joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-philemonem-homiliae-1-3 pg062_0772.2
ἁγία Μαρία , ἡ παρθένος τῷ σώματι καὶ τῇ ψυχῇ , ἡ εὐσεβὴς καὶ εὐλαβὴς καὶ εὐπειθής · ἡ φιλοτίμη τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως , ἡ πύλη τῆς ἡμετέρας ζωῆς , ἡ πρόοδος τῆς σωτηρίας ἡμῶν ; Τὸν τοῦ ἀγγέλου ψῆφον εὐμενὲς δεξαμένη , λέγει πρὸς αὐτόν · Ἰδοὺ ἡ δούλη Κυρίου , γένοιτο μοι κατὰ τὸ ῥῆμα σου . Ὡς δοῦλα τῷ δεσπότῃ πρὸκειται νεύματι · ὡς πλὴς ὑποκείνεται ταῖς τοῦ παραμύθου χειροῖν · ὡς θέλει μετ’ ἐξουσίας τὰ πλάσθαι , ἐν ἑμοὶ προτεῖναι τὸ βούλημα · ὡς θέλει μετὰ φιλανθρωπίας , ἐν ἐμοὶ θαυματουργεῖν τὴν παράδοξον χάρην . Γένοιτο μοι κατὰ τὸ ῥῆμα σου · γένοιτο μοι τὰ ῥήματα σου [ 842 ] ταῦτα , καὶ πράγματα ἐναργέστατα καὶ αληθινά . Καὶ ἀπῆλθεν ἀπ’ αὐτῆς ὁ ἄγγελος , ὁ κατελθὼν οὐρανῶν , κατήχησε , προκατηχήσει τὴν παρθένον , ἐδίδαξεν αὐτήν , ὅσον ἐχώρασεν · ἤκουσε καὶ αὐτὸς παρ’ αὐτῆς , ὅπερ ἐκποῦδαζε μαθεῖν · καὶ πάλιν ἀνέβησεν ὅθεν κατέβη , κάτω καταλιπὼν τὸν ἀποστολάντα , καὶ πάλιν ἄνω εὕρων αὐτὴν ἐν οὐρανοῖς , προσκυνούμενον ὑπὸ πάσης ἀγγελικῆς στρατολογίας . Τί οὖν πρὸς ταῦτα λέγεις , ὦ Ἀρειε ; εἶπέ μοι , ὦ Ἀδλιε , πῶς ἐχώραθη τὸ ἀρχέτροπον ἐν μήτρα παρθένου ; πῶς παρθένος οὖσα συνέλαβε , καὶ παρθένος πάλιν διεφυλάττο , καλοῦ τὸ Σωτῆρος τὸν τόκον ἐπλούτησε , καὶ αὐτὴ συνεπλουτίσθη τῇ χάριτι . Ἄλλ’ οὐκ ἂν ἔχοις εἰπεῖν . Εἰ γὰρ ἡ μήτηρ τοῦ μυστηρίου τὸ μυστήριον , ὁ ἐτεκεν , οὐ κατέλαβε , πῶς σὺ δύνησαι τοῦτο καταλαβεῖν ; εἰ Γαβριὴλ ὁ ἄρχἄγγελος ἐρωτᾷ παρὰ τῆς μητρὸς τοῦ Κυρίου , Πῶς ἔσται μοι τοῦτο , ἐπεὶ ἄνδρα οὐ γινώσκω , πλείον εἰπεῖν οὐκ ἐδυνήθη , ἀλλὰ κατέφυγεν ἐπὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , ὡς οὐδὲν ἕτερον δυναμένως ἀποφθέγξαι · ἰσχυρότερον , οὐ πῶς εὕρησιν εἰπεῖν , ὅπερ ὁ Γαβριὴλ οὐκ ἰσχύσεν ἐρμηνεύσαι · εἰ δὲ τὴν κατὰ σάρκα γέννησιν τοῦ Χριστοῦ , τὴν γενομένην ἐπ’ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν , οὐδὲς κατ’ ἀξίαν δύναται διηγήσασθαι , ἐκεῖνὴν τὴν γέννησιν , τὴν οὐράνιον , τὴν ἀχρόνον , τὴν ἀσώματον , τὴν ἀόρατον , τὴν ἀπαθῆ , τὴν παντελῶς ἀνεκφράστον καὶ ἀκατάληπτον , πῶς τολμᾷς πολυπραγμονεῖν ; τίς παρέδωκε σοι τὴς τοιαύτης τόλμης τὰ σπερμάτια ; Οἱ ἄγγελοι τὴν ἁγίαν Τριάδα προσκυνούσιν ἀπαύστως βωῶντες , Ἅγιος , Ἅγιος , Ἅγιος Κύριος Σαβαὼθ , πλήρης ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ τῆς δόξης αὐτοῦ . Οὐ λέγουσιν , ὡς σὺ λέγεις · Ἅγιωτερος , ὁ Πατήρ , ὡς προειδύτερος · οὐ λέγουσιν ὑπερμέγας φωνάζει , Ἅγιος ὁ Ἰὼς , ὡς νεώτερος · Ἅγιος ὁ Παράκλητος , ὡς βραχυτέρος · ἀλλὰ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ὁμοφώνιον τῇ ἰσῇ Τριάδι προσφέρουσι . Πόθεν οὖν σὺ μόνος , ὦ Ἀρειε , ἐμαθες ἀντιφθέγγεσθαι τῇ κτίσει κατὰ τοῦ ποιητοῦ ; Ἄλλὰ παραγράφη τῶν οὐρανῶν καὶ τῶν ἀγγέλων τὴν μαρτυρίαν . Τίνι οὖν ἐμμένεις , εἶπέ · τίς ἀράκεται σοι τοῦ δόγματος τοῦτο κριτής ; τίνὰ θέλεις λάβωμεν ἀπροσώπου διχαστήν ; τίνος δέχῃ τὴν περὶ τῆς εὐσεβείας ἐπίκρισιν ; Ἐμμένεις τῷ Πατρὶ τῷ μᾶλλον πάντων εἰδέναι τὸν οἰκεῖον Ἰοῦν ; Οὐκοῦν ἀκούσωμεν αὐτοῦ βωῶντος · Οὗτος ἐστιν ὁ Υἱὸς μου ὁ ἀγαπητός , ἐν ᾧ εὐδόκησα , αὐτοῦ ἀκούετε . Ἐὰν εἴπῃ , Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἑσμέν , αὐτοῦ ἀκούετε · ἐὰν εἴπῃ , Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ , καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί , αὐτοῦ ἀκούετε · ἐὰν εἴπῃ · Ὁ δωρακὼς ἐμέ , ὁρᾷ τὸν Πατέρα , αὐτοῦ ἀκούετε · οὐ γὰρ ψευδεται ἡ ἀλήθεια · ἐὰν εἴπῃ , Ὁ μέλλων με Πατὴρ μείζων μου ἐστίν , μὴ τῇ θεότητι τοῦ λαλοῦντος , ἀλλὰ τῇ ἀνθρωπότητι τοῦ λαλοῦντος προσμάσατε . Ἠκούσας , Ἀρειε , τῆς τοῦ Πατρὸς ἐπικρίσεως · ἀκούσον καὶ τοῦ μονογενοῦς αὐτοῦ Ἰοῦ τοῦτο ἐπιψηφισμένου τοῖς ῥήμασιν · Οὕτως ἠγάπησεν ὁ Θεὸς τὸν κόσμον , ὅτι τὸν Ἰοῦν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἔδωκεν , ἵνα πᾶς ὁ πιστεύσων εἰς αὐτόν , μὴ ἀπόληται , ἀλλ’ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον . Ὁ πιστεύσων , οὐχ ὁ λέγων · Ἡν ποτε ὅτε οὐκ ἦν . Ὁ πιστεύσων , οὐχ ὁ ἀμφιβάλλων . Τί οὖν τὸ πιστεύειν ἀφεῖς , ὑβρίζειν ἐπιχειρεῖς , τὸν κριτὴν ἔχων πολέμιον ; Ἄλλ’ οὐ μέν , Ἀρειε , λήρε καὶ παρέρχου , ὡς θέλεις , πίστευε · εἰ μὴ γὰρ θέλεις , ταλαίπωρε , ἐπίγνων τὸν συνηφόρων , φυλάττει καὶ ἑαυτόν . Οὐτὲ γὰρ τὸν Ἰοῦν ἀδικήσεις , καὶ κατὰ τῆς αὐτοῦ κεφαλῆς ἀνάψεις τὴν ἐξάνθην · τὸ πῦρ . Ἐγὼ δὲ παιδαγωγούμενος ὑπὸ τῶν ἁγίων Γραφῶν ὑμνῶ τὸν Πατέρα , τὸν ἀεί Πατέρα τεχνοῦντα · ὑμνῶ τὸν Ἰοῦν , τὸν ἐκ τῆς πατρικῆς οὐσίας ἀχρόνως ἐκλάμψαντα · ὑμνῶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπρεσβόμενον , καὶ τὸν Ἰοῦν ἀναπαυσάμενον · ὁμολογῶ τὸν Χριστόν , Θεὸν τέλειον , καὶ ἄνθρωπον τέλειον τὸν αὐτόν · χρύπτω τῆς θεότητος αὐτοῦ
Lemmas: ἅγιος Μαρία , ὁ παρθένος ὁ σῶμα καί ὁ Ψυχή , ὁ εὐσεβής καί εὐλαβής καί εὐπειθής · ὁ φιλότιμος ὁ ἀνθρώπινος φύσις , ὁ πύλη ὁ ἡμέτερος ζωή , ὁ πρόοδος ὁ σωτηρία ἐγώ ; ὁ ὁ ἄγγελος ψῆφος εὐμενής δέχομαι , λέγω πρός αὐτός · ἰδέ ὁ δοῦλος κύριος , γίγνομαι ἐγώ κατά ὁ ῥῆμα σύ . ὡς δοῦλος ὁ δεσπότης πρόκειμαι νεῦμα · ὡς Πλῆς ὑπόκειμαι ὁ ὁ παραμυθού χείρ · ὡς ἐθέλω μετά ἐξουσία ὁ πλάω , ἐν ἐμέω προτείνω ὁ βούλημα · ὡς ἐθέλω μετά φιλανθρωπία , ἐν ἐγώ θαυματουργέω ὁ παράδοξος χαίρω . γίγνομαι ἐγώ κατά ὁ ῥῆμα σύ · γίγνομαι ἐγώ ὁ ῥῆμα σύ [ 842 ] οὗτος , καί πρᾶγμα ἐναργής καί ἀληθινός . καί ἀπέρχομαι ἀπό αὐτός ὁ ἄγγελος , ὁ κατέρχομαι οὐρανός , κατηχέω , προκατήχησις ὁ παρθένος , διδάσκω αὐτός , ὅσος χωράζω · ἀκούω καί αὐτός παρά αὐτός , ὅσπερ ἐκποῦδαζε μανθάνω · καί πάλιν ἀναβαίνω ὅθεν καταβαίνω , κάτω καταλείπω ὁ ἀποστολάντα , καί πάλιν ἄνω εὑρίσκω αὐτός ἐν οὐρανός , προσκυνέω ὑπό πᾶς ἀγγελικός στρατολογία . τις οὖν πρός οὗτος λέγω , εἰμί ἀείρω ; εἶπον ἐγώ , εἰμί Ἀδλιε , πῶς χωράω ὁ αρχετροπως ἐν μήτρα παρθένος ; πῶς παρθένος εἰμί συλλαμβάνω , καί παρθένος πάλιν διαφυλάσσω , καλός ὁ Σωτήρ ὁ τόκος πλουτέω , καί αὐτός συνεπλουτινω ὁ χάρις . ἄλλος οὐ εἄν ἔχω εἶπον . εἰμί γάρ ὁ μήτηρ ὁ μυστήριον ὁ μυστήριον , ὁ τίκτω , οὖον καταλαμβάνω , πῶς σύ δύναμαι οὗτος καταλαμβάνω ; εἰμί Γαβριήλ ὁ ἀρχάγγελος ἐρωτάω παρά ὁ μήτηρ ὁ κύριος , Πῶς εἰμί ἐγώ οὗτος , ἐπεί ἀνήρ οὖον γιγνώσκω , πλείων εἶπον οὐ δύναμαι , ἀλλά καταφεύγω ἐπί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , ὡς οὐδείς ἕτερος δύναμαι ἀποφθέγγομαι · ἰσχυρός , οὖον πῶς εὑρίσκω εἶπον , ὅσπερ ὁ Γαβριήλ οὐ ἰσχύω ἐρμηνεύω · εἰμί δέ ὁ κατά σάρξ γέννησις ὁ Χριστός , ὁ γίγνομαι ἐπί ἔσχατος ὁ ἡμέρα , οὐδή κατά ἄξιος δύναμαι διηγέομαι , ἐκεῖνος ὁ γέννησις , ὁ οὐράνιος , ὁ ἄχρονος , ὁ ἀσώματος , ὁ ἀόρατος , ὁ ἀπαθής , ὁ παντελῶς ανέκφραστος καί ἀκατάληπτος , πῶς τολμάω πολυπραγμονέω ; τίς παραδίδωμι σύ σής τοιοῦτος τόλμα ὁ σπερμάτιον ; ὁ ἄγγελος ὁ ἅγιος Τριάς προσκυνέω ἄπαυστος βοῦς , Ἅγιος , Ἅγιος , Ἅγιος Κύριος Σαβαώθ , πλήρης ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ ὁ δόξα αὐτός . οὖον λέγω , ὡς σύ λέγω · Ἅγιος , ὁ Πατήρ , ὡς προειδύτερος · οὖον λέγω ὑπερμέγας φωνάζω , Ἅγιος ὁ ἰός , ὡς νέος · Ἅγιος ὁ Παράκλητος , ὡς βραχύς · ἀλλά εἷς καί ὁ αὐτός ὁμόφωνος ὁ ἴσος Τριάς προσφέρω . πόθεν οὖν σύ μόνος , εἰμί ἀείρω , μανθάνω ἀντιφθέγγομαι ὁ κτίζω κατά ὁ ποιητής ; ἀλλά παραγράφω ὁ οὐρανός καί ὁ ἄγγελος ὁ μαρτυρία . τίς οὖν ἐμμένω , εἶπον · τίς ἀράκεται σύ ὁ δόγμα οὗτος κριτής ; τις ἐθέλω λαμβάνω απρόσωπος διχαστής ; τίς δέχομαι ὁ περί ὁ εὐσέβεια ἐπίκρισις ; ἐμμένω ὁ πατήρ ὁ μᾶλλον πᾶς οἶδα ὁ οἰκέω Ἰώ ; οὐκοῦν ἀκούω αὐτός βοάω · οὗτος εἰμί ὁ υἱός ἐγώ ὁ ἀγαπητός , ἐν ὅς εὐδοκέω , αὐτός ἀκούω . ἐάν εἶπον , ἐγώ καί ὁ πατήρ ἐν εἰμί , αὐτός ἀκούω · ἐάν εἶπον , ἐγώ ἐν ὁ πατήρ , καί ὁ πατήρ ἐν ἐγώ , αὐτός ἀκούω · ἐάν εἶπον · ὁ δωρακὼς ἐγώ , ὁράω ὁ πατήρ , αὐτός ἀκούω · οὖον γάρ ψεύδω ὁ ἀλήθεια · ἐάν εἶπον , ὁ μέλλω ἐγώ πατήρ μείζων ἐγώ εἰμί , μή ὁ θεότης ὁ λαλέω , ἀλλά ὁ ἀνθρωπότης ὁ λαλέω προσμαω . ἥκω , ἀείρω , ὁ ὁ πατήρ ἐπίκρισις · ἀκούω καί ὁ μονογενής αὐτός ἰόν οὗτος ἐπιψηφίζω ὁ ῥῆμα · οὕτως ἀγαπάω ὁ θεός ὁ κόσμος , ὅτι ὁ Ἰώ αὐτός ὁ μονογενής δίδωμι , ἵνα πᾶς ὁ πιστεύω εἰς αὐτός , μή ἀπόλλυμι , ἀλλά ἔχω ζωή αἰώνιος . ὁ πιστεύω , οὐ ὁ λέγω · ἐάν ποτός ὅτε οὐ εἰμί . ὁ πιστεύω , οὐ ὁ ἀμφιβάλλω . τις οὖν ὁ πιστεύω ἀφίημι , ὑβρίζω ἐπιχειρέω , ὁ κριτής ἔχω πολέμιος ; ἄλλος οὖον μέν , ἀείρω , λῆρος καί παρέρχομαι , ὡς ἐθέλω , πιστεύω · εἰμί μή γάρ ἐθέλω , ταλαίπωρος , ἐπιγιγνώσκω ὁ συνηφοροος , φυλάσσω καί ἑαυτοῦ . οὔτε γάρ ὁ Ἰώ ἀδικέω , καί κατά ὁ αὐτός κεφαλή ἀνάπτω ὁ ξαίνω · ὁ πῦρ . ἐγώ δέ παιδαγωγέω ὑπό ὁ ἅγιος Γραφής ὑμνέω ὁ πατήρ , ὁ ἀεί πατήρ τεχνόω · ὑμνέω ὁ Ἰώ , ὁ ἐκ ὁ πατρικός οὐσία ἄχρονος ἐκλάμπω · ὑμνέω ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , ὁ ἐκ ὁ πατήρ ἐκπέρθω , καί ὁ Ἰώ ἀναπαύω · ὁμολογέω ὁ Χριστός , θεός τέλειος , καί ἄνθρωπος τέλειος ὁ αὐτός · χρύπτω ὁ θεότης αὐτός