joannes-chrysostomus.in-genesim-homiliae-1-67 pg054_0018.1
ἐώηκε , φησίν , ἐτι λαλήσω , καὶ εἶπεν · Ἐὰν δὲ εὑρεθῶσιν ἐκεῖ τεσσαράκοντα ; Καὶ εἶπεν · Οὐ μὴ ἀπολέσω ἐνεκεν τῶν τεσσαράκοντα . Ἐστα λοιπὸν ὥσπερ αὐθεσθεὶς τοῦ Θεοῦ τὴν ἄρατον μακροθυμίαν ὁδίκαιος , καὶ δεδιὼς μήποτε καὶ δόξῃ ὑπερβαίνειν , καὶ πέρα τοῦ μέτρου τὴν ἰκεσίαν ποιεῖσθαι , φησίν · Μὴ τι , Κύριε , ἐὰν λαλήσω · Ἐὰν εὑρεθῶσιν ἐκεῖ τριάκοντα ; Ἐπειδὴ εἰδὲν ἐτοιμον πρὸς φιλανθρωπίαν , οὐχ ἕτι κατὰ μικρὸν καθυφρίζει , οὐδὲ πέντε δικαίους παραλιπών α , ἀλλὰ δέκα , οὕτω προσάγει τὴν παρακλήσιν , καὶ φησίν · Ἐὰν εὑρεθῶσιν ἐκεῖ τριάκοντα ; Καὶ εἶπεν · Οὐ μὴ ἀπολέσω , ἂν εὕρω ἐκεῖ τριάκοντα . Σχόζει πῶς τοῦ δικαίου ἡ εὐτονία · καθάπερ αὐτὸς μέλλων ὑπόσυνος τῇ ψυχῇ γίνεται , οὕτω πολλὴν τίθεται τὴν σπουδὴν ἐξαρπάσαι τῆς μελλούσης ἐπάγεσθαι τιμωρίας τὸ πᾶν Σοδόμων ἔθνος . Καὶ εἶπεν · Ἐπειδὴ ἔχω λαλῆσαι πρὸς τὸν Κύριον , Ἐὰν δὲ εὑρεθῶσιν ἐκεῖ εἴκοσι ; Καὶ εἶπεν · Οὐ μὴ ἀπολέσω ἐνεκεν τῶν εἴκοσι . Πάντα λόγον ὑπερβαίνειν καὶ πᾶσαν ἔννοιαν ἡ τοῦ Δεσπότου ἀγαθότης . Τίς γὰρ ἡμῶν τῶν ἐν μέσῳ μυρίων κακῶν στρεφομένων εἴπετό ποτε κατὰ τῶν ὁμογενῶν ψυχῶν ἐκφερὼν τοσαύτῃ χρησάμενος συγκατάβασει καὶ φιλανθρωπίᾳ ; ε . Ἄλλ' ὅμως ὁ δικαῖος οὕτως ὁρῶν τὸν πλοῦτον τῆς τοῦ [ 430 ] Θεοῦ φιλανθρωπίας οὐχ ἴσταται , ἀλλὰ πάλιν φησίν · Μὴ τι , Κύριε , ἐὰν λαλήσω ἐτι ἅπαξ ; Ἐπειδὴ γὰρ ἄρατος ἦν ἡ μακροθυμία , διὰ τοῦτο δεδοικὼς μὴ καὶ εἰς ἀγνάκτησιν τὴν κατ' αὐτοῦ κίνησιν τὸν παρακαλοῦμενον , φησίν · Μὴ τι , Κύριε ; Μὴ προπετὲς τι ποιῶ ; μὴ ἀναίσχυντόν τι ἐπιδεικνύω ; μὴ καταγνώσεως ἄξιον πρᾶγμα διαπράττομαι , ἂν λαλῶσι ἐτι ἅπαξ ; Μετὰ δὲ πολλῆς ἐκείνης ἀγαθότητος ἐτι μίαν ἰκεσίαν δέξαι παρ' ἐμοῦ . Ἐὰν δὲ εὑρεθῶσιν ἐκεῖ δέκα ; Καὶ εἶπεν · Οὐ μὴ ἀπολέσω ἐνεκεν τῶν δέκα . Καὶ επειδὴ προλαβὼν εἶπεν , Ἐτι ἅπαξ λαλήσω ; Ἀπήλθε , φησίν , Κύριος , ὡς ἐπαύσατο λαλῶν τῷ Ἀβραάμ · καὶ Ἀβραὰμ ὑστέρησεν εἰς τὸν τόπον αὐτοῦ . Ἔθετο τοῦ Δεσπότου τὴν συγκατάβασιν ; εἶδὲς τοῦ δικαίου τὴν φιλοστοργίαν ; ἐμδάθετο δὴ ἡ ἰσχὺς τῶν τὴν ἀρετὴν μετιόντων ; Ἐὰν γὰρ εὑρεθῶσι , φησίν , δέκα δικαίοι , δι' ἐκείνους πᾶσι τὴν συγχώρησιν τῶν ἁμαρτημάτων δωρούμαι . Οὐ καλῶς ἔλεγον , ὅτι ταῦτα πάντα ἐγένετο , ἵνα μηδεμία καταλίπηται τοῖς μετὰ ταῦτα ἀναισχυνοῦσιν ἀντιλογία ἀφορμή ; Εἰσὶ γὰρ πολλοὶ τῶν μεμηνότων , ἀκόλαστον γλῶτταν ἔχοντες , καὶ αἰτιάζαι βουλόμενοι καὶ λέγοντες · Τίνος ἐνεκεν ἐνεπερήθη τὰ Σόδομα ; Εἰ μακροθυμίας ἀπήλαυσαν , ἴσως ἂν μετενόησαν . Διὰ τοῦτο δείκνυσί σοι τὴς κακίας τὴν ἐπίτασιν , καὶ ὅτι ἐν τοσούτῳ πλήθει τοσαύτῃ ἦν σπάνις ἀρετῆς , ὡς ἑτέρου κλυδωνίου τοιούτου δεῖσθαι , οὗν πρότερον κατέλαβε τὴν οἰκουμένην . Ἄλλ' επειδὴ ὑπόσχεται ἐστι τοῦ Θεοῦ , ὥστε μηκέτι τοιαύτην ἐπενεχθῆναι τιμωρίαν , διὰ τοῦτο ἕτερον τρόπον τιμωρίας ἐπάγει , ὁμοῦ καθεῖναι ὑπὸ τὴν τιμωρίαν ἄγων , καὶ τοῖς ἐξῆς ἅπασι διηνεκῇ τὴν διδασκαλίαν παρεχόμενος . Ἐπειδὴ γὰρ ἀνέτρεψαν τοὺς τῆς φύσεως νόμους , καὶ ξένας καὶ παρανόμους ἐπενόησαν μίξεις , διὰ τοῦτο ξένον τιμωρίας τὸν τρόπον ἐπάγει , διὰ τὴν ἐκείνων παρανομίαν καὶ τῆς γῆς τὴν γαστέρα πηρώσας , καὶ καταλιπὼν ὑπόμνημα διηνεκὲς ταῖς μετὰ ταῦτα γενεαῖς , ὥστε μὴ τοῖς αὐτοῖς ἐπιχειρεῖν , ἵνα μὴ τοῖς αὐτοῖς περιπέσωσι .
Lemmas: ὠθέω , φημί , ἔτι λαλέω , καί εἶπον · ἐάν δέ εὑρίσκω ἐκεῖ τεσσαράκοντα ; καί εἶπον · οὖον μή ἀπόλλυμι ἕνεκα ὁ τεσσαράκοντα . εἶμαι λοιπός ὥσπερ αὐθεσθεὶς ὁ Θεός ὁ ἀείρω μακροθυμία ὁδίκαιος , καί δείδω μήποτε καί δόξα ὑπερβαίνω , καί πέρα ὁ μέτρον ὁ Ἱκεσία ποιέω , φημί · μή τίς , κύριος , ἐάν λαλέω · ἐάν εὑρίσκω ἐκεῖ τριάκοντα ; ἐπεί ὁράω ἑτοῖμος πρός φιλανθρωπία , οὐ ἔτι κατά μικρός καθυφριζω , οὐδέ πέντε Δίκαιος παραλείπω ὅς , ἀλλά δέκα , οὗτος προσάγω ὁ παράκλησις , καί φημί · ἐάν εὑρίσκω ἐκεῖ τριάκοντα ; καί εἶπον · οὖον μή ἀπόλλυμι , εἄν εὑρίσκω ἐκεῖ τριάκοντα . σχοζεω πῶς ὁ Δίκαιος ὁ εὐτονία · καθάπερ αὐτός μέλλω ὑπόσυνος ὁ Ψυχή γίγνομαι , οὗτος πολύς τίθημι ὁ σπουδή ἐξαρπάζω ὁ μέλλω ἐπάγω τιμωρία ὁ πᾶς Σόδομα ἔθνος . καί εἶπον · ἐπεί ἔχω λαλέω πρός ὁ κύριος , ἐάν δέ εὑρίσκω ἐκεῖ εἴκοσι ; καί εἶπον · οὖον μή ἀπόλλυμι ἕνεκα ὁ εἴκοσι . Πάν λόγος ὑπερβαίνω καί πᾶς ἔννοια ὁ ὁ δεσπότης ἀγαθότης . Τῖς γάρ ἐγώ ὁ ἐν μέσος μυρίος κακός στρέφω εἶπον ποτός κατά ὁ ὁμογενής Ψυχή ἐκφέρω τοσοῦτος χράω συγκατάβασις καί φιλανθρωπία ; ε . ἄλλος ὅμως ὁ Δίκαιος οὕτως ὁράω ὁ πλοῦτος ὁ ὁ [ 430 ] Θεός φιλανθρωπία οὐ ἴστημι , ἀλλά πάλιν φημί · μή τίς , κύριος , ἐάν λαλέω ἔτι ἅπαξ ; ἐπεί γάρ Ἄρατος εἰμί ὁ μακροθυμία , διά οὗτος δείδω μή καί εἰς ἀγνάκτησιν ὁ κατά αὐτός κίνησις ὁ παρακαλέω , φημί · μή τίς , κύριος ; μή προπετής τίς ποιέω ; μή ἀναίσχυντος τίς ἐπιδείκνυμι ; μή κατάγνωσις ἄξιος πρᾶγμα διαπράσσω , εἄν λαλέω ἔτι ἅπαξ ; μετά δέ πολύς ἐκεῖνος ἀγαθότης ἔτι εἷς Ἱκεσία δέχομαι παρά ἐγώ . ἐάν δέ εὑρίσκω ἐκεῖ δέκα ; καί εἶπον · οὖον μή ἀπόλλυμι ἕνεκα ὁ δέκα . καί ἐπειδή προλαμβάνω εἶπον , ἔτι ἅπαξ λαλέω ; ἀπέρχομαι , φημί , Κύριος , ὡς παύω λαλέω ὁ Ἀβραάμ · καί Ἀβραάμ ὑστερέω εἰς ὁ τόπος αὐτός . τίθημι ὁ δεσπότης ὁ συγκατάβασις ; ὁράω ὁ Δίκαιος ὁ φιλοστοργία ; μαδάω δή ὁ ἰσχύς ὁ ὁ ἀρετή μέτειμι ; ἐάν γάρ εὑρίσκω , φημί , δέκα δικαίος , διά ἐκεῖνος πᾶς ὁ συγχώρησις ὁ ἁμάρτημα δωρέω . οὖον καλῶς λέγω , ὅτι οὗτος πᾶς γίγνομαι , ἵνα μηδείς καταλείπω ὁ μετά οὗτος αναισχυνους ἀντιλογία ἀφορμή ; εἰσί γάρ πολύς ὁ μαίνομαι , ἀκόλαστος γλῶσσα ἔχω , καί αἰτιάζω βούλομαι καί λέγω · τίς ἕνεκα ἐμπίμπρημι ὁ Σόδομα ; εἰμί μακροθυμία ἀπελαύω , ἴσως εἄν μετανοέω . Ζεύς οὗτος δείκνυμι σύ σής κακία ὁ ἐπίτασις , καί ὅτι ἐν τοσοῦτος πλῆθος τοσοῦτος εἰμί σπάνις ἀρετή , ὡς ἕτερος κλυδώνιον τοιοῦτος δήω , ἐν πρότερος καταλαμβάνω ὁ οἰκέω . ἄλλος ἐπειδή υπόσχομαι εἰμί ὁ Θεός , ὥστε μηκέτι τοιοῦτος ἐπιφέρω τιμωρία , διά οὗτος ἕτερος τρόπος τιμωρία ἐπάγω , ὁμοῦ καθίημι ὑπό ὁ τιμωρία ἄγω , καί ὁ ἑξῆς ἅπας διηνεκής ὁ διδασκαλία παρέχω . ἐπεί γάρ ἀνατρέπω ὁ ὁ φύσις νόμος , καί ξένος καί παράνομος ἐπινοέω μίξις , διά οὗτος ξένος τιμωρία ὁ τρόπος ἐπάγω , διά ὁ ἐκεῖνος παρανομία καί ὁ γῆ ὁ γαστήρ πηρόω , καί καταλείπω ὑπόμνημα διηνεκής ὁ μετά οὗτος γενεά , ὥστε μή ὁ αὐτός ἐπιχειρέω , ἵνα μή ὁ αὐτός περιπίπτω .