joannes-chrysostomus.in-genesim-homiliae-1-67 pg054_0050.2
τοσαύτης τιμῆς ποιήσασαν ἀξιωθῆναι σε ὑπὸ τοῦ ᾿Αδιμέλεως . Μὴ τοίνυν ἀνδῆχῃ ἐναντία τοῖς παρ᾽ αὐτῆς λεγομένοις βουλεύσασθαι · καὶ γὰρ οὐδὲ ἄλλως ἔσται . Ἐν γὰρ τῷ ᾿Ισαὰκ τῷ παρ᾽ αὐτῆς τεχθέντι τὸ σπέρμα σοι κληθήσεται , καὶ οὗτος ἔσται σου κληρονόμος . Καὶ τὸν υἱὸν δὲ τοῦτον τῆς παιδίσκης αὐξήσῃ παρασκευάσῃ , καὶ εἰς ἔθνος μέγα ποιήσω αὐτόν , ἐπειδὴ σπέρμα σόν ἐστι . Ποιεῖ οὖν τὰ παρ᾽ αὐτῆς σοι λεγόμενα , καὶ ὑπάκουσον τῆς φωνῆς αὐτῆς . Ἐυνόησόν μοι λοιπόν , ὦσὴ ἀδρόνῃ τῇ εἰρήνη καὶ τῇ ὁμοία εἰς τὸ συνοικεῖον αὐτῶν ἐπολιτεύετο , τῆς τοῦ Θεοῦ ἀγαθότητος τὸν σύνδεσμον αὐτῶν συσφίγγούσης . Ἀρέστη γὰρ , φησίν , τῷ πρωτῷ , καὶ ἔλαβεν ἄρτους καὶ δοκὴν ὕδατος , καὶ ἔδωκεν ᾿Αγάρ , καὶ ἐπέθηκεν ἐπὶ τῶν ὤμων αὐτῆς καὶ τὸ παιδίον , καὶ ἀπέστειλεν αὐτήν . Ὅρα μοι πάλιν τοῦ δικαίου τὴν πολλὴν εὐγνωμοσύνην , καὶ ὅπως διὰ πάντων τὸν φιλόθεον αὐτοῦ σκοπὸν δεῖκνυσιν . Ὅτε μὲν γὰρ ἤκουσε τῆς Σάρρας λεγούσης , Ἔκβαλε τὴν παιδίσκην καὶ τὸν υἱὸν αὐτῆς , πονηρὸν αὐτῷ ἐφάνη , ἐπειδὴ φιλοστόργως πρὸς τὸν ᾿Ισμαὴλ διέκειτο · ἐπειδὴ δὲ ὁ Δεσπότης ἐκλέυσεν , εὐθὺς ἐποίησε τὸ ἐπιταχθὲν , καὶ ἐπελανθάνετο τῆς φυσικῆς φιλοστοργίας . Ὅταν γὰρ , φησίν , αὐτὸς ἐπιτάττη , σχολάζεω πάντα τὰ πάθη · ὁ γὰρ τῆς φύσεως ἐστι Δεσπότης ὁ κελεύων . Λαβοῦσα τοίνυν ἡ παιδίσκη , φησὶ , τοὺς ἄρτους καὶ τὸν δοκὴν τοῦ ὕδατος , ἐξῆλθε μετὰ τοῦ παιδίου . Ἄλλ᾽ ὅρα μοι πάλιν , διὰ τὴν πρὸς τὸν δικαίον εὐνοίαν πῶς καὶ αὐτὴ ἀξιοῦται τῆς χηδεμονίας τῶν ἄνωθεν . Ἀπελθοῦσα τοίνυν ἐπλανᾶτο κατὰ τὴν ἔρημον , καὶ τοῦ ὕδατος ἀναλωθέντος , καὶ οὐδεμίαν οὐδαμοῦθεν εὑρίσκουσα παραμυθίαν , Ἐρρίψας , φησὶ , τὸ παιδίον ὑποκάτω μιᾶς ἐλάτης · καὶ διασκοπομένη τὰ σπλάγχνα , καὶ ὑπὸ τῆς ὀδύνης συνεχόμενη καὶ τῆς πρὸς τὸ παιδίον φιλοστοργίας , Ἐκάθητο , φησίν , ἀπέναντι αὐτοῦ , ὥσει τόσῳν βολῆν . Εἶπε γάρ · Οὐ μὴ ἴδω τὸν θάνατον τοῦ παιδίου μου . Καὶ ἐκάθισεν ἀπέναντι παιδίου . Καὶ ἀναβοήσαν τὸ παιδίον ἐκλαυσεν . Ἄλλ᾽ ὁ ἐλεήμων καὶ φιλάνθρωπος Θεός , καὶ πατερὸς καὶ μητρὸς φιλοστοργίας εἰς τὴν περὶ ἡμᾶς χηδεμονίαν ὑπερακοντίζων , Εἰσήκουσε τῆς φωνῆς τοῦ παιδίου ἐκ τοῦ τόπου οὗ ἦν · ἤκουσε τὸ παιδίον , ἠλέησε τὴν συμφυρὴν τῆς ᾿Αγάρ συνεχώρησεν αἰδοῦν αὐτὴν λαβεῖν τῆς ἔρημίας , καὶ εὐθὺς τὴν παρ᾽ ἑαυτοῦ ἀντίληψιν ἐχαρίσατο . [ 469 ] Καὶ ἐκάλυψε , φησίν , ἄγγελος τοῦ Θεοῦ τὴν ᾿Αγαρ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ , καὶ εἶπε αὐτῇ · Τί ἐστιν , ᾿Αγαρ ; Μὴ φοβοῦ · ἐπακήκοε γάρ ὁ Θεὸς τῆς φωνῆς τοῦ παιδίου σου ἐκ τοῦ τόπου οὗ ἐστιν . Ἀνάστηθι , λάβε τὸ παιδίον , καὶ κράτησον τῆς χειρὸς αὐτοῦ · εἰς γὰρ ἔθνος μέγα ποιήσω αὐτό . Ὦ φιλανθρωπίας Δεσπότου ! Οὐχ ἐπειδὴ παιδίσκη ἦν , ὑπεριδεὶν αὐτήν , ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἐπαγγέλαι ἐποιήσατο πρὸς τὸν πατριάρχην , καὶ ἐπειδὴ ἐκείνου τὸ σπέρμα ἐτύγχανε , τοσαύτης προνοίας καὶ αὐτὴν ἀξιοῖ , καὶ φησὶ · Τί ἐστιν , ᾿Αγαρ ; Μὴ φοβοῦ · ἐπακήκουσε γάρ ὁ Θεὸς τῆς φωνῆς τοῦ παιδίου . Ἀνάστηθι καὶ λάβε αὐτό , καὶ κράτησον τῆς χειρὸς αὐτοῦ · εἰς γὰρ ἔθνος μέγα ποιήσω αὐτό . Μὴ ἀθυμῇς , φησὶ , διὰ τὸ ἐξελιλημέναι σε τῆς οἰκίας . Τοσαύτης γὰρ ἀπολαύσεις τῆς παρ᾽ ἐμοῦ προνοίας , ὡς καὶ εἰς ἔθνος μέγα γενέσθαι καὶ αὐτό . Καὶ ἤνοιξε , φησὶ , τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῆς · οὐχ ἐπειδὴ πρὸ τοῦτο οὐχ ἑώρα , ἀλλ᾽ ἐπειδὴ καὶ τῶν ὀφθαλμῶν ἀνευρεμένων οὐδὲν αὐτῇ ὠφελε , ἐγένετο πρὸ τῆς ἀνωθεν ἐπισκοπῆς . Διὰ τοῦτο , ὅτε ἐδοκῆλη τὴν παρ᾽ ἑαυτοῦ χηδεμονίαν ἐπιδεῖξασθαι , φησίν , Ἄνεῤῥε τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῆς · ἀντὶ τοῦ , Ἐπέδειξεν αὐτῇ ἀγνοῦση , τὴν διάνοιαν αὐτῆς διέγειρον , ὑδηγήσεν αὐτήν , ὥστε ἰδεῖν τὸν τόπον τὸν ἀναβαλίζοντα τοῦ ὕδατος τὰς πηγὰς . Καὶ εἶδε , φησὶ , πηγὰς ὕδατος
Lemmas: τοσοῦτος τιμή ποιέω ἀξιόω σύ ὑπό ὁ ᾿αδιμελεος . μή τοίνυν ἀνδῆχῃ ἐναντίος ὁ παρά αὐτός λέγω βουλεύω · καί γάρ οὐδέ ἄλλως εἰμί . ἐν γάρ ὁ ᾿Ισαὰκ ὁ παρά αὐτός τίκτω ὁ σπέρμα σύ καλέω , καί οὗτος εἰμί σύ κληρονόμος . καί ὁ υἱός δέ οὗτος ὁ παιδίσκη αὐξάνω παρασκευάζω , καί εἰς ἔθνος μέγας ποιέω αὐτός , ἐπεί σπέρμα σός εἰμί . ποιός οὖν ὁ παρά αὐτός σύ λέγω , καί ὑπακούω ὁ φωνή αὐτός . ευνοεω ἐγώ λοιπός , ὠθέω ἀδρόνῃ ὁ εἰρήνη καί ὁ ὅμοιος εἰς ὁ συνοικέω αὐτός πολιτεύω , ὁ ὁ Θεός ἀγαθότης ὁ σύνδεσμος αὐτός συσφίγγω . Αρέστη γάρ , φημί , ὁ πρωτός , καί λαμβάνω ἄρτος καί δοκή ὕδωρ , καί δίδωμι Αγάρ , καί ἐπιτίθημι ἐπί ὁ ὦμος αὐτός καί ὁ παιδίον , καί ἀποστέλλω αὐτός . Ὅρας ἐγώ πάλιν ὁ Δίκαιος ὁ πολύς εὐγνωμοσύνη , καί ὅπως διά πᾶς ὁ φιλόθεος αὐτός σκοπός δείκνυμι . ὅτε μέν γάρ ἀκούω ὁ Σάρα λέγω , ἐκβάλλω ὁ παιδίσκη καί ὁ υἱός αὐτός , πονηρός αὐτός φαίνω , ἐπεί φιλόστοργος πρός ὁ Ισμαήλ διάκειμαι · ἐπεί δέ ὁ Δεσπότης κλέω , εὐθύς ποιέω ὁ ἐπιτάσσω , καί ἐπιλανθάνομαι ὁ φυσικός φιλοστοργία . ὅταν γάρ , φημί , αὐτός ἐπιτάσσω , σχολάζω πᾶς ὁ πάθος · ὁ γάρ ὁ φύσις εἰμί Δεσπότης ὁ κελεύω . λαμβάνω τοίνυν ὁ παιδίσκη , φημί , ὁ ἄρτος καί ὁ δοκή ὁ ὕδωρ , ἐξέρχομαι μετά ὁ παιδίον . ἄλλος ὁράω ἐγώ πάλιν , διά ὁ πρός ὁ Δίκαιος εὔνοια πῶς καί αὐτός ἀξιόω ὁ κηδεμονία ὁ ἄνωθεν . ἀπέρχομαι τοίνυν πλανάω κατά ὁ ἐρῆμος , καί ὁ ὕδωρ ἀναλίσκω , καί οὐδείς οὐδαμοῦθεν εὑρίσκω παραμυθία , ῥίπτω , φημί , ὁ παιδίον ὑποκάτω εἷς ἐλάτη · καί διασκοπέω ὁ σπλάγχνον , καί ὑπό ὁ ὀδύνη συνεχόμενος καί ὁ πρός ὁ παιδίον φιλοστοργία , κατακάθημαι , φημί , ἀπέναντι αὐτός , ὠθέω τόσος βολή . εἶπον γάρ · οὖον μή ὁράω ὁ θάνατος ὁ παιδίον ἐγώ . καί καθίζω ἀπέναντι παιδίον . καί ἀναβοάω ὁ παιδίον καλέω . ἄλλος ὁ ἐλεήμων καί φιλάνθρωπος Θεός , καί πατήρ καί μήτηρ φιλοστοργία εἰς ὁ περί ἐγώ κηδεμονία ὑπερακοντίζω , εἰσακούω ὁ φωνή ὁ παιδίον ἐκ ὁ τόπος ὅς εἰμί · ἀκούω ὁ παιδίον , ἐλεέω ὁ συμφυρὴν ὁ Αγάρ συγχωρέω αἰδέω αὐτός λαμβάνω ὁ ἐρημία , καί εὐθύς ὁ παρά ἑαυτοῦ ἀντίληψις χαρίζομαι . [ 469 ] καί καλύπτω , φημί , ἄγγελος ὁ Θεός ὁ ᾿Αγαρ ἐκ ὁ οὐρανός , καί εἶπον αὐτός · τις εἰμί , ᾿Αγαρ ; μή φοβέω · ἐπακούω γάρ ὁ θεός ὁ φωνή ὁ παιδίον σύ ἐκ ὁ τόπος ὅς εἰμί . ἀνίστημι , λαμβάνω ὁ παιδίον , καί κρατέω ὁ χείρ αὐτός · εἰς γάρ ἔθνος μέγας ποιέω αὐτός . ὦ φιλανθρωπία δεσπότης ! οὐχ ἐπεί παιδίσκη εἰμί , ὑπεροράω αὐτός , ἀλλά ἐπεί ἐπαγγέλλω ποιέω πρός ὁ πατριάρχης , καί ἐπεί ἐκεῖνος ὁ σπέρμα τυγχάνω , τοσοῦτος πρόνοια καί αὐτός ἀξιόω , καί φημί · τις εἰμί , ᾿Αγαρ ; μή φοβέω · ἐπακούω γάρ ὁ θεός ὁ φωνή ὁ παιδίον . ἀνίστημι καί λαμβάνω αὐτός , καί κρατέω ὁ χείρ αὐτός · εἰς γάρ ἔθνος μέγας ποιέω αὐτός . μή ἀθυμέω , φημί , διά ὁ ἐκλείπω σύ ὁ οἰκίον . τοσοῦτος γάρ ἀπολαύω ὁ παρά ἐγώ πρόνοια , ὡς καί εἰς ἔθνος μέγας γίγνομαι καί αὐτός . καί ἀνοίγνυμι , φημί , ὁ ὀφθαλμός αὐτός · οὐ ἐπεί πρό οὗτος οὐ ὁράω , ἀλλά ἐπεί καί ὁ ὀφθαλμός ἀνευρίσκω οὐδείς αὐτός ὀφείλω , γίγνομαι πρό ὁ ἄνωθεν ἐπισκοπή . Ζεύς οὗτος , ὅτε ἐδοκῆλη ὁ παρά ἑαυτοῦ κηδεμονία ἐπιδείκνυμι , φημί , ἀνέρρω ὁ ὀφθαλμός αὐτός · ἀντί ὁ , ἐπιδείκνυμι αὐτός ἀγνοέω , ὁ διάνοια αὐτός διεγείρω , ὑδηγήσεν αὐτός , ὥστε ὁράω ὁ τόπος ὁ ἀναβάλλω ὁ ὕδωρ ὁ πηγή . καί ὁράω , φημί , πηγή ὕδωρ