joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-ephesios-homiliae-1-24 pg062_0140.3
α' . Σοφὸς τις ἀνὴρ ἐν τάξει μακαρισμῶν πολλὰ δεῖς , ἐν καὶ τούτῳ τέθεικεν ἐν τάξει μακαρισμόν · Καὶ γυνὴ , φησίν , ἀνδρὶ συμπεριεγερμομένη . Καὶ πάλιν ἀλλοχοῦ μετὰ τῶν μακαρισμῶν αὐτὸ τίθησι , τὸ γυναῖκα ἀνδρὶ μετὰ ὁμονοίας συνείναι . Καὶ ἐξ ἀρχῆς δὲ πολλὴν ὁ Θεὸς φαίνεται πρόνοιαν πεποιημένος τῆς συγγίας ταύτης · καὶ ὡς περὶ ἑνὸς , περὶ ἀμφοτέρων διαλεγόμενος , οὕτως ἔλεγεν · Ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς · καὶ πάλιν , Οὐχ ἕνι ἀρσεὶ καὶ θῆλυ . Οὐ γὰρ ἔστιν ἀνδρὸς πρὸς ἄνδρα τοσαύτην οικειότης , ὅση γυναικὸς πρὸς ἄνδρα , ἀν ἡ τις , ὡς χρή , συνεξευγμένος . Διὰ τοῦτο καὶ τὶς τὴν ὑπερβάλλουσαν ἀγάπην δηλῶν μακάριος ἀνήρ , καὶ τινὰ τῶν αὐτῷ φίλων καὶ ὁμοψύχων πενθῶν , οὐ πατέρα εἶπεν , οὐ μητέρα , οὐ τέκνον , οὐχ ἀδελφόν , οὐ φίλον , ἀλλὰ τί ; Ἐκσεσεν ἐπ' ἐμὲ ἡ ἀγάπησόν σου , φησίν , ὡς ἀγάπησιν τῶν γυναικῶν . Ὄντως γάρ , ὅντως πάσης τυραννίδος αὕτη ἡ ἀγάπη τυραννικωτέρα . Αἱ μὲν γὰρ ἄλλαι , σφόδραι · αὕτη δὲ ἡ ἐπιθυμία ἔχει καὶ τὸ σφοδρόν , καὶ τὸ ἀμάραντον . Ἐνεστὶ γάρ τις ἔρως ἐμφυλεῖων τῇ φύσει , καὶ λανθάνων ἡμᾶς συμπλέκει ταῦτα τὰ σώματα . Διὰ τοῦτο καὶ ἐξ ἀρχῆς · ἀπὸ ἀνδρὸς ἡ γυνή , καὶ μετὰ ταῦτα ἀπὸ ἀνδρὸς καὶ γυναικὸς ἀνὴρ καὶ γυνή . Ὀρᾷς σύνδεσμον καὶ συμπλοχήν , καὶ πῶς οὐχ ἀρξάμεν ἐτέρων [ 143 ] ἐπεισάγειν οὐσίαν ἐξωθεν ; Καὶ ὅρα πόσα ὁμοιότητα . Τὴν ἀδελφὴν ἠμἐσεχτο γαμῆσαι αὐτὸν τὴν αὐτοῦ , μᾶλλον δὲ οὐ τὴν ἀδελφήν , ἀλλὰ τὴν θυγατέρα , μᾶλλον δὲ οὐ τὴν θυγατέρα , ἀλλὰ τὸ πλέον θυγατρὸς , τὴν σάρκα τὴν αὐτοῦ . Τὸ δὲ ὅλον ἐποίησεν ἕνωθεν , ὡσπερ ἐπὶ τῶν λίθων , εἰς ἐν αὐτοὺς συνάγων . Οὕτω γὰρ ἐξωθεν αὐτὴν εἰργάσατο , ἵνα μὴ ὡς ἀλλοτρία προσέχῃ · οὔτε πάλιν μέχρις αὐτῆς τὸν γάμον ἐστησεν , ἵνα μὴ συστῆλων ἑαυτὸν καὶ συνάγων ἑ , τῶν λοιπῶν χωριζόμενος . Καὶ καθάπερ ἐπὶ τῶν φυτῶν ἐκεῖνα μάλιστα ἐστὶν ὁρῖστα , ἀν καὶ ἐν πρέμνον ἔχῃ , καὶ εἰς πολλοὺς κλάδους ἐκτείνηται , ὡς ἐὰν περὶ τὴν ρίζαν · στέρεται μόνον πάντα εἰκή · κἂν καὶ πολλάς ἔχῃ τὰς ρίζας , οὐχὶ δειμασθὲν τὸ δένδρον · οὕτω καὶ ἐνταῦθα , ἐξ ἑνὸς τοῦ Ἄδὰμ τὸ πᾶν ἐποίησε φυτευθῆναι γένος , τοῦ μὴ διασπάσθαι καὶ χωριζεσθαι καταστήσας εἰς ἀνάγκην μεγάλην . Καὶ μᾶλλον συστῆλων , οὐκὲτὶ ἐποίησεν ἀδελφὰς γαμίσθαι καὶ θυγατέρας , ἵνα μὴ πάλιν τὴν ἀγάπην εἰς τὸ ἐν συστῆλωμεν , καὶ ἐτέρως ἐαυτὸν χωριζώμεθα . Διὰ τοῦτο ἔλεγεν · Ὁ ποιήσας ἐξ ἀρχῆς , ἄρσεὶν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς . Μεγάλα γὰρ ἀπὸ τούτου κακὰ τίκτεται καὶ μεγάλα καλὰ καὶ οἰκίας καὶ πόλεις . Οὐδὲν γὰρ οὕτως ἡμῶν συγχρᾶται τὸν βίον , ὡς ἔρως ἀνδρὸς καὶ γυναικός · ὑπὲρ τούτου καὶ δίπλα πολλοὶ τίθενται , ὑπὲρ τούτου καὶ τὴν ψυχὴν προδιδάσιν . Οὐ γὰρ ἂν ἀπλῶς , οὐδὲ εἰκὴ πολλὴν ὑπὲρ τούτου τοῦ πράγματος ἐποιήσατο τὴν σπουδὴν Παῦλος , λέγων · Αἱ γυναῖκες , τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν ὑποτάσσεσθε , ὡς τῷ Κυρίῳ . Τί δήποτε ; Ὅτι τὰν ἐν ὁμονοίᾳ ὦσιν οὗτοι , καὶ παῖδες τρέφονται καλῶς , καὶ οἰκείαι εὐτακτοῦσι , καὶ γειτόνες ἀπολαύουσι τῆς εὐθελίας b , καὶ φίλοι καὶ συγγενεῖς · τὰν δὲ τοῦναντίον , πάντα ἀνατέτραπται καὶ συγχέεται . Καὶ καθάπερ τῶν στρατηγῶν πρὸς ἀλλήλους εἰρηνοῦντων , πάντα ἐν ἀχολυβίᾳ ἐστὶ , καὶ παραττομένων πάλιν ἐκείνων , πάντα ἄνω καὶ κάτω γίνεται · οὕτω δὴ καὶ νῦν . Διὸ , Αἱ γυναῖκες , φησίν , τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν ὑποτάσσεσθε , ὡς τῷ Κυρίῳ . Βαβαῖ ! πῶς σὺν ἀλλοχοῦ λέγει ; Ἐὰν μὴ τις ἀποτάξῃται καὶ γυναικὶ καὶ ἀνδρὶ , οὐ δύναται ἀκολουθῆσαι μοι ; Εἰ γὰρ ὡς τῷ Κυρίῳ ὑποτάσσεσθαι χρή , πῶς λέγει διὰ τὸν Κύριον ἀφίστασθαι ; Καὶ σφόδρα μὲν οὐν χρή · ἀλλὰ δὴ , ὡς , οὐ πάντως πανταχοῦ ἰσοτιμία ἐστίν . Ἡ τοῦτο φησίν ; Ὡς εἰδὼσι ὅτι τῷ Κυρίῳ δουλεύετε · ὅπερ καὶ ἀλλοχοῦ φησιν , ὅτι εἰ καὶ μὴ διὰ ἄνδρα , ἀλλὰ προηγουμένως διὰ τὸν Κύριον · ἵ , Ὑπὸν ὑπείκεις τῷ ἀνδρὶ , ὡς τῷ Κυρίῳ δουλεύουσα ἡγοῦ πεῖθεσθαι . Εἰ γὰρ Ὁ ἀρχαὶς ταύταις ταῖς ἐξωθεταῖς πολιταῖς ἀντισασσόμην , τῇ τοῦ Θεοῦ διαταγῇ ἀνθέστηκ , πολλῷ μᾶλλον ἢ τῷ ἀνδρὶ μὴ ὑποτασσομένη . Οὕτως ἐξ ἀρχῆς ἠθέλησε , φησίν , ὁ Θεός . Ὑποθῆκε οὖν τὸν μὲν ἄνδρα ἐν τάξει κεῖσθαι κεφαλῇ , τὴν δὲ γυναῖκα [ 144 ] ἐν τάξει σώματος . Εἶτα καὶ ἀπὸ λογισμῶν δεῖκνυ , Ὅτι ὁ ἀνὴρ κεφαλὴ ἐστὶ τῆς γυναικός , φησίν , καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς τῆς Ἐκκλησίας , καὶ αὐτὸς ἐστι σωτὴρ τοῦ σώματος . Ἄλλ' ὡς ἡ Ἐκκλησία ὑποτάσσεται τῷ Χριστῷ , οὕτω καὶ αἱ γυναῖκες τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν ἐν παντὶ . Εἶτα , Ὁ ἀνὴρ ἐστιν , ἐπών , κεφαλὴ τῆς γυναικός , ὡς καὶ ὁ Χριστὸς τῆς Ἐκκλησίας , καὶ αὐτὸς ἐστι σωτὴρ , ἐπάγει , τοῦ σώματος · καὶ γὰρ ἡ κεφαλὴ τοῦ σώματος σωτηρία ἐστιν . Ἦδη προκατεδελώ τῷ ἀνδρὶ καὶ τῇ γυναικὶ τῆς ἀγάπης τὴν ὑπόθεσιν καὶ τὴν πρόνοιαν , ἑκάστῳ τὴν προσηκούσαν ἀπονέμων χώραν , τούτῳ μὲν τὴν ἀρχικὴν καὶ προνοητικήν , ἐκείνῃ δὲ τὴν ὑποτακτικήν .
Lemmas: ὅς . Σοφός τις ἀνήρ ἐν τάξις μακαρισμός πολύς δήω , ἐν καί οὗτος τίθημι ἐν τάξις μακαρισμός · καί γυνή , φημί , ἀνήρ συμπεριεγερμομενω . καί πάλιν αλλοχοω μετά ὁ μακαρισμός αὐτός τίθημι , ὁ γυνή ἀνήρ μετά ὁμόνοια συνίημι . καί ἐκ ἀρχή δέ πολύς ὁ θεός φαίνω πρόνοια ποιέω ὁ σύγγιος οὗτος · καί ὡς περί εἷς , περί ἀμφότερος διαλέγω , οὕτως λέγω · Ἄρσην καί θῆλυς ποιέω αὐτός · καί πάλιν , οὐχ ἐν ἄρσις καί θῆλυς . οὖον γάρ εἰμί ἀνήρ πρός ἀνήρ τοσοῦτος οἰκειότης , ὅσος γυνή πρός ἀνήρ , εἰς ὁ τις , ὡς χρή , συνεξευγμένος . Ζεύς οὗτος καί τις ὁ ὑπερβάλλω ἀγάπη δηλόω μακάριος ἀνήρ , καί τις ὁ αὐτός Φίλων καί ομόψυχος πένθος , οὖον πατήρ εἶπον , οὖον μήτηρ , οὖον τέκνον , οὐ ἀδελφός , οὖον φίλος , ἀλλά τίς ; Ἐκσεσεν ἐπί ἐγώ ὁ ἀγαπάω σύ , φημί , ὡς ἀγάπησις ὁ γυνή . ὄντως γάρ , εἰμί πᾶς τυραννίς οὗτος ὁ ἀγάπη τυραννικός . ὁ μέν γάρ ἄλλος , σφοδρός · οὗτος δέ ὁ ἐπιθυμία ἔχω καί ὁ σφοδρός , καί ὁ ἀμάραντος . ἔνειμι γάρ τις Ἔρως εμφυλειος ὁ φύσις , καί λανθάνω ἐγώ συμπλέκω οὗτος ὁ σῶμα . Ζεύς οὗτος καί ἐκ ἀρχή · ἀπό ἀνήρ ὁ γυνή , καί μετά οὗτος ἀπό ἀνήρ καί γυνή ἀνήρ καί γυνή . ὁράω σύνδεσμος καί συμπλοκή , καί πῶς οὐ ἄρχω ἕτερος [ 143 ] ἐπεισάγω οὐσία ἐξωθεν ; καί ὁράω πόσος ὁμοιότης . ὁ ἀδελφή ἠμἐσεχτο γαμέω αὐτός ὁ αὐτός , μᾶλλον δέ οὖον ὁ ἀδελφός , ἀλλά ὁ θυγάτηρ , μᾶλλον δέ οὖον ὁ θυγάτηρ , ἀλλά ὁ πλέω θυγάτηρ , ὁ σάρξ ὁ αὐτός . ὁ δέ ὅλος ποιέω νοέω , ὡς ἐπί ὁ λίθος , εἰς ἐν αὐτός συνάγω . οὕτως γάρ ἐξωθεν αὐτός ἐργάζομαι , ἵνα μή ὡς ἀλλότριος προσέχω · οὔτε πάλιν μέχρι αὐτός ὁ γάμος ἵστημι , ἵνα μή συστέλλω ἑαυτοῦ καί συνάγω ὅς , ὁ λοιπός χωρίζω . καί καθάπερ ἐπί ὁ φυτός ἐκεῖνος μάλιστα εἰμί ὁριστός , εἰς καί ἐν πρέμνον ἔχω , καί εἰς πολύς κλάδος ἐκτείνω , ὡς ἐάν περί ὁ ῥίζα · στέρομαι μόνος πᾶς εἰκῇ · κἀν καί πολύς ἔχω ὁ ῥίζα , οὐ δέμω ὁ δένδρον · οὗτος καί ἐνταῦθα , ἐκ εἷς ὁ Ἀδάμ ὁ πᾶς ποιέω φυτεύω γένος , ὁ μή διασπάω καί χωρίζω καθίστημι εἰς ἀνάγκη μέγας . καί μᾶλλον συστέλλω , οὐκέτι ποιέω ἀδελφή γαμίζω καί θυγάτηρ , ἵνα μή πάλιν ὁ ἀγάπη εἰς ὁ ἐν συστέλλω , καί ἑτέρως ἑαυτοῦ χωρίζω . Ζεύς οὗτος λέγω · ὁ ποιέω ἐκ ἀρχή , ἄρσω καί θῆλυς ποιέω αὐτός . Μεγάλα γάρ ἀπό οὗτος κακός τίκτω καί μέγας καλός καί οἰκίον καί πόλις . οὐδείς γάρ οὕτως ἐγώ συγχράομαι ὁ βίος , ὡς Ἔρως ἀνήρ καί γυνή · ὑπέρ οὗτος καί δίπλα πολύς τίθημι , ὑπέρ οὗτος καί ὁ ψυχή προδίδωμι . οὖον γάρ εἄν ἀπλόος , οὐδέ εἰκῇ πολύς ὑπέρ οὗτος ὁ πρᾶγμα ποιέω ὁ σπουδή Παῦλος , λέγω · ὁ γυνή , ὁ ἴδιος ἀνήρ ὑποτάσσω , ὡς ὁ κύριος . τις δήποτε ; ὅτι2 ὁ ἐν ὁμόνοια εἰμί οὗτος , καί παῖς τρέφω καλῶς , καί οἰκεῖος ευτακτέω , καί γείτων ἀπολαύω ὁ ευθελια b , καί φίλος καί συγγενής · ὁ δέ τουναντίον , πᾶς ἀνατρέπω καί συγχέω . καί καθάπερ ὁ στρατηγός πρός ἀλλήλων εἰρηνέω , πᾶς ἐν ἀχολυβίᾳ εἰμί , καί παραίσσω πάλιν ἐκεῖνος , πᾶς ἄνω καί κάτω γίγνομαι · οὗτος δή καί νῦν . Διὸ , ὁ γυνή , φημί , ὁ ἴδιος ἀνήρ ὑποτάσσω , ὡς ὁ κύριος . βαβαί ! πῶς σύν αλλοχοω λέγω ; ἐάν μή τις ἀποτάσσω καί γυνή καί ἀνήρ , οὖον δύναμαι ἀκολουθέω ἐγώ ; εἰμί γάρ ὡς ὁ κύριος ὑποτάσσω χρή , πῶς λέγω διά ὁ κύριος ἀφίστημι ; καί σφόδρα μέν ὀν χρή · ἀλλά δή , ὡς , οὖον πάντως πανταχοῦ ἰσοτιμία εἰμί . ὁ οὗτος φημί ; ὡς οἶδα ὅτι ὁ κύριος δουλεύω · ὅσπερ καί αλλοχοω φημί , ὅτι εἰμί καί μή διά ἀνήρ , ἀλλά προηγουμένως διά ὁ κύριος · ἵ , ὕπειμι ὑπείκω ὁ ἀνήρ , ὡς ὁ κύριος δουλεύω ἡγέομαι πείθω . εἰμί γάρ ὁ ἀρχή οὗτος ὁ ἐξωθεταῖς πολίτης ἀντισάζω , ὁ ὁ Θεός διαταγή ἀνθίστημι , πολύς μᾶλλον ἢ ὁ ἀνήρ μή ὑποτάσσω . οὕτως ἐκ ἀρχή ἐθέλω , φημί , ὁ Θεός . Ὑποθήκη οὖν ὁ μέν ἀνήρ ἐν τάξις κεῖμαι κεφαλή , ὁ δέ γυνή [ 144 ] ἐν τάξις σῶμα . εἶτα καί ἀπό λογισμός δείκνυμι , ὅτι2 ὁ ἀνήρ κεφαλή εἰμί ὁ γυνή , φημί , καθώς καί ὁ Χριστός ὁ ἐκκλησία , καί αὐτός εἰμί σωτήρ ὁ σῶμα . ἄλλος ὡς ὁ ἐκκλησία ὑποτάσσω ὁ Χριστός , οὗτος καί ὁ γυνή ὁ ἴδιος ἀνήρ ἐν πᾶς . εἶτα , ὁ ἀνήρ εἰμί , ἔπειμι , κεφαλή ὁ γυνή , ὡς καί ὁ Χριστός ὁ ἐκκλησία , καί αὐτός εἰμί σωτήρ , ἐπάγω , ὁ σῶμα · καί γάρ ὁ κεφαλή ὁ σῶμα σωτηρία εἰμί . ἤδη προκατεδελώ ὁ ἀνήρ καί ὁ γυνή ὁ ἀγάπη ὁ ὑπόθεσις καί ὁ πρόνοια , ἕκαστος ὁ προσήκω ἀπονέμω χώρα , οὗτος μέν ὁ ἀρχικός καί προνοητικός , ἐκεῖνος δέ ὁ ὑποτακτικός .