joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-philippenses-homiliae-1-15 pg062_0256.1
τῆς εὐγνωμοσύνης · τὰ δὲ πρᾶ ἐκόντων , καὶ ὡς παρὰ ἐλευθέρων , πάντα ἐλλυμπάνεται . Οὐ κατὰ πάντων λέγω , ἀλλὰ κατὰ τῶν τὰ τελήσματα ταῦτα ἐγκαταλιμπαμένων . Μὴ γὰρ οὐκ ἠδύνατο ὁ Θεὸς ἀνάγκη ταῦτα ποιεῖν · Ἄλλ’ οὐ βούλεται · ὧν γὰρ φειδεται μᾶλλον , ἢ τῶν τρεφομένων . Διὰ τοῦτο ὑμᾶς οὐκ ἀνάγκη βούλεται κατατιθέναι , ἐπειδὴ οὐκ εἰσι μισθός . Καὶ ὅμως πολλοὶ τῶν ἐνταῦθα , τῶν Ἰουδαίων εἰσι ταπεινότεροι . Ἐννόησον ὅσα Ἰουδαῖοι ἐδίδουν , δεκάτας , ἀπαρχάς , πάλιν δεκάτας , καὶ πάλιν ἄλλας δεκάτας , καὶ πάλιν ἑτέρας τρικαιδεκάτας , καὶ τὸ σῖκλον · καὶ οὐδεὶς ἔλεγεν , ὅτι πολλὰ κατεσθίουσιν . Ὅσον ἂν πλεῖονα λάβωσι , τοσοῦτον καὶ πλείον ὁ μισθός . Οὐδ’ ἔλεγον , Πολλὰ λαμβάνετε , γαστριζονταί , ὡς νῦν ἀκούω λεγόντων τινῶν . Καὶ οἱ μὲν οἰκοδομοῦντες οἰκίας , καὶ ἀγροὺς οἰνοῦμενοι , οὐδὲν ἠγόντο ἔχειν · ἂν δὲ τις τῶν ἱερέων λαμπρότερον ἱμάτιον περιδύηται , ἢ τῆς ἀναγκαίας εὐπορίᾳ τροφῆς , ἢ τὸν διακοσούμενον ἔχη , ἵνα μὴ ἀναγκάζηται αὐτὸς ἀσχημονεῖν , πλουτῶν τὸ πρᾶγμα τίθενται . Ὡς πλουτοῦμεν καὶ ἐν τούτοις , καὶ ἄκοντες ὁμολογοῦσιν . Ἡμεῖς μὲν γὰρ χιλ’ μικρὰ ἔχωμεν , πλουτοῦμεν · ἐκεῖνοι δὲ χιλ’ πάντα περιβόλονται , πένονται . Μέχρι τίνος ἀνοηταίνωμεν ; οὐκ ἀρκεῖ τὸ μηδὲν ποιεῖν εἰς κάκισιν ὑμῖν , ἀλλὰ χρή καὶ τὴν ἀπὸ τῆς κακηγορίας κακωθῆναι ζημίαν ; Εἰ μὲν γὰρ αὐτὸς ἔδωκας αὐτῷ , ἄπερ κέκτησαι , τὸν μισθὸν ἀπώλεσας , ὑπὲρ ὧν ἔδωκας ἐγκαλῶν · ὅπως δὲ εἰ σοὶ ἔδωκας , τί ἐγκαλεῖς ; Πρῶτον μὲν οὖν αὐτῷ πενίαν ἐμαρτύρεις , λέγων ἄπερ ἔχει δεδωκέναι αὐτὸς · τὶ τοῖνυν ἐγκαλεῖς ; Οὐκ ἔχρην δούναί , εἰ γε ἐμελλες ἐγκαλεῖν . Ἄλλ’ ἑτέρω δόντος ταῦτα λέγεις ; Καλεπώτερον τὸ πρᾶγμα , ὅτι οὐδὲ διδὼς ἐγκαλεῖς ὑπὲρ ὧν ἕτερος ποιεῖ εὖ . Πόσον οἶε τούς ταῦτα ἀκούοντας μισθὸν [ 270 ] ἔχειν ; Διὰ γὰρ τὸν Θεὸν ταῦτα πάσχοσι . Πῶς καὶ διὰ τί ; Ἐξῆν , εἰ γε ἐβούλοντο , καπηλικὸν ἀναδέξασθαι βίον , εἰ καὶ ἀπὸ προγόνων εἶχον . Καὶ γὰρ ἀκούω καὶ ταῦτα πολλῶν λεγόντων ἰταμῶς , ὅταν εἴπωμεν , ὅτι ὁ δεῖνα πένεται · Εἰ γὰρ ἐβούλετο , φησίν , ἠδύνατο πλουτεῖν · εἰτα ὁβριστικῶς , Ὁ προγόνος αὐτοῦ , καὶ ὁ πάππος αὐτοῦ , καὶ ὁ δεῖνα , τοῦσδε ἦν · νῦν δὲ τοιαύτην ἐσθῆτα περιδέδεται . Ἄλλα τί ; εἴπέ μοι , γυμνὸν αὐτὸν ἔχρην περιείναι ; Σὺ μὲν οὖν ὑπὲρ τούτων ἀκριβολογεῖ · ὅρα δὲ μὴ κατὰ σαυτοῦ ταῦτα λέγης . Ἄλλ’ ἀκούε τῆς παραίνεσεως τοῦ Χριστοῦ τῆς λεγούσης , Μὴ χρήντε , ἵνα μὴ κριθῆτε . Ἄλλ’ ἐξῆν , εἰ γε ἐδούλετο , καπηλικὸν καὶ ἐμπορικὸν βίον ζῆν , καὶ πάντων οὐκ ἂν ἠττᾶσεν · ἄλλ’ οὐκ ἠθέλησε . Τί οὖν ἐνταῦθα κερδαίνει , εἴπέ μοι ; σιηκὰ ἱμάτια περιέχειται ; πλήθος ἀκολούθων ἔχων σοδεῖ κατὰ τὴν ἀγοράν ; ἐπὶ ἵππου φέρεται ; οἰκίας οἰκοδομεῖ , ἔχων ὅπου καταμείνη ; Ἄν ταῦτα ποιή , καὶ ἐγὼ κατηγορῶ , καὶ οὐ φείδομαι , ἀλλ’ ἀνέξιον αὐτὸν εἶναι τῆς ἱερωσύνης φημί . Πῶς γὰρ ἑτέρως δυνήσεται παραίνειν μὴ περὶ τὰ περὶ ταῦτα ἐσχολάσασθαι , ἄν ἑαυτὸν παρανέσαι μὴ δυνάμενος ; Εἰ δὲ ὅτι τῆς ἀναγκαίας εὐπορεῖ τροφῆς , διὰ τοῦτο ἀδικεῖ ; ἀλλὰ περιττέων ἔχρην αὐτὸν καὶ προαστεῖν ; καὶ οὐκ ἂν οὐ κατηγορούντος , εἴπέ μοι , ὁ μαθητής ; Ἄλλ’ ὁ μὲν πατὴρ ὁ σαρκικὸς ἂν τοῦτο ποιή , αἰσχύνων τὸ πρᾶγμα ἦν · ἂν δὲ ὁ πνευματικὸς ἀναγκάζηται τοῦτο ποιεῖν , οὐκ ἔγκαλύψη ; μᾶλλον οὐδ’ ἡγῆ ἀξίων καταδιδοῦσθαι ; Ἄδοξία , φησί , πατρός , δεινὸς τέκνων . Ἄλλὰ τί ; τῷ λῷμῳ φθείρεσθαι ἔδει ; Ἄλλ’ οὐδὲ τοῦτο εὐσεβὲς · οὐ γὰρ βούλεται ὁ Θεός . Ἄλλὰ ὅταν εἴπωμεν πρὸς αὐτούς ταῦτα , εὐθὺς φιλοσοφοῦσι · Ἄγρυπται , φησί , Μὴ κτήσησθε χρυσόν , μηδὲ ἀργυρόν , μηδὲ δυο χιτῶνας , μηδὲ χαλκὸν εἰς τὰς ὄνους ὑμῶν , μὴ ράβδον . Οὗτοι δὲ καὶ τρία καὶ τέσσαρα ἱμάτια ἔχουσι , καὶ χλῖνας ἰστρομένας . Ἐπηλθε μοι στενᾶξαι πικρῶν νῦν · εἰ δὲ μὴ ἀσχημονεῖν ἐμαλλον , χάν ἰδάκρυσα · τί ἤποτε ; Ὅτι περὶ μὲν τὰ τῶν ἄλλων κάρφῃ οὕτως ἐσμὶν ἀκριβής , ἐξετάσθαι , τὰς δὲ δοκοὺς ἔχοντες αὐτοὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς οὐδ’ αἰσθάνομεθα . Εἴπέ μοι , διὰ τί γὰρ σαυτὸ τοῦτο μὴ λέγεις ; Ὅτι τοῖς διδασκάλους προστέτακται μόνον , φησίν · ὅταν οὖν ὁ Παῦλος λέγῃ , Ἔχοντες διατροφὰς καὶ σκεπάσματα , τούτους ἀπεσθόμμεθα , πρὸς τοὺς διδασκάλους λέγει μόνους ; Οὐδαμῶς , ἀλλὰ πρὸς πάντας ἀνθρώπους . Καὶ δήλον ὅτι ὅθεν τὸ χωρίον διεξιοῦσιν · εἰπὼν γὰρ , Πορισμός μέγας ἐστὶν ἡ εὐσέβεια μετὰ αὐταρκείας · εἰτα , Οὐδὲν εἰσενέγκομεν εἰς τὸν κόσμον τοῦτον , δήλον ὅτι οὐδὲ ἐξεσενεγκεῖν τι δυνάμεθα · εὐθὺς ἐπήγαγεν · Ἔχοντες δὲ διατροφὰς καὶ σκεπάσματα , τούτους ἀρκεσθώμεθα . [ 271 ] Οἱ δὲ βουλόμενοι πλουτεῖν , ἐμπίπτουσιν εἰς πειρασμὸν καὶ παγίδα , καὶ ἐπιθυμίας πολλάς ἀνόητους καὶ βλαβερὰς .
Lemmas: ὁ εὐγνωμοσύνη · ὁ δέ Πράς ἑκών , καί ὡς παρά ἐλεύθερος , πᾶς ἐλλυμπάνεται . οὖον κατά πᾶς λέγω , ἀλλά κατά ὁ ὁ τελήσματα οὗτος ἐγκαταλείπω . μή γάρ οὐ δύναμαι ὁ θεός ἀνάγκη οὗτος ποιέω · ἄλλος οὖον βούλομαι · ὅς γάρ φείδομαι μᾶλλον , ἢ ὁ τρέφω . Ζεύς οὗτος σύ οὐ ἀνάγκη βούλομαι κατατίθημι , ἐπεί οὐ εἰμί μισθός . καί ὅμως πολύς ὁ ἐνταῦθα , ὁ Ἰουδαῖος εἰμί ταπεινός . ἐννοέω ὅσος Ἰουδαῖος δίδωμι , δέκατος , ἀπαρχή , πάλιν δέκατος , καί πάλιν ἄλλος δέκατος , καί πάλιν ἕτερος τρικαιδεκατος , καί ὁ σίκλος · καί οὐδείς λέγω , ὅτι πολύς κατεσθίω . ὅσος εἄν πλείων λαμβάνω , τοσοῦτος καί πλείων ὁ μισθός . οὐ λέγω , Πολύς λαμβάνω , γαστρίζω , ὡς νῦν ἀκούω λέγω τις . καί ὁ μέν οἰκοδομέω οἰκίον , καί ἀγρός οἰνόω , οὐδείς ἄγω ἔχω · εἄν δέ τις ὁ ἱερός λαμπρός ἱμάτιον περιδύω , ἢ ὁ ἀναγκαῖος εὐπορία τροφή , ἢ ὁ διακοσεω χάω , ἵνα μή ἀναγκάζω αὐτός ἀσχημονέω , πλοῦτος ὁ πρᾶγμα τίθημι . ὡς πλουτέω καί ἐν οὗτος , καί ἄκων ὁμολογέω . ἐγώ μέν γάρ χιλός μικρός ἔχω , πλουτέω · ἐκεῖνος δέ χιλός πᾶς περιβολέω , πένομαι . μέχρι τίς ἀνοηταίνω ; οὐ ἀρκέω ὁ μηδείς ποιέω εἰς κάκις σύ , ἀλλά χρή καί ὁ ἀπό ὁ κακηγορία κακόω ζημία ; εἰμί μέν γάρ αὐτός δίδωμι αὐτός , Ἄπερ κτάομαι , ὁ μισθός ἀπόλλυμι , ὑπέρ ὅς δίδωμι ἐγκαλέω · ὅπως δέ εἰμί σύ δίδωμι , τίς ἐγκαλέω ; Πρῶτος μέν οὖν αὐτός πενία μαρτυρέω , λέγω Ἄπερ ἔχω δίδωμι αὐτός · τίς τοίνυν ἐγκαλέω ; οὐ χρή δίδωμι , εἰμί γε μέλλω ἐγκαλέω . ἄλλος ἕτερος δίδωμι οὗτος λέγω ; χαλεπός ὁ πρᾶγμα , ὅτι οὐδέ δίδωμι ἐγκαλέω ὑπέρ ὅς ἕτερος ποιέω εὕω . πόσος οἶς ὁ οὗτος ἀκούω μισθός [ 270 ] ἔχω ; Ζεύς γάρ ὁ θεός οὗτος πάσχω . Πῶς καί διά τίς ; ἔξεστι , εἰμί γε βούλομαι , καπηλικός ἀναδέχομαι βίος , εἰμί καί ἀπό πρόγονος ἔχω . καί γάρ ἀκούω καί οὗτος πολύς λέγω ἰταμός , ὅταν εἶπον , ὅτι ὁ Δεῖνα πένομαι · εἰμί γάρ βούλομαι , φημί , δύναμαι πλουτέω · εἶτα ὁβριστικῶς , ὁ πρόγονος αὐτός , καί ὁ πάππος αὐτός , καί ὁ Δεῖνα , ὅδε εἰμί · νῦν δέ τοιοῦτος ἐσθής περιδέω . ἄλλος τίς ; εἶπον ἐγώ , γυμνός αὐτός χρή περίειμι ; σύ μέν οὖν ὑπέρ οὗτος ακριβολογώ · ὁράω δέ μή κατά σεαυτοῦ οὗτος λέγω . ἄλλος ἀκούω ὁ παραίνεσις ὁ Χριστός ὁ λέγω , μή χράω , ἵνα μή κρίνω . ἄλλος ἔξεστι , εἰμί γε δουλόω , καπηλικός καί ἐμπορικός βίος ζῶ , καί πᾶς οὐ εἄν ἀτάω · ἄλλος οὐ ἐθέλω . τις οὖν ἐνταῦθα κερδαίνω , εἶπον ἐγώ ; Σιήκα ἱμάτιον περιέχω ; πλήθος ἀκόλουθος ἔχω σοδεῖ κατά ὁ ἀγορά ; ἐπί ἵππος φέρω ; οἰκίον οἰκοδομέω , ἔχω ὅπου καταμένω ; ἄν οὗτος ποιέω , καί ἐγώ κατηγορέω , καί οὖον φείδομαι , ἀλλά ἀνεξία αὐτός εἰμί ὁ ἱερωσύνη φημί . Πῶς γάρ ἑτέρως δύναμαι παραινέω μή περί ὁ περί οὗτος σχολάζω , ἄν ἑαυτοῦ παρανέω μή δύναμαι ; εἰμί δέ ὅτι ὁ ἀναγκαῖος εὐπορέω τροφή , διά οὗτος ἀδικέω ; ἀλλά περισσός χρή αὐτός καί προΐστημι ; καί οὐ εἄν οὖον κατηγορέω , εἶπον ἐγώ , ὁ μαθητής ; ἄλλος ὁ μέν πατήρ ὁ σαρκικός εἄν οὗτος ποιέω , αἰσχύνω ὁ πρᾶγμα εἰμί · εἄν δέ ὁ πνευματικός ἀναγκάζω οὗτος ποιέω , οὐ ἐγκαλύπτω ; μᾶλλον οὐδέ ἡγῆ ἄξιος καταδίδωμι ; ἀδοξία , φημί , πατήρ , δεινός τέκνον . ἀλλά τίς ; ὁ λῷμῳ φθείρω ἐσθίω ; ἄλλος οὐδέ οὗτος εὐσεβής · οὖον γάρ βούλομαι ὁ Θεός . ἀλλά ὅταν εἶπον πρός αὐτός οὗτος , εὐθύς φιλοσοφέω · Ἄγρυπται , φημί , μή κτάομαι χρυσός , μηδέ ἄργυρος , μηδέ δύο χιτών , μηδέ χαλκός εἰς ὁ ὄνος σύ , μή ῥάβδος . οὗτος δέ καί τρεῖς καί τέσσαρες ἱμάτιον ἔχω , καί χλιναω ιστρομεναι . ἐπέρχομαι ἐγώ στενάζω πικρός νῦν · εἰμί δέ μή ἀσχημονέω ἐμαλλον , χήν ἰδάκρυσα · τίς ἀποτίνω ; ὅτι2 περί μέν ὁ ὁ ἄλλος κάρφω οὕτως εἰμί ἀκριβής , ἐξετάζω , ὁ δέ δοκός ἔχω αὐτός ὁ ὀφθαλμός οὐδέ αἰσθάνομαι . εἶπον ἐγώ , διά τίς γάρ σαυτός οὗτος μή λέγω ; ὅτι2 ὁ διδάσκαλος προστάσσω μόνος , φημί · ὅταν οὖν ὁ Παῦλος λέγω , ἔχω διατροφή καί σκέπασμα , οὗτος ἀφίστημι , πρός ὁ διδάσκαλος λέγω μόνος ; οὐδαμός , ἀλλά πρός πᾶς ἄνθρωπος . καί δῆλος ὅτι ὅθεν ὁ χωρίον διεξέρχομαι · εἶπον γάρ , Πορισμός μέγας εἰμί ὁ εὐσέβεια μετά αὐτάρκεια · εἶτα , οὐδείς εἰσφέρω εἰς ὁ κόσμος οὗτος , δῆλος ὅτι οὐδέ ἐξεσενεγκεῖν τίς δύναμαι · εὐθύς ἐπάγω · ἔχω δέ διατροφή καί σκέπασμα , οὗτος ἀρκέω . [ 271 ] ὁ δέ βούλομαι πλουτέω , ἐμπίπτω εἰς πειρασμός καί παγίς , καί ἐπιθυμία πολύς ανόητος καί βλαβερός .