joannes-chrysostomus.in-joannem-homiliae-1-88 pg059_0154.2
α' . Μεγάλων ἡμᾶς μυστηρίων κατηξίωσεν ὁ μονογενὴς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ · μεγάλων , καὶ οἶον ἡμεῖς οὐκ ἦμεν ἄξιοι , ἀλλ' οἷον αὐτῷ παρέχεν πρέπον ἡμ . " Ἄν μὲν γὰρ τὴν ἀξίαν τὴν ἡμετέραν λογίζεσθαι τις , οὐ μόνον τῆς δωρεᾶς · ἦμεν ἀνάξιοι , ἀλλὰ καὶ κολάσεως ὑπεύθυνοι καὶ τιμωρίας . Ἐπεὶδὴ δὲ οὐ πρὸς τοῦτο εἶδεν , οὐ μόνον κολάσεως ἀπήλλαξεν , ἀλλὰ καὶ ζωὴν ἐχαρίσατο πολλῷ τῆς προτέρας λαμπροτέραν α , εἰς ἄλλον ἡμᾶς εἰσήγαγε κόσμον , ἑτέραν ἐδημιούργησε κτίσιν · Εἰ εἰς γὰρ ἐν Χριστῷ καινὴ κτίσις , φησί . Ποία καινὴ κτίσις ; " Ἀκούσον αὐτοῦ λέγοντος · Ἐὰν μὴ τις γεννηθῇ ἐξ ὕδατος καὶ Πνεύματος , οὐ δύναται εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ . Παράδεισον ἐποτεύθημεν , καὶ οὐδὲ τῆς ἐν αὐτῇ διαγωγῆς ἐφάνημεν ἄξιοι b , καὶ εἰς οὐκ οὐρανοὺς ἡμᾶς ἀνήγαγεν . Ἐν τοῖς πρώτοις οὐχ εὐρέθημεν πιστοί , καὶ μεῖζονα ἐνεχείρισεν · ἑνὸς ἀποσχέσθαι ξύλου οὐκ ἰσχύσαμεν , καὶ τὴν ἄνω παρέσχε τρυφὴν · ἐν παραδείσῳ οὐκ ἐχαρετήσαμεν , καὶ τοὺς οὐρανοὺς ἡμῖν ἀνεπάτασεν . Εἰκότως , ἔλεγεν ὁ Παῦλος · Ὁ βάθος πλούτου καὶ σοφίας καὶ γνώσεως Θεοῦ . Οὐκ ἐπὶ μήτρῃ , οὐκ ἐπὶ ὀδόντες , οὔτε ὕπνοι , καὶ συνοῦσαι καὶ περιπολαὶ σωμάτων · ἄνω λοιπὸν ὀφαινεται τῆς ἡμετέρας φύσεως ἡ κατασκευὴ , ἀπὸ Πνεύματος ἁγίου καὶ ὕδατος . Τὸ δὲ [ 149 ] ὕδωρ παρελήφθαι , τόκους τῆς τικτόμενης γινώμενον . Ὄπερ γὰρ ἐστιν ἡ μήτρα τῷ ἐμβρύῳ , τοῦτο τῷ πιστῷ τὸ ὕδωρ · ἐν γὰρ τῷ ὕδατι διαπλάττεται καὶ στρογγύται . Τὸ μὲν γὰρ πρῶτον ἐλέγετο · Ἐξαγαρέτω τὰ ὕδατα ἐρπετὰ ψυχῶν ζωσῶν · ἐξ οὗ δὲ ἐπιδη τῶν Ἰορδάνου c εἰλήρων ὁ Δεσπότης , οὐκ ἐπὶ ἐρπετὰ ψυχῶν ζωσῶν , ἀλλὰ ψυχὰς λογικὰς καὶ πνευματοφόρους τὸ ὕδωρ ἀναδίδωσι . Καὶ δ περὶ τοῦ ἤλου εἴρηται , ὅτι ὡς νυμφίος ἐκπορευόμενος ἐκ παυστοῦ αὐτοῦ , τοῦτο περὶ τῶν πιστῶν καιρὸς ἂν εἴη μᾶλλον εἰπεῖν . Πολλῷ γὰρ φαιδρότερας ἀφίδει d τὰς ἀκτίνας ἐκείνου . Ἄλλὰ τὸ μὲν ἐν τῇ μήτρᾳ διαπλαττόμενον , χρόνον δεῖται · ἐν τῷ ὕδατι δὲ οὐχ οὕτως , ἀλλ' ἐν μιᾷ ῥοπῇ πάντα γίνεται . Ἐνθὰ μὲν γὰρ ἐπίχνηρος ἡ ζωὴ καὶ ἀπὸ σωματικῆς φθορᾶς ἔχει τὴν ἀρχήν , βραδέως δὲ τικτόμενον , ( τοιαύτη γὰρ τῶν σωμάτων ἡ φύσις · χρόνῳ προσλαμβάνει τὸ τέλειον ) · ἐπὶ δὲ τῶν πνευματικῶν οὐχ οὕτω . Τί δὴποτε ; Ὅτι τέλεια ἐξ ἀρχῆς κατασκευάζεται τὰ γινόμενα . Ἄλλ' ἐπειδὴ ὁ Νικόδημος ἀκούων ταῦτα συνεχῶς ἐταράττετο , ὅρα πῶς αὐτῷ παρανοίγει τὸ ἀπόρρητον τοῦ μυστηρίου τούτου , καὶ σαφῶς ἐργάζεται τὴν ἀσαφὲς ἐκείνην τέχνην , Τὸ γεγεννημένον , λέγων , ἐκ τῆς σαρκός , σάρξ ἐστι · τὸ δὲ γεγεννημένον ἐκ τοῦ Πνεύματος , πνεῦμά ἐστιν . Ἀπάγει τῶν αἰσθήσεων αὐτὸν ἀπάντων , καὶ οὐκ ἀφήσει τοῖς ὀφθαλμοῖς τούτοις περιεργάσασθαι τὴν μυσταγωγίαν . Οὐ γὰρ περὶ σαρκὸς διαλεγόμεθα , φησίν , ἀλλὰ περὶ Πνεύματος , ὡ Νικόδημε . Τέως αὐτὸν τῷ λόγῳ τούτῳ πρὸς τὸ ἄνω παρἐπεμψε . Μὴδὲν τοίνυν τῶν αἰσθήσεων ἐπίσχει · τὸ γὰρ Πνεῦμα οὐκ ἂν φανείη τοῖς ὀφθαλμοῖς · τούτους · μηδὲ νόμιζε , ὅτι σάρκα τίκτει τὸ Πνεῦμα .
Lemmas: ὅς . Μεγάλων ἐγώ μυστήριον καταξιόω ὁ μονογενής υἱός ὁ Θεός · μέγας , καί οἶος ἐγώ οὐ εἰμί ἄξιος , ἀλλά οἷος αὐτός παρέχω πρέπω ἡμεῖς . " ἄν μέν γάρ ὁ ἄξιος ὁ ἡμέτερος λογίζομαι τις , οὖον μόνος ὁ δωρεά · εἰμί ἀνάξιος , ἀλλά καί κόλασις ὑπεύθυνος καί τιμωρία . ἐπειδή δέ οὖον πρός οὗτος ὁράω , οὖον μόνος κόλασις ἀπαλλάσσω , ἀλλά καί ζωή χαρίζομαι πολύς ὁ πρότερος λαμπρός ὅς , εἰς ἄλλος ἐγώ εἰσάγω κόσμος , ἕτερος δημιουργέω κτίσις · εἰμί εἰς γάρ ἐν Χριστός καινός κτίσις , φημί . Ποία καινός κτίσις ; " ἀκούω αὐτός λέγω · ἐάν μή τις γεννάω ἐκ ὕδωρ καί πνεῦμα , οὖον δύναμαι εἰσέρχομαι εἰς ὁ βασίλειος ὁ Θεός . παράδεισος ἐποτεύθημεν , καί οὐδέ ὁ ἐν αὐτός διαγωγεύς φαίνω ἄξιος b , καί εἰς οὐ οὐρανός ἐγώ ἀνάγω . ἐν ὁ πρῶτος οὐ εὑρίσκω πιστός , καί μείζων ἐγχειρίζω · εἷς ἀπέχω ξύλον οὐ ἰσχύω , καί ὁ ἄνω παρέχω τρυφή · ἐν παράδεισος οὐ ἐχαρετήσαμεν , καί ὁ οὐρανός ἐγώ ἀναπατάσσω . εἰκότως , λέγω ὁ Παῦλος · ὁ βάθος πλοῦτος καί σοφία καί γνῶσις Θεός . οὐ ἐπί μήτρα , οὐ ἐπί ὀδούς , οὔτε ὕπνος , καί σύνειμι καί περιπολαας σῶμα · ἄνω λοιπός οφαινω ὁ ἡμέτερος φύσις ὁ κατασκευή , ἀπό πνεῦμα ἅγιος καί ὕδωρ . ὁ δέ [ 149 ] ὕδωρ παραλαμβάνω , τόκος ὁ τίκτω γίγνομαι . ὅπερ γάρ εἰμί ὁ μήτρα ὁ ἔμβρυον , οὗτος ὁ πιστός ὁ ὕδωρ · ἐν γάρ ὁ ὕδωρ διαπλήσσω καί στρογγυος . ὁ μέν γάρ πρῶτος λέγω · Ἐξαγαρέτω ὁ ὕδωρ ἑρπετόν Ψυχή ζῶ · ἐκ ὅς δέ ἐπιδη ὁ Ἰορδάνης c ειληρος ὁ Δεσπότης , οὐ ἐπί ἑρπετόν Ψυχή ζῶ , ἀλλά ψυχή λογικός καί πνευματοφόρος ὁ ὕδωρ ἀναδίδωμι . καί δ περί ὁ ἦλον εἴρω , ὅτι ὡς νυμφίος ἐκπορεύω ἐκ παίστης αὐτός , οὗτος περί ὁ πιστός καιρός εἄν εἰμί μᾶλλον εἶπον . πολλός γάρ φαιδρός ἀφοράω d ὁ ἄκτινος ἐκεῖνος . ἀλλά ὁ μέν ἐν ὁ μήτρα διαπλήσσω , χρόνος δήω · ἐν ὁ ὕδωρ δέ οὐ οὕτως , ἀλλά ἐν εἷς ῥοπή πᾶς γίγνομαι . ἔνθα μέν γάρ ἐπίχνηρος ὁ ζωή καί ἀπό σωματικός φθορά ἔχω ὁ ἀρχή , βραδύς δέ τίκτω , ( τοιοῦτος γάρ ὁ σῶμα ὁ φύσις · χρόνος προσλαμβάνω ὁ τέλειος ) · ἐπί δέ ὁ πνευματικός οὐ οὗτος . τις δήποτε ; ὅτι2 τέλειος ἐκ ἀρχή κατασκευάζω ὁ γίγνομαι . ἄλλος ἐπεί ὁ Νικόδημος ἀκούω οὗτος συνεχῶς ταράσσω , ὁράω πῶς αὐτός παρανοίγνυμι ὁ ἀπόρρητος ὁ μυστήριον οὗτος , καί σαφῶς ἐργάζομαι ὁ ἀσαφής ἐκεῖνος τέχνη , ὁ γεννάω , λέγω , ἐκ ὁ σάρξ , σάρξ εἰμί · ὁ δέ γεννάω ἐκ ὁ πνεῦμα , πνεῦμα εἰμί . ἀπάγω ὁ αἴσθησις αὐτός ἀπαντάω , καί οὐ ἀφίημι ὁ ὀφθαλμός οὗτος περιεργάζομαι ὁ μυσταγωγία . οὖον γάρ περί σάρξ διαλέγω , φημί , ἀλλά περί πνεῦμα , εἰμί Νικόδημος . Τέως αὐτός ὁ λόγος οὗτος πρός ὁ ἄνω παραπέμπω . μηδείς τοίνυν ὁ αἴσθησις ἐπίσχω · ὁ γάρ πνεῦμα οὐ εἄν φαίνω ὁ ὀφθαλμός · οὗτος · μηδέ νομίζω , ὅτι σάρξ τίκτω ὁ πνεῦμα .