joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-romanos-homiliae-1-32 pg060_0523.2
ι' . Τίς οὖν οὐκ ἂν ἤλειτο τῶν νοῦν ἔχοντων μυριάκις ἀποθάνειν , ἢ μίαν οὕτω ζῆσαι ἡμέραν ; Κἂν γὰρ ἡμέρας γενομένης ἐκ τῆς καυμωδίας ἐκείνης ἀναστὰς δόξῃ νήφειν , οὐδὲ τότε καθαράς ἀπολαύει σωφροσύνας , ἐτὶ τῆς νεφελῆς ἐκείνης τῆς ἀπὸ τοῦ χειμῶνος τῆς μέθης πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν ἰσταμένης . Εἰ δὲ καὶ δόξῃ αὐτὸν καθαρῶς νήφειν , τί τὸ δρεῖλον ; Εἰς οὐδὲν γὰρ αὐτῷ χρήσιμος ἡ νήψις αὐτῇ , ἀλλ' ἡ εἰς τὸ τοὺς κατηγόρους ἰδεῖν . Ὅταν μὲν γὰρ ἀσχήμων , τοσούτων κερωδαίνει , ὅσον οὐκ αἰσθάνεται τῶν γελώντων · ἡμέρας δὲ γενομένης , καὶ ταύτην ἀπόλλυσιν τὴν παραμυθίαν , καὶ οἱκείων γογγυζόντων , καὶ γυναικὸς αἰσχυνομένης , καὶ φίλων διαβαλλόντων , καὶ ἐχθρῶν καταγελώντων αἰσθανόμενος . Τὶ ταύτης ἐλεεινότερον γένοιτ' ἂν τῆς ζωῆς , γελάσθαι μετ' ἡμέραν ὑπὸ πάντων , καὶ δεῖλαι πάλιν τὰ αὐτὰ ἀσχήμονεῖν ; Ἄλλὰ τί ; βούλει τοὺς πλεονέκτας εἰς μέσον ἀγάγωμεν ; Καὶ γὰρ αὐτὴ πάλιν ἕτερα μέθη χαλεπωτέρα · εἰ δὲ μέθη , καὶ θάνατος πάντως πολλῷ χειρῶν ἐκείνου , ἐπειδὴ καὶ ἡ μέθη χαλεπωτέρα . Καὶ γὰρ οὐχ οὕτω δεῖνόν τὸν οἶνον μεθυσεν , ὡς ἐπιθυμίᾳ χρηματῶν · ἐκεῖ μὲν γὰρ ἡ ζημία μέχρι τοῦ πόνδου ἴσταται , καὶ εἰς ἀναυδήσιαν τελευτᾷ , καὶ τὴν αὐτοῦ τοῦ μεθύντος ἀπωλείαν · ἐνταῦθα δὲ [ 573 ] εἰς μυρίας ἢ βλάβη διαβαίνει ψυχάς , ποικίλους πάντοθεν ἀνάπτοῦσα πολέμους . Φέρε οὖν , καὶ τοῦτον ἐκείνῳ παραβάλλωμεν , καὶ ἴδωμεν ἐν τισὶ μὲν αὐτῷ κοινωνεῖ , ἐν τισὶ δὲ αὐτοῦ πλεονεκτεῖ πάλιν , καὶ μεθύνοντος ποήσωμεν σήμερον σύγκρισιν . Πρὸς γὰρ ἐκείνων τὸν μακάριον , τὸν Πνεύματι ζῶντα , μηδὲ παραβαλέσθωσαν οὐτοὶ λοιπὸν , ἀλλὰ πρὸς ἀλλήλους ἐξεταζέσθωσαν · καὶ πάλιν τὴν τράπιζαν εἰς μέσον ἀγάγωμεν , τὴν μυρίων γέμουςαν ζῶων . Ἐν τισὶν οὖν κοινωνοῦσι , καὶ ἀλλήλοις εἰκάζουσι ; Ἐν αὐτῇ τῇ τοῦ νοσήματος φύσει · τὸ μὲν γὰρ εἶδος τῆς μέθης διάφορον , ἐπειδὴ τὸ μὲν ἐξ οἴνου , τὸ δὲ ἀπὸ χρηματῶν γίνεται · τὸ δὲ πᾶθος ὁμοῖον · καὶ γὰρ ἀμφὼ ἀμφότεροὶ ἐπιθυμίᾳ ἀτόπῳ κατέχονται . Ὁ τε γὰρ οἶνος μεθύων , ὅσω ἂν πλείους ἐκπὶ κῦλικας , τοσούτῳ πλειόνων ἐφίστα · ὁ τε χρημάτων ἐρῶν , ὅσωπερ ἂν περιδάληται πλεῖω , τοσούτῳ μᾶλλον ἀνάπτεται τῆς ἐπιθυμίας τῆν φιλογίας , καὶ χαλεπωτέρων αὐτῷ κατασκευάζει τὸ δίφρος . Τοῦτο μὲν οὖν εἰκάζουσιν · ἕτερόν δ' αὐ πάλιν ὁ φιλάργυρος πλεονεκτεῖ . Ποιῶ δὴ τούτῳ ; Ὅτι ἐντεῦθεν μὲν πράγμα πάσχει κατὰ φύσιν · ὁ γὰρ οἶνος θερμὸς ὤν , καὶ τὸν ἐμφυτον ἐπιτείνων ἑπρότητα , οὕτω τοὺς μεθύνοντας ποιεῖ διψῆν · ἐκείνος δὲ πόνδεν ἀεὶ πλείονων ἐφίσταται ; Πόθεν ; Ἐπειδὰν μειζόνως πλουτήσῃ , τότε μάλιστα ἐστὶν ἐν πενίᾳ · ἄτοπον γὰρ τούτῳ τὸ πᾶθος , καὶ αἰνιγμὰ μᾶλλον ἐστὶν εἰκός . Ἄλλ' ἴδωμεν αὐτοῖς , εἰ δοκεῖ , καὶ μετὰ τὴν μέθην · μᾶλλον δὲ τὸν φιλάργυρον οὐδέποτε ἐστὶν ἰδεῖν μετὰ τὴν μέθην · οὕτως ἐν τῷ μεθυεῖν ἐστὶν αὐτῷ . Οὕτω καὶ ἐν αὐτῷ τῷ μεθυεῖν ὄντας ἀμφοτέρους ἴδωμεν , καὶ διασκεψάμεθα τὶς μᾶλλον ἐστὶ καταγελάστος , καὶ σχηματισώμεν αὐτοὺς ἀκριβῶς πάλιν ὑπογράφοντας . Ὁρῶμεθα τοίνυν τὸν ἐξ οἴνου παραπαλόντα , γενομένης ἑσπέρας , τῶν ὀφθαλμῶν ἀνεγερμένων οὐδὲνα βλέποντα , ἀλλὰ ἀπλῶς καὶ εἰκῇ περιφερόμενον , καὶ τοὺς ἀπαντῶντιν ἐγχειροῦντα , καὶ ἐρωτῶντα καὶ σπαραττόμενον καὶ γυμνοῦντον · ἀσχήμονος · κἂν γυνὴ παρῇ , κἂν θυγάτηρ , κἂν θεραπαινὶς , κἂν ὁστισοῦν , ἐγγελάσεται δαΐλῆς . Οὐκοῦν καὶ τὸν πλεονέκτην φέρει εἰς μέσον ἀγάγωμεν . Ἐνταῦθα γὰρ οὐ γέλως τὸ γινώμενα μόνον , ἀλλὰ καὶ ἄρδρα καὶ πολλοῦ τοῦ θυμοῦ καὶ μυρίων σκηπτῶν · τῶς μέντοι τὸν γέλωτα ἴδωμεν . Καὶ γὰρ καὶ οὗτος ὁμοίως ἐκείνῳ πάντας ἀγνοεῖ , καὶ φίλους καὶ ἐχθρούς , καὶ ὁμοίως τῶν ὀφθαλμῶν ἀνεγερμένων πεπτήρωται , καὶ ὡσπερ ἐκεῖνος πάντα οἶνον , οὕτω καὶ οὗτος πάντα χρήματα βλέπει . Καὶ ὁ ἔμετος δὲ πολὺ χαλεπωτέρος · οὐ γὰρ τροφὰς προτεῖται , ἀλλὰ ῥήματα λοιδορίας , ὕβρεων , πολέμων , θανάτων , μυρίους ἀνθεῖν κατὰ τῆς ἑαυτοῦ κεφαλῆς ἔλκοντα κεραυνούς · καὶ οὐδὲν ἄσπι τὸ σῶμα τοῦ μεθύντος · πελιδνὸν καὶ διαφθρόν , τοιαύτην καὶ ἡ ἐκείνου ψυχή · μᾶλλον δὲ οὐδὲ τὸ σῶμα αὐτῷ τῆς νόσου ταύτης ἀπηλλάκται , ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἀλίσκεται , οἷνου χαλεπωτέρων τῆς φροντίδος καὶ τοῦ θυμοῦ καὶ τῆς ἀγρυπνίας · κατεσθίουσῃ αὐτό , καὶ κατὰ μικρὸν δαπανώσης ἅπαν . Καὶ ὁ μὲν οἰνοφλυγία κατεχόμενος , κἂν κατὰ [ 574 ] τὴν νύκτα δύναται νήφειν · ὁ δὲ διαπαντὸς μεθεῖ , καὶ ἐν ἡμέρᾳ καὶ ἐν νυκτὶ , καὶ ἐγρηγόρως καὶ καθεύδων , δεσμίω τὸ παντὸς καὶ τῶν τὰ μέταλλα ἐργαζομένων , καὶ εἰ τις ἕτερα ταύτης ἐστὶ χαλεπωτέρα τιμωρία , μεῖζονα διδοὺς δίκην .
Lemmas: εἷς . Τῖς οὖν οὐ εἄν ἀλέω ὁ νόος ἔχω μυριάκις ἀποθνῄσκω , ἢ εἷς οὗτος ζῶ ἡμέρα ; κἀν γάρ ἡμέρα γίγνομαι ἐκ ὁ καυμωδιαω ἐκεῖνος ἀνίστημι δόξα νήφω , οὐδέ τότε καθαρός ἀπολαύω σωφροσύνη , τίμι ὁ νεφέλη ἐκεῖνος ὁ ἀπό ὁ χειμών ὁ μέθη πρό ὁ ὀφθαλμός ἵστημι . εἰμί δέ καί δόξα αὐτός καθαρός νήφω , τίς ὁ δρεῖλον ; εἰς οὐδείς γάρ αὐτός χρήσιμος ὁ νῆψις αὐτός , ἀλλά ὁ εἰς ὁ ὁ κατήγορος ὁράω . ὅταν μέν γάρ ἀσχήμων , τοσοῦτος κερωδαίνει , ὅσος οὐ αἰσθάνομαι ὁ γελάω · ἡμέρα δέ γίγνομαι , καί οὗτος ἀπόλλυμι ὁ παραμυθία , καί οἰκέω γογγύζω , καί γυνή αἰσχύνω , καί Φίλων διαβάλλω , καί ἐχθρός καταγελάω αἰσθάνομαι . τίς οὗτος ἐλεεινός γίγνομαι εἄν ὁ ζωή , γελάω μετά ἡμέρα ὑπό πᾶς , καί δειλός πάλιν ὁ αὐτός ἀσχημονέω ; ἀλλά τίς ; βούλομαι ὁ πλεονέκτης εἰς μέσος ἄγω ; καί γάρ αὐτός πάλιν ἕτερος μέθη χαλεπός · εἰμί δέ μέθη , καί θάνατος πάντως πολύς χείρ ἐκεῖνος , ἐπεί καί ὁ μέθη χαλεπός . καί γάρ οὐ οὗτος δεῖνος ὁ οἶνος μεθώ , ὡς ἐπιθυμία χρῆμα · ἐκεῖ μέν γάρ ὁ ζημία μέχρι ὁ πόνδου ἴστημι , καί εἰς ἀναυδάω τελευτάω , καί ὁ αὐτός ὁ μεθύω ἀπώλεια · ἐνταῦθα δέ [ 573 ] εἰς μυρίος ἢ βλάβη διαβαίνω Ψυχή , ποικίλος πάντοθεν ἀνάπτω πόλεμος . φέρω οὖν , καί οὗτος ἐκεῖνος παραβάλλω , καί ὁράω ἐν τις μέν αὐτός κοινωνέω , ἐν τις δέ αὐτός πλεονεκτέω πάλιν , καί μεθύνοντος ποιέω σήμερον σύγκρισις . πρός γάρ ἐκεῖνος ὁ μακάριος , ὁ πνεῦμα ζῶ , μηδέ παραβάλλω οὗτος λοιπός , ἀλλά πρός ἀλλήλων ἐξετάζω · καί πάλιν ὁ τραπιζευς εἰς μέσος ἄγω , ὁ μυρίος γέμων ζῶ . ἐν τις οὖν κοινωνέω , καί ἀλλήλων εἰκάζω ; ἐν αὐτός ὁ ὁ νόσημα φύσις · ὁ μέν γάρ εἶδος ὁ μέθη διάφορος , ἐπεί ὁ μέν ἐκ οἶνος , ὁ δέ ἀπό χρῆμα γίγνομαι · ὁ δέ πάθος ὅμοιος · καί γάρ ἄμφω ἀμφότερος ἐπιθυμία ἄτοπος κατέχω . ὁ τε γάρ οἶνος μεθύω , ὅσος εἄν πλείων ἐκπίνω κύλιξ , τοσοῦτος πλείων ἐφίστημι · ὁ τε χρῆμα ἐράω , ὅσος εἄν περιτέλλω πλείων , τοσοῦτος μᾶλλον ἀνάπτω ὁ ἐπιθυμία ὁ φίλογος , καί χαλεπός αὐτός κατασκευάζω ὁ δίφρος . οὗτος μέν οὖν εἰκάζω · ἕτερος δέ αὖος πάλιν ὁ φιλάργυρος πλεονεκτέω . ποιός δή οὗτος ; ὅτι2 ἐντεῦθεν μέν πράγμα πάσχω κατά φύσις · ὁ γάρ οἶνος θερμός εἰμί , καί ὁ ἔμφυτος ἐπιτείνω επροτηταω , οὗτος ὁ μεθύνοντας ποιέω διψάω · ἐκείνος δέ πόνδεν ἀεί π́λυος ἐφίστημι ; πόθεν ; ἐπειδάν μέγας πλουτέω , τότε μάλιστα εἰμί ἐν πενία · ἄτοπος γάρ οὗτος ὁ πάθος , καί αἴνιγμα μᾶλλον εἰμί εἰκός . ἄλλος ὁράω αὐτός , εἰμί δοκέω , καί μετά ὁ μέθη · μᾶλλον δέ ὁ φιλάργυρος οὐδέποτε εἰμί ὁράω μετά ὁ μέθη · οὕτως ἐν ὁ μεθύω εἰμί αὐτός . οὕτως καί ἐν αὐτός ὁ μεθύω εἰμί ἀμφότερος ὁράω , καί διασκοπέω τις μᾶλλον εἰμί καταγέλαστος , καί σχηματίζω αὐτός ἀκριβῶς πάλιν ὑπογράφω . ὁράω τοίνυν ὁ ἐκ οἶνος παραπάλλω , γίγνομαι ἑσπέρα , ὁ ὀφθαλμός ἀνεγείρω οὐδείς βλέπω , ἀλλά ἀπλόος καί εἰκῇ περιφέρω , καί ὁ ἀπαντάω ἐγχειρέω , καί ἐρωτάω καί σπαράσσω καί γυμνόω · ἀσχήμων · κἀν γυνή πείρω , κἀν θυγάτηρ , κἀν θεραπαινίς , κἀν ὅστις , ἐγγελάω δαΐλῆς . οὐκοῦν καί ὁ πλεονέκτης φέρω εἰς μέσος ἄγω . ἐνταῦθα γάρ οὖον γέλως ὁ γινωμένος μόνος , ἀλλά καί ἄρδα καί πολύς ὁ θυμός καί μυρίος σκηπτός · Τῶς μέντοι ὁ γέλως ὁράω . καί γάρ καί οὗτος ὁμοίως ἐκεῖνος πᾶς ἀγνοέω , καί φίλος καί ἐχθρός , καί ὁμοίως ὁ ὀφθαλμός ἀνεγείρω πίπτω , καί ὡς ἐκεῖνος πᾶς οἶνος , οὗτος καί οὗτος πᾶς χρῆμα βλέπω . καί ὁ ἔμετος δέ πολύς χαλεπός · οὖον γάρ τροφή προτίθημι , ἀλλά ῥῆμα λοιδορία , ὕβρις , Πολέμων , θάνατος , μυρίος ἀνθέω κατά ὁ ἑαυτοῦ κεφαλή ἕλκω κεραυνός · καί οὐδείς ἀσπίς ὁ σῶμα ὁ μεθύω · πελιδνός καί διαφθείρω , τοιοῦτος καί ὁ ἐκεῖνος ψυχή · μᾶλλον δέ οὐδέ ὁ σῶμα αὐτός ὁ νόσος οὗτος ἀπαλλάσσω , ἀλλά καί μᾶλλον ἁλίσκομαι , οἶνος χαλεπός ὁ φροντίς καί ὁ θυμός καί ὁ ἀγρυπνία · κατεσθίω αὐτός , καί κατά μικρός δαπανόω ἅπας . καί ὁ μέν οἰνοφλυγία κατέχω , κἀν κατά [ 574 ] ὁ νύξ δύναμαι νήφω · ὁ δέ διαπαντός μεθέω , καί ἐν ἡμέρα καί ἐν νύξ , καί ἐγρήγορος καί καθεύδω , δέσμιον ὁ πᾶς καί ὁ ὁ μέταλλον ἐργάζομαι , καί εἰμί τις ἕτερος οὗτος εἰμί χαλεπός τιμωρία , μείζων δίδωμι δίκη .