joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-titum-homiliae-1-6 pg062_0689.1
καὶ ὁ δοῦλος δεσποτῶν ἀποστερῶν τῷ αὐτῷ δή , τούτῳ προσήγματι . Οὐτος οὐκ ἔστιν ἀκατάγνωστος ὁ λόγος · πολλὴν δὲ καὶ τοῖς ἀπίστοις δίδωσι λαβὴν , καὶ τὰ πάντων καθ' ἡμῶν ἀνοίγει στόματα . Δοῦλους , ἔφη , ἰδίους δεσπόταις ὑποτάσσεσθαι , ἐν πᾶσιν εὐμετοὺς εἶναι , μὴ ἀντιλέγοντας , μὴ νοσιζομένους , ἀλλὰ πᾶσιν πᾶσαν ἐνδεικνυμένους ἀγάπην , ἵνα τὴν διδασκαλίαν τὴν τοῦ Θεοῦ Σωτήρου ἡμῶν κοσμῶσιν ἐν πᾶσιν . Εἰκῶς δὴ ἐλεγε ἐντεῦθεν , Ὅς τῷ Θεῷ δουλεύοντες , καὶ οὐκ ἀνθρώποις . Ἦν γὰρ τῷ δεσπότη διακονῆς μετ' εὐνοίας , ἀλλ' ἡ πράσις ἀπὸ τοῦ φόβου τὴν ἀρχὴν ἔχει . Ὥστε ὁ μετὰ τοσούτου φόβου ἐκεῖνω διακονῶν , μεγίστων ἐπιτεῖζεται τῶν μισθῶν . Εἰ γὰρ χειρὸς μὴ κρατεῖ , μηδὲ γλώττης ἀκολούθως , πόθον θαυμάσεται ὁ[753 ] Ἕλλην τὸ δόγμα τὸ παρ' ἡμῖν ; Εἰ δὲ τὸν δοῦλον θεάσονται τὸν ἐν Χριστῷ φιλοσοφοῦντα , τῶν παρ' αὐτοῖς φιλοσοφησάντων μείζω τὴν ἐγκράτειαν ἐπιδεικνύμενον , καὶ μετὰ πολλῆς τῆς ἐπεικείας καὶ τῆς εὐνοίας διακονοῦμενον , παντὶ τρόπῳ θαυμάσεται τὴν δύναμιν τοῦ χρηύματος . Οὐ γὰρ ἀπὸ δόγματος δόγματα , ἀλλ' ἀπὸ πραγμάτων καὶ βίου τὰ δόγματα χρίνουσι Ἕλληνες . Ἐστιν οὖν αὐτοὺς καὶ γυναῖκας καὶ δούλους διδασκάλους διὰ τῆς οἰκίας ἀναστρόφης . Καὶ γὰρ καὶ παρ' αὐτοῖς , καὶ πανταχοῦ τοῦτο διωμολόγηται , ὅτι τὸ τῶν δούλων γένος ἱκανῶν πῶς ἐστι , δυσδιατύπωτον , δυστράπελον , οὐ σφόδρα ἐπιτηδεῖον πρὸς τὴν τῆς ἀρετῆς διδασκαλίαν , οὐ διὰ τὴν φύσιν , μὴ γένοιτο , ἀλλὰ διὰ τὴν ἀνατροφὴν καὶ τὴν ἀμέλειαν τὴν παρὰ τῶν δεσποτῶν . Ἐπεὶδὴ γὰρ πανταχοῦ οὐδενὸς ἑτέρου , ἀλλὰ τῆς αὐτῶν διακονίας οἱ κρατοῦντες αὐτῶν φροντίζουσι · εἰ δὲ που καὶ τῶν τρόπων ἐπιμεληθεῖεν , καὶ τοῦτο πάλιν διὰ τὴν αὐτῶν ἀναπάσιν πράττουσιν , ὥστε μὴ πράγματα αὐτοῖς παρέχειν ἢ πορνεύοντας , ἢ κλέπτοντας , ἢ μεθυστάς · εἰκῶς ἡμελημένοι , καὶ οὐδὲν τῶν πολυπραγμονούντων ἔχοντες , εἰς αὐτὰ τῆς κακίας τὰ βάρβαρα καταποντίζονται . Εἰ γὰρ , ἐνθὰ πατὴρ ἐφέστηκε καὶ μήτηρ καὶ παιδαγωγὸς καὶ τροφεὺς καὶ διδάσκαλος καὶ ἡλικιώται , καὶ αὐτὴ ἡ τῆς ἐλευθερίας δόξα περικειμένη , καὶ πολλὰ ἕτερα , μόλις ἄν τις διαφύγοι τὰς τῶν πονηρῶν συνουσίας · τί οἶει τοὺς πάντων τούτων ἐρήμους ὄντας , καὶ μισροὺς ἀναμιγνυμένους , καὶ μετὰ ἀδείας οἷς ἂν ἐθελῶσι συγγινομένους , οὐδενὸς ὄντος τοῦ τὰς φιλίας αὐτῶν πολυπραγμονοῦντος ; τί οἶει τοὺς τοιούτους ἔσεσθαι ; Διὰ τοῦτο δύσκολον δοῦλον γενέσθαι ἀγαθόν . Ἄλλως δὲ οὐδὲ διδασκαλίας ἀπολαύουσιν , οὔτε τῶν Ἑβραίων οὔτε τῶν παρ' ἡμῖν · οὐ συναναστρέφονται ἀνδράσιν ἐλευθέροις , κοσμίως , πολλὴν τῶν αὐτῶν δόξης ποιουμένοις φροντίδα . Διὰ ταῦτα πάντα δύσκολλον καὶ θαυμαστόν , χρήσιμον οἰκέτην γενέσθαι ποτέ . Ὅταν οὖν ἴδωσι , ὅτι τὸ γένος τὸ οὕτως ἀθλιὸς τῇ τῷ χρηύματος δυνάμει χαλινὸν περιβεβια πάντων εἰργάσατο κοσμιώτερον καὶ ἐπεικείστερον , χἄν σφόδρα πάντων ὡσίν ἀλόγωτεροι οἱ δεσπόται , λήψονται ἐννοίαν μεγάλην περὶ τῶν δογμάτων τῶν παρ' ἡμῖν . Δῆλον γὰρ ὅτι καὶ τὸν περὶ τῆς ἀναστάσεως φόβον καὶ τὸν τῆς κρίσεως καὶ τὸν τῶν ἄλλων ἀπάντων μετὰ τὸν θάνατον φιλοσοφουμένων παρ' ἡμῖν πρότερον ἐγκαταλέντες αὐτῶν τῇ φύσει , οὕτως ἔσχυσαν ἀποκρουσάσθαι τὴν κακίαν , ἀντήρθησαν τινὰ ῥοδὸν τῆς ἀπὸ τῶν κακῶν ἡδονῆς εἰς τὴν ἐαυτῶν ἐνιδρύ -
Lemmas: καί ὁ δοῦλος δεσπότης ἀποστερέω ὁ αὐτός δή , οὗτος προσήγματι . οὐτος οὐ εἰμί ἀκατάγνωστος ὁ λόγος · πολύς δέ καί ὁ ἄπιστος δίδωμι λαβή , καί ὁ πᾶς κατά ἐγώ ἀνοίγω στόμα . Δοῦλος , φημί , ἴδιος δεσπότης ὑποτάσσω , ἐν πᾶς εὐμετοὺς εἰμί , μή ἀντιλέγω , μή νοσίζω , ἀλλά πᾶς πᾶς ἐνδείκνυμι ἀγάπη , ἵνα ὁ διδασκαλία ὁ ὁ Θεός Σωτήρου ἐγώ κοσμέω ἐν πᾶς . ἵημι δή λέγω ἐντεῦθεν , ὅς ὁ Θεός δουλεύω , καί οὐ ἄνθρωπος . ἦς γάρ ὁ δεσπότης διακονέω μετά εὔνοια , ἀλλά ὁ πρᾶσις ἀπό ὁ φόβος ὁ ἀρχή ἔχω . ὥστε ὁ μετά τοσοῦτος φόβος ἐκεῖνος διακονέω , μέγας επιτειζω ὁ μισθός . εἰμί γάρ χείρ μή κρατέω , μηδέ γλῶσσα ἀκόλουθος , πόθος θαυμάζω ὅς ] Ἕλλην ὁ δόγμα ὁ παρά ἐγώ ; εἰμί δέ ὁ δοῦλος θεάομαι ὁ ἐν Χριστός φιλοσοφέω , ὁ παρά αὐτός φιλοσοφέω μείζων ὁ ἐγκράτεια ἐπιδείκνυμι , καί μετά πολύς ὁ ἐπείκεια καί ὁ εὔνοια διακονέω , πᾶς τρόπος θαυμάζω ὁ δύναμις ὁ χρήμα . οὖον γάρ ἀπό δόγμα δόγμα , ἀλλά ἀπό πρᾶγμα καί βίος ὁ δόγμα χρίω Ἕλλην . εἰμί οὖν αὐτός καί γυνή καί δοῦλος διδάσκαλος διά ὁ οἰκίον ἀναστροφή . καί γάρ καί παρά αὐτός , καί πανταχοῦ οὗτος διομολογέω , ὅτι ὁ ὁ δοῦλος γένος ἱκανός πῶς εἰμί , δυσδιατύπωτος , δυστράπελος , οὖον σφόδρα ἐπιτήδειος πρός ὁ ὁ ἀρετή διδασκαλία , οὖον διά ὁ φύσις , μή γίγνομαι , ἀλλά διά ὁ ἀνατροφή καί ὁ ἀμέλεια ὁ παρά ὁ δεσπότης . ἐπειδή γάρ πανταχοῦ οὐδείς ἕτερος , ἀλλά ὁ αὐτός διακονία ὁ κράτος αὐτός φροντίζω · εἰμί δέ ποῦ καί ὁ τρόπος ἐπιμελέομαι , καί οὗτος πάλιν διά ὁ αὐτός Ανάπας πράσσω , ὥστε μή πρᾶγμα αὐτός παρέχω ἢ πορνεύω , ἢ κλέπτω , ἢ μεθυστάς · ἵημι αμελημένος , καί οὐδείς ὁ πολυπραγμονέω ἔχω , εἰς αὐτός ὁ κακία ὁ βάρβαρος καταποντίζω . εἰμί γάρ , ἔνθα πατήρ ἐφίστημι καί μήτηρ καί παιδαγωγός καί τροφεύς καί διδάσκαλος καί ἡλικιώτης , καί αὐτός ὁ ὁ ἐλευθερία δόξα περίκειμαι , καί πολύς ἕτερος , μόλις ἄν τις διαφεύγω ὁ ὁ πονηρός συνουσία · τίς οἴομαι ὁ πᾶς οὗτος ἐρῆμος εἰμί , καί μισροὺς ἀναμίσγω , καί μετά ἄδεια ὅς εἄν ἐθέλω συγγίγνομαι , οὐδείς εἰμί ὁ ὁ φίλιος αὐτός πολυπραγμονέω ; τίς οἴομαι ὁ τοιοῦτος εἰμί ; Ζεύς οὗτος δύσκολος δοῦλος γίγνομαι ἀγαθός . ἄλλος δέ οὐδέ διδασκαλία ἀπολαύω , οὔτε ὁ Ἑβραῖος οὔτε ὁ παρά ἐγώ · οὖον συναναστρέφω ἀνήρ ἐλεύθερος , κόσμιος , πολύς ὁ αὐτός δόξα ποιέω φροντίς . Ζεύς οὗτος πᾶς δύσκολος καί θαυμαστός , χρήσιμος οἰκέτης γίγνομαι ποτός . ὅταν οὖν ὁράω , ὅτι ὁ γένος ὁ οὕτως ἄθλιος ὁ ὁ χρήμα δύναμις χαλινός περιβιβάζω πᾶς ἐργάζομαι κόσμιος καί ἐπεικείστερον , χἄν σφόδρα πᾶς οὖς ἄλογος ὁ δεσπότης , λαμβάνω ἔννοια μέγας περί ὁ δόγμα ὁ παρά ἐγώ . Δῆλος γάρ ὅτι καί ὁ περί ὁ ἀνάστασις φόβος καί ὁ ὁ κρίσις καί ὁ ὁ ἄλλος ἀπαντάω μετά ὁ θάνατος φιλοσοφέω παρά ἐγώ πρότερος ἐγκαταλέγω αὐτός ὁ φύσις , οὕτως ἔχω ἀποκρούω ὁ κακία , ἀνταίρω τις ῥόδον ὁ ἀπό ὁ κακός ἡδονή εἰς ὁ ἑαυτοῦ ἐνιδρύω -