joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-colossenses-homiliae-1-12 2.6
ϛ . Τί οὖν , ὅταν Ἕλληνες ἡμᾶς ἐρωτῶσι , φησίν , οὐκ ἐκείνους βούλει θεραπεῦσαι ; Ἀλλ’ εἰς ἀπορίαν ἐμβαλὼν τὸν Χριστιανὸν προσχήματι τοῦ τὸν Ἕλληνα θεραπεύειν , κυρῶσαι βούλει τὸ δόγμα τὸ σατανικόν . Ἐπειδὴ γὰρ αὐτὸς μόνῃ τῇ ψυχῇ διαλεγόμενος ὑπὲρ τούτων οὐ πείθεις , ἑτέρους θέλεις παράγειν μάρτυρας . Εἰ δὲ Ἕλληνι χρὴ διαλέγεσθαι , οὐκ ἐντεῦθεν ἡ ἀρχὴ τῆς διαλέξεως , ἀλλ’ εἰ θεὸς ὁ Χριστὸς , καὶ θεοῦ Παῖς , εἰ δαίμονες οἱ παρ’ ἐκείνοις θεοί . Ἐὰν ταῦτα κατασκευασθῇ , πάντα τὰ ἄλλα ἕπεται · πρὶν δὲ τὴν ἀρχὴν θέσθαι , μάταιον περὶ τῆς τελευτῆς διαλέγεσθαι · πρὶν ἢ τὰ πρῶτα στοιχεῖα μαθεῖν , περιττὸν καὶ ἀνόνητον περὶ τὸ τέλος ἔρχεσθαι . Ἀπιστεῖ ὁ Ἕλλην τῇ κρίσει , καὶ αὐτὸς τὸ αὐτό σοι πάσχει · ἐπεὶ ἔχει καὶ αὐτὸς πολλοὺς ὑπὲρ τούτων φιλοσοφήσαντας , εἰ καὶ τὸ σῶμα ἀποσχίσαντες τῆς ψυχῆς τοῦτο εἶπον · ἀλλ’ ὅμως δικαστήριον ἐκάθισαν . Καὶ τοσαύτη ἐστὶ τοῦ πράγματος ἡ περιφάνεια , ὡς μηδένα σχεδὸν ἀγνοῆσαι τοῦτο , ἀλλὰ καὶ ποιητάς , καὶ πάντας συμφωνῆσαι ἑαυτοῖς καὶ περὶ δικαστηρίου καὶ περὶ κρίσεως . Ὥστε κἀκεῖνος τοῖς οἰκείοις οὐκ ἀπιστεῖ , οὔτε Ἰουδαῖος ἀμφισβητεῖ περὶ τούτων , οὔτε τις ἁπλῶς ἄνθρωπος . Τί τοίνυν ἀπατῶμεν ἑαυτούς ; Ἰδοὺ ταῦτα λέγεις πρὸς ἐμέ · τί πρὸς τὸν θεὸν ἐρεῖς τὸν πλάσαντα καταμόνας τὰς καρδίας ἡμῶν ; τὸν εἰδότα τὰ ἐν τῇ διανοίᾳ πάντα ; τὸν ζῶντα καὶ ἐνεργοῦντα καὶ τομώτατον ὑπὲρ πᾶσαν μάχαιραν δίστομον ; Εἰπὲ γάρ μοι μετὰ ἀληθείας · σὺ οὐ καταγινώσκεις σαυτοῦ ἁμαρτάνοντος ; ἔστι δέ τις τῶν ἐν ἀνθρώποις , ὃς ἑαυτῷ οὐ μέμφεται ῥᾳθυμοῦντι ; Καὶ πῶς ἂν ἀπὸ ταὐτομάτου τοσαύτη σοφία γέγονεν , ὥστε αὐτὸν τὸν ἁμαρτάνοντα καταγινώσκειν ἑαυτοῦ ; τοῦτο γὰρ μεγάλης σοφίας ἐστί . Σὺ σαυτοῦ καταγινώσκεις · ὁ δὲ τὴν τοιαύτην σοι διδοὺς διάνοιαν πάντα ἁπλῶς ἀφήσει φέρεσθαι ; Κανὼν οὖν οὗτος ἔσται καθολικός , καὶ ὅρος · οὐδεὶς τῶν ἐν ἀρετῇ ζώντων διαπιστεῖ τῷ τῆς κρίσεως λόγῳ , κἂν Ἕλλην ᾖ , κἂν αἱρετικός · οὐδεὶς τῶν ἐν κακίᾳ ἀναστρεφομένων πολλῇ , πλὴν ὀλίγων , παραδέχεται τὸν τῆς ἀναστάσεως λόγον . Καὶ τοῦτό φησιν ὁ Ψαλμῳδός · Ἀνταναιρεῖται τὰ κρίματά σου ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ . Διὰ τί ; Ὅτι βεβηλοῦνται αἱ ὁδοὶ αὐτοῦ ἐν παντὶ καιρῷ · Φάγωμεν γάρ , φησίν , καὶ πίωμεν · αὔριον γὰρ ἀποθνήσκομεν . Ὁρᾷς ὅτι ταπεινῶν ἐστι ταῦτα λέγειν ; Ἀπὸ τοῦ τρώγειν καὶ πίνειν ταῦτα τὰ ῥήματά ἐστι τὰ ἀνατρεπτικὰ τῆς ἀναστάσεως . Οὐ φέρει γάρ , οὐ φέρει τὸ ἀπὸ τοῦ συνειδότος κριτήριον ἡ ψυχή · καὶ ταὐτὸν γίνεται , οἷον ὁ ἀνδροφόνος πρότερον ὑποθεὶς ἑαυτῷ ὅτι οὐχ ἁλώσεται , οὕτω φονεύει · ἐπεί , τοῦ συνειδότος αὐτὸν κρίνοντος , οὐκ ἂν ταχέως ἦλθεν ἐπὶ τὸ τόλμημα . Καὶ οἶδεν οὖν , καὶ ἀγνοεῖν προσποιεῖται , ἵνα μὴ βασανίζηται τῷ συνειδότι καὶ τῷ φόβῳ · ἦ γὰρ ἂν , ἀσθενέστερος γέγονε πρὸς τὸν φόνον . Οὕτω δὴ καὶ οἱ ἁμαρτάνοντες καὶ ἴσασιν , ὅτι τὸ ἁμαρτάνειν κακόν , καὶ καθ’ ἑκάστην ἐν τοῖς αὐτοῖς κακοῖς κυλινδούμενοι , οὐ θέλουσιν εἰδέναι , καίτοι τοῦ συνειδότος αὐτῶν ἐπιλαμβανομένου . Ἀλλὰ μὴ ἐκείνοις προσέχωμεν · ἔσται γάρ , ἔσται πάντως κρίσις καὶ ἀνάστασις , καὶ οὐκ ἀφήσει εἰκῆ τοσαῦτα ἔργα ὁ θεός . Διό , παρακαλῶ , τῆς κακίας ἀποσχόμενοι , τῆς ἀρετῆς ἐχώμεθα , ἵνα τὸν ἀληθῆ λόγον παραδεξώμεθα ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν . Καίτοι τί εὐκολώτερον , τὸν περὶ ἀναστάσεως δέξασθαι λόγον , ἢ τὸν περὶ τῆς εἱμαρμένης ; Ἐκεῖνος ἀδικίας γέμει , ἐκεῖνος ἀλογίας , ἐκεῖνος ὠμότητος , ἐκεῖνος ἀπανθρωπίας · οὗτος δικαιοσύνης , τοῦ κατ’ ἀξίαν ἀπονεμητικός · καὶ ὅμως αὐτὸν οὐ παραδέχονται . Τὸ δὲ αἴτιον ἡ ἀργία · ἐπεὶ οὐδεὶς νοῦν ἔχων , ἐκεῖνον δέχεται . Καὶ γὰρ καὶ ἐν Ἕλλησιν οἳ τὴν ἡδονὴν ὁριζόμενοι , τέλος εἶναί φασιν , ἐκεῖνοι αὐτὸν ἐδέξαντο · οἱ δὲ τὴν ἀρετὴν ἀγαπήσαντες , οὐκέτι , ἀλλ’ ἐξέβαλον ὡς ἄλογον . Εἰ δὲ ἐν Ἕλλησι τοῦτο , πολλῷ μᾶλλον καὶ ἐν τῷ περὶ τῆς ἀναστάσεως λόγῳ οὕτω . Θέα δέ μοι πῶς δύο ἐναντία κατεσκεύασεν ὁ διάβολος · ἵνα γὰρ ἀμελῶμεν ἀρετῆς , καὶ ἵνα θεραπεύωμεν δαίμονας , τὴν ἀνάγκην εἰσήγαγεν , καὶ δι’ ἑκατέρων ἀμφότερα ἔπεισε . Τίνα οὖν δυνήσεται λόγον δοῦναι ὁ διαπιστῶν πράγματι οὕτω θαυμαστῷ , καὶ τοῖς ἐκεῖνα ληροῦσι πειθόμενος ; Μὴ τοίνυν μηδὲ αὕτη σε ἡ παραμυθία τρεφέτω , ὡς τεύξῃ συγγνώμης · ἀλλὰ συστρέψαντες ἑαυτοὺς , διεγείρωμεν πρὸς ἀρετήν , καὶ ζήσωμεν ἀληθῶς τῷ θεῷ , ἐν Χριστῷ , καὶ τὰ ἑξῆς .
Lemmas: ϛ . τις οὖν , ὅταν Ἕλλην ἐγώ ἐρωτάω , φημί , οὐ ἐκεῖνος βούλομαι θεραπεύω ; ἀλλά εἰς ἀπορία ἐμβάλλω ὁ Χριστιανός πρόσχημα ὁ ὁ Ἕλλην θεραπεύω , κυρόω βούλομαι ὁ δόγμα ὁ σατανικός . ἐπεί γάρ αὐτός μόνος ὁ Ψυχή διαλέγω ὑπέρ οὗτος οὖον πείθω , ἕτερος ἐθέλω παράγω μάρτυς . εἰμί δέ Ἕλλην χρή διαλέγω , οὐ ἐντεῦθεν ὁ ἀρχή ὁ διάλεξις , ἀλλά εἰμί θεός ὁ Χριστός , καί θεός Παῖς , εἰμί δαίμων ὁ παρά ἐκεῖνος θεός . ἐάν οὗτος κατασκευάζω , πᾶς ὁ ἄλλος ἕπω · πρίν δέ ὁ ἀρχή τίθημι , μάταιος περί ὁ τελευτή διαλέγω · πρίν ἢ ὁ πρῶτος στοιχεῖον μανθάνω , περισσός καί ἀνόνητος περί ὁ τέλος ἔρχομαι . ἀπιστέω ὁ Ἕλλην ὁ κρίσις , καί αὐτός ὁ αὐτός σύ πάσχω · ἐπεί ἔχω καί αὐτός πολύς ὑπέρ οὗτος φιλοσοφέω , εἰμί καί ὁ σῶμα ἀποσχίζω ὁ Ψυχή οὗτος εἶπον · ἀλλά ὅμως δικαστήριον καθίζω . καί τοσοῦτος εἰμί ὁ πρᾶγμα ὁ περιφάνεια , ὡς μηδείς σχεδόν ἀγνοέω οὗτος , ἀλλά καί ποιητής , καί πᾶς συμφωνέω ἑαυτοῦ καί περί δικαστήριον καί περί κρίσις . ὥστε ἐκεῖνος ὁ οἰκέω οὐ ἀπιστέω , οὔτε Ἰουδαῖος ἀμφισβητέω περί οὗτος , οὔτε τις ἁπλόος ἄνθρωπος . τις τοίνυν ἀπατάω ἑαυτοῦ ; ἰδέ οὗτος λέγω πρός ἐγώ · τίς πρός ὁ θεός εἴρω ὁ πλάσσω καταμόνας ὁ Καρδία ἐγώ ; ὁ οἶδα ὁ ἐν ὁ διάνοια πᾶς ; ὁ ζῶ καί ἐνεργέω καί τομός ὑπέρ πᾶς μάχαιρα δίστομος ; εἶπον γάρ ἐγώ μετά ἀλήθεια · σύ οὖον καταγιγνώσκω σεαυτοῦ ἁμαρτάνω ; εἰμί δέ τις ὁ ἐν ἄνθρωπος , ὅς ἑαυτοῦ οὖον μέμφομαι ῥᾳθυμέω ; καί πῶς εἄν ἀπό αὐτόματος τοσοῦτος σοφία γίγνομαι , ὥστε αὐτός ὁ ἁμαρτάνω καταγιγνώσκω ἑαυτοῦ ; οὗτος γάρ μέγας σοφία εἰμί . σύ σεαυτοῦ καταγιγνώσκω · ὁ δέ ὁ τοιοῦτος σύ δίδωμι διάνοια πᾶς ἁπλόος ἀφίημι φέρω ; Κανών οὖν οὗτος εἰμί καθολικός , καί ὅρος · οὐδείς ὁ ἐν ἀρετή ζῶ διαπιστέω ὁ ὁ κρίσις λόγος , κἀν Ἕλλην εἰμί , κἀν αἱρετικός · οὐδείς ὁ ἐν κακία ἀναστρέφω πολύς , πλήν ὀλίγος , παραδέχομαι ὁ ὁ ἀνάστασις λόγος . καί οὗτος φημί ὁ ψαλμῳδός · ἀνταναιρέω ὁ κρίμα σύ ἀπό πρόσωπον αὐτός . Ζεύς τίς ; ὅτι2 βεβηλόω ὁ ὁδός αὐτός ἐν πᾶς καιρός · Φαγίσκω γάρ , φημί , καί πίνω · αὔριον γάρ ἀποθνῄσκω . ὁράω ὅτι ταπεινός εἰμί οὗτος λέγω ; ἀπό ὁ τρώγω καί πίνω οὗτος ὁ ῥῆμα εἰμί ὁ ἀνατρεπτικός ὁ ἀνάστασις . οὖον φέρω γάρ , οὖον φέρω ὁ ἀπό ὁ σύνοιδα κριτήριον ὁ ψυχή · καί αὐτός γίγνομαι , οἷος ὁ ἀνδροφόνος πρότερος ὑποτίθημι ἑαυτοῦ ὅτι οὐ ἁλίσκομαι , οὗτος φονεύω · ἐπεί , ὁ σύνοιδα αὐτός κρίνω , οὐ εἄν ταχέως ἔρχομαι ἐπί ὁ τόλμημα . καί οἶδα οὖν , καί ἀγνοέω προσποιέω , ἵνα μή βασανίζω ὁ σύνοιδα καί ὁ φόβος · εἰμί γάρ εἄν , ἀσθενής γίγνομαι πρός ὁ φόνος . οὕτως δή καί ὁ ἁμαρτάνω καί οἶδα , ὅτι ὁ ἁμαρτάνω κακός , καί κατά ἕκαστος ἐν ὁ αὐτός κακός κυλινδέω , οὖον ἐθέλω οἶδα , καίτοι ὁ σύνοιδα αὐτός ἐπιλαμβάνω . ἀλλά μή ἐκεῖνος προσέχω · εἰμί γάρ , εἰμί πάντως κρίσις καί ἀνάστασις , καί οὐ ἀφίημι εἰκῇ τοσοῦτος ἔργον ὁ θεός . διό , παρακαλέω , ὁ κακία ἀπέχω , ὁ ἀρετή ἔχω , ἵνα ὁ ἀληθής λόγος παραδείκνυμι ἐν Χριστός Ἰησοῦς ὁ κύριος ἐγώ . καίτοι τίς εὔκολος , ὁ περί ἀνάστασις δέχομαι λόγος , ἢ ὁ περί ὁ μείρομαι ; ἐκεῖνος ἀδικία γέμω , ἐκεῖνος ἀλογία , ἐκεῖνος ὠμότης , ἐκεῖνος ἀπανθρωπία · οὗτος δικαιοσύνη , ὁ κατά ἄξιος ἀπονεμητικός · καί ὅμως αὐτός οὖον παραδέχομαι . ὁ δέ αἴτιος ὁ ἀργία · ἐπεί οὐδείς νόος ἔχω , ἐκεῖνος δέχομαι . καί γάρ καί ἐν Ἕλλην ἕ ὁ ἡδονά ὁρίζω , τέλος εἰμί φημί , ἐκεῖνος αὐτός δέχομαι · ὁ δέ ὁ ἀρετή ἀγαπάω , οὐκέτι , ἀλλά ἐκβάλλω ὡς ἄλογος . εἰμί δέ ἐν Ἕλλην οὗτος , πολύς μᾶλλον καί ἐν ὁ περί ὁ ἀνάστασις λόγος οὗτος . Θέα δέ ἐγώ πῶς δύο ἐναντίος κατασκευάζω ὁ διάβολος · ἵνα γάρ ἀμελέω ἀρετή , καί ἵνα θεραπεύω δαίμων , ὁ ἀνάγκη εἰσάγω , καί διά ἑκάτερος ἀμφότερος πείθω . τίς οὖν δύναμαι λόγος δίδωμι ὁ διαπιστέω πρᾶγμα οὗτος θαυμαστός , καί ὁ ἐκεῖνος ληρέω πείθω ; μή τοίνυν μηδέ οὗτος σύ ὁ παραμυθία τρέφω , ὡς τυγχάνω συγγνώμη · ἀλλά συστρέφω ἑαυτοῦ , διεγείρω πρός ἀρετή , καί ζῶ ἀληθής ὁ θεός , ἐν Χριστός , καί ὁ ἑξῆς .