joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0169.1
πνεύματα ἐπιθυμίας πονηρᾶς πολλὴν ἐμποιοῦντα τῇ διανοίᾳ τὴν σύγχυσιν . Ἄλλ’ ὁ μὲν ἀπειρος καὶ ἀμαλέτης , ἀρχομένου τοῦ χειμῶνος τῆς ὀργῆς , εὐθέως 169 θορυβεῖται , ταράττεται , κλονεῖται , περισσὸ γινομένην ὑποβρύχιον τὴν ψυχὴν ὑπὸ τῶν παθῶν , καὶ ναυάγιον ὑπομένουσαν · ὁ δὲ ἐμπειρος καὶ μεμελετηκὼς τὰ τοιαῦτα φέρειν γενναίως , καθάπερ κυβερνήτην ἐπὶ τῶν οἰκίων , οὕτω τὸν λογισμόν ἐπάνω τῶν παθῶν καθίσας , οὐ πρότερον ἀφίσταται πάντα ποιῶν , ὡς ἂν κατευθύνῃ τὸ σκάφος πρὸς τὸν εὐδιον τῆς φιλοσοφίας λιμένα . Ὃπερ οὖν ἐπὶ τῆς θαλάττης γίνοται , καὶ ἐπὶ τῆς διανοίας συμβαίνει , τοῦτο καὶ ἐν τῇ ἐξηγήσει τῶν Γραφῶν συμβαίνει · ἀνάγκη θορυβεῖσθαι , παρατάττεσθαι , ἐπειδὰν ἐξέλθωμεν εἰς τὸ πέραγος , οὐχ ἐπειδὴ τὸ πέλᾶγος φοβερὸν , ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡμεῖς οἱ πλέοντες ἀπειροί . Ὅτι γὰρ ἐστιν , δύσκολον φύσει λόγον ὄντα , δύσκολον γενέσθαι παρὰ τὴν ἀπειρίαν τῶν ἀκούοντων , Παῦλον ὑμῖν παραστήσομαι μάρτυρα . Εἰπὼν γὰρ ὅτι Χριστὸς ἐγένετο ἀρχιερεὺς κατὰ τὴν Μελχισέδεκ , καὶ ζητῶν τίς ἐστιν ὁ Μελχισεδέκ , ἐπῆγαγε · Περί οὐ πολλὸς ἡμῖν ὁ λόγος καὶ δυσερμήνευτος . Τί λέγεις , ὦ μακάριε Παῦλε ; Δυσερμηνευτὸς σοι τῷ πνευματικῇ ἔχοντι σοφίαν , τῷ τὰ ἀπόρρητα ῥήματα ἀκούσαντι , τῷ πρὸς τρίτον ἀρπαγέντι οὐρανόν ; Εἰ σὺ δυσερμήνευτος , τίνι καταληπτός ; Ἐμοί , φησί , δυσερμήνευτος , οὐ παρὰ τὴν οἰκείαν δυσχολίαν , ἀλλὰ παρὰ τὴν ἀσθένειαν τῶν ἀκούοντων . Εἰπὼν γὰρ , Δυσερμήνευτος , ἐπῆγαγεν · Ἐπειδὴ ῥωροὶ γεγόνετε ταῖς ἀκοαῖς . Ὁρᾷς ὅτι οὐχ ἡ φύσις τοῦ λόγου , ἀλλ’ ἡ ἀπειρία τῶν ἀκούοντων δύσκολον τὸν οὐ δύσκολον ἐποίησεν ; Οὐ μόνον δὲ δύσκολον , ἀλλὰ καὶ πολλὸν ποιεῖ τὸν βραχὺν ἡ αὐτὴ αἰτία · διόπερ οὐχὶ δυσερμήνευτος ἐφησεν εἶναι μόνον , ἀλλὰ καὶ πολλὸν , καὶ τοῦ μήκους , καὶ τῆς δυσκολίας ἀναθεῖς τὴν αἰτίαν τῇ ῥωθρότητι τῆς ἀκοῆς . Καθάπερ γὰρ ἐπὶ τῶν ἀρρώστουντων οὐχ ἀναγκαῖον σύντομον καὶ ἰσχεδιασμένην παραδείναι τράπεζαν , ἀλλὰ δεῖ παρασκευάζειν τὰ σιτία διάφορα , ἵνα ἂν τοῦτο ὁ κάμνων μὴ βουληθῇ μεταλαβεῖν , τὸ ἕτερον λάβῃ · κἂν ἐκεῖνο μὴ προσίῃται , τὸ ἄλλο δέξεται · κἂν τοῦτο διακρούσθαι , ἐπιλέληπται θατέρου , καὶ τῇ ποικιλίᾳ τῶν βρωμάτων τὴν δυσχολίαν νικήσωμεν , καὶ τῷ πολυτρόπῳ τῆς τραπέζης τὸ δυσάρεστον τῆς γνῶμης θεραπεύσωμεν · οὕτω πολλάκις καὶ ἐπὶ τῆς πνευματικῆς ἐστιάσεως χρή ποιεῖν . Ὅταν ἀσθενεῖς ὦμεν , πολλὴν παρασκευάζεσθαι χρή τὸν λόγον καὶ ποικίλον , καταβολὰς καὶ παραδείγματα ἔχοντα , κατασκευὰς , καὶ περιόδους , καὶ ἕτερα πολλά τοιαῦτα , ἵνα ἐκ πάντων ῥάβια γένηται ἡμῖν τῶν συμφερόντων ἡ ἀφεσις . Πλὴν ἀλλ’ εἰ καὶ πολλὸς ὁ λόγος καὶ δυσερμήνευτος , οὐχ ἀπεστέρεσεν αὐτοὺς τῆς διδασκαλίας τοῦ Μελχισεδέκ · τῷ μὲν γὰρ εἰπεῖν , Πολλὸς καὶ Δυσερμήνευτος , ἀναστήσας αὐτῶν τὴν σπουδήν , ἵνα προθυμότεροι γένωνται περὶ τὴν ἀκρόασιν · τῷ δὲ παρασκευεῖν τὴν τράπεζαν , χαριζάμενος αὐτῶν τῇ ἐπιθυμίᾳ . β . 170 Τοῦτο δὲ καὶ ἡμεῖς ποιήσωμεν · εἰ καὶ ἀπειρον τὸ πέλᾶγος τῶν προφητῶν , καὶ πολλὰ ἔχει τὰ βάθη , κατατολμήσωμεν τῆς θαλάττης κατὰ τὴν ἡμετέραν δύναμιν · μᾶλλον δὲ μὴ κατὰ τὴν ἡμετέραν δύναμιν , ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀνωθεν δεδομένην ἡμῖν χάριν , οὐ διὰ τὴν ἡμετέραν παράρτησιν , ἀλλὰ διὰ τὴν ὑμετέραν ὠφέλειαν κατατολμήσωμεν τῆς θαλάττης , κἂν τοῦτο Παῦλον μιμούμενοι . Ὅτι γὰρ οὐχ ἀπατεῖσθαι αὐτοὺς τοῦ λόγου τοῦ κατὰ τὸν Μελχισέδεκ , ἀκούσον τῶν ἐξῆς . Εἰπὼν γοῦν , Περί οὐ πολλὸς ὁ λόγος καὶ δυσερμήνευτος , ἐπῆγαγεν · Οὗτος γὰρ ὁ Μελχισεδέκ , βασιλεὺς δικαιοσύνης · ἔπειτα δὲ καὶ βασιλεὺς Σαλήμ , ὁ ἐστι βασιλεὺς εἰρήνης , ἀπάτωρ , ἀμήτωρ , ἀγενεαλόγητος , μὴτε ἀρχὴν ἡμερῶν , μὴτε ζωῆς τέλος ἔχων · ἀρωιωωμένος δὲ τῷ Υἱῷ τοῦ Θεοῦ μένει ἱερεὺς εἰς τὸ διηνεκές . Ἄρα οὐχ ἐκαραξεν ὑμῶν τὰς ἀκοὰς περὶ ἀνθρώπου διαλεγόμενος ὁ Παῦλος καὶ λέγων , Ἀπάτωρ , ἀμήτωρ ; Καὶ τί λέγω , περὶ ἀνθρώπου ; Εἰ γὰρ περὶ τοῦ Χριστοῦ λέγοιτο τοῦτο , οὐχ ἂν πολλὴν καὶ οὕτως ἡμῖν παρέχοι ζήτησιν ; Εἰ γὰρ ἀπάτωρ , πῶς Υἱός ; εἰ ἀπάτωρ , πῶς Μονογενής ; Ὁ γὰρ υἱὸς ὀφείλει πατέρα ἔχειν , ἐπεὶ οὐχ ἂν εἴη υἱός . Ἄλλὰ καὶ ἀπάτωρ ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ , καὶ ἀμήτωρ . Πῶς ; Ἀπάτωρ τὴν κάτω γέννησιν , ἀμήτωρ τὴν ἄνω · οὔτε γὰρ ἐπὶ τῆς ἔχει πατέρα , οὔτε ἐν οὐρανῷ μητέρα . Ἀγενεαλόγητος . Ἀκούετε δὴ τῆν οὐσίαν αὐτοῦ πολυπραγμονοῦντας · καίτοι τινὲς νομίζουσιν , ὅτι τὸ Ἀγενεαλόγητος τοῦτο περὶ τῆς ἄνω γεννήσεως εἴρηται . Οἱ μὲν γὰρ αἱρετικοὶ οὐδὲ τοῦτο βούλονται · καὶ γὰρ καὶ ἐκείνην πολυπραγμονοῦσι , καὶ περιεργάζονται · οἱ δὲ ἐπαιχέστεροι τούτων ἐκείνην μὲν παραχωροῦσιν , οὐκέτι δὲ καὶ περὶ ταύτης τῆς κάτω νομίζουσιν εἰρῆσθαι τὸ , Ἀγενεαλόγητος . Δεῖξωμεν οὖν ὅτι περὶ ἐκατέρας γεννήσεως τοῦτο ὁ Παῦλος εἶπε , καὶ περὶ τῆς ἄνω , καὶ περὶ τῆς κάτω · καὶ γὰρ καὶ ἐκείνην φρικτήν , καὶ αὐτὴν μυστικωτάτην . Διὰ τοῦτο καὶ Ἡσαΐας φησί , Τὴν γενεὰν αὐτοῦ τίς διηγήσεται ; Ἄλλὰ περὶ ἐκείνης , φησίν , εἶπε τῆς ἄνω . Τί οὖν εὑρίσκομεν Παύλῳ , ἀμφοτέρας εἰπόντι τὰς γεννήσεις , καὶ τότε ἐπαγαγόντι τὸ , Ἀγενεαλόγητος ; Πρότερον γὰρ εἰπὼν , Ἀπάτωρ , ἀμήτωρ , τότε ἐπῆγαγε τὸ , Ἀγενεαλόγητος , ἵνα μὴ μόνον κατ’ ἐκείνην τὴν γέννησιν , καθ’ ἣν ἀμήτωρ ἐστιν , ἀλλὰ καὶ κατὰ ταύτην , καθ’ ἣν ἀπάτωρ ἦν , τὴν κάτω λέγω , ἀγενεαλόγητον εἶναι πιστεύσῃς . Διὰ τοῦτο ἀμφοτέρας θεὶς , τότε εἶπε τὸ , Ἀγενεαλόγητος · καὶ γὰρ καὶ αὕτη ἡ κάτω ἀκατάληπτος , ἵνα πρὸς ἐκείνην μηδὲ παρακινεῖν τολμήσωμεν . Εἰ γὰρ τὰ προπύλαια τοῦ ναοῦ οὕτω φοβερὰ καὶ ἀπρόσιτα , πῶς εἰς τὰ ἅγια τὰ εἰσελθεῖν ἐπιχειρήσομεν ; Ὅτι μὲν γὰρ ἐγεννήθη ἐκ τοῦ Πατρὸς , οἶδα · τὸ δὲ πῶς , οὐχ οἶδα . Ὅτι ἐτέχθη ἐκ τῆς παρθένου , ἐπίσταμαι · τὸν δὲ τρόπον οὐδὲ τοῦτο καταλαμβάνω . Ἐκατέρας γὰρ 171 φύσεως ἡ γέννησις ὁμολογεῖται , καὶ ἐκατέρας ὁ τρόπος σκεπάζεται . Καὶ ὥσπερ ἐνταῦθα ἐπὶ τῆς παρθένου , οὐχ εἰδὼς ἄγω πῶς ἐκ παρθένου ἐγεννήθη , ὁμολογῶ ὅτι ἐγεννήθη , καὶ οὐχ ἀναιρῶ τὸ πρᾶγμα διὰ τὴν ἀγνοίαν τοῦ τρόπου · οὕτω καὶ σὺ ποίησον ἐπὶ τοῦ Πατρὸς · εἰ καὶ οὐχ οἶδας πῶς ἐγεννήθη , τὸ , Ἐγεννήθη , ὁμολόγησον δ . Κἂν λέγῃ σοι ὁ αἱρετικός , Πῶς
Lemmas: πνεῦμα ἐπιθυμία πονηρός πολύς ἐμποιέω ὁ διάνοια ὁ σύγχυσις . ἄλλος ὁ μέν ἤπειρος καί ἀμαλέτης , ἄρχω ὁ χειμών ὁ ὀργή , εὐθύς 169 θορυβέω , ταράσσω , κλονέω , περισσός γίγνομαι ὑποβρύχιος ὁ ψυχή ὑπό ὁ πάθος , καί ναυάγιον ὑπομένω · ὁ δέ ἔμπειρος καί μελετάω ὁ τοιοῦτος φέρω γενναῖος , καθάπερ κυβερνήτης ἐπί ὁ οἰκίον , οὗτος ὁ λογισμός ἐπάνω ὁ πάθος καθίζω , οὖον πρότερος ἀφίστημι πᾶς ποιέω , ὡς εἄν κατευθύνω ὁ σκάφος πρός ὁ εὔδιον ὁ φιλοσοφία λιμήν . ὅπερ οὖν ἐπί ὁ θάλασσα γίγνομαι , καί ἐπί ὁ διάνοια συμβαίνω , οὗτος καί ἐν ὁ ἐξήγησις ὁ Γραφής συμβαίνω · ἀνάγκη θορυβέω , παρατάσσω , ἐπειδάν ἐξέρχομαι εἰς ὁ πέραγος , οὐ ἐπεί ὁ πέλαγος φοβερός , ἀλλά ἐπεί ἐγώ ὁ πλέω ἤπειρος . ὅτι2 γάρ εἰμί , δύσκολος φύσις λόγος εἰμί , δύσκολος γίγνομαι παρά ὁ ἀπειρία ὁ ἀκούω , Παῦλος σύ παρίστημι μάρτυς . εἶπον γάρ ὅτι Χριστός γίγνομαι ἀρχιερεύς κατά ὁ Μελχισεδέκ , καί ζητέω τίς εἰμί ὁ Μελχισεδέκ , ἐπάγω · Περί οὖον πολύς ἐγώ ὁ λόγος καί δυσερμήνευτος . τις λέγω , εἰμί μακάριος Παῦλος ; δυσερμήνευτος σύ ὁ πνευματικός ἔχω σοφία , ὁ ὁ ἀπόρρητος ῥῆμα ἀκούω , ὁ πρός τρίτος ἀρπάζω οὐρανός ; εἰμί σύ δυσερμήνευτος , τίς καταληπτός ; ἐμός , φημί , δυσερμήνευτος , οὖον παρά ὁ οἰκεῖος δυσχολία , ἀλλά παρά ὁ ἀσθένεια ὁ ἀκούω . εἶπον γάρ , δυσερμήνευτος , ἐπάγω · ἐπεί ῥωρός γίγνομαι ὁ ἀκοή . ὁράω ὅτι οὐ ὁ φύσις ὁ λόγος , ἀλλά ὁ ἀπειρία ὁ ἀκούω δύσκολος ὁ οὖον δύσκολος ποιέω ; οὖον μόνος δέ δύσκολος , ἀλλά καί πολύς ποιέω ὁ βραχύς ὁ αὐτός αἰτία · διόπερ οὐ δυσερμήνευτος φημί εἰμί μόνος , ἀλλά καί πολύς , καί ὁ μῆκος , καί ὁ δυσκολία ἀνατίθημι ὁ αἴτιος ὁ ῥωθρότητι ὁ ἀκοή . καθά γάρ ἐπί ὁ ἀρρωστέω οὐ ἀναγκαῖος σύντομος καί ισχεδιασμενος παραδέω τράπεζα , ἀλλά δεῖ παρασκευάζω ὁ σιτίον διάφορος , ἵνα εἄν οὗτος ὁ κάμνω μή βούλομαι μεταλαμβάνω , ὁ ἕτερος λαμβάνω · κἀν ἐκεῖνος μή προσίημι , ὁ ἄλλος δέχομαι · κἀν οὗτος διακρούω , ἐπιλαμβάνω θατέρου , καί ὁ ποικιλίας ὁ βρῶμα ὁ δυσχολία νικάω , καί ὁ πολύτροπος ὁ τράπεζα ὁ δυσάρεστος ὁ γνώμη θεραπεύω · οὗτος πολλάκις καί ἐπί ὁ πνευματικός εστίαση χρή ποιέω . ὅταν ἀσθενής εἰμί , πολύς παρασκευάζω χρή ὁ λόγος καί ποικίλος , καταβολή καί παράδειγμα ἔχω , κατασκευή , καί περίοδος , καί ἕτερος πολύς τοιοῦτος , ἵνα ἐκ πᾶς ῥάβια γίγνομαι ἐγώ ὁ συμφέρω ὁ ἄφεσις . πλήν ἀλλά εἰμί καί πολύς ὁ λόγος καί δυσερμήνευτος , οὐ ἀποστερέω αὐτός ὁ διδασκαλία ὁ Μελχισεδέκ · ὁ μέν γάρ εἶπον , Πολύς καί δυσερμήνευτος , ἀνίστημι αὐτός ὁ σπουδή , ἵνα πρόθυμος γίγνομαι περί ὁ ἀκρόασις · ὁ δέ παρασκευάζω ὁ τράπεζα , χαρίζω αὐτός ὁ ἐπιθυμία . Β . 170 οὗτος δέ καί ἐγώ ποιέω · εἰμί καί ἤπειρος ὁ πέλαγος ὁ προφήτης , καί πολύς ἔχω ὁ βάθος , κατατολμάω ὁ θάλασσα κατά ὁ ἡμέτερος δύναμις · μᾶλλον δέ μή κατά ὁ ἡμέτερος δύναμις , ἀλλά κατά ὁ ἄνωθεν δίδωμι ἐγώ χάρις , οὖον διά ὁ ἡμέτερος παράρτησιν , ἀλλά διά ὁ ὑμέτερος ὠφέλεια κατατολμάω ὁ θάλασσα , κἀν οὗτος Παῦλος μιμέομαι . ὅτι2 γάρ οὐ ἀπατάω αὐτός ὁ λόγος ὁ κατά ὁ Μελχισεδέκ , ἀκούω ὁ ἑξῆς . εἶπον γοῦν , Περί οὖον πολύς ὁ λόγος καί δυσερμήνευτος , ἐπάγω · οὗτος γάρ ὁ Μελχισεδέκ , βασιλεύς δικαιοσύνη · ἔπειτα δέ καί βασιλεύς Σαλήμ , ὁ εἰμί βασιλεύς εἰρήνη , ἀπάτωρ , ἀμήτωρ , ἀγενεαλόγητος , μήτε ἀρχή ἡμέρα , μήτε ζωή τέλος ἔχω · ἀρωιωωμένος δέ ὁ υἱός ὁ Θεός μένω ἱερεύς εἰς ὁ διηνεκής . ἄρας οὐ χαράσσω σύ ὁ ἀκοή περί ἄνθρωπος διαλέγω ὁ Παῦλος καί λέγω , ἀπάτωρ , ἀμήτωρ ; καί τίς λέγω , περί ἄνθρωπος ; εἰμί γάρ περί ὁ Χριστός λέγω οὗτος , οὐ εἄν πολύς καί οὕτως ἐγώ παρέχω ζήτησις ; εἰμί γάρ ἀπάτωρ , πῶς υἱός ; εἰμί ἀπάτωρ , πῶς Μονογενής ; ὁ γάρ υἱός ὀφείλω πατήρ ἔχω , ἐπεί οὐ εἄν εἰμί υἱός . ἀλλά καί ἀπάτωρ εἰμί ὁ υἱός ὁ Θεός , καί ἀμήτωρ . Πῶς ; ἀπάτωρ ὁ κάτω γέννησις , ἀμήτωρ ὁ ἄνω · οὔτε γάρ ἐπί ὁ ἔχω πατήρ , οὔτε ἐν οὐρανός μήτηρ . ἀγενεαλόγητος . ἀκούω δή ὁ οὐσία αὐτός πολυπραγμονέω · καίτοι τις νομίζω , ὅτι ὁ ἀγενεαλόγητος οὗτος περί ὁ ἄνω γέννησις εἴρω . ὁ μέν γάρ αἱρετικός οὐδέ οὗτος βούλομαι · καί γάρ καί ἐκεῖνος πολυπραγμονέω , καί περιεργάζομαι · ὁ δέ ἐπαιχέστεροι οὗτος ἐκεῖνος μέν παραχωρέω , οὐκέτι δέ καί περί οὗτος ὁ κάτω νομίζω εἴρω ὁ , ἀγενεαλόγητος . δείκνυμι οὖν ὅτι περί ἑκάτερος γέννησις οὗτος ὁ Παῦλος εἶπον , καί περί ὁ ἄνω , καί περί ὁ κάτω · καί γάρ καί ἐκεῖνος φρικτός , καί αὐτός μυστικός . Ζεύς οὗτος καί Ἠσαΐας φημί , ὁ γενεά αὐτός τίς διηγέομαι ; ἀλλά περί ἐκεῖνος , φημί , εἶπον ὁ ἄνω . τις οὖν εὑρίσκω Παῦλος , ἀμφότερος εἶπον ὁ γεννάω , καί τότε ἐπάγω ὁ , ἀγενεαλόγητος ; πρότερος γάρ εἶπον , ἀπάτωρ , ἀμήτωρ , τότε ἐπάγω ὁ , ἀγενεαλόγητος , ἵνα μή μόνος κατά ἐκεῖνος ὁ γέννησις , κατά ὅς ἀμήτωρ εἰμί , ἀλλά καί κατά οὗτος , κατά ὅς ἀπάτωρ εἰμί , ὁ κάτω λέγω , ἀγενεαλόγητος εἰμί πιστεύω . Ζεύς οὗτος ἀμφότερος τίθημι , τότε εἶπον ὁ , ἀγενεαλόγητος · καί γάρ καί οὗτος ὁ κάτω ἀκατάληπτος , ἵνα πρός ἐκεῖνος μηδέ παρακινέω τολμάω . εἰμί γάρ ὁ προπύλαια ὁ ναός οὗτος φοβερός καί ἀπρόσιτος , πῶς εἰς ὁ ἅγιος ὁ εἰσέρχομαι ἐπιχειρέω ; ὅτι2 μέν γάρ γεννάω ἐκ ὁ πατήρ , οἶδα · ὁ δέ πῶς , οὐ οἶδα . ὅτι2 τίκτω ἐκ ὁ παρθένος , ἐπίσταμαι · ὁ δέ τρόπος οὐδέ οὗτος καταλαμβάνω . ἑκάτερος γάρ 171 φύσις ὁ γέννησις ὁμολογέω , καί ἑκάτερος ὁ τρόπος σκεπάζω . καί ὥσπερ ἐνταῦθα ἐπί ὁ παρθένος , οὐ εἰδοί ἄγω πῶς ἐκ παρθένος γεννάω , ὁμολογέω ὅτι γεννάω , καί οὐ ἀναιρέω ὁ πρᾶγμα διά ὁ ἄγνοια ὁ τρόπος · οὗτος καί σύ ποιέω ἐπί ὁ πατήρ · εἰμί καί οὐ οἶδα πῶς γεννάω , ὁ , γεννάω , ὁμολογέω δ . κἀν λέγω σύ ὁ αἱρετικός , Πῶς