joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-galatas-commentarius pg061_0687.3
Ἀγάπην τὴν οὐρανοχλίμακα λόγος οὐδεὶς κατ’ ἀξίαν ὑμνῆσαι δύναται . Ἀγάπη τοῦ Πατρὸς · σύνθρονός ἐστιν , ἀγάπη τὰ ἐπίγεια συνάπτει πρὸς τὰ οὐράνια · περὶ ἧς γλῶττα οὐκ ἐπαρκέσει , οὔτε νοῦς ἐξευρήσει ἐπαξίας δοξάσαι · οὐδὲ ἔργον αὐτῷ λειψύει ἡγεμόνα οὖσαν τῆς ἀρίστης πολιτείας τὴν ἀγάπην . Τῇ γὰρ δημιουργίᾳ τοῦ Θεοῦ αὐτὴ τελείαν περιβάλλει εὐπρέπειαν · αὐτὴ τῶν πολλῶν εἰς ἑνότητα παιδαγωγός , ἡ πρὸς ὁμοιότητα τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἁγίου κάλλους τὰ πλῆθη τῶν ἀνθρώπων ἐξεικονίζουσα ἀγγέλους καὶ ἀνθρώπους . Μία γὰρ οὖσα μορφὴ πᾶσαν λογικὴν φύσιν μορφοῖ εἰς τὴν τοῦ Θεοῦ ὁμοιότητα · οὐ τοῖς ἀπαλλοτριωμένοις ἀπ’ αὐτοῦ , ἀλλὰ τοῖς ὑπ’ αὐτοῦ γενησομένοις καὶ συγχεραμένοις ἐπαναπαύεται . Ὡς μὲν δυνες εἰς μίαν οἱ πάντες νενοηκότες συμφωνίαν , κάλλιστον τι καὶ τερπνὸν ἐφ’ ἑαυτοῦ ἁρμονίαν ἐκφαινόντων . Οὕτω τὰ διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος πολλὰ καὶ διάφορα ἐνεργήματα , πρὸς μίαν καὶ ἀγαθὴν ὁμοφροσύνην συναγόμενα , θεοειδέστατον καὶ θεοπρεπέστατον κάλλος ἐκφαίνει , τιμώμενον Θεῷ καὶ τῆς ἁγίας εὐφροσύνης ἀξίων τῆς παρὰ τῷ Δημιουργῷ . Διὰ τὴν ἀγάπην τὴν πρὸς ἀνθρώπους καταδέδωκεν ὁ Θεὸς ἐπὶ τῆς γῆς , καὶ μετὰ τῶν ἀνθρώπων συναναστράφη , οὐχ ἐν ἀποκρύφῳ καὶ ἀφορισμένῳ , καθάπερ πρότερον , ἀγιάσματι προσκυνοῦμενος , ἀλλ’ ὁμοσκήνον ἀνθρώποις , εἰς ὁμοιότητα καὶ συνδιατριβὴν ἡμετέρων κατελθὼν , ἵνα εἰς τὴν ἑνὸς Πνεύματος οἰκειότητα πάντας προσάγῃ , ὡςπερ ἐν σώμα καὶ ἐν πνεῦμα κατασκευάσῃ . Ἱερὸς οὖσα τοῦ Κυρίου καὶ τοῦ Πνεύματος ὑπόρροος ἡ θεία ἀγάπη , καὶ διεστῶτα συνάγει , καὶ ἀπηλλαγμένα οἰκεῖον . Ὥ Χριστοῦ θαυμαίων ἔργων , ἡ ἀγάπη ! ὡ κόσμου σωτηρίας μυστήριον ! Δι’ ἀγάπην ἀποστέλλει ὁ Πατὴρ καὶ Θεὸς εἰς τὸν κόσμον τὸν Ὑἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ · Ὁ Χριστὸς γὰρ , φησίν , ἠγάπησε τὴν Ἐκκλησίαν , καὶ ἑαυτὸν παρέδωκεν ὑπὲρ αὐτῆς · ἀγάπη τοὺς ὑπὲρ τοῦ πλησίον πόνους ἴδιους φέρει , δι’ ἀγάπην δοῦλοι ἀλλήλων εἰναὶ καλεῦνται · Διὰ γὰρ τῆς ἀγάπης δουλεύετε ἀλλήλοις · ἀγάπη τὰς ἰδίας ἑκάστου χρείας κοινὰς ἀπάντων ἀγάζεται · ἀγάπη δακρύει σοὶ τὸν πλησίον , ὡς ἑαυτὸν , καὶ φέρει ἁμαρτήματα , ὡς καὶ τὰ ἑαυτοῦ . Οὕτω μὲν ὀργιζόμεθα , πλεῖστον δὲ μαχοδμησοῦμεν . Δι’ ἀγάπην ἀνύσταται [ 752 ] ἡ κοινωνία τοῦ Χριστοῦ · ἀγάπη φωνοῦς πραύνει θυμοὺς , ὅπλα πολέμων ἀμβλύνει , καὶ λῆθην πολέμων ἐντίθησι ἀπάντων , καὶ τὴν εἰρηνικὴν πολιτείαν Χριστοῦ τῷ κόσμῳ εἰσάγει . Οὐ λήγεσθαι γὰρ δεῖν ἐπὶ δόρπον μὲν χωρίσῃ , καὶ οὐ μὴ μάδωσιν ἐπὶ πολεμεῖν . Διὰ τοῦτο , Ἀπαστάλει , φησίν , ἐν ταῖς ἡμέραις αὐτοῦ δικαιοσύνη καὶ πλῆθος εἰρήνης , ὡς οὐ ἀνταναμερθεῖ ἡ σελήνη . Λαμπρὸς δὲ καὶ ὁ τύπος τῆς εἰρηνικῆς πολιτείας . Ὥ τῆς μακαρίας εἰρήνης ἀρχηγὸς ἀγάπη ! ὡ τὸν ἐχθρὸν καὶ πολέμιον ἐν ἀνθρώποις ἀπελαύνουσα δαιμόνα , δι’ ἧς στένει μὲν ὁ διάβολος ἐπ’ ἀνθρώπους εἰρηνικοὺς , συνήγονται δὲ ἄγγελοι τῆς ἑαυτῶν εἰρήνης εἰκόνι ἐν ἀνθρώποις ὁρώντες , φαιδροὶ πρὸς ἀλλήλους ἡμεῖς ἔσμεν , καὶ πάσης εὐθυμίας μεῖζον ἀδελφὸς ἀφελὲς ἀδελφῷ . Παρακαλεῖσθαι γοῦν ἐπὶ ταῦς θλίψεις φησίν ὁ Παῦλος ἐπὶ τῇ παρουσίᾳ Τίτου · Ἐπεὶ δὲ οὐ πάρεισιν , οὐκ ἔχει ἀνεῖναι τῷ πνεύματι . Ἀγάπη Θεοῦ , καὶ ἀδελφῶν ἀγάπη , δύο ἀχώριστα . Καὶ ταύτην , φησίν ὁ Ἰωάννης , ἐντολὴν ἔχομεν παρὰ τοῦ Θεοῦ , ἵνα ὁ ἀγαπῶν τὸν Θεόν , ἀγαπᾷ καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ . Τοῦτο γὰρ εἶπε καὶ τῷ Πέτρῳ · Εἰ ἀγαπᾷς με , βόσκε τὰ πρόβατά μου . Τούτεστι , Δεῖξον τὴν πρὸς τὸν ποιμένα ἀγάπην , τὸν προβάτων διὰ σπουδῆς προνοοῦμενος . Ποῖον οὖν τεῖχος ἀγάπης , ἀρμονίας λήβων εὐμεγεθῶν εὐχρησμάτων , καὶ πολέμιον ἀποτρέπον ἐξόδων , οἷον ἁγίων σύστημα ἡρωσιμένων τοῖς τῆς ἀγάπης δεσμοῖς , καὶ τὰς τοῦ διαβόλου παῖδας ( sic ) ; τὶς δὲ φωτὸν εὐπρέπεια τοιαύτη κατὰ στίγιν πεφυτευμένη , ἡ στρατιὰς εὐάριστος σύνταξις ἐν κόσμῳ καὶ τάξει εὐπρεπεῖ προῖουσα ; Ταῦτα γὰρ παρέχει τέφνη · τερπνότερον δὲ καὶ ἡδύτερον πάντων , τῶν ἐν ἀγάπῃ συνηρμοσμένων ἀλλήλοις ἡ κατὰ τὴν φυσικὴν ἁρμονίαν εὐπρέπεια · αὕτη γὰρ ἐν ὀφθαλμοῖς Κυρίου σεμνὴ καὶ ἔντιμος φαίνεται . Ἄκουε τοῦ Δαυὶδ , μᾶλλον δὲ τῆς χάριτος τοῦ ἁγίου Πνεύματος · Ὑδοῦ τί , φησίν , τὶ καλόν , ἢ τὶ τεραπὸν ; οὐδὲν ἕτερον , οὐδὲν ἄλλο τῶν ἐπὶ τῆς γῆς , ἀλλ’ ἡ τὸ κατοικεῖν ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτό · ὡς μύρον ἐκκευθεν ἐπὶ κεφαλῆν . Ἄγγελοι τοὺς ἡμετέρους χοροὺς περιγχεῖσιν , καὶ εὐφρανθεῖσιν ἐφ’ ἡμῖν , ὅτι τῶν αὐτῶν διαγωνὴν μιμούμεθα . Εἰ γὰρ ἐφ’ ἐν ἀμαρτωλὸν μετανοοῦντα χαρὰ ἐν οὐρανῷ γίνεται , κατὰ τὸν τοῦ Κυρίου λόγον , πολλῷ μᾶλλον ἐπὶ τοσούτῳ πλήθει σωζομένων . Ἡ γὰρ τοῦ μελλόντος αἰῶνος εὐφροσύνη ἀπεντεύθεσιν φαίνεται , τῷ μὲν διαβόλῳ πένθος , θαυμάζοντι λιμπεθροῦν , ὅτε χοροὺς συννεσθῆκασιν ἀλλήλοις , ἐν μιᾷ ψυχῇ καὶ μιᾷ γνώμῃ πρὸς ὑμνήσιν Θεοῦ τὴν παναρχίαν τῶν Χερουβείμ καὶ μεγαλοφάνων μιμούμενα μελῳδίας . Ὡσπερ γὰρ ἐκεῖνα ἐκ διαδοχῆς ἐν τοῦ ἑνὸς παραλαμβάνουσι , τὸν τριάδην ἀδοῦντες ὕμνον · οὕτω καὶ ἡμεῖς εἰς τὸν ἐκεῖθεν τύπον δύο χοροὺς συστησάμενοι , καὶ ἀντιφωνοῦντες ἀλλήλοις , τὴν πνευματικὴν ἀδώμεν μελῳδίαν . Θαῦμα τοῖς Ἑβραίοις , ἐπιβλεψοῦσι τοῖς ὁραῖς , καὶ πόθος τοῖς ἀκούουσι γινόμενος , καὶ θεία ἐνεργὴς αἴσθησις ἐν ἡμῖν εὕρισκεται , οἷ ἡς αἰσθη -
Lemmas: Ἀγάπη ὁ οὐρανοκλῖμαξ λόγος οὐδείς κατά ἄξιος ὑμνέω δύναμαι . Ἀγάπη ὁ πατήρ · σύνθρονος εἰμί , ἀγάπη ὁ ἐπίγειος συνάπτω πρός ὁ οὐράνιος · περί ὅς γλῶσσα οὐ ἐπάρκεσις , οὔτε νόος ἐξευρίσκω επάξιος δοξάζω · οὐδέ ἔργον αὐτός λείπω ἡγεμών εἰμί ὁ ἀγαθός πολιτεία ὁ ἀγάπη . ὁ γάρ δημιουργία ὁ Θεός αὐτός τέλειος περιβάλλω εὐπρέπεια · αὐτός ὁ πολύς εἰς ἑνότης παιδαγωγός , ὁ πρός ὁμοιότης ὁ εἷς καί ὁ ἅγιος κάλλος ὁ πλῆθος ὁ ἄνθρωπος ἐξεικονίζω ἄγγελος καί ἄνθρωπος . Μία γάρ εἰμί μορφή πᾶς λογικός φύσις μορφόω εἰς ὁ ὁ Θεός ὁμοιότης · οὖον ὁ ἀπαλλοτριόω ἀπό αὐτός , ἀλλά ὁ ὑπό αὐτός γίγνομαι καί συγχράομαι ἐπαναπαύω . ὡς μέν δύο εἰς εἷς ὁ πᾶς νοέω συμφωνία , καλῶς τίς καί τερπνός ἐπί ἑαυτοῦ ἁρμονία ἐκφαίνω . οὕτως ὁ διά ὁ ἅγιος πνεῦμα πολύς καί διάφορος ἐνέργημα , πρός εἷς καί ἀγαθός ὁμοφροσύνη συνάγω , θεοειδής καί θεοπρεπής κάλλος ἐκφαίνω , τιμάω Θεός καί ὁ ἅγιος Εὐφρόσυνος ἄξιος ὁ παρά ὁ Δημιουργός . Ζεύς ὁ ἀγάπη ὁ πρός ἄνθρωπος καταδίδωμι ὁ θεός ἐπί ὁ γῆ , καί μετά ὁ ἄνθρωπος συναναστρέφω , οὐ ἐν ἀπόκρυφος καί ἀφορίζω , καθάπερ πρότερος , ἄγιασμα προσκυνέω , ἀλλά ὁμόσκηνος ἄνθρωπος , εἰς ὁμοιότης καί συνδιατριβή ἡμέτερος κατέρχομαι , ἵνα εἰς ὁ εἷς πνεῦμα οἰκειότης πᾶς προσάγω , ὡς ἐν σώμα καί ἐν πνεῦμα κατασκευάζω . Ἱερός εἰμί ὁ κύριος καί ὁ πνεῦμα ὑπόρροος ὁ θεῖος ἀγάπη , καί διίστημι συνάγω , καί ἀπαλλάσσω οἰκέω . ὅς Χριστός θαυμαίων ἔργον , ὁ ἀγάπη ! εἰμί κόσμος σωτηρία μυστήριον ! διά ἀγάπη ἀποστέλλω ὁ πατήρ καί θεός εἰς ὁ κόσμος ὁ υἱός αὐτός ὁ μονογενής · ὁ Χριστός γάρ , φημί , ἀγαπάω ὁ ἐκκλησία , καί ἑαυτοῦ παραδίδωμι ὑπέρ αὐτός · ἀγάπη ὁ ὑπέρ ὁ πλησίος πόνος ίδιος φέρω , διά ἀγάπη δοῦλος ἀλλήλων εἰμί καλέω · Ζεύς γάρ ὁ ἀγάπη δουλεύω ἀλλήλων · ἀγάπη ὁ ἴδιος ἕκαστος χρεία κοινός ἀπαντάω ἀγάζω · ἀγάπη δάκρυ σύ ὁ πλησίος , ὡς ἑαυτοῦ , καί φέρω ἁμάρτημα , ὡς καί ὁ ἑαυτοῦ . οὕτως μέν ὀργίζω , πλεῖστος δέ μαχοδμησουμην . διά ἀγάπη ἀνύω [ 752 ] ὁ κοινωνία ὁ Χριστός · ἀγάπη φωνέω πραύνω θυμός , ὅπλον Πολέμων ἀμβλύνω , καί λήθη Πολέμων ἐντίθημι ἀπαντάω , καί ὁ εἰρηνικός πολιτεία Χριστός ὁ κόσμος εἰσάγω . οὖον λήγω γάρ δήω ἐπί δόρπον μέν χωρίζω , καί οὖον μή μαδάω ἐπί πολεμέω . Ζεύς οὗτος , Ἀπαστάλει , φημί , ἐν ὁ ἡμέρα αὐτός δικαιοσύνη καί πλῆθος εἰρήνη , ὡς οὖον ἀνταναμερθεῖ ὁ σελήνη . λαμπρός δέ καί ὁ τύπος ὁ εἰρηνικός πολιτεία . ὅς ὁ μακάριος εἰρήνη ἀρχηγός ἀγάπη ! εἰμί ὁ ἐχθρός καί πολέμιος ἐν ἄνθρωπος ἀπελαύνω δαίμων , διά ὅς στένω μέν ὁ διάβολος ἐπί ἄνθρωπος εἰρηνικός , συνάγω δέ ἄγγελος ὁ ἑαυτοῦ εἰρήνη εἰκών ἐν ἄνθρωπος ὁράω , φαιδρός πρός ἀλλήλων ἐγώ εἰμί , καί πᾶς εὐθυμία μείζων ἀδελφός ἀφελής ἀδελφός . παρακαλέω γοῦν ἐπί ταῦ θλῖψις φημί ὁ Παῦλος ἐπί ὁ παρουσία Τίτος · ἐπεί δέ οὖον πάρειμι , οὐ ἔχω ἀνίημι ὁ πνεῦμα . Ἀγάπη Θεός , καί ἀδελφός ἀγάπη , δύο ἀχώριστος . καί οὗτος , φημί ὁ Ἰωάννης , ἐντολή ἔχω παρά ὁ Θεός , ἵνα ὁ ἀγάπη ὁ Θεός , ἀγαπάω καί ὁ ἀδελφός αὐτός . οὗτος γάρ εἶπον καί ὁ Πέτρος · εἰμί ἀγαπάω ἐγώ , βόσκω ὁ πρόβατον ἐγώ . τουτέστι , δείκνυμι ὁ πρός ὁ ποιμήν ἀγάπη , ὁ πρόβατον διά σπουδή προνοέω . Ποῖον οὖν τεῖχος ἀγάπη , ἁρμονία λήβω εὐμεγέθης ευχρησμα , καί πολέμιος ἀποτρέπω ἔξοδος , οἷος ἅγιος σύστημα ἡρωσιμένων ὁ ὁ ἀγάπη δεσμός , καί ὁ ὁ διάβολος παῖς ( sic ) ; τις δέ φάω Εὐπρέπεια τοιοῦτος κατά στίγος φυτεύω , ὁ στρατιά Εὐάριστος σύνταξις ἐν κόσμος καί τάξις εὐπρεπής πρόειμι ; οὗτος γάρ παρέχω τέφνη · τερπνός δέ καί ἡδύς πᾶς , ὁ ἐν ἀγάπη συναρμόζω ἀλλήλων ὁ κατά ὁ φυσικός ἁρμονία Εὐπρέπεια · οὗτος γάρ ἐν ὀφθαλμός κύριος σεμνός καί ἔντιμος φαίνω . Ἄκουος ὁ Δαυίδ , μᾶλλον δέ ὁ χάρις ὁ ἅγιος πνεῦμα · ὕδης τίς , φημί , τίς καλός , ἢ τίς θεράπων ; οὐδείς ἕτερος , οὐδείς ἄλλος ὁ ἐπί ὁ γῆ , ἀλλά ὁ ὁ κατοικέω ἀδελφός ἐπί ὁ αὐτός · ὡς μύρον κεύθω ἐπί κεφαλή . Ἄγγελος ὁ ἡμέτερος χορός περιγχεῖσιν , καί εὐφραίνω ἐπί ἐγώ , ὅτι ὁ αὐτός διαγωνὴν μιμέομαι . εἰμί γάρ ἐπί ἐν ἁμαρτωλός μετανοέω χαρά ἐν οὐρανός γίγνομαι , κατά ὁ ὁ κύριος λόγος , πολύς μᾶλλον ἐπί τοσοῦτος πλῆθος σώζω . ὁ γάρ ὁ μέλλω αἰών Εὐφρόσυνος απεντευθεσις φαίνω , ὁ μέν διάβολος πένθος , θαυμάζω λιμπεθροῦν , ὅτε χορός συννεσθῆκασιν ἀλλήλων , ἐν εἷς Ψυχή καί εἷς γνώμη πρός ὕμνησις Θεός ὁ πανάρχιος ὁ χερουβίν καί μεγαλοφαινω μιμέομαι μελῳδία . ὡς γάρ ἐκεῖνος ἐκ διαδοχή ἐν ὁ εἷς παραλαμβάνω , ὁ τριάδης ἀδέω ὕμνος · οὗτος καί ἐγώ εἰς ὁ ἐκεῖθεν τύπος δύο χορός συνίστημι , καί ἀντιφωνέω ἀλλήλων , ὁ πνευματικός ἀείδω μελῳδία . Θαύμας ὁ Ἑβραῖος , ἐπιβλέπω ὁ ὁράω , καί πόθος ὁ ἀκούω γίγνομαι , καί θεῖος ἐνεργός αἴσθησις ἐν ἐγώ εὑρίσκω , οἷ εἰμί αἰσθος -