joannes-chrysostomus.in-joannem-homiliae-1-88 pg059_0141.2
τοῦτο ἐποίησε , καὶ ὅτι οὐ κατὰ τὴν αὐτὴν καιρὸν ἀμφότερα γέγονεν , ἀλλὰ νῦν μὲν ἐν προσομοίαις , νῦν δὲ πρὸς αὐτὸ τὸ πάθος ἐλθὼν , τοῦτο ποιεῖ . Διὸ καὶ ἀφορδοῦσιν τοῖς λόγοις γράψαντες , σπήλαιον ἐκάλεσαν ἐνταῦθα · ἐν δὲ ἀρχῇ τῶν σημείων οὐχ οὕτως , ἀλλ’ ὑφειμένη μᾶλλον τῇ ἐπιτιμῇ καὶ χέρηται · ὅθεν εἴκως δεύτερον τοῦτο πεποιηκέναι . Καὶ τίνες ; Ἐνκεν , φησίν , αὐτὸ τοῦτο πεπηγὼχεν ὁ Χριστός , καὶ τοσαύτη ἀφορδοῦντι χέρηται · καὶ αὐτῶν , ὅπερ οὐδαμοῦ φαίνεται ποιῶν , καὶ ταῦτα ὑβριζόντων , λογορρομοῦν , καὶ Σαμαρεῖτης καὶ δαιμονὸν κληθεὶς παρ’ αὐτῶν ; Οὐδὲ γὰρ ἠρκεῖσθαι τοῖς λόγοις μόνον , ἀλλὰ καὶ ὁρασίμως λαβόν , οὕτως αὐτοὺς ἐξέβαλεν . Οἱ δὲ Ἰουδαῖοι ἑτέρων μὲν εὐεργετουμένων , ἐγκαλοῦσι καὶ ἀγριαίνουσι · ὅτε δὲ εἴκως ἦν ἐχθρινοῦναι ἐπιτιμωμένους , οὐ τοιούτου χέρηται πρὸς αὐτὸν τρόπου . Οὐ γὰρ ἐπετίμησαν , οὐδὲ ὑβρισαν · ἀλλὰ τί φασί ; Τί σημεῖον δεῖκνύεις ἡμῖν , ὅτι ταῦτα ποιεῖς ; Ὅρᾷς βακχάνιος ὑπερβολήν , καὶ αὐτὸν τῶν Διῶν εὐεργεσίαις μᾶλλον αὐτοὺς παρώξυναν ; Ποτὲ μὲν οὖν σπήλαιον ληστῶν τὸν ναὸν ὑπ’ αὐτῶν ἔλεγε γενέσθαι , δείκνυς ὅτι τὰ πωλούμενα ἀπὸ κλοπῆς ἦν , καὶ ἀρπαγῆς ἦν καὶ πλεονεκίας , καὶ ἐκ τῶν ἀλλοτρίων ἐπλούτου συμφορῶν · ποτὲ δὲ οἶκον ἐμπορίου , καὶ ἀναισχύοντος αὐτῶν καπηλείας ἐνδεικνύμενος . Ἄλλὰ τίνος ; Ἐνκεν τοῦτο πεποίηκεν ; Ἐπειδὴ ἐμελλεν ἐν Σαββάτῳ θεραπεύειν , καὶ πολλὰ τοιαῦτα ποιεῖν , ἄ ἴδοιμε παρ’ αὐτοῖς · τὸ γὰρ παράδοξον ἐσται · ἵνα μὴ δόξῃ ὡς · ἀντιθεὸς τις καὶ ἐξ ἐναντίας ἦκων τῷ Πατρὶ ταῦτα ποιεῖν , ἐντεύθεν τῆς τοιαύτης ὑπονοίας αὐτῶν ποιεῖται τὴν διόρθωσιν . Οὐ γὰρ ἂν ὁ τοσοῦτον ζήλων ἐπιδειξάμενος ὑπὲρ τοῦ οἴκου , τοῦ τοῦ οἴκου Δεσπότου καὶ ἐν αὐτῷ θεραπευομένην ἐμελλεν ἐναντιοῦσθαι . Ἦν μὲν οὖν ἰκανὰ καὶ τὰ πρότερα ἔπη , ἵνα μὴ κατὰ τὸν νόμον ἴδιον , δεῖξαι τὴν πρὸς τὸν νομοθέτην αἰδῶ , καὶ ὅτι οὐκ ἀντινομοθετῶν ἦλθεν · ἐπειδὴ δὲ εἴκως ἦν ἐκεῖνα λῆθη παραδοθῆναι τῷ χρόνῳ , ἵτε οὐ πᾶσιν ἄντα γνωρίμα , διὰ τὴν ἐν οἰκίᾳ τρέφεσθαι πτωχὴν καὶ εὐτελεῖ , παρόντων πάντων λοιπὸν ( καὶ γὰρ πολλοὶ παρίσταν , ὅτε δορπὴς πλήρωσιν ὀψῆς ) . τοῦτο ποιεῖ , καὶ παρασκευευομένως . Ἰ . Οὐδὲ γὰρ ἀπλῶς ἐξέβαλεν , ἀλλὰ καὶ τὰς τραπεζὰς ἀνέτρεψε , [ 134 ] καὶ τὸ ἀργύριον ἐξέχεε , διδοὺς αὐτοῖς ἐκ τοῦτον λογισασθαι , ὅτι οὐκ ἂν ὁ εἰς κινδύνους ῥιπτόμεν ἐαυτὸν ὑπὲρ τῆς εὐνοίας τοῦ οἴκου , τοῦ Δεσπότου τοῦ οἴκου κατεφρόνησεν ἂν . Εἰ γὰρ ὑποκρινόμενος ταῦτα ἐποίησε , παραπλεῖστο ἔχρη μόνον · τοῦ δὲ καὶ εἰς κινδύνους καταστῆναι , πᾶν τολμηρόν . Οὐδὲ γὰρ τὸ τυχὸν ἦν , καὶ θυμῷ τοσοῦτον ἀγοραίων ἐαυτὸν ἐκδοῦναι , καὶ ὅμημον πολλῆς γέμοντα ἀλογίας καπηλῶν ἀνθρώπων καθ’ ἑαυτοῦ παραξύναι ὑβρίζοντα , ζημοῦντα · οὐχ ὑποκρινόμενος ἦν , ἀλλὰ πάντα αἰρουμένου πάθη , ὑπὲρ τῆς εὐχάρις τοῦ οἴκου . Διὰ τοῦτο οὐδὲ δι’ ὧν ποιεῖ μόνον , ἀλλὰ καὶ δι’ ὧν λέγει , δείκνυσι τὴν πρὸς αὐτὸν συμφωνίαν · οὐδὲ γὰρ εἶπε , Τὸν οἶκον τὸν ἐμόν , ἀλλὰ , Τὸν οἶκον τοῦ Πατρὸς μου . Ἰδοὺ καὶ Πατέρα καλεῖ , καὶ οὐκ ὀργίζονται · φωνοὺ γὰρ ἀπλῶς αὐτὸν λέγειν . Ἐπειδὴ δὲ ποιῶν τρανότερον ἐφάνηγετο , ὡς ἐκεῖνην παραστήσαι τὴν διάνοιαν τὴν ἰδίαν ἰσότητος , τότε ἀγριαίνουσι . Τί οὖν ἐκεῖνοι ; Τί σημεῖον δεῖκνύεις ἡμῖν , φησίν , ὅτι ταῦτα ποιεῖς ; Ὁ τῆς ἐσχάτης a Savil . ἐκάλεσεν ληστῶν . b Ἐνταῦθα δὲ ἐν ἀρχῇ τῶν σ . Sic quoque cod . 705 , omisso tamen ληστῶν . c Accessit χέρηται e Sav . et codd . 705 , 706 . Edit . f Savil . et Morel . τί φησι . Mss . plurimi τί φασί , melius . g Sic pro αὐτῶν rascrptium idem auctorioris . Edit . h Sic idem , melius quam Μορέλ . , τὸ τρόπον . Edit . i Sic Savil . et codd . 705 , 706 . Morel . παρασκευευομένως . j Sic Savil . pro eo quod legebat τῷ δεσπότῃ . Edit . k Savil . cum codd . 705 , 706 καταστήναι ( οὐδὲ γὰρ τὸ τ . ἦν ) . Mss . alii aliam efferunt lectionem
Lemmas: οὗτος ποιέω , καί ὅτι οὖον κατά ὁ αὐτός καιρός ἀμφότερος γίγνομαι , ἀλλά νῦν μέν ἐν προσομοια , νῦν δέ πρός αὐτός ὁ πάθος ἔρχομαι , οὗτος ποιέω . Διὸ καί ἀφοράω ὁ λόγος γράφω , σπήλαιον καλέω ἐνταῦθα · ἐν δέ ἀρχή ὁ σημεῖον οὐ οὕτως , ἀλλά ὑφίημι μᾶλλον ὁ ἐπιτιμή καί χράω · ὅθεν ἵημι δύο οὗτος ποιέω . καί τίς ; Ένκε , φημί , αὐτός οὗτος πήγνυμι ὁ Χριστός , καί τοσοῦτος ἀφοράω χράω · καί αὐτός , ὅσπερ οὐδαμοῦ φαίνω ποιέω , καί οὗτος ὑβρίζω , λογορρομοῦν , καί Σαμαρείτης καί δαιμονέω καλέω παρά αὐτός ; οὐδέ γάρ ἀρκέω ὁ λόγος μόνος , ἀλλά καί ορασιμαω λαμβάνω , οὕτως αὐτός ἐκβάλλω . ὁ δέ Ἰουδαῖος ἕτερος μέν εὐεργετέω , ἐγκαλέω καί ἀγριαίνω · ὅτε δέ ἵημι εἰμί εχθρινουνη ἐπιτιμάω , οὖον τοιοῦτος χράω πρός αὐτός τρόπος . οὖον γάρ ἐπιτιμάω , οὐδέ ὑβρίζω · ἀλλά τίς φημί ; τις σημεῖον δείκνυμι ἐγώ , ὅτι οὗτος ποιέω ; ὁράω βάκχανος ὑπερβολή , καί αὐτός ὁ Δῖος εὐεργεσία μᾶλλον αὐτός παροξύνω ; ποτέ μέν οὖν σπήλαιον λῃστής ὁ ναός ὑπό αὐτός λέγω γίγνομαι , δείκνυμι ὅτι ὁ πωλέω ἀπό κλοπή εἰμί , καί ἁρπάζω εἰμί καί πλεονεκίας , καί ἐκ ὁ ἀλλότριος πλοῦτος συμφορά · ποτέ δέ οἶκος ἐμπόριον , καί αναισχυειμι αὐτός καπηλεία ἐνδείκνυμι . ἀλλά τίς ; Ένκε οὗτος ποιέω ; ἐπεί μέλλω ἐν σάββατον θεραπεύω , καί πολύς τοιοῦτος ποιέω , ὅς ὁράω παρά αὐτός · ὁ γάρ παράδοξος εἰμαι · ἵνα μή δόξα ὡς · ἀντίθεος τις καί ἐκ ἐναντίος ἥκω ὁ πατήρ οὗτος ποιέω , ἐντεῦθεν ὁ τοιοῦτος ὑπόνοια αὐτός ποιέω ὁ διόρθωσις . οὖον γάρ εἄν ὁ τοσοῦτος ζῆλος ἐπιδείκνυμι ὑπέρ ὁ οἶκος , ὁ ὁ οἶκος δεσπότης καί ἐν αὐτός θεραπεύω μέλλω ἐναντιόομαι . ἦς μέν οὖν ἱκανός καί ὁ πρότερος ἔπος , ἵνα μή κατά ὁ νόμος ἴδιος , δείκνυμι ὁ πρός ὁ νομοθέτης αἰδώς , καί ὅτι οὐ ἀντινομοθετέω ἔρχομαι · ἐπεί δέ ἵημι εἰμί ἐκεῖνος λήθη παραδίδωμι ὁ χρόνος , ἄθεμ-ις οὖον πᾶς ἄντα γνώριμος , διά ὁ ἐν οἰκίον τρέφω πτωχός καί εὐτελής , πάρειμι πᾶς λοιπός ( καί γάρ πολύς παρίστημι , ὅτε δορπέω πλήρωσις όψη ) . οὗτος ποιέω , καί παρασκευάζω . εἷς . οὐδέ γάρ ἀπλόος ἐκβάλλω , ἀλλά καί ὁ τράπεζα ἀνατρέπω , [ 134 ] καί ὁ ἀργύριον ἐκχέω , δίδωμι αὐτός ἐκ οὗτος λογίζομαι , ὅτι οὐ εἄν ὁ εἰς κίνδυνος ῥίπτω ἑαυτοῦ ὑπέρ ὁ εὔνοια ὁ οἶκος , ὁ δεσπότης ὁ οἶκος καταφρονέω εἄν . εἰμί γάρ ὑποκρίνομαι οὗτος ποιέω , παραπλέω χράω μόνος · ὁ δέ καί εἰς κίνδυνος καθίστημι , πᾶς τολμηρός . οὐδέ γάρ ὁ τυγχάνω εἰμί , καί θυμός τοσοῦτος ἀγοραῖος ἑαυτοῦ ἐκδίδωμι , καί ὅμημον πολύς γέμω ἀλογία κάπηλος ἄνθρωπος κατά ἑαυτοῦ παράγω ὑβρίζω , ζημουειντα · οὐ ὑποκρίνομαι εἰμί , ἀλλά πᾶς αἱρέω πάθος , ὑπέρ ὁ εὔχαρις ὁ οἶκος . Ζεύς οὗτος οὐδέ διά ὅς ποιέω μόνος , ἀλλά καί διά ὅς λέγω , δείκνυμι ὁ πρός αὐτός συμφωνία · οὐδέ γάρ εἶπον , ὁ οἶκος ὁ ἐμός , ἀλλά , ὁ οἶκος ὁ πατήρ ἐγώ . ἰδέ καί πατήρ καλέω , καί οὐ ὀργίζω · φωνέω γάρ ἀπλόος αὐτός λέγω . ἐπεί δέ ποιέω τρανής φαίνω , ὡς ἐκεῖνος παρίστημι ὁ διάνοια ὁ ἴδιος ἰσότης , τότε ἀγριαίνω . τις οὖν ἐκεῖνος ; τις σημεῖον δείκνυμι ἐγώ , φημί , ὅτι οὗτος ποιέω ; ὁ ὁ ἔσχατος a Savil . καλέω λῃστής . b ἐνταῦθα δέ ἐν ἀρχή ὁ Σ . Sic quoque cod . 705 , omisso tamen λῃστής . c Accessit χράω e Sav . et codd . 705 , 706 . Edit . f Savil . et Morel . τίς φημί . Mss . plurimi τίς φημί , melius . g Sic pro αὐτός rascrptium idem auctorioris . Edit . h Sic idem , melius quam Μορέλ . , ὁ τρόπος . Edit . i Sic Savil . et codd . 705 , 706 . Morel . παρασκευάζω . j Sic Savil . pro eo quod legebat ὁ δεσπότης . Edit . k Savil . cum codd . 705 , 706 καθίστημι ( οὐδέ γάρ ὁ τ . εἰμί ) . Mss . alii aliam efferunt lectionem