joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-philippenses-homiliae-1-15 pg062_0244.1
νυνὶ δὲ οὐκέτι . Ἐὰν σὺν δείξῃ ὅτι νῦν ἐπετείναστε , δείκνυσται ὅτι καὶ τότε οὐ δὲ ἐμὲ , ἀλλὰ διὰ τὸν Θεόν . Τί βούλει , εἴπέ . Οὐχ ἴνα ἐμοῦ ἀκούσῃς , ἀλλ' ἵνα μετὰ φόβου καὶ τρόμου τὴν ἑαυτῶν σωτηρίαν κατεργάσῃσθε · οὐ γὰρ ἐνὶ τῶν χωρίς φόβου ζῶντα γενναίῶν τι καὶ θαυμαστὸν ἐπιδείξασθαι . Καλ οὐχ ἀπλῶς εἶπε , Φόβου , ἀλλὰ προσέθηκε , Καὶ τρόμου , ὅστις ἐπικαλῶς ἐστι τοῦ φόβου , προσεκτικωτέρους ποιῆσαι βουλόμενος . Τοῦτον εἶχε τὸν φόβον ὁ Παῦλος · διὰ τοῦτο καὶ ἔλεγε , Φοβοῦμαι μὴ πᾶς ἀλλοῖς κηρύξας , αὐτὸς ἀδόκιμος γένωμαι . Εἰ γὰρ τὰ βιωτικὰ κατεργάσθαι φόβου χωρίς οὐχ ἐνί , πόσω μᾶλλον τὰ πνευματικά ; Εἴπέ γάρ μοι · τὶς γράμματα ἔμαθε φόβου χωρίς ; τὶς τέχνην ἐμπειρος γέγονε φόβου χωρίς ; Εἰ δὲ ἕνθα οὐχ ἐκδρεύει ὁ διάβολος , ἀλλὰ ῥάθυμα μόνον ἐνοχλεῖ , τοσοῦτου φόβου ἡμῖν ἐδέησεν , ὥστε ῥαθυμίαν ἐπιστρέψαι · ἡ φυσιχὴ μόνον · ἕνθα τοσοῦτος ὁ πόλεμος , τοσαῦτα κωλύματα , πῶς ἐνὶ φόβου χωρίς διασωθῆναι ποτε ; Πῶς ; δ' ἄν οὕτως γένοιτο ὁ φόβος ; Ἄν ἐννοήμην , ὅτι πάντα Θεὸς παρέστην ἡμῖν , ὅτι πάντα ἀκούει , ὅτι πάντα ὁρᾷ , οὐ τὰ πραττόμενα μόνον καὶ λεγόμενα , ἀλλὰ καὶ τὰ ἐν καρδίαις ἀπαντα , καὶ τὰ ἐν τῷ βάθει τῆς διανοίας · Κριτικὸς γὰρ ἐστιν ἡμῶν ἐσωρ καὶ ἐννοίαν καρδίας . Ἄν οὕτως διζωθῶμεν ἑαυτούς , οὐδὲν πονηρὸν πράξομεν , οὐδὲν εἴρωμεν , οὐδὲν ἐννοήσομεν . Εἴπέ γάρ μοι , εἰ διαπαντὸς τοῦ ἀρχοντος πλησίον εἴστηκεις , οὐ μετὰ φόβου ἄν εἴστηκεις ; Καὶ πῶς Θεῷ σὺ παρυστὼς γελᾷς καὶ ἀναπίπτεις , καὶ οὐ δέδοικας οὐδὲ φρίσσεις ; Μὴ δὴ τῆς ἀνοχῆς αὐτοῦ καταφρονεῖ · πρὸς γὰρ μετάνοιαν σε ἔχων μακροθυμεῖ · μηδὲ ποιοῦν τι , ἄνευ τοῦ νομίζειν ἐν πᾶσι παρεῖναι τὸν Θεὸν πράττειν ἀνέχου · παρέστι γάρ . Κἂν τοίνυν ἐσθῇς , κἂν μέλλης καθεῦδειν , κἂν ὀργίζῃ , κἂν ἀρπάζῃς , κἂν τρυφᾷς , κἂν οἷον ποτὲ , νόμιζε παρεστάναι τὸν Θεόν , καὶ οὐδέποτε εἰς γέλωτα ἐμπεσῇ , οὐδέποτε εἰς ὀργὴν ἐξαφθῆς . Ἄν τοῦτον ἔχῃς διαπαντὸς τὸν λογισμόν , διαπαντὸς ἐν φόβῳ ἔσῃ καὶ τρόμῳ , ὥστε τοῦ βασιλέως πλησίον ἔστις . Ὁ οἰκοδόμος , κἂν ἐμπειρος ἦ , κἂν σφόδρα ἦ τεχνίτης , μετὰ φόβου καὶ τρόμου ἔστηκε , δεδιώς μὴ καταπέσῃ ἐκ τῆς οἰκοδομῆς . Καὶ σὺ ἐπιστεύσας , ἐπραξας ἀγαθὰ πολλά , ἀνῆλθες εἰς ὕψος · ἐν ἀσφαλείᾳ κάτεχε σαυτόν , καὶ φοβοῦ ἔστις , καὶ τὸ δῆμα ἔχε διεγρηγερμένον , μὴ καταπέσῃς ἐκεῖθεν · πολλὰ γὰρ τὰ πνευματικά [ 257 ] τῆς πονηρίας , τὰ βουλόμενά σε καθελείν . Δουλεύσατε , φησί , τῷ Κυρίῳ ἐν φόβῳ , καὶ ἀγαλλιάσθε αὐτῷ ἐν τρόμῳ . Καὶ πῶς ἐνὶ ἀγαλλίασις μετὰ τρόμου ; Αὕτη μὲν οὖν ἐστι μόνῃ ἀγαλλίασις . Ὅταν γὰρ τὶ ἀγαθὸν ἐργασώμεθα , καὶ τοιοῦτον , οἷον εἴκῃ τοὺς ἐν τρόμῳ τι ποιούνας , τότε χαίρομεν μόνον . Μετὰ φόβου καὶ τρόμου τὴν ἑαυτῶν σωτηρίαν κατεργάσασθε . Οὐκ εἶπεν , Ἐργάσασθε , ἀλλὰ , Κατεργάσασθε , τοῦτέστι , μετὰ πολλῆς τῆς σπουδῆς , μετὰ πολλῆς τῆς ἐπιμελείας . Ἐπεὶδὴ δὲ εἶπε , Μετὰ φόβου καὶ τρόμου , καὶ ἐναγωνίους
Lemmas: νυνί δέ οὐκέτι . ἐάν σύν δείκνυμι ὅτι νῦν ἐπιτείνω , δείκνυμι ὅτι καί τότε οὖον δέ ἐγώ , ἀλλά διά ὁ Θεός . τις βούλομαι , εἶπον . οὐχ ἵνα ἐγώ ἀκούω , ἀλλά ἵνα μετά φόβος καί τρόμος ὁ ἑαυτοῦ σωτηρία κατεργάζομαι · οὖον γάρ ἐν ὁ χωρίς φόβος ζῶ γενναῖος τίς καί θαυμαστός ἐπιδείκνυμι . Καλ οὐ ἀπλόος εἶπον , Φόβος , ἀλλά προστίθημι , καί τρόμος , ὅστις ἐπικαλέω εἰμί ὁ φόβος , προσεκτικός ποιέω βούλομαι . οὗτος ἔχω ὁ φόβος ὁ Παῦλος · διά οὗτος καί λέγω , φοβέω μή πᾶς ἄλλος κηρύσσω , αὐτός ἀδόκιμος γίγνομαι . εἰμί γάρ ὁ βιωτικός κατεργάζομαι φόβος χωρίς οὐ ἐν , πόσος μᾶλλον ὁ πνευματικός ; εἶπον γάρ ἐγώ · τις γράμμα μανθάνω φόβος χωρίς ; τις τέχνη ἔμπειρος γίγνομαι φόβος χωρίς ; εἰμί δέ ἔνθα οὐ ἐκτρέχω ὁ διάβολος , ἀλλά ῥάθυμος μόνος ἐνοχλέω , τοσοῦτος φόβος ἐγώ δήω , ὥστε ῥᾳθυμία ἐπιστρέφω · ὁ φυσικός μόνος · ἔνθα τοσοῦτος ὁ πόλεμος , τοσοῦτος κώλυμα , πῶς ἐν φόβος χωρίς διασῴζω ποτός ; Πῶς ; δέ ἄν οὕτως γίγνομαι ὁ φόβος ; ἄν ἐννοέω , ὅτι πᾶς θεός παρίστημι ἐγώ , ὅτι πᾶς ἀκούω , ὅτι πᾶς ὁράω , οὖον ὁ πράσσω μόνος καί λέγω , ἀλλά καί ὁ ἐν Καρδία ἅπας , καί ὁ ἐν ὁ βάθος ὁ διάνοια · κριτικός γάρ εἰμί ἐγώ εἰσοράω καί ἔννοια Καρδία . ἄν οὕτως δίζω ἑαυτοῦ , οὐδείς πονηρός πράσσω , οὐδείς εἴρω , οὐδείς ἐννοέω . εἶπον γάρ ἐγώ , εἰμί διαπαντός ὁ ἄρχω πλησίος ἵστημι , οὖον μετά φόβος ἄν ἵστημι ; καί πῶς Θεός σύ παρίστημι γελάω καί ἀναπίπτω , καί οὖον δείδω οὐδέ φρίσσω ; μή δή ὁ ἀνοχή αὐτός καταφρονέω · πρός γάρ μετάνοια σύ ἔχω μακροθυμέω · μηδέ ποιέω τίς , ἄνευ ὁ νομίζω ἐν πᾶς πάρειμι ὁ θεός πράσσω ἀνέχω · πάρειμι γάρ . κἀν τοίνυν ἐσθής , κἀν μέλλω καθεύδω , κἀν ὀργίζω , κἀν ἁρπάζω , κἀν τρυφάω , κἀν οἷος ποτέ , νομίζω παρίστημι ὁ Θεός , καί οὐδέποτε εἰς γέλως ἐμπίπτω , οὐδέποτε εἰς ὀργή ἐξάπτω . ἄν οὗτος ἔχω διαπαντός ὁ λογισμός , διαπαντός ἐν φόβος εἰμί καί τρόμος , ὥστε ὁ βασιλεύς πλησίος σε . ὁ οἰκοδόμος , κἀν ἔμπειρος εἰμί , κἀν σφόδρα εἰμί τεχνίτης , μετά φόβος καί τρόμος ἵστημι , δείδω μή καταπίπτω ἐκ ὁ οἰκοδομεύς . καί σύ πιστεύω , πράσσω ἀγαθός πολύς , ἀνέρχομαι εἰς ὕψος · ἐν ἀσφάλεια κατέχω σεαυτοῦ , καί φοβέω σε , καί ὁ δῆμα ἔχω διεγείρω , μή καταπίπτω ἐκεῖθεν · πολύς γάρ ὁ πνευματικός [ 257 ] ὁ πονηρία , ὁ βούλομαι σύ καθαιρέω . δουλεύω , φημί , ὁ κύριος ἐν φόβος , καί ἀγαλλιάω αὐτός ἐν τρόμος . καί πῶς ἐν ἀγαλλίασις μετά τρόμος ; Ἄτη μέν οὖν εἰμί μόνος ἀγαλλίασις . ὅταν γάρ τίς ἀγαθός ἐργάζομαι , καί τοιοῦτος , οἷος εἴκω ὁ ἐν τρόμος τίς ποιέω , τότε χαίρω μόνος . μετά φόβος καί τρόμος ὁ ἑαυτοῦ σωτηρία κατεργάζομαι . οὐ εἶπον , ἐργάζομαι , ἀλλά , κατεργάζομαι , τουτέστι , μετά πολύς ὁ σπουδή , μετά πολύς ὁ ἐπιμέλεια . ἐπειδή δέ εἶπον , μετά φόβος καί τρόμος , καί ἐναγώνιος