joannes-chrysostomus.in-illud-filius-ex-se-nihil-facit pg063_0463.1
οὐκ ἀνάγκου περιιδεῖν τοὺς ἐν ἀνδρείᾳ καθεστηκότας , ἑαυτοῦ νομίζων συμφέρειν τὴν πανίαν τῶν ἄλλων . Ἔστι τοίνυν φθόνος μὲν ἀπάντων κάκιςτος · ἀνὴρ δὲ χρηστὸς καὶ πρὸς τὸ παραδίδεσθαι τῇ ψυχῇ τὸ πονηρὸν τοῦτο νόημα , ἀλλὰ τοὺς εὐδοκιμοῦντας ἀδελφοὺς ὁρῶν , συγχαίρει καὶ συνήδεσται , ἑαυτοῦ νομίζων εὐδοξίαν τὴν τῶν ἄλλων εὐδοξίαν , κοινὰ δὲ σὺν φίλοις ἡγοῦμενος , ἐν μὲν τοῖς ἀγαθοῖς συγγαίρων , ἐν δὲ τοῖς λυπηροῖς συναλγῶν . Τοιαῦτα τὰ τῆς πραότητος δῶρα , τοιούτος ὁ βίος τῶν ἐν ἐπικεικλᾳ συζώντων · ὁ πρὸς ὁρφαίνων πατὴρ , χρητῶν προστάτης , πενίας [ 425 ] κηδεμών , ἀδικουμένων βοηθός , πανταχοῦ ποιῶν τὸν δικαίον τοῦ κράτος . Καὶ παιδίῳ πατὴρ αἰδίσιμος ὁ πραότητι συζών , καὶ πατρί , καὶ δοῦλος δεσπότῃ , καὶ τὸν δεσπότην οὐδὲν ἕτερον τῆς παρὰ τῶν οἰκετῶν εὐνοίας ἀπολείπει ποιεῖ . Ὅταν γὰρ ἴδωσιν αὐτὸν ἐπικεικλᾳ χαίροντα , καὶ πρᾶως ἅπας προσφερόμενον , περὶ πολλοῦ ποιούνται καὶ θαυμάζουσι , πατέρα μᾶλλον ἢ δεσπότην τὸν κεκτημένον νομίζοντας . Φέρε δὴ , κατὰ δύναμιν ἡμετέραν ἀκριβῶς ἐξετάσωμεν , ὅσα τοῖς ἐπικεικλᾳ ἐκ τῶν θείων ἡμερότητος ἀγαθὰ φαίνεται . Οὐκοῦν ὁ πρὸς φίλου · οὐκ εἰς ὁργήν , ὅσα δὲ καὶ τοῖς ἀκομῇ γνωρίμοις · καὶ οὐδεὶς ἐστιν ὁς ἡμερον ἄνθρωπον ἐπαινοῦμεν ἀκούων , οὐκ ἂν ἐπιθυμήσειεν ἰδεῖν καὶ ἀσπαζόμενος καὶ συνεχῶς ὁρᾶν , ἐν κέρδος μέμεν τῇ τοῦ τοιούτου φιλίαν ποιούμενος . Κἂν ὑπὲρ χρημάτων τινὲς πρὸς ἀλλήλους διενεχθῶσιν , ἐπὶ τὸν χρηστὸν καὶ πρᾶον ἐπεύγεται , νομίζοντας πᾶσαν ἔριν καὶ φιλονεικίαν λυθησομένην ταχέως ὑπὸ τῆς ἐκείνου χρηστότητος . Καὶ γὰρ ἂν συμβῇ τοῖς ἀνθρώποις φιλέχθρως ἔχειν πρὸς ἀλλήλους , ἢ τοῦ δικαζόντος ἡμερότης δυσαπαὶ γενήσεται πρὸς τοὺς ῥαδίως εἰς ὀργὴν καὶ θυμὸν ἐκφερομένους . Ἄν δὲ ἄλλοι φανῶσι τινες εἰς φιλίαν ἄγειν τοὺς μαχομένους θελήσαντες , οὐκ ἂν δυνηθῶσι αἰδίσιμοι φαίνεσθαι . Ἐγὼ ἐκάστου γὰρ οἶμαι τῶν πραγμάτων σύμβουλος πιθανὸς ὁ πρῶτος τῶν πράξεων , ὧν ἑκαστὸν συνεβουλεύσατο , ἀπόμυμος . Ὅταν οὖν ὁ τῆς ἐπικεικλᾳας διδάσκαλος πρῶτος φανῇ τὰ παραγγελλήματα βεβαιῶν , ἅμα τε δαφθὴ καὶ τοὺς μεμηνότας ἡμέρωσε , καὶ οὐδὲν αὐτῷ δεῖ νοῦσθαι καὶ λόγων , ἀλλὰ πρὶν τι φθέγξασθαι , τὴν εἰρήνην εἰσήγαγεν . Καὶ ὡσπερ ἄκτις ἡλίου φαίνεται , τὸ σκότος ἀπελαύνει ταχέως · οὕτως ὁ χρηστὸς καὶ πρᾶος τὴν ταρζὴν καὶ τὴν μάχην εἰς εἰρήνην καὶ ἡσυχίαν μεταρρυθμίζει ταχέως . Λέγει τοίνυν κάκεινο ἐπισήμανασθαι , ὅτι μόνους τοὺς εἰρηνικούς τὸν τρόπον υἱοὺς εἶναι τοῦ θεοῦ φησιν ὁ Χριστός . Τίνος οὖν ἕνεκα τῆς προσηγορίας τὰς ἀκμαίας μόνους ἐπικεικλᾳας μετέδωκεν ; Ὅτι μόνος ὁ φίλας καὶ εἰρήνης αἴτιος τοῖς ἄλλοις καθεστάμενος , τὸν Υἱὸν τοῦ θεοῦ μιμεῖται κατὰ δύναμιν . Ἐκεῖνος μὲν γὰρ ὡς θεὸς καὶ τῶν ὅλων κύριος τοὺς ἀγίους ἀγγέλους συνεκωμώμενος τοῖς ἀνθρώποις εἰς φιλίαν συνεκέρασεν , ἐπιφανὲς ἡμῖν διὰ τῆς θείας αὐτοῦ σαρκός · χρηστὸς δὲ ἀνθρώπους ἀδελφοὺς καὶ συγγενεῖς καὶ οἰκείους πολεμοῦντας · ἀλλήλους , αἰδεσθαι πείθει τοὺς νόμους τοῦ θεοῦ , καὶ τὴν ἔχθραν ἀπορρίψαντας φιλεῖν ἀλλήλους κατὰ τὸ θεῖν ἐπίταγμα . Καὶ μὴν , ὅπερ ἐν τοῖς σώμασι τοῖς ἡμετέροις τὰ νεῦρα , τοῦτο χρηστοῦ ἀνθρώπου ἐν εἰκλᾳ καὶ ἐκκλησίᾳ καὶ πόλει . Σίμμα μὲν γὰρ καὶ μέλη ἀλλήλων ἴσως ὀνομάζειν τῷ Παύλῳ τοὺς ἀδελφοὺς · ὁ δὲ τοὺς διασπασμένους καὶ μαχομένους εἰς φιλίαν ἄγων , ἰδεῖν ἡμῖν τοῦ Παύλου τὸν λόγον , παίδων ἀπαντας μὴ ἀγνοεῖν τὰ μέλη , μηδὲ κατεσθίειν ἀλλήλους .
Lemmas: οὐ ἀνάγχω περιοράω ὁ ἐν ἀνδρεῖος καθίστημι , ἑαυτοῦ νομίζω συμφέρω ὁ πανία ὁ ἄλλος . εἰμί τοίνυν φθόνος μέν ἀπαντάω κάκις · ἀνήρ δέ χρηστός καί πρός ὁ παραδίδωμι ὁ Ψυχή ὁ πονηρός οὗτος νόημα , ἀλλά ὁ εὐδοκιμέω ἀδελφός ὁράω , συγχαίρω καί συνδέω , ἑαυτοῦ νομίζω εὐδοξία ὁ ὁ ἄλλος εὐδοξία , κοινός δέ σύν φίλος ἡγέομαι , ἐν μέν ὁ ἀγαθός συγγαιροος , ἐν δέ ὁ λυπηρός συναλγέω . τοιοῦτος ὁ ὁ πραότης Δῶρα , τοιούτος ὁ βίος ὁ ἐν επικεικλαω συζάω · ὁ πρός ορφαιναω πατήρ , χράω προστάτης , πενία [ 425 ] κηδεμών , ἀδικέω βοηθός , πανταχοῦ ποιέω ὁ Δίκαιος ὁ κράτος . καί παιδίον πατήρ αἰδίσιμος ὁ πραότης συζάω , καί πατήρ , καί δοῦλος δεσπότης , καί ὁ δεσπότης οὐδείς ἕτερος ὁ παρά ὁ οἰκέτης εὔνοια ἀπολείπω ποιέω . ὅταν γάρ ὁράω αὐτός επικεικλαω χαίρω , καί πρᾶος ἅπας προσφέρω , περί πολύς ποιέω καί θαυμάζω , πατήρ μᾶλλον ἢ δεσπότης ὁ κτάομαι νομίζω . φέρω δή , κατά δύναμις ἡμέτερος ἀκριβῶς ἐξετάζω , ὅσος ὁ επικεικλαω ἐκ ὁ θεῖον ἡμερότης ἀγαθός φαίνω . οὐκοῦν ὁ πρός φίλος · οὐ εἰς ὀργή , ὅσος δέ καί ὁ ακόμη γνώριμος · καί οὐδείς εἰμί ὅς ἥμερος ἄνθρωπος ἐπαινέω ἀκούω , οὐ εἄν ἐπιθυμέω ὁράω καί ἀσπάζομαι καί συνεχῶς ὁράω , ἐν κέρδος μέμαα ὁ ὁ τοιοῦτος φίλιος ποιέω . κἀν ὑπέρ χρῆμα τις πρός ἀλλήλων διαφέρω , ἐπί ὁ χρηστός καί πρᾶος ἐπεύχομαι , νομίζω πᾶς Ἔρις καί φιλονεικία λύω ταχέως ὑπό ὁ ἐκεῖνος χρηστότης . καί γάρ εἄν συμβαίνω ὁ ἄνθρωπος φίλεχθρος ἔχω πρός ἀλλήλων , ἢ ὁ δικάζω ἡμερότης δυσαπαὶ γίγνομαι πρός ὁ ῥᾳδίως εἰς ὀργή καί θυμός ἐκφέρω . ἄν δέ ἄλλος φαίνω τις εἰς φίλιος ἄγω ὁ μάχομαι ἐθέλω , οὐ εἄν δύναμαι αιδισιμος φαίνω . ἐγώ ἕκαστος γάρ οἴομαι ὁ πρᾶγμα σύμβουλος πιθανός ὁ πρῶτος ὁ πρᾶξις , ὅς ἕκαστος συμβουλεύω , ἀπόμυμος . ὅταν οὖν ὁ ὁ ἐπικεικλᾳας διδάσκαλος πρῶτος φαίνω ὁ παραγγελλήματα βεβαιόω , ἅμα τε δαφθὴ καί ὁ μαίνομαι ἡμερόω , καί οὐδείς αὐτός δεῖ νουω καί λόγος , ἀλλά πρίν τίς φθέγγομαι , ὁ εἰρήνη εἰσάγω . καί ὡς Άκτις ἥλιος φαίνω , ὁ σκότος ἀπελαύνω ταχέως · οὕτως ὁ χρηστός καί πρᾶος ὁ ταρζὴν καί ὁ μάχη εἰς εἰρήνη καί ἡσυχία μεταρρυθμίζω ταχέως . Λέγος τοίνυν ἐκεῖνος ἐπισημαίνω , ὅτι μόνος ὁ ειρηνικός ὁ τρόπος υἱός εἰμί ὁ θεός φημί ὁ Χριστός . τίς οὖν ἕνεκα ὁ προσηγορία ὁ ἀκμαῖος μόνος ἐπικεικλᾳας μεταδίδωμι ; ὅτι2 μόνος ὁ φίλος καί εἰρήνη αἴτιος ὁ ἄλλος καθίστημι , ὁ υἱός ὁ θεός μιμέομαι κατά δύναμις . ἐκεῖνος μέν γάρ ὡς θεός καί ὁ ὅλος κύριος ὁ ἅγιος ἄγγελος συνίημι ὁ ἄνθρωπος εἰς φίλιος συγκεράννυμι , ἐπιφανής ἐγώ διά ὁ θεῖος αὐτός σάρξ · χρηστός δέ ἄνθρωπος ἀδελφός καί συγγενής καί οἰκεῖος πολεμέω · ἀλλήλων , αἰδέομαι πείθω ὁ νόμος ὁ θεός , καί ὁ ἔχθρα ἀπορρίπτω φιλέω ἀλλήλων κατά ὁ θέω ἐπίταγμα . καί μήv , ὅσπερ ἐν ὁ σῶμα ὁ ἡμέτερος ὁ νεῦρον , οὗτος χρηστός ἄνθρωπος ἐν κλάω καί ἐκκλησία καί πόλις . Σίμμα μέν γάρ καί μέλος ἀλλήλων ἴσως ὀνομάζω ὁ Παῦλος ὁ ἀδελφός · ὁ δέ ὁ διασπώ καί μάχομαι εἰς φίλιος ἄγω , ὁράω ἐγώ ὁ Παῦλος ὁ λόγος , παῖς ἅπας μή ἀγνοέω ὁ μέλος , μηδέ κατεσθίω ἀλλήλων .