joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-romanos-homiliae-1-32 pg060_0555.2
δ . Ἄν τοίνυν μάθῃς ποῖόν ἐστι τὸ σπέρμα τοῦ ᾿Αβραάμ , δῦει δοξέαι τὴν ὑπόστασιν τῷ σπέρματι αὐτοῦ , καὶ γνώσῃ , ὅτι οὐκ ἐξέπεσεν ὁ λόγος . Ποῖον οὖν ἐστιν , εἴπέ μοι , τὸ σπέρμα ; Οὐχ ἐγὼ λέγω , φησίν , ἀλλ᾽ αὐτὴ ἡ Παλαιὰ ἐαυτὴν ἐρμηνεύει , οὕτω λέγουσα · Ἐν Ἰσαὰκ κληθήσεται σοὶ σπέρμα . Τί ἐστιν , Ἐν Ἰσαὰκ , ἐρμηνεύσον . Τοῦτό ἐστιν , οὐ τὰ τέκνα τῆς σαρκός , ταῦτα τέκνα Θεοῦ · ἀλλὰ τὰ τέκνα τῆς ἐπαγγελίας λογίζεται εἰς σπέρμα . Καὶ ὅρα Παύλου σύνεσιν καὶ μεγαλόνουν · ἐρμηνεύων γὰρ ὅρα εἶπεν , ὅτι Οὐ τὰ τέκνα τῆς σαρκός , ταῦτα τέκνα τοῦ ᾿Αβραάμ , ἀλλὰ , Τὰ τέκνα τοῦ Θεοῦ · τῷ παρόντι τὰ Παλαιὰ συνάπτων , καὶ δείκνυς , ὅτι οὐδὲ Ἰσαὰκ ἀπλῶς τοῦ ᾿Αβραάμ τέκνων ἦν . Ὡς δὲ λέγει , τοιούτων ἐστιν · Ὅσοι κατὰ τὸν Ἰσαὰκ ἐγεννήθησαν , οὗτοι τέκνα τοῦ Θεοῦ εἰσὶ , καὶ σπέρμα τοῦ ᾿Αβραάμ . Διὰ γὰρ τοῦτο εἶπεν , Ἐν Ἰσαὰκ κληθήσεται σοὶ σπέρμα , ἵνα μάθῃς , ὅτι οἱ τῷ τρόπῳ τούτῳ γεννώμενοι τῷ κατὰ τὸν Ἰσαὰκ , οὗτοι μάλιστα εἰσι τὸ σπέρμα τοῦ ᾿Αβραάμ . Πῶς οὖν ὁ Ἰσαὰκ ἐγεννήθη ; Οὐ κατὰ νόμον φύσεως , οὐδὲ κατὰ δύναμιν σαρκός , ἀλλὰ κατὰ δύναμιν ἐπαγγελίας . Τί ἐστι , κατὰ δύναμιν ἐπαγγελίας ; Κατὰ τὸν καιρὸν τοῦτον ἐλεύσομαι πρὸς σέ , καὶ ἔσται τῇ Σάρρᾳ υἱός . Αὕτη ἡ ἐπαγγελία τοίνυν , καὶ τὸ ῥῆμα τοῦ Θεοῦ τὸν Ἰσαὰκ διέπλασε τε καὶ ἐγέννησε . Τί γὰρ , εἰ καὶ μήτρα ὑπέκειτο καὶ νηδύς γυναικός ; Οὐ γὰρ ἡ δύναμις τῆς νηδύος , ἀλλ᾽ ἡ τῆς ἐπαγγελίας ἰσχὺς ἔτεκε τὸ παιδίον . Οὕτω καὶ ἡμεῖς γεννώμεθα διὰ τῶν ῥημάτων τοῦ Θεοῦ · ἐν γὰρ τῇ κολυμβήθρᾳ τῶν ὑδάτων ῥήματα ἐστι τοῦ Θεοῦ τὰ γεννῶντα ἡμᾶς καὶ διαπλάττοντα · εἰς γὰρ ὄνομα Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος βαπτιζόμενοι γεννώμεθα . Αὕτη δὲ οὐχὶ φύσεως , ἀλλ᾽ ἐπαγγελίας τοῦ Θεοῦ ἡ γέννησις . Ὡςπερ γὰρ τὴν τοῦ Ἰσαὰκ προαγορεύσας γέννησιν , τοῦς αὐτὴν ἐπλήρωσεν · οὕτω καὶ τὴν ἡμετέραν πρὸ πολλῶν προανερρώνησε χρόνων διὰ τῶν προφητῶν ἀπάντων , καὶ μετὰ ταῦτα εἰς ἔργον ἐξήγαγεν . Εἰδὼς ἥλιον ἀπέδειξε , [ 609 ] καὶ πῶς μέγα ἐπαγγειλάμενος κατεσκευάσεν αὐτὴν μετ᾽ εὐκολίας ἀπάτης ; Εἰ δὲ λέγοιεν Ἰουδαῖοι , ὅτι τὸ , Ἐν Ἰσαὰκ κληθήσεται σοὶ σπέρμα , τοῦτο εἶναι τοῦ τοὺς ἐκ τοῦ Ἰσαὰκ γεννωμένους αὐτῷ λογίζεσθαι εἰς σπέρμα , ἔδει καὶ τοὺς Ἰδουμαίους καὶ πάντας τοὺς ἀπ᾽ ἐκείνου υἱοὺς χρηματίζειν αὐτοῦ · ὁ γὰρ πρόγονος αὐτῶν Ἠσαῦ υἱὸς ἦν τοῦ Ἰσαὰκ . Νῦν δὲ οὐ μόνον οὐ χρηματίζους παῖδες , ἀλλὰ καὶ σφόδρα εἰσὶν ἀπηλίσκωμένοι . Ὅρθως , ὅτι οὐ τὰ τέκνα τῆς σαρκός , ταῦτα τέκνα τοῦ Θεοῦ , ἀλλὰ καὶ ἐν αὐτῇ τῇ φύσει ἡ διὰ τοῦ βαπτίσματος ἀνωθεν προὑπογράφεται γέννησις ; Εἰ δὲ τὴν μήτραν μὲν λέγεις , ἔχω κάγω τὸ ὕδωρ εἰπεῖν . Ἄλλ᾽ ὡςπερ ἐνταῦθα τὸ πᾶν τοῦ Πνεύματος , οὕτω καὶ ἐν τῷ πᾶν τῆς ἐπαγγελίας · τοῦ γὰρ ὕδατος ψυχρότερα ἢ ἡ μήτρα διὰ τὴν στείρωσιν καὶ τὸ γῆρας . Κατακάθωμεν τοίνυν μῦθον τὴν εὐγένειαν μετὰ ἀκριβείας ἀπάσης , καὶ ἀξίαν αὐτῆς ἐπιδειξάμεθα πολιτείας · οὐδὲ γὰρ ἔχει τι σαρκικὸν οὐδὲ γεῦδες . Μὴ τοίνυν μηδὲ ἡμεῖς . Οὐδὲ γὰρ ὕπνος , οὐδὲ θέλημα σαρκὸς καὶ περιπολίας , ἀλλὰ σῶστρος ἐπιθυμία , ἀλλὰ Θεοῦ φιλανθρωπία τὸ πᾶν ἐποίησε . Καὶ καθάπερ ἐκεῖ τῆς ἡλικίας ἀπογνωθείσης , οὕτω καὶ ἐνταῦθα τοῦ γήραος τῶν ἀμαρτιῶν ἐπελθόντος , ἐξεῖλεν νέος ἀνὴρ τὸν ὁ ἄνθρωπος , καὶ πάντες τοῦ Θεοῦ γεγόναμεν παῖδες , καὶ σπέρμα τοῦ ᾿Αβραάμ . Οὐ μόνον δὲ , ἀλλὰ καὶ Ῥεβέκκα ἐξ ἑδρᾶς κοίτης ἔχουσα Ἰσαὰκ τοῦ πατρὸς ἡμῶν . Μέγα τὸ ζητούμενον ἦν · διὸ καὶ πολλοὺς κινεῖ λογισμούς , καὶ πανταχόθεν ἐπιχειρεῖ λύσαι τὴν ἀπορίαν . Εἰ γὰρ καὶ παράδοξον καὶ καινὸν τὸ μετὰ τοσαύτας ἐπαγγελίας ἐκπεσεῖν ἐκείνους , πολλῷ παραδοξότερον , τὸ καὶ ἡμᾶς εἰς ταῦτα εἰσελθεῖν ἀγαθὰ , τοὺς μηδὲν προσδοκήσαντας τοιούτων . Καὶ ταυτὸν ἐγένετο , οἷον ἂν ἢ βασιλεὺς ὑπὲρ ἐπαγγελίας ἔχων τὴν ἀρχὴν διαδεξάσθαι τὴν ἐκείνου , εἰς τὴν τῶν ἀτίμων ἐκβολὴν ταξίς , καὶ ἀντ᾽ ἐκείνων καταδεξάμενος ἀνθρώπους καὶ μωρῶν γέμων κακῶν , ἐκβολὴν τοῦ δεσμοτηρίου , τὴν ἀρχὴν λάβοι τὴν ἐκείνου προσήκουσαν . Τί γὰρ ἂν ἔχοις εἰπεῖν ; φησίν . Ὅτι ἀνέδειξεν ὁ υἱός ; Ἀλλὰ καὶ οὗτος ἀνέδειξεν , καὶ πολλῷ μᾶλλον . Οὐκοῦν ἔδει ἢ ὁμοῦ καλακεῖσθαι , ἢ ὁμοῦ τιμᾶσθαι . Τοιούτων δὴ τι καὶ ἐπὶ τῶν θεῖων γένους , καὶ ἐπὶ τῶν Ἰουδαίων , καὶ πολλῷ τοῦτο παραδοξότερον . Ὅτι μὲν γὰρ ἀπαντες ἀνάξιοι , ἐδηλώσεν ἐν τοῖς εἰρημένοις , εἰπών · Πάντες γὰρ ἥμαρτον , καὶ ὑστεροῦνται τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ · τὸ δὲ καινόν , ὅτι πάντων ἀναξίων ὄντων , τὰ ἔθνη διεσώθη μόνα . Μετὰ δὲ τούτων καὶ ἕτερον ἄν τις διαπράττοιτο πάλιν , φησίν . Εἰ γὰρ μὴ ἐμελλε πληροῦν αὐτοῖς τὰς ἀποσχέσεις ὁ Θεός , τίνος ἐνεκεν καὶ ὑπισχνεῖτο ; Ἄνθρωποι μὲν γὰρ οὐ τὸ μέλλον μὴ εἰδότες , πολλάκις ἀπατῶνται , καὶ τοῖς οὐκ ἀξίοις τὰς αὐτῶν λαβείν δωρεὰς ἐπαγγέλλονται · ὁ δὲ καὶ τὰ παρόντα καὶ τὰ μέλλοντα προεῖδεν , καὶ σαφῶς ἐπιστάμενος , ὅτι ἀναξίους ἑαυτοῦ καταστήσει τοὺς ὑποσχέσεως , καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲν λήψονται τῶν εἰρημένων , τίνος ἐνεκεν καὶ ἐπαγγέλλεται ;
Lemmas: δ . ἄν τοίνυν μανθάνω ποῖος εἰμί ὁ σπέρμα ὁ Αβραάμ , δύο δοξάζω ὁ ὑπόστασις ὁ σπέρμα αὐτός , καί γιγνώσκω , ὅτι οὐ ἐκπίπτω ὁ λόγος . Ποῖον οὖν εἰμί , εἶπον ἐγώ , ὁ σπέρμα ; οὐχ ἐγώ λέγω , φημί , ἀλλά αὐτός ὁ Παλαιά ἑαυτοῦ ἑρμηνεύω , οὗτος λέγω · ἐν Ἰσαάκ καλέω σύ σπέρμα . τις εἰμί , ἐν Ἰσαάκ , ἐρμηνεύω . οὗτος εἰμί , οὖον ὁ τέκνον ὁ σάρξ , οὗτος τέκνον Θεός · ἀλλά ὁ τέκνον ὁ ἐπαγγελία λογίζομαι εἰς σπέρμα . καί ὁράω Παῦλος σύνεσις καί μεγαλόνους · ἑρμηνεύω γάρ ὁράω εἶπον , ὅτι οὖον ὁ τέκνον ὁ σάρξ , οὗτος τέκνον ὁ Αβραάμ , ἀλλά , ὁ τέκνον ὁ Θεός · ὁ πάρειμι ὁ Παλαιά συνάπτω , καί δείκνυμι , ὅτι οὐδέ Ἰσαάκ ἀπλόος ὁ Αβραάμ τέκνον εἰμί . ὡς δέ λέγω , τοιοῦτος εἰμί · ὅσος κατά ὁ Ἰσαάκ γεννάω , οὗτος τέκνον ὁ Θεός εἰμί , καί σπέρμα ὁ Αβραάμ . Ζεύς γάρ οὗτος εἶπον , ἐν Ἰσαάκ καλέω σύ σπέρμα , ἵνα μανθάνω , ὅτι ὁ ὁ τρόπος οὗτος γεννάω ὁ κατά ὁ Ἰσαάκ , οὗτος μάλιστα εἰμί ὁ σπέρμα ὁ Αβραάμ . Πῶς οὖν ὁ Ἰσαάκ γεννάω ; οὖον κατά νόμος φύσις , οὐδέ κατά δύναμις σάρξ , ἀλλά κατά δύναμις ἐπαγγελία . τις εἰμί , κατά δύναμις ἐπαγγελία ; κατά ὁ καιρός οὗτος ἔρχομαι πρός σός , καί εἰμί ὁ Σάρα υἱός . ἄτη ὁ ἐπαγγελία τοίνυν , καί ὁ ῥῆμα ὁ Θεός ὁ Ἰσαάκ διαπλάσσω τε καί γεννάω . τις γάρ , εἰμί καί μήτρα ὑπόκειμαι καί νηδύς γυνή ; οὖον γάρ ὁ δύναμις ὁ νηδύς , ἀλλά ὁ ὁ ἐπαγγελία ἰσχύς τίκτω ὁ παιδίον . οὕτως καί ἐγώ γεννάω διά ὁ ῥῆμα ὁ Θεός · ἐν γάρ ὁ κολυμβήθρα ὁ ὕδωρ ῥῆμα εἰμί ὁ Θεός ὁ γεννάω ἐγώ καί διαπλήσσω · εἰς γάρ ὄνομα πατήρ καί υἱός καί ἅγιος πνεῦμα βαπτίζω γεννάω . Ἄτη δέ οὐ φύσις , ἀλλά ἐπαγγελία ὁ Θεός ὁ γέννησις . ὡς γάρ ὁ ὁ Ἰσαάκ προαγορεύω γέννησις , ὁ αὐτός πληρόω · οὗτος καί ὁ ἡμέτερος πρό πολύς προανερρώνησε χρόνος διά ὁ προφήτης ἀπαντάω , καί μετά οὗτος εἰς ἔργον ἐξάγω . εἰδώς ἥλιος ἀποδείκνυμι , [ 609 ] καί πῶς μέγας ἐπαγγέλλω κατασκευάζω αὐτός μετά εὐκολία ἀπάτη ; εἰμί δέ λέγω Ἰουδαῖος , ὅτι ὁ , ἐν Ἰσαάκ καλέω σύ σπέρμα , οὗτος εἰμί ὁ ὁ ἐκ ὁ Ἰσαάκ γεννάω αὐτός λογίζομαι εἰς σπέρμα , ἐσθίω καί ὁ Ἰδουμαῖος καί πᾶς ὁ ἀπό ἐκεῖνος υἱός χρηματίζω αὐτός · ὁ γάρ πρόγονος αὐτός Ἡσαῦ υἱός εἰμί ὁ Ἰσαάκ . νῦν δέ οὖον μόνος οὖον χρηματίζω παῖς , ἀλλά καί σφόδρα εἰμί ἀπηλίσκωμένοι . ὀρθῶς , ὅτι οὖον ὁ τέκνον ὁ σάρξ , οὗτος τέκνον ὁ Θεός , ἀλλά καί ἐν αὐτός ὁ φύσις ὁ διά ὁ βάπτισμα ἄνωθεν προϋπογράφω γέννησις ; εἰμί δέ ὁ μήτρα μέν λέγω , ἔχω κἀγώ ὁ ὕδωρ εἶπον . ἄλλος ὡς ἐνταῦθα ὁ πᾶς ὁ πνεῦμα , οὗτος καί ἐν ὁ πᾶς ὁ ἐπαγγελία · ὁ γάρ ὕδωρ ψυχρός ἢ ὁ μήτρα διά ὁ στείρωσις καί ὁ γῆρας . Κατακάθωμεν τοίνυν μῦθος ὁ εὐγένεια μετά ἀκρίβεια ἀπασάω , καί ἄξιος αὐτός ἐπιδείκνυμι πολιτεία · οὐδέ γάρ ἔχω τίς σαρκικός οὐδέ γεῦδες . μή τοίνυν μηδέ ἐγώ . οὐδέ γάρ ὕπνος , οὐδέ θέλημα σάρξ καί περιπολία , ἀλλά σῶστρον ἐπιθυμία , ἀλλά Θεός φιλανθρωπία ὁ πᾶς ποιέω . καί καθάπερ ἐκεῖ ὁ ἡλικία ἀπογιγνώσκω , οὗτος καί ἐνταῦθα ὁ γῆρας ὁ ἁμαρτία ἐπέρχομαι , ἐξαιρέω νέος ἀνήρ ὁ ὁ ἄνθρωπος , καί πᾶς ὁ Θεός γίγνομαι παῖς , καί σπέρμα ὁ Αβραάμ . οὖον μόνος δέ , ἀλλά καί Ῥεβέκκα ἐκ ἕδρα κοίτη ἔχω Ἰσαάκ ὁ πατήρ ἐγώ . Μέγης ὁ ζητέω εἰμί · διό καί πολύς κινέω λογισμός , καί πανταχόθεν ἐπιχειρέω λύω ὁ ἀπορία . εἰμί γάρ καί παράδοξος καί καινός ὁ μετά τοσοῦτος ἐπαγγελία ἐκπίπτω ἐκεῖνος , πολύς παράδοξος , ὁ καί ἐγώ εἰς οὗτος εἰσέρχομαι ἀγαθός , ὁ μηδείς προσδοκέω τοιοῦτος . καί τατός γίγνομαι , οἷος εἄν ἢ βασιλεύς ὑπέρ ἐπαγγελία ἔχω ὁ ἀρχή διαδέχομαι ὁ ἐκεῖνος , εἰς ὁ ὁ ἄτιμος ἐκβολή τάξις , καί ἀντί ἐκεῖνος καταδέχομαι ἄνθρωπος καί μωρός γέμω κακός , ἐκβολή ὁ δεσμωτήριον , ὁ ἀρχή λαμβάνω ὁ ἐκεῖνος προσήκω . τις γάρ εἄν ἔχω εἶπον ; φημί . ὅτι2 ἀναδείκνυμι ὁ υἱός ; ἀλλά καί οὗτος ἀναδείκνυμι , καί πολύς μᾶλλον . οὐκοῦν ἐσθίω ἢ ὁμοῦ καλακειεπομαι , ἢ ὁμοῦ τιμάω . τοιοῦτος δή τίς καί ἐπί ὁ θεῖον γένος , καί ἐπί ὁ Ἰουδαῖος , καί πολύς οὗτος παράδοξος . ὅτι2 μέν γάρ ἅπας ἀνάξιος , δηλόω ἐν ὁ εἴρω , εἶπον · πάνετες γάρ ἁμαρτάνω , καί ὑστερέω ὁ δόξα ὁ Θεός · ὁ δέ καινός , ὅτι πᾶς Ἀναξίων εἰμί , ὁ ἔθνος διασῴζω μόνος . μετά δέ οὗτος καί ἕτερος ἄν τις διαπορρήγνυμι πάλιν , φημί . εἰμί γάρ μή μέλλω πληρόω αὐτός ὁ ἀπόσχεσις ὁ Θεός , τίς ἕνεκα καί ὑπισχνέομαι ; Ἄνθρωπος μέν γάρ οὖον ὁ μέλλω μή οἶδα , πολλάκις ἀπατάω , καί ὁ οὐ ἄξιος ὁ αὐτός λαμβάνω δωρεά ἐπαγγέλλω · ὁ δέ καί ὁ πάρειμι καί ὁ μέλλω προοράω , καί σαφῶς ἐπίσταμαι , ὅτι ἀνάξιος ἑαυτοῦ καθίστημι ὁ ὑπόσχεσις , καί διά οὗτος οὐδείς λαμβάνω ὁ εἴρω , τίς ἕνεκα καί ἐπαγγέλλω ;