joannes-chrysostomus.in-illud-vidua-eligatur pg051_0336.5
18 . Οὕτω πανταχοῦ οὐ μέτρα οὐσίας , ἀλλὰ μέτρα διανοίας ζητεῖται . Ὁ μεγαλόψυχος καὶ τῇ διανοία 322 πλούσιος , καὶ ἀπάντων ἀνθρώπων πενεστέρος ἐν χρήμασιν ἦ , πάντας ὑπερβήναι δυνήσεται καὶ φιλοξενία καὶ ἐλεημοσύνη , καὶ τῇ λοιπῇ πάσῃ φιλοσοφίᾳ · ὁ μικρολόγος καὶ πτωχὸς τῇ διανοίᾳ , καὶ χαμαὶ ἑστώς , κἂν ἀπάντων εὐπορώτερος ἦ , πάντων ἐστι πτωχότερος καὶ ἀπορώτερος · διὰ τοῦτο πρὸς τὰ καὶαῦτα ἀπαντα ὀνει καὶ ἀναδύεται . Καὶ ὡσπερ οὐδὲν ἐπὶ τοῦ πένθους ἡ πενία γένοιτ' ἂν κώλυμα πρὸς ἐλεημοσύνην διὰ τὸν τῆς διανοίας πλοῦτον · οὕτως οὐδὲν ἐπὶ τοῦ πλουτοῦντος ἡ εὐπορία συμπεράδει δυνήσεται πρὸς τὴν φιλοσοφίαν διὰ τὴν τῆς διανοίας · πενίαν . Καὶ τὰ παραδείγματα ἐγρήθην · ἡ μὲν γὰρ χῆρα καὶ ἐν ἀλεύρῳ μικρῷ τὸν προφήτην ἵδεατο · ὁ δὲ Ἄγαθὸς τοσοῦτον κεκτημένος πλοῦτον , καὶ πᾶν ἀλλοτρίων ἐπεθύμησεν . Οὕτως οὖν ἐστι χρημάτων πλοῦτος , ἀλλὰ πλοῦτος διανοίας ὁ παρέχων ἡμῖν εὐχολίαν παρὰ τὴν ἐλεημοσύνην · ἐπεὶ καὶ ἡ χῆρα ἐκείνη διὰ δύο μόνον ὀβολῶν μυρίους πλουτοῦνς ὑπερηθύνετο , καὶ οὐχ ἐγένετο κώλυμα ἡ πενία . Αὐτὴ μὲν οὖν ἡ πενία μείζονα τὴν ἐλεημοσύνην εἰργάσατο · ὅπερ οὖν καὶ ὁ Παῦλος φησιν , Ἡ κατὰ βάθους πτωχεία ἐκαρδίσσεν ἡμῖν εἰς τὸν πλοῦτον τῆς ἀπλότητος αὐτῶν . Οὐ γὰρ τοῦτο χρή σκοπεῖν , ὅτι δύο κατέβαλεν ὀβολούς , ἀλλ' ὅτι μόνους ἔχουσα τούτους , οὐχ ἔκλεισεν , ἀλλ' ὁλόκληρον τὴν οὐσίαν εἰσήνεγκε , θαυμάζειν αὐτὴν χρή καὶ στεφανοῦν . Οὐ τοίνυν πενιοῦσα , ἀλλὰ προθυμία ἡμῖν δεῖ , ὅταν ὑποδεχόμεθα ξένους . Ὡσπερ γὰρ ταύτης παρούσης οὐδὲν βλάβος γένοιτ' ἂν ἀπὸ πενίας , οὕτως ἀπούσης οὐδὲν ὠφελος γένοιτ' ἂν ἐξ εὐπορίας . Τί λέγεις ; Παιδίων ἐπιμελεῖται ἡ χῆρα καὶ διὰ τοῦτο οὐχ ἂν δύνατο θεραπεύειν ξένους ; Δι' αὐτὸ μὲν οὖν τοῦτο εὐχολώτερον τοῦτο ἐργάζεται , κοινωνοὺς ἔχουσα τῆς θεραπείας τοὺς υἱούς , συναντιλαμβανομένους καὶ συνεφαπτομένους αὐτῇ τῆς καλῆς ταύτης πραγματείας . Ὦστε οὐ κώλυμα , ἀλλὰ βοήθεια τῆς φιλοξενίας ἔσται τῶν παιδίων τὸ πλήθος , καὶ ἡ πολυχειρία πολλὴν τῇ διακονία παρέξει τὴν εὐχολίαν . Μὴ γὰρ μοι πολυτελῆ τράπεζαν εἴπης · ἂν εἰς τὴν οἰκίαν δέξηται τὸν ξένον , ἂν τὰ δυνα παραδῇ , ἂν πολλὴν ἐπιδείξηται τὴν φιλοσοφίαν , ἀφήρηται τῆς ξενοδοχίας ὁ καρπὸς ἅπας . Εἰ γὰρ ποτήριον ψυχροῦ μόνον βασιλείαν οὐρανῶν προξενεῖ , τὸ καὶ ὁμοφρόνων ποιήσαι , καὶ τραπεζῆς κοινωνεῖν , καὶ ἀναπαύσαι , πόσον οἴσει τὸν καρπόν , εἰπὲ μοι ; Σκόπει δὴ μοι Παύλου τὴν ἀκριβείαν . Οὐ γὰρ ἀπλῶς ξενοδοχίαν ἐνταῦθα ἀπαιτεῖ , ἀλλὰ τὴν μετὰ προθυμίας καὶ ζεούσης ψυχῆς καὶ διανοίας θερμῆς . Εἴπωμεν γὰρ , Εἰ ξενοδόχησεν , ἐπήγαγεν , Εἰ ἀγίων πάδας ἐνιγέρ . Οὐ θεραπεύειν ἐπιτρέπειν χρή αὐτὴν μετὰ τύφου καθημένην τοῦ ξένου τὴν θεραπείαν , ἀλλ' αὐτουργὸν γενέσθαι , καὶ τὸν καρπὸν ἀρπάζειν , καὶ μηδὲν παραχωρεῖν τοῦ καλοῦ τοῦτο θησαυροῦ . Καὶ πῶς , τοῦτο γένοιτ' ἂν , φησίν ; εἰ γὰρ εὐγενὴς εἴη καὶ περιφανὴς καὶ λαμπρὰ καὶ ἐπίσημος ἐκ προγόνων , αὐτῇ τοῦ 325 ξένου νίψει τοὺς πόδας ; καὶ πῶς οὐχ
Lemmas: 18 . οὕτως πανταχοῦ οὐ μέτρον οὐσία , ἀλλά μέτρον διάνοια ζητέω . ὁ μεγαλόψυχος καί ὁ διάνοια 322 πλούσιος , καί ἀπαντάω ἄνθρωπος πένης ἐν χρῆμα εἰμί , πᾶς ὑπερβαίνω δύναμαι καί φιλοξενία καί ἐλεημοσύνη , καί ὁ λοιπός πᾶς φιλοσοφία · ὁ μικρολόγος καί πτωχός ὁ διάνοια , καί χαμαί ἵστημι , κἀν ἀπαντάω εὔπορος ἠμί , πᾶς εἰμί πτωχός καί ἄπορος · διά οὗτος πρός ὁ καῦος ἀπαντάω ὀνέω καί ἀναδύνω . καί ὡς οὐδείς ἐπί ὁ πένθος ὁ πενία γίγνομαι ἄν κώλυμα πρός ἐλεημοσύνη διά ὁ ὁ διάνοια πλοῦτος · οὕτως οὐδείς ἐπί ὁ πλουτέω ὁ εὐπορία συμπεράδει δύναμαι πρός ὁ φιλοσοφία διά ὁ ὁ διάνοια · πενία . καί ὁ παράδειγμα ἐγείρω · ὁ μέν γάρ χήρ καί ἐν ἄλευρον μικρός ὁ προφήτης ιδεατός · ὁ δέ Ἀγαθός τοσοῦτος κτάομαι πλοῦτος , καί πᾶς ἀλλότριος ἐπιθυμέω . οὕτως οὖν εἰμί χρῆμα πλοῦτος , ἀλλά πλοῦτος διάνοια ὁ παραχώννυμι ἐγώ εὐκολία παρά ὁ ἐλεημοσύνη · ἐπεί καί ὁ χήρ ἐκεῖνος διά δύο μόνος ὀβολός μυρίος πλουτέω ὑπερέρχομαι , καί οὐ γίνομαι κώλυμα ὁ πενία . Αὐτή μέν οὖν ὁ πενία μέγας ὁ ἐλεημοσύνη ἐργάζομαι · ὅς οὖν καί ὁ Παῦλος φημί , ὁ κατά βάθος πτωχεία ἐκαρδίσσεν ἐγώ εἰς ὁ πλοῦτος ὁ ἁπλότης αὐτός . οὐ γάρ οὗτος χράω σκοπέω , ὅτι δύο καταβάλλω ὀβολός , ἀλλά ὅτι μόνος ἔχω οὗτος , οὐ κλείω , ἀλλά ὁλόκληρος ὁ οὐσία εἰσφέρω , θαυμάζω αὐτός χράω καί στεφανόω . οὐ τοίνυν πενία , ἀλλά προθυμία ἐγώ δέω , ὅταν ὑποδέχομαι ξένος . ὡς γάρ οὗτος παρών οὐδείς βλάβος γίγνομαι ἄν ἀπό πενία , οὕτως ἄπειμι οὐδείς ὠφελής γίγνομαι ἄν ἐκ εὐπορία . τις λέγω ; Παιδιών ἐπιμελέομαι ὁ χήρ καί διά οὗτος οὐ ἄν δύναμαι θεραπεύω ξένος ; διά αὐτός μέν οὖν οὗτος εὔκολος οὗτος ἐργάζομαι , κοινωνός ἔχω ὁ θεραπεία ὁ υἱός , συναντιλαμβάνω καί συνεφάπτομαι αὐτός ὁ καλός οὗτος πραγματεία . Ὥστος οὐ κώλυμα , ἀλλά βοήθεια ὁ φιλοξενία εἰμί ὁ παιδίον ὁ πλήθος , καί ὁ πολυχειρία πολύς ὁ διακονία παρέχω ὁ εὐκολία . μή γάρ ἐγώ πολυτελής τράπεζα λέγω · ἄν εἰς ὁ οἰκία δέχομαι ὁ ξένος , εἄν ὁ δυνα παραδέω , εἄν πολύς ἐπιδείκνυμι ὁ φιλοσοφία , ἀφαιρέω ὁ ξενοδοχία ὁ καρπός ἅπας . εἰμί γάρ ποτήριον ψυχρός μόνος βασίλειος οὐρανός προξενέω , ὁ καί ομόφρων ποιέω , καί τραπεζεύς κοινωνέω , καί ἀναπαύω , πόσος φέρω ὁ καρπός , λέγω ἐγώ ; σκοπάω δή ἐγώ Παῦλος ὁ ἀκρίβεια . οὐ γάρ ἀπλόος ξενοδοχία ἐνταῦθα ἀπαιτέω , ἀλλά ὁ μετά προθυμία καί ζέω ψυχή καί διάνοια θερμός . λέγω γάρ , εἰμί ξενοδοχέω , ἐπάγω , εἰμί ἅγιος παδάω ἐνιγέρ . οὐ θεραπεύω ἐπιτρέπω χράω αὐτός μετά τῦφος κάθημαι ὁ ξένος ὁ θεραπεία , ἀλλά αὐτουργός γίγνομαι , καί ὁ καρπός ἁρπάζω , καί μηδείς παραχωρέω ὁ καλός οὗτος θησαυρός . καί πῶς , οὗτος γίγνομαι ἄν , φημί ; εἰμί γάρ εὐγενής εἰμί καί περιφανής καί λαμπρός καί ἐπίσημος ἐκ πρόγονος , αὐτός ὁ 325 ξένος νίζω ὁ πόδι ; καί πῶς οὐ