joannes-chrysostomus.in-illud-vidua-eligatur pg051_0332.2
ζ . Καὶ εἰ δοκεῖ , πρῶτον , ξετάσωμεν δὲ πρῶτον αὐτὸς τέδεικεν · Εἰ ἀπεκτροφῆσες . Τροφὴν γὰρ ἐνταῦθα λέγει οὐ ταύτην τὴν ψιλὴν καὶ παρὰ τοὺς πολλοὺς νομιζομένην , τὴ μὴ λειμὴ φθειρομένης παιδεύει τοὺς παῖδας · τοῦτο γὰρ οὐδὲ αὐτὴ τὴς φύσεως ἢ ἀνάγκη ἀφήσει παραμεληθῆναι ποτε · ὅθεν οὐδὲ προσταγμάτων ὑπὲρ τούτου χρεία καὶ νόμων , ἵνα τὰ ἔχοντα τρέφωσιν αἱ χεῖραι · ἀλλὰ τὴν τῆς δικαιοσύνης ἐπιμέλειαν , τὴν ἀνατροφὴν τὴν μετ’ εὐλαβείας ἐνταῦθα φησιν · ὡς αἱ γε μὴ οὕτω τρέφουσαι , παιδοκτονοὶ μᾶλλον εἰσιν ἢ μητέρες . Τοῦτο οὐ πρὸς γυναικας μόνον λέγω , ἀλλὰ καὶ πρὸς ἀνδρας . Καὶ γὰρ πολλὰ πολλάκις τῶν πατέρων , ὅπως μὲν ἵππος γένοιτο καλὸς τῷ παιδί , καὶ ὅπως οἰκία λαμπρά , καὶ ὅπως πολυτελὴς ἀγρός , πάντα ποιοῦσι καὶ πραγματεύονται · ὅπως δὲ αὐτῷ ψυχὴ γένοιτο καλὴ καὶ προαιρέσεις εὐσεβεῖς , οὐδὲν ἔχουσι λόγον . Καὶ τοῦτο ἐστίν , ὅ τὴν οἰκουμένην [ 317 ] ἀνατρέφει πᾶσαν , ὅτι τῶν οἰκείων ἀμελοῦμεν παίδων , καὶ τῶν μὲν κτηνῶν αὐτῶν ἐπιμελούμεθα , τῆς δὲ ψυχῆς αὐτῶν καταφρονοῦμεν , δοχῆς τῆς ἀνοίας πράγμα ὑπομείνουσες . Τὰ μὲν γὰρ χθὲς ματα χῶν πολλά ἢ καὶ πολυτελῆ , τοῦ δυναμένου μετ’ ἀρετῆς αὐτὰ οἰκονομῆσαι οὐθὲν σπουδαῖον , πάντα ἀπολείπεται καὶ οἴχεται μετ’ αὐτοῦ , καὶ βλάβην δαδάτην ἐνέγκειν αὐτῷ κακῆς μέν · ἄν δὲ ἢ ψυχὴ γενναῖα γένηται καὶ φιλόσοφος , κἂν μηδὲν ἔνδον ἀποκειμένον ἢ , τὰ πάντων δυναῖται μετὰ ἀδείας συγκεῖν . Δεῖ τοίνυν σκοπεῖν , οὐχ ὅπως αὐτοὺς πλουσίους ἐν ἀργύρῳ καὶ χρυσίῳ καὶ τοῖς τοιούτοις ποιήσωμεν , ἀλλ’ ὅπως ἐν εὐλαβείᾳ καὶ φιλοσοφίᾳ καὶ κτήσει τῆς ἀρετῆς πάντων γένωνται ἄν εὐπορώτατοι · ὅπως μὴ πολλῶν δεόντων , ὅπως μὴ περὶ τὰ βιωτικὰ καὶ τὰς νοστικὰς ἐπιθυμίας ζῶσιν ἐπτοημένοι . Καὶ τὰς εἰσόδους αὐτῶν , καὶ τὰς ἐξόδους μετ’ ἀκριβείας παραμεριάζεσθαι χρή , τὰς διατριβὰς , τὰς συνουσίας , εἰδὼς ὅτι τούτων ἀμελοῦμεν , οὐδεμίαν ἔχομεν παρὰ τῷ Θεῷ συγγνώμην . Εἰ γὰρ τῆς ὧν ἄλλων προνοίας ἀπαιτοῦμεθα τὰς εὐδύνας ( Ἐκαστος γὰρ μὴ τὸ ἑαυτοῦ ζητεῖτω , φησίν , ἀλλὰ τὸ τοῦ πλησίον ) , πῶς μᾶλλον τῆς τῶν παίδων ; Οὐ κατωχισά σου , φησίν , αὐτὸν ἐξ ἀρχῆς ; ἐπέστησας δὲ σε αὐτῷ διδάσκαλον καὶ προστάτην καὶ κηδεμόνα καὶ ἄρχοντα ; τὴν ἐξουσίαν αὐτοῦ πᾶσαν φέρων εἰς τὰς σὰς ἐνέθηκας χεῖρας ; Ἀπαλὸν ὄντα διαπλάττειν ἐκλέυσας , καὶ ρυθμίζειν · ποίαν ἂν ἔχοις συγγνώμην , εἰ περιδοὺς αὐτὸν ἀποκαρτεῖς ; Τί γὰρ ἂν εἴποις ; ὅτι δυσήμις ἐστι καὶ τραχύς ; Ἄλλ’ ἐξ ἀρχῆς ἔδει ταῦτα προορῶντα , ὅτα εὐήνιος ἦν , καὶ κομιδῆ νέος , χαλινοῦν μετ’ ἀκριβείας , ἐθίζειν πρὸς τὰ δέοντα , ρυθμίζειν , κολάζειν αὐτοῦ τὰ νοσήματα τῆς ψυχῆς . Ὅτε εὐκολώτερα ἢ ἐργασία , τότε τὰς ἀχάνθας ἐκτέμνειν ἔδει , ὅτε ἀπαλωτέρας οὐσὰς τὰς ῥίζας εὐκολώτερον ἀνεπώντο , καὶ οὐκ ἂν ἀμελούμενα τὰ πάθη , καὶ αὐξανόμενα , δυσκαπίεργατα γέγονε . Διὰ τοῦτο φησίν , Καμψὸν ἐκ νεότητος τὸν ἐραχλῶνα αὐτοῦ , ὅτε εὐκολώτερα γένοιτ’ ἂν ἢ παιδαγωγία . Οὐκ ἐπιτάττει
Lemmas: ζ . καί εἰμί δοκέω , πρῶτος , ἐξετάζω δέ πρῶτος αὐτός τεδειαν · εἰμί ἀπεκτροφῆσες . τροφή γάρ ἐνταῦθα λέγω οὐ οὗτος ὁ ψιλός καί παρά ὁ πολύς νομίζω , ὁ μή λειμὴ φθείρω παιδεύω ὁ παῖς · οὗτος γάρ οὐδέ αὐτός σής φύσις ἢ ἀνάγκη ἀφίημι παραμελέω ποτέ · ὅθεν οὐδέ πρόσταγμα ὑπέρ οὗτος χρεῖος καί νόμος , ἵνα ὁ ἔχω τρέφω ὁ χείρα · ἀλλά ὁ ὁ δικαιοσύνη ἐπιμέλεια , ὁ ἀνατροφή ὁ μετά εὐλάβεια ἐνταῦθα φημί · ὡς ὁ γε μή οὕτως τρέφω , παιδοκτόνος μᾶλλον εἰμί ἢ μήτηρ . οὗτος οὐ πρός γυνή μόνος λέγω , ἀλλά καί πρός ἀνήρ . καί γάρ πολύς πολλάκις ὁ πατήρ , ὅπως μέν ἵππος γίγνομαι καλός ὁ παῖς , καί ὅπως οἰκία λαμπρός , καί ὅπως πολυτελής ἀγρός , πᾶς ποιέω καί πραγματεύομαι · ὅπως δέ αὐτός ψυχή γίγνομαι κάλως καί προαίρεσις εὐσεβής , οὐδείς ἔχω λόγος . καί οὗτος εἰμί , ὁ ὁ οἰκουμένη [ 317 ] ἀνατρέφω πᾶς , ὅτι ὁ οἰκεῖος ἀμελέω παῖς , καί ὁ μέν κτῆνος αὐτός ἐπιμελέομαι , ὁ δέ ψυχή αὐτός καταφρονέω , δοχή ὁ ἄνοια πρᾶγμα ὑπομένω . Τά μέν γάρ χθές μάτη χοῦς πολύς ἢ καί πολυτελής , ὁ δύναμαι μετά ἀρετή αὐτός οἰκονομέω οὐδείς σπουδαῖος , πᾶς ἀπολείπω καί οἴχομαι μετά αὐτός , καί βλάβος δαδάτην φέρω αὐτός κακός μέν · ἄν δέ ἢ ψυχή γενναῖος γίγνομαι καί φιλόσοφος , κἀν μηδείς ἔνδον αποκειμαι ἢ , ὁ πᾶς δύναμαι μετά ἄδεια συγκει . Δεύς τοίνυν σκοπέω , οὐ ὅπως αὐτός πλούσιος ἐν ἄργυρος καί χρυσίον καί ὁ τοιοῦτος ποιέω , ἀλλά ὅπως ἐν εὐλάβεια καί φιλοσοφία καί κτῆσις ὁ ἀρετή πᾶς γίγνομαι ἄν εὔπορος · ὅπως μή πολύς δέω , ὅπως μή περί ὁ βιωτικός καί ὁ νοστικαι ἐπιθυμία ζάω πτοέω . καί ὁ εἴσοδος αὐτός , καί ὁ ἔξοδος μετά ἀκρίβεια παραμερίζω χράω , ὁ διατριβή , ὁ συνουσία , οἶδα ὅτι οὗτος ἀμελέω , οὐδείς ἔχω παρά ὁ θεός συγγνώμη . εἰμί γάρ ὁ ὅς ἄλλος πρόνοια ἀπαιτέω ὁ ευδυο ( ἕκαστος γάρ μή ὁ ἑαυτοῦ ζητέω , φημί , ἀλλά ὁ ὁ πλησίος ) , πῶς μᾶλλον ὁ ὁ παῖς ; οὐ κατοικίζω σύ , φημί , αὐτός ἐκ ἀρχή ; ἐφίστημι δέ σύ αὐτός διδάσκαλος καί προστάτης καί κηδεμών καί ἄρχων ; ὁ ἐξουσία αὐτός πᾶς φέρω εἰς ὁ σός ἐντίθημι χείρ ; ἁπαλός εἰμί διαπλάσσω ἐκλύω , καί ῥυθμίζω · ποῖος ἄν ἔχω συγγνώμη , εἰμί περιδέω αὐτός ἀποκαρτεῖς ; τις γάρ ἄν λέγω ; ὅτι δυσήμις εἰμί καί τραχύς ; ἄλλος ἐκ ἀρχή δέω οὗτος προοράω , ὄτα εὐήνιος εἰμί , καί κομιδῇ νέος , χαλινόω μετά ἀκρίβεια , ἐθίζω πρός ὁ δέω , ῥυθμίζω , κολάζω αὐτός ὁ νόσημα ὁ ψυχή . Ὅτε εὔκολος ἢ ἐργασία , τότε ὁ ἄκανθα ἐκτέμνω δέω , ὅτε ἀπαλός εἰμί ὁ ῥίζα εὔκολος ἀναπίνω , καί οὐ ἄν ἀμελέω ὁ πάθος , καί αὐξάνω , δυσκαπιεργατης γίγνομαι . Ζεύς οὗτος φημί , καμψός ἐκ νεότης ὁ ἐραχλῶνα αὐτός , ὅτε εὔκολος γίγνομαι ἄν ἢ παιδαγωγία . οὐ ἐπιτάσσω