joannes-chrysostomus.in-joannem-homiliae-1-88 pg059_0186.1
ἔστιν ἡδεῖ , ἀλλ’ ἔτι διηπόρει , ἀνωτέρω μὲν τῶν αἰσθητῶν εἶναι νομίζουσα , τὸ δὲ σαφὲς οὐκ ἐπισταμένη . Ἐνταῦθα δὲ ἀκριβέστερον μὲν διαβλέψαι , οὐ μὴν τὸ πᾶν κατιδοῦσα ( λὲς γὰρ μοι , φησί , τοῦτο τὸ ὕδωρ , ἵνα μὴ διψῶ , μηδὲ ἐρχομαι ἐνθάδε ἀντελεῖν ) , τῶν προτετιμῶν αὐτὸν τοῦ Ἰακώβ . Οὐ δέομαί γὰρ ταύτῃς τῆς πηγῆς , ἐὰν λάβω παρὰ σοῦ τὸ ὕδωρ ἐκεῖνο . Ὁρᾷς πῶς αὐτὸν προτιμᾷ τοῦ πατριάρχου ; Τοῦτο ψυχῆς περὶγνώμονος . Ἐδεῖξεν ἡλίαν εἶχε περὶ τοῦ Ἰακώβ δόξαν · εἶδε τὸν βελτίονα , καὶ οὐ κατεσχέθη τῇ προλήψει . Οὔτε οὖν εὐχολος ἡ γυνὴ ( οὐ γὰρ ἀπλῶς κατεδέξατο [ 186 ] τὰ λεγόμενα · πῶς γὰρ ἡ μετὰ τοσαύτῃς ἀκριβείας ἐκζητήσασα * ) , οὔτε ἀπειθὴς καὶ φιλόνεικος . Καὶ τοῦτο ἔδειξεν ἀπὸ τῆς αἰτήσεως . Καὶ οὐ κ . ᾿Ιουδαῖος εἶπέ ποτε · Ὦς ἂν φάγῃ ἐκ τῆς σαρκός μου , οὐ μὴ πεινάσῃ · καὶ ὁ πιστεύων εἰς ἐμέ , οὐ μὴ διψήσει πώποτε . Ἀλλ’ οὐ μόνον οὐκ ἐπίστευσαν , ἀλλὰ καὶ ἐξανανδάλισαν . Ἡ γυνὴ δὲ οὐδὲν τοιούτον ἔπαθεν , ἀλλὰ καὶ παραμένει καὶ αἰτεῖ . ᾿Ιουδαῖος μὲν οὖν ἔλεγεν , Ὁ πιστεύων εἰς ἐμέ , οὐ μὴ διψήσει · τῇ δὲ γυναικὶ οὐχ οὕτως , ἀλλὰ παχύτερον . Ὁ πίνων ἐκ τοῦ ὕδατος τούτου , οὐ μὴ διψήσει . Ἐπαγγελία γὰρ ἦν πνευματικῶν , καὶ οὐχ ὁρωμένων πραγμάτων . Διὰ τοῦτο ἐπάρας αὐτὴς τὸν νοῦν ταῖς ὑποσχέσεσιν , ἐπὶ τοῖς αἰσθητοῖς ἐνδιατρίβει ῥήμασι , διὰ τὸ μηδέπω δύνασθαι χωρῆσαι τῶν πνευματικῶν τὴν ἀκριβείαν . Ἡ γὰρ εἶπεν , ὅτι Ἐὰν πιστεύσῃς εἰς ἐμέ , οὐ μὴ διψήσῃς , οὐχ ἂν ἐντὸς τὸ εἰρημένον , οὐκ εἴωθα τις ποτὲ ἐστιν ὁ διαλεγόμενος , οὐδὲ περὶ ποίου διψοῦς ἔλεγεν . Τινὸς οὖν ἐνεκεν οὐχὶ καὶ ἐπὶ ᾿Ιουδαίων τοῦτο ἐποίησεν ; Ὅτι ἐκεῖνοι μὲν πολλὰ σημεῖα ἐωρακότες ἦσαν · αὕτη δὲ σημεῖον μὲν εἰδεν οὐδὲν , τῶν δὲ ῥημάτων ἤκουσε πρώτων . Διὰ τοῦτο λοιπὸν διὰ προσητείας ἀποκαλύπτει τὴν δύναμιν τὴν ἑαυτοῦ , καὶ οὐχ εὐθέως ἐπάγει τὸν ἐλεγχον · ἀλλὰ τί φησιν ; Ὕπαγε , φώνησον σου τὸν ἄνδρα , καὶ ἐλθὼ ὧδε . Ἡ δὲ φησιν · Οὐκ ἔχω ἄνδρα . Λέγει αὐτῇ ὁ ᾿Ιησοῦς · Καλῶς εἶπες , ὅτι Ἄνδρα οὐκ ἔχω · πέντε γὰρ ἄνδρας ἔσχες , καὶ νῦν δὲν ἔχεις , οὐκ ἐστιν σου ἀνήρ . Τοῦτο ἀληθὴς εἵρηκας . Λέγει αὐτῇ ἡ γυνή , Κύριε , θεωρῶ ὅτι προφήτης εἶ σύ . Βαβαῖ , πῶς τῆς γυναικὸς ἡ φιλοσοφία ; πῶς πρᾶψ τὸν ἐλεγχον δέχεται ; Πῶς γὰρ οὐχ ἔμελλε , ἡ φησί ; Διὰ τί , εἶπέ μοι · οὐχὶ καὶ ᾿Ιουδαῖους ἤλεγξε πολλάκις , καὶ τούτου μείζονα ; Οὐ γὰρ ἐστιν ἴσον τὰ ἐν διανοίᾳ ἀπόρρητα εἰς μέσον ἀγαγεῖν , καὶ πρᾶγμα γινόμενον λάθρα κατάδηλον ποιεῖν . Τὸ μὲν γὰρ Θεοῦ μόνον ἐστὶ , καὶ οὐδεὶς ἕτερος οἶδεν , εἰ μὴ ὁ ἐν διανοίᾳ ἔχων · τὰ δέ , οἱ κοινωνοῦντες ἐπίστασθαι δύνανται . Ἀλλ’ ὅμως ἐλεγχθέντες οὐ φέρουσι πρᾶως · ἀλλ’ εἰπόντος , Τί με ζητεῖτε ἀποκτεῖναι ; οὐ μόνον οὐ θαυμάζουσιν ὡς ἡ γυνή , ἀλλὰ καὶ λοιδοροῦσι καὶ ὑβρίζουσι . Καὶ τοι γε ἐκεῖνοι μὲν καὶ ἀπὸ ἄλλων σημείων εἶχον τὴν ἀπόδειξιν , αὕτη δὲ τοῦτο μόνον ἦν ἀκροῦσα · ἀλλ’ ὅμως οὐ μόνον οὐχ ἐθαύμασεν , ἀλλὰ καὶ ὑβρισαν λέγοντες , Δαιμώνιον ἔχεις , τίς σε ζητεῖ ἀποκτεῖναι ; Αὕτη δὲ οὐ μόνον οὐχ ὑβρίζει , ἀλλὰ καὶ θαυμάζει · καὶ ἐκπλήττεται , καὶ προφήτην εἶναι ὑπονοεῖ · καὶ τοι μεῖζον ἂν ὁ ἔλεγχος · οὕτως τῆς γυναικὸς ἤμαρτο , ἢ ἐκείνων ἐκείνος . Τοῦτο μὲν γὰρ ταύτης μόνης ἁμάρτημα ἦν , ἐκεῖνο δὲ κοινόν . Οὐχ οὕτω δὲ ἐπὶ τοῦς κοινοὺς , ὡς ἐπὶ τοῖς ἰδίοις δακνύμεθα . Κάκιστοι μὲν μέγα ὄντο τι κατωρθοῦν , ἂν τὸν Χριστὸν ἀνέλωσι · τὸ δὲ τῆς γυναικὸς ὡμολόγητο παρὰ πᾶσι πονηρὸν εἶναι · ἀλλ’ ὅμως οὐχ ἐδυσχέρανεν ἡ γυνή , ἀλλ’ ἐξεπλάγη καὶ ἐθαύμαζεν .
Lemmas: εἰμί ἡδύς , ἀλλά ἔτι διαπορέω , ἀνωτέρω μέν ὁ αἰσθητής εἰμί νομίζω , ὁ δέ σαφής οὐ ἐφίστημι . ἐνταῦθα δέ ἀκριβής μέν διαβλέπω , οὖον μήv ὁ πᾶς καθοράω ( Λες γάρ ἐγώ , φημί , οὗτος ὁ ὕδωρ , ἵνα μή διψάω , μηδέ ἔρχομαι ἐνθάδε ἀνατέλλω ) , ὁ προτιμάω αὐτός ὁ Ἰακώβ . οὖον δέω2 γάρ οὗτος ὁ πηγή , ἐάν λαμβάνω παρά σύ ὁ ὕδωρ ἐκεῖνος . ὁράω πῶς αὐτός προτιμάω ὁ πατριάρχης ; οὗτος Ψυχή περιγνωμων . δείκνυμι Ἡλίας ἔχω περί ὁ Ἰακώβ δόξα · ὁράω ὁ ἀγαθός , καί οὖον κατέχω ὁ προλαμβάνω . οὔτε οὖν εὐχολος ὁ γυνή ( οὖον γάρ ἀπλόος καταδέχομαι [ 186 ] ὁ λέγω · πῶς γάρ ὁ μετά τοσοῦτος ἀκρίβεια ἐκζητέω * ) , οὔτε ἀπειθής καί Φιλόνεικος . καί οὗτος δείκνυμι ἀπό ὁ αἴτησις . καί οὖον Κ . Ἰουδαῖος εἶπον ποτός · οὖς εἄν ἐσθίω ἐκ ὁ σάρξ ἐγώ , οὖον μή πεινάω · καί ὁ πιστεύω εἰς ἐγώ , οὖον μή διψάω πώποτε . ἀλλά οὖον μόνος οὐ πιστεύω , ἀλλά καί εξανανδαλισαω . ὁ γυνή δέ οὐδείς τοιοῦτος πάσχω , ἀλλά καί παραμένω καί αἰτέω . Ἰουδαῖος μέν οὖν λέγω , ὁ πιστεύω εἰς ἐγώ , οὖον μή διψάω · ὁ δέ γυνή οὐ οὕτως , ἀλλά παχύς . ὁ πίνω ἐκ ὁ ὕδωρ οὗτος , οὖον μή διψάω . ἐπαγγελία γάρ εἰμί πνευματικός , καί οὐ ὁράω πρᾶγμα . Ζεύς οὗτος ἐπαίρω αὐτός ὁ νόος ὁ ὑπόσχεσις , ἐπί ὁ αἰσθητός ἐνδιατρίβω ῥῆμα , διά ὁ μηδέπω δύναμαι χωρέω ὁ πνευματικός ὁ ἀκρίβεια . ὁ γάρ εἶπον , ὅτι ἐάν πιστεύω εἰς ἐγώ , οὖον μή διψάω , οὐ εἄν ἐντός ὁ εἴρω , οὐ εἴωθα τις ποτέ εἰμί ὁ διαλέγω , οὐδέ περί ποῖος διψάω λέγω . τις οὖν ἕνεκα οὐ καί ἐπί Ἰουδαῖος οὗτος ποιέω ; ὅτι2 ἐκεῖνος μέν πολύς σημεῖον ὁράω εἰμί · οὗτος δέ σημεῖον μέν ὁράω οὐδείς , ὁ δέ ῥῆμα ἀκούω πρῶτος . Ζεύς οὗτος λοιπός διά προσητεια ἀποκαλύπτω ὁ δύναμις ὁ ἑαυτοῦ , καί οὐ εὐθύς ἐπάγω ὁ ἐλέγχω · ἀλλά τίς φημί ; Ὕπαγος , φωνέω σύ ὁ ἀνήρ , καί ἔρχομαι ὧδε . ὁ δέ φημί · οὐ ἔχω ἀνήρ . Λέγος αὐτός ὁ Ιησοῦς · καλῶς εἶπον , ὅτι ἀνήρ οὐ ἔχω · πέντε γάρ ἀνήρ ἔχω , καί νῦν δέν ἔχω , οὐ εἰμί σύ ἀνήρ . οὗτος ἀληθής εἴρω . λέγος αὐτός ὁ γυνή , κύριος , θεωρέω ὅτι προφήτης εἰμί σῦς . βαβαί , πῶς ὁ γυνή ὁ φιλοσοφία ; πῶς πρᾶψ ὁ ἐλέγχω δέχομαι ; Πῶς γάρ οὐ μέλλω , ὁ φημί ; Ζεύς τίς , εἶπον ἐγώ · οὐ καί Ιουδαῖος ἐλέγχω πολλάκις , καί οὗτος μείζων ; οὖον γάρ εἰμί ἴσος ὁ ἐν διάνοια ἀπόρρητος εἰς μέσος ἄγω , καί πρᾶγμα γίγνομαι λάθρῃ κατάδηλος ποιέω . ὁ μέν γάρ Θεός μόνος εἰμί , καί οὐδείς ἕτερος οἶδα , εἰμί μή ὁ ἐν διάνοια ἔχω · ὁ δέ , ὁ κοινωνέω ἐφίστημι δύναμαι . ἀλλά ὅμως ἐλέγχω οὖον φέρω πρᾶος · ἀλλά εἶπον , τις ἐγώ ζητέω ἀποκτείνω ; οὖον μόνος οὖον θαυμάζω ὡς ὁ γυνή , ἀλλά καί λοιδορέω καί ὑβρίζω . καί ὅς γε ἐκεῖνος μέν καί ἀπό ἄλλος σημεῖον ἔχω ὁ ἀπόδειξις , οὗτος δέ οὗτος μόνος εἰμί ἀκρόω · ἀλλά ὅμως οὖον μόνος οὐ θαυμάζω , ἀλλά καί ὑβρίζω λέγω , Δαίμων ἔχω , τίς σύ ζητέω ἀποκτείνω ; ἄτη δέ οὖον μόνος οὐ ὑβρίζω , ἀλλά καί θαυμάζω · καί ἐκπλήσσω , καί προφήτης εἰμί ὑπονοέω · καί ὅς μείζων εἄν ὁ ἔλεγχος · οὕτως ὁ γυνή ἤμαρτο , ἢ ἐκεῖνος ἐκείνος . οὗτος μέν γάρ οὗτος μόνος ἁμάρτημα εἰμί , ἐκεῖνος δέ κοινός . οὐχ οὗτος δέ ἐπί ὁ κοινός , ὡς ἐπί ὁ ἴδιος δακνυμεθη . Κακός μέν μέγας ἀρτύω τίς κατορθόω , εἄν ὁ Χριστός ἀναιρέω · ὁ δέ ὁ γυνή ὁμολογέω παρά πᾶς πονηρός εἰμί · ἀλλά ὅμως οὐ δυσχεραίνω ὁ γυνή , ἀλλά ἐκπλήσσω καί θαυμάζω .