joannes-chrysostomus.in-genesim-sermones-1-9 pg054_0215.1
μενἀνθρώπων · Ὁ θαυμαστὸς σύμβολος , ὁ ἔξουσια-στής , ὁ Θεός , ὁ ἰσχυρός , ὁ ἀρχὼν τῆς εἰρήνης , ὁ πατὴρ τοῦ μελλοντος αἰῶνος , αὐτὸς ὁ μονογενὴς τοῦ Θεοῦ Υἱός . Πρὸς ἐκεῖνον τοίνυν λέγει , Ποιήσωμεν ἀνθρώ-πον κατ' εἰκόνα καὶ καθ' ὁμοίωσιν ἡμετέραν . Οὐδὲ γὰρ εἶπε τὴν ἐμὴν καὶ τὴν σὴν , ἢ τὴν ἐμὴν καὶ τὴν ὑμῶν , ἀλλὰ , Κατ' εἰκόνα ἡμετέραν α , μίαν δη-λῶν τὴν εἰκόνα καὶ μίαν τὴν ὁμοίωσιν · Θεοῦ δὲ καὶ ἀγγέλων οὐκ ἔστιν εἰκών μία , οὐδὲ ὁμοίωσις μία . Πῶς γὰρ ἂν εἴη τοῦ Δεσπότου καὶ τῶν λειτουργῶν εἰκὼν μία καὶ ὁμοίωσις ; Ἄστε πάντοθεν ὑμῖν ὁ λό-γος ἐλήχεται · καὶ γὰρ ἀρχὴς εἰκόνα ἐδήλωσεν ἐν-ταῦθα , καθὼς καὶ τὸ ἔξης ὁλοῖ . Εἰπὼν γὰρ Κατ' εἰ-κόνα καὶ καθ' ὁμοίωσιν , ἐπῆγε , Καὶ ἀρχέτωσαν τῶν ἰχθύων τῆς θαλάσσης · ἀρχὴ δὲ Θεοῦ καὶ ἀγ-γέλων οὐκ ἂν εἴη μία . Πῶς γὰρ , τῶν δούλων καὶ τοῦ Δεσπότου , τῶν λειτουργῶν καὶ τοῦ κελεύοντος ; Ἄλλα καὶ ἕτεροί πάλιν ἡμῖν ἐπιφώνοι τινες λέγου-τες , ὅτι εἰκόνα ὁ Θεὸς ἔχει τοιαύτην , οἷαν καὶ ἡμεῖς , κακῶς νοοῦντες τὸ εἰρημένον . Οὐ γὰρ οὐσίας εἶπεν εἰκόνα , ἀλλὰ ἀρχῆς εἰκόνα , καθὼς δηλώσομεν ἐκ τῶν ἔξης ἐπαγομένων . Ὅτι γὰρ οὐκ ἔστι τὸ Θεῖον ἀνθρω-πόμορφον , ἔκκουσον τοῦ Παύλου λέγοντος · Ἄνθρω μέν γὰρ οὐκ ὀφείλει κατακαλύπτεσθαι b , εἰκὼν καὶ δόξα Θεοῦ ὑπάρχων · γυνὴ δὲ δόξα ἀνδρὸς ἐστι · διὸ ὀφείλει , φησὶ , κάλυμμα ἔχειν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς . [ 654 ] Καὶ μὴν εἰ εἴκονα ἐνταῦθα τοῦτο εἶπε , τὸ ἀπα-ραλλάκτον τῆς μορφῆς τῆς πρὸς τὸν Θεὸν δηλῶν , καὶ διὰ τοῦτο εἰκὼν ἀνθρώπου Θεοῦ καλεῖται , ὅτι ὁ Θεὸς οὕτως διατετύπωται · οὐχὼν κατ' ἐκεῖνον οὐκ ἂν εἴη μόνον τὸν ἄνδρα εἰκόνα λέγεσθαι , ἀλλὰ καὶ τὴν γυ-ναῖκα . Γυναικὸς γὰρ καὶ ἀνδρὸς εἰς ὁ τύπος καὶ ὁ χαρακτήρ , καὶ ἡ ὁμοίωσις μία . Τίνοι ; οὖν ἕνεκεν ὁ ἄνηρ εἰκὼν τοῦ Θεοῦ λέγεται , ἡ γυνὴ δὲ οὐκέτι ; Ὅτι οὐ τὴν εἰκόνα τὴν ἐν τῇ μορφῇ λέγει , ἀλλὰ τὴν εἰκόνα τὴν κατὰ τὴν ἀρχήν , ἢν ὁ ἄνηρ ἔχει μόνος , οὐκέτι δὲ καὶ ἡ γυνή . Οὕτως μὲν γὰρ οὐδεὶν ὑποτάττεται · ἐκείνη δὲ ὑπὸ τούτων γέγονε , καθὼς ὁ Θεὸς φησὶ · Πρὸς τὸν ἄνδρα σου ἡ ἀποστροφή σου , καὶ αὐτὸς σου κυριεύσει . Διὰ τοῦτο ὁ μὲν ἄνηρ εἰκὼν τοῦ Θεοῦ , ἐπειδὴ οὐδὲνα ἔχει ἀνῦτερον , καθάπερ οὐδὲ τοῦ Θεοῦ ἀνῦτερός τις ἐστιν , ἀλλὰ πάντων ἀρχεῖ · ἡ γυνὴ δὲ δόξα τοῦ ἀνδρός , ἐπειδὴ τῷ ἀνδρὶ ὑποτίτα-πται . Καὶ πάλιν ἄλλοχοι φασιν · Οὐκ ὀφείλομεν χρυσῷ , ἢ ἀργύρῳ , ἢ λίθῳ , ἢ χαραγματι τέχνης , ἢ ἐνθυμίσεως ἀνθρώπων νομίζειν τὸ Θεῖον εἶναι ὁμοιον . Ὁ δὲ λέγει , τοιούτων ἐστιν · Οὐ μόνον τοὺς ὁρωμένους τύπους ἐκδεδῆχε c , φησὶ , τὸν Θεόν , ἀλλ' οὐδὲ διάνοια διατυπώσει τὸ τοιούτου δύναται · ἄν , ὁποῖός ἐστιν ὁ Θεός . Πῶς οὖν ἀνθρώπου Θεὸς μορφὴν ἔχει δύναται · ἄν , ὁποῖος ὁ Παῦλος μηδὲ διάνοιαν εἶναι μηδε-μίαν τὴν δυναμένην τυπώσει παρ' ἑαυτὴ λέγει τοῦ Θεοῦ τὴν οὐσίαν ; Τὴν γὰρ ἡμετέραν μορφὴν καὶ τὸν τύπον ἅπαντες ὁρῶμεν · παρ' ἑαυτοῦ ἀνατυπώσαιμεν ἂν κατὰ τοῦ · λογισμοῦ . Πάλιν τοὺς περὶ ἐλεημοσύ-νης ἐπαγαγεῖν λόγους καὶ νῦν ἐβουλήθη , ἀλλ' ὁ και-ρὸς ἡμᾶς οὐκ ἀφίησι · διὸ πρὸς σιγὴν τρέψωμεν λοι-πὸν ἑαυτούς , ἔχειν γοῦν παρεγγυήσαντες ὑμῖν , μετὰ ἀκριβείας ἅπαντα κατέχειν τὰ εἰρημένα , καὶ πολλὴν τῆς ὀρθῆς πολιτείας ποιείσθαι τὴν πρόνοιαν , ἵνα μὴ
Lemmas: μενἀνθρώπων · ὁ θαυμαστός σύμβολος , ὁ ἐξουσιαστής , ὁ Θεός , ὁ ἰσχυρός , ὁ ἀρχή ὁ εἰρήνη , ὁ πατήρ ὁ μέλλω αἰών , αὐτός ὁ μονογενής ὁ Θεός υἱός . πρός ἐκεῖνος τοίνυν λέγω , ποιέω ἄνθρωπος κατά εἰκών καί κατά ὁμοίωσις ἡμέτερος . οὐδέ γάρ εἶπον ὁ ἐμός καί ὁ σός , ἢ ὁ ἐμός καί ὁ σύ , ἀλλά , κατά εἰκών ἡμέτερος ὅς , εἷς δηλόω ὁ εἰκών καί εἷς ὁ ὁμοίωσις · Θεός δέ καί ἄγγελος οὐ εἰμί εἰκών εἷς , οὐδέ ὁμοίωσις εἷς . Πῶς γάρ εἄν εἰμί ὁ δεσπότης καί ὁ λειτουργός εἰκών εἷς καί ὁμοίωσις ; Ἄστυ πάντοθεν σύ ὁ λόγος λαγχάνω · καί γάρ ἀρχή εἰκών δηλόω ἐνταῦθα , καθώς καί ὁ ἔξειμι ὄλλυμι . εἶπον γάρ κατά εἰκόνη καί κατά ὁμοίωσις , ἐπάγω , καί ἄρχω ὁ ἰχθύς ὁ θάλασσα · ἀρχή δέ Θεός καί ἀγγέλλω οὐ εἄν εἰμί εἷς . Πῶς γάρ , ὁ δοῦλος καί ὁ δεσπότης , ὁ λειτουργός καί ὁ κελεύω ; ἄλλος καί ἕτερος πάλιν ἐγώ ἐπιφωνέω τις λέγω , ὅτι εἰκών ὁ θεός ἔχω τοιοῦτος , οἷος καί ἐγώ , κακῶς νοέω ὁ εἴρω . οὖον γάρ οὐσία εἶπον εἰκών , ἀλλά ἀρχή εἰκών , καθώς δηλόω ἐκ ὁ ἔξειμι ἐπάγω . ὅτι2 γάρ οὐ εἰμί ὁ θεῖον ἀνθρωπόμορφος , εκκουω ὁ Παῦλος λέγω · ἄνθρω μέν γάρ οὐ ὀφείλω κατακαλύπτω b , εἰκών καί δόξα Θεός ὑπάρχω · γυνή δέ δόξα ἀνήρ εἰμί · διό ὀφείλω , φημί , κάλυμμα ἔχω ἐπί ὁ κεφαλή . [ 654 ] καί μήv εἰμί εἰκών ἐνταῦθα οὗτος εἶπον , ὁ ἀπα-ραλλάκτον ὁ μορφή ὁ πρός ὁ θεός δηλόω , καί διά οὗτος εἰκών ἄνθρωπος Θεός καλέω , ὅτι ὁ θεός οὕτως διατυπόω · οὐχὼν κατά ἐκεῖνος οὐ εἄν εἰμί μόνος ὁ ἀνήρ εἰκών λέγω , ἀλλά καί ὁ γυνή . γυνή γάρ καί ἀνήρ εἰς ὁ τύπος καί ὁ χαρακτήρ , καί ὁ ὁμοίωσις εἷς . τίνω ; οὖν ἕνεκα ὁ ἀνήρ εἰκών ὁ Θεός λέγω , ὁ γυνή δέ οὐκέτι ; ὅτι2 οὖον ὁ εἰκών ὁ ἐν ὁ μορφή λέγω , ἀλλά ὁ εἰκών ὁ κατά ὁ ἀρχή , εἄν ὁ ἀνήρ ἔχω μόνος , οὐκέτι δέ καί ὁ γυνή . οὕτως μέν γάρ οὖδας ὑποτάσσω · ἐκεῖνος δέ ὑπό οὗτος γίγνομαι , καθώς ὁ θεός φημί · πρός ὁ ἀνήρ σύ ὁ ἀποστροφή σύ , καί αὐτός σύ κυριεύω . Ζεύς οὗτος ὁ μέν ἀνήρ εἰκών ὁ Θεός , ἐπεί οὐδείς ἔχω ἀντιλέγω , καθάπερ οὐδέ ὁ Θεός ἀνῦτερός τις εἰμί , ἀλλά πᾶς ἄρχω · ὁ γυνή δέ δόξα ὁ ἀνήρ , ἐπεί ὁ ἀνήρ ὑποτίτα-πται . καί πάλιν αλλοχοω φημί · οὐ ὀφείλω χρυσός , ἢ ἄργυρος , ἢ λίθος , ἢ χάραγμα τέχνη , ἢ ενθυμισυ ἄνθρωπος νομίζω ὁ θεῖον εἰμί ὅμοιος . ὁ δέ λέγω , τοιοῦτος εἰμί · οὖον μόνος ὁ ὁράω τύπος ἐκδείκνυμι c , φημί , ὁ Θεός , ἀλλά οὐδέ διάνοια διατύπωσις ὁ τοιοῦτος δύναμαι · ἄν , ὁποῖος εἰμί ὁ Θεός . Πῶς οὖν ἄνθρωπος θεός μορφή ἔχω δύναμαι · ἄν , ὁποῖος ὁ Παῦλος μηδέ διάνοια εἰμί μηδείς ὁ δύναμαι τύπωσις παρά ἑαυτοῦ λέγω ὁ Θεός ὁ οὐσία ; ὁ γάρ ἡμέτερος μορφή καί ὁ τύπος ἅπας ὁράω · παρά ἑαυτοῦ ἀνατυπόω εἄν κατά ὁ · λογισμός . πάλιν ὁ περί ἐλεημοσύνη ἐπάγω λόγος καί νῦν βούλομαι , ἀλλά ὁ καιρός ἐγώ οὐ ἀφίημι · διό πρός σιγή τρέπω λοιπός ἑαυτοῦ , ἔχω γοῦν παρεγγυάω σύ , μετά ἀκρίβεια ἅπας καταχέω ὁ εἴρω , καί πολύς ὁ ὀρθός πολιτεία ποιέω ὁ πρόνοια , ἵνα μή