joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-ephesios-homiliae-1-24 pg062_0128.1
δε ὑπερβολὴν εἶναι φασί τὸ , Ὁ πλεονέκτης εἰδωλολάτρης ἐστίν . Ἄλλ’ οὐκ ἔστιν ὑπερβολὴς τὸ ῥῆμα , ἀλλὰ ἀληθείας . Πῶς καὶ τινὶ τρόπῳ ; Ὅτι ἀφίσταται ἀπὸ τοῦ Θεοῦ ὁ πλεονέκτης , καθάπερ ὁ εἰδωλόλατρης . Καὶ ἵνα μὴ νομίσῃς ἀπλῶς εἰρῆσθαι , ἀποφαίς ἐστι τοῦ Χριστοῦ λέγοντος · Οὐ δύνασθε Θεῷ δουλεύειν , καὶ μαμμωνῇ . Οἱ μαμμωνῇ δουλεύοντες , ἐξέβαλον ἐκτὸς τῆς τοῦ Θεοῦ δουλείας · οἱ δὲ ἀρνησάμενοι αὐτοῦ τὴν δεσποτείαν , καὶ χρυσῷ δουλεύοντες ἀψύχῳ , εὐδήλουν ὅτι εἰδωλόλατραι εἰσίν . Ἄλλ’ οὐκ ἐποίησα , φησίν , εἰδωλον , οὐδὲ ἔστησα βωμόν , οὐδὲ κατέθυσσα πρόβατα , οὐδὲ οἶνον ἐπέσπεισα , ἀλλ’ εἰς ἐκκλησίαν εἰσῆλθον , καὶ χεῖρας ἀνέτεινα τῷ μονογενεῖ τοῦ Θεοῦ Παίδι , καὶ μυστήριον μετέχω , καὶ εὐχὰς ποιοῦνω , καὶ τῶν ἄλλων ἀπάντων , ὧν προσἧκε τὸν Χριστιανόν . Πῶς οὖν , φησίν , εἰδωλα προσκυνῶ ; Τοῦτο μὲν οὖν αὐτὸ καὶ τὸ θαυμαστότατον ἐστίν , ὅτι πείραν λαβὼν καὶ γευσάμενος τῆς φιλανθρωπίας τοῦ Θεοῦ , καὶ ἰδὼν ὅτι χρηστὸς ὁ Κύριος , τὸν μὲν χρηστὸν ἔφασα , τὸν δὲ ὧν ὧν τύραννον κατεδίκων , [ 129 ] καὶ προσποιεῖ μὲν τοῦτω δουλεύειν , τῇ δὲ ἀληθείᾳ τῷ σκληρῷ ζυγῷ καὶ χαλεπῷ τῆς φιλαργυρίας σαυτὸν ὑπέδωκας . Οὐπω μοι οὖν εἶπας κατεδῶμαι , καὶ τὰ δῶρα τοῦ Δεσπότου . Εἴπῃ γὰρ μοι , παρακαλῶ , τὸν στρατιώτην πόλεν κρίνομεν ; ὅταν δορυφορῇ τὸν βασιλέα καὶ παρ’ αὐτὸ τρέφῃται καὶ καλῇται αὐτόν , ἢ ὅταν τὰ ἐκείνου οὐ φρονῇ , ἀλλὰ προσποιεῖται μὲν εἶναι μετ’ ἐκείνου καὶ τὰ ἐκείνου θεασαίμενον , τὰ δὲ τῶν πολεμίων πράγματα αἱρῇ ; Εὐδήλουν ὅτι τὸν βασιλέα προσακούν . Διὰ τοῦτο καὶ χαλεπωτέρας κολάσεως ἄξιος , ἢ τῆς τοῦ βασιλέως δουλείας ἐαυτὸν ἀπορρήξας , καὶ τοῖς ἐχθροῖς προσταθείς . Καὶ σὺ τοίνυν ὑβρίζεις τὸν Θεὸν καθάπερ εἰδωλόλατρης , οὐχ ἐνὶ στόματι τῷ σῷ , ἀλλὰ μυρίοις τοῖς ἁδικήμασιν . Ἄλλ’ εἰδωλόλατρης , φησίν , οὐκ ἐστιν . Ὅταν οὖν λέγωσιν οἱ Ἕλληνες , Ὁ Χριστιανὸς ὁ πλεονέκτης , τότε οὐχ αὐτὸς μόνος ὑβρίζει δι’ ὧν πράττει , ἀλλὰ καὶ τοὺς ἁδικημένους ἀναγκάζει πολλάκις τοῦτο λέγειν · εἰ δὲ μὴ λέγουσι , τοῦτο τῆς ἐκείνων εὐλαβείας λογιστέον . Ἡ οὐχ ὁρῶμεν τὰ πράγματα οὕτω γινόμενα ; Ὁ εἰδωλόλατρης , τί ἄλλο ; ἢ οὐχὶ καὶ αὐτὸς πᾶσιν προσκυνεῖ πολλάκις , μὴ τοῦ πάθους κρατῶν ; Οἷον τι λέγω · Ὅταν εἴπωμεν , ὅτι εἰδωλα προσκυνεῖ , Οὐ , φησίν , ἀλλὰ τὴν Ἀφροδίτην , ἀλλὰ τὸν Ἄρην . Κἂν εἴπωμεν , Τίς αὕτη ἡ Ἀφροδίτη ; οἱ σεμνότεροι αὐτῶν φασιν · Ἡ ἡδονή · Καὶ τίς ὁ Ἄρης ; Ὁ θυμός . Οὕτω καὶ σὺ τὸν μαμμωνᾶν . Ἄν εἴπωμεν , Τίς ὁ μαμμωνάς ; Ἡ πλεονεξία . Καὶ σὺ ταύτην προσκυνεῖς ; Οὐ προσκυννῶ , φησίν . Διὰ τί ; ὅτι οὐ κάμπτεις σαυτόν ; Ἄλλὰ νῦν πολλῷ μᾶλλον προσκυνεῖς διὰ τῶν ἔργων καὶ τῶν πραγμάτων · αὕτη γὰρ μελεῖ σοι ἡ προσκύνησις . Καὶ ἵνα μάθῃς , θέα ἐπὶ τοῦ Θεοῦ , τίνες μᾶλλον αὐτὸν προσκυνούσιν , οἱ ἀπλῶς ἑστῶτες ἐν ταῖς προσευχαῖς , ἢ οἱ τὸ θέλημα αὐτοῦ ποιούντες ; Εὐδήλουν ὅτι οὕτοι . Οὕτω καὶ οἱ ἐπὶ τοῦ μαμμωνᾶ , οἱ τὸ θέλημα αὐτοῦ ποιούντες , μᾶλλον αὐτὸν προσκυνεῖσι . Καὶ τοῖς ἐκείνοις τὰ πάσιν προσκυνούντες , πολλάκις ἐκτὸς εἰσι τῶν παθῶν · Ἰδοὺ γὰρ ἄν τις τὸν τοῦ Ἄρεος θεραπευτήν ,
Lemmas: δέ ὑπερβολή εἰμί φημί ὁ , ὁ πλεονέκτης εἰδωλολάτρης εἰμί . ἄλλος οὐ εἰμί ὑπερβολή ὁ ῥῆμα , ἀλλά ἀλήθεια . Πῶς καί τις τρόπος ; ὅτι2 ἀφίστημι ἀπό ὁ Θεός ὁ πλεονέκτης , καθάπερ ὁ εἰδωλολάτρης . καί ἵνα μή νομίζω ἀπλόος εἴρω , ἀποφαίνω εἰμί ὁ Χριστός λέγω · οὖον δύναμαι Θεός δουλεύω , καί μαμμωνῇ . ὁ μαμμωνῇ δουλεύω , ἐκβάλλω ἐκτός ὁ ὁ Θεός δουλεία · ὁ δέ ἀρνέομαι αὐτός ὁ δεσποτεία , καί χρυσός δουλεύω ἄψυχος , ευδηλοω ὅτι εἰδωλολάτρης εἰμί . ἄλλος οὐ ποιέω , φημί , εἴδωλον , οὐδέ ἵστημι βωμός , οὐδέ καταθύω πρόβατον , οὐδέ οἶνος ἐπισπένδω , ἀλλά εἰς ἐκκλησία εἰσέρχομαι , καί χείρ ἀνατείνω ὁ μονογενής ὁ Θεός Παῖς , καί μυστήριον μετέχω , καί εὐχή ποιέω , καί ὁ ἄλλος ἀπαντάω , ὅς προσήκω ὁ Χριστιανός . Πῶς οὖν , φημί , εἴδωλον προσκυνέω ; οὗτος μέν οὖν αὐτός καί ὁ θαυμαστός εἰμί , ὅτι πείρω λαμβάνω καί γεύω ὁ φιλανθρωπία ὁ Θεός , καί εἶδον ὅτι χρηστός ὁ Κύριος , ὁ μέν χρηστός φημί , ὁ δέ ὅς ὅς τύραννος καταδικέω , [ 129 ] καί προσποιέω μέν οὗτος δουλεύω , ὁ δέ ἀλήθεια ὁ σκληρός ζυγόν καί χαλεπός ὁ φιλαργυρία σαυτοῦ ὑποδίδωμι . οὔπω ἐγώ οὖν εἶπον κατέδω , καί ὁ Δῶρα ὁ δεσπότης . εἶπον γάρ ἐγώ , παρακαλέω , ὁ στρατιώτης πόλος κρίνω ; ὅταν δορυφορέω ὁ βασιλεύς καί παρά αὐτός τρέφω καί καλέω αὐτός , ἢ ὅταν ὁ ἐκεῖνος οὖον φρονέω , ἀλλά προσποιέω μέν εἰμί μετά ἐκεῖνος καί ὁ ἐκεῖνος θεάομαι , ὁ δέ ὁ πολέμιος πρᾶγμα αἱρέω ; ευδηλοω ὅτι ὁ βασιλεύς προσακούω . Ζεύς οὗτος καί χαλεπός κόλασις ἄξιος , ἢ ὁ ὁ βασιλεύς δουλεία ἑαυτοῦ ἀπορρήγνυμι , καί ὁ ἐχθρός προστείνω . καί σύ τοίνυν ὑβρίζω ὁ θεός καθάπερ εἰδωλολάτρης , οὐ ἐν στόμα ὁ σός , ἀλλά μυρίος ὁ ἀδίκημα . ἄλλος εἰδωλολάτρης , φημί , οὐ εἰμί . ὅταν οὖν λέγω ὁ Ἕλλην , ὁ Χριστιανός ὁ πλεονέκτης , τότε οὐ αὐτός μόνος ὑβρίζω διά ὅς πράσσω , ἀλλά καί ὁ αδικώ ἀναγκάζω πολλάκις οὗτος λέγω · εἰμί δέ μή λέγω , οὗτος ὁ ἐκεῖνος εὐλάβεια λογίζομαι . ὁ οὐ ὁράω ὁ πρᾶγμα οὗτος γίγνομαι ; ὁ εἰδωλολάτρης , τίς ἄλλος ; ἢ οὐ καί αὐτός πᾶς προσκυνέω πολλάκις , μή ὁ πάθος κράτος ; οἷος τίς λέγω · ὅταν εἶπον , ὅτι εἴδωλον προσκυνέω , οὖον , φημί , ἀλλά ὁ Ἀφροδίτη , ἀλλά ὁ Ἄρης . κἀν εἶπον , Τῖς οὗτος ὁ Ἀφροδίτη ; ὁ σεμνός αὐτός φημί · ὁ ἡδονή · καί τίς ὁ Ἄρης ; ὁ θυμός . οὕτως καί σύ ὁ μαμωνᾶς . ἄν εἶπον , Τῖς ὁ μαμωνᾶς ; ὁ πλεονεξία . καί σύ οὗτος προσκυνέω ; οὖον προσκυνέω , φημί . Ζεύς τίς ; ὅτι οὖον κάμπτω σεαυτοῦ ; ἀλλά νῦν πολύς μᾶλλον προσκυνέω διά ὁ ἔργον καί ὁ πρᾶγμα · οὗτος γάρ μέλος σύ ὁ προσκύνησις . καί ἵνα μανθάνω , θέα ἐπί ὁ Θεός , τίς μᾶλλον αὐτός προσκυνέω , ὁ ἀπλόος ἵστημι ἐν ὁ προσευχή , ἢ ὁ ὁ θέλημα αὐτός ποιέω ; ευδηλοω ὅτι οὕτος . οὕτως καί ὁ ἐπί ὁ μαμωνᾶς , ὁ ὁ θέλημα αὐτός ποιέω , μᾶλλον αὐτός προσκυνέω . καί ὁ ἐκεῖνος ὁ πᾶς προσκυνέω , πολλάκις ἐκτός εἰμί ὁ πάθος · ἰδέ γάρ ἄν τις ὁ ὁ Ἄρης θεραπευτής ,