joannes-chrysostomus.in-illud-habentes-eundem-spiritum-homiliae-1-3 pg051_0288.2
γ . Ὅτι μὲν οὖν , εἰ καὶ ἐναντίοι ἦσαν οἱ νόμοι , οὐδὲ οὕτως ἐγκαλεῖν ἔκει , δήλον ἐκ τούτων · ὅτι δὲ οὐδὲ εἰσιν ἐναντίοι , ἀλλὰ διάφοροι μόνον , φέρε , τοὺς νόμους εἰς μέσον προχειρισώμεθα . Ἡκουσάτε , φησίν , ὅτι ἠρρέθη τοῖς ἀρχαίοις , Οὐ φονεύσεις . Οὕτως παλαιὸς ὁ νόμος · Ἐγὼν τὸν τῆς Καινῆς · Ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν , Ὁ ὀργιζόμενος τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ εἰρή , ἔνοσχος ἔσται εἰς τὴν γένναν τοῦ πυρός . Ταῦτα ἐναντία , εἴπέ μοι , τὰ προσταγματα ; Καὶ τίς ἀνθρώπων , κἂν ὀπωσοῦν διανοία · μετέχων , τοῦτο ἂν εἴποι ; Εἰ μὲν γὰρ τοῦ προτέρου καλεῖντος μὴ φονεύειν , οὕτως ἐκάλειν , ἴσως ἂν τις ἀντινομίαν ἔφησεν εἶναι τὸ [ 272 ] λεγόμενον · εἰ δὲ ἐκεῖνο καλεῖντος μὴ φονεύειν , οὕτως ἐκάλεισεν ἡρῆ ὀργίζεσθαι , ἐπίστασις , οὐκ ἐναντιώσις ὁ πρότερος τοῦ δευτέρου · ὁ νόμος ἐστίν · ὁ μὲν γὰρ τὸν χαρπὸν τῆς χαλίας ἐξέτεινε , τὸν φόνον , οὕτως · δὲ καὶ τὴν ρίζαν ἀνέσπασε , τὴν ὀργήν · ἐκεῖνος τὸ ῥεῦμα τῆς πονηρίας ἐξέκοψεν , οὕτος καὶ τὴν πηγὴν αὐτὴν ἐξήρανε . Ἡγὴ γὰρ καὶ ρίζα τοῦ φόνου θυμὸς καὶ ὀργή . Ἐκεῖνος τοῦτο · προπεριεσκέασεν ὁ νόμος τὴν φύσιν τὴν ἡμετέραν , οὕτως εἰδὼν ὅτι λειπον ἐπλήρωσε . Ποία ἐναντιότης , ὅταν ὁ μὲν τὸ τέλος τῶν κακῶν , ὁ δὲ καὶ τὴν ἀρχὴν ἐκκόπτῃ ; Ἐκεῖνος τὴν χεῖρα καθαράν ἐποίησεν αἵματος , οὕτος καὶ τὴν διάνοιαν αὐτὴν ἀπήλλαξε τῶν πονηρῶν βουλευμάτων . Ταῦτα δὲ συμφωνοῦντων ἀλλήλοις νόμων , οὐχὶ μαχομένων ἐστίν · ὅπερ ἄνω καὶ κάτω σπουδεῖς κατασκευάζειν οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροί , μὴ συνιόντες , ὅτι ἐκ τούτου μεγάλη ῥαθυμία · καὶ ὑπεροψία αἰτία τῶν τῆς Καινῆς θεὸν ὑποβάλλουσιν · εὑρέθησεται γὰρ ( ἡ δὲ βασανιζόμενος εἰς τὸν ταῦτα ἀναγκαζομένων ἡμᾶς λέγειν περιτραπεῖν κεφαλῇ ) ἀκαίρως τὰ καθ' ἡμᾶς οἰκονομηθῆναι · τὸ δὲ πῶς , ἐγὼ λέγω . Γαλακτοτροφίᾳ προεοίωκεν ἡ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης παιδαγωγία , στερεᾷ δὲ τροφῇ τῆς Καινῆς Διαθήκης ἡ φιλσοφία · οὐδεὶς δὲ πρὶν ἢ θρέψαι γάλακτι , πρὸς τὴν στερεὰν ἄγει τροφήν . Ὅπερ ἐσται παππικῶς ὁ τῆς Καινῆς θεὸς ἄνθρωπον μὴ αὐτὸς ἢ ὁ τὴν Παλαιὰν δεδικώς · πρὸ γὰρ τοῦ θρέψαι γάλακτι καὶ τῇ διὰ τοῦ νόμου παιδαγωγία , ἐπὶ τὴν στερεὰν ἡμᾶς ἤγαγε τροφήν . Οὐ τοῦτο δὲ μόνον , ἀλλὰ καὶ ἕτερον μακρόν τοῦτο πάλιν αὐτὸν ὑποβάλλουσιν ἐγκλήματι , εἰ γε μετὰ πεντακοσίλια καὶ πλείονα ἔτη τοῦ γένους ἦκε προνοήσων τοῦ ἡμετέρου . Εἰ γὰρ μὴ αὐτὸς ἦν , ὁ διὰ τῶν προφητῶν καὶ τῶν πατριαρχῶν καὶ τῶν δικαίων ἀνθρώπων τὰ καθ' ἡμᾶς ἅπαντα οἰκονομῶν , ἀλλ' ἕτερος τις περὶ τούτων ὁφὲ ποτε καὶ βραδέως ἐδηρήσατο τῆς ἡμετέρας ἐπαιτημένης προνοίας , ὥστε ἐκ τινος μετανοίας ἀνεγνώσιν · ὅπερ οὐ θεοῦ μόνον , ἀλλὰ καὶ ἀνθρώπου τοῦ τυχόντος ἀνδρὸν ἂν εἴη , τασοῦτοι · ἀφέντες ἀπολείσθαι ἐν τοσούτῳ χρόνῳ , ὅφὲ ποτε ἐν ἰσχύει τῶν καιρῶν τῆς τῶν ὀλίγων ἐπιλαβέσθαι προνοίας .
Lemmas: γ . ὅτι2 μέν οὖν , εἰμί καί ἐναντίος εἰμί ὁ νόμος , οὐδέ οὕτως ἐγκαλέω ἐκεῖ , δῆλος ἐκ οὗτος · ὅτι δέ οὐδέ εἰμί ἐναντίος , ἀλλά διάφορος μόνος , φέρω , ὁ νόμος εἰς μέσος προχειρίζω . ἀκούω , φημί , ὅτι εἴρω ὁ ἀρχαῖος , οὖον φονεύω . οὕτως παλαιός ὁ νόμος · ἐγώ ὁ ὁ Καινή · ἐγώ δέ λέγω σύ , ὁ ὀργίζω ὁ ἀδελφός αὐτός εἴρω , ἔνοσχος εἰμί εἰς ὁ γέννα ὁ πῦρ . οὗτος ἐναντίος , εἶπον ἐγώ , ὁ πρόσταγμα ; καί τίς ἄνθρωπος , κἀν ὁπωσοῦν διάνοια · μετέχω , οὗτος εἄν εἶπον ; εἰμί μέν γάρ ὁ πρότερος καλέω μή φονεύω , οὕτως καλέω , ἴσως εἄν τις ἀντινομία φημί εἰμί ὁ [ 272 ] λέγω · εἰμί δέ ἐκεῖνος καλέω μή φονεύω , οὕτως καλέω Ἥρα ὀργίζω , Ἐπίστασις , οὐ ἐναντίωσις ὁ πρότερος ὁ δύο · ὁ νόμος εἰμί · ὁ μέν γάρ ὁ καρπός ὁ χαλία ἐκτείνω , ὁ φόνος , οὕτως · δέ καί ὁ ῥίζα ἀνασπάω , ὁ ὀργή · ἐκεῖνος ὁ ῥεῦμα ὁ πονηρία ἐκκόπτω , οὗτος καί ὁ πηγή αὐτός ξηραίνω . ἡγέομαι γάρ καί ρίζα ὁ φόνος θυμός καί ὀργή . ἐκεῖνος οὗτος · προπεριεσκέασεν ὁ νόμος ὁ φύσις ὁ ἡμέτερος , οὕτως ἀνάκλεις ὅτι λείπω πληρόω . Ποία ἐναντιότης , ὅταν ὁ μέν ὁ τέλος ὁ κακός , ὁ δέ καί ὁ ἀρχή ἐκκόπτης ; ἐκεῖνος ὁ χείρ καθαρός ποιέω αἷμα , οὗτος καί ὁ διάνοια αὐτός ἀπαλλάσσω ὁ πονηρός βούλευμα . οὗτος δέ συμφωνέω ἀλλήλων νόμος , οὐ μάχομαι εἰμί · ὅσπερ ἄνω καί κάτω σπουδεύω κατασκευάζω ὁ ὁ ἀλήθεια ἐχθρός , μή σύνειμι1 , ὅτι ἐκ οὗτος μέγας ῥᾳθυμία · καί ὑπεροψία αἰτία ὁ ὁ Καινή θεός ὑποβάλλω · εὑρίσκω γάρ ( ὁ δέ βασανίζω εἰς ὁ οὗτος ἀναγκάζω ἐγώ λέγω περιτρέπω κεφαλή ) ἄκαιρος ὁ κατά ἐγώ οἰκονομέω · ὁ δέ πῶς , ἐγώ λέγω . γαλακτοτροφία προοικέω ὁ ὁ Παλαιή διαθήκη παιδαγωγία , στερεός δέ τροφή ὁ Καινή διαθήκη ὁ φιλσοφία · οὐδείς δέ πρίν ἢ τρέφω γάλα , πρός ὁ στερεός ἄγω τροφή . ὅπερ εἰμαι παππικῶς ὁ ὁ Καινή θεός ἄνθρωπος μή αὐτός ἢ ὁ ὁ Παλαιή δικάζω · πρό γάρ ὁ τρέφω γάλα καί ὁ διά ὁ νόμος παιδαγωγία , ἐπί ὁ στερεός ἐγώ ἄγω τροφή . οὖον οὗτος δέ μόνος , ἀλλά καί ἕτερος μακρός οὗτος πάλιν αὐτός ὑποβάλλω ἔγκλημα , εἰμί γε μετά πεντακοσίλια καί πλείων ἔτος ὁ γένος ἥκω προνοέω ὁ ἡμέτερος . εἰμί γάρ μή αὐτός εἰμί , ὁ διά ὁ προφήτης καί ὁ πατριάρχης καί ὁ Δίκαιος ἄνθρωπος ὁ κατά ἐγώ ἅπας οἰκονομέω , ἀλλά ἕτερος τις περί οὗτος ὁφὲ ποτός καί βραδύς δέρω ὁ ἡμέτερος ἐπαιτέω πρόνοια , ὥστε ἐκ τις μετάνοια ἀναγιγνώσκω · ὅσπερ οὖον θεός μόνος , ἀλλά καί ἄνθρωπος ὁ τυγχάνω Ἄνδρος εἄν εἰμί , τασουος · ἀφίημι ἀπόλλυμι ἐν τοσοῦτος χρόνος , ὅς ποτός ἐν ἰσχύω ὁ καιρός ὁ ὁ ὀλίγος ἐπιλαμβάνω πρόνοια .