joannes-chrysostomus.in-epistulam-ii-ad-timotheum-homiliae-1-10 pg062_0652.1
δ . Ὁ γὰρ τὰς Γραφὰς εἰδὼς , ὡς εἰδέναι χρή , οὐδενὶ τῶν γινωσκόντων σκανδαλίζεται , πάντα φέρει γενναίως , τὰ μὲν τῇ πίστει ἐπιτρέπων καὶ τῇ ἀκαταγνώστῳ τῆς σοῦ Θεοῦ οἰκονομίας , τῶν δὲ καὶ λόγῳ εἰδὼς , καὶ παραδείγματα εὕρισκων ἐν ταῖς Γραφαῖς . Ἐπεὶ καὶ τὸ μὴ πάντα περιεργάζεσθαι , καὶ τὸ μὴ πάντα θελεῖν εἰδέναι , μέγα τοῦ εἰδέναι τεχμήριον . Καὶ εἰ βούλεσθε , ἐπὶ παραδείγματι ἐρω · Ἐστιν ποταμός , μᾶλλον δὲ ἔστωσαν ποταμοὶ ( οὐ κατὰ συγχώρησιν λέγω , ἀλλ' ὅπερ εἰσὶν οἱ ποταμοί ) · οἱ πάντες κατὰ βάθος ἴσοι τυγχάνουσιν , ἀλλ' οἱ μὲν ψιλότερον τὸ ἕδαφος ἔχοντες , ἕτεροι βαθὺ καὶ ἰκανὸν ἀπονίψαι τὸν ἄγνωσθον · καὶ ἐνταῦθα μὲν ἤλυθεν , ἐκεῖ δὲ οὐκέτι . Τὸ οὖν μὴ θελεῖν πᾶσιν ὁμοίως ἐπιμεῖναι , καλόν , καὶ τὸ μὴ θελεῖν πάντα τὰ βάθη εἰδέναι , οὐ μικρὸν τοῦ εἰδέναι τεχμήριον · ὡς ἂν βουλημένους πάντας τοῦ μεγάλου τοῦ ποταμοῦ κατατολμᾶν , οὕτω μάλιστα οὐχ οἷς τῶν ποταμῶν τὰ ἰδιώματα , καὶ ἀπολεῖται πολλάκις ἀπὸ τῆς αὐτῆς ὁρασιότητος τοῦ βάθους κατατολμήσας , ἀφ' ἧς διεβίαν τὸ μὴ βαθύ . Οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ Θεοῦ , ὁ πάντα θελὼν εἰδέναι , καὶ πάντων κατατολμῶν , οὕτως οὐχ οἷς μάλιστα τὸ εἶναι Θεός . Ἄλλ' ἐν μὲν τοῖς ποταμοῖς τὸ μὲν πλεῖον μέρος ἀπαράλες , ὀλίγοι δὲ ἤλγγοι καὶ βαθῦ · ἐπὶ δὲ τοῦ Θεοῦ τὸ πλεῖον ἐν ἀποκρύφῳ , καὶ οὐχ ἕκαστος ἐξικαίσατο τὰ ἔργα αὐτοῦ . Τί τοίνυν βιάζῃ κατανονῆσαι σαυτῷ ; Τοῦτο μόνον ἴσθι , ὅτι πάντα ὁ Θεὸς οἰκονομεῖ , ὅτι πάντων προνοεῖ , ὅτι αὐτεξούσιοί ἐσμεν , ὅτι τὰ μὲν ἐνεργεῖ , τὰ δὲ συγχωρεῖ , ὅτι οὐδὲν πονηρὸν γίνεσθαι βούλεται , ὅτι οὐχ ἀπὸ τοῦ βουλήματος αὐτοῦ πάντα γίνεταί , ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοῦ ἡμετέρου , πάντα τὰ κακὰ ἀπὸ τοῦ ἡμετέρου μόνον , πάντα τὰ ἀγαθὰ ἀπὸ τε τοῦ ἡμετέρου καὶ τῆς αὐτοῦ ῥοπῆς , ὅτι οὐδὲν αὐτὸν λανθάνει . Διὰ τοῦτο πάντα ἐνεργεῖ . Εἶτα σὺ τοῦτο εἰδὼς , ἀριθμεῖς τίνὰ μὲν τὰ ἀγαθά , τίνὰ δὲ τὰ κακά , καὶ τίνὰ τὰ ἀδιάφορα · οἷον , ἀγαθὸν ἡ ἀρετή , κακὸν ἡ φαυλότης , ἀδιάφορα πλοῦτος , πενία , ζωή , θάνατος . Ἄν ταῦτα εἰδῇς , εἴσῃ καὶ μετὰ τοῦτον , ὅτι οἱ δίκαιοι διὰ τοῦτο θλίβονται , ἵνα στεφανωθῶσιν , οἱ ἁμαρτωλοί , ἵνα τῶν ἁμαρτιῶν δίκην ἐκτίσωσιν · οὐ πάντες δὲ οἱ ἁμαρτωλοὶ δίκην ἐνταῦθα τίνουσιν , ἵνα μὴ τῇ ἀναστάσει οἱ πολλοὶ ἀπιστήσιν , ὅσπερ οὐ πάντες οἱ δίκαιοι θλίβονται , ἵνα μὴ τὴν κακίαν ἐπαινέση εἶναι νομίσῃς , ἀλλὰ τὴν ἀρετήν . Οὕτωι κανόνες εἰσὶ , καὶ ὅροι · ὁ βούλει ἄγε ἐπ' αὐτούς , καὶ οὐ διαφθήσεις . Ὡσπερ γὰρ ἐστὶ παρὰ τοῖς γραμματισταῖς ὁ τῶν ἐξασχιγλίων ἀριθμός , καὶ ὑπὸ τούτων πάντα ἄγεται , καὶ πάντα μερίζειν καὶ πολυπλασιάζειν δυνατὸν ἐν τῷ κανόνι τῶν ἐξασχιγλίων , καὶ διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τούτου πάντα σφέρεται , καὶ ἴσασι ταῦτα ὅσοι γράμματα μεμαθήκασιν · οὕτωι τοῦι κανόνες τούτους , οὓς πάλιν ἐγὼ συντομώτερον , ἂν τις εἰδῇ , οὐδέποτε σκανδαλίζεται . Τίνες οὖν εἰσὶν οὗτοι ; Ὅτι ἀγαθὸν ἀρετή , ὅτι φαῦλον κακία , ὅτι ἀδιάφορα νόσοι , πενία , ἐπιθυλία , συκοφαντία , καὶ ὅσα τοιαῦτα · ὅτι οἱ δίκαιοι θλίβονται ἐνθάδε · [ 712 ] εἰ δὲ τίνες καὶ εὐ πάσχουσιν , ἵνα μὴ ἡ ἀρετὴ δόξῃ μισητὴ εἶναι · ὅτι οἱ
Lemmas: δ . ὁ γάρ ὁ γραφή εἰδοί , ὡς οἶδα χρή , οὐδείς ὁ γιγνώσκω σκανδαλίζω , πᾶς φέρω γενναῖος , ὁ μέν ὁ πίστις ἐπιτρέπω καί ὁ ἀκατάγνωστος ὁ σύ Θεός οἰκονομία , ὁ δέ καί λόγος εἰδοί , καί παράδειγμα εὑρίσκω ἐν ὁ γραφή . ἐπεί καί ὁ μή πᾶς περιεργάζομαι , καί ὁ μή πᾶς ἐθέλω οἶδα , μέγας ὁ οἶδα τεκμήριον . καί εἰμί βούλομαι , ἐπί παράδειγμα εἴρω · εἰμί ποταμός , μᾶλλον δέ εἰμί ποταμός ( οὖον κατά συγχώρησις λέγω , ἀλλά ὅσπερ εἰμί ὁ ποταμός ) · ὁ πᾶς κατά βάθος ἴσος τυγχάνω , ἀλλά ὁ μέν ψιλός ὁ ἔδαφος ἔχω , ἕτερος βαθύς καί ἱκανός ἀπονίζω ὁ ἄγω · καί ἐνταῦθα μέν ἔρχομαι , ἐκεῖ δέ οὐκέτι . ὁ οὖν μή ἐθέλω πᾶς ὁμοίως ἐπιμένω , καλός , καί ὁ μή ἐθέλω πᾶς ὁ βάθος οἶδα , οὖον μικρός ὁ οἶδα τεκμήριον · ὡς εἄν βούλομαι πᾶς ὁ μέγας ὁ ποταμός κατατολμάω , οὗτος μάλιστα οὐ ὅς ὁ ποταμός ὁ ἰδίωμα , καί ἀπόλλυμι πολλάκις ἀπό ὁ αὐτός ορασιοτητη ὁ βάθος κατατολμάω , ἀπό ὅς διαβαίνω ὁ μή βαθύς . οὕτως καί ἐπί ὁ Θεός , ὁ πᾶς ἐθέλω οἶδα , καί πᾶς κατατολμάω , οὕτως οὐ ὅς μάλιστα ὁ εἰμί Θεός . ἄλλος ἐν μέν ὁ ποταμός ὁ μέν πλείων μέρος ἀπαράλες , ὀλίγος δέ ἤλγγοι καί βαθύς · ἐπί δέ ὁ Θεός ὁ πλείων ἐν ἀπόκρυφος , καί οὐ ἕκαστος ἐξικνέομαι ὁ ἔργον αὐτός . τις τοίνυν βιάζω κατανοέω σεαυτοῦ ; οὗτος μόνος εἰμί , ὅτι πᾶς ὁ θεός οἰκονομέω , ὅτι πᾶς προνοέω , ὅτι αυτεξούσιος εἰμί , ὅτι ὁ μέν ἐνεργέω , ὁ δέ συγχωρέω , ὅτι οὐδείς πονηρός γίγνομαι βούλομαι , ὅτι οὐ ἀπό ὁ βούλημα αὐτός πᾶς γίγνομαι , ἀλλά καί ἀπό ὁ ἡμέτερος , πᾶς ὁ κακός ἀπό ὁ ἡμέτερος μόνος , πᾶς ὁ ἀγαθός ἀπό τε ὁ ἡμέτερος καί ὁ αὐτός ῥοπή , ὅτι οὐδείς αὐτός λανθάνω . Ζεύς οὗτος πᾶς ἐνεργέω . εἶτα σύ οὗτος εἰδοί , ἀριθμέω τις μέν ὁ ἀγαθός , τις δέ ὁ κακός , καί τις ὁ ἀδιάφορος · οἷος , ἀγαθός ὁ ἀρετή , κακός ὁ φαυλότης , ἀδιάφορος πλοῦτος , πενία , ζωή , θάνατος . ἄν οὗτος οἶδα , εἶμι καί μετά οὗτος , ὅτι ὁ Δίκαιος διά οὗτος θλίβω , ἵνα στεφανόω , ὁ ἁμαρτωλός , ἵνα ὁ ἁμαρτία δίκη ἐκτίνω · οὖον πᾶς δέ ὁ ἁμαρτωλός δίκη ἐνταῦθα τίνω , ἵνα μή ὁ ἀνάστασις ὁ πολύς ἀφίστημι , ὅσπερ οὖον πᾶς ὁ Δίκαιος θλίβω , ἵνα μή ὁ κακία ἐπαινέω εἰμί νομίζω , ἀλλά ὁ ἀρετή . Οὗτος κανών εἰμί , καί ὅρος · ὁ βούλομαι ἄγω ἐπί αὐτός , καί οὖον διάπτω . ὡς γάρ εἰμί παρά ὁ γραμματιστής ὁ ὁ εξασχιγλια ἀριθμός , καί ὑπό οὗτος πᾶς ἄγω , καί πᾶς μερίζω καί πολυπλασιάζω δυνατός ἐν ὁ κανών ὁ εξασχιγλια , καί διά ὁ ἀριθμός οὗτος πᾶς σπείρω , καί οἶδα οὗτος ὅσος γράμμα μανθάνω · οὗτος τοῦι κανών οὗτος , ὅς πάλιν ἐγώ σύντομος , εἄν τις οἶδα , οὐδέποτε σκανδαλίζω . τίνω οὖν εἰμί οὗτος ; ὅτι2 ἀγαθός ἀρετή , ὅτι φαῦλος κακία , ὅτι ἀδιάφορος νόσος , πενία , ἐπιθυλία , συκοφαντία , καί ὅσος τοιοῦτος · ὅτι ὁ Δίκαιος θλίβω ἐνθάδε · [ 712 ] εἰμί δέ τίς καί εὕω πάσχω , ἵνα μή ὁ ἀρετή δόξα μισητός εἰμί · ὅτι ὁ