joannes-chrysostomus.in-illud-habentes-eundem-spiritum-homiliae-1-3 pg051_0292.4
η . Προσδέχετε μετὰ ἀκριβείας τοὺς εἰρημένους . Ἐπὶ πονηροὺς καὶ ἀγαθούς , φησὶ . Καὶ σὺ τοίνυν , ὅτε ἐλεημοσύνην ποιεῖς , μὴ βίον ἐξετάζω , μικρὰ τρώπων εὐθύνως ἀπαίτει . Ἐλεημοσύνην γὰρ διὰ τοῦτο λέγεται , ἵνα καὶ τοῖς ἀναξίοις παρέχωμεν · ὁ γὰρ διδὼν , οὐ τὸν κατωρθωκότα , ἀλλὰ τὸν ἠμαρτηκότα διέλει · ὁ μὲν γὰρ κατορθῶν , ἐπαίνου ἄξιος καὶ στεφάνου , ἐστίν · ὁ δι ἀμαρτάνων , ἰλῶος καὶ συγγνώμης . Ὥσα καὶ κατὰ τοῦτο μιμησόμεθα τὸν Θεόν , ἂν καὶ πονηροῖς παρέχωμεν . Ἐννόησον γὰρ ὅσον τὴν εἰκονομητὴν οἰκείας βλάσφημον , μαρολ , γύγας , πάσης ἐμπεπλησμένον κακίας · ἀλλὰ καὶ τούτους καθ᾽ ἑκάστην τρέφει τὴν ἡμέραν ὁ Θεός , ἡμᾶς παιδεύων τὴν φιλοσοφίαν ἐπὶ πάντας ἐκτείνειν . Ἡμεῖς δι ἀπαν τοῦναντίον ποιοῦμεν · οὐ γὰρ παντῶν , οὐδὲ φαύλων ἀνθρώπων ἀποστερόμεθα μόνον , ἀλλὰ κἂν ὑγιαίνων τις ἡμῖν προσέλθῃ ἢ δι᾽ ἐπείκειαν , ἢ δι᾽ ἐλευθερίαν , ἢ καὶ δι᾽ ἀργίαν ἴσως ( καὶ γὰρ καὶ τοῦτο τὸ ἥμα ) , πενὶα σὺν , λοιδορίας , ὑβρεῖς , μυρία κατ᾽ αὐτοῦ συνειρόντες σκώμματα , καναὶς αὐτὸν ἀποπέπτωμεν χειρὶ , τὴν ὑγείαν ἀνειδίζοντες , τὴν ἀργίαν προσφρόντες . εὐθὺς ἀπαιτοῦντες . Μὴ γὰρ τοῦτο προσετάγης , ἄνθρωπε , ἐγκαλεῖν καὶ ἐπιτιμᾶν ἀπλῶς τοῖς δεομένοις · Ἐλεεῖν καὶ διορθοῦσαι τὴν πενίαν αὐτῶν ὁ Θεὸς ἐκέλευσεν , οὐχὶ εὐθὺς ἀπαίτειν καὶ ὑβρίζειν . Ἄλλὰ βούλει διορθῶσαι τὸν τρόπον , καὶ τῆς ἀργίας ἀπαγαγεῖν , καὶ εἰς ἔργον ἐμβαλεῖν τὴν ἀργούντα ; Ἀδς πρότερον , [ 277 ] καὶ τότε ἐπιτίμησον , ἵνα μὴ ὠμότητος ὑποψίαν , ἐγκληθῇς · βαρύτητα , ἀλλὰ κηδεμονίας δόξας λάβης . Τὸν μὲν γὰρ μὴ δῦντα , ἀλλ᾽ ἐγκαλοῦντα μόνον ἀποστρέφεται , καὶ ἀποδίζει , καὶ οὐδὲ διδὼν ἀνάγκην · ἄν δι πάντως · καὶ μᾶλα εἰκότως . Οὐ γὰρ διὰ κηδεμονίας , ἀλλὰ διὰ τὸ μὴ βούλεσθαι δῦναι νομίζει τὰ ἐγκλήματα γίνεσθαι · ὅπερ οὐν καὶ ἐστὶν ἀληθές . Ὁ δι μετὰ τὸ δῦναι ἐγκαλεῖν , ἐκ παραβάκτου ποιεῖ τὴν παρηξίαν · οὐ γὰρ δι᾽ ἀπανθρωπίας , ἀλλ᾽ ἐκ κηδεμονίας ποιεῖται τὴν ἐπιτίμησιν . Οὕτω καὶ Παῦλος ἐποίησεν · εἰπὼν γὰρ , Εἰ τις οὐ θέλει ἐργάζεσθαι , μηδὲ ἐσθιέτω , ἐπάγει , λέγων · Ὑμεῖς δι τὸ καλὸν ποιοῦντες μὴ ἐκκακῆτε . Καίτοι δομαὶ ταῦτα ἐναντία εἶναι τὰ προσταγμένα . Αἰ γὰρ οὐ δεῖ τοῖς ἀργοῖσις ἐσθίειν , πῶς τούτους κελεύεις τὸ καλὸν ποιεῖν ; Ἄλλ᾽ οὐχ ἔστιν ἐναντίον · μὴ γένοιτο . Διὰ γὰρ τοῦτο , φησίν , εἶπον , ὅτι Εἰ τις οὐ θέλει ἐργάζεσθαι , μηδὲ ἐσθιέτω , οὐχ ἵνα τοὺς μέλλοντας διδόναι ἀπαγάγω τῆς ἐλεημοσύνης , ἀλλ᾽ ἵνα τοὺς ἐν ἀργίᾳ ζῶντας ἀπαγάγω τῆς ἀργίας . Τὸ μὲν οὖν εἰπεῖν , Μηδὲ ἐσθιέτω , ἐκεῖνους διανίστησι πρὸς ἐργασίαν , τῷ φόβῳ τῆς ἀπαίληξ · τὸ δι εἰπεῖν , Τὸ καλὸν ποιοῦντες μὴ ἐκκακῆτε , τούτους διεγείρει πρὸς ἐλεημοσύνην τῷ χρησίμῳ τῆς παραινέσεως . Ἵνα γὰρ μὴ , ἀκούσαντες τῆς κατ᾽ ἐκείνων γεγενημένης ἀπαίληξ , συστεῖλῶσι τὰς χεῖρας , τινες , ἐκκαλεῖται πρὸς φιλοσοφίαν αὐτούς , λέγων · Τὸ καλὸν ποιοῦντες μὴ ἐκκακῆτε . Ὥστε καὶ ἀργοῦντι ἂν δῶς , καλὸν πεποίηκας .
Lemmas: ὁ . Προσδέχομαι μετά ἀκρίβεια ὁ εἴρω . ἐπί πονηρός καί ἀγαθός , φημί . καί σύ τοίνυν , ὅτε ἐλεημοσύνη ποιέω , μή βίος ἐξετάζω , μικρός τρωπάω εὔθυνος ἀπαιτέω . ἐλεημοσύνη γάρ διά οὗτος λέγω , ἵνα καί ὁ ἀνάξιος παρέχω · ὁ γάρ δίδωμι , οὖον ὁ κατορθόω , ἀλλά ὁ ἁμαρτάνω διελαύνω · ὁ μέν γάρ κατορθόω , ἔπαινος ἄξιος καί στέφανος , εἰμί · ὁ Ζεύς ἁμαρτάνω , ἰλῶος καί συγγνώμη . ὠθέω καί κατά οὗτος μιμέομαι ὁ Θεός , εἄν καί πονηρός παρέχω . ἐννοέω γάρ ὅσος ὁ εἰκονομητὴν οἰκεῖος βλάσφημος , μαρολ , Γύγας , πᾶς ἐμπίμπλημι κακία · ἀλλά καί οὗτος κατά ἕκαστος τρέφω ὁ ἡμέρα ὁ Θεός , ἐγώ παιδεύω ὁ φιλοσοφία ἐπί πᾶς ἐκτείνω . ἐγώ Ζεύς ἅπας τουναντίον ποιέω · οὖον γάρ Παντών , οὐδέ φαῦλος ἄνθρωπος ἀποστερέω μόνος , ἀλλά κἀν ὑγιαίνω τις ἐγώ προσέρχομαι ἢ διά ἐπείκεια , ἢ διά ἐλευθερία , ἢ καί διά ἀργία ἴσως ( καί γάρ καί οὗτος ὁ ἀμάω ) , πενία σύν , λοιδορία , ὕβρις , μυρίος κατά αὐτός συνείρω σκῶμμα , Κάναις αὐτός ἀποπίπτω χείρ , ὁ ὑγεία ἀνειδίζοντες , ὁ ἀργία προσφέρω . εὐθύς ἀπαιτέω . μή γάρ οὗτος προστάσσω , ἄνθρωπος , ἐγκαλέω καί ἐπιτιμάω ἀπλόος ὁ δήω · ἐλεέω καί διορθόω ὁ πενία αὐτός ὁ θεός κελεύω , οὐ εὐθύς ἀπαιτέω καί ὑβρίζω . ἀλλά βούλομαι διορθόω ὁ τρόπος , καί ὁ ἀργία ἀπάγω , καί εἰς ἔργον ἐμβάλλω ὁ ἀργέω ; ΑΔΣ πρότερος , [ 277 ] καί τότε ἐπιτιμάω , ἵνα μή ὠμότης ὑποψία , ἐγκαλέω · βαρύτης , ἀλλά κηδεμονία δόξα λαμβάνω . ὁ μέν γάρ μή δύω , ἀλλά ἐγκαλέω μόνος ἀποστρέφω , καί ἀποδίδωμι , καί οὐδέ δίδωμι ἀνάγκη · ἄν Ζεύς πάντως · καί μῆλον εἰκότως . οὖον γάρ διά κηδεμονία , ἀλλά διά ὁ μή βούλομαι δύο νομίζω ὁ ἔγκλημα γίγνομαι · ὅσπερ ὀν καί εἰμί ἀληθής . ὁ Ζεύς μετά ὁ δύο ἐγκαλέω , ἐκ παραβάκτου ποιέω ὁ παράξιος · οὖον γάρ διά ἀπανθρωπία , ἀλλά ἐκ κηδεμονία ποιέω ὁ ἐπιτίμησις . οὕτως καί Παῦλος ποιέω · εἶπον γάρ , εἰμί τις οὖον ἐθέλω ἐργάζομαι , μηδέ ἐσθίω , ἐπάγω , λέγω · σύ Ζεύς ὁ καλός ποιέω μή ἐκκακέω . καίτοι δομή οὗτος ἐναντίος εἰμί ὁ προσταγμένος . ὁ γάρ οὖον δεῖ ὁ ἀργός ἐσθίω , πῶς οὗτος κελεύω ὁ καλός ποιέω ; ἄλλος οὐ εἰμί ἐναντίος · μή γίγνομαι . Ζεύς γάρ οὗτος , φημί , εἶπον , ὅτι εἰμί τις οὖον ἐθέλω ἐργάζομαι , μηδέ ἐσθίω , οὐ ἵνα ὁ μέλλω δίδωμι ἀπάγω ὁ ἐλεημοσύνη , ἀλλά ἵνα ὁ ἐν ἀργία ζῶ ἀπάγω ὁ ἀργία . ὁ μέν οὖν εἶπον , μηδέ ἐσθίω , ἐκεῖνος διανίσταμαι πρός ἐργασία , ὁ φόβος ὁ ἀπαίληξ · ὁ Ζεύς εἶπον , ὁ καλός ποιέω μή ἐκκακέω , οὗτος διά-ἐγείρω πρός ἐλεημοσύνη ὁ χρήσιμος ὁ παραίνεσις . ἵνα γάρ μή , ἀκούω ὁ κατά ἐκεῖνος γίγνομαι ἀπαίληξ , συστέλλω ὁ χείρ , τις , ἐκκαλέω πρός φιλοσοφία αὐτός , λέγω · ὁ καλός ποιέω μή ἐκκακέω . ὥστε καί ἀργέω εἄν δίδωμι , καλός ποιέω .