joannes-chrysostomus.in-genesim-homiliae-1-67 pg054_0082.1
σε τῆς οἰκείας ὑπακοῆς , καὶ μὴ καταβῆς εἰς Αἴγυπτον , ἀλλ’ ἐνταῦθα μένε . Ἔδεε Θεοῦ φιλανθρωπίας , ὅπως διὰ τῆς μνήμης τῆς ἀρετῆς τοῦ πατρὸς τούτου τὸν λογισμὸν ἐνεύρωσε · Κατῴχησεν δέ , φησίν , Ἰσαὰκ ἐν Γεράροις . Ὅρα τοῖς αὐτοῖς καὶ τούτων περιπίπτοντα σχεδὸν , οἷς ὁ πατὴρ περιέπεσεν . Ἐπειδὴ γὰρ τὴν κατοικίαν ἐποίησατο ἐν Γεράροις , Ἐστηρόθησαν , φησίν , οἱ ἄνδρες τοῦ τόπου περὶ τῆς Ῥεβέκκας τῆς γυναικὸς αὐτοῦ , καὶ εἶπεν , Ἀδελφὴ μου ἐστίν · ἐφοβήθη γὰρ μὴποτε ἀποκτείνωσιν αὐτόν , ἡττώμενοι τοῦ κάλλους τῆς γυναικός . Μήποτε γάρ , φησίν , ἀποκτείνωσιν αὐτὸν οἱ ἄνδρες τοῦ τόπου περὶ Ῥεβέκκας , ὅτι ὠραία τῇ ὄψει ἦν . Ἐγένετο δὲ πολυχρόνιος ἐκεῖ . Παρακινήσας δὲ Ἀβιμέλεχ εἶδε τὸν Ἰσαὰκ παίζοντα μετὰ Ῥεβέκκας τῆς γυναικὸς αὐτοῦ , καὶ ἐκάλεσεν αὐτόν , καὶ εἶπεν αὐτῷ · Ἄρα γε γυνὴ σου ἐστίν ; Τί ὅτι εἶπες , Ἀδελφὴ μου ἐστίν ; Ἐπειδὴ ἐκ τῶν τεκμηρίων ἐφωράθη ὁ δίκαιος , οὐκέτι λοιπὸν ἀρνεῖται , ἀλλ’ ὁμολογεῖ , καὶ τὴν αἰτίαν φανερὰν καθίστησι , δι’ ἣν ἀδελφὴν καλέσαι κατέδεξάτο . Εἶπας γάρ , φησίν , Μήποτε ἀποθάνω δι’ αὐτήν · ὁ τοῦ θανάτου φόβος εἰς τοῦτό με ἤλαυνε κατηνάγκασεν . Ἴσως δὲ μεμαθηκὼς ἦν , ὅτι καὶ ὁ πατὴρ τούτῳ τῷ δρᾶμα καταπευκίας · διέσωσεν ἑαυτόν , καὶ διὰ τούτου καὶ αὐτὸς ταύτην ἤλθε τὴν ὁδόν . Ἄλλ’ ὁ βασιλεὺς Ἐναυλου ἔχων τὴν μνήμην ὧν πέπονθεν ἐπὶ τοῦ πατριάρχου τὸν Σάρραν ἀφελομένου , παραχρῆμα ὑπὸ τῆς ἀνωθεν ἐπιτιμήσεως ἑαυτὸν ὑπεῖδον καταστήσας , φησὶ πρὸς αὐτόν · Τί τοῦτο ἐποίησας ; Μικροῦ ἐκοιμήθην εἰς τοῦ γένους μου μετὰ τῆς γυναικός σου , καὶ ἐπήγαγες ἂν ἐφ’ ἡμᾶς ἁγνοίαν . Ταύτην , φησίν , τὴν ἀπάτην καὶ ἡμῖν ὑπέστημεν ὑπὸ τοῦ πατρὸς τοῦ σοῦ , καὶ νῦν εἰ μὴ ταχέως συνειδόμεν , καὶ αὐτὰ ἂν ἐμελλομεν ὑπομεῖναι . Καὶ ἐπήγαγες ἂν ἐφ’ ἡμᾶς ἁγνοίαν . Καὶ γὰρ καὶ τότε ἐφ’ ἁγνοίας ἀμαρτάνειν ἐμελλομεν , καὶ νῦν ὑπὸ τῆς ἀγνοίας μικροῦ δεῖν ἡμᾶς [ 504 ] ἁμαρτία περιπεσεῖν παρεσκευάσας . Συντέλεσε δέ , φησίν , Ἀβιμέλεχ τῷ λαῷ αὐτοῦ λέγων · Πᾶς ὁ ἀπτομένος τοῦ ἀνθρώπου τούτου , ἢ τῆς γυναικὸς αὐτοῦ , θανάτῳ ἔνοχος ἔσται . Ὅρα Θεοῦ πρόνοιαν , ὅρα κηδεμονίας ἀρατον . Ὁ γὰρ εἰπὼν αὐτῷ · Μὴ καταβῆς εἰς Αἴγυπτον , καὶ κατῴλει ἐν τῇ γῇ ταύτῃ , καὶ ἔσομαι μετὰ σοῦ · οὕτως ἦν ὅ ταῦτα πάντα οἰκονομῶν , καὶ τὸν δίκαιον ἐν τοιαύτῃ ἀσφαλείᾳ καθίστα . Σκόπει γὰρ τὸν βασιλέα ἔργον τοῦτο ποιούμενον , ὥστε ἐν ἀδείᾳ διᾶγειν αὐτόν , καὶ πάσης ἀπηλλάχθαι φροντίδος . Θάνατον γάρ , φησίν , ἠπειλάσας ἅπασιν , εἰ τις ἅψαιτο αὐτοῦ , ἢ τῆς γυναικὸς αὐτοῦ . Ἐπειδὴ γὰρ οὕτως ἦν ὁ φόβος , ὁ τοῦ θανάτου λέγω , κατασελὼν τοῦ δικαίου τὴν διάνοιαν , διὰ τοῦτο καὶ τούτων ἐκπελῶναι πεποίηκεν ὁ φιλάνθρωπος Δεσπότης , καὶ ἐν πάσῃ ἀσφαλείᾳ αὐτὸν λοιπὸν διᾶγειν . Καὶ ὅρα τὸ θαυμαστὸν καὶ παράδοξον , πῶς εὐήρως ὧν καὶ σοφὸς καὶ πάντα κατὰ τὸ βούλημα τὸ οἰκείον μετασκευάζων , καὶ ἐν ἀπόροις πόροις εὑρίσκων , διὰ τῶν ἐναντίων αὐτῶν καὶ πολέμιων εἶναι νομιζεσθαι , διὰ τούτων τὴν ἀσφάλειαν τοῖς ἰδίοις θεράπουσι γενέσθαι προξενεῖ . Πόθεν γάρ , εἴπέ μοι , ὁ βασιλεὺς οὕτως τοιαύτην τοῦ δικαίου ποιεῖται τὴν πρόνοιαν , μονοῦναι ἀνακηρύττων αὐτὸν ἅπασιν τοῖς τὴν πόλιν οἰκοῦσι , καὶ περιφανῆ δείκνυς καὶ περιεπυθόσαστον αὐτόν ; Οὕτως καὶ ὁ Ναβουχοδονόσορ μετὰ τὸ βαλεῖν εἰς τὴν κάμινον τοὺς παῖδας τοὺς τρεῖς , καὶ διὰ τῶν πραγμάτων μαθεῖν τῶν νέων τῶν αἰγυπτίων τὴν ἀρετήν , τότε ἀνακηρύττει αὐτοὺς ἤρεστο , καὶ πανταχοῦ διὰ τῆς οἰκείας γλώττης περιφανεῖς
Lemmas: σύ ὁ οἰκεῖος ὑπακοή , καί μή καταβαίνω εἰς Αἴγυπτος , ἀλλά ἐνταῦθα μένω . δήω Θεός φιλανθρωπία , ὅπως διά ὁ μνήμη ὁ ἀρετή ὁ πατήρ οὗτος ὁ λογισμός νευρόω · κατοικέω δέ , φημί , Ἰσαάκ ἐν Γέραρα . Ὅρας ὁ αὐτός καί οὗτος περιπίπτω σχεδόν , ὅς ὁ πατήρ περιπίπτω . ἐπεί γάρ ὁ κατοίκιος ποιέω ἐν Γέραρα , εστηροθημι , φημί , ὁ ἀνήρ ὁ τόπος περί ὁ Ῥεβέκκα ὁ γυνή αὐτός , καί εἶπον , ἀδελφή ἐγώ εἰμί · φοβέω γάρ μήποτε ἀποκτείνω αὐτός , ἡσσάομαι ὁ κάλλος ὁ γυνή . μήποτε γάρ , φημί , ἀποκτείνω αὐτός ὁ ἀνήρ ὁ τόπος περί Ῥεβέκκα , ὅτι ὡραῖος ὁ ὁράω εἰμί . γίγνομαι δέ πολυχρόνιος ἐκεῖ . παρακινέω δέ Ἀβιμέλεχ ὁράω ὁ Ἰσαάκ παίζω μετά Ῥεβέκκα ὁ γυνή αὐτός , καί καλέω αὐτός , καί εἶπον αὐτός · ἄρας γε γυνή σύ εἰμί ; τις ὅτι εἶπον , ἀδελφή ἐγώ εἰμί ; ἐπεί ἐκ ὁ τεκμήριον φωράω ὁ δίκαιος , οὐκέτι λοιπός ἀρνέομαι , ἀλλά ὁμολογέω , καί ὁ αἴτιος φανερός καθίστημι , διά ὅς ἀδελφή καλέω καταδέχομαι . εἶπον γάρ , φημί , μήποτε ἀποθνῄσκω διά αὐτός · ὁ ὁ θάνατος φόβος εἰς οὗτος ἐγώ ἐλαύνω καταναγκάζω . ἴσος δέ μανθάνω εἰμί , ὅτι καί ὁ πατήρ οὗτος ὁ δρᾶμα καταπευκις · διασῴζω ἑαυτοῦ , καί διά οὗτος καί αὐτός οὗτος ἔρχομαι ὁ ὁδός . ἄλλος ὁ βασιλεύς ἔναυλος ἔχω ὁ μνήμη ὅς πάσχω ἐπί ὁ πατριάρχης ὁ Σάρα ἀφαιρέω , παραχρῆμα ὑπό ὁ ἄνωθεν ἐπιτίμησις ἑαυτοῦ ὑπεῖδον καθίστημι , φημί πρός αὐτός · τις οὗτος ποιέω ; μικρός κοιμάω εἰς ὁ γένος ἐγώ μετά ὁ γυνή σύ , καί ἐπάγω εἄν ἐπί ἐγώ ἄγνοια . οὗτος , φημί , ὁ ἀπάτη καί ἐγώ ὑφίστημι ὑπό ὁ πατήρ ὁ σύ , καί νῦν εἰμί μή ταχέως σύνοιδα , καί αὐτός εἄν μέλλω ὑπομένω . καί ἐπάγω εἄν ἐπί ἐγώ ἄγνοια . καί γάρ καί τότε ἐπί ἄγνοια ἁμαρτάνω μέλλω , καί νῦν ὑπό ὁ ἄγνοια μικρός δήω ἐγώ [ 504 ] ἁμαρτία περιπίπτω παρασκευάζω . συντελώ δέ , φημί , Ἀβιμέλεχ ὁ λαός αὐτός λέγω · Πᾶς ὁ ἅπτω ὁ ἄνθρωπος οὗτος , ἢ ὁ γυνή αὐτός , θάνατος ἔνοχος εἰμί . Ὅρας Θεός πρόνοια , ὁράω κηδεμονία ἀείρω . ὁ γάρ εἶπον αὐτός · μή καταβαίνω εἰς Αἴγυπτος , καί κατῴλει ἐν ὁ γῆ οὗτος , καί εἰμί μετά σύ · οὕτως εἰμί ὅς οὗτος πᾶς οἰκονομέω , καί ὁ Δίκαιος ἐν τοιοῦτος ἀσφάλεια καθίστημι . σκοπάω γάρ ὁ βασιλεύς ἔργον οὗτος ποιέω , ὥστε ἐν ἄδεια διάγω αὐτός , καί πᾶς ἀπαλλάσσω φροντίς . Θάνατος γάρ , φημί , ἀπειλέω ἅπας , εἰμί τις ἅπτω αὐτός , ἢ ὁ γυνή αὐτός . ἐπεί γάρ οὕτως εἰμί ὁ φόβος , ὁ ὁ θάνατος λέγω , κατασελὼν ὁ Δίκαιος ὁ διάνοια , διά οὗτος καί οὗτος ἐκπελῶναι ποιέω ὁ φιλάνθρωπος Δεσπότης , καί ἐν πᾶς ἀσφάλεια αὐτός λοιπός διάγω . καί ὁράω ὁ θαυμαστός καί παράδοξος , πῶς εὐήρως ὅς καί σοφός καί πᾶς κατά ὁ βούλημα ὁ οἰκέω μετασκευάζω , καί ἐν ἄπορος πόρος εὑρίσκω , διά ὁ ἐναντίος αὐτός καί πολέμιος εἰμί νομίζω , διά οὗτος ὁ ἀσφάλεια ὁ ἴδιος θεράπων γίγνομαι προξενέω . πόθεν γάρ , εἶπον ἐγώ , ὁ βασιλεύς οὕτως τοιοῦτος ὁ Δίκαιος ποιέω ὁ πρόνοια , μονόω ἀνακηρύσσω αὐτός ἅπας ὁ ὁ πόλις οἰκέω , καί περιφανής δείκνυμι καί περιεπυθόσαστον αὐτός ; οὕτως καί ὁ Ναβουχοδονόσορ μετά ὁ βάλλω εἰς ὁ κάμινος ὁ παῖς ὁ τρεῖς , καί διά ὁ πρᾶγμα μανθάνω ὁ νέος ὁ Αἰγύπτιος ὁ ἀρετή , τότε ἀνακηρύσσω αὐτός αρεστός , καί πανταχοῦ διά ὁ οἰκεῖος γλῶσσα περιφανής