joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-romanos-homiliae-1-32 pg060_0763.2
τί φησι πρὸς αὐτόν ; Οὐ μόνον λέγω σοι , Ἐως ἐπτάκις , ἀλλ’ ἕως ἐβδομηκοντάκις ἐπτά . Ἐπειδὴ γὰρ ἔχουσι τοῦ Κυρίου εἰρηκώς , Ὅσα ἂν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς , ἔσται δεδεμένα ἐν τῷ οὐρανῷ , καὶ ὅσα ἂν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς , ἔσται λελυμένα ἐν τῷ οὐρανῷ · ἐπεργάζεται τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ Κυρίου , βουλόμενος ἅμα μαθεῖν , καὶ πᾶσῃ ἐστὶν ἡ τοιαύτη τοῦ Κυρίου φιλανθρωπίας χάρις . Εἶπε μὴν , Ὅσα ἂν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς , ἔσται δεδεμένα καὶ ἐν τῷ οὐρανῷ , καὶ ὅσα ἂν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς , ἔσται λελυμένα καὶ ἐν τῷ οὐρανῷ . Ποσάκις οὖν ἂν ἀμαρτήσῃ εἰς ἐμὲ ὁ ἀδελφός μου , ἀφήσω αὐτῷ ; ἕως ἐπτάκις ; Ὁ δὲ Κύριος σχυμὴ τῶν πτωχῶν αὐτοῦ τῆς περὶ τὸν πλησίον φιλανθρωπίας , εἶπε [ 848 ] πρὸς αὐτόν · Οὐ μόνον λέγω σοι , Ἐως ἐπτάκις , ἀλλ’ ἕως ἐβδομηκοντάκις ἐπτά . Σὺ μὲν γὰρ ὡς ἀνθρώπου πέντε πεντὰν ἠτήσας · ἐγὼ δὲ ὡς Θεὸς μεγαλόδοξος πλουσίως τὴν χάριν διδόρκω . Οὐ μόνον ἕως ἐπτάκις , ἀλλ’ ἕως ἐβδομηκοντάκις ἐπτά . Ἀλλὰ μυστηριῶν ἔχει ὁ λόγος ἀπόκρυφον . Ἐὰν μὴ ὁ γεωργὸς τὴν σίκελαν εἰς τὴν γῆν βαλὼν , τοὺς καρποὺς ἐκ τῆς μέλλουσι , καὶρὸν οὐχ εὕρισκε ἐπιπτεδεῖσθαι · οὕτω κημεῖς , ἐὰν μὴ τὸν νοῦν ἡμῶν βαλὼν εἰς τὸ γράμμα , τὸν χειρομηχον τοῦ Πνεύματος ἠσαυρὸν οὐχ εὕρισκεμεν . Ποσάκις ἂν ἀμαρτήσῃ εἰς ἐμὲ ὁ ἀδελφός μου , ἀφήσω αὐτῷ ; ἕως ἐπτάκις ; Καὶ τί γὰρ οὐκ εἶπεν , Ἐως ὀκτάκις , ἡ ἐννέακις , ἡ δεκάκις , ἀλλ’ Ἐως ἐπτάκις ; Ἐπειδὴ ὁ Θεὸς ἐπλήσας τὰ συμπαντα ἐν ἐξ ἡμέραις , καὶ τῇ ἑβδόμῃ ἡ ἑβδόμῃ κατέπαυσεν ἀπὸ τῶν ἔργων αὐτοῦ . Μυστηριῶν ἐπερωτᾷ ὁ Πέτρος τὸν Κύριον , βουλόμενος μαθεῖν ἐκκλησιαστικῶς κανόνας · οἶον , Ἐὰν ἀμαρτήσῃ εἰς ἐμὲ ὁ ἀδελφός μου ἐν πάσαις ταῖς ἡμέραις τῆς ζωῆς αὐτοῦ , ἐν δὲ τῇ τελευταίᾳ ἡμέρᾳ τῆς ζωῆς αὐτοῦ , οἶον , εἰ ἐν τῇ ἑσόδῳ μετανοήσῃ ἀφῶσω αὐτῷ ; Ὁ δὲ Κύριος ἐπεστρέψας λέγων · Οὐ μόνον ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ ἀφήσεις αὐτῷ τὰ ἀμαρτήματα , ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι συγχωρήσεις · αὐτῷ , μακροθυμεῖ ὑπάρχοντι παρὰ τοῦτον τὸν αἰῶνα ἐβδομηκοντάκις ἐπτά . Ἀλήθης γὰρ ἐστὶν ὁ εἰπὼν σοι , ὅτι Ὅσα ἂν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς , ἔσται λελυμένα ἐν τῷ οὐρανῷ . Ἀλλ’ ἐπὶ βαθυτέρου ἐπεργασώμεθα τὸ νόημα . Ποσάκις , ἐὰν ἀμαρτήσῃ εἰς ἐμὲ ὁ ἀδελφός μου , οὐχ εἰς σὲ τὸν Θεόν , ἀλλ’ εἰς ἐμὲ , ἀφήσω αὐτῷ ; Ὁ δὲ Κύριος πρὸς αὐτόν , Οὐ μόνον τὰ εἰς ἐμὲ ἕως ἐπτάκις ἀμαρτήματα συγχωρήσεις , ἀλλὰ γὰρ καὶ ἐβδομηκοντάκις ἐπτά . Ἀλήθης γὰρ ἐστὶν ὁ εἶπεν , ὅτι Πᾶσα ἀμαρτία καὶ βλασφημία ἀφεθήσεται τοῖς ἀνθρώποις , ἡ δὲ κατὰ τοῦ ἀγίου Πνεύματος βλασφημία οὐκ ἀφεθήσεται οὐδὲ ἐν τῷ νῦν αἰῶνι τούτῳ , οὐδὲ ἐν τῷ μέλλοντι . Χάρις δὲ τῷ Θεῷ , ὅτι ἡμεῖς ταύτην τὴν ἀμαρτίαν οὐ φοβοῦμεθα · οὐ γὰρ βλασφημοῦμεν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , ἀλλὰ προσκυνοῦμεν καὶ δοξολογοῦμεν . Ἀλλ’ ἐξέσωμεν τὸν λόγον . Καὶ γὰρ χρυσὸς γυνευόμενος στιλβότερος γίνεται · οὕτω καὶ Γραφὴ ξεομένη τρανότερα εὑρίσκεται . Ποσάκις , ἂν ἀμαρτήσῃ εἰς ἐμὲ ὁ ἀδελφός μου , ἀφήσω αὐτῷ ; ἕως ἐπτάκις ; Ἐπειδὴ φάσι , ὅτι ὁ νόμος συγχωρεῖ τοῖς ἀνθρώποις τὰ παραπτώματα ἐν τῇ ἐσόδῳ τοῦ αἰῶνος τούτου · οὐ γὰρ εἶχε τὴν ὀγδόην ἡμέραν τῆς ἀναστάσεως · οὐτω γὰρ τὴν παραγενόμενον ὁ Χριστός , ὁ ἔχων τὴν ἀναστάσεως ἡμέραν · ὅθεν καὶ Δαυὶδ , ἐπειδὴ ὑπὸ νόμου ὑπῆρχεν , ἐπτάκις αἰνεῖ τὸν Θεὸν ἐν τῇ ψαλμῷ · λέγει γὰρ , Ἑπτάκις τῆς ἡμέρας ἠνέσθ σοι · οὐκ ὀκτάκις · οὐτω γὰρ ἦλθε μοι Χριστός , ἡ ὀγδόη τῆς ἀναστάσεως ἡμέρα · Ἐτι εἰμὶ ὑπὸ νόμου , ὑπὸ νόμου δουλεύω σοι · ἡμέρα · Ἐτι εἰμὶ ὑπὸ νόμου , τῆς συναγωγῆς · οὐτω γὰρ ἐκ τῆς ἐλευθερίας γεγέννημαι · διὸ λέγει , Ἐγὼ δοῦλός σός , καὶ υἱὸς τῆς παιδίσκης σου . Τῶν γὰρ ἐν τῇ χάριτι ἀναγεννηθέντων Χριστιανῶν ἡ μήτηρ ἐλευθερία ἐστίν , καλὰ λέγει ὁ Ἀπόστολος · Ἡ δὲ ἀνω Ἰερουσαλὴμ ἐλευθερία ἐστίν · ἥτις ἐστὶ μήτηρ πάντων ἡμῶν . Ποσάκις οὖν ἀμαρτήσῃ εἰς ἐμὲ ὁ ἀδελφός μου , καὶ ἀφήσω αὐτῷ ; ἕως ἐπτάκις ; Οἷον · Εἰς , Καλεῦσαι συγχωρήσει τὰ πλημμέληματα τοῦ ἀδελφοῦ μου , ὡς ὁ νόμος · ( τοῦτο γὰρ ἐστίν , Ἐως ἐπτάκις ) , ἡ πλείον τι ; Ὁ δὲ Κύριος ὑπερπλεονάζει τὴν χάριν λέγων · Οὐ μόνον ἕως ἐπτάκις , ἀλλ’ ἕως ἐβδομηκοντάκις ἐπτά . Ὅσον γὰρ ὁ Λόγος τοῦ νόμου ὑπέρχει , τοσοῦτον καὶ ἡ χάρις τοῦ νόμου · οὐ γὰρ ὁ Λόγος Θεὸς ἐκ τοῦ νόμου , ἀλλ’ ὁ νόμος ἐκ τοῦ Λόγου . Καὶ ἐστι μαθεῖν , ἀγαπητοί ,
Lemmas: τίς φημί πρός αὐτός ; οὖον μόνος λέγω σύ , ἠώς ἑπτάκις , ἀλλά ἠώς ἑβδομήκοντα ἑπτά . ἐπεί γάρ ἔχω ὁ κύριος εἴρω , ὅσα εἄν δήω ἐπί ὁ γῆ , εἰμί δέω1 ἐν ὁ οὐρανός , καί ὅσος εἄν λύω ἐπί ὁ γῆ , εἰμί λύω ἐν ὁ οὐρανός · ἐπεργάζω ὁ ἐπαγγελία ὁ κύριος , βούλομαι ἅμα μανθάνω , καί πᾶς εἰμί ὁ τοιοῦτος ὁ κύριος φιλανθρωπία χάρις . εἶπον μήv , ὅσα εἄν δήω ἐπί ὁ γῆ , εἰμί δέω1 καί ἐν ὁ οὐρανός , καί ὅσος εἄν λύω ἐπί ὁ γῆ , εἰμί λύω καί ἐν ὁ οὐρανός . ποσάκις οὖν εἄν ἁμαρτάνω εἰς ἐγώ ὁ ἀδελφός ἐγώ , ἀφίημι αὐτός ; ἠώς ἑπτάκις ; ὁ δέ Κύριος σχυμὴ ὁ πτωχός αὐτός ὁ περί ὁ πλησίος φιλανθρωπία , εἶπον [ 848 ] πρός αὐτός · οὖον μόνος λέγω σύ , ἠώς ἑπτάκις , ἀλλά ἠώς ἑβδομήκοντα ἑπτά . σύ μέν γάρ ὡς ἄνθρωπος πέντε πεντὰν αἰτέω · ἐγώ δέ ὡς θεός μεγαλόδοξος πλούσιος ὁ χάρις διδόρκω . οὖον μόνος ἠώς ἑπτάκις , ἀλλά ἠώς ἑβδομήκοντα ἑπτά . ἀλλά μυστήριον ἔχω ὁ λόγος ἀπόκρυφος . ἐάν μή ὁ γεωργός ὁ σίκελος εἰς ὁ γῆ βάλλω , ὁ καρπός1 ἐκ ὁ μέλλω , καιρός οὐ εὑρίσκω επιπτεδειεπομαι · οὗτος κημεῖς , ἐάν μή ὁ νόος ἐγώ βάλλω εἰς ὁ γράμμα , ὁ χειρομηχον ὁ πνεῦμα ἠσαυρὸν οὐ εὑρίσκω . ποσάκις εἄν ἁμαρτάνω εἰς ἐγώ ὁ ἀδελφός ἐγώ , ἀφίημι αὐτός ; ἠώς ἑπτάκις ; καί τίς γάρ οὐ εἶπον , ἠώς ὀκτώ , ὁ εννεάκις , ὁ δέκα , ἀλλά ἠώς ἑπτάκις ; ἐπεί ὁ θεός πίμπλημι ὁ σύμπας ἐν ἐκ ἡμέρα , καί ὁ ἕβδομος ὁ ἕβδομος καταπαύω ἀπό ὁ ἔργον αὐτός . μυστήριον ἐπερωτάω ὁ Πέτρος ὁ κύριος , βούλομαι μανθάνω ἐκκλησιαστικός κανών · οἶος , ἐάν ἁμαρτάνω εἰς ἐγώ ὁ ἀδελφός ἐγώ ἐν πᾶς ὁ ἡμέρα ὁ ζωή αὐτός , ἐν δέ ὁ τελευταῖος ἡμέρα ὁ ζωή αὐτός , οἶος , εἰμί ἐν ὁ σόδος μετανοέω ἀφίημι αὐτός ; ὁ δέ Κύριος ἐπιστρέφω λέγω · οὖον μόνος ἐν ὁ αἰών οὗτος ἀφίημι αὐτός ὁ ἁμάρτημα , ἀλλά καί ἐν ὁ μέλλω αἰών συγχωρέω · αὐτός , μακροθυμέω ὑπάρχω παρά οὗτος ὁ αἰών ἑβδομήκοντα ἑπτά . ἀλάομαι γάρ εἰμί ὁ εἶπον σύ , ὅτι ὅσα εἄν λύω ἐπί ὁ γῆ , εἰμί λύω ἐν ὁ οὐρανός . ἀλλά ἐπί βαθύς ἐπεργάζομαι ὁ νόημα . ποσάκις , ἐάν ἁμαρτάνω εἰς ἐγώ ὁ ἀδελφός ἐγώ , οὐ εἰς σύ ὁ Θεός , ἀλλά εἰς ἐγώ , ἀφίημι αὐτός ; ὁ δέ Κύριος πρός αὐτός , οὖον μόνος ὁ εἰς ἐγώ ἠώς ἑπτάκις ἁμάρτημα συγχωρέω , ἀλλά γάρ καί ἑβδομήκοντα ἑπτά . ἀλάομαι γάρ εἰμί ὁ εἶπον , ὅτι πᾶσα ἁμαρτία καί βλασφημία ἀφίημι ὁ ἄνθρωπος , ὁ δέ κατά ὁ ἅγιος πνεῦμα βλασφημία οὐ ἀφίημι οὐδέ ἐν ὁ νῦν αἰών οὗτος , οὐδέ ἐν ὁ μέλλω . Χάρις δέ ὁ Θεός , ὅτι ἐγώ οὗτος ὁ ἁμαρτία οὖον φοβέω · οὖον γάρ βλασφημέω ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , ἀλλά προσκυνέω καί δοξολογώ . ἀλλά ξέω ὁ λόγος . καί γάρ χρυσός γυνευω στιλβός γίγνομαι · οὗτος καί γραφή ξέω τρανής εὑρίσκω . ποσάκις , εἄν ἁμαρτάνω εἰς ἐγώ ὁ ἀδελφός ἐγώ , ἀφίημι αὐτός ; ἠώς ἑπτάκις ; ἐπεί φάσις , ὅτι ὁ νόμος συγχωρέω ὁ ἄνθρωπος ὁ παράπτωμα ἐν ὁ ἔσοδος ὁ αἰών οὗτος · οὖον γάρ ἔχω ὁ ὄγδοος ἡμέρα ὁ ἀνάστασις · οὗτος γάρ ὁ παραγίγνομαι ὁ Χριστός , ὁ ἔχω ὁ ἀνάστασις ἡμέρα · ὅθεν καί Δαυίδ , ἐπεί ὑπό νόμος ὑπάρχω , ἑπτάκις αἰνέω ὁ θεός ἐν ὁ ψαλμός · λέγω γάρ , ἑπτάκις ὁ ἡμέρα ἀνίημι σύ · οὐ ὀκτώ · οὗτος γάρ ἔρχομαι ἐγώ Χριστός , ὁ ὄγδοος ὁ ἀνάστασις ἡμέρα · ἔτι εἰμί ὑπό νόμος , ὑπό νόμος δουλεύω σύ · ἡμέρα · ἔτι εἰμί ὑπό νόμος , ὁ συναγωγή · οὗτος γάρ ἐκ ὁ ἐλευθερία γεννάω · διό λέγω , ἐγώ δοῦλος σός , καί υἱός ὁ παιδίσκη σύ . ὁ γάρ ἐν ὁ χάρις ἀναγίγνομαι Χριστιανός ὁ μήτηρ ἐλευθερία εἰμί , καλός λέγω ὁ ἀπόστολος · ὁ δέ ἄνω Ἱεροσόλυμα ἐλευθερία εἰμί · ὅστις εἰμί μήτηρ πᾶς ἐγώ . ποσάκις οὖν ἁμαρτάνω εἰς ἐγώ ὁ ἀδελφός ἐγώ , καί ἀφίημι αὐτός ; ἠώς ἑπτάκις ; Οἷος · εἰς , Καλεύς συγχωρέω ὁ πλημμέλημα ὁ ἀδελφός ἐγώ , ὡς ὁ νόμος · ( οὗτος γάρ εἰμί , ἠώς ἑπτάκις ) , ὁ πλείων τίς ; ὁ δέ Κύριος ὑπερπλεονάζω ὁ χάρις λέγω · οὖον μόνος ἠώς ἑπτάκις , ἀλλά ἠώς ἑβδομήκοντα ἑπτά . ὅσος γάρ ὁ Λόγος ὁ νόμος ὑπερχέω , τοσοῦτος καί ὁ χάρις ὁ νόμος · οὖον γάρ ὁ Λόγος θεός ἐκ ὁ νόμος , ἀλλά ὁ νόμος ἐκ ὁ Λόγος . καί εἰμί μανθάνω , ἀγαπητός ,