joannes-chrysostomus.in-epistulam-i-ad-corinthios-homiliae-1-44 pg061_0043.1
ὁ λεγόμενος Ἄθεος , καίτοι φίλους εἶχον καὶ δύναμιν τὴν ἀπὸ τῶν λόγων , καὶ ἐπὶ φιλοσοφίᾳ θαυμάζοντο , ἀλλ’ ὅμως οὐδὲν τούτων αὐτοὺς ἔσπασεν · καὶ ὁ μέγας δὲ Σωκράτης καὶ πάντων τῶν παρ’ αὐτοῖς φιλοσόφους κρατῶν διὰ τοῦτο τὸ χαίναλον ἔπαθεν , ἐπειδὴ ἐν τοῖς περὶ θεῶν λόγοις μικρὸν τι παρακλίνειν ὑπεπείθετο . Εἰ δὲ ὑπὸ ληψὶς μόνῃ καινοτομίᾳ τοσούτων κινδύνων ἠνέγκατο φιλόσοφοις ἀνδράσι καὶ σοφοῖς καὶ μυρίας ἀπολλευοῦσι θεραπείας , καὶ οὐ μόνον οὐχ ἰσχύσαν ἀπαρ ἡθέλον , ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ καὶ ζωὴς καὶ πατρίδος [ 31 ] ἐξέπεσον , πῶς οὐ θαυμάζεις καὶ ἐκπλήττῃ , τὴν ἀλῆθειαν ὁρῶν ἐπὶ τῆς οἰκουμένης τοσαῦτα ἐργασάμενον , καὶ κατορθώσαντα ἄπερ ἰσπούδας , καὶ περιγενόμενον καὶ βαρβάρων καὶ Ἑλλήνων ἀπάντων ; Ἄλλ’ οὖτω , φησίν , οὐχὶ θεὸς εἰσήλυσεν ἔσωσε , ὡςπαρ ἐκείνοις . Αὐτὸ μὲν οὖν μάλιστα τὸ θαυμαστὸν μοι λέγεις , ὅτι δειλὴ ἡ καινοτομία , καὶ τὸ τοῦς ὄντας καθαίρειν , καὶ τὸν ἐσταυρωμένον ἀναγείρειν . Πόθεν γὰρ αὐτοὶς ἐπῆλθε τοιαῦτα χρῆσθαι ; πόθεν ὑπὲρ τοῦ τέλους αὐτῶν θυμῆν ; τίνες τῶν πρὸ αὐτῶν τοιούτων τι κατορθώσαντες εἶχον ἰδεῖν ; οὐ πάντες δαιμόνας προσεκύνουν ; οὐ πάντες τὰ στοιχεῖα ἠθεπούων ; οὐ διάφορος ἦν τῆς ἀσεβείας ὁ τρόπος ; Ἄλλ’ ὅμως τὰ πάντα ἐπλήθυν , καὶ κατέλυσε τὰῦτα , καὶ ἐπέρασεν ἐν βραχεῖ καιρῷ τὴν οἰκουμένην ἅπασαν , καθάπερ θάλατταν τινες , οὐ κινδύνους λογιζόμενοι , οὐ θανάτους , οὐ τὴν τοῦ πράγματος δυσκολίαν , οὐ τὴν ἀληθείαν τὴν ἑαυτῶν , οὐ τὸ πλήθος τῶν ἐναντιουμένων , οὐ τὴν ἰσχύσαν , οὐ τὴν δυναστείαν , οὐ τὴν σοφίαν τῶν πολαιρούντων . Εἶχον γὰρ τούτων ἀπάντων μεῖζονα συμμάχην , τὴν τοῦ σταυρωθέντος καὶ ἀναστάντος δύναμιν . Οὐχ ἡν οὕτως θαρσασθῆν , εἰ πολεμήσειν εἰλόντα τὴν οἰκουμένην πόλεμον αἰσθητόν , ὡς τοῦτο τὸ γεγνημένον νῦν . Ἐπὶ μὲν γὰρ τοῦ νόμου τῆς μάχης ἐξῆν ἀπαντασίας ἰστασθαι τῶν πολεμίων , καὶ χώραν ἀπολαμβάνοντας ἐναντίαν οὕτω παρατάσθαι πρὸς τοὺς ἐναντιουμένους , καὶ καιρὸν ἔχειν ἐπιθέσεως καὶ συμβολῆς · ἐνταῦθα δὲ οὐχ οὕτως · οὐ γὰρ στρατόπεδον ἔθεν εἶχον , ἀλλὰ αὐτοὶς ἀνεμίζοντο τοὺς πολεμίους , καὶ οὕτως αὐτῶν ἠχράντον · καὶ ἐν μέσῳ τοὺς ἔχθρας ἀναστρεφόμενοι , διωλίσθον αὐτῶν τὰς λαθὰς α , καὶ περιεγίνοντο καὶ ἐνίκων νίκην λαμπρὰν πληροῦσαν προφητείαν λέγουσιν · Καὶ κατακρυμασεις ἐν μέσῳ τῶν ἐχθρῶν σου . Τοῦτο γὰρ ἦν τὸ πολλῆς ἐκπλήξεως γέμον , ὅτι κατέχοντες αὐτοὺς οἱ ἐχθροί , καὶ εἰς δεσμωτήριον ἐμβάλλοντες καὶ δεσμῶς , οὐ μόνον α’ αὐτῶν οὐ περιεγίνοντο , ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ μετὰ ταῦτα αὐτοὺς ὑπέκυπτον , οἱ μαστιζόμενοι τοὺς μαστιζομένους , οἱ δεσμοῦντες τοὺς δεδεμένους , οἱ διώκοντες τοὺς ἐλπινομένους . Ταῦτα δὲ πάντα πρὸς Ἕλληνας λέγομεν , μᾶλλον δὲ καὶ τούτων πλείονα · πολλὴ γὰρ τῆς ἀληθείας ἡ περιουσία . Κἄν γὰρ παρακολουθήσῃ τῇ ὑποθέσει , πῖσον ὑμᾶς τὸν πρὸς αὐτοὺς διδάξομεν μάχην · τίνες δὲ ταυτὴν δύο διατηρῶμεν κεφάλαια , πῶς οἱ ἀδυνεῖς τοὺς ἰσχυροὺς ἐνίκησαν , καὶ πόθεν αὐτοὶς ἐπῆλθε τοιούτους οὕσι τοιαῦτα βουλεύεσθαι , εἰ μὴ θείας ἀπλάσιν συμμαχίας .
Lemmas: ὁ λέγω ἄθεος , καίτοι φίλος ἔχω καί δύναμις ὁ ἀπό ὁ λόγος , καί ἐπί φιλοσοφία θαυμάζω , ἀλλά ὅμως οὐδείς οὗτος αὐτός σπάω · καί ὁ μέγας δέ Σωκράτης καί πᾶς ὁ παρά αὐτός φιλόσοφος κράτος διά οὗτος ὁ χαίναλον πάσχω , ἐπεί ἐν ὁ περί θεός λόγος μικρός τίς παρακλίνω ὑποπείθω . εἰμί δέ ὑπό λῆψις μόνος καινοτομία τοσοῦτος κίνδυνος φέρω φιλόσοφος ἀνήρ καί σοφός καί μυρίος ἀπόλλυμι θεραπεία , καί οὖον μόνος οὐ ἰσχύω ἀπαίρω ἐθέλω , ἀλλά καί αὐτός καί ζωή καί πατρίς [ 31 ] ἐκπίπτω , πῶς οὖον θαυμάζω καί ἐκπλήσσω , ὁ ἀλήθεια ὁράω ἐπί ὁ οἰκέω τοσοῦτος ἐργάζομαι , καί κατορθόω Ἄπερ ισπουδαις , καί περιγίγνομαι καί βάρβαρος καί Ἕλλην ἀπαντάω ; ἄλλος οὗτος , φημί , οὐ θεός εἰσέρχομαι σῴζω , ὁράω ἐκεῖνος . αὐτός μέν οὖν μάλιστα ὁ θαυμαστός ἐγώ λέγω , ὅτι δειλός ὁ καινοτομία , καί ὁ ὁ εἰμί καθαίρω , καί ὁ σταυρόω ἀναγείρω . πόθεν γάρ αὐτός ἐπέρχομαι τοιοῦτος χράω ; πόθεν ὑπέρ ὁ τέλος αὐτός θυμός ; τίς ὁ πρό αὐτός τοιοῦτος τίς κατορθόω ἔχω ὁράω ; οὖον πᾶς δαίμων προσκυνέω ; οὖον πᾶς ὁ στοιχεῖον ηθεπουω ; οὖον διάφορος εἰμί ὁ ἀσέβεια ὁ τρόπος ; ἄλλος ὅμως ὁ πᾶς πλῆθος , καί καταλύω Ούτος , καί πέρνημι ἐν βραχύς καιρός ὁ οἰκέω ἅπας , καθάπερ θάλασσα τις , οὖον κίνδυνος λογίζομαι , οὖον θάνατος , οὖον ὁ ὁ πρᾶγμα δυσκολία , οὖον ὁ ἀλήθεια ὁ ἑαυτοῦ , οὖον ὁ πλήθος ὁ ἐναντιόομαι , οὖον ὁ ἰσχύω , οὖον ὁ δυναστεία , οὖον ὁ σοφία ὁ πολαιρεω . ἔχω γάρ οὗτος ἀπαντάω μείζων συμμάχομαι , ὁ ὁ σταυρόω καί ἀνίστημι δύναμις . οὐχ ἐάν οὕτως θαρσέω , εἰμί πολεμέω αἱρέω ὁ οἰκέω πόλεμος αἰσθητός , ὡς οὗτος ὁ γίγνομαι νῦν . ἐπί μέν γάρ ὁ νόμος ὁ μάχη ἔξεστι ἀπαντασίας ἵστημι ὁ πολέμιος , καί χώρα ἀπολαμβάνω ἐναντίος οὗτος παρατείνω πρός ὁ ἐναντιόομαι , καί καιρός ἔχω ἐπίθεσις καί συμβολή · ἐνταῦθα δέ οὐ οὕτως · οὖον γάρ στρατόπεδον εἴωθα ἔχω , ἀλλά αὐτός ἀνεμίζοντο ὁ πολέμιος , καί οὕτως αὐτός ἄχραντος · καί ἐν μέσος ὁ ἔχθρα ἀναστρέφω , διόλλυμι αὐτός ὁ λαθὰς ὅς , καί περιγίγνομαι καί νικάω Νίκη λαμπρός πληρόω προφητεία λέγω · καί κατακρυμασεις ἐν μέσος ὁ ἐχθρός σύ . οὗτος γάρ εἰμί ὁ πολύς ἔκπληξις γέμω , ὅτι κατέχω αὐτός ὁ ἐχθρός , καί εἰς δεσμωτήριον ἐμβάλλω καί δεσμός , οὖον μόνος ὅς αὐτός οὖον περιγίγνομαι , ἀλλά καί αὐτός μετά οὗτος αὐτός ὑποκύπτω , ὁ μαστίζω ὁ μαστίζω , ὁ δεσμέω ὁ δέω , ὁ διώκω ὁ ἔλπω . οὗτος δέ πᾶς πρός Ἕλλην λέγω , μᾶλλον δέ καί οὗτος πλείων · πολύς γάρ ὁ ἀλήθεια ὁ περιουσία . κἀν γάρ παρακολουθέω ὁ ὑπόθεσις , πιπίσκω σύ ὁ πρός αὐτός διδάσκω μάχη · τίς δέ αὐτός δύο διατηρέω κεφάλαιος , πῶς ὁ αδυνεος ὁ ἰσχυρός νικάω , καί πόθεν αὐτός ἐπέρχομαι τοιοῦτος εἰμί τοιοῦτος βουλεύω , εἰμί μή θεῖος ἀπλάσιν συμμαχία .