joannes-chrysostomus.in-epistulam-ii-ad-corinthios-homiliae-1-30 pg061_0463.1
φῶς λάμψαι , ἐλαμψεν ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν . Εἰδὲς πῶς πάλιν τοῖς ζητοῦσι τὴν δόξαν ἐκείνην ἔδει τὴν ὑπερβάλλουσαν , τὴν Μωϋσέως λέγω , δείκνυσι μετὰ προσθήκης ἀσφαλτότερας ; Καθάπερ εἰς τὸ πρόσωπον Μωϋσέως , οὕτως εἰς τὰς ὑμετέρας καρδίας ἔλαμψα , φησί . Καὶ πρότερον ἀναμιμνήσκει τῶν ἐν ἀρχῇ τῆς κτίσεως γενόμενων , αἰσθητῆς φωτὸς καὶ σκότους αἰσθητοῦ , δείκνυς ὅτι αὕτη μείζων ἡ δημιουργία . Καὶ ποῦ εἶπεν , Ἐκ σκότους φῶς λάμψαι ; Ἐν ἀρχῇ καὶ ἐν προοιμίοις τῆς κτίσεως . Καὶ Σπῶτος γὰρ ἦν , φησίν , ἐκτὸς τῆς κτίσεως . Καὶ εἶπεν ὁ Θεός , Γενηθήτω φῶς · καὶ ἐγένετο φῶς . Ἄλλὰ τότε μὲν εἶπα , Γενηθήτω , καὶ ἐγένετο · νῦν δὲ οὐκ εἶπεν , ἀλλ’ αὐτὸς ἡμῖν γέγονε φῶς · οὐ γὰρ εἶπεν , ὅτι καὶ νῦν εἶπεν , ἀλλ’ αὐτὸς ἔλαμψα . Διὰ τοῦτο οὐδὲ αἰσθητὰ πράγματα ὁρῶμεν τοῦ φωτὸς λάμποντος τούτου , ἀλλ’ αὐτὸν τὸν Θεὸν διὰ τοῦ Χριστοῦ . Ὅρᾷς τὸ ἀπαράλλακτον τῆς Τριάδος ; Περὶ μὲν γὰρ τοῦ Πνεύματος φησίν · Ἡμεῖς δὲ πάντες ἀνακαλυμμένῳ προσώπῳ τὴν δόξαν Κυρίου κατοπτριζόμενοι , τὴν αὐτὴν εἰκόνα μεταμορφοῦμεθα ἀπὸ δόξης εἰς δόξαν , καθάπερ ἀπὸ Κυρίου Πνεύματος · περὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ , Εἰς τὸ μὴ αὐθάδαι αὐτοὺς τὸν φωτισμὸν τοῦ εὐαγγελίου τῆς δόξης τοῦ Χριστοῦ , ὃς ἐστὶν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ · περὶ δὲ τοῦ Πατρός , Ὁ εἰλὼν ἐκ σκότους φῶς λάμψαι , ἐλαμψεν ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν , πρὸς φωτισμὸν τῆς γνώσεως τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ ἐν προσώπῳ Χριστοῦ . Ὡσπερ γὰρ εἶπεν , Τοῦ εὐαγγελίου τῆς δόξης τοῦ Χριστοῦ , ἔπηγεν , Ὁς ἐστὶν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ , δείκνυς ὅτι καὶ τῇ ἐκείνου δόξης ἀποστερήθησαν · οὕτως εἶπεν , Τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ , ἔπηγεν , Ἐν προσώπῳ Χριστοῦ , δείκνυς ὅτι διὰ τούτου τὸν Πατέρα γινώσκομεν , ὥσπερ οὖν καὶ διὰ τοῦ Πνεύματος αὐτῷ προσεγόμεθα . [ 496 ] Ἔχομεν δὲ τὸν ἠσφαυρὸν τοῦτον ἐν ὀστρακίνῳ σκεύεισιν , ἵνα ἡ ὑπερβολὴ τῆς δυνάμεως ἡ τοῦ Θεοῦ , καὶ μὴ ἐξ ἡμῶν . Ἐπειδὴ γὰρ πολλὰ καὶ μεγάλα εἶπε περὶ τῆς ἀπορρήτου δόξης · ἵνα μὴ τις λέγῃ . Καὶ πῶς τοσαύτης δόξης ἀπολαύοντες μένομεν ἐν θνητῷ σώματι ; φησίν , ὅτι τούτο μὲν οὖν αὐτὸ μάλιστα ἐστὶ τὸ θαυμαστὸν , καὶ δείγμα μέγιστον τῆς τοῦ Θεοῦ δυνάμεως , ὅτι σκεῦος ὀστρακίνον τοσαύτην ἠδυνήθη λαμπρότητα ἐνεγκεῖν , καὶ τῆλικοῦτον φυλάξαι θησαυρόν . Ὃπερ οὖν καὶ αὐτὸς θαυμάζων εἶπεν , Ἴνα ἡ ὑπερβολὴ τῆς δυνάμεως ἡ τοῦ Θεοῦ , καὶ μὴ ἐξ ἡμῶν · πάλιν ἐκείνους ἀνιττώμενος τοὺς καυχωμένους ἐφ’ ἑαυτοῖς . Τὸ τε γὰρ μέγεθος τῶν δοθέντων , τὸ τε ἀδύνατος τῶν δεξαμένων δείκνυσιν τὴν ἰσχύν , οὐχ ἵνα μεγάλα ἐχαρίσατο μόνον , ἀλλ’ ὅτι καὶ μικροῖς οὕσι · τὸ γὰρ ὀστρακίνον τὸ εὐθραυστον α τῆς θνητῆς φύσεως ἀνιττώμενος ἔλεγεν , καὶ τὸ τῆς σαρκὸς ἡμῶν ἀδύνατον ἐμφαίνων . Ὀστράκινον γὰρ ἄνθρωπον οὐδὲν αὐτὴ διάκειται · οὕτως ἐστὶν ἐξεπηράστος , καὶ θανάτῳ καὶ νόσοις καὶ ἄφρων ἀνωμαλίαις καὶ ἑτέροις μυρίοις διαλυμένη ράδιως . Ταῦτα δὲ ἔλεγεν , καὶ καταστέλλων ἐκείνων τὸ ψῦσμα , καὶ πάλιν δείκνυς ὅτι οὐδὲν ἀνθρώπινον τῶν καθ’ ἡμᾶς . δ . Καὶ γὰρ τότε μάλιστα διαφαίνεται ἡ τοῦ Θεοῦ δύναμις , ὅταν ἐν αὐταῖς ἐνεργῇ μεγάλα . Διὸ καὶ ἀλλαγὴν ἔλεγον , Ἡ γὰρ δύναμίς μου ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται . Καὶ ἐν τῇ Παλαιᾷ διὰ κυνικῶν καὶ μυιῶν διόλυσεν στρατοπέδα βαρβάρων ἐτροπώτε ( διὸ καὶ μεγάλην δύναμιν αὐτῷ τὴν κἀμὴν ἐκάλεσεν ) , καὶ ἐν ἀρχῇ γλῶττας συγχέων μόνον , τὸν μέγαν πύργον ἐκεῖνον τὸν ἐν Βαβυλῶν κατέλυσε . Καὶ ἐν τοῖς πολέμοις δὲ νῦν μὲν διὰ τριακοσίων ἄπειρα στρατοπείδα ἡλίας , νῦν δὲ διὰ παλτιγῶν πόλεις · καθείλε · μετὰ δὲ ταῦτα διὰ παιδίου μικροῦ καὶ εὐτελοῦς τοῦ Δαυὶδ , ἔπασαν τὴν βαρβάρων τὴν παράταξιν ἐτροπώσατο . Οὕτω δὴ καὶ ἐνταῦθα δώδεκα μόνους ἀποστειλάς , τῆς οἰκουμένης περιεγένετο , δώδεκα , καὶ τούτους ἰλιωνομένους , πολεμουμένους . Ἐκπληγώμεν οὖν τοῦ Θεοῦ τὴν δύναμιν , θαυμάζομεν , προσκυνήσωμεν · ἐρωτήσωμεν Ἰουδαίους , ἐρωτήσωμεν Ἕλληνας , τίς ἔπασαν τὴν οἰκουμένην ἔπασαν ἀποστήναι τῶν πατρῴων ἰδίων , καὶ πρὸς ἑτέραν μεταστάσθαι ποίαντα ; ὁ Ἀλέξιος , ἢ ὁ σκηνοποιός ; ὁ τελώνης , ἢ ὁ ἀγράμματος καὶ ἰδιώτης ; Καὶ πῶς ἐν ἔχει ταῦτα λέγων , εἰ μὴ θεῖα δύναμις ἦν ἡ πάντα κατορθοῦσα δι’ ἐκείνων ; Τί δὲ καὶ λέγοντες ἐπαίνον ἀκαίνοι ; Βαπτίσθητε ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ σταυρωθέντος . Ποίου ; Ὁν οὐκ εἴδω , οὐδὲ ἠθέασατο . Ἄλλ’ ὅμως ταῦτα λέγοντες καὶ κηρύττοντες , ἔπασαν , ὅτι οἱ μὲν μαρτυρούμενοι καὶ ἐκ προγόνων αὐτοὺς παραδεξάμενοι , οὐκ εἰσὶ Θεοῦ , ὁ δὲ προσήλωθεις , οὗτος Χριστός , πάντας ἐρείπιασε . Καίτοι γε ὅτι μὲν ἐσταυρώθη καὶ ἔπαθεν , παντὶ ποὺ ὁφλὸν ἦν · ὅτι δὲ [ 497 ] ἀνέστη , οὐδεὶς πλὴν ὀλίγων εἴδεν . Ἄλλ’ ὅμως καὶ τοῦτο ἐπαισαν τοὺς οὐκ ἑωρακότας · καὶ οὐχ ὅτι ἀνέστη μόνον , ἀλλ’ ὅτι καὶ εἰς οὐρανοὺς ἀνῆλθε , καὶ ἔρχεται κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς . Πόθεν οὖν τὸ πιθανὸν τοῖς λόγοις τούτοις , εἰπὲ μοι ; Οὐδαμῶθεν ἄλλοθεν , ἀλλ’ ἀπὸ τῆς τοῦ Θεοῦ δυνάμεως . Καὶ γὰρ πρῶτον αὕτη ἡ καινοτομία πᾶσι προσίστατο · ὅταν τε καὶ τοιαῦτά τις καινοτομῇ , χαλεπώτερον τὸ πρᾶγμα γίνεται , ὅταν ἀναμολιγὴ παλαιὰς συνθείας θεμελία , ὅταν ἐκ βάθρων ἀναστῇ νόμους . Πρὸς δὲ τούτοις οὐδὲ οἱ χρήσεις ἀξιόπιστοι εἶναι ἐδόκουν , ἀλλὰ καὶ ἔθνους παρὰ πᾶσι μειομισμένου b , καὶ δειλοὶ καὶ ἄμαθεῖς . Πόθεν οὖν περιεγένοντο τῆς οἰκουμένης ; πόθεν ὅμως καὶ τοὺς ὑμετέρους προγόνους τοὺς δοκοῦντας φιλοσοφεῖν , μετὰ τῶν θεῶν αὐτῶν ἐξέβαλον ; οὐκ ἐδόλησαν δι’ ἀπὸ τοῦ τὸν Θεὸν ἔχειν μεθ’ ἑαυτῶν ; Οὐδὲ γὰρ ἐν τούτοις ἀνθρωπίνης δυνάμεως κατορθώματα , ἀλλὰ θείας τινὸς καὶ ἀπορρήτου . Οὐχί , φησίν , ἀλλὰ γοητικῆς . Οὐκοῦν ἐδξηθήναι ἔδει τὴν τῶν δαιμόνων ἀρχήν , καὶ ἐπικαθῆναι τὴν τῶν εἰδώλων θεραπείαν . Πῶς οὖν καθῆρτηται καὶ ἠφάνισται , καὶ ἀπ’ ἐναντίας ἐκείνοις τὰ ἡμέτερα ; Ὅστε πάντες τε δήλων , ὅτι τοῦ Θεοῦ ψήφος ἦν τὰ γινόμενα , οὐχ ἀπὸ τοῦ κηρύγματος μόνον , ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς πολιτείας αὐτῆς . Πότε γὰρ παρ -
Lemmas: φάος λάμπω , λάμπω ἐν ὁ Καρδία σύ . ἀνάκλεις πῶς πάλιν ὁ ζητέω ὁ δόξα ἐκεῖνος ἐσθίω ὁ ὑπερβάλλω , ὁ Μωϋσῆς λέγω , δείκνυμι μετά προσθήκη ἄσφαλτος ; καθά εἰς ὁ πρόσωπον Μωϋσῆς , οὕτως εἰς ὁ ὑμέτερος Καρδία λάμπω , φημί . καί πρότερος ἀναμιμνήσκω ὁ ἐν ἀρχή ὁ κτίσις γίνομαι , αἰσθητός φάος καί σκότος αἰσθητής , δείκνυμι ὅτι οὗτος μείζων ὁ δημιουργία . καί ποῦ εἶπον , ἐκ σκότος φάος λάμπω ; ἐν ἀρχή καί ἐν προοίμιον ὁ κτίσις . καί Σπῶτος γάρ εἰμί , φημί , ἐκτός ὁ κτίσις . καί εἶπον ὁ Θεός , γίγνομαι φάος · καί γίγνομαι φάος . ἀλλά τότε μέν εἶπον , γίγνομαι , καί γίγνομαι · νῦν δέ οὐ εἶπον , ἀλλά αὐτός ἐγώ γίγνομαι φάος · οὖον γάρ εἶπον , ὅτι καί νῦν εἶπον , ἀλλά αὐτός λάμπω . Ζεύς οὗτος οὐδέ αἰσθητός πρᾶγμα ὁράω ὁ φάος λάμπω οὗτος , ἀλλά αὐτός ὁ θεός διά ὁ Χριστός . ὁράω ὁ ἀπαράλλακτος ὁ Τριάς ; περι μέν γάρ ὁ πνεῦμα φημί · ἐγώ δέ πᾶς ἀνακαλύπτω πρόσωπον ὁ δόξα κύριος κατοπτρίζω , ὁ αὐτός εἰκών μεταμορφόω ἀπό δόξα εἰς δόξα , καθάπερ ἀπό κύριος πνεῦμα · περί δέ ὁ υἱός , εἰς ὁ μή αὐθάδης αὐτός ὁ φωτισμός ὁ εὐαγγέλιον ὁ δόξα ὁ Χριστός , ὅς εἰμί εἰκών ὁ Θεός · περί δέ ὁ πατήρ , ὁ εἵλη ἐκ σκότος φάος λάμπω , λάμπω ἐν ὁ Καρδία σύ , πρός φωτισμός ὁ γνῶσις ὁ δόξα ὁ Θεός ἐν πρόσωπον Χριστός . ὡς γάρ εἶπον , ὁ εὐαγγέλιον ὁ δόξα ὁ Χριστός , ἐπάγω , ὅς εἰμί εἰκών ὁ Θεός , δείκνυμι ὅτι καί ὁ ἐκεῖνος δόξα ἀποστερέω · οὕτως εἶπον , ὁ γνῶσις ὁ Θεός , ἐπάγω , ἐν πρόσωπον Χριστός , δείκνυμι ὅτι διά οὗτος ὁ πατήρ γιγνώσκω , ὥσπερ οὖν καί διά ὁ πνεῦμα αὐτός πρόσειμι . [ 496 ] ἔχω δέ ὁ ἠσφαυρὸν οὗτος ἐν ὀστράκινος σκευειμι , ἵνα ὁ ὑπερβολή ὁ δύναμις ὁ ὁ Θεός , καί μή ἐκ ἐγώ . ἐπεί γάρ πολύς καί μέγας εἶπον περί ὁ ἀπόρρητος δόξα · ἵνα μή τις λέγω . καί πῶς τοσοῦτος δόξα ἀπολαύω μένω ἐν θνητός σῶμα ; φημί , ὅτι οὗτος μέν οὖν αὐτός μάλιστα εἰμί ὁ θαυμαστός , καί δείγμα μέγας ὁ ὁ Θεός δύναμις , ὅτι σκεῦος ὀστρακίνον τοσοῦτος δύναμαι λαμπρότης φέρω , καί τηλικόσδε φυλάσσω θησαυρός . ὅπερ οὖν καί αὐτός θαυμάζω εἶπον , ἵνα ὁ ὑπερβολή ὁ δύναμις ὁ ὁ Θεός , καί μή ἐκ ἐγώ · πάλιν ἐκεῖνος ἀνιττώμενος ὁ καυχάομαι ἐπί ἑαυτοῦ . ὁ τε γάρ μέγεθος ὁ δίδωμι , ὁ τε ἀδύνατος ὁ δέχομαι δείκνυμι ὁ ἰσχύς , οὐ ἵνα μέγας χαρίζομαι μόνος , ἀλλά ὅτι καί μικρός εἰμί · ὁ γάρ ὀστρακίνον ὁ εύθραυστος ὅς ὁ θνητός φύσις ἀνιττώμενος λέγω , καί ὁ ὁ σάρξ ἐγώ ἀδύνατος ἐμφαίνω . ὀστράκινος γάρ ἄνθρωπος οὐδείς αὐτός διάκειμαι · οὕτως εἰμί ἐξεπηράστος , καί θάνατος καί νόσος καί ἄφρων ἀνωμαλία καί ἕτερος μυρίος διαλύω ῥᾳδίως . οὗτος δέ λέγω , καί καταστέλλω ἐκεῖνος ὁ ψῦσμα , καί πάλιν δείκνυμι ὅτι οὐδείς ἀνθρώπινος ὁ κατά ἐγώ . δ . καί γάρ τότε μάλιστα διαφαίνω ὁ ὁ Θεός δύναμις , ὅταν ἐν αὐτός ἐνεργέω μέγας . Διὸ καί ἀλλαγή λέγω , ὁ γάρ δύναμις ἐγώ ἐν ἀσθένεια τελειόω . καί ἐν ὁ Παλαιή διά κυνικός καί μυῖα διολυω στρατόπεδον βάρβαρος τροπόω ( διό καί μέγας δύναμις αὐτός ὁ ἐμός καλέω ) , καί ἐν ἀρχή γλῶσσα συγχέω μόνος , ὁ μέγας πύργος ἐκεῖνος ὁ ἐν Βαβυλών καταλύω . καί ἐν ὁ πόλεμος δέ νῦν μέν διά τριακόσιοι ἤπειρος στρατοπείδα Ἡλίας , νῦν δέ διά παλτιγη πόλις · καθαιρέω · μετά δέ οὗτος διά παιδίον μικρός καί εὐτελής ὁ Δαυίδ , πάσσω ὁ βάρβαρος ὁ παράταξις τροπόω . οὕτως δή καί ἐνταῦθα δώδεκα μόνος ἀποστέλλω , ὁ οἰκέω περιγίγνομαι , δώδεκα , καί οὗτος ιλιωνομενος , πολεμέω . ἐκπλήσσω οὖν ὁ Θεός ὁ δύναμις , θαυμάζω , προσκυνέω · ἐρωτάω Ἰουδαῖος , ἐρωτάω Ἕλλην , τίς πάσσω ὁ οἰκέω πάσσω ἀφίστημι ὁ πατρῷος ἴδιος , καί πρός ἕτερος μεθίστημι Ποίας ; ὁ Ἀλέξιος , ἢ ὁ σκηνοποιός ; ὁ τελώνης , ἢ ὁ ἀγράμματος καί ἰδιώτης ; καί πῶς ἐν ἔχω οὗτος λέγω , εἰμί μή θεῖον δύναμις εἰμί ὁ πᾶς κατορθόω διά ἐκεῖνος ; τις δέ καί λέγω ἔπαινος ακαινοος ; βαπτίζω ἐν ὁ ὄνομα ὁ σταυρόω . ποῖος ; εἰμί οὐ εἴδω , οὐδέ θεάομαι . ἄλλος ὅμως οὗτος λέγω καί κηρύσσω , πάσσω , ὅτι ὁ μέν μαρτυρέω καί ἐκ πρόγονος αὐτός παραδέχομαι , οὐ εἰμί Θεός , ὁ δέ προσηλώνω , οὗτος Χριστός , πᾶς ἐρείπω . καίτοι γε ὅτι μέν σταυρόω καί πάσχω , πᾶς πού ὄφλω εἰμί · ὅτι δέ [ 497 ] ἀνίστημι , οὐδείς πλήν ὀλίγος ὁράω . ἄλλος ὅμως καί οὗτος παίω ὁ οὐ ὁράω · καί οὐ ὅτι ἀνίστημι μόνος , ἀλλά ὅτι καί εἰς οὐρανός ἀνέρχομαι , καί ἔρχομαι κρίνω ζῶ καί νεκρός . πόθεν οὖν ὁ πιθανός ὁ λόγος οὗτος , εἶπον ἐγώ ; Οὐδαμόθεν ἄλλοθεν , ἀλλά ἀπό ὁ ὁ Θεός δύναμις . καί γάρ πρῶτος οὗτος ὁ καινοτομία πᾶς προσίστημι · ὅταν τε καί τοιοῦτος τις καινοτομέω , χαλεπός ὁ πρᾶγμα γίγνομαι , ὅταν αναμολιγος παλαιός συνθεΐα θεμέλιος , ὅταν ἐκ βάθρον ἀνίστημι νόμος . πρός δέ οὗτος οὐδέ ὁ χρῆσις ἀξιόπιστος εἰμί δοκέω , ἀλλά καί ἔθνος παρά πᾶς μειομισμένου b , καί δειλός καί ἀμαθής . πόθεν οὖν περιγίγνομαι ὁ οἰκέω ; πόθεν ὅμως καί ὁ ὑμέτερος πρόγονος ὁ δοκέω φιλοσοφέω , μετά ὁ θεός αὐτός ἐκβάλλω ; οὐ δολόω διά ἀπό ὁ ὁ θεός ἔχω μετά ἑαυτοῦ ; οὐδέ γάρ ἐν οὗτος ἀνθρώπινος δύναμις κατόρθωμα , ἀλλά θεῖος τις καί ἀπόρρητος . οὐ , φημί , ἀλλά γοητικός . οὐκοῦν ἐσθίω ἐσθίω ὁ ὁ δαίμων ἀρχή , καί ἐπικάθημαι ὁ ὁ εἴδωλον θεραπεία . Πῶς οὖν καθαιρέω καί ἀφανίζω , καί ἀπό ἐναντίος ἐκεῖνος ὁ ἡμέτερος ; ὅστε πᾶς τε δῆλος , ὅτι ὁ Θεός ψήφος εἰμί ὁ γίγνομαι , οὐ ἀπό ὁ κήρυγμα μόνος , ἀλλά καί ἀπό ὁ πολιτεία αὐτός . πότος γάρ παρά -