joannes-chrysostomus.in-genesim-sermones-1-9 pg054_0210.2
δυντων γένοιτ’ ἄν τι , φησί ; Σὺ δέ μοι εἴπε , πῶς ἐξ δυντων γένοιτο τι ; Ὅτι μὲν γὰρ ἐξ οὐχ δυντων ἡ γῆ γέγονεν , ἐγὼ μὲν πιστεύω , σὺ δὲ ἀμφιβάλλεις · δεῖ δὲ ἐκ γῆς γέγονεν ἄνθρωπος , ἀμφότεροι ὁμολογοῦμεν . Εἴπε τοίνυν τὸ συνομολογούμενον καὶ εὐχάλητερον , πῶς ἀπὸ τῆς γῆς γέγονε σαρξ φύσις . Ἀπὸ γὰρ τῆς σπλην , καὶ πλίνθος , καὶ κέραμος , καὶ ὄστρακον γίνεται · σάρκα δὲ ἀπὸ γῆς γινόμενην οὐδεὶς ἄν ἴδοι ποτέ . Πῶς οὖν γέγονε σαρξ φύσις ; πῶς δαστὸν διεπλάσθη ; πῶς νεῦρα ; πῶς φλέβες ; πῶς ἄρτηριαί ; πῶς ὕμη , καὶ λίπος , καὶ σάρκες d , καὶ δέρμα , καὶ δυνες , καὶ τρίχες , καὶ τοσαύτη ποικιλία διαφόρων οὐσιῶν ἐκ μιᾶς τῆς ὑποκειμένης γῆς ; Ἄλλ’ οὐχ ἄν ἔχοις εἰπεῖν . Πῶς οὖν οὐχ ἄτοπον τὸ σαφέστερον καὶ εὐκολώτερον ἀγνοοῦντα , τὸ δυσχερέστερον καὶ ἀπορρητότερον περιεργάζεσθαι καὶ πολυπραγμονεῖν ; γ’ . Βούλει σε καὶ ἐτέρου καὶ εὐκολώτερον ἀγάγω , καὶ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν γινόμενον ; Ἄλλ’ ὅμως οὐδὲ τούτου μοι τὸν λόγον ἐραῖ . Ἄρτον σιτοῦμεθα καθ’ ἑκάστην ἡμέραν . Πῶς οὖν , εἴπε μοι , ἡ τοῦ ἄρτου φύσις αὕτη εἰς αἷμα μεθίσταται καὶ φλέγμα , καὶ χολήν , καὶ τοὺς λοιποὺς ἐν ἡμῖν χυμοὺς ; Ὁ μὲν γὰρ ἐστι πυκνὸς καὶ σκληρός , τὸ δὲ αἷμα χαυνὸν καὶ διαρρεόν , καὶ ὁ μὲν λευκὸς ἢ σιτόχρους , τὸ δὲ ἐρυθρὸν καὶ μέλαν . Καὶ τῶν ἄλλων δὲ ποιοτήτων τὰς διαφορὰς εἰ τις ἐπέλοι , πολὺ τὸ μέσον εὕρησε ἄρτου καὶ αἵματος . Πῶς οὖν ταῦτα γίνεται , εἴπε μοι , καὶ τὸν λόγον ἀπόδος . Ἄλλ’ οὐχ ἄν ἔχοις . Εἴτα τροφῆς τῆς καθ’ ἡμέραν ἀλλοιούμενης παρασχεῖν τὸν λόγον οὐχ ἔχων , τῆς τοῦ Θεοῦ δημιουργίας ἀπατεῖς ; με εὐθὺνας ; Καὶ πῶς οὐχ ἑσχάτης ἀνοίας τοῦτο ; Εἰ μὲν γὰρ καθ’ ἡμᾶς ἐστιν ὁ Θεὸς , ἀπατεῖς τῶν γενομένων τὸν λόγον · μᾶλλον δὲ μηδὲ οὕτω · πολλὰ γὰρ τῶν ἀνθρωπίνῃ γινομένων τέχνῃ ὅπως γίνεται εἰπεῖν οὐχ ἔχομεν · οἷον , πῶς ἀπὸ γῆς τῆς ἐν τοῖς μεταλλοῖς χρυσίου γίνεται φύσις · πῶς εἰς ὠλεῖον καθαρότερον ἡ ψάμμος μεθίσταται e . Καὶ ἕτερα τούτων ἐστι πλείονα εἰπεῖν , & γίνεται μὲν ἀνθρωπίνῃ τέχνῃ , τὸν δὲ λόγον οὐχ ἴσμεν ἡμεῖς . Πλὴν ἀλλ’ εἰ μὲν καθ’ ἡμᾶς ὁ Θεὸς ἐστιν , ἀπατεῖς λόγον · εἰ δὲ ἀπειρως ἡμῶν διέστηκε καὶ ἀσυγκρίτως ὑπερέχει , πῶς οὐχ ἑσχάτης ἄν εἴη μανίας , ἀπειρον αὐτοῦ καὶ τὴν σοφίαν καὶ τὴν δύναμιν ὁμολογοῦντας , καὶ θεῖαν καὶ ἀκατάληπτον , ὡς περὶ ἀνθρωπίνης τινὸς τέχνης , οὕτω καθ’ ἑκάστον τῶν γινομένων ἀπατεῖν σύδυνας αὐτόν ; Ἄλλὰ γὰρ ἀμέντες τοὺς λογισμοὺς , ἐπὶ τὴν [ 849 ] πέτραν ἐπανελθώμεν τὴν ἀράγνην · Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν . Ἐπὶ τούτῳ στήθι τῷ θεμαλίῳ · μὴ τίς σε εἰς λογισμῶν ἀνθρωπίνων παραχὴν καταγάγῃ · Λογισμοὶ γὰρ ὠσπερὸν δειλοῖ , καὶ ἐπισφαλεῖς αἱ ἐλπίδαι αὐτῶν . Μὴ τοίνυν τὸ στέρρον ἄφεις , τῷ σαθρῷ καὶ ἐπισφαλεῖ τὴν σωτηρίαν ἐγχειρίσης τῆς σῆς ψυχῆς · ἀλλὰ μένε ἐν οἷς ἡμεῖς καὶ ἐπιστώθης , καὶ λέγε · Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν . Κἄν Μανιχαῖος προσἐλθῃ , κἄν Μαρκίων , κἄν οἱ τὰ Οὐαλεντίνου νοσοῦντες , κἄν ὁστισοῦν ἕτερος , τοῦτο προβάλλου τὸ ῥῆμα · κἄν ἴδης γελῶντα , σὺ δάκρυσον αὐτὸν ὡς μαινόμενον . Πύξινον
Lemmas: δύο γίγνομαι ἄν τίς , φημί ; σύ δέ ἐγώ εἶπον , πῶς ἐκ δύο γίγνομαι τίς ; ὅτι2 μέν γάρ ἐκ οὐ δύο ὁ γῆ γίγνομαι , ἐγώ μέν πιστεύω , σύ δέ ἀμφιβάλλω · δεῖ δέ ἐκ γῆ γίγνομαι ἄνθρωπος , ἀμφότερος ὁμολογέω . εἶπον τοίνυν ὁ συνομολογέω καί εὐχάλητερον , πῶς ἀπό ὁ γῆ γίγνομαι σάρξ φύσις . ἀπό γάρ ὁ σπλήν , καί πλίνθος , καί κέραμος , καί ὄστρακον γίγνομαι · σάρξ δέ ἀπό γῆ γίγνομαι οὐδείς ἄν ὁράω ποτός . Πῶς οὖν γίγνομαι σάρξ φύσις ; πῶς δαστός διαπλάσσω ; πῶς νεῦρον ; πῶς φλέψ ; πῶς ἀρτηρία ; πῶς ὑμέτερος , καί λίπος , καί σάρξ d , καί δέρμα , καί δύο , καί θρίξ , καί τοσοῦτος ποικιλία διάφορος οὐσία ἐκ εἷς ὁ ὑπόκειμαι γῆ ; ἄλλος οὐ ἄν ἔχω εἶπον . Πῶς οὖν οὐ ἄτοπος ὁ σαφής καί εὔκολος ἀγνοέω , ὁ δυσχερής καί ἀπόρρητος περιεργάζομαι καί πολυπραγμονέω ; γε . βούλομαι σύ καί ἔτερον καί εὔκολος ἄγω , καί κατά ἕκαστος ἡμέρα γίγνομαι ; ἄλλος ὅμως οὐδέ οὗτος ἐγώ ὁ λόγος Ἐραί . Ἄρτος σιτέω κατά ἕκαστος ἡμέρα . Πῶς οὖν , εἶπον ἐγώ , ὁ ὁ ἄρτος φύσις οὗτος εἰς αἷμα μεθίστημι καί φλέγμα , καί χολή , καί ὁ λοιπός ἐν ἐγώ χυμός ; ὁ μέν γάρ εἰμί πυκνός καί σκληρός , ὁ δέ αἷμα χαῦνος καί διαρρέω , καί ὁ μέν λευκός ἢ σιτόχρους , ὁ δέ ἐρυθρός καί μέλας . καί ὁ ἄλλος δέ ποιότης ὁ διαφορά εἰμί τις πέλω , πολύς ὁ μέσος εὑρίσκω ἄρτος καί αἷμα . Πῶς οὖν οὗτος γίγνομαι , εἶπον ἐγώ , καί ὁ λόγος ἀποδίδωμι . ἄλλος οὐ ἄν ἔχω . εἴτα̅ τροφή ὁ κατά ἡμέρα ἀλλοιόω παρέχω ὁ λόγος οὐ ἔχω , ὁ ὁ Θεός δημιουργία ἀπατάω ; ἐγώ εὐθύνω ; καί πῶς οὐ ἔσχατος ἄνοια οὗτος ; εἰμί μέν γάρ κατά ἐγώ εἰμί ὁ θεός , ἀπατάω ὁ γίγνομαι ὁ λόγος · μᾶλλον δέ μηδέ οὗτος · πολύς γάρ ὁ ἀνθρώπινος γίγνομαι τέχνη ὅπως γίγνομαι εἶπον οὐ ἔχω · οἷος , πῶς ἀπό γῆ ὁ ἐν ὁ μέταλλον χρυσίον γίγνομαι φύσις · πῶς εἰς ὠλεῖον καθαρός ὁ ψάμμος μεθίστημι e . καί ἕτερος οὗτος εἰμί πλείων εἶπον , & γίγνομαι μέν ἀνθρώπινος τέχνη , ὁ δέ λόγος οὐ οἶδα ἐγώ . πλήν ἀλλά εἰμί μέν κατά ἐγώ ὁ θεός εἰμί , ἀπατάω λόγος · εἰμί δέ ἤπειρος ἐγώ διΐστημι καί ἀσύγκριτος ὑπερέχω , πῶς οὐ ἔσχατος ἄν εἰμί μανία , ἤπειρος αὐτός καί ὁ σοφία καί ὁ δύναμις ὁμολογέω , καί θεῖος καί ἀκατάληπτος , ὡς περί ἀνθρώπινος τις τέχνη , οὗτος κατά ἕκαστος ὁ γίγνομαι ἀπατάω συδυο αὐτός ; ἀλλά γάρ ἀμέντες ὁ λογισμός , ἐπί ὁ [ 849 ] πέτρα ἐπανέρχομαι ὁ ἀράγνην · ἐν ἀρχή ποιέω ὁ θεός ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ . ἐπί οὗτος ἵστημι ὁ θεμαλίῳ · μή τίς σύ εἰς λογισμός ἀνθρώπινος φαράχης κατάγω · Λογισμός γάρ ὠσπερὸν δειλός , καί ἐπισφαλής ὁ ἐλπίδα αὐτός . μή τοίνυν ὁ στέρρος ἀφίημι , ὁ σαθρός καί ἐπισφαλής ὁ σωτηρία εγχείρηση ὁ σός Ψυχή · ἀλλά μένω ἐν ὅς ἐγώ καί πιστόω , καί λέγω · ἐν ἀρχή ποιέω ὁ θεός ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ . κἀν Μανιχαῖος προσέρχομαι , ἄν Μαρκίων , ἄν ὁ ὁ Οὐαλεντῖνος νοσέω , ἄν ὅστις ἕτερος , οὗτος προβάλλω ὁ ῥῆμα · ἄν ἴδη γελάω , σύ δάκρυ αὐτός ὡς μαίνομαι . πύξινος