joannes-chrysostomus.in-epistulam-ii-ad-timotheum-homiliae-1-10 pg062_0636.3
γὰρ μάχης εἶναι δεῖ τὸν τοῦ Θεοῦ δοῦλον . Εἰρήνης γὰρ ἐστι Θεὸς ὁ Θεός · ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ τῆς εἰρήνης δοῦλος , πῶς ἂν μαχεῖτο ; Ἄλλ’ ἡπίον εἶναι πρὸς πάντας . Δοῦλον γὰρ Κυρίῳ οὐ δεῖ μάχεσθαι , φασίν , ἀλλ’ ἡπίον εἶναι πρὸς πάντας . Πῶς οὖν λέγει , Ἔλεγχε αὐτοὺς μετὰ πάσης ἐπιεικείας ; καὶ ἐνταῦθα πάλιν , Μηδὲς σου τῆς νεότητος καταφρονεῖτω ; [ 99 ] καὶ πάλιν , Ἔλεγχε αὐτοὺς ἀποστόμως ; Ὦτι καὶ τοῦτο πραότητος ἐστίν . Ὁ γὰρ σοφὸς ἐλέγχος , ὅταν μετ’ ἐπιεικείας γένηται , οὕτως ἐστὶν ὁ μάλιστα δακεῖν δυνάμενος . Ἔνεστι γὰρ , ἐνεστὶ μετὰ πραότητος καθάψασθαι μᾶλλον , ἢ μετὰ θρασύτητος ἐλέγχειν . Διδασκαλικὸν · τοῦτέστι , πρὸς πάντας τοὺς βουλομένους διδαχθῆναι . Αἱρετικὸν γὰρ , φησίν , ἄνθρωπον μετὰ μίαν καὶ δευτέραν νουθεσίαν παραίτου . Ἄνελήκατον . Καλῶς τοῦτο προσέθηκε · μάλιστα γὰρ ταῦτο ἔχειν χρή τὸν διδάσκαλον · ἐπεὶ πάντα μάτην γίνεται . Εἰ γὰρ οἱ ἀλγεῖς πολλάκις δι’ ὅλης ἡμέρας βάλλοντες τὰ δίχτυα , καὶ οὐκ ἐπαγχάνοντες οὐκ ἀπαγορεύουσι , πολλῷ μᾶλλον ἡμεῖς . Ὦρα γὰρ τί γίνεται ; Συμβαίνει πολλάκις ἀπὸ τῆς συνεχούς διδασκαλίας εἰς τὸ βάθος τῆς ψυχῆς τὸ τοῦ λόγου δρυρον καταλεῖν ἐκκάθαι τὸ ἐνοχλοῦν αὐτῇ πάθος . Ὁ γὰρ μυριάκις ἀκούσας , πείσεται τι · οὐ γὰρ ἐστὶν ἄνθρωπον ἀκούσαντα συνεχῶς , μηδὲν παθεῖν . Ἔστιν οὖν ὅτε μέλλων πεισθῆναι , ἡμῶν ἀπαγορευσάντων , τὸ πᾶν ἀπόλεσε . Καὶ ταυτὸν γίνεται , οἷον ἂν εἰ τις γεωργίας ἀπειρος · τὴν ἀμπελῶνα φυτευσάμενος ἀκάματον μέν ἐνιαυτὸν τῷ πρώτῳ , ἐν δὲ τῷ δευτέρῳ ζητῶν λήψεται καρπόν , καὶ πάλιν ἐν τῷ τρίτῳ , καὶ μὴ λαμβάνων , εἶτα τῶν τριῶν ἐτῶν παρελθόντων ἀπογνούς , τότε λοιπὸν αὐτὴν καταλείπει ἐν τῷ τετάρτῳ , ὅτε τῶν πόνων ἐκεῖνον ἐμελλε κομιζεσθαι τὴν ἀντίδοσιν . Εἰπὼν δέ , Ἄνελήκατον , οὐχ ἀρκεῖται , ἀλλ’ ἐπάγει λέγων · Ἔν πραότητι παιδεύσονται τοὺς ἀντιδιαθεμένους . Μάλιστα γὰρ τὴν διδάσκοντα τοῦτο χρή ποιεῖν ἐν πραότητι · οὐ γὰρ ἐν ψυχῇ δεσμευμένῃ μαθεῖν , μετὰ θρασύτητος καὶ μάχης δυνήσεται τι τῶν χρησίμων συνιδεῖν · κἂν γὰρ μᾶλ’ προσέχειν , ἀπορθεῖσα οὐδὲν εἰσεται . Δεῖ γὰρ τὸ μέλλον τὶ τῶν χρησίμων μαθεῖν , πρὸ τῶν ἄλλων πάντων ἡδὼς ἔχειν πρὸς τὸν διδάσκοντα · τοῦτο δὲ μὴ προκατασκευασθέντος , οὐχ ἕνι γενέσθαι τι τῶν δεόντων οὐδὲ τῶν χρησίμων · ἡδὼς δὲ οὐχ ἕν τις σοιχὴ πρὸς τὸν θρασυνόμενον καὶ ὑβριζοντα . Πῶς οὖν αἱρετικὸν , φησίν , ἄνθρωπον μετὰ μίαν ἢ δευτέραν νουθεσίαν παραίτου ; Τὸν ἀδιόρθωτον λέγει , ὃν οὐδὲν ἄνιστα νοοῦντα . Μὴ ποτε δὴ αὐτοῖς ὁ Θεὸς μετανοίας εἰς ἐλπίρουν ἀλῆθειας , καὶ ἀναγνώψουν ἐκ τῆς τοῦ διαβόλου παγίδος . Ὁ δὲ λέγει , τοιούτων ἐστιν · Ἴσως ἔσται τις διόρθωσις · τὸ δέ , Ἴσως , ἐπὶ τῶν ἀδήλων ἐστίν . Ὦστε ἐκλιμανὸν μόνον ἀριστασθαι χρή , περὶ ὧν δυνάμεθα σαφῶς ἀποφράναι , καὶ ὑπὲρ ὧν πεπερίσμεθα , ὅτι οὐδ’ ἂν ὁποῖον γένηται , μεταστήσονται . Ἔν πραότητι , φησίν . Ὦρῆς ὅτι τοὺς βουλομένους μαθεῖν οὕτω χρή προσιέναι , καὶ μηδέποτε πρὸ τῆς ἀποδείξεως ἀριστασθαι τῶν διαλέξεων ; Ἔξωρημένον δὴ’ αὐτοῦ εἰς τὸ ἐκεῖνον πέλλημα . Καλῶς εἶπεν , Ἔξωρημένοι · τέως γὰρ ἐν πλάγῃ νήχονται . Ὦρα πῶς διδάσκει μετριόφρονειν . Οὐχ εἶπε , Μὴ ποτε δυνήθης , ἀλλὰ , Μὴ ποτε δὴ αὐτοῖς ὁ Κύριος ἀναγνώψαι . Κἂν [ 98 ] γένηται τι , τοῦ Κυρίου τὸ πᾶν γίνεται · οὐ φυτεύεις , οὐ ποτίζεις , ἐκεῖνος σπερεῖ καὶ ποιεῖ καρποφορεῖν . Μὴ ποτε τοίνυν διακωμῶμεθα , ὡς αὐτοῖ
Lemmas: γάρ μάχη εἰμί δεῖ ὁ ὁ Θεός δοῦλος . Εἰρήνη γάρ εἰμί θεός ὁ Θεός · ὁ δέ ὁ Θεός ὁ εἰρήνη δοῦλος , πῶς εἄν μάχομαι ; ἄλλος ἤπιος εἰμί πρός πᾶς . Δοῦλος γάρ κύριος οὖον δεῖ μάχομαι , φημί , ἀλλά ἤπιος εἰμί πρός πᾶς . Πῶς οὖν λέγω , ἔλεγχος αὐτός μετά πᾶς ἐπιείκεια ; καί ἐνταῦθα πάλιν , Μηδὲς σύ ὁ νεότης καταφρονέω ; [ 99 ] καί πάλιν , ἔλεγχος αὐτός αποστομαω ; οὖς καί οὗτος πραότης εἰμί . ὁ γάρ σοφός ἔλεγχος , ὅταν μετά ἐπιείκεια γίγνομαι , οὕτως εἰμί ὁ μάλιστα δάκνω δύναμαι . ἔνειμι γάρ , ἔνειμι μετά πραότης καθάπτω μᾶλλον , ἢ μετά θρασύτης ἐλέγχω . διδασκαλικός · τουτέστι , πρός πᾶς ὁ βούλομαι διδάσκω . αἱρετικός γάρ , φημί , ἄνθρωπος μετά εἷς καί δύο νουθεσία παραιτύσκω . Ἄνελήκατον . καλῶς οὗτος προστίθημι · μάλιστα γάρ ταῦτο ἔχω χρή ὁ διδάσκαλος · ἐπεί πᾶς μάτην γίγνομαι . εἰμί γάρ ὁ ἀλγέω πολλάκις διά ὅλος ἡμέρα βάλλω ὁ δίχτυ , καί οὐ ἐπαγχάνοντες οὐ ἀπαγορεύω , πολύς μᾶλλον ἐγώ . ὤρα γάρ τίς γίγνομαι ; συμβαίνω πολλάκις ἀπό ὁ συνεχής διδασκαλία εἰς ὁ βάθος ὁ Ψυχή ὁ ὁ λόγος δρυρον καταλέω ἐκκαίω ὁ ἐνοχλέω αὐτός πάθος . ὁ γάρ μυριάκις ἀκούω , πείθω τίς · οὖον γάρ εἰμί ἄνθρωπος ἀκούω συνεχῶς , μηδείς πάσχω . ἔρτις οὖν ὅτε μέλλω πείθω , ἐγώ ἀπαγορεύω , ὁ πᾶς ἀπόλλυμι . καί τατός γίγνομαι , οἷος εἄν εἰμί τις γεωργία ἤπειρος · ὁ ἀμπελών φυτεύω ἀκάματος μέν ἐνιαυτός ὁ πρῶτος , ἐν δέ ὁ δύο ζητέω λαμβάνω καρπός , καί πάλιν ἐν ὁ τρίτος , καί μή λαμβάνω , εἶτα ὁ τρεῖς ἔτος παρέρχομαι ἀπογιγνώσκω , τότε λοιπός αὐτός καταλείπω ἐν ὁ τέταρτος , ὅτε ὁ πόνος ἐκεῖνος μέλλω κομίζω ὁ ἀντίδοσις . εἶπον δέ , Ἄνελήκατον , οὐ ἀρκέω , ἀλλά ἐπάγω λέγω · ἐν πραότης παιδεύω ὁ ἀντιδιαθεμένους . μάλιστα γάρ ὁ διδάσκω οὗτος χρή ποιέω ἐν πραότης · οὖον γάρ ἐν Ψυχή δεσμευμένος μανθάνω , μετά θρασύτης καί μάχη δύναμαι τίς ὁ χρήσιμος συνοράω · κἀν γάρ μῆλον προσέχω , ἀπορέω οὐδείς εἶμι . Δεύς γάρ ὁ μέλλω τίς ὁ χρήσιμος μανθάνω , πρό ὁ ἄλλος πᾶς ἡδύς ἔχω πρός ὁ διδάσκω · οὗτος δέ μή προκατασκευάζω , οὐ ἐν γίγνομαι τίς ὁ δήω οὐδέ ὁ χρήσιμος · ἡδύς δέ οὐ εἷς τις σοιχὴ πρός ὁ θρασύνω καί ὑβρίζω . Πῶς οὖν αἱρετικός , φημί , ἄνθρωπος μετά εἷς ἢ δύο νουθεσία παραιτύσκω ; ὁ ἀδιόρθωτος λέγω , ὅς οὐδείς ἀνίστημι νοόω . μή ποτός δή αὐτός ὁ θεός μετάνοια εἰς ελπιροος αλήθεια , καί ἀναγιγνώσκω ἐκ ὁ ὁ διάβολος παγίς . ὁ δέ λέγω , τοιοῦτος εἰμί · Ἴσος εἰμί τις διόρθωσις · ὁ δέ , Ἴσος , ἐπί ὁ ἄδηλος εἰμί . ὥστε εκλιμανος μόνος ἀριστάω χρή , περί ὅς δύναμαι σαφῶς ἀποφράναι , καί ὑπέρ ὅς πέρνημι , ὅτι οὐδέ εἄν ὁποῖος γίγνομαι , μεθίστημι . ἐν πραότης , φημί . Ὥρα ὅτι ὁ βούλομαι μανθάνω οὗτος χρή πρόσειμι , καί μηδέποτε πρό ὁ ἀπόδειξις ἀριστάω ὁ διάλεξις ; Ἔξωρος δίειμι αὐτός εἰς ὁ ἐκεῖνος πέλλημα . καλῶς εἶπον , Ἔξωρος · τέως γάρ ἐν πλήσσω νήχω . ὤρα πῶς διδάσκω μετριοφρονέω . οὐχ εἶπον , μή ποτός δύναμαι , ἀλλά , μή ποτός δή αὐτός ὁ Κύριος ἀναγιγνώσκω . κἀν [ 98 ] γίγνομαι τίς , ὁ κύριος ὁ πᾶς γίγνομαι · οὖον φυτεύω , οὖον ποτίζω , ἐκεῖνος σπείρω καί ποιέω καρποφορέω . μή ποτός τοίνυν διακωμῶμεθα , ὡς αὐτός