joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-philippenses-homiliae-1-15 pg062_0296.2
γ . Ἄλλὰ μὴ καταγνῶς · οὐ χρημάτων ἐστὶν δύναμις τὰ οὐράνια , οὐ τὰ χρήματα αὐτὰ ἀγοράζει , ἀλλ’ ἡ προαίρεσις τοῦ τὰ χρήματα καταβάλλοντος , ἡ φιλοσοφία , τῶν βιωτικῶν ἀνωτέρω εἶναι , ἡ φιλανθρωπία , ἡ ἐλεημοσύνη . Ἐπεὶ εἰ τὸ ἀργύριον ἠγόραζεν , ἡ τὰ δύο λεπτά καταβαλοῦσα οὐδὲν ἂν ἔλαβε μέγα · ἐπεὶδὴ δὲ οὐ τὸ ἀργύριον , ἀλλ’ ἡ προαίρεσις ἔσχυσεν , ἐκείνη πᾶσαν προαίρεσιν ἐπιδειξαμένη , πάντα ἔλαβε . Μὴ τοίνυν λέγωμεν , ὅτι δύναμις χρημάτων ἐστὶν ἡ βασιλεία · οὐ χρημάτων , ἀλλὰ προαιρέσεως τῆς διὰ χρημάτων ἐπιδεικνυμένης . Οὐκοῦν δεῖ χρημάτων , φησίν · Οὐ δεῖ χρημάτων , ἀλλὰ προαιρέσεως · ἂν ταύτῃ ἔχῃς , δύναται καὶ διὰ δύο λεπτῶν ἀγοράσαι τὸν οὐρανόν · μὴ οὖσης δὲ ταύτης , οὐδὲ μυρία τάλαντα χρυσοῦ τοῦτο δυνήσεται , ὅπερ τὰ δύο λεπτά . Διὰ τί ; Ὅταν γὰρ πολλὰ ἔχων , ἐλάττονα καταβάλῃς , ἐπολίσας μὲν ἐλεημοσύνην , οὐ τοσαύτην δὲ δόην ἡ χρεία · οὐ γὰρ μετὰ τοσαύτης προθυμίας κατέβαλες , μεθ’ ὧσης [ 314 ] ἐκείνη · πάντων γὰρ ἐαυτὴν ἀπεστέρηνεν , μᾶλλον δὲ οὐκ ἀπεστέρησεν , ἀλλὰ πάντα ἑαυτῇ ἐχαρίσατο . Οὐ τάλαντων χρυσοῦ , ἀλλὰ ποτηρίου ψυχροῦ τὴν βασιλείαν ὑπέσχετο ὁ Θεός , ἀλλὰ προθυμίας · οὐ θανάτων , ἀλλὰ προαιρέσεως · ἐπεὶ οὐδὲ μέγα τί ἐστι . Τί γὰρ ἐστὶ μίαν ψυχὴν δοῦναι ; Ἔδωκεν ἕνα ἄνθρωπον · εἰς δὲ ἄνθρωπος οὐκ ἐστὶν ἀντάξιος . Ὅτι καὶ ἂν Θεοσαλονίχη , καὶ ἄμας μὲν δὲ εἰς τὰς χρείας μου ἐδεξάμετε . Πάλιν λέγει τὸ ἐγκώμιον , εἰ γε ἐν τῇ μητροπόλει καθήμενος , παρὰ τῆς μικρᾶς ἐτρέφετο πόλεως . Καὶ ὅρα · ἵνα μὴ διαπαντὸς ἐξέλιπον ἑαυτὸν τῆς χρείας , ὅπερ εἶπον προλαβὼν , ῥαθυμοτέρους ποιήση , διὰ τοσούτων δείξας , ὅτι οὐ δεῖται , ἐν μόνον τοῦτο δήλον ἐποίησεν , εἰπών , Εἰς τὰς χρείας · καὶ οὐκ ἐπε , Τὰς ἑμὰς , ἀλλ’ ἀπλῶς , τοῦ σερμοῦ ἐπιμελούμενος · οὐ τοῦτο δὲ μόνον , ἀλλὰ καὶ τὸ ἐξῆς . Ἐπειδὴ γὰρ συνεῖδε σφόδρα ταπεινὸν ὄν , πάλιν αὐτὸ τῇ ἐπιδιορθώσει ἀσφαλίζεται , λέγων · Οὐχ ὅτι ἐπιζητῶ , λέγω , τὸ δόμα . Ὅπερ εἶπεν ἄνω , Οὐχ ὅτι καθ’ ὑστέρησιν · λέγω , τὸ αὐτὸ δηλῶν , εἰ καὶ ἐκεῖνο τοῦτο μεῖζον ἐστίν . Ἕτερον γὰρ ἐστὶν ὑστεροῦντα μὴ ζητεῖν , καὶ ἕτερον ἐν ὑστερήσει ὄντα μηδὲ ἀναμείνειν ὑστερεῖσθαι . Οὐχ ὅτι ἐπιζητῶ τὸ δόμα , φησίν , ἀλλ’ ἐπιζητῶ τὸν καρπὸν τὸν πλεονάζοντα εἰς λόγον ὑμῶν , οὐχ ἐμοῦ . Ὅρῃς ὅτι ὁ καρπὸς ἐκείνους τίκτει ; Δι’ ὑμᾶς ταῦτα λέγω , φησίν , οὐ δι’ ἐμαυτόν , εἰς τὴν ὑμετέραν σωτηρίαν · ἐγὼ γὰρ οὐδὲν κερδαίνω λαμβάνων · τῶν διδόντων ἐστὶν ἡ χάρις . Τοῖς μὲν γὰρ διδούσιν ἐκεῖ φυλάσσεται ἡ ἀμοιβή · τοῖς δὲ λαμβάνουσιν ἐνταῦθα ἀναλίσκεται τὰ διδόμενα . Πάλιν μετ’ ἐγκωμίου καὶ συμπαθείας , καὶ τὸ χρήζειν . Ἐπειδὴ γὰρ εἶπεν , Οὐ ζητῶ , ἵνα μὴ πάλιν ῥαθυμοτέρους ποιήση , φησίν · Ἀπέχω δὲ πάντα , καὶ περισσεύω . Τοῦτέστι , διὰ ταύτης τῆς δόσεως καὶ τὰ παραλειφθέντα ἐπληρώθην , ὅπερ μάλιστα προθυμοτέρους ἂν ποιήσει . Ὅσῳ γὰρ ἂν ὡς φιλοσωφώτεροι , ζητοῦσι καὶ τὰς παρὰ τῶν εὐ παθόντων χάριτας οἱ εὖ ποιούντες . Ἀπέχω πάντα , καὶ περισσεύω . Τοῦτέστιν , οὐ μόνον ἀνεπλήρωσατε τὰ ἐλλειφθέντα ἐν τῷ παρελθόντι χρόνῳ , ἀλλὰ καὶ ὑπερεβάλετε . Εἶτα ἵνα μὴ δοξῇ διὰ τοῦτο ἐγχαλεῖν , ὅρα πῶς ἐπισφραγίζεται . Ἐπειδὴ γὰρ εἶπεν , Οὐχ ὅτι ἐπιζητῶ τὸ δόμα , καὶ ὅτι , Ἦδη ποτὲ καὶ ἔδειξεν ὅτι ὀφειλὴ ἐστὶ τὸ πρᾶγμα ( τοῦτο γὰρ ἐστίν , Ἀπέχω · πάλιν δεῖξιν ὅτι ὑπὲρ ὀφείλης ἐπράξαν , καὶ φησίν · Ἀπέχω πάντα , καὶ περισσεύω , πεπλήρωμαι . Οὐχ ἀπλῶς , οὐδὲ ἀπὸ διαθέσεως ταῦτα λέγω , ἀλλὰ τί ; δεξάμενος παρὰ Ἐσαφρόδιτου τὰ παρ’ ὑμῶν , ἐσμήν εὐωδίας , θυμιαμ δεκτήν , εὐάρεστον τῷ Θεῷ . Βαβαῖ , ποῦ τὸ δῶρον αὐτῶν ἀνήγαγεν ! Οὐχ ἐγώ , φησίν , ἔλαβον , οὐχ ἔλαβον , [ 315 ] ἀλλ’ ὁ Θεός δι’ ἐμοῦ . Ὅστε , χάν ἂν μὴ χρήζῃς , μὴ μελετῶ ὑμῖν · οὐδὲ ὁ Θεὸς χρήζεται , ἀλλ’ ὅμως ἀπεδέχετο , οὕτως ὡς μηδὲ παραιτεῖσθαι εἰπεῖν τὴν θείαν Γραφήν , ὅτι Ἀσφαλῶς ὁ Θεὸς ὁσμὴν εὐωδίας , ὅπερ γὰρ εὐφραινομένου . Ἴστε γὰρ , ἵστε πῶς διατίθεται ἡμῶν ἡ ψυχὴ ἐπὶ ταῖς εὐωδίαις , πῶς εὐφραίνεται , πῶς γάννυται . Οὐ παρητήσατο τοίνυν εἰπεῖν περὶ Θεοῦ ἀνθρώπινον οὕτω ρῆμα καὶ ταπεινὸν τὴν Γραφή , ἵνα τοῖς ἀνθρώποις δείξη , ὅτι δεκτὰ τὰ παρ’ αὐτῶν δῶρα γέγονεν . Οὐ γὰρ ἡ κνίσσα , οὐδὲ ὁ καπνὸς δεκτὰ ἐποίησε , ἀλλ’ ἡ προαίρεσις ἡ προσφέρουσα · ἐπεὶ , εἰ τοῦτο ἦν , καὶ τὰ παρὰ τοῦ Καὶν ἂν ἐδέξατο . Εἶπεν οὖν , ὅτι καὶ εὐφραίνεται , καὶ πῶς εὐφραίνεται · οὐ γὰρ ἂν ἄλλως ἐμαθὼν οἱ ἄνθρωποι . Οὐ τοίνυν μὴ ἐν χρείᾳ καθεστῶς λέγει οὕτως εὐφραίνεσθαι , ἵνα μὴ διὰ τὸ ἀνενδεὲς ῥάθυμοι γένωνται . Καὶ ὅτε λοιπὸν τῆς ἄλλης ἀρετῆς ἀμελήσαντες , ταύταις ἐθάρρουν , ὅρα πῶς πάλιν διορθοῦται αὐτούς , λέγων · Μὴ φάγωμαι κρέα ταύρων , ἢ αἰμὰ τράγων πίωμαι ; Τοῦτο καὶ Παῦλός φησίν , Οὐχ ἐπιζητῶ τὸ δόμα . Ὁ δὲ Θεὸς μου πληρώσει πᾶσαν χρείαν ὑμῶν κατὰ τὸ πλοῦτον αὐτοῦ ἐν δόξῃ , ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ .
Lemmas: γ . ἀλλά μή καταγιγνώσκω · οὖον χρῆμα εἰμί δύναμις ὁ οὐράνιος , οὖον ὁ χρῆμα αὐτός ἀγοράζω , ἀλλά ὁ προαίρεσις ὁ ὁ χρῆμα καταβάλλω , ὁ φιλοσοφία , ὁ βιωτικός ἀνωτέρω εἰμί , ὁ φιλανθρωπία , ὁ ἐλεημοσύνη . ἐπεί εἰμί ὁ ἀργύριον ἀγοράζω , ὁ ὁ δύο λεπτός καταβάλλω οὐδείς εἄν λαμβάνω μέγας · ἐπειδή δέ οὖον ὁ ἀργύριον , ἀλλά ὁ προαίρεσις ἔχω , ἐκεῖνος πᾶς προαίρεσις ἐπιδείκνυμι , πᾶς λαμβάνω . μή τοίνυν λέγω , ὅτι δύναμις χρῆμα εἰμί ὁ βασίλειος · οὖον χρῆμα , ἀλλά προαίρεσις ὁ διά χρῆμα ἐπιδείκνυμι . οὐκοῦν δεῖ χρῆμα , φημί · οὖον δεῖ χρῆμα , ἀλλά προαίρεσις · εἄν οὗτος ἔχω , δύναμαι καί διά δύο λεπτός ἀγοράζω ὁ οὐρανός · μή εἰμί δέ οὗτος , οὐδέ μυρίος τάλαντον χρυσός οὗτος δύναμαι , ὅσπερ ὁ δύο λεπτός . Ζεύς τίς ; ὅταν γάρ πολύς ἔχω , μικρός καταβάλλω , πολίζω μέν ἐλεημοσύνη , οὖον τοσοῦτος δέ δόνη ὁ χρεία · οὖον γάρ μετά τοσοῦτος προθυμία καταβάλλω , μετά ὠθέω [ 314 ] ἐκεῖνος · πᾶς γάρ ἑαυτοῦ ἀποστερέω , μᾶλλον δέ οὐ ἀποστερέω , ἀλλά πᾶς ἑαυτοῦ χαρίζομαι . οὖον τάλαντον χρυσός , ἀλλά ποτήριον ψυχρός ὁ βασίλειος ὑπισχνέομαι ὁ Θεός , ἀλλά προθυμία · οὖον θάνατος , ἀλλά προαίρεσις · ἐπεί οὐδέ μέγας τίς εἰμί . τις γάρ εἰμί εἷς ψυχή δίδωμι ; δίδωμι εἷς ἄνθρωπος · εἰς δέ ἄνθρωπος οὐ εἰμί Ἀντάξιος . ὅτι2 καί εἄν Θεοσαλονίχη , καί ἄμη μέν δέ εἰς ὁ χρεία ἐγώ δέχομαι . πάλιν λέγω ὁ ἐγκώμιον , εἰμί γε ἐν ὁ μητρόπολις κάθημαι , παρά ὁ μικρός τρέφω πόλις . καί ὁράω · ἵνα μή διαπαντός ἐκλείπω ἑαυτοῦ ὁ χρεία , ὅσπερ εἶπον προλαμβάνω , ῥᾴθυμος ποιέω , διά τοσοῦτος δείκνυμι , ὅτι οὖον δήω , ἐν μόνος οὗτος δῆλος ποιέω , εἶπον , εἰς ὁ χρεία · καί οὐ ἔπω , ὁ ἐμός , ἀλλά ἀπλόος , ὁ σερμοῦ ἐπιμελέομαι · οὖον οὗτος δέ μόνος , ἀλλά καί ὁ ἑξῆς . ἐπεί γάρ σύν-εἶδον σφόδρα ταπεινός εἰμί , πάλιν αὐτός ὁ ἐπιδιόρθωσις ἀσφαλίζω , λέγω · οὐχ ὅτι ἐπιζητέω , λέγω , ὁ δόμα . ὅπερ εἶπον ἄνω , οὐχ ὅτι κατά ὑστέρησις · λέγω , ὁ αὐτός δηλόω , εἰμί καί ἐκεῖνος οὗτος μείζων εἰμί . ἕτερος γάρ εἰμί ὑστερέω μή ζητέω , καί ἕτερος ἐν ὑστερέω εἰμί μηδέ αναμένω ὑστερέω . οὐχ ὅτι ἐπιζητέω ὁ δόμα , φημί , ἀλλά ἐπιζητέω ὁ καρπός ὁ πλεονάζω εἰς λόγος σύ , οὐ ἐγώ . ὄρνυμι ὅτι ὁ καρπός1 ἐκεῖνος τίκτω ; διά σύ οὗτος λέγω , φημί , οὖον διά ἐμαυτοῦ , εἰς ὁ ὑμέτερος σωτηρία · ἐγώ γάρ οὐδείς κερδαίνω λαμβάνω · ὁ δίδωμι εἰμί ὁ χάρις . ὁ μέν γάρ δίδωμι ἐκεῖ φυλάσσω ὁ ἀμοιβή · ὁ δέ λαμβάνω ἐνταῦθα ἀναλίσκω ὁ δίδωμι . πάλιν μετά ἐγκώμιον καί συμπάθεια , καί ὁ χρῄζω . ἐπεί γάρ εἶπον , οὖον ζητέω , ἵνα μή πάλιν ῥᾴθυμος ποιέω , φημί · ἀπέχω δέ πᾶς , καί περισσεύω . τουτέστι , διά οὗτος ὁ δόσις καί ὁ παραλείπω πληρόω , ὅσπερ μάλιστα πρόθυμος εἄν ποιέω . ὅσος γάρ εἄν ὡς φιλοσωφώτεροι , ζητέω καί ὁ παρά ὁ εὕω πάσχω χάρις ὁ εὕω ποιέω . ἀπέχω πᾶς , καί περισσεύω . τουτέστιν , οὖον μόνος ἀναπληρόω ὁ ἐλλείπω ἐν ὁ παρέρχομαι χρόνος , ἀλλά καί ὑπερβάλλω . εἶτα ἵνα μή δόξα διά οὗτος ἐγχαλεῖν , ὁράω πῶς ἐπισφραγίζω . ἐπεί γάρ εἶπον , οὐχ ὅτι ἐπιζητέω ὁ δόμα , καί ὅτι , ἤδη ποτέ καί δείκνυμι ὅτι ὀφειλή εἰμί ὁ πρᾶγμα ( οὗτος γάρ εἰμί , ἀπέχω · πάλιν δεῖξις ὅτι ὑπέρ ὀφείλω πράσσω , καί φημί · ἀπέχω πᾶς , καί περισσεύω , πληρόω . οὐχ ἀπλόος , οὐδέ ἀπό διάθεσις οὗτος λέγω , ἀλλά τίς ; δέχομαι παρά εσαφροδιος ὁ παρά σύ , ἕννυμι εὐωδία , θυμιαμ δεκτός , Εὐάρεστον ὁ Θεός . βαβαί , ποῦ ὁ δῶρον αὐτός ἀνάγω ! οὐχ ἐγώ , φημί , λαμβάνω , οὐ λαμβάνω , [ 315 ] ἀλλά ὁ Θεός διά ἐγώ . ὅστε , χήν εἄν μή χρήζω , μή μελετάω σύ · οὐδέ ὁ θεός χρῄζω , ἀλλά ὅμως ἀποδέχομαι , οὕτως ὡς μηδέ παραιτέομαι εἶπον ὁ θεῖος γραφή , ὅτι ἀσφαλῶς ὁ θεός ὀσμή εὐωδία , ὅσπερ γάρ εὐφραίνω . οἶδα γάρ , οἶδα πῶς διατίθημι ἐγώ ὁ ψυχή ἐπί ὁ εὐωδία , πῶς εὐφραίνω , πῶς γάνυμαι . οὖον παραιτέομαι τοίνυν εἶπον περί Θεός ἀνθρώπινος οὗτος ῥῆμα καί ταπεινός ὁ γραφή , ἵνα ὁ ἄνθρωπος δείκνυμι , ὅτι δεκτός ὁ παρά αὐτός Δῶρα γίγνομαι . οὖον γάρ ὁ κνίζω , οὐδέ ὁ καπνός δεκτός ποιέω , ἀλλά ὁ προαίρεσις ὁ προσφέρω · ἐπεί , εἰμί οὗτος εἰμί , καί ὁ παρά ὁ Καινίς εἄν δέχομαι . εἶπον οὖν , ὅτι καί εὐφραίνω , καί πῶς εὐφραίνω · οὖον γάρ εἄν ἄλλως μανθάνω ὁ ἄνθρωπος . οὖον τοίνυν μή ἐν χρεία καθίστημι λέγω οὕτως εὐφραίνω , ἵνα μή διά ὁ ἀνενδεής ῥάθυμος γίγνομαι . καί ὅτε λοιπός ὁ ἄλλος ἀρετή ἀμελέω , οὗτος θαρσέω , ὁράω πῶς πάλιν διορθόω αὐτός , λέγω · μή φαγωμός κρέας ταῦρος , ἢ αἷμα τράγος πίνω ; οὗτος καί Παῦλος φημί , οὐχ ἐπιζητέω ὁ δόμα . ὁ δέ θεός ἐγώ πληρόω πᾶς χρεία σύ κατά ὁ πλοῦτος αὐτός ἐν δόξα , ἐν Χριστός Ἰησοῦς .