joannes-chrysostomus.in-illud-pater-si-possibile-est-transeat pg051_0046.2
ἡμερον εἶναι καὶ φιλάνθρωπον εὐχονται , τοῦτον τοὺς ἐχθροὺς ἀνὴμερον γενέσθαι καὶ ἀπάνθρωπον βούλονται . Ταῦτα τοίνυν ὁ Δεσπότης προαναστελλων , παρεγγυᾷ μὲν μὴ βαττολογεῖν · διδάσκει δὲ τινὰ χρή λέγειν ἐν τῇ προσευχῇ , καὶ ἐν ὀλίγοις ῥήμασι πᾶσαν ἀρετὴν ἐκπαιδεύει · οὐ μόνον γὰρ εὐχὴς ἐστι διδασκαλία ἐκεῖναι τὰ ῥήματα , ἀλλὰ καὶ βίου τελείου παιδαγωγία . γ' . Τίνα δὲ ἐστοιχεῖα , καὶ πῶς ἡ τούτων ἔνοια , μετὰ πολλῆς ἀκριβείας ἐξετάσωμεν , καὶ ὡς θελοὺς νόμους ἀσφαλῶς τηρήσωμεν . Πάτερ ἡμῶν , ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς . Ἡ πόσις τῆς φιλανθρωπίας ἡ ὑπερβολὴ ἡ πόσις τῆς φιλοτιμίας ἡ ὑπεροχή ! ποῖος ἀρκέσει λόγος πρὸς εὐχαριστίαν τοῦ τοσαῦτα πηγάζοντος ἡμῖν ἀγαθά ; Σκόπτησον , ἀγαπητέ , τῆς σῆς καὶ τῆς ἡμῶν φύσεως τὴν εὐτέλειαν , ἐρεύνησον τὴν συγγένειαν , τὴν γῆν , τὸν χουν , τὸν πηλόν , τὴν πλίνδον , τὴν σποδόν · ἀπὸ γὰρ τῆς γῆς διαπελάσθεις , πάλιν εἰς τὴν γῆν μετὰ τέλος ἀναλύομεν . Ταῦτα οὖν ἐννοήσας ἐκπλάγθητι τὸν ἀνεξήγιαστον πλοῦτον τῆς πολλῆς περὶ ἡμᾶς τοῦ Θεοῦ ἀγαθότητος , ὅτι Πατέρα καλεῖν προεστάχθης αὐτόν , ὁ γήνους τὸν οὐράνιον , ὁ θνητὸς τὸν ἀθάνατον , ὁ φθαρτὸς τὸν ἀφθαρτον , ὁ πρόσκαιρος τὸν αἰώνιον , ὁ χθὲς καὶ πρῴην πηλός , τὸν ὄντα πρὸ τῶν αἰώνων Θεόν . Ἄλλ' οὐ μάτην ἐδιδάχθη ταύτην ἀφέναι τὴν φωνὴν , ἀλλ' ἵνα τὴν ὑπὸ τῆς γλώττης σου προφερομένην τοῦ Πατρὸς ὀνομασίαν ἀθώομενος , μιμῆ αὐτῷ τὴν ἀγαθότητα , ὡς καὶ ἀλλαχοῦ ψει · Γίνεσθε ὀμιοι τοῦ Πατρὸς ὑμῶν τοῦ ἐν οὐρανοῖς , ὅτι τὸν ἥλιον αὐτοῦ ἀνατέλλει ἐπὶ πονηροὺς καὶ ἀγαθούς , καὶ βρέχει ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους . Οὐ δύναται γὰρ Πατέρα καλεῖν τὸν φιλάνθρωπον Θεὸν ὁ τὴν γνώμην ἔχων θηριώδη καὶ ἀπάνθρωπον · οὐδὲ γὰρ σώζει τοὺς χαρακτήρας τοὺς ἐν τῷ ἐπουρανίῳ Πατρὶ ἀγαθότητος , ἀλλ' εἰς τὸ θηριώδες εἶδος ἐαυτὸν μεταμετρώσας , καὶ τῆς θεῖας συγγενείας ἐξέπεσε , κατὰ τὸ ὑπὸ τοῦ Δαυὶδ εἰρημένον · Ἄνθρωπος ἐν τιμῇ ὤν οὐ συνῆκε , παρασυνεβλήθη τοὺς κτήνεσι τοὺς ἀνόητοις , καὶ ὡμοιώθη αὐτοῖς . Ὅταν γὰρ τις σκιρτῇ μὲν ὡς ταῦρος , λακτίζῃ δὲ ὡς βους , μνησιακῇ δὲ ὡς κάμηλος , καὶ γαστριμαργῇ μὲν ὡς ἄρκτος , ἀρπάζῃ δὲ ὡς λύκος , πλεῖτῃ δὲ ὡς σκορπίος , ὑπουλὸς δὲ ἢ ὡς ἀλώπηξ , χρεμετίζῃ δὲ ἐπὶ γυναῖκιν ὡς ἵππος ὀθλυμανής , πῶς δύναται ὁ τοιοῦτος τὴν υἱὸν πρέπουσαν ἀναπέμψαι φωνὴν , καὶ Πατέρα ἑαυτοῦ καλεῖν τὸν Θεόν ; Τί οὖν ὀνομάζεσθαι χρὴ τὸν τοιοῦτον ; Θηρίον ; Ἄλλὰ τὰ θηρία ἐνὶ τούτων τῶν ἐλαττωμάτων κατέχεται · οὕτος δὲ πάντα συναγαγὼν ἐν ἑαυτῷ , καὶ τῇ ἐκείνων ἀλογίας γεγόνεν ἀλογώτερος . Καὶ τὸ λέγω θηρίον ; Θηρίου παντὸς χαλεπώτερος ἐστιν ὁ τοιοῦτος . Ἐκεῖνα μὲν γὰρ , καὶτοι κατὰ φύσιν ἄγρια ὄντα , ἀνθρωπίνης ἀπολαύσαντα τέχνης , ἡμερα πολλάκις γίνεται · οὕτως δέ , ἄνθρωπος ὤν , καὶ τὴν ἐκείνων ἀγριότητα τὴν κατὰ φύσιν εἰς τὴν ἡμερότητα μεταβαλὼν τὴν παρὰ φύσιν , ποίαν ἔχει ἀπολογίαν , τὴν ἑαυτοῦ πραότητα τὴν κατὰ φύσιν εἰς ἀγριότητα ἐξάγων τὴν παρὰ φύσιν , καὶ τὸ μὲν ἄγριον φύσει ποιῶν ἡμερον , ἑαυτὸν δὲ τὸν [ 29 ] ἡμερον φύσει ποιῶν ἄγριον ; καὶ λέοντα μὲν τιθασοῦν , καὶ χειροφθὴν ποιῶν , τὸν δὲ ὀμὸν τὸν ἴδιον λέοντος κατασκευάζων ἄγριώτερον ; Καίτοι ἐκείνῳ ἐστι κωλύματα , καὶ τὸ λογισμῷ ἀπερήσθαι τὸ θηρίον , καὶ τὸ πάντων εἶναι θυμοῦδεστερον · ἀλλ' ὅμως διὰ τῆς παρὰ τοῦ Θεοῦ δοθείσης σοφίας , καὶ τῆς θηριώδους περιγίνεται φύσεως . Καὶ ὁ ἐπὶ τῶν θηρίων τὴν φύσιν νικῶν , ἐφ' ἑαυτοῦ μετὰ τῆς φύσεως καὶ τὸ τῆς προαιρέσεως ἀπόλλυσι καλόν · καὶ λέοντα
Lemmas: ἥμερος εἰμί καί φιλάνθρωπον εὔχομαι , οὗτος ὁ ἐχθρός ἀνήμερος γίγνομαι καί ἀπάνθρωπος βούλομαι . οὗτος τοίνυν ὁ Δεσπότης προαναστέλλω , παρεγγυάω μέν μή βατταλογέω · διδάσκω δέ τις χρή λέγω ἐν ὁ προσευχή , καί ἐν ὀλίγος ῥῆμα πᾶς ἀρετή ἐκπαιδεύω · οὖον μόνος γάρ εὐχή εἰμί διδασκαλία ἐκεῖνος ὁ ῥῆμα , ἀλλά καί βίος τέλειος παιδαγωγία . γε . τίς δέ στοιχεῖον , καί πῶς ὁ οὗτος ἔνοια , μετά πολύς ἀκρίβεια ἐξετάζω , καί ὡς θελέω νόμος ἀσφαλῶς τηρέω . πατήρ ἐγώ , ὁ ἐν ὁ οὐρανός . ὁ πόσις ὁ φιλανθρωπία ὁ ὑπερβολή ὁ πόσις ὁ φιλοτιμία ὁ ὑπεροχή ! ποῖος ἀρκέω λόγος πρός εὐχαριστία ὁ τοσοῦτος πηγάζω ἐγώ ἀγαθός ; Σκόπτησον , ἀγαπητός , ὁ σός καί ὁ ἐγώ φύσις ὁ εὐτέλεια , ἐρευνάω ὁ συγγένεια , ὁ γῆ , ὁ χόω , ὁ πηλός , ὁ πλιενδον , ὁ σποδός · ἀπό γάρ ὁ γῆ διαπελάζω , πάλιν εἰς ὁ γῆ μετά τέλος ἀναλύω . οὗτος οὖν ἐννοέω ἐκπλήσσω ὁ ανεξηγιαστος πλοῦτος ὁ πολύς περί ἐγώ ὁ Θεός ἀγαθότης , ὅτι πατήρ καλέω προστάσσω αὐτός , ὁ γήνους ὁ οὐράνιος , ὁ θνητός ὁ ἀθάνατος , ὁ φθαρτός ὁ ἄφθαρτος , ὁ πρόσκαιρος ὁ αἰώνιος , ὁ χθές καί πρώην πηλός , ὁ εἰμί πρό ὁ αἰών Θεός . ἄλλος οὖον μάτην διδάσκω οὗτος ἀφίημι ὁ φωνή , ἀλλά ἵνα ὁ ὑπό ὁ γλῶσσα σύ προφέρω ὁ πατήρ ὀνομασία ἀτῶμαι , μιμέομαι αὐτός ὁ ἀγαθότης , ὡς καί ἀλλαχοῦ ψεῖ · γίγνομαι ὀμιοι ὁ πατήρ σύ ὁ ἐν οὐρανός , ὅτι ὁ ἥλιος αὐτός ἀνατέλλω ἐπί πονηρός καί ἀγαθός , καί βρέχω ἐπί Δίκαιος καί ἄδικος . οὖον δύναμαι γάρ πατήρ καλέω ὁ φιλάνθρωπον θεός ὁ ὁ γνώμη ἔχω θηριώδης καί ἀπάνθρωπος · οὐδέ γάρ σῴζω ὁ χαρακτήρ ὁ ἐν ὁ ἐπουράνιος πατήρ ἀγαθότης , ἀλλά εἰς ὁ θηριώδης εἶδος ἑαυτοῦ μεταμετρώσας , καί ὁ θεῖος συγγένεια ἐκπίπτω , κατά ὁ ὑπό ὁ Δαυίδ εἴρω · Ἄνθρωπος ἐν τιμή εἰμί οὖον συνίημι , παρασυμβάλλω ὁ κτῆνος ὁ ἀνόητος , καί ὁμοιόω αὐτός . ὅταν γάρ τις σκιρτέω μέν ὡς ταῦρος , λακτίζω δέ ὡς βοῦς , μνησιακῇ δέ ὡς κάμηλος , καί γαστριμαργέω μέν ὡς ἄρκτος , ἁρπάζω δέ ὡς λύκος , πλέω δέ ὡς σκορπίος , ύπουλος δέ ἢ ὡς ἀλώπηξ , χρεμετίζω δέ ἐπί γυνή ὡς ἵππος ὀθλυμανής , πῶς δύναμαι ὁ τοιοῦτος ὁ υἱός πρέπω ἀναπέμπω φωνή , καί πατήρ ἑαυτοῦ καλέω ὁ Θεός ; τις οὖν ὀνομάζω χρή ὁ τοιοῦτος ; θηρίον ; ἀλλά ὁ θηρίον ἐν οὗτος ὁ ἐλάττωμα κατέχω · οὗτος δέ πᾶς συνάγω ἐν ἑαυτοῦ , καί ὁ ἐκεῖνος ἀλογία γίγνομαι ἄλογος . καί ὁ λέγω θηρίον ; Θήριος πᾶς χαλεπός εἰμί ὁ τοιοῦτος . ἐκεῖνος μέν γάρ , καίτοι κατά φύσις ἄγριος εἰμί , ἀνθρώπινος ἀπολαύω τέχνη , ἡμέρα πολλάκις γίγνομαι · οὕτως δέ , ἄνθρωπος εἰμί , καί ὁ ἐκεῖνος ἀγριότης ὁ κατά φύσις εἰς ὁ ἡμερότης μεταβάλλω ὁ παρά φύσις , ποῖος ἔχω ἀπολογία , ὁ ἑαυτοῦ πραότης ὁ κατά φύσις εἰς ἀγριότης ἐξάγω ὁ παρά φύσις , καί ὁ μέν ἄγριος φύσις ποιέω ἥμερος , ἑαυτοῦ δέ ὁ [ 29 ] ἥμερος φύσις ποιέω ἄγριος ; καί λέων μέν τιθασσόω , καί χειροφθὴν ποιέω , ὁ δέ ὁμός ὁ ἴδιος λέων κατασκευάζω ἄγριος ; καίτοι ἐκεῖνος εἰμί κώλυμα , καί ὁ λογισμός ἀπεῖπον ὁ θηρίον , καί ὁ πᾶς εἰμί θυμοῦδεστερον · ἀλλά ὅμως διά ὁ παρά ὁ Θεός δίδωμι σοφία , καί ὁ θηριώδης περιγίγνομαι φύσις . καί ὁ ἐπί ὁ θηρίον ὁ φύσις Νίκη , ἐπί ἑαυτοῦ μετά ὁ φύσις καί ὁ ὁ προαίρεσις ἀπόλλυμι καλός · καί λέων