joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-philippenses-homiliae-1-15 pg062_0213.3
οὐχ ἀφήσει περαιτέρω προελθεῖν . Οὐδεμία γὰρ ἐστὶν οὕτως ἀναίχνυτος ψυχὴ καὶ ἰκαμή , ὡς συνεχῶς ἀκούουσα κακίζεσθαι αὐτὴν τινων , μὴ ἐντρέπεσθαι , μηδὲ καθυφέσθαι τῆς κακίας τῆς πολλῆς . Ἐνὶ γὰρ , ἐνὶ καὶ τοῖς ἀνασιγόντοις μικρὸν τὸ αἰδοῦς · ὁ Θεὸς γὰρ ἐνέσπειρεν τὴν αἰδὼ τῇ φύσει τῇ ἡμετέρᾳ . Ἐπειδὴ γὰρ οὐχ ἱκανὸς φόβος ῥυθμίζει ἡμᾶς , καὶ πολλάς ἑτέρας κατεσκεύασεν ὁδοὺς τοῦ μὴ ἁμαρτάνειν · οἷον , τὸ κατηγορεῖσθαι παρὰ ἀνθρώπων , τὸ δεδοικέναι νόμους τοὺς κειμένους , τὴν δόξιν ἐφάν , τὴν φιλίαν ἀντιποιεῖσθαι . Πᾶσαι γὰρ αὗται αἱ ὁδοὶ τοῦ μὴ ἁμαρτάνειν εἰσί . Πολλάκις γὰρ ἂ διὰ τὸν Θεὸν οὐχ ἐγένετο , δι' αἰδὼς γέγονε · καὶ ἂ διὰ τὸν Θεὸν οὐχ ἐγένετο , διὰ φόβον ἀνθρώπων ἐγένετο . Τὸ γὰρ ζητούμενον τοῦτό ἐστι · Προσέτερον , μὴ ἁμαρτάνειν μαθεῖν · εἶτα , τὸ διὰ τὸν Θεὸν τοῦτο ποιεῖν ὑστερον κατορθώσομεν · ἐπεὶ διὰ τί Παῦλος τοὺς μέλλοντας κρατεῖν τῶν ἐχθρῶν , οὐχ ἀπὸ τοῦ φόβου προτρέπεται τοῦ Θεοῦ , ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοῦ τῆν ἐκδικίαν ἀναμένειν ; Τοῦτο γὰρ ποιῶν , φησίν , ἀνθρώκας πυρός σωρεῖσθαι ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ . Τέως γὰρ τοῦτο βούλεται , κατορθωθῆναι τὴν ἀρετὴν . Ὅπερ οὖν ἔλεγχον , ἐνεστὶ τι αἰσχυντὸν ἐν ἡμῖν · πολλὰ γὰρ καὶ φυσικὰ ἀγαθὰ ἔχομεν πρὸς τὴν ἀρετὴν · οἷον πρὸς τὸ ἐλεεῖν ἀπὸ φύσεως κινούμεθα πάντες ἀνθρώποι , καὶ οὐδὲν οὕτως ἀγαθὸν ἐν τῇ φύσει ἡμῶν ἐστιν ἄλλο , ὡς τοῦτο . Ὅθεν ἄν τις εἰκότως καὶ ἐξετάζει , διὰ τί ταῦτο μάλιστα τῇ φύσει ἡμῶν ἐνέσπειρε , τὸ κατακλαθᾶν λέγω δάκρυσι , τὸ ἐπικάμπτεσθαι , τὸ ἐτοιμοῦν εἶναι πρὸς ἔλεον . Οὐδεὶς φύσει ἐστιν ἀργός , οὐδεὶς φύσει ἐστιν ἀκινδύνος , [ 225 ] οὐδεὶς φύσει ἐστὶ ζηλοῦν κρείττων · ἀλλὰ τὸ ἐλεεῖν πᾶσιν ἔγκειται φύσει , κἂν ὡμὸς τις ᾖ , κἂν ἀπηρής . Καὶ τί θαυμαστόν , εἰ ἐπὶ ἀνθρώπων τοῦτο ἐπιδεικνύμεθα ; καὶ θηρία ἐλεοῦμεν · οὕτως ἐκ περιουσίας ἡμῖν ὁ ἔλεος ἔγκειται . Κἂν σκύμνον ἴδωμεν λέοντος , πάσχομέν τι · ἐπὶ δὲ ὀμοφύλου πολλῷ πλέον . Ὅρα πόσοις ἀνάγκαι , πολλάκις λέγομεν , εἰδότες ὅτι καὶ τοῦτο ἰκανόν ἐστι εἰς ἔλεον ἡμᾶς ἀγαγεῖν .
Lemmas: οὐ ἀφίημι περαιτέρω προέρχομαι . οὐδείς γάρ εἰμί οὕτως αναιχνυος ψυχή καί ἰκαμή , ὡς συνεχῶς ἀκούω κακίζω αὐτός τίνω , μή ἐντρέπω , μηδέ καθυφίημι ὁ κακία ὁ πολύς . ἐν γάρ , ἐν καί ὁ ἀνασιγόντοις μικρός ὁ αἰδώς · ὁ θεός γάρ ἐνσπείρω ὁ αἰδώς ὁ φύσις ὁ ἡμέτερος . ἐπεί γάρ οὐ ἱκανός φόβος ῥυθμίζω ἐγώ , καί πολύς ἕτερος κατασκευάζω ὁδός ὁ μή ἁμαρτάνω · οἷος , ὁ κατηγορέω παρά ἄνθρωπος , ὁ δείδω νόμος ὁ κεῖμαι , ὁ δόξις φημί , ὁ φίλιος ἀντιποιέω . Πᾶς γάρ οὗτος ὁ ὁδός ὁ μή ἁμαρτάνω εἰμί . πολλάκις γάρ ὅς διά ὁ θεός οὐ γίγνομαι , διά αἰδώς γίγνομαι · καί ὅς διά ὁ θεός οὐ γίγνομαι , διά φόβος ἄνθρωπος γίγνομαι . ὁ γάρ ζητέω οὗτος εἰμί · προσέταιρος , μή ἁμαρτάνω μανθάνω · εἶτα , ὁ διά ὁ θεός οὗτος ποιέω ὕστερος κατορθόω · ἐπεί διά τίς Παῦλος ὁ μέλλω κρατέω ὁ ἐχθρός , οὐ ἀπό ὁ φόβος προτρέπω ὁ Θεός , ἀλλά καί ἀπό ὁ ὁ ἐκδικία ἀναμένω ; οὗτος γάρ ποιέω , φημί , ἀνθρώκας πῦρ σωρειεπομαι ἐπί ὁ κεφαλή αὐτός . Τέως γάρ οὗτος βούλομαι , κατορθόω ὁ ἀρετή . ὅπερ οὖν ἔλεγχος , ἔνειμι τίς αἰσχυντός ἐν ἐγώ · πολύς γάρ καί φυσικός ἀγαθός ἔχω πρός ὁ ἀρετή · οἷος πρός ὁ ἐλεέω ἀπό φύσις κινέω πᾶς ἄνθρωπος , καί οὐδείς οὕτως ἀγαθός ἐν ὁ φύσις ἐγώ εἰμί ἄλλος , ὡς οὗτος . ὅθεν ἄν τις εἰκότως καί ἐξετάζω , διά τίς ταῦτο μάλιστα ὁ φύσις ἐγώ ενσπείρω , ὁ κατακλάω λέγω δάκρυ , ὁ ἐπικάμπτω , ὁ ἑτοιμάζω εἰμί πρός ἔλεος . οὐδείς φύσις εἰμί ἀργός , οὐδείς φύσις εἰμί ἀκίνδυνος , [ 225 ] οὐδείς φύσις εἰμί ζηλόω ἀγαθός · ἀλλά ὁ ἐλεέω πᾶς ἔγκειμαι φύσις , κἀν ὠμός τις εἰμί , κἀν ἀπηρής . καί τίς θαυμαστός , εἰμί ἐπί ἄνθρωπος οὗτος ἐπιδείκνυμι ; καί θηρίον ἐλεέω · οὕτως ἐκ περιουσία ἐγώ ὁ ἔλεος ἔγκειμαι . κἀν σκύμνος ὁράω λέων , πάσχω τίς · ἐπί δέ ὁμόφυλος πολύς πλέω . Ὅρας πόσος ἀνάγκη , πολλάκις λέγω , οἶδα ὅτι καί οὗτος ἱκανός εἰμί εἰς ἔλεος ἐγώ ἄγω .