joannes-chrysostomus.in-genesim-homiliae-1-67 pg054_0127.1
ἐπῆλθοι τοῦ σώματος · αὐτοὶ δὲ τὰ τῶν θηρίων αὐτῷ χειρὸν διέθηκαν . Καὶ ἵνα μὴ νομίσαιεν φαντασίαν τινὰ γεγενῆσθαι , διὰ τῶν μετὰ ταῦτα βληθέντων εἰς τὸν λάκκον ἐπεγίνωσκον , ὅτι πρὸ τοῦ δικίου τῶν προβάτων ἐμύροισαν τὴν ἡμερότητα , καὶ τῆς φύσεως ἐπελανθάνοντο · ἐπὶ δὲ τῶν μετὰ ταῦτα βληθέντων τὰ τῆς θηριωδίας ἐπεδείκνυον . Οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς καμίνου τοῦ πυρὸς γέγονε . Τοὺς μὲν ἔνδον ὄντας καὶ ἐν μέσῳ τῷ πυρὶ τυγχάνοντας ἠθεῖτο τὸ στοιχεῖον , καὶ οὐκ ἐνήργει τὰ τοῦ πυρός · ἀλλὰ καθάπερ παλαιοῖσις τῇ ἐνεργείᾳ , οὕτως ἀδλαβὴ τῶν παίδων τούτων διεφύλαττε τὰ σώματα , καὶ οὐδὲ αὐτῶν τῶν τριχῶν ἐφάψασθαι ἐτόλμησε , καθάπερ ὑπὸ προστάγματος τινὸς τὸ στοιχεῖον τῇ οἰκείᾳ ἐνεργείᾳ ἐπαλείφασθαι κωλυόμενον · τοὺς δὲ ἔξω τῆς καμίνου ἀκόντους κατηνάλωσε , δι’ ἀμφοτέρων πολλὴν τῆ τοῦ Θεοῦ δυναμὶς τὴν περίοψιν ἐφαίνετο , καὶ δι’ ὧν τοὺς ἴσους τυγχάνοντας ἀβλαβῶς διεφύλαττε , καὶ δι’ ὧν τοὺς τοὺς διεφώρει . Οὕτως ὅταν τὴς ἀνδρὸν ἀπολαύσωμεν βοηθίας , οὐ μόνον τῶν πρὸς ἡμᾶς πολεμικῶς ἔχόντων διαφεύγομεν τὰς ἐπιβόλας , ἀλλὰ κἀν αὐτοὺς τοὺς θηρίους περιπέσωμεν , οὐδὲν πεισόμεθα δεῖν . Ἡ γὰρ τοῦ Θεοῦ χεὶρ ἡ πάντων δυνατωτέρα , αὕτη πολλὴν ἡμῖν πανταχόθεν περιίπτησι τὴν ἀσφάλειαν , καὶ ἀχειρώτως ἐργάζεται · ὅπερ καὶ ἐπὶ τοῦ δικαίου τούτου γέγονεν . Ὁ γὰρ μετὰ τοσαύτης ὀργῆς καταλαβεῖν βουλόμενος τὸν Ἰακώβ , καὶ δίχην ἀπαιτῆσαι τῆς πάντων ἀναχωρήσεως , οὐ μόνον οὐδὲν πρὸς αὐτὸν πρᾶξαι οὐδὲ ἐπαχθὲς φθέγγεσθαι , ἀλλὰ καθάπερ πατὴρ διαλεγόμενος πρὸς παῖδα , οὕτω μετὰ πολλῆς τῆς ἐπιεικείας πρὸς αὐτὸν ποιεῖται τὰ ῥήματα , καὶ φησι · Τί ἀκούσης τούτο ; τί κρυφὴ ἀπέδρας ; Ὅρα [ 556 ] πόση ἡ μεταβολή · ὅρα πῶς ὁ καθάπερ θηρίον μαχηγῶς , προβάτων μεικται ἡμερότης . Ἴνα τί κρυφὴ ἀπέδρας , καὶ ἐκλοποφόρησάς με , καὶ ἀπήγαγες τὰς θυγάτερας μου ὡς αἰχμαλώτιδας μαχαίρα ; Τίνος ἐνεκεν , φησι , τοῦτο πεποίηκας ; τί σοι ἔδοξ ; διὰ τί οὐκ ἐλανθάνοντάς ἐποιήσω τὴν ἀποδημίαν ; Ἐγὼ ἀνῆγγειλάς μοι , μετὰ πολλῆς τῆς πομπῆς καὶ τῆς εὐφροσύνης ἐξαπέστειλάς ἄν σε . Καὶ γὰρ ἐ τοῦτο ἔγνω , φησι , Μετὰ μουσικῶν καὶ τυμπάνων καὶ κιθάρων προέσειχα ἄν σε . Οὐκ ἠξιώθην φιλήσαι τὰς θυγάτερας μου · νῦν δὲ ἀφρόνως ἐπραξας . Ὅρᾳ πῶς λοιπὸν καὶ τὸν ἐλᾷχει , καὶ διὰ τῆς οἰκείας γλυκότητος ὁμολογεῖ , ὅτι αὐτὸς μὲν κακῶς παρεσκευάσατο διαθεῖναι τὸν δικαῖον , ἢ δὲ τοῦ Θεοῦ πρόνοια τῆς ὀργῆς αὐτὸν ἐνίκησεν . Ἵσχες , φησιν , ἢ χεὶρ μου πακοποιήσαι σε · ὁ δὲ Θεὸς τοῦ πατρὸς σου ἐχθὲς εἶπε πρὸς με λέγων · Φύλαξαι σεαυτόν , μὴποτε λαλήσῃς πρὸς Ἰακώβ λόγην . Ἐνδὶ μοι πόσης τῆς δικαίᾳ παρακλήσεως γέγονε ταυτὶ τὰ ῥήματα , καὶ σκόπει πῶς οὗτος καὶ τὰ βουλευθέντα αὐτῇ ἐξέφηνε , καὶ ἐπὶ ποίους τὴν κατάληψιν ποιησάμενος ἐβούλετο , καὶ ὅτι οὐ τοῦ Θεοῦ φόβος αὐτὸν ἐπέγεν εἰς ἔργον ἀγαγεῖν τὰ κακῶς αὐτῷ βουλευθέντα . Ὁ δὲ Θεὸς τοῦ πατρὸς σου , φησιν , Ὅρα πῶς καὶ αὐτὸς ὁ Λάβαν οὐ μικρὰν ἐντεῦθεν ὠφελίαν ἐκαρπούτο , μεγίστην τῆς τοῦ Θεοῦ δυναμὶς ἀποδείξιν λαμβάνων ἐκ τῶν πρὸς αὐτὸν λεχθέντων . Ἄλλ’ ἐπειδὴ καὶ σύ , φησι , τοῦτο ἐδουλεύσω , καὶ ὁ Θεὸς ἐστιν ὁ τοσαύτην σοι ποιούμενος κηδεμονίαν , Νῦν οὖν πεπέρασται · ἐπιθυμία γὰρ ἐπαθὼν σὲ ἀπελθεῖν εἰς τὸν οἶκον τοῦ πατρὸς σου . Ἴνα τί ἐκλέγας τοὺς θεοὺς μου ; Ἐστι , φησι · τοῦτο σοι δεδομένον ἦν , καὶ ἐκρινας ἐπαναλθεῖν εἰς τὸν οἶκον τοῦ πατρὸς σου · ἵνα τί τοὺς θεοὺς μου ἐκλέγας ; Ἄνοιας ὑπερβολὴ καὶ τοιοῦτο εἰσιν οἱ θεοὶ σου , ὡς καὶ κλαπῆναι ; Οὐκ αἰσχυνόμενος , Ἴνα τί ἐκλέγας τοὺς θεοὺς μου ; Ὅρα πῶς ἢ ἡ ὑπερβολὴ τῆς πλάνης , ὡς τοὺς λόγους τετιμημένους εἶναι καὶ λίσθους θεραπεύειν . Καὶ οἱ μὲν θεοὶ οἱ σοί , ὦ Λάβαν , οὐδὲ κλαπῆσθαι μέλοντες ἑαυτοὺς ἠμίνας ἔσχυσαν . Πῶς γὰρ ὁ ἀπὸ λίθου δεῖς συγκεῖται ; Ὁ δὲ τοῦ δικαίου Θεός , καὶ ἀγνοοῦντος τοῦ δικαίου , τὴν σὴν ὀργὴν ἐπέσχε . Καὶ οὐκ ἔγνωσας τὸ μέγεθος τῆς πλάνης , ἀλλὰ καὶ τῷ δικαίῳ κλοπὴν ἐγκαλῆς ; Τίς γὰρ ἐνεκεν ὁ δικαῖος ἐκείνους ὠφέληται ἄν κατεδείξατο , οὐκ ἐδεδούτευτο , μᾶλλον δὲ οὐκ ἔδει λίθους ὄντας ἀναζητῆσαι ; Ἄλλὰ ταῦτα ἀκούσας · ὁ Ἰακώβ μετὰ πολλῆς ἐπιεικείας , πρῶτον μὲν ἀπολογεῖται πρὸς τὰ προλαβόντα ἐγκλήματα , καὶ τότε περὶ τῶν θεῶν προτρέπεται ποιήσασθαι τὴν ἐρεύνην . Εἰπε γάρ , φησι , μήποτε ἀφέλη τὰς θυγατέρας σου ἀπ’ ἐμοῦ , καὶ πάντα τὰ ἐμά . Ἐπειδὴ , φησιν , εἰρώσας οὐχ ὁμῶς πρὸς με διακειμένου , ἐναγώνιος γέγονα , μήποτε ἐπιχειρήσης ἀφελέσθαι τὰς θυγατέρας σου καὶ τὰ ὑπάρχοντά μου , καὶ ἀποστρῆσαι με τῶν ἐμῶν , καθάπερ ἤδη πεποίηκας . Αὕτη τοίνυν ἡ αἰτία καὶ ὁ φόβος παρεσκεύασέ με λανθάνοντάς τὴν ἀποδημίαν ποιήσασθαι . Παρ’ ὃ οὖν ἄν εὑρῇς τοὺς θεοὺς σου , οὐ ζήσεται ἐναντίον τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν . Ὅρᾳ ὅτι ἠγνάδε ὁ Ἰακώβ τὴν παρὰ τῆς [ 557 ] Ῥαχὴλ κλοπὴν γεγενῆσθαι ; Ὅρα γὰρ μεθ’ ὧσης σφοδρότητος τὸ ἐπιτίμιον δρᾷ τῷ τὴν κλοπὴν ἐργασάμενῳ . Παρ’ ὃ ἄν , φησιν , εὑρεθῶσιν , οὐ ζήσεται ἐναντίον τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν . Οὐκ ἐπειδὴ μόνον , φησιν , ἀφελεῖτο , ἀλλ’ ὅτι διὰ τῆς κλοπῆς δεῖγμα ἐναργὲς ὁ τοιοῦτος ἐσχέσει τῆς οἰκείας πλάνης . Ἐπὶ γὰρ εἰ τί ἐστι τῶν σῶν παρ’ ἐμοί , καὶ Ἄδε . Ἐρεύνησον , φησιν , εἰ τι τῶν μὴ προσήκοντάς ἀφεῖλόμεν . Οὐδὲν ἕτερόν μοι ἔχεις ἐγκαλῆσαι , ἢ τοῦ λᾶθρα τὴν ἀποδημίαν ἐποιήσαμέν , καὶ τοῦτο οὐχ ἑκὼν πέποιηκα , ἀλλ’ ὑφορμένος τὴν ἀδικίαν , καὶ δεδοικώς μὴ βουληθῇς καὶ τὰς θυγατέρας σου ἀφελέσθαι , τοῦτο μαθὼν , καὶ τὴν ἄλλην μου παριοῦσαν . Καὶ οὐκ ἐπέστην , φησι , παρ’ αὐτῷ οὐδὲν . Οὐκ ἤδει δὲ Ἰακώβ ὅτι Ῥαχὴλ ἢ γυνὴ αὐτοῦ ἐκλέψαν αὐτούς . Εἰσελθὼν δὲ Λάβαν ἠρετήθησε τὸν οἶκον Λείας , καὶ οὐχ εὑρεν . Εἰσῆλθε δὲ καὶ εἰς τὸν οἶκον Ῥαχὴλ . Ῥαχὴλ δὲ ἔλαβε τὰ εἰδώλια , καὶ ἐνέβαλεν αὐτὰ εἰς τὰ στήματα τῆς καμήλου , καὶ ἐπεκάθισεν αὐτοῖς , καὶ εἶπε τῷ πατρὶ αὐτῆς · Μὴ βαρέως φέρει , κύριέ μου · οὐ δύναμαι ἀναστῆναι ἐνώπιόν σου , διὰ καὶ παρ’ ἡμῶν τῶν γυναικῶν μοι ἐστιν . Πρεσβύτερος δὲ Λάβαν ἐν ὅλῳ τῷ οἴκῳ αὐτῆς , καὶ οὐχ εὑρεν .
Lemmas: ἐπέρχομαι ὁ σῶμα · αὐτός δέ ὁ ὁ θηρίον αὐτός χείρων διατίθημι . καί ἵνα μή νομίζω φαντασία τις γίγνομαι , διά ὁ μετά οὗτος βάλλω εἰς ὁ λάκκος ἐπιγιγνώσκω , ὅτι πρό ὁ δίκιο ὁ πρόβατον μυρόω ὁ ἡμερότης , καί ὁ φύσις ἐπιλανθάνομαι · ἐπί δέ ὁ μετά οὗτος βάλλω ὁ ὁ θηριωδία ἐπιδείκνυμι . οὕτως καί ἐπί ὁ κάμινος ὁ πυρός γίγνομαι . ὁ μέν ἔνδον εἰμί καί ἐν μέσος ὁ πῦρ τυγχάνω ἠθέω ὁ στοιχεῖον , καί οὐ ἐνεργέω ὁ ὁ πῦρ · ἀλλά καθάπερ παλαιός ὁ ἐνέργεια , οὕτως ἀδλαβὴ ὁ παῖς οὗτος διαφυλάσσω ὁ σῶμα , καί οὐδέ αὐτός ὁ θρίξ ἐφάπτω τολμάω , καθάπερ ὑπό πρόσταγμα τις ὁ στοιχεῖον ὁ οἰκεῖος ἐνέργεια ἐπαλείφω κωλύω · ὁ δέ ἔξω ὁ κάμινος ἄκων καταναλίσκω , διά ἀμφότερος πολύς τῆ ὁ Θεός δύναμις ὁ περιοψις φαίνω , καί διά ὅς ὁ ἴσος τυγχάνω ἀβλαβής διαφυλάσσω , καί διά ὅς ὁ ὁ διαφορέω . οὕτως ὅταν σής Ἄνδρος ἀπολαύω βοήθιος , οὖον μόνος ὁ πρός ἐγώ πολεμικός ἔχοω διαφεύγω ὁ ἐπιβολή , ἀλλά ἐν αὐτός ὁ θήριος περιπίπτω , οὐδείς πείθω δήω . ὁ γάρ ὁ Θεός χείρ ὁ πᾶς δυνατός , οὗτος πολύς ἐγώ πανταχόθεν περιπίπτω ὁ ἀσφάλεια , καί ἀχείρωτος ἐργάζομαι · ὅσπερ καί ἐπί ὁ Δίκαιος οὗτος γίγνομαι . ὁ γάρ μετά τοσοῦτος ὀργή καταλαμβάνω βούλομαι ὁ Ἰακώβ , καί διχάω ἀπαιτέω ὁ πᾶς ἀναχώρησις , οὖον μόνος οὐδείς πρός αὐτός πράσσω οὐδέ ἐπαχθής φθέγγομαι , ἀλλά καθάπερ πατήρ διαλέγω πρός παῖς , οὗτος μετά πολύς ὁ ἐπιείκεια πρός αὐτός ποιέω ὁ ῥῆμα , καί φημί · τις ἄκων οὗτος ; τίς κρυφῇ ἀποδιδράσκω ; Ὅρας [ 556 ] πόσος ὁ μεταβολή · ὁράω πῶς ὁ καθάπερ θηρίον μαχηγῶς , πρόβατον μεικται ἡμερότης . ἵνα τίς κρυφῇ ἀποδιδράσκω , καί κλοποφορέω ἐγώ , καί ἀπάγω ὁ θυγάτηρ ἐγώ ὡς αιχμαλωτιδαις μαχαίρα ; τίς ἕνεκα , φημί , οὗτος ποιέω ; τίς σύ δοκέω ; διά τίς οὐ λανθάνω ποιέω ὁ ἀποδημία ; ἐγώ ἀναγγέλλω ἐγώ , μετά πολύς ὁ πομπή καί ὁ Εὐφρόσυνος ἐξαποστέλλω ἄν σύ . καί γάρ εἰ οὗτος γιγνώσκω , φημί , μετά μουσικός καί τύμπανον καί κιθάρα προσέχω ἄν σύ . οὐ ἀξιόω φιλέω ὁ θυγάτηρ ἐγώ · νῦν δέ ἄφρων πράσσω . ὁράω πῶς λοιπός καί ὁ ἐλαχύς , καί διά ὁ οἰκεῖος γλυκότης ὁμολογέω , ὅτι αὐτός μέν κακῶς παρασκευάζω διατίθημι ὁ Δίκαιος , ἢ δέ ὁ Θεός πρόνοια ὁ ὀργή αὐτός νικάω . ἴσχω , φημί , ἢ χείρ ἐγώ πακοποιεω σύ · ὁ δέ θεός ὁ πατήρ σύ ἐχθές εἶπον πρός ἐγώ λέγω · φυλάσσω σεαυτοῦ , μήποτε λαλέω πρός Ἰακώβ λογή . Ἐνδὶ ἐγώ πόσος ὁ Δίκαιος παράκλησις γίγνομαι οὗτος ὁ ῥῆμα , καί σκοπέω πῶς οὗτος καί ὁ βουλεύω αὐτός ἐκφαίνω , καί ἐπί ποῖος ὁ κατάληψις ποιέω βούλομαι , καί ὅτι οὖον ὁ Θεός φόβος αὐτός ἐπιγίγνομαι εἰς ἔργον ἄγω ὁ κακῶς αὐτός βουλεύω . ὁ δέ θεός ὁ πατήρ σύ , φημί , Ὅρας πῶς καί αὐτός ὁ Λάβαν οὖον μικρός ἐντεῦθεν ὠφέλεια καρπώνομαι , μέγας ὁ ὁ Θεός δύναμις ἀπόδειξις λαμβάνω ἐκ ὁ πρός αὐτός λέγω . ἄλλος ἐπεί καί σῦς , φημί , οὗτος δουλεύω , καί ὁ θεός εἰμί ὁ τοσοῦτος σύ ποιέω κηδεμονία , νῦν οὖν περάω · ἐπιθυμία γάρ πάσχω σύ ἀπέρχομαι εἰς ὁ οἶκος ὁ πατήρ σύ . ἵνα τίς ἐκλέγω ὁ θεός ἐγώ ; εἰμί , φημί · οὗτος σύ δίδωμι εἰμί , καί κρίνω ἐπαναλθεῖν εἰς ὁ οἶκος ὁ πατήρ σύ · ἵνα τίς ὁ θεός ἐγώ ἐκλέγω ; άνοια ὑπερβολή καί τοιοῦτος εἰμί ὁ θεός σύ , ὡς καί κλέπτω ; οὐ αἰσχύνω , ἵνα τίς ἐκλέγω ὁ θεός ἐγώ ; Ὅρας πῶς ἢ ὁ ὑπερβολή ὁ πλάνης , ὡς ὁ λόγος τιμάω εἰμί καί λίσθους θεραπεύω . καί ὁ μέν θεός ὁ σύ , εἰμί Λάβαν , οὐδέ κλέπτω μέλω ἑαυτοῦ ἡμίνα ἔχω . Πῶς γάρ ὁ ἀπό λίθος δήω σύγκειμαι ; ὁ δέ ὁ Δίκαιος Θεός , καί ἀγνοέω ὁ Δίκαιος , ὁ σός ὀργή ἐπέχω . καί οὐ γιγνώσκω ὁ μέγεθος ὁ πλάνης , ἀλλά καί ὁ Δίκαιος κλοπή ἐγκαλέω ; Τῖς γάρ ἕνεκα ὁ Δίκαιος ἐκεῖνος ὠφελέω ἄν καταδείκνυμι , οὐ ἐδεδούτευτο , μᾶλλον δέ οὐ ἐσθίω λίθος εἰμί ἀναζητέω ; ἀλλά οὗτος ἀκούω · ὁ Ἰακώβ μετά πολύς ἐπιείκεια , πρῶτος μέν ἀπολογέομαι πρός ὁ προλαμβάνω ἔγκλημα , καί τότε περί ὁ θεός προτρέπω ποιέω ὁ ἐρευνάω . εἶπον γάρ , φημί , μήποτε ἀφαιρέω ὁ θυγάτηρ σύ ἀπό ἐγώ , καί πᾶς ὁ ἐμός . ἐπεί , φημί , ἐράω οὐ ὁμῶς πρός ἐγώ διάκειμαι , ἐναγώνιος γίγνομαι , μήποτε ἐπιχειρέω ἀφαιρέω ὁ θυγάτηρ σύ καί ὁ ὑπάρχω ἐγώ , καί ἀποστερέω ἐγώ ὁ ἐμέω , καθάπερ ἤδη ποιέω . ἄτη τοίνυν ὁ αἰτία καί ὁ φόβος παρασκευάζω ἐγώ λανθάνω ὁ ἀποδημία ποιέω . παρά ὅς οὖν ἄν εὑρίσκω ὁ θεός σύ , οὖον ζῶ ἐναντίος ὁ ἀδελφός ἐγώ . ὁράω ὅτι ἀγνώδης ὁ Ἰακώβ ὁ παρά ὁ [ 557 ] Ῥαχήλ κλοπή γίγνομαι ; Ὅρας γάρ μετά ὠθέω σφοδρότης ὁ ἐπιτίμιον δράω ὁ ὁ κλοπή ἐργάζομαι . παρά ὅς ἄν , φημί , εὑρίσκω , οὖον ζῶ ἐναντίος ὁ ἀδελφός ἐγώ . οὐ ἐπεί μόνος , φημί , ἀφαιρέω , ἀλλά ὅτι διά ὁ κλοπή δεῖγμα ἐναργής ὁ τοιοῦτος σχέσις ὁ οἰκεῖος πλάνης . ἐπί γάρ εἰμί τίς εἰμί ὁ σός παρά ἐγώ , καί ἀείδω . ἐρευνάω , φημί , εἰμί τίς ὁ μή προσήκω ἀφαιρέω . οὐδείς ἕτερος ἐγώ ἔχω ἐγκαλέω , ἢ ὁ λάθρῃ ὁ ἀποδημία ποιέω , καί οὗτος οὐ ἑκών ποιέω , ἀλλά ὑφορμένος ὁ ἀδικία , καί δείδω μή βούλομαι καί ὁ θυγάτηρ σύ ἀφαιρέω , οὗτος μανθάνω , καί ὁ ἄλλος ἐγώ πάρειμι . καί οὐ ἐφίστημι , φημί , παρά αὐτός οὐδείς . οὐ ἦδος δέ Ἰακώβ ὅτι Ῥαχήλ ἢ γυνή αὐτός κλέπτω αὐτός . εἰσέρχομαι δέ Λάβαν ἀρετάω ὁ οἶκος Λεία , καί οὐ εὑρίσκω . εἰσέρχομαι δέ καί εἰς ὁ οἶκος Ῥαχήλ . Ῥαχήλ δέ λαμβάνω ὁ εἰδώλιον , καί ἐμβάλλω αὐτός εἰς ὁ στῆμα ὁ κάμηλος , καί ἐπικαθίζω αὐτός , καί εἶπον ὁ πατήρ αὐτός · μή βαρύς φέρω , κύριος ἐγώ · οὖον δύναμαι ἀνίστημι ἐνώπιον σύ , διά καί παρά ἐγώ ὁ γυνή ἐγώ εἰμί . Πρεσβύτερος δέ Λάβαν ἐν ὅλος ὁ οἶκος αὐτός , καί οὐ εὑρίσκω .