φρόνησιν , καὶ ἐπὶ τῶν δογμάτων καὶ ἐπὶ τῶν τοῦ βίου κατορθωμάτων · καὶ διχάζωμεν ἑαυτοὺς ἐνταῦθα , ἵνα μὴ σὺν τῷ κόσμῳ κατακριθῶμεν τότε , καὶ τοιούτοι γινώμεθα περὶ τοὺς δούλους , ὅσον βουλήμεθα περὶ ἡμᾶς γενέσθαι τὸν Δεσπότην ἡμῶν . Ἄγες γὰρ ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν , ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφήμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν . Καὶ οὐδα μὲν , οὔ τι φέρει πρᾶως πηληττωμένη ἡ ψυχή · ἀλλ’ ἐὰν ἐννοήσωμεν οὐτὶ οὐχὶ τῷ λελυπηκότι , ἀλλ’ ἑαυτοῖς χαριζόμεθα , ταχῶς ἀφήσομεν τὸν ἰὸν τῆς ὀργῆς . Καὶ γὰρ ὁ τὰ ἐκατὸν δηνάρια [ 234 ] μὴ συγχωρήσας τῷ πεπλημμεληκότι , οὐ τὸν ὀμόδουλον ἠδικήσεν , ἀλλ’ ἑαυτὸν τοῖς μυρίοις ταλάντοις ὑπεύθυνον ἐποίησεν , ὧν ἐπέτρεχεν τὸν ἀφεσιν ἔλαβεν . Ὅταν οὖν ἐξέροις μὴ ἀφῶμεν , ἑαυτοὺς οὐκ ἀφίεμεν . Μὴ τοίνυν τῷ Θεῷ λέγωμεν μόνον , Μὴ μνησθῆς τῶν ἁμαρτημάτων ἡμῶν · ἀλλὰ καὶ πρὸς ἑαυτοὺς ἑκαστοὶ λέγοντες , μὴ μνησθῶμεν τῶν ἁμαρτημάτων τῶν συνδούλων τῶν εἰς ἡμᾶς γεγενημένων . Καὶ γὰρ σὺ πρότερον δικάζεις τοὺς σοὺς , καὶ τότε ἐποιοῦ ὁ Θεός · σὺ τὸν νόμον γράφεις τὸν περὶ ἀφέσεως καὶ τιμωρίας , καὶ τὴν περὶ τῶν τοιούτων ἐκφέρεις ὑψον . Οὐχὼν καὶ τοῦ μνησθῆναι καὶ τοῦ μὴ μνησθῆναι τὸν Θεὸν σὺ κύριος εἶ . Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Παῦλος ἀφεῖναι κελεύει , ἐὰν τις πρὸς τινα ἔχῃ μομφήν · καὶ οὐχ ἀπλῶς ἀφεῖναι , ἀλλ’ ὥστε μηδὲ λείψανα μένειν . Ἐπεὶ καὶ ὁ Χριστὸς οὐ μόνον οὐκ ἤνεγκεν εἰς μέσον ἡμῶν τὰ ἁμαρτήματα , ἀλλ’ οὐδὲ ἡμᾶς αὐτοὺς πεπλημμεληκότας ἀνέμνησεν , οὐδὲ εἶπε , Τὰ καὶ τὰ ἁμαρτες · ἀλλὰ καὶ ἀφήκε καὶ ἐξέλειψε τὸ χειρόγραφον , μηδὲ λογισάμενος τὰ παραπτώματα , καθὼς καὶ τοῦτο Παῦλος ἐδήλωσε . Τοῦτο δὲ ποιῶμεν καὶ ἡμεῖς , καὶ ἀπὸ τῆς διανοίας ἐξαιρεῖωμεν ἀπαντα . Κἂν μὲν ἀγαθὸν τι γεγενημένον ἢ παρὰ τοῦ λελυπηκότος , τοῦτο λογιζώμεθα μόνον · ἂν δὲ λυπηρὸν καὶ ἐπαχθές , ἐκβάλμεν οὕτω καὶ ἐξαιρεῖωμεν , ὥστε μηδὲ ἰχνος ἐναπομένειν . Εἰ δὲ μηδὲν ἀγαθὸν ἡμῖν γέγονε παρὰ τούτου , πάλιν ὁ μισθὸς μεῖζων συγχωροῦσιν ἡμῖν , καὶ πλείων ἡ εὐδοκία μοις . Ἄλλοι δὲ ἀγρυπνίας καὶ χαμευνίας καὶ μυρίας ταλαιπωρίας ἐξαιρεῖσουσι τὰ ἁμαρτήματα · σοὶ διὰ τῆς εὐκολίας τῆς ὁδοῦ , τοῦ μὴ μνησικακεῖν λέγω , πάντα ἔξεστιν ἀφανίσαι τὰ πλημμελήθέντα . Τί τοίνυν κατὰ σαυτοῦ τὸ ἔθος ὀψεῖς , ὡς οἱ μαινόμενοι καὶ παραφρονόντες , καὶ τῆς μελλούσης σέαυτὸν ἐκβάλλει ; ζωῆς , δέον πάντα πράττειν , ὥστε αὐτὴς ἐπιτυχεῖν ; Εἰ γὰρ ἡ παροῦσα οὕτω πολυτελῆ , τί ἂν εἴποι τις περὶ ἐκείνης , ἔνθα ἀπέδρα ὁδὴν καὶ λύπην καὶ στεναγμός ; Ἐκεῖ δεῖσαι θάνατον οὐκ ἔστιν , οὐδὲ τέρας ἐκεῖθεν ὑποπετέυσαι τῶν ἀγαθῶν . Μακάριοι καὶ τρισμακάριοι καὶ πολλάκις τοῦτο , οἱ τῆς μακαρίας ἐκείνης ἀπολαύοντες λήξεως · ὥσπερ οὖν ἀθλιοι καὶ τρισἀθλιοι καὶ μυριάκις τοῦτο , οἱ τῆς μακαρίστης ἐκείνης ἐαυτοὺς ἐκβάλλοντες . Καὶ τί ποτέ ἐστι , φησί , τὸ ποιῶν ἡμᾶς ἀπολαύσαι τῆς ζωῆς ἐκείνης ; Ἄκουσον αὐτοῦ τοῦ δικαίουτος , νεανίσκω τινὶ διαλεγομένου περὶ τούτων . Ἐπεὶδὴ γὰρ ἠρώτησεν ἐκεῖνος , Τί ποιήσω ζωὴν ἄ Morel . καὶ τὴν αἰτίαν ... σκοπ . Alii paulum variant .
Lemmas: οὗτος οὖν ἅπας ἐννοέω , παρακαλέω , μή παρατρέχω ἀπλόος ὁ εἴρω , ἀλλά μετά ἀκρίβεια ἐξετάζω ἅπας , καί ὁ αἴτιος ὁ λέγω πανταχοῦ σκοπέω ὁ · μηδέ νομίζω ἀρκέω ἐγώ εἰς ἀπολογία ὁ ἁγνία καί ὁ απλότητα . οὖον γάρ ἀχρεῖος ἐκλύω μόνος εἰμί , ἀλλά καί φρόνιμος . άσχω τοίνυν μετά ὁ απλοτητη καί ὁ φρόνησις , καί ἐπί ὁ δόγμα καί ἐπί ὁ ὁ βίος κατόρθωμα · καί διχάζω ἑαυτοῦ ἐνταῦθα , ἵνα μή σύν ὁ κόσμος κατακρίνω τότε , καί τοιοῦτος γίγνομαι περί ὁ δοῦλος , ὅσος βούλομαι περί ἐγώ γίγνομαι ὁ δεσπότης ἐγώ . Λάλαξ γάρ ἐγώ ὁ ὀφείλημα ἐγώ , ὡς καί ἐγώ ἀφίημι ὁ ὀφειλέτης ἐγώ . καί οὐδή μέν , οὖον τίς φέρω πρᾶος πηληττωμένη ὁ ψυχή · ἀλλά ἐάν ἐννοέω οὔτις οὐ ὁ λυπέω , ἀλλά ἑαυτοῦ χαρίζομαι , Τάχως ἀφίημι ὁ ἰός ὁ ὀργή . καί γάρ ὁ ὁ ἑκατόν δηνάριον [ 234 ] μή συγχωρέω ὁ πλημμελέω , οὖον ὁ ὁμόδουλος ἀδικέω , ἀλλά ἑαυτοῦ ὁ μυρίος τάλαντον ὑπεύθυνος ποιέω , ὅς ἐπιτρέχω ὁ ἄφεσις λαμβάνω . ὅταν οὖν ἐξεῖπον μή ἀφίημι , ἑαυτοῦ οὐ ἀφίημι . μή τοίνυν ὁ Θεός λέγω μόνος , μή μιμνήσκω ὁ ἁμάρτημα ἐγώ · ἀλλά καί πρός ἑαυτοῦ ἕκαστος λέγω , μή μιμνήσκω ὁ ἁμάρτημα ὁ σύνδουλος ὁ εἰς ἐγώ γίγνομαι . καί γάρ σύ πρότερος δικάζω ὁ σός , καί τότε ποιέω ὁ Θεός · σύ ὁ νόμος γράφω ὁ περί ἄφεσις καί τιμωρία , καί ὁ περί ὁ τοιοῦτος ἐκφέρω ὕψος . Οὐχὼν καί ὁ μιμνήσκω καί ὁ μή μιμνήσκω ὁ θεός σύ κύριος εἰμί . Ζεύς οὗτος καί ὁ Παῦλος ἀφίημι κελεύω , ἐάν τις πρός τις ἔχω μομφή · καί οὐ ἀπλόος ἀφίημι , ἀλλά ὥστε μηδέ λείψανον μένω . ἐπεί καί ὁ Χριστός οὖον μόνος οὐ φέρω εἰς μέσος ἐγώ ὁ ἁμάρτημα , ἀλλά οὐδέ ἐγώ αὐτός πλημμελέω ἀναμιμνήσκω , οὐδέ εἶπον , ὁ καί ὁ ἁμαρτάνω · ἀλλά καί ἀφίημι καί εκλείπω ὁ χειρόγραφον , μηδέ λογίζομαι ὁ παράπτωμα , καθώς καί οὗτος Παῦλος δηλόω . οὗτος δέ ποιέω καί ἐγώ , καί ἀπό ὁ διάνοια ἐξαιρέω ἅπας . κἀν μέν ἀγαθός τίς γίγνομαι ἢ παρά ὁ λυπέω , οὗτος λογίζομαι μόνος · εἄν δέ λυπηρός καί ἐπαχθής , ἐκβάλλω οὗτος καί ἐξαιρέω , ὥστε μηδέ ἴχνος ἐναπομένω . εἰμί δέ μηδείς ἀγαθός ἐγώ γίγνομαι παρά οὗτος , πάλιν ὁ μισθός μείζων συγχωρέω ἐγώ , καί πλείων ὁ εὐδοκία Μοίς . ἄλλος δέ ἀγρυπνία καί χαμευνία καί μυρίος ταλαιπωρία ἐξαιρέω ὁ ἁμάρτημα · σύ διά ὁ εὐκολία ὁ ὁδός , ὁ μή μνησικακέω λέγω , πᾶς ἔξεστι ἀφανίζω ὁ πλημμελέω . τις τοίνυν κατά σεαυτοῦ ὁ ἔθος ὄψις , ὡς ὁ μαίνομαι καί παραφρονέω , καί ὁ μέλλω σεαυτοῦ ἐκβάλλω ; ζωή , δήω πᾶς πράσσω , ὥστε αὐτός ἐπιτυγχάνω ; εἰμί γάρ ὁ πάρειμι οὗτος πολυτελής , τίς εἄν εἶπον τις περί ἐκεῖνος , ἔνθα ἀποδιδράσκω ὁδή καί λύπη καί στεναγμός ; ἐκεῖ δείδω θάνατος οὐ εἰμί , οὐδέ τέρας ἐκεῖθεν υποπετευσος ὁ ἀγαθός . Μακάριος καί τρισμακάριος καί πολλάκις οὗτος , ὁ ὁ μακάριος ἐκεῖνος ἀπολαύω λῆξις · ὥσπερ οὖν ἄθλιος καί τρισάθλιος καί μυριάκις οὗτος , ὁ ὁ μακαριστής ἐκεῖνος ἑαυτοῦ ἐκβάλλω . καί τίς ποτός εἰμί , φημί , ὁ ποιέω ἐγώ ἀπολαύω ὁ ζωή ἐκεῖνος ; ἀκούω αὐτός ὁ δικαῖος , νεανίσκος τις διαλέγω περί οὗτος . ἐπειδή γάρ ἐρωτάω ἐκεῖνος , τις ποιέω ζωή ὅς Morel . καί ὁ αἴτιος ... σκοπ . Alii paulum variant .