joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-romanos-homiliae-1-32 pg060_0455.1
Θ . Εἰ τοίνυν βούλει καταλιπεῖν πλοῦτον τοῖς παιδίοις σου πολὺν , κατάλιπε τοῦ Θεοῦ τὴν πρόνοιαν . Ὁ γὰρ , μηδὲν σοῦ πειπῶντος , καὶ ψυχὴν δὸς καὶ σῶμα διαπλάσας καὶ ζῶνν χαρισάμενος , ὅταν ἴδῃ τοσαύτην ἐπιδεικνύμενον φιλοτιμίαν , καὶ τὰ ἐκεῖνων αὐτῷ ἐνανέμειν μετ' ἐκείνων , πῶς οὐ πάντα αὐτοῖς ἀνοίξει πλοῦτον ; Εἰ γὰρ Ἠλίας ὀλίγῳ τραπεζὶ ἀλεύρῳ , ἐπειδὴ εἶδε τὴν γυναῖκα ἐκείνην τῶν παιδίων αὐτὸν ποτιπτήσασαν , ἄλωνα καὶ ληνούς ἐπὶ τοῦ δωματίου τῆς χήρας ἔδειξεν · ἐννόουν δὲ τοῦ Ἠλία δεσπότης τούτην ἐπιδείξεταί φιλοφροσύνην . Μὴ τοίνυν τοῦτο σκοποῦμεν , ὅπως πλουσίους καταλίπωμεν τοὺς παῖδας , ἀλλ' ὅπως ἐναρετούς . Ἄν μὲν γὰρ τῷ πλούτῳ θαρρῶσιν , οὐδεὶς ἐπιμελήσονται ἄλλου , ὡς ἔχοντες συγκατάσει τὴν τῶν τρόφων κακίαν ἀπὸ τῶν χρημάτων περιουσίαν · ἄν δὲ ἴδωσιν ἑαυτοὺς τῆς ἐκείθεν παραμυθίας ὄντας ἐρήμους , πάντα ἐργάσονται ὥστε διὰ τῆς ἀρετῆς πολλὴν τῇ πατρὶ τὴν παραμυθίαν εὐρεῖσθαι . Μὴ τοίνυν καταλίπης πλοῦτον , ἵνα καταλίπης ἀρετὴν . Καὶ γὰρ ἔχαστης ἀλογίας ζῶντας μὲν μὴ ποιεῖν κυρίους αὐτοὺς ἀπάντων τῶν ὄντων , τελευτήσαντας δὲ πολλὴν τῇ τῆς νεότητος εὐκολίᾳ παρέξειν τὴν ἀδειαν . Καίτοι γε ζῶντες μὲν δυνήσόμεθα καὶ εὐθύναις ἀπατεῖν , καὶ κακῶς τοῖς οὐσί κεχρημένοις σωφρονίζειν καὶ χαλινούν · τελευτήσαντες δὲ ἄν μετὰ τῆς ἡμετέρας ἐρημίας καὶ τῆς νεότητος καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ πλοῦτου παράσχομεν ἐξουσίαν , εἰς μυρίους ὀρθήσομεν χρημοὺς τοὺς ἄθλιους καὶ ταλαιπώρους ἐκείνους , πῦρ ἐπιβάλλοντες πυρί , καὶ Ἑλαιοῦ ἐπιστάζοντες καμίνῳ χαλσπῇ . Ἄστε , εἰ βούλει μετὰ ἀσφαλείας καταλιπεῖν πλουσίους , κατάλιπε τὸν Θεὸν ὀφειλέτην αὐτοῖς , καὶ αὐτὴ ἐγχειρίσον τῷ γραμματεῖον αὐτῶν . Αὐτοὶ μὲν γὰρ τὰ χρήματα ἂν λάβωσιν , οὐδὲ ὅτι δώσουσιν ἴασιν , ἀλλὰ [ 496 ] πολλοῖς περιτεύξονται καὶ συκοφανταῖς καὶ ἀγνώμοσιν · ἄν δὲ οὐ θελήσῃ αὐτὰ τῷ Θεῷ δανείσης , ὅσους μένει λοιπὸν ὁ θησαυρός , καὶ μετὰ πολλῆς ἔσται τῆς εὐκολίας ἡ ἀπόδοσις . Καὶ γὰρ χάριν ἔχει καὶ ὁ ὀφείλει καταβάλλων ἡμῖν ὁ Θεός , καὶ τοὺς δανειστὰς τοὺς αὐτοῦ καὶ τῶν οὐ δανεισκότων ἡδίων ὀφῆ , καὶ οἱς μάλιστα ὀφείλει , τούτους μάλιστα φιλεῖ . Ἄστε εἰ βούλει φίλον αὐτῷ ἔχειν διηνεκῶς , πολλῶν αὐτὸν κατάστησον χρεώστην . Οὐδὲ γὰρ οὕτω χαίρει δανειστὴς ὀφειλέτας ἔχων , ὡς ὁ Χριστὸς εὐφραίνεται δανειστὰς ἔχων · καὶ οἱς μὲν μηδὲν ὀφείλει , τούτους καὶ ἀποφεύγει , οἱς δὲ ὀφείλει , τούτοις καὶ ἐπιτρέχει . Πάντα τοίνυν ποιῶμεν , ὥστε αὐτὸν χρεώστην ἔχειν · ὁ γὰρ καιρὸς οὗτος ἐστιν ὁ τῶν δανεισμάτων , καὶ νῦν ἐν χρείᾳ καθέστηκεν . Ἄν τοίνυν μὴ δῷς αὐτῷ νῦν , οὐ δεήσεται σοι μετὰ τὴν ἐνταῦθα ἀποδημίαν . Ἐνταῦθα γὰρ διψῇ , ἐνταῦθα πεινᾷ · διψῇ δὲ , ἐπειδὴ τὴν σὴν διψῇ σωτηρίαν · διὰ τοῦτο γὰρ καὶ προσατεῖ , διὰ τοῦτο καὶ γίμνος περιέρχεται , πραγματευόμενος σοι ζῶνν ἀθάνατον . Μὴ τοίνυν αὐτὸν περιδῷς · οὐ γὰρ τρεφθῆναι βούλεται , ἀλλὰ θρεῖν , οὐκ ἐνδυθῆναι , ἀλλ' ἐνδύσαι καὶ τὸ ἱμάτιον ἐκεῖνο σοι κατασκευεῦσαι τὸ χρυσόν , τὴν στολὴν τὴν βασιλικήν . Οὐχ ὁρᾷς καὶ τῶν ἰατρῶν τοὺς χρηδαιομενότερους · ὅταν τοὺς κάμνοντας λούσωσιν , ὅτι καὶ αὐτοὶ λούωνται , καίτοι μὴ δεόμενοι ; Οὕτω καὶ αὐτὸς διὰ σὲ τὸν κάμνοντα πάντα ποιεῖ . Διὰ τοῦτο σε οὐδὲ μετὰ βίας ἀπατεῖ , ἵνα πολλὴν σοι δῷ τὴν ἀμοιβήν · ἵνα μάθῃς , ὅτι οὐ χρείαν ἔχων ἀπατεῖ · ἀλλὰ τὴν σὴν διορθούμενος χρείαν . Διὰ τοῦτο καὶ ἐν εὐτελεῖ σχήματί σοι προσἔρχεται , καὶ τὴν δεξιάν ἐκτείνει · κἂν ὀβολὸν δῷς , οὐκ ἀποστρέφεται , κἂν ἀτιμάσῃς , οὐκ ἀφίσταται , ἀλλὰ πάλιν σοι πρόσεισιν · ἐφ' γὰρ σφόδρα , ἐφ' τῆς σωτηρίας τῆς ἡμετέρας . Καταφρονήσωμεν τοίνυν τῶν χρημάτων , ἵνα μὴ καταφρονήθωμεν ὑπὸ τοῦ Χριστοῦ · καταφρονήσωμεν τῶν χρημάτων , ἵνα καὶ αὐτὸν ἐπιτύχωμεν τῶν χρημάτων . Ἄν μὲν γὰρ αὐτὴ φυλάξωμεν ἐνταῦθα , ἀπολούμεν αὐτὰ πάντως · καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐκεῖ · ἄν δὲ διανειώμεν αὐτὰ μετὰ δαψιλείας πολλῆς , ἐν ἑκάτερᾳ τῇ ζωῇ πολλῆς ἀπολαυσόμεθα τῆς εὐπρείας . Ὁ τοίνυν βουλόμενος γενέσθαι πλούσιος , γενέσθω πένης , ἵνα γένηται πλούσιος · ἀναλίσκτω , ἵνα συλλέξῃ · σκοροπίστω , ἵνα συναγάγῃ . Εἰ δὲ καινὰ ταῦτα καὶ παράδοξα , τὸν σπεῖροντα σκόπει , καὶ λογίσει ὅτι οὐδὲ ἐκεῖνος δυνήσεται ἑτέρως πλείω συναγαγεῖν , ἄν μὴ τὰ ὀλίγα σκοροπίσῃ καὶ τὰ ἐτοιμα πρόψηται . Σπεῖρωμεν τοίνυν καὶ ἡμεῖς , καὶ γεωργήσωμεν τὸν οὐρανόν , ἵνα μετὰ πολλῆς ἀμήσωμεν τῆς δαψιλείας , καὶ τῶν αἰωνίων ἐπιτύχωμεν ἀγαθῶν , χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ , μεθ' οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα , κράτος , τιμή , νῦν καὶ ἀεί , καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἄμήν .
Lemmas: Θ . εἰμί τοίνυν βούλομαι καταλείπω πλοῦτος ὁ παιδίον σύ πολύς , καταλείπω ὁ Θεός ὁ πρόνοια . ὁ γάρ , μηδείς σύ πειπῶντος , καί ψυχή δίδωμι καί σῶμα διαπλάσσω καί ζῶ χαρίζομαι , ὅταν ὁράω τοσοῦτος ἐπιδείκνυμι φιλοτιμία , καί ὁ ἐκεῖνος αὐτός ἐνανέμειν μετά ἐκεῖνος , πῶς οὖον πᾶς αὐτός ἀνοίγω πλοῦτος ; εἰμί γάρ Ἠλίας ὀλίγος τραπέζι ἄλευρον , ἐπεί ὁράω ὁ γυνή ἐκεῖνος ὁ παιδίον αὐτός ποτιπτήσασαν , ἄλων καί ληνός ἐπί ὁ δωμάτιον ὁ χήρα δείκνυμι · ἐννοέω δέ ὁ Ἠλία δεσπότης τοῦτος ἐπιδείκνυμι φιλοφροσύνη . μή τοίνυν οὗτος σκοπέω , ὅπως πλούσιος καταλείπω ὁ παῖς , ἀλλά ὅπως ενάρετος . ἄν μέν γάρ ὁ πλοῦτος θαρσέω , οὐδείς ἐπιμελέομαι ἄλλος , ὡς ἔχω συγκατάσει ὁ ὁ Τρόφων κακία ἀπό ὁ χρῆμα περιουσία · ἄν δέ ὁράω ἑαυτοῦ ὁ ἐκεῖθεν παραμυθία εἰμί ἐρῆμος , πᾶς ἐργάζομαι ὥστε διά ὁ ἀρετή πολύς ὁ πατήρ ὁ παραμυθία εὐρίζω . μή τοίνυν καταλιμπάνω πλοῦτος , ἵνα καταλιμπάνω ἀρετή . καί γάρ έκαστος ἀλογία ζῶ μέν μή ποιέω κύριος αὐτός ἀπαντάω ὁ εἰμί , τελευτάω δέ πολύς ὁ ὁ νεότης εὐκολία παρέχω ὁ ἄδεια . καίτοι γε ζῶ μέν δύναμαι καί εὐθύνω ἀπατάω , καί κακῶς ὁ ὄντα χράομαι σωφρονίζω καί χαλινόω · τελευτάω δέ ἄν μετά ὁ ἡμέτερος ἐρημία καί ὁ νεότης καί ὁ ἀπό ὁ πλοῦτος παρέχω ἐξουσία , εἰς μυρίος ὀρθόω χρημοὺς ὁ άθλιος καί ταλαίπωρος ἐκεῖνος , πῦρ ἐπιβάλλω πῦρ , καί ἔλαιον ἐπιστάζω κάμινος χαλσπῇ . Ἄστυ , εἰμί βούλομαι μετά ἀσφάλεια καταλείπω πλούσιος , καταλείπω ὁ θεός ὀφειλέτης αὐτός , καί αὐτός ἐγχειρίζω ὁ γραμματεῖον αὐτός . αὐτός μέν γάρ ὁ χρῆμα εἄν λαμβάνω , οὐδέ ὅτι δίδωμι ἴασις , ἀλλά [ 496 ] πολύς περιτυγχάνω καί συκοφάντης καί ἀγνώμων · ἄν δέ οὖον ἐθέλω αὐτός ὁ Θεός δανείζω , ὅσος μένω λοιπός ὁ θησαυρός , καί μετά πολύς εἰμί ὁ εὐκολία ὁ ἀπόδοσις . καί γάρ χάρις ἔχω καί ὁ ὀφείλω καταβάλλω ἐγώ ὁ Θεός , καί ὁ δανειστής ὁ αὐτός καί ὁ οὖον δανείζω ἡδύς ΟΦΗ , καί οἱςστις μάλιστα ὀφείλω , οὗτος μάλιστα φιλέω . Ἄστυ εἰμί βούλομαι φίλος αὐτός ἔχω διηνεκής , πολύς αὐτός καθίστημι χρεώστης . οὐδέ γάρ οὗτος χαίρω δανειστής ὀφειλέτης ἔχω , ὡς ὁ Χριστός εὐφραίνω δανειστής ἔχω · καί οἱςστις μέν μηδείς ὀφείλω , οὗτος καί ἀποφεύγω , οἱςστις δέ ὀφείλω , οὗτος καί ἐπιτρέχω . Πάν τοίνυν ποιέω , ὥστε αὐτός χρεώστης ἔχω · ὁ γάρ καιρός οὗτος εἰμί ὁ ὁ δάνεισμα , καί νῦν ἐν χρεία καθίστημι . ἄν τοίνυν μή δίδωμι αὐτός νῦν , οὖον δήω σύ μετά ὁ ἐνταῦθα ἀποδημία . ἐνταῦθα γάρ διψάω , ἐνταῦθα πεινάω · διψάω δέ , ἐπεί ὁ σός διψάω σωτηρία · διά οὗτος γάρ καί προΐστημι , διά οὗτος καί γίμνος περιέρχομαι , πραγματεύομαι σύ ζῶ ἀθάνατος . μή τοίνυν αὐτός περιδάω · οὖον γάρ τρέπω βούλομαι , ἀλλά θρέω , οὐ ἐνδύω , ἀλλά ἐνδύω καί ὁ ἱμάτιον ἐκεῖνος σύ κατασκευάζω ὁ χρυσός , ὁ στολή ὁ βασιλικός . οὐχ ὁράω καί ὁ ἰατρός ὁ χρηδαιομενότερους · ὅταν ὁ κάμνω λούω , ὅτι καί αὐτός λούω , καίτοι μή δήω ; οὕτως καί αὐτός διά σύ ὁ κάμνω πᾶς ποιέω . Ζεύς οὗτος σύ οὐδέ μετά Βίας ἀπατάω , ἵνα πολύς σύ δίδωμι ὁ ἀμοιβή · ἵνα μανθάνω , ὅτι οὖον χρεία ἔχω ἀπατάω · ἀλλά ὁ σός διορθόω χρεία . Ζεύς οὗτος καί ἐν εὐτελής σχῆμα σύ προσέρχομαι , καί ὁ δεξιός ἐκτείνω · κἀν ὀβολός δίδωμι , οὐ ἀποστρέφω , κἀν ἀτιμάζω , οὐ ἀφίστημι , ἀλλά πάλιν σύ πρόσειμι · ἐπί γάρ σφόδρα , ἐπί ὁ σωτηρία ὁ ἡμέτερος . καταφρονέω τοίνυν ὁ χρῆμα , ἵνα μή καταφρονέω ὑπό ὁ Χριστός · καταφρονέω ὁ χρῆμα , ἵνα καί αὐτός ἐπιτυγχάνω ὁ χρῆμα . ἄν μέν γάρ αὐτός φυλάσσω ἐνταῦθα , ἀπόλλυμι αὐτός πάντως · καί ἐνταῦθα καί ἐκεῖ · ἄν δέ διανιημι αὐτός μετά δαψίλεια πολύς , ἐν ἑκάτερος ὁ ζωή πολύς ἀπολαύω ὁ εὐπρείας . ὁ τοίνυν βούλομαι γίγνομαι πλούσιος , γίγνομαι πένης , ἵνα γίγνομαι πλούσιος · ἀναλίσκω , ἵνα συλλέγω · σκοροπιστος , ἵνα συνάγω . εἰμί δέ καινός οὗτος καί παράδοξος , ὁ σπείρω σκοπέω , καί λόγισις ὅτι οὐδέ ἐκεῖνος δύναμαι ἑτέρως πλείων συνάγω , ἄν μή ὁ ὀλίγος σκοροπισος καί ὁ ἑτοῖμος προπέσσω . σπείρω τοίνυν καί ἐγώ , καί γεωργέω ὁ οὐρανός , ἵνα μετά πολύς ἀμάω ὁ δαψίλεια , καί ὁ αἰώνιος ἐπιτυγχάνω ἀγαθός , χάρις καί φιλανθρωπία ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , μετά ὅς ὁ πατήρ ἅμα ὁ ἅγιος πνεῦμα δόξα , κράτος , τιμή , νῦν καί ἀεί , καί εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .