joannes-chrysostomus.in-joannem-homiliae-1-88 pg059_0454.3
καὶ δάκνειν ποιῶν . Ἄν γὰρ μὴ ἀλγήτῃς , οὐχ ὑβρίσθης . Οὐ γὰρ παρὰ τῶν ποιούντων , ἀλλὰ παρὰ τῶν πάσχοντας γίνεται τὸ τὰ δεινὰ πάσχειν . Τί γὰρ ὅλως ἀλγεῖς ; Εἰ μὲν ἀδίκως ὑβρίσε , ταύτην μαλαίαν ἀναχαιρεῖν οὐ χρή , ἄλλ’ ἐκεῖνον ἐλεεῖν · εἰ δὲ δικαίως , πολλῷ μᾶλλον ἠσυχαζεῖν χρή . Ὡσπερ γὰρ εἰ πένητα δυνα πλούσιον προσπελὲ τις , οὐδὲν πρὸς τὸ εἰρημένον ὁ ἔπαινος , ἀλλὰ γλυμεία μᾶλλον τοῦ ἐγκώμιον · οὕτως ἂν ὑβρίζων τὰ μὴ δυνα εἴπη , οὐδὲν πρὸς τὸ [ 497 ] πάλιν τὸ ὄνειδος . Εἰ δὲ ἐπιλαμβάνεται τὸ συνειδὸς τῶν εἰρημένων , μὴ ἀλγήσης τοῖς ῥήμασιν , ἀλλὰ διορθῶσον τοὺς πράγμασι , Καὶ ταῦτα λέγω ἐπὶ τῶν ἀληθῶς ὑβρεων . Ἐπεὶ , ἂν πενίαν ὀνειδίζῃ καὶ δυσγένειαν , καταγέλαστον πάλιν . Οὐ γὰρ ὄνειδος ταῦτα τοῦ ἀκούοντος , ἀλλὰ τοῦ λέγοντος , ὅτε οὐχ εἴδοτος φιλοσοφεῖν . Ἄλλ’ ὅταν ἐπὶ πολλῶν ταῦτα λέγεται , φησιν , ἀγνοούντων τὴν ἀλήθειαν , ἀφόρητον γίνεται τὸ ἔλκος . Τοῦτο μὲν μάλιστα ἐστὶ φορητόν , ὅταν σοι θέατρον παρὰ μαρτύρων ἐπανούντων , ἀποδεχομένων , σκωπτόντων ἐκείνων , κακωθῆναι . Οὐ γὰρ ὁ ἄμυνόμενος , ἀλλ’ ὁ μηδὲν εἰπὼν , οὕτως θαυμαστὸς παρὰ τοῖς νοῦν ἔχουσι . Ἄν δὲ μηδὲς ἡ νοῦν ἔχων τῶν παρόντων , ταύτην μάλιστα αὐτὸν καταγέλαστον , καὶ ἐντερύψον τῷ θεάτρῳ τοῦ οὐρανοῦ . Ἐκεῖ γὰρ σε πάντες ἐπανεύσονται καὶ κροτήσουσι καὶ ἀποδέξονται . Ἀρκεῖ δὲ εἰς ἄγγελος ἀντὶ τῆς οἰκουμένης ἀπάσης . Καὶ τί λέγω τοὺς ἄγγέλους , ὅποτε αὐτὸς σε ὁ Δεσπότης ἀνακηρύξει ; Τοῦτο δὲ λογισμὸς γυμνάζομεν ἑαυτούς . Οὐ γὰρ ἔστιν ἐλάττωμα ὑβρισθέντα σιγήσας , ἀλλὰ τοῦναντίον , ὑβρισθέντα ἀμύνασθαι . Εἰ γὰρ ἐλάττωμα ἦν τὸ φέρειν σιγὴ τὰ λεγόμενα , οὐχ ἂν εἴπεν ὁ Χριστός . Ἐὰν τις σε βαπίζῃ εἰς τὴν δεξιὰν σιαγῶνα , στρέψον αὐτῷ καὶ τὴν ἄλλην . Ἄν μὲν οὖν τὰ μὴ δυνα λέγῃ , καὶ διὰ τοῦτο αὐτὴν ἐλεώμεν , ὅτι τὴν τῶν κατηγορούντων ἐπισπάται κόλασιν καὶ τιμωρίαν , οὐδὲ Γραφὰς ἀναγινώσκεις γιγνώσκας ἄξιος . Τῷ γὰρ ἀμαρτωλῷ φησιν ὁ Θεός , Ἵνατί σὺ ἐκδηγή τὰ δικαιώματά μου , καὶ ἀναλαμβάνεις τὴν διαθήκην μου διὰ στόματός σου ; Καθήμενος κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ σου κατελάλεις . Ἄν δὲ τὰ δυνα εἴπη , καὶ οὕτως ἐλεεῖν . Ἐπεὶ καὶ ὁ Φαρισαῖος τὰ δυνα ἔλεγεν · ἀλλὰ καὶ οὗτος τὸν μὲν ἀκούοντα ἐδλᾶψεν οὐδὲν , ἀλλὰ καὶ ὠφέλησεν · ἑαυτὸν δὲ ἀπεστέρεσε μυρίων ἀγαθῶν , ναυάγῳ ἀπὸ τῆς κατηγορίας ὑπομείας ταύτης . Ὡστε ἀμφοτέρωθεν ἐκεῖνος ἐπὶν ὁ ἀδικούμενος , οὐ σύ . Σὺ δέ , ἂν νήσῃς , διπλὰ κερδαίνεις , τὸ τε ἐξελουσαθαι τὸν Θεὸν τῇ σιγῇ , καὶ τὸ μετριάζειν μειζόνως , καὶ ἀφορμὰν λαμβάνειν ἐκ τῶν εἰρημένων διορθοῦσαι τὰ πεπραγμένα , καὶ τὸ τῆς δόξης τῆς ἀνθρωπίνης ὑπερορῆν . Καὶ γὰρ ἐνεσθὲν ἡμῖν τὸ ἄλγος ἐγένετο , ὅτι πολλοὶ πρὸς τὴν τῶν ἀνθρωπίνων ὑπόνοιαν κεχτήμενοι . Οὕτως ἂν θελήσωμεν φιλοσοφεῖν , εὐσώμεθα καλῶς ὅτι οὐδὲν τὰ ἀνθρώπινα . Μάθωμεν τοίνυν , καὶ τὰ ἐλάττωμα ἑαυτῶν ἀναλογισάμενοι , διανύσωμεν τῷ χρόνῳ τὴν τοῦτον διορθωσιν , τῷ μὲν παρόντι μηνι τοῦτο , τῷ δὲ ἐπιόντι τὸ ἕτερον , καὶ τῷ μετ’ ἐκεῖνον ἄλλο πάλιν ἀρίωμεν ἑαυτοὺς κατορθοῦν . Καὶ οὕτω , καθάπερ βαθμὸς τισιν ἀναβαίνοντας , φθάσωμεν πρὸς τὸν οὐρανὸν διὰ τῆς κλίμακος τοῦ Ἰακώβ . Καὶ γὰρ ἡ κλίμαξ ἐκεῖνη καὶ τοῦτο μοι διὰ τῆς ὄψεως ἐκείνης αἰνίττεσθαι δοκεῖ , τὴν μετὰ μικρὸν διὰ τῆς ἀρετῆς ἀνάδειν , ὅτι ἥς ἀπὸ τῆς γῆς εἰς τὸν οὐρανὸν ἀναβῆναι ἐν , οὐ βαθμοῖς αἰσθητοῖς χρωμένους , ἀλλ’ ἐπιδόσει τρόπου καὶ διορθώσει . Ἐπιλαβόμεθα τοίνυν τῆς [ 498 ] ἀποθήμας ταύτης καὶ τῆς ἀναβάσεως , ἵνα ἐπι -
Lemmas: καί δάκνω ποιέω . ἄν γάρ μή ἀλγέω , οὐ ὑβρίζω . οὖον γάρ παρά ὁ ποιέω , ἀλλά παρά ὁ πάσχω γίγνομαι ὁ ὁ δεινός πάσχω . τις γάρ ὅλως ἀλγέω ; εἰμί μέν ἄδικος ὑβρίζω , οὗτος μαλαίαν αναχαιρεω οὖον χρή , ἄλλος ἐκεῖνος ἐλεέω · εἰμί δέ δικαίως , πολύς μᾶλλον ἡσυχάζω χρή . ὡς γάρ εἰμί πένης δυνα πλούσιος προσπέλω τις , οὐδείς πρός ὁ εἴρω ὁ ἔπαινος , ἀλλά γλυμειης μᾶλλον ὁ ἐγκώμιον · οὕτως εἄν ὑβρίζω ὁ μή δυνα εἶπον , οὐδείς πρός ὁ [ 497 ] πάλιν ὁ ὄνειδος . εἰμί δέ ἐπιλαμβάνω ὁ σύνοιδα ὁ εἴρω , μή ἀλγέω ὁ ῥῆμα , ἀλλά διορθόω ὁ πρᾶγμα , καί οὗτος λέγω ἐπί ὁ ἀληθής ὕβρις . ἐπεί , εἄν πενία ὀνειδίζω καί δυσγένεια , καταγέλαστος πάλιν . οὖον γάρ ὄνειδος οὗτος ὁ ἀκούω , ἀλλά ὁ λέγω , ὅτε οὐ οἶδα φιλοσοφέω . ἄλλος ὅταν ἐπί πολύς οὗτος λέγω , φημί , ἀγνοέω ὁ ἀλήθεια , ἀφόρητος γίγνομαι ὁ ἔλκος . οὗτος μέν μάλιστα εἰμί φορητός , ὅταν σύ θέατρον παρά μάρτυς ἐπανούντων , ἀποδέχομαι , σκώπτω ἐκεῖνος , κακόω . οὖον γάρ ὁ ἀμύνω , ἀλλά ὁ μηδείς εἶπον , οὕτως θαυμαστός παρά ὁ νόος ἔχω . ἄν δέ μηδὲς ὁ νόος ἔχω ὁ πάρειμι , οὗτος μάλιστα αὐτός καταγέλαστος , καί ἐντερύψον ὁ θέατρον ὁ οὐρανός . ἐκεῖ γάρ σύ πᾶς επανευσοντ καί κροτέω καί ἀποδείκνυμι . ἀρκέω δέ εἰς ἄγγελος ἀντί ὁ οἰκέω ἀπασάω . καί τίς λέγω ὁ ἄγγελος , όποτε αὐτός σύ ὁ Δεσπότης ἀνακήρυξις ; οὗτος δέ λογισμός γυμνάζω ἑαυτοῦ . οὖον γάρ εἰμί ἐλάττωμα ὑβρίζω σιγάω , ἀλλά τουναντίον , ὑβρίζω ἀμύνω . εἰμί γάρ ἐλάττωμα εἰμί ὁ φέρω σιγή ὁ λέγω , οὐ εἄν εἶπον ὁ Χριστός . ἐάν τις σύ βαφίζω εἰς ὁ δεξιά σιαγών , στρέφω αὐτός καί ὁ ἄλλος . ἄν μέν οὖν ὁ μή δυνα λέγω , καί διά οὗτος αὐτός ἐλεέω , ὅτι ὁ ὁ κατηγορέω ἐπισπάω κόλασις καί τιμωρία , οὐδέ γραφή ἀναγιγνώσκω γιγνώσκω ἄξιος . ὁ γάρ ἁμαρτωλός φημί ὁ Θεός , Ἵνατί σύ ἐκδέω ὁ δικαίωμα ἐγώ , καί ἀναλαμβάνω ὁ διαθήκη ἐγώ διά στόμα σύ ; κάθημαι κατά ὁ ἀδελφός σύ καταλαλέω . ἄν δέ ὁ δυνα εἶπον , καί οὕτως ἐλεέω . ἐπεί καί ὁ Φαρισαῖος ὁ δυνα λέγω · ἀλλά καί οὗτος ὁ μέν ἀκούω ἐδλᾶψεν οὐδείς , ἀλλά καί ὠφελέω · ἑαυτοῦ δέ ἀποστερέω μυρίος ἀγαθός , ναυαγέω ἀπό ὁ κατηγορία υπομειης οὗτος . ὡστε ἀμφοτέρωθεν ἐκεῖνος ἐπί ὁ ἀδικέω , οὖον σῦς . σύ δέ , εἄν νέος , διπλός κερδαίνω , ὁ τε ἐξελαύνω ὁ θεός ὁ σιγή , καί ὁ μετριάζω μέγας , καί ἀφορμή λαμβάνω ἐκ ὁ εἴρω διορθόω ὁ πράσσω , καί ὁ ὁ δόξα ὁ ἀνθρώπινος ὑπεροράω . καί γάρ ἐνῶ ἐγώ ὁ ἄλγος γίγνομαι , ὅτι πολύς πρός ὁ ὁ ἀνθρώπινος ὑπόνοια χέω . οὕτως εἄν ἐθέλω φιλοσοφέω , εὕω καλῶς ὅτι οὐδείς ὁ ἀνθρώπινος . Μάθωμεν τοίνυν , καί ὁ ἐλάττωμα ἑαυτοῦ ἀναλογίζομαι , διανύω ὁ χρόνος ὁ οὗτος διόρθωσις , ὁ μέν πάρειμι μείς οὗτος , ὁ δέ ἔπειμι ὁ ἕτερος , καί ὁ μετά ἐκεῖνος ἄλλος πάλιν αριειμι ἑαυτοῦ κατορθόω . καί οὗτος , καθάπερ βαθμός τις ἀναβαίνω , φθάνω πρός ὁ οὐρανός διά ὁ κλῖμαξ ὁ Ἰακώβ . καί γάρ ὁ κλῖμαξ ἐκεῖνος καί οὗτος ἐγώ διά ὁ ὄψις ἐκεῖνος αἰνίσσομαι δοκέω , ὁ μετά μικρός διά ὁ ἀρετή ἀναδέω , ὅτι ἥς ἀπό ὁ γῆ εἰς ὁ οὐρανός ἀναβαίνω ἐν , οὖον βαθμός αἰσθητός χράω , ἀλλά ἐπίδοσις τρόπος καί διόρθωσις . επιλαμβανω τοίνυν ὁ [ 498 ] ἀποτίθημι οὗτος καί ὁ ἀνάβασις , ἵνα ἐπι -