joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-philippenses-homiliae-1-15 pg062_0232.1
ἀλλ' ὅμως ἀκούεται . Οἴμοι ! ὅτι ὧμά καὶ ἀπηνὴ καὶ θηριώδη προστάττων ἀκούεται μᾶλλον τοῦ τὰ ἐπικειχ καὶ σωτήρια ἡμῖν καλεῦντος . Διὰ τοῦτο γέεννα , διὰ τοῦτο πῦρ , διὰ τοῦτο ποταμὸς πυρός , διὰ τοῦτο σκόλης ἀτελεύτητος . Οἷδα ὅτι πολλοὶ ταῦτα οὐχ ἡδέως ἀκούουσιν ἡμῶν λεγόντων . Οὐδὲ γὰρ [ 243 ] ἐγὼ ἡδέως αὐτὰ λέγω · τίς γὰρ χρεία ταῦτα λέγειν ; Ἐθουλόμην τὰ περὶ βασιλείας ὑμῖν διηγέσθαι ἀεὶ τὴν ἀνάπαυσιν , τὸ ὕδωρ τῆς ἀναπαύσεως , τὸν τόπον τῆς χλῆδος . Ἐπὶ ὕδατος γάρ , φησίν , ἀναπαύσεως δεδόρησέ με , καὶ εἰς τόπον χλῆδος ἐκεῖ με κατεσχητωσεν . Ἐθουλόμην ἐπὶ τοῦ τόπου λέγειν , ἔνθα ἀπέδρα δόνη καὶ λύπη καὶ στεναγμός · ἐθουλόμην διηγησθαι τῆς τοῦ Χριστοῦ συνοικίας τὴν ἡδονή · καίτοι γε πάντα ὑπερβαίνει λόγον , καὶ πάντα νοῦν · ἀλλ' ὅμως κατὰ δύναμιν ἐθουλόμην ταῦτα λέγειν . Ἄλλα τί πάθω ; Οὐχ ἐνὶ τῷ πυρέττοντι καὶ κακῶς διακειμένῳ περὶ βασιλείας λέγειν · τέως γὰρ περὶ ὑγείας χρὴ διαλέγεσθαι . Οὐχ ἐνὶ τῷ δίκης ὑπευθύνῳ περὶ τιμῆς διαλέγεσθαι · τέως γὰρ τὸ ζητούμενον , δίκης ἀπαλλαγῆναι , καὶ τῆς χολάσεως καὶ τῆς τιμωρίας · ἄν μὴ τοῦτο γένηται , πῶς ἐκεῖνο ἔσται ; Διὰ τοῦτο ταῦτα λέγω συνεχῶς , ἵνα ἐπ' ἐκείνα ἕλθωμεν ταχέως . Καὶ γὰρ ὁ Θεὸς διὰ τοῦτο γέενναν ἠπειλήσεν , ἵνα μηδείς εἰς γέενναν ἐμπέσῃ , ἵνα πάντες βασιλείας ἐπιτύχωμεν . Καὶ ἡμεῖς διὰ τοῦτο συνεχῶς γεέννης μεμνήμεθα , ἵνα πρὸς τὴν βασιλείαν ὑμᾶς ὀρθώσωμεν , ἵνα τῷ φόβῳ μαλάξαντες ὑμῶν τὴν διάνοιαν , παρασκευάσωμεν δεξία τῆς βασιλείας ποιεῖν . Μὴ τοὶνυν δυσχραίνετε πρὸς τὸ τῶν ῥημάτων βαρύ · τὸ γὰρ βαρύ τῶν ῥημάτων κούφας ἡμῖν ἐργάζεται ἀπὸ τῶν ἁμαρτημάτων ψυχάς . Ἐπεὶ καὶ ὁ σίδηρος βαρύς ἐστι , καὶ ἡ σφύρα βαρεία , ἀλλὰ κατασκευάζει σκεῦῃ εὐχρηστα χρυσᾷ καὶ ἀργυρᾷ , καὶ τὰ διεστραμμένα ὀρθοῦ · ὡς εἰ μὴ βαρεία ἦν , οὐκ ἂν ἴσχυεν διορθῶσαι τὴν διεστραμμένην ὑλην . Οὕτω καὶ ὁ λόγος ἡμῶν ὁ βαρύς ῥυθμίσει τὴν ψυχὴν ἰσχύει . Μὴ τοίνυν φεύγωμεν τὴν βαρύτητα τῶν ῥημάτων , μηδὲ τὰς ἀπὸ τοῦτων πληγάς . Οὐχ ἵνα διακλάψῃ , οὐδ' ἵνα διαθρύψῃ τὴν ψυχὴν , καταφέρεται ἡ πληγή , ἀλλ' ἵνα διορθώσῃται . Οἴδαμεν πῶς πλήττομεν , πῶς ἐπάγωμεν τὴν πληγὴν τῷ τοῦ Θεοῦ χάριτι , ὥστε μὴ συντριβῆναι τὸ σκεῦος , ἀλλ' ὥστε λειάναι , ὥστε ὀρθῶσαι , ὥστε ποιήσαι εὐχρηστον τῷ Δεσπότῃ , ὡς αὐτὸ προσενεγκεῖν ἀποστέλλον τῇ ὑγείᾳ , καὶ καλῶς ἐκτετορμημένον κατ' ἐκείνην τὴν ἡμέραν , καθ' ἣν ὁ ποταμὸς τοῦ πυρός , ὥστε προσενεγκεῖν μὴ δεόμενον τῆς ἐκεῖ πυρός . Ἄν γὰρ μὴ πυρώσωμεν ὑμᾶς ἐνταῦθα , ἀνάγκη πάντας πυρωθῆναι ἐκεῖ , καὶ οὐχ ἕνι ἄλλῳ · Ἡ γὰρ ἡμέρα Κυρίου ἐν πυρὶ ἀποκαλύπτεται . Κρεῖσσον τοῖς ἡμετέροις λόγοις ὑμᾶς κατακαυθῆναι πρὸς βραχύ , ἢ διαπαντὸς ἐκεῖνῃ τῇ φλογί . Πάντως γὰρ ὅτι τοῦτο ἔσται , δῆλον , καὶ πολλάκις ὑμῖν εἶπον λογισμοὺς ἀναντίρρητους . Ἔδει μὲν γὰρ ἀπὸ τῶν Γραφῶν πείθεσθαι μόνον · ἐπεὶδὴ δὲ φιλονεικῶς τινὲς διδάσκεται , καὶ ἀπὸ τῶν λογισμῶν ἐκινήσαμεν πολλά . Οὐδὲν δὲ χυλῦει καὶ νῦν τοὺς αὐτοὺς [ 244 ] εἰπεῖν . Τίνες δὲ ἦσαν ; Δίκαιός ἐστιν ὁ Θεός · πάντες ὁμολογοῦμεν τοῦτο , καὶ Ἕλληνες καὶ Ἰουδαῖοι καὶ αἱρετικοὶ καὶ Χριστιανοί . Ἄλλ' ἐνταῦθα πολλοὶ μὲν τῶν ἁμαρτηκόντων ἀπήλθον μὴ χολασθέντες · πολλοὶ δὲ καὶ τῶν κατορθωσάντων ἀπήλθον μυρία παθόντες δεινά . Εἰ τοίνυν δίκαιος ὁ Θεός , πῶ τοῦτοις τὰ ἀγαθὰ ἀποδῶσι , πῶ ἐκείνοις τὰς τιμωρίας , εἰ γέεννα μὴ ἔστιν , εἰ ἀνάστασις μὴ ἔστι ; Τοῦτο[ν ] οὖν ἀεὶ καὶ ἐκείνοις καὶ ἑαυτοῖς τὸν λόγον καταπέδατε , καὶ οὐχ ἀφήσει ὑμᾶς διαπιστῆσαι τῇ ἀναστάσει . Ὁ δὲ μὴ ἀπιστῶν τῇ ἀναστάσει , σπουδάσει μετὰ πολλῆς ζῆν τῆς προσοχῆς · ὥστε τῶν αἰώνων τυχεῖν ἀγαθῶν · ὧν γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν , χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ , μεθ' οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα , κράτος , τιμή , νῦν καὶ ἀεὶ , καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: ἀλλά ὅμως ἀκούω . οἴμοι ! ὅτι ὠμός καί ἀπηνής καί θηριώδης προστάσσω ἀκούω μᾶλλον ὁ ὁ ἐπιχέω καί σωτήριος ἐγώ καλέω . Ζεύς οὗτος γέεννα , διά οὗτος πῦρ , διά οὗτος ποταμός πῦρ , διά οὗτος Σκόλης ἀτελεύτητος . οἶδα ὅτι πολύς οὗτος οὐ ἡδύς ἀκούω ἐγώ λέγω . οὐδέ γάρ [ 243 ] ἐγώ ἡδύς αὐτός λέγω · τίς γάρ χρεία οὗτος λέγω ; εθουλομεις ὁ περί βασίλεια σύ διηγέομαι ἀεί ὁ ἀνάπαυσις , ὁ ὕδωρ ὁ ἀνάπαυσις , ὁ τόπος ὁ χλῆδος . ἐπί ὕδωρ γάρ , φημί , ἀνάπαυσις δέρω ἐγώ , καί εἰς τόπος χλῆδος ἐκεῖ ἐγώ κατέχω . εθουλομεις ἐπί ὁ τόπος λέγω , ἔνθα ἀποδιδράσκω Δόνη καί λύπη καί στεναγμός · εθουλομεις διηγέομαι ὁ ὁ Χριστός συνοικία ὁ ἡδονή · καίτοι γε πᾶς ὑπερβαίνω λόγος , καί πᾶς νόος · ἀλλά ὅμως κατά δύναμις εθουλομεις οὗτος λέγω . ἄλλος τίς πάσχω ; οὐχ ἐν ὁ πυρέσσω καί κακῶς διάκειμαι περί βασίλεια λέγω · τέως γάρ περί ὑγεία χρή διαλέγω . οὐχ ἐν ὁ δίκη ὑπεύθυνος περί τιμή διαλέγω · τέως γάρ ὁ ζητέω , δίκη ἀπαλλάσσω , καί ὁ κόλασις καί ὁ τιμωρία · ἄν μή οὗτος γίγνομαι , πῶς ἐκεῖνος εἰμί ; Ζεύς οὗτος οὗτος λέγω συνεχῶς , ἵνα ἐπί ἐκεῖνος ἔρχομαι ταχέως . καί γάρ ὁ θεός διά οὗτος γέεννα ἀπειλέω , ἵνα μηδείς εἰς γέεννα ἐμπίπτω , ἵνα πᾶς βασίλεια ἐπιτυγχάνω . καί ἐγώ διά οὗτος συνεχῶς γέεννα μιμνήσκω , ἵνα πρός ὁ βασίλειος σύ ὀρθόω , ἵνα ὁ φόβος μαλάσσω σύ ὁ διάνοια , παρασκευάζω Δεξία ὁ βασίλεια ποιέω . μή τοίνυν δυσχραινετος πρός ὁ ὁ ῥῆμα βαρύς · ὁ γάρ βαρύς ὁ ῥῆμα κοῦφος ἐγώ ἐργάζομαι ἀπό ὁ ἁμάρτημα Ψυχή . ἐπεί καί ὁ σίδηρος βαρύς εἰμί , καί ὁ σφῦρα βαρύς , ἀλλά κατασκευάζω σκεῦος εύχρηστος χρύσεος καί ἀργύρεος , καί ὁ διαστρέφω ὀρθός · ὡς εἰμί μή βαρύς εἰμί , οὐ εἄν ἰσχύω διορθόω ὁ διαστρέφω ὕλη . οὕτως καί ὁ λόγος ἐγώ ὁ βαρύς ῥύθμισις ὁ ψυχή ἰσχύω . μή τοίνυν φεύγω ὁ βαρύτης ὁ ῥῆμα , μηδέ ὁ ἀπό τοῦτις πληγάς . οὐχ ἵνα διακλέπτω , οὐδέ ἵνα διαθρύπτω ὁ ψυχή , καταφέρω ὁ πληγή , ἀλλά ἵνα διορθόω . οἶδα πῶς πλήσσω , πῶς ἐπάγω ὁ πληγή ὁ ὁ Θεός χάρις , ὥστε μή συντρίβω ὁ σκεῦος , ἀλλά ὥστε λειαίνω , ὥστε ὀρθόω , ὥστε ποιέω εὐχρηστέω ὁ δεσπότης , ὡς αὐτός προσφέρω ἀποστέλλω ὁ ὑγεία , καί καλῶς ἐκτορμέω κατά ἐκεῖνος ὁ ἡμέρα , κατά ὅς ὁ ποταμός ὁ πῦρ , ὥστε προσφέρω μή δήω ὁ ἐκεῖ πῦρ . ἄν γάρ μή πυρόω σύ ἐνταῦθα , ἀνάγκη πᾶς πυρόω ἐκεῖ , καί οὐ ἐν ἄλλος · ὁ γάρ ἡμέρα κύριος ἐν πῦρ ἀποκαλύπτω . κρατύς ὁ ἡμέτερος λόγος σύ κατακαίω πρός βραχύς , ἢ διαπαντός ἐκεῖνος ὁ φλόξ . πάντως γάρ ὅτι οὗτος εἰμί , δῆλος , καί πολλάκις σύ εἶπον λογισμός αναντίρρητος . δέω μέν γάρ ἀπό ὁ Γραφής πείθω μόνος · ἐπειδή δέ φιλονεικῶς τις διδάσκω , καί ἀπό ὁ λογισμός κινέω πολύς . οὐδείς δέ χυλόω καί νῦν ὁ αὐτός [ 244 ] εἶπον . τίνω δέ εἰμί ; δίκαιος εἰμί ὁ Θεός · πᾶς ὁμολογέω οὗτος , καί Ἕλλην καί Ἰουδαῖος καί αἱρετικός καί Χριστιανός . ἄλλος ἐνταῦθα πολύς μέν ὁ ἁμαρτάνω ἀπέρχομαι μή χολόω · πολύς δέ καί ὁ κατορθόω ἀπέρχομαι μυρίος πάθος δεινός . εἰμί τοίνυν δίκαιος ὁ Θεός , πῶ οὗτος ὁ ἀγαθός ἀποδίδωμι , πῶ ἐκεῖνος ὁ τιμωρία , εἰμί γέεννα μή εἰμί , εἰμί ἀνάστασις μή εἰμί ; Τοῦτος ] οὖν ἀεί καί ἐκεῖνος καί ἑαυτοῦ ὁ λόγος καταπεδάω , καί οὐ ἀφίημι σύ διαπιστέω ὁ ἀνάστασις . ὁ δέ μή ἀπιστέω ὁ ἀνάστασις , σπουδάζω μετά πολύς ζῶ ὁ προσοχή · ὥστε ὁ αἰών τυγχάνω ἀγαθός · ὅς γίγνομαι πᾶς ἐγώ ἐπιτυγχάνω , χάρις καί φιλανθρωπία ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , μετά ὅς ὁ πατήρ ἅμα ὁ ἅγιος πνεῦμα δόξα , κράτος , τιμή , νῦν καί ἀεί , καί εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .