joannes-chrysostomus.in-genesim-sermones-1-9 pg054_0231.1
τοσούτοις καὶ τοιούτοις ἀδελφοὶ καὶ πατέρας συγγινώμενοι , πῶς οὐ πᾶσαν ἀποθώσεσθαι ἀθυμίαν · πῶς οὐ πᾶσαν ἡδονὴν χαρπωσόμεθα ; Οὐ γὰρ τῷ πλήθει μόνον οὗτος βελτίων ὁ συλλογος τῶν συνεδρίων τῶν ἐν ταῖς ἀγοραῖς , ἀλλὰ καὶ αὐτῇ τῇ φύσει τῆς διαλέξεως . Οἱ μὲν γὰρ ἐν ἀγοραῖς συνεδρεύοντες καὶ μετὰ ἀλλήλων συγχαιτῶμενοι κύκλῳ , πολλάκις καὶ περὶ ἀνόντων [ 671 ] διαλέγονται πραγμάτων , καὶ ψυχρὰν εἰσάγουσιν ὁμιλίαν , καὶ φθέγγονται περὶ τῶν οὐδὲν αὐτοῖς προσήκοντων . Καὶ γὰρ εἴδομεν , ὡς τὰ πολλά , μετὰ πλείονος σπουδῆς τὰ ἀλλότρια περιεργάζεσθαι καὶ πολυπραγμονεῖν . Ὅτι μὲν οὖν ἐστιν ἐπισφαλὲς καὶ κίνδυνον ἔχον , τὰ ῥήματα προτίνειν καὶ ἀκούειν τοιαῦτα , καὶ παρασύρεσθαι , καὶ πολλοὶ πολλάκις ἀπὸ τῶν τοιούτων συνεδρίων χειμῶνας ἐπηρτησάμενοι εἰκίας . παρίημι νῦν · ὅτι δὲ ἀνόητος καὶ ψυχρὰ καὶ βιωτικὴ πᾶσα ἐκείνη ἡ διάλεξις , καὶ πνευματικὸς λόγος οὐκ ἂν ποτε ταχέως εἰς τοιούτων εἰσέλθοι σύλλογον , οὐδὲς ἀντεῖποι . Ἐνταῦθα δὲ οὐχ οὕτως , ἀλλ᾽ ἅπαν τοῦναντίον · πᾶσα μὲν γὰρ ἀκερδὴς διάλεξις ἀπελήλαται , πᾶσα δὲ πνευματικὴ διδασκαλία εἰσενήνεκται . Καὶ γὰρ περὶ ψυχῆς τῆς ἡμετέρας διαλεγόμεθα , καὶ τῶν ψυχῇ προσήκοντων ἀγαθῶν , καὶ περὶ τῶν ἀποκειμένων ἐν τοῖς οὐρανοῖς , στεφάνων , καὶ περὶ τῶν λαμπρῶν βίων , καὶ περὶ τῆς φιλανθρωπίας τοῦ Θεοῦ , καὶ περὶ τῆς προνοίας τοῦ παντός , καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἀπάντων τῶν μάλιστα προσήκοντων ἡμῖν , καὶ τίνος ; Ἐνεκεν γεγόναι , καὶ ποία μετὰ τὴν ἐντεῦθεν ἀποδημίαν ἀπαντήσεται λῆξις ἡμῖν , καὶ ἐν τισὶ τὰ ἡμέτερα ἔσται τότε . Καὶ τοῦ συλλόγου τοῦτου οὐχ ἡμεῖς μόνον , ἀλλὰ καὶ προφῆται καὶ ἀπόστολοι κοινωνοῦσι · καὶ τὸ δὲ μεῖζον πάντων , αὐτὸς ὁ τῶν ἀπάντων Δεσπότης μέσος ἡμῶν ἔστηκεν Ἰησοῦς . Αὐτὸς γὰρ φησιν , Ὅπου δύο ἢ τρεῖς συνηγμένοι εἰσὶν εἰς τὸ ὄνομά μου , ἐκεῖ εἰμὶ ἐν μέσῳ αὐτῶν . Εἰ δὲ ὅπου δύο ἢ τρεῖς εἰσὶ συνηγμένοι , ἐν μέσῳ αὐτῶν ἐστι , πολλῷ μᾶλλον ὅπου τοσοῦτοι μὲν ἄνδρες , τοσαῦται δὲ γυναῖκες , τοσοῦτοι δὲ πατέρες , καὶ ἀπόστολοι καὶ προφῆται ἐν μέσῳ πάρεισι . Διὸ καὶ ἡμεῖς μετὰ πλείονος προθυμίας φθεγγόμεθα τῆς ἐκεῖθεν ἀπολαύοντες · ῥοπῆς , καὶ τὴν ὑπόσχεσιν ὑμῖν ἀποδιδόμεν ἡ . Ὑπεσχόμεθα γὰρ εἰπεῖν περὶ τοῦ ξύλου πρότερον , εἰ ἐξ ἐκείνου γέγονεν ἡ γυναὶς τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ πονηροῦ τῷ ᾿Αδὰμ , ἢ καὶ πρὸ τῆς βρώσεως εἶχε τὴν διάγνωσιν ταύτην . Θαυμάζοντες οὖν ἂν ἐποιούμεν νῦν , ὅτι καὶ πρὸ τῆς βρώσεως ταύτῃς εἶχε τὴν διάγνωσιν . Εἰ γὰρ μὴ ἤδει τί μὲν καλόν , τί δὲ πονηρόν , καὶ αὐτῶν τῶν ἀλόγων ἀλογώτερος ἦν , καὶ τῶν δούλων ὁ δεσπότης ἀνοητότερος . Πῶς γὰρ οὐκ ἄτοπον , αἴγας μὲν καὶ πρόβατα εἰδέναι ποία μὲν αὐτοῖς βοτάνη χρήσιμος , ποία δὲ ὀλεθρία , καὶ μὴ πᾶσαν αὐτὰ ἐπιέναι τοῖς φαινομένοις , ἀλλ᾽ ἔχειν τὴν διάγνωσιν , καὶ εἰδέναι σφῶς , τί μὲν αὐτοῖς ἐπιβλαβές , τί δὲ ὠφελιμόν · τὸν δὲ ἄνθρωπον τοσαύτης ἀποστερεῖσθαι τῆς ἀσφαλείας ; Εἰ γὰρ μὴ τοῦτο εἶχεν , οὐδενὸς ἄξιος ἦν , ἀλλὰ καὶ εὐτελέστατος πάντων ὑπῆρχε . Πολλῷ γὰρ αἰρετώτερον ἦν αὐτῷ ἐν σκότῳ διάγειν , καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐκκεκώφαι , καὶ τοῦ φωτὸς ἀποστερηθῆναι , ἢ μὴ εἰδέναι τί μὲν καλόν , τί δὲ πονηρόν . Ἐὰν γὰρ τοῦτο ἀνέλης τῆς ζωῆς τῆς ἡμετέρας , πᾶσαν τὴν ζωὴν ἡμῶν ἀνέλεις , καὶ πολλαῖς συγχύσεις τὰ πάντα ἑνέπλησας . Τοῦτο [ 672 ] γὰρ ἐστιν , ᾧ τῶν ἀλόγων διαφέρωμεν , καὶ φ τῶν θηρίων ἀμείνους ἐσμέν , τὸ καλὸν καὶ ἀρετὴν εἰδέναι , καὶ τῷ ἐπιγινώσκειν τὸ πονηρόν , καὶ τὸ καλὸν μὴ ἀγνοεῖν . Εἰ δὲ ἡμεῖς τοῦτο ἔσμεν νῦν , οὐχ ἡμεῖς δὲ μόνον , ἀλλὰ καὶ Σκυθᾶι καὶ βάρβαροι , πολλῷ μᾶλλον ὁ ἄνθρωπος τότε ἐκεῖνος πρὸ τῆς ἁμαρτίας τοῦτο ἐγνώσκει · καὶ οὐχ ἂν ὁ τοσαύταις τιμηθεὶς τιμαῖς , οἷον τῷ κατ᾽ εἰκόνα , τῷ καθ᾽ ὁμοίωσιν , καὶ ταῖς λοιπαῖς εὐλογίαις , τοῦ κεφαλαίου τῶν ἀγαθῶν ἔρημος ἔμεινε . Τὸ γὰρ καλὸν καὶ πονηρὸν εἰκέναι μόνον ἀγνοοῦσι , ὅσοι τῶν κατὰ φύσιν εἰσὶν ἀπεστερημένοι φρενῶν · ὁ δὲ ᾿Αδὰμ σοφίας πολλῆς ἐπεπλήρωτο , καὶ διαγνωστικὸς ἑκατέρων τοῖσιν ἦν . Καὶ ὅτι σοφίας ἐπεπλήρωτο πνευματικῆς , ἀκούσον αὐτῆς τὴν ἀπόδειξιν . Ἦγαγε , φησὶ , πρὸς αὐτὸν ὁ Θεὸς τὰ θηρία , ἰδεῖν τί καλέσει αὐτά · καὶ εἰ τι ἐκάλεσεν αὐτὰ ᾿Αδὰμ , τοῦτο τὸ ὄνομα αὐτοῖς . Ἐννόησον τοίνυν πόσης ἐπέπληστο σοφίας , τοσούτοις γένεσιν , οὕτω ποικίλαις , καὶ παντοδαπαῖς , τοῖς τῶν κτηνῶν , τοῖς τῶν ἑρπετῶν , τοῖς τῶν πτηνῶν προσηγορίας ἐπιθεῖναι , καὶ πάσας κυρίας , δυνηθεὶς . Οὕτω γὰρ ἀπέδειξάτο τὴν θείαν τῶν ὀνομάτων ὁ Θεός , ὡς μηκέτι κινῆσαι τὰς προσηγορίας · ἐκεῖνος , μὴδ᾽ ἀμαρτοντὸς αὐτοῦ θελήσαι , ἀνελεῖν τὰς ἐπωνυμίας αὐτῶν . Πᾶν γὰρ , φασίν , ὁ ἐκάλεσεν αὐτὰ ᾿Αδὰμ , τοῦτο ὄνομα αὐτοῖς . β᾽ . Οὕτως γοῦν ἤγνῳ τί μὲν καλόν , τί δὲ πονηρόν · Καὶ πῶς ἂν ἔχοι λόγον ; Πάλιν ἤγαγε τὴν γυναῖκα πρὸς αὐτόν , καὶ ἰδὼν αὐτὴν εὐθέως ἐπέγνω τὴν τῆς φύσεως κοινωνίαν . Καὶ τί φησι ; Τοῦτο νῦν ὀστοῦν ἐκ τῶν ὀστῶν μου , καὶ σὰρξ ἐκ τῆς σαρκός μου . Ἐπεὶδὴ γὰρ πρὸ βραχέος ἦν ὁ Θεὸς παραχάγῳν αὐτῷ τὰ ζωᾶ ἀπαντα , δεῖξαι βουλόμενος ὁ ᾿Αδὰμ , ὅτι τοῦτο τὸ ζῷον οὐχὶ ἐν ἐκείνων τῶν ζῴων ἐστιν , εἶπε · Τοῦτο νῦν ὀστοῦν ἐκ τῶν ὀστῶν μου , καὶ σὰρξ ἐκ τῆς σαρκός μου . Τινὲς δέ , ὅτι οὐχὶ τοῦτο μόνον αἰνίττεται , φασίν . ἀλλὰ καὶ τὸν τρόπον τῆς δημιουργίας , καὶ ὅτι οὐχ ἔσται πάλιν τῇ γυναικὶ τοιοῦτο · τῆς γενέσεως ὁ τρόπος , διὰ τοῦτο εἶπε · Τοῦτο νῦν · ὅπερ οὖν καὶ ἕτερος ἐρμηνευτὴς ἀκριβέστερον ἐρμηνεύων ἔλεγε , Τοῦτο ἄπαξ , ὡσαὶ ἔλεγε . Νῦν μόνον γυνὴ γέγονεν ἐξ ἀνδρὸς μόνου · μετὰ δὲ ταῦτα οὐκέτι εὐσεως ἔσται , ἀλλ᾽ ἐξ ἀμφιτέρων · Ὀστοῦν ἐκ τῶν ὀστῶν μου , καὶ σὰρξ ἐκ τῆς σαρκός μου . Ἐξ ὁλοκλήρου γὰρ τοῦ φαρμάκου ὁ Θεὸς λαβὼν κόμμα , οὕτω τὴν γυναῖκα ἐκλάσαν , ἵνα κατὰ πάντα κοινωνῇ τῷ ἀνδρί . Αὕτη , φησὶ , κληθήσεται γυνή , δι᾽ ἐκ τοῦ ἀνδρὸς ἐλήφθη . Ὅρᾶς πῶς καὶ τὴν προσηγόριαν διὰ τοῦτο ἐπιθεῖσαν , ἵνα ἡ προσηγόρια διδάσκῃ τὴν κοινωνίαν τῆς φύσεως , καὶ ἡ διδασκαλία τῆς κατὰ τὴν φύσιν κοινωνίας , καὶ ὁ τῆς δημιουργίας τρόπος ὑπόθεσις ἀγάπης ἢ διηνεκοῦς , καὶ σύνδεσμος
Lemmas: τοσοῦτος καί τοιοῦτος ἀδελφός καί πατήρ συγγίγνομαι , πῶς οὖον πᾶς ἀποτίθημι ἀθυμία · πῶς οὖον πᾶς ἡδονά χαρπωσομεθη ; οὖον γάρ ὁ πλῆθος μόνος οὗτος ἀγαθός ὁ σύλλογος ὁ συνέδριον ὁ ἐν ὁ ἀγορά , ἀλλά καί αὐτός ὁ φύσις ὁ διάλεξις . ὁ μέν γάρ ἐν ἀγορά συνεδρεύω καί μετά ἀλλήλων συγχαιτῶμενοι κύκλος , πολλάκις καί περί ἄνειμι [ 671 ] διαλέγω πρᾶγμα , καί ψυχρός εἰσάγω ὁμιλία , καί φθέγγομαι περί ὁ οὐδείς αὐτός προσήκω . καί γάρ ὁράω , ὡς ὁ πολύς , μετά πλείων σπουδή ὁ ἀλλότριος περιεργάζομαι καί πολυπραγμονέω . ὅτι2 μέν οὖν εἰμί ἐπισφαλής καί κίνδυνος ἔχω , ὁ ῥῆμα προτίνω καί ἀκούω τοιοῦτος , καί παρασύρω , καί πολύς πολλάκις ἀπό ὁ τοιοῦτος συνέδριον χειμών ἐπαρτάω ἔοικα . παρίημι νῦν · ὅτι δέ ἀνόητος καί ψυχρός καί βιωτικός πᾶς ἐκεῖνος ὁ διάλεξις , καί πνευματικός λόγος οὐ εἄν ποτός ταχέως εἰς τοιοῦτος εἰσέρχομαι σύλλογος , οὐδή ἀντιλέγω . ἐνταῦθα δέ οὐ οὕτως , ἀλλά ἅπας τουναντίον · πᾶς μέν γάρ ἀκερδής διάλεξις ἀπελαύνω , πᾶς δέ πνευματικός διδασκαλία εἰσφέρω . καί γάρ περί Ψυχή ὁ ἡμέτερος διαλέγω , καί ὁ Ψυχή προσήκω ἀγαθός , καί περί ὁ ἀπόκειμαι ἐν ὁ οὐρανός , στέφανος , καί περί ὁ λαμπρός Βίων , καί περί ὁ φιλανθρωπία ὁ Θεός , καί περί ὁ πρόνοια ὁ πᾶς , καί περί ὁ ἄλλος ἀπαντάω ὁ μάλιστα προσήκω ἐγώ , καί τίς ; ἕνεκα γονεύς , καί ποῖος μετά ὁ ἐντεῦθεν ἀποδημία ἀπαντάω λῆξις ἐγώ , καί ἐν τις ὁ ἡμέτερος εἰμί τότε . καί ὁ σύλλογος οὗτος οὐ ἐγώ μόνος , ἀλλά καί προφήτης καί ἀπόστολος κοινωνέω · καί ὁ δέ μείζων πᾶς , αὐτός ὁ ὁ ἀπαντάω Δεσπότης μέσος ἐγώ ἵστημι Ἰησοῦς . αὐτός γάρ φημί , ὅπου δύο ἢ τρεῖς συνάγω εἰμί εἰς ὁ ὄνομα ἐγώ , ἐκεῖ εἰμί ἐν μέσος αὐτός . εἰμί δέ ὅπου δύο ἢ τρεῖς εἰμί συνάγω , ἐν μέσος αὐτός εἰμί , πολύς μᾶλλον ὅπου τοσοῦτος μέν ἀνήρ , τοσοῦτος δέ γυνή , τοσοῦτος δέ πατήρ , καί ἀπόστολος καί προφήτης ἐν μέσος πάρειμι . Διὸ καί ἐγώ μετά πλείων προθυμία φθέγγομαι ὁ ἐκεῖθεν ἀπολαύω · ῥοπή , καί ὁ ὑπόσχεσις σύ ἀποδίδωμι ὁ . ὑπισχνέομαι γάρ εἶπον περί ὁ ξύλον πρότερος , εἰμί ἐκ ἐκεῖνος γίγνομαι ὁ Γυναΐς ὁ καλός καί ὁ πονηρός ὁ Αδάμ , ἢ καί πρό ὁ βρῶσις ἔχω ὁ διάγνωσις οὗτος . θαυμάζω οὖν εἄν ποιέω νῦν , ὅτι καί πρό ὁ βρῶσις οὗτος ἔχω ὁ διάγνωσις . εἰμί γάρ μή ἦδος τίς μέν καλός , τίς δέ πονηρός , καί αὐτός ὁ ἄλογος ἄλογος εἰμί , καί ὁ δοῦλος ὁ δεσπότης ἀνόητος . Πῶς γάρ οὐ ἄτοπος , αἴξ μέν καί πρόβατον οἶδα ποῖος μέν αὐτός βοτάνη χρήσιμος , ποῖος δέ ὀλέθριος , καί μή πᾶς αὐτός ἔπειμι ὁ φαίνω , ἀλλά ἔχω ὁ διάγνωσις , καί οἶδα σφός , τίς μέν αὐτός ἐπιβλαβής , τίς δέ ὠφέλιμος · ὁ δέ ἄνθρωπος τοσοῦτος ἀποστερέω ὁ ἀσφάλεια ; εἰμί γάρ μή οὗτος ἔχω , οὐδείς ἄξιος εἰμί , ἀλλά καί εὐτελής πᾶς ὑπάρχω . πολλός γάρ αἰρετός εἰμί αὐτός ἐν σκότος διάγω , καί ὁ ὀφθαλμός ἐκκωφόω , καί ὁ φάος ἀποστερέω , ἢ μή οἶδα τίς μέν καλός , τίς δέ πονηρός . ἐάν γάρ οὗτος ἀναιρέω ὁ ζωή ὁ ἡμέτερος , πᾶς ὁ ζωή ἐγώ ἀναιρέω , καί πολύς σύγχυσις ὁ πᾶς ἐμπίμπλημι . οὗτος [ 672 ] γάρ εἰμί , ὅς ὁ ἄλογος διαφέρω , καί φ ὁ θηρίον ἀγαθός εἰμί , ὁ καλός καί ἀρετή οἶδα , καί ὁ ἐπιγιγνώσκω ὁ πονηρός , καί ὁ καλός μή ἀγνοέω . εἰμί δέ ἐγώ οὗτος εἰμί νῦν , οὐ ἐγώ δέ μόνος , ἀλλά καί Σκύθης καί βάρβαρος , πολύς μᾶλλον ὁ ἄνθρωπος τότε ἐκεῖνος πρό ὁ ἁμαρτία οὗτος γιγνώσκω · καί οὐ εἄν ὁ τοσοῦτος τιμάω τιμή , οἷος ὁ κατά εἰκών , ὁ κατά ὁμοίωσις , καί ὁ λοιπός εὐλογία , ὁ κεφάλαιος ὁ ἀγαθός ἐρῆμος μένω . ὁ γάρ καλός καί πονηρός εἰκέναι μόνος ἀγνοέω , ὅσος ὁ κατά φύσις εἰμί ἀποστερέω φρήν · ὁ δέ Αδάμ σοφία πολύς πληρόω , καί διαγνωστικός ἑκάτερος ὅς εἰμί . καί ὅτι σοφία πληρόω πνευματικός , ἀκούω αὐτός ὁ ἀπόδειξις . ἄγω , φημί , πρός αὐτός ὁ θεός ὁ θηρίον , ὁράω τίς καλέω αὐτός · καί εἰμί τίς καλέω αὐτός Αδάμ , οὗτος ὁ ὄνομα αὐτός . ἐννοέω τοίνυν πόσος πίμπλημι σοφία , τοσοῦτος γένεσις , οὗτος ποικίλος , καί παντοδαπός , ὁ ὁ κτῆνος , ὁ ὁ ἑρπετόν , ὁ ὁ πτηνός προσηγορία ἐπιτίθημι , καί πᾶς κύριος , δύναμαι . οὕτως γάρ ἀποδείκνυμι ὁ θεῖος ὁ ὄνομα ὁ Θεός , ὡς μηκέτι κινέω ὁ προσηγορία · ἐκεῖνος , μηδέ ἁμαρτάνω αὐτός ἐθέλω , ἀναιρέω ὁ ἐπωνυμία αὐτός . Πᾶν γάρ , φημί , ὁ καλέω αὐτός Αδάμ , οὗτος ὄνομα αὐτός . βε . οὕτως γοῦν γιγνώσκω τίς μέν καλός , τίς δέ πονηρός · καί πῶς εἄν ἔχω λόγος ; πάλιν ἄγω ὁ γυνή πρός αὐτός , καί εἶδον αὐτός εὐθύς ἐπιγιγνώσκω ὁ ὁ φύσις κοινωνία . καί τίς φημί ; οὗτος νῦν ὀστέον ἐκ ὁ ὀστέον ἐγώ , καί σάρξ ἐκ ὁ σάρξ ἐγώ . ἐπειδή γάρ πρό βραχύς εἰμί ὁ θεός παραχάγῳν αὐτός ὁ ζωή ἅπας , δείκνυμι βούλομαι ὁ Αδάμ , ὅτι οὗτος ὁ ζῷον οὐ ἐν ἐκεῖνος ὁ ζῷον εἰμί , εἶπον · οὗτος νῦν ὀστέον ἐκ ὁ ὀστέον ἐγώ , καί σάρξ ἐκ ὁ σάρξ ἐγώ . Τινές δέ , ὅτι οὐ οὗτος μόνος αἰνίσσομαι , φημί . ἀλλά καί ὁ τρόπος ὁ δημιουργία , καί ὅτι οὐ εἰμί πάλιν ὁ γυνή τοιοῦτος · ὁ γένεσις ὁ τρόπος , διά οὗτος εἶπον · οὗτος νῦν · ὅσπερ οὖν καί ἕτερος ἑρμηνευτής ἀκριβής ἑρμηνεύω λέγω , οὗτος ἅπαξ , ὠθέω λέγω . νῦν μόνος γυνή γίγνομαι ἐκ ἀνήρ μόνος · μετά δέ οὗτος οὐκέτι εὐσεως εἰμί , ἀλλά ἐκ ἄμφις · ὀστέον ἐκ ὁ ὀστέον ἐγώ , καί σάρξ ἐκ ὁ σάρξ ἐγώ . ἐς ὁλόκληρος γάρ ὁ φάρμακον ὁ θεός λαμβάνω κόμμα , οὗτος ὁ γυνή κλάω , ἵνα κατά πᾶς κοινωνέω ὁ ἀνήρ . Ἄτη , φημί , καλέω γυνή , διά ἐκ ὁ ἀνήρ λαμβάνω . ὁράω πῶς καί ὁ προσηγορία διά οὗτος ἐπιτίθημι , ἵνα ὁ προσηγορία διδάσκω ὁ κοινωνία ὁ φύσις , καί ὁ διδασκαλία ὁ κατά ὁ φύσις κοινωνία , καί ὁ ὁ δημιουργία τρόπος ὑπόθεσις ἀγάπη ἢ διηνεκής , καί σύνδεσμος