joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-romanos-homiliae-1-32 pg060_0498.1
δὲ δικαιοσύνη . Καὶ τὶς οὕτως ἀθλιὸς καὶ ταλαιπώρος , ὡς μὴδὲ τοσαύτην εἰσενεγκεῖν σπουδὴν τῇ τοῦ Χριστοῦ δουλείᾳ , ὅσην τῇ τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ διαβόλου ; Οὐ-κοῦν ἀκούουν τῶν ἐξῆς , καὶ εἴση σαφῶς , ὅτι οὐδὲ τὸ μικρὸν τοῦτο εἰσφέρομεν . Ἐπειδὴ γὰρ ἀπλῶς οὕτω λε-χόμενον οὐχ ἴδκις πιστὸν εἶναι οὐδὲ εὐπράδεκτον , οὐδὲ ἠνείχεν τὶς ἀκούσαι , ὅτι οὐ δουλεύει τοσοῦτον τῷ Χριστῷ , ὅσον ἐδούλευσε τῷ διαβόλῳ , διὰ τῶν ἐξῆς αὐτὸ κατασκευάζει καὶ ποιεῖ πιστὸν , τὴν δουλείαν ἐκείνην ἄγων εἰς μέσον , καὶ λέγων πῶς ἐδούλευσεν . Ὡς γὰρ ἦτε δοῦλοι , φησίν , τῆς ἁμαρτίας , ἐλεύθεροι ἦτε τῇ δικαιοσύνῃ . Ὁ δὲ λέγει , τοιούτον ἐστιν ὅτε ἐν πονη-ρίᾳ ἐζήτε καὶ ἀσεβείᾳ καὶ ἐχάταγος κακοῖς , μετὰ το-αύτης ἐζήτε τῆς ὑπακοῆς , ὡς μηδὲν καθόλου πράττειν καλόν . Τοῦτο γὰρ ἐστιν , Ἐλεύθεροι ἦτε τῇ δικαιοσύνῃ · τοιούτον , Οὐχ ἥτε ὑποταγμένοι αὐτῇ , ἀλλ’ ἡλο-τρωμένοι · καθόλου . Οὐδὲ γὰρ διενέμετε τῆς δουλείας τὸν τρόπον τῇ δικαιοσύνῃ καὶ τῇ ἁμαρτίᾳ , ἀλλ’ ὅλους ἑαυτοὺς ἐξεδότε τῇ πονηρίᾳ . Οὐκοῦν καὶ νῦν , ἐπειδὴ μετέστητε πρὸς τὴν δικαιοσύνην , ὅλους ἑαυτοὺς ἔχετε τῇ ἀρετῇ , μηδὲν καθόλου τῆς κακίας·[543 ] πράττοντες , ἵνα κἂν ἴσον ἐπιδείξητε τὸ μέτρον . Καίτοι γε οὐχὶ τῆς δεσποτείας πολὺ τὸ μέσον μόνον , ἀλλὰ καὶ τῆς δουλείας αὐτῆς πολὺ τὸ διαφορά · ὅπερ καὶ αὐτὸ μετὰ πολλῆς ἀναπλοῆς τῆς σαφηνείας , καὶ δεῖξιν ἔχει ἐπὶ τισὶ τότε ἐδούλευον , ἐπὶ τισὶ δὲ νῦν . Καὶ οὕτω λέγει τὴν βλάβην τὴν ἀπὸ τοῦ πράγματος γινομένην , ἀλλὰ τῶν τὴν αἰ-σχύνην . Τίνα γὰρ , φησὶ , καρπὸν εἴχετε τότε ἐφ’ οἷς νῦν αἰσχύνησθε ; Τοιαύτη γὰρ ἦν ἡ δουλεία , ὡς καὶ τὴν ἀνάμνησιν αὐτὴν νῦν αἰσχύνην φέρειν . Εἰ δὲ ἡ ἀνά-μνησις καταισχύνει , πολλῷ μᾶλλον ἡ πράξις . Ὡστε διπλῆ νῦν ἐκεράδανετε , καὶ ἀπαλλαγέντες τῆς αἰσχύνης , καὶ μαθόντες ἐν οἷς ἦτε ὡσπερ οὖν τότε διπλῆ παρεβλά-πτεσθε , καὶ αἰσχύνθητε πρᾶττοντες , καὶ οὐδὲ εἰδότες αἰσχύνεσθαι , ὅπερ τοῦ προτέρου μείζον ἦν · ἀλλ’ ὅμως ἐμένετε δουλεύοντες . Δεῖξας τοίνυν ἐκ περιουσίας τὴν βλάβην τῶν τότε γενομένων ἀπὸ τῆς αἰσχύνης , καὶ ἐπ’ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα χωρεῖ . Τί οὖν ἦν τὸ πρᾶγμα ; Τὸ γὰρ τέλος ἐκείνων θάνατος . Ἐπειδὴ γὰρ ἡ αἰσχύνη οὐ σφόδρα δοκεῖ φορτικὴ εἶναι , ἐπὶ τὸ πᾶν φοβερὸν ἔργεται , τὸν θάνατον λέγω · καίτοι γε ἤρκει καὶ τὸ ἐμπροσθεν εἰρημένον . Ἐννόησον γὰρ ὅση τῆς κακίας ἡ ὑπερβολή , ὅπου γε καὶ τῆς τιμωρίας ἀπαλλαγέν-τες , τῆς αἰσχύνης ἀπαλλαγῆναι οὐκ ἔχον . Ποῖον οὖν προσδοκᾶς μισθόν , φησίν , ἀπὸ τῆς πράξεως , ὅταν ἀπὸ τῆς μνήμης μόνης , καὶ ταύτης τῆς τιμωρίας ἀπηλλαγμένος , ἐγκαλύπτῃ καὶ ἐρυθριᾷς , καίτοι γε ἐν τοσαύτῃ ὡν χάριτι ; Ἀλλ’ οὐ τὰ τοῦ Θεοῦ τοιαῦτα . Νῦν δέ , φησίν , ἐλευθερωθέντες ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας , δου-λωθέντες δὲ τῷ Θεῷ , ἔχετε τὸν καρπὸν ὑμῶν εἰς ἁγιασμὸν , τὸ δὲ τέλος ζωὴν αἰώνιον . Ἐκεῖνον δὲ καρ-πὸς αἰσχύνη καὶ μετὰ τὴν ἀπαλλαγὴν , τούτων δὲ ὁ καρ-πὸς ἁγιασμὸς ὅπου δὲ ἁγιασμὸς , παρῆλθεν πολλή . Ἐκεῖνον δὲ τέλος θάνατος , τούτων δὲ ζωὴ αἰώνιος .
Lemmas: δέ δικαιοσύνη . καί τις οὕτως ἄθλιος καί ταλαίπωρος , ὡς μηδέ τοσοῦτος εἰσφέρω σπουδή ὁ ὁ Χριστός δουλεία , ὅσος ὁ ὁ ἁμαρτία καί ὁ διάβολος ; Οὐκοῦν ακούω ὁ ἑξῆς , καί εἴσειμι σαφῶς , ὅτι οὐδέ ὁ μικρός οὗτος εἰσφέρω . ἐπεί γάρ ἀπλόος οὗτος λέγω οὐ ἴδκις πιστόν εἰμί οὐδέ εὐπράδεκτον , οὐδέ ἐνέχω τις ἀκούω , ὅτι οὖον δουλεύω τοσοῦτος ὁ Χριστός , ὅσος δουλεύω ὁ διάβολος , διά ὁ ἑξῆς αὐτός κατασκευάζω καί ποιέω πιστόν , ὁ δουλεία ἐκεῖνος ἄγω εἰς μέσος , καί λέγω πῶς δουλεύω . ὡς γάρ εἰμί δοῦλος , φημί , ὁ ἁμαρτία , ἐλεύθερος εἰμί ὁ δικαιοσύνη . ὁ δέ λέγω , τοιοῦτος εἰμί ὅτε ἐν πονηρία ζῶ καί ἀσέβεια καί ἐχάταγος κακός , μετά το-αυος ζῶ ὁ ὑπακοή , ὡς μηδείς καθόλου πράσσω καλός . οὗτος γάρ εἰμί , Ἐλεύθερος εἰμί ὁ δικαιοσύνη · τοιοῦτος , οὐχ ὅστε υποτάσσω αὐτός , ἀλλά ἡλο-τρωμένοι · καθόλου . οὐδέ γάρ διανέμω ὁ δουλεία ὁ τρόπος ὁ δικαιοσύνη καί ὁ ἁμαρτία , ἀλλά ὅλος ἑαυτοῦ ἐκδίδωμι ὁ πονηρία . οὐκοῦν καί νῦν , ἐπεί μεθίστημι πρός ὁ δικαιοσύνη , ὅλος ἑαυτοῦ ἔχω ὁ ἀρετή , μηδείς καθόλου ὁ κακίας·[543 ] πράσσω , ἵνα κἀν ἴσος ἐπιδείκνυμι ὁ μέτρον . καίτοι γε οὐ ὁ δεσποτεία πολύς ὁ μέσος μόνος , ἀλλά καί ὁ δουλεία αὐτός πολύς ὁ διαφορά · ὅσπερ καί αὐτός μετά πολύς ἀναπλόω ὁ σαφήνεια , καί δεῖξις ἔχω ἐπί τις τότε δουλεύω , ἐπί τις δέ νῦν . καί οὗτος λέγω ὁ βλάβη ὁ ἀπό ὁ πρᾶγμα γίγνομαι , ἀλλά ὁ ὁ αἰσχύνη . τίς γάρ , φημί , καρπός ἔχω τότε ἐπί ὅς νῦν αἰσχύνω ; τοιοῦτος γάρ εἰμί ὁ δουλεία , ὡς καί ὁ ἀνάμνησις αὐτός νῦν αἰσχύνη φέρω . εἰμί δέ ὁ ἀνάμνησις καταισχύνω , πολύς μᾶλλον ὁ πρᾶξις . ὡστε διπλόος νῦν ἐκεράδανετε , καί ἀπαλλάσσω ὁ αἰσχύνη , καί μανθάνω ἐν ὅς εἰμί ὡς οὖν τότε διπλόος παραβλάπτω , καί αἰσχύνω πράσσω , καί οὐδέ οἶδα αἰσχύνω , ὅσπερ ὁ πρότερος μείζων εἰμί · ἀλλά ὅμως μένω δουλεύω . δείκνυμι τοίνυν ἐκ περιουσία ὁ βλάβη ὁ τότε γίγνομαι ἀπό ὁ αἰσχύνη , καί ἐπί αὐτός ὁ πρᾶγμα χωρέω . τις οὖν εἰμί ὁ πρᾶγμα ; ὁ γάρ τέλος ἐκεῖνος θάνατος . ἐπεί γάρ ὁ αἰσχύνη οὖον σφόδρα δοκέω φορτικός εἰμί , ἐπί ὁ πᾶς φοβερός ἔργω , ὁ θάνατος λέγω · καίτοι γε ἀρκέω καί ὁ ἔμπροσθεν εἴρω . ἐννοέω γάρ ὅσος ὁ κακία ὁ ὑπερβολή , ὅπου γε καί ὁ τιμωρία ἀπαλλάσσω , ὁ αἰσχύνη ἀπαλλάσσω οὐ ἔχω . Ποῖον οὖν Προσδοκᾶς μισθός , φημί , ἀπό ὁ πρᾶξις , ὅταν ἀπό ὁ μνήμη μόνος , καί οὗτος ὁ τιμωρία ἀπαλλάσσω , ἐγκαλύπτω καί ἐρυθριάω , καίτοι γε ἐν τοσοῦτος ὡς χάρις ; ἀλλά οὖον ὁ ὁ Θεός τοιοῦτος . νῦν δέ , φημί , ἐλευθερόω ἀπό ὁ ἁμαρτία , δουλόω δέ ὁ Θεός , ἔχω ὁ καρπός σύ εἰς ἁγιασμός , ὁ δέ τέλος ζωή αἰώνιος . ἐκεῖνος δέ καρπός αἰσχύνη καί μετά ὁ ἀπαλλαγή , οὗτος δέ ὁ καρπός ἁγιασμός ὅπου δέ ἁγιασμός , παρέρχομαι πολύς . ἐκεῖνος δέ τέλος θάνατος , οὗτος δέ ζωή αἰώνιος .