joannes-chrysostomus.in-illud-salutate-priscillam-et-aquilam-sermones-1-2 pg051_0200.3
γ . Καὶ τί , φησίν , οὐκ ἄν μεῖζων ἐφάνη ἡ χάρις , εἰ διασῶσας ; οὕτως ἐτέλεσαν ὄντες ; Ἄλλ’ αὐτοὶ οὐκ ἐγένοντο οὕτω δόκιμοι · εἰ γὰρ μηδεμίας ἔλαβον διλήμους πείραν , μὴ πεινίας , μὴ διψύγης , μὴ στενοχωρίας , ἑμειναν ἄν ἄργοι καὶ νωλέες · νῦν δὲ τοῖς τῆς χάριν διαλάμψαι μόνον , ἀλλὰ καὶ τὴν τῶν ὑπακουόντων δοκιμὴν ἠθέλησεν ἐπιδειχθῆναι , ἵνα μὴ μετὰ ταῦτά τινες ἔχωσι λέγειν , ὅτι Οὐδὲν παρ’ ἑαυτῶν εἰσήνεγκαν ἑκεῖνοι , ἀλλὰ τὸ πάν τῆς τοῦ Θεοῦ βοήθης ἐγένετο . Ἠδύνατο μὲν γὰρ αὐτοὺς ὁ Θεὸς μέχρι τελῶος ἐν ἀφθονίᾳ καταστῆσαι τοσαύτῃ , ἀλλ’ οὐκ ἠθέλησεν διὰ πολλὰς καὶ ἀναγκαιὰς προφάσεις , ἃς πολλάκις πρὸς τὴν ὑμετέραν ἀγάπην εἴρηκαμεν · μίαν μὲν θὴ ταύτην , ἑτέραν δὲ οὐκ ἐλάττονα ταύτης , ἵνα καὶ μετρητὴς εἴδωσι · τρίτην δὲ , ἵνα μὴ μεῖζονα ἡ κατὰ ἀνθρώπων [ 185 ] λάβωσι δόξαν . Διὰ δὲ ταῦτα , καὶ πολλῷ πλείονα τούτων , ἀφεῖς αὐτοὺς πολλοὺς τῶν ἀοχθῶν παριπίπτειν , οὐκ ἠβούληθ’ ὑπὸ τῆς ἀκριβείας τῆς νομοθεσίας τῆς προτέρας ἀφεῖναι , ἀλλ’ ἐχάλασε καὶ ἀνῆκε τῆς φιλοσοφίας τὸν τόνον ἐκεῖνος , ὥστε μὴ βαρύν τινα καὶ ἀφόρητον αὐτοὺς γενέσθαι τὸν βίον , πολλοῖς ἐγκαταλιμπανομένους , καὶ τὸν ἀκρεβὴ νόμον ἐκεῖνον ἀναγκαζομένους τηρεῖν . Ἐπειδὴ δὲ χρή καὶ τὸ προκείμενον ἀσφαλῶς περ ποιήσαι καταφανές , ἀναγκαῖον καὶ τοῦτο εἰπεῖν . Εἰπὼν γάρ , Ὁ ἔχων βαλάστιον , ἀράτω , καὶ σῆραν , ἐπήγαγε · Καὶ ὁ μὴ ἔχων , πωλησάτω τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ , καὶ ἀγοράσεται μάχαιραν . Τί ποτε τοῦτο ἐστι ; καθοπλίζει τοὺς μαθητὰς ὁ λέγων , ἕαν τις σε βαλίσῃ εἰς τὴν δεξιὰν σιαγόνα . στρέψον αὐτῷ καὶ τὴν ἄλλην ; ὁ καλεῦσιν εὐλογεῖν τοὺς λουθορμενοὺς , ἀνέχεσθαι τῶν ἐπηρεαζόντων , εὐχεσθαι ὑπὲρ τῶν διωκόντων , εἶτα καθοπλίζει , καὶ διὰ μαχάρας μόνῃ ; Καὶ ποῖον ἄν ἔχοι τοῦτο λόγον ; Εἰ γὰρ ὅλις ἔδει καθοπλίσαι , οὐ μαχαίρας ἔδει κτήσασθαι μόνον , ἀλλὰ καὶ ἀσπίδα καὶ κράνος καὶ κνημίδας . Ὦλως δὲ , εἰ γε ἀνθρωπίνως τὰ τοιαῦτα ἐμελλεν οἰκονομεῖν , πόσους οὐκ ἂν τὸ ἐπίταγμα γέλω ; Εἰ γὰρ μυρία τοιαῦτα ὅπλα ἐκτήσαντο πρὸς τοσαύτην ἔφοδον καὶ ἐπιβουλὴν δήμων , τυράννων , πλεῶν , ἰδνῶν , τίνες ἔμελλον οὐ ἔνδεκα φαν·ἴσθαι ; Φωνή ; γὰρ ἀκούσαι χρεμετίζοντος ἵππου δυνατὸν ἦν αὐτοῖς ; πρὸς δὲ τὴν ὕβριν μόνην οὐκ ἄν κατεπλάγησαν τῶν στρατοπέδων , ἐν λῦμαις καὶ ποταμοῖς καὶ ἀκαταίως τραφέντες μικροῖς ; Τίνος οὖν ἕνεκεν τοῦτο λέγει ; Τὴν ἔφοδον τῶν Ἰουδαίων ἐνδείξασθαι βουλόμενος , καὶ ὅτι μέλλουσιν αὐτὸν συλλαμβάνειν . Καὶ τοῦτο φανερῶς μὲν οὐκ ἠθέλησεν εἰπεῖν , δι’ αἰνιγμάτων δὲ , ὥστε μὴ θορυβῆσαι πάλιν αὐτοὺς . Ὦσπερ οὖν ὅταν ἀκούσῃς αὐτοῦ λέγοντος , ὅτι Ὁ ἡκούσατε εἰς τὸ σῶς , κηρύξατε ἐπὶ τῶν δωμάτων , τὸ ἡκούσατε ἐν τῇ σκοτίᾳ , εἴπατε ἐν τῷ φωτί , οὐ τοῦτο ὑποπτεύεις , ὅτι καλεῦσι τοὺς στενωποὺς καὶ τὴν ἀγορὰν ἀφέντας ἐπὶ τῶν δωμάτων κηρύττειν · οὐδὲ γὰρ φαίνονται τοῦτο ποιήσαντες οἱ μαθηταί · ἀλλὰ τὸ , Ἐπὶ τῶν δωμάτων , καὶ τὸ , Ἐν τῷ φωτί , τὸ μετὰ παρρησίας αἰνίττεται · τὸ δὲ , Εἰς τὸ σῶς , καὶ τὸ , Ἐν τῇ σκοτίᾳ , τοῦτο δηλοῖ , ὅτι Ὦπερ ἐν μικρῷ μέρει τῆς οἰκουμένης , καὶ ἐν ἐνὶ χωρίῳ τῆς Παλαιστίνης ἡκούσατε , τοῦτο πανταχοῦ τῆς γῆς ἐξηγήσατε .
Lemmas: γ . καί τίς , φημί , οὐ ἄν μέγας φαίνω ὁ χάρις , εἰμί διασῴζω ; οὕτως τελέω ο ; ἄλλος αὐτός οὐ γίνομαι οὕτως δόκιμος · εἰμί γάρ μηδέμιος λαμβάνω διλήμους πεῖρα , μή πηνιάω , μή διψυχω , μή στενοχωρία , μένω ἄν ἀργός καί νωλέες · νῦν δέ ὁ ὁ χάρις διαλάμπω μόνος , ἀλλά καί ὁ ὁ ὑπακούω δοκιμή ἐθέλω ἐπιδείκνυμι , ἵνα μή μετά οὗτος τις ἔχω λέγω , ὅτι οὐδείς παρά ἑαυτοῦ εἰσφέρω ἐκεῖνος , ἀλλά ὁ πᾶς ὁ ὁ θεός βοηθέω γίνομαι . δύναμαι μέν γάρ αὐτός ὁ θεός μέχρι τελῶος ἐν ἀφθονία καθίστημι τοσοῦτος , ἀλλά οὐ ἐθέλω διά πολύς καί ἀναγκαῖος πρόφασις , ὅς πολλάκις πρός ὁ ὑμέτερος ἀγάπη εἴρω · εἷς μέν τίθημι οὗτος , ἕτερος δέ οὐ μικρός οὗτος , ἵνα καί μετρητής οἶδα · τρίτος δέ , ἵνα μή μέγας ὁ κατά ἄνθρωπος [ 185 ] λαμβάνω δόξα . Ζεύς δέ οὗτος , καί πολύς πολύς οὗτος , ἀφίημι αὐτός πολύς ὁ ἀοχθῶν παραπίπτω , οὐ ἀβουλέω ὑπό ὁ ἀκρίβεια ὁ νομοθεσία ὁ πρότερος ἀφίημι , ἀλλά χαλάω καί ἀνήκω ὁ φιλοσοφία ὁ τόνος ἐκεῖνος , ὥστε μή βαρύς τις καί ἀφόρητος αὐτός γίγνομαι ὁ βίος , πολύς ἐγκαταλείπω , καί ὁ ἀκρεβὴ νόμος ἐκεῖνος ἀναγκάζω τηρέω . ἐπειδή δέ χράω καί ὁ πρόκειμαι ἀσφαλής περ ποιέω καταφανής , ἀναγκαῖος καί οὗτος λέγω . εἶπον γάρ , ὁ ἔχω βαλάστιον , αἴρω , καί σαίρω , ἐπάγω · καί ὁ μή ἔχω , πωλέω ὁ ἱμάτιον αὐτός , καί ἀγοράζω μαχαιρᾶς . τις ποτέ οὗτος εἰμί ; καθοπλίζω ὁ μαθητής ὁ λέγω , ἐάν τις σύ βάλλω εἰς ὁ δεξιά σιαγών . στρέφω αὐτός καί ὁ ἄλλος ; ὁ καλέω εὐλογέω ὁ λουθορμενοὺς , ἀνέχω ὁ ἐπηρεάζω , εὔχομαι ὑπέρ ὁ διώκω , εἶτα καθοπλίζω , καί διά μαχάρης μόνος ; καί ποῖος ἄν ἔχω οὗτος λόγος ; εἰμί γάρ ὅς δέω καθοπλίζω , οὐ μάχαιρα δέω κτάομαι μόνος , ἀλλά καί ἀσπίς καί κράνος καί κνημίς . Ὦλος δέ , εἰμί γε ἀνθρώπινος ὁ τοιοῦτος μέλλω οἰκονομέω , πόσος οὐ ἄν ὁ ἐπίταγμα γέλως ; εἰμί γάρ μύριοι τοιοῦτος ὅπλον κτάομαι πρός τοσοῦτος ἔφοδος καί ἐπιβουλή δῆμος , τύραννος , πλέω , ἰδνόω , τίς μέλλω οὐ ἕνδεκα φαν·ιεπομαι ; φωνή ; γάρ ἀκούω χρεμετίζω ἵππος δυνατός εἰμί αὐτός ; πρός δέ ὁ ὕβρις μόνος οὐ ἄν καταπλήσσω ὁ στρατόπεδον , ἐν λύμη καί ποταμός καί ἀκαταίως τρέφω μικρός ; Τίνος οὖν ἕνεκα οὗτος λέγω ; Τά ἔφοδος ὁ Ἰουδαῖος ἐνδείκνυμι βούλομαι , καί ὅτι μέλλω αὐτός συλλαμβάνω . καί οὗτος φανερός μέν οὐ ἐθέλω λέγω , διά αἴνιγμα δέ , ὥστε μή θορυβέω πάλιν αὐτός . ὥσπερ οὖν ὅταν ἀκούω αὐτός λέγω , ὅτι ὁ ἀκούω εἰς ὁ σῶς , κηρύσσω ἐπί ὁ δῶμα , ὁ ἀκούω ἐν ὁ σκοτία , λέγω ἐν ὁ φάος , οὐ οὗτος ὑποπτεύω , ὅτι καλέω ὁ στενωπός καί ὁ ἀγορά ἀφίημι ἐπί ὁ δῶμα κηρύσσω · οὐδέ γάρ φαίνω οὗτος ποιέω ὁ μαθητής · ἀλλά ὁ , ἐπί ὁ δῶμα , καί ὁ , ἐν ὁ φάος , ὁ μετά παρρησία αἰνίσσομαι · ὁ δέ , εἰς ὁ σῶς , καί ὁ , ἐν ὁ σκοτία , οὗτος δηλόω , ὅτι ὅσπερ ἐν μικρός μέρος ὁ οἰκουμένη , καί ἐν ἐν χωρίον ὁ Παλαιστίνη ἀκούω , οὗτος πανταχοῦ ὁ γῆ εξηγώ .