joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0153.1
οἷσε πανταχοῦ τὸ ἀλγεῖν καλὸν , ἀλλ' ἔστιν ὅπου καὶ θανατώσιμον καὶ ὀλέθριον . Καὶ τοῦτο αὐτὸ πάλιν δεῖκνὺς ὁ Παῦλος ἔλεγεν · « Ἡ κατὰ Θεὸν λύπη μετá - νοιαν εἰς σωτηρίαν ἀμεταμέλητον κατεργάζεται · ἡ δὲ τοῦ κόσμου λύπη θάνατον κατεργάζεται . ε' . Ὅρῃς καὶ τοῦτο τῶν μέσων ὄν ; Οὐκοῦν καὶ τὸ ἐναντίον αὐτοῦ τῶν μέσων , τὸ χαίρειν λέγω . Διόπερ οὐχ ἀπλῶς χαίρειν ἐκέλευσεν , ἀλλὰ χαίρειν ἐν Κυρίῳ . Ἄλλ' ὁ μὲν τῶν μέσων λόγος ἰκανῶς ἡμῖν διευκρινήται , εἶγε ἀκροατὰς ἔχει προσιζόντας · ἰτέον δὲ λοιπὸν ἐπὶ τὰ μὴ μέσα , ἀλλὰ ἐπὶ τὰ καλὰ , ὧ οὐκ ἂν γένοιτο κακὰ , καὶ ἐπὶ τὰ κακὰ , ὧ οὐκ ἂν γένοιτο καλά . Ταῦτα μὲν γὰρ τὰ εἰρημένα ποτὲ μὲν τοῦτο , ποτὲ δὲ ἐκεῖνο γίνεται · οἷον ὁ πλοῦτος ποτὲ μὲν κακόν , ὅταν εἰς πλεονεξίαν δαπανᾆται · ποτὲ δὲ καλόν , ὅταν εἰς ἐλεημοσύνην ἀναλισκται · καὶ τὰ ἄλλα τοιαῦτα κατὰ τὸν κανόνα τοῦτον . Ἔστι δὲ τινα , ὧ οὐκ ἂν ποτὲ γένοιτο κακὰ · τὰ δὲ , ἐναντία τούτοις , δεῖ κακὰ , καὶ οὐκ ἂν ποτὲ γένοιτο καλά · οἷον ἀσέβεια , βλασφημία , ἀσελγεια , [ 153 ] ὠμότης , ἀπανθρωπία , γαστριμαργία , καὶ ὅσα τοιαῦτα . Οὐ λέγω ὅτι ἄνθρωπος , κακὸς οὐκ ἂν ποτὲ γένοιτο καλός , οὔτε καλὸς οὐκ ἂν ποτὲ γένοιτο κακός · ἀλλ' ὅτι αὐτὰ τὰ πράγματα οὐκ ἂν ποτὲ γένοιτο . Ταῦτα μὲν γὰρ εἰη · ἐπὶ τῆς οἰκείας τάξεως , τὰ τε καλά , καὶ τὰ κακὰ · ὁ δὲ ἄνθρωπος , ὅταν μὲν ἐκεῖνα ἐλται , καλός , ὅταν δὲ ἐναντία , κακός . Οὐκοῦν τρεῖς αὐτὰ μοῖραι · τὰ μὲν γὰρ καλά οὐκ ἂν γένοιτο κακὰ , οἷον σωφροσύνη , ἐλεημοσύνη , καὶ ὅσα τοιαῦτα · τὰ δὲ κακὰ οὐκ ἂν ποτὲ γένοιτο καλά , οἷον ἀσελγεια , ἀπανθρωπία , ὠμότης · τὰ δὲ ποτὲ μὲν τοῦτο , ποτὲ δὲ ἐκεῖνο γινόμενα b , παρὰ τὴν γνώμην τῶν χρησμένων . Ὁ πλοῦτος ποτὲ μὲν γὰρ εἰς πλεονεξίαν ὑπηρετεῖται , ποτὲ δὲ εἰς ἐλεημοσύνην · ἀλλὰ παρὰ τὴν γνώμην τοῦ χρησμένου . Πενία ποτὲ μὲν εἰς βλασφημίαν , ποτὲ δὲ εἰς εὐφημίαν καὶ φιλοσοφίαν ὑπηρετεῖται . Ἐπεὶ οὖν πολλοὶ τῶν ἀλογωτέρων ( ἐπὶ γὰρ τὴν λύσιν ἰτέον λοιπόν ) οὐ τὰ κακὰ μόνον , ὧ οὐκ ἂν ποτὲ γένοιτο καλά , ἀλλὰ καὶ τῶν μέσων ἔνια κακὰ καλοῦσιν , οἷον πενίαν , αἰχμαλωσίαν , δουλείαν , ὅπερ ἐδείξαμεν οὐ τῶν κακῶν , ἀλλὰ τῶν μέσων ὄντα · πολλοὶ δὲ , ὅπερ ἐρυθὴν εἰπῶν , ταῦτα κακὰ καλοῦσιν , οὐχ ὄντα κακὰ · περὶ ὧν ὁ προφήτης φησί , τῶν κατὰ τὴν τῶν πολλῶν ὑπόνοιαν καλουμένων , οὐ τῶν ὄντως κακῶν · περὶ αἰχμαλωσίας , περὶ δουλείας , περὶ λιμοῦ , καὶ ὅσα τοιαῦτα . Ὅτι γὰρ ταῦτα οὐ κακὰ , ἀλλὰ καὶ κακῶν ἀνααιρετικά , τὸν λιμὸν πρῶτον εἰς μέσον ἀγάγωμεν , τὸν πᾶσι φρικτὸν καὶ φοβερὸν εἶναι δοκοῦντα . Πῶς οὖν οὐ κακόν , μάθανε , καὶ παιδεύου φιλοσοφεῖν . Ἡνίκα τῶν Ἑβραίων ὁ δῆμος εἰς ἔχαστον ἐξώκειλα παρανομίας , τότε δὴ ὁ μέγας Ἠλίας , καὶ τῶν οὐρανῶν ἕξιος , ὁ βουλόμενος τὴν ἐκ τῆς βαθυμίας νόσον ἀνελείν , καὶ διορθῶσαι ταύτην , ἐπήγαγε λέγων · Ζῇ Κύριος , ᾧ παρῆστην ἐνώπιον αὐτοῦ , εἰ ἔσται ἰστός , εἰ μὴ διὰ στόματός μου · καὶ ὁμιλωτὴν μὲνην κεκτημένος , τὸν οὐρανὸν ἀπέλειπεν · τοσαύτην παρρησίαν αὐτῇ πρὸς τὸν Θεόν . Ὅρῃς ὅτι οὐ κακὴν ἡ πενία ; Οὐκ ἂν ὁ πάντων ἀνθρώπων πενέστερος τοσαύτης ἀπέλαυσεν παρρησίας , ὡς χαμαὶ βαδίζων , ἐνὶ μόνῳ λόγῳ τοσαύτην ἱσχύν ἐπιδείξασθαι . Εἰπὼν
Lemmas: οἶσος πανταχοῦ ὁ ἀλγέω καλός , ἀλλά εἰμί ὅπου καί θανατώσιμον καί ὀλέθριος . καί οὗτος αὐτός πάλιν δείκνυμι ὁ Παῦλος λέγω · « ὁ κατά θεός λύπη μετέ - νοια εἰς σωτηρία ἀμεταμέλητος κατεργάζομαι · ὁ δέ ὁ κόσμος λύπη θάνατος κατεργάζομαι . εἰ . ὄρνυμι καί οὗτος ὁ μέσος εἰμί ; οὐκοῦν καί ὁ ἐναντίος αὐτός ὁ μέσος , ὁ χαίρω λέγω . διόπερ οὐ ἀπλόος χαίρω κελεύω , ἀλλά χαίρω ἐν κύριος . ἄλλος ὁ μέν ὁ μέσος λόγος ἱκανῶς ἐγώ διευκρινέω , εἰμί ἀκροατής ἔχω προσίζω · εἶμι δέ λοιπός ἐπί ὁ μή μέσος , ἀλλά ἐπί ὁ καλός , ἵημι οὐ εἄν γίγνομαι κακός , καί ἐπί ὁ κακός , ἵημι οὐ εἄν γίγνομαι καλός . οὗτος μέν γάρ ὁ εἴρω ποτέ μέν οὗτος , ποτέ δέ ἐκεῖνος γίγνομαι · οἷος ὁ πλοῦτος ποτέ μέν κακός , ὅταν εἰς πλεονεξία δαπανάω · ποτέ δέ καλός , ὅταν εἰς ἐλεημοσύνη ἀναλίσκω · καί ὁ ἄλλος τοιοῦτος κατά ὁ κανών οὗτος . εἰμί δέ τις , ἵημι οὐ εἄν ποτέ γίγνομαι κακός · ὁ δέ , ἐναντίος οὗτος , δεῖ κακός , καί οὐ εἄν ποτέ γίγνομαι καλός · οἷος ἀσέβεια , βλασφημία , ἀσέλγεια , [ 153 ] ὠμότης , ἀπανθρωπία , γαστριμαργία , καί ὅσος τοιοῦτος . οὖον λέγω ὅτι ἄνθρωπος , κακός οὐ εἄν ποτέ γίγνομαι καλός , οὔτε καλός οὐ εἄν ποτέ γίγνομαι κακός · ἀλλά ὅτι αὐτός ὁ πρᾶγμα οὐ εἄν ποτέ γίγνομαι . οὗτος μέν γάρ ἐω · ἐπί ὁ οἰκεῖος τάξις , ὁ τε καλός , καί ὁ κακός · ὁ δέ ἄνθρωπος , ὅταν μέν ἐκεῖνος ἐλται , καλός , ὅταν δέ ἐναντίος , κακός . οὐκοῦν τρεῖς αὐτός μοῖρα · ὁ μέν γάρ καλός οὐ εἄν γίγνομαι κακός , οἷος σωφροσύνη , ἐλεημοσύνη , καί ὅσος τοιοῦτος · ὁ δέ κακός οὐ εἄν ποτέ γίγνομαι καλός , οἷος ἀσέλγεια , ἀπανθρωπία , ὠμότης · ὁ δέ ποτέ μέν οὗτος , ποτέ δέ ἐκεῖνος γίγνομαι b , παρά ὁ γνώμη ὁ χράω . ὁ πλοῦτος ποτέ μέν γάρ εἰς πλεονεξία ὑπηρετέω , ποτέ δέ εἰς ἐλεημοσύνη · ἀλλά παρά ὁ γνώμη ὁ χράω . Πενία ποτέ μέν εἰς βλασφημία , ποτέ δέ εἰς Εὐφημία καί φιλοσοφία ὑπηρετέω . ἐπεί οὖν πολύς ὁ ἄλογος ( ἐπί γάρ ὁ λύσις εἶμι λοιπός ) οὖον ὁ κακός μόνος , ἵημι οὐ εἄν ποτέ γίγνομαι καλός , ἀλλά καί ὁ μέσος ἔνιοι κακός καλέω , οἷος πενία , αἰχμαλωσία , δουλεία , ὅσπερ δείκνυμι οὖον ὁ κακός , ἀλλά ὁ μέσος εἰμί · πολύς δέ , ὅσπερ ἐρυθὴν εἶπον , οὗτος κακός καλέω , οὐ εἰμί κακός · περί ὅς ὁ προφήτης φημί , ὁ κατά ὁ ὁ πολύς ὑπόνοια καλέω , οὖον ὁ εἰμί κακός · περί αἰχμαλωσία , περί δουλεία , περί λιμός , καί ὅσος τοιοῦτος . ὅτι2 γάρ οὗτος οὖον κακός , ἀλλά καί κακός ἀναιρετικός , ὁ λιμός πρῶτος εἰς μέσος ἄγω , ὁ πᾶς φρικτός καί φοβερός εἰμί δοκέω . Πῶς οὖν οὖον κακός , μαθαίνω , καί παιδεύω φιλοσοφέω . ἡνίκα ὁ Ἑβραῖος ὁ δῆμος εἰς χάζω εξοκέλλω παρανομία , τότε δή ὁ μέγας Ἠλίας , καί ὁ οὐρανός ἕξις , ὁ βούλομαι ὁ ἐκ ὁ βαθυεις νόσος ἀναιρέω , καί διορθόω οὗτος , ἐπάγω λέγω · ζάω Κύριος , ὅς πάρειμι ἐνώπιος αὐτός , εἰμί εἰμί ἱστός , εἰμί μή διά στόμα ἐγώ · καί ομιλαω μένω κτάομαι , ὁ οὐρανός ἀπολείπω · τοσοῦτος παρρησία αὐτός πρός ὁ Θεός . ὄρνυμι ὅτι οὖον κακός ὁ πενία ; οὐ εἄν ὁ πᾶς ἄνθρωπος πένης τοσοῦτος ἀπολαύω παρρησία , ὡς χαμαί βαδίζω , ἐν μόνος λόγος τοσοῦτος ἰσχύς ἐπιδείκνυμι . εἶπον