joannes-chrysostomus.in-isaiam pg056_0045.2
εὐχολίαν . Ἄλλ' ἐπειδὴ μανθάνοντες οὐκ ἐποιοῦν , διὰ τοῦτο καὶ τὸ μανθάνειν αὐτῶν ἀφείλεν · ὁ πολλῆς τοῦ θεοῦ φιλανθρωπίας δείγμα ἦν , τὸ καὶ προεῖναι τὰ μέλλοντα , καὶ ὡς οὐ χρήσονται εἰς δέον τοῖς παρ' αὐτοῦ δώροις , τὸν παρ' αὐτοῦ ἀπαντα παραγενεῖν . Μετὰ δὲ τοῦ προφήτου καὶ στοχαστὴν φησιν ἀναιρεῖν . Ἐνταῦθά μοι δοκεῖ λέγειν στοχαστὴν τὸν ἀπὸ συνέσεως πολλῶς τῶν μελλόντων στοχαζόμενον · ἄν καὶ ἀπ' αὐτῆς τῆς πραγματείας τῆς πείρας . Ἔτερον μὲν γὰρ στοχασμὸς , καὶ προφητεία ἄλλο · ὁ μὲν γὰρ Πνεύματι θεῷ φθέγγεται , οὐδὲν οἴκοθεν εἰσφέρων · ὁ δὲ τὰς ἀφορμὰς ἀπὸ τῶν ἤδη γεγενημένων λαμβάνων , καὶ τὴν οἰκείαν σύνεσιν διειργόμενος , πολλὰ τῶν μελλόντων προορᾷ , ὡς εἴκως ἀνθρώπου δνα συνετεῶν προεῖναι . Ἁλλὰ πολὺ τὸ μέσον τούτου καὶ τοῦτο , καὶ τοσοῦτον , ὅσον συνέσεως ἀνθρωπίνης καὶ θείας χάριτος ἡ διάφορος . Ἵνα δὲ καὶ ἐπὶ ὑποδείγματος τὸν λόγον ποιήσω φανερὸν , ἐννοήσωμεν τὸν Σολομῶντα καὶ τὸν Ἐλισσαῖον · ἀμφότεροι γὰρ κεκρυμμένα πράγματα εἰς μέσον ἤγαγον , καὶ κεκρυμμένα ἀνεκάλυψαν · ἀμφότεροι δὲ οὐ τῇ αὐτῇ δυνάμει · ἄλλ' ὁ μὲν ἀπὸ συνέσεως ἀνθρωπίνης παρὰ τῆς φύσεως λαβὼν ἀφορμὰς ἐπὶ τῶν πόρων γυναικῶν ἐκείνων · ὁ δὲ λογισμῷ μὲν οὐδενὶ χρυσάμενος ( ποῖος γὰρ λογισμὸς ἀνακαλύψαι δυνατὸς ἦν τοῦ Γιετὴ τὴν κλοπήν ; ) θεῖά δὲ χάριτι τὰ πόρρωθεν γεγενημένα προεῖδεν . Καὶ πρεσβύτερον [ 35 ] καὶ πεντηκόνταρχον . Μετὰ δὲ τούτων καὶ πρεσβύτερον καὶ πεντηκόνταρχον φησιν ἀναιρεῖν · πρεσβύτερον οὐχ ἁπλῶς γεγραπκότα λέγων , ἀλλὰ τὸν μετὰ τῆς πολιᾶς τὴν προσήκουσαν τῇ πολιᾳ διατηροῦντα σύνεσιν . Καὶ πεντηκόνταρχον δὲ δταν λέγῃ , οὐχ ἔνα τινὰ πεντηκόνταρχον φησιν , ἀλλὰ τῷ ὀνόματι τούτῳ τοὺς ἄρχοντας πάντας αἰνίττεται . Οὐδὲν γὰρ , οὐδὲν ἀναρχίας χαλεπώτερον , ὥσπερ οὐδὲ πλοίου τι σφαλερώτερον γένοιτ' ἄν κυβερνήτην οὐκ ἔχοντος . Καὶ οὐδὲ ἐνταῦθα ἴσταται , ἀλλὰ καὶ ἑτέραν μεγάλην ἀσφάλειαν ἀναίρεσιν ἀπειλεῖ , τοὺς τὰ δρῖστα βουλευεῖν εἰδότας , οἱ τῶν ὀπλῶν οὐκ ἄλλοττα εἰσφέρουσιν εὐεργεσίαν ταῖς πόλεσιν . Ἀρελῶ γὰρ , φησὶ , καὶ θαυμαστὸν σύμβουλον , καὶ σοφὸν ἀρχιτέκτονα · οὐχὶ τὸν οἰκοδομὸν λέγων , ἀλλὰ τῶν πραγμάτων ἐμπειρον , καὶ πολλὰ ἐπιστάμενον , καὶ μετὰ συνέσεως ἅπαντα τὰ τῆς πόλεως διατιθέναι πράγματα εἰδότα . γ' . Καὶ μετὰ τούτων , Καὶ συνετὸν ἀφροσάτην . Ἄν γὰρ τοῦτο ἀπῃ , κἂν τὰλλα ἅπαντα παρῃ , πλὴν οὐδὲν ἐστὶ ταῖς πόλεσι , κἂν προφήται ὄσι , κἂν σύμβουλοι , κἂν δυνασταί , ὁ δὲ ἀκουσάμενος μηδεὶς ἦ , πάντα εἰκῆ καὶ μάτην . Ἐμοὶ δοκεῖ ἐνταῦθα τὸ Ἀρελῶ λέγειν , τὸ ἔδω καὶ ἀφήσω , ὡσπερ ὁ Παῦλος φησι · Παρέδωκεν αὐτοὺς εἰς ἀδόκιμον νοῦν · οὐ τοῦτο δεῖνως , ὅτι ἐνἐβαλεν εἰς ἄνοιαν , ἀλλ' ὅτι ἀφήκε καὶ εἶσεν ἀνθρώπους ὄντας . Καὶ ἐπίστησον νεανίσκους ἄρχοντας αὐτῶν . Τοῦτο ἀναρχίας χειρὸν καὶ πολλῷ χαλεπώτερον . Ὁ μὲν γὰρ οὐκ ἔχων ἄρχοντα , ἀποστέρεται τοῦ χειραγωγούντος · ὁ δὲ πονηρὸν ἔχων , τὸν ἐμβαλλόντα εἰς κρημνὸν ἔχει . Νεανίσκους δὲ ἐνταῦθα οὐχὶ ἁπλῶς τὴν ἡλικίαν διαβάλλων ἔφησεν , ἀλλ' ἀπὸ τοῦ πλεονάζοντος τὴν ἄνοιαν αὐτῶν ἐπιδείκνυται . Ἔστι γὰρ καὶ νέους εἶναι συνετοὺς , καὶ γεγηρακότας ἀνοῖς συζῆν · ἀλλ' ἐπειδὴ τοῦτο μὲν σπανιδικὸν συμβαίνειν εἴωθε , τὸ δὲ πλεονάζον τούναντίον ἐστιν , ἐξ ἐκείνου ἀνθρώπους ὠνόμασεν . Ἐπεὶ
Lemmas: εὐκολία . ἄλλος ἐπεί μανθάνω οὐ ποιέω , διά οὗτος καί ὁ μανθάνω αὐτός ἀφαιρέω · ὁ πολύς ὁ θεός φιλανθρωπία δείγμα εἰμί , ὁ καί προΐημι ὁ μέλλω , καί ὡς οὖον χράω εἰς δήω ὁ παρά αὐτός δῶρον , ὁ παρά αὐτός ἅπας παραγίνομαι . μετά δέ ὁ προφήτης καί στοχαστής φημί ἀναιρέω . ἐνταῦθα ἐγώ δοκέω λέγω στοχαστής ὁ ἀπό σύνεσις Πολλῶς ὁ μέλλω στοχάζομαι · ἄν καί ἀπό αὐτός ὁ πραγματεία ὁ πείρω . ἕτερος μέν γάρ στοχασμός , καί προφητεία ἄλλος · ὁ μέν γάρ πνεῦμα θεός φθέγγομαι , οὐδείς οἴκοθεν εἰσφέρω · ὁ δέ ὁ ἀφορμή ἀπό ὁ ἤδη γίγνομαι λαμβάνω , καί ὁ οἰκεῖος σύνεσις διείργω , πολύς ὁ μέλλω προοράω , ὡς ἵημι ἄνθρωπος δν συνετέω προΐημι . ἀλλά πολύς ὁ μέσος οὗτος καί οὗτος , καί τοσοῦτος , ὅσος σύνεσις ἀνθρώπινος καί θεῖος χάρις ὁ διάφορος . ἵνα δέ καί ἐπί ὑπόδειγμα ὁ λόγος ποιέω φανερός , ἐννοέω ὁ Σολομών καί ὁ Ἐλισσαῖος · ἀμφότερος γάρ κρύπτω πρᾶγμα εἰς μέσος ἄγω , καί κρύπτω ἀνακαλύπτω · ἀμφότερος δέ οὖον ὁ αὐτός δύναμις · ἄλλος ὁ μέν ἀπό σύνεσις ἀνθρώπινος παρά ὁ φύσις λαμβάνω ἀφορμή ἐπί ὁ πόρος γυνή ἐκεῖνος · ὁ δέ λογισμός μέν οὐδείς χρίω ( ποῖος γάρ λογισμός ἀνακαλύπτω δυνατός εἰμί ὁ Γιέτη ὁ κλοπή ; ) θεῖος δέ χάρις ὁ πόρρωθεν γίγνομαι προοράω . καί πρέσβυς [ 35 ] καί πεντηκόνταρχος . μετά δέ οὗτος καί πρέσβυς καί πεντηκόνταρχος φημί ἀναιρέω · πρέσβυς οὐ ἁπλόος γράφω λέγω , ἀλλά ὁ μετά ὁ πολιός ὁ προσήκω ὁ πολιός διατηρέω σύνεσις . καί πεντηκόνταρχος δέ δ λέγω , οὐ νάω τις πεντηκόνταρχος φημί , ἀλλά ὁ ὄνομα οὗτος ὁ ἄρχω πᾶς αἰνίσσομαι . οὐδείς γάρ , οὐδείς ἀναρχία χαλεπός , ὥσπερ οὐδέ πλοῖον τίς σφαλερός γίγνομαι ἄν κυβερνήτης οὐ ἔχω . καί οὐδέ ἐνταῦθα ἴστημι , ἀλλά καί ἕτερος μέγας ἀσφάλεια ἀναίρεσις ἀπειλέω , ὁ ὁ Δρίστα βουλεύω οἶδα , ὁ ὁ ὁπλή οὐ ἄλλοτε εἰσφέρω εὐεργεσία ὁ πόλις . Ἀρελῶ γάρ , φημί , καί θαυμαστός σύμβουλος , καί σοφός ἀρχιτέκτων · οὐ ὁ οἰκοδόμος λέγω , ἀλλά ὁ πρᾶγμα ἔμπειρος , καί πολύς ἐφίστημι , καί μετά σύνεσις ἅπας ὁ ὁ πόλις διατίθημι πρᾶγμα οἶδα . γε . καί μετά οὗτος , καί συνετός ἀφροσάτην . ἄν γάρ οὗτος ἄπειμι , κἀν ὅς ἅπας πριασκω , πλήν οὐδείς εἰμί ὁ πόλις , κἀν προφήτης ἄκμων , κἀν σύμβουλος , κἀν δυνάστης , ὁ δέ ἀκούω μηδείς εἰμί , πᾶς εἰκῇ καί μάτην . ἐμός δοκέω ἐνταῦθα ὁ Ἀρελῶ λέγω , ὁ ἐσθίω καί ἀφίημι , ὡς ὁ Παῦλος φημί · παραδίδωμι αὐτός εἰς ἀδόκιμος νόος · οὖον οὗτος δεινῶς , ὅτι ἐμβάλλω εἰς ἄνοια , ἀλλά ὅτι ἀφίημι καί ἵζω ἄνθρωπος εἰμί . καί ἐφίστημι νεανίσκος ἄρχω αὐτός . οὗτος ἀναρχία χείρων καί πολύς χαλεπός . ὁ μέν γάρ οὐ ἔχω ἄρχω , ἀποστερέω ὁ χειραγωγέω · ὁ δέ πονηρός ἔχω , ὁ ἐμβάλλω εἰς κρημνός ἔχω . Νεανίσκος δέ ἐνταῦθα οὐ ἁπλόος ὁ ἡλικία διαβάλλω φημί , ἀλλά ἀπό ὁ πλεονάζω ὁ ἄνοια αὐτός ἐπιδείκνυμι . εἰμί γάρ καί νέος εἰμί συνετός , καί γηράσκω ΑΝΟΙΣ συζάω · ἀλλά ἐπεί οὗτος μέν σπανιδικειν συμβαίνω εἴωθα , ὁ δέ πλεονάζω τουναντίον εἰμί , ἐκ ἐκεῖνος ἄνθρωπος ὀνομάζω . ἐπεί