joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-ephesios-homiliae-1-24 pg062_0024.4
Φέρε οὖν , αὐτὸ δὴ τοῦτο ἐξετάσωμεν , πότερον ἐξ ἀνάγκης καὶ βίας τὰ ἁμαρτήματα γίνεται , ἢ ἀπὸ ῥαθυμίας καὶ ὀλιγωρίας πολλῆς . Οὐ φονεύσεις , φησι . Ποία τοῦτο ἀνάγκη , ποία βία ; Βία μὲν οὖν ἐστι τὸ φονεύειν . Τίς γὰρ ἂν ἡμῶν ἔλοιτο βαπτίσαι ξίφος εἰς τὸν λαιμὸν τοῦ πλησίον , καὶ αἱμάζειν τὴν δεξιάν ; Οὐδὲ εἰς . Ὅρᾶς ὅτι τοῦναντίον , ἀνάγκη τὸ ἁμαρτάνειν μᾶλλον ἐστι καὶ βία ; Ἐνέθηκε γὰρ ὁ Θεὸς φίλτρον τῇ φύσει τῇ ἡμετέρᾳ , ὥστε ἀλλήλους ἀγαπᾶν · Πᾶν γὰρ , φησι , ζῷον ἀγαπᾷ τὸ ὁμοῖον αὐτοῦ , καὶ ἄνθρωπος τὸν ὁμόσιον αὐτοῦ . Ὅρᾶς ὅτι πρὸς τὴν ἀρετὴν ἔχομεν ἀπὸ τῆς φύσεως σπέρματα ; Τὰ δὲ τῆς κακίας παρὰ φύσιν ἐστίν · εἰ δὲ ταῦτα μᾶλλον κρατεῖ , τῆς φύσεως ἡμῶν νοθείας τοῦτο τεκμήριον . Τί δὲ τὸ μοιχεύειν ; ποία [ 13 ] ἀνάγκη ἐπὶ τοῦτο ἐγεί ; Ναί , φησίν , ἡ τῆς ἐπιθυμίας τυραννίς . Διὰ τί , εἰπέ μοι ; οὐ γὰρ ἑνεστι τῇ οἰκείᾳ κεχρησθαι γυναικί , καὶ παῦσαι τὴν τυραννίδα ; Ἄλλ᾿ ἔρως μέ τις λαμβάνει τῆς τοῦ πλησίον , φησι , γυναικός . Οὐκέτι τοῦτο ἀνάγκη ; Ἔρως γὰρ οὐκ ἐστιν ἀνάγκη · οὐδεὶς ἀνάγκη φιλεῖ , ἀλλὰ προαιρέσει καὶ ἐκοντί . Τὸ μὲν οὖν μὴ γυναικὶ ἀνάγκη ἴσως · τὸ δὲ τήνδε φιλεῖν τὴνδὲ , οὐκ ἀνάγκη · οὐδὲ τιμιὰ μίξεως τὸ πρᾶγμα ἐστιν , ἀλλὰ κενοδοξία καὶ ὑδρις καὶ πέρα τοῦ μέτρου τρυφή . Ποῖον γὰρ , εἰπέ μοι , κατὰ λόγον ἐστι ; τὴν κατεγγυηθεῖσαν , τὴν κοινωνοῦσαν παιδοποιίας , ταύτην ἑχειν , τὴν οὐκ ἐγνωσμένην ; οὐκ ἴστε , ὅτι αἱ συνθέσεις τὰς φιλίας τίκτουσιν ; Ὡστε οὐ τῆς φύσεως ἐστι . Μὴ αἰτιῶ τὴν ἐπιθυμίαν · ἡ γὰρ ἐπιθυμία διὰ γάμου ἐδόθη , διὰ παιδοποιίας παρεσχέθη , οὐ διὰ μοιχείας οὐδὲ διαφθορᾶν . Ἴσασιν καὶ οἱ νόμοι τοὺς ἐξ ἀνάγκης συγγινώσκειν ἁμαρτήμασι · μᾶλλον δὲ οὐδὲν ἐστιν ἁμάρτημα ἐξ ἀνάγκης γινόμενον , ἀλλὰ πάντα ἀπὸ ὑδρεως . Οὐ γὰρ οὕτως ὁ Θεὸς τὴν φύσιν ἐδημιούργησεν , ὡς ἀνάγκην ἔχειν ἁμαρτάνειν · ἐπεὶ εἰ τοῦτο ἦν , κολάσις οὐκ ἦν . Τῶν γὰρ κατὰ ἀνάγκην καὶ βίαν οὐδὲ ἡμεῖς ἀπαιτοῦμεν λόγον , μήτι γε ὁ Θεὸς ὁ οὕτω φιλάνθρωπος καὶ ἀγαθός . Ἄλλὰ τί ; τὸ κλέπτειν ἀνάγκης ἐστι ; Ναί , φησίν · ἡ γὰρ πενία τοῦτο ποιεῖ . Ἡ πενία ἐργάζεται μᾶλλον ἀναγκάζει · οὐ κλέπτειν . Ἡ πενία τοῖνυν τοῦναντίον ποιεῖ ; τὸ γὰρ κλέπτειν ἀργίας ἐστιν , ἡ δὲ πενία οὐκ ἀργίαν , ἀλλὰ φιλοπονίαν τίκτειν εἰώθως . Ὡστε καὶ τοῦτο ῥαθυμίας ἐστι . Καὶ ὧδε μάθητι · τί γὰρ , εἰπέ μοι , δυσκολώτερον , τὶ δὲ ἀπδεστέρον , τὰς ἐπὶ τὰς ἀργυροῦντα περιμέναι , καὶ τοῖχους διορύττειν , καὶ ἐν σκότει βαδίζειν , καὶ τὴν ψυχὴν ἑχειν ἐν χειρί , καὶ πρὸς φόνον παρατετάχθαι , καὶ τρέμειν , καὶ τεθνηκότα τυ διέι , ἡ τινὸς προσέχειν καθημερινοῖς , καὶ ἀσφαλείας ἀπολαύειν μετὰ ἀδείας ; Τοῦτο εὐχολον · καὶ ὅτι τοῦτο εὐχολον , οἱ πλείους τοῦτο πράττουσιν , ἢ ἑκείνο .
Lemmas: φέρω οὖν , αὐτός δή οὗτος ἐξετάζω , πότερος ἐκ ἀνάγκη καί Βίας ὁ ἁμάρτημα γίγνομαι , ἢ ἀπό ῥᾳθυμία καί ὀλιγωρία πολύς . οὖον φονεύω , φημί . Ποία οὗτος ἀνάγκη , ποῖος βία ; Βία μέν οὖν εἰμί ὁ φονεύω . Τῖς γάρ εἄν ἐγώ αἱρέω βαπτίζω ξίφος εἰς ὁ λαιμός ὁ πλησίος , καί αἱμάζειν ὁ δεξιός ; οὐδέ εἰς . ὁράω ὅτι τουναντίον , ἀνάγκη ὁ ἁμαρτάνω μᾶλλον εἰμί καί βία ; ἐντίθημι γάρ ὁ θεός φίλτρον ὁ φύσις ὁ ἡμέτερος , ὥστε ἀλλήλων ἀγαπάω · Πᾶν γάρ , φημί , ζῷον ἀγαπάω ὁ ὅμοιος αὐτός , καί ἄνθρωπος ὁ ὁμόσιον αὐτός . ὁράω ὅτι πρός ὁ ἀρετή ἔχω ἀπό ὁ φύσις σπέρμα ; ὁ δέ ὁ κακία παρά φύσις εἰμί · εἰμί δέ οὗτος μᾶλλον κρατέω , ὁ φύσις ἐγώ νοθεία οὗτος τεκμήριον . τις δέ ὁ μοιχεύω ; ποῖος [ 13 ] ἀνάγκη ἐπί οὗτος ἐγώ ; Ναίς , φημί , ὁ ὁ ἐπιθυμία τυραννίς . Ζεύς τίς , εἶπον ἐγώ ; οὖον γάρ ἔνειμι ὁ οἰκεῖος χράομαι γυνή , καί παύω ὁ τυραννίς ; ἄλλος Ἔρως ἐγώ τις λαμβάνω ὁ ὁ πλησίος , φημί , γυνή . οὐκέτι οὗτος ἀνάγκη ; Ἔρως γάρ οὐ εἰμί ἀνάγκη · οὐδείς ἀνάγκη φιλέω , ἀλλά προαίρεσις καί ἑκών . ὁ μέν οὖν μή γυνή ἀνάγκη ἴσως · ὁ δέ ὅδε φιλέω ὅδε , οὐ ἀνάγκη · οὐδέ τίμιος μίξις ὁ πρᾶγμα εἰμί , ἀλλά κενοδοξία καί ὑδρίς καί πέρα ὁ μέτρον τρυφή . Ποῖον γάρ , εἶπον ἐγώ , κατά λόγος εἰμί ; ὁ κατεγγυάω , ὁ κοινωνέω παιδοποιία , οὗτος ἔχω , ὁ οὐ γιγνώσκω ; οὐ οἶδα , ὅτι ὁ σύνθεσις ὁ φίλιος τίκτω ; ὡστε οὖον ὁ φύσις εἰμί . μή αἰτιάομαι ὁ ἐπιθυμία · ὁ γάρ ἐπιθυμία διά γάμος δίδωμι , διά παιδοποιία παρέχω , οὖον διά μοιχεία οὐδέ διαφθορά . οἶδα καί ὁ νόμος ὁ ἐκ ἀνάγκη συγγιγνώσκω ἁμάρτημα · μᾶλλον δέ οὐδείς εἰμί ἁμάρτημα ἐκ ἀνάγκη γίγνομαι , ἀλλά πᾶς ἀπό ὑδρεύς . οὖον γάρ οὕτως ὁ θεός ὁ φύσις δημιουργέω , ὡς ἀνάγκη ἔχω ἁμαρτάνω · ἐπεί εἰμί οὗτος εἰμί , κόλασις οὐ εἰμί . ὁ γάρ κατά ἀνάγκη καί βία οὐδέ ἐγώ ἀπαιτέω λόγος , μῆτις γε ὁ θεός ὁ οὗτος φιλάνθρωπος καί ἀγαθός . ἀλλά τίς ; ὁ κλέπτω ἀνάγκη εἰμί ; Ναίς , φημί · ὁ γάρ πενία οὗτος ποιέω . ὁ πενία ἐργάζομαι μᾶλλον ἀναγκάζω · οὖον κλέπτω . ὁ πενία τοίνυν τουναντίον ποιέω ; ὁ γάρ κλέπτω ἀργία εἰμί , ὁ δέ πενία οὐ ἀργία , ἀλλά φιλοπονία τίκτω εἴωθα . ὡστε καί οὗτος ῥᾳθυμία εἰμί . καί ὧδε μανθάνω · τίς γάρ , εἶπον ἐγώ , δύσκολος , τίς δέ ἀπδεστέρον , ὁ ἐπί ὁ ἀργυρόω περιμένη , καί τοῖχος διορύσσω , καί ἐν σκότος βαδίζω , καί ὁ ψυχή ἔχω ἐν χείρ , καί πρός φόνος παρατάσσω , καί τρέμω , καί θνῄσκω ὅς δῖος , ὁ τις προσέχω καθημερινός , καί ἀσφάλεια ἀπολαύω μετά ἄδεια ; οὗτος ευχολος · καί ὅτι οὗτος ευχολος , ὁ πλείων οὗτος πράσσω , ἢ ἐκεῖνος .