joannes-chrysostomus.in-genesim-homiliae-1-67 pg054_0167.2
μου διὰ σεαυτοῦ , ὅταν ἀπολάβῃς σου τὴν εὐημερίαν · μνήμην ποιήσαι τοῦ σοι ταῦτα προμηνύσαντος , καὶ ποιήσεις ἐπ’ ἐμὲ ἔλεος . β . Τοῦτο ἀκούων , ἀγαπητέ , μὴ μικροψυχίαν καταγνῶς τοῦ δικαίου , ἀλλὰ ταύτῃ μάλιστα ἐκπλήγθητι , ὅτε τοσούτων δυσχερῶν δυντῶν , τὴν αὐτοῦ οἰχήσιν γενναίως καὶ εὐχαρίστως ἔφερεν . Εἰ γὰρ καὶ πολλάκις τὴν παρὰ τοῦ ἀρχιδεσμοφυλάκος ἐξουσίαν εἴληφε , ἀλλ’ ὅμως ἐβαρύνετο τὸ κατακεκλεισθαι , καὶ μετὰ τῶν αὐχμωτῶν καὶ βυπνῶν εἶναι . Ὅρα γὰρ αὐτὸ καὶ ἐκ τοῦτο τὴν φιλόσοφον γνώμην · ὅπως μετὰ ἀνδρείας ἔφερεν ἅπαντα , διὰ πάντων πολλὴν τὴν ταπεινοφροσύνην ἐπιδείκνυμενος . Καὶ ποιήσεις ἐπ’ ἐμὲ ἔλεος , καὶ μηθήσεις περὶ ἐμοῦ πρὸς Φαραὼ , καὶ δεάξεις με ἐκ τῆς ὀχωμάτων τούτων . Ἐννοεῖ μοι ἐνταῦθα , πῶς οὐδὲν λέγει κατὰ τῆ ; μιάρας ἐκείνης μοιχαλίδος , οὐδὲ αἰτιᾶται τὸν δεσπότην , οὐδὲ τὴν τῶν ἀδελφῶν περὶ αὐτὴν ἀπανθρωπίαν ἐπιγίνεται , ἀλλὰ συγκαλύψας πάντα , φησί · Μνήσθητι μου , καὶ ποιήσον ἐξενεχθῆναι με ἐκ τοῦ ὀχωμάτων τούτου . Ὅτι κλοπὴ ἐκλάπην ἐκ τῆς Ἑβραίων , καὶ ὧδε οὐκ ἐποίησα οὐδέν , ἀλλ’ ἐνέβαλον με εἰς τὸν λάκκον τοῦτον . Μὴ ἀπλῶς τοῦτο παραδράμωμεν , ἀλλ’ ἐννοήσωμεν τῆς [ 602 ] ψυχῆς αὐτοῦ τὴν φιλοσοφίαν , καὶ ὅπως καὶρὸν εὐρηκώς · τοιοῦτον , καὶ εἰδὼς ὅτι δυνήσεται ἅπαντα ὁ ἀρχιοιογχορ ἐν εὐημερίᾳ γεγὼνως γνωρίσαι τῷ βασιλεῖ τὰ κατ’ αὐτόν , οὐ τὴν Αἰγυπτίαν διαβάλλει ( πάλιν γὰρ τὰ αὐτὰ ἐρώ ) , οὐ τὸν δεσπότην ἄγει εἰς μέσον , οὐδὲ τοὺς ἀδελφούς · οὐ λέγει τὴν αἰτίαν , ὅτι ἦν τὸ δεσμωτήριον οἰκεῖν καταδικασθῆν , οὐδὲ σπουδάζει εἰβαί τὴν παρανομίαν τὴν εἰς αὐτὸν γεγενημένην · ἀλλ’ ἓνός μόνον γίνεται , οὐ τοῦ ἐκείνων δηλαδὴ κατηγορήσαι , ἀλλὰ τοῦ ὑπὲρ ἑαυτοῦ μόνον εἰπεῖν . Καὶ τὰ μὲν παρὰ τῶν ἀδελφῶν συνεκκλίνεσιν εἰπών , Ἐκλάπην ἐκ τῆς Ἑβραίων · τὰ δὲ παρὰ τῆς Αἰγυπτίας ἐκείνης τῆς ἀκολούθου οὐδὲ εἰς μέσον ἄγει , οὐδὲ τὴν παρὰ τοῦ δεσπότου ἀδίκον κατ’ αὐτοῦ ἀνακρίσιν . Ἄλλὰ τί φησιν ; Ὅδε οὐκ ἐποίησα οὐδέν , ἀλλ’ ἐνέβαλον με εἰς τὸν λάκκον τοῦτον . Ταῦτα ἀκούσας παιδευώμεθα , ἐπειδὰν τοις τοιούτοις περιπτώμεν , μὴ ἐκείνους σπουδάζειν περιβάλλειν λοιδορίας , καὶ τὴν γλῶσσαν ἀκονῶν κατὰ τῆς ἐτέρων κατηγορίας α , ἀλλὰ μόνον πρᾶξαι καὶ ἡμέρας ἑαυτοὺς ἀνευθύνους δεῖκνύναι , καὶ μιμεῖσθαι τὸν θαυμάσιον τοῦτον , ὅτι οὐδὲ ἐν συμφορᾷ τὸν κατεδύσατο κἂν μέχρι ῥημάτων ἐκπομπεύσαι τῆς Αἰγυπτίας τὴν ἀσελγείαν . Ἴστε γὰρ ὅτι πολλοὶ πολλάκις καὶ ὑπεύθυνον ὄντες ἐγκλήμασι , πολλῇ τῇ ἀναίσχυντᾳ κεχρημένοι τὰ ἐκείνων πηλίμελήματα ἐτέρους περιβάλλειν ἐπιχειροῦσιν · οὕτως δὲ τοῦ ἡλίου φαντότερος ὁ τυγχάνων , καὶ δυνάμενος ἅπαντα μετὰ ἀληθείας εἰπεῖν , χάκειν τὴν μανίαν καταδύσων ποιήσαι , καὶ ἑαυτὸν περιφανέστατον ἀποδεῖξαι , οὐδὲν ἐκείνων εἰς μέσον ἄγει . Οὐδὲ γὰρ τὴν παρὰ τῶν ἀνθρώπων ὤφρητο δόξαν , ἀλλ’ ἠρκεῖτο τῇ ἀνωθὲν εὐνοίᾳ , καὶ τὸν ἀκούσιον ἐκείνων μόνον ὀφθαλμὸν ἐδούλευε ἐπαινέτην ἔχειν τῶν γινομένων . Διὸ καὶ σιγῶντος αὐτοῦ , καὶ πάντα κρύπτειν ἐπιχειροῦντος , ὁ φιλάνθρωπος Δεσπότης εἰς τοσαύτην αὐτὸν περιφάνειαν ἤγαγεν , ὅτε καλῶς εἶδε τὸν ἀληθῆ ἀγνονιζόμενον . Τέως δὲ μάθωμεν καὶ ἐκ τῶν μετὰ ταῦτα γινομένων τὴν ὑπομονὴν τοῦ ἀνδρός , καὶ ὅπως πρὸς τὴν μέλλουσαν οὐκ ἐδυσχέρασεν , οὐδὲ ἀπεδοσπέτευσεν · ἀλλὰ μετὰ πολλῆς τῆς προθυμίας ἅπαντα φέρων ὑχαρίστει τῷ ταῦτα συγχωροῦντι γίνεσθαι Δεσπότῃ . Ταῦτα ἀκούσας ὁ ἀρχιστοποῖος , καὶ νομίσας καὶ τὸ
Lemmas: ἐγώ διά σεαυτοῦ , ὅταν ἀπολαμβάνω σύ ὁ εὐημερία · μνήμη ποιέω ὁ σύ οὗτος προμηνύω , καί ποιέω ἐπί ἐγώ ἔλεος . Β . οὗτος ἀκούω , ἀγαπητός , μή μικροψυχία καταγιγνώσκω ὁ Δίκαιος , ἀλλά οὗτος μάλιστα ἐκπλήσσω , ὅτε τοσοῦτος δυσχερής δύο , ὁ αὐτός οἴχησις γενναῖος καί εὐχάριστος φέρω . εἰμί γάρ καί πολλάκις ὁ παρά ὁ ἀρχιδεσμοφύλαξ ἐξουσία λαμβάνω , ἀλλά ὅμως βαρύνω ὁ κατακλείω , καί μετά ὁ αὐχμωτῶν καί βυπνεω εἰμί . Ὅρας γάρ αὐτός καί ἐκ οὗτος ὁ φιλόσοφος γνώμη · ὅπως μετά ἀνδρεῖος φέρω ἅπας , διά πᾶς πολύς ὁ ταπεινοφροσύνη ἐπιδείκνυμι . καί ποιέω ἐπί ἐγώ ἔλεος , καί μηθήσεις περί ἐγώ πρός Φαραώ , καί δέχομαι ἐγώ ἐκ ὁ ὀχωμάτων οὗτος . ἐννοέω ἐγώ ἐνταῦθα , πῶς οὐδείς λέγω κατά τῆ ; Μιάρα ἐκεῖνος μοιχαλίς , οὐδέ αἰτιάομαι ὁ δεσπότης , οὐδέ ὁ ὁ ἀδελφός περί αὐτός ἀπανθρωπία ἐπιγίγνομαι , ἀλλά συγκαλύπτω πᾶς , φημί · μιμνήσκω ἐγώ , καί ποιέω ἐκφέρω ἐγώ ἐκ ὁ ὀχωμάτων οὗτος . ὅτι2 κλοπή κλέπτω ἐκ ὁ Ἑβραῖος , καί ὧδε οὐ ποιέω οὐδείς , ἀλλά ἐμβάλλω ἐγώ εἰς ὁ λάκκος οὗτος . μή ἀπλόος οὗτος παρατρέχω , ἀλλά ἐννοέω ὁ [ 602 ] Ψυχή αὐτός ὁ φιλοσοφία , καί ὅπως καιρός εὑρίσκω · τοιοῦτος , καί εἰδοί ὅτι δύναμαι ἅπας ὁ ἀρχιοιογχορ ἐν εὐημερία γέγωνα γνωρίζω ὁ βασιλεύς ὁ κατά αὐτός , οὖον ὁ Αἰγύπτιος διαβάλλω ( πάλιν γάρ ὁ αὐτός εἴρω ) , οὖον ὁ δεσπότης ἄγω εἰς μέσος , οὐδέ ὁ ἀδελφός · οὖον λέγω ὁ αἴτιος , ὅτι εἰμί ὁ δεσμωτήριον οἰκέω καταδικάζω , οὐδέ σπουδάζω ἴβη ὁ παρανομία ὁ εἰς αὐτός γίγνομαι · ἀλλά εἷς μόνος γίγνομαι , οὖον ὁ ἐκεῖνος δηλαδή κατηγορέω , ἀλλά ὁ ὑπέρ ἑαυτοῦ μόνος εἶπον . καί ὁ μέν παρά ὁ ἀδελφός συνεκκλίνω εἶπον , κλέπτω ἐκ ὁ Ἑβραῖος · ὁ δέ παρά ὁ Αἰγύπτιος ἐκεῖνος ὁ ἀκόλουθος οὐδέ εἰς μέσος ἄγω , οὐδέ ὁ παρά ὁ δεσπότης ἄδικος κατά αὐτός ἀνάκρισις . ἀλλά τίς φημί ; ὅδε οὐ ποιέω οὐδείς , ἀλλά ἐμβάλλω ἐγώ εἰς ὁ λάκκος οὗτος . οὗτος ἀκούω παιδεύω , ἐπειδάν ὁ τοιοῦτος περιπέτομαι , μή ἐκεῖνος σπουδάζω περιβάλλω λοιδορία , καί ὁ γλῶσσα ἀκόνη κατά ὁ ἕτερος κατηγορία ὅς , ἀλλά μόνος πράσσω καί ἡμέρα ἑαυτοῦ ἀνεύθυνος δείκνυμι , καί μιμέομαι ὁ θαυμάσιος οὗτος , ὅτι οὐδέ ἐν συμφορά ὁ καταδύω κἀν μέχρι ῥῆμα ἐκπομπεύω ὁ Αἰγύπτιος ὁ ἀσέλγεια . οἶδα γάρ ὅτι πολύς πολλάκις καί ὑπεύθυνος εἰμί ἔγκλημα , πολύς ὁ αναίσχυντος χράομαι ὁ ἐκεῖνος πηλιμελημα ἕτερος περιβάλλω ἐπιχειρέω · οὕτως δέ ὁ ἥλιος φαντός ὁ τυγχάνω , καί δύναμαι ἅπας μετά ἀλήθεια εἶπον , χάσκω ὁ μανία καταδύω ποιέω , καί ἑαυτοῦ περιφανής ἀποδείκνυμι , οὐδείς ἐκεῖνος εἰς μέσος ἄγω . οὐδέ γάρ ὁ παρά ὁ ἄνθρωπος ὤφρητο δόξα , ἀλλά ἀρκέω ὁ ἄνωθεν εὔνοια , καί ὁ ἀεκούσιος ἐκεῖνος μόνος ὀφθαλμός δουλεύω ἐπαινέτης ἔχω ὁ γίγνομαι . Διὸ καί σιγάω αὐτός , καί πᾶς κρύπτω ἐπιχειρέω , ὁ φιλάνθρωπος Δεσπότης εἰς τοσοῦτος αὐτός περιφάνεια ἄγω , ὅτε καλῶς ὁράω ὁ ἀληθής αγνονιζω . Τέως δέ μανθάνω καί ἐκ ὁ μετά οὗτος γίγνομαι ὁ ὑπομονή ὁ ἀνήρ , καί ὅπως πρός ὁ μέλλω οὐ ἐδυσχέρασεν , οὐδέ ἀπεδοσπέτευσεν · ἀλλά μετά πολύς ὁ προθυμία ἅπας φέρω ὑχαρίστει ὁ οὗτος συγχωρέω γίγνομαι δεσπότης . οὗτος ἀκούω ὁ ἀρχιστοποῖος , καί νομίζω καί ὁ