joannes-chrysostomus.in-heliam-et-viduam pg051_0352.4
α' . Σφόδρον τὸ καῦμα , καὶ βαρὺς ὁ αὐχμὸς · ἀλλὰ τὴν προθυμιανδμὼν οὐκ ἐξέλιπεν , οὐδὲ τὸν πόδον τῆς ἀκροάσεως ἐμάρανε . Τοιούτον γὰρ ἀκροατὴν θερμὸς καὶ διεγερτηριόνος · τῷ τῆς ἀκροάσεως ἔρωτι νευρούμενος , πάντα βαδίει ἂν ἐνθάδε , ὥστε τὴν ἐπιθυμίαν ἐμπλήσαι ταύτην τὴν καλὴν καὶ πνευματικήν · [ 338 ] καὶ οὔτε κρυμὸς , οὔτε αὐχμὸς , οὐ πραγμάτων ὄχλος , οὐ φροντίδων πλῆθος , οὐχ ἄλλο τῶν τοιούτων οὐδὲν ὑποσμελίσαι δύνατ' ἂν · ὥσπερ οὖν τὸν ὕπνον καὶ ἀναπαυτικώτα οὐκ ἀέρων εὐχραισίαι , οὐ σχολὴ καὶ ἀδεια , οὐ βρατύννη καὶ ἀνεσις διεγείρειν ἂν , ἀλλὰ μένει · καθεύδων ὕπνον τινὰ πολλῆς κατηγορίας · ἄξιον . Ἀλλ' οὐχ ὑμεῖς τοιούτοι , ἀλλὰ παρὰ τῶν τὴν πόλιν οἰκοῦντων ἡμῖν ἀμείνους . Καὶ γὰρ τὸ κεφάλαιον τῆς τοιαύτης ὑμεῖς , οὕτω συντεταμένοι καὶ νήφοντες , καὶ τοὺς λεγομένους μετὰ ἀκριβείας παρακολουθοῦντες ἐστέ . Τοῦτο ἔμοι τὸ θέατρον τῶν βασιλικῶν αὐλῶν σεμνότερον . Ἐκεῖ μὲν γὰρ τὰ διδόμενα , οἷα ἂν ᾖ , τῷ παρόντι συγκαταλέγεται βίῳ , καὶ θορύβου γέμει καὶ ταραχῆς ἐμπέπλησται · ἐνταῦθα δὲ τοιούτον οὐδέν , ἀλλὰ καὶ ἀσφάλεια πᾶσα , καὶ τιμὴ ἐξαρχῆς ἀπηλλαγμένη , καὶ ἄρχαι τέλος οὐκ ἔχουσαι , οὐδὲ αὐτῇ τῷ θανάτῳ διακοπτόμεναι , ἀλλὰ τότε ἀσφαλέστεραι γινόμεναι . Μὴ γὰρ μοι τὸν ἐπ' ὀχματος εἰκὴς καθήμενον , καὶ τὰς ὀφρύς ἀνασπῶντα , καὶ πολλοὺς ἔχοντα δορυφόρους,μὴτε τὴν ζῶνην καὶ τὴν σοῦ χήρυκος φωνήν · μὴ ἐνεσθῶν μοι τὸν ἄρχοντα χαρακτηρίσης , ἀλλ' ἀπὸ τῆς καταστάσεως τῆς κατὰ ψυχήν , εἰ τῶν ἑαυτοῦ παθῶν ἄρχει , εἰ τῶν νοσημάτων περιγίνεται · οἶον , εἰ χρημάτων ἐπιθυμίας κρατεῖ , εἰ σωμάτων ἀκόρεστον . Ἐρωτὰ ὑπέταξεν , εἰ μὴ τύχεται φθόνῳ , εἰ μὴ σύρεται τῷ χαλεπῷ τῆς κενοδοξίας πάθει , εἰ μὴ δειδοὺς καὶ τρέμει πενίαν , εἰ μὴ τὴν ἐπὶ τὸ σκυθρωπότερον μεταβολήν , εἰ μὴ ἀποτέθηκε τῷ δέει τούτῳ . Τοιούτον μοι δεῖξον τὸν ἄρχοντα · τοῦτο γὰρ ἄρχη . Εἰ δὲ κρατεῖ μὲν ἀνθρώπων , δουλεύει δὲ πάθεσι , πάντων ἀνθρώπων δουλικώτερον τὸν τοιούτον εἰποιμ' ἂν ἔγωγε . Καὶ καθάπερ τὸν ἐν τῷ βάθει τὸν πυρετὸν ἔχοντα κατακλειδόμενον , κἂν μηδὲν τοιούτου ἡ ἐπιφάνεια τοῦ σώματος ἐνδείκνυται , πάντως μάλιστα φαλεν ἂν · πυρέττειν οἱ τῶν ἰατρῶν παῖδες , κἂν οἱ ἰδιῶται ἀγνοῶσιν · οὕτω δὴ κατὰ τὸν ψυχὴν ἔχοντα δοῦλον , καὶ τῶν παθῶν αἰχμάλωτον b , κἂν μὴ τι τοιούτου ἡ ἔξωθεν ἐπιφείκνυται ἡμῖν , ἀλλὰ τοῦναντίον , ἀπάντων δουλικώτερον φαίνη ἂν τὸν ἐν τῷ βάθει τὸν πυρετὸν τῶν κακῶν ἔχοντα , καὶ τὴν τυραννίδα τῶν παθῶν ἐν αὐτῇ ἱδρυμένην τῇ ψυχῇ · ἄρχοντα δὲ καὶ ἐλεύθερον , καὶ βασιλέων βασιλικώτερον , κἂν μάκκα περιβεβλημένος ᾖ , κἂν δεσμωτήριον οἴκη , κἂν ἄλιον περιχέται , τὸν ταύτην ἀποδυόμενον τὴν τυραννίδα , οὐ οὔτε ταῖς πονηραῖς ἐπιθυμίαις κατεχόμενον , οὔτε λόγον δέος πενίας καὶ ἀτιμίας , αὐτῶν τῶν δοκοῦντων εἶναι λυπηρῶν ἐν τῷ παρόντι βίῳ , δεδοικότα καὶ τρέμοντα .
Lemmas: ὅς . σφοδρός ὁ καῦμα , καί βαρύς ὁ αὐχμός · ἀλλά ὁ προθυμιανδμὼν οὐ ἐκλείπω , οὐδέ ὁ πόδος ὁ ἀκρόασις μαραίνω . τοιοῦτος γάρ ἀκροατής θερμός καί διεγερτηριόνος · ὁ ὁ ἀκρόασις ἔρως νευρόω , πᾶς βαδίζω ἄν ἐνθάδε , ὥστε ὁ ἐπιθυμία ἐμπίμπλημι οὗτος ὁ καλός καί πνευματικός · [ 338 ] καί οὔτε κρυμός , οὔτε αὐχμός , οὐ πρᾶγμα ὄχλος , οὐ φροντίς πλῆθος , οὐ ἄλλος ὁ τοιοῦτος οὐδείς υποσμελισος δύο ἄν · ὥσπερ οὖν ὁ ὕπνος καί ἀναπαυτικός οὐ ἀήρ εὐχραισίαι , οὖον σχολή καί ἄδεια , οὐ βρατύννη καί ἄνεσις διεγείρω ἄν , ἀλλά μένω · καθεύδω ὕπνος τις πολύς κατηγορία · ἄξιος . ἀλλά οὐ σύ τοιοῦτος , ἀλλά παρά ὁ ὁ πόλις οἰκέω ἐγώ ἀγαθός . καί γάρ ὁ κεφάλαιος ὁ τοιοῦτος σύ , οὕτως συντείνω καί νήφω , καί ὁ λέγω μετά ἀκρίβεια παρακολουθέω εἰμί . Τοῦτης ἐγώ ὁ θέατρον ὁ βασιλικός αὐλός σεμνός . ἐκεῖ μέν γάρ ὁ δίδωμι , οἷος ἄν εἰμί , ὁ πάρειμι συγκαταλέγομαι βίος , καί θόρυβος γέμω καί ταραχή ἐμπίμπλημι · ἐνταῦθα δέ τοιοῦτος οὐδείς , ἀλλά καί ἀσφάλεια πᾶς , καί τιμή ἐξαρχῆς ἀπαλλάσσω , καί ἀρχή τέλος οὐ ἔχω , οὐδέ αὐτός ὁ θάνατος διακόπτω , ἀλλά τότε ἀσφαλής γίγνομαι . μή γάρ ἐγώ ὁ ἐπί ὄχμα ἵημι κάθημαι , καί ὁ ὀφρύς ἀνασπάω , καί πολύς ἔχω δορυφόρους,μὴτε ὁ ζώνη καί ὁ σύ κῆρυξ φωνή · μή ἐνεσθέω ἐγώ ὁ ἄρχων χαρακτηρίζω , ἀλλά ἀπό ὁ κατάστασις ὁ κατά ψυχή , εἰμί ὁ ἑαυτοῦ πάθος ἄρχω , εἰμί ὁ νόσημα περιγίγνομαι · οἶος , εἰμί χρῆμα ἐπιθυμία κρατέω , εἰμί σῶμα ἀκόρεστος . Ἔρως ὑποτάσσω , εἰμί μή τυγχάνω φθόνος , εἰμί μή σύρω ὁ χαλεπός ὁ κενοδοξία πάθος , εἰμί μή Διδώ καί τρέμω πενία , εἰμί μή ὁ ἐπί ὁ σκυθρωπός μεταβολή , εἰμί μή ἀποτίθημι ὁ δέος οὗτος . τοιοῦτος ἐγώ δείκνυμι ὁ ἄρχω · οὗτος γάρ Ἄρχη . εἰμί δέ κρατέω μέν ἄνθρωπος , δουλεύω δέ πάθος , πᾶς ἄνθρωπος δουλικός ὁ τοιοῦτος εἶπον ἄν ἐγώ . καί καθά ὁ ἐν ὁ βάθος ὁ πυρετός ἔχω κατακλείω , κἀν μηδείς τοιοῦτος ὁ ἐπιφάνεια ὁ σῶμα ἐνδείκνυμι , πάντως μάλιστα φαλός ἄν · πυρέσσω ὁ ὁ ἰατρός παῖς , κἀν ὁ ἰδιώτης ἀγνοέω · οὕτως δή κατά ὁ ψυχή ἔχω δοῦλος , καί ὁ πάθος αἰχμάλωτος b , κἀν μή τίς τοιοῦτος ὁ ἔξωθεν ἐπιφέρω ἐγώ , ἀλλά τουναντίον , ἀπαντάω δουλικός φαίνω ἄν ὁ ἐν ὁ βάθος ὁ πυρετός ὁ κακός ἔχω , καί ὁ τυραννίς ὁ πάθος ἐν αὐτός ἱδρύω ὁ ψυχή · ἄρχω δέ καί ἐλεύθερος , καί βασιλεύς βασιλικός , κἀν Μάκκα περιβάλλω εἰμί , κἀν δεσμωτήριον οἰκεύς , κἀν Ἅλιος περιχέω , ὁ οὗτος ἀποδύω ὁ τυραννίς , οὐ οὔτε ὁ πονηρός ἐπιθυμία κατέχω , οὔτε λόγος δέος πενία καί ἀτιμία , αὐτός ὁ δοκέω ἔρχομαι λυπηρός ἐν ὁ πάρειμι βίος , δείδω καί τρέμω .