joannes-chrysostomus.in-genesim-homiliae-1-67 pg054_0055.3
φιλοστοργίαν δευτέραν ἠγασάμενος τῶν τοῦ Θεοῦ προσταγμάτων , ἐπὶ τὴν ἐκπλήρωσιν ἐσπευδε . Καὶ ἀναστὰς , φησίν , Ἄβραάμ τὸ πρωί , ἐπέασσε τὸν ὂνον αὐτοῦ . Παρέλαβε δὲ μεθ’ ἑαυτοῦ δύο παῖδας καὶ Ἰσαὰκ τὸν υἱὸν αὐτοῦ · καὶ σχίζας ξύλα εἰς ὁλοκάτωσιν ἀναστὰς ἐπορεύθη , καὶ ἦλθεν ἐπὶ τὸν τόπον , ὃν εἶπεν αὐτῷ ὁ Θεός , τῇ ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ . Ὅρα τὸν φιλάνθρωπον Δεσπότην , πῶς καὶ ἐν τῷ διαστήματι βασανίζει τοῦ δικαίου τὴν ἀρετὴν . Ἐννόουν δὲ καὶ τὸν δικαῖον τί εἶδος ἦν ὑπομένου τὰς τριῶν ἡμερῶν , καὶ αὐτὸν καθ’ ἑαυτὸν μὲν ἀναλογιζόμενον τὸ ἐπίταγμα , καὶ ὅτι αὐτὸς μέλλει ταῖς οἰκείαις χερσὶ τὸν οὕτως ποθούμενον σφάζειν υἱὸν ἐνθυμούμενον , οὐδὲν δὲ τὸ πρᾶγμα κοινωσάμενον ἔχοντα · καὶ καταπλαγῆναι τὴν γνώμην αὐτοῦ τὴν φιλόδοξον καὶ τὴν σύνεσιν . Ἐπειδὴ γὰρ ἦδει τὸ μέγεθος τοῦ ἐπιτάγματος , οὐδὲν ὅμως τοῦτο γνώριμον ποιεῖ , οὔτε τοῖς παισίν , οὔτε αὐτῷ τῷ Ἰσαὰκ , ἀλλὰ μόνος καθ’ ἑαυτὸν τὸν ἄγωνα τοῦτον ἠγωνίζετο , καὶ καθάπερ ἀδάμας τις οὕτως ἀκαταγνώστως ἔμενε , τὴν ἀνδρείαν τῶν λογισμῶν ἐπιδεικνύμενος , οὐδὲ πολυπραγμονῶν , ἀλλ’ εἰκὼν μετὰ πολλοῦ τοῦ πόθου τῷ τοῦ Θεοῦ νῷματι . Καὶ ἐπειδὴ περὶ τὸν τόπον ἐφθάσεν . Ἀναβλέψας , φησίν , Ἄβραάμ τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ , εἶδε τὸν τόπον μακρόθεν , καὶ εἶπε τοῖς παισὶν αὐτοῦ · Καθίσατε αὐτοῦ μετὰ τῆς ὄνου . Ὅρα καὶ ἐνταῦθα τοῦ δικαίου τὴν πολλὴν σύνεσιν · καὶ τοὺς παῖδας λαβεῖν ἐβούλετο , διὰ πάντων δεικνύς κὶ μετὰ προθυμίας ἐσοῦσας καὶ ἐπιτεταγμένου πόθου πληροῦν ἐδουλετο τὸ τῷ Θεῷ δοκοῦν . Ἐπειδὴ γὰρ ἦδει , ὅτι καινὸν καὶ παράδοξον ἦν , καὶ οὐ πρότερον ὑπ’ ἑτέρου γενοῦς τὸ παρ’ αὐτῷ μέλλει γίνεσθαι , κρύπτει τοὺς παῖδας καὶ καταλιπὼν αὐτοὺς μετὰ τῆς ὄνου , φησίν · Ἐνταῦθα ἀναμεῖνατε , ἐγὼ δὲ καὶ τὸ παιδάριον διελευσόμεθα ὡς ὡς , καὶ προσκυνήσαντες ἀνακληψόμεθον πρὸς ὑμᾶς . Οὐχ εἰδὼς ὅτι τοῦτο ἔσται , ὁ λέγειν , ἀλλὰ προεφήτευσε μὲν , ἵσως τοῦτο ἀγνοῶν . Ἔλεγε δὲ τοῖς παισί , τάχα ἐξαπατῶν αὐτοὺς καὶ παρασκευάζων αὐτοῖ μένειν · καὶ λοιπὸν ἤν ὁ πατριάρχης μετὰ τοῦ παιδός . Ἔλαβε δὲ Ἄβραάμ τὰ ξύλα τῆς ὁλοκαυτώσεως , καὶ ἐπέθηκεν Ἰσαὰκ τῷ νιῷ αὐτοῦ . Ἔλαβε δὲ μετὰ χειρὸς τοῦ πῦρ καὶ τὴν μάχαιραν , καὶ ἐπορεύθησαν οἱ δύο ἄμα . Ἄ ψυχὴς ἀνδρεία ! ὡ φρονήματος στερεότης ! Ἐστέθηκε , φησὶ , τῷ Ἰσαὰκ τὰ ξύλα τῆς ὁλοκαυτώσεως · αὐτὸς δὲ τὴν μάχαιραν καὶ τὸ πῦρ ἔλαβε , καὶ ἐπορεύοντο οἱ δύο ἄμα . Ποῖοις ὀφθαλμοῖς εἶδαι τὸ παιδίον τὰ ξύλα ἐπιφέρμενον , [ 476 ] οἷς ἐμελλον αὐτὸν μετ’ οὐ πολλὸν ἐπιθεῖναι b ; πῶς ἡ χειρ’ φέρειν ἠδύνατο τὸ πῦρ καὶ τὴν μάχαιραν ; Καὶ ἡ μὲν χειρ’ ἐπεφέρετο τὸ πῦρ τὸ αἰσθητόν , τὸ δὲ ἐνδοθεν πῦρ κατέφλεγεν αὐτοῦ τὴν διάνοιαν , καὶ ἐδαπάνει τὸν λογισμὸν , πειθὼν νικᾶν τῷ πρὸς τὸν Θεὸν πόθῳ , καὶ παρασκευάζων λογίζεσθαι , ὅτι ὁ δὴν παρασχὼν καὶ ὑπὲρ φύσιν ἀνθρωπίνην πατέρα γενέσθαι παρασκευάσας δυνατὸν καὶ νῦν τὰ ὑπερβανοντα τὸν ἀνθρώπινον λογισμὸν ἐργάσασθαι . Ἄλλ’ ὅρα μοι λοιπὸν πρὸ τοῦ αἰσθητοῦ πυρὸς τὸν ἐνδοθεν κατὰ μικρὸν ἐξαπτομένην κάμινον καὶ φλέγουσαν τοῦ δικαίου τὴν ψυχὴν . Εἶπε δὲ , φησίν , Ἰσαὰκ πρὸς Ἄβραάμ τὸν πατέρα αὐτοῦ · Πάτερ . Ἦκων τὸ ῥῆμα τῶν σπλάγχνων αὐτῶν τοῦ δικαίου καθάψασθαι . Ὁ δὲ εἶπε · Τί ἐστι , τέκνον ; Πάτερα καλεῖς τὸν μετὰ μικροῦ παλαία ἐσόμενον , κάγώ τέκνον προσχαιροῦν τὸν μεν’ ; οὐ πολλὸ μέλλουσα ἐπὶ τὸν βωμὸν ἀνιέναι , καὶ ἄν ταῖς οἰκείαις χερσὶ μέλλω σφάζειν . Εἶτα ὁ παῖς φησίν · Ἰδοὺ τὸ πῦρ ἐπίφρων , κάγώ τὰ ξύλα · ποῦ ἐστὶ τὸ θύμα τὸ μέλλον προσάγεσθαι ; Ποῦ δὲστι τὸ πρόσδερον τὸ εἰς τὴν ὁλοκαύτωσιν ; Ἐννέει μοι ἐνταῦθα τοῦ δικαίου τὴν βάσανον · πῶς ἠνέχεν τὴν ἀκοὴν , πῶς ἠσχυν ἀποκρίνασθαι τῷ παιδί ,
Lemmas: φιλοστοργία δύο ἄγαμαι ὁ ὁ Θεός πρόσταγμα , ἐπί ὁ ἐκπλήρωσις σπεύδω . καί ἀνίστημι , φημί , Ἀβραάμ ὁ πρωί , πατέω ὁ ὄνος αὐτός . παραλαμβάνω δέ μετά ἑαυτοῦ δύο παῖς καί Ἰσαάκ ὁ υἱός αὐτός · καί σχίζα ξύλον εἰς ολοκατων ἀνίστημι πορεύω , καί ἔρχομαι ἐπί ὁ τόπος , ὅς εἶπον αὐτός ὁ Θεός , ὁ ἡμέρα ὁ τρίτος . Ὅρας ὁ φιλάνθρωπον δεσπότης , πῶς καί ἐν ὁ διάστημα βασανίζω ὁ Δίκαιος ὁ ἀρετή . ἐννοέω δέ καί ὁ Δίκαιος τίς εἶδος εἰμί ὑπομένω ὁ τρεῖς ἡμέρα , καί αὐτός κατά ἑαυτοῦ μέν ἀναλογίζομαι ὁ ἐπίταγμα , καί ὅτι αὐτός μέλλω ὁ οἰκεῖος χείρ ὁ οὕτως ποθέω σφάζω υἱός ἐνθυμέομαι , οὐδείς δέ ὁ πρᾶγμα κοινόω ἔχω · καί καταπλήσσω ὁ γνώμη αὐτός ὁ φιλόδοξος καί ὁ σύνεσις . ἐπεί γάρ οἶδα ὁ μέγεθος ὁ ἐπίταγμα , οὐδείς ὅμως οὗτος γνώριμος ποιέω , οὔτε ὁ παῖς , οὔτε αὐτός ὁ Ἰσαάκ , ἀλλά μόνος κατά ἑαυτοῦ ὁ ἀγών οὗτος ἀγωνίζομαι , καί καθάπερ ἀδάμας τις οὕτως ἀκατάγνωστος μένω , ὁ ἀνδρεῖος ὁ λογισμός ἐπιδείκνυμι , οὐδέ πολυπραγμονέω , ἀλλά εἰκών μετά πολύς ὁ πόθος ὁ ὁ Θεός νάω . καί ἐπεί περί ὁ τόπος φθάνω . ἀναβλέπω , φημί , Ἀβραάμ ὁ ὀφθαλμός αὐτός , ὁράω ὁ τόπος μακρόθεν , καί εἶπον ὁ παῖς αὐτός · καθίζω αὐτός μετά ὁ ὄνος . Ὅρας καί ἐνταῦθα ὁ Δίκαιος ὁ πολύς σύνεσις · καί ὁ παῖς λαμβάνω βούλομαι , διά πᾶς δείκνυμι κίς μετά προθυμία εἰμί καί ἐπιτάσσω πόθος πληρόω δουλέω ὁ ὁ Θεός δοκέω . ἐπεί γάρ οἶδα , ὅτι καινός καί παράδοξος εἰμί , καί οὖον πρότερος ὑπό ἕτερος γένος ὁ παρά αὐτός μέλλω γίγνομαι , κρύπτω ὁ παῖς καί καταλείπω αὐτός μετά ὁ ὄνος , φημί · ἐνταῦθα ἀναμένω , ἐγώ δέ καί ὁ παιδάριον διέρχομαι ὡς ὡς , καί προσκυνέω ἀνακληψόμεθον πρός σύ . οὐχ εἰδοί ὅτι οὗτος εἰμί , ὁ λέγω , ἀλλά προφητεύω μέν , ἴσως οὗτος ἀγνοέω . Ἐλέγω δέ ὁ παῖς , τάχα ἐξαπατάω αὐτός καί παρασκευάζω αὐτός μένω · καί λοιπός ἐάν ὁ πατριάρχης μετά ὁ παῖς . λαμβάνω δέ Ἀβραάμ ὁ ξύλον ὁ ὁλοκαύτωσις , καί ἐπιτίθημι Ἰσαάκ ὁ νίον αὐτός . λαμβάνω δέ μετά χείρ ὁ πῦρ καί ὁ μάχαιρα , καί πορεύω ὁ δύο ἄμη . ὅς Ψυχή ἀνδρεία ! εἰμί φρόνημα στερεότης ! Ἐστέθηκε , φημί , ὁ Ἰσαάκ ὁ ξύλον ὁ ὁλοκαύτωσις · αὐτός δέ ὁ μάχαιρα καί ὁ πῦρ λαμβάνω , καί πορεύω ὁ δύο ἄμη . ποῖος ὀφθαλμός ἴδη ὁ παιδίον ὁ ξύλον ἐπιφέρω , [ 476 ] ὅς μέλλω αὐτός μετά οὖον πολύς ἐπιτίθημι b ; πῶς ὁ χείρων φέρω δύναμαι ὁ πῦρ καί ὁ μάχαιρα ; καί ὁ μέν χείρων ἐπιφέρω ὁ πῦρ ὁ αἰσθητός , ὁ δέ ἔνδοθεν πῦρ καταφλέγω αὐτός ὁ διάνοια , καί δαπανέω ὁ λογισμός , πειθώ νικάω ὁ πρός ὁ θεός πόθος , καί παρασκευάζω λογίζομαι , ὅτι ὁ δήν παρέχω καί ὑπέρ φύσις ἀνθρώπινος πατήρ γίγνομαι παρασκευάζω δυνατός καί νῦν ὁ ὑπερβαίνω ὁ ἀνθρώπινος λογισμός ἐργάζομαι . ἄλλος ὁράω ἐγώ λοιπός πρό ὁ αἰσθητής πυρός ὁ ἔνδοθεν κατά μικρός ἐξάπτω κάμινος καί φλέγω ὁ Δίκαιος ὁ ψυχή . εἶπον δέ , φημί , Ἰσαάκ πρός Ἀβραάμ ὁ πατήρ αὐτός · πατήρ . ἥκω ὁ ῥῆμα ὁ σπλάγχνον αὐτός ὁ Δίκαιος καθάπτω . ὁ δέ εἶπον · τις εἰμί , τέκνον ; πάτερο καλέω ὁ μετά μικρός παλαιός εἰμί , κἀγώ τέκνον προσχαίρω ὁ μένω ; οὖον πολύς μέλλω ἐπί ὁ βωμός ἀνέρχομαι , καί ἄν ὁ οἰκεῖος χείρ μέλλω σφάζω . εἶτα ὁ παῖς φημί · ἰδέ ὁ πῦρ Ἐπίφρων , κἀγώ ὁ ξύλον · ποῦ εἰμί ὁ θύμα ὁ μέλλω προσάγω ; πός δίειμι ὁ πρόσδερον ὁ εἰς ὁ ὁλοκαύτωσις ; ἐννέω ἐγώ ἐνταῦθα ὁ Δίκαιος ὁ βάσανος · πῶς ἀνέχω ὁ ἀκοή , πῶς ἠσχυν ἀποκρίνω ὁ παῖς ,