joannes-chrysostomus.in-genesim-homiliae-1-67 pg054_0163.2
δ . Ἄλλὰ δὲ πονηρὸν θηρίον ὁ διabolos , θεασάμενος τοῦ δικαίου τὴν εὐδοκιμίαν , καὶ δτι δι’ αὐτὸν τῶν νομιζομένων λυπηρὰν περιφανέστερος ἐγίνετο , τριζὼν τοὺς ὀδόντας καὶ μεμηγώς , καὶ οὐδὲ φέμην ὁρῶν τὸν δικαῖον οὕτω καθ’ ἐκάστην ἡμέραν λαμπρότερον γινόμενον , βόθρον αὐτῷ ἀνορύττει βαθύν , καὶ κρημνόν , ὡς ἐνόμιζε , μέγιστον αὐτῷ τίκτοντος τοῦ θλεθρον , καὶ χειμῶνα κατασκευάζει , σφοδροῦν αὐτῷ τὸ ναυάγιον ἐργάσασθαι δυνάμενον · ἀλλ’ ἐμάνθανεν οὐκ εἰς μακράν , ὅτι πρὸς κέντρα λακίζει , καὶ κατὰ τῆς οἰκίας κεφαλὰς ἅπαντα διαπράττεται . Καὶ ἢν Ἰωσὴφ , φησὶ , καλὸς τῷ εἴδει , καὶ ὠραῖος τῇ ὄψει . Τίνα ; ἐνεκεν ἡμῖν τὴν εὐμορφίαν τοῦ σώματος διηγείται ; Ἵνα μάθωμεν ὅτι οὐ μόνον τῇ κατὰ ψυχὴν εὐμορφίᾳ ἢν καλός , ἀλλὰ καὶ τῷ σώματι . Ἐν αὐτῷ γὰρ τῷ ἄνδρι τῆς ἡλικίας νέος ἦν , καὶ Καλὸς τῷ εἴδει , καὶ ὠραῖος τῇ ὄψει . Ταῦτα δὲ προλαβούσα διηγείται περὶ αὐτοῦ ἢ Θεία Γραφή , ἵνα διδάξῃ ἡμᾶς ὡς ἀκούσα τῇ κάλλει τοῦ νεανίσκου ἢ Αἰγυπτία πρὸς τὴν παράνομον ἐραστίν μεῖζιν αὐτὸν ἐκάλει . Καὶ ἐγένετο , φησὶ , μετὰ ταῦτα . Τί ἐστι , Μετὰ ταῦτα ; Μετὰ τὸ πᾶσης τῆς οἰκίας τὴν ἐξουσίαν αὐτῷ ἐπιστεῦσθαι , καὶ μετὰ τὸ ἐν τοσαύτῃ εἶναι τιμῇ ἀποθῆναι παρὰ τοῦ δεσπότου , Ἐπέδρασε ἢ γυνὴ τοῦ κυρίου αὐτοῦ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῆς ἐπὶ τὸν Ἰωσὴφ . Ὦρα τὴν ἀναίρεσιν τῆς ἀκολάστου γυναικός . Οὐχ ὅτι δέσποινα εἶναι ἐνομίζετο ἐν διαvoia ἔλαθεν , οὐχ ὅτι οἰκέτης ἦν ἐκεῖνος , ἀλλ’ ὑπὸ τῆς εὐμορφίας ἀλούσα , καὶ τὸν ἐμπρησμοῦν τὸν σατανικὸν δεξαμένη , ἐπιπτήσιν ἐπεχείρει λοιπὸν τῷ νεανίσκῳ , καὶ τὸν πονηρὸν τοῦτον λογισμὸν ἐν τῇ διαvoia συνέχευεν , χαίρων ἐπεζήτησε καὶ ἐφημίαν τὴν δυναμένην αὐτῇ συμπράξαι πρὸς τὴν παράνομον ταύτην ἐπιχείρησιν . Ὁ δέ , φησίν , οὐκ ἤθελεν · οὐκ ἐποίησε , οὐδὲ κατεδέχετο τὰ παρ’ ἐκείνης ῥήματα . Ἡδεῖ γὰρ πολὺν αὐτῷ φέροντα τὸν θλεθρον · καὶ οὐ μόνον τὰ καθ’ ἑαυτὸν ἐσκόπει , ἀλλὰ σπουδὴν ἐποιεῖτο καθελεῖν , καθ’ ὅσον οὖν τε ἦν , ἀπαλλάξαι τῆς μανίας καὶ τῆς ἀτόπου ταύτης ἐπιθυμίας . Καὶ συμβολὴν αὐτῇ εἰσάγει ἰσχυρὴν αὐτὴν καταιδεῖσαι , καὶ ποιῆσαι τὸ συμφέρον ἐπιγνῶναι . Εἶπε γάρ , φησὶ , τῇ γυναικὶ τοῦ κυρίου αὐτοῦ ( ἢ δέσποινα παρὰ τοῦ δούλου συμβολὴν δέχεται ) : Εἰ ὁ κύριος μου οὐ γινώσκει δι’ ἐμὲ οὐδὲν τῶν ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ , ἀλλὰ πάντα ἐδύ ἐστιν αὐτῷ , δέδωκεν εἰς τὰς χεῖράς μου . Ὦ δυνάμει σου τῆς ἀνδρός . Ὦρα πῶς ἀπαρῖμεται τοῦ δεσπότου τὰς εὐεργεσίας , ἵνα δείξῃ δόση τῇ ἀγνοουμένῃ ἐκείνη χρέζεται πρὸς [ 597 ] τὸν ὁμόλογον . Εἰ γὰρ ἐγώ , φησίν , ὁ οἰκέτης , ὁ ξένος , ὁ αἰχμάλωτος , τοσαύτης ἀπήλαυσα παρ’ αὐτοῦ ἀδείας , ὡς ἅπαντα ὑπὸ τὴν χεῖρα εἶναι τὴν ἐμὴν , καὶ οὐδὲν ἐστὶν ὁ ὑπεξεῖρεται τῆς χειρός μου , πλὴν σοῦ , ἀλλὰ πᾶσι μὲν αὐτὸς ἐπιχειρεῖ , μόνῃ δὲ σοὶ ὑποτέταγμαι , καὶ ἔξω τυγχάνεις τῆς ἐμῆς ἐξουσίας . Εἰτα ἔνα καὶ ἄνδρα δὴ τὴν πλῆγην , καὶ ὑπομνήσῃ τῆς ἐξουσίας τοῦ ἀνδρός , καὶ πείσῃ αὐτὴν μὴ ἀγνοεῖν περὶ τὸν σύνοικον γενέσθαι , φησὶ · Καὶ σὺ διὰ τοῦτο ἔξω τῆς ἐξουσίας τῆς ἐμῆς τυγχάνεις , Διὰ τὸ σὲ γυναῖκα αὐτοῦ εἶναι . Εἰ τοίνυν γυνὴ αὐτοῦ τυγχάνεις , πῶς οὖν ποιήσω τὸ ῥῆμα τὸ πονηρόν · τοῦτο , καὶ ἁμαρτήσωμαι ἐναντίον τοῦ Θεοῦ ; Ἐπειδὴ γὰρ ἐκεῖνη τὴν ἐφημίαν ἐχέτω , καὶ καὶρὸν ἀνέμενε , λαβεῖν σπουδάζουσα τὸν ἄνδρα , καὶ τοὺς οἰκέτας τοὺς ἐπὶ τῆς οἰκίας ἀπαντας , φησίν · Ὦστος · Πῶς δυνήσομαι ποιῆσαι τὸ πονηρόν · τοῦτο , καὶ ἁμαρτήσωμαι ἐναντίον τοῦ Θεοῦ ; Τί γὰρ νομίζεις ; Κἂν πάντα λαβῇ δυνήσωμαι , τὸν ἀκόλιτον δὲ θλελόν οὐ δυνήσομαι λαβεῖν . Ἐκεῖνον μόνον δεδοικέναι δεῖ , καὶ ἀγωνίζεσθαι καὶ τρέμειν , ὡς μὴ ὑπὸ τοῦ ἐκείνου θλελοῦς παρανόμων τὸ διαπράξασθαι . Καὶ ἵνα μάθωμεν τὴν ὑπερβάλλουσαν τοῦ δικαίου ἀρετὴν , καὶ ὅτι οὐχ ἅπαξ οὐδὲ δις , ἀλλὰ καὶ πολλάκις τὸν ἄγωνα τοῦτον ὑπέμεινε , καὶ τῆς λέξεως ταύτης ἠγέρετο , καὶ συμβουλεύων οὐκ ἀπολύσατο , φησίν ἢ Γραφή · Ἰνία δὲ ἐλάλει ἡμέραν ἐξ ἡμέρας , καὶ οὐκ ὑπήκουσεν αὐτῆς · ἐπιπτήσασα δὲ ἐπὶ τῆς οἰκίας διαπράττεσθαι , ἐπιπτήσασα τῷ νεανίσκῳ , καθάπερ θηρίον θήγον τοὺς ὀδόντας , καὶ ἐπισπασαμένη τὸν ἱματισμὸν κατέχει . Μὴ ἀπλῶς τοῦτο παραβλέψωμεν , ἀλλ’ ἐννοήσωμεν ὅσον ὑπέμεινε τὸν ἄγωνα ὁ δικαῖος ἐκεῖνος . Οὐ γὰρ οὕτω θαυμαστὸν ἦν , ὡς ἐμοὶ δοκεῖ , ἐν μέσῃ τῇ Βαβυλωνίᾳ χαίρειν τοὺς τρεῖς παῖδας ἔντος ἀβλαβῆ διαμεῖναι , καὶ μὴδὲν ὑπὸ τοῦ πυρὸς παθεῖν , ὡς θαυμαστὸν ἐγένετο καὶ παράδοξον τὸν θαυμαστὸν τοῦτον νεανίσκον κατασχθέντα τῶν ἐραστίνων ὑπὸ τῆς μανίας ταύτης τῆς ἀκολάστου μὴ ἐνδῦναι , ἀλλὰ καὶ τὰ ἱμάτια ἀφέντα ἐν ταῖς ἐκείνης χερσὶν οὕτως ἀποπτήσασθαι . Ὦσπερ γὰρ οὐ τρεῖς παῖδες ἐκεῖνοι διὰ τὴν οἰκεῖαν ἀρετὴν τὴν ἄνωθεν ἀπολαύσαντες βοηθείας , τοῦ πυρὸς κρείττους ὡφθησαν · οὕτω καὶ οὗτος , ἐπειδὴ τὰ παρ’ ἑαυτοῦ εἰσέφερε , καὶ τῆς σωφροσύνης τοὺς ἄγωνας μετὰ πολλοῦ τοῦ πόνου ἐπεδείκνυτο , πολλῆς καὶ τῆς ἄνωθεν συμμάχιας ἀπήλλατο , τῆς τοῦ Θεοῦ δεξιᾶς συμπερατούσης αὐτῷ τοσοῦτον θλελόν νικῆσαι , καὶ ἔξω τῶν δικτύων τῆς ἀσελοῦς ἐκείνης καταστήναι . Καὶ ἢν ἴδειν λοιπὸν τότε τὸν θαυμαστὸν τοῦτον τυχόντα μὲν ἐξόντα ἱματίων , ἀνδεῖον δὲ τῆς σωφροσύνης τοῦ ἐνδύματος , καὶ καθάπερ ἀπὸ τινὸς πυρὸς καὶ χαλίνου ἀβλαβῆ διαφυγεῖν , καὶ οὐ μόνον οὐ κατακαυθέντα , ἀλλὰ καὶ λαμπρότερον καὶ φαυρότερον γεγενημένον .
Lemmas: δ . ἀλλά δέ πονηρός θηρίον ὁ διά , θεάομαι ὁ Δίκαιος ὁ εὐδοκιμία , καί δ διά αὐτός ὁ νομίζω λυπηρός περιφανής γίγνομαι , τρίζω ὁ ὀδούς καί μεμηγώς , καί οὐδέ φέμην ὁράω ὁ Δίκαιος οὗτος κατά ἕκαστος ἡμέρα λαμπρός γίγνομαι , βόθρος αὐτός ἀνορύσσω βαθύς , καί κρημνός , ὡς νομίζω , μέγας αὐτός τίκτω ὁ θλεθρον , καί χειμών κατασκευάζω , σφοδρός αὐτός ὁ ναυάγιον ἐργάζομαι δύναμαι · ἀλλά μανθάνω οὐ εἰς μακρός , ὅτι πρός κέντρον λακίζω , καί κατά ὁ οἰκίον κεφαλή ἅπας διαπράσσω . καί εἄν Ἰωσήφ , φημί , καλός ὁ εἶδος , καί ὡραῖος ὁ ὁράω . τίς ; ἕνεκα ἐγώ ὁ εὐμορφία ὁ σῶμα διηγέομαι ; ἵνα μανθάνω ὅτι οὖον μόνος ὁ κατά ψυχή εὐμορφία εἄν καλός , ἀλλά καί ὁ σῶμα . ἐν αὐτός γάρ ὁ ἀνήρ ὁ ἡλικία νέος εἰμί , καί καλός ὁ εἶδος , καί ὡραῖος ὁ ὁράω . οὗτος δέ προλαμβάνω διηγέομαι περί αὐτός ἢ Θεία γραφή , ἵνα διδάσκω ἐγώ ὡς ἄκων ὁ κάλλος ὁ νεανίσκος ἢ Αἰγύπτιος πρός ὁ παράνομος ἐραστής μεῖζιν αὐτός καλέω . καί γίγνομαι , φημί , μετά οὗτος . τις εἰμί , μετά οὗτος ; μετά ὁ πᾶς ὁ οἰκίον ὁ ἐξουσία αὐτός ἐφίστημι , καί μετά ὁ ἐν τοσοῦτος εἰμί τιμή ἀποτίθημι παρά ὁ δεσπότης , επιδρώ ἢ γυνή ὁ κύριος αὐτός ὁ ὀφθαλμός αὐτός ἐπί ὁ Ἰωσήφ . ὤρα ὁ ἀναίρεσις ὁ ἀκόλαστος γυνή . οὐχ ὅτι δέσποινα εἰμί νομίζω ἐν Ἶδιος λανθάνω , οὐ ὅτι οἰκέτης εἰμί ἐκεῖνος , ἀλλά ὑπό ὁ εὐμορφία ἀλέω , καί ὁ ἐμπίμπρημι ὁ σατανικός δέχομαι , ἐπίπτησις ἐπιχειρέω λοιπός ὁ νεανίσκος , καί ὁ πονηρός οὗτος λογισμός ἐν ὁ Ἶδιος συγχέω , χαίρω ἐπιζητέω καί ἐφημίαν ὁ δύναμαι αὐτός συμπράσσω πρός ὁ παράνομος οὗτος ἐπιχείρησις . ὁ δέ , φημί , οὐ ἐθέλω · οὐ ποιέω , οὐδέ καταδέχομαι ὁ παρά ἐκεῖνος ῥῆμα . Ἡδύς γάρ πολύς αὐτός φέρω ὁ θλεθρον · καί οὖον μόνος ὁ κατά ἑαυτοῦ σκοπέω , ἀλλά σπουδή ποιέω καθαιρέω , κατά ὅσος οὖν τε εἰμί , ἀπαλλάσσω ὁ μανία καί ὁ ἄτοπος οὗτος ἐπιθυμία . καί συμβολή αὐτός εἰσάγω ἰσχυρός αὐτός καταιδέω , καί ποιέω ὁ συμφέρω ἐπιγιγνώσκω . εἶπον γάρ , φημί , ὁ γυνή ὁ κύριος αὐτός ( ἢ δέσποινα παρά ὁ δοῦλος συμβολή δέχομαι ) : εἰμί ὁ κύριος ἐγώ οὖον γιγνώσκω διά ἐγώ οὐδείς ὁ ἐν ὁ οἶκος αὐτός , ἀλλά πᾶς δύο εἰμί αὐτός , δίδωμι εἰς ὁ χείρ ἐγώ . ὦ δύναμις σύ ὁ ἀνήρ . ὤρα πῶς ἀπαρῖμεται ὁ δεσπότης ὁ εὐεργεσία , ἵνα δείκνυμι δόση ὁ ἀγνοέω ἐκεῖνος χρῄζω πρός [ 597 ] ὁ ὁμόλογος . εἰμί γάρ ἐγώ , φημί , ὁ οἰκέτης , ὁ ξένος , ὁ αἰχμάλωτος , τοσοῦτος απολαμβάνω παρά αὐτός ἄδεια , ὡς ἅπας ὑπό ὁ χείρ εἰμί ὁ ἐμός , καί οὐδείς εἰμί ὁ ὑπεξαιρέω ὁ χείρ ἐγώ , πλήν σύ , ἀλλά πᾶς μέν αὐτός ἐπιχειρέω , μόνος δέ σύ ὑποτάσσω , καί ἔξω τυγχάνω ὁ ἐμός ἐξουσία . εἶτα νάω καί ἀνήρ δή ὁ πλήσσω , καί ὑπομιμνῄσκω ὁ ἐξουσία ὁ ἀνήρ , καί πείθω αὐτός μή ἀγνοέω περί ὁ σύνοικος γίγνομαι , φημί · καί σύ διά οὗτος ἔξω ὁ ἐξουσία ὁ ἐμός τυγχάνω , Ζεύς ὁ σύ γυνή αὐτός εἰμί . εἰμί τοίνυν γυνή αὐτός τυγχάνω , πῶς οὖν ποιέω ὁ ῥῆμα ὁ πονηρός · οὗτος , καί ἁμαρτάνω ἐναντίος ὁ Θεός ; ἐπεί γάρ ἐκεῖνος ὁ ἐφημίαν ἔχω , καί καιρός ἀναμένω , λαμβάνω σπουδάζω ὁ ἀνήρ , καί ὁ οἰκέτης ὁ ἐπί ὁ οἰκίον ἅπας , φημί · Ὦστος · Πῶς δύναμαι ποιέω ὁ πονηρός · οὗτος , καί ἁμαρτάνω ἐναντίος ὁ Θεός ; τις γάρ νομίζω ; κἀν πᾶς λαβή δύναμαι , ὁ ἄκολος δέ θλελόν οὖον δύναμαι λαμβάνω . ἐκεῖνος μόνος δείδω δεῖ , καί ἀγωνίζομαι καί τρέμω , ὡς μή ὑπό ὁ ἐκεῖνος θλελοῦς παράνομος ὁ διαπράσσω . καί ἵνα μανθάνω ὁ ὑπερβάλλω ὁ Δίκαιος ἀρετή , καί ὅτι οὐ ἅπαξ οὐδέ δις , ἀλλά καί πολλάκις ὁ ἀγών οὗτος ὑπομένω , καί ὁ λέξις οὗτος ἀγείρω , καί συμβουλεύω οὐ ἀπολύω , φημί ἢ γραφή · ἰνίον δέ λαλέω ἡμέρα ἐκ ἡμέρα , καί οὐ ὑπακούω αὐτός · ἐπιπτήσσω δέ ἐπί ὁ οἰκίον διαπράσσω , ἐπιπτήσσω ὁ νεανίσκος , καθάπερ θηρίον θήγω ὁ ὀδούς , καί ἐπισπάω ὁ ἱματισμός κατέχω . μή ἀπλόος οὗτος παραβλέπω , ἀλλά ἐννοέω ὅσος ὑπομένω ὁ ἀγών ὁ Δίκαιος ἐκεῖνος . οὖον γάρ οὗτος θαυμαστός εἰμί , ὡς ἐγώ δοκέω , ἐν μέσος ὁ Βαβυλώνιος χαίρω ὁ τρεῖς παῖς ἔντεα ἀβλαβής διαμένω , καί μηδείς ὑπό ὁ πυρός πάσχω , ὡς θαυμαστός γίγνομαι καί παράδοξος ὁ θαυμαστός οὗτος νεανίσκος κατέχω ὁ εραστιναω ὑπό ὁ μανία οὗτος ὁ ἀκόλαστος μή ἐνδύω , ἀλλά καί ὁ ἱμάτιον ἀφίημι ἐν ὁ ἐκεῖνος χείρ οὕτως ἀποπτάω . ὥσπερ γάρ οὖον τρεῖς παῖς ἐκεῖνος διά ὁ οἰκεῖος ἀρετή ὁ ἄνωθεν ἀπολαύω βοήθεια , ὁ πυρός ἀγαθός ὁράω · οὗτος καί οὗτος , ἐπεί ὁ παρά ἑαυτοῦ εἰσφέρω , καί ὁ σωφροσύνη ὁ ἀγών μετά πολύς ὁ πόνος ἐπιδείκνυμι , πολύς καί ὁ ἄνωθεν συμμαχία ἀπαλάομαι , ὁ ὁ Θεός δεξιός συμπερατουω αὐτός τοσοῦτος θλελόν νικάω , καί ἔξω ὁ δίκτυον ὁ ἀσελοῦς ἐκεῖνος καθίστημι . καί εἄν ὁράω λοιπός τότε ὁ θαυμαστός οὗτος τυγχάνω μέν ἔχω ἱμάτιον , ἀναδέω δέ ὁ σωφροσύνη ὁ ἔνδυμα , καί καθάπερ ἀπό τις πυρός καί χαλινόω ἀβλαβής διαφεύγω , καί οὖον μόνος οὖον κατακαίω , ἀλλά καί λαμπρός καί φαῦρος γίγνομαι .