joannes-chrysostomus.in-epistulam-i-ad-timotheum-homiliae-1-18 pg062_0529.1
ἐνοχλοῦντος λύκου οὐδὲ ἐπιπληθόντος , ὅτε τοῦ ποιμένος παρακαθημένου αὐτῇ . Οὐκ ἔστι πλεονεξία τὸ ἕτερον μὲν εἶναι καλὴν , ἕτερον δὲ μὴ τοιαύτην · πλεονεξία ἐστὶ τὸ ἕτεραν μὲν πορνεῦειν καὶ σκληρὴν μὴ οὖσαν , ἕτεραν δὲ εἶναι πονηράν . Εἰπὲ γὰρ μοι , τίς ἀρετὴ ὀφθαλμῶν ; ἄρα τὸ ὑγροῦς εἶναι καὶ εὐστροφοὺς καὶ στρογγύλους καὶ κυανοῦς , ἢ τὸ ὀξεῖς καὶ διορατικούς ; Ἐγὼ μὲν τοῦτο φημι , καὶ δῆλον ἐκείθεν · Τίς ἀρετὴ λύγου ; τὸ λαμπρὰ φαίνειν καὶ πᾶσαν καταυγάζειν τὴν οἰκίαν , ἢ τὸ καλῶς πεπλάσθαι καὶ στρογγύλον εἶναι ; Ἐκεῖνο πάντως ἂν εἴποιμεν · τοῦτο μὲν γὰρ ἀδιάφορον , τὸ δὲ ζητούμενον ἐκεῖνο . Διὰ τοῦτο καὶ , Σαπρὸν λύχον ἐπιτήσας , πρὸς τὴν ἐγχειρισμένην θεραπαινίδα δεῖ λέγομεν · οὕτω λύχου τὸ φωτίζειν ἐστίν . Οὐκοῦν καὶ ὀφθαλμὸς , ἂν τε τοῦτοδε ἂν τε τοῦτοδε ἦ , οὐδὲν ἐστίν , ἕως ἂν μετὰ πάσης ἀταραχίας τὴν χρείαν πληροῖ · ὥσπερ οὖν καὶ σαπρὸς λέγεται , ἂν ἀμβλυωπῇ , καὶ τὴν σύνθεσιν μὴ ἔχῃ πᾶσαν ἀπηρτισμένην · καὶ γὰρ τοὺς ἀνεψιμένους τῶν ὀφθαλμῶν μὴ βλέποντας σαπροὺς ἔχειν ὀφθαλμοὺς φαμεν . Πᾶν γὰρ δὴ τὴν ἰδίαν χρείαν πληροῖ , σαπρὸν λέγομεν · καὶ τοῦτο ὀφθαλμοῦ κακία . Τῆς δὲ ὀνὸς , εἰπὲ μοι , ποία ἀρετή ; ἄρα τὸ εὐδύσιν εἶναι , καὶ ἀπαξελαμένην ἐκσταρβῆναι , καὶ τὴν ἀναλογίαν σύμμετρον ἔχειν , ἢ τὸ πρὸς τὴν ὀστρήσιν ἐπιπθεῖσαι εἶναι , καὶ δυναμένην ταχέως ἀντιλαμβάνεσθαι καὶ παραπέμπαι τῷ ἐγχειρίῳ ; Τοῦτο δὴ παντὶ πού δῆλόν ἐστι . Φέρε δὴ , καὶ ἐπὶ ὑποδείγματι τὸ πρᾶγμα προσεξετάσωμεν . Εἰπὲ γὰρ μοι , τοὺς ἄρπαγας , τὰ σκεύη , ποῖα φήσομεν κατεσκευασθαι ; καλῶς , τὰ δυνάμενα ἀρπάζειν μετὰ ἀχριδείας καὶ κατέχειν , ἢ τὰ διαπεπλασμένα καλῶς ; Δῆλον [ 573 ] ὅτι ἕκείνα . Τί δὲ ὀδόντας , ποίους εἶναι φήσομεν καλοὺς ; τοὺς τμητικούς καὶ εὐχλεῖς διατέμνοντας τὴν τροφήν , ἢ τοὺς καλῶς συγκειμένους ; Δῆλον ὅτι ἐκείνους . Καὶ ὅμως ἐπὶ παντὸς τοῦ σώματος τοῦτο προσάγοντες τῷ λόγῳ τὴν ζήτησιν , εὕρομεν πάντα τὰ ὀγὴ καὶ καλά , ἕως ἂν ἐνεργῇ μετὰ ἀχριδείας τὸ οἰκεῖον τῶν μελῶν ἕκαστον . Οὕτω καὶ σκεῦος ἕκαστον λέγομεν καλόν , καὶ ζῷον καὶ φυτόν , οὐκ ἀπὸ τῆς διαπλάσεως , οὐδ’ ἀπὸ τοῦ χρώματος , ἀλλ’ ἀπὸ τῆς διακονίας . Οὕτω καὶ οἰκέτην καλοῦμεν καλὸν τὸν ἐπιτήδειον ἡμῖν πρὸς διακονίαν , οὐ τὸν ὡραῖον καὶ βλάκα . Οὕτως πῶς ἐστὶν εἶναι καλὴν ; Ὅταν τοίνυν τῶν μεγίστων καὶ θαυμαστῶν ὁμοίως ἀπολαύωμεν , οὐδὲν πλεονεκτοῦμεθα . Οὕτω σε λέγω · Τὸν κόσμον τοῦτον ὁμοίως ὁρῶμεν , τὸν ἥλιον , τὴν σελήνην , τοὺς ἀστέρας , τὸν ἀέρα ὁμοίως ἐλκόμεν , τοῦ ἕδατος , τῆς τροφῆς ὁμοίως μετέχομεν , ἂν τε εὐμορφοὶ ὦμεν , ἂν τε μή . Εἰ δὲ χρή τι καὶ θαυμαστὸν εἴπειν , τῶν εὐμορφῶν ἂν ἢ μὴ τοιαύται μᾶλλον ὑπερέσται . Ἐκεῖναι μὲν γὰρ ὡς δὴ τὴν ὥραν διαφυλάττουσαι , χαμάτος · ἑαυτὰς οὐ διδόασιν , ἀλλ’ ἀργία καὶ σκαττροφία , ὅφ’ ὧν μάλιστα αἱ τῶν μελῶν ἐνέργειαι ἀμβλύτεραι γίνονται · αὗται δὲ ἀπλῶς καὶ ἀδη , ὅτε μεμέλιναν περὶ ταῦτα ἕχουσι τὴν σπουδήν , ἕκδι τὸ πᾶν ἀναλαίσκουνται . Δοξάσωμεν τοίνυν τὸν Θεόν , ἄρωμεν αὐτὸν ἐν τῷ σώματι ἡμῶν , μὴ καλλωπιζόμεθα · περιττὴ αὕτη ἡ σπουδὴ καὶ ἀνάνθρωπος . Μὴ παιδεύωμεν τοὺς ἄνδρας ἄκεις μόνως φιλεῖν · ἂν γὰρ ἡς οὕτω κοσμοῦμεν , ταχέως ὑπὸ τῆς ἠταιρηκίας , μελετῶσης ἐν τῇ δόξει τῇ σῇ , ἀλίσκεται · ἂν μέντω διδάξῃς αὐτὸν τρόπους φιλεῖν καὶ κοσμιώτερος , οὐ ἠσχυνεῖ πορνεύσει · οὐδὲ γὰρ εὑρίσκει ταῦτα παρὰ τῇ πόρνη , ἀλλὰ τὰ τοῦτος ἐναντία . Μὴ τοίνυν διδάξῃς αὐτὸν ὑπὸ γέλωτος ἀλίσκεσθαι , μηδ’ ὑπὸ σχήματος ἐκκεχυμένου , ἵνα μὴ χάρῃ σαυτῆς ἀρύσχῃ τὰ φάρμακα . Ποίεισε αὐτὸν κοσμιώτερον χαίρειν · δυνήσῃ δὲ τοῦτο , ὅταν καὶ τὸ σχῆμα τοιοῦτον ἢ · ἐπεὶ ἂν ἐπτερωμένη καὶ δαστὸς ἡς , πῶς δυνήσῃ προσειργάσῃ ῥῆμα σεμνόν ; τίς δὲ σε οὐ χλευάσεται καὶ γελάσει ; Πῶς δὲ ἐστὶ καὶ ἐν τῷ σώματι ἄρει τὸν Θεόν ; Ἀρετὴν ἀσχοῦντα , τὴν ψυχὴν καλλωπιζοῦντα · καὶ γὰρ ἐπ’ αὐτῆς τοῦτο οὐ κεκώλυται . Οὕτω δοξάσωμεν τὸν Θεόν , ὅταν πάντοθεν ὦμεν ἀγαθοί , καὶ δοξάζομεθα καὶ ἡμεῖς ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ οὐχ ὁμοίως , ἀλλὰ πολὺ μείζονος . Ἀσχήμονα γὰρ , φησίν , ὅτι οὐκ ἄξια τὰ πάθηματά τοῦ νῦν καιροῦ πρὸς τὴν μέλλουσαν δόξαν ἀποκαλύπτεσθαι εἰς ἡμᾶς . Ἡς γένοιτο πάντας ἡμᾶς μετασχεῖν , χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ , μεθ’ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα , κράτος , τιμὴ , νῦν καὶ ἀεί , καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: ἐνοχλέω λύκος οὐδέ ἐπιπίμπλημι , ὅτε ὁ ποιμήν παρακάθημαι αὐτός . οὐ εἰμί πλεονεξία ὁ ἕτερος μέν εἰμί καλός , ἕτερος δέ μή τοιοῦτος · πλεονεξία εἰμί ὁ ἕτερος μέν πορνεύω καί σκληρός μή εἰμί , ἕτερος δέ εἰμί πονηρός . εἶπον γάρ ἐγώ , τίς ἀρετή ὀφθαλμός ; ἄρα ὁ ὑγρός εἰμί καί εύστροφος καί στρογγύλος καί κυάνεος , ἢ ὁ ὀξύς καί διορατικός ; ἐγώ μέν οὗτος φημί , καί δῆλος ἐκεῖθεν · Τῖς ἀρετή λύγος ; ὁ λαμπρός φαίνω καί πᾶς καταυγάζω ὁ οἰκίον , ἢ ὁ καλῶς πλάσσω καί στρογγύλος εἰμί ; ἐκεῖνος πάντως εἄν εἶπον · οὗτος μέν γάρ ἀδιάφορος , ὁ δέ ζητέω ἐκεῖνος . Ζεύς οὗτος καί , σαπρός λύχος πείθω , πρός ὁ ἐγχειρίζω θεραπαινίς δεῖ λέγω · οὗτος Λύχου ὁ φωτίζω εἰμί . οὐκοῦν καί ὀφθαλμός , εἄν τε οὗτος εἄν τε οὗτος εἰμί , οὐδείς εἰμί , ἠώς εἄν μετά πᾶς ἀταραχίας ὁ χρεία πληρόω · ὥσπερ οὖν καί Σαπρὸς λέγω , εἄν ἀμβλυωπέω , καί ὁ σύνθεσις μή ἔχω πᾶς ἀπαρτίζω · καί γάρ ὁ ανεψιμενος ὁ ὀφθαλμός μή βλέπω σαπρός ἔχω ὀφθαλμός φημί . Πᾶν γάρ δή ὁ ἴδιος χρεία πληρόω , σαπρός λέγω · καί οὗτος ὀφθαλμός κακία . ὁ δέ κληδών , εἶπον ἐγώ , ποῖος ἀρετή ; ἄρα ὁ ευδυο εἰμί , καί ἀπαξελαμένην ἐκστρέφω , καί ὁ ἀναλογία σύμμετρος ἔχω , ἢ ὁ πρός ὁ ὀστρήσιν ἐπιπίπτω εἰμί , καί δύναμαι ταχέως ἀντιλαμβάνω καί παραπέμπω ὁ ἐγχείριος ; οὗτος δή πᾶς πού δῆλος εἰμί . φέρω δή , καί ἐπί ὑπόδειγμα ὁ πρᾶγμα προσεξετάζω . εἶπον γάρ ἐγώ , ὁ ἅρπαξ , ὁ σκεῦος , ποῖος φημί κατασκευάζω ; καλῶς , ὁ δύναμαι ἁρπάζω μετά ἀχριδείας καί καταχέω , ἢ ὁ διαπλάσσω καλῶς ; Δῆλος [ 573 ] ὅτι ἐκεῖνος . τις δέ ὀδούς , ποῖος εἰμί φημί καλός ; ὁ τμητικός καί ευχλεω διατέμνω ὁ τροφή , ἢ ὁ καλῶς σύγκειμαι ; Δῆλος ὅτι ἐκεῖνος . καί ὅμως ἐπί πᾶς ὁ σῶμα οὗτος προσάγω ὁ λόγος ὁ ζήτησις , εὑρίσκω πᾶς ὁ ὀγὴ καί καλός , ἠώς εἄν ἐνεργέω μετά ἀχριδείας ὁ οἰκέω ὁ μέλος ἕκαστος . οὕτως καί σκεῦος ἕκαστος λέγω καλός , καί ζῷον καί φυτός , οὐ ἀπό ὁ διάπλασις , οὐδέ ἀπό ὁ χρῶμα , ἀλλά ἀπό ὁ διακονία . οὕτως καί οἰκέτης καλέω καλός ὁ ἐπιτήδειος ἐγώ πρός διακονία , οὖον ὁ ὡραῖος καί βλάξ . οὕτως πῶς εἰμί εἰμί καλός ; ὅταν τοίνυν ὁ μέγας καί θαυμαστός ὁμοίως ἀπολαύω , οὐδείς πλεονεκτέω . οὕτως σύ λέγω · ὁ κόσμος οὗτος ὁμοίως ὁράω , ὁ ἥλιος , ὁ σελήνη , ὁ ἀστήρ , ὁ ἀήρ ὁμοίως ἕλκω , ὁ ἕδος , ὁ τροφή ὁμοίως μετέχω , εἄν τε εὔμορφος εἰμί , εἄν τε μή . εἰμί δέ χρή τίς καί θαυμαστός εἶπον , ὁ εὔμορφος εἄν ἢ μή τοιοῦτος μᾶλλον ὑπέρειμι . ἐκεῖνος μέν γάρ ὡς δή ὁ ὥρα διαφυλάσσω , χάμα · ἑαυτοῦ οὖον δίδωμι , ἀλλά ἀργία καί σκαττροφία , ὑπό ὅς μάλιστα ὁ ὁ μέλος ἐνέργεια ἀμβλύς γίγνομαι · οὗτος δέ ἀπλόος καί ἀείδω , ὅτε μέλινος περί οὗτος ἔχω ὁ σπουδή , ἕκδι ὁ πᾶς αναλαισκουντ . δοξάζω τοίνυν ὁ Θεός , ἀείρω αὐτός ἐν ὁ σῶμα ἐγώ , μή καλλωπίζω · περισσός οὗτος ὁ σπουδή καί ἀνάνθρωπος . μή παιδεύω ὁ ἀνήρ Ἄκεις μόνος φιλέω · εἄν γάρ εἰμί οὗτος κοσμέω , ταχέως ὑπό ὁ ἑταιρέω , μελέτη ἐν ὁ δοκέω ὁ σός , ἁλίσκομαι · εἄν μένω διδάσκω αὐτός τρόπος φιλέω καί κόσμιος , οὖον ἠσχυνεῖ πορνεύω · οὐδέ γάρ εὑρίσκω οὗτος παρά ὁ πόρνη , ἀλλά ὁ τοῦτος ἐναντίος . μή τοίνυν διδάσκω αὐτός ὑπό γέλως ἁλίσκομαι , μηδέ ὑπό σχῆμα ἐκχέω , ἵνα μή χαίρω σεαυτοῦ αρυεχω ὁ φάρμακον . Ποῖος αὐτός κόσμιος χαίρω · δύναμαι δέ οὗτος , ὅταν καί ὁ σχῆμα τοιοῦτος ἢ · ἐπεί εἄν πτερόω καί δαστός εἰμί , πῶς δύναμαι προσφέρω ῥῆμα σεμνός ; τίς δέ σύ οὖον χλευάζω καί γελάω ; Πῶς δέ εἰμί καί ἐν ὁ σῶμα Ἄρης ὁ Θεός ; Ἀρετή ασχουειντα , ὁ ψυχή καλλωπίζω · καί γάρ ἐπί αὐτός οὗτος οὖον κωλύω . οὕτως δοξάζω ὁ Θεός , ὅταν πάντοθεν εἰμί ἀγαθός , καί δοξάζω καί ἐγώ ἐν ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος οὐ ὁμοίως , ἀλλά πολύς μείζων . ἀσχήμων γάρ , φημί , ὅτι οὐ ἄξιος ὁ πάθημα ὁ νῦν καιρός πρός ὁ μέλλω δόξα ἀποκαλύπτω εἰς ἐγώ . εἰμί γίγνομαι πᾶς ἐγώ μετέχω , χάρις καί φιλανθρωπία ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , μετά ὅς ὁ πατήρ ἅμα ὁ ἅγιος πνεῦμα δόξα , κράτος , τιμή , νῦν καί ἀεί , καί εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .