ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0145.1
Σκενὰ μοι πάντοθεν · πλὴν ἀλλ’ ἀναγκαῖον ἀνασχεῖν τὴν χεῖρα λοιπὸν · καὶ γὰρ ἰκανὰ τὰ εἰρημένα πρὸς διόρθωσιν τῶν προσερχομένων . [ 144 ] Ἄλλ’ ἵνα μὴ μόνως ὕμῖν , ἀλλὰ καὶ ἑτέροις δι’ ὑμῶν γένηται χρήσιμα , φέρε αὐτὰ πάλιν ἀνακεφαλαιωσώμεθα . Διελέχθμεν περὶ τῶν Σεραφείμ , ἔδειξμεν ὅσον ἐστὶν ἀξίωμα , πλησιον ἐστάναι τοῦ θρόνου τοῦ βασιλικοῦ , καὶ ὅτι καὶ ἀνθρώποις τὸ ἀξίωμα τοῦτο κεχτῆσθαι δυνατόν . Εἴπομεν περὶ τῶν περὶ τῶν περὶ τῆς ἀπροσίτου δυνάμεως τοῦ Θεοῦ , καὶ περὶ τῆς πρὸς ἡμᾶς αὐτοῦ συγκαθαδάσεως γενομένης · προσεθήκαμεν τὴν αἰτίαν τῆς κραυγῆς καὶ τοῦ διηνεχοῦς θαύματος , καὶ πῶς ἐν ἀκαταπαύστῃ θεωρίᾳ ἀκατάπαυστος καὶ ἡ δοξολογία τῶν Σεραφείμ · ἀνεμνήσαμεν ὑμᾶς εἰς ποῖον ἐτελέσαμεν χορὸν , καὶ μετὰ τίνων τὸν κοινὸν ἀνυμνήσαμεν Δεσπότην · τοὺς περὶ μετανοίας προσεθήκαμεν λόγους · καὶ τέλος , ὅσον ἐστὶ κακὸν προσιέναι τοῖς μυστηρίοις μετὰ πονηροῦ συνειδότος , ἀπεδείξαμεν , καὶ
Lemmas: Σκενὰ ἐγώ πάντοθεν · πλήν ἀλλά ἀναγκαῖος ἀνέχω ὁ χείρ λοιπός · καί γάρ ἱκανός ὁ εἴρω πρός διόρθωσις ὁ προσέρχομαι . [ 144 ] ἄλλος ἵνα μή μόνος ὑμεῖς , ἀλλά καί ἕτερος διά σύ γίγνομαι χρήσιμος , φέρω αὐτός πάλιν ἀνακεφαλαιόω . Διελέχθμεν περί ὁ Σεραφείμ , δείκνυμι ὅσος εἰμί ἀξίωμα , πλησίος ἵστημι ὁ θρόνος ὁ βασιλικός , καί ὅτι καί ἄνθρωπος ὁ ἀξίωμα οὗτος χέω δυνατός . εἶπον περί ὁ περί ὁ περί ὁ ἀπρόσιτος δύναμις ὁ Θεός , καί περί ὁ πρός ἐγώ αὐτός συγκαθαδάσεως γίγνομαι · προστίθημι ὁ αἴτιος ὁ κραυγή καί ὁ διαφέρω θαῦμα , καί πῶς ἐν ακατάπαυστος θεωρία ἀκατάπαυστος καί ὁ δοξολογία ὁ Σεραφείμ · ἀναμιμνήσκω σύ εἰς ποῖος τελέω χορός , καί μετά τίνω ὁ κοινός ανυμνώ δεσπότης · ὁ περί μετάνοια προστίθημι λόγος · καί τέλος , ὅσος εἰμί κακός πρόσειμι ὁ μυστήριον μετά πονηρός σύνοιδα , ἀποδείκνυμι , καί
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0145.2
πῶς οὐκ ἔστι διαφυγεῖν τὸν ἀδιόρθωτον μένοντα a . Ταῦτα καὶ γυνὴ παρὰ ἀνδρὸς μανθανέτω , καὶ παῖς παρὰ πατρὸς , καὶ οἰκέτης παρὰ δεσπότου , καὶ γείτων παρὰ γείτονος , καὶ φίλος παρὰ φίλου , μᾶλλον δὲ καὶ πρὸς τοὺς ἑχθροὺς ταῦτα διαλεγώμεθα · καὶ γὰρ καὶ τῆς ἐκείνων σωτηρίας ἡμεῖς ἐτὶ μεν ὑπεύθυνοι . Εἰ γὰρ καὶ τὰ ὀπλοῦγια αὐτῶν πεπικώκα διαναστῆσαι , καὶ πεπλανημένα διασῶσαι καὶ ἐπαναγαγεῖν καλεῦόμεθα , πολλῷ μᾶλλον τὴν ψυχὴν αὐτῶν πλανωμένην ἐπαναγαγεῖν χρή , καὶ πεπτωκυίαν διανιστῆν . Ἄν οὖτω τὰ καθ’ αὐτοὺς καὶ τὰ κατὰ τοὺς πλησίον οἰκονομῶμεν , δυνήσομεθα μετὰ παρρησίας στῆναι ἐμπροσθεν τοῦ βήματος τοῦ Χριστοῦ , μεθ’ οὗ τῷ Πατρὶ δόξα , τιμή , κράτος , σὺν τῷ ἁγίῳ καὶ ζωοποιῷ Πνεύματι , νῦν καὶ ἀεὶ , καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: πῶς οὐ εἰμί διαφεύγω ὁ ἀδιόρθωτος Μένων a . οὗτος καί γυνή παρά ἀνήρ μανθάνω , καί παῖς παρά πατήρ , καί οἰκέτης παρά δεσπότης , καί γείτων παρά γείτων , καί φίλος παρά φίλος , μᾶλλον δέ καί πρός ὁ ἐχθρός οὗτος διαλέγω · καί γάρ καί ὁ ἐκεῖνος σωτηρία ἐγώ τίμι μέν ὑπεύθυνος . εἰμί γάρ καί ὁ οπλουγιης αὐτός πεπικώκα διανίσταμαι , καί πλανάω διασῴζω καί ἐπανάγω καλέω , πολύς μᾶλλον ὁ ψυχή αὐτός πλανάω ἐπανάγω χρή , καί πίπτω διανίστημι . ἄν οὗτος ὁ κατά αὐτός καί ὁ κατά ὁ πλησίος οἰκονομέω , δύναμαι μετά παρρησία ἵστημι ἔμπροσθεν ὁ βῆμα ὁ Χριστός , μετά ὅς ὁ πατήρ δόξα , τιμή , κράτος , σύν ὁ ἅγιος καί ζωοποιός πνεῦμα , νῦν καί ἀεί , καί εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0145.3
[ 145 ] # ΕΙΣ ΤΗΝ ΠΡΟΦΗΤΙΚΗΝ ΡΗΣΙΝ
Lemmas: [ 145 ] # εἰς ὁ προφητικός Ῥῆσις
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0145.4
Τὴν λέγουσαν · « Ἐγὼ Κύριος ὁ Θεὸς ἐποίησα φῶς καὶ σκότος , ποιῶν εἰρήνην , καὶ κτίζων κακά . »
Lemmas: ὁ λέγω · « ἐγώ Κύριος ὁ θεός ποιέω φάος καί σκότος , ποιέω εἰρήνη , καί κτίζω κακός . »
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0145.5
α’ . Ὀλίγα μὲν τὰ εἰρημένα , γλυκεῖα δὲ τοῦ μέλιτος ἡ πηγὴ , μέλιτος χρόνον οὐκ ἔχοντος . Τοῦτο μὲν γὰρ τὸ αἰσθητὸν μέλι ἐν τῇ γλώττῃ καταλύει τὴν ἡδονὴν , καὶ εἰς φθορὰν χωρεῖ · τὸ δὲ τῆς διδασκαλίας μέλι ἐγκεῖθεται τῷ συνειδότι , διηνεκῆ τὴν εὐφροσύνην παρασχὸν , καὶ πρὸς ἀσφαλέστερον ἡμᾶς χειραγωγούν . Καὶ τὸ μὲν ἀπὸ βοτανῶν συντίθεται , τὸ δὲ ἀπὸ τῶν θείων Γραφῶν ὑφαίνεται . Τοῦτο σήμερον ὑμᾶς ἐνἐπλησεν ὁ καλῶς εἰρηκώς , καὶ τῆς ὑπακοῆς τὸ βραβείον ἡπασε , καὶ τῆς ἀγάπης τὴν ἰσχὺν ὑπέδειξε καὶ τῆς πίστεως · τὴν εὐγένειαν . Φέρε δὴ καὶ ἡμεῖς τὴν εἰωθυῖαν πάλιν ὑμῖν παραθώμεν τράπεζαν μετὰ πολλῆς τῆς προθυμίας · καὶ γὰρ σφόδρα χαίρομεν , ὅτι ἱπποδρομίας οὗσης λαμπρᾶς , τοσοῦτον ἐνταῦθα πληθος ἀφίκεται τῆς ἐκεί καταφρονήσαν διατριβῆς . Διὸ δὴ καὶ αὐτοὶ μετὰ πολλῆς τῆς δαψιλείας τὸν κρατῆρα ἰστώμεν , κρατῆρα οὐ μέθην ποιοῦντα , ἀλλὰ σωφροσύνην κατασκευάζοντα . Τοιούτος γὰρ ὁ τῶν Γραφῶν οἶνος , τοιαῦτα τῆς τραπέζης ταύτης τὰ δῶρα · οὐ σιαίνει
Lemmas: ὅς . Ὀλίγος μέν ὁ εἴρω , γλυκύς δέ ὁ μέλι ὁ πηγή , μέλι χρόνος οὐ ἔχω . οὗτος μέν γάρ ὁ αἰσθητός μέλι ἐν ὁ γλῶσσα καταλύω ὁ ἡδονά , καί εἰς φθορά χωρέω · ὁ δέ ὁ διδασκαλία μέλι εγκειθετης ὁ σύνοιδα , διηνεκής ὁ Εὐφρόσυνος παρέχω , καί πρός ἀσφαλής ἐγώ χειραγωγώ . καί ὁ μέν ἀπό βοτάνη συντίθημι , ὁ δέ ἀπό ὁ θεῖον Γραφής ὑφαίνω . οὗτος σήμερον σύ ἐμπίμπλημι ὁ καλῶς εἴρω , καί ὁ ὑπακοή ὁ βραβεῖον πάσσω , καί ὁ ἀγάπη ὁ ἰσχύς ὑποδείκνυμι καί ὁ πίστις · ὁ εὐγένεια . φέρω δή καί ἐγώ ὁ εἴωθα πάλιν σύ παρατίθημι τράπεζα μετά πολύς ὁ προθυμία · καί γάρ σφόδρα χαίρω , ὅτι ἱπποδρομία εἰμί λαμπρός , τοσοῦτος ἐνταῦθα πλῆθος ἀφικάνω ὁ ἐκεῖ καταφρονέω διατριβή . Διὸ δή καί αὐτός μετά πολύς ὁ δαψίλεια ὁ κρατήρ ἵστημι , κρατήρ οὖον μέθη ποιέω , ἀλλά σωφροσύνη κατασκευάζω . τοιούτος γάρ ὁ ὁ Γραφής οἶνος , τοιοῦτος ὁ τράπεζα οὗτος ὁ Δῶρα · οὖον σιαίνω
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0145.6
σάρκα . Καὶ ταῦτα λέγομεν οὐκ ἀτιμάζοντες τῆς σαρκὸς τὴν φύσιν , ἀλλὰ προτιμῶντες τῆς ψυχῆς τὴν εὐγένειαν · οὐδὲ τὴν χρήσιν ἐκβάλλοντες , ἀλλὰ τὴν ἀμετρίαν κολάζοντες . Κἄν γὰρ φιλοσοφῶμεν , οὕτω δεῖ φιλοσοφεῖν , ὥστε μὴ διδόναι τοῖς τῶν αἱρετικῶν στέμασι λαβῆν . Καὶ γὰρ τὸ σῶμα τοῦτο ἔλαττον μὲν τῆς ψυχῆς , οὐκ ἐναντίον δὲ τῇ ψυχῇ · ἀλλ’ ἀπλῆ μὲν αὐτὴ , διακινεῖται δὲ ταῖς ἐπιθυμίαις ταῖς ἐκείνου . Ὁ ἀριστοτέχνης Θεὸς οὐκ ἐκ μιᾶς · καὶ δύο καὶ τριῶν οὐσιῶν τὸδε τὸ πᾶν συνεστήσατο , ἀλλὰ ποικιλίας καὶ διαφόρους φύσεις εἰσήγαγε , τῆς οἰκείας σοφίας τὴν περιουσίαν ἐν τῇ διαφορᾷ τῶν γινομένων ἐπιδεικνύμενος . Οὐ γὰρ οὐρανὸν ἐποίησε μόνον , ἀλλὰ καὶ γῆν · οὐ γῆν μόνον , ἀλλὰ καὶ ἥλιον · οὐχ ἥλιον μόνον , ἀλλὰ καὶ σελήνην · οὐ σελήνην μόνον , ἀλλὰ καὶ ἀστέρας · οὐχ ἀστέρας μόνον , ἀλλὰ καὶ ἄερα · οὐχ ἄερα μόνον , ἀλλὰ καὶ νεφέλας · οὐ νεφέλας μόνον , ἀλλὰ καὶ αἰθέρα · οὐχ αἰθέρα μόνον , ἀλλὰ καὶ λίμνας , καὶ πηγὰς , καὶ ποταμοὺς , καὶ ὄρη , καὶ νάπας , καὶ βουνούς , καὶ λειμώνας ,
Lemmas: σάρξ . καί οὗτος λέγω οὐ ἀτιμάζω ὁ σάρξ ὁ φύσις , ἀλλά προτιμάω ὁ Ψυχή ὁ εὐγένεια · οὐδέ ὁ χρῆσις ἐκβάλλω , ἀλλά ὁ ἀμετρία κολάζω . κἀν γάρ φιλοσοφέω , οὗτος δεῖ φιλοσοφέω , ὥστε μή δίδωμι ὁ ὁ αἱρετικός στέμασι λαβή . καί γάρ ὁ σῶμα οὗτος μικρός μέν ὁ Ψυχή , οὐ ἐναντίος δέ ὁ Ψυχή · ἀλλά ἀπλῆ μέν αὐτός , διακινώ δέ ὁ ἐπιθυμία ὁ ἐκεῖνος . ὁ ἀριστοτέχνης θεός οὐ ἐκ εἷς · καί δύο καί τρεῖς οὐσία ὅδε ὁ πᾶς συνίστημι , ἀλλά ποικιλίας καί διάφορος φύσις εἰσάγω , ὁ οἰκεῖος σοφία ὁ περιουσία ἐν ὁ διαφορά ὁ γίγνομαι ἐπιδείκνυμι . οὖον γάρ οὐρανός ποιέω μόνος , ἀλλά καί γῆ · οὖον γῆ μόνος , ἀλλά καί ἥλιος · οὐ ἥλιος μόνος , ἀλλά καί σελήνη · οὖον σελήνη μόνος , ἀλλά καί ἀστήρ · οὐ ἀστήρ μόνος , ἀλλά καί ἀήρ · οὐ ἀήρ μόνος , ἀλλά καί νεφέλη · οὖον νεφέλη μόνος , ἀλλά καί αἰθήρ · οὐ αἰθήρ μόνος , ἀλλά καί λίμνη , καί πηγή , καί ποταμός , καί ὄρος , καί νάπη , καί βουνός , καί λειμών ,
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0149.2
γ . Ἄλλα ταῦτα μὲν ἐκ τῶν προοιμίων ἀπαντα εἰπεῖν ἐξέδημεν · ἐπειδὴ δὲ τῶν σήμερον ἡμῖν ἀναγνωσθέντων τινὰ πολλοὺς τῶν οὐ προσεχόντων ἴσως ἐθορύβη -
Lemmas: γ . ἄλλος οὗτος μέν ἐκ ὁ προοίμιον ἅπας εἶπον ἐκδέω · ἐπεί δέ ὁ σήμερον ἐγώ ἀναγιγνώσκω τις πολύς ὁ οὖον προσέχω ἴσως θορυβέω -
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0149.4
Ἄλλ’ ἵνα σαφέστερον ὁ λόγος ποιήσω , φέρει αἰτὶ παραδειγμάτων τὸν λόγον γυμνώσωμεν . Ἡ πανία δοκεῖ μέν πολλοῖς εἶν . κακόν , οὐκ ἔστι δὲ · ἀλλ’ εἰ τις νήφει καὶ φιλοσοφεῖ ἑ , καὶ κακῶν ἀναρτικόν . Ὁ
Lemmas: ἄλλος ἵνα σαφής ὁ λόγος ποιέω , φέρω αἰτὶ παράδειγμα ὁ λόγος γυμνόω . ὁ πανία δοκέω μέν πολύς εἶμαι . κακός , οὐ εἰμί δέ · ἀλλά εἰμί τις νήφω καί φιλοσοφέω ὅς , καί κακός ἀναρτικός . ὁ
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0152.1
πλοῦτος πάλιν δοκεῖ μὲν πολλοῖς εἶναι καλόν , οὐκ ἔστι δὲ ἀπλῶς καλόν , εἰ μὴ τις εἰς δέον αὐτῷ χρῶμενος εἴη . Εἰ γὰρ ἀπλῶς καλὸν ἦν ὁ πλοῦτος , ἔδει καὶ τοὺς ἔχοντας αὐτὸν εἶναι καλοὺς · εἰ δὲ οὐ πάντες οἱ πλουτῶντες ἐνάρετοι , ἀλλ’ οἱ καλοὶ τῷ πλούτῳ κεχρημένοι , ἐδῆλον ὅτι οὐχ ἀπλῶς αὐτὸν ἀλλ’ ἐαυτὸ ὁ πλούτος καλόν , ἀλλ’ ὅλη τις ἐστὶν ἀρετὴ ἐν τῷ μέλῳ κειμένη . Σκοπεῖ δέ . Εἰσὶν ἐν τῷ σώματι ποιότητες , ἃς εἰ ἔχοιμεν ἀπ’ αὐτῶν καλοῦνται . Οὐδὲν τι λέγω · τὸ λευκὸν οὐκ ἔστιν οὐσία , ἀλλὰ ποιότης , καὶ συμβεβηκὸς ἐπιγιγνόμενον τῇ οὐσίᾳ · ἂν δὲν τινὶ προσγένηται τούτῳ , λευκὸν τὸν τοιούτον καλοῦμεν . Ἔστιν ἀρρώστια πάλιν καὶ αὕτη ποιότης τις ὁσα καὶ συμβεβηκός · κἂν τινὶ προσγένηται , ἀρρώστον τὸν τοιούτον κα-λοῦμεν . Εἰ τοίνυν καὶ ὁ πλοῦτος ἦν ἀρετή , ἔδει τὸν ἔχοντα τὸν πλοῦτον ἐνάρετον εἶναι καὶ λέγεσθαι · εἰ δὲ οὐ πάντως ὁ πλούσιος ἐνάρετος , οὐκ ἀρετή , οὐδὲ καλὸν ὁ πλοῦτος ἀπλῶς , ἀλλὰ παρὰ τὴν γνώμην τοῦ χρωμένου τούτῳ γίνεται . Πάλιν ἡ πενία εἰ κακὸν ἦν , ἔδει τοὺς ἐν πενίᾳ ἀπαντας εἶναι κακοὺς · εἰ δὲ πολλοὶ τῶν ἐν πενίᾳ δυνάων τῶν οὐρανῶν ἐπελάμβοντο , οὐκ ἄρα ἡ πενία κακόν .
Lemmas: πλοῦτος πάλιν δοκέω μέν πολύς εἰμί καλός , οὐ εἰμί δέ ἀπλόος καλός , εἰμί μή τις εἰς δήω αὐτός χράω εἰμί . εἰμί γάρ ἀπλόος καλός εἰμί ὁ πλοῦτος , ἐσθίω καί ὁ ἔχω αὐτός εἰμί καλός · εἰμί δέ οὖον πᾶς ὁ πλουτέω ἐνάρετος , ἀλλά ὁ καλός ὁ πλοῦτος χράομαι , δῆλος ὅτι οὐ ἀπλόος αὐτός ἀλλά ἑαυτοῦ ὁ πλούτος καλός , ἀλλά ὅλος τις εἰμί ἀρετή ἐν ὁ μέλω κεῖμαι . σκοπέω δέ . εἰμί ἐν ὁ σῶμα ποιότης , ὅς εἰμί ἔχω ἀπό αὐτός καλέω . οὐδείς τίς λέγω · ὁ λευκός οὐ εἰμί οὐσία , ἀλλά ποιότης , καί συμβαίνω ἐπιγίγνομαι ὁ οὐσία · εἄν δέν τις προσγίγνομαι οὗτος , λευκός ὁ τοιοῦτος καλέω . ἔρτις αρρώστια πάλιν καί οὗτος ποιότης τις ὅσος καί συμβεβηκός · κἀν τις προσγίγνομαι , ἄρρωστος ὁ τοιοῦτος καλέω . εἰμί τοίνυν καί ὁ πλοῦτος εἰμί ἀρετή , ἐσθίω ὁ ἔχω ὁ πλοῦτος ἐνάρετος εἰμί καί λέγω · εἰμί δέ οὖον πάντως ὁ πλούσιος ἐνάρετος , οὐ ἀρετή , οὐδέ καλός ὁ πλοῦτος ἀπλόος , ἀλλά παρά ὁ γνώμη ὁ χράω οὗτος γίγνομαι . πάλιν ὁ πενία εἰμί κακός εἰμί , ἐσθίω ὁ ἐν πενία ἅπας εἰμί κακός · εἰμί δέ πολύς ὁ ἐν πενία δύναμαι ὁ οὐρανός ἐπιλαμβάνω , οὐ ἄρα ὁ πενία κακός .
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0157.1
Τὸν μὲν χρόνον , καθ’ ὃν προεφήτευεν ὁ μακάριος Ἰερεμίας , καὶ ἀπὸ ποίου βασιλέως ἤρξατο , καὶ εἰς ποῖον προφήτευεν ( forlassis ἐπαύσατο ) , ἐντεῦθεν ἔστι μαθεῖν . Πᾶσαν δὲ προφητείαν κατὰ τῶν δύο ποιεῖται φυλῶν , ἤδη τῶν δέκα αἰχμαλώτων γενομένων ὑπὸ τοῦ Ἀσσυρίου . Ποικίλην δὲ τινὰ τὴν προφητείαν ἔστιν
Lemmas: ὁ μέν χρόνος , κατά ὅς προφητεύω ὁ μακάριος Ἰερεμίας , καί ἀπό ποῖος βασιλεύς ἄρχω , καί εἰς ποῖος προφητεύω ( forlassis παύω ) , ἐντεῦθεν εἰμί μανθάνω . πᾶσα δέ προφητεία κατά ὁ δύο ποιέω Φυλή , ἤδη ὁ δέκα αἰχμάλωτος γίγνομαι ὑπό ὁ Ἀσσύριος . Ποικίλη δέ τις ὁ προφητεία εἰμί
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0157.2
Εἰς τὸ ῥητὸν τοῦ προφήτου Ἰερεμίου , « Κύριε , οὐχὶ τοῦ ἀνθρώπου ἡ ὁδὸς αὐτοῦ , οὐδὲ ἄνθρωπος πορευέσται , καὶ κατορθώσει τὴν πορείαν αὐτοῦ . »
Lemmas: εἰς ὁ ῥητός ὁ προφήτης Ἰερεμίας , « κύριος , οὐ ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁδός αὐτός , οὐδέ ἄνθρωπος πορεύω , καί κατόρθωσις ὁ πορεία αὐτός . »
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0158.1
ἰδεῖν . Τοῦτο μὲν γὰρ ἀπὸ τῶν παλαιῶν παραδειγμάτων αὐτοῦ ( fortassis αὐτοὺς ) ἐλέγχει , ὡς ὅταν λέγῃ , Ἰδοὺ τὰς ὀδοὺς σου ἐν τῷ πολυανδρίῳ , καὶ τὰ ἐξῆς .
Lemmas: ὁράω . οὗτος μέν γάρ ἀπό ὁ παλαιός παράδειγμα αὐτός ( fortassis αὐτός ) ἔλεγχος , ὡς ὅταν λέγω , ἰδέ ὁ ὀδούς σύ ἐν ὁ πολυάνδριος , καί ὁ ἑξῆς .
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0160.2
λεγόμενων , καὶ τὰς κολάσεις τὰς ἀφορίτους καὶ τὰ ἐπαθλα τὰ ὑπαραβινοῦντα διάνοιαν ἀνθρωπίνην προτιθέντων , 160 συμβουλεύοντων , παρακαλούντων , πάντα κινούντων λόγον , μόλις τινὲς ὑπομείναι τοὺς ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς ἰδρώτας , μόλις ἀφίστανται τῆς ἐν τοῖς ἁμαρτημασιν ἡδονῆς · ἂν δὲ ταύτην ἐκκοψῇ τὴν ἀγχόραν τὴν ἱερὰν , οὐχ ὁλόκληρον βαπτισθήσεται τὸ σκάφος . καὶ πάντες οἴχονται · γενόμενοι τέλειοι ὑποδούριοι , καὶ πολλὰ δεῖται καθ’ ἡμέραν τὰ ναυάγια ; Οὐδὲν γὰρ , οὐδὲν οὕτως ἐσπουδάκεν ὁ διάβολος , ὡς τοῦτο πείσαι τὴν ἀνθρωπίνην ψυχήν , ὅτι οὔτε ἐν τοῖς ἁμαρτημασὶν ἐστιν ὑπεύθυνος κολάσεως , οὔτε ἐν τοῖς κατορθώμασιν ἐπαίνου ἀξίος καὶ στεφάνων , ἵνα καὶ τῶν σπουδαιῶν ἐκλῷ τὰς χεῖρας , καὶ σβέσῃ τὴν προθυμίαν , καὶ τῶν ἀναπεπτωκότων ἐπιτείνῃ τὴν ὀλιγίαν , καὶ αὐξήσῃ τὴν ῥθυμίαν .
Lemmas: λέω , καί ὁ κολάζω ὁ αφοριος καί ὁ ἔπαθλον ὁ υπαραβινουειντα διάνοια ἀνθρώπινος προτίθημι , 160 συμβουλεύω , παρακαλέω , πᾶς κινέω λόγος , μόλις τις ὑπομένω ὁ ὑπέρ ὁ ἀρετή ἱδρώς , μόλις ἀφίστημι ὁ ἐν ὁ ἁμάρτημα ἡδονή · εἄν δέ οὗτος ἐκκόπτω ὁ ἀγχόραν ὁ ἱερά , οὐ ὁλόκληρος βαπτίζω ὁ σκάφος . καί πᾶς οἴχομαι · γίγνομαι τέλειος ὑποδούριοι , καί πολύς δήω κατά ἡμέρα ὁ ναυάγιον ; οὐδείς γάρ , οὐδείς οὕτως σπουδάζω ὁ διάβολος , ὡς οὗτος πείθω ὁ ἀνθρώπινος Ψυχή , ὅτι οὔτε ἐν ὁ ἁμάρτημα εἰμί ὑπεύθυνος κόλασις , οὔτε ἐν ὁ κατόρθωμα ἔπαινος Ἀξιός καί στέφανος , ἵνα καί ὁ σπουδαῖος κλάω ὁ χείρ , καί σβέννυμι ὁ προθυμία , καί ὁ ἀναπίπτω ἐπιτείνω ὁ ὀλιγίαν , καί αὐξάνω ὁ ῥᾳθυμία .
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0161.1
Καὶ ἀνταῦθα πάλιν ἀσεβοῦς ἀνθρώπου καὶ διεφθαρμένου κρείτων καὶ ψήφων ἐκτίθεται . Οὕτω καὶ ἰατροῦ ἔθος ἐστὶ τοὺς ὑγιαινοῦντας διαλεγομένους καὶ τῶν παραπαιόντων καὶ ἐξεστηκότων ἀμαρτήματα λέγειν , ἵνα τούτους ἀφαλεστέρους ἐργάζωνται . Ἐπεὶ οὖν ὑγεία μὲν ψυχῆς εὐσέβεια , νόσος δὲ ἄγνοια καὶ ἀρρώστια τὸ τὸν Θεὸν μὴ εἰδέναι , λέγει τὰ ῥήματα τῶν ἀσεβούντων , οὐχ ἵνα ἀκούωμεν ἀπλῶς , ἀλλ’ ἵνα φυλαξώμεθα . Λέγει τί εἴπεν ὁ ἄφρων , ἵνα σὺ γὰρ φρόνιμος , καὶ μὴ δέξῃ τὸ ῥῆμα · λέγει τί εἴπεν ὁ ἀσεβὴς , ἵνα σὺ φύγῃς τὴν ἀσέβειαν . Οὐ μόνον δὲ τῆς ἀκολουθίας ἐκκόπτειν οὐ χρή , ἀλλὰ καὶ ὑγιῆ προφέρειν αὐτά , καὶ μηδὲν προτιθέναι .
Lemmas: καί ἐνταῦθα πάλιν ἀσεβής ἄνθρωπος καί διαφθείρω κρεω καί ψῆφος ἐκτίθημι . οὕτως καί ἰατρός ἔθος εἰμί ὁ ὑγιαίνω διαλέγω καί ὁ παραπαίω καί ἐξίστημι ἁμάρτημα λέγω , ἵνα οὗτος ἄφαλος ἐργάζομαι . ἐπεί οὖν ὑγεία μέν Ψυχή εὐσέβεια , νόσος δέ ἄγνοια καί αρρώστια ὁ ὁ θεός μή οἶδα , λέγω ὁ ῥῆμα ὁ ἀσεβέω , οὐ ἵνα ἀκούω ἀπλόος , ἀλλά ἵνα φυλάσσω . Λέγος τίς εἶπον ὁ ἄφρων , ἵνα σύ γάρ φρόνιμος , καί μή δέχομαι ὁ ῥῆμα · λέγω τίς εἶπον ὁ ἀσεβής , ἵνα σύ φεύγω ὁ ἀσέβεια . οὖον μόνος δέ ὁ ἀκολουθία ἐκκόπτω οὖον χρή , ἀλλά καί ὑγιής προφέρω αὐτός , καί μηδείς προτίθημι .
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0161.2
Πολλοὶ γοῦν καὶ ἕτερα τινὰ ἀπὸ τῶν Γραφῶν περιφέρουσι , διαστραμμένους ἀναγγέλλοντες . Γέγραπται γὰρ , φησίν , Εἰ πυρούσαι , γάμησον · οὐδαμοῦ δὲ τοῦτο οὕτως ἐστὶ γεγραμμένον · ἀλλὰ πῶς εἴρηται , σχόπησον . Ἀλῶ δὲ τοῖς ἀρίμοις α καὶ ταῖς χήραις , καλῶν αὐτοῖς ὅστιν , ἐὰν μείνωσιν ὡς κατ’ ἐμὲ τὸ οὐκ ἐγχατεύνονται , γαμεῖσθαι · κρείττον γὰρ εἶναι γαμηθῆσαι , ἢ πυροῦσθαι . Οὐκ ἐστιν οὖν ταῦτόν , φησίν , τὸ , εἰ πυροῦσαι , γάμησον · Μάλιστα μὲν , εἰ καὶ ταῦτόν ἦν τὸ , εἰ πυροῦσαι , γάμησον , οὐκ ἔχρῃν ἀφέντας αὐτοὺς τὴν ὑγιῆ τῆς Γραφῆς ἀπαγγελίαν , διαστρέφειν , καὶ οἰκείους ῥήμασι προφέρειν τῆς Γραφῆς νοήματα · νυνὶ δὲ καὶ πολὺ τὸ μέσον εὐρήσομεν . Ἄν μὲν γὰρ ἀπλῶς , εἴπης , Εἰ πυροῦσαι , γάμησον , πᾶσιν ἐδωκας ἐξουσίαν τοῖς παρθενεύειν προηρημένοις , ἡνίκα ἂν ὑπὸ ἐπιθυμίας ὀχληθῆναι , τὰς πρὸς τὸν Θεὸν διαλύσαι συνθήκας , καὶ πρὸς τὸν γάμον αὐτομολῆσαι , καὶ τῆς προτέρας ὑποσχέσεως ἐπιλαθέσθαι .
Lemmas: πολλός γοῦν καί ἕτερος τις ἀπό ὁ Γραφής περιφέρω , διαστρέφω ἀναγγέλλω . γράφω γάρ , φημί , εἰμί πυρόω , γαμέω · οὐδαμοῦ δέ οὗτος οὕτως εἰμί γράφω · ἀλλά πῶς εἴρω , σκοπέω . ἀλέω δέ ὁ ἄριμος ὅς καί ὁ χήρα , καλός αὐτός Όστιν , ἐάν μένω ὡς κατά ἐγώ ὁ οὐ εγχατευνοντ , γαμέω · ἀγαθός γάρ εἰμί γαμέω , ἢ πυρόω . οὐ εἰμί οὖν αὐτός , φημί , ὁ , εἰμί πυρόω , γαμέω · μάλιστα μέν , εἰμί καί αὐτός εἰμί ὁ , εἰμί πυρόω , γαμέω , οὐ χρή ἀφίημι αὐτός ὁ ὑγιής ὁ γραφή ἀπαγγελία , διαστρέφω , καί οἰκεῖος ῥῆμα προφέρω ὁ γραφή νόημα · νυνί δέ καί πολύς ὁ μέσος εὑρίσκω . ἄν μέν γάρ ἀπλόος , εἶπον , εἰμί πυρόω , γαμέω , πᾶς δίδωμι ἐξουσία ὁ παρθενεύω προαιρέω , ἡνίκα εἄν ὑπό ἐπιθυμία ὀχλέω , ὁ πρός ὁ θεός διαλύω συνθήκη , καί πρός ὁ γάμος αὐτομολέω , καί ὁ πρότερος ὑπόσχεσις ἐπιλανθάνομαι .
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0161.3
Γ . Εἰ δὲ μάθος , τίσιν ὁ Παῦλος διαλέγεται , ὅτι οὐχ ἅπαντι ἀπλῶς , ἀλλὰ τοῖς οὐδέπω γεγεννημένοις ἐν ὑποσχέσει β , δυνήση ταύτην τὴν ἐπιβλαβὴ καὶ ὀλέθριον ἀνελεῖν ἐξουσίαν . Λέγω γάρ , φησίν , τοῖς ἀράμοις καὶ ταῖς χήραις , οὐ ταῖς ὑποσχόμεναις χηρείαν , ἀλλὰ ταῖς μὴτε τοῦτο , μὴτε ἐκεῖνο μηδὲν ὑφησιαμέναις , ἀλλ’ ἐν μετακτῆσι τινὶ τῆς γνώμης ἐκατέρας οὖσαις γ . Οἷον · ἀπέβαλε τὸς ἄνδρα , φησίν · οὐπω κέχρῃκε παρ’ ἐαυτῇ , οὔτε ἐξυρώσεν , εἰτε χηρείαν ἐλέσθαι δέοι , εἰτα δευτέρον ἐπεσαγχεῖν νυμφίον · ταύτῃ παραίνω , φησίν , ὅτι καλὸν τὸ οὕτως εἶναι · εἰ δὲ μὴ δύναιτο φέρειν τὸ φορτίον , γαμεῖτω · τὰς μέντοι ἐπιδαλομένας ἤδη καὶ ἀπογραφεμένας εἰς τὴν τῆς χηρείας ὑπομονήν , καὶ πρὸς τὸν Θεὸν θεμένας συνθήκας , οὐ φησὶ λοιπὸν εἶναι κυρίας τοῦ πρὸς δευτέρον γάμον ἐπανελθεῖν . Διὰ τοῦτο Τιμοθέῳ γράφων περὶ αὐτῶν , οὕτως πῶς φησίν · Νεωτέρας δὲ χήρας παραιτοῦ . Ὅταν γὰρ καταστρητιώσωσι τοῦ Χριστοῦ , γαμεῖν θέλουσι , ἔχουσι [ 162 ] κρίμα , ὅτι τὴν πρώτην πίστιν ἠθέτησαν . Ὅρῃς πῶς αὐτά · ἐνταῦθα κολάζει καὠ τιμωρεῖται , καὶ φησιν ὑπευθύνους εἶναι δίκης , καὶ κριμάτι , ὅτι τὰς πρὸς τὸν Θεὸν συνθήκας ἠθέτησαν δ , καὶ τὴν ὑπόσχεσιν διεφύσαντο ; Ἵστε ἐκ τούτου δῆλον , ὅτι ἐκεῖνο τὸ ῥητὸν οὐ πρὸς τὰς ὑποσχόμενας εἴρηται . Διὰ τοῦτο οὐχ ἀπλῶς αὐτὸ χρή προφέρειν , ἀλλ’ εἰδέναι καὶ τὰ πρόσωπα , πρὸς δὲ διαλέγονται αἱ Γραφαί .
Lemmas: Γ . εἰμί δέ μάθος , τίσις ὁ Παῦλος διαλέγω , ὅτι οὐ ἅπας ἀπλόος , ἀλλά ὁ οὐδέπω γεννάω ἐν ὑπόσχεσις Β , δύναμαι οὗτος ὁ επιβλαβής καί ὀλέθριος ἀναιρέω ἐξουσία . λέγω γάρ , φημί , ὁ ἄραμος καί ὁ χήρα , οὖον ὁ ὑπισχνέομαι χηρεία , ἀλλά ὁ μήτε οὗτος , μήτε ἐκεῖνος μηδείς ὑφίημι , ἀλλά ἐν μετακτῆσι τις ὁ γνώμη ἑκάτερος εἰμί γ . οἷος · ἀποβάλλω τός ἀνήρ , φημί · οὔπω χράω παρά ἑαυτοῦ , οὔτε ἐξυρώσεν , εἴτε χηρεία αἱρέω δήω , εἶτα δεύτερος ἐπέχω νυμφίος · οὗτος παραινῶ , φημί , ὅτι καλός ὁ οὕτως εἰμί · εἰμί δέ μή δύναμαι φέρω ὁ φορτίον , γαμέω · ὁ μέντοι επιδαλομεναι ἤδη καί ἀπογράφω εἰς ὁ ὁ χηρεία ὑπομονή , καί πρός ὁ θεός τίθημι συνθήκη , οὖον φημί λοιπός εἰμί κύριος ὁ πρός δεύτερος γάμος ἐπανέρχομαι . Ζεύς οὗτος Τιμόθεος γράφω περί αὐτός , οὕτως πῶς φημί · Νέος δέ χήρα παραιτέομαι . ὅταν γάρ καταστρητιωθεω ὁ Χριστός , γαμέω ἐθέλω , ἔχω [ 162 ] κρίμα , ὅτι ὁ πρῶτος πίστις ἀθετέω . ὄρνυμι πῶς αὐτός · ἐνταῦθα κολάζω καίω τιμωρέω , καί φημί ὑπεύθυνος εἰμί δίκη , καί κρίμα , ὅτι ὁ πρός ὁ θεός συνθήκη ἀθετέω δ , καί ὁ ὑπόσχεσις διαφύομαι ; οἶδα ἐκ οὗτος δῆλος , ὅτι ἐκεῖνος ὁ ῥητός οὖον πρός ὁ ὑπέχω εἴρω . Ζεύς οὗτος οὐ ἀπλόος αὐτός χρή προφέρω , ἀλλά οἶδα καί ὁ πρόσωπον , πρός δέ διαλέγω ὁ γραφή .
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0161.5
Καὶ τί τοῦτο πρὸς τὸ προκειμένον ; Ὅτι οὐ δεῖ ἀπλῶς τὰς τῶν Γραφῶν ῥήσεις παραφέρειν θ , οὐδὲ ἐκκόπτοντας τῆς ἀκολουθίας , οὐδὲ τῆς συγγενείας ἀποσπῶντας , οὐδὲ ἔρημα καὶ γυμνὰ τὰ ῥήματα τῆς τῶν ἐπομένων ἢ προλαβόντων βοηθείας λαμβάνοντας συκοφαντεῖν ἀπλῶς καὶ ἐπηρεάζειν . [ 163 ] Πῶς γὰρ οὐχ ἄτοπον , ἐν δικαστηρίῳ μὲν περὶ βιωτικῶν δικαζομένους ἱ πραγμάτων , ἅπαντα εἰς μέσον προτιθέναι τὰ δικαιώματα , καὶ τόπους καὶ καιροὺς καὶ αἰτίας καὶ πρόσωπα καὶ μυρία παράγειν ἕτερα , περὶ δὲ ζωῆς αἰωνίου προκειμένου ἡμῖν ἀγῶνος , ἀπλῶς καὶ ὡς ἐτυχὲ τὰ ἀπὸ τῶν Γραφῶν παραφέρειν ; Καὶ νόμον γὰρ οὐδὲς ἀναγινώσκει βασιλικὸν ἀπλῶς καὶ ὡς ἐτυχεν , ἀλλ’ ἂν μὴ τὸν χρόνον εἴπῃ , καὶ τὸν θέντα ἐπιδείξῃ , καὶ ὑγιῆ καὶ ὀλόκληρον αὐτὸν παράσχηται , κολάζεται καὶ δίκην δίδωσι τὴν ἔσχάτην · ἡμεῖς δὲ οὐχ ἀνθρώπων νόμον , ἀλλὰ τὸν ἀνὸθεν ἐκ τῶν οὐρανῶν ἐνεγκέντα ἀναγιγνώσκοντες , τοσαύτη ῥαθυμίᾳ χρῶμεθα , ὡς μέρη καὶ μέρη παρασπῆν ; Καὶ ποῦ ταῦτα ἀπολογίας ἄξια καὶ συγγνώμης ; Τάχα πέρα τοῦ μέτρου ἐξετέναι τὸν λόγον , ἀλλ’ οὐχ ἀπλῶς , ἀλλ’ ἵνα τῆς πονηρᾶς ὑμᾶς ἀπαγῶ συνηθείας . Μὴ τοινυν ἀποκάμωμεν , ἕως ἂν τὸ τέλος εὕρωμεν · διὰ γὰρ
Lemmas: καί τίς οὗτος πρός ὁ πρόκειμαι ; ὅτι2 οὖον δεῖ ἀπλόος ὁ ὁ Γραφής ῥῆσις παραφέρω θ , οὐδέ ἐκκόπτω ὁ ἀκολουθία , οὐδέ ὁ συγγένεια ἀποσπάω , οὐδέ ἐρῆμος καί γυμνός ὁ ῥῆμα ὁ ὁ επομένη ἢ προλαμβάνω βοήθεια λαμβάνω συκοφαντέω ἀπλόος καί ἐπηρεάζω . [ 163 ] Πῶς γάρ οὐ ἄτοπος , ἐν δικαστήριον μέν περί βιωτικός δικάζω Ι πρᾶγμα , ἅπας εἰς μέσος προτίθημι ὁ δικαίωμα , καί τόπος καί καιρός καί αἴτιος καί πρόσωπον καί μυρίος παράγω ἕτερος , περί δέ ζωή αἰώνιος πρόκειμαι ἐγώ ἀγών , ἀπλόος καί ὡς τυγχάνω ὁ ἀπό ὁ Γραφής παραφέρω ; καί νόμος γάρ οὐδή ἀναγιγνώσκω βασιλικός ἀπλόος καί ὡς τυγχάνω , ἀλλά εἄν μή ὁ χρόνος εἶπον , καί ὁ θέω ἐπιδείκνυμι , καί ὑγιής καί ὁλόκληρος αὐτός παρέχω , κολάζω καί δίκη δίδωμι ὁ ἔσχατος · ἐγώ δέ οὐ ἄνθρωπος νόμος , ἀλλά ὁ ἀνὸθεν ἐκ ὁ οὐρανός φέρω ἀναγιγνώσκω , τοσοῦτος ῥᾳθυμία χράω , ὡς μέρος καί μέρος παρασπάω ; καί ποῦ οὗτος ἀπολογία ἄξιος καί συγγνώμη ; Τάχα πέρα ὁ μέτρον ἐκτείνω ὁ λόγος , ἀλλά οὐ ἀπλόος , ἀλλά ἵνα ὁ πονηρός σύ ἀπάγω συνήθεια . μή τοίνυν ἀποκάμνω , ἠώς εἄν ὁ τέλος εὑρίσκω · διά γάρ
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0164.1
τοῦτο ἐγενόμεθα , οὐχ ἵνα φάγωμεν καὶ πίωμεν , καὶ περιβαλλόμεθα , ἀλλ’ ἵνα φύγωμεν κακίαν , ἐλώμεθα δὲ ἀρετὴν , τῆς θείας ἐπιλαβόμενοι φιλοσοφίας . Ὅτι γὰρ οὐχ ἵνα φάγωμεν καὶ πίωμεν ἐγενόμεθα , ἀλλ’ ἐπ’ ἑτέροις πολλῷ μείζοσι καὶ βελτίοσι , ἀκούσον τοῦ θεοῦ καὶ τὴν αἰτίαν λέγοντος , ἐφ’ ἧν τὸν ἄνθρωπον ἐποίησε . Διαπλάττων γὰρ αὐτὸν , οὕτω πῶς φησίν · Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ’ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ’ ὁμοίωσιν .
Lemmas: οὗτος γίγνομαι , οὐ ἵνα ἐσθίω καί πίνω , καί περιβάλλω , ἀλλά ἵνα φεύγω κακία , ἐλαύνω δέ ἀρετή , ὁ θεῖος ἐπιλαμβάνω φιλοσοφία . ὅτι2 γάρ οὐ ἵνα ἐσθίω καί πίνω γίγνομαι , ἀλλά ἐπί ἕτερος πολύς μείζων καί ἀγαθός , ἀκούω ὁ θεός καί ὁ αἴτιος λέγω , ἐπί ἧμαι ὁ ἄνθρωπος ποιέω . διαπλήσσω γάρ αὐτός , οὗτος πῶς φημί · ποιέω ἄνθρωπος κατά εἰκών ἡμέτερος καί κατά ὁμοίωσις .
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0164.4
Καὶ ἵνα μάθῃς ὅτι τοῦτο ἀληθῶς ὁ προφήτης φησίν , καὶ οὐκ ἀφαιρεῖται τὴν ἐξουσίαν ἡμῶν , ἀλλὰ περὶ τοῦ τέλους τῶν πραγμάτων ἐνταῦθα φιλοσοφεῖ , ἀκούσον τῆς ἐπαγωγῆς . Εἰπὼν γάρ , Οὐχ ἐν ἀνθρώπῳ ἡ ὁδὸς αὐτοῦ , εὐθὺς ἐπιφέρει , Παιδεύσον ἡμᾶς , Κύριε , πλὴν ἐν κρίσει , καὶ μὴ ἐν θυμῷ . Εἰ γὰρ μηδὲν ὅλως ἐφ’ ἡμῖν ἦν , περιττῶς ἔλεγε , Παιδεύσον ἡμᾶς , πλὴν ἐν κρίσει .
Lemmas: καί ἵνα μανθάνω ὅτι οὗτος ἀληθής ὁ προφήτης φημί , καί οὐ ἀφαιρέω ὁ ἐξουσία ἐγώ , ἀλλά περί ὁ τέλος ὁ πρᾶγμα ἐνταῦθα φιλοσοφέω , ἀκούω ὁ ἐπαγωγή . εἶπον γάρ , οὐχ ἐν ἄνθρωπος ὁ ὁδός αὐτός , εὐθύς ἐπιφέρω , παιδεύω ἐγώ , κύριος , πλήν ἐν κρίσις , καί μή ἐν θυμός . εἰμί γάρ μηδείς ὅλως ἐπί ἐγώ εἰμί , περισσός λέγω , παιδεύω ἐγώ , πλήν ἐν κρίσις .
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0164.5
ε’ . Τί γὰρ ἂν ἀδικιέστερον τοῦ κολάζεσθαι τοὺς οὐχ ὑπτας κυρίους τῶν πρακτέων , καὶ τιμωρίαν ὑπὸ χεῖν ἄνθρώπους , ὧν ἡ ὁδὸς καὶ ὁ βίος οὐχ ἐπὶ τῇ αὐτῶν ἐξουσίᾳ κεῖται ; Ὦστε ὅταν φαίνῃται τὸν θεὸν παρακαλῶν ὑπὲρ τοῦ μὴ σφοδροτέραν γενέσθαι τὴν τιμωρίαν κατ’ αὐτῶν , οὐδὲν ἕτερον ἢ τοῦτο ἐμφαίνει , ὅτι ἄξιοι τοῦ κολἀζέσθαι καὶ τιμωρίαν ὑπὸ χεῖν εἰσίν · τοῦτο δὲ οὐδὲν ἕτερον ἢ τὸ αὐτεξούσιον συνίστησιν . Εἰ γὰρ μὴ κύριοι
Lemmas: εἰ . τις γάρ εἄν ἄδικος ὁ κολάζω ὁ οὐ ὑπτας κύριος ὁ πρακτέος , καί τιμωρία ὑπό χέω ἄνθρωπος , ὅς ὁ ὁδός καί ὁ βίος οὐ ἐπί ὁ αὐτός ἐξουσία κεῖμαι ; ὥστε ὅταν φαίνω ὁ θεός παρακαλέω ὑπέρ ὁ μή σφοδρός γίγνομαι ὁ τιμωρία κατά αὐτός , οὐδείς ἕτερος ἢ οὗτος ἐμφαίνω , ὅτι ἄξιος ὁ κολάζω καί τιμωρία ὑπό χέω εἰμί · οὗτος δέ οὐδείς ἕτερος ἢ ὁ αὐτεξούσιος συνίστημι . εἰμί γάρ μή κύριος
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0165.2
ἀλλὰ ποιήσει σὺν τῷ πειρασμῷ καὶ τὴν ἔκβασιν , τοῦ δύνασθαι ὑμᾶς ὑπεστῆναι . Διὰ τοῦτο παραίνει σοφὸς τις ἄνηρ , λέγων · Τέκνον , εἰ προσέρχῃ δουλεύειν Κυρίῳ , ἐτοιμάσω τὴν ψυχὴν σου εἰς πειρασμόν . Ἐξόντων τὴν κυρίδιαν σου , καὶ κατέρχεσθον , καὶ μὴ σκέψῃ ἐν κυρίῳ ἐπαπαύσῃ . Καλλιπήσῃ αὐτῷ , καὶ μὴ ἀποστῇς . Καὶ ἕτερος παραίνει λόγος · Ὁ δὲ ὑπομείνας εἰς τέλος , οὗτος σωθήσεται .
Lemmas: ἀλλά ποιέω σύν ὁ πειρασμός καί ὁ ἔκβασις , ὁ δύναμαι σύ ὑφίστημι . Ζεύς οὗτος παραινέω σοφός τις ἀνήρ , λέγω · Τέκνος , εἰμί προσέρχομαι δουλεύω κύριος , ἑτοιμάζω ὁ ψυχή σύ εἰς πειρασμός . ἔχω ὁ κυριδιος σύ , καί κατέρχομαι , καί μή σκέπτομαι ἐν κύριος ἐπαπαύσῃ . Καλλιπήσῃ αὐτός , καί μή ἀφίστημι . καί ἕτερος παραινέω λόγος · ὁ δέ ὑπομένω εἰς τέλος , οὗτος σῴζω .
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0168.1
Ἀπόδειξις τοῦ χρησίμως τὰς περὶ Χριστοῦ καὶ ἑθνῶν καὶ τῆς ἐκπτώσεως Ἰουδαίων προφητείας ἀσφαρῆς εἶναι .
Lemmas: Ἀπόδειξις ὁ χρήσιμος ὁ περί Χριστός καί ἔθνος καί ὁ ἔκπτωσις Ἰουδαῖος προφητεία ἀσφαρῆς εἰμί .
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0168.2
α' . Προφητικὴν σήμερον ὑμῖν παραθεῖναι βούλομαι τράπεζαν καὶ πρὸς τὸ πέλᾶγος τῆς Ἁγίας σοφίας ἐπαρκεῖν τὸν λόγον παρασκευάζομαι . Ἄλλὰ τί πάθω ; Ὦννὺ καὶ δέδοικα , μὴ ποτε τὸν λιμένα ἐξελθόντες , καὶ πρὸς τὸ βάθος καταντήσαντες τῶν προφητικῶν νοημάτων , ὀλιγωρίσωμεν ὅπερ πάσχουσι οἱ τῶν πλωτῶν ἀθέοι . Καὶ γὰρ ἐκεῖνοι , ἐπειδὰν τὴν γῆν ἀφέντες ἐξ ἑκατέρου μέρους τῆς νηὸς πέλᾶγος ἴδωσι , καὶ οὐδὲν ἕτερον , ἀλλ' ἡ θάλατταν καὶ οὐρανόν , σκοτοδίνῃ κατέχονται , καὶ περιφέρεσθαι τὸ πλοῖον αὐτοὺς κύκλῳ νομίζουσι μετὰ τῆς θαλάττης . Ἄλλ' οὐ παρὰ τὴν φύσιν τῆς θαλάττης , ἀλλὰ παρὰ τὴν ἀπειρίαν τῶν πλεόντων οἱ ὀλιγωροὶ γίνονται ἕτεροι γοῦν τῶν ναυτῶν γυμνοῖς τοῖς σώμασι κυθιστῶσι κατὰ τῶν κυμάτων , καὶ οὐδὲν πάσχουσι τοιούτον , ἀλλὰ πρὸς τὸ βάθος καταβάντες αὐτοῦ , τῶν ἐν ἐδάφει διαιτωμένων ἀσφαλέστερον διατρίβουσι , καὶ τῷ στόματι , καὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς , καὶ παντὶ τῷ σώματι δεχόμενοι τὴν ἄλμην , οὐ δυσχεραίνουσι . Τοσοῦτόν ἐστι μελέτη χαλόν , τοιούτον ἐστιν ἀπειρία κακόν · οὕτως αὕτη καὶ τῶν φοβερῶν καταφρονεῖν πείθει , ἐκεῖνη δὲ καὶ τὰ ἀσφαλῆ ὑποπτεύειν καὶ δεδοικέναι παρασκευάζει . Οἱ μὲν γὰρ ἐφ' ὑψηλῶν τῶν ἰχρίων καθήμενοι τῆς νηὸς , καὶ πρὸς τὴν θάλατταν ὀλιγωροῦσιν · οἱ δὲ οὗτοι ἐν μέσοις θορυβοῦνται τοῖς κύμασι . Τοῦτο καὶ ἐπὶ τῆς διανοίας γίνεται τῆς ἡμετέρας · καὶ γὰρ καὶ ταύτην πολλάκις καταλαμβάνει κύμασι παθῶν τῶν θαλαττίων ἀγρωτέρα , οὐν ζάλῃ θυμοῦ κάτωθεν στρέφουσα τὴν καρδίαν ,
Lemmas: ὅς . προφητικός σήμερον σύ παρατίθημι βούλομαι τράπεζα καί πρός ὁ πέλαγος ὁ Ἁγίας σοφία ἐπαρκέω ὁ λόγος παρασκευάζω . ἀλλά τίς πάσχω ; ὅς καί δείδω , μή ποτός ὁ λιμήν ἐξέρχομαι , καί πρός ὁ βάθος καταντάω ὁ προφητικός νόημα , ολιγωρισαω ὅσπερ πάσχω ὁ ὁ πλωτός ἄθεος . καί γάρ ἐκεῖνος , ἐπειδάν ὁ γῆ ἀφίημι ἐκ ἑκάτερος μέρος ὁ ναός πέλαγος ὁράω , καί οὐδείς ἕτερος , ἀλλά ὁ θάλασσα καί οὐρανός , σκοτοδινία κατέχω , καί περιφέρω ὁ πλοῖον αὐτός κύκλος νομίζω μετά ὁ θάλασσα . ἄλλος οὖον παρά ὁ φύσις ὁ θάλασσα , ἀλλά παρά ὁ ἀπειρία ὁ πλέω ὁ ὀλίγωρος γίγνομαι ἕτερος γοῦν ὁ ναύτης γυμνός ὁ σῶμα κυθιιστημι κατά ὁ κῦμα , καί οὐδείς πάσχω τοιοῦτος , ἀλλά πρός ὁ βάθος καταβαίνω αὐτός , ὁ ἐν ἔδαφος διαιτάω ἀσφαλής διατρίβω , καί ὁ στόμα , καί ὁ ὀφθαλμός , καί πᾶς ὁ σῶμα δέχομαι ὁ ἅλμη , οὖον δυσχεραίνω . τοσοῦτόν εἰμί μελέτη χαλός , τοιοῦτος εἰμί ἀπειρία κακός · οὕτως οὗτος καί ὁ φοβερός καταφρονέω πείθω , ἐκεῖνος δέ καί ὁ ἀσφαλής ὑποπτεύω καί δείδω παρασκευάζω . ὁ μέν γάρ ἐπί ὑψηλός ὁ ἴκρια κάθημαι ὁ ναός , καί πρός ὁ θάλασσα ὀλιγωρέω · ὁ δέ οὗτος ἐν μέσος θορυβέω ὁ κῦμα . οὗτος καί ἐπί ὁ διάνοια γίγνομαι ὁ ἡμέτερος · καί γάρ καί οὗτος πολλάκις καταλαμβάνω κῦμα πάθος ὁ θαλάσσιος ἀγρότερος , ὀν ζάλη θυμός κάτωθεν στρέφω ὁ Καρδία ,
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0173.1
στραφθῆσται , ὅτι ὁ νόμος παυθήσεται , ὅτι ἡ Παλαιὰ ἀλλαγῆσται · Μάλιστα μὲν καὶ ἐκ τῶν εἰρημένων δῆλον · πλὴν ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν τῶν Γραφῶν πάλιν ποιήσομαι τὴν ἀπόδειξιν σαφεστέραν . Εἰ γὰρ ποτὲ ἠκουσαν προφήτου λέγοντος , ὅτι τὰ Ἱεροσόλυμα καταστραφθήσονται καταστραφῆν πρόσεχον , διὸν αὐτοὺς μεταβάλλεσθαι καὶ ἀποκρούεσθαι τοῦ Θεοῦ τὴν ὀργήν , εἰς τὸν προφήτην ἤρεισαν τὸν θυμόν . Καὶ ὅτι τοῦτό ἐστιν ἀλήθης , αὐτῶν ἀκούσατε τῶν ἱστοριῶν . Ἐπολιόρκουν τὴν πόλιν αὐτῶν οἱ Πέρσαι ποτὲ , καὶ βαρβαρικὸν στρατόπεδον ἔξω περιεκάθιστο · καὶ τὰ τῶν κινδύνων οὐκ ἦν ἀδήλα , ἀλλ’ ἐν μέσῃ πᾶσῃ τῇ πόλει ἦν τότε Ἱεροσόλυμα , ὑπὸλειμμένων ἀπάντων καὶ περισώτων ἐξωθεν · ἀλλ’ ὅμως οὕτω φανερῶν δυνην τῶν δεινῶν , ἐπειδὴ Ἱερεμίας ἐλθὼν εἶπε πρὸς αὐτούς , ὅτι ἡ πόλις παραδοθήσεται εἰς χεῖρας Χαλδαίων · καίτοι τοῦτο οὐδὲ προφητεία ἦν · οἱ γὰρ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν διώρων τὰ συμβαθόμενα · ἀλλ’ ὅμως ἐπειδὴ τὰ φανερὰ καὶ πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν εἶπεν , οἱ μῖσοι καὶ ἀναίσθητοι καὶ περὶ τοὺς εὐεργέτας ἀνθρώπους οὕτως ἐμάνησαν , ὡς προδότην αὐτὸν καὶ λυμεῶνα τῆς πόλεως νομίσαι , καὶ εἰπαίν , ὅτι Ἐκλύει τὰς χεῖρας τοῦ λαοῦ τούτου . Καὶ μὴν ἑστέρεον , καὶ μὴν διήγειρε τὴν προθυμίαν αὐτῶν , καὶ πρὸς Θεὸν ἤγε , τὸ ἀρράγες καὶ ἀκαταμάχητον αὐτοῖς περιτιθείς · τείχος · ἀλλ’ οὐδὲν τούτων ἐνοήσασιεν ἐκεῖνοι , ἐκλέυσον αὐτὸν ἀναιρεῖσθαι . Τοιαῦτα γὰρ τοὺς ἐνεργτέτας διὰ τὰς ἁμαρτίας ἀπαίδισαν , καὶ τοῦ βασιλέως συγγόντος , οὐδὲ οὕτως ἐνέδωκαν , ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀνελεῖν οὐκ ἴσχυσαν , εἰς τὸν τοῦ βορβόρου λάκκον ἐνέβαλον .
Lemmas: στρέφω , ὅτι ὁ νόμος παύω , ὅτι ὁ Παλαιά ἀλλάσσω · μάλιστα μέν καί ἐκ ὁ εἴρω δῆλος · πλήν ἀλλά ἐκ αὐτός ὁ Γραφής πάλιν ποιέω ὁ ἀπόδειξις σαφής . εἰμί γάρ ποτέ ἀκούω προφήτης λέγω , ὅτι ὁ Ἱερουσαλήμ καταστρέφω καταστρέφω προσέχω , δείδω αὐτός μεταβάλλω καί ἀποκρούω ὁ Θεός ὁ ὀργή , εἰς ὁ προφήτης ἐρείδω ὁ θυμός . καί ὅτι οὗτος εἰμί ἀλάομαι , αὐτός ἀκούω ὁ ἱστορία . πολιορκέω ὁ πόλις αὐτός ὁ Πέρσης ποτέ , καί βαρβαρικός στρατόπεδον ἔξω περικαθίζω · καί ὁ ὁ κίνδυνος οὐ εἰμί ἄδηλος , ἀλλά ἐν μέσος πᾶς ὁ πόλις εἰμί τότε Ἱερουσαλήμ , ὑπολείπω ἀπαντάω καί περίσωτος ἐξωθεν · ἀλλά ὅμως οὗτος φανερός δυνην ὁ δεινός , ἐπεί Ἱερεμίας ἔρχομαι εἶπον πρός αὐτός , ὅτι ὁ πόλις παραδίδωμι εἰς χείρ Χαλδαῖος · καίτοι οὗτος οὐδέ προφητεία εἰμί · ὁ γάρ ὀφθαλμός αὐτός δίωρο ὁ συμβαίνω · ἀλλά ὅμως ἐπεί ὁ φανερός καί πρό ὁ ὀφθαλμός εἶπον , ὁ μισέω καί ἀναίσθητος καί περί ὁ εὐεργέτης ἄνθρωπος οὕτως μαίνομαι , ὡς προδότης αὐτός καί λυμεών ὁ πόλις νομίζω , καί εἶπον , ὅτι ἐκλύω ὁ χείρ ὁ λαός οὗτος . καί μήv στερέω , καί μήv διεγείρω ὁ προθυμία αὐτός , καί πρός θεός ἄγω , ὁ ἀρραγής καί ἀκαταμάχητος αὐτός περιτίθημι · τείχος · ἀλλά οὐδείς οὗτος ἐννοέω ἐκεῖνος , ἐκλύω αὐτός ἀναιρέω . τοιοῦτος γάρ ὁ ἐνεργής διά ὁ ἁμαρτία ἀποδίδω , καί ὁ βασιλεύς συγγίγνομαι , οὐδέ οὕτως ἐνδίδωμι , ἀλλά ἐπεί ἀναιρέω οὐ ἰσχύω , εἰς ὁ ὁ βόρβορος λάκκος ἐμβάλλω .
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0173.2
δ . Εἰ δὲ προσκαιροῦ αἰχμαλωσίας ἀποψὴ οὐκ ἠγεκαν , πῶς τὴν πρόρρησιν τῆς διηνεκοῦς δουλείας ἐμελλον εἰσακούειν ; Εἰ Ἱερεμίας εἶπεν , ὅτι Ἀπελεύσεσθε εἰς Βαβυλῶνα , καὶ οὐχ ὑπήνεγκαν · ἀκούσαι , ἀλλ’ ἐπιμωρήσαντο τὸν εἰπόντα · εἰ ἠκούσαν τῶν προφητῶν εἰπόντων , ὅτι οὐχ εἰς Βαβυλῶνα , ἀλλὰ πανταχοῦ τῆς [ 174 ] οἰκουμένης διασπαρήσεσθε , καὶ οὐκέτι λοιπὸν ἐπανήξετε , οὐκ ἂν καὶ τὸ αἴμα τῶν λεγόντων ἐξέπιον ; Εἰ δὲ δοκεῖ τοῦτο ἐπὶ στοχασμὸς εἶναι , φανερὰν ὑμῖν ἀπόδειξιν παρέχω , ὅτι οὐκ ἦν ἀφαλὴς αὐτοῖς · λέγειν τὰ μέλλοντα , τὴν ἡμετέραν τιμὴν λέγω , τὴν ἐκπτωσιν τὴν ἐκείνων . Στέφανον γὰρ , εἶπέ μοι , τὴν ἀπαρχὴν τῶν μαρτύρων , διὰ τί ἐλθασαν ; οὐ ταῦτα ἐγκαλούντες αὐτῷ καὶ λέγοντες , ὅτι Ὁ ἀνὴρ οὗτος λαλέῖ βλασφημὰ ῥήματα ; Εἶπε , φησίν , ὅτι Ἰησοῦς καταλύσει τὸν ναὸν τοῦτον , καὶ ἀλλάξει τὰ ἔθη , ὁ παρέδωκε Μωϋσῆς , καὶ διὰ τοῦτο αὐτὸν ἐλθσασαν . Εἰ δὲ τότε οὐκ ἠνείχοντο ταῦτα ἀκούειν , καὶ ταῦτα τῶν πραγμάτων αὐτοὺς πειθόντων λοιπὸν , πῶς ἂν τῶν προφητῶν ἠνέγκαντο ταῦτα προαναφωνοῦντων ; Ἠκούσατε , ἀγαπητά , ὅτι διὰ τὸν ναὸν καὶ τὴν μετάθεσιν τῆς πολιτείας αὐτῶν ἐλθασαν · ἀκουσον πῶς καὶ τῷ Χριστῷ τοῦτο προφέρουσι ἐγκλημα . Εἶπε γὰρ , φησίν , οὗτος · Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον , καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἠγερῶ αὐτόν . Εἶδες πῶς πανταχοῦ τὴν κατάλυσιν τοῦ ναοῦ , καὶ τὴν μετάθεσιν
Lemmas: δ . εἰμί δέ πρόσκαιρος αἰχμαλωσία άποψη οὐ ἄγω , πῶς ὁ πρόρρησις ὁ διηνεκής δουλεία μέλλω εἰσακούω ; εἰμί Ἱερεμίας εἶπον , ὅτι ἀπέρχομαι εἰς Βαβυλών , καί οὐ ὑποφέρω · ἀκούω , ἀλλά ἐπιμωρήσαντο ὁ εἶπον · εἰμί ἀκούω ὁ προφήτης εἶπον , ὅτι οὐ εἰς Βαβυλών , ἀλλά πανταχοῦ ὁ [ 174 ] οἰκέω διασπείρω , καί οὐκέτι λοιπός ἐπανήκω , οὐ εἄν καί ὁ αἷμα ὁ λέγω ἐκπίνω ; εἰμί δέ δοκέω οὗτος ἐπί στοχασμός εἰμί , φανερός σύ ἀπόδειξις παρέχω , ὅτι οὐ εἰμί Αφάλης αὐτός · λέγω ὁ μέλλω , ὁ ἡμέτερος τιμή λέγω , ὁ ἔκπτωσις ὁ ἐκεῖνος . Στέφανος γάρ , εἶπον ἐγώ , ὁ ἀπαρχή ὁ μάρτυς , διά τίς ἔρχομαι ; οὖον οὗτος εγκαλών αὐτός καί λέγω , ὅτι ὁ ἀνήρ οὗτος λαλέω βλάσφημος ῥῆμα ; εἶπον , φημί , ὅτι Ἰησοῦς καταλύω ὁ ναός οὗτος , καί ἀλλάσσω ὁ ἔθος , ὁ παραδίδωμι Μωϋσῆς , καί διά οὗτος αὐτός ἔρχομαι . εἰμί δέ τότε οὐ ἀνέχω οὗτος ἀκούω , καί οὗτος ὁ πρᾶγμα αὐτός πείθω λοιπός , πῶς εἄν ὁ προφήτης φέρω οὗτος προαναφωνέω ; ἀκούω , ἀγαπητός , ὅτι διά ὁ ναός καί ὁ μετάθεσις ὁ πολιτεία αὐτός ἔρχομαι · ἀκούω πῶς καί ὁ Χριστός οὗτος προφέρω ἔγκλημα . εἶπον γάρ , φημί , οὗτος · λύω ὁ ναός οὗτος , καί ἐν τρεῖς ἡμέρα ἐγείρω αὐτός . εἶδον πῶς πανταχοῦ ὁ κατάλυσις ὁ ναός , καί ὁ μετάθεσις
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0173.3
τῆς πολιτείας τὴν ὀργὴν αὐτοῖς ἐνεποίη ; Διὰ τοῦτο ἔλεγον μὲν οἱ προφήται ταῦτα , οὐκ ἔλεγον δὲ φανερῶς . Διὰ τοῦτο καὶ Παῦλος ἐδούλευε ἀνελθεῖν , ὅτι ἐπαθεῖν αὐτοὺς μετατιθεῖσθαι ἀπὸ τῆς πολιτείας ἡδὲν τοῦτο δῆλον ; Θεοῦ , φησίν , ἀδελφέ , ἀκούει μυριάδες εἰκὼν Ἰουδαίων τῶν λεσιωσυνωτῶν , καὶ οὗτοι πάντες κατήχηται περὶ σοῦ , ὅτι ἀποστασίαν τοῦ νόμου διδάσκεις . Οἱ πιστοὶ οὐκ ἠνείχοντο διδάσκεσθαι ἀποστασίαν τοῦ νόμου · καὶ οὐδὲπε πιστεύσαντες πῶς ἂν ἠνέγκαντο ἀκούειν , ὅτι παυθήσεται ὁ νόμος ποτέ ; Ὅτι μὲν οὖν τοὺς προφήτας ἀπέκτειναν ἂν οἱ Ἰουδαῖοι , εἰ τι τοιούτων σαφῶς προεῖπον , ἐδείξαμεν ἀπὸ τῶν μαρτυριῶν , ἀπὸ τε τοῦ μακαρίου Ἱερεμίου , καὶ τοῦ πρωτομάρτυρος Στεφάνου , ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ , καὶ τοῦ ἀποστόλου Παύλου . Πᾶσι γὰρ τὰ αὐτὰ ἐγκαλοῦντες , οὕτως αὐτοὺς ἀνέλην . Ὅτι δὲ καὶ αὐτὰ τὰ βιβλία κατέκαυσαν ἂν τὰ προφητικά , εἰ συνέβαινε τὰ λεγόμενα , καὶ τοῦτο παραστήσομαι πειράσομαι ἀπὸ τινὸς ἱστορίας , χαριζομένης μὲν ὑμῖν , δήλως δὲ ἰσχυμένης αὐτὴ διὰ μάλισοὕτω γὰρ αὐτὴν ἀπαγγεῖλαι πειράσομαι . Τίς οὖν ἡ ἱστορία , ἀκούσατε .
Lemmas: ὁ πολιτεία ὁ ὀργή αὐτός ἐμποιέω ; Ζεύς οὗτος λέγω μέν ὁ προφήτης οὗτος , οὐ λέγω δέ φανερῶς . Ζεύς οὗτος καί Παῦλος δουλεύω ἀνέρχομαι , ὅτι πάσχω αὐτός μετατιθέω ἀπό ὁ πολιτεία ἀείδω οὗτος δῆλος ; Θεός , φημί , ἀδελφός , ἀκούω μυριάς εἰκών Ἰουδαῖος ὁ λεσιωσυνωτον , καί οὗτος πᾶς κατηχέω περί σύ , ὅτι ἀποστασία ὁ νόμος διδάσκω . ὁ πιστός οὐ ἀνέχω διδάσκω ἀποστασία ὁ νόμος · καί οὐδὲπε πιστεύω πῶς εἄν φέρω ἀκούω , ὅτι παύω ὁ νόμος ποτός ; ὅτι2 μέν οὖν ὁ προφήτης ἀποκτείνω εἄν ὁ Ἰουδαῖος , εἰμί τίς τοιοῦτος σαφῶς προεῖπον , δείκνυμι ἀπό ὁ μαρτυρία , ἀπό τε ὁ μακάριος Ἱερεμίας , καί ὁ πρωτομάρτυρας Στέφανος , ἀπό αὐτός ὁ Χριστός , καί ὁ ἀπόστολος Παῦλος . Πᾶς γάρ ὁ αὐτός ἐγκαλέω , οὕτως αὐτός ἀναιρέω . ὅτι2 δέ καί αὐτός ὁ βιβλίον κατακαίω εἄν ὁ προφητικός , εἰμί συμβαίνω ὁ λέγω , καί οὗτος παρίστημι πειράζω ἀπό τις ἱστορία , χαρίζομαι μέν σύ , δήλως δέ ἰσχύω αὐτός διά μαλίζω γάρ αὐτός ἀπαγγέλλω πειράζω . Τῖς οὖν ὁ ἱστορία , ἀκούω .
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0173.4
Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ τετάρτῳ ἔτει Ἰωακεὶν υἱοῦ Ἰωσίου βασιλέως Ἰούδα , εἶπε Κύριος πρὸς Ἱερεμίαν · Γράψον πάντα τοὺς λόγους , οὓς ἐπηγμάτισα πρὸς σὲ ἀπὸ τῆς ἡμέρας Ἰωσίου , ἕως τῆς ἡμέρας ταύτης · τοῦτέστι , πάντα τὰ κακὰ , ἃ λογίζομαι ποιῆσαι αὐτοῖς . Ὅρα γὰρ φιλήνθρωπος ὁ Θεὸς καὶ χρηστομυαλός . Ἐπειδὴ γὰρ κατὰ μέρος ἀκούσαι οὐκ ἠνείχοντο , Συνάγαγε , φησίν , αὐτὰ πάντα , καὶ ἀδύσον τὸν φόβον , ἵνα κἂν οὕτω βελτίους γένωνται . Μνημονεύετε τῆς ὑποσχέσεως · τὸ ζητοῦμενον ἡμῖν δεῖξαι , ὅτι καὶ τὰ βιβλία ἂν αὐτὰ κατέκαυσαν , εἰ ἐνόησαν τὰ σήμερον ἐκβάντα πάντα . Τῶν ἀκούσονται κακὰ ( διὸ γὰρ ἔχεται τῆς ἱστορίας ) , ἃ λογίζομαι ποιῆσαι αὐτοῖς , καὶ ἀποστραφήσονται ἀπὸ τῆς ὁδοῦ αὐτῶν τῆς πονηρᾶς . Ἵσως , ὁ Θεὸς λέγει · ἀγνοεῖ , [ 175 ] εἶπέ μοι , τὰ ἰσχύμενα ; οὐχ οὕδεν εἰ ἀκούσονται , οἱ αὐδὴ πάντα πρὶν γενέσθαι , ἢ ἐτάζων καρδίας καὶ νεφρούς , ὁ χριεῖς ἐνθυμήσεως καὶ ἐννοιῶν ; ὡ πάντα γινωσκὼ καὶ τετραχλισμένα τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ ; Τίνος δὲ ἕνεκεν ἔλεγεν , Ἵσως ἀκούσονται ; Καὶ γὰρ καὶ ταῦτα ἀναγκαῖον ὑμᾶς μαθάναι , διὰ τοὺς ἐγκαλοῦντας ἀγνοίαν τῷ Μονογενεῖ . Ἵδοὺ γὰρ καὶ ὁ Πατὴρ ἀγνοοῦντος φθόγγεται ῥήματα · τὸ γὰρ , Ἵσως , ἀγνοοῦντος ἐστιν · ἀλλ’ οὐχ ἀγνοεῖ . Ὁπόταν οὖν καὶ παρὰ τοῦ Υἱοῦ ἀκούσης τι τοιούτου λέγοντος , τὴν αὐτὴν κατάδειξιν ψήφον . Υἱὸς γὰρ ὤν , πανταχοῦ τὸν Πατέρα μιμεῖται .
Lemmas: καί γίγνομαι ἐν ὁ τέταρτος ἔτος Ἰωακεὶν υἱός Ἰωσίας βασιλεύς Ἰούδας , εἶπον Κύριος πρός Ἱερεμίας · γράφω πᾶς ὁ λόγος , ὅς πηγματίζω πρός σύ ἀπό ὁ ἡμέρα Ἰωσίας , ἠώς ὁ ἡμέρα οὗτος · τουτέστι , πᾶς ὁ κακός , ὁ λογίζομαι ποιέω αὐτός . Ὅρας γάρ φιλήνθρωπος ὁ θεός καί χρηστομυελος . ἐπεί γάρ κατά μέρος ἀκούω οὐ ἀνέχω , συνάγω , φημί , αὐτός πᾶς , καί αδυσος ὁ φόβος , ἵνα κἀν οὗτος ἀγαθός γίγνομαι . μνημονεύω ὁ ὑπόσχεσις · ὁ ζητέω ἐγώ δείκνυμι , ὅτι καί ὁ βιβλίον εἄν αὐτός κατακαίω , εἰμί νοέω ὁ σήμερον ἐκβαίνω πᾶς . ὁ ἀκούω κακός ( διό γάρ ἔχω ὁ ἱστορία ) , ὁ λογίζομαι ποιέω αὐτός , καί ἀποστρέφω ἀπό ὁ ὁδός αὐτός ὁ πονηρός . ἴσως , ὁ θεός λέγω · ἀγνοέω , [ 175 ] εἶπον ἐγώ , ὁ ἰσχύω ; οὐ οὐδείς εἰμί ἀκούω , ὁ αὐδή πᾶς πρίν γίγνομαι , ἢ ἐτάζω Καρδία καί νεφρός , ὁ χρίω ἐνθύμησις καί ἔννοια ; εἰμί πᾶς γιγνώσκω καί τετραχλισμένα ὁ ὀφθαλμός αὐτός ; τίς δέ ἕνεκα λέγω , ἴσως ἀκούω ; καί γάρ καί οὗτος ἀναγκαῖος σύ μαθαίνω , διά ὁ ἐγκαλέω ἄγνοια ὁ Μονογενής . ἰδού γάρ καί ὁ πατήρ ἀγνοέω φθογγέω ῥῆμα · ὁ γάρ , ἴσως , ἀγνοέω εἰμί · ἀλλά οὐ ἀγνοέω . ὁπόταν οὖν καί παρά ὁ υἱός ἄκων τίς τοιοῦτος λέγω , ὁ αὐτός κατάδειξις ψῆφος . υἱός γάρ εἰμί , πανταχοῦ ὁ πατήρ μιμέομαι .
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0173.5
Ἄλλ’ οἱ μὲν τῶν ἀγώνων καιροὶ τούτων ἀναμελώτασαν , ἵνα μὴ τῶν προκειμένων ὑποδείδωσι ; ἐπεκάλεμεν · εἰπῶμεν δὲ , τίνος ἕνεκεν λέγει , Ἵσως ἀκούσονται . Εἰ εἶπεν , ὅτι ἀκούσονται , χωρὶς τοῦ Ἵσως , ψευδὴς ἦν · οὐ γὰρ ἐμελλον ἀκούσασθαι . Εἰ εἶπε τὸ ἀλήθες , ὅτι οὐχ ἀκούσονται , περιττῶς ἐπεμπε τὸν προφήτην τοῖς οὐκ ἀκούσομένοις . Καὶ οὐ διὰ τοῦτο μόνον , ἀλλὰ καὶ ἵνα μὴ ἡ πρόγνωσις αὐτοῦ νομισθεῖ ἀναγκαστικὴ τις εἶναι τῆς παρακοῆς , διὰ τοῦτο ἐπαμ -
Lemmas: ἄλλος ὁ μέν ὁ ἀγών καιρός οὗτος ἀναμελώτασαν , ἵνα μή ὁ πρόκειμαι ὑποδείδω ; ἐπικαλέω · εἶπον δέ , τίς ἕνεκα λέγω , ἴσως ἀκούω . εἰμί εἶπον , ὅτι ἀκούω , Χωρὶς ὁ ἴσως , ψευδής εἰμί · οὖον γάρ μέλλω ἀκούω . εἰμί εἶπον ὁ ἀληθής , ὅτι οὐ ἀκούω , περισσός πέμπω ὁ προφήτης ὁ οὐ ἀκούω . καί οὖον διά οὗτος μόνος , ἀλλά καί ἵνα μή ὁ πρόγνωσις αὐτός νομίζω ἀναγκαστικός τις εἰμί ὁ παρακοή , διά οὗτος ἐπαμ -
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0176.1
φθδδλως τθδθιςε τα ρθματα , Ινα μη λεγωσι τινες , οτι προειπεν ο Θεος , και παντως δδει γενεσθαι · ο και περΙ του 'Ιουδα λεγουσι . Προειπε , φησιν , οτι προδοτης εσται , και δια τουτο προδοτης εγενετο . " Ω της ανοιας , ω της αναισχυνιας . Ουδ γαρ η προγνωσις , ανθρωπε , της πονηριας αιτια · μη γινοιο . Ου γαρ εστιν αναγκαστικη των μελλοντων εσεσθαι , αλλα προγνωστικη μονον . Ουδ επειδη προειπεν ο Χριστος , δια τουτο εγενετο εκεϊνος προδοτης · αλλ' επειδη προδοτης εμελλε γενεσθαι , δια τουτο προειπεν ο Χριστος . " Ινα ουν μη και ενταυθα λεγωσιν , οτι ειπεν οτι ουκ ακουσοναι , και απεκτεισεν αυτοις της μετανοιας την οδον , προλαβων ανεσπασεν αυτων την προφασιν , ειπων τω προφητη , " Ισως ακουσοναι .
Lemmas: φθδδλως τθδθιςε ὁ ρθματα , ἵνα μη λέγω τις , ὅτι προεῖπον ὁ θεός , και πᾶς δείδω γίγνομαι · ὁ και περί ὁ Ιουδα λέγω . προεῖπον , φημί , ὅτι προδότης εἰμί , και διά οὗτος προδότης γίγνομαι . " Ω ὁ ἄνοια , εἰμί ὁ αναισχυνιας . Ουδ γαρ ὁ πρόγνωσις , ἄνθρωπος , ὁ πονηρία αἰτία · μη γίγνομαι . Ου γαρ εἰμί αναγκαστικός ὁ μέλλω εἰμί , ἀλλά προγνωστικός μόνος . Ουδ ἐπειδή προεῖπον ὁ Χριστος , διά οὗτος γίγνομαι ἐκεῖνος προδότης · ἀλλά ἐπειδή προδότης μέλλω γίγνομαι , διά οὗτος προεῖπον ὁ Χριστος . " ἵνα οὖν μη και ἐνταῦθα λέγω , ὅτι εἶπον ὅτι οὐ ἀκούω , και ἀποκτείνω αὐτός ὁ μετάνοια ὁ ὀδούς , προλαμβάνω ἀνασπάω αὐτός ὁ πρόφασις , εἶπον ὁ προφήτης , " ἴσως ἀκούω .
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0176.4
ζ' . Ουκ απ τουτων δε μονον ημων εσται φανερων , οτι τολμηρον ην παρα 'Ιουδαιοις και ψυχης ρισκοινδυνου , την εσομενην τοις εθνεις τιμην και δοξαν , και την διαδεδομενην εκεινους ατιμιαν λεγειν , αλλα και εκ των Παυλου ηρηματων . Ουτος γουν ιδων τινα προφητην μικρον παρανοϊκαντα τι της προφησεως ταυτης , και σαφεστερον των αλλων ειποντα , και τα ημετερα
Lemmas: γῆ . οὐ ΑΠ οὗτος δέ μόνος ἥμων εἰμί φανερόω , ὅτι τολμηρός ἐάν παρά Ἰουδαῖος και Ψυχή ρισκοινδυνοος , ὁ εἰμί ὁ θνῄσκω τιμή και δόξα , και ὁ διαδίδωμι ἐκεῖνος ἀτιμία λέγω , ἀλλά και ἐκ ὁ Παῦλος ηρηματων . οὗτος γοῦν ὁράω τις προφήτης μικρός παρανοϊκαντα τίς ὁ προφησεως οὗτος , και σαφής ὁ ἄλλος εἶπον , και ὁ ἡμέτερος
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0177.1
ἀγαθὰ , καὶ τὰ ἐκείνων κακὰ , ἐξεπλάγη καὶ ἐθαύμασε τῆς τολμῆς αὐτῶν , οὕτως εἰπών · Ἡσαΐας δὲ ἀποσολμᾷ , καὶ λέγει · Ἐφρόθη τοῖς ἐμὲ μὴ ζητοῦσιν , ἐμφανὴς ἐγενόμην τοῖς ἐμὲ μὴ ἐκζητοῦσιν . Εἶπον , Ἰδοὺ εἰμὶ τῷ Ἰδούε , οὐχὶ διασωθὲν τὸ ὄνομα μου . Καίτοι , εἰ μὴ κίνδυνος εἰς τὴς προφήτως ἡκολούθει , τίνος ἔνεκεν εἶπε Παῦλος , Ἡσαΐας δὲ ἀποσολμᾷ , καὶ λέγει · Ἐφρόθη τοῖς ἐμὲ μὴ ζητοῦσιν ; Μεγίστη δυνὰς κατηγορία Ἰουδαίων . Οἱ μὴ ζητοῦντες εὑρον , καὶ οἱ ζητοῦντες ἀπέτυχον · οἱ μὴ ἀκούσαντες ἐπίστευσαν , καὶ οἱ ἀκούσαντες ἐσταύρωσαν . Διὰ ταῦτα τολμητὴν ἐκάλεισε τὸν Ἡσαΐαν . Καὶ γὰρ δυνὰς μεγίστης τολμῆς ἦν , ἐν μέσῳ τῶν κατηγορουμένων ἑαυτὰ , ἀφειδῶς ποιείσθαι τὰς κατηγορίας , καὶ ἐκείνους μὲν τῆς τιμῆς φανερῶς ἐκβάλλειν διὰ τῆς προφητείας , ἐτέρους δὲ εἰσάγειν εἰς τὴν ὀφειλομένην ἐκείνοις δόξαν . Τὸ δικαστήριον τῶν ἀκούοντων κατηγοροῦς ἔχει πάντας . Τίς δὲ ἐν δικασταῖς ἐχθρὸς διαφεύγειν δύναται κίνδυνον ; Διὰ τοῦτο , φησίν , Ἀποσολμᾷ καὶ λέγει .
Lemmas: ἀγαθός , καί ὁ ἐκεῖνος κακός , ἐκπλήσσω καί θαυμάζω ὁ τόλμα αὐτός , οὕτως εἶπον · Ἠσαΐας δέ ἀποσολμᾷ , καί λέγω · Ἐφρόθη ὁ ἐγώ μή ζητέω , ἐμφανής γίγνομαι ὁ ἐγώ μή ἐκζητέω . εἶπον , ἰδέ εἰμί ὁ Ἰδούε , οὐ διασῴζω ὁ ὄνομα ἐγώ . καίτοι , εἰμί μή κίνδυνος εἰς σής προφήτης ἀκολουθέω , τίς ἐνέλκω εἶπον Παῦλος , Ἠσαΐας δέ ἀποσολμᾷ , καί λέγω · Ἐφρόθη ὁ ἐγώ μή ζητέω ; Μεγίστη δύο κατηγορία Ἰουδαῖος . ὁ μή ζητέω εὑρίσκω , καί ὁ ζητέω ἀποτυγχάνω · ὁ μή ἀκούω πιστεύω , καί ὁ ἀκούω σταυρόω . Ζεύς οὗτος τολμητής καλέω ὁ Ἡσαΐας . καί γάρ δύο μέγας τόλμα εἰμί , ἐν μέσος ὁ κατηγορέω ἑαυτοῦ , ἀφειδής ποιέω ὁ κατηγορία , καί ἐκεῖνος μέν ὁ τιμή φανερῶς ἐκβάλλω διά ὁ προφητεία , ἕτερος δέ εἰσάγω εἰς ὁ ὀφείλω ἐκεῖνος δόξα . ὁ δικαστήριον ὁ ἀκούω κατήγορος ἔχω πᾶς . Τῖς δέ ἐν δικαστής ἐχθρός διαφεύγω δύναμαι κίνδυνος ; Ζεύς οὗτος , φημί , Ἀποσολμᾷ καί λέγω .
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0177.3
τις ἀπρόδητος οὐ καὶ θαυμαστὴ τῆς ἁγίας ἐκείνης ἐξἐλαμψεν δόξας τοιαύτη , ὡς μηδένα τῶν πολλῶν αὐτῷ δύνασθαι προσεῖναι καὶ διαλέγεσθαι . Ἴνα οὖν μὴ διὰ παντὸς ἀπορρίψῃ ἡ τῷ δήμῳ , καλύπτει ἐπὶ τῆς δόξας ἐπιπλῆς , παρέχει μετὰ ἀδείας τοῖς Ἰουδαίοις αὐτῷ συγγίνεσθαι . Καὶ τῷ θάμῳ μὲν ὁμιλῶν εἶχε τὸ κάλυμμα , πρὸς δὲ τὸν Θεὸν ἐπιστρέφων ἀπετίθετο τοῦτο πάλιν . Τοῦτο δὲ συνέβαινεν , ὅμῳ μὲν ἵνα ἀξιόπιστος ὁ νομοθέτης φαίνηται τοῖς μιλοῦσιν τὸν δι’ αὐτοῦ χομιζόμενον δέχεσθαι νόμον , ὅμῳ δὲ ἵνα καὶ ὁ τῆς ἀληθείας ἐν αὐτῷ προδιαγραφὴ τύπός οὐ , καὶ διαγραφὴ τῆς κατὰ Χριστὸν οἰκονομίας δυνόθεν ἡ αἰτία . Ἐπειδὴ γὰρ ἐμελλόν τινες λέγειν , Τίνος ἔνεκεν οὐ γυμνῇ τῇ θεότητι παρεγένετο ὁ Χριστός , ἀλλὰ σάρκα περιεβάλλετο ; ἀνδνει διὰ τῆς δόξας τοῦ δούλου πᾶσι τοῦτο ἀπαλλαγῆσαι . Εἰ γὰρ τὴν τοῦ δούλου δόξαν οὐκ ἠγέχων ἰδεῖν τὴν ἐπιγενομένην ὕστερον Ἰουδαῖοι , πῶς ἂν γυμνὴν τὴν θεότητα μετὰ ταῦτα ἰδεῖν [ 179 ] ὑπέμειναν ;
Lemmas: τις ἀπρόδητος οὖον καί θαυμαστός ὁ ἅγιος ἐκεῖνος ἐκλάμπω δόξα τοιοῦτος , ὡς μηδείς ὁ πολύς αὐτός δύναμαι πρόσειμι καί διαλέγω . ἵνα οὖν μή διά πᾶς ἀπορρίπτω ὁ ὁ δῆμος , καλύπτω ἐπί ὁ δόξα ἐπιπλέω , παρέχω μετά ἄδεια ὁ Ἰουδαῖος αὐτός συγγίγνομαι . καί ὁ θάμῳ μέν ὁμιλέω ἔχω ὁ κάλυμμα , πρός δέ ὁ θεός ἐπιστρέφω ἀποτίθημι οὗτος πάλιν . οὗτος δέ συμβαίνω , ὁμός μέν ἵνα ἀξιόπιστος ὁ νομοθέτης φαίνω ὁ μιλέω ὁ διά αὐτός χομιζομενω δέχομαι νόμος , ὁμός δέ ἵνα καί ὁ ὁ ἀλήθεια ἐν αὐτός προδιαγραφή τύπος οὖον , καί διαγραφή ὁ κατά Χριστός οἰκονομία δυνόθεν ὁ αἰτία . ἐπεί γάρ μέλλω τις λέγω , τίς ἐνέλκω οὖον γυμνός ὁ θεότης παραγίγνομαι ὁ Χριστός , ἀλλά σάρξ περιβάλλω ; ἀναδέω διά ὁ δόξα ὁ δοῦλος πᾶς οὗτος ἀπαλλάσσω . εἰμί γάρ ὁ ὁ δοῦλος δόξα οὐ ἄγω ὁράω ὁ ἐπιγίγνομαι ὕστερος Ἰουδαῖος , πῶς εἄν γυμνός ὁ θεότης μετά οὗτος ὁράω [ 179 ] ὑπομένω ;
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0181.2
β’ . Ὁρᾶς ὅτι ἐδείχθησαν τῆς διὰ τῶν πραγμάτων ἐκβάσεως , ἵνα σαφεστέρα γένηται ἡ προφητεία , καὶ ὅτι ἔγκλημα οὐκ εἶχον οἱ Ἰουδαῖοι μὴ συνιέντες τὰς προφητείας ἐκείνας τὰς περὶ Χριστοῦ πρὸ τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας ; Τῇ γὰρ παρουσίᾳ ὅλαι ἐμελλον γίνεσθαι καὶ σαφεῖς . Ἄκουσον αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ λέγοντος · Εἰ μὴ ἦλθον , καὶ ἐλάλησα αὐτοῖς , ἁμαρτίας οὐκ εἶχον . Διὰ τί οὐκ εἶχον ἁμαρτίαν , εἰ αἱ προφητεῖαι προέλεγον ; Ὅτι προέλεγον μὲν , οὐχ ἦσαν δὲ σαφεῖς , οὐδὲ ὅλαι · πρὸ τῆς παρουσίας τοῦ προλεγομένου . Εἰ γὰρ καὶ τότε σαφεῖς ἦσαν αὐτοῖς καὶ ὅλαι , δῆλον ὅτι καὶ πρὸ τῆς παρουσίας αὐτοῦ ἁμαρτίας εἶχον · εἰ δὲ ἁμαρτίαν οὐκ εἶχον , εὔδηλον ὅτι διὰ τὴν ἀσαφείαν αὐτῶν καὶ τὸ συνεσσιαθῆναι τὰ λεγόμενα . Οὐδὲ γὰρ ἀπηντοῦντο τὴν εἰς τὸν Χριστὸν πίστιν πρὸ τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας . Τίνος οὖν ἕνεκεν προἐλεγτο τότε ; Ἵν’ , ὅταν παραγένηται , οὐχὸδεν ἔχωσι τοὺς διδασκάλους ἐνάντιους [ 183 ] αὐτοῖς , καὶ εἰδῶσιν ὅτι οὐ καινοτομία τὰ γινόμενα , οὐδὲ πρόσφατος ἡ οἰκονομία , ἀλλ’ ἀνεῖλεν ταῦτα καὶ πρὸ πολλῶν προανεκηρύχθαι χρόνων · οὐ μικρὸν δὲ τοῦτο εἰς τὸ ἐπιστάσθαι πρὸς τὴν πίστιν αὐτοῖς . Μία μὲν οὖν αὕτη τῆς ἀσαφείας αἰτία , ἣν καὶ διὰ πλειόνων ἀπεδείξαμεν μαρτυριῶν ἐν τῇ προτέρᾳ διαλέξει . Ἵν’ οὖν μὴ πάλιν ὑμᾶς ἐνοχλῶμεν τὰ αὐτὰ λέγοντες , ἀναγκαῖον μὲν ταύτης ἀποστέψαι , ἑτέραν δὲ εἰπεῖν τὴν οὐκ ἀσαφῆ καὶ ἀγνωστον , ἀλλὰ δυσκολώτεραν ἣμιν ποιούσαν τὴν Παλαιὰν Διαθήκην . Ἄλλοι γὰρ εἰσι μηδὲν ὅλως εἰδέναι τῶν ἐγκειμένων , καὶ ὁρῶν κάλυμμα ἐπικαί -
Lemmas: βε . ὁράω ὅτι δείκνυμι ὁ διά ὁ πρᾶγμα ἔκβασις , ἵνα σαφής γίγνομαι ὁ προφητεία , καί ὅτι ἔγκλημα οὐ ἔχω ὁ Ἰουδαῖος μή συνίημι ὁ προφητεία ἐκεῖνος ὁ περί Χριστός πρό ὁ ὁ Χριστός παρουσία ; ὁ γάρ παρουσία ὅλος μέλλω γίγνομαι καί σαφής . ἀκούω αὐτός ὁ Χριστός λέγω · εἰμί μή ἔρχομαι , καί λαλέω αὐτός , ἁμαρτία οὐ ἔχω . Ζεύς τίς οὐ ἔχω ἁμαρτία , εἰμί ὁ προφητεία προλέγω ; ὅτι2 προλέγω μέν , οὐ εἰμί δέ σαφής , οὐδέ ὅλος · πρό ὁ παρουσία ὁ προλεγόμενος . εἰμί γάρ καί τότε σαφής εἰμί αὐτός καί ὅλος , δῆλος ὅτι καί πρό ὁ παρουσία αὐτός ἁμαρτία ἔχω · εἰμί δέ ἁμαρτία οὐ ἔχω , εὔδηλος ὅτι διά ὁ ἀσάφεια αὐτός καί ὁ συνεσσιαθῆναι ὁ λέγω . οὐδέ γάρ ἀπαντάω ὁ εἰς ὁ Χριστός πίστις πρό ὁ ὁ Χριστός παρουσία . τίς οὖν ἕνεκα προλέγω τότε ; ἵνα , ὅταν παραγίγνομαι , οὐχὸδεν ἔχω ὁ διδάσκαλος ἐναντίος [ 183 ] αὐτός , καί οἶδα ὅτι οὖον καινοτομία ὁ γίγνομαι , οὐδέ πρόσφατος ὁ οἰκονομία , ἀλλά ἀναιρέω οὗτος καί πρό πολύς προανακηρύσσω χρόνος · οὖον μικρός δέ οὗτος εἰς ὁ ἐφίστημι πρός ὁ πίστις αὐτός . Μία μέν οὖν οὗτος ὁ ἀσάφεια αἰτία , ὅς καί διά πλείων ἀποδείκνυμι μαρτυρία ἐν ὁ πρότερος διαλέγω . ἵνα οὖν μή πάλιν σύ ἐνοχλέω ὁ αὐτός λέγω , ἀναγκαῖος μέν οὗτος ἀφίστημι , ἕτερος δέ εἶπον ὁ οὐ ἀσαφής καί ἄγνωστος , ἀλλά δυσκόλος ἐγώ ποιέω ὁ Παλαιή διαθήκη . ἄλλος γάρ εἰμί μηδείς ὅλως οἶδα ὁ ἔγκειμαι , καί ὁράω κάλυμμα ἐπικός -
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0181.3
μενον , ἄλλο δὲ εὑρεῖν μὲν τὰ λεγόμενα , μετὰ πόνου δὲ εὑρεῖν .
Lemmas: μένω , ἄλλος δέ εὑρίσκω μέν ὁ λέγω , μετά πόνος δέ εὑρίσκω .
joannes-chrysostomus.in-illud-isaiae-ego-dominus-deus-feci-lumen pg056_0181.5
γ’ . Ἐπει οὖν καὶ περὶ τοῦ πάθους , καὶ περὶ τῆς ἀναστάσεως , καὶ περὶ τῆς ἀναλήψεως , καὶ περὶ τῆς ἐκ δεξιῶν καθέδρας , καὶ περὶ τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρουσίας , καὶ περὶ πάντων τούτων ἀπλῶς τῶν ἐν τῇ
Lemmas: γε . ἐπεί οὖν καί περί ὁ πάθος , καί περί ὁ ἀνάστασις , καί περί ὁ ἀνάληψις , καί περί ὁ ἐκ δεξιός καθέδρα , καί περί ὁ δύο αὐτός παρουσία , καί περί πᾶς οὗτος ἀπλόος ὁ ἐν ὁ