joannes-chrysostomus.in-genesim-homiliae-1-67 pg054_0166.2
Ἐνδεῖ μοι ἐνταῦθα τοῦ κοινοῦ πάντων ἀνθρώπων Δεσπότου τὴν φιλανθρωπίαν . Ὅσπερ γὰρ τῶν ἀδελφῶν αὐτὸν ἐξεῖλετο βουλομένων αὐτὸν ἀνελεῖν , καὶ παρεσκεύασε πρότερον μὲν κατὰ τὴν συμβουλήν του Ῥουβὴν εἰς τὸν λάκκον ἐμβληθῆναι , καὶ μετὰ ταῦτα πάλιν κατὰ τὴν συμβουλήν τοῦ Ἰούδα τοῖς ἐμπόροις διαπραθῆναι , ἵνα τῶν ὀνειράτων ἡ ἔκθασις εἰς ἔργον ἐλθοῦσα πείσῃ τὸν δίκαιον , ὡς οὐ μᾶτην οὐδὲ εἰκῇ ἐκεῖνα αὐτῷ προεμηνύετο · οὕτω καὶ νῦν ἡ ἄνωθεν χειρ ἦν ἡ τὸν βάρβαρον ἐκείνον κατέχουσα , καὶ μὴ συγχωρήσασα εὐθέως ἐπὶ τὴν σφαγὴν ὁρμᾶσθαι τοῦ νεανίσκου . Τί γὰρ ἦν τὸ καλλίον , μαθόντα ὡς εἰς αὐτὴν τὴν εὐὴν ἀδικήσαι αὐτὸν ἐπεχείρησε , μὴ τοῦτο ποιήσαι ; Ἄλλ’ ὁ εὐμήχανος Θεὸς τοσαύτην παρασκευάσεν αὐτὸν ἐπιδείξασθαι τὴν πραότητα , ἵνα ἐμπληθῇ τῷ δεσποτήριῳ , καὶ πάλιν ἐκεῖ τὴν οἰκείαν ἐπιδειξάμενος ἀρετὴν , οὕτως ἐπὶ τὴν ἀρχὴν τῆς βασιλείας παραγένηται . Ἐθυμώθη γάρ , φησίν , ὁ κύριος αὐτοῦ , καὶ ἐνέβαλεν αὐτὸν εἰς τὸ ὀχύρωμα , ὅπου οἱ δεσμῶται τοῦ βασιλέως κατέχοντο . Εἰ μὲν γὰρ μὴ ἐπίστευσε , οὐκ ἔχρῃ αὐτὸν ἐμβαλεῖν ἐν τῷ δεσμοτηρίῳ · εἰ δὲ ἐπίστευσε πάλιν ἀληθὲς εἶναι τὸ παρὰ τῆς Αἰγυπτίας λεγόμενον , οὐδὲ οὕτω δεσμοτηρίου ἄξιος ἦν , ἀλλὰ ἀποτιμηθῆναι καὶ δίκην δοῦναι τὴν ἐχάτην . Ἄλλ’ ὅταν ἡ ἄνωθεν δεξιὰ τὴν ἑαυτῆς πρόνοιαν ἐπιδείκνυται , πάντα εὐκολὰ καὶ ῥάβια γίνεται , καὶ οἱ ἄγριοι ἡμερότεροι καθίστανται . Τότε δὲ καὶ ἡ ἄνωθεν βοή μετὰ δακρύλεως ἡμῖν παραγίνεται , ὅταν πολλὴν καὶ ἡμεῖς τὴν ἀρετὴν ἐπιδειξώμεθα . Ἐπειδὴ γὰρ μεγάλως οὕτως ἠγωνίστο , διὰ τοῦτο καὶ μεγάλων ἀπολαύει τῶν ἀμοιβῶν . Καὶ μετὰ τὴν τοιαύτην ἀνδρείαν ἀπήγετο εἰς τὸ δεσμωτήριον , καὶ σιγῇ πάντα ὑπέμεινε . Ὡστε γὰρ ὅπως οἱ μὴδὲν ἐαυτοῖς συνειδότες πονηρόν , ἐπειδὰν ὡς ὑπεύθυνοι καταδικάζωνται , πῶς κέχρηνται πολλάκις τῇ παρησίᾳ καὶ τῇ ἐλευθεροστομίᾳ , κατεξανίστάμενοι καὶ [ 539 ] μεγαλοφρονούντες κατὰ τῶν τὴν δίκην αὐτοῖς ἀνευθύνως οὕσιν ἐπαγόντων . Ἄλλ’ οὕτως οὐχ οὕτως , ἀλλὰ καὶ σιγῇ , καὶ πάντα πρᾶως δέχεται , καὶ ἀνέμενε μετὰ πολλῆς τῆς ὑπομονῆς τὴν τοῦ Θεοῦ βοήν . Ὅρα γὰρ πῶς καὶ ἐν τῷ δεσμοτηρίῳ ὡν πάλιν τὴν ἀρχὴν ἅπασαν αὐτὸς ἐδύετο παρὰ τοῦ δεσμοφύλακος · εἰκῶς · Ἡ γάρ , φησί , Κύριος μετὰ Ἰωσήφ , καὶ κατέχεσεν αὐτοῦ ἔλεος . Τί ἐστι το , Κατέχεσεν αὐτοῦ ἔλεος ; Πρὸς οἷκτον ἐπέκλαψε τὸν ἀρχιδεσμοφύλακα , καὶ πολλὴν περὶ αὐτὸν τὴν εὐνοιαν ἐπιδείξασθαι παρεσκεύασεν · Ἔδωκε γὰρ αὐτῷ χάριν ἐναντίον αὐτοῦ . Ἀληθῶς οὐδὲν μακαριωτέρον τοῦ τῆς ἄνωθεν εὐνοίας ἀπολαύοντος . Ἔδωκε γάρ , φησίν , ὁ ἀρχιδεσμοφύλαξ τὸ δεσμωτήριον διὰ χειρὸς τῷ Ἰωσήφ . Ὅρα πῶς ὑπέξειστο τὸ δεσμοφύλαξ , καὶ παραχωρεῖ , καὶ αὐτῷ τὴν αὐθεντίαν ἐπιτρέπει , καὶ πάντας τοὺς ἐν τῷ δεσμοτηρίῳ ὑπὸ τὴν ἐκείνου ἐξουσίαν εἶναι ἐκέλευσε . Καὶ οὐχ ἦν ὁ ἀρχιδεσμοφύλαξ γινώσκων οὐδέν · πάντα γὰρ ἦν διὰ χειρὸς Ἰωσήφ , διὰ τὸ τὸν Κύριον μετ’ αὐτοῦ εἶναι , καὶ ὅσα αὐτὸς ἐποίει , Κύριος εὐόδουν ἐν ταῖς χερσὶν αὐτοῦ . Σκοπεῖ πῶς συμπάρεχεν αὐτῷ διηνεκῶς τὴν χάριν ἡ ἄνωθεν , καὶ πάντα ἄπερ ἔπραττε χάριτος ἦν πεπληρωμένα .
Lemmas: ἐνδέω ἐγώ ἐνταῦθα ὁ κοινός πᾶς ἄνθρωπος δεσπότης ὁ φιλανθρωπία . ὅσπερ γάρ ὁ ἀδελφός αὐτός ἐξαιρέω βούλομαι αὐτός ἀναιρέω , καί παρασκευάζω πρότερος μέν κατά ὁ συμβουλή ὁ Ῥουβήν εἰς ὁ λάκκος ἐμβάλλω , καί μετά οὗτος πάλιν κατά ὁ συμβουλή ὁ Ἰούδας ὁ ἔμπορος διαπέρθω , ἵνα ὁ ὄνειρος ὁ ἔκθασις εἰς ἔργον ἔρχομαι πείθω ὁ Δίκαιος , ὡς οὖον μάτην οὐδέ εἰκῇ ἐκεῖνος αὐτός προμηνύω · οὗτος καί νῦν ὁ ἄνωθεν χείρ εἰμί ὁ ὁ βάρβαρος ἐκεῖνος κατέχω , καί μή συγχωρέω εὐθύς ἐπί ὁ σφαγή ὁρμάω ὁ νεανίσκος . τις γάρ εἰμί ὁ καλλίων , μανθάνω ὡς εἰς αὐτός ὁ Ὕη ἀδικέω αὐτός ἐπιχειρέω , μή οὗτος ποιέω ; ἄλλος ὁ Εὐμήχανος θεός τοσοῦτος παρασκευάζω αὐτός ἐπιδείκνυμι ὁ πραότης , ἵνα ἐμπίμπλημι ὁ δεσποτήριος , καί πάλιν ἐκεῖ ὁ οἰκεῖος ἐπιδείκνυμι ἀρετή , οὕτως ἐπί ὁ ἀρχή ὁ βασίλεια παραγίγνομαι . θυμόω γάρ , φημί , ὁ κύριος αὐτός , καί ἐμβάλλω αὐτός εἰς ὁ ὀχύρωμα , ὅπου ὁ δεσμώτης ὁ βασιλεύς κατέχω . εἰμί μέν γάρ μή πιστεύω , οὐ χράω αὐτός ἐμβάλλω ἐν ὁ δεσμωτήριον · εἰμί δέ πιστεύω πάλιν ἀληθής εἰμί ὁ παρά ὁ Αἰγύπτιος λέγω , οὐδέ οὗτος δεσμωτήριον ἄξιος εἰμί , ἀλλά ἀποτιμάω καί δίκη δίδωμι ὁ χάσκω . ἄλλος ὅταν ὁ ἄνωθεν δεξιός ὁ ἑαυτοῦ πρόνοια ἐπιδείκνυμι , πᾶς εύκολος καί ῥάβια γίγνομαι , καί ὁ ἄγριος ἥμερος καθίστημι . τότε δέ καί ὁ ἄνωθεν βοή μετά δακρυλαος ἐγώ παραγίγνομαι , ὅταν πολύς καί ἐγώ ὁ ἀρετή ἐπιδείκνυμι . ἐπεί γάρ μέγας οὕτως ἀγωνίζομαι , διά οὗτος καί μέγας ἀπολαύω ὁ ἀμοιβή . καί μετά ὁ τοιοῦτος ἀνδρεῖος ἀπάγω εἰς ὁ δεσμωτήριον , καί σιγή πᾶς ὑπομένω . ὡστε γάρ ὅπως ὁ μηδείς ἑαυτοῦ σύνοιδα πονηρός , ἐπειδάν ὡς ὑπεύθυνος καταδικάζω , πῶς χράομαι πολλάκις ὁ Παρησία καί ὁ ἐλευθεροστομία , κατεξανίστημι καί [ 539 ] μεγαλοφρονώ κατά ὁ ὁ δίκη αὐτός ἀνεύθυνος εἰμί ἐπάγω . ἄλλος οὕτως οὐ οὕτως , ἀλλά καί σιγή , καί πᾶς πρᾶος δέχομαι , καί ἀναμένω μετά πολύς ὁ ὑπομονή ὁ ὁ Θεός βοή . Ὅρας γάρ πῶς καί ἐν ὁ δεσμωτήριον ὡς πάλιν ὁ ἀρχή ἅπας αὐτός δύο παρά ὁ δεσμοφύλαξ · ἵημι · ὁ γάρ , φημί , Κύριος μετά Ἰωσήφ , καί καταχέζω αὐτός ἔλεος . τις εἰμί ὁ , καταχέζω αὐτός ἔλεος ; πρός οἶκτος ἐπικλέπτω ὁ αρχιδεσμοφύλακας , καί πολύς περί αὐτός ὁ εὔνοια ἐπιδείκνυμι παρασκευάζω · δίδωμι γάρ αὐτός χάρις ἐναντίος αὐτός . ἀληθής οὐδείς μακάριος ὁ ὁ ἄνωθεν εὔνοια ἀπολαύω . δίδωμι γάρ , φημί , ὁ ἀρχιδεσμοφύλαξ ὁ δεσμωτήριον διά χείρ ὁ Ἰωσήφ . Ὅρας πῶς ὑπεξέρχομαι ὁ δεσμοφύλαξ , καί παραχωρέω , καί αὐτός ὁ αὐθεντία ἐπιτρέπω , καί πᾶς ὁ ἐν ὁ δεσμωτήριον ὑπό ὁ ἐκεῖνος ἐξουσία εἰμί κελεύω . καί οὐ εἰμί ὁ ἀρχιδεσμοφύλαξ γιγνώσκω οὐδείς · πᾶς γάρ εἰμί διά χείρ Ἰωσήφ , διά ὁ ὁ κύριος μετά αὐτός εἰμί , καί ὅσος αὐτός ποιέω , Κύριος εὐοδέω ἐν ὁ χείρ αὐτός . σκοπέω πῶς συμπαρέχω αὐτός διηνεκής ὁ χάρις ὁ ἄνωθεν , καί πᾶς Ἄπερ πράσσω χάρις εἰμί πληρόω .