joannes-chrysostomus.in-illud-habentes-eundem-spiritum-homiliae-1-3 pg051_0281.1
Δι' ἔργων ἀγαθῶν καὶ πολιτείας ἀρίστης . Καθάπερ γὰρ τὸ λυχναῖον φῶς ἐλαίῳ κατέχεται , καὶ ἀναλωθέντος [ 265 ] τοῦτου χαλεπῶ συναναλωθὲν ἀπαυστὸν εὑρεῖν πάλιν ἢ τὸ Πνεύματος χάρις , παρόντων μὲν ἡμῖν ἔργων ἀγαθῶν , καὶ ἐλεημοσύνης πολλῆς ἐπιχεομένης τῇ ψυχῇ , μένει καθάπερ ἐλαίῳ κατεχομένη τῇ φιλέ ταύτης δι' οὐδ' οὕσης , ἀπαυστ καὶ ἀναχωρεῖ ὅπερ καὶ ἐπὶ τῶν πάντε παρθένων γίνετο . Καὶ γὰρ ἐκεῖναι μετὰ τοὺς πολλοὺς πόνους καὶ τοὺς ἰδρώτας , ἐπειδὴ τὴν ἀπὸ τῆς φιλανθρωπίας οὐκ εἶχον βοηθείαν , οὐκ ἴσχυσαν παρ' ἑαυτὰς κατασχεῖν τὸ τοῦ Πνεύματος χάρισμα διὸ καὶ τοῦ νυμφῶνος ἐξεβλήθησαν , καὶ τῆς φεβερᾶς ἐκείνης ἡρώσατο φωνῆς , Τάχατε , οὐδ' οἶδα ὑμᾶς ἢ καὶ τῆς γένην ἦν χαλαπωτέρα διὰ τοῦτο καὶ μωρὰς αὐτὰς ὀνόμασεν εἰδότας ὅτι τυραννικοτέρας ἐπιθυμίας παρεχόμεναι , ὑπὸ τῆς ἀσθενεστέρας ἐλάλουν . Ὅρα γὰρ φύσεως βίαν ἐνίκησαν , λυττώσας πανίαν ἐβαλίσαντο , τὴς ἐπιθυμίας ἐσώφασαν κύματα , ἐν τῇ διατριβούσαι ἀγρολιοὺν ἐπαλείφαντο βίον , σώμα παραλείψαντα πρὸς τὰς ἀσωμάτους ἡμυλῆθησαν δυνάμεις καὶ μετὰ τοσούτων πόνων χρησίμων ἐπιθυμιῶς οὐκ ἐκράτησαν , ὅντως μωραὶ καὶ ἀνόητοι δι' τοῦτο καὶ οὐδὲ συγγνώμης ἠξιώθησαν . Ῥάθυμια γὰρ τὸ πᾶν γέγονε μόνον αὶ γὰρ ἐν τοσούτῃ φλογὶ κάμνων ἐπιθυμία , δυνηθείσαι σβέσαι , καὶ ὑπὲρ τὰ σκάμματα πηδήσαι , καὶ πλεῖον τῶν προσταχθέντων ἐπιδειξάμεναι ( οὐ γὰρ ἐστι νόμος ἢ παρθενία , ἀλλὰ τῇ προαιρέσει τῶν ἀκούοντων ἐπατέτραπται ) , αἰτα ὑπὸ χρημάτων ἠτηθείσαι , τίνος οὐκ ἂν εἶεν ἐλαττώσεραι , δι' ἄλλῃων ἀργυρίων τῶν στέφανον ἀπὸ τῆς κεφαλῆς βίψασαι ; Ταῦτα λέγω , οὐχὶ τὰς χεῖρας τῶν παρθένων ἐκλύων , οὐδὲ τὴν παρθενίαν σβέσαι βουλόμενος , ἀλλ' ἵνα μὴ ἀνόντα δράμωσιν , ἵνα μὴ μετὰ μυρίους ἰδρώτας ἀστεφάνωτοι καὶ αἰσχύνῃ γεμῶσαι ἐκ τῶν σκαιμάτων ἀναχωρήσωσι . Καλὸν ἢ παρθενία καὶ ὑπὲρ τὴν φύσιν τὸ κατόρθωμα · ἀλλὰ τὸ καλὸν τοῦτο καὶ μέγα καὶ ὑπὲρ τὴν φύσιν , ἂν μὴ φιλανθρωπία ἔχῃ συνεργουμένην , οὐδὲ ἰπαιδεῖν τῶν τοῦ νυμφῶνος προδύρων δυνησεται . Καὶ σκάπτει μοι τῆς φιλανθρωπίας τὴν ἰσχύν , καὶ τῆς ἐλεημοσύνης τὴν δύναμιν . Παρθενία μὲν χωρὶς ἐλεημοσύνης οὐκ ἴσχυσε οὐδὲ μέχρι τῶν προθύρων τοῦ νυμφῶνος ἀγαγεῖν ἐλεημοσύνη δὲ χωρὶς παρθενίας , τοὺς ἑαυτῆς τροφίμους μετὰ πολλῶν ἐγκωμίων εἰς τὴν πρὸ καταβολῆς κόσμου βασιλείαν ἡτοιμασμένην ἐχειραγώγησεν . Αὐταὶ μὲν γὰρ , ἐπειδὴ ἐλεημοσύνην οὐκ ἐπεδείξαντο βακλῆ , ἠκούσαν , Ὑπάγετε , οὐκ οἶδα ὑμᾶς ἐκεῖνοι δὲ δι' ἑαυτὰ πορίζεσθαι , καὶ πεινῶντας θρέψαντες τὸν Χριστὸν , καὶ παρθενίαν μὴ προβαλὼμενοι , ἠκούσαν , Δεῦτε , οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρὸς μου , κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου . Καὶ μᾶλα εἰκόπως ὁ μὲν γὰρ παρθενεύων καὶ νηστεύων , ἑαυτῷ χρησίμως ὁ δὲ λέων , κοινῇ ἐστι τῶν ναυαγούντων λῆμην , τὰς τῶν πλησίων διορθοῦμενος πενίας , καὶ τὰς ἑτέρων λύων ἀνάγκας . Τῶν δὲ κατορθωμάτων ἐκεῖνα μάλιστα εὐδοκίμως εἰσὺν , ὅπερ ἂν πρὸς τὸ συμφέρον ἑτέρους γίνεται a .
Lemmas: διά ἔργον ἀγαθός καί πολιτεία ἀγαθός . καθά γάρ ὁ λυχναῖος φάος ἔλαιον κατέχω , καί ἀναλίσκω [ 265 ] οὗτος χαλεπός συναναλίσκω ἀφίστημι εὑρίσκω πάλιν ἢ ὁ πνεῦμα χάρις , πάρειμι μέν ἐγώ ἔργον ἀγαθός , καί ἐλεημοσύνη πολύς ἐπιχέω ὁ Ψυχή , μένω καθάπερ ἔλαιον κατέχω ὁ φιλέ οὗτος διά οὐδέ ὗσις , ἀπαυστ καί ἀναχωρέω ὅσπερ καί ἐπί ὁ πᾶς παρθένος γίγνομαι . καί γάρ ἐκεῖνος μετά ὁ πολύς πόνος καί ὁ ἱδρώς , ἐπεί ὁ ἀπό ὁ φιλανθρωπία οὐ ἔχω βοήθεια , οὐ ἰσχύω παρά ἑαυτοῦ κατέχω ὁ ὁ πνεῦμα χάρισμα διό καί ὁ νύμφη ἐκβάλλω , καί ὁ φεβερᾶς ἐκεῖνος ἀρόω φωνή , τάχα , οὐδέ οἶδα σύ ἢ καί ὁ γενή εἰμί χαλαπωτέρα διά οὗτος καί μωρός αὐτός ονομάζω οἶδα ὅτι τυραννικός ἐπιθυμία παρέχω , ὑπό ὁ ἀσθενής λαλέω . Ὅρας γάρ φύσις βία νικάω , λυττώσας πανία βάλλω , σής ἐπιθυμία σῴζω κῦμα , ἐν ὁ διατρίβω ἀγρολιοὺν ἐπαλείφω βίος , σώμα παραλείφω πρός ὁ ἀσώματος ἡμυλῆθησαν δύναμις καί μετά τοσοῦτος πόνος χρήσιμος ἐπιθυμιάω οὐ κρατέω , εἰμί μωρός καί ἀνόητος διά οὗτος καί οὐδέ συγγνώμη ἀξιόω . ῥᾳθυμία γάρ ὁ πᾶς γίγνομαι μόνος ὅς γάρ ἐν τοσούτη φλόξ κάμνω ἐπιθυμία , δύναμαι σβέννυμι , καί ὑπέρ ὁ σκάμμα πηδάω , καί πλείων ὁ προστάσσω ἐπιδείκνυμι ( οὖον γάρ εἰμί νόμος ἢ παρθενίη , ἀλλά ὁ προαίρεσις ὁ ἀκούω ἐπατέτραπται ) , ἀΐτας ὑπό χρῆμα ητηθεισος , τίς οὐ εἄν ἄγω ἐλατός , διά ἄλλων ἀργύριον ὁ στέφανος ἀπό ὁ κεφαλή βιβάζω ; οὗτος λέγω , οὐ ὁ χείρ ὁ παρθένος ἐκλύω , οὐδέ ὁ παρθενίας σβέννυμι βούλομαι , ἀλλά ἵνα μή ἄνειμι τρέχω , ἵνα μή μετά μυρίος ἱδρώς ἀστεφάνωτος καί αἰσχύνη γεμέω ἐκ ὁ σκαιματη ἀναχωρέω . κηλόν ἢ παρθενίη καί ὑπέρ ὁ φύσις ὁ κατόρθωμα · ἀλλά ὁ καλός οὗτος καί μέγας καί ὑπέρ ὁ φύσις , εἄν μή φιλανθρωπία ἔχω συνεργέω , οὐδέ ιπαιδηω ὁ ὁ νύμφη προδυροος δύναμαι . καί σκάπτω ἐγώ ὁ φιλανθρωπία ὁ ἰσχύς , καί ὁ ἐλεημοσύνη ὁ δύναμις . Παρθενία μέν Χωρὶς ἐλεημοσύνη οὐ ἰσχύω οὐδέ μέχρι ὁ πρόθυρον ὁ νύμφη ἄγω ἐλεημοσύνη δέ Χωρὶς παρθενίη , ὁ ἑαυτοῦ τρόφιμος μετά πολύς ἐγκώμιον εἰς ὁ πρό καταβολή κόσμος βασίλειος ἑτοιμάζω χειραγωγέω . αὐτός μέν γάρ , ἐπεί ἐλεημοσύνη οὐ ἐπιδείκνυμι βακλῆ , ἀκούω , ὑπάγω , οὐ οἶδα σύ ἐκεῖνος δέ διά ἑαυτοῦ πορίζω , καί πεινάω τρέφω ὁ Χριστός , καί παρθενίας μή προβάλλω , ἀκούω , δεῦτε , ὁ εὐλογέω ὁ πατήρ ἐγώ , κληρονομέω ὁ ἑτοιμάζω σύ βασίλειος ἀπό καταβολή κόσμος . καί μῆλον εἰκόπως ὁ μέν γάρ παρθενεύω καί νηστεύω , ἑαυτοῦ χρήσιμος ὁ δέ λέων , κοινός εἰμί ὁ ναυαγέω λήμη , ὁ ὁ πλησίος διορθόω πενία , καί ὁ ἕτερος λύω ἀνάγκη . ὁ δέ κατόρθωμα ἐκεῖνος μάλιστα εὐδόκιμος εἰσέρχομαι , ὅσπερ εἄν πρός ὁ συμφέρω ἕτερος γίγνομαι a .