joannes-chrysostomus.in-joannem-homiliae-1-88 pg059_0186.2
Καὶ ἐπὶ τοῦ Ναθαναὴλ δὲ τὸ αὐτὸ τοῦτο ἐποίησεν ὁ Χριστός . Οὐ γὰρ προηγουμενὸς τὴν προφητείαν [ 187 ] εἰσήγγεινεν , οὐδὲ εἶπεν , Εἴδορά σε ὑπὸ τὴν συκῆν · ἀλλ’ ὅτε ἐκεῖνος εἶπε , Πόθεν με γινώσκεις , τότε τοῦτο ἐπήγγειν . Ἐβούλετο γὰρ καὶ τῶν προφῆσεων καὶ τῶν θαυμάτων τὰς ἀρχὰς παρ’ αὐτῶν λαμβάνειν τῶν προσινδόντων αὐτῷ , καὶ καὶ οἰκείουσθαι τοὺς γινωσκόντας μᾶλλον αὐτοῖς , καὶ τὴν τοῦ κενοδοξείν διαρῦψαι ὑπόνοιαν . Τοῦτο δὴ καὶ ἐνταῦθα ποιεῖ . Τὸ μὲν γὰρ προηγουμενὸς ἐλέγχει . ὅτι Ἄνδρα οὐκ ἔχεις , ἐδόκει φορτικὸν εἶναι καὶ περιττόν · τὸ δὲ παρ’ αὐτῆς λαβοῦσα τὴν αἰτίαν , πάντα ταῦτα διορθοῦν , καὶ σφόδρα ἀχολούθον ἦν , καὶ τὴν ἀκούουσαν πραστέραν εἰργάζετο . Καὶ ποία ἀκολούθια , φησί , τὸ εἰπεῖν , Ὕπαγε , φώνησον τὸν ἄνδρα σου ; Περὶ δωρεὰς ἦν ὁ λόγος καὶ χάριτος · ὑπερβαίνουσα τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν . Ἐπέκειτο ἡ γυνὴ ζητοῦσα λαβεῖν , καὶ λέγει · Φώνησον σου τὸν ἄνδρα · ὥσανπερ ἐνδεικνύμενος ὅτι καὶ κενεῖν δει κοινωθῆναι τούτων . Ἡ δὲ σπεύδουσα λαβεῖν ἦ , καὶ κρύπτουσα τὸ αἰσχρὸν τοῦ πράγματος , καὶ οἰομένη πρὸς ἄνθρωπον διαλέγεσθαι , φησιν , Οὐκ ἔχω ἄνδρα . Ταῦτα ἀκούσας ὁ Χριστός , εὐχάρις λοιπὸν ἐπάγει τὸν ἐλεγχον , ἀμφότερα μετὰ ἀκριβείας λέγων . Τοὺς τε γὰρ προτέρους τριβήσων ἔπαντας , καὶ τὸν νῦν κρυπτόμενον ἤλεγχε . Τὴ οὖν ἡ γυνή ; Οὐχ ἐδυσχέρανεν , οὐδὲ ἀφεῖσα ἔφυγεν , οὐδὲ ὑδρεῖν τὸ πρᾶγμα ἐνόμιζεν εἶναι · ἀλλὰ θαυμάζει μᾶλλον αὐτὸν καὶ προσκαρτερεῖ πλέον · Θεωρῶ γάρ , φησιν , ὅτι προφήτης εἶ σύ . Καὶ σκόπει αὐτῆς τὴν σύνεσιν · Οὐδὲ ἐνταῦθα εὐθέως ἐπέστησεν , ἀλλ’ ἐπὶ περισκοπεῖται καὶ θαυμάζει . Τὸ γάρ , Θεωρῶ , τοῦτο ἐστι , Φαίνε μοι προφήτης εἶναι . Εἶτα ἐπειδὴ τοῦτο ὑπέπτυσεν , οὐδὲν βιωτικὸν αὐτὸν ἐρωτᾷ , οὐ περὶ σώματος ὑγείας , οὐ περὶ χρημάτων , οὐ περὶ πλοῦτου , ἀλλὰ περὶ δογμάτων εὐθέως . Τί γὰρ φησιν ; Οἱ πατέρες ἡμῶν ἐν τῷ ὄρει τούτῳ προσεκύνησαν · τοὺς περὶ τοῦ ᾿Αβραὰμ λέγουσα · καὶ γὰρ ἐκεῖ φασὶ τὸν υἱὸν ἀνηγνῆθαι . Καὶ πῶς ὑμεῖς λέγετε , ὅτι ἐν Ἱεροσολύμοις ἐστὶν ὁ τόπος , ὅπου δεῖ προσκυνεῖν ; γ’ . Εἶδες πῶς ὑψηλότερα τῇ διανοίᾳ γέγονεν ; Ἡ γὰρ ὑπὲρ τοῦ δ μὴ σκύλλεσθαι διὰ τὸ διψῆν μεριμνῶσα , καὶ ὑπὲρ δογμάτων ἐρωτᾷ λοιπόν . Τί οὖν ὁ Χριστός ; Οὐχ ἔλυσε τὰ ζητήματα b ( οὐ γὰρ τοῦτο τὸ αὐτὸ περισπουδάστον , πρὸς τὰ λεγόμενα ἀπλῶς ἀποκρίνεσθαι · παρέλιπον γὰρ ἦν ) , ἀλλὰ ἄγει τὴν γυναῖκα πάλιν ἐπὶ τὸ μείζον ὑψος · καὶ οὐ πρότερον αὐτὴ περὶ τούτων διαλέγεται , ἕως ὡμολόγησεν ὅτι προφήτης ἐστιν , ὥστε καὶ μετὰ πολλῆς τῆς πίμπροψης ἀκούσαι λοιπὸν τῶν λεγομένων . Ἡ γὰρ τοῦτο πεισθεῖσα , οὐκ εἶπ λοιπὸν περὶ τῶν ῥηθησομένων ἀμφιβάλλειν εἶχεν . Αἰσχυθῶμεν τοίνυν καὶ ἐρυθριάσωμεν λοιπόν . Γυνὴ πέντε ἄνδρας ἐσχηκυῖα , καὶ Σαμαρεῖτις οὖσα , τοσαύτην περὶ δογμάτων ποιεῖται σπουδήν , καὶ οὐχ ὁ καιρὸς τῆς ἡμέρας , οὐ τὸ ἐφ’ ἑτέρῳ τι παραγενέσθαι , οὐχ ἄλλο οὕτω αὐτὴν ἀπήγγελε τῆς περὶ τὰ τοιαῦτα ζητήσεως · ἡμεῖς δὲ οὐ μόνον περὶ δογμάτων οὐ ζητοῦμεν , ἀλλὰ καὶ περὶ πάντων ἀπλῶς , καὶ ὡς ἔτυχε διακεῖμεθα . [ 188 ] Διὰ τοῦτο τὰ πάντα ἡμελθῆμεν . Τίς γὰρ ὑμῶν , εἶπέ μοι , ἐν οἰκίᾳ γενομένος , πυκνῶν ἔλαβε χριστιανικὸν μετὰ χειρᾶς , καὶ τὰ ἐγχειμένα ἐπιπλοε , καὶ ἠρέγνυσεν τὴν Γραφήν ; Οὐδεὶς ἂν ἔχοι ταῦτα εἰπεῖν · ἀλλὰ πεττοὺς μὲν καὶ κῦδους παρὰ τοὺς πλεῖο -
Lemmas: καί ἐπί ὁ Ναθαναήλ δέ ὁ αὐτός οὗτος ποιέω ὁ Χριστός . οὖον γάρ προηγούμενος ὁ προφητεία [ 187 ] εἰσάγω , οὐδέ εἶπον , Εἴδορά σύ ὑπό ὁ συκέα · ἀλλά ὅτε ἐκεῖνος εἶπον , πόθεν ἐγώ γιγνώσκω , τότε οὗτος ἐπάγω . βούλομαι γάρ καί ὁ προφῆσεων καί ὁ θαῦμα ὁ ἀρχή παρά αὐτός λαμβάνω ὁ προσινδόντων αὐτός , καί καί οἰκειόω ὁ γιγνώσκω μᾶλλον αὐτός , καί ὁ ὁ κενοδοξέω διαρρύπτω ὑπόνοια . οὗτος δή καί ἐνταῦθα ποιέω . ὁ μέν γάρ προηγούμενος ἔλεγχος . ὅτι ἀνήρ οὐ ἔχω , δοκέω φορτικός εἰμί καί περισσός · ὁ δέ παρά αὐτός λαμβάνω ὁ αἴτιος , πᾶς οὗτος διορθόω , καί σφόδρα ἀκόλουθος εἰμί , καί ὁ ἀκούω πραστέραν ἐργάζομαι . καί ποῖος ἀκολουθία , φημί , ὁ εἶπον , Ὕπαγος , φωνέω ὁ ἀνήρ σύ ; περι δωρεά εἰμί ὁ λόγος καί χάρις · ὑπερβαίνω ὁ ἀνθρώπινος φύσις . ἐπίκειμαι ὁ γυνή ζητέω λαμβάνω , καί λέγω · φωνέω σύ ὁ ἀνήρ · ὠθέω ἐνδείκνυμι ὅτι καί κενόω δεῖ κοινόω οὗτος . ὁ δέ σπεύδω λαμβάνω εἰμί , καί κρύπτω ὁ αἰσχρός ὁ πρᾶγμα , καί οἴομαι πρός ἄνθρωπος διαλέγω , φημί , οὐ ἔχω ἀνήρ . οὗτος ἀκούω ὁ Χριστός , εὔχαρις λοιπός ἐπάγω ὁ ἐλέγχω , ἀμφότερος μετά ἀκρίβεια λέγω . ὁ τε γάρ πρότερος τρίβω πᾶς , καί ὁ νῦν κρύπτω ἐλέγχω . ὅς οὖν ὁ γυνή ; οὐχ δυσχεραίνω , οὐδέ ἀφίημι φεύγω , οὐδέ ὕδρω ὁ πρᾶγμα νομίζω εἰμί · ἀλλά θαυμάζω μᾶλλον αὐτός καί προσκαρτερώ πλέω · θεωρέω γάρ , φημί , ὅτι προφήτης εἰμί σῦς . καί σκοπέω αὐτός ὁ σύνεσις · οὐδέ ἐνταῦθα εὐθύς ἐφίστημι , ἀλλά ἐπί περισκοπέω καί θαυμάζω . ὁ γάρ , θεωρέω , οὗτος εἰμί , φαίνω ἐγώ προφήτης εἰμί . εἶτα ἐπεί οὗτος ὑποπτύω , οὐδείς βιωτικός αὐτός ἐρωτάω , οὖον περί σῶμα ὑγεία , οὖον περί χρῆμα , οὖον περί πλοῦτος , ἀλλά περί δόγμα εὐθύς . τις γάρ φημί ; ὁ πατήρ ἐγώ ἐν ὁ ὄρος οὗτος προσκυνέω · ὁ περί ὁ Αβραάμ λέγω · καί γάρ ἐκεῖ φημί ὁ υἱός ἀναγιγνώσκω . καί πῶς σύ λέγω , ὅτι ἐν Ἱερουσαλήμ εἰμί ὁ τόπος , ὅπου δεῖ προσκυνέω ; γε . εἶδον πῶς ὑψηλός ὁ διάνοια γίγνομαι ; ὁ γάρ ὑπέρ ὁ δ μή σκύλλω διά ὁ διψάω μεριμνάω , καί ὑπέρ δόγμα ἐρωτάω λοιπός . τις οὖν ὁ Χριστός ; οὐχ λύω ὁ ζήτημα b ( οὖον γάρ οὗτος ὁ αὐτός περισπουδάζω , πρός ὁ λέγω ἀπλόος ἀποκρίνω · παραλείπω γάρ εἰμί ) , ἀλλά ἄγω ὁ γυνή πάλιν ἐπί ὁ μείζων ὕψος · καί οὖον πρότερος αὐτός περί οὗτος διαλέγω , ἠώς ὁμολογέω ὅτι προφήτης εἰμί , ὥστε καί μετά πολύς ὁ πιμπροψαω ἀκούω λοιπός ὁ λέγω . ὁ γάρ οὗτος πείθω , οὐ εἶπον λοιπός περί ὁ ἐρῶ ἀμφιβάλλω ἔχω . αισχυτιθημι τοίνυν καί ἐρυθριάω λοιπός . γυνή πέντε ἀνήρ ἔχω , καί Σαμαρείτης εἰμί , τοσοῦτος περί δόγμα ποιέω σπουδή , καί οὐ ὁ καιρός ὁ ἡμέρα , οὖον ὁ ἐπί ἕτερος τίς παραγίγνομαι , οὐ ἄλλος οὗτος αὐτός ἀπαγγέλλω ὁ περί ὁ τοιοῦτος ζήτησις · ἐγώ δέ οὖον μόνος περί δόγμα οὖον ζητέω , ἀλλά καί περί πᾶς ἀπλόος , καί ὡς τυγχάνω διάκειμαι . [ 188 ] Ζεύς οὗτος ὁ πᾶς ἀμελέω . Τῖς γάρ σύ , εἶπον ἐγώ , ἐν οἰκίον γίγνομαι , πυκνός λαμβάνω χριστιανικός μετά Χειρᾶς , καί ὁ ἐγχέω ἐπιπλέω , καί ἠρέγνυσεν ὁ γραφή ; οὐδείς εἄν ἔχω οὗτος εἶπον · ἀλλά πεσσός μέν καί κῦδος παρά ὁ Πλειός -