joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-ephesios-homiliae-1-24 pg062_0093.3
β . Ὅρᾶς δτι ματαιότης ματαιοτήτων τὰ πάντα ; Διὰ τοῦτο ἔλεγεν · Ἐν ματαιότητι τοῦ νοῦς αὐτῶν . Ἄλλ᾽ ἡ θρησκεία αὐτῶν οὐ τοιαύτη ; Τί δαί ; Ἄρα οὐχ ἅλλα καὶ λῆθοι τὰ προσκυνούμενα ; Ἥλιον φαίνειν ἡμῖν ἐποίησεν ἀντὶ λύχνου · τίς τὸν λύχνον τὸν ἑαυτοῦ προσκυνεῖ ; Ἥλιος παρέχει τὸ φῶς · ἀλλ᾽ ὅταν ἐκεῖνος μὴ δύνηται , λύχνος δύναται · τί τοίνυν οὐ προσκυνεῖς τὸν λύχνον ; Ναί , φησί , προσκυνῶ τὸ πῦρ . Ὦ τοῦ γέλους · ἱσαύτη ἡ ὑβρις , καὶ οὐχ αἰσχύνῃ ; Ὅρα δὲ καὶ ἑτέραν πάλιν · Τὸ προσκυνούμενον τί σθεν-νύεις ; τί ἀπολλύεις ; τί ἀναίρεις σου τὸν θεόν ; διὰ τί μὴ συγχωρεῖς τὴν οἰκίαν ἐμπεπλῆσθαι αὐτοῦ ; Εἰ γὰρ θεὸς ἐστι τὸ πῦρ , ἐπινεμεῖσθω σου τὸ σῶμα , μὴ τῷ πυθμένι τῆς χύτρας καὶ τοῦ λέβητος , τὸν θεὸν ὑποβάλλῃς · εἴσαγε εἰς τὰ ταμεία , εἴσαγε εἰς τὰ σκηπὰ ἱμάτια . Σὺ δὲ οὐ μόνον οὐχ εἰσάγεις , ἀλλὰ κἂν διὰ περιπέτειαν τινὸς ἐπεισάγῃ , πάντοθεν ἐλαύνεις , πάντας συγκαλεῖς , καὶ ὥσπερ θηρίῳ τινὶ ἐπείσαλ-θόντος , ὀδύρη καὶ στένεις , καὶ συμφέρων τὸ πρᾶγμα καλεῖς ὑπερβάλλουσαν τὸ τὸν θεὸν σου παρέιναι . Ἐγὼ ἐγὼ Θεόν , καὶ πάντα ποιῶ , ὥστε αὐτὸν ἐνστεργ-νίσασθαι , καὶ μακαριότητα ἐμανθεῖν γνῶμαι , οὐχ ὅταν τὴν οἰκίαν αὐτοῦ ἐμπλησθῇ τὴν ἑμὴν , ἀλλ᾽ ἂν εἰς τὴν καρδίαν αὐτὸν ἐλκύσω τὴν ἑμὴν . Ἐλκύσον καὶ σὺ τὸ πῦρ εἰς τὴν καρδίαν τὴν σήν . Γέλως ταῦτα , καὶ ματαιότης . Καλὸν τὸ πῦρ εἰς χρήσιν , οὐχ εἰς προσ-κύνησιν · εἰς διακονίαν , εἰς ὑπηρεσίαν , εἰς τὸ δου-λεύειν ἐμοί , οὐχ εἰς τὸ κρατεῖν ἐμοῦ · ἐκεῖνο δὲ ἐμὰ γέγονεν , οὐχ ἐγὼ δι᾽ αὐτό . Εἰ προσκυνεῖς τὸ πῦρ , τί αὐτὸς μὲν ἐπὶ τῆς κλίνης κατακείσῃ , μαγειρίῳ δὲ καλεῖς παραστάναι σοὶ τῷ θεῷ ; Αὐτὸς ἀναδέχῃ τὴν μαγειρικὴν , καὶ ἀρτοποικὸς γενοῦ , εἰ βούλει , καὶ χαλ-κεύς . Οὐδὲν γὰρ τούτων τῶν τεχνῶν τιμιώτερον , ἐπειδὴ ταῦτα ὁ σὸς ἐπισκέπτεται θεός . Τί ὑβριν ἠβή τῇ τέχνῃ , ἔνθα σου πολὺς ὁ θεός ; τί τοῖς δούλοις ἐπιτάττεις , αὐτὸς δὲ οὐ κατατεῖς ; Καλὸν τὸ [ 92 ] πῦρ , ἐπειδὴ καὶ καλοῦ δημιουργοῦ · ἀλλ᾽ οὐ θεός · Ἐργον γὰρ Θεοῦ , οὐ θεὸς ἐκλήθη . Οὐχ ὁρᾷς αὐτοῦ τὸ ἄτακτον ; πῶς ὅταν ἐπιληφθῇ οἰκίας , οὐδαμοῦ ἵστα-ται · ἀλλ᾽ ἐὰν σχῇ συγγεῖν τινα , πάντα καθαίρει , κἂν μὴ τεκτονὸν χεῖρας ἢ καὶ ἄλλων τινῶν σέβασιν αὐ-τοῦ τὴν μανίαν , οὐ φίλους οὐδὲν , οὐ πολέμους , ἀλλ᾽ ὁμοίως πᾶσι κέχρηται . Τοῦτο οὖν θεός , καὶ οὐχ αἰ-σχύνεσθε ; Ὀντως καλῶς εἶπεν · Ἐν ματαιότητι τοῦ νοῦς αὐτῶν . Ἄλλ᾽ ὁ ἥλιος , φησί , θεός . Τοῦτο γάρ , εἶπέ μοι , πόθεν , καὶ διὰ τί ; ὅτι φῶς ἀφίησι πολὺ ; Ἄλλ᾽ οὐχ ὁρᾷς αὐτὸν νικώμενον ὑπὸ τῶν νεφῶν , καὶ ἀνάγκῃ δουλεύοντα φύσεως , καὶ ἐκλείποντα καὶ ὑπὸ σελήνης καὶ νέφους κρυπτόμενον ; Καίτοι γε νέφος ἀσθενέστερον ἥλιου , ἀλλ᾽ ὅμως πολλοχῶι κρατεῖ , καὶ τοῦτο δὲ τὸς τοῦ Θεοῦ σοφίας ἔργον ἐστίν . Ὁ θεὸς παναρχὴς εἶναι ὀφείλει , οὕτως δὲ πολλῶν ἐστιν ἐν-δεῖς · τοῦτο δὲ οὐχ ἔστι Θεοῦ . Δεῖται γὰρ ἀέρος πρὸς τὸ φᾶναι , καὶ ἀέρος λεπτοῦ · ὡς ὁ γε σφοδρὰ πυκνω-θεὶς οὐχ ἀφίησι τὴν ἀκτίνα διαβαίνειν · δεῖται καὶ ὕδα-τος , καὶ ἑτέρου τοῦ ἐπέχοντος , ὥστε μὴ καταφλέξαι . Εἰ γὰρ μὴ πηγαὶ καὶ λίμναι καὶ ποταμοὶ καὶ θαλάσ-σαι τινὰ ὑγρότητα διὰ τῆς τῶν ἀτμῶν συνέστησαν ἀναδόσεως , οὐδὲν ἂν ἐκλύσειν ἐκπυρωθῆναι τὰ πάντα . Ὅρᾶς οὖν , φησίν , ὅτι θεός ; Ὦ τῆς μανίας ! Ὦ τοῦ γέλους ! ἐπειδὴ , φησί , βλάψαι δύναται , θεός . Καὶ μὴν διὰ τοῦτο οὐ θεός , ὅτι ἐν οἷς μὲν βλάπτει , οὐδενὸς δεῖται , ἐν οἷς δὲ ὠφελεῖ , πολλῶν ἐτέρων χρή-ζει · Θεοῦ δὲ τὸ μὲν βλάπτειν , πᾶρρω , τὸ δὲ ὠφε-λεῖν , οἰκεῖον . Ὅταν οὖν τὸ ἐναντίον ἢ , πῶς θεός ;
Lemmas: Β . ὁράω δ ματαιότης ματαιότης ὁ πᾶς ; Ζεύς οὗτος λέγω · ἐν ματαιότης ὁ νόος αὐτός . ἄλλος ὁ θρησκεία αὐτός οὖον τοιοῦτος ; τις δή ; ἄρας οὐ ἄλλος καί λανθάνω ὁ προσκυνέω ; Ἥλιος φαίνω ἐγώ ποιέω ἀντί λύχνος · τίς ὁ λύχνος ὁ ἑαυτοῦ προσκυνέω ; Ἥλιος παρέχω ὁ φάος · ἀλλά ὅταν ἐκεῖνος μή δύναμαι , λύχνος δύναμαι · τίς τοίνυν οὖον προσκυνέω ὁ λύχνος ; Ναίς , φημί , προσκυνέω ὁ πῦρ . ὦ ὁ γέλως · ἱσαύτη ὁ ὕβρις , καί οὐ αἰσχύνη ; Ὅρας δέ καί ἕτερος πάλιν · ὁ προσκυνέω τίς σθενέω ; τίς ἀπόλλυμι ; τίς ἀναιρέω σύ ὁ θεός ; διά τίς μή συγχωρέω ὁ οἰκίον ἐμπίμπλημι αὐτός ; εἰμί γάρ θεός εἰμί ὁ πῦρ , ἐπινέμω σύ ὁ σῶμα , μή ὁ πυθμήν ὁ χύτρα καί ὁ λέβης , ὁ θεός ὑποβάλλω · εἰσάγω εἰς ὁ ταμεία , εἰσάγω εἰς ὁ σκηπὰ ἱμάτιον . σύ δέ οὖον μόνος οὐ εἰσάγω , ἀλλά κἀν διά περιπέτεια τις ἐπεισάγω , πάντοθεν ἐλαύνω , πᾶς συγκαλέω , καί ὥσπερ θηρίον τις ἐπείσαλ-θόντος , ὀδύρομαι καί στένω , καί συμφέρω ὁ πρᾶγμα καλέω ὑπερβάλλω ὁ ὁ θεός σύ πάρειμι . ἐγώ ἐγώ Θεός , καί πᾶς ποιέω , ὥστε αὐτός ενστεργ-νισαω , καί μακαριότης μαίνομαι γνώμη , οὐ ὅταν ὁ οἰκίον αὐτός ἐμπίμπλημι ὁ ἐμός , ἀλλά εἄν εἰς ὁ Καρδία αὐτός ἕλκω ὁ ἐμός . ἕλκω καί σύ ὁ πῦρ εἰς ὁ Καρδία ὁ σός . Γέλως οὗτος , καί ματαιότης . κηλόν ὁ πῦρ εἰς χρῆσις , οὐ εἰς προσκυνέω · εἰς διακονία , εἰς ὑπηρεσία , εἰς ὁ δουλεύω ἐγώ , οὐ εἰς ὁ κρατέω ἐγώ · ἐκεῖνος δέ ἐμός γίγνομαι , οὐ ἐγώ διά αὐτός . εἰμί προσκυνέω ὁ πῦρ , τίς αὐτός μέν ἐπί ὁ κλίνη κατάκειμαι , μαγείριον δέ καλέω παρίστημι σύ ὁ θεός ; αὐτός ἀναδέχομαι ὁ μαγειρικός , καί ἀρτοποιικός γίγνομαι , εἰμί βούλομαι , καί χαλκεύς . οὐδείς γάρ οὗτος ὁ τέχνη τίμιος , ἐπεί οὗτος ὁ σός ἐπισκέπτομαι θεός . τις ὕβρις ἥβη ὁ τέχνη , ἔνθα σύ πολύς ὁ θεός ; τίς ὁ δοῦλος ἐπιτάσσω , αὐτός δέ οὖον κατατείνω ; κηλόν ὁ [ 92 ] πῦρ , ἐπεί καί καλός δημιουργός · ἀλλά οὖον θεός · ἔργον γάρ Θεός , οὖον θεός καλέω . οὐχ ὁράω αὐτός ὁ ἄτακτος ; πῶς ὅταν ἐπιλαμβάνω οἰκίον , οὐδαμοῦ ἵστημι · ἀλλά ἐάν ἔχω συγγίγνομαι τις , πᾶς καθαίρω , κἀν μή τεκτονὸν χείρ ἢ καί ἄλλος τις σέβασις αὐ-τός ὁ μανία , οὖον φίλος οὐδείς , οὖον πόλεμος , ἀλλά ὁμοίως πᾶς χράομαι . οὗτος οὖν θεός , καί οὐ αἰσχύνω ; ὀντως καλῶς εἶπον · ἐν ματαιότης ὁ νόος αὐτός . ἄλλος ὁ ἥλιος , φημί , θεός . οὗτος γάρ , εἶπον ἐγώ , πόθεν , καί διά τίς ; ὅτι φάος ἀφίημι πολύς ; ἄλλος οὐ ὁράω αὐτός νικάω ὑπό ὁ νέφος , καί ἀνάγκη δουλεύω φύσις , καί ἐκλείπω καί ὑπό σελήνη καί νέφος κρύπτω ; καίτοι γε νέφος ἀσθενής Ήλιος , ἀλλά ὅμως πολλοχῶι κρατέω , καί οὗτος δέ τός ὁ Θεός σοφία ἔργον εἰμί . ὁ θεός παναρχὴς εἰμί ὀφείλω , οὕτως δέ πολύς εἰμί ἐνδέω · οὗτος δέ οὐ εἰμί Θεός . δέομαι γάρ ἀήρ πρός ὁ φαίνω , καί ἀήρ λεπτός · ὡς ὁ γε σφοδρός πυκνόω οὐ ἀφίημι ὁ ἄκτινος διαβαίνω · δήω καί ὕδωρ , καί ἕτερος ὁ ἐπέχω , ὥστε μή καταφλέγω . εἰμί γάρ μή πηγή καί λίμνη καί ποταμός καί θαλάσσω τις ὑγρότης διά ὁ ὁ ἀτμός συνίστημι ἀνάδοσις , οὐδείς εἄν ἐκλύω ἐκπυρόω ὁ πᾶς . ὁράω οὖν , φημί , ὅτι θεός ; ὦ ὁ μανία ! ὦ ὁ γέλως ! ἐπεί , φημί , βλάπτω δύναμαι , θεός . καί μήv διά οὗτος οὖον θεός , ὅτι ἐν ὅς μέν βλάπτω , οὐδείς δήω , ἐν ὅς δέ ὠφελέω , πολύς ἕτερος χρῄζω · Θεός δέ ὁ μέν βλάπτω , πᾶρος , ὁ δέ ὠφελέω , οἰκέω . ὅταν οὖν ὁ ἐναντίος ἢ , πῶς θεός ;