joannes-chrysostomus.in-genesim-homiliae-1-67 pg054_0011.2
α' . Ἐμάθομεν ἐκ τῶν χθὲς ἀνεγνωσμένων , ἀγαπητοί , τὴν ὑπερολὴν τῆς τοῦ δικαίου φιλοξενίας · φέρε δὴ καὶ σήμερον τὰ ἔξης ἐπελθόντες , πάλιν καταμάθωμεν τοῦ πατριάρχου τὸ φιλόστοργον καὶ συμπάθες . Ἐκάστην γὰρ τῶν ἀρετῶν μεθ’ ὑπερολῆς ὁ δικαῖος οὕτως ἐξεκτῆτο . Οὐδὲ γὰρ μόνον φιλόστοργος , οὐδὲ φιλόξενος ἦν καὶ συμπαθής , ἀλλὰ καὶ τὰς ἄλλας ἁπάσας ἀπάσας μετὰ δωψιλείας ἐπεδείκνυτο . Ἄν τε γὰρ ὑπομονὴν δὴ ἐπιδείξασθαι , εὐρήσεις αὐτὸν εἰς αὐτὴν τὴν ἄκραν χορυφὴν ἀναβεδηκότα · ἄν τε ταπεινοφροσύνην , ἴδει πάλιν καὶ ἐνταῦθα οὐδὲν παραχωροῦντα , ἀλλὰ πάντα ὑπεραχοντίζοντα · κἂν πίστιν ἐπιδείξασθαι δὴ , καὶ ἐν τούτῳ πάλιν μᾶλλον εὐρεθήσεται τῶν ἄλλων ἀπάντων εὐδοκιμῶν . Καθὰπερ γὰρ εἰχὼν τις ἑαυτὸς ἐστιν ἡ τοῦτο ψυχή , τὰ διάφορα τῆς ἀρετῆς κρύμματα ἐν ἑαυτῇ δεῖκνυσουσα . Ποία οὖν ἡμῖν ὑπολείπεται λοιπὸν ἀπολογία , ὅταν ἓνὸς ἀνθρώπου πάσας τὰς ἀρετὰς ἐν ἑαυτῷ περιφέρουτος , ἡμεῖς οὕτως ἑρμῶι τυγχάνωμεν , ὡς μηδεμίαν ἀρετὴν βούλεσθαι κατορθοῦν ; Ὅτι γὰρ οὐ παρὰ τὸ μὴ δύνασθαι , ἀλλὰ παρὰ τὸ μὴ βούλεσθαι ἑρμῶι πάντων ἑμῶν τῶν ἀγαθῶν , σαφεῖς ἀποδείξεις τὸ πολλοὺς τῶν ὁμογενῶν ἡμῖν εὑρεῖν διαλάμποντας ἐν ἀρετῇ . Καὶ αὐτὸ δὲ τοῦτο , τὸ τὸν πατριάρχην καὶ πρὸ τοῦ χάριτος , καὶ πρὸ τοῦ νόμου γεγονότα , οἴκοθεν καὶ ἀπὸ τῆς ἐν τῇ ψυχῇ κεῖμένης γνώσεως εἰς τοσοῦτον μέτρον ἀρετῆς ἐλθεῖν , πάσης ἡμᾶς ἀπολογίας ἀποστερῆσαι δυνήσεται . Ἄλλ’ ἴσως ἐροῦσι τινες , ὅτι πολλῆς ἀπέλαυσε τῆς παρὰ τοῦ Θεοῦ κηδεμονίας ὁ ἄνηρ , καὶ πολλὴν ἐπεδείξατο τὴν περὶ αὐτὸν πρόνοιαν ὁ τῶν ὅλων Θεός . Ναί , ὁμολογῶ · ἀλλ’ εἰ μὴ πρῶτερος τὰ παρ’ ἑαυτοῦ καὶ αὐτὸς ἐπεδείξατο , οὐκ ἂν τῶν παρὰ τοῦ Δεσπότου ἀπήλαυσε . Μὴ τοίνυν τοῦτο μόνον ὅρα , ἀλλὰ καθ’ ἕκαστον ἐξετάζατο καταμανθάνε , πῶς πρότερον τῆς οἰκείας ἀρετῆς ἐν πᾶσι τὴν βάσανον παρεσηχώς , οὕτως ἠξιοῦτο τῆς παρὰ τοῦ Θεοῦ συμμάχιας . Καὶ ταῦτα πολλάκις ὑμῖν ἐδείξαμεν , ἵνὰ τὰ κατὰ τὴν μετὰστασιν αὐτοῦ τὴν ἐκ γῆς τῆς πατρίδος ἐποιεῖ·ο ὅπως , οὐδὲ ἀπὸ προγόνων σπέρματα εὐσεβείας δεξάμενος , οἴκοθεν καὶ παρ’ ἑαυτοῦ πολὺ τὸ φιλόθεον ἐπεδείκνυτο , καὶ ἄνθρωπος ἄρτι τῆς Χαλδαίας μεταναστὰς , ἄθροιν καλεούμενος τὴν ἄλλοτριαν τῆς οἰκείας ἀνταλλάξαι , οὐκ ἐνεδοίασεν , οὐκ ἀνεβάλετο , ἀλλ’ εὐθὺς ἐπλήρω τὸ ἐπιταχθὲν , καὶ ταῦτα οὐκ εἰδὼς ὅπου στήσεται αὐτῷ τὰ τῆς πλάνης , καὶ ἔσπευδε καὶ ἠμείγετο , ὡς ἐπὶ ὁμολογημένοις , τοῦ ἀδήλοις , τοῦ τοῦ Θεοῦ πρύτασι πᾶντων προτιμότερον ἡγούμενος . Εἶδες πῶς ἐξ ἀρχῆς καὶ ἐκ προοιμίου τὰ παρ’ ἑαυτοῦ εἴσεφερε , καὶ διὰ τοῦτο καὶ τὰ παρὰ τοῦ Θεοῦ καθ’ ἕκαστην ἐκαρποῦτο μετὰ πολλῆς τῆς δωψιλείας ; [ 424 ] Τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον καὶ ἡμεῖς , ἀγαπητοί , τοῖς βουλομένοις τῆς ἀνὰθεν ἀπολαύειν εὐνοίας , ζηλώσωμεν τὸν πατριάρχην , καὶ μὴ ἀναδύωμεθα πρὸς τὴν ἀρετὴν , ἀλλ’ ἕκαστην ἀπολαβόντες , οὕτω ταύτην μετὰ σπουδῆς μετερχώμεθα , ὡς τὸν ἀκόλιπτον ἐκείνον ὀρθάλμην ἐπισπάσασθαι πρὸς τὴν τῆς ἀμοιβῆς ἀντίδοσιν . Ὅ γὰρ τὰ ἀπόρρητα τῆς διανοίας ἡμῶν ἐπιστάμενος , ἐπειδὰν ἴδῃ ὑγιῆ γνώμην ἐπιδεικνυμένους , καὶ πρὸς τοὺς τῆς ἀρετῆς ἀγῶνας ἀποδύεσθαι ἐσπουδακότας , παραχρήσεται καὶ τὴν παρ’ ἑαυτοῦ παρέξει βοήθειαν , ὁμοῦ καὶ τοὺς πόνους ἡμῖν ἐπικουρήσων , καὶ τὸ ἀσθενὲς τῆς ἡμετέρας φύσεως ἐπιβρυχνὺς , καὶ δαψιλὲς τὰς ἀμοιβὰς χορηγῶν . Καὶ ἐπὶ μὲν τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγῶνων οὐχ ἄν ποτε εὑροῖς τι τοιούτου γινόμενον · ἀλλ’ ἐστὴκεν ὁ παιδοτρίβης , θεατὴς μόνον γινόμενος τῶν ἀγωνιζομένων , καὶ οὐδὲν ἑτερον συνεισενεχθεὶν δυνάμενος , ἀλλ’ ἀναμένων τὴν νίκην γενέσθαι · ὁ δὲ Δεσπότης ὁ ἡμέτερος οὐχ οὕτως , ἀλλὰ καὶ συναγωνίζεται , καὶ χεῖρα ὁρᾷ , καὶ συνεργάζεται , καὶ μονοῦχῃ πανταχόθεν τὸν ἀντείπαλον ὑποταττομένον ἡμῖν παραβιβάζει , καὶ πάντα ποιεῖ καὶ πραγματεύεται , ὥστε δυνηθῆναι ἡμᾶς καταγωνισασθαι , καὶ τὴν νίκην ἀρπάσαι , ἵνα τὸν ἀμαράντινον στέφανον ἐπιθῇ τῇ ἡμετέρᾳ κεφαλῇ . Στέφανον γὰρ , φησίν , χαρίτων δέξῃ σὺ χορυφή . Καὶ ἐν μὲν τοῖς Ὀλυμπιακοῖς τοῦτο ἀξίουν μετὰ τοῦ στέφανος μετὰ τὴν νίκην οὐδὲν ἑτερόν ἐστιν , ἡ φύλλα δάφνης , καὶ κρότος , καὶ βοὴ παρὰ τοῦ δήμου γινόμενη , ἄπερ ἀπαντα , τῆς ἑσπέρας καταλαβούσης , κατεμαράνθη καὶ ἀπώλετο · ὁ δὲ ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς καὶ τῶν ταύτης ἰδρυτῶν στέφανος οὐδὲν αἰσθητὸν ἔχει , οὐδὲ ἐν τῷ αὐτῷ τούτῳ συγκαταλυόμενος , ἀλλὰ διηνεκὴς , ἀθάνατος , ἀπασὶ τοῖς αἰῶσι συμπαρεκτεινόμενος . Καὶ ὁ μὲν πόνος πρὸς χρόνον βραχύν , ἡ δὲ ὑπὲρ τῶν πόνων ἀμοιβὴ τέλος οὐκ ἔχων , οὐδὲ ἔχει τὴν χρόνον , οὐδὲ μαραίνεται . Καὶ ἵνα μάθητε , ἰδοὺ πόσα ἔτη διελήλυθε , καὶ πόσαι γενεαί , ἐξ οὗ πατριάρχου οὗτος γέγονε · καὶ ὡς χθὲς καὶ σήμερον , οὕτω διαλάμπει πονοῦν αὐτοῦ οἱ ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς στέφανοι , καὶ μέχρι τῆς συντελείας αὐτῆς πᾶσι τοῖς εὖ φρονούσι διδασκαλίας ὑπόθεσις γίνεται .
Lemmas: ὅς . μανθάνω ἐκ ὁ χθές ἀναγιγνώσκω , ἀγαπητός , ὁ ὑπερολὴν ὁ ὁ Δίκαιος φιλοξενία · φέρω δή καί σήμερον ὁ ἔξειμι ἐπέρχομαι , πάλιν καταμανθάνω ὁ πατριάρχης ὁ φιλόστοργος καί συμπαθής . ἕκαστος γάρ ὁ ἀρετή μετά ὑπερολῆς ὁ Δίκαιος οὕτως ἐξεκτῆτο . οὐδέ γάρ μόνος φιλόστοργος , οὐδέ φιλόξενος εἰμί καί συμπαθής , ἀλλά καί ὁ ἄλλος ἅπας ἅπας μετά δωψιλειος ἐπιδείκνυμι . ἄν τε γάρ ὑπομονή δή ἐπιδείκνυμι , εὑρίσκω αὐτός εἰς αὐτός ὁ ἄκρος χορυφημι ἀναβλέπω · ἄν τε ταπεινοφροσύνη , ἶδος πάλιν καί ἐνταῦθα οὐδείς παραχωρέω , ἀλλά πᾶς υπεραχοντιθεριζω · κἀν πίστις ἐπιδείκνυμι δή , καί ἐν οὗτος πάλιν μᾶλλον εὑρίσκω ὁ ἄλλος ἀπαντάω εὐδοκιμέω . καθά γάρ ὁμό-στιξ τις εαυτός εἰμί ὁ οὗτος ψυχή , ὁ διάφορος ὁ ἀρετή κρύμμα ἐν ἑαυτοῦ δείκνυμι . Ποία οὖν ἐγώ ὑπολείπω λοιπός ἀπολογία , ὅταν εἷς ἄνθρωπος πᾶς ὁ ἀρετή ἐν ἑαυτοῦ περιφέρω , ἐγώ οὕτως Ἕρμος τυγχάνω , ὡς μηδείς ἀρετή βούλομαι κατορθόω ; ὅτι2 γάρ οὖον παρά ὁ μή δύναμαι , ἀλλά παρά ὁ μή βούλομαι Ἕρμος πᾶς ἐμέω ὁ ἀγαθός , σαφής ἀποδείκνυμι ὁ πολύς ὁ ὁμογενής ἐγώ εὑρίσκω διαλάμπω ἐν ἀρετή . καί αὐτός δέ οὗτος , ὁ ὁ πατριάρχης καί πρό ὁ χάρις , καί πρό ὁ νόμος γίγνομαι , οἴκοθεν καί ἀπό ὁ ἐν ὁ Ψυχή κεῖμαι γνῶσις εἰς τοσοῦτος μέτρον ἀρετή ἔρχομαι , πᾶς ἐγώ ἀπολογία ἀποστερέω δύναμαι . ἄλλος ἴσως εἴρω τις , ὅτι πολύς ἀπολαύω ὁ παρά ὁ Θεός κηδεμονία ὁ ἀνήρ , καί πολύς ἐπιδείκνυμι ὁ περί αὐτός πρόνοια ὁ ὁ ὅλος Θεός . Ναίς , ὁμολογέω · ἀλλά εἰμί μή πρότερος ὁ παρά ἑαυτοῦ καί αὐτός ἐπιδείκνυμι , οὐ εἄν ὁ παρά ὁ δεσπότης ἀπαλαύω . μή τοίνυν οὗτος μόνος ὁράω , ἀλλά κατά ἕκαστος ἐξετάζω καταμανθάνω , πῶς πρότερος ὁ οἰκεῖος ἀρετή ἐν πᾶς ὁ βάσανος παρέχω , οὕτως ἀξιόω ὁ παρά ὁ Θεός συμμαχία . καί οὗτος πολλάκις σύ δείκνυμι , ἵνα ὁ κατά ὁ μετάστασις αὐτός ὁ ἐκ γῆ ὁ πατρίς ἐποιεῖ·ο ὅπως , οὐδέ ἀπό πρόγονος σπέρμα εὐσέβεια δέχομαι , οἴκοθεν καί παρά ἑαυτοῦ πολύς ὁ φιλόθεος ἐπιδείκνυμι , καί ἄνθρωπος ἄρτι ὁ Χαλδαία μετανίστημι , ἀθρέω καλέω ὁ ἀλλότριος ὁ οἰκεῖος ἀνταλλάσσω , οὐ ἐνδοιάζω , οὐ ἀναβάλλω , ἀλλά εὐθύς πληρόω ὁ ἐπιτάσσω , καί οὗτος οὐ εἰδοί ὅπου ἵστημι αὐτός ὁ ὁ πλάνης , καί σπεύδω καί μίγνυμι , ὡς ἐπί ὁμολογέω , ὁ ἄδηλος , ὁ ὁ Θεός πρυτασις πᾶς πρότιμος ἡγέομαι . εἶδον πῶς ἐκ ἀρχή καί ἐκ προοίμιον ὁ παρά ἑαυτοῦ εισφέρω , καί διά οὗτος καί ὁ παρά ὁ Θεός κατά ἕκαστος καρπόω μετά πολύς ὁ δωψιλειος ; [ 424 ] ὁ αὐτός δή τρόπος καί ἐγώ , ἀγαπητός , ὁ βούλομαι ὁ ἀνατίθημι ἀπολαύω εὔνοια , ζηλόω ὁ πατριάρχης , καί μή ἀναδύνω πρός ὁ ἀρετή , ἀλλά ἕκαστος ἀπολαμβάνω , οὗτος οὗτος μετά σπουδή μετέρχομαι , ὡς ὁ ἀκόλιπτον ἐκεῖνος ὀρθάλμην ἐπισπάω πρός ὁ ὁ ἀμοιβή ἀντίδοσις . ὅς γάρ ὁ ἀπόρρητος ὁ διάνοια ἐγώ ἐπίσταμαι , ἐπειδάν ὁράω ὑγιής γνώμη ἐπιδείκνυμι , καί πρός ὁ ὁ ἀρετή ἀγών ἀποδύω σπουδάζω , παραχράω καί ὁ παρά ἑαυτοῦ παρέχω βοήθεια , ὁμοῦ καί ὁ πόνος ἐγώ ἐπικουρέω , καί ὁ ἀσθενής ὁ ἡμέτερος φύσις ἐπιβρυχνὺς , καί δαψιλής ὁ ἀμοιβή χορηγός . καί ἐπί μέν ὁ ὀλυμπιακός ἀγών οὐ ἄν ποτός εὑρίσκω τίς τοιοῦτος γίγνομαι · ἀλλά ἵστημι ὁ παιδοτρίβης , θεατής μόνος γίγνομαι ὁ ἀγωνίζομαι , καί οὐδείς ἕτερος συνεισφέρω δύναμαι , ἀλλά ἀναμένω ὁ Νίκη γίγνομαι · ὁ δέ Δεσπότης ὁ ἡμέτερος οὐ οὕτως , ἀλλά καί συναγωνίζομαι , καί χείρ ὁράω , καί συνεργάζομαι , καί μονοῦχος πανταχόθεν ὁ αντειπαλος ὑποτάσσω ἐγώ παραβιβάζω , καί πᾶς ποιέω καί πραγματεύομαι , ὥστε δύναμαι ἐγώ καταγωνίζομαι , καί ὁ Νίκη ἁρπάζω , ἵνα ὁ ἀμαράντινος στέφανος ἐπιτίθημι ὁ ἡμέτερος κεφαλή . Στέφανος γάρ , φημί , Χαρίτων δέχομαι σύ χορυφω . καί ἐν μέν ὁ ὀλυμπιακός οὗτος ἀξιόω μετά ὁ στέφανος μετά ὁ Νίκη οὐδείς ἕτερος εἰμί , ὁ φύλλον δάφνη , καί κρότος , καί βοή παρά ὁ δῆμος γίγνομαι , Ἄπερ ἅπας , ὁ ἑσπέρα καταλαμβάνω , καταμαραίνω καί ἀπόλλυμι · ὁ δέ ὑπέρ ὁ ἀρετή καί ὁ οὗτος ιδρυτής στέφανος οὐδείς αἰσθητός ἔχω , οὐδέ ἐν ὁ αὐτός οὗτος συγκαταλύω , ἀλλά διηνεκής , ἀθάνατος , ἅπας ὁ αἰών συμπαρεκτείνω . καί ὁ μέν πόνος πρός χρόνος βραχύς , ὁ δέ ὑπέρ ὁ πόνος ἀμοιβή τέλος οὐ ἔχω , οὐδέ ἔχω ὁ χρόνος , οὐδέ μαραίνω . καί ἵνα μανθάνω , ἰδού πόσος ἔτος διέρχομαι , καί πόσος γενεά , ἐκ ὅς πατριάρχης οὗτος γίγνομαι · καί ὡς χθές καί σήμερον , οὗτος διαλάμπω πονέω αὐτός ὁ ὑπέρ ὁ ἀρετή στέφανος , καί μέχρι ὁ συντέλεια αὐτός πᾶς ὁ εὕω φρονέω διδασκαλία ὑπόθεσις γίγνομαι .