joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-philemonem-homiliae-1-3 pg062_0717.1
δ . Τοῦτο δοῦλον εὐγνώμονα , μὴ μόνον ἐν ταῖς εὐεργεσίαις , ἀλλὰ καὶ ἐν ταῖς κολάσει , καὶ ἐν ταῖς τιμωρίαις τὸ πᾶν αὐτῷ παραχωρεῖν . Πῶς γὰρ οὐκ ἀπονον , εἰ ἡμεῖς μὲν δεσπότας ἔχομεν τύπτοντας τοὺς οἰκέτας , εἰδότες ὅτι φείδονται αὐτῶν , ὅτε αὐτῶν δυνάμεν ἐκείνων , ὁ δὲ Θεὸς κολάζων οὐ φείδεται ; Τοῦτο καὶ ὁ Παῦλος ἠνέκατο εἰπών · Ἐὰν τε ζῶμεν , ἂν τε ἀποθνήσκωμεν , τοῦ Κυρίου ἐσμέν . Οὐ βούλεται αὐτῷ , φησί , τὸν πλοῦτον ἐλαττωθῆναι , ὅδε πῶς κολάζει , οἰκεῖους κολάζει παίδας . Οὐδεὶς ἡμῶν μᾶλλον αὐτοῦ φείδεται τοῦ ἐκ τοῦ μὴ δυντος εἰς τὸ εἶναι παραγόντος ἡμᾶς , τοῦ τὸν ἥλιον ἀνατέλλοντος , τοῦ βρέχοντος , τοῦ ψυχῆν ἐμπεδόντος , τοῦ τὸν Ἰὼν αὐτοῦ δεδοχότος ὑπὲρ ἡμῶν . Ἄλλ᾽ ὅπερ ἔφη , καὶ δι᾽ τὰ πάντα μοι ταῦτα εἴρηται , ταπεινοφρονεῖν , ὡς χρή , μετριάζωμεν , ὡς χρή · μὴ ἀφορμὴ ἡμῖν τοῦτο γενέσθω ἐπάρσεως . Ταπεινεῖτε , καὶ πάντων ἀνθρώπων ταπεινότεροι · μὴ διὰ τοῦτο μέγα φρόνει , μηδὲ ἐτρώσῃ θνηθείς , μὴ ἀπολέσῃ τὸ καύχημα . Διὰ τοῦτο ταπεινοφρονεῖς , ἵνα ἀπονίας ἀπαλλαγῇς . Ἄν τοίνυν δι᾽ αὐτῆς εἰς ἀπονίαν πίσης , κρεῖττον μὴ ταπεινοφρονεῖν . Ἄκουε γὰρ Παύλου λέγοντος·Διὰ τοῦ ἀγαθοῦ μοι κατεργάζεται θάνατον , ἵνα γένηται μοι᾽ ὑπερβολὴ ἁμαρτωλὸς ἡ ἁμαρτία διὰ τῆς ἐντολῆς . Ὅταν εἰς ἔνοιαν ἐλθῃς θαυμάσαι σαυτὸν ἐπὶ ταπεινοφροσύνῃ , νήψον τὸν Δεσπότην σου , ποῦ κατῆλθε , καὶ οὐχὶ θαυμάσεις σαυτὸν οὐδὲ ἐπαινέσεις , ἀλλὰ καὶ καταγελάσεις σαυτοῦ ὡς οὐδὲν πεποιηκότος . Πάντως σαυτὸν ἐσεῖλεν εἶναι νόμιζε . Ἄπερ ἂν ποιήσῃς , ἐκείνην ἀναμνησθῶ τὴν παραβολήν , Τίς δὲ ὑμῶν , φησίν , ὃς ἔχει δοῦλον , μὴ εἰσελθόντα αὐτῷ , Ἄντακεσον , λέγει ; Οὐχὶ λέγω ὑμῖν , ἀλλὰ , Στῆθι,καὶ διακόνει μοι . Μὴ χάριν ἴσμεν τοῖς οἰκέταις ἡμῶν διακονοῦμένοις ἡμῖν ; Οὐδαμῶς . Ἄλλ᾽ ὁ Θεὸς ἡμῖν οὐδὲ χάριν οὐκ αὐτῷ διακονοῦμένους , ἀλλὰ δι᾽ ἡμῖν συμφέρον ποιοῦσι . Πλὴν ἀλλὰ μὴ οὕτω διακεισθέ , ὡς χάριν εἰδότος αὐτοῦ , ἵνα μᾶλλον εἴδῃ , ἀλλ᾽ ὡς ὀφειλὴν ἐκπληροῦντες · καὶ γὰρ δυντὸς ὀφειλὴ τὸ πράγμα , καὶ ὀφειλὴς ἐστι πάντα , ἃπερ ἂν πράττωμεν . [ 785 ] Εἰ γὰρ ἀργυρίου παῖδας ἀνούνομεν , πάντα ἦμιν αὐτοὺς ζημ βουλομέθα , καὶ ὅσα ἂν ἔχωντιν ἦμιν ἔχειν , πῶς μᾶλλον ὁ ἐκ τοῦ μὴ δυντος εἰς τὸ εἶναι παραγὼν , ὁ μετὰ ταῦτα τιμῇς ἀμαρτίς ἡμῖν ; Τίμην κατέβαλεν ὑπὲρ ἡμῶν , ὅσην οὐδεὶς οὐδὲ ὑπὲρ τέκνου καταβαλεῖν ἂν ἀνάγοιτο , τὸ αἷμα ἐξέχεε τὸ ἑαυτοῦ . Ἄν οὖν μυρίας ἔχοντες ψυχὰς , ταύτας πᾶσας καταθώμεθα ,
Lemmas: δ . οὗτος δοῦλος εὐγνώμων , μή μόνος ἐν ὁ εὐεργεσία , ἀλλά καί ἐν ὁ κολάζω , καί ἐν ὁ τιμωρία ὁ πᾶς αὐτός παραχωρέω . Πῶς γάρ οὐ ἄπονος , εἰμί ἐγώ μέν δεσπότης ἔχω τύπτω ὁ οἰκέτης , οἶδα ὅτι φείδομαι αὐτός , ὅτε αὐτός δύναμαι ἐκεῖνος , ὁ δέ θεός κολάζω οὖον φείδομαι ; οὗτος καί ὁ Παῦλος ἀνίημι εἶπον · ἐάν τε ζῶ , εἄν τε ἀποθνῄσκω , ὁ κύριος εἰμί . οὖον βούλομαι αὐτός , φημί , ὁ πλοῦτος ἐλασσόω , ὅδε πῶς κολάζω , οἰκεῖος κολάζω παῖς . οὐδείς ἐγώ μᾶλλον αὐτός φείδομαι ὁ ἐκ ὁ μή Δύντος εἰς ὁ εἰμί παράγω ἐγώ , ὁ ὁ ἥλιος ἀνατέλλω , ὁ βρέχω , ὁ Ψυχή ἐμπεδάω , ὁ ὁ εἶμι αὐτός δοκέω ὑπέρ ἐγώ . ἄλλος ὅσπερ φημί , καί διά ὁ πᾶς ἐγώ οὗτος εἴρω , ταπεινοφρονέω , ὡς χρή , μετριάζω , ὡς χρή · μή ἀφορμή ἐγώ οὗτος γίγνομαι ἔπαρσις . ταπεινεος , καί πᾶς ἄνθρωπος ταπεινός · μή διά οὗτος μέγας φρονέω , μηδέ τιτρώσκω θνῄσκω , μή ἀπόλλυμι ὁ καύχημα . Ζεύς οὗτος ταπεινοφρονέω , ἵνα ἀπονία ἀπαλλάσσω . ἄν τοίνυν διά αὐτός εἰς ἀπονία Πῖσα , ἀγαθός μή ταπεινοφρονέω . Ἄκουος γάρ Παῦλος λέγοντος·Διὰ ὁ ἀγαθός ἐγώ κατεργάζομαι θάνατος , ἵνα γίγνομαι μοιόν ὑπερβολή ἁμαρτωλός ὁ ἁμαρτία διά ὁ ἐντολή . ὅταν εἰς νοια ἔρχομαι θαυμάζω σαυτοῦ ἐπί ταπεινοφροσύνη , νήφω ὁ δεσπότης σύ , ποῦ κατέρχομαι , καί οὐ θαυμάζω σαυτοῦ οὐδέ ἐπαινέω , ἀλλά καί καταγελάω σεαυτοῦ ὡς οὐδείς ποιέω . πάντως σαυτοῦ εἰσέρχομαι εἰμί νομίζω . Ἄπερ εἄν ποιέω , ἐκεῖνος ἀναμιμνήσκω ὁ παραβολή , Τῖς δέ σύ , φημί , ὅς ἔχω δοῦλος , μή εἰσέρχομαι αὐτός , Ἄνταξ , λέγω ; οὐ λέγω σύ , ἀλλά , Στῆθι,καὶ διακονέω ἐγώ . μή χάρις οἶδα ὁ οἰκέτης ἐγώ διακονέω ἐγώ ; οὐδαμός . ἄλλος ὁ θεός ἐγώ οὐδέ χάρις οὐ αὐτός διακονέω , ἀλλά διά ἐγώ συμφέρω ποιέω . πλήν ἀλλά μή οὗτος διάκειμαι , ὡς χάρις οἶδα αὐτός , ἵνα μᾶλλον οἶδα , ἀλλά ὡς ὀφειλή ἐκπληρόω · καί γάρ Δύντος ὀφειλή ὁ πράγμα , καί οφειλή εἰμί πᾶς , ὅσπερ εἄν πράσσω . [ 785 ] εἰμί γάρ ἀργύριον παῖς ἀνοέω , πᾶς ἡμεῖς αὐτός ζημ βούλομαι , καί ὅσος εἄν ἔχω ἡμεῖς ἔχω , πῶς μᾶλλον ὁ ἐκ ὁ μή Δύντος εἰς ὁ εἰμί παράγω , ὁ μετά οὗτος τιμή ἀμαρτίς ἐγώ ; τιμή καταβάλλω ὑπέρ ἐγώ , ὅσος οὐδείς οὐδέ ὑπέρ τέκνον καταβάλλω εἄν ἀνάγω , ὁ αἷμα ἐκχέω ὁ ἑαυτοῦ . ἄν οὖν μυρίος ἔχω ψυχή , οὗτος πᾶος κατατίθημι ,