joannes-chrysostomus.in-genesim-homiliae-1-67 pg054_0035.2
εὐγνωμοσύνης · φησί · Ναί , Κύριε · καὶ γὰρ τὰ κυνάρτια ἐσθίει ἀπὸ τῶν ψιχίων τῆς τραπέζης τῶν κυρίων αὐτῶν . Ὁμοίως , φησί , κυνάρτιον εἶναι · ὡς κυνάρτιον οὐκ με ἀξιώσων τῶν ψιχίων τῆς τραπέζης . Εἰδὲς γυναικὸς πίστιν καὶ εὐγνωμοσύνην ; Κατεδέξατο τὸ εἰρημένον , καὶ παραχρῆμα ἐπέτυχε τοῦ σπουδαζομένου , καὶ ἐπέτυχε μετὰ πολλῶν τῶν ἑγκωμίων . Τί γὰρ φησίν ὁ Χριστός ; Ὦ γύναι , μεγάλη σου ἡ πίστις · γενήθητι σοι ὡς θέλεις . Ὦ γύναι · θαυμασμοῦ τὸ ῥῆμα , ἐπαίνου πολλοῦ γέμον τὸ εἰρημένον . Μεγάλη , φησίν , ἐπεδείκνυ τὴν πίστιν · διὰ τοῦτο τοσαύτα σοι ὑπάρχει , ὅσα θέλεις . Ὦρα φιλοτιμίας δαψιλείαν , καὶ θαύμασον τοῦ Δεσπότου τὴν σοφίαν . Ἄρα οὐκ ἐν προομίοις ἐνομιζόμεν ἀσυμπαθὴ τινὰ αὐτὴν εἶναι , οὕτω διακρουομένου , καὶ [ 452 ] πρότερον μὲν οὐδὲ ἀποκρίσεως ἀξιοῦντα τὴν γυναῖκα , μετὰ δὲ ταῦτα καὶ διὰ τῆς προτέρας , καὶ διὰ τῆς δευτέρας ἀποκρίσεως μονοῦνχὶ ἀπελαύνοντα , καὶ τὴν μετὰ τοσούτου πόθου προσελθοῦσαν ἀποσώουσα ; Ἄλλ' ἐκ τοῦ τέλους καταμάθε τοῦ Θεοῦ τὴν ἀγαθότητα , ὅτι · βουλόμενος αὐτὴν περιφανεστέραν ἐργάσασθαι , διὰ τοῦτο τῇ μακροθυμίᾳ ἐχρήσατο . Εἰ μὲν γὰρ εὐθὲς ἐπένευσεν , οὐκ ἂν ἐγνώμεν ἡμεῖς τῆς γυναικὸς τὴν ἀρετήν · ἐπειδὴ δὲ μικρὸν ἀνεβάλλετο , καὶ τοῦ Δεσπότου ἐγνώμεν τὴν ἄρατον φιλανθρωπίαν , καὶ τὴν τῆς γυναικὸς τὴν πίστιν τὴν ὑπερβάλλουσαν . Ὁ . Ταύτην δὲ πᾶσαν τὴν ἱστορίαν εἰς μέσον παραγαγεῖν ἠγαχάσθωμεν , ἵνα μάθωμεν , ὅτι οὐχ οὕτω δι' ἑτέρων παρακαλουσάμεν ἀνύσομεν , ὡς αὐτοὶ δι' ἑαυτῶν , ἐπειδὰν μετὰ θερμότητος προσώμεν καὶ διεγερμένῃ διανοίᾳ . Ἰδοὺ γὰρ αὐτὴ καὶ τοὺς μαθητὰς ἔχουσα ὑπὲρ αὐτῆς ἰκετεύοντας οὐδὲν πλέον ἄνυσεν ἡδυνήθη , μέχρις ἂς αὐτὴ δι' ἑαυτῆς παραμείνασα τὴν φιλανθρωπίαν ἐπεσπάσατο τοῦ Δεσπότου . Καὶ ἡ παραβολὴ δὲ ἐκείνη τοῦ φίλου τοῦ ἀωρὶ τῆς νυκτὸς παραγενόμενου , καὶ τοὺς τρεῖς ἄρτους αἰτήσαντος , τὸ αὐτὸ αἰνίττεται . Εἰ γὰρ καὶ μὴ διὰ τὸ φιλικὸν αὐτοῦ εἶναι , φησίν , ὑπακούσει αὐτῷ , διὰ τοῦν τὴν ἀναιδείαν αὐτοῦ δυνατὸς δώσει . Εἰδότες τούνυν τὴν ἄρατον φιλανθρωπίαν τοῦ ἡμετέρου Δεσπότου , προσελθώμεν αὐτῷ , δεῖκνύντες , καὶ μονοῦνχὶ πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν τῶν ἡμετέρων προτιθέντες κατ' εἶδος ἕκαστον τῶν ἡμῖν πεπλημμελημένων , καὶ τὴν ὑπὲρ τῶν παρελθόντων συγχόρησιν αἰτοῦντες , ἵνα καὶ ἐκ τῆς δόξης πολλὴν τὴν ἀχριβείαν ἐπιδείξωμεν , πλείονα τὴν παρ' αὐτοῦ εὐνοίαν ἐπισπασώμεθα . Ἄλλ' ἐπανέλθωμεν , εἰ δοκεῖ , ἐπὶ τὴν ἀκολουθίαν τοῦ ἀναγγελλομένου . Ἀνέβη δέ , φησίν , Ἀδρ εἰς Σημώρ , καὶ ἐκάθητο ἐν τῷ ὀρει , καὶ οἱ δύο θυγατέρες αὐτοῦ μετ' αὐτοῦ · Ἐκροδησάμενος γὰρ οἰκήσειν ἐν Σημώρ · καὶ ὤχθησεν ἐν τῷ σπηλαίῳ αὐτοῦ καὶ αἱ δύο θυγατέρες αὐτοῦ μετ' αὐτοῦ . Ἐνακμάζοντα ἔχων ἐπὶ τὸν φόβον τῆς τιμωρίας τῆς ἐπαχθείσης τοῖς κατὰ τὰ Σδόμα , πύρρωθεν ἀπεισιν ὁ δικαῖος , καὶ εἰς τὸ ὄρος , φησίν , κατοικεῖ μετὰ τῶν θυγατέρων , καὶ ἐν ἐρημίᾳ ἐκάθη καὶ μονώσεως λοιπὸν ἐτύγχανε μετὰ τῶν δύο θυγατέρων ἐν τῷ ὀρει κατοικῶν . Εἶπε δέ , φησίν , ἡ πρεσβυτέρα πρὸς τὴν νεωτέραν · Ὁ πατὴρ ἡμῶν πρεσβύτερος , καὶ οὐδεὶς ἐστιν ἐκ τῆς γῆς , ὡς εἰσελεύσεσθαι πρὸς ἡμᾶς , ὡς καθ' ἡμᾶς πάσης τῆς γῆς . Δεῦρο , καὶ ποτιώσωμεν τὸν πατέρα ἡμῶν οἴνον , καὶ κοιμηθῶμεν μετ' αὐτοῦ , καὶ ἐξαναστήσωμεν σπέρμα ἐκ τοῦ πατρὸς ἡμῶν . Μετ' εὐλαβείας καὶ φόβου πολλοῦ ἀκούωμεν , ἀγαπητέ , τῶν ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς κειμένων · οὐδὲν γὰρ ἀπλῶς καὶ εἰκὴ γέγραπται , ἀλλὰ πάντα συμφέροντος καὶ πρὸς ωφέλειαν ἡμετέρων , κἂν ἡμεῖς ἄνια ἀγνοῶμεν . Οὐ γὰρ ἄπαντα δύναμεθα μετὰ ἀκριβείας εἰδεῖν , ἀλλ' ἢ καὶ αἰτίας .
Lemmas: εὐγνωμοσύνη · φημί · Ναίς , κύριος · καί γάρ ὁ κυνάρτια ἐσθίω ἀπό ὁ ψιχίον ὁ τράπεζα ὁ κύριος αὐτός . ὅμοιος , φημί , κυνάρτιον εἰμί · ὡς κυνάρτιον οὐ ἐγώ ἀξιόω ὁ ψιχίον ὁ τράπεζα . ἀνάκλεις γυνή πίστις καί εὐγνωμοσύνη ; καταδέχομαι ὁ εἴρω , καί παραχρῆμα ἐπιτυγχάνω ὁ σπουδάζω , καί ἐπιτυγχάνω μετά πολύς ὁ ἐγκώμιον . τις γάρ φημί ὁ Χριστός ; ὦ γυνή , μέγας σύ ὁ πίστις · γίγνομαι σύ ὡς ἐθέλω . ὦ γυνή · θαυμασμός ὁ ῥῆμα , ἔπαινος πολύς γέμω ὁ εἴρω . Μεγάλη , φημί , ἐπιδείκνυμι ὁ πίστις · διά οὗτος τοσοῦτος σύ ὑπάρχω , ὅσος ἐθέλω . ὤρα φιλοτιμία δαψίλεια , καί θαυμάζω ὁ δεσπότης ὁ σοφία . ἄρας οὐ ἐν προομίοις νομίζω ασυμπαθής τις αὐτός εἰμί , οὗτος διακρούω , καί [ 452 ] πρότερος μέν οὐδέ ἀπόκρισις ἄξιος ὁ γυνή , μετά δέ οὗτος καί διά ὁ πρότερος , καί διά ὁ δύο ἀπόκρισις μονοῦς ἀπελαύνω , καί ὁ μετά τοσοῦτος πόθος προσέρχομαι ἀποσῴζω ; ἄλλος ἐκ ὁ τέλος καταμανθάνω ὁ Θεός ὁ ἀγαθότης , ὅτι · βούλομαι αὐτός περιφανής ἐργάζομαι , διά οὗτος ὁ μακροθυμία χράω . εἰμί μέν γάρ εὐθύς ἐπινεύω , οὐ εἄν γιγνώσκω ἐγώ ὁ γυνή ὁ ἀρετή · ἐπεί δέ μικρός ἀναβάλλω , καί ὁ δεσπότης γιγνώσκω ὁ ἀείρω φιλανθρωπία , καί ὁ ὁ γυνή ὁ πίστις ὁ ὑπερβάλλω . ὁ . οὗτος δέ πᾶς ὁ ἱστορία εἰς μέσος παράγω ἀγχάζω , ἵνα μανθάνω , ὅτι οὐ οὗτος διά ἕτερος παρακαλώ ἀνύω , ὡς αὐτός διά ἑαυτοῦ , ἐπειδάν μετά θερμότης πρόσειμι καί διεγείρω διάνοια . ἰδέ γάρ αὐτός καί ὁ μαθητής ἔχω ὑπέρ αὐτός ικετεύω οὐδείς πλέω Ἄνυσος δύναμαι , μέχρι ὅς αὐτός διά ἑαυτοῦ παραμένω ὁ φιλανθρωπία ἐπισπάω ὁ δεσπότης . καί ὁ παραβολή δέ ἐκεῖνος ὁ φίλος ὁ ἀωρί ὁ νύξ παραγίγνομαι , καί ὁ τρεῖς ἄρτος αἰτέω , ὁ αὐτός αἰνίσσομαι . εἰμί γάρ καί μή διά ὁ φιλικός αὐτός εἰμί , φημί , ὑπακούω αὐτός , διά τοῦν ὁ ἀναίδεια αὐτός δυνατός δίδωμι . οἶδα τούνυν ὁ ἀείρω φιλανθρωπία ὁ ἡμέτερος δεσπότης , προσέρχομαι αὐτός , δείκνυμι , καί μονοῦς πρό ὁ ὀφθαλμός ὁ ἡμέτερος προστίθημι κατά εἶδος ἕκαστος ὁ ἐγώ πλημμελέω , καί ὁ ὑπέρ ὁ παρέρχομαι σύγχορος αἰτέω , ἵνα καί ἐκ ὁ δόξα πολύς ὁ ἀκρίβεια ἐπιδείκνυμι , πλείων ὁ παρά αὐτός εὔνοια ἐπισπάω . ἄλλος ἐπανέρχομαι , εἰμί δοκέω , ἐπί ὁ ἀκολουθία ὁ ἀναγγέλλω . ἀναβαίνω δέ , φημί , Ἀδρ εἰς Σημώρ , καί κάθημαι ἐν ὁ ὁράω , καί ὁ δύο θυγάτηρ αὐτός μετά αὐτός · εκροδηω γάρ οἰκέω ἐν Σημώρ · καί ὀχθέω ἐν ὁ σπήλαιον αὐτός καί ὁ δύο θυγάτηρ αὐτός μετά αὐτός . ἐνακμάζω ἔχω ἐπί ὁ φόβος ὁ τιμωρία ὁ ἐπάγω ὁ κατά ὁ Σδόμα , πυρρόομαι ἄπειμι ὁ Δίκαιος , καί εἰς ὁ ὄρος , φημί , κατοικέω μετά ὁ θυγάτηρ , καί ἐν ἐρημία κάθαμι καί μόνωσις λοιπός τυγχάνω μετά ὁ δύο θυγάτηρ ἐν ὁ ὁράω κατοικέω . εἶπον δέ , φημί , ὁ πρέσβυς πρός ὁ νέος · ὁ πατήρ ἐγώ πρέσβυς , καί οὐδείς εἰμί ἐκ ὁ γῆ , ὡς εἰσέρχομαι πρός ἐγώ , ὡς κατά ἐγώ πᾶς ὁ γῆ . δεῦρο , καί ποτίζω ὁ πατήρ ἐγώ ὄνος , καί κοιμάω μετά αὐτός , καί ἐξανίστημι σπέρμα ἐκ ὁ πατήρ ἐγώ . μετά εὐλάβεια καί φόβος πολύς ἀκούω , ἀγαπητός , ὁ ἐν ὁ θεῖος γραφή κεῖμαι · οὐδείς γάρ ἀπλόος καί εἰκῇ γράφω , ἀλλά πᾶς συμφέρω καί πρός ὠφέλεια ἡμέτερος , κἀν ἐγώ ἄνιος ἀγνοέω . οὖον γάρ ἅπας δύναμαι μετά ἀκρίβεια εἴδω , ἀλλά ἢ καί αἴτιος .