joannes-chrysostomus.in-genesim-sermones-1-9 pg054_0254.2
ε᾿ . Ταῦτα ἐκερδάσαμεν ἀπὸ τοῦ ᾿Αβραὰμ ὀνόματος , μαθόντες διὰ τί περάτης ἐλέχθη , καὶ τὸν οἰκείαν [ 695 ] ἀφείς γῆν , πρὸς τὴν ἄλλοτριαν μετέστη , καὶ τὰ δῆλα παραδραμὼν , πρὸς τὰ ἀδήλα ἐβλεπε , τὰ ἐν χειροὶ βίβας , ἐκεχηνεὶ πρὸς τὰ ἐν ἐλπίσι , καὶ αἰσθητὰ λαβὼν , πρὸς τὰ νοητὰ ἀνετείνετο , καὶ ταῦτα πρὸ τῆς χάριτος , πρὸ τοῦ νόμου , πρὸ τῆς ἀπὸ τῶν προφητῶν διδασκαλίας . Ὦδεν δὴλον , ὡς οὐδὲν ἔσχε καθηγητήν , ἀλλ᾿ ἤρκεσεν αὐτῷ ἡ φύσις · τοῦ τοῦ συνειδότος · κινήσασα λογισμοὺς , καὶ οὕτως εὗρε τὸν Θεὸν τὸν τοῦ παντὸς δημιουργόν · διὰ τοῦτο ᾿Αβραμ ἐλέγετο , διὰ τοῦτο αὐτὸ ἡ γονεὶς αὐτῷ τὸ ὄνομα ἐπέθηκεν τοῦτο . ᾿Αλλὰ τάχα Ἰσως εἴποι τις ἂν , ὅτι τοῦτο ψεύδος . Μὴ γὰρ δίκαιοι ἦσαν οἱ γονεῖς τοῦ ᾿Αβραάμ ; μὴ γὰρ εὐάρεστοι τῷ Θεῷ ; μὴ γὰρ ἤθελαν τὰ μέλλοντα ἐσεσθαι ; μὴ γὰρ προεῖδον τὴν ὑπόσχεσιν τὴν παρὰ τοῦ Δεσπότου μέλλουσαν βληθήσεσθαι ; οὐχί ἀσεβεῖς ἦσαν καὶ εἰδωλολάτραι , βαρβάρων βαρβαριώτατοι ; Οὐδα καγώ , καὶ διὰ τοῦτο ἐπαίνω τὸν δίκαιον , ὅτι τοιούτους ἔχων πατέρας , τοιούτος αὐτὸς ἐγένετο . Καὶ τὸ θαυμαστὸν καὶ παράδοξον τοῦτο ἐστιν , ὅτι ἐξ ἄλλοτρίας βίβας καὶ ἀγρίας ἡμέρας ἠνέχθη καρπός . Οὐ γὰρ ἐστι κατθγορία παίδων ἐν εὐσεβείᾳ ζῴντων τῶν πατέρων κακία , ἀλλ᾿ ἡ χρή τι θαυμαστὸν εἰπεῖν , καὶ ἐγκωμίων μᾶλλον , ὅτι μὴ παρὰ προγόνων διέμανοι τὴν εὐσέβειαν , μηδὲ τοὺς χειραγωγούντας ἔχοντας , ἀλλ᾿ ὡσπερ ἐν ἐργῷν καὶ ἀβάτῳ δεδύσας , ἤνυπθεσεν τὴν ὀδὸν τὴν εἰς τὸν οὐρανὸν φέρουσαν εὐρέως . Οὐ τοίνυν κατθγορία ἀσεβῆ πατέρα ἔχειν , ἀλλὰ μειμίσθαι τὴν ἀσέβειαν τοῦ πατρὸς · καὶ ἐγκλῆμα μέγιστον , οὐχ ὅταν φαύλους ἔχωμεν γονεῖς · ἀλλ᾿ ὅταν αὐτὸν μὴ ἐπιμελώμεθα , καὶ τὰ παρ᾿ ἐαυτῶν πάντα ἐπιστρέψωμεν πρὸς τὸ τῆς κακίας αὐτοῖς · ἀπαλλάξαι ταύτης . Ὡς ὅταν ἡμεῖς μὲν πάντα ἐπιδιοιζόμεθα περὶ τὴν ἐκείνων ψυχήν , ἐκεῖνοι δὲ ἐπὶ τῆς αὐτῶν μένωσι πονηρίας , πάσης μερίμνας ἀπηλλάχμεθα καὶ αἰτίας . Ταῦτα δὲ εἶπον , ἵνα μὴ αἰσχυνοῦ , ἀγαπητέ , ὅταν ἀκούσῃς , ὅτι πατέρα ἀσεβῆ ἔχων ὁ ᾿Αβραάμ . Καὶ γὰρ ὁ Τιμόθεος ἀσεβῆ πατέρα εἶχεν · Υἱὸς γὰρ ᾿Ιουδαίας γυναικὸς ἦν , φησί , πιστῆς μητρός , πατρὸς δὲ ᾿Ελληνι . Καὶ ὅτι ἐμεῖνεν ἐν ἀσεβείᾳ καὶ οὐ μετεβλήθη ὁ πατήρ , δῆλον ἐκείνῳ · ἐπαίνων γὰρ τοῦ Τιμοθέου τὴν πίστιν , οὕτω φησίν ὁ Παῦλος · Ἦτις ἐνέφνεσεν ἐν τῇ μέμνῃ σου Λωίδι , καὶ τῇ μητρὶ Εὐνίκη , πέπεισμαι δὲ ὅτι καὶ ἐν σοί . Καὶ οὐδαμοῦ τοῦ πατρὸς τὸ ὄνομα . Διὰ τί ; Ὅτι ἐν τῇ ἀσεβείᾳ ἐμεῖνεν , οὐχ ἦν ἄξιος ἀριθμεῖσθαι μετὰ τοῦ παιδός . Καὶ οἱ ἀπόστολοι δὲ πονηροὺς ἔσχον πατέρας , καὶ τοῦτο ἐδηλώσεν ὁ Χριστὸς εἰπὼν · Εἰ ἐγὼ ἐν Βααλζεβοὺλ ἐκδιώλλω τὰ δαιμόνια , οἱ υἱοὶ ὑμῶν ἐν τίνι ἐκδιλούσι ; Διὰ τοῦτο αὐτοὶ ἔσονται κριταὶ ὑμῶν . ᾿Αλλὰ μὴ σε θορυβεῦσαι τοῦτο , μηδὲ σκανδαλίζεσθαι . Καὶ γὰρ ἐκ τοῦτο μανθάνομεν , ὅτι οὐ φύσεως , ἀλλὰ προαιρέσεως ἡ κακία καὶ ἡ ἀρετή . Εἰ γὰρ φύσεως ἦν , πάντως ἂν οἱ πονηροὶ πονηροὺς ἔσχον , καὶ οἱ χρηστοὶ τοιούτους · ἐπεὶδὴ δὲ προαιρέσεως ἐστὶ τὸ χαλὸν εἶναι καὶ σπουδαῖον , διὰ τοῦτο καὶ πατέρων πονηρῶν παῖδες ἐγένοντο χρηστοί , καὶ παίδων παθὺμων πατέρες σπουδαῖοι [ 696 ] πολλάκις , ἵνα μὴ τῇ φύσει , ἀλλὰ τῇ γνώμῃ πανταχοῦ ταῦτα ἐκάτερα λογίζομεθα . ᾿Αλλ᾿ ὅπερ ἔλεγεν , ὅτι ἀσεβεῖς ἦντες οἱ γονεῖς τοῦ ᾿Αβραάμ , πῶς τὸ ὄνομα αὐτῷ ἐπέθηκαν τοῦτο ; Τῆς τοῦ Θεοῦ σοφίας μάλιστα ἔργον καὶ τοῦτο ἦν διὰ ἀπίστου γλώττης οἰκονομῶντος ἐπικεῖσθαι ὄνομα , τῶν μελλόντων ἔχον τὴν ἱστορίαν . Καὶ γὰρ τὸν Βαλαὰμ ἠνάγκασε ποτὲ τὰ μέλλοντα εἰπεῖν , τὴν οἰκείαν δύναμιν ἐπιδεικνύμενος , καὶ δηλῶν ὅτι οὐχὶ ἐν τοῖς οἰκείοις μόνον , ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοτρίοις κρατεῖν δύναται . Καὶ ἵνα μάθῃς , ὅτι ἐπὶ τῶν δικαίων , κἂν μὴ εὐσεβεῖς ὦσιν οἱ πατέρες , πολλάκις οὐχ εἰδότες · ἐπιτιθέασιν ὀνόματα πολλὴν τῶν μελλόντων δηλοῦντα τὴν οἰκονομίαν , καὶ ἐξ ἑτέρου σοι παραδείγματος τοῦτο ποιήσω φανερὸν . Ὁ Λάμεχ ὁ τοῦ Νῶε πατήρ , τοῦ Νῶε ἐκεῖνον , ἐφ᾿ οὗ ὁ κατακλυσμὸς ἐγένετο , οὐχ ἦν δίκαιος , οὐχ ἦν εὐάρεστος τῷ Θεῷ , οὐχ ἦν δόκιμος τῷ Θεῷ · εἰ γὰρ ἦν δίκαιος , εἰ ἦν εὐάρεστος , εἰ ἦν εὐδόκιμος τῷ Θεῷ , οὐχ ἂν εἴπεν , ὅτι Νῶε μόνος εὐρεθῆ τελειος ἐν τῇ γενεᾷ αὐτοῦ · οὐχ ἂν παρέδραμε τοῦ δικαίου τὸν πατέρα , εἰ δίκαιος ἦν . Τί οὖν ἐκείνος ; ᾿Επέθηκεν ὄνομα τῷ παιδίῳ , πολλὴν ἔχον τῶν μελλόντων πραγμάτων τὴν ἱστορίαν , καὶ αὐτὸ προφητεία ἦν ἡ προσγγορία τοῦ δικαίου . Τὸ γὰρ ὄνομα τοῦτο τὸν μέλλοντα κατακλυσμὸν ἐσεσθαι ἐδῆλυν . Καὶ πῶς τὸν μέλλοντα ἐσεσθαι κατακλυσμὸν ἐδῆλυν τὸ ὄνομα τοῦ Νῶε ; Τὸ , Νῶε , τοῦτο τὸ ὄνομα ᾿Εβραϊκῇ λέγεται γλῶττῃ καὶ ἐρμηνεύεται , ὁ ἀναπαύων . Τὸ γὰρ , Νία , τῇ Σηρων ζωῇ , ἀνάπαυσις ἐστιν . Ὥστερ οὖν ἐκεῖ ἀπὸ τοῦ ᾿Αδαρ , ὅπερ ἐστὶ πέτρα , ᾿Αβραὰμ ἐλέγετο , καὶ ἀπὸ τοῦ Αἰδῖο , ὅπερ ἐστὶ γῆ , ᾿Αδὰμ ἐλέγετο , ὅπερ ἐστὶ γῆνος · οὕτω καὶ ἀνταῦθα ἀπὸ τοῦ Νία , ὅπερ ἐστιν ἀνάπαυσις , Νῶε ἐκλήθη , ὅπερ ἐστιν ἀναπαύων · δηλοῖ δὲ τοῦτο καὶ ἡ ἐπαγωγὴ . ᾿Εκάλεσε γὰρ αὐτὸν Νῶε , λέγων · Οὗτος ἡμᾶς διααναπαύσει , · ἀναπαύσει τὸν κατακλυσμὸν καλῶν . ᾿Επειδὴ γὰρ ἐμιλεν ἐπ᾿ αὐτοῦ ὁ κατακλυσμὸς γίνεσθαι , ὁ δὲ κατακλυσμὸς θάνατος ἦν , θάνατος δὲ ἀνδρὶ ἀνάπαυσις , διὰ τοῦτο τὸν ἄνθρωπον , ἐφ᾿ οὗ γέγονεν ὁ κατακλυσμός , τὴν ἀναπαύσοντα ἐκάλεσε .
Lemmas: εἰ . οὗτος κερδαίνω ἀπό ὁ Αβραάμ ὄνομα , μανθάνω διά τίς περάτης λέγω , καί ὁ οἰκεῖος [ 695 ] ἀφίημι γῆ , πρός ὁ ἀλλότριος μεθίστημι , καί ὁ δῆλος παρατρέχω , πρός ὁ ἄδηλος βλέπω , ὁ ἐν χειρόομαι Βίβας , χάσκω πρός ὁ ἐν ἐλπίς , καί αἰσθητός λαμβάνω , πρός ὁ νοητός ἀνατείνω , καί οὗτος πρό ὁ χάρις , πρό ὁ νόμος , πρό ὁ ἀπό ὁ προφήτης διδασκαλία . ὧδε δῆλος , ὡς οὐδείς ἔχω καθηγητής , ἀλλά ἀρκέω αὐτός ὁ φύσις · ὁ ὁ σύνοιδα · κινέω λογισμός , καί οὕτως εὑρίσκω ὁ θεός ὁ ὁ πᾶς δημιουργός · διά οὗτος ᾿Αβραμ λέγω , διά οὗτος αὐτός ὁ γονεύς αὐτός ὁ ὄνομα ἐπιτίθημι οὗτος . Αλλά τάχα ἴσως εἶπον τις εἄν , ὅτι οὗτος ψεύδος . μή γάρ Δίκαιος εἰμί ὁ γονεύς ὁ Αβραάμ ; μή γάρ εὐάρεστος ὁ Θεός ; μή γάρ θέλω ὁ μέλλω εἰμί ; μή γάρ προεῖδον ὁ ὑπόσχεσις ὁ παρά ὁ δεσπότης μέλλω βάλλω ; οὐ ἀσεβής εἰμί καί εἰδωλολάτρης , βάρβαρος βαρβάριος ; οὐδή κἀγώ , καί διά οὗτος ἔπαινος ὁ Δίκαιος , ὅτι τοιοῦτος ἔχω πατήρ , τοιούτος αὐτός γίγνομαι . καί ὁ θαυμαστός καί παράδοξος οὗτος εἰμί , ὅτι ἐκ ἀλλότριος Βίβας καί ἄγριος ἡμέρα φέρω καρπός . οὖον γάρ εἰμί κατθγοριον παῖς ἐν εὐσέβεια ζῶ ὁ πατήρ κακία , ἀλλά ὁ χρή τίς θαυμαστός εἶπον , καί ἐγκώμιον μᾶλλον , ὅτι μή παρά πρόγονος διέμανοι ὁ εὐσέβεια , μηδέ ὁ χειραγωγώ ἔχω , ἀλλά ὡς ἐν ἔργον καί ἄβατος δύο , ἤνυπθεσεν ὁ ὁδός ὁ εἰς ὁ οὐρανός φέρω εὐρύς . οὖον τοίνυν κατθγοριον ἀσεβής πατήρ ἔχω , ἀλλά μειμιεπομαι ὁ ἀσέβεια ὁ πατήρ · καί ἔγκλημα μέγας , οὐ ὅταν φαῦλος ἔχω γονεύς · ἀλλά ὅταν αὐτός μή ἐπιμελέομαι , καί ὁ παρά ἑαυτοῦ πᾶς ἐπιστρέφω πρός ὁ ὁ κακία αὐτός · ἀπαλλάσσω οὗτος . ὡς ὅταν ἐγώ μέν πᾶς επιδιοιζω περί ὁ ἐκεῖνος Ψυχή , ἐκεῖνος δέ ἐπί ὁ αὐτός μένω πονηρία , πᾶς μέριμνα ἀπαλλάσσω καί αἴτιος . οὗτος δέ εἶπον , ἵνα μή αἰσχύνω , ἀγαπητός , ὅταν ἀκούω , ὅτι πατήρ ἀσεβής ἔχω ὁ Αβραάμ . καί γάρ ὁ Τιμόθεος ἀσεβής πατήρ ἔχω · υἱός γάρ Ἰουδαῖος γυνή εἰμί , φημί , πιστός μήτηρ , πατήρ δέ ᾿Ελληνι . καί ὅτι μένω ἐν ἀσέβεια καί οὖον μεταβάλλω ὁ πατήρ , δῆλος ἐκεῖνος · ἔπαινος γάρ ὁ Τιμόθεος ὁ πίστις , οὗτος φημί ὁ Παῦλος · ὅστις ἐμφέρω ἐν ὁ μιμνήσκω σύ Λωΐς , καί ὁ μήτηρ Εὐνίκη , πείθω δέ ὅτι καί ἐν σύ . καί οὐδαμοῦ ὁ πατήρ ὁ ὄνομα . Ζεύς τίς ; ὅτι2 ἐν ὁ ἀσέβεια μένω , οὐ εἰμί ἄξιος ἀριθμέω μετά ὁ παῖς . καί ὁ ἀπόστολος δέ πονηρός ἔχω πατήρ , καί οὗτος δηλόω ὁ Χριστός εἶπον · εἰμί ἐγώ ἐν Βααλζεβοὺλ ἐκδιώλλω ὁ δαιμόνιος , ὁ υἱός σύ ἐν τίς εκδιλουσις ; Ζεύς οὗτος αὐτός εἰμί κριτής σύ . Αλλά μή σύ θορυβέω οὗτος , μηδέ σκανδαλίζω . καί γάρ ἐκ οὗτος μανθάνω , ὅτι οὖον φύσις , ἀλλά προαίρεσις ὁ κακία καί ὁ ἀρετή . εἰμί γάρ φύσις εἰμί , πάντως εἄν ὁ πονηρός πονηρός ἔχω , καί ὁ χρηστός τοιοῦτος · ἐπειδή δέ προαίρεσις εἰμί ὁ χαλός εἰμί καί σπουδαῖος , διά οὗτος καί πατήρ πονηρός παῖς γίγνομαι χρηστός , καί παῖς παθὺμων πατήρ σπουδαῖος [ 696 ] πολλάκις , ἵνα μή ὁ φύσις , ἀλλά ὁ γνώμη πανταχοῦ οὗτος ἑκάτερος λογίζομαι . Αλ ὅσπερ λέγω , ὅτι ἀσεβής Αἴας ὁ γονεύς ὁ Αβραάμ , πῶς ὁ ὄνομα αὐτός ἐπιτίθημι οὗτος ; ὁ ὁ Θεός σοφία μάλιστα ἔργον καί οὗτος εἰμί διά ἄπιστος γλῶσσα οἰκονομέω ἐπίκειμαι ὄνομα , ὁ μέλλω ἔχω ὁ ἱστορία . καί γάρ ὁ Βαλαάμ ἀναγκάζω ποτέ ὁ μέλλω εἶπον , ὁ οἰκεῖος δύναμις ἐπιδείκνυμι , καί δηλόω ὅτι οὐ ἐν ὁ οἰκέω μόνος , ἀλλά καί ἐν ὁ ἀλλότριος κρατέω δύναμαι . καί ἵνα μανθάνω , ὅτι ἐπί ὁ Δίκαιος , κἀν μή εὐσεβής εἰμί ὁ πατήρ , πολλάκις οὐ οἶδα · ἐπιτίθημι ὄνομα πολύς ὁ μέλλω δηλόω ὁ οἰκονομία , καί ἐκ ἕτερος σύ παράδειγμα οὗτος ποιέω φανερός . ὁ Λάμεχ ὁ ὁ Νῶε πατήρ , ὁ Νῶε ἐκεῖνος , ἐπί ὅς ὁ κατακλυσμός γίγνομαι , οὐ εἰμί δίκαιος , οὐ εἰμί εὐάρεστος ὁ Θεός , οὐ εἰμί δόκιμος ὁ Θεός · εἰμί γάρ εἰμί δίκαιος , εἰμί εἰμί εὐάρεστος , εἰμί εἰμί Εὐδόκιμος ὁ Θεός , οὐ εἄν εἶπον , ὅτι Νῶε μόνος εὑρίσκω τέλειος ἐν ὁ γενεά αὐτός · οὐ εἄν παρατρέχω ὁ Δίκαιος ὁ πατήρ , εἰμί δίκαιος εἰμί . τις οὖν ἐκείνος ; ᾿Επέθηκεν ὄνομα ὁ παιδίον , πολύς ἔχω ὁ μέλλω πρᾶγμα ὁ ἱστορία , καί αὐτός προφητεία εἰμί ὁ προσγγοριον ὁ Δίκαιος . ὁ γάρ ὄνομα οὗτος ὁ μέλλω κατακλυσμός εἰμί ἐδῆλυν . καί πῶς ὁ μέλλω εἰμί κατακλυσμός ἐδῆλυν ὁ ὄνομα ὁ Νῶε ; ὁ , Νῶε , οὗτος ὁ ὄνομα Εβραϊκός λέγω γλῶσσα καί ἑρμηνεύω , ὁ ἀναπαύω . ὁ γάρ , Νία , ὁ Σήρ ζωή , ἀνάπαυσις εἰμί . Ὥστερ οὖν ἐκεῖ ἀπό ὁ ᾿Αδαρ , ὅσπερ εἰμί πέτρα , Αβραάμ λέγω , καί ἀπό ὁ αΐδιος , ὅσπερ εἰμί γῆ , Αδάμ λέγω , ὅσπερ εἰμί γένος · οὗτος καί ἐνταῦθα ἀπό ὁ Νία , ὅσπερ εἰμί ἀνάπαυσις , Νῶε καλέω , ὅσπερ εἰμί ἀναπαύω · δηλόω δέ οὗτος καί ὁ ἐπαγωγή . ᾿Εκάλεσε γάρ αὐτός Νῶε , λέγω · οὗτος ἐγώ διαναπαύω , · ἀναπαύω ὁ κατακλυσμός καλός . Επειδή γάρ μιλέω ἐπί αὐτός ὁ κατακλυσμός γίγνομαι , ὁ δέ κατακλυσμός θάνατος εἰμί , θάνατος δέ ἀνήρ ἀνάπαυσις , διά οὗτος ὁ ἄνθρωπος , ἐπί ὅς γίγνομαι ὁ κατακλυσμός , ὁ ἀναπαύω καλέω .