joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-philemonem-homiliae-1-3 pg062_0772.1
τῶν λόγων τὸ ἀνίγνω , διήγησαί μοι τῶν ῥημάτων τὸν τρόπον , ἐρμήνευσόν μοι τὸν κάλουν σου εὐαγγελισμὸν τὴν δύναμιν , χειραγωγῶν με πρὸς τὴν ἔσχατον λογείαν , ἵνα μάθω κατὰ μικρὸν τὸ μέλλειν ἐκτείνειν μυστήριον , μάθω πῶς τὰ ἀδύνατα γενήσεται δυνατά , μάθω πῶς τὰ ἀμήχανα τυγχάνει τινὸς μηχανῆς , μάθω πῶς τὰ ἄτοπα πάντων εὐρίσκει δεδύνασιν , ἀκούσω πῶς τῇ φύσει ἡ χάρις ἐπὶ τὸ κρεῖττον καινοτομεῖ , ἡ πῶς ἡ φύσις δουλεύει τῇ χάριτι . Καὶ ἀποκρίσεως ὁ ἄγγελος , εἶπεν αὐτῇ · Πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σέ . Ἐμαθὼς τὸν τεχνίτην , μὴ περιεργάσῃ τὸν τρόπον · ἔμαθες τὸν πλάστην , μὴ περιεργάσῃ τὸ ποίημα · ἤκουσας περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος , σιωπῶ λοιπὸν τὸ Πνεῦμα τὴν ἐργασίαν καταλίπε . Πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σέ , καὶ δύναμις Ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι . Τοῦτο μόνον ἐκκλεῖσον σοι προτείνειν , ὅτι γεννήσεις [ 841 ] υἱὸν · πῶς δὲ γεννήσεις , αὐτὸς σε διδάξει · σαφὲς δὲ τὸ κτίζομενον παρὰ σοῦ . Ἐγὼ τὸν λόγον ὡς δοῦλος ἐκόμισα · αὐτὸς ὁ Δεσπότης τὸ ἔργον προσθήσει , ὅς καὶ τὸν τρόπον ἐπίσταται · ἐγὼ διάκονος εἰμὶ βασιλικῶν πρυτανιμάτων , οὐχ ἑρμηνευτὴς θεϊκῶν βουλευμάτων · οὐ τοῦμὶ διδάξαι σε ἀ μὴ μεμαθήκας , οὐ τοῦμὶ ἐρμηνεύσαι ἀ μὴ πεπλάσαδον , οὐ τοῦμὶ δημοσιεύσαι · σοι μυστηρίου τὸ πράγμα , οὐχ ἰσχυὶ διασαφηνίσαι τὸ εὐαγγέλιον . Τὸ θαῦμα βούλιν τὸν τρόπον εἰπεῖν ἀτοπὸν · οὐ ζητῶ τὰ πάντα ζητεῖν ὑπερβαίνοντα , οὐ διώκω τὰ ἀκατάληπτα , οὐ πολυπραγμονεῦ τὰ ὑπὲρ ἐμέ , οὐ λογοθετῶ τὸν ὑπὲρ λόγον χάριν , οὐ λεπτολογῶ τὴν ἀνεκλήτην γέννησιν . Ὦντως ὑπὲρ νοῦν ἡ πνευματικὴ σύλληψις , ὑπὲρ λόγον ἡ παράδοξος κῦψις καὶ ὑπὲρ διήγησιν ὁ σωτήριος τόκος . Πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σέ . Οὐδὲ τί ἐργάζεται τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον · οἶδεν ὁ Ἰὼς , πῶς Μανὺν κατασκευάζει τὸ πνευματικὸν κλητήριον . Οὐ γὰρ σὺν ὀλίγῳ φύσεως νόμῳς ἡ τῆς φύσεως ποίησις · αὐτὸς δύναται ἔχει τὸ βούλευμα · αὐτὸς , ὦ , βούλεται , περιβάλλεται τὴν τοῦ δούλου μορφήν . Οἶδεν ὁ Μωσῆς τὸν μονογενῆς Ἰοῦ ἐνανθρώπησιν · ὅπου γὰρ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , ἐκεῖ καὶ ὁ Ἰὼς , καὶ ὅπου ὁ Ἰὼς · ἐκεῖ καὶ ὁ Πατήρ . Ἀχώριστος ἡ Τριάς , ἀδιάμετρος ἡ Τριάς . Ὡς γὰρ ἐν ἀρχῇ πλάττεται τὸν ἀνθρώπων ὁ Πατήρ , πρὸς τὴν ἐργασίαν προεῖργαστο τὸν Ἰοῦν καὶ τὸ Πνεῦμα , εἴπω , Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ’ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ’ ὁμοίωσιν · οὕτω καὶ νῦν τῆς ἀναπλάσεως-γενόμενης , πάρεισι πάλιν ἀπορρήτως ἡ ἁγία Τριάς . Ἡ γὰρ ἡ πλάσις μία , ταύτη · καὶ ἡ ἀναπλάσις πάλιν κοινή . Διὸ καὶ τὸν τεχνιτῶν ἅγιον κληθήσεται Ὡς Θεοῦ . Τοῦτο γὰρ ἀληθῶς ἅγιον γέννημα , τοῦτο ἀστρον βλάστημα , τοῦτο πανάγιον κῦημα . Οὕτως ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ διὰ τὴν θεότητα , οὕτως καὶ ὁ Ἰὼς · διὰ τὴν ἀνθρωπότητα · οὕτως ὁμοούσιος τῷ Πατρὶ κατὰ τὸ νοοῦμενον , οὕτως ὁμοούσιος σοὶ κατὰ τὸ φαινόμενον · οὕτως ὁ οὐράνιος καὶ ἐπίγειος · οὕτως ὁ ἀόρατος , καὶ βλεπτόμενος · οὕτως ὁ ἀπαθὴς τῇ θεότητι , οὕτως καὶ παθὴς τῇ ἀνθρωπότητι · καὶ ὡσπερ Θεὸς τέλειος , οὕτω καὶ ἄνθρωπος τέλειος ἐστιν ὁ Ἰησοῦς . Ὡσπερ δὲ ἄνθρωπος γενόμενος μεμένηκε Θεὸς · ἀναλλοίωτος , οὕτω καὶ σὺ μένουσα παρθένος , γενήση καὶ μήτηρ ἀδιαφόρος · οὔτε γὰρ ἡ παρθενία πολεμήσει τὸν τόκον , οὔτε κατὰ τὴν παρθενίαν ὁ τόκος στρατεύεται . Ἱμνεῖ τοίνυν τὸ γενόμενον , καὶ μὴ πολυπραγμονεῖ τὴν ὥραν · θαύμαζε τὸ μεγαλόδωρον , καὶ μὴ πρὸς τὴν χάριν ἀμφιβάλλε · προσκύνησον τὸ πιστεύσον σοι μυστήριον , καὶ μὴ περιεργάσῃ τὸ δέον τοῦ θαύματος . Ἐὰν πιστεύσῃς · εὐλογητός , αὐτὸς ὁ πιστεύσων , φωτισεῖ σου τὴν ψυχήν · ἐὰν δὲ περιέργως ἐρευνῇς , οὐχ εὐρήσεις · ὁ ποιεῖ · οὐδαμοῦ . Θέλει · μαθεῖν · μάθε ἀπὸ φανερῶν σημείων τοῦ κατὰ σὲ θαύματος · τὴν ἀλήθειαν . Θέλει σοι μυστηρίου τῆς σῆς γεννήσεως τὴν εἰκόνα θεάσασθαι · γένοιτο · σοὶ καὶ συγγενὴ τὴν Ἐλισάβετ θάσσαι . Ἰδοὺ γὰρ , φησίν , Ἐλισάβετ ἡ συγγενὴς σου , καὶ αὐτὴ συλλείψεται υἱὸν ἐν τῷ γήρᾳ αὐτῆς · καὶ οὗτος μὴν ἕκτος ἐστίν αὐτῇ τῇ καλωμένῃ στείρᾳ · οτι οὐκ ἀδυνατήσει παρὰ τῷ Θεῦ παν ρήμα . Ἐκῆς παρ’ ἐλπίδος τῆς Ἐλισάβετ ἡ στεῖραις , ἵνα τῆς σῆς παραινέσις τῆς μὴ λυμένης ἡ λύσις τοῦ παθὸς δόξασαλος γένηται . Συνέλαβεν ἡ στείρα καὶ γερὸς τοῦ παρὰ σοῦ τεχνοῦμενον βασιλέα τῶν πρὸδρόμων , ἵνα πιστεύσῃς · οὐτὶ τὸν Κύριον ἔχεις ἐπὶ τῆς σῆς γαστρός . Ἀπελθε , καταμαθε τὴν Ἐλισάβετ · καὶ ἐὰν μὴ οὕτως αὐτὴ εὕρῃς , ὡς εἶπον , μὴ πιστεύσῃς μοι τῷ κηρύγματι . Τί οὖν μετὰ τοὺς λόγους τούτους ἡ
Lemmas: ὁ λόγος ὁ ἀνίγνω , διηγέομαι ἐγώ ὁ ῥῆμα ὁ τρόπος , ἐρμηνεύω ἐγώ ὁ καλέω σύ εὐαγγελισμός ὁ δύναμις , χειραγωγέω ἐγώ πρός ὁ ἔσχατος λογεία , ἵνα μανθάνω κατά μικρός ὁ μέλλω ἐκτείνω μυστήριον , μανθάνω πῶς ὁ ἀδύνατος γίγνομαι δυνατός , μανθάνω πῶς ὁ ἀμήχανος τυγχάνω τις μηχανή , μανθάνω πῶς ὁ ἄτοπος πᾶς εὑρίσκω δύνασις , ἀκούω πῶς ὁ φύσις ὁ χάρις ἐπί ὁ ἀγαθός καινοτομέω , ὁ πῶς ὁ φύσις δουλεύω ὁ χάρις . καί ἀπόκρισις ὁ ἄγγελος , εἶπον αὐτός · πνεῦμα ἅγιος ἐπέρχομαι ἐπί σός . Ἐμαθὼς ὁ τεχνίτης , μή περιεργάζομαι ὁ τρόπος · μανθάνω ὁ πλάστης , μή περιεργάζομαι ὁ ποίημα · ἀκούω περί ὁ ἅγιος πνεῦμα , σιωπάω λοιπός ὁ πνεῦμα ὁ ἐργασία καταλείπω . πνεῦμα ἅγιος ἐπέρχομαι ἐπί σός , καί δύναμις ὕψιστος ἐπισκιάζω σύ . οὗτος μόνος ἐκκλείω σύ προτείνω , ὅτι γεννάω [ 841 ] υἱός · πῶς δέ γεννάω , αὐτός σύ διδάσκω · σαφής δέ ὁ κτίζω παρά σύ . ἐγώ ὁ λόγος ὡς δοῦλος κομίζω · αὐτός ὁ Δεσπότης ὁ ἔργον προστίθημι , ὅς καί ὁ τρόπος ἐπίσταμαι · ἐγώ διάκονος εἰμί βασιλικός πρυτανιματη , οὐ ἑρμηνευτής θεῖος βούλευμα · οὖον Τούμι διδάσκω σύ ὅς μή μανθάνω , οὖον Τούμι ἐρμηνεύω ὅς μή πλάσσω , οὖον Τούμι δημοσιεύω · σύ μυστήριον ὁ πράγμα , οὐ ἰσχύς διασαφηνίζω ὁ εὐαγγέλιον . ὁ θαῦμα Βοῦλις ὁ τρόπος εἶπον ἄτοπος · οὖον ζητέω ὁ πᾶς ζητέω ὑπερβαίνω , οὖον διώκω ὁ ἀκατάληπτος , οὖον πολυπραγμονώ ὁ ὑπέρ ἐγώ , οὖον λογοθετέω ὁ ὑπέρ λόγος χάρις , οὖον λεπτολογῶ ὁ ἀνακαλέω γέννησις . εἰμί ὑπέρ νόος ὁ πνευματικός σύλληψις , ὑπέρ λόγος ὁ παράδοξος κῦψις καί ὑπέρ διήγησις ὁ σωτήριος τόκος . πνεῦμα ἅγιος ἐπέρχομαι ἐπί σός . οὐδέ τίς ἐργάζομαι ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος · οἶδα ὁ ἰός , πῶς Μανύς κατασκευάζω ὁ πνευματικός κλητήριον . οὖον γάρ σύν ὀλίγος φύσις νόμος ὁ ὁ φύσις ποίησις · αὐτός δύναμαι ἔχω ὁ βούλευμα · αὐτός , εἰμί , βούλομαι , περιβάλλω ὁ ὁ δοῦλος μορφή . οἶδα ὁ Μωσῆς ὁ μονογενής ἰόν ἐνανθρώπησις · ὅπου γάρ ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , ἐκεῖ καί ὁ ἰός , καί ὅπου ὁ ἰός · ἐκεῖ καί ὁ Πατήρ . Ἀχώριστος ὁ Τριάς , ἀδιάμετρος ὁ Τριάς . ὡς γάρ ἐν ἀρχή πλάσσω ὁ ἄνθρωπος ὁ Πατήρ , πρός ὁ ἐργασία προεργάζομαι ὁ Ἰώ καί ὁ πνεῦμα , εἶπον , ποιέω ἄνθρωπος κατά εἰκών ἡμέτερος καί κατά ὁμοίωσις · οὗτος καί νῦν ὁ ἀναπλάσσω , πάρειμι πάλιν ἀπόρρητος ὁ ἅγιος Τριάς . ὁ γάρ ὁ πλάσις εἷς , οὗτος · καί ὁ ἀνάπλασις πάλιν κοινός . Διὸ καί ὁ τεχνίτης ἅγιος καλέω ὡς Θεός . οὗτος γάρ ἀληθής ἅγιος γέννημα , οὗτος ἄστρον βλάστημα , οὗτος πανάγιος κύημα . οὕτως ὁ υἱός ὁ Θεός διά ὁ θεότης , οὕτως καί ὁ ἰός · διά ὁ ἀνθρωπότης · οὕτως ὁμοούσιος ὁ πατήρ κατά ὁ νοέω , οὕτως ὁμοούσιος σύ κατά ὁ φαίνω · οὕτως ὁ οὐράνιος καί ἐπίγειος · οὕτως ὁ ἀόρατος , καί βλέπω · οὕτως ὁ ἀπαθής ὁ θεότης , οὕτως καί πάσχω ὁ ἀνθρωπότης · καί ὡς θεός τέλειος , οὗτος καί ἄνθρωπος τέλειος εἰμί ὁ Ἰησοῦς . ὡς δέ ἄνθρωπος γίγνομαι μένω θεός · ἀναλλοίωτος , οὗτος καί σύ μένω παρθένος , γίγνομαι καί μήτηρ ἀδιάφορος · οὔτε γάρ ὁ παρθενίη πολεμέω ὁ τόκος , οὔτε κατά ὁ παρθενίας ὁ τόκος στρατεύω . Ἱμνεῖ τοίνυν ὁ γίγνομαι , καί μή πολυπραγμονέω ὁ ὥρα · θαυμάζω ὁ μεγαλόδωρος , καί μή πρός ὁ χάρις ἀμφιβάλλω · προσκυνέω ὁ πιστεύω σύ μυστήριον , καί μή περιεργάζομαι ὁ δήω ὁ θαῦμα . ἐάν πιστεύω · εὐλογητός , αὐτός ὁ πιστεύω , φώτισις σύ ὁ Ψυχή · ἐάν δέ περιέργως ἔρευνα , οὐ εὑρίσκω · ὁ ποιέω · οὐδαμοῦ . ἐθέλω · μανθάνω · μανθάνω ἀπό φανερός σημεῖον ὁ κατά σύ θαῦμα · ὁ ἀλήθεια . ἐθέλω σύ μυστήριον ὁ σός γέννησις ὁ εἰκών θεάομαι · γίγνομαι · σύ καί συγγενής ὁ Ἐλισάβετ θάζω . ἰδέ γάρ , φημί , Ἐλισάβετ ὁ συγγενής σύ , καί αὐτός συλλείβω υἱός ἐν ὁ γῆρας αὐτός · καί οὗτος μήv ἕκτος εἰμί αὐτός ὁ χαλάω στεῖρα · ὅτι οὐ ἀδυνατέω παρά ὁ θεῦ πᾶς ρήμα . ἔκω παρά ἐλπίς ὁ Ἐλισάβετ ὁ στεῖρα , ἵνα ὁ σός παραίνεσις ὁ μή λύνω ὁ λύσις ὁ παθός δόξασαλος γίγνομαι . συλλαμβάνω ὁ στεῖρα καί γερός ὁ παρά σύ τεχνόω βασιλεύς ὁ προδρομή , ἵνα πιστεύω · οὔτις ὁ κύριος ἔχω ἐπί ὁ σός γαστήρ . ἀπέρχομαι , καταμανθάνω ὁ Ἐλισάβετ · καί ἐάν μή οὕτως αὐτός εὑρίσκω , ὡς εἶπον , μή πιστεύω ἐγώ ὁ κήρυγμα . τις οὖν μετά ὁ λόγος οὗτος ὁ