joannes-chrysostomus.in-joannem-homiliae-1-88 pg059_0126.2
ἡ χρίσις · οὐδὲν πρὸς χάριν , οὐδὲ πρὸς ἀπέχθειαν φράγεται . Καὶ τοὺς Ἰουδαίους ἐπερωτῶντες , ποῦ ὁ Χριστὸς γεννάται , εἶπον ὅτι ἐν Βηθλέεμ , καὶ τὴν μαρτυρίαν παρήγαγον λέγοντες · Καὶ σὺ , Βηθλέεμ , οὐδαμῶς ἐλάχιστη εἶ ἐν τοῖς ἡγεμόσιν Ἰούδα . Ἄλλ’ ἐκεῖνοι μὲν πρὶν ἰδεῖν ἐμαρτύρουν ταῦτα · ἐπειδὴ δὲ εἶδον , ὑπὸ τῆς βασιανίας τὴν μαρτυρίαν ἀπέκρυψαν λέγοντες · Τοῦτον δὲ οὐκ οἴδαμεν πόθεν ἐστίν . Ὁ δὲ Ναθαναὴλ οὐχ οὕτως , ἀλλ’ ἢν ἐξ ἀρχῆς περὶ αὐτοῦ γνώμην εἶχε , ταύτην ἔμεινε διατρώων , ὅτι οὐκ ἔστιν ἐκ Ναζαρέτ . Πῶς οὖν αὐτὸν Ναζωραῖον οἱ προφῆται καλοῦσιν ; Ἀπὸ τῆς ἀνατροφῆς καὶ τῆς ἐκεῖ διαγωγῆς . Τὸ μὲν οὖν εἰπεῖν , Οὐχ εἰμὶ ἐκ Ναζαρέτ , καθὼς ἀπηγγέλη σοι Φίλιππος , ἀλλ’ ἐκ Βηθλέεμ , παρήσιν , ὥστε μὴ εὐθὺς ἀμεριστόμημον ποιήσαι τὸν λόγον · χωρὶς δὲ τούτων , εἰ , εἰ καὶ ἐπίσας , τοῦτο οὐχ ἄν ἰκανὸν τεκμήριον ἔδωκε τὸ αὐτὸ εἶναι τὸν Χριστόν . Τί γὰρ ἐκώλυε καὶ μὴ ὄντα Χριστὸν ἀπὸ Βηθλέεμ εἶναι μετὰ τῶν ἄλλων τοῦ ἐκεῖ γεννηθέντας ; Τοῦτο μὲν οὖν παρήσιν · ὃ δὲ μάλιστα αὐτὸν δύναται ἐπαγαγέσθαι , τοῦτο ποιεῖ · δείκνυσι γὰρ ἑαυτὸν παρόντα διαλεγόμενος αὐτὸς . Εἰπόντος οὖν ἐκεῖνου , Πόθεν με γινώσκεις ; λέγει · Πρὸ τοῦ σε Φίλιππον φωνῆσαι , ὄντα ὑπὸ τὴν συκὴν εἶδόν σε . Ὅρα ἀνθρώπων σύνεσθαι καὶ βαθύνεσθαι . Εἰπόντος γὰρ τοῦ Χριστοῦ · Ἴδε ἀληθῶς Ἰσραηλίτης , οὐκ ἠγαυωθὼ τοῖς ἐπαίνοις , οὐχ ἐπέδραμε τοῖς ἐγκωμίοις , ἀλλ’ ἐπιμένει ζητῶν καὶ ἀκριβέστερον διερευνούμενος , καὶ βουλεται τὴν σαφῆς μαθεῖν . Αὐτὸς μὲν οὖν ὡς ἄνθρωπος ὁ ἐξήτασεν ἐπὶ · ὁ δὲ Ἰησοῦς ὡς Θεὸς ἀπεκρίνατο . Καὶ γὰρ εἶπεν , ὅτι Ἄνωθεν σε οἶδα · καὶ τῶν τρόπων αὐτοῦ τὴν ἐπείκειαν , οὐχ ὡς ἄνθρωπος αὐτῷ παρακολουθῶν , ἀλλ’ ἀνὼθεν ὡς Θεὸς ἐγνῶ καὶ , Νῦν εἰδὼν σε ἐν τῇ συκῇ , ὅτε οὐδὲς αὐτοῦ παρῆν , ἀλλὰ μόνος Φίλιππος ἦν καὶ Ναθαναήλ , καὶ κατ’ ἰδίαν ἀπαντα ταῦτα εἶπον . Διὰ τὸ τοῦτο εἴρηται , ὅτι Ἰδὼν αὐτὸν σφόδρως , εἶπεν · Ἴδε ἀληθῶς Ἰσραηλίτης · ἵνα μάθῃ ὅτι πρὶν ἢ πλησιάσαι [ 118 ] τὸν Φίλιππον ταῦτα ἐφρόντισεν ὁ Χριστός , ὥστε μὴ ὕποπτον γενέσθαι τὴν μαρτυρίαν . Αὐ καὶ τὸν καιρὸν εἶπε , καὶ τὸν τόπον , καὶ τὸ δένδρον . Εἰ μὲν γὰρ εἶπε μόνον , Πρὸ τοῦ Φίλιππον ἐλθεῖν πρὸς σέ , εἰδὼν σε , κἂν ὁ ὑποπτεύσῃ , ὡς αὐτὸς αὐτὸν ἀπεστάλκει , καὶ οὐδὲν μέγα λέγων · νῦν δὲ τῷ τὸν τόπον εἰπεῖν , καθ’ ὃν διέτριβε φωνουμένου · παρὰ τοῦ Φιλίππου , καὶ τοῦ δένδρου τὴν προσηγορίαν , καὶ τῆς διαλέξεως τὸν καιρόν , ἀναμφισβήτητον τὴν προφήσιν ἐδείξεν οὖσαν . Οὐ τὴν προφήσιν δὲ μόνον ἐδήλωσεν , ἀλλὰ καὶ ἑτέρως αὐτὸν ἐπαίδευσεν . Εἰς ὑπόμνησιν γὰρ αὐτὸν ἤγαγε τῶν τότε λεχθέντων , οἷον , ὅτι Ἐκ Ναζαρέτ δύναται τι ἀγαθὸν εἶναι ; ἐφ’ ᾧ καὶ μάλιστα μειδιῶνς αὐτὸν ἀπεδείξατο · καὶ ὅτι τὰ ταῦτα αὐτοῦ φθεγξαμένου , οὐ κατέγνω , ἀλλ’ ἐπήνεσε καὶ ἰδαύμασε . Αὐ καὶ ἐκ τούτου συνέδειξεν , ὅτι ὁ Χριστὸς ὄντως ἐστίν , ἀπὸ τε τῆς προφητείας , ἀπὸ τε τοῦ τὴν γνώμην ἐξετάσαι μετὰ ἀκριβείας αὐτοῦ · ὅπερ δεικνύνος ἢν , ὅτι καὶ τὴν διανοίαν αὐτοῦ ἤπιστάτο · ἄλλως τε καὶ b τὸ καθ’ ἑαυτοῦ δόξαντα λέγειν , μὴ μέμψασθαι , ἀλλὰ καὶ ἐπαινεῖσαι . Ὅτι μὲν οὖν ἐφώνησεν αὐτὸν ὁ Φίλιππος , εἶπε · τί δὲ αὐτῷ διελέχθη , καὶ τί οὗτος ἐκεῖνω , παρήσεν , ἀφείς αὐτῷ τῷ συνειδότι , καὶ οὐ βουλόμενος αὐτὸν ἐπὶ πλέον ἐλέγχει ·
Lemmas: ὁ χρῖσις · οὐδείς πρός χάρις , οὐδέ πρός ἀπέχθεια φράσσω . καί ὁ Ἰουδαῖος ἐπερωτάω , ποῦ ὁ Χριστός γεννάω , εἶπον ὅτι ἐν Βηθλέεμ , καί ὁ μαρτυρία παράγω λέγω · καί σύ , Βηθλέεμ , οὐδαμῶς λίγος εἰμί ἐν ὁ ἡγεμών Ἰούδας . ἄλλος ἐκεῖνος μέν πρίν ὁράω μαρτυρέω οὗτος · ἐπεί δέ εἶδον , ὑπό ὁ βασιανια ὁ μαρτυρία ἀποκρύπτω λέγω · οὗτος δέ οὐ οἶδα πόθεν εἰμί . ὁ δέ Ναθαναήλ οὐ οὕτως , ἀλλά εἄν ἐκ ἀρχή περί αὐτός γνώμη ἔχω , οὗτος μένω διατρώων , ὅτι οὐ εἰμί ἐκ Ναζαρέτ . Πῶς οὖν αὐτός Ναζωραῖος ὁ προφήτης καλέω ; ἀπό ὁ ἀνατροφή καί ὁ ἐκεῖ διαγωγεύς . ὁ μέν οὖν εἶπον , οὐχ εἰμί ἐκ Ναζαρέτ , καθώς ἀπαγγέλλω σύ Φίλιππος , ἀλλά ἐκ Βηθλέεμ , πάρειμι , ὥστε μή εὐθύς ἀμεριστόμημον ποιέω ὁ λόγος · Χωρὶς δέ οὗτος , εἰμί , εἰμί καί Ἐπισᾶς , οὗτος οὐ ἄν ἱκανός τεκμήριον δίδωμι ὁ αὐτός εἰμί ὁ Χριστός . τις γάρ κωλύω καί μή εἰμί Χριστός ἀπό Βηθλέεμ εἰμί μετά ὁ ἄλλος ὁ ἐκεῖ γεννάω ; οὗτος μέν οὖν πάρειμι · ὅς δέ μάλιστα αὐτός δύναμαι ἐπάγω , οὗτος ποιέω · δείκνυμι γάρ ἑαυτοῦ πάρειμι διαλέγω αὐτός . εἶπον οὖν ἐκεῖνος , πόθεν ἐγώ γιγνώσκω ; λέγω · πρό ὁ σύ Φίλιππος φωνέω , εἰμί ὑπό ὁ συκή εἶδον σύ . Ὅρας ἄνθρωπος συνίημι καί βαθύνω . εἶπον γάρ ὁ Χριστός · εἶδον ἀληθής Ἰσραηλίτης , οὐ ηγαυωθεω ὁ ἔπαινος , οὐ ἐπιτρέχω ὁ ἐγκώμιον , ἀλλά ἐπιμένω ζητέω καί ἀκριβής διερευνάω , καί βούλομαι ὁ σαφής μανθάνω . αὐτός μέν οὖν ὡς ἄνθρωπος ὁ ἐξετάζω ἐπί · ὁ δέ Ἰησοῦς ὡς θεός ἀποκρίνω . καί γάρ εἶπον , ὅτι ἄνωθεν σύ οἶδα · καί ὁ τρόπος αὐτός ὁ ἐπείκεια , οὐ ὡς ἄνθρωπος αὐτός παρακολουθέω , ἀλλά ἄνωθεν ὡς θεός γιγνώσκω καί , νῦν ἀνάκλεις σύ ἐν ὁ συκέα , ὅτε οὐδή αὐτός πάρειμι , ἀλλά μόνος Φίλιππος εἰμί καί Ναθαναήλ , καί κατά ἴδιος ἅπας οὗτος εἶπον . Ζεύς ὁ οὗτος εἴρω , ὅτι εἶδον αὐτός σφοδρός , εἶπον · εἶδον ἀληθής Ἰσραηλίτης · ἵνα μανθάνω ὅτι πρίν ἢ πλησιάζω [ 118 ] ὁ Φίλιππος οὗτος φροντίζω ὁ Χριστός , ὥστε μή ὕποπτος γίγνομαι ὁ μαρτυρία . αὖος καί ὁ καιρός εἶπον , καί ὁ τόπος , καί ὁ δένδρον . εἰμί μέν γάρ εἶπον μόνος , πρό ὁ Φίλιππος ἔρχομαι πρός σός , ἀνάκλεις σύ , κἀν ὁ ὑποπτεύω , ὡς αὐτός αὐτός ἀποστέλλω , καί οὐδείς μέγας λέγω · νῦν δέ ὁ ὁ τόπος εἶπον , κατά ὅς διατρίβω φωνούμενος · παρά ὁ Φίλιππος , καί ὁ δένδρον ὁ προσηγορία , καί ὁ διάλεξις ὁ καιρός , ἀναμφισβήτητος ὁ προφημι δείκνυμι εἰμί . οὖον ὁ προφημι δέ μόνος δηλόω , ἀλλά καί ἑτέρως αὐτός παιδεύω . εἰς ὑπόμνησις γάρ αὐτός ἄγω ὁ τότε λέγω , οἷος , ὅτι ἐκ Ναζαρέτ δύναμαι τίς ἀγαθός εἰμί ; ἐπί ὅς καί μάλιστα μειδιάω αὐτός ἀποδείκνυμι · καί ὅτι ὁ οὗτος αὐτός φθέγγομαι , οὖον καταγιγνώσκω , ἀλλά ἐπαινέω καί ἰδαύμασε . αὖος καί ἐκ οὗτος συνδείκνυμι , ὅτι ὁ Χριστός εἰμί εἰμί , ἀπό τε ὁ προφητεία , ἀπό τε ὁ ὁ γνώμη ἐξετάζω μετά ἀκρίβεια αὐτός · ὅσπερ δείκνυμι εἄν , ὅτι καί ὁ διάνοια αὐτός ἐπίσταμαι · ἄλλως τε καί b ὁ κατά ἑαυτοῦ δόξα λέγω , μή μέμφομαι , ἀλλά καί επαινώ . ὅτι2 μέν οὖν φωνέω αὐτός ὁ Φίλιππος , εἶπον · τίς δέ αὐτός διαλέγω , καί τίς οὗτος ἐκεῖνος , παρίημι , ἀφίημι αὐτός ὁ σύνοιδα , καί οὖον βούλομαι αὐτός ἐπί πλέω ἔλεγχος ·