joannes-chrysostomus.in-joannem-homiliae-1-88 pg059_0146.2
που τῆς βασιλείας ἐστιν · ἐπεὶ εἰ μὴ τοῦτο βουλόμενος κατασκευάζει ταῦτα ἔλεγε , καὶ ἀνδρόμοτος πρὸς τὰ εἰρημένα ἡ ἀπόκρισις ἦν . Ἰουδαῖοι μὲν οὖν εἰ ταῦτα ἤκουσαν , καταγελάσαντες ἀνεχώρησαν ἂν · οὗτος δὲ καὶ ἐν τούτῳ τὸ φιλομαθὲς ἀ δείκνυσι . Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἀσαφὲς πολλοχῷ φθέγγεται ὁ Χριστός , πρὸς τὴν ἐρώτησιν τοὺς ἀκούοντας διαναστάσαι βουλόμενος , καὶ προσεκτικωτέρας ἐργάσασθαι . Τὸ μὲν γὰρ σαφῶς λεχθέν , πολλάκις καὶ παρατρέχει τὸν ἀκροατήν · τὸ δὲ ἀσαφὲς περιεργότερον αὐτὸν ποιεῖ καὶ σπουδαῖον . Ὁ δὲ λέγει , τοιούτων ἐστιν · Ἐὰν μὴ γεννηθῇς ἄνωθεν , ἐὰν μὴ μετάχῃς Πνεύματος τοῦ διὰ λουτροῦ παλιγγενεσίας , οὐ δύνασαι περὶ ἐμοῦ δόξαν λαβεῖν τὴν προσἥκουσαν . Αὕτη γὰρ οὐ πνευματικὴ ἡ δόξα , ἀλλὰ ψυχικὴ ε . Ἄλλ' οὕτω μὲν οὐκ εἶπε παραπλησίως αὐτὸν πλήξαι , ἀλλὰ παρ' ἑαυτοῦ συνεισενεχθῶντα καὶ ὅσον ἐγχωρεῖ φθεγξάμενον , ἀνάγει δὲ ἀνωτὸς ἐπὶ τὴν μελῶνα γνῶσιν αὐτὸν , λέγων · Ἐὰν μὴ τις γεννηθῇ ἄνωθεν . Τὸ Ἄνωθεν ἐνταῦθα , οὐ μὲν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ φασιν , οὐ δὲ ἐξ ἀρχῆς . Τὸν γὰρ μὴ οὕτω γεννηθέντα , οὐ δυνατὸν ἰδεῖν , φησίν , τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ · ἀκάντων ἐνταῦθα δείκνυς , ὅτι ἡνὶ δι' οὐ τοῦτο ἐστι τὸ ὁρώμενον μόνον , ἀλλ' ἑτέρων ἡμῖν ὀφθαλμῶν δεῖ , ὅστε ἰδεῖν τὸν Χριστόν . Ταῦτα ἀκούσας ὁ Νιχοδήμος , φησίν · Πῶς δύναται ἄνθρωπος γεννηθῆναι γέρων ὤν ; Ῥαββί αὐτὸν καλεῖς , καὶ ἀπὸ Θεοῦ ἐληλυθέναι λέγεις , καὶ οὐ δέχῃ τὰ λεγόμενα , ἀλλὰ τὸν πολλοὺς θορύβους ἐπαισάγουσαν λέγει φθεγξάμενον πρὸς τὸν διδάσκαλον ; Τὸ γὰρ , Πῶς , τοῦτο , τῶν οὐ σφόδρα πιστευόντων ἐστιν ἐπαπορίως , τῶν ἀπὸ γῆς ὄντων ἐστι . Ἐπεὶ καὶ ἡ Σάρρα διὰ τοῦτο ἐγέλασεν , ἐπειδὴ τὸ Πῶς εἶπε · καὶ ἄλλοι πολλοὶ τοῦτο ζητήσαντες , τῆς πίστεως ἐξέπεσον . γ . Οὕτω καὶ αἱρετικοὶ μένουσιν ἐπὶ τῆς αἱρέσεως , ταύτην πολλοχῷ τὴν λέξιν ἐπιζητοῦντες · οἱ μὲν λέγοντες , Πῶς ἐσαρκώθη ; οἱ δὲ λέγοντες , Πῶς ἐγεννήθη ; καὶ τῇ τῶν οὐκ εὐλογισμῶν ἀσθενείᾳ τὴν ἀπειρον ἐκείνην ὑποβάλλοντες οὐσίαν . Ἄπερ οὖν εἰδὼς φεύγειν χρὴ τὴν ἄκαιρον ταύτην πολυπραγμοσύνην . Οὕτω γὰρ τὸ Πῶς εἰσονται καὶ οἱ ταῦτα ἡχοῦντες , καὶ πίστεως ἐκπεσοῦνται τῆς ὀρθῆς . Διὰ τοῦτο καὶ οὗτος διασπορῶν , f , [ 141 ] τὸν τρόπον ἐπιζήτει ( καὶ γὰρ συνηνεχθέναι καὶ πρὸς αὐτὸν λέγεται τὸ λεγόμενον ) , καὶ θορυβεῖται , καὶ ἰλιγγιά , καὶ ἐν ἀμηχανίᾳ ἐστιν , ἐλθὼν μὲν ὡς εἰς ἄνθρωπον , ἀκούων δὲ μείζονα ἢ παρὰ ἀνθρώπων , καὶ ἂ μηδὲς ἤκουσε πώποτε · καὶ διανἰσταται μὲν πρὸς τὸ ὕψος τῶν λεγομένων τῶς , σκοτοῦται δὲ , καὶ οὐχ ἰσταται , πανταχοῦ περιφερόμενος καὶ συνεχῶς ἐκπίπτων τῆς πίστεως . Διὸ καὶ ἐπιμελῶς κατασκευάζων τὸ ἀδύνατον , ὡστε εἰς σαφεστέραν αὐτὸν ἐκκαλέσαι διδασκαλίαν . Μὴ δύνασαι γὰρ , φησίν , ἄνθρωπος εἰς τὴν κοιλίαν τῆς μητρὸς αὐτοῦ δεύτερον εἰσελθεῖν καὶ γεννηθῆναι ; Ὁρᾶτε πῶς , ὅταν τοὺς οἰκείους λογισμοὺς ἐπιτρέχῃ τις τὰ πνευματικά , καὶ καταγέλαστα φθέγγεται , καὶ ληρεῖν δοκεῖ καὶ μεθυσιν , ὅταν περιεργάσεται παρὰ τὸ τῷ Θεῷ δοκοῦν τὰ εἰρημένα , καὶ μὴ δέχῃται τὴν τῆς πίστεως συγκατάθεσιν ; Ἦκουσε γεννηθῆναι πνευματικῶς , καὶ οὐκ ἐνόησε πνευματικῶ , ἀλλ' εἰς τὴν ταπεινότητα τῆς σαρκὸς καθεῖλκε τὸ εἰρημένον , καὶ μέγα δόγμα οὕτω καὶ ὑψηλὸν τῆς φυσικῆς ἀκολουθίας ἐξήτησεν . Διὰ τοῦτο ληρωδίας πλάττει λοιπόν , καὶ ἀτοπίας καταγελάστος . Διὸ καὶ ὁ Παῦλος ἔλεγεν , ὅτι Ψυχικὸς ἄνθρωπος οὐ δέχεται τὰ τοῦ Πνεύματος . Πλὴν ἀλλὰ καὶ ἐν τούτῳ τὴν αἰδὼν τὴν ἐν τῷ Χριστῷ φυλάττει .
Lemmas: ποῦ ὁ βασίλεια εἰμί · ἐπεί εἰμί μή οὗτος βούλομαι κατασκευάζω οὗτος λέγω , καί ἄνδρομος πρός ὁ εἴρω ὁ ἀπόκρισις εἰμί . Ἰουδαῖος μέν οὖν εἰμί οὗτος ἀκούω , καταγελάω ἀναχωρέω εἄν · οὗτος δέ καί ἐν οὗτος ὁ φιλομαθής ὅς δείκνυμι . Ζεύς οὗτος γάρ καί ἀσαφής πολλοχῷ φθέγγομαι ὁ Χριστός , πρός ὁ ἐρώτησις ὁ ἀκούω διανίστημι βούλομαι , καί προσεκτικός ἐργάζομαι . ὁ μέν γάρ σαφῶς λέγω , πολλάκις καί παρατρέχω ὁ ἀκροατής · ὁ δέ ἀσαφής περίεργος αὐτός ποιέω καί σπουδαῖος . ὁ δέ λέγω , τοιοῦτος εἰμί · ἐάν μή γεννάω ἄνωθεν , ἐάν μή μεταχέω πνεῦμα ὁ διά λουτρόν παλιγγενεσία , οὖον δύναμαι περί ἐγώ δόξα λαμβάνω ὁ προσήκω . ἄτη γάρ οὖον πνευματικός ὁ δόξα , ἀλλά ψυχικός ε . ἄλλος οὗτος μέν οὐ εἶπον παραπλήσιος αὐτός πλήσσω , ἀλλά παρά ἑαυτοῦ συνεισφέρω καί ὅσος ἐγχωρέω φθέγγομαι , ἀνάγω δέ ἀνωτὸς ἐπί ὁ μελώνω γνῶσις αὐτός , λέγω · ἐάν μή τις γεννάω ἄνωθεν . ὁ ἄνωθεν ἐνταῦθα , οὖον μέν ἐκ ὁ οὐρανός φημί , οὖον δέ ἐκ ἀρχή . ὁ γάρ μή οὗτος γεννάω , οὖον δυνατός ὁράω , φημί , ὁ βασίλειος ὁ Θεός · ἄκανθος ἐνταῦθα δείκνυμι , ὅτι ἀπτήν διά οὖον οὗτος εἰμί ὁ ὁράω μόνος , ἀλλά ἕτερος ἐγώ ὀφθαλμός δεῖ , ὅστε ὁράω ὁ Χριστός . οὗτος ἀκούω ὁ Νιχοδήμος , φημί · Πῶς δύναμαι ἄνθρωπος γεννάω γέρων εἰμί ; ῥαββί αὐτός καλέω , καί ἀπό Θεός ἔρχομαι λέγω , καί οὖον δέχομαι ὁ λέγω , ἀλλά ὁ πολύς θόρυβος επαισαγουω λέγω φθέγγομαι πρός ὁ διδάσκαλος ; ὁ γάρ , Πῶς , οὗτος , ὁ οὖον σφόδρα πιστεύω εἰμί ἐπαπορίως , ὁ ἀπό γῆ εἰμί εἰμί . ἐπεί καί ὁ Σάρα διά οὗτος γελάω , ἐπεί ὁ Πῶς εἶπον · καί ἄλλος πολύς οὗτος ζητέω , ὁ πίστις ἐκπίπτω . γ . οὕτως καί αἱρετικός μένω ἐπί ὁ αἵρεσις , οὗτος πολλοχῷ ὁ λέξις ἐπιζητέω · ὁ μέν λέγω , Πῶς σαρκόω ; ὁ δέ λέγω , Πῶς γεννάω ; καί ὁ ὁ οὐ ευλογισμος ἀσθένεια ὁ ἤπειρος ἐκεῖνος ὑποβάλλω οὐσία . Ἄπερ οὖν εἰδοί φεύγω χρή ὁ ἄκαιρος οὗτος πολυπραγμοσύνη . οὕτως γάρ ὁ Πῶς εἶμι καί ὁ οὗτος ἡχοῦντες , καί πίστις ἐκπίπτω ὁ ὀρθός . Ζεύς οὗτος καί οὗτος διασπορά , f , [ 141 ] ὁ τρόπος ἐπιζητέω ( καί γάρ συμφέρω καί πρός αὐτός λέγω ὁ λέγω ) , καί θορυβέω , καί ἰλιγγιάω , καί ἐν ἀμηχανία εἰμί , ἔρχομαι μέν ὡς εἰς ἄνθρωπος , ἀκούω δέ μείζων ἢ παρά ἄνθρωπος , καί ὅς μηδὲς ἀκούω πώποτε · καί διανιστάω μέν πρός ὁ ὕψος ὁ λέγω Τῶς , σκοτόω δέ , καί οὐ ἵστημι , πανταχοῦ περιφέρω καί συνεχῶς ἐκπίπτω ὁ πίστις . Διὸ καί ἐπιμελής κατασκευάζω ὁ ἀδύνατος , ὡστε εἰς σαφής αὐτός ἐκκαλέω διδασκαλία . μή δύναμαι γάρ , φημί , ἄνθρωπος εἰς ὁ κοιλία ὁ μήτηρ αὐτός δύο εἰσέρχομαι καί γεννάω ; ὁράω πῶς , ὅταν ὁ οἰκεῖος λογισμός ἐπιτρέχω τις ὁ πνευματικός , καί καταγέλαστος φθέγγομαι , καί ληρέω δοκέω καί μέθυσις , ὅταν περιεργάζομαι παρά ὁ ὁ Θεός δοκέω ὁ εἴρω , καί μή δέχομαι ὁ ὁ πίστις συγκατάθεσις ; ἀκούω γεννάω πνευματικός , καί οὐ νοέω πνευματικός , ἀλλά εἰς ὁ ταπεινότητα ὁ σάρξ καθέλκω ὁ εἴρω , καί μέγας δόγμα οὗτος καί ὑψηλός ὁ φυσικός ἀκολουθία ἐξαιτέω . Ζεύς οὗτος ληρωδίας πλάσσω λοιπός , καί ἀτοπία καταγέλαστος . Διὸ καί ὁ Παῦλος λέγω , ὅτι ψυχικός ἄνθρωπος οὖον δέχομαι ὁ ὁ πνεῦμα . πλήν ἀλλά καί ἐν οὗτος ὁ ἀνδρό-παις ὁ ἐν ὁ Χριστός φυλάσσω .