joannes-chrysostomus.in-epistulam-ii-ad-corinthios-homiliae-1-30 pg061_0559.4
α' . Μᾶλλον ἐμβαίνειν εἰς τοὺς οἰκείους ἐπαίνους , πολλῇ χέχρηται τῇ προδιόρθώσει . Καὶ οὐχ ἅπαξ , οὐδὲ δεύτερον τοῦτο ποιεῖ · καίτοι γε ἰκανή ἦν ἡ ἀνάγκη τῆς ὑποθέσεως ἀπολογήσασθαι ὑπὲρ αὐτοῦ , καὶ τὰ πολλάκις εἰρημένα αὐτῷ . Ὁ γὰρ ἀμαρτημάτων μεμνημένος , [ 595 ] ὧν ὁ Θεὸς οὐκ ἐξέμνησεν , καὶ διὰ τοῦτο λέγων ἀνάξιος εἶναι καὶ τῆς προσηγορίας αὐτῆς τῶν ἀποστόλων , καὶ τοὺς σφόδρα ἀναίσθητους εὐθελῶς ἔστιν οὕ διὰ δόξαν ταῦτα λέγων , ἀ μᾶλλον νῦν ἐρεῖν . Καὶ γάρ , εἰ δεῖ τι καὶ θαυμαστὸν εἰπεῖν , εἰς δόξαν αὐτὸν μάλιστα τοῦτο παρέδιδασκε , τὸ περὶ ἑαυτοῦ τι λέγειν · καὶ προστίθεται τοῦτο τοὺς πολλούς . Ἀλλ' ὅμως οὐδὲν τούτων ὑπέθετο , ἀλλ' εἰς ἐν εἰδε , τὴν τῶν ἀκούοντων σωτηρίαν . Ὦστε οὐν μικρὸν βλάψαι τοῦτο τοὺς ἀνόητους , τῷ μεγάλῳ περὶ ἑαυτοῦ εἰπεῖν , ἐκ περιουσίας χέχρηται ταῖς πολλαῖς ταύταις προδιόρθωσις , καὶ φησιν , Εἰδὲ ἠνέχεσθέ μου μικρὰ εἰνα ἀπροσύντορος · μᾶλλον δὲ καὶ ἀνέχεσθε . Εἰδὲς σύνεσις ; Τὸ μὲν γὰρ εἰπεῖν , Εἰδὲς , κυρίους αὐτοὺς ποιούντος ἐστι · τὸ δὲ καὶ ἀποφράζειν , σφόδρα θαρροῦντος αὐτῶν ἐστι τῇ ἀγάπῃ , καὶ ἐνδεικνυμένου ὅτι καὶ φιλεῖ καὶ φιλεῖται · μᾶλλον δὲ οὐκ ἀπὸ ἀγάπης ψιλῆς ἀπλῶς , ἀλλ' ἀπὸ τινὸς ἔρωτος θερμοῦ καὶ μεμανιῶ φησι δεῖν αὐτοὺς ἀνασχεσθαι καὶ ἀνοηταίνοντας . Διὸ καὶ ἐπήγαγε , Ζηλῶ γὰρ ὑμᾶς Θεοῦ ζηλῶ . Οὐχ εἶπεν , Ἀγαπῶ γὰρ ὑμᾶς , ἀλλ' ὁ πολλῷ τοῦτου σφοδρότερον ἦν τῆσιν . Ζηλοῦνται γὰρ εἰσιν αἱ ψυχαὶ αἱ σφόδρα τῶν ἐρωμένων περιεκλεισμέναι , καὶ οὐκ ἂν ἄλλως τευχθεῖ ζηλοτυπία , ἀλλ' ἢ ἀπὸ σφοδρᾶς φιλίας . Εἰτα ἵνα μὴ νομίσωσιν , ὅτι δυναστίας ἕνεκεν , ἢ τιμῆς , ἢ χρημάτων , ἢ ἄλλου τινὸς τοιούτου , τῆς φιλίας αὐτῶν ἐφλέται , προσέθηκε , Θεοῦ ζηλῶ . Καὶ γὰρ ὁ Θεὸς λέγεται ζηλοῦν , οὐχ ἵνα πᾶθος ὑποπτεύσῃ τις · καὶ γὰρ ἀπαθὲς τὸ Θεῖον · ἀλλ' ἵνα μάθωσιν ἀπαντες , ὅτι οὐδὲν ἕτερον , ἀλλ' ἢ δι' αὐτοὺς τοὺς ζηλοτυποῦμένους πάντα ποιεῖ · οὐχ ἵνα αὐτὸς τι κερδάνῃ , ἀλλ' ἵνα ἐκείνους διασώσῃ . Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἀνθρώπων οὐχ οὕτως ὁ ζηλὸς γίνεται , ἀλλὰ διὰ τὴν οἰκείαν ἀνάγκασιν · οὐ διὰ τὸ καθυβρίζεσθαι τοὺς ἐρωμένους , ἀλλὰ διὰ τὸ μὴ πληττεσθαι τοὺς φιλοῦντας , καὶ παρασυχομιλᾶσθαι , καὶ ἕλατον ἔχειν παρὰ τοὺς ἐρωμένους . Ἐνταῦθα δὲ οὐχ οὕτως . Οὐ γὰρ τοῦτο μοι μέλει , φησὶ , μὴ ἕλατον σφῶν ὁμῖν , ἀλλὰ μὴ ὑμᾶς Θεὸ διαφθείντας . Τοιούτος γὰρ τοῦ Θεοῦ ζηλός , τοιούτος καὶ ὁ ἐμὸς , σφοδρὸς ὁμοῦ καὶ καθαρὸς . Καὶ καὶ ἡ αἰτία ἀναγγέλλει · Ἡρμοσάμην γὰρ ὑμᾶς ἑνὶ ἀνδρὶ παρθένον ἀγνὴν . Οὕτω οὐχ ἐμαντιῶ , ἀλλ' ἐκεῖνη ζηλῶ , ἢ ἡρμοσάμην . Μνηστείας γὰρ ἐστι καιρὸς ὁ παρὲν καιρός , ὁ δὲ τῶν πιντάδων ἐκείρος , ὅταν λέγωσιν , Ἄνδισθὸ ὁ νυμφίος . Ἵ καὶ νῦν παρημέτων ! ἐπὶ τοῦ κόσμου παρθένου μένουσι πρὸ τοῦ γάμου , μετὰ δὲ τὸν γάμον οὐκέτι . Ἐνταῦθα δὲ οὐχ οὕτως · ἀλλὰ κἂν μὴ ᾖσι παρθένου πρὸ τοῦ γάμου τούτου , μετὰ τὸν γάμον παρθένου γίνονται . Οὕτω πᾶσα ἡ Ἐκκλησία παρθένος ἐστι . Καὶ γὰρ πρὸς πάντας διαλεγόμενος ταῦτα φησι , καὶ τοὺς γεγαμηκότας καὶ τὰς γεγαμημένας . [ 596 ] Ἄλλ' ἰδωμεν τί φέρων , ἡμᾶς ἡρμεσατο , ποῖα ἔδω . Οὐ χρυσόν , οὐκ ἄργυρον , ἀλλὰ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν · διὸ καὶ ἔλεγεν , Ὑπὲρ Χριστοῦ πρεσβεύομεν · καὶ παρακαλεῖ , ὅτε τὴν νύμφην ἐμελλε λαμβάνειν . Τοῦτο εἴπας ἦν τὰ ἐπὶ τοῦ Ἀβραάμ . Καὶ γὰρ ἐκείνῳ τὸν παῖδα τὸν πιστὸν ἐπεμψε μνηστευσόμενον · νοῦν κόρην ἰδνιχὴν · καὶ ἐνταῦθα ἐπεμψεν ὁ Θεὸς τοὺς οἰκέτας τοὺς ἑαυτοῦ μνηστευσομένους τῇ παρθένῃ τὴν Ἐκκλησίαν , καὶ προφήτας ἀποδὸν ταῦτα λέγοντας · Ἄκουσον , θύγατερ , καὶ ἴδε , καὶ ἐκλῦθου τοῦ λαοῦ σου καὶ τοῦ οἴκου τοῦ πατρὸς σου , καὶ ἐπιθυμήσει ὁ βασιλεὺς τοῦ κάλλους σου . Εἰδὲς καὶ τὴν προφήτιν ἀρμολογοῦσαν ; εἰδὲς καὶ τὸν Ἀπόστολον μετὰ πολλῆς τῆς παρρησίας τοῦτο τὸ ῥῆμα φθεγγόμενον , καὶ λέγοντα , Ἡρμοσάμην ὑμᾶς ἑνὶ ἀνδρὶ παρθένον ἀγνὴν παρασχεῖν τῷ Χριστῷ ; Εἰδὲς πάλιν σύνεσις ; Εἰπὼν γάρ , ὅτι Ὦφελεῖτο μου ἀνέχεσθαι , οὐχ εἶπε , Διδάσκαλος γὰρ ὑμῶν εἰμί , καὶ οὐ , Δι' ἐμαντὸν λέγω · ἀλλ' ὁ μάλιστα τοῦτο ἐφερον δείκνυ , τοῦτο τῆσιν , ἐαυτὸν μὲν ἐν χώρᾳ τῆς προμνηστείας , ἐκείνους δὲ ἐν τάξει τῆς νύμφης στήσας · καὶ ὑπάγει λέγων , Φοβοῦμαι δὲ μή πως , ὡς δρὶς Ἔδαν ἠπάτησεν διὰ τῆς παρανομίας αὐτοῦ , οὕτω ροφρῇ τὰ νοήματα ὑμῶν ἀπὸ τῆς ἀκλότητος τῆς εἰς τὸν Χριστόν . Εἰ γὰρ καὶ ἡ ἀπώλεια ὑμετέρα , ἀλλὰ ἡ ἀθυμία κοινή . Καὶ σκέπαι τὴν σύνεσιν · οὐ γὰρ αὐτὸ ἀποφαίνεται , καίτοι ἦσαν διαφθαμένοι · καὶ τοῦτο δηλῶν εἶπεν , Ὅταν πληρωθῇ ὑμῶν ἡ ὀκνοῖα , καὶ , Πεντήσω πολλοὺς τῶν προημαρτηκότων · ἀλλ' ὅμως οὐκ ἀφήσιν αὐτοὺς ἀνασχευθῆναι · διὸ φησι , Μήποτε . Οὔτε γὰρ καταδικάζει , οὔτε συγχ · οὐδέτερον γὰρ ἀσφαλές , οὔτε εἰπεῖν φανερῶς , οὔτε κρύφια διηνεχῶς . Διὸ τὸ μέσον τῆσιν λέγων , Μήποτε . Τοῦτο γὰρ οὐδὲ σφόδρα κατεγνωκότος , οὐδὲ σφόδρα θαρροῦντος , ἀλλ' ἐν τῷ μέσῳ τούτων ἐκατέραν ἐστώτος . Οὕτω μὲν οὖν παρεμυθῆσατο · τῇ δὲ μνήμῃ τῆς ἱστορίας εἰς φόβον δράσων ἐνέβαλε , καὶ πάσης ἀποστρέφει συγγνώμης αὐτοὺς . Εἰ γὰρ καὶ ὁ δρὶς πακούργος , κάκισιν ἀνὴρ , ἀλλ' ὅμως οὐδὲν τούτων ἐξήρπασεν τὴν γυναῖκα .
Lemmas: ὅς . μᾶλλος ἐμβαίνω εἰς ὁ οἰκεῖος ἔπαινος , πολύς χράω ὁ προδιόρθωσις . καί οὐ ἅπαξ , οὐδέ δύο οὗτος ποιέω · καίτοι γε ἱκανός εἰμί ὁ ἀνάγκη ὁ ὑπόθεσις ἀπολογέομαι ὑπέρ αὐτός , καί ὁ πολλάκις εἴρω αὐτός . ὁ γάρ ἁμάρτημα μιμνήσκω , [ 595 ] ὅς ὁ θεός οὐ ἐξέμνησεν , καί διά οὗτος λέγω ἀνάξιος εἰμί καί ὁ προσηγορία αὐτός ὁ ἀπόστολος , καί ὁ σφόδρα αναίσθητος εὐτελής εἰμί ἕ διά δόξα οὗτος λέγω , ὅς μᾶλλον νῦν εἴρω . καί γάρ , εἰμί δεῖ τίς καί θαυμαστός εἶπον , εἰς δόξα αὐτός μάλιστα οὗτος παραδιδάσκω , ὁ περί ἑαυτοῦ τίς λέγω · καί προστίθημι οὗτος ὁ πολύς . ἀλλά ὅμως οὐδείς οὗτος ὑποτίθημι , ἀλλά εἰς ἐν ὁράω , ὁ ὁ ἀκούω σωτηρία . ὥστε ὀν μικρός βλάπτω οὗτος ὁ ανόητος , ὁ μέγας περί ἑαυτοῦ εἶπον , ἐκ περιουσία χράω ὁ πολύς οὗτος προδιόρθωσις , καί φημί , ἀνάκλεις ἐνέχω ἐγώ μικρός εἰμί ἀπροσύντορος · μᾶλλον δέ καί ἀνέχω . ἀνάκλεις σύνεσις ; ὁ μέν γάρ εἶπον , ἀνάκλεις , κύριος αὐτός ποιέω εἰμί · ὁ δέ καί ἀποφράζω , σφόδρα θαρσέω αὐτός εἰμί ὁ ἀγάπη , καί ἐνδείκνυμι ὅτι καί φιλέω καί φιλέω · μᾶλλον δέ οὐ ἀπό ἀγάπη ψιλός ἀπλόος , ἀλλά ἀπό τις Ἔρως θερμός καί μηνίω φημί δήω αὐτός ἀνέχω καί ἀνοηταίνω . Διὸ καί ἐπάγω , ζηλόω γάρ σύ Θεός ζηλόω . οὐχ εἶπον , ἀγαπάω γάρ σύ , ἀλλά ὁ πολύς οὗτος σφοδρός εἰμί τῆσιν . ζηλόω γάρ εἰμί ὁ ψυχή ὁ σφόδρα ὁ ἐράω περικλείω , καί οὐ εἄν ἄλλως τεύχω ζηλοτυπία , ἀλλά ἢ ἀπό σφοδρός φίλιος . εἶτα ἵνα μή νομίζω , ὅτι δυναστίας ἕνεκα , ἢ τιμή , ἢ χρῆμα , ἢ ἄλλος τις τοιοῦτος , ὁ φίλιος αὐτός φλώ , προστίθημι , Θεός ζηλόω . καί γάρ ὁ θεός λέγω ζηλόω , οὐ ἵνα πάθος ὑποπτεύω τις · καί γάρ ἀπαθής ὁ θεῖον · ἀλλά ἵνα μανθάνω ἅπας , ὅτι οὐδείς ἕτερος , ἀλλά ἢ διά αὐτός ὁ ζηλοτυπέω πᾶς ποιέω · οὐ ἵνα αὐτός τίς κερδαίνω , ἀλλά ἵνα ἐκεῖνος διασῴζω . ἐπί μέν γάρ ὁ ἄνθρωπος οὐ οὕτως ὁ ζῆλος γίγνομαι , ἀλλά διά ὁ οἰκεῖος ἀνάγκη · οὖον διά ὁ καθυβρίζω ὁ ἐράω , ἀλλά διά ὁ μή πλήσσω ὁ φιλέω , καί παρασυχομιλασθη , καί ἐλαύνω ἔχω παρά ὁ ἐράω . ἐνταῦθα δέ οὐ οὕτως . οὖον γάρ οὗτος ἐγώ μέλος , φημί , μή ἐλαύνω σφεῖς ὁμός , ἀλλά μή σύ Θεός διαφθείντας . τοιούτος γάρ ὁ Θεός ζῆλος , τοιούτος καί ὁ ἐμός , σφοδρός ὁμοῦ καί καθαρός . καί καί ὁ αἰτία ἀναγγέλλω · ἁρμόζω γάρ σύ εἷς ἀνήρ παρθένος ἁγνός . οὕτως οὐ ἐμαντιῶ , ἀλλά ἐκεῖνος ζηλόω , ἢ ἁρμόζω . μνηστεία γάρ εἰμί καιρός ὁ πείρω καιρός , ὁ δέ ὁ πιντάδων ἐκείρος , ὅταν λέγω , Ἄνδισθὸ ὁ νυμφίος . ἵ καί νῦν πάρειμι ! ἐπί ὁ κόσμος παρθένος μένω πρό ὁ γάμος , μετά δέ ὁ γάμος οὐκέτι . ἐνταῦθα δέ οὐ οὕτως · ἀλλά κἀν μή εἰμί παρθένος πρό ὁ γάμος οὗτος , μετά ὁ γάμος παρθένος γίγνομαι . οὕτως πᾶς ὁ ἐκκλησία παρθένος εἰμί . καί γάρ πρός πᾶς διαλέγω οὗτος φημί , καί ὁ γαμέω καί ὁ γαμέω . [ 596 ] ἄλλος ὁράω τίς φέρω , ἐγώ ἁρμόζω , ποῖος ἐσθίω . οὖον χρυσός , οὐ ἄργυρος , ἀλλά ὁ βασίλειος ὁ οὐρανός · διό καί λέγω , ὑπέρ Χριστός πρεσβεύω · καί παρακαλέω , ὅτε ὁ νύμφη μέλλω λαμβάνω . οὗτος εἶπον εἰμί ὁ ἐπί ὁ Ἀβραάμ . καί γάρ ἐκεῖνος ὁ παῖς ὁ πιστόν πέμπω μνηστεύω · νόος κόρη ἰδνιχὴν · καί ἐνταῦθα πέμπω ὁ θεός ὁ οἰκέτης ὁ ἑαυτοῦ μνηστεύω ὁ παρθένη ὁ ἐκκλησία , καί προφήτης ἀποδίδωμι οὗτος λέγω · ἀκούω , θυγάτηρ , καί ὁράω , καί ἐκλύω ὁ λαός σύ καί ὁ οἶκος ὁ πατήρ σύ , καί ἐπιθυμέω ὁ βασιλεύς ὁ κάλλος σύ . ἀνάκλεις καί ὁ προφήτης ἁρμολογέω ; ἀνάκλεις καί ὁ ἀπόστολος μετά πολύς ὁ παρρησία οὗτος ὁ ῥῆμα φθέγγομαι , καί λέγω , ἁρμόζω σύ εἷς ἀνήρ παρθένος ἁγνός παρέχω ὁ Χριστός ; ἀνάκλεις πάλιν σύνεσις ; εἶπον γάρ , ὅτι ὀνίνημι ἐγώ ἀνέχω , οὐ εἶπον , Διδάσκαλος γάρ σύ εἰμί , καί οὖον , διά ἀπήμαντος λέγω · ἀλλά ὁ μάλιστα οὗτος φέρω δείκνυμι , οὗτος τῆσιν , ἑαυτοῦ μέν ἐν χώρα ὁ προμνηστεια , ἐκεῖνος δέ ἐν τάξις ὁ νύμφη ἵστημι · καί ὑπάγω λέγω , φοβέω δέ μή πως , ὡς δρίς Ἔδαν ἀπατάω διά ὁ παρανομία αὐτός , οὗτος ῥοφέω ὁ νόημα σύ ἀπό ὁ ακλοτητη ὁ εἰς ὁ Χριστός . εἰμί γάρ καί ὁ ἀπώλεια ὑμέτερος , ἀλλά ὁ ἀθυμία κοινός . καί σκέπη ὁ σύνεσις · οὖον γάρ αὐτός ἀποφαίνω , καίτοι εἰμί διαφθάνω · καί οὗτος δηλόω εἶπον , ὅταν πληρόω σύ ὁ ὀκνός , καί , πενθέω πολύς ὁ προαμαρτάνω · ἀλλά ὅμως οὐ ἀφίημι αὐτός ἀνέχω · διό φημί , μήποτε . οὔτε γάρ καταδικάζω , οὔτε συγχ · οὐδέτερος γάρ ἀσφαλής , οὔτε εἶπον φανερῶς , οὔτε κρύφιος διαφέρω . Διὸ ὁ μέσος τῆσιν λέγω , μήποτε . οὗτος γάρ οὐδέ σφόδρα καταγιγνώσκω , οὐδέ σφόδρα θαρσέω , ἀλλά ἐν ὁ μέσος οὗτος ἑκάτερος ἵστημι . οὕτως μέν οὖν παραμυθέομαι · ὁ δέ μνήμη ὁ ἱστορία εἰς φόβος δράω ἐμβάλλω , καί πᾶς ἀποστρέφω συγγνώμη αὐτός . εἰμί γάρ καί ὁ δρίς πακούργος , κάκις ἀνήρ , ἀλλά ὅμως οὐδείς οὗτος ἐξαρπάζω ὁ γυνή .