joannes-chrysostomus.in-epistulam-i-ad-thessalonicenses-homiliae-1-11 pg062_0441.3
πῶς οὖν τὴν ἀρρήτον ἐκείνην καὶ ἀσπαστον γέννησιν πολυπραγμονοῦσιν , εἴπέ μοι ; οὐκ ἀπέχασμεν ἡ διάνοια τῶν τοιούτων κενεραδοτοῦσα ; οὐχ [ 476 ] εἰς μυρίους ἰλῆγγους περιεστράφη ; οὐχὶ ἄγανης γέγονεν ; Καὶ ὅμως οὐδὲ οὕτω παιδεύεται . Περί σταφυλῶν καὶ σύκων οὐδὲν εἰπεῖν δυνάμενοι , περὶ τοῦ Θεοῦ πολυπραγμονοῦσιν . Εἴπέ γὰρ μοι , πῶς τὸ γίγαντον ἐκεῖνο ἀναλύεται εἰς φύλλα καὶ στελέχη ; πῶς πρὸ τούτου οὐχ ἦν ἐν αὐτῷ , οὐδὲ ἔωρθε ; Ἄλλ’ οὐ τὸ γίγαντον ἐστι , φησίν , ἀλλὰ τῆς γῆς τὸ πᾶν . Καὶ πῶς χωρὶς τούτου οὐδὲν φέρει ἀφ’ ἑαυτῆς ; Ἄλλὰ μὴ ἀνοηταίωμεν · οὔτε τῆς γῆς ἐστιν , οὔτε τῆς κέγχρου τὸ γινόμενον , ἀλλὰ τοῦ καὶ τῆς γῆς καὶ τῶν σπερμάτων Κυρίου . Διὰ τοῦτο καὶ χωρὶς τούτων καὶ μετὰ τούτων ταῦτα ἐποίησε γίνεσθαι · τὸ μὲν τὴν αὐτοῦ δύναμιν δεῖξαι , ἥντινα ἔλεγε , Ἐξαγαγέτω ἡ γῇ βοτανὴν χόρτον · τὸ δέ , μετὰ τοῦ δεῖξαι τὴν αὐτοῦ δύναμιν , καὶ ἡμᾶς παιδεύειν εἶναι φιλοπόνους καὶ φιλέργους . Τί δὲ ταῦτα ἡμῖν ἐρήτται ; Οὐχ ἄπαλως , ἀλλ’ ἵνα καὶ τὰ τοιαῦτα πιστεύωμεν · καὶ ὅταν τι πάλιν λογισμοῖς βουλόμενοι καταλαβεῖν οὐκ ἰσχύωμεν , μὴ δυσχεραίνωμεν μηδὲ ἀγανακτῶμεν , ἀλλ’ εὐγνωμόνως ὑποστρέφοντες , καὶ ἀναγινώσκοντες τὸν λογισμόν , καταφεύγωμεν ἐπὶ τὸ δυνατὸν τοῦ Θεοῦ καὶ εὐμήχανον . Ταῦτα οὖν εἰδότες , χαλινῶν ἐπιθυμοῦτες λογισμοῖς · μὴ ὑπερθαυμάζετε τοὺς δρους καὶ τὰ μέτρα καὶ δεδομένα τῆς γνώσεως ἡμῖν . Εἰ γὰρ τις δοκεῖ , φησίν , εἰδέναι τι , οὐδὲπω οὐδὲν ἐγνώκε καλῶς δεῖ γνῶναι . Οὐ λέγω περὶ Θεοῦ μόνον , ἀλλὰ περὶ πάντος πράγματος . Τί γὰρ βούλει μαθεῖν περὶ γῆς ; τί οἶδας , εἴπέ μοι ; πόσον τὸ μέτρον αὐτῆς ; πηλίκων τὸ μέγεθος ; ὁποῖα ἡ θέσις ; εἰς ἥμισια ; ποιοῦ ὁ τόπος ; ποῦ ἕστηκε , καὶ ἐπὶ τίνος ; Ἄλλ’ οὐδὲν ἂν τούτων ἔχοις εἰπεῖν . Ἄλλ’ ὅτι μὲν ἐστὶ ψυχρὰ καὶ ξηρὰ καὶ μέλαινα , ταῦτα ἂν ἔχοις εἰπεῖν , περαιτέρω δὲ οὐδέν . Ἄλλὰ περὶ τῆς θαλάσσης ; Ἄλλ’ ὁμοίως εἰς ἀρχαγανίαν ἐμπεσὼν , οὐκ εἰδὼς ποῦ μὲν ἄρχεται , ποῦ δὲ λήγει , ἐπὶ τίνος δὲ φέρεται , τί τὸν πυθμένα αὐτῆς διαδιασταζει , ποῖος δὲ αὐτῇ τόπος ἐστὶ , πότερον δὲ καὶ μετ’ αὐτὴν ἐστιν ἡπειρος , ἢ εἰς ὀδὸν τελευτᾷ καὶ δέρᾳ . Ἄλλὰ τῶν ἐν αὐτῇ τί οἶδας ; Ἄλλὰ τῶν δέρᾳ εἴπω , ποῖα τὰ στοιχεῖα ; Ἄλλ’ οὐδὲν ἔρεις . Ἄφω ταῦτα , Βούλει τῶν φυτῶν τὸ μικρότατον ἐκλεξώμεθα ; τὴν χλῆνην τὴν ἀκαρπόν , ἣνπερ ἅπαντες ἴσμεν , εἴπέ πῶς τίκτεται ; οὐχὶ ὅδωρ ἐστὶ τὸ ὑποκείμενον καὶ τῇ καὶ κόπρος ; τί τὸ ποιοῦν αὐτὴν οὕτω καλὴν φαίνεσθαι , καὶ χρώμα ἔχειν θαυμαστόν ; πῶδεν ἐκεῖνο τὸ κάλλος οὕτω μαρμαίνεται ; Οὐχ ἐστιν ὕδατος , οὐχ ἐστι γῆς τὸ ἔργον . Ὄρᾷς ὅτι πανταχοῦ πιστεύειν χρῆται ; Πῶς ἡ γῆ τίκτει ; πῶς σδίνει , εἴπέ μοι ; Ἄλλ’ οὐδὲν ἐκ τούτων ἔχοις εἰπεῖν . Παιδεύθητι , ὡ ἀνθρωπε , ἐν τοῖς κάτω καὶ τοῖς ἐνταῦθα , καὶ μὴ περιεργάζου μηδὲ πολυπραγμόνει τὸν οὐρανόν , καὶ εἰδε τὸν οὐρανόν , καὶ [ 477 ] μὴ τοῦ οὐρανοῦ τὸν Δεσπότην . Τὴν γῆν οὐκ οἶδας , εἴπέ μοι , ἀφ’ ἧς ἐτέχθης , ἐν ἧ ἐτράφης , ἧ , οἶκεις , ἣν πατεῖς , ἧς ἄνευ οὐδὲ ἀναπνεῦσαι δύνασαι , καὶ τὰ τοιούτων ἀφεστῶτα πολυπραγμονεῖς ; Ὀντως ἄνθρωπος ματαιότης ἐστι . Κἂν μὲν εἰς σε εἰς βυθὸν κελείη καταβαίνειν , καὶ ἐξεγνεύσειν τὰ ἐν τῇ πυθμένι τῆς θαλάσσης , οὐκ ἂνδὴς τοῦ ἐπιτήγματος · οὐδὲν δὲ ἀναγκάζοντος , αὐτὸς τὴν ἀνεξεγνίαστον ἄδυσον βούλει καταλαβεῖν ; Μὴ , παρακαλῶ · ἀλλ’ ἄνω πλεῶμεν ,
Lemmas: πῶς οὖν ὁ ἄρρητος ἐκεῖνος καί ἀσπαστός γέννησις πολυπραγμονέω , εἶπον ἐγώ ; οὐ ἀπέχω ὁ διάνοια ὁ τοιοῦτος κενεραδοτουω ; οὐ [ 476 ] εἰς μυρίος ἰλῆγγους περιστρέφω ; οὐ ἀγανός γίγνομαι ; καί ὅμως οὐδέ οὗτος παιδεύω . Περί σταφυλή καί σῦκον οὐδείς εἶπον δύναμαι , περί ὁ Θεός πολυπραγμονέω . εἶπον γάρ ἐγώ , πῶς ὁ γίγνομαι ἐκεῖνος ἀναλύω εἰς φύλλον καί στέλεχος ; πῶς πρό οὗτος οὐ εἰμί ἐν αὐτός , οὐδέ εἴρω ; ἄλλος οὖον ὁ γίγνομαι εἰμί , φημί , ἀλλά ὁ γῆ ὁ πᾶς . καί πῶς Χωρὶς οὗτος οὐδείς φέρω ἀπό ἑαυτοῦ ; ἀλλά μή ἀνοηταίνω · οὔτε ὁ γῆ εἰμί , οὔτε ὁ κέγχρος ὁ γίγνομαι , ἀλλά ὁ καί ὁ γῆ καί ὁ σπέρμα κύριος . Ζεύς οὗτος καί Χωρὶς οὗτος καί μετά οὗτος οὗτος ποιέω γίγνομαι · ὁ μέν ὁ αὐτός δύναμις δείκνυμι , ὅστις λέγω , ἐξάγω ὁ γῆ βοτάνη χόρτος · ὁ δέ , μετά ὁ δείκνυμι ὁ αὐτός δύναμις , καί ἐγώ παιδεύω εἰμί φιλόπονος καί φίλεργος . τις δέ οὗτος ἐγώ ἐράω ; οὐχ ἁπαλός , ἀλλά ἵνα καί ὁ τοιοῦτος πιστεύω · καί ὅταν τίς πάλιν λογισμός βούλομαι καταλαμβάνω οὐ ἰσχύω , μή δυσχεραίνω μηδέ ἀγανακτέω , ἀλλά εὐγνωμόνως ὑποστρέφω , καί ἀναγιγνώσκω ὁ λογισμός , καταφεύγω ἐπί ὁ δυνατός ὁ Θεός καί εὐμήχανος . οὗτος οὖν οἶδα , χαλινός ἐπιθυμέω λογισμός · μή ὑπερθαυμάζω ὁ δρους καί ὁ μέτρον καί δίδωμι ὁ γνῶσις ἐγώ . εἰμί γάρ τις δοκέω , φημί , οἶδα τίς , οὐδέπω οὐδείς γιγνώσκω καλῶς δεῖ γιγνώσκω . οὖον λέγω περί Θεός μόνος , ἀλλά περί πάντως πρᾶγμα . τις γάρ βούλομαι μανθάνω περί γῆ ; τίς οἶδα , εἶπον ἐγώ ; πόσος ὁ μέτρον αὐτός ; πηλίκος ὁ μέγεθος ; ὁποῖος ὁ θέσις ; εἰς ἡμίσιος ; ποιέω ὁ τόπος ; ποῦ ἵστημι , καί ἐπί τίς ; ἄλλος οὐδείς εἄν οὗτος ἔχω εἶπον . ἄλλος ὅτι μέν εἰμί ψυχρός καί ξηρός καί μέλας , οὗτος εἄν ἔχω εἶπον , περαιτέρω δέ οὐδείς . ἀλλά περί ὁ θάλασσα ; ἄλλος ὁμοίως εἰς ἀρχαγανίαν ἐμπίπτω , οὐ εἰδοί ποῦ μέν ἄρχω , ποῦ δέ λήγω , ἐπί τίς δέ φέρω , τίς ὁ πυθμήν αὐτός διαδιασταζει , ποῖος δέ αὐτός τόπος εἰμί , πότερος δέ καί μετά αὐτός εἰμί ἤπειρος , ἢ εἰς ὁδός τελευτάω καί δειρή . ἀλλά ὁ ἐν αὐτός τίς οἶδα ; ἀλλά ὁ δειρή εἶπον , ποῖος ὁ στοιχεῖον ; ἄλλος οὐδείς εἴρω . ἀφίημι οὗτος , βούλομαι ὁ φυτός ὁ μικρός ἐκλέγω ; ὁ χλῆνην ὁ ἄκαρπος , ὅσπερ ἅπας οἶδα , εἶπον πῶς τίκτω ; οὐ ὅδωρ εἰμί ὁ ὑπόκειμαι καί ὁ καί κόπρος ; τίς ὁ ποιέω αὐτός οὗτος καλός φαίνω , καί χρώμα ἔχω θαυμαστός ; πῶδεν ἐκεῖνος ὁ κάλλος οὗτος μαρμαινω ; οὐχ εἰμί ὕδωρ , οὐ εἰμί γῆ ὁ ἔργον . ὁράω ὅτι πανταχοῦ πιστεύω χράω ; Πῶς ὁ γῆ τίκτω ; πῶς σδίνει , εἶπον ἐγώ ; ἄλλος οὐδείς ἐκ οὗτος ἔχω εἶπον . παιδεύω , εἰμί ἄνθρωπος , ἐν ὁ κάτω καί ὁ ἐνταῦθα , καί μή περιεργάζομαι μηδέ πολυπραγμονέω ὁ οὐρανός , καί ὁράω ὁ οὐρανός , καί [ 477 ] μή ὁ οὐρανός ὁ δεσπότης . ὁ γῆ οὐ οἶδα , εἶπον ἐγώ , ἀπό ὅς τίκτω , ἐν ἧ τρέφω , ἧ , οἰκέω , ὅς πατέω , ὅς ἄνευ οὐδέ ἀναπνέω δύναμαι , καί ὁ τοιοῦτος ἀφίστημι πολυπραγμονέω ; ὀντως ἄνθρωπος ματαιότης εἰμί . κἀν μέν εἰς σύ εἰς βυθός κέλομαι καταβαίνω , καί ἐκγίγνομαι ὁ ἐν ὁ πυθμήν ὁ θάλασσα , οὐ Άνδης ὁ επιτηγμα · οὐδείς δέ ἀναγκάζω , αὐτός ὁ ανεξεγνιαστος αδυσος βούλομαι καταλαμβάνω ; μή , παρακαλέω · ἀλλά ἄνω πλέω ,