joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-galatas-commentarius pg061_0670.1
ἀπεστερημένη ; Τίς δὲ ἡ τὸν ἄνδρα ἔχουσα ; οὐκ εὐθὴλον ὅτι ἡ συναγωγὴ ; Ἄλλ᾽ ὅμως ἐνίκησεν αὐτὴν ἡ πολυπαιδὴς ἡ στείρα . Ἐκείνη μὲν γὰρ ἐν ἑνὸς ἔχει · τὰ δὲ τῆς Ἐκκλησίας τάχα τὴν Ἑλλάδα , τὴν βαράρον , τὴν γῆν , τὴν ὁλάσταν , τὴν οἰκουμένην ἅπασαν ἐνέκλεισεν . Εἶδες πῶς διὰ μὲν πραγμάτων ἡ Σάρρα , διὰ δὲ ῥημάτων ὁ προφήτης τὰ μᾶλλον τῶν ὑπὲρ γαῖαν ; Σκοπῶν δὲ · Στείραν ἐκάλεσεν ὁ Ἡσαΐας , καὶ ταύτην ἐθεῖσε πολυπαιδὴν γενομένην . Τοῦτο τυπικῶς · καὶ ἐκὶ τῆς Σάρρας συνἔθη · καὶ γὰρ καὶ αὐτὴ στείρα οὖσα , πλήθους ἐκγόνων ἐγένετο μήτηρ . Τῷ Παύλῳ δὲ οὐδὲ ταῦτα ἀπόχρη , ἀλλὰ καὶ πῶς ἐγένετο μήτηρ ἡ στείρα περιεργάζεται , ἵνα καὶ ἀναθεῖν τῇ ἀληθείᾳ προσάγῃ τὸν τύπον . Διὸ καὶ ἐπάγει λέγων · Ἡμεῖς δέ , ἀδελφοί , ἰσὰ Ἰσαὰκ ἐκπαγγόμεθα τέκνα ἑσμέν . Οὐ γὰρ μόνον στείρα ἦν ἡ Ἐκκλησία , ὡςπερ ἡ Σάρρα , οὐδὲ μόνον πολυπαῖς ἐγένετο , ὡςπερ ἐκείνη , ἀλλὰ καὶ οὕτως ἐγέννησεν , ὡςπερ ἡ Σάρρα . Καθ᾿ ὅπερ γὰρ ἐκείνην μητέρα οὐχ ἡ φύσις εἰργάσατο , ἀλλ᾽ ἡ ἐπαγγελία τοῦ Θεοῦ ( ὁ γὰρ εἰρηκώς , Κατὰ τὸν καιρὸν τοῦτον ἐλεύσομαι , καὶ ἔσται τῇ Σάρρᾳ υἱός , οὕτως εἰσαλεῖς εἰς τὴν νῦν , ὁ βρέφος διεπλάσεν ) · οὕτω δὲ καὶ ἐπὶ τῆς ἀναγεννήσεως τῆς ἡμετέρας φύσις μὲν οὐδεμία , τὰ δὲ ῥήματα τοῦ Θεοῦ διὰ τοῦ ἱερέως λεγόμενα , ὅπερ Ἰσααὶν οἱ πιστοί , ταῦτα ἐν τῇ κολυμβήθρᾳ τῶν ὑδάτων , καθάπερ ἐν νηδὶ τινὶ , διαπλάττει καὶ ἀναγεννᾷ τὸν βαπτιζόμενον . Οὐκοῦν εἰ τῆς στείρας , ἔσμεν παῖδες , καὶ ἐλεύθεροί ἐσμεν . Καὶ ποία αὕτη ἐλευθερία , ἐποῖ τις ἂν , ὅταν οὐ μὴν Ἰουδαῖοι κατέχωσι καὶ μαστιζῶσι τοὺς πιστεύσαντας , οἱ δὲ δοκοῦντες ἐλεύθεροι εἶναι διώκωνται ; ταῦτα γὰρ τότε συνέβαινε , τῶν πιστῶν διωκομένων . Ἄλλ᾽ μηδὲ τοῦτο ὑμᾶς · θορυβείτω , φησί · καὶ γὰρ καὶ τοῦτο προέλαθεν ἐν τῷ τύπῳ · ὁ γὰρ Ἰσαὰκ ἐλεύθερος ὤν , ὑπὸ τοῦ δούλου Ἰσμαὴλ ἐδιώχθη . Διὸ καὶ ἐπάγει λέγων · Ἄλλ᾽ ὡςπερ τότε ὁ κατὰ σάρκα γεννηθεὶς ἐδίωκε τὸν κατὰ πνεῦμα , οὕτω καὶ νῦν . Ἄλλὰ τί λέγει ἡ Γραφή ; Ἐκβάλε τὸν υἱὸν τῆς παιδὸσκης οὐ γὰρ μὴ κληρονομήσει ὁ υἱὸς τῆς παιδὸσκης μετὰ τοῦ υἱοῦ τῆς ἐλευθέρας . Τί οὖν ; αὕτη ἡ παράκλησις πᾶσα τὸ δεῖχθαι τοὺς ἐλευθέρους ὑπὸ τῶν δούλων διώκεσθαι ; Οὐχί , φησίν · οὐδὲ γὰρ ἐνταῦθα ἵσταμαι , ἀλλ᾽ ἀκούσον καὶ τῶν ἐξῆς , καὶ τότε λήψῃ παραμυθίαν ἰκανήν , οὐ μικροῦ μόνον τοῦ διαγιγνώσκειν . Τίνα οὖν τὰ ἐξῆς ; Ἐκβάλε τὸν υἱὸν τῆς παιδίσκης · οὐ γὰρ μὴ κληρονομήσει μετὰ τοῦ υἱοῦ τῆς ἐλευθέρας . Εἶδες τὰ ἐπίχειρα τῆς προσκαιροῦ τυραννίδος , καὶ τῆς ἀπονοίας τῆς ἀκαίρου , Ἐκπίπτει τῶν πατρικῶν ὁ παῖς , καὶ γίνεται φυγὰς καὶ πλάνος μετὰ τῆς μητρός . Σὺ δὲ μοι σκέψαι τὴν σοφίαν τῶν εἰρημένων [ 712 ] . Οὐ γὰρ εἶπεν , ἐπειδὴ ἐδίωκε , διὰ τοῦτο ἐξεβάλλετο , μόνον , ἀλλ᾽ , ἵνα μὴ κληρονομήσει . Οὐ γὰρ τοῦ προσκαιροῦ διαφυγόντι τιμωρίαν αὐτὸν ἀπήτει ταύτην ( τοῦτο γὰρ μικρόν , καὶ οὐδὲν πρὸς ἑκαίνου ) · ἀλλ᾽ οὐκ ἀφήσει γενέσθαι κοινωνίαν αὐτῶν ἑτοιμασμένων τῇ πασῇ , δεδιέναι · εἰ καὶ τοῦ διωγμοῦ χωρὶς τοῦτο ἀνὴν αὐτὸ διαστετυπωμένον ἦν , οὐκ ἀπὸ τοῦ διωγμοῦ τὴν ἀρχὴν λαβόν , ἀλλ᾽ ἀπὸ τῆς τοῦ Θεοῦ γνώμης . Καὶ οὐκ εἶπεν , Οὐ μὴ κληρονομήσει ὁ υἱὸς τοῦ Ἄβρααμ , ἀλλ᾽ , Ὁ υἱὸς τῆς παιδίσκης , ἀπὸ τοῦ φαυλοτέρου γένους αὐτὸν καλῶν . Ἄλλ᾽ ἡ Σάρρα στείρα ἦν · καὶ γὰρ ἡ ἐξ ἐδῶν Ἐκκλησία τοιαύτη . Ὅρᾶς δὲ πάντων τὸν τύπον τηρούμενον ; Ὡςπερ γὰρ ἐν ὅλως τοῖς ἐμπροσθεν ἐκεῖνη μὴ εἰκτούσα , πρὸς ἐσχάτω γῆρᾳ γίνεται μήτηρ . οὕτω καὶ αὕτη , ὅτε ἤλθε τὸ πλήρωμα , τίχεται . Τοῦτο γὰρ καὶ προφήται προαναγγέλλουσι λέγοντες , Ἐγήρανόθη , στείρα ἡ οὐ τίκτουσα , ῥήξον καὶ βόησον , ἡ οὐκ ἀδίνουσα , ὅτι πολλὰ τὰ τέκνα τῆς ἠρήμου μᾶλλον , ἢ τῆς ἔχουσης τὸν ἄνδρα · τὴν Ἐκκλησίαν εἶναι καλοῦντες . Οὐ γὰρ ἦν ἐπαγωγικὴ τὸν Θεόν · ἀλλ᾽ ὅμως ἐπιγνώσας , τὴν πολυπαιδὴ ἐνίκησε συναγωγὴν . Ἄρα , ἀδελφοί , οὐκ ἐμὴν παιδίσκης τέκνα , ἀλλὰ τῆς ἐλευθέρας . Ταῦτα πάντα κινεῖ καὶ στρέφει , δεῖξαι βουλόμενος , ὅτι τὸ γενόμενον οὐ πρόσφατον ἦν , ἀλλ᾽ ἀνωθεν καὶ πρὸ πολλῶν διετυπώτο χρόνων . Πῶς οὖν οὐκ ἀτοπον πρὸ τοσούτων χρόνῶν ἀφορισθέντας καὶ ἐλευθερίας τυγχόντας , ἐκόντας ἑαυτοὺς εἰς τὸν τῆς δουλείας ὑπάγειν ζυγόν ; Εἶτα καὶ ἄλλην αἰτίαν τίθησι τὴν πελθούσαν αὐτοὺς ἐπὶ τῶν δογμάτων μένειν .
Lemmas: ἀποστερέω ; Τῖς δέ ὁ ὁ ἀνήρ ἔχω ; οὐ ευθαλλω ὅτι ὁ συναγωγή ; ἄλλος ὅμως νικάω αὐτός ὁ Πολυπαΐδης ὁ στεῖρα . ἐκεῖνος μέν γάρ ἐν εἷς ἔχω · ὁ δέ ὁ ἐκκλησία τάχα ὁ Ἑλλάς , ὁ βαράρον , ὁ γῆ , ὁ ὁλάω , ὁ οἰκέω ἅπας ἐγκλείω . εἶδον πῶς διά μέν πρᾶγμα ὁ Σάρα , διά δέ ῥῆμα ὁ προφήτης ὁ μᾶλλον ὁ ὑπέρ γαῖα ; Σκοπός δέ · στεῖρα καλέω ὁ Ἠσαΐας , καί οὗτος ἐθίζω πολυπαιδὴν γίγνομαι . οὗτος τυπικός · καί ἐπίτεξ ὁ Σάρα συντίθημι · καί γάρ καί αὐτός στεῖρα εἰμί , πλῆθος ἔκγονος γίγνομαι μήτηρ . ὁ Παῦλος δέ οὐδέ οὗτος ἀποχράω , ἀλλά καί πῶς γίγνομαι μήτηρ ὁ στεῖρα περιεργάζομαι , ἵνα καί ἀναθέω ὁ ἀλήθεια προσάγω ὁ τύπος . Διὸ καί ἐπάγω λέγω · ἐγώ δέ , ἀδελφός , Ισά Ἰσαάκ ἐκπήγνυμι τέκνον εἰμί . οὖον γάρ μόνος στεῖρα εἰμί ὁ ἐκκλησία , ὡς ὁ Σάρα , οὐδέ μόνος πολύπαις γίγνομαι , ὡς ἐκεῖνος , ἀλλά καί οὕτως γεννάω , ὡς ὁ Σάρα . κατά ὅσπερ γάρ ἐκεῖνος μήτηρ οὐ ὁ φύσις ἐργάζομαι , ἀλλά ὁ ἐπαγγελία ὁ Θεός ( ὁ γάρ εἴρω , κατά ὁ καιρός οὗτος ἔρχομαι , καί εἰμί ὁ Σάρα υἱός , οὕτως εἰσαλεῖς εἰς ὁ νῦν , ὁ βρέφος διαπλάθω ) · οὗτος δέ καί ἐπί ὁ ἀναγέννησις ὁ ἡμέτερος φύσις μέν οὐδείς , ὁ δέ ῥῆμα ὁ Θεός διά ὁ ἱερεύς λέγω , ὅσπερ Ἰσααὶν ὁ πιστός , οὗτος ἐν ὁ κολυμβήθρα ὁ ὕδωρ , καθάπερ ἐν νηδὶ τις , διαπλήσσω καί ἀναγεννάω ὁ βαπτίζω . οὐκοῦν εἰμί ὁ στεῖρα , εἰμί παῖς , καί ἐλεύθερος εἰμί . καί ποῖος οὗτος ἐλευθερία , ἔπω τις εἄν , ὅταν οὖον μήv Ἰουδαῖος κατέχω καί μαστίζω ὁ πιστεύω , ὁ δέ δοκέω ἐλεύθερος εἰμί διώκω ; οὗτος γάρ τότε συμβαίνω , ὁ πιστός διώκω . ἄλλος μηδέ οὗτος σύ · θορυβέω , φημί · καί γάρ καί οὗτος προέρχομαι ἐν ὁ τύπος · ὁ γάρ ἰσαάκ ἐλεύθερος εἰμί , ὑπό ὁ δοῦλος Ἰσμαήλ διώκω . Διὸ καί ἐπάγω λέγω · ἄλλος ὡς τότε ὁ κατά σάρξ γεννάω διώκω ὁ κατά πνεῦμα , οὗτος καί νῦν . ἀλλά τίς λέγω ὁ γραφή ; ἐκβάλλω ὁ υἱός ὁ παιδοσκω οὖον γάρ μή κληρονομέω ὁ υἱός ὁ παιδοσκω μετά ὁ υἱός ὁ ἐλεύθερος . τις οὖν ; οὗτος ὁ παράκλησις πᾶς ὁ δείκνυμι ὁ ἐλεύθερος ὑπό ὁ δοῦλος διώκω ; οὐ , φημί · οὐδέ γάρ ἐνταῦθα ἵστημι , ἀλλά ἀκούω καί ὁ ἑξῆς , καί τότε λαμβάνω παραμυθία ἱκανός , οὖον μικρός μόνος ὁ διαγιγνώσκω . τίς οὖν ὁ ἑξῆς ; ἐκβάλλω ὁ υἱός ὁ παιδίσκη · οὖον γάρ μή κληρονομέω μετά ὁ υἱός ὁ ἐλεύθερος . εἶδον ὁ ἐπίχειρα ὁ πρόσκαιρος τυραννίς , καί ὁ ἀπόνοια ὁ ἄκαιρος , ἐκπίπτω ὁ πατρικός ὁ παῖς , καί γίγνομαι φυγάς καί πλάνος μετά ὁ μήτηρ . σύ δέ ἐγώ σκέπτομαι ὁ σοφία ὁ εἴρω [ 712 ] . οὖον γάρ εἶπον , ἐπεί διώκω , διά οὗτος ἐκβάλλω , μόνος , ἀλλά , ἵνα μή κληρονομέω . οὖον γάρ ὁ πρόσκαιρος διαφεύγω τιμωρία αὐτός ἀπαιτέω οὗτος ( οὗτος γάρ μικρός , καί οὐδείς πρός καινόω ) · ἀλλά οὐ ἀφίημι γίγνομαι κοινωνία αὐτός ἑτοιμάζω ὁ πᾶς , δείδω · εἰμί καί ὁ διωγμός Χωρὶς οὗτος ἄνειμι αὐτός διαστετυπαω εἰμί , οὐ ἀπό ὁ διωγμός ὁ ἀρχή λαμβάνω , ἀλλά ἀπό ὁ ὁ Θεός γνώμη . καί οὐ εἶπον , οὖον μή κληρονομέω ὁ υἱός ὁ Ἀβραάμ , ἀλλά , ὁ υἱός ὁ παιδίσκη , ἀπό ὁ φαῦλος γένος αὐτός καλός . ἄλλος ὁ Σάρα στεῖρα εἰμί · καί γάρ ὁ ἐκ Ἐδῶν ἐκκλησία τοιοῦτος . ὁράω δέ πᾶς ὁ τύπος τηρέω ; ὡς γάρ ἐν ὅλως ὁ ἔμπροσθεν ἐκεῖνος μή ἔοικα , πρός ἔσχατος γῆρας γίγνομαι μήτηρ . οὗτος καί οὗτος , ὅτε ἔρχομαι ὁ πλήρωμα , τίκτω . οὗτος γάρ καί προφήτης προαναγγέλλω λέγω , Ἐγήρανόθη , στεῖρα ὁ οὖον τίκτω , ῥήγνυμι καί βοάω , ὁ οὐ αδινεω , ὅτι πολύς ὁ τέκνον ὁ ἐρημόω μᾶλλον , ἢ ὁ ἔχω ὁ ἀνήρ · ὁ ἐκκλησία εἰμί καλέω . οὖον γάρ εἰμί επαγωγικός ὁ Θεός · ἀλλά ὅμως ἐπιγιγνώσκω , ὁ πολυπαιδὴ νικάω συναγωγή . ἄρας , ἀδελφός , οὐ ἐμός παιδίσκη τέκνον , ἀλλά ὁ ἐλεύθερος . οὗτος πᾶς κινέω καί στρέφω , δείκνυμι βούλομαι , ὅτι ὁ γίγνομαι οὖον πρόσφατος εἰμί , ἀλλά ἄνωθεν καί πρό πολύς διατυπόω χρόνος . Πῶς οὖν οὐ ἄτοπος πρό τοσοῦτος χρόνος ἀφορίζω καί ἐλευθερία τυγχάνω , ἑκών ἑαυτοῦ εἰς ὁ ὁ δουλεία ὑπάγω ζυγόν ; εἶτα καί ἄλλος αἴτιος τίθημι ὁ πελθουω αὐτός ἐπί ὁ δόγμα μένω .