joannes-chrysostomus.in-illud-ne-timueritis-cum-dives-factus-fuerit-homo pg055_0496.2
Μὴ σοβού , ὅταν πλουτήσῃ ἀνθρώπος . Ἄδε τοῦτον τὸν στίχον θησαυρὸν καὶ ὑπόθεσιν · λάβε τὸν στίχον βίαν πλούτου καὶ εὐπορίας . Οὐ γὰρ τὸ πλουτεῖν , ἀλλὰ τὸ μὴ βούλεσθαι πλουτεῖν , τοῦτό ἐστι πλουτος . Ἄρα συνήχατε τὸ λεχθῆν πρὸς ὑμᾶς ; Ὁ βουλόμενος πλουτεῖν , χρείαν ἔχει χρημάτων καὶ χρήματων · ὁ δὲ μὴ βουλόμενος πλουτεῖν , δεῖ ἐστιν ἐν εὐπορίᾳ . Μὴ σοβού , ὅταν πλουτήσῃ ἀνθρώπος , ἢ ὅταν πληθυνθῇ ἢ δόξα τού σῶν αὐτοῦ . Μὴ σοβού , εἴπέ μοι , διὰ τί ; Ἐπειδὴ γὰρ φοβεροὶ εἰσιν οἱ πλουτοῦντες , ἐκλαλεῖ τὴν ζωὴν ὁ προφήτης . Τί δέδοικας ἀνθρώπων ψύλλους κομίζων , χαρποῦ τὰ ἀπεεστερημένον ; τί δέδοικας ἀνθρώπων εἰς πικρίαν βαλίζοντα ; τί δέδοικας ἀνθρώπου δεῖ τρέμεντα ; Τί δέδοικας ἀνθρώπου διηνεκῶς φόβῳ συζῶντα ; Ὁ μὲν γὰρ δοῦλός σου οὐ δέδοικε σε ἀπόντα · ἐκεῖνος δὲ τὸν δεσπότην ἐνδοθεν περιφέρει . Ὅπου ἐὰν ἀπόλῃ , ὁ ἔργος τῆς φιλοχρηματίας ἐπεταί · καὶ πλησίον , καὶ οἰκέτας , καὶ φίλους , καὶ βασιλῶνας , καὶ εὐεργέτας , ἀπαντας ὁμοῦ ἐχθροὺς ἔχει . Φθόνων γὰρ ἐγείρει μέγαν . Ὁ μὲν γὰρ πένθης οὐδὲν δεδοικὸς διάγει , ἐπειδὴ πλουτεῖ μόνον τῇ φιλοσοφίᾳ καὶ ὑπομονῇ · ὁ δὲ πλούσιος , ἐπειδὴ πλεονεξία συζῇ , μισεῖται παρὰ πάντων , καὶ ἐν κοινοῖς συλλόγοις πολέμιος περιέρχεται , χολακευόμενος μὲν τῷ προσώπῳ , μισούμενος δὲ τῇ διανοίᾳ . Ὅτι δὲ ταῦτα τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον , ὅταν ἐλθῇ ὁ ἄνεμος , καὶ ρίψῃ τὰ φύλλα , ὅταν μεταβολὴ τῶν πραγμάτων γένηται , τότε εὐρίσκονται οἱ πεπλασμένοι φίλοι , τότε γνωρίζεται τὰ προσωππεῖα τῶν χαλάκων , τότε φανερουται ὁ χορδὸς τῶν ὑποκριτῶν , καὶ ἡ σκῆψις τοῦ δράματος . Ἀνοίγεται τὰ στόματα πάντων λεγόντων · Ὁ μιᾶρδς , ὁ πονηρός , ὁ παμπόνηρος . Τί λέγεις ; οὐχὶ χθὲς αὐτὸν ἐκολάκευες ; οὐχὶ τὰς χεῖρας αὐτοῦ κατεφίλεις ; Προσωπεῖον ἦν ἐκεῖνα . Ἦλθεν ὁ καιρός , καὶ περιελὼν τὸ προσωωπεῖον , καὶ ἀπεφράγμην τῇ διανοίᾳ . Τί οὖν δέδοικας , εἴπέ μοι , τὸν ὑπὸ τοσούτων κατηγορούμενον ; Καὶ τί τοῦτο ; Εἴθε μὴ αὐτὸς ἑαυτὸν κατηγορήσῃ . Ταῦτα λέγω οὐ πλούσιον διαβάλλων , μιᾶρδίας εἴπον , ἀλλὰ τοὺς κακῶς τῇ καλῇ κεχρημένους πράγματι . Τὰ γὰρ χρήματα σὺν ταῖς πράξεσι καλὰ . Πῶς καλὰ δέ ; Ἐὰν παραχωρῶνται [ 509 ] τὴν πενίαν , ἐὰν διορθώσιν πτωχίαν . Ἄκουσον πῶς λέγει ὁ Ἰωβ · Ἐγὼ ἤμην ὀφθαλμὸς τυφλῶν , πούς δὲ χωλῶν · ἐγὼ ἤμην πατήρ ἀνυπατίων . Ἰδοὺ πλούσιος , καὶ ἁμαρτία οὐκ ἦν , ἀλλὰ φιλοπρωγεία . Ἡ οἰκία μου παντὶ ἐλθόντι ἀνέμετο α . Τοῦτο πλούτου διακονία , οὐ πλούτου οὐκ ὄνυσι , ἀλλὰ πράγματι . Οὗτος ὁ πλούτου δοῦλος ἐκεῖνον τοῦ πλούτου · οὗτος μὲν γὰρ δυναμὴ ἐστιν ἔργων πραγμάτων , ἐκεῖνος δὲ ὀνόματος καὶ πράγματος ἔχει τὴν ἀλήθειαν . Ποῖος ; Ὁ τῶν ἀρετῶν , ὁ τῆς ἐλεημοσύνης . Πῶς ; Ἐγὼ λέγω . Ἔστι πλούσιος τὰ πάντων ἀρπάζων , καὶ ἐστι πλούσιος τὰ ἑαυτοῦ τοῖς πένθη παρέχων . Ὁ μὲν ἐν τῷ συνάγειν , ὁ δὲ ἐν τῷ ἀναλαχεῖν πλουτῶν · καὶ ὁ μὲν σπείρει τῇ γῇ ,
Lemmas: μή σοβέω , ὅταν πλουτέω ἄνθρωπος . ἀείδω οὗτος ὁ στίχος θησαυρός καί ὑπόθεσις · λαμβάνω ὁ στίχος βία πλοῦτος καί εὐπορία . οὐ γάρ ὁ πλουτέω , ἀλλά ὁ μή βούλομαι πλουτέω , τούτος εἰμί πλοῦτος . Ἀρά συνάγω ὁ λέγω πρός σύ ; ὁ βούλομαι πλουτέω , χρεία ἔχω χρῆμα καί χρῆματον · ὁ δέ μή βούλομαι πλουτέω , δέω εἰμί ἐν εὐπορία . μή σοβέω , ὅταν πλουτέω ἄνθρωπος , ἢ ὅταν πληθύνω ἢ δόξα ὁ σός αὐτός . Μή σοβέω , λέγω ἐγώ , διά τίς ; Ἐπειδή γάρ φοβερός εἰμί ὁ πλουτέω , ἐκλαλέω ὁ ζωή ὁ προφήτης . Τι δείδω ἄνθρωπος ψύλλα κομίζω , Χάρπου ὁ ἀποστερέω ; τίς δείδω ἄνθρωπος εἰς πικρία βάλλω ; τίς δείδω ἄνθρωπος δέω τρέμω ; τις δείδω ἄνθρωπος διηνεκής φόβος συζάω ; ὁ μέν γάρ δοῦλος σύ οὐ δείδω σύ ἄπειμι · ἐκεῖνος δέ ὁ δεσπότης ἔνδοθεν περιφέρω . ὅπου ἐάν ἀπόλλυμι , ὁ ἔργος ὁ φιλοχρηματία ἕπω · καί πλησίος , καί οἰκέτης , καί φίλος , καί βασιλῶνας , καί εὐεργέτης , ἀπαντάω ὁμοῦ ἐχθρός ἔχω . Φθόνος γάρ ἐγείρω μέγας . ὁ μέν γάρ πενθέω οὐδείς δείδω διάγω , ἐπεί πλουτέω μόνος ὁ φιλοσοφία καί ὑπομονή · ὁ δέ πλούσιος , ἐπεί πλεονεξία συζάω , μισέω παρά πᾶς , καί ἐν κοινός σύλλογος πολέμιος περιέρχομαι , χολακευμαι μέν ὁ πρόσωπον , μισέω δέ ὁ διάνοια . ὅτι δέ οὗτος οὗτος ἔχω ὁ τρόπος , ὅταν ἔρχομαι ὁ ἄνεμος , καί ῥίπτω ὁ φύλλο , ὅταν μεταβολή ὁ πρᾶγμα γίγνομαι , τότε εὑρίσκω ὁ πλάσσω φίλος , τότε γνωρίζω ὁ προσωπεῖον ὁ χαλάκος , τότε φανερόω ὁ χορδή ὁ ὑποκριτής , καί ὁ σκῆψις ὁ δρᾶμα . ἀνοίγνυμι ὁ στόμα πᾶς λέγω · ὁ μιᾶρδς , ὁ πονηρός , ὁ παμπόνηρος . τις λέγω ; οὐ χθές αὐτός κολακεύω ; οὐ ὁ χείρ αὐτός καταφιλέω ; προσωπεῖον εἰμί ἐκεῖνος . ἔρχομαι ὁ καιρός , καί περιαιρέω ὁ προσωπεῖον , καί ἀποφράσσω ὁ διάνοια . Τι οὖν δείδω , λέγω ἐγώ , ὁ ὑπό τοσοῦτος κατηγορέω ; καί τίς οὗτος ; εἴθε μή αὐτός ἑαυτοῦ κατηγορέω . Ταΰς λέγω οὐ πλούσιος διαβάλλω , μιαρδις λέγω , ἀλλά ὁ κακῶς ὁ καλός χράω πρᾶγμα . Τά γάρ χρῆμα σύν ὁ πρᾶξις καλός . Πῶς καλός δέ ; ἐάν παραχωρέω [ 509 ] ὁ πενία , ἐάν διόρθωσις πτωχίαν . ἀκούω πῶς λέγω ὁ Ἰώβ · ἐγώ ἀείδω ὀφθαλμός τυφλός , πούς δέ χωλός · ἐγώ ἀείδω πατήρ ἀνυπατίων . ἰδέ πλούσιος , καί ἁμαρτία οὐ εἰμί , ἀλλά φιλοπρωγεία . ὁ οἰκία ἐγώ πᾶς ἔρχομαι ἀναμένω α . Τοῦτης πλοῦτος διακονία , οὐ πλοῦτος οὐ ὄνος , ἀλλά πρᾶγμα . οὗτος ὁ πλοῦτος δοῦλος ἐκεῖνος ὁ πλοῦτος · οὗτος μέν γάρ δύναμη εἰμί ἔργον πρᾶγμα , ἐκεῖνος δέ ὄνομα καί πρᾶγμα ἔχω ὁ ἀλήθεια . ποῖος ; ὁ ὁ ἀρετή , ὁ ὁ ἐλεημοσύνη . Πῶς ; ἐγώ λέγω . εἰμί πλούσιος ὁ πᾶς ἁρπάζω , καί εἰμί πλούσιος ὁ ἑαυτοῦ ὁ πένθος παραχώννυμι . ὁ μέν ἐν ὁ συνάγω , ὁ δέ ἐν ὁ ἀναλαγχάνω πλοῦτος · καί ὁ μέν σπείρω ὁ γῆ ,