joannes-chrysostomus.in-joannem-homiliae-1-88 pg059_0385.2
β᾽ . Ὅρα πῶς οὐ τῷ νίψαι μόνον , ἀλλὰ καὶ ἐτέρως τὸ ταπεινὸν ἐνδεικνύεται . Οὐ γὰρ πρὶν ἡ κατακλιθῆναι , ἀλλὰ μετὰ τὸ ἀναπεσθὲν πάντας , τότε ἀνέστη . Ἐπειτα οὐδ᾽ ἀπλῶς νίπτει , ἀλλὰ τὰ ἱμάτια ἀποτιθέμενος . Καὶ οὐδὲ μέχρι τούτων ἐστιν , ἀλλὰ καὶ λέντιον διεζώσατο . Καὶ οὐδὲ τούτῳ ἡρκέσθη , ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἐγέμισε , καὶ οὐχ ἑτέρῳ πληρώσαι β ἐκέλευσεν , ἀλλὰ πάντα αὐτὸς ἐργάζεται ταῦτα , διὰ πάντων δεῖκνυς ὅτι οὐκ ἀφορούμενος δι᾽ ποιεῖν τὰ τρωμάτα , ὅταν εὖ ποιῶμεν , ἀλλὰ μετὰ πάσης προθυμίας . Ἐμοὶ δὲ δοκεῖ τοῦ προδότου πρώτῳ νίψαι τοὺς πόδας , ἐκ τοῦ εἰπεῖν , Ἡρξάτο νίπτειν τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν , καὶ ἐπαγαγεῖν , Ἔρχεται πρὸς Σίμωνα Πέτρον , καὶ λέγει αὐτῷ ἐκεῖνος · Σὺ μου νίπτεις τοὺς πόδας ; Τὰς χεῖράς ταύταις , φησίν , αὐς ὀφθαλμοὺς ἀνέψας , καὶ λεπτοὺς ἐκάθαρσας , καὶ νεκροὺς ἀνέστησας ; Πολλὴν γὰρ ἐμφασιν καὶ τοῦτο ἔχει · διόπερ οὐδ᾽ ἰδέσθαι αὐτῷ τι εἰπεῖν , πλὴν εἰπεῖν , ἢ τὸ Σὺ . Καὶ γὰρ καθ᾽ αὐτὸ ἰκανὸν ἦν τὸ πᾶν ἐνδείξασθαι . Ζητήσειε δ᾽ ἄν τις εἰκῶς , πῶς οὐδεὶς αὐτὸν τῶν μαθητῶν ἐκώλυσεν , ἀλλὰ Πέτρος μόνος , [ 415 ] ὅπερ οὐ μικροῦ φίλτρον καὶ αἰδοὺς ἦν . Τίς οὖν ἐστιν ἡ αἰτία ; Ἐμοὶ δοκεῖ πρότερον τὸν προδότην νίψαι , εἶτα πρὸς τὸν Πέτρον ἐλθεῖν , καὶ τοὺς ἄλλους ἀπ᾽ ἐκείνου ε παιδευσθῆναι λοιπὸν . Ὅτι μὲν οὖν ἄλλον τινὰ πρὸ αὐτοῦ ἐνίψη , δῆλον ἐκ τοῦ εἰπεῖν , Ὅτε δὲ ἦλθε πρὸς Πέτρον . Ἀλλ᾽ οὐχ ὅστι σφορὸς κατηγορὸς εὐαγγελιστὴς τὸ γὰρ , Ἡρξάτο , τοῦτο ἐστιν αἰνιττομένου . Εἰ δὲ καὶ ὁ Πέτρος πρῶτος ἦν , ἀλλ᾽ εἰκὼς τὸν προδότην ἰταμὸν ὄντα , καὶ πρὸ τοῦ κορυφαίου κατακλίσθαι . Καὶ γὰρ καὶ ἐξεῖρθεν τὸ ἰταμὸν αὐτοῦ δείκνυται , ὅταν βάπτῃ μετὰ τοῦ διδασκάλου , καὶ ὅταν ἐλεγχόμενος μὴ κατανύσσεται . Ἀλλ᾽ ὁ μὲν Πέτρος ἀπαξ ἐπιτιμηθεὶς ἐν τοῖς ἐμπροσθεν , καὶ ταῦτα ἀπὸ φιλοστοργίας τὰ ῥήματα εἰπὼν , οὐθεν συνεστάλη , ὡς καὶ ἀγωνιῶν καὶ τρέμων ἐτέρου δεηθῆναι πρὸς τὴν ἐρώτησιν · οὗτος δὲ συνεχῶς ἐλεγχόμενος οὐδ᾽ ἠσχύνετο . Ὅτε γοῦν ἦλθε πρὸς τὸν Πέτρον , λέγει αὐτῷ ἐκεῖνος · Κύριε , σὺ μου νίπτεις τοὺς πόδας ; λέγει αὐτῷ · Ὁ ὅπω ποιώ σὺ οὐκ οἶδας ἄρτι , γνώσῃ δὲ μετὰ ταῦτα · τουνεστί , τὸ κέρδος δσον τὸ ἐκ τούτου , τὴν εὐφλείαν τῆς διδασκαλίας , καὶ πῶς ἰκανὸν εἰς πᾶσαν ἀγαγεῖν ταπεινοφροσύνην ἡμᾶς . Τί οὖν ὁ Πέτρος ; Ἐτι χαλεπῶ , καὶ λέγει · Οὐ μὴ νίψῃς τοὺς πόδας μου εἰς τὸν αἰῶνα . Τί ποιεῖς , ὦ Πέτρε ; οὐ μέμνησαι τῶν προτέρων ῥημάτων ; οὐκ εἶπας , Ἰδεὼς σοι , καὶ ἡκουσας , Ἔπαγε ὀπίσω μου , σὺντατα · καὶ οὕτω σωφρονίζῃ , ἀλλ᾽ ἐτι σφορὸς εἰ ; Ναί , φησίν · πολλὸ γὰρ τὸ γινώμενον καὶ ἐκπληξίας γέμον . Ἐπεὶ οὖν ἀπὸ πολλῆς ἀγάπης τοῦτο ἐπράττεν ἐκεῖνος , ἀπὸ τῆς αὐτῆς αὐτὸν χειροτοεῖ πάλιν καὶ ὁ Χριστὸς , ὥσπερ οὖν καὶ ἐκεῖ σφορὸς ἐπιτιμησας καὶ εἰπὼν , Σκάνδαλόν μοι εἰ · οὕτω καὶ ἀνταυθὰ λέγων , Ἐὰν μὴ νίψω σε , οὐχ ἔχεις μέρος μετ᾽ ἐμοῦ . Τί οὖν ὁ θερμὸς καὶ διακαής ; Κύριε , μὴ τοὺς πόδας μου μόνον , ἀλλὰ καὶ τὰς χεῖρας καὶ τὴν κεφαλήν . Καὶ ἐν τῇ παραίτησι σφορὸς , καὶ ἐν τῇ συγχωρήσει σφορότερος γίνεται · ἐκάτερα δὲ ἐξ ἀγάπης . Διατί γὰρ οὐκ εἶπε , τίνος ἐνεκεν ἔποιεῖς τοῦτο ; Nonnulli ἀρετὴς . Τί οὖν κρύπτεται . Paulo post quidam ὑπόγει , τοῦτἔστιν δέξια ἔποιεῖ . ἑλλ᾽ ἐμῆλυσαι . ἑλλ᾽ ὑπ᾽ ἐμαίνου .
Lemmas: βε . Ὅρας πῶς οὖον ὁ νίζω μόνος , ἀλλά καί ἑτέρως ὁ ταπεινός ἐνδείκνυμι . οὖον γάρ πρίν ὁ κατακλίνω , ἀλλά μετά ὁ ἀναπίπτω πᾶς , τότε ἀνίστημι . ἔπειτα οὐδέ ἀπλόος νίζω , ἀλλά ὁ ἱμάτιον ἀποτίθημι . καί οὐδέ μέχρι οὗτος εἰμί , ἀλλά καί λέντιον διαζώννυμι . καί οὐδέ οὗτος ἀρκέω , ἀλλά καί αὐτός γεμίζω , καί οὐ ἕτερος πληρόω Β κελεύω , ἀλλά πᾶς αὐτός ἐργάζομαι οὗτος , διά πᾶς δείκνυμι ὅτι οὐ ἀφορέω διά ποιέω ὁ τρωμάτα , ὅταν εὕω ποιέω , ἀλλά μετά πᾶς προθυμία . ἐμός δέ δοκέω ὁ προδότης πρῶτος νίζω ὁ πούς , ἐκ ὁ εἶπον , ἄρχω νίζω ὁ πούς ὁ μαθητής , καί ἐπάγω , ἔρχομαι πρός Σίμων Πέτρος , καί λέγω αὐτός ἐκεῖνος · σύ ἐγώ νίζω ὁ πούς ; ὁ χείρ οὗτος , φημί , αὐς ὀφθαλμός ἀναψάω , καί λεπτός καθαίρω , καί νεκρός ἀνίστημι ; πολύς γάρ ἔμφασις καί οὗτος ἔχω · διόπερ οὐδέ ὁράω αὐτός τίς εἶπον , πλήν εἶπον , ἢ ὁ σύ . καί γάρ κατά αὐτός ἱκανός εἰμί ὁ πᾶς ἐνδείκνυμι . ζητέω δέ ἄν τις ἵημι , πῶς οὐδείς αὐτός ὁ μαθητής κωλύω , ἀλλά Πέτρος μόνος , [ 415 ] ὅσπερ οὖον μικρός φίλτρον καί αἰδώς εἰμί . Τῖς οὖν εἰμί ὁ αἰτία ; ἐμός δοκέω πρότερος ὁ προδότης νίζω , εἶτα πρός ὁ Πέτρος ἔρχομαι , καί ὁ ἄλλος ἀπό ἐκεῖνος ε παιδεύω λοιπός . ὅτι2 μέν οὖν ἄλλος τις πρό αὐτός ἐνίπτω , δῆλος ἐκ ὁ εἶπον , ὅτε δέ ἔρχομαι πρός Πέτρος . ἀλλά οὐ ὅστις σφορὸς κατήγορος εὐαγγελιστής ὁ γάρ , ἄρχω , οὗτος εἰμί αἰνίσσομαι . εἰμί δέ καί ὁ Πέτρος πρῶτος εἰμί , ἀλλά ἔοικα ὁ προδότης ἰταμός εἰμί , καί πρό ὁ κορυφαῖος κατακλίνω . καί γάρ καί ἐξεῖπον ὁ ἰταμός αὐτός δείκνυμι , ὅταν βάπτω μετά ὁ διδάσκαλος , καί ὅταν ἐλέγχω μή κατανύσσω . ἀλλά ὁ μέν Πέτρος ἅπαξ ἐπιτιμάω ἐν ὁ ἔμπροσθεν , καί οὗτος ἀπό φιλοστοργία ὁ ῥῆμα εἶπον , οὐδείς συστέλλω , ὡς καί ἀγωνία καί τρέμω ἔτερον δήω πρός ὁ ἐρώτησις · οὗτος δέ συνεχῶς ἐλέγχω οὐδέ αἰσχύνω . ὅτε γοῦν ἔρχομαι πρός ὁ Πέτρος , λέγω αὐτός ἐκεῖνος · κύριος , σύ ἐγώ νίζω ὁ πούς ; λέγω αὐτός · ὁ ὅπω ποιέω σύ οὐ οἶδα ἄρτι , γιγνώσκω δέ μετά οὗτος · τουνεστί , ὁ κέρδος δίδωμι ὁ ἐκ οὗτος , ὁ εὐφλείαν ὁ διδασκαλία , καί πῶς ἱκανός εἰς πᾶς ἄγω ταπεινοφροσύνη ἐγώ . τις οὖν ὁ Πέτρος ; ἔτι χαλεπός , καί λέγω · οὖον μή νίζω ὁ πούς ἐγώ εἰς ὁ αἰών . τις ποιέω , εἰμί Πέτρος ; οὖον μιμνήσκω ὁ πρότερος ῥῆμα ; οὐ εἶπον , Ἰδεὼς σύ , καί ἀκούω , ἐπάγω ὀπίσω ἐγώ , σὺντατα · καί οὗτος σωφρονίζω , ἀλλά ἔτι σφορὸς εἰμί ; Ναίς , φημί · πολύς γάρ ὁ γίγνομαι καί ἐκπληξία γέμω . ἐπεί οὖν ἀπό πολύς ἀγάπη οὗτος πράσσω ἐκεῖνος , ἀπό ὁ αὐτός αὐτός χειροτοεῖ πάλιν καί ὁ Χριστός , ὥσπερ οὖν καί ἐκεῖ σφορὸς ἐπιτιμάω καί εἶπον , σκάνδαλον ἐγώ εἰμί · οὗτος καί ἀνταυθὰ λέγω , ἐάν μή νίζω σύ , οὐ ἔχω μέρος μετά ἐγώ . τις οὖν ὁ θερμός καί διακαής ; κύριος , μή ὁ πούς ἐγώ μόνος , ἀλλά καί ὁ χείρ καί ὁ κεφαλή . καί ἐν ὁ παραίτησις σφορὸς , καί ἐν ὁ συγχωρέω σφορότερος γίγνομαι · ἑκάτερος δέ ἐκ ἀγάπη . διατί γάρ οὐ εἶπον , τίς ἕνεκα ποιέω οὗτος ; Nonnulli ἀρετή . τις οὖν κρύπτω . Paulo post quidam ὑπογίγνομαι , τουτέστιν δεξιός ποιέω . ἕλλα εμηλυσος . ἕλλα ὑπό μαίνομαι .