joannes-chrysostomus.in-epistulam-i-ad-timotheum-homiliae-1-18 pg062_0513.3
Τὸ δὲ τέλος τῆς παραγγελίας ἐστὶν ἀγάπη ἐκκαθαρᾶς καρδίας καὶ συνειδήσεως ἀληθοῦς καὶπίστεως ἀνυποκρίτου · ὡς τινες ἀποχρήσαν-τες , ἐξέτράπησαν εἰς ματαιολογίας , θελοῦντεςεἶναι νομοδιδάσκαλοι , μὴ γινώσκοντες μήτε ἄλέγουσι , μήτε περὶ τίνων διαδιδάσκουσιν.α’ . Οὐδὲν οὕτως λυμαίνεται τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος,ὡς τὸ φιλίας καταφρονεῖν , καὶ μὴ μετὰ πολλῆς αὐτῆνκατορθοῦν τῆς σπουδῆς · ὥσπερ οὖν οὐδὲν πάλιν ὁρθὸνὡς τὸ παντὶ σθένει μεταδιώκειν αὐτήν . Καὶ τοῦτοδηλῶν ὁ Χριστὸς φησιν , Ἐὰν δύο συμφωνήσωσινἐπὶ τὸ αὐτό , πᾶν , ὃ ἂν αἰτήσωσι , λήψονται · καὶπάλιν , Ὅταν πληθυνθῇ ἡ ἀνομία , ψυχρήσεται ἡἀγάπη.Τοῦτο τὰς αἱρέσεις ἔτεκε πάσας . Ἐκ γὰρ τοῦ μὴφιλεῖν τοὺς ἀδελφοὺς τοὺς ἐαυτῶν ἐφθόνων εὐδοκιμοῦ-σιν , ἐκ δὲ τοῦ φθονεῖν ἐφιλάρχουν , ἐκ δὲ τοῦ φιλαρ-χεῖν αἱρέσεις ἔτεκον . Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Παῦλος εἶπεν,Ἵνα παραγγελίας τισὶ μὴ ἐτεροδιδασκαλεῖν , καὶτὸν τρόπον ὑφηγεῖται , καθ’ ὃν τοῦτο γενεσθήσεταιτῶν . Τίς δ’ οὖν οὗτός ἐστιν ; Ἡ ἀγάπη . Ὡσπερ οὖνὅταν λέγῃ , Τέλος νόμου Χριστός , τοῦτέστι , συμ-πλήρωμα , καὶ τοῦτο ἐκείνων ἔχειται , οὕτως ἡ παραγ-γελία αὕτη ἐνδέχεται τῇ ἀγάπῃ . Τέλος ἰατρίας ὑγεία·ὡς ὑγείας οὐσίας , οὐ πολλῆς δεῖ κατασκευῆς · καὶἀγάπης οὐσίας , οὐ πολλῆς δεῖ παραγγελίας . Ἀγάπηνδὲ ποίαν φησίν ; Τὴν εἰλικρινῆ , οὐ τὴν μέχρι ῥημά-των , ἀλλὰ τὴν ἀπὸ διαθέσεως , καὶ γνώμης καὶ τοῦσυναλγεῖν . Ἐκ καθαρᾶς , φησίν , καρδίας · ἵτοι περὶπολιτείας φησιν ὀρθῆς , ἢ περὶ γνησίας φιλίας . Ποιεῖγὰρ καὶ βίος ἀκάθαρτος σχίσματα · Πῶς γὰρ τὸ τῆςπρόσωψιν , μισεῖ τὸ φῶς . Ἔστι γὰρ φιλία καὶ ἡ τῶνφάουλων , οἷον καὶ λησταὶ ληστὰς φιλοῦσιν , καὶ ἀνδρο-φόνου ἀνδροφόνους · ἀλλ’ οὐκ ἔστι τοῦτο ἀπὸ συνειδή-σεως ἀγαθῆς , ἀλλ’ ἀπὸ φαύλης , οὐδ’ ἐκ καθαρᾶςκαρδίας , ἀλλ’ ἐξ ἀκαθάρτου , οὐδ’ ἐκ πίστεως ἀν-υποκρίτου , ἀλλ’ ἐπιπλάστου καὶ ὑποκρινόμενης . Πί-στις γὰρ τὸ ἀληθὲς δείκνυσιν · ἀπὸ δὲ πίστεως εἰλι-κρινούς ἡ ἀγάπη τίκτεται · ὁ γὰρ δυνὰς εἰς Θεὸνπιστεύων , οὐκ ἀνέχεται ποτε ταύτην ἀφεῖναι . Ὅρτινες , φησίν , ἀποχρήσαντες , ἐξέτράπησαν εἰςματαιολογίας . Καλῶς εἶπεν , Ἀστοχήσαντες · τέ-χνης γὰρ δεῖ , ὥστε [ 556 ] εὐθὲς βάλλειν , καὶ μὴἔξω τοῦ σκοποῦ . Ὡστε ὑπὸ τοῦ Πνεύματος εὐδύνα-σθαι · πολλὰ γὰρ τὰ τῆς εὐθείας παρεκκλίνοντα · καὶδεῖ πρὸς ἐν ὁρᾶν . Θέλοντες , φησίν , εἶναι νομοδι-δάσκαλοι . Ὅρᾳ καὶ ἄλλην αἰτίαν , τὴν τῆς φιλαρ-χίας · Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Χριστὸς ἔλεγεν , Ἵμεῖς δὲμηδὲν καλέσητε Ῥαββί · καὶ πάλιν ὁ Ἀπόστολος,Οὐδὲ γὰρ αὐτοὶ τὸν νόμον φυλάσσετε , ἀλλ’Ἵνα ἐν τῇ ὑμετέρᾳ σαρκὶ παυθῆτε αὐτῷ . Τοῦ ἀξιώ-ματος ἐφεισται , φησίν · διὰ τοῦτο πρὸς τὴν ἀλήθειανοὐχ ὁρῶσι . Μὴ νοοῦντες , φησίν , μήτε ἄ λέγουσι,μήτε περὶ τίνων διαδιδάσκουσιν . Ἐνταῦθα δια-βάλλει αὐτούς , ὡς οὐκ εἰδότας τὸν τοῦ νόμου σκο-πόν , οὐδὲ τὸν καιρὸν μέχρι τίνος κύριον αὐτὸν εἶναιἔχριν . Πῶς οὖν , εἰ ἐξ ἀγνοίας , ἀμάρτημα τοῦτολέγεις ; Ὅτι οὐ διὰ τὸ θέλειν νομοδιδασκάλους εἶναιμόνον , ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ μὴ κατέχειν τὴν ἀγάπηντοῦτο ἔπαθον · Ἄλλως δὲ καὶ ἡ ἀγνοία ἐκ τούτωνἔτέχθη . Ὅταν γὰρ ἡ ψυχὴ πράγμασιν ἐαυτὴν ἐκθῷσαρκικοῖς , πηροῦται αὐτῆς τὸ διορατικόν · ἐκπα-σσοῦσα δὲ τῆς ἀγάπης ἐκπίπτει εἰς φιλονεικίαν , καὶπηροῦται καὶ τῆς διανοίας ἡμῶν . Ὁ γὰρ ὑπὸ τινὸςἐπιθυμίας τούτων τῶν προσκαιρῶν κατεχόμενος,μεθῶν τῷ πάθει , τῆς ἀληθείας οὐκ ἂν γένοιτο κρι-τὴς ἀδέκαστος . Οὐκ ἴσασι , φησίν , περὶ τίνων δια-διδάσκονται . Εἰκὸς γὰρ ἦν αὐτοὺς περὶ τοῦ νόμουφθέγγεσθαι , καὶ πολλὰ περὶ καθαρισμῶν καὶ τῶνἄλλων τῶν σωματικῶν λέγειν . Εἰτα ἀφεῖς ἐκείναἐλέγχει , ὡς οὐδὲν ἂν ἡ σκιὰ τῶν πνευματικῶνκαὶ ὑπογραμμάτων , ὁ μᾶλλον προσνηστέρον ἦν , τοῦτοἐργάζεται . Ποῖον δὲ τοῦτο ; Ἐπαίνει τὸν νόμον,νόμον ἐνταῦθα τὸν δεκαλόγον καλῶν . Ἀπὸ δὲ τοῦ-του κάκεινα ἐξέβαλεν . Εἰ γὰρ ταῦτα αὐτὰ καλᾶςτοὺς παραβάτας , καὶ ἄχρηστα ἡμῖν γίνεται , πολλῷμᾶλλον ἐκεῖνα . Οἴδαμεν δέ , φησίν , ὅτι καλὸς ὁνόμος , ἐὰν τις αὐτὸν νομίμως χρῆται · εἰδὼςτοῦτο , ὅτι δικαίῳ νόμῳ οὐ κεῖται . Καλὸς , φησίν,καὶ οὐ καλός . Τί δαί , φησίν ; Ἴαν μὴ νομίμως τιςχρῆται , οὐκ ἔστι καλός · Καὶ οὕτω καλός · ἀλλ’ ὁλέγει τοῦτο ἐστιν · ὅταν ἐκπληροῦ αὐτὸν δι’ ἔργων·τὸ γὰρ , Ἐὰν τις αὐτῷ νομίμως χρῆται , τοῦτοἐστιν ἐνταῦθα σημαίνον . Ὅταν δὲ ἐξηγώνται μὲν αὐ-τὸν διὰ ῥημάτων , διὰ δὲ τῶν ἔργων παραβαίνωσι,τοῦτο ἐστιν ἀνόμως χρῆσθαι · χρῆσαι μὲν γὰρ καὶοὕτως , ἀλλ’ οὐκ εἰς οἰκείαν ωφέλειαν .
Lemmas: ὁ δέ τέλος ὁ παραγγελία εἰμί ἀγάπη ἐκκαθαίρω Καρδία καί συνείδησις ἀληθής καιπιστις ἀνυπόκριτος · ὡς τις ἀποχράω , ἐκτρέπω εἰς ματαιολογία , θελέω νομοδιδάσκαλος , μή γιγνώσκω μήτε ἀλέγω , μήτε περί τίνω διαδιδάσκω . οὐδείς οὕτως λυμαίνομαι ὁ ὁ ἄνθρωπος γένος,ὡς ὁ φίλιος καταφρονέω , καί μή μετά πολύς αὐτῆνκατορθοῦν ὁ σπουδή · ὥσπερ οὖν οὐδείς πάλιν ὁράω ὁ πᾶς σθένος μεταδιώκω αὐτός . καί τοῦτος ὁ Χριστός φημί , ἐάν δύο συμφωνέω ὁ αὐτός , πᾶς , ὅς εἄν αἰτέω , λαμβάνω · καὶπάλιν , ὅταν πληθύνω ὁ ἀνομία , ψύχω ἀγαπάω ὁ αἵρεσις τίκτω πᾶς . ἐκ γάρ ὁ μὴφιλεῖν ὁ ἀδελφός ὁ ἑαυτοῦ φθόνος εὐδοκιμέω , ἐκ δέ ὁ φθονέω φιλαρχέω , ἐκ δέ ὁ φιλαρχέω αἵρεσις τίκτω . Ζεύς οὗτος καί ὁ Παῦλος εἶπον παραγγελία τις μή ἑτεροδιδασκαλέω , καίω τρόπος ὑφηγέομαι , κατά ὅς οὗτος γενεσθησεταιος . Τῖς δέ οὖν οὗτος εἰμί ; ὁ ἀγάπη . ὡς οὖς λέγω , Τέλος νόμος Χριστός , τουτέστι , συμπλήρωμα , καί οὗτος ἐκεῖνος χέω , οὕτως ὁ παραγγελία οὗτος ἐνδέχομαι ὁ ἀγάπη . Τέλος ἰάτρια ὑγεία ὑγεία οὐσία , οὖον πολύς δεῖ κατασκευή · καιαγαπη οὐσία , οὖον πολύς δεῖ παραγγελία . ἀγάπη ποῖος φημί ; ὁ εἰλικρινής , οὖον ὁ μέχρι ῥῆμα , ἀλλά ὁ ἀπό διάθεσις , καί γνώμη καί τουσυναλγεω . ἐκ καθαρός , φημί , Καρδία · ἴτω περιπολιτεια φημί ὀρθός , ἢ περί Γνησίας φίλιος . Ποιεῖγὰρ καί βίος ἀκάθαρτος σχίσμα · Πῶς γάρ ὁ τῆςπρόσωψιν , μισέω ὁ φάος . εἰμί γάρ φίλιος καί ὁ τωνφαουλη , οἷος καί λῃστής ληστής φιλέω , καί ἀνδροφόνος ἀνδροφόνος · ἀλλά οὐ εἰμί οὗτος ἀπό συνείδηση ἀγαθός , ἀλλά ἀπό φαῦλος , οὐδέ ἐκ καθαρᾶςκαρδίας , ἀλλά ἐκ ἀκάθαρτος , οὐδέ ἐκ πίστις ἀνυπόκριτος , ἀλλά ἐπίπλαστος καί υποκρίνομαι . Πίστις γάρ ὁ ἀληθής δείκνυμι · ἀπό δέ πίστις εἰλικρινής ὁ ἀγάπη τίκτω · ὁ γάρ δύο εἰς θεονπιστευμαι , οὐ ἀνέχω ποτός οὗτος ἀφίημι . Ὅρτινες , φημί , ἀποχράω , ἐκτρέπω ειςματαιολογιος . καλῶς εἶπον , ἀστοχέω · τέχνη γάρ δεῖ , ὥστε [ 556 ] εὐθύς βάλλω , καί μάσσω ὁ σκοπός . ὡστε ὑπό ὁ πνεῦμα εὐδύνα-σθαι · πολύς γάρ ὁ ὁ εὐθύς παρεκκλίνω · καὶδεῖ πρός ἐν ὁράω . ἐθέλω , φημί , εἰμί νομοδιδάσκαλος . ὁράω καί ἄλλος αἴτιος , ὁ ὁ φιλαρχία · Ζεύς οὗτος καί ὁ Χριστός λέγω , Ἵμεῖς δέμω καλέω ῥαββί · καί πάλιν ὁ Ἀπόστολος γάρ αὐτός ὁ νόμος φυλάσσω , ἀλλ’Ἵνα ἐν ὁ ὑμέτερος σάρξ παύω αὐτός . ὁ ἀξίωμα ἐφίστημι , φημί · διά οὗτος πρός ὁ ἀλήθειανοὐχ ὁράω . μή νοέω , φημί , μήτε ὅς λέγω περί τίνω διαδιδάσκω . ἐνταῦθα διαβάλλω αὐτός , ὡς οὐ οἶδα ὁ ὁ νόμος σκοπός , οὐδέ ὁ καιρός μέχρι τίς κύριος αὐτός εἶναιἔχριν . Πῶς οὖν , εἰμί ἐκ ἄγνοια , ἁμάρτημα τουτολεγω ; ὅτι2 οὖον διά ὁ ἐθέλω νομοδιδάσκαλος ειναιμονος , ἀλλά καί διά ὁ μή καταχέω ὁ ἀγαπάω πάσχω · ἄλλος δέ καί ὁ ἄγνοια ἐκ τούτωνἔτέχθη . ὅταν γάρ ὁ ψυχή πρᾶγμα ἑαυτοῦ εκθωσαρκικοιξ , πηρόω αὐτός ὁ διορατικός · ἐκπαίω δέ ὁ ἀγάπη ἐκπίπτω εἰς φιλονεικία , καταπηρόω καί ὁ διάνοια ἐγώ . ὁ γάρ ὑπό τινοςεπιθυμιαω οὗτος ὁ πρόσκαιρος κατέχω ὁ πάθος , ὁ ἀλήθεια οὐ εἄν γίγνομαι κριτός ἀδέκαστος . οὐ οἶδα , φημί , περί τίνω διαδιδάσκω . εἰκώς γάρ εἰμί αὐτός περί ὁ νομουφθεγγομαι , καί πολύς περί καθαρισμός καί ἄνωλος ὁ σωματικός λέγω . εἶτα ἀφίημι ἐκείναἐλέγχει , ὡς οὐδείς εἄν ὁ σκιά ὁ πνευματικός ὑπόγραμμα , ὁ μᾶλλον προσνηστέρον εἰμί , τουτοεργαζομαι . Ποῖον δέ οὗτος ; ἐπαινέω ὁ νόμον,νόμον ἐνταῦθα ὁ δεκάλογος καλός . ἀπό δέ τοῦτος ἐκεῖνος ἐκβάλλω . εἰμί γάρ οὗτος αὐτός καλής παραβάτης , καί ἄχρηστος ἐγώ γίγνομαι , πολλῷμᾶλλον ἐκεῖνος . οἶδα δέ , φημί , ὅτι καλός ὁνόμος , ἐάν τις αὐτός νόμιμος χράω · εἰδὼςτοῦτο , ὅτι Δίκαιος νόμος οὖον κεῖμαι . Καλός , φησίν,καὶ οὖον καλός . τις δή , φημί ; εἷς μή νόμιμος τιςχρῆται , οὐ εἰμί καλός · καί οὗτος καλός · ἀλλά ὁλέγει οὗτος εἰμί · ὅταν ἐκπληρόω αὐτός διά ἄργων γάρ , ἐάν τις αὐτός νόμιμος χράω , τοῦτος ἐνταῦθα σημαίνω . ὅταν δέ ἐξηγέομαι μέν αὐτός διά ῥῆμα , διά δέ ὁ ἔργον παραβαίνω εἰμί ἄνομος χράω · χράω μέν γάρ καῦος , ἀλλά οὐ εἰς οἰκεῖος ὠφέλεια .