joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-philemonem-homiliae-1-3 pg062_0716.3
ἐπαίρονται διὰ τὸ μέγα φρονεῖν . Οἷον , ἡλθὲ τις ἀδελφὸς ἢ καὶ οἰκέτης , προσελθόν αὐτῶν , τοὺς πόδας ἐνίψας , εὐθέως μέγα ἤρξασθαι . Ἐποίησα , λέγεις , οὐδὲν ἐποίησας , κατώρθωσα τὴν ταπεινοφροσύνην . Πῶς οὖν ἂν τις ἐν τῇ ταπεινοφροσύνῃ μένῃ ; Εἰ μνημονεύοι τῆς παραγγελίας τοῦ Χριστοῦ τῆς λεγούσης · Ὦταν πάντα ποιήσητε , λέγετε , ὅτι Ἀχρεῖοι δοῦλοι ἐσμεν · καὶ πάλιν τοῦ διδασκάλου τῆς οἰκονομίας λέγοντος · Ἐγὼ ἐμαυτὸν οὐ λογιζόμαι κατειληφέναι . Ὁ πεῖσας ἐαυτόν , ὅτι οὐδὲν μέγα κατώρθωσεν , ὅσα ἂν ποιήσῃ , οὗτος μόνος ταπεινοφρονεῖν δύναται , ὁ μὴ πρὸς τὸ τέλος ἡκεινομελίζων . Πολλοὶ ἀπὸ ταπεινοφροσύνης ἐπήρθησαν . Ἄλλα μὴ ἡμεῖς τοῦτο πάθωμεν . Ἐποίησάς τι ταπεινόν ; μὴ φρονήσῃς μέγα , ἐπεὶ τὸ πᾶν ἀπώλεσας . Τοιούτους γὰ ὁ Φαρισαῖος · ἐπήρθη , ἐπειδὴ εἶδον τοὺς πέντας τὰς δεκάτας , καὶ τὸ πᾶν ἀπώλεσεν . Ἄλλ’ οὐχ ὁ τελώνης οὕτως . Ἄκουε Παύλου πάλιν λέγοντος · Οὐδὲν ἐμαυτῷ σύνοιδα · ἀλλ’ οὐχ ἐν τούτῳ δεδικαιώμαι . Ὦφῆς , ὅτι οὐχ ἐπήρεν αὐτόν , ἀλλὰ παντοίως συνέτειλε καὶ ἐταπείνου , καὶ ταῦτα εἰς τὴν ἄκραν κορυφὴν ἀνελήλυθώς ; Καὶ οἱ τρεῖς παῖδες ἐν πυρὶ ἦσαν , καὶ ἐν μέσῃ τῇ καυμῇ , καὶ τί ἔλεγον ; Ἠμάρτομεν , ἠρωμήσαμεν μετὰ τῶν πατέρων ἡμῶν . Τοῦτό ἐστι καρδίαν συντετριμμένην ἔχειν . Διὰ τοῦτο ἡδύναντο λέγειν Ἄλλ’ ἐν καρδίᾳ συντετριμμένῃ , καὶ πνεύματι ταπεινώσεως προσδεχθήμεν . Οὕτω καὶ μετὰ τὸ ἐμπσεῖν εἰς τὸν κάμινον , σφόδρα ἦσαν τεταπεινωμένοι , καὶ μᾶλλον ἢ πρὸ τοῦ ἐμπσεῖν . Ἐπειδὴ γὰρ εἶδον τὸ θαῦμα τὸ γενόμενον , ἀναξίους νομίσαντες ἐαυτοὺς τῆς σωτηρίας , εἰς ταπεινοφροσύνην κατηνέχθησαν . Ὦταν γὰρ πεισώμεν , ὅτι παρ’ ἀξίαν μεγάλα εὐηργετήμεθα , τότε μάλιστα ἀνιῶμεθα . Καὶ τοῦ τι παρ’ ἀξίαν εὐηργετήσθαι ἐκεῖνοι ; Ἐξἐδωκαν ἐαυτοὺς εἰς κάμινον , ἐξηχμαλωτίσθησαν , ἐτέρων ἁμαρτωλῶν ( ἐτὶ γὰρ νέοι ἦσαν ) καὶ οὐχ ἐχόγγυσαν , οὐδὲ ὠργίσθησαν , οὐδὲ εἶπον · Ναί , τί γὰρ ἡμῖν γαδόν , ὅτι δουλεύομεν τῷ Θεῷ ; τὸ ὠφελήσαμεν προσκυνήσαντες αὐτόν ; Οὕτως ἀσεβὴς ἐστι , καὶ γέγονεν ἡμῶν δεσπότης · μετὰ τῶν εἰδωλολατρῶν ὑπὸ τοῦ εἰδωλολάτρου κολαζόμεθα , εἰς αἰχμαλωσίαν ἡχθημεν , πατρίδος ἐξέπεσομεν , ἐλευθερίας , τῶν πατρῴων ἀπάντων , αἰχμάλωτοι καὶ δοῦλοι γεγόναμεν , βασιλεῖ βαρβάρῳ δουλεύομεν . Οὐδὲν τούτων εἶπον · ἀλλὰ τί ; Ἠμάρτομεν , ἠρωμήσαμεν · καὶ οὐδ’ ὑπὲρ ἐαυτῶν , ἀλλ’ ὑπὲρ τῶν ἄλλων πονοῦνται τὴν δίψαν · Ὦτι βασιλεῖ , φασίν , ἐχθίστῳ καὶ πονηροτάτῳ [ 784 ] παρθένως ἡμᾶς . Πάλιν ὁ Δανιὴλ δεῦτερον εἰς λάκκον ἐμβεβλημένος , ἔλεγεν · Ἐμνήσθη μου γὰρ ὁ Θεός . Διὰ τί οὐχ ἂν ἐμνήσθη , ὡ Δανιήλ , ὅτε αὐτὸν ἐδδύσας ἐπὶ τοὺς βασιλέας , λέγων · Καὶ ἐτὼ οὐχ ἐν τῇ σοφίᾳ τῇ οὐσῇ ἐν ἐμοί · ἀλλ’ ὅτε ἐνεβλήθης εἰς λάκκον λεόντων διὰ τὸ μὴ ὀπακοῦσαι τῷ πονηροτάτῳ δόγματι ἐκείνῳ , διὰ τί οὐχ ἂν ἐμνήσθη ; Δι’ αὐτὸ δὴ τοῦτο . Οὐχὶ δι’ αὐτὸν ἐμβεβλήμενόν ; Ναί , φησίν , ἀλλὰ πολλῶν ἀφελήτης εἰμί . Εἰ δὲ ἐκεῖνος τοιαῦτα μετὰ τοσαύτην ἀρετὴν , τί ἂν εἰποῖμεν λοιπὸν ἡμεῖς ; Ἄλλ’ ὁ Δαβὶδ ἄκουε τί φησι · Καὶ ἂν εἴπῃ μοι · Οὐ τεθελήκα σε , Ἰδοὺ ἐτὼ , ποιείτω μοι τὸ ἀρεστὸν ἐνώπιον αὐτοῦ · καὶ τὰ μυρία ἔχω εἰπεῖν ἐαυτοῦ κατορθώματα . Καὶ ὁ Ἠλὶ δὲ φησι · Κύριος αὐτός , τὸ ἀρεστὸν ἐνώπιον αὐτοῦ ποιήσει .
Lemmas: ἐπαίρω διά ὁ μέγας φρονέω . οἷος , ἔρχομαι τις ἀδελφός ἢ καί οἰκέτης , προσέρχομαι αὐτός , ὁ πούς νίζω , εὐθύς μέγας ἔρδω . ποιέω , λέγω , οὐδείς ποιέω , κατορθόω ὁ ταπεινοφροσύνη . Πῶς οὖν εἄν τις ἐν ὁ ταπεινοφροσύνη μένω ; εἰμί μνημονεύω ὁ παραγγελία ὁ Χριστός ὁ λέγω · Ἄτη πᾶς ποιέω , λέγω , ὅτι ἀχρεῖος δοῦλος εἰμί · καί πάλιν ὁ διδάσκαλος ὁ οἰκονομία λέγω · ἐγώ ἐμαυτοῦ οὖον λογίζομαι καταλαμβάνω . ὁ πείθω ἑαυτοῦ , ὅτι οὐδείς μέγας κατορθόω , ὅσος εἄν ποιέω , οὗτος μόνος ταπεινοφρονέω δύναμαι , ὁ μή πρός ὁ τέλος ηκεινομελιζω . πολλός ἀπό ταπεινοφροσύνη ἐπαίρω . ἄλλος μή ἐγώ οὗτος πάσχω . ποιέω τίς ταπεινός ; μή φρονέω μέγας , ἐπεί ὁ πᾶς ἀπόλλυμι . τοιοῦτος γε ὁ Φαρισαῖος · ἐπαίρω , ἐπεί εἶδον ὁ Πέντας ὁ δέκατος , καί ὁ πᾶς ἀπόλλυμι . ἄλλος οὐ ὁ τελώνης οὕτως . Ἄκουος Παῦλος πάλιν λέγω · οὐδείς ἐμαυτοῦ σύνοιδα · ἀλλά οὐ ἐν οὗτος δικαιόω . φίδι , ὅτι οὐ ἐπαίρω αὐτός , ἀλλά παντοῖος συντέλλω καί ταπεινόω , καί οὗτος εἰς ὁ ἄκρος κορυφή ἀνέρχομαι ; καί ὁ τρεῖς παῖς ἐν πῦρ εἰμί , καί ἐν μέσος ὁ καυμός , καί τίς λέγω ; ἁμαρτάνω , ἠρωμήσαμεν μετά ὁ πατήρ ἐγώ . οὗτος εἰμί Καρδία συντρίβω ἔχω . Ζεύς οὗτος ἡδύνω λέγω ἄλλος ἐν Καρδία συντρίβω , καί πνεῦμα ταπείνωσις προσδέχομαι . οὕτως καί μετά ὁ ἐμπίπτω εἰς ὁ κάμινος , σφόδρα εἰμί ταπεινόω , καί μᾶλλον ἢ πρό ὁ ἐμπίπτω . ἐπεί γάρ εἶδον ὁ θαῦμα ὁ γίγνομαι , ἀνάξιος νομίζω ἑαυτοῦ ὁ σωτηρία , εἰς ταπεινοφροσύνη καταφέρω . Ἄτη γάρ πείθω , ὅτι παρά ἄξιος μέγας εὐεργετέω , τότε μάλιστα ἀνίημι . καί ὁ τίς παρά ἄξιος εὐεργετέω ἐκεῖνος ; ἐκδίδωμι ἑαυτοῦ εἰς κάμινος , ἐξηχμαλωτίσθησαν , ἕτερος ἁμαρτωλός ( τίμι γάρ νέος εἰμί ) καί οὐ εχογγυσαω , οὐδέ ὀργίζω , οὐδέ εἶπον · Ναίς , τίς γάρ ἐγώ γάδος , ὅτι δουλεύω ὁ Θεός ; ὁ ὠφελέω προσκυνέω αὐτός ; οὕτως ἀσεβής εἰμί , καί γίγνομαι ἐγώ δεσπότης · μετά ὁ εἰδωλολάτρης ὑπό ὁ εἰδωλολάτρης κολάζω , εἰς αἰχμαλωσία ἄγω , πατρίς ἐκπίπτω , ἐλευθερία , ὁ πατρῷος ἀπαντάω , αἰχμάλωτος καί δοῦλος γίγνομαι , βασιλεύς βάρβαρος δουλεύω . οὐδείς οὗτος εἶπον · ἀλλά τίς ; ἁμαρτάνω , ἠρωμήσαμεν · καί οὐδέ ὑπέρ ἑαυτοῦ , ἀλλά ὑπέρ ὁ ἄλλος πονέω ὁ δίψα · οὖς βασιλεύς , φημί , ἐχθρός καί πονηρός [ 784 ] παρθένος ἐγώ . πάλιν ὁ Δανιήλ δύο εἰς λάκκος ἐμβάλλω , λέγω · Ἐμνάω ἐγώ γάρ ὁ Θεός . Ζεύς τίς οὐ εἄν μιμνήσκω , εἰμί Δανιήλ , ὅτε αὐτός ἐσθίω ἐπί ὁ βασιλεύς , λέγω · καί ἐτός οὐ ἐν ὁ σοφία ὁ εἰμί ἐν ἐγώ · ἀλλά ὅτε ἐμβάλλω εἰς λάκκος λέων διά ὁ μή ὀπάζω ὁ πονηρός δόγμα ἐκεῖνος , διά τίς οὐ εἄν μιμνήσκω ; διά αὐτός δή οὗτος . οὐ διά αὐτός ἐμβάλλω ; Ναίς , φημί , ἀλλά πολύς ἀφαιρέω εἰμί . εἰμί δέ ἐκεῖνος τοιοῦτος μετά τοσοῦτος ἀρετή , τίς εἄν εἶπον λοιπός ἐγώ ; ἄλλος ὁ Δαυίδ ἀκούω τίς φημί · καί εἄν εἶπον ἐγώ · οὖον ἐθέλω σύ , ἰδέ ἐτός , ποιέω ἐγώ ὁ ἀρεστός ἐνώπιος αὐτός · καί ὁ μυρίος ἔχω εἶπον ἑαυτοῦ κατόρθωμα . καί ὁ Ἠλίς δέ φημί · Κύριος αὐτός , ὁ ἀρεστός ἐνώπιος αὐτός ποιέω .