joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-romanos-homiliae-1-32 pg060_0571.2
δ . Καὶ τί δεῖ τὰ ἄλλα λέγειν , ὅσα ἐντεῦθεν βλαστᾶνει κακὰ ; Μυρίων γὰρ ἂν ἐλοῖην γενέσθαι βαρβάρων δοῦλος , ἢ κενοδοξίας ἄπαξ · οὐδὲ γὰρ ἐπιτάττουσιν ἐκεῖνοι τοιαῦτα τοῖς αἰχμαλώτοις , οἷα αὐτὴ κλεῖνει τοῖς ὑπηκόοις . Πάντων γὰρ ἔστω δοῦλος , φησί , χᾶν λαμπρότεροί σου , χᾶν εὐτέλεστεροι τύχωσιν ὄντες · καταφρονεῖ ψυχῆς , ἀμέλησον ἀρετῆς , καταγέλασον ἐλευθερίας , κατάθυσόν σου τὴν σωτηρίαν · χᾶν ἀγαθὸν τι ποιήσης , μὴ πρὸς ἀρέσκειαν τοῦ θεοῦ , ἀλλὰ πρὸς ἐπίδειξιν τῶν πολλῶν , ἵνα ἀπολέσῃς τὸν ἐπὶ τούτοις στέφανον · χᾶν ἐλθῃς , χᾶν νηστεύσῃς , τὸν μὲν πόνον ὑπόσῃ , τὸ δὲ κέρδος ἀπολέσαι σπουδάσων . Τὶ τούτων τῶν ἐπιταγμάτων ὧμύτερον γένοιτ᾽ ἂν ; Ἐντεῦθεν καὶ βασιλικὴν τὴν ἀρχὴν ἔχει , ἐντεῦθεν καὶ ἀπώλεια , ἐντεῦθεν καὶ ἡ μήτηρ τῶν κακῶν ἡ φιλαργυρία . Ὁ γὰρ ἐμοῦ τῶν οἰκετῶν , καὶ οἱ χρυσοφοροῦντες βάρβαροι , καὶ οἱ παράσιτοι , καὶ οἱ χόλακες , καὶ τὰ ἀργυρόνεδα ὄχηματα , καὶ τὰ ἄλλα τὰ τούτων καταφερόμενα , οὐχ ἡδονὴς ἕνεκεν οὐδὲ χρείας τινὸς γίνεται , ἀλλ᾽ ἡ κενοδοξίας μόνης . Ναί , φησίν · ἀλλ᾽ ὅτι μὲν κακὸν τοῦτο τὸ πάθος , παντὶ πῶν δήλον , τοῦτο · πῶς δ᾽ ἂν αὐτὸ διαφύγοιμεν , κοῦτο εἰπεῖν χρή . Μάλιστα μὲν , ἂν πεῖσῃς σαυτὸν καλῶς , ὅτι χαλεπὸν τοῦτο τὸ νόσημα , ἀρχὴν λήψῃ διορθώσεως ἀρετῆς · ἐπεὶ καὶ ὁ νοσῶν ταχέως ἐπιζητήσει τὸν ἰατρὸν , ἂν τούτο μάθῃ πρὸ τῶν ἄλλων , ὅτι νοσεῖ . Εἰ δὲ καὶ ἑτέραν ἐπιζητεῖς ὁδὸν τῆς ἐντεῦθεν φυγῆς , ὅρα πρὸς τὸν θεὸν διηνεκῶς , καὶ ἀρκοῦ τῇ παρ᾽ αὐτοῦ δόξῃ . Κᾶν ἴδῃς τὸ πάθος γαργαλίζον σε καὶ διεγείρον εἰπεῖν τοῖς συνοῦσί σοι τὰ κατορθωμένα σοι , λογισάμενος πάλιν , ὅτι μετὰ τὸ εἰπεῖν οὐδὲν γίνεται κέρδος , σέστων τὴν ἄστοπον ἐπιθυμίαν , καὶ πρὸς τὴν ψυχὴν σου εἰπέ · Ἰδοὺ τοσοῦτον ὧνὲρες χρόνον εἰπεῖν σοι τὰ κατορθώματα , καὶ οὐχ εὐχαρίτησας σιγῆ κατασχέιν , ἀλλ᾽ εἰς πάντας ἐξήνηγας · τί οὖν ποὶ πλέον γέγονεν ἐντεῦθεν ; Πλὴν μὲν οὐδὲν , ζημίᾳ δὲ ἔχρατη , καὶ τὸ κενῶσαι ἅπαντα τὰ μετὰ πολλοῦ συλλεχθέντα πόνου . Μετὰ δὲ τούτο κάκεινο ἐννόησον , ὅτι διεφθαρμένη τῶν πολλῶν ἡ ψῆφος καὶ ἡ χρισις ἐστὶ , καὶ οὐ διεφθαρμένη μόνον , ἀλλ᾽ ὅτι καὶ ταχέως μαραινεται . Κᾶν γὰρ πρὸς ὧραν θαυμάσῃ , τοῦ καιροῦ παρελθόντος , πάντων εἰσὶν ἐπιλησμένοι καὶ τὸν παρὰ τοῦ θεοῦ σοι δεδομένον στέφανον ἠπασαν , καὶ τὸν παρ᾽ ἐαυτῶν οὐχ ἰσχύσαν σοι διατηρήσαι . Καίτοι καὶ εἰ οὕτως ἔμενε , πολλῆς ἀθλιότητος ἦν ἐχεῖνον τοῦτον ἀλλάξασθαι · ὅταν δὲ καὶ ὕστερον διαφθῇ , ποίαν ἔχομεν [ 627 ] ἀπολογίαν , ὑπὲρ τοῦ μὴ μένοντος · τὸν μένοντα προδιδόντες , ὑπὲρ τῆς τῶν ὀλίγων εὐφημίας τοσαῦτα ἀπολλύντες ἀγαθά ; Καίτοι εἰ καὶ πολλοὶ οἱ ἐπαινιοῦντες εἰεν , καὶ οὕτοι τοῦ ταλανίζεσθαι δεῖοι , καὶ τότε μᾶλλον , ὅταν πλείους οἱ τοῦτο ποιούντες ὦσιν . Εἰ δὲ θαυμάζεις τὸ εἰρημένον , ἀκούσον τοῦ Χριστοῦ ταῦτα φηρισζομένου · Οὐβαί γὰρ ὑμῖν , φησίν , ὅταν καλῶς ὑμᾶς εἰπῶσιν πάντες οἱ ἄνθρωποι . Καὶ μᾶλα εἰκὼς . Εἰ γὰρ ἐκάστης τέχνης τοὺς δημιουργοὺς δεῖ ζητεῖν κριτάς , πῶς τῆς ἀρετῆς τὴν δοκιμασίαν τοῖς πολλοῖς ἐπιτρέπεις , ἀλλ᾽ οὐχὶ πρὸ πάντων ἐκείνῳ τῷ μάλιστα πάντων εἰδότι , καὶ συγχωρήσαι καὶ στεφανῶσαι δυναμένῳ ; Τοῦτο τοίνυν τὸ ῥῆμα ἐγγραφῶμεν καὶ τοῖχοις καὶ θύραις καὶ διαυλίᾳ , καὶ συνεχῶς λέγωμεν πρὸς ἑαυτούς · Οὐαὶ ἡμῖν , ὅταν καλῶς εἰπωσιν ἡμᾶς πάντες οἱ ἄνθρωποι . Καὶ γὰρ καὶ αὐτοὶ οἱ λέγοντες , ὕστερον διαβάλλουσιν ὡς κενόδοξον καὶ φιλοτίμον
Lemmas: δ . καί τίς δεῖ ὁ ἄλλος λέγω , ὅσος ἐντεῦθεν βλαστάνω κακός ; μυρίος γάρ εἄν ἐλαύνω γίγνομαι βάρβαρος δοῦλος , ἢ κενοδοξία ἅπαξ · οὐδέ γάρ ἐπιτάσσω ἐκεῖνος τοιοῦτος ὁ αἰχμάλωτος , οἷος αὐτός κλείνω ὁ ὑπήκοος . Πάντων γάρ ἵστημι δοῦλος , φημί , χήν λαμπρός σύ , χήν ευτελέστερος τυγχάνω εἰμί · καταφρονέω Ψυχή , ἀμελέω ἀρετή , καταγελάω ἐλευθερία , καταθύω σύ ὁ σωτηρία · χήν ἀγαθός τίς ποιέω , μή πρός ἀρέσκεια ὁ θεός , ἀλλά πρός ἐπίδειξις ὁ πολύς , ἵνα ἀπόλλυμι ὁ ἐπί οὗτος στέφανος · χήν ἔρχομαι , χήν νηστεύω , ὁ μέν πόνος ὑφίστημι , ὁ δέ κέρδος ἀπόλλυμι σπουδάζω . τίς οὗτος ὁ ἐπίταγμα ωμυτερος γίγνομαι εἄν ; ἐντεῦθεν καί βασιλικός ὁ ἀρχή ἔχω , ἐντεῦθεν καί ἀπώλεια , ἐντεῦθεν καί ὁ μήτηρ ὁ κακός ὁ φιλαργυρία . ὁ γάρ ἐγώ ὁ οἰκέτης , καί ὁ χρυσοφορέω βάρβαρος , καί ὁ παράσιτος , καί ὁ κόλαξ , καί ὁ ἀργυρόνεδα ὄχημα , καί ὁ ἄλλος ὁ οὗτος καταφέρω , οὐ ἡδονή ἕνεκα οὐδέ χρεία τις γίγνομαι , ἀλλά ὁ κενοδοξία μόνος . Ναίς , φημί · ἀλλά ὅτι μέν κακός οὗτος ὁ πάθος , πᾶς ποῦ δῆλος , οὗτος · πῶς δέ εἄν αὐτός διαφεύγω , κουτός εἶπον χρή . μάλιστα μέν , εἄν πείθω σαυτοῦ καλῶς , ὅτι χαλεπός οὗτος ὁ νόσημα , ἀρχή λαμβάνω διόρθωσις ἀρετή · ἐπεί καί ὁ νοσέω ταχέως ἐπιζήτησις ὁ ἰατρός , εἄν οὗτος μανθάνω πρό ὁ ἄλλος , ὅτι νοσέω . εἰμί δέ καί ἕτερος ἐπιζητέω ὁδός ὁ ἐντεῦθεν φυγή , ὁράω πρός ὁ θεός διηνεκής , καί ἀρκέω ὁ παρά αὐτός δόξα . κἄν ὁράω ὁ πάθος γαργαλίζω σύ καί διεγείρω εἶπον ὁ σύνειμι σύ ὁ κατορθώνω σύ , λογίζομαι πάλιν , ὅτι μετά ὁ εἶπον οὐδείς γίγνομαι κέρδος , σέστα ὁ αστοπως ἐπιθυμία , καί πρός ὁ ψυχή σύ εἶπον · ἰδέ τοσοῦτος ὧνὲρες χρόνος εἶπον σύ ὁ κατόρθωμα , καί οὐ εὐχαρίτησας σιγή κατέχω , ἀλλά εἰς πᾶς ἐκφέρω · τίς οὖν ποῖ πλέω γίγνομαι ἐντεῦθεν ; πλήν μέν οὐδείς , ζημία δέ χράτης , καί ὁ κενόω ἅπας ὁ μετά πολύς συλλέγω πόνος . μετά δέ οὗτος ἐκεῖνος ἐννοέω , ὅτι διαφθείρω ὁ πολύς ὁ ψῆφος καί ὁ χρῖσις εἰμί , καί οὖον διαφθείρω μόνος , ἀλλά ὅτι καί ταχέως μαραίνω . κἄν γάρ πρός ὥρα θαυμάζω , ὁ καιρός παρέρχομαι , πᾶς εἰμί ἐπιλήθω καί ὁ παρά ὁ θεός σύ δίδωμι στέφανος πάσσω , καί ὁ παρά ἑαυτοῦ οὐ ἰσχύω σύ διατηρέω . καίτοι καί εἰμί οὕτως μένω , πολύς ἀθλιότης εἰμί χείνω οὗτος ἀλλάσσω · ὅταν δέ καί ὕστερος διαφθάνω , ποῖος ἔχω [ 627 ] ἀπολογία , ὑπέρ ὁ μή Μένων · ὁ Μένων προδίδωμι , ὑπέρ ὁ ὁ ὀλίγος Εὐφημία τοσοῦτος ἀπόλλυμι ἀγαθός ; καίτοι εἰμί καί πολύς ὁ ἐπαινέω ἄγω , καί οὕτος ὁ ταλανίζω δείδω , καί τότε μᾶλλον , ὅταν πλείων ὁ οὗτος ποιέω εἰμί . εἰμί δέ θαυμάζω ὁ εἴρω , ἀκούω ὁ Χριστός οὗτος φηρισζομενω · Οὐβαί γάρ σύ , φημί , ὅταν καλῶς σύ εἶπον πᾶς ὁ ἄνθρωπος . καί μῆλον ἔοικα . εἰμί γάρ ἕκαστος τέχνη ὁ δημιουργός δεῖ ζητέω κριτής , πῶς ὁ ἀρετή ὁ δοκιμασία ὁ πολύς ἐπιτρέπω , ἀλλά οὐ πρό πᾶς ἐκεῖνος ὁ μάλιστα πᾶς οἶδα , καί συγχωρέω καί στεφανόω δύναμαι ; οὗτος τοίνυν ὁ ῥῆμα ἐγγράφω καί τοῖχος καί θύρα καί διαυλία , καί συνεχῶς λέγω πρός ἑαυτοῦ · οὐαί ἐγώ , ὅταν καλῶς εἶπον ἐγώ πᾶς ὁ ἄνθρωπος . καί γάρ καί αὐτός ὁ λέγω , ὕστερος διαβάλλω ὡς κενόδοξος καί φιλότιμος