joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-hebraeos-homiliae-1-34 pg063_0217.1
διατεταμένοι καλῶς , καὶ ἡ τῆς τέχνης ἀρετὴ ὑποτέμενεται , ἀναγκαζομένη δουλεύειν τῇ μαλακίᾳ τῶν νευρίων · οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ σώματος , πολλάς ἀπ’ αὐτοῦ δέχεται ἄρρωστιαν καὶ τὴν ψυχήν , πολλάς ἀνάγκας . Ὅταν γὰρ πολλῆς δέχεται θεραπείας , πικρὰν ὑπομένει τὴν δουλείαν ἐκείνην . Ἄλλ’ , παρακαλῶ , ἰσχυρὸν αὐτὸ ἐργαζώμεθα , καὶ μὴ νοσηλώσωμεν . Οὐ πρὸς 376 ἄνδρας μόνον , ἀλλὰ καὶ πρὸς γυναῖκας ὁ λόγος ἐμοί . Τί γὰρ συνεχῶς ἐκλύει αὐτὴ τῇ τρυφῇ , καὶ ἐξῆπλον ποιεῖς , ὦ γύναι ; τί τὴν ἰσχὺν παραλινὲν στέασθι ; τὸ σῶμα χαυνότης ἐστὶ τούτῳ , οὐκ ἰσχύς . Ἐὰν δὲ τούτων ἀποστάσῃ , ἕτερος ἄγης δεαυτὴν · τότε καὶ τὸ κάλλιον τὸ σωματικὸν προχωρεῖ κατὰ γνώμην , ὅταν ἰσχύς καὶ εὐεξία παρῇ · ἂν μέντοι μυρίαις αὐτὸ πολιορκῇς νόσοις , οὔτε ἄνθος χρόματος , οὔτε εὐεξία τις ἐσται · ἀεὶ γὰρ ἂν καταφθείρῃ . δ’ . Τότε δὲ ὁτιώπερ οὐκὲν καλόν , ἐπειδὰν γελᾷσθῃ ὁ ἀήρ , λαμπρὸν δείκνυσιν , οὕτω καὶ ὅλην ὥραν ἡν φαιδρότης ἐπιγεννομένη ψυχῆς , κρείττονα ποιεῖ · ἐὰν δὲ ἐν καταφροσῇ ἢ καὶ ὀδύναις , δυσειδεστέρα γίνεται · τὴν δὲ κατήρειαν αἱ νόσοι ποιοῦσι καὶ αἱ ὀδύναι , τὰς δὲ νόσους τὸ μαλακώτερον γενέσθαι τὸ σῶμα ἀπὸ τῆς πολλῆς τρυφῆς . Ὦστε καὶ κατὰ τοῦτο φεύξοις τὴν τρυφήν , ἂν ἐμοὶ πειθῃς . Ἄλλ’ ἡδονήν , φησίν , ἔχει τὸ τρυφᾶν . Ἄλλ’ οὐ τοσαύτην , ὅσας δυσκολίας . Ἄλλως δέ , ἡ ἡδονὴ μέχρι τοῦ φάρυγγος , μέχρι τῆς γλώττης ἐστίν · τῆς γὰρ τραπέζης ἀρθείσης , ἢ τοῦ στίλου καταποθέντος , ὁμοίως ἐσθ τῷ μὴ μετεσχηκότι , μᾶλλον δὲ πολλῷ χειρόν , βάρη φέρων ἐκείθεν καὶ διάτασιν καὶ καρθηδρίαν καὶ ὅπουν ἑοικότα θανάτῳ , πολλάκις δὲ καὶ ἀγρυπνίαν ἀπὸ πλησμονῆς , καὶ πνεύματος ἐμφράξεως , καὶ ἐρυθῆς · καὶ μυρία τὰ καταφράσω τῇ γαστρὶ , δὸν τῇ ἡμέρᾳ καταφράσασθαι . Μὴ λησιάνωμεν τοίνυν τὸ σῶμα , ἀλλ’ ἀκούσωμεν τοῦ Παύλου λέγοντος · Τῆς σαρκὸς πράσσωμεν μὴ ποιούσθω εἰς ἐπιθυμίας . Ὦσπερ ἂν εἰ τις εἰς ἁμάρραν λαβὼν τὰ σπέρμα ἐβάλλοι ἢ , οὐκὲν καὶ εἰς τὴν γαστέρα ἐμβάλλων · μᾶλλον δὲ οὐχ οὕτως , ἀλλὰ πολλῷ χειρόν . Ἐνταῦθα μὲν γὰρ ἁμάρων ἐργάζεται χωρὶς τῶν οἰκείων κακῶν , ἐκεῖ δὲ καὶ μυρία τίκτει τὰ νοσήματα . Τὸ γὰρ τρέφειν ἡ αὐτάρκεια ἐστίν , ὁ καὶ κατεργασθῆναι δύναται · τὸ δὲ περιττὸν τῆς χρείας οὐ μόνον οὐ τρέφει , ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνο λυμαίνεται . Ἄλλ’ οὐδεὶς ταῦτα ὁρᾷ ὑπὸ τῆς ἀκαιροῦ ἡδονῆς καὶ τῆς ἐν συνήθει προλήψεως ἀπατώμενος . Βούλει τρέφειν τὸ σῶμα ; περίελε τὸ πλέον , τὸ αὐτάρκες δίδου , καὶ ὅσον κατεργάσασθαι 277 δυνατόν · μὴ βάρυνη αὐτό , ἵνα μὴ καταποντίσῃς . Τὸ αὐτάρκες καὶ τροφή ἐστι καὶ ἡδονή · οὐδὲν γὰρ οὕτω ποιεῖ ἡδονὴν ὡς στίλον καλῶς κατεργασθέν · οὐδὲν οὕτως ὑγείαν , οὐδὲν οὕτως δεύτητα αἰσθήσεως , οὐδὲν οὕτως ἐστὶ νόσῳ ἀπεικάνειν . Ἄρα δὲ τὸ αὐτάρκες μὲν καὶ τροφή ἐστι καὶ ἡδονὴ καὶ ὑγεία , τὸ δὲ πλέον καὶ λύμη καὶ ἀποία καὶ νόσος . Ἄ γὰρ ποιεῖ ὁ λιμὸς ο , ταῦτα ποιεῖ καὶ ἡ πλησμονή , ἀλλὰ δὲ χαλεπώτερα · ἐκεῖνος μὲν γὰρ ἐν ὀλίγαις ἡμέραις ἀπήγαγε καὶ ἀπῆλθε τὸν ἄνθρωπον , αὕτη δὲ διατρώγουσα καὶ σήπουσα τὸ σῶμα , μακρὰ παραβλέψει νόσῳ , καὶ τότε θανάτῳ χαλεπωτάτῳ . Ἡμεῖς δὲ τὸν μὲν λιμὸν ἀπευκτὸν πράγμα νομίζομεν , ἐπὶ δὲ τὴν τοῦτο χαλεπωτέραν πλησμονὴν τρέγομεν . Πόθεν αὕτη ἡ νόσος , πόθεν αὕτη ἡ μανία ; Οὐ λέγω κατατρίχειν ἑαυτούς , ἀλλὰ τοσοῦτον σιτεῖσθαι , ὁ καὶ ἡδονὴν ἔχει τὴν δυνὰς ἡδονήν , καὶ θρέψαι δύναται τὸ σῶμα , καὶ εὐτακτον ὁρὶν καὶ εὐάρμοστον πρὸς τὰς ἐνεργείας παρασχέτη τῇ ψυχῇ · πᾶσι γὰρ καλῶς καὶ συμφησμένοις . Ὅταν δὲ ὑπέραντλον γένηται τῇ τροφῇ , τοὺς γόμφους αὐτοὺς , ὡς ἂν τις εἴποι , καὶ τὰς ἁρμονίας διαλύσασα τὰς συμπεπτηγίας , τὴν πλημμύραν οὐ δύναται καταχεῖν ἐπεισελθοῦσαν · γὰρ ἡ πλημμύρα τὸ πᾶν διαλύει καὶ διαχεῖ . Τῆς σαρκὸς , φησὶ , πρὸνοιον μὴ ποιούσθω εἰς ἐπιθυμίας . Καὶ καλῶς εἶπεν , Εἰς ἐπιθυμίας · ὅλη γὰρ ἐστιν ἡ τρυφὴ ταῖς ἀτόποις ἐπιθυμίαις , κἂν πάντων ἡ φιλοσωφώτερος ὁ τρυφῶν , ἀνάγκη τὴ παθεῖν αὐτὸν ἀπὸ τοῦ οἴνου , ἀπὸ τῶν σιτίων , ἀνάγκη διαχυθῆναι , ἀνάγκη τὴν φλόγα μείζονα ἐνεγκεῖν . Ἐντεῦθεν πορνείαι , ἐντεῦθεν μοιχείαι · οὐ γὰρ δύναται πεινώσᾳ γαστρὶ ἔρωτα τεκείν , μᾶλλον δὲ οὐδὲ αὐτάρκεια κεχρημένη · ἢ δὲ τίκτουσα τὰς ἀτόπους ἐπιθυμίας , ἐκείνη ἐστιν ἡ σπαταλῶσα τὴν τρυφήν . Καὶ καθάπερ ἡ σφόδρα διῦργος γῆ τίκτει τοὺς σκώληκας , καὶ ἡ κόπρος ἡ διαβρεχομένη καὶ πολλὴν ἔχουσα τὴν νοτίδα , ἢ δὲ ἀππλαγμένη τῆς ὑγρασίας ἐκείνην καρποὺς φέρει πολλούς , ὅταν μὴ ἀμετρίαν ἔχῃ · κἂν μὲν γὰρ μὴ γεωργηται , χλόην ἐκδιδωσιν , ἂν δὲ γεωργηται , καρποὺς · οὕτω καὶ ἡμεῖς . Μὴ τοίνυν ἄχρηστον τὴν 278 σάρκα κατακενώσωμεν , μηδὲ ἀνάνητον , μηδὲ ἐπιβλαβῆ , ἀλλὰ φυτεύσωμεν ἐν αὐτῇ · χρησίμους καρποὺς καὶ φυτὰ καρποφόρα , μὴ αὐτὴν σπαταλῶσαν ποιώμεθα , ὥστε μὴ αὐτὰ ἐκλύσαι τῇ τρυφῇ · καὶ γὰρ καὶ ἐκεῖνα σκώληκας ἀντὶ καρπῶν ἐκβάλλει διασαπάντα . Οὕτω καὶ ἡ ἔμφυτος ἐπιθυμία , ἐὰν αὐτὴν ὑπὲρ μέτρων διαβρέξῃς , ἀτόπους τίκτει ἡδονάς , καὶ σφόδρα ἀποπώτατα . Τὴν οὖν λύμην ταύτην ἐξέλωμεν παντὶ τρόπῳ · ἵνα δυνήσωμεν ἐπιτυχεῖν τῶν ἐπηγγελημένων ἀγαθῶν , ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν , καὶ τὰ ἐξῆς .
Lemmas: διατείνω καλῶς , καί ὁ ὁ τέχνη ἀρετή ὑποτέμνω , ἀναγκάζω δουλεύω ὁ μαλακία ὁ νευρίον · οὗτος καί ἐπί ὁ σῶμα , πολύς ἀπό αὐτός δέχομαι ἀρρωστία καί ὁ Ψυχή , πολύς ἀνάγκη . ὅταν γάρ πολύς δέχομαι θεραπεία , πικρός ὑπομένω ὁ δουλεία ἐκεῖνος . ἄλλος , παρακαλέω , ἰσχυρός αὐτός ἐργάζομαι , καί μή νοσηλώσωμεν . οὖον πρός 376 ἀνήρ μόνος , ἀλλά καί πρός γυνή ὁ λόγος ἐγώ . τις γάρ συνεχῶς ἐκλύω αὐτός ὁ τρυφή , καί ἐξαπλόω ποιέω , εἰμί γυνή ; τίς ὁ ἰσχύς παραλινὲν ἵστημι ; ὁ σῶμα χαυνότης εἰμί οὗτος , οὐ ἰσχύς . ἐάν δέ οὗτος ἀφίστημι , ἕτερος ἄγνυμι δεαυος · τότε καί ὁ καλός ὁ σωματικός προχωρέω κατά γνώμη , ὅταν ἰσχύς καί εὐεξία πείρω · εἄν μέντοι μυρίος αὐτός πολιορκέω νόσος , οὔτε ἄνθος χρομα , οὔτε εὐεξία τις εἰμαι · ἀεί γάρ εἄν καταφθείρω . δέ . τότε δέ οτιοσπερ οὔκω καλός , ἐπειδάν γελάω ὁ ἀήρ , λαμπρός δείκνυμι , οὗτος καί ὅλος ὥρα ἐάν φαιδρότης ἐπιγίγνομαι Ψυχή , ἀγαθός ποιέω · ἐάν δέ ἐν καταφροσῇ ἢ καί ὀδύνη , δυσειδής γίγνομαι · ὁ δέ καταίρω ὁ νόσος ποιέω καί ὁ ὀδύνη , ὁ δέ νόσος ὁ μαλακός γίγνομαι ὁ σῶμα ἀπό ὁ πολύς τρυφή . ὥστε καί κατά οὗτος φεύγω ὁ τρυφή , εἄν ἐγώ πείθω . ἄλλος ἡδονή , φημί , ἔχω ὁ τρυφάω . ἄλλος οὖον τοσοῦτος , ὅσος δυσκολία . ἄλλος δέ , ὁ ἡδονή μέχρι ὁ φάρυγξ , μέχρι ὁ γλῶσσα εἰμί · ὁ γάρ τράπεζα αἴρω , ἢ ὁ στίλος καταπίνω , ὁμοίως εἰμί ὁ μή μετέχω , μᾶλλον δέ πολύς χείρων , βάρος φέρω ἐκεῖθεν καί διάτασις καί καρθηδρίαν καί Ὀποῦς ἔοικα θάνατος , πολλάκις δέ καί ἀγρυπνία ἀπό πλησμονή , καί πνεῦμα ἔμφραξις , καί ἐρύθω · καί μυρίος ὁ καταφράζω ὁ γαστήρ , δίδωμι ὁ ἡμέρα καταφράζω . μή λησιανιημι τοίνυν ὁ σῶμα , ἀλλά ἀκούω ὁ Παῦλος λέγω · ὁ σάρξ πράσσω μή ποιόω εἰς ἐπιθυμία . ὥσπερ εἄν εἰμί τις εἰς ἀμάρα λαμβάνω ὁ σπέρμα βάλλω ἢ , οὔκω καί εἰς ὁ γαστήρ ἐμβάλλω · μᾶλλον δέ οὐ οὕτως , ἀλλά πολύς χείρων . ἐνταῦθα μέν γάρ Ἀμάρων ἐργάζομαι Χωρὶς ὁ οἰκέω κακός , ἐκεῖ δέ καί μυρίος τίκτω ὁ νόσημα . ὁ γάρ τρέφω ὁ αὐτάρκεια εἰμί , ὁ καί κατεργάζομαι δύναμαι · ὁ δέ περισσός ὁ χρεία οὖον μόνος οὖον τρέφω , ἀλλά καί ἐκεῖνος λυμαίνομαι . ἄλλος οὐδείς οὗτος ὁράω ὑπό ὁ ἀκαιρέω ἡδονή καί ὁ ἐν συνήθης πρόληψις ἀπατάω . βούλομαι τρέφω ὁ σῶμα ; περιαιρέω ὁ πλέω , ὁ αὐτάρκης δίδωμι , καί ὅσος κατεργάζομαι 277 δυνατός · μή βαρύνω αὐτός , ἵνα μή καταπόντιση . ὁ αὐτάρκης καί τροφή εἰμί καί ἡδονή · οὐδείς γάρ οὗτος ποιέω ἡδονά ὡς στίλος καλῶς κατεργάζομαι · οὐδείς οὕτως ὑγεία , οὐδείς οὕτως δευτηταω αἴσθησις , οὐδείς οὕτως εἰμί νόσος απεικαινω . ἄρας δέ ὁ αὐτάρκης μέν καί τροφή εἰμί καί ἡδονή καί ὑγεία , ὁ δέ πλέω καί λύμη καί άποιος καί νόσος . ὅς γάρ ποιέω ὁ λιμός ὁ , οὗτος ποιέω καί ὁ πλησμονή , ἀλλά δέ χαλεπός · ἐκεῖνος μέν γάρ ἐν ὀλίγος ἡμέρα ἀπάγω καί ἀπέρχομαι ὁ ἄνθρωπος , οὗτος δέ διατρώγω καί σήπω ὁ σῶμα , μακρός παραβλέπω νόσος , καί τότε θάνατος χαλεπός . ἐγώ δέ ὁ μέν λιμός ἀπευκτός πράγμα νομίζω , ἐπί δέ ὁ οὗτος χαλεπός πλησμονή τρώγω . πόθεν οὗτος ὁ νόσος , πόθεν οὗτος ὁ μανία ; οὖον λέγω κατατρίζω ἑαυτοῦ , ἀλλά τοσοῦτος σιτέομαι , ὁ καί ἡδονά ἔχω ὁ δύο ἡδονή , καί τρέφω δύναμαι ὁ σῶμα , καί εὔτακτος ἄκτωρ καί εὐάρμοστος πρός ὁ ἐνέργεια παρέχω ὁ Ψυχή · πᾶς γάρ καλῶς καί συμφαίνω . ὅταν δέ ὑπέραντλος γίγνομαι ὁ τροφή , ὁ γόμφος αὐτός , ὡς εἄν τις εἶπον , καί ὁ ἁρμονία διαλύω ὁ συμπίπτω , ὁ πλήμμυρα οὖον δύναμαι καταχέω ἐπεισέρχομαι · γάρ ὁ πλημμύρα ὁ πᾶς διαλύω καί διαχέω . ὁ σάρξ , φημί , πρόνοια μή ποιόω εἰς ἐπιθυμία . καί καλῶς εἶπον , εἰς ἐπιθυμία · ὅλος γάρ εἰμί ὁ τρυφή ὁ ἄτοπος ἐπιθυμία , κἀν πᾶς ὁ φιλόσοφος ὁ τρυφάω , ἀνάγκη ὅς πάσχω αὐτός ἀπό ὁ οἶνος , ἀπό ὁ σιτίον , ἀνάγκη διαχέω , ἀνάγκη ὁ φλόξ μείζων φέρω . ἐντεῦθεν πορνεία , ἐντεῦθεν μοιχεία · οὖον γάρ δύναμαι πεινάω γαστήρ Ἔρως τίκτω , μᾶλλον δέ οὐδέ αὐτάρκεια χράομαι · ἢ δέ τίκτω ὁ ἄτοπος ἐπιθυμία , ἐκεῖνος εἰμί ὁ σπαταλάω ὁ τρυφή . καί καθάπερ ὁ σφόδρα διῦργος γῆ τίκτω ὁ σκώληξ , καί ὁ κόπρος ὁ διαβρέχω καί πολύς ἔχω ὁ νοτίς , ἢ δέ ἀποπλήσσω ὁ ὑγρασία ἐκεῖνος καρπός1 φέρω πολύς , ὅταν μή ἀμετρία ἔχω · κἀν μέν γάρ μή γεωργέω , χλόη ἐκδίδωμι , εἄν δέ γεωργέω , καρπός1 · οὗτος καί ἐγώ . μή τοίνυν ἄχρηστος ὁ 278 σάρξ κατακενόω , μηδέ ἀνανέω , μηδέ ἐπιβλαβής , ἀλλά φυτεύω ἐν αὐτός · χρήσιμος καρπός1 καί φυτόν Καρποφόρα , μή αὐτός σπαταλάω ποιέω , ὥστε μή αὐτός ἐκλύω ὁ τρυφή · καί γάρ καί ἐκεῖνος σκώληξ ἀντί καρπός ἐκβάλλω διασαπάντα . οὕτως καί ὁ ἔμφυτος ἐπιθυμία , ἐάν αὐτός ὑπέρ μέτρον διαβρέχω , ἄτοπος τίκτω ἡδονή , καί σφόδρα ἀποπώτατα . ὁ οὖν λύω οὗτος ἐξαιρέω πᾶς τρόπος · ἵνα δύναμαι ἐπιτυγχάνω ὁ ἐπαγγέλλω ἀγαθός , ἐν Χριστός Ἰησοῦς ὁ κύριος ἐγώ , καί ὁ ἑξῆς .