joannes-chrysostomus.in-genesim-sermones-1-9 pg054_0223.1
γ . Πῶς οὖν ὁ Παῦλος φησιν , ὅτι Οὐκ ἐστιν ἐξουσία , εἰ μὴ ἀπὸ Θεοῦ ; Ὅτι αὐτὸς αὐτὴν πρὸς τὸ λυσιτελεῖς ἡμῖν κατέστησεν . Εἰσήγαγε μὲν γὰρ αὐτὴς τὴν χρείαν ἡ ἁμαρτία · ὁ δὲ Θεὸς πρὸς τὸ συμφέρειν ἡμῖν ἀπεχρήσατο . Καὶ καθάπερ ἡ χρεία τῶν φαρμάκων ἀπὸ τῶν τραυμάτων γίνεται , ἡ δὲ ἐπαγωγὴ τῶν φαρμάκων οὐκ ἀπὸ τῶν ἰατρῶν σοφίας · οὕτω καὶ ἡ χρεία τῆς δουλείας ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας γέγονε · τὸ δὲ εἰς ἀδον αὐτὴν ῥυθμίσαι , ἀπὸ τῆς τοῦ Θεοῦ σοφίας . Ἄλλὰ γὰρ διανάσθητε , καὶ τὴν ῥαθυμίαν ἀπόθεσθε . Τίνος ἕνεκα τοῦτο λέγω ; Περὶ Γραφῶν ὑμῖν διηγούμεθα , ὑμεῖς δὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἀποστέψαντες ἡμῖν , πρὸς τὰς λαμπάδας καὶ τὸν τὰς λαμπάδας ἄγοντα μετατίθεσθε . Καὶ πῶς τοῦτο ῥαθυμίας , ἡμᾶς ἀφέντας , τοῦτο προσέχειν ; Πῦρ ἀνάντιον χάρις · τὸ δὲ ἀπὸ τῶν Γραφῶν , καὶ ἐπὶ τῆς γλώττης τῆς ἡμετέρας λαμπάδιον καλεῖται τὸ τῆς διδασκαλίας . Τοῦτο μειῶν καὶ βελτίον τοῦ φῶς ἐκείνου τοῦ φωτός . οὐ γὰρ δὴ θρυαλλίδα διαδρόχον ἐλαίω , καθάπερ οὗτος , ἐξάπτομεν , ἀλλὰ ψυχὰς ἐν εὐσσεβίᾳ ἀρδούμενας τῇ τῆς ἀχρόασιως ἀνάπτομεν ἐπιθυμίᾳ . Διελέγετό ποτε καὶ ὁ Παῦλος · ἐν ὑπερώπῳ τινί . Ἄλλὰ μηδεὶς νομίζετω με Παῦλον παραβάλλειν ἐμαυτόν · οὐ γὰρ οὕτω μέριμνα · ἀλλ’ ἵνα μάθητε πῶσιν περὶ τὴν ἀχρόασιν σπουδὴν ἐπιδείκνυσθαι χρή . Διελέγετο τοίνυν ὁ Παῦλος ἐν ὑπερώπῳ , καὶ ἑσπέρα κατἐλαβε , καθάπερ καὶ νῦν , καὶ λαμπάδες ἦσαν ἐν τῷ ὑπερώπῳ · εἶτα ὁ Εὐτυχὸς ἀπὸ τῆς θυρίδος κατέπεσε , καὶ οὐ διέλυσε τὰ πτώμα τὸν σῦλλογον , οὐδὲ ἀνέστησε τὸ θέατρον ὁ θάνατος · ἀλλ’ οὕτως ἦσαν προσηλωμένοι τῇ τῶν θείων ἀχρόασι λογίων , ὡς μηδὲ αἰσθηθῆναι τοῦ πτώματος · ὑμεῖς δὲ οὐδὲν ἔχον ἰδόντες , οὐδὲ παράδοξον , ἀλλ’ ἀνθρώπων τὰ συνήθη ποιούσας , τὰς ὄψεις ἔχει μεταθήκατε . Καὶ ποίας ἂν εἴη τοῦτο συγγνώμης ἀξίον ; Μηδεὶς τούν , ἀγαπητοί , φορτικὴν τινὰ τὴν ἐπιτίμησιν νομίζετω · οὐ γὰρ μισοῦντες , ἀλλὰ κηδόμενοι ἐγκαλοῦμεν . Ἄξιομιστοτέρα γὰρ τραύματα φιλιων , ἢ ἐπούσια φιλήματα ἐχθρῶν . Διανάσθητε τοίνυν , παρακαλῶ , καὶ τοῦτο ἀφέντες τὸ πῦρ , τῷ φωτὶ προσέχετε τῶν θείων Γραφῶν . Ἐτερον γὰρ ὑμῖν ἀρχῆς βούλομαι τρόπον εἰπεῖν , οὐκ ἀπὸ ἁμαρτίας λαμβάνοντα [ 663 ] τὴν ὑπόθεσιν , ἀλλὰ παρὰ τῆς φύσεως αὐτῆς . Τίς οὖν οὗτός ἐστιν ; Ὁ τῶν τεκόντων εἰς ἔχθυνα . Ὁδίων γὰρ ἐστὶν ἀμοιβὴ ἡ τοιαὐτὴ τιμή . Διὰ τοῦτο καὶ τις σοφὸς λέγει · Ὅς δεσπόταις δουλεύσουσι τοῖς γεννησάσι σε . Εἶτα καὶ τὴν αἰτίαν ἐπάγει λέγων · Τί γὰρ αὐτοῖς ἀνταποδώσεις , καθὼς αὐτοῖ σοι ; Καίτοι τί ποτὲ ἐστιν , δὴ μὴ δύναται παῖς ἀποδοῦναι πατρί ; Οὐδὲν οὖν ἄλλο ἢ τοῦτο λέγει · Καθὼς αὐτοὶ σε ἐγέννησαν , σὺ αὐτοὺς γεννήσαι οὐ δυνήσῃ . Ἐπεὶ οὖν κατὰ τοῦτο ἡττητώμεθα , ἐτέρωθεν πλεονεκτήσωμεν ταῖς εἰς αὐτοὺς τιμαῖς , μὴ διὰ τὸν τῆς φύσεως νόμον μόνον , ἀλλὰ πρὸ τῆς φύσεως διὰ τὸν τοῦ Θεοῦ φόβον . Καὶ γὰρ σφόδρα ὁ Θεὸς βούλεται τοὺς τεκόντας τιμᾶσθαι παρὰ τῶν τεχθέντων · καὶ τοὺς μὲν τοῦτο ποιούσας μεγάλως ἀγαθοὺς καὶ δωρεαῖς ἀμείβεται , τοὺς δὲ παραβαίνοντας τὸν νόμον μεγάλους καὶ δεινοὺς κολάζει κακοὺς . Ὁ κακολογῶν , φησὶ , πατέρα ἢ μητέρα , θανάτῳ τελευτάτω . Τοὺς δὲ τιμῶσιν αὐτοὺς οὕτω πῶς φησι ; Τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου , ἵνα εὖ σοι γένηται · καὶ ἵνα μακροχρόνιος ᾖς ἐπὶ τῆς γῆς . Ὅπερ μέγιστον ἀγαθὸν εἶναι νομίζεσαι , γῆρας λιαρὸν καὶ μήκους ζωῆς , τοῦτο ἕλκων ἐπαθλον τοῖς τιμῶσιν αὐτοὺς · καὶ ὅπερ ἔσχασιν εἶναι δοκεῖ κακὸν , θάνατος ἄωρος , τοῦτο ἕλκων ἐπίτιμιον τοῖς ὑβρίζουσιν εἰς αὐτοὺς · τοὺς μὲν ἐπισπώμενος εἰς εὐνοιαν τῇ τῆς τιμῆς ἐπαγγελίᾳ , τοὺς δὲ καὶ ἄχοντας ἀπάγων τῆς ὑβρεως τῇ τῆς τιμωρίας φόβῳ . Οὐδὲ γὰρ ἀπλῶς ἀποθνῄσκειν κελεύει τὸν πατραλοῖαν , οὐδὲ δημίους αὐτὸν ἀπὸ τοῦ δικαστηρίου λαβόντας ἐξάγειν τῆς ἀγορᾶς , οὐδὲ τῆς πόλεως ἔξω τὴν κεφαλὴν ἀποτέμνειν · ἀλλ’ ἄγει μὲν αὐτὸν εἰς μέσον τὴν πόλιν αὐτὸς ὁ πατήρ , καὶ χωρὶς ἀποδείξεως πάσης πιστεύεται · καὶ μάλ’α δικαίως . Ὁ γὰρ καὶ χρήματα καὶ σώματα καὶ πᾶν ὅτιοὐν ἐλόμενος ὑπὲρ τοῦ παιδὸς καταδαπανῆσαι , οὐκ ἂν ποτε κατηγορος αὐτοῦ γέγονεν , εἰ μὴ πολλὰ τῆς ὑβρεως ἦν ἡ ὑπερβολή . Ἄγει τοίνυν αὐτὸν εἰς τὸ μέσον τῆς πόλεως , εἶτα καλεῖ τὸν δῆμον ἅπαντα , καὶ λέγει τὴν κατηγορίαν · οἱ δὲ ἀκούοντες πάντες , ἕκαστος λίθον λαβὼν οὕτω βάλλουσι τὸν πατραλοῖαν . Οὐ γὰρ δὲ θεατὰς μόνον τῆς τιμωρίας , ἀλλὰ καὶ αὐτουργοὺς εἶναι βούλεται ὁ νομοθέτης , ἵνα εἰς τὴν δεξιὰν ἕκαστος ἴδῃ τὴν ἑαυτοῦ , δι’ ἧς τὸν λίθον καὶ αὐτὸς ἔβαλε κατὰ τῆς τοῦ πατραλοίου κεφαλῆς , ἰκανὸν ὑπόμνημα πρὸς διορθωσιν ἔχῃ . Οὐ μόνον δὲ τοῦτο , ἀλλὰ καὶ ἕτερον ἡμῖν ὁ νομοθέτης αἰνιττεύεται , ὅτι ὁ τοὺς γονέας ὑβρίζων οὐκ ἐκείνους ἔδικηκε μόνον , ἀλλὰ καὶ πάντας ἀνθρώπους . Διὰ τοῦτο πάντας ἐπὶ τὴν κοινωνίαν τῆς τιμωρίας καλεῖ , καθάπερ ὑβρισμένους ἅπαντας , καὶ δῆμον ὅμοῦ καὶ πόλιν περιίστησιν ἅπασαν , παιδεύων καὶ τοὺς οὐδὲν ἔχοντας κοινὸν πρὸς τοὺς ἡδικημένους εἴ τι γονεύσιν ὑβριζομένοις ἀγανακτεῖν , ὡς τῆς κοινῆς φύσεως ὑβριζομένης , καὶ τὸν τοιούτων ἀνθρώπον , ὡσπερ λοιμὸν τινὰ καὶ κοινὴν νόσον , μὴ τῆς πόλεως μόνον , ἀλλὰ καὶ τοῦ φωτὸς ἀπελαύνειν αὐτοῦ . Πόλεμος γὰρ ὁ τοιούτος καὶ κοινὸς ἀπάντων ἐστὶν ἐχθρός , καὶ [ 664 ] τοῦ Θεοῦ , καὶ τῆς φύσεως , καὶ τῶν νόμων , καὶ τῆς κοινῆς ἀπάντων ἡμῶν ζωῆς . Διὰ τοῦτο πάντας συναφάπτεσαι κελεύει τῆς σφαγῆς , ὡσπερ τινὰ καθαριμὸν τῆς πόλεως ἐργαζόμενος . Πολλὰ ὑμῖν ἀγαθὰ γένοιτο , ὅτι μετὰ τοιαύτης ἡδονῆς τοὺς περὶ τοῦ πατραλοίου λόγους ἠδέξαθε , καὶ ἀντὶ τῶν λίθων ταῖς βοαῖς αὐτὸν ἐβάλατε · τεκμήριον γὰρ τοῦτο ἐστὶ τοῦ πολλὴν περὶ τὸν ἑαυτοῦ πατέρα ἕκαστον ὑμῶν τὴν εὐνοιαν ἐπιδείκνυσθαι . Καὶ γὰρ τότε τοὺς νόμους μάλιστα θαυμάζειν εἴωθασμεν τοὺς τὰ ἁμαρτήματα κολάζοντας , ὅταν μὴ συνεῖδες ἑαυτοὺς τὰ ἁμαρτήματα ὁμῶν . Ὑπὲρ δὲ τούτων ἀπάντων εὐχαριστήσωμεν τῷ φιλανθρώπῳ Θεῷ τῷ κηδεμένῳ τῆς ζωῆς τῆς ἡμετέρας , καὶ προνοοῦντι γονέων , καὶ πᾶσιν φροντίζοντι , καὶ πάντα ὑπὲρ τῆς ἡμετέρας οἰκονομοῦντι σωτηρίας . Αὐτῷ γὰρ πρέπει δόξα , τιμή , καὶ προσκύνησις σὺν τῷ ἀνάρχῳ Πατρὶ , καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι , νῦν καὶ ἀεὶ , καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: γ . Πῶς οὖν ὁ Παῦλος φημί , ὅτι οὐ εἰμί ἐξουσία , εἰμί μή ἀπό Θεός ; ὅτι2 αὐτός αὐτός πρός ὁ λυσιτελής ἐγώ καθίστημι . εἰσάγω μέν γάρ αὐτός ὁ χρεία ὁ ἁμαρτία · ὁ δέ θεός πρός ὁ συμφέρω ἐγώ ἀποχράω . καί καθάπερ ὁ χρεία ὁ φάρμακον ἀπό ὁ τραῦμα γίγνομαι , ὁ δέ ἐπαγωγή ὁ φάρμακον οὐ ἀπό ὁ ἰατρός σοφία · οὗτος καί ὁ χρεία ὁ δουλεία ἀπό ὁ ἁμαρτία γίγνομαι · ὁ δέ εἰς ἀείδω αὐτός ῥυθμίζω , ἀπό ὁ ὁ Θεός σοφία . ἀλλά γάρ διανάω , καί ὁ ῥᾳθυμία ἀποτίθημι . τίς ἕνεκα οὗτος λέγω ; περι Γραφής σύ διηγέομαι , σύ δέ ὁ ὀφθαλμός ἀφίστημι ἐγώ , πρός ὁ λαμπάς καί ὁ ὁ λαμπάς ἄγω μετατίθημι . καί πῶς οὗτος ῥᾳθυμία , ἐγώ ἀφίημι , οὗτος προσέχω ; πῦρ ἄναντος χάρις · ὁ δέ ἀπό ὁ Γραφής , καί ἐπί ὁ γλῶσσα ὁ ἡμέτερος λαμπάδιος καλέω ὁ ὁ διδασκαλία . οὗτος μειόω καί βελτίων ὁ φάος ἐκεῖνος ὁ φάος . οὖον γάρ δή θρυαλλίς διατρέχω ἔλαιον , καθάπερ οὗτος , ἐξάπτω , ἀλλά ψυχή ἐν εὐσέβιος ἀρδέω ὁ ὁ ἀχρόασιως ἀνάπτω ἐπιθυμία . διαλέγω ποτός καί ὁ Παῦλος · ἐν ὑπερωπάω τις . ἀλλά μηδείς νομίζω ἐγώ Παῦλος παραβάλλω ἐμαυτοῦ · οὖον γάρ οὗτος μέριμνα · ἀλλά ἵνα μανθάνω πῶσις περί ὁ ἄχροος σπουδή ἐπιδείκνυμι χρή . διαλέγω τοίνυν ὁ Παῦλος ἐν ὑπερωπάω , καί ἑσπέρα καταλαμβάνω , καθάπερ καί νῦν , καί λαμπάς εἰμί ἐν ὁ ὑπερωπάω · εἶτα ὁ Εὔτυχος ἀπό ὁ θυρίς καταπίπτω , καί οὖον διαλύω ὁ πτώμα ὁ σύλλογος , οὐδέ ἀνίστημι ὁ θέατρον ὁ θάνατος · ἀλλά οὕτως εἰμί προσηλόω ὁ ὁ θεῖον αχροασις λόγιος , ὡς μηδέ αἰσθάνομαι ὁ πτῶμα · σύ δέ οὐδείς ἔχω ὁράω , οὐδέ παράδοξος , ἀλλά ἄνθρωπος ὁ συνήθης ποιέω , ὁ ὄψις ἔχω μετατίθημι . καί Ποίας εἄν εἰμί οὗτος συγγνώμη ἄξιος ; μηδείς ὅς , ἀγαπητός , φορτικός τις ὁ ἐπιτίμησις νομίζω · οὖον γάρ μισέω , ἀλλά κήδω ἐγκαλέω . αξιομιστοτερας γάρ τραῦμα φίλιος , ἢ ἐπουσία φίλημα ἐχθρός . διανάω τοίνυν , παρακαλέω , καί οὗτος ἀφίημι ὁ πῦρ , ὁ φάος προσέχω ὁ θεῖον Γραφής . ἕτερος γάρ σύ ἀρχή βούλομαι τρόπος εἶπον , οὐ ἀπό ἁμαρτία λαμβάνω [ 663 ] ὁ ὑπόθεσις , ἀλλά παρά ὁ φύσις αὐτός . Τῖς οὖν οὗτος εἰμί ; ὁ ὁ τίκτω εἰς ἔχθυνα . Ὅδιος γάρ εἰμί ἀμοιβή ὁ τοιοῦτος τιμή . Ζεύς οὗτος καί τις σοφός λέγω · ὅς δεσπότης δουλεύω ὁ γεννάω σύ . εἶτα καί ὁ αἴτιος ἐπάγω λέγω · τις γάρ αὐτός ἀνταποδίδωμι , καθώς αὐτός σύ ; καίτοι τίς ποτέ εἰμί , δή μή δύναμαι παῖς ἀποδίδωμι πατήρ ; οὐδείς οὖν ἄλλος ἢ οὗτος λέγω · καθώς αὐτός σύ γεννάω , σύ αὐτός γεννάω οὖον δύναμαι . ἐπεί οὖν κατά οὗτος ἡσσάομαι , ἑτέρωθεν πλεονεκτέω ὁ εἰς αὐτός τιμή , μή διά ὁ ὁ φύσις νόμος μόνος , ἀλλά πρό ὁ φύσις διά ὁ ὁ Θεός φόβος . καί γάρ σφόδρα ὁ θεός βούλομαι ὁ τίκτω τιμάω παρά ὁ τίκτω · καί ὁ μέν οὗτος ποιέω μέγας ἀγαθός καί δωρεά ἀμείβω , ὁ δέ παραβαίνω ὁ νόμος μέγας καί δεινός κολάζω κακός . ὁ κακολογέω , φημί , πατήρ ἢ μήτηρ , θάνατος τελευτάω . ὁ δέ τιμάω αὐτός οὗτος πῶς φημί ; Τίμα ὁ πατήρ σύ καί ὁ μήτηρ σύ , ἵνα εὕω σύ γίγνομαι · καί ἵνα μακροχρόνιος εἰμί ἐπί ὁ γῆ . ὅπερ μέγας ἀγαθός εἰμί νομίζω , γῆρας λιαρός καί μῆκος ζωή , οὗτος ἕλκω ἔπαθλον ὁ τιμάω αὐτός · καί ὅσπερ σχάς εἰμί δοκέω κακός , θάνατος ἄωρος , οὗτος ἕλκω ἐπιτίμιον ὁ ὑβρίζω εἰς αὐτός · ὁ μέν ἐπισπάω εἰς εὔνοια ὁ ὁ τιμή ἐπαγγελία , ὁ δέ καί ἄχω ἀπάγω ὁ ὕβρις ὁ ὁ τιμωρία φόβος . οὐδέ γάρ ἀπλόος ἀποθνῄσκω κελεύω ὁ πατραλοίας , οὐδέ δήμιος αὐτός ἀπό ὁ δικαστήριον λαμβάνω ἐξάγω ὁ ἀγορά , οὐδέ ὁ πόλις ἔξω ὁ κεφαλή ἀποτέμνω · ἀλλά ἄγω μέν αὐτός εἰς μέσος ὁ πόλις αὐτός ὁ πατήρ , καί Χωρὶς ἀπόδειξις πᾶς πιστεύω · καί μάλα δικαίως . ὁ γάρ καί χρῆμα καί σῶμα καί πᾶς ὅσιος αἱρέω ὑπέρ ὁ παῖς καταδαπανάω , οὐ εἄν ποτός κατήγορος αὐτός γίγνομαι , εἰμί μή πολύς ὁ ὕβρις εἰμί ὁ ὑπερβολή . Ἄγις τοίνυν αὐτός εἰς ὁ μέσος ὁ πόλις , εἶτα καλέω ὁ δῆμος ἅπας , καί λέγω ὁ κατηγορία · ὁ δέ ἀκούω πᾶς , ἕκαστος λίθος λαμβάνω οὗτος βάλλω ὁ πατραλοίας . οὖον γάρ δέ θεατής μόνος ὁ τιμωρία , ἀλλά καί αὐτουργός εἰμί βούλομαι ὁ νομοθέτης , ἵνα εἰς ὁ δεξιά ἕκαστος ὁράω ὁ ἑαυτοῦ , διά ὅς ὁ λίθος καί αὐτός βάλλω κατά ὁ ὁ πατραλοίας κεφαλή , ἱκανός ὑπόμνημα πρός διόρθωσις ἔχω . οὖον μόνος δέ οὗτος , ἀλλά καί ἕτερος ἐγώ ὁ νομοθέτης αινιττευετης , ὅτι ὁ ὁ γονεύς ὑβρίζω οὐ ἐκεῖνος δικάζω μόνος , ἀλλά καί πᾶς ἄνθρωπος . Ζεύς οὗτος πᾶς ἐπί ὁ κοινωνία ὁ τιμωρία καλέω , καθάπερ ὑβρίζω ἅπας , καί δῆμος ὁμοῦ καί πόλις περιίστημι ἅπας , παιδεύω καί ὁ οὐδείς ἔχω κοινός πρός ὁ αδικώ εἰμί τίς γονεύς ὑβρίζω ἀγανακτέω , ὡς ὁ κοινός φύσις ὑβρίζω , καί ὁ τοιοῦτος ἄνθρωπος , ὡς λοιμός τις καί κοινός νόσος , μή ὁ πόλις μόνος , ἀλλά καί ὁ φάος ἀπελαύνειν αὐτός . Πόλεμος γάρ ὁ τοιούτος καί κοινός ἀπαντάω εἰμί ἐχθρός , καί [ 664 ] ὁ Θεός , καί ὁ φύσις , καί ὁ νόμος , καί ὁ κοινός ἀπαντάω ἐγώ ζωή . Ζεύς οὗτος πᾶς συναφάπτεσαι κελεύω ὁ σφαγή , ὡς τις καθαριμὸν ὁ πόλις ἐργάζομαι . Πολύς σύ ἀγαθός γίγνομαι , ὅτι μετά τοιοῦτος ἡδονή ὁ περί ὁ πατραλοίας λόγος ἐσθίω , καί ἀντί ὁ λίθος ὁ βοή αὐτός βάλλω · τεκμήριον γάρ οὗτος εἰμί ὁ πολύς περί ὁ ἑαυτοῦ πατήρ ἕκαστος σύ ὁ εὔνοια ἐπιδείκνυμι . καί γάρ τότε ὁ νόμος μάλιστα θαυμάζω εἴωθα ὁ ὁ ἁμάρτημα κολάζω , ὅταν μή συνοράω ἑαυτοῦ ὁ ἁμάρτημα ὁμός . ὑπέρ δέ οὗτος ἀπαντάω εὐχαριστέω ὁ φιλάνθρωπον Θεός ὁ κήδω ὁ ζωή ὁ ἡμέτερος , καί προνοέω γονεύς , καί πᾶς φροντίζω , καί πᾶς ὑπέρ ὁ ἡμέτερος οἰκονομέω σωτηρία . αὐτός γάρ πρέπω δόξα , τιμή , καί προσκύνησις σύν ὁ ἄναρχος πατήρ , καί ὁ ἅγιος πνεῦμα , νῦν καί ἀεί , καί εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .