joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-philemonem-homiliae-1-3 pg062_0709.3
κατασείσῃ καὶ παρασαλεύσῃ , δεῖκνὺς ὅτι πολλῷ πλέον ἀνθρώπους φοβοῦμεθα ἢ τὸν Θεόν , καὶ τιμῶμεν ἀνθρώπους ἢ τὸν Θεόν . Σκέψαι γάρ · Ὁ μοιχεύων οὐδὲν , ὅτι Θεὸς αὐτὸν ὁρᾷ , τοῦτο μὲν καταφρονεῖ · ἄν δὲ ἄνθρωπος ἴδῃ , κατέχει τὴν ἐπιθυμίαν . Ὁ τοιούτος οὐχὶ προτιμᾷ ἀνθρώπους μόνον Θεοῦ , οὐχὶ μόνον ὑβρίζει τὸν Θεόν , ἀλλὰ καὶ τὸ πολλὸν χαλεπώτερον , ἐκεῖνος δεδιώκας , τοῦτο καταφρονεῖ . Ἄν μὲν γὰρ ἐκεῖνος ἴδῃ , κατέχει τὴν φλόγα τῆς ἐπιθυμίας · μᾶλλον δὲ ποῖαν φλόγα ; οὐχ ἔστι φλὸς , ἀλλὰ ὑβρις . Εἰ μὲν γὰρ μὴ ἐξὴν γυναικὶ κεχρήσθαι , εἰκότως , φλὸς τὸ πρᾶγμα ἦν , νυνὶ δὲ ὑβρις καὶ στέρησις · ἄν μὲν γὰρ ἀνθρώπους ἴδῃ , ἰσταται τῆς μανίας , τῆς δὲ τοῦ Θεοῦ μακροθυμίας , ἔλαττον φρονεῖ . Πάλιν ἕτερος , ὁ χλεπτικὸς σύνειδεν ὅτι ἀρπάζει , καὶ ἀνθρώπους μὲν πειρᾶται ἀπατήσαι , καὶ ἀπολογεῖται πρὸς τοὺς ἐγκλοῦντας , καὶ σχῆμα περιτίθεται τῇ ἀπολογίᾳ · τὸν δὲ Θεὸν μὴ δυνάμενος πλάσαι , οὐ φρονεῖ , οὐδὲ αἰδεῖται , οὐδὲ τιμᾷ . Κἂν μὲν ὁ βασιλεὺς κελεύσῃ ἀπέχεσθαι τῶν ἑτέρου χρημάτων , μᾶλλον καὶ τὰ αὐτοῦ δώσει , πάντες , ἐτοῖμως εἰσφέρομεν · τοῦ δὲ Θεοῦ κελεύοντος μὴ ἀρπάζειν , μηδὲ τὰ ἑτέρων συνάγειν , οὐχ ἀνεχόμεθα . Ὅρῃς , ὅτι προτιμῶμεν ἀνθρώπους τοῦ Θεοῦ ; Φοροπικὸν τὸ ῥῆμα καὶ ἐπαχθές · ἀλλὰ δεῖξαι ὅτι φορτικόν , φεύγετε τὸ ἔργον · εἰ δὲ τὸ ἔργον οὐ δεδούκατε , πῶς ὑμῖν πιστεύσαι δύναιμι λέγουσιν , ὅτι Τὰ ῥήματα δεδοίκαμεν , καὶ βαρεῖς ἡμῖν ; Ἡμεῖς ἑαυτοὺς τῷ ἔργῳ βαρεῖτε , καὶ οὐδὲς λόγος · ἔγω δὲ τὰ ῥήματα εἴπω , ὧν ὑμεῖς τὰ πράγματα πράττετε , ἀγανακτεῖτε · καὶ πῶς οὐχ ἀτοπον ; Γένετο λεύδος ἐνὶαν τὰ περ’ ἡμῶν [ 777 ] . Βουλόμαι αὐτὸς λοιδόρας δόξαν λαβεῖν κατ’ ἐκείνην τὴν ἡμέραν , ὡς εἰκὴ καὶ μάτην λοιδωρησάμενος ὑμᾶς , ἢ ἰδεῖν ὑπὲρ τούτων ἐγκαλουμένων . Οὐ μόνον δὲ αὐτοῖς ἀνθρώποις προτιμᾶτε τοῦ Θεοῦ , ἀλλὰ καὶ ἑτέρους ἀναγκάζετε . Πολλοὶ πολλούς οἰκέτας , ἠγάχασαν , καὶ παίδας · οἱ μὲν εἰς γάμους ἐλθόντες μὴ βουλομένων , οἱ δὲ ὑπηρετησάσθαι διακονίας ἀτόπους , καὶ ἐρωτὶ μαρῦν καὶ ἀρπαγαῖς καὶ πλεονεξίαις καὶ βίαις · ὥστε διπλοῦν εἶναι τὸ ἐγκλημα , καὶ μηδὲ ἀπὸ τῆς ἀνάγκης δύνασθαι συγγνώμην αὐτοὺς εὑρεῖσθαι . Εἰ γὰρ αὐτὸς ἄκων πράττεις τὰ πονηρὰ καὶ διὰ τὸ ἐπίταγμα τοῦ ἄρχοντος , μάλιστα μὲν οὐδὲ οὕτως ἰκανή ἡ ἀπολογία , πλὴν χαλεπωτέρα γίνεται ἡ ἁμαρτία , ὅταν καὶ ἐκείνους ἀναγκάζῃς τοῖς αὐτοῖς περιπίπτειν . Ποῖα γὰρ ἂν εἴη τῷ τοιούτῳ συγγνώμη λοιπόν ; Ταῦτα εἴπον , οὐχὶ κατακρίνας βουλόμενος ὑμᾶς , ἀλλὰ δεῖξαι , πόσον ἔσμεν ὀφειλέται τῷ Θεῷ . Εἰ γὰρ καὶ ἐξ ἴσου τιμῶντες ἀνθρώπων τῷ Θεῷ , ὑβρίζομεν τὸν Θεόν , πολλῷ μᾶλλον , ὅταν προτιμῶμεν ἀνθρώπους . Εἰ δὲ ταῦτα τὰ ἀμαρτήματα τὰ εἰς ἀνθρώπους γινόμενα , εἰς Θεὸν πολλῷ μεῖζονα δείκνυται · πῶς μᾶλλον , ὅταν καὶ αὐτὴ ἡ ἁμαρτία τῇ ποιότητι μεῖζων ἢ καὶ χαλεπωτέρα ; Ἐξεταζέτω τις ἑαυτόν , καὶ θύεται πάντα δι’ ἀνθρώπων ποιοῦν . Σφῶρα ἂν ἦμεν μακάριοι , εἰ τοσαῦτα διὰ τὸν Θεὸν ἐπράττομεν , ὅσα διὰ τοὺς ἄνθρώπους , καὶ τὴν τιμὴν τῶν ἀνθρώπων δόξαν καὶ τὴν φόβον καὶ τὴν τιμήν . Εἰ τοίνυν τοσούτων δεμένων ὑπεύθυνοι , ὀφειλομεν μετὰ πάσης προθυμίας ἀφιέναι τοὺς δικαιοῦν ἡμᾶς καὶ πλεονεκτοῦσι , καὶ μὴ μηνισκακεῖν . Ὅδε γὰρ ἐστι λύσεως ἀμαρτημάτων , οὐ πόνων δεομένη , οὐδὲ δαπάνης χρημάτων , οὐδὲ ἄλλου οὐδενός , ἀλλ’ ἀπλῶς προαιρέσεως · οὐχ ἀποδημίαν χρή στείλασθαι , οὐχ εἰς τὴν ὑπερορίαν ἐλθεῖν ,
Lemmas: κατασείω καί παρασαλεύω , δείκνυμι ὅτι πολύς πλέω ἄνθρωπος φοβέω ἢ ὁ Θεός , καί τιμάω ἄνθρωπος ἢ ὁ Θεός . σκέπτομαι γάρ · ὁ μοιχεύω οὐδείς , ὅτι θεός αὐτός ὁράω , οὗτος μέν καταφρονέω · ἄν δέ ἄνθρωπος ὁράω , κατέχω ὁ ἐπιθυμία . ὁ τοιούτος οὐ προτιμάω ἄνθρωπος μόνος Θεός , οὐ μόνος ὑβρίζω ὁ Θεός , ἀλλά καί ὁ πολύς χαλεπός , ἐκεῖνος διωκή , οὗτος καταφρονέω . ἄν μέν γάρ ἐκεῖνος ὁράω , κατέχω ὁ φλόξ ὁ ἐπιθυμία · μᾶλλον δέ Ποίας φλόξ ; οὐ εἰμί Φλος , ἀλλά ὕβρις . εἰμί μέν γάρ μή ἔξεστι γυνή χράομαι , εἰκότως , Φλος ὁ πρᾶγμα εἰμί , νυνί δέ ὕβρις καί στέρησις · ἄν μέν γάρ ἄνθρωπος ὁράω , ἵστημι ὁ μανία , ὁ δέ ὁ Θεός μακροθυμία , μικρός φρονέω . πάλιν ἕτερος , ὁ κλεπτικός συνοράω ὅτι ἁρπάζω , καί ἄνθρωπος μέν πειράω ἀπατάω , καί ἀπολογέομαι πρός ὁ ἐγκλάω , καί σχῆμα περιτίθημι ὁ ἀπολογία · ὁ δέ θεός μή δύναμαι πλάσσω , οὖον φρονέω , οὐδέ αἰδέομαι , οὐδέ τιμάω . κἀν μέν ὁ βασιλεύς κελεύω ἀπέχω ὁ ἕτερος χρῆμα , μᾶλλον καί ὁ αὐτός δίδωμι , πᾶς , ἑτοίμως εἰσφέρω · ὁ δέ Θεός κελεύω μή ἁρπάζω , μηδέ ὁ ἕτερος συνάγω , οὐ ἀνέχω . ὄρνυμι , ὅτι προτιμάω ἄνθρωπος ὁ Θεός ; Φοροπικὸν ὁ ῥῆμα καί ἐπαχθής · ἀλλά δείκνυμι ὅτι φορτικός , φεύγω ὁ ἔργον · εἰμί δέ ὁ ἔργον οὖον δίδωμι , πῶς σύ πιστεύω δύο λέγω , ὅτι ὁ ῥῆμα δείδω , καί βαρύς ἐγώ ; ἐγώ ἑαυτοῦ ὁ ἔργον βαρέω , καί οὐδή λόγος · ἐγώ δέ ὁ ῥῆμα εἶπον , ὅς σύ ὁ πρᾶγμα πράσσω , ἀγανακτέω · καί πῶς οὐ ἄτοπος ; γίγνομαι λεύδος νέος ὁ περί ἐγώ [ 777 ] . βούλομαι αὐτός λοιδορα δόξα λαμβάνω κατά ἐκεῖνος ὁ ἡμέρα , ὡς εἰκῇ καί μάτην λοιδορέω σύ , ἢ ὁράω ὑπέρ οὗτος ἐγκαλέω . οὖον μόνος δέ αὐτός ἄνθρωπος προτιμάω ὁ Θεός , ἀλλά καί ἕτερος ἀναγκάζω . πολλός πολύς οἰκέτης , ἄγω , καί παῖς · ὁ μέν εἰς γάμος ἔρχομαι μή βούλομαι , ὁ δέ ὑπηρετέω διακονία ἄτοπος , καί Ἔρως μαρῦν καί ἁρπάγη καί πλεονεξία καί βία · ὥστε διπλόος εἰμί ὁ ἔγκλημα , καί μηδέ ἀπό ὁ ἀνάγκη δύναμαι συγγνώμη αὐτός εὑρίσκω . εἰμί γάρ αὐτός ἄκων πράσσω ὁ πονηρός καί διά ὁ ἐπίταγμα ὁ ἄρχω , μάλιστα μέν οὐδέ οὕτως ἱκανός ὁ ἀπολογία , πλήν χαλεπός γίγνομαι ὁ ἁμαρτία , ὅταν καί ἐκεῖνος ἀναγκάζω ὁ αὐτός περιπίπτω . ποίας γάρ εἄν εἰμί ὁ τοιοῦτος συγγνώμη λοιπός ; οὗτος εἶπον , οὐ κατακρίνω βούλομαι σύ , ἀλλά δείκνυμι , πόσος εἰμί ὀφειλέτης ὁ Θεός . εἰμί γάρ καί ἐκ ἴσος τιμή ἄνθρωπος ὁ Θεός , ὑβρίζω ὁ Θεός , πολύς μᾶλλον , ὅταν προτιμάω ἄνθρωπος . εἰμί δέ οὗτος ὁ ἁμάρτημα ὁ εἰς ἄνθρωπος γίγνομαι , εἰς θεός πολύς μείζων δείκνυμι · πῶς μᾶλλον , ὅταν καί αὐτός ὁ ἁμαρτία ὁ ποιότης μείζων ἢ καί χαλεπός ; ἐξετάζω τις ἑαυτοῦ , καί θύω πᾶς διά ἄνθρωπος ποιέω . Σφῶρα εἄν εἰμί μακάριος , εἰμί τοσοῦτος διά ὁ θεός πράσσω , ὅσος διά ὁ ἄνθρωπος , καί ὁ τιμή ὁ ἄνθρωπος δόξα καί ὁ φόβος καί ὁ τιμή . εἰμί τοίνυν τοσοῦτος δεμένος ὑπεύθυνος , ὀφείλω μετά πᾶς προθυμία ἀφίημι ὁ δικαιόω ἐγώ καί πλεονεκτέω , καί μή μηνισκακεῖν . ὅδε γάρ εἰμί λύσις ἁμάρτημα , οὖον πόνος δήω , οὐδέ δαπάνη χρῆμα , οὐδέ ἄλλος οὐδείς , ἀλλά ἀπλόος προαίρεσις · οὐ ἀποδημία χρή στέλλω , οὐ εἰς ὁ ὑπερορία ἔρχομαι ,