joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-romanos-homiliae-1-32 pg060_0518.3
τῆς διανοίας ὀρμὴν ἐνδεικνύμενος , καὶ ἀπὸ τοῦ χειρόνου αὐτὴν καλῶν , ὥσπερ οὖν καὶ σάρκα πολλάκις ὀλέλιχρον ἀνθρώπων καὶ ψυχὴν ἔχουσα εἶνός καλεῖν . Τὸ δὲ φρόνημα τοῦ πνεύματος . Πάλιν κἀνταῦθα τὴν πνευματικὴν διάνοιαν λέγει , ὥσπερ οὖν καὶ προτέρον φησιν , “ Ὁ δὲ ἐρευνᾷ τὰς καρδίας , οἶδε τί τὸ φρόνημα τοῦ πνεύματος · καὶ δείκνυσι πολλά τε ἐκ ταύτης ἀγαθὰ καὶ ἐν τῷ παρόντι καὶ ἐν τῷ μέλλοντι . Τῶν γὰρ κακῶν , ὧν τὸ φρόνημα εἰσάγει τὸ σαρκικόν , πολλῷ πλείονα ἀγαθὰ παρέχει τὸ πνευματικόν · ἄπερ ἐδήλωσεν εἰπών , Ζωὴ καὶ εἰρήνη · τὸ μὲν πρὸς ἀντιδιαστολὴν τοῦ προτερού · τὸ γὰρ φρόνημα , φησί , τῆς σαρκός , θάνατος · τὸ δὲ πρὸς ἀντιδιαστολὴν τοῦ ἐξης · εἶπὼν γὰρ , Εἰρήνη , ἐπήγαγε , Διότι τὸ φρόνημα τῆς σαρκός , ἐχθρὰ εἰς Θεόν · ὁ τοῦ θανάτου χειρὸν ἐστιν . Εἶτα δείκνυσι , πῶς καὶ θάνατος καὶ ἐχθρά · Τῷ γὰρ νόμῳ τοῦ Θεοῦ οὐχ ὑποτάσσεται , φησίν · οὔδὲ γὰρ δύναται . “ Ἀλλὰ μὴ θορυβήθης ἀκούων , Οὐδὲ γὰρ δύναται · καὶ γὰρ εὐχολον ἡ ἀπορία αὕτη τὴν λύσιν ἔχει . Φρόνημα γὰρ σαρκὸς ἐνταῦθα φησι τὴν γεωδὴ λογισμόν , τὸν παχύν , τὸν πρὸς τὰ βιωτικὰ καὶ τὰς πονηρὰς πράξεις ἐπισπόμενον · τοιούτων φησιν ἀδύνατον εἶναι ὑποταγῆναι Θεῷ . Καὶ ποία λοιπὸν ἐλπίς σωτηρίας , εἰ ἀδύνατον κακὸν ὄντα γενέσθαι καλόν ; Οὐ τοῦτο φησίν · ἐπεὶ πῶς ὁ Παῦλος ἐγένετο τοιούτος ; πῶς ὁ Ἰησῆς ; πῶς ὁ Μανασσῆς ; πῶς οἱ Νινευῖται ; πῶς ὁ Δαυὶδ πεσών , ἐαυτὸν ἀνέστησεν ; πῶς ὁ Πέτρος ἀρνησάμενος , ἐαυτὸν ἀνέλαβε ; πῶς ὁ πεπορνευκώς , εἰς τὴν ἀγέλην κατελέχθη τοῦ Χριστοῦ ; πῶς οἱ Γαλάται τῆς χάριτος ἐκπεσόντες , πρὸς τὴν προτέραν ἐπανῆλθον εὐγένειαν ; Οὐ τοίνυν τοῦτο φησίν ὅτι ἀδύνατον τὸν πονηρὸν γενέσθαι καλόν , ἀλλ’ ὅτι ἀδύνατον πονηρὸν μένοντα ὑποταγῆναι τῷ Θεῷ · μεταβαλλόμενον μέντοι , καλὸν γενέσθαι καὶ ὑποταγῆναι , ῥάδιον . Οὐ γὰρ εἶπεν , ὅτι ὁ ἄνθρωπος οὐ δύναται ὑποταγῆναι τῷ Θεῷ , ἀλλ’ ὅτι ἡ πονηρὰ πρᾶξις οὐ δύναται εἶναι καλὴ · ὡσαὶ ἐλεγεν · “ Ἡ πορνεία οὐ δύναται εἶναι σωφροσύνη , οὐδὲ ἡ κακία ἀρετή . Ὦσπερ οὖν καὶ ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ φησίν , Οὐ δύναται δένδρον συμφρόν καρποὺς καλοὺς ποιεῖν , οὐ τὴν ἀπὸ κακίας εἰς ἀρετὴν μεταβολὴν κωλύων , ἀλλὰ τὴν ἐν τῇ κακίᾳ διατριβὴν λέγων μὴ δύνασθαι φέρειν καρποὺς καλοὺς . Οὐ γὰρ εἶπεν , Οὐ [ 567 ] δύναται δένδρον πονηρὸν καλὸν γενέσθαι , ἀλλ’ ὅτι φέρειν καρποὺς καλοὺς οὐ δύναται μένον πονηρόν · ἐπεὶ ὅτι γε δυνατὸν μεταβληθῆναι , καὶ ἐντεύθεν καὶ ἐξ ἄλλης ἔδειξε τοῦτο παραβολῆς , ὅταν εἰσάγῃ τὰ ζιζάνια σίτον γινόμενα . Διὸ καὶ ἐχριζάσαι αὐτὰ καλοῦν · Μὴ ποτε γὰρ , φησί , σὺν αὐτοῖς ἀνασπάσῃς καὶ τὸν σίτον · τοῦτέστι , τὸν μέλλοντα γίνεσθαι ἐξ αὐτῶν . Φρόνημα τοίνυν σαρκὸς τὴν κακίαν φησί , καὶ φρόνημα πνεύματος τὴν χάριν τὴν δεδομένην καὶ τὴν ἐνεργείαν τὴν τῇ προαιρέσει κρωμιζομένην τῇ χορηγίᾳ , οὐδαμοῦ περὶ ὑποστάσεως καὶ οὐσίας διαλεγόμενος · ἐνταῦθα , ἀλλὰ περὶ ἀρετῆς καὶ κακίας . “ Ὑπερ γὰρ οὐχ ἰσχύεις ἐν τῷ νόμῳ , φησί , τοῦτο δυνήση νῦν , ὁρθὰ βαδίζειν καὶ ἀδιάπτωτα , εἰ τῆς τοῦ Πνεύματος ἐπιλάβοιο βοηθείας . Οὐ γὰρ ἀρκεῖ τὸ μὴ κατὰ σάρκα περιπατεῖν , ἀλλὰ δεῖ καὶ κατὰ πνεῦμα βαδίζειν · ἐπειδὴπερ οὐκ ἀπόχρη πρὸς σωτηρίαν ἡμῖν τὸ ἐκκλίνειν ἀπὸ κακοῦ , ἀλλὰ δεῖ καὶ τὰ ἀγαθὰ ποιεῖν . Τοῦτο δὲ ἔσται , ἂν τῷ πνεύματι τὴν ψυχὴν ἐκδώμεν , καὶ τὴν σάρκα πειθώμεν τῇ οἰκείαν τῇ ἐπιγνώσει . Οὕτω γὰρ καὶ αὐτὴν ἐργασόμεθα πνευματικήν · ὥσπερ οὖν , ἂν βεβιωμέν , καὶ τὴν ψυχὴν ποιήσωμεν σαρκικήν .
Lemmas: ὁ διάνοια ὁρμή ἐνδείκνυμι , καί ἀπό ὁ χειρονοος αὐτός καλός , ὥσπερ οὖν καί σάρξ πολλάκις ολελιχρω ἄνθρωπος καί ψυχή ἔχω ἴς καλέω . ὁ δέ φρόνημα ὁ πνεῦμα . πάλιν ἐνταῦθα ὁ πνευματικός διάνοια λέγω , ὥσπερ οὖν καί πρότερος φημί , “ ὁ δέ ἐρευνάω ὁ Καρδία , οἶδα τίς ὁ φρόνημα ὁ πνεῦμα · καί δείκνυμι πολύς τε ἐκ οὗτος ἀγαθός καί ἐν ὁ πάρειμι καί ἐν ὁ μέλλω . ὁ γάρ κακός , ὅς ὁ φρόνημα εἰσάγω ὁ σαρκικός , πολύς πλείων ἀγαθός παρέχω ὁ πνευματικός · Ἄπερ δηλόω εἶπον , Ζωή καί εἰρήνη · ὁ μέν πρός ἀντιδιαστολή ὁ προτερέω · ὁ γάρ φρόνημα , φημί , ὁ σάρξ , θάνατος · ὁ δέ πρός ἀντιδιαστολή ὁ ἑξῆς · εἶπον γάρ , Εἰρήνη , ἐπάγω , διότι ὁ φρόνημα ὁ σάρξ , ἐχθρός εἰς Θεός · ὁ ὁ θάνατος χείρων εἰμί . εἶτα δείκνυμι , πῶς καί θάνατος καί ἐχθρός · ὁ γάρ νόμος ὁ Θεός οὐ ὑποτάσσω , φημί · οὐδέ γάρ δύναμαι . “ ἀλλά μή θορυβέω ἀκούω , οὐδέ γάρ δύναμαι · καί γάρ ευχολος ὁ ἀπορία οὗτος ὁ λύσις ἔχω . Φρόνημα γάρ σάρξ ἐνταῦθα φημί ὁ γεώδης λογισμός , ὁ παχύς , ὁ πρός ὁ βιωτικός καί ὁ πονηρός πρᾶξις ἐφέπω · τοιοῦτος φημί ἀδύνατος εἰμί ὑποτάσσω Θεός . καί ποῖος λοιπός ἐλπίς σωτηρία , εἰμί ἀδύνατος κακός εἰμί γίγνομαι καλός ; οὖον οὗτος φημί · ἐπεί πῶς ὁ Παῦλος γίγνομαι τοιούτος ; πῶς ὁ Ἰησῆς ; πῶς ὁ Μανασσῆς ; πῶς ὁ Νινευῖται ; πῶς ὁ Δαυίδ πίπτω , ἑαυτοῦ ἀνίστημι ; πῶς ὁ Πέτρος ἀρνέομαι , ἑαυτοῦ ἀναλαμβάνω ; πῶς ὁ πορνεύω , εἰς ὁ ἀγέλη καταλέγω ὁ Χριστός ; πῶς ὁ Γαλάτης ὁ χάρις ἐκπίτνω , πρός ὁ πρότερος ἐπανέρχομαι εὐγένεια ; οὖον τοίνυν οὗτος φημί ὅτι ἀδύνατος ὁ πονηρός γίγνομαι καλός , ἀλλά ὅτι ἀδύνατος πονηρός Μένων ὑποτάσσω ὁ Θεός · μεταβάλλω μέντοι , καλός γίγνομαι καί ὑποτάσσω , ῥούδιον . οὖον γάρ εἶπον , ὅτι ὁ ἄνθρωπος οὖον δύναμαι ὑποτάσσω ὁ Θεός , ἀλλά ὅτι ὁ πονηρός πρᾶξις οὖον δύναμαι εἰμί κάλως · ὠθέω λέγω · “ ὁ πορνεία οὖον δύναμαι εἰμί σωφροσύνη , οὐδέ ὁ κακία ἀρετή . ὥσπερ οὖν καί ἐν ὁ Εὐαγγέλιος φημί , οὖον δύναμαι δένδρον συμπρόειμι καρπός1 καλός ποιέω , οὖον ὁ ἀπό κακία εἰς ἀρετή μεταβολή κωλύω , ἀλλά ὁ ἐν ὁ κακία διατριβή λέγω μή δύναμαι φέρω καρπός1 καλός . οὖον γάρ εἶπον , οὖον [ 567 ] δύναμαι δένδρον πονηρός καλός γίγνομαι , ἀλλά ὅτι φέρω καρπός1 καλός οὖον δύναμαι μένω πονηρός · ἐπεί ὅτι γε δυνατός μεταβάλλω , καί ἐντεῦθεν καί ἐκ ἄλλος δείκνυμι οὗτος παραβολή , ὅταν εἰσάγω ὁ ζιζάνιον σῖτος γίγνομαι . Διὸ καί χρίζω αὐτός καλέω · μή ποτός γάρ , φημί , σύν αὐτός ἀνασπάω καί ὁ σῖτος · τουτέστι , ὁ μέλλω γίγνομαι ἐκ αὐτός . Φρόνημα τοίνυν σάρξ ὁ κακία φημί , καί φρόνημα πνεῦμα ὁ χάρις ὁ δίδωμι καί ὁ ἐνέργεια ὁ ὁ προαίρεσις κρωμιζομένην ὁ χορηγία , οὐδαμοῦ περί ὑπόστασις καί οὐσία διαλέγω · ἐνταῦθα , ἀλλά περί ἀρετή καί κακία . “ ὑπερ γάρ οὐ ἰσχύω ἐν ὁ νόμος , φημί , οὗτος δύναμαι νῦν , ὀρθός βαδίζω καί ἀδιάπτωτος , εἰμί ὁ ὁ πνεῦμα ἐπιλαμβάνω βοήθεια . οὖον γάρ ἀρκέω ὁ μή κατά σάρξ περιπατέω , ἀλλά δεῖ καί κατά πνεῦμα βαδίζω · ἐπεί οὐ ἀποχράω πρός σωτηρία ἐγώ ὁ ἐκκλίνω ἀπό κακός , ἀλλά δεῖ καί ὁ ἀγαθός ποιέω . οὗτος δέ εἰμί , εἄν ὁ πνεῦμα ὁ ψυχή ἐκδίδωμι , καί ὁ σάρξ πείθω ὁ οἰκεῖος ὁ ἐπιγιγνώσκω . οὕτως γάρ καί αὐτός ἐργάζομαι πνευματικός · ὥσπερ οὖν , εἄν βιόω , καί ὁ ψυχή ποιέω σαρκικός .