joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-romanos-homiliae-1-32 pg060_0415.3
οὕτως αὐτὴν προέδωκαν , Ἠλλάξαν , εἶπεν · ὁ δὲ ἀλλάσσων , ὡς ἄλλο ἔχων ἀλλάσσει . Ἦθελεν γὰρ τι πλεῖον εὑρεῖν , καὶ οὐχ ἡτέρεσιν τῶν δοθέντων ὁρῶν · καὶ καὶ τούτων ἐξέπεσον · καινοτομίας γὰρ ἦσαν ἐπιθυμηταί . Καὶ γὰρ τοιαῦτα πάντα τὰ Ἑλληνικά . Διὰ τοῦτο καὶ παρ’ ἄλληλων Ἐσθίων , καὶ Ἀριστοτέλης μὲν ἐπανενεῖ Πλάτῳ , οἱ Στωικοὶ δὲ πρὸς τοῦτον ἐρωμάζοντο , καὶ ἄλλος ἄλλῳ πολέμιος γέγονεν · ὥστε οὐχ οὕτως αὐτοὺς χρή θαυμαζειν διὰ τὴν σοφίαν , ὡς ἀποστρέφεσθαι καὶ μισεῖν , ὅτι δι’ αὐτὸ τοῦτο μωροὶ γέγονασιν . Εἰ γὰρ μὴ λογισμοῖς ἐπέτρεψαν καὶ συλλογισμοῖς · καὶ σοφίᾳ μαρ τὰ καλ’ ἑαυτοὺς , οὐχ ἂν ἐπαθον , ὅπερ ἐπαθον . Εἰτα ἐπιτείνων αὐτῶν τὴν κατηγορίαν , κωμῳδεῖ τὴν εἰδωλατρείαν αὐτῶν ἅπασαν . Μάλιστα μὲν οὖν καὶ τὰ ἀλλὰ , καταγέλαστον · τὸ δὲ καὶ εἰς τοιαῦτα ἀλλάξει , πάσης ἀπολογίας ἐκτός . Εἰς τίνα οὖν ἠλλάξαν , καὶ τίνι περιἔθηκαν τὴν δόξαν , ἀκούει · Φαντασθῆναι ὅδε περὶ ἐκείνου , οἷον , ὅτι Θεός ἐστι πάντων Κύριος , ὅτι οὐχ ὅντως ἐποίησεν , ὅτι προνοεῖ , ὅτι κτίζεται · ταῦτα γὰρ διὰ Θεοῦ . Τίσιν οὖν ταύτην ἀνέθηκαν ; Οὐχ ἀνθρώποις , ἀλλ’ ὁμοιώμασι εἰκόνος φθαρτοῦ ἀνθρώπου . Καὶ οὐδ’ ἐνταῦθα ἔστιν , ἀλλὰ καὶ εἰς κνώδαλα κατηνέχθησαν , μᾶλλον δὲ καὶ εἰς τὰς τούτων εἰκόνας . Σὺ δὲ μοι σκέψαι τὴν σοφίαν τοῦ Παύλου , πῶς τὰ δύο ἄκρα τέθεικε , Θεὸν τὸν ἀνωτάτω , καὶ τὰ ἑρπετὰ τὰ κατωτάτω · μᾶλλον δὲ οὐδὲ τὰ ἑρπετὰ , ἀλλὰ τούτων ὁμοιώματα , ἵνα σαφῶς δεῖξῃ τὴν λαμπρὰν αὐτῶν μανίαν . Τὴν γὰρ γνώσιν , ἣν ἔδει περὶ τοῦ πάντων ἀσυγκρίτως ὑπερέχοντος ἔχειν , ταύτην τῷ πάντων ἀσυγκρίτως εὐτελεστάτῳ περιέθηκαν . Καὶ τὰ ταῦτα πρὸς τοὺς φιλοσόφους , φησίν ; Πρὸς αὐτοὺς μὲν οὖν μάλιστα πάντα τὰ εἰρημένα . Καὶ γὰρ οὗτοι τοὺς ταῦτα ἐφευρόντας Αἰγυπτίους διδασκάλους ἔχουσι · καὶ Πλάτων ὁ δοκοῦν εἶναι τῶν ἄλλων σεμνότητος , ἐγκαλωπίζεται τοῦτοις , καὶ ὁ τούτου διδάσκαλος περὶ τὰ εἴδωλα ταῦτα ἐπόθηται · τὸν γοῦν Ἀλεκτρυόνα ὁ κελεύει τῷ Ἀσκληπιῷ θύειν , οὗτός ἐστιν . Ἐνθα τῶν κνωδάλων τούτων καὶ τῶν ἑρπετῶν εἰκόνας , καὶ τὸν Ἀπόλλωνα δὲ καὶ τὸν Διόνυσον μετὰ τούτων θεραπευμένους τῶν ἑρπετῶν ἴδοι τις ἂν . Τινὲς δὲ τῶν φιλοσόφων καὶ εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνήγαγον ταύρους καὶ σκορπίους καὶ δράκοντας καὶ τὸν ἄλλον ἅπαντα λῆρον · πανταχοῦ γὰρ ὁ διάβολος ἐσπούδασεν εἰς τὰ τῶν ἑρπετῶν ὁμοιώματα τοὺς ἀνθρώπους καταγαγεῖν , καὶ ὑποτάξαι τοῖς πάντων ἀλογωτέροις · αὐτοὺς , οὓς ὁ Θεὸς ὑπὲρ τὸν οὐρανὸν ἀναγαγεῖν ἠθέλησεν . Οὐχ ἐντεῦθεν δὲ μόνον , ἀλλὰ καὶ ἐτέρωθεν δῆσι τὸν χορυφαῖον αὐτῶν ὑπεύθυνον τοῖς λεγομένοις ἐνταῦθα . Ὅταν γὰρ τοὺς ποιητὰς συνάγῃ , καὶ λέγῃ χρήναι πιστεύειν αὐτοῖς [ 452 ] ἐν τοῖς περὶ Θεὸν λόγοις , ὡς ἀκριβῶς εἰδόσιν , οὐδὲν ἕτερον ἢ τὸν ὀρθμὸν τῶν λέγων τούτων εἰλάτει , καὶ τὸν πολὺν γέλωτα τούτων ὅτι ἀληθῆ γὰρ νομίζειν εἶναι φησι . Διὸ καὶ πυρθεύσων ὁ Θεὸς αὐτοὺς ἐν ταῖς ἐπιθυμίαις τῶν καρδιῶν αὐτῶν εἰς ἀκαθαρσίαν , τοῦ ἀτιμάζεσθαι τὰ σώματα αὐτῶν ἐν ἑαυτοῖς . Δείκνυσιν ἐντεῦθεν , ὅτι καὶ τῆς τῶν ψυχῶν διαστροφῆς ἡ ἀζδεία γέγονεν αἰτία . Τὸ δὲ , Παρέδωκεν , ἐνταῦθα ἕξασιν ἐστίν . Ὅσπερ γὰρ ὁ στρατηγὸς προηγούμενος ἂν τοῦ πολέμου βαρβάρων ἀναχωρήσας ἀπέλθοι , παραδίδωσι τοῖς πολεμίοις τοὺς στρατιώτας , οὐχὶ αὐτὸς ὁδῶν , ἀλλὰ γυμνῶν τῆς ἑαυτοῦ βοηθείας ·
Lemmas: οὕτως αὐτός προδίδωμι , ἀλλάσσω , εἶπον · ὁ δέ ἀλλάσσω , ὡς ἄλλος ἔχω ἀλλάσσω . ἐθέλω γάρ τίς πλείων εὑρίσκω , καί οὐ ἡτέρεσιν ὁ δίδωμι ὁράω · καί καί οὗτος ἐκπίπτω · καινοτομία γάρ εἰμί ἐπιθυμητής . καί γάρ τοιοῦτος πᾶς ὁ Ἑλληνικός . Ζεύς οὗτος καί παρά ἀλλήλων ἐσθίω , καί Ἀριστοτέλης μέν ἐπανίημι Πλάτω , ὁ στωϊκός δέ πρός οὗτος ὁρμάζω , καί ἄλλος ἄλλος πολέμιος γίγνομαι · ὥστε οὐ οὕτως αὐτός χρή θαυμάζω διά ὁ σοφία , ὡς ἀποστρέφω καί μισέω , ὅτι διά αὐτός οὗτος μωρός γίγνομαι . εἰμί γάρ μή λογισμός ἐπιτρέπω καί συλλογισμός · καί σοφία Μάρτιος ὁ καλός ἑαυτοῦ , οὐ εἄν πάσχω , ὅσπερ πάσχω . εἶτα ἐπιτείνω αὐτός ὁ κατηγορία , κωμῳδέω ὁ εἰδωλατρείαν αὐτός ἅπας . μάλιστα μέν οὖν καί ὁ ἀλλά , καταγέλαστος · ὁ δέ καί εἰς τοιοῦτος ἀλλάσσω , πᾶς ἀπολογία ἐκτός . εἰς τίς οὖν ἀλλάσσω , καί τίς περιτίθημι ὁ δόξα , ἀκούω · φαντάζω ὅδε περί ἐκεῖνος , οἷος , ὅτι Θεός εἰμί πᾶς Κύριος , ὅτι οὐ εἰμί ποιέω , ὅτι προνοέω , ὅτι κτίζω · οὗτος γάρ διά Θεός . Τίσις οὖν οὗτος ἀνατίθημι ; οὐχ ἄνθρωπος , ἀλλά ὁμοίωμα εἰκών φθαρτός ἄνθρωπος . καί οὐδέ ἐνταῦθα εἰμί , ἀλλά καί εἰς κνώδαλον καταφέρω , μᾶλλον δέ καί εἰς ὁ οὗτος εἰκών . σύ δέ ἐγώ σκέπτομαι ὁ σοφία ὁ Παῦλος , πῶς ὁ δύο ἄκρος τίθημι , θεός ὁ ἄνω2 , καί ὁ ἑρπετόν ὁ κατωτάτω · μᾶλλον δέ οὐδέ ὁ ἑρπετόν , ἀλλά οὗτος ὁμοίωμα , ἵνα σαφῶς δείκνυμι ὁ λαμπρός αὐτός μανία . ὁ γάρ γνῶσις , ὅς ἐσθίω περί ὁ πᾶς ἀσύγκριτος ὑπερέχω ἔχω , οὗτος ὁ πᾶς ἀσύγκριτος εὐτελής περιτίθημι . καί ὁ οὗτος πρός ὁ φιλόσοφος , φημί ; πρός αὐτός μέν οὖν μάλιστα πᾶς ὁ εἴρω . καί γάρ οὗτος ὁ οὗτος ἐφευρίσκω Αἰγύπτιος διδάσκαλος ἔχω · καί Πλάτων ὁ δοκέω εἰμί ὁ ἄλλος σεμνότης , εγκαλωπιζω οὗτος , καί ὁ οὗτος διδάσκαλος περί ὁ εἴδωλον οὗτος ποθέω · ὁ γοῦν Ἀλεκτρυών ὁ κελεύω ὁ Ἀσκληπιός θύω , οὗτος εἰμί . ἔνθα ὁ κνώδαλον οὗτος καί ὁ ἑρπετόν εἰκών , καί ὁ Ἀπόλλων δέ καί ὁ Διόνυσος μετά οὗτος θεραπευμένος ὁ ἑρπετόν ὁράω τις εἄν . Τινές δέ ὁ φιλόσοφος καί εἰς ὁ οὐρανός ἀνάγω ταῦρος καί σκορπίος καί δράκων καί ὁ ἄλλος ἅπας λῆρος · πανταχοῦ γάρ ὁ διάβολος σπουδάζω εἰς ὁ ὁ ἑρπετόν ὁμοίωμα ὁ ἄνθρωπος κατάγω , καί ὑποτάσσω ὁ πᾶς ἄλογος · αὐτός , ὅς ὁ θεός ὑπέρ ὁ οὐρανός ἀνάγω ἐθέλω . οὐχ ἐντεῦθεν δέ μόνος , ἀλλά καί ἑτέρωθεν δή ὁ χορυφαιος αὐτός ὑπεύθυνος ὁ λέγω ἐνταῦθα . ὅταν γάρ ὁ ποιητής συνάγω , καί λέγω χρή πιστεύω αὐτός [ 452 ] ἐν ὁ περί θεός λόγος , ὡς ἀκριβῶς οἶδα , οὐδείς ἕτερος ἢ ὁ ὀρθμὸν ὁ λέγω οὗτος εἴλω , καί ὁ πολύς γέλως οὗτος ὅτι ἀληθής γάρ νομίζω εἰμί φημί . Διὸ καί πυρθευσος ὁ θεός αὐτός ἐν ὁ ἐπιθυμία ὁ Καρδία αὐτός εἰς ἀκαθαρσία , ὁ ἀτιμάζω ὁ σῶμα αὐτός ἐν ἑαυτοῦ . δείκνυμι ἐντεῦθεν , ὅτι καί ὁ ὁ Ψυχή διαστροφή ὁ ἀζδεία γίγνομαι αἰτία . ὁ δέ , παραδίδωμι , ἐνταῦθα ἕχω εἰμί . ὅσπερ γάρ ὁ στρατηγός προηγούμενος εἄν ὁ πόλεμος βάρβαρος ἀναχωρέω ἀπέρχομαι , παραδίδωμι ὁ πολέμιος ὁ στρατιώτης , οὐ αὐτός ὁδός , ἀλλά γυμνός ὁ ἑαυτοῦ βοήθεια ·