joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-romanos-homiliae-1-32 pg060_0482.2
δ . Εἰπὼν δὲ τὴν ἄρατον φιλοτιμίαν , ζητεῖ πάλιν τὴν ἀρχὴν καὶ τὴν ρίζαν καὶ τοῦ θανάτου καὶ τῆς ζωῆς . Τίς οὖν τοῦ θανάτου ἡ ρίζα ; Ἡ ἁμαρτία · διὸ καὶ ἔλεγεν · Ἵνα ὥσπερ ἐβασίλευσεν ἡ ἁμαρτία ἐν τῷ θανάτῳ , οὕτω καὶ ἡ χάρις βασιλεύσῃ διὰ δικαιοσύνης εἰς ζωὴν αἰώνιον διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν . Ταῦτα δὲ ἔφη , δείκνυς ταύτην μὲν ἐν τάξει βασιλέως , τὸν δὲ θάνατον ἐν τάξει στρατιώτου ὑπ’ αὐτῇ ταττομένου , καὶ ὑπὸ ταύτης καθοπλιζομένου . Οὐκοῦν εἰ αὕτη τὸν θάνατον καθώπλισεν , εἴδηλον ὅτι ἡ ἀναιρετικὴ ταύτης δικαιοσύνη ἡ διὰ τῆς χάριτος εἰσενηθείσα οὐ μόνον ἀφοπλίζει τὸν θάνατον , ἀλλὰ καὶ ἀναιρεῖ , καὶ τὴν ἐκείνης καταλύει βασιλείαν ἅπασαν , ὡς καὶ μεῖζον ταύτης εἶναι , οὐ δι’ ἀνθρώπου τῆς διαβολῆς , ἀλλὰ διὰ Θεοῦ καὶ χάριτος εἰσαγομένη , καὶ ἐπὶ τὸ χρηστότερον ἄγουσα τὴν ζωὴν τὴν ἡμετέραν καὶ ἀπέραντον ἀγαθόν · οὐκ ἐπὶ γὰρ αὐτὴς ἔσται πέρας , ἵνα καὶ ἐντεῦθεν μάθῃς τὸ πλῆθος . Ἐκεῖνι μὲν γὰρ τῆς [ 525 ] παρούσης ἐξέβαλε ζωῆς · ἡ δὲ χάρις ἐλθοῦσα οὐ τὴν παροῦσαν , ἀλλὰ τὴν ἀθάνατον ἡμῖν ἐδωρήσατο καὶ αἰώνιον . Τοῦτον δὲ πάντων προξένους ἡμῖν ὁ Χριστός . Μὴ τοίνυν ἀφοβίζεσθε περὶ ζωῆς , δικαιοσύνην ἔχον · καὶ γὰρ μεῖζον ἡ δικαιοσύνη τῆς ζωῆς , ἐπεὶ καὶ μητηρωτής ἐστι . Τί οὖν ; ἐκμεροῦμεν τῇ ἁμαρτίᾳ , ἵνα ἡ χάρις πλεονάσῃ ; Μὴ γένοιτο . Πάλιν εἰς τὸν ἠθικὸν ἐκβαίνει λόγον , οὐχὶ προηγούμενος αὐτὸν εἰσάγων , ἵνα μὴ δοξῇ φορτικὸς εἶναι πολλοῖς καὶ ἐπαχθὴς , ἀλλ’ ἐκ τῆς τῶν δογμάτων ἀκολουθίας . Ἡ γὰρ καὶ οὕτω ποιηλίων τὸν λόγον ἐφείδετο , μὴ ποτε δυσχεράνωσιν ἐκεῖνοι πρὸς τὰ λεγόμενα ( διὸ καὶ ἔλεγε , Τολμηρώτερον δὲ ἔγραψα ὑμῖν ἀπὸ μέρους ) , πολλῷ μᾶλλον , εἰ μὴ τοῦτο ἐποίησε , τραχύτερος ἂν αὐτοῖς ἦν . Ἐπεὶ οὖν ἔδειξε μεγάλην οὔσαν τὴν χάριν τῷ μεγάλᾳ λᾶσαθαι ἁμαρτήματα , ἐκ δὲ τούτου ἴδοις παρὰ τοῖς ἀνθρώποις προτροπὴν τὸ λεγόμενον εἰς ἁμαρτίαν εἶναι . Εἰ γὰρ διὰ τούτο μεῖζον ἐφάνη ἡ χάρις , φησίν , ἐπειδὴ μεγάλα ἡμάρτομεν , μὴ ἀποστώμεν ἁμαρτάνοντες , ἵνα πλείων ἡ χάρις δεῖξῃ · Ἵν’ οὖν μὴ ταῦτα λέγωσιν ἢ ὑπονοοῦσιν , ὅρα πῶς ἀνατρέπει τὴν ἀντίθεσιν , πρῶτον μὲν τῇ ἀπααγορεύσει , λέγων , Μὴ γένοιτο · ὅπερ ἐπὶ τῶν σφόδρα ὡμολογημένων ἀτόπων ποιεῖν εἴωθεν · ἔπειτα καὶ λογισμῷν τίθησιν ἀναντιρήτητον . Ποῖον δὲ τοῦτον ; Οὐτενες ἀπεθάνομεν , φησί , τῇ ἁμαρτίᾳ , πῶς ἔτι ζήσομεν ἐν αὐτῇ ; Τί ἐστιν , Ἀπεθάνομεν ; Ἡ ὅτι , τὸ ἐκείνης μέρος καὶ τὸ εἰς αὐτὴν ἔχον , ἀπόφασις διεξάμεθα πάντες · ἢ ὅτι νεκροὶ γεγόναντες αὐτῇ , πιστεύσαντες καὶ φωτισθέντες · δ καὶ μᾶλλον ἐστὶν εἰπεῖν · τοῦτο γὰρ καὶ τὸ δεῖν χειμὲνον ἐμφαίνει . Τί δὲ ἐστιν , νεκροὺς αὐτῇ γεγονέναι ; Τὸ πρὸς μηδὲν ὑπακούειν αὐτῇ λοιπόν . Τοῦτο γὰρ τὸ μὲν βάπτισμα ἐποίησεν ἅπας , ἐνέκρυσεν ἡμᾶς αὐτῇ · δεῖ δὲ λοιπὸν παρὰ τῆς ἡμετέρας σπουδῆς κατορθοῦσθαι αὐτὸ διηνεκῶς , ὥστε , κἂν μυρία ἐπιτάττῃ , μηκέτι ὑπακούειν , ἀλλὰ μένειν ἀκίνητον ὡς περ τὸν νεκρόν . Καλοῦ γε ὁλογοῦ φησίν , ὅτι αὕτη ἡ ἁμαρτία ἀπέθανεν · ἀλλ’ ἔχει μὲν εὐχολον βουλομένου δεῖξαι τὴν ἀρτίαν , τοῦτο τίθησιν · ἐνταῦθα δὲ , ἐπειδὴ διεγείρει πικύδει τὸν ἀκροατήν , ἐπ’ αὐτὸν μεταφέρει τὸν θάνατον . Εἶτα , ἐπειδὴ ἀσαφὴς ἦν τὸ εἰρημένον , ἐρμηνεύει πάλιν αὐτὸ καὶ ἐπιληπτικώτερος τῷ λόγῳ χρώμενος . Ἡ δὲ γνοῖτε γάρ , φησίν , ἀδελφοί , ὅτι ὅσους εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσθημεν , εἰς τὸν θάνατον αὐτοῦ ἐβαπτίσθημεν ; Συνετάφημεν οὖν αὐτῷ διὰ τοῦ βαπτίσματος εἰς τὸν θάνατον . Τί ἐστιν , Εἰς τὸν θάνατον αὐτοῦ ἐβαπτίσθημεν ; Εἰς τὸ καὶ αὐτοὶ ἀποθανεῖν ὡς περ ἐκεῖνος · σταυρὸς γὰρ ἐστὶ τὸ βάπτισμα . Ὅτι οὖν ὁ σταυρὸς τῷ Χριστῷ καὶ ὁ τάφος , τοῦτο ἡμῖν τὸ βάπτισμα γέγονεν , εἰ καὶ μὴ ἐπὶ τῶν αὐτῶν · αὐτὸς μὲν γὰρ σαρκὶ καὶ ἀπθανε καὶ ἔταφή , ἡμεῖς δὲ ἁμαρτίᾳ ἀμφότερα . Διὸ οὐκ εἶπε Σύμμετροι τῷ θανάτῳ , ἀλλὰ , Τῷ ὁμοιώματι τοῦ θανάτου . Θάνατος μὲν γὰρ καὶ τοῦτο κάκισιν , ἀλλ’ οὐχὶ τοῦ αὐτοῦ ὑποκειμένου · ἀλλ’ ὁ μὲν σαρκὸς ὁ τοῦ Χριστοῦ , ὁ δὲ ἁμαρτίας ὁ ἡμέτερος . Ὥστε οὖν ἐκεῖνος ἀληθὴς , οὕτω καὶ οὗτος . Ἄλλ’ εἰ καὶ ἀληθὴς , δεῖ καὶ τὰ παρ’ ἡμῶν συνενεχθῆναι πάλιν · διὸ καὶ ἐπἦγαγεν [ 526 ] Ἵνα ὥσπερ ἠγέρθη Χριστὸς ἐκ νεκρῶν διὰ τῆς δόξης τοῦ Πατρὸς , οὕτω καὶ ἡμεῖς ἐν καινότητι ζωῆς περιπατήσωμεν . Ἐνταῦθα μετὰ τῆς ἐπιμελείας τοῦ βίου καὶ τὸν περὶ τῆς ἀναστάσεως αἰνίττεται λόγον . Πῶς ; Ἐπίστευσον , φησίν , ὅτι ἀνέστηνεν ὁ Χριστός , καὶ ἔτι ἠγέρθη ; Οὐκοῦν καὶ τὸ σὸν πίστευε · τοῦτο γὰρ ἔοικεν ἐκεῖνον , ἐπειδὴ καὶ τὸ σὸν καὶ σταυρὸς καὶ τάφος . Εἰ γὰρ ἐν θανάτῳ ἔχοντι σοὶ καὶ ταφῇ , πολλῷ μᾶλλον ἐν ἀναστάσει καὶ ζωῇ · τοῦ γὰρ μειζόνος λυθέντος , τῆς ἁμαρτίας , οὐ δεῖ περὶ τοῦ ἐλάττονος ἀμφιβάλλειν λοιπόν , τῆς τοῦ θανάτου ἀναίρεσεως . Ἄλλὰ ταῦτα μὲν τείνει ἀφρίσι λογίζεσθαι τῷ συνεῖναι τὸν ἀκροαμένον , αὐτὸς δὲ προκειμένης τῆς μελλούσης , ἑτέρων ἡμᾶς ἀνάστασιν ἀπατεῖ , τὴν καινὴν πολιτείαν , τὴν κατὰ τὸν παρόντα βίον ἐκ τῆς τῶν τρόπων μεταβολῆς γινομένην . Ὅταν γὰρ ὁ πόρνος γένηται σώφρων , καὶ ὁ πλεονέκτης ἐλεήμων , καὶ ὁ τραχὺς ἡμερὸς , καὶ ἐνταῦθα ἀνάστασις γέγονεν ἐκείνης οὕσα προοίμιον . Καὶ πῶς ; ἀνάστασις ; Τῆς μὲν ἁμαρτίας νεκρωθείσης , τῆς δὲ δικαιοσύνης ἀναστάσης , καὶ τῆς μὲν παλαιᾶς ζωῆς ἀφανισθείσης , τῆς δὲ καινῆς ταύτης καὶ ἀγγελικῆς πολιτευομένης . Ὅταν δὲ ἀκούσῃς καινὴν ζωὴν , πολλὴν ζητεῖ τὴν ἐναλλαγὴν καὶ μεγάλην τὴν μεταβολήν .
Lemmas: δ . εἶπον δέ ὁ ἀείρω φιλοτιμία , ζητέω πάλιν ὁ ἀρχή καί ὁ ῥίζα καί ὁ θάνατος καί ὁ ζωή . Τῖς οὖν ὁ θάνατος ὁ ρίζα ; ὁ ἁμαρτία · διό καί λέγω · ἵνα ὥσπερ βασιλεύω ὁ ἁμαρτία ἐν ὁ θάνατος , οὗτος καί ὁ χάρις βασιλεύω διά δικαιοσύνη εἰς ζωή αἰώνιος διά Ἰησοῦς Χριστός ὁ κύριος ἐγώ . οὗτος δέ φημί , δείκνυμι οὗτος μέν ἐν τάξις βασιλεύς , ὁ δέ θάνατος ἐν τάξις στρατιώτης ὑπό αὐτός τάσσω , καί ὑπό οὗτος καθοπλίζω . οὐκοῦν εἰμί οὗτος ὁ θάνατος καθοπλίζω , οἶδα ὅτι ὁ ἀναιρετικός οὗτος δικαιοσύνη ὁ διά ὁ χάρις εἰσφέρω οὖον μόνος αφοπλίζω ὁ θάνατος , ἀλλά καί ἀναιρέω , καί ὁ ἐκεῖνος καταλύω βασίλειος ἅπας , ὡς καί μείζων οὗτος εἰμί , οὖον διά ἄνθρωπος ὁ διαβολή , ἀλλά διά Θεός καί χάρις εἰσάγω , καί ἐπί ὁ χρηστός ἄγω ὁ ζωή ὁ ἡμέτερος καί ἀπέραντος ἀγαθός · οὐ ἐπί γάρ αὐτός εἰμί πέρας , ἵνα καί ἐντεῦθεν μανθάνω ὁ πλῆθος . Ἐκεῖνος μέν γάρ ὁ [ 525 ] πάρειμι ἐκβάλλω ζωή · ὁ δέ χάρις ἔρχομαι οὖον ὁ πάρειμι , ἀλλά ὁ ἀθάνατος ἐγώ δωρέω καί αἰώνιος . οὗτος δέ πᾶς πρόξενος ἐγώ ὁ Χριστός . μή τοίνυν ἀποβιβάζω περί ζωή , δικαιοσύνη ἔχω · καί γάρ μείζων ὁ δικαιοσύνη ὁ ζωή , ἐπεί καί μητηρωτής εἰμί . τις οὖν ; εκμερουμην ὁ ἁμαρτία , ἵνα ὁ χάρις πλεονάζω ; μή γίγνομαι . πάλιν εἰς ὁ ἠθικός ἐκβαίνω λόγος , οὐ προηγούμενος αὐτός εἰσάγω , ἵνα μή δόξα φορτικός εἰμί πολύς καί ἐπαχθής , ἀλλά ἐκ ὁ ὁ δόγμα ἀκολουθία . ὁ γάρ καί οὗτος ποιηλιος ὁ λόγος φείδομαι , μή ποτός δυσχεραίνω ἐκεῖνος πρός ὁ λέγω ( διό καί λέγω , Τολμηρός δέ γράφω σύ ἀπό μέρος ) , πολύς μᾶλλον , εἰμί μή οὗτος ποιέω , τραχύς εἄν αὐτός εἰμί . ἐπεί οὖν δείκνυμι μέγας εἰμί ὁ χάρις ὁ μέγας λανθάνω ἁμάρτημα , ἐκ δέ οὗτος ὁράω παρά ὁ ἄνθρωπος προτροπή ὁ λέγω εἰς ἁμαρτία εἰμί . εἰμί γάρ διά οὗτος μείζων φαίνω ὁ χάρις , φημί , ἐπεί μέγας ἁμαρτάνω , μή ἀφίστημι ἁμαρτάνω , ἵνα πλείων ὁ χάρις δείκνυμι · ἵνα οὖν μή οὗτος λέγω ἢ ὑπονοέω , ὁράω πῶς ἀνατρέπω ὁ ἀντίθεσις , πρῶτος μέν ὁ ἀπαγορεύω , λέγω , μή γίγνομαι · ὅσπερ ἐπί ὁ σφόδρα ὁμολογέω ἄτοπος ποιέω εἴωθα · ἔπειτα καί λογισμός τίθημι ἀναντιρήτητον . Ποῖον δέ οὗτος ; οὐδείς ἀποθνῄσκω , φημί , ὁ ἁμαρτία , πῶς ἔτι ζῶ ἐν αὐτός ; τις εἰμί , ἀποθνῄσκω ; ὁ ὅτι , ὁ ἐκεῖνος μέρος καί ὁ εἰς αὐτός ἔχω , ἀπόφασις διάγω πᾶς · ἢ ὅτι νεκρός γίγνομαι αὐτός , πιστεύω καί φωτίζω · δ καί μᾶλλον εἰμί εἶπον · οὗτος γάρ καί ὁ δήω χέω ἐμφαίνω . τις δέ εἰμί , νεκρός αὐτός γίγνομαι ; ὁ πρός μηδείς ὑπακούω αὐτός λοιπός . οὗτος γάρ ὁ μέν βάπτισμα ποιέω ἅπας , ἐγκρύπτω ἐγώ αὐτός · δεῖ δέ λοιπός παρά ὁ ἡμέτερος σπουδή κατορθόω αὐτός διηνεκής , ὥστε , κἀν μυρίος ἐπιτάσσω , μηκέτι ὑπακούω , ἀλλά μένω ἀκίνητος ὡς περ ὁ νεκρός . Καλός γε ὁλογοῦ φημί , ὅτι οὗτος ὁ ἁμαρτία ἀποθνῄσκω · ἀλλά ἔχω μέν ευχολος βούλομαι δείκνυμι ὁ ἄρτιος , οὗτος τίθημι · ἐνταῦθα δέ , ἐπεί διά-ἐγείρω πικυδος ὁ ἀκροατής , ἐπί αὐτός μεταφέρω ὁ θάνατος . εἶτα , ἐπεί ἀσαφής εἰμί ὁ εἴρω , ἑρμηνεύω πάλιν αὐτός καί ἐπιληπτικός ὁ λόγος χράω . ὁ δέ γιγνώσκω γάρ , φημί , ἀδελφός , ὅτι ὅσος εἰς Χριστός βαπτίζω , εἰς ὁ θάνατος αὐτός βαπτίζω ; συνθάπτω οὖν αὐτός διά ὁ βάπτισμα εἰς ὁ θάνατος . τις εἰμί , εἰς ὁ θάνατος αὐτός βαπτίζω ; εἰς ὁ καί αὐτός ἀποθνῄσκω ὡς περ ἐκεῖνος · σταυρός γάρ εἰμί ὁ βάπτισμα . ὅτι2 οὖν ὁ σταυρός ὁ Χριστός καί ὁ τάφος , οὗτος ἐγώ ὁ βάπτισμα γίγνομαι , εἰμί καί μή ἐπί ὁ αὐτός · αὐτός μέν γάρ σάρξ καί ἀποθνῄσκω καί θάπτω , ἐγώ δέ ἁμαρτία ἀμφότερος . Διὸ οὐ εἶπον σύμμετρος ὁ θάνατος , ἀλλά , ὁ ὁμοίωμα ὁ θάνατος . Θάνατος μέν γάρ καί οὗτος κάκις , ἀλλά οὐ ὁ αὐτός ὑπόκειμαι · ἀλλά ὁ μέν σάρξ ὁ ὁ Χριστός , ὁ δέ ἁμαρτία ὁ ἡμέτερος . ὥστε οὖν ἐκεῖνος ἀληθής , οὗτος καί οὗτος . ἄλλος εἰμί καί ἀληθής , δεῖ καί ὁ παρά ἐγώ συμφέρω πάλιν · διό καί ἐπάγω [ 526 ] ἵνα ὥσπερ ἐγείρω Χριστός ἐκ νεκρός διά ὁ δόξα ὁ πατήρ , οὗτος καί ἐγώ ἐν καινότης ζωή περιπατέω . ἐνταῦθα μετά ὁ ἐπιμέλεια ὁ βίος καί ὁ περί ὁ ἀνάστασις αἰνίσσομαι λόγος . Πῶς ; πιστεύω , φημί , ὅτι ἀνίστημι ὁ Χριστός , καί ἔτι ἐγείρω ; οὐκοῦν καί ὁ σός πιστεύω · οὗτος γάρ ἔοικα ἐκεῖνος , ἐπεί καί ὁ σός καί σταυρός καί τάφος . εἰμί γάρ ἐν θάνατος ἔχω σύ καί θάπτω , πολύς μᾶλλον ἐν ἀνάστασις καί ζωή · ὁ γάρ μείζων λύω , ὁ ἁμαρτία , οὖον δεῖ περί ὁ μικρός ἀμφιβάλλω λοιπός , ὁ ὁ θάνατος ἀναίρεσις . ἀλλά οὗτος μέν τείνω ἀφρίς λογίζομαι ὁ συνίημι ὁ ἀκροάομαι , αὐτός δέ πρόκειμαι ὁ μέλλω , ἕτερος ἐγώ ἀνάστασις ἀπατάω , ὁ καινός πολιτεία , ὁ κατά ὁ πάρειμι βίος ἐκ ὁ ὁ τρόπος μεταβολεύς γίγνομαι . ὅταν γάρ ὁ πόρνος γίγνομαι σώφρων , καί ὁ πλεονέκτης ἐλεήμων , καί ὁ τραχύς ἥμερος , καί ἐνταῦθα ἀνάστασις γίγνομαι ἐκεῖνος εἰμί προοίμιον . καί πῶς ; ἀνάστασις ; ὁ μέν ἁμαρτία νεκρόω , ὁ δέ δικαιοσύνη ἀνίστημι , καί ὁ μέν παλαιός ζωή ἀφανίζω , ὁ δέ καινός οὗτος καί ἀγγελικός πολιτεύω . ὅταν δέ ἀκούω καινός ζωή , πολύς ζητέω ὁ ἐναλλαγή καί μέγας ὁ μεταβολή .