joannes-chrysostomus.in-genesim-homiliae-1-67 pg054_0038.1
πειρώμεθα τινων ἀποδιδόναι κατὰ τὴν ἡμῖν ἐφικτόν , ἀλλ’ ὅμως καὶ οὕτως ἔχει ἐγχεχυρμένον τινὰ θησαυρόν · [ 455 ] πολὺ ἀποφρουρὸν τε καὶ δυσερρηγμόν . Σκοπεῖ τοίνυν , πῶς ἡ Γραφὴ πάντα σαφῶς δεῖγνυσάμενη , καὶ τὸν σκοπὸν ἡμῖν γνωρίσασα τῶν τοῦ δικαίου θυγατέρων , νῦν μὲν ὑπὲρ αὐτῶν ἀρχοῦσαν ἀπολογίαν ποιεῖται , νῦν δὲ ὑπὲρ τοῦ δικαίου , ἵνα μηδὲς ἀφορμὴν πρὸς τὸ γεγονὸς , μήτε τοῦ δικαίου καταγνοῦν , μήτε τῶν αὐτοῦ θυγατέρων , ὡς δι’ ἀσέλειαν τῆς μίξεως ταύτης γεγενημένης . Πῶς οὖν ὑπὲρ τῶν θυγατέρων τοῦ δικαίου ἀπολογεῖται ; Ἔπας , φησίν , ἡ πρεσβυτέρα πρὸς τὴν νεωτέραν · Ὁ πατὴρ ἡμῶν πρεσβύτερος , καὶ οὐδεὶς ἐστὶν ἐπὶ τῆς γῆς , ὃς εἰσελεύσεται πρὸς ἡμᾶς , ὡς καθήξει κόρη τῇ γῇ . Ὅρα τὸν σκοπὸν μετ’ ἀκριβείας , καὶ παντὸς αὐτὰς ἀπαλλάξεις ἐγκλήματος . Ἐνόμισαν γὰρ πανωλεθρίαν γεγενηθῆναι , καὶ μηδὲν ἐτι καταλειφθῆναι · εἶτα καὶ τοῦ πατρὸς ἐωρῶν τὸ γῆρας . Ἴνα οὖν , φησί , μὴ ἀφανισθῇ τὸ γένος , καὶ ἀνώυμο · γεννώμεο ( τοῦτο γὰρ ἦν τὸ παλαιὸς περισπούδαστον , ὥστε διὰ τῆς τῶν ἐκγόνων διαδοχῆς ἐκτείνεσθαι αὐτῶν τὸ γένος ) · ἵνα οὖν , φησί , μὴ παντελῆ καὶ ἡμεῖς ἀφανισμὸν ὑπομείνωμεν , τοῦ μὲν πατρὸς πρὸς γῆρας ἐλάσαντος , οὐδενὸς δὲ εὐρισκομένου ἀνδρός , ψ συγγενέμενοι δυνησόμεθα ἐκπαθηναι , καὶ καταλιπεῖν τὸ σπέρματός διαδοχήν , ἀκύρω , φησίν , ἵνα μὴ τοῦτο γένηται , ποτίσωμεν τὸν πατέρα ἡμῶν οἶνον . Ἐπεὶδὴ οὐκ ἄν ποτε , φησίν , ἀνάγοιτο οὕδ’ ἀκοῇ τοῦτο παραδέξασθαι ὁ πατήρ , διὰ τοῦ οἴνου τὴν ἀπάτὴν ἐργασώμεθα . Ἐστίοιων δὲ τὸν πατέρα αὐτῶν οἶνον ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ , καὶ εἰσελθοῦσα ἡ πρεσβυτέρα ἐκοιμήθη μετὰ τοῦ πατρὸς αὐτῆς · καὶ οὐκ ἤδει ἐν τῷ κοιμηθῆναι αὐτήν , καὶ ἀναστῆναι . Εἶδες πῶς καὶ ὑπὲρ τοῦ δικαίου ἀπελογήσατο ἡ θεία Γραφή , οὐχ ἅπαξ , ἀλλὰ δεύτερον ; Πρότερον μὲν γὰρ ἐξ ὧν αἱ θυγατέρες τὴν διὰ τοῦ οἴνου ἀπάτην ἐργάσαντο , ἐδείξεν ὡς οὐκ ἄν ἑτέρως ἡδυνήθησαν πείσαι τὸν πατέρα τοῦτο καταδέξασθαι · νυνὶ δὲ λοιπὸν οἴμαι καὶ οἰκονομίαν εἶναι τὴν ἀνῴθεν τὴν γενομένην , ὥστε τοσούτον αὐτῷ χάρον ἐγγενέσθαι , ὡς πάντη ἀγνοῦσαι , ἵνα ἀνεύθυνος γένηται τῶν ἐγκλημάτων . Τὰ γὰρ ἀμαρτήματα ἐκεῖνα ἡμᾶς κατακρίνει καὶ καταδικάζει , ἄπερ δὲν εἰδότες καὶ ἄκοντες ἀμάρτημεν . Ὅρᾳ δὲ τὴν Γραφὴν μαρτυροῦσαν τῷ δικαίῳ , ὅτι ὅλως οὐκ ἤδει τὸ γεγονός · Ἄλλα πάλιν ἕτερον ἀνακύπτει ζήτημα τὸ τῆς μητρός . Δεῖ γὰρ πάντα διερευνάσθαι , ὥστε μηδεμιὰν καταλιπεῖν τοῖς ἀγνώμοσι καὶ ἀναίσχυντοι ἀφορμήν . Τί οὖν καὶ περὶ τούτου εἴπωμεν ; Ὅτι οὐ τοσοῦτον ἐξ ἀκρασίας τὸ τῆς μητρὸς αὐτῷ γέγονεν , ὅσον ἀπὸ ἀθυμίας . ε’ . Μηδὲς τοίνυν τολμᾶσθι ἢ τοῦ δικαίου ποτὲ καταψηφισάσθαι , ἢ τῶν τούτου θυγατέρων . Πῶς γὰρ οὐκ ἄν εἴη μανίας ἐσχάτης καὶ παραφροσύνης , οὓς ἡ θεία Γραφὴ παντὸς ἀπηλλάξεν ἐγκλήματος , μᾶλλον δὲ ὑπὲρ ὧν τοσαύτην ἀπολογίαν συνέθηκαν , ἡμᾶς τοὺς μυρίους ἀμαρτημάτων φορτίοις πεπληρωμένους καταδικάζειν , καὶ μὴ ἀκοῦειν Παύλου λέγοντος , Θεὸς ὁ δικαίως , τὸς ὁ κατακρίνω ; Καὶ ἵνα μάθῃς ὅτι οὐχ ἀπλῶς οὐδὲ εἰκῇ τοῦτο γέγονεν , ἀλλ’ ἡ ὑπεροχὴ τῆς ἀθυμίας μετὰ τῆς τοῦ [ 456 ] οἴνου προσθήκης οὐδεμιὰν αὐτῷ αἰσθησίν συνεχώρησε γενέσθαι , ἀκούσον τί φησιν . Ἐγέρετο δὲ ὁ Ἐσαῦμος , καὶ εἶπεν ἡ πρεσβυτέρα πρὸς τὴν νεωτέραν Ἰδοὺ ἐκοιμήθην χθὲς μετὰ τοῦ πατρὸς ἡμῶν · πο -
Lemmas: πείρω τίνω ἀποδίδωμι κατά ὁ ἐγώ ἐφικτός , ἀλλά ὅμως καί οὕτως ἔχω ἐγχεχυρμένον τις θησαυρός · [ 455 ] πολύς ἀποφρουρέω τε καί δυσερρηγμόν . σκοπέω τοίνυν , πῶς ὁ γραφή πᾶς σαφῶς δείκνυμι , καί ὁ σκοπός ἐγώ γνωρίζω ὁ ὁ Δίκαιος θυγάτηρ , νῦν μέν ὑπέρ αὐτός ἄρχω ἀπολογία ποιέω , νῦν δέ ὑπέρ ὁ Δίκαιος , ἵνα μηδὲς ἀφορμή πρός ὁ γίγνομαι , μήτε ὁ Δίκαιος καταγιγνώσκω , μήτε ὁ αὐτός θυγάτηρ , ὡς διά ἀσέλειαν ὁ μίξις οὗτος γίγνομαι . Πῶς οὖν ὑπέρ ὁ θυγάτηρ ὁ Δίκαιος ἀπολογέομαι ; ΕΠΑΣ , φημί , ὁ πρέσβυς πρός ὁ νέος · ὁ πατήρ ἐγώ πρέσβυς , καί οὐδείς εἰμί ἐπί ὁ γῆ , ὅς εἰσέρχομαι πρός ἐγώ , ὡς καθήκω κόρη ὁ γῆ . Ὅρας ὁ σκοπός μετά ἀκρίβεια , καί πᾶς αὐτός ἀπαλλάσσω ἔγκλημα . νομίζω γάρ πανωλεθρία γίγνομαι , καί μηδείς ἔτι καταλείπω · εἶτα καί ὁ πατήρ ὁράω ὁ γῆρας . ἵνα οὖν , φημί , μή ἀφανίζω ὁ γένος , καί ἄνωμος · γεννάω ( οὗτος γάρ εἰμί ὁ παλαιός περισπούδαστος , ὥστε διά ὁ ὁ ἔκγονος διαδοχή ἐκτείνω αὐτός ὁ γένος ) · ἵνα οὖν , φημί , μή παντελής καί ἐγώ ἀφανισμός ὑπομένω , ὁ μέν πατήρ πρός γῆρας ἐλαύνω , οὐδείς δέ ευρισκομενω ἀνήρ , ψ συγγίγνομαι δύναμαι ἐκπαθηναι , καί καταλείπω ὁ σπέρμα διαδοχή , ἄκυρος , φημί , ἵνα μή οὗτος γίγνομαι , ποτίζω ὁ πατήρ ἐγώ οἶνος . ἐπειδή οὐ ἄν ποτός , φημί , ἀνάγω οὐδέ ἀκοή οὗτος παραδέχομαι ὁ πατήρ , διά ὁ οἶνος ὁ ἀπάτη ἐργάζομαι . εστιοις δέ ὁ πατήρ αὐτός οἶνος ἐν ὁ νύξ οὗτος , καί εἰσέρχομαι ὁ πρέσβυς κοιμάω μετά ὁ πατήρ αὐτός · καί οὐ ἦδος ἐν ὁ κοιμάω αὐτός , καί ἀνίστημι . εἶδον πῶς καί ὑπέρ ὁ Δίκαιος ἀπολογέομαι ὁ θεῖος γραφή , οὐ ἅπαξ , ἀλλά δύο ; πρότερος μέν γάρ ἐκ ὅς ὁ θυγάτηρ ὁ διά ὁ οἶνος ἀπάτη ἐργάζομαι , δείκνυμι ὡς οὐ ἄν ἑτέρως δύναμαι πείθω ὁ πατήρ οὗτος καταδέχομαι · νυνί δέ λοιπός οἴμη καί οἰκονομία εἰμί ὁ ἄνωθεν ὁ γίγνομαι , ὥστε τοσοῦτος αὐτός Χάρων ἐγγίγνομαι , ὡς πάντῃ ἀγνοέω , ἵνα ἀνεύθυνος γίγνομαι ὁ ἔγκλημα . ὁ γάρ ἁμάρτημα ἐκεῖνος ἐγώ κατακρίνω καί καταδικάζω , Ἄπερ δέν οἶδα καί ἄκων ἀμάρτημεν . ὁράω δέ ὁ γραφή μαρτυρέω ὁ Δίκαιος , ὅτι ὅλως οὐ ἦδος ὁ γίγνομαι · ἄλλος πάλιν ἕτερος ἀνακύπτω ζήτημα ὁ ὁ μήτηρ . Δεύς γάρ πᾶς διερευνάω , ὥστε μηδείς καταλείπω ὁ ἀγνώμων καί ἀναίσχυντος ἀφορμή . τις οὖν καί περί οὗτος εἶπον ; ὅτι2 οὖον τοσοῦτος ἐκ ἀκράτεια ὁ ὁ μήτηρ αὐτός γίγνομαι , ὅσος ἀπό ἀθυμία . εἰ . Μηδὲς τοίνυν τολμάω ἢ ὁ Δίκαιος ποτέ καταψηφίζω , ἢ ὁ οὗτος θυγάτηρ . Πῶς γάρ οὐ ἄν εἰμί μανία ἔσχατος καί παραφροσύνη , ὅς ὁ θεῖος γραφή πᾶς ἀπαλλάσσω ἔγκλημα , μᾶλλον δέ ὑπέρ ὅς τοσοῦτος ἀπολογία συντίθημι , ἐγώ ὁ μυρίος ἁμάρτημα φορτίον πληρόω καταδικάζω , καί μή ἀκούω Παῦλος λέγω , θεός ὁ δικαίως , τός ὁ κατακρίνω ; καί ἵνα μανθάνω ὅτι οὐ ἀπλόος οὐδέ εἰκῇ οὗτος γίγνομαι , ἀλλά ὁ ὑπεροχή ὁ ἀθυμία μετά ὁ ὁ [ 456 ] οἶνος προσθήκη οὐδείς αὐτός αἴσθησις συγχωρέω γίγνομαι , ἀκούω τίς φημί . Ἐγείρω δέ ὁ Ἐσαῦμος , καί εἶπον ὁ πρέσβυς πρός ὁ νέος ἰδέ κοιμάω χθές μετά ὁ πατήρ ἐγώ · ἀπό -