joannes-chrysostomus.in-genesim-homiliae-1-67 pg054_0151.4
α’ . Πάλιν ἐπὶ τὴν συνήθη τράπεζαν ὑμᾶς ἀγαγεῖν βούλομαι , καὶ τῆς ἀκολουθίας τῶν πρῶν ἡμῖν εἰρημένων λαβόντες , ἐκ τῶν πρόσφατον ἀναγνωσθέντων τὴν ἑστίασιν ὑμῖν παραθεῖναι ταύτην τὴν πνευματικήν . Ἰκανὰ γὰρ τὰ σήμερον ἀναγνωσθέντα διδάξαι πάντας ἡμᾶς , ὅση τῆς βασκανίας ἐστὶν ἡ λύμη , [ 583 ] καὶ ὅπως τὸ διόβριον τοῦτο πᾶθος τὸ τοῦ φθόνου καὶ μέχρι τῆς συγγενείας αὐτῆς ἔκταθεν τὴν οἰκεῖαν ἰσχὺν ἐπενέξετο . Ἀλλ’ ἵνα δόξῃ κατὰ ἀκολουθίαν ὁ λόγος προελθεῖν . Ἀναγκαῖον αὐτῆς ἀξιώσαι τῆς ἀρχῆς τοῦ ἀναγνώσματος . Αὐταὶ δέ , φησίν , αἱ γενέσεις Ἰακώβ . Ὦρα τὸν θαυμαστὸν τοῦτον προφήτην , ὅπως ἐπαγγελιαλάμενος ἡμῖν διηγεῖσθαι τοῦ Ἰακώβ τὴν γενεαλογίαν , εὐθέως ἐπὶ τὴν ἱστορίαν τοῦ παιδὸς ἀνἐδράμει · καὶ εἰπών , Αὐταὶ αἱ γενέσεις Ἰακώβ , καὶ καταλιπὼν διηγεῖσθαι ἡμῖν ἀκολούθως τοὺς τε ἐξ αὐτοῦ τεχθέντας , τοὺς τε ἐξ ἐκείνων πάλιν γενομένους · ( καθάπερ καὶ ἐπὶ τοῦ Ἠσαῦ τοῦτο πεποίηκεν ) , ἐπὶ τὸν Ἰωσὴφ εὐθέως ἔσπευσε , τὸν νέον , τὸν πάντων τῶν ἀδελφῶν , ὡς εἰπεῖν , ἔσχατον , καὶ φησίν · Ἰωσὴφ δεκαεπτὰ ἐτῶν ἦν ποιμαίνων μετὰ τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ τὰ πρόβατα . Τίνος ἐνεκεν καὶ τῶν ἐτῶν τὸν ἀριθμὸν ἡμῖν σημαίνει ; Ἵνα μάθῃς ὡς οὐδὴ ἡ νεότης · κώλυμα γίνεται πρὸς ἀρετήν , καὶ ἵνα ἐκ περιουσίας γνῷς καὶ τοῦ νέου τὴν πρὸς τὸν πατέρα ὑπακοήν , καὶ τὴν πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς ὁμόνοιαν , κάκεινον τὸ ἀνήκερον · καὶ πῶς οὐδὲ πρὸς τὸν οὕτω περὶ αὐτοὺς διακειμένον , καὶ ἀπὸ τῆς ἡλικίας αὐτῆς εἰς συμπάθειαν αὐτοὺς ἐξελαύνεσθαι δυνάμενον παραφυλάξασθαι τὴν ἀγάπην ἠδυνήθησαν , ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν τῶν προσομιλῶν ὁρώντες καὶ τοῦ παιδὸς τὸ πρὸς τὴν ἀρετὴν ἐπιβλέπειν , καὶ τοῦ πατρὸς τὴν περὶ αὐτὸν εὐνοιαν , εἰς τὴν κατ’ αὐτοῦ βασκανίαν διηγήροντο . Κατήνεγκαν γὰρ Ἰωσὴφ γόον πονηρὸν πρὸς Ἰσραὴλ τὸν πατέρα αὐτῶν . Ὦρα κακίας ὑπερβολὴν · καὶ τὴν τοῦ πατρὸς ἀγάπην διασαλεύσαι ἐπεχείρουν , καὶ τὰ μὴ δυνα πλάττονται κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ , τοσοῦτο μόνον ἀνύοντες , ὅσον τὸν οἰκεῖον φθόνον κατάδηλον ποιήσαι . Καὶ ἵνα μάθῃς , ὅτι τοῦτο μόνον ἐχέραινον , τὸ φανερὸν ἑαυτῶν ποιήσαι τὴν λανθάνουσαν γνώμην , ὅρα τὸν πατέρα καὶ μετὰ τὴν παρ’ αὐτῶν διαβολὴν ἐξελέμενον τὸ παιδίον , καὶ πάντων αὐτὸν προκρίνοντα . Ἰακὼβ δέ , φησίν , ἠγάπα τὸν Ἰωσὴφ παρὰ πάντας τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ , ὅτι υἱὸς γήρως ἦν αὐτῷ . Ἐποίησε δὲ αὐτῷ χιτῶνα ποικίλον . Τί ἐστιν , Ἥμάτα τὸν Ἰωσὴφ παρὰ πάντας τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ , ὅτι υἱὸς γήρως ἦν αὐτῷ ; Ἐπειδὴ πρὸς τῷ τέλει , φησίν , καὶ ἐν αὐτῷ τῷ γήρᾳ ἤν τεχθεῖς , διὰ τοῦτο μᾶλλον ἀπάντων αὐτὸν ἠγάπα . Καὶ γὰρ παιδεία πῶς εἶναι δοκεῖ τὰ παιδία τὰ πρὸς αὐτῷ τῷ γήρᾳ τικόμενα , καὶ μᾶλλον ἐπισπάσασθαι δυνάμενα τὴν πατρικὴν εὐνοιαν . Ἀλλ’ ἵνα μάθωμεν ὅτι οὐ τοῦτο μόνον ἦν τὸ τὸν πατέρα ἐπισπώμενον προτιμᾶν τε αὐτὸν τῶν ἀδελφῶν παρασκευάζον , διδάσκει ἡμᾶς ἡ θεία Γραφή , ὅτι καὶ μετὰ τοῦτον ἕτερος ἐτέχθη · καὶ εἰ κατὰ τὴν φυσικὴν ἀκολουθίαν τὸ τῆς ἀγάπης ἐγίνετο , ἐκεῖνος ἂν μᾶλλον ἠγαπᾶτο , ὅπε δὴ ἀληθῶς · υἱὸς γήρως ὢν , καὶ τότε τεχθεῖς , ἡνίκα πρὸς ἔσχατον γήρας ἤλασεν ὁ εἰκίας . Τί οὖν ἐστιν εἰπεῖν ; Ὅτι χάρις τις τὴν ἄνωθεν ἡ τὸν νέον ἀκόλουσον ποιοῦσα , καὶ διὰ τὴν τῆς ψυχῆς ἀρετὴν [ 584 ] πάντων αὐτὸν προτιμότερον ἐργαζομένη · ταύτην δὲ προσκτεῖσθαι τὴν αἰτίαν ἐν τῇ Γραφῇ , ὅτι ἐπειδὴ υἱὸς γήρως ἦν αὐτῷ , διὰ τοῦτο αὐτὸν ἠγάπα πλέον , ἵνα μὴ φανερώς · αὐξήσῃ τὸν ἀδελφῶν τὸν φθόνον . Δεινὸν γὰρ τοιοῦτὸ τὸ πᾶθος , καὶ ἐπειδὴν ἐπιλάβεται ψυχῆς , οὐ πρότερον αὐτὴν ἀνίησι , μέχρις ἂν εἰς ἐσχάτην αὐτὴν ἀποπλῆ ἀγάπῃ , καὶ λυμαινόμενον τὴν τεκοῦσαν αὐτῷ ψυχήν , τὸ ἐναντίον ἢ βούλεται τὸν φονοῦμενον διατίθησι , λαμπρότερον , ἐνδοξότερον , περιφανέστερον , ὅπερ πάλιν ἑτέρα πλῆγῃ βαρύτερα τῇ βασκανίᾳ γίνεται . Σκόπει γοῦν ἐνταῦθα , πῶς ὁ μὲν θαυμάσιος οὗτος οὐδὲν τῶν γινομένων εἰδώς , ἅτε δὴ καθάπερ ἀδελφοὶ καὶ τὰς αὐτὰς ὥρας αὐτῷ λύσασιν οὕτω προσηρτᾶτο , ὠχρὸν ἀπαντα καὶ διαλεγόμενος · μετὰ πολλῆς τῆς ἀπλότητος · ἐκεῖνοι δὲ ὑπὸ τῆς βασκανίας πάλιν ἀνόντες , μισεῖν αὐτὸν παρεσκευάζοντο . Ἰδόντες γὰρ , φησίν , οἱ ἀδελφοί , ὅτι αὐτὸν ὁ πατὴρ φιλεῖ ἐκ πάντων τῶν υἱῶν αὐτοῦ , ἐμίσησαν αὐτόν , καὶ οὐκ ἠδύναντο λαλεῖν αὐτῷ οὐδὲν εἰρηνικόν . Ὦρα πῶς τὸν οὐδὲν τοιχῶτα μισεῖν ἐπεχείρουν . Καὶ οὐδὲν , φησίν , ἠδύναντο λαλεῖν αὐτῷ εἰρηνικόν . Τί ἐστιν , Οὐδὲν ἠδύναντο λαλεῖν αὐτῷ εἰρηνικόν ; Ἐπειδὴ γὰρ ἐκυρίευσε αὐτῶν τὸ πᾶθος , καὶ τὸ μῖσος · ἠθέτο καθ’ ἑκάστην ἡμέραν , καθάπερ αἰχμάλωτοι γεγόναι καὶ τυραννοῦμενοι ὑπὸ τοῦ πάθους , μετὰ δόλου προσεῖρεντο , οὐδὲν εἰρητικὸν αὐτῷ λαλεῖν δυνάμενοι . Καὶ σκόπει πῶς τῇ αἰτίᾳ ταύτῃ ἐσώμανε τοῦ μίσους , ὅτι ἀπὸ τοῦ φθόνου τὴν ἀρχὴν ἐλάμβανεν . Ἰδόντες γὰρ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ , φησίν , ὅτι ὁ πατὴρ αὐτῶν φιλεῖ ἐκ πάντων τῶν υἱῶν αὐτοῦ . Τὸ φίληρον τοῦ πατρὸς τὸν φθόνον αὐτῷ ἔτεκεν , ἀλλὰ τὴν τοῦ πατρὸς εὐνοιαν ἡ ἀρετὴ τοῦ παιδὸς ἐπισπάσατο . Δέον τοίνυν ἐκείνους μιμησασθαι τὸν ἀδελφὸν καὶ ζηλῶσαι τὸν τρόπον , ἵν’ οὕτω καὶ
Lemmas: ὅς . πάλιν ἐπί ὁ συνήθης τράπεζα σύ ἄγω βούλομαι , καί ὁ ἀκολουθία ὁ πρῶν ἐγώ εἴρω λαμβάνω , ἐκ ὁ πρόσφατος ἀναγιγνώσκω ὁ ἑστίασις σύ παρατίθημι οὗτος ὁ πνευματικός . ἱκανός γάρ ὁ σήμερον ἀναγιγνώσκω διδάσκω πᾶς ἐγώ , ὅσος ὁ βασκανία εἰμί ὁ λύμη , [ 583 ] καί ὅπως ὁ διόβριον οὗτος πάθος ὁ ὁ φθόνος καί μέχρι ὁ συγγένεια αὐτός κτείνω ὁ οἰκεῖος ἰσχύς ἐπιφέρω . ἀλλά ἵνα δόξα κατά ἀκολουθία ὁ λόγος προέρχομαι . ἀναγκαῖος αὐτός ἀξιόω ὁ ἀρχή ὁ ἀνάγνωσμα . αὐτός δέ , φημί , ὁ γένεσις Ἰακώβ . ὤρα ὁ θαυμαστός οὗτος προφήτης , ὅπως ἐπαγγέλλω ἐγώ διηγέομαι ὁ Ἰακώβ ὁ γενεαλογία , εὐθύς ἐπί ὁ ἱστορία ὁ παῖς ἀνατρέχω · καί εἶπον , αὐτός ὁ γένεσις Ἰακώβ , καί καταλείπω διηγέομαι ἐγώ ἀκόλουθος ὁ τε ἐκ αὐτός τίκτω , ὁ τε ἐκ ἐκεῖνος πάλιν γίγνομαι · ( καθάπερ καί ἐπί ὁ Ἡσαῦ οὗτος ποιέω ) , ἐπί ὁ Ἰωσήφ εὐθύς σπεύδω , ὁ νέος , ὁ πᾶς ὁ ἀδελφός , ὡς εἶπον , ἔσχατος , καί φημί · Ἰωσήφ δεκαεπτά ἔτος εἰμί ποιμαίνω μετά ὁ ἀδελφός αὐτός ὁ πρόβατον . τίς ἕνεκα καί ὁ ἔτος ὁ ἀριθμός ἐγώ σημαίνω ; ἵνα μανθάνω ὡς οὐδή ὁ νεότης · κώλυμα γίγνομαι πρός ἀρετή , καί ἵνα ἐκ περιουσία γιγνώσκω καί ὁ νέος ὁ πρός ὁ πατήρ ὑπακοή , καί ὁ πρός ὁ ἀδελφός ὁμόνοια , ἐκεῖνος ὁ ἀνακείρω · καί πῶς οὐδέ πρός ὁ οὗτος περί αὐτός διάκειμαι , καί ἀπό ὁ ἡλικία αὐτός εἰς συμπάθεια αὐτός ἐξελαύνω δύναμαι παραφυλάσσω ὁ ἀγάπη δύναμαι , ἀλλά ἐκ αὐτός ὁ προσομιλέω ὁράω καί ὁ παῖς ὁ πρός ὁ ἀρετή ἐπιβλέπω , καί ὁ πατήρ ὁ περί αὐτός εὔνοια , εἰς ὁ κατά αὐτός βασκανία διηγήροντο . καταφέρω γάρ Ἰωσήφ γόος πονηρός πρός Ἰσραήλ ὁ πατήρ αὐτός . ὤρα κακία ὑπερβολή · καί ὁ ὁ πατήρ ἀγάπη διασαλεύω ἐπιχειρέω , καί ὁ μή δυνα πλάσσω κατά ὁ ἀδελφός , τοσοῦτος μόνος ἀνύω , ὅσος ὁ οἰκέω φθόνος κατάδηλος ποιέω . καί ἵνα μανθάνω , ὅτι οὗτος μόνος ἐχέραινον , ὁ φανερός ἑαυτοῦ ποιέω ὁ λανθάνω γνώμη , ὁράω ὁ πατήρ καί μετά ὁ παρά αὐτός διαβολή ἐξαιρέω ὁ παιδίον , καί πᾶς αὐτός προκρίνω . Ἰακώβ δέ , φημί , ἀγαπάω ὁ Ἰωσήφ παρά πᾶς ὁ υἱός αὐτός , ὅτι υἱός γῆρας εἰμί αὐτός . ποιέω δέ αὐτός χιτών ποικίλος . τις εἰμί , ἦμαρ ὁ Ἰωσήφ παρά πᾶς ὁ υἱός αὐτός , ὅτι υἱός γῆρας εἰμί αὐτός ; ἐπεί πρός ὁ τέλος , φημί , καί ἐν αὐτός ὁ γῆρας ἐάν τίκτω , διά οὗτος μᾶλλον ἀπαντάω αὐτός ἀγαπάω . καί γάρ παιδεία πῶς εἰμί δοκέω ὁ παιδίον ὁ πρός αὐτός ὁ γῆρας τήκω , καί μᾶλλον ἐπισπάω δύναμαι ὁ πατρικός εὔνοια . ἀλλά ἵνα μανθάνω ὅτι οὖον οὗτος μόνος εἰμί ὁ ὁ πατήρ ἐπισπάω προτιμάω τε αὐτός ὁ ἀδελφός παρασκευάζω , διδάσκω ἐγώ ὁ θεῖος γραφή , ὅτι καί μετά οὗτος ἕτερος τίκτω · καί εἰμί κατά ὁ φυσικός ἀκολουθία ὁ ὁ ἀγάπη γίγνομαι , ἐκεῖνος εἄν μᾶλλον ἀγαπάω , δρύοψ δή ἀληθής · υἱός γῆρας εἰμί , καί τότε τίκτω , ἡνίκα πρός ἔσχατος γήρας ἐλαύνω ὁ ἔοικα . τις οὖν εἰμί εἶπον ; ὅτι2 χάρις τις ὁ ἄνωθεν ὁ ὁ νέος ακολουω ποιέω , καί διά ὁ ὁ Ψυχή ἀρετή [ 584 ] πᾶς αὐτός πρότιμος ἐργάζομαι · οὗτος δέ προσκτείνω ὁ αἴτιος ἐν ὁ γραφή , ὅτι ἐπεί υἱός γῆρας εἰμί αὐτός , διά οὗτος αὐτός ἀγαπάω πλέω , ἵνα μή φανερῶς · αὐξάνω ὁ ἀδελφός ὁ φθόνος . δεινός γάρ τοιοῦτος ὁ πάθος , καί ἐπειδή ἐπιλαμβάνω Ψυχή , οὖον πρότερος αὐτός ἀνίημι , μέχρι εἄν εἰς ἔσχατος αὐτός ἀποπλέω ἀγάπη , καί λυμαίνομαι ὁ τίκτω αὐτός Ψυχή , ὁ ἐναντίος ἢ βούλομαι ὁ φονόω διατίθημι , λαμπρός , ἔνδοξος , περιφανής , ὅσπερ πάλιν ἕτερος πλήσσω βαρύς ὁ βασκανία γίγνομαι . σκοπάω γοῦν ἐνταῦθα , πῶς ὁ μέν θαυμάσιος οὗτος οὐδείς ὁ γίγνομαι οἶδα , ἅτε δή καθάπερ ἀδελφός καί ὁ αὐτός ὥρα αὐτός λύω οὗτος προσαρτάω , ὠχρός ἅπας καί διαλέγω · μετά πολύς ὁ απλοτητη · ἐκεῖνος δέ ὑπό ὁ βασκανία πάλιν ἄνειμι , μισέω αὐτός παρασκευάζω . εἶδον γάρ , φημί , ὁ ἀδελφός , ὅτι αὐτός ὁ πατήρ φιλέω ἐκ πᾶς ὁ υἱός αὐτός , μισέω αὐτός , καί οὐ δύναμαι λαλέω αὐτός οὐδείς εἰρηνικός . ὤρα πῶς ὁ οὐδείς τοιχῶτα μισέω ἐπιχειρέω . καί οὐδείς , φημί , δύναμαι λαλέω αὐτός εἰρηνικός . τις εἰμί , οὐδείς δύναμαι λαλέω αὐτός εἰρηνικός ; ἐπεί γάρ κυριεύω αὐτός ὁ πάθος , καί ὁ μῖσος · αἴθω κατά ἕκαστος ἡμέρα , καθάπερ αἰχμάλωτος γονεύς καί τυραννεύω ὑπό ὁ πάθος , μετά δόλος προσαγορεύω , οὐδείς λέγω αὐτός λαλέω δύναμαι . καί σκοπέω πῶς ὁ αἴτιος οὗτος σῴζω ὁ μῖσος , ὅτι ἀπό ὁ φθόνος ὁ ἀρχή λαμβάνω . εἶδον γάρ ὁ ἀδελφός αὐτός , φημί , ὅτι ὁ πατήρ αὐτός φιλέω ἐκ πᾶς ὁ υἱός αὐτός . ὁ φιληρος ὁ πατήρ ὁ φθόνος αὐτός τίκτω , ἀλλά ὁ ὁ πατήρ εὔνοια ὁ ἀρετή ὁ παῖς ἐπισπάω . Δέος τοίνυν ἐκεῖνος μιμέομαι ὁ ἀδελφός καί ζηλόω ὁ τρόπος , ἵνα οὗτος καί