joannes-chrysostomus.in-epistulam-i-ad-corinthios-homiliae-1-44 pg061_0123.3
εἰπαίν , ὅτι Ἔδειξε μὲν τὰ ἀγαθὰ , οὐκ ἐδόθησεν δέ · καὶ γὰρ πολλὴν ὑποσχεται σοι τὴν συμμερσίαν . Ἄλλ’ ἡ μὲν ἀρετή , φησίν , ἐπαχθὴς καὶ φορτικὴ , τῇ δὲ κακίᾳ ἡδονὴ συγχέεται πολλὴ καὶ ἡ μὲν ἐστὶ πλαταῖα καὶ εὐρύχωρος , ἡ δὲ στενὴ καὶ τεθλιμμένη . Ἄρα διόλου , εἶπέ μοι , ἡ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ἀμφοτέροις τοιαύτῃ ; Καὶ γὰρ καὶ ἄκων ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς λέγεις ταῦτα ἄ λέγεις · οὕτως ἰσχυρὸν ἡ ἁλθεία . Καὶ ποῖ εἰ δὴ ῥῆσαν ὁδοί , ἡ μὲν ἦν κάμινον , ἡ δὲ ἐπὶ παράδεισον φέρουσα , καὶ ἡ μὲν ἦν πλατεῖα [ 121 ] ἡ ἐπὶ τὴν κάμινον , ἡ δὲ στενὴ ἡ ἐπὶ τὸν παράδεισον , ποῖαν ἂν εἰλοῦ μᾶλλον ὁδόν ; Κἄν γὰρ νῦν φιλονεικοῦν ἀντείπης , ἀλλὰ τοῖς σφόδρα ὡμολογημένοις , κἂν σφόδρα ἀνασυχνηθῇ , ἀντείπεν οὐ δυνήση . Ὅτι μὲν γὰρ αὐτὴ μᾶλλον ἐστὶν ἀρετὴ ἡ τὴν ἀρχὴν ἔχουσα χαλεπὴν , ἀλλὰ μὴ τὸ τέλος , ἀπὸ τῶν ἐν χειροὶ ὑμᾶς διδάσκει πειράσματα . Καὶ , εἰ βούλεσθε , τὰς τέχνας μετεχεπίσωμεν πρώτων · αἳ γὰρ γὰρ τὴν μὲν ἀρχὴν πόνου γέμουσαν ἔχουσι , τὸ δὲ τέλος ἐπιχαρὲς . Ἄλλ’ οὐδεὶς , φησίν , ἡμᾶτο τέχνης μὴ τῶν ἀναγκαίων ἐχων . Ἐπειδὰν γὰρ ἡ κύριος ἑαυτοῦ , φησίν , ὁ νέος , μαλλον αἱρήσεται τρυφὴν ἐν ἀρχῇ , καὶ πρὸς τῷ τελει μὲν παιδεῖν τὰ κακά , ἡ ταλαιπωρεῖσθαι ἐν προσιμοίς , καὶ καρποῦσθαι μετὰ ταῦτα ἐκ τῶν πόνων ἰκείνων . Οὐκοῦν τὸ τοιαῦτα αἱρεῖσθαι , ὀρφανικὴς ἐστι διανοίας καὶ παιδικῆς ῥᾳθυμίας · τὸ δὲ , τὰ ἐναντία , συνέσεως καὶ ἀνδρείας . Οὕτω τοίνυν καὶ ἡμεῖς , εἰ μὴ ἡμεν παῖδες τὸν νοῦν , οὐκ ἂν ἐκεῖνω τῷ ὀρφανικῷ καὶ ἀνοήτῳ , ἀλλὰ τῷ πατέρα ἔχοντι , ἐξωμοιώθημεν ἂν . Διὸ τοίνυν τὴν παιδικὴν ἐκβαλεῖν διάνοιαν , ἀλλὰ μὴ τὰ πράγματα αἰτιάζεσθαι · καὶ τὸν ἡγίογον ἐπιστήσας τῇ συνειδήσει , ὃς οὐκ ἕασει γαστριζεσθαι , ἀλλὰ τρέχειν καὶ ἀγωνίζεσθαι . Πῶς γὰρ οὐχ ἄτοπον , τοὺς μὲν παῖδας μετὰ ταλαιπωρίας ἀγειν τὴν ἀρχὴν ἐπὶ πράγματα προοίμια μὲν ἔχοντα ἐπιμόχθα , τὸ δὲ τέλος χρηστόν · ἡμᾶς δὲ αὐτοὺς ἀπευναντὶς ἐπὶ τῶν πνευματικῶν διακείσθαι πραγμάτων ; καίτοι γε οὐδὲ ἐπὶ τῶν βιωτικῶν πάντως δήλον ὅτι χρηστὸν ἔσται τὸ τέλος . Καὶ γὰρ ἄωρο · θάνατος · καὶ παντὶ καὶ συκοφαντία καὶ μεταβολὴ πραγμάτων , καὶ πολλὰ ἕτερα τοιαῦτα , μετὰ τοῦς πολλοὺς πόνους τῶν καπιῶν ἀποστερηθῆναι ἐποίησεν . Κἄν ἐπιτύχωσι δὲ οἱ μετιόντες , οὐδὲν μέγα καρποῦσονται · τῷ γὰρ περὶ τούτῳ βίῳ πάντα συγκαταλεῖσθαι ἕκείνα . Ἐνταῦθα δὲ οὐδὲ ὑπὲρ τούτων τρέχουσι ψυχρῶν καὶ ἐπιχρήων , οὔτε δεδοίκαμεν ὑπὲρ τοῦ τέλους , ἀλλὰ καὶ μειζόνων καὶ ἀσφαλεστέρα ἡ ἐλπίς μετὰ τὴν ἐντεῦθεν ἀπόδημιαν . Τίς οὖν ἔσται συγγνώμη ; τίς δὲ ἀπολογία μὴ βουλομένοις ἀποδύεσθαι πρὸς τοὺς ὑπὲρ ἀρετῆς πόνους ; Ἄλλ’ ἐρωτῶσιν ἐτι · Διὰ τί στενὴ ἡ ὁδός ; Καὶ εἰς μὲν βασιλεία τὰ ἐπίγεια τῶν πόρων καὶ τῶν μεθόδων · εἰς δὲ τῶν λόγων οὐκ ἀξίως εἰσιέναι τινά · εἰς δὲ τὸν οὐρανὸν αὐτὸν μετὰ δεξίας καὶ τρυφῆς καὶ μὴθες τῆς πλεονεξίας καὶ κακίας ἀπάσης τοὺς ἀνθρώπους εἰςἄγεσθαι ἀξίους ; καὶ ποῦ ταῦτα συγγνώμης ἄξια ;
Lemmas: εἶπον , ὅτι δείκνυμι μέν ὁ ἀγαθός , οὐ δίδωμι δέ · καί γάρ πολύς υπόσχομαι σύ ὁ συμμερσίαν . ἄλλος ὁ μέν ἀρετή , φημί , ἐπαχθής καί φορτικός , ὁ δέ κακία ἡδονή συγχέω πολύς καί ὁ μέν εἰμί Πλάταια καί εὐρύχωρος , ὁ δέ στενός καί θλίβω . ἄρας διόλου , εἶπον ἐγώ , ὁ ἀπό ὁ ἀρχή ἀμφότερος τοιοῦτος ; καί γάρ καί ἄκων ὑπέρ ὁ ἀρετή λέγω οὗτος ὅς λέγω · οὕτως ἰσχυρός ὁ ἁλθεία . καί ποῖ εἰμί δή ῥήγνυμι ὁδός , ὁ μέν εἰμί κάμινος , ὁ δέ ἐπί παράδεισος φέρω , καί ὁ μέν εἰμί πλατύς [ 121 ] ὁ ἐπί ὁ κάμινος , ὁ δέ στενός ὁ ἐπί ὁ παράδεισος , Ποίας εἄν εἴλω μᾶλλον ὁδός ; κἀν γάρ νῦν φιλονεικέω ἀντιλέγω , ἀλλά ὁ σφόδρα ὁμολογέω , κἀν σφόδρα ἀνασυχνηθῇ , ἀντιλέγω οὖον δύναμαι . ὅτι2 μέν γάρ αὐτός μᾶλλον εἰμί ἀρετή ὁ ὁ ἀρχή ἔχω χαλεπός , ἀλλά μή ὁ τέλος , ἀπό ὁ ἐν χειρόομαι σύ διδάσκω πείρασμα . καί , εἰμί βούλομαι , ὁ τέχνη μετέχω πρῶτος · ὅς γάρ γάρ ὁ μέν ἀρχή πόνος γέμω ἔχω , ὁ δέ τέλος ἐπιχαρής . ἄλλος οὐδείς , φημί , ἀμάω τέχνη μή ὁ ἀναγκαῖος ἔχω . ἐπειδάν γάρ ὁ κύριος ἑαυτοῦ , φημί , ὁ νέος , μᾶλλον αἱρέω τρυφή ἐν ἀρχή , καί πρός ὁ τέλος μέν παιδεύω ὁ κακός , ὁ ταλαιπωρέω ἐν προσιμος , καί καρπόω μετά οὗτος ἐκ ὁ πόνος ικειναω . οὐκοῦν ὁ τοιοῦτος αἱρέω , ορφανικός εἰμί διάνοια καί παιδικός ῥᾳθυμία · ὁ δέ , ὁ ἐναντίος , σύνεσις καί ἀνδρεῖος . οὕτως τοίνυν καί ἐγώ , εἰμί μή ἠμέν παῖς ὁ νόος , οὐ εἄν ἐκεῖνος ὁ ὀρφανικός καί ἀνόητος , ἀλλά ὁ πατήρ ἔχω , ἐξομοιόω εἄν . Διὸ τοίνυν ὁ παιδικός ἐκβάλλω διάνοια , ἀλλά μή ὁ πρᾶγμα αἰτιάζω · καί ὁ ηγιογος ἐφίστημι ὁ συνείδησις , ὅς οὐ ἐάω γαστρίζω , ἀλλά τρέχω καί ἀγωνίζομαι . Πῶς γάρ οὐ ἄτοπος , ὁ μέν παῖς μετά ταλαιπωρία ἄγω ὁ ἀρχή ἐπί πρᾶγμα προοίμιον μέν ἔχω επίμοχθα , ὁ δέ τέλος χρηστός · ἐγώ δέ αὐτός ἀπευναντὶς ἐπί ὁ πνευματικός διάκειμαι πρᾶγμα ; καίτοι γε οὐδέ ἐπί ὁ βιωτικός πάντως δῆλος ὅτι χρηστός εἰμί ὁ τέλος . καί γάρ άωρος · θάνατος · καί πᾶς καί συκοφαντία καί μεταβολή πρᾶγμα , καί πολύς ἕτερος τοιοῦτος , μετά ὁ πολύς πόνος ὁ Καπίων ἀποστερέω ποιέω . κἀν ἐπιτυγχάνω δέ ὁ μετέρχομαι , οὐδείς μέγας καρπόω · ὁ γάρ περί οὗτος βίος πᾶς συγκαταλύω ἐκεῖνος . ἐνταῦθα δέ οὐδέ ὑπέρ οὗτος τρέχω ψυχρός καί ἐπιχράω , οὔτε δείδω ὑπέρ ὁ τέλος , ἀλλά καί μείζων καί ἀσφαλής ὁ ἐλπίς μετά ὁ ἐντεῦθεν ἀποδημία . Τῖς οὖν εἰμί συγγνώμη ; τίς δέ ἀπολογία μή βούλομαι ἀποδύω πρός ὁ ὑπέρ ἀρετή πόνος ; ἄλλος ἐρωτάω ἔτι · Ζεύς τίς στενός ὁ ὁδός ; καί εἰς μέν βασίλειος ὁ ἐπίγειος ὁ πόρος καί ὁ μέθοδος · εἰς δέ ὁ λόγος οὐ ἀξίως εἴσειμι τις · εἰς δέ ὁ οὐρανός αὐτός μετά Δεξίας καί τρυφή καί μὴθες ὁ πλεονεξία καί κακία ἀπασάω ὁ ἄνθρωπος ἔργω ἄξιος ; καί ποῦ οὗτος συγγνώμη ἄξιος ;