joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-colossenses-homiliae-1-12 3.2
β . Τί οὖν , φησίν ; ἰδοὺ ἔκτισται ; Πόθεν , εἰπέ μοι ; Ἐπειδή , Πρωτότοκος , εἶπε . Καὶ μὴν οὐ , πρωτόκτιστος , εἶπεν , ἀλλά , Πρωτότοκος . Ἔπειτα εἰ διὰ τὸ πρωτότοκον λέγεσθαι , ἐκτίσθαι αὐτὸν φής , τί εἴπῃς , ὅταν ἀδελφὸν αὐτὸν ἀκούσητε λεγόμενον ; Καὶ γὰρ ἀδελφὸν αὐτὸν καλεῖ ἡ Γραφὴ κατὰ πάντα ἡμῖν ὁμοιωθέντα . Ἆρα οὖν διὰ τοῦτο καὶ τὸ εἶναι αὐτὸν δημιουργὸν ἀφαιρήσομεν , καὶ οὔτε ἀξιώματι , οὔτε ἄλλῳ τινὶ προέχειν ἡμῶν ἀξιώσομεν ; καὶ τίς ἂν τοῦτο τῶν νοῦν ἐχόντων εἴποι ; Τὸ γὰρ Πρωτότοκος , οὐχὶ ἀξίας καὶ τιμῆς , ἀλλὰ χρόνου μόνον ἐστὶ σημαντικόν . Ἂν τοίνυν πλέον ἡμῶν οὐδὲν ἔχῃ , τάχα κατὰ τοῦτον τὸν λόγον πάντων ἐστὶ πρωτότοκος , καὶ ὁμοούσιος ἔσται ὁ θεὸς Λόγος καὶ λίθων καὶ ξύλων καὶ τῶν λοιπῶν · Πρωτότοκος γάρ , φησί , πάσης κτίσεως . Ἀλλὰ πρωτότοκος εἴρηται , φησίν · οὐκοῦν ἔκτισται . Καλῶς , ἐὰν τοῦτο ᾖ , καὶ μὴ ἀδελφά τινα ἔχῃ καὶ ἄλλα , οἷον τό , Πρωτότοκος ἐκ νεκρῶν , πρωτότοκος ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς . Τό , πρωτότοκος ἐκ τῶν νεκρῶν , τίνος ἐστὶ δηλωτικόν , εἰπέ μοι ; Οὐ γὰρ τοῦ , ὅτι πρῶτος ἀνέστη , ἐρεῖς · οὐ γὰρ εἶπεν ἁπλῶς νεκρῶν , ἀλλὰ πρωτότοκος ἐκ τῶν νεκρῶν · οὐδὲ ὅτι ἀπέθανε πρῶτος , ἀλλ’ ὅτι πρωτότοκος ἐκ τῶν νεκρῶν ἀνέστη . Ὥστε οὐδὲν ἕτερον δηλοῖ , ἢ τοῦτο , ὅτι τῆς ἀναστάσεως ἀπαρχὴ γέγονεν . Οὐκοῦν οὐδὲ ἐνταῦθα . Εἶτα λοιπὸν ἐμβαίνει εἰς τὸ δόγμα αὐτό . Ἵνα γὰρ μὴ νομίσωσι νεώτερον αὐτὸν εἶναι , διὰ τὸ πάλαι μὲν δι’ ἀγγέλων προσάγεσθαι , νῦν δὲ δι’ αὐτοῦ , δείκνυσι πρῶτον , ὅτι οὐδὲν ἴσχυσαν ἐκεῖνοι · οὐ γὰρ ἂν ἀπὸ σκότους οὗτος ἤγαγε · δεύτερον , ὅτι καὶ πρὸ αὐτῶν ἐστι . Καὶ σημεῖον ποιεῖται τοῦ πρὸ αὐτῶν εἶναι , τὸ δι’ αὐτοῦ αὐτοὺς ἐκτίσθαι · Ὅτι ἐν αὐτῷ , φησίν , ἐκτίσθη τὰ πάντα . Τί λέγουσιν ἐνταῦθα οἱ τὰ Παύλου τοῦ Σαμοσατέως φρονοῦντες ; Ὅτι τὰ πάντα ἐν αὐτῷ γέγονεν . Ἰδοὺ γὰρ εἴρηται , Ὅτι ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ πάντα . Ἀλλὰ τὰ ἐν τοῖς οὐρανοῖς , καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς εἶπεν . Ὅπερ ἀμφισβητούμενον ἦν , πρῶτον τέθεικεν . Εἶτα ἐπάγει , Τὰ ὁρατὰ καὶ τὰ ἀόρατα , ἀόρατα τὴν ψυχὴν λέγων , ὁρατὰ πάντας ἀνθρώπους . Καὶ τὸ μὲν ὁμολογούμενον ἀφίησι , τὸ δὲ ἀμφιβαλλόμενον τίθησιν . Εἶτά φησιν , Εἴτε θρόνοι , εἴτε κυριότητες , εἴτε ἀρχαί , εἴτε ἐξουσίαι . Τό , Εἴτε , τοῦ παντὸς περιληπτικόν ἐστι . Τὸ δὲ πνεῦμα οὐ μετὰ τῶν ἐξουσιῶν ἀριθμοῦντος , ἀλλὰ ἀπὸ τῶν μειζόνων καὶ τὰ ἐλάττω δεικνύντος ἐστί . Τὰ πάντα , φησί , δι’ αὐτοῦ , καὶ εἰς αὐτὸν ἔκτισται . Ἰδοὺ τό , Ἐν αὐτῷ , δι’ αὐτοῦ ἐστιν . Εἰπὼν γάρ , Ἐν αὐτῷ , ἐπήγαγε , Δι’ αὐτοῦ . Τὸ δέ , Εἰς αὐτόν , τί ἐστι ; Τουτέστιν , εἰς αὐτὸν κρέμαται ἡ πάντων ὑπόστασις . Οὐ μόνον αὐτὸς αὐτὰ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παρήγαγεν , ἀλλὰ καὶ αὐτὸς αὐτὰ συγκρατεῖ νῦν · ὥστε ἂν ἀποσπασθῇ τῆς αὐτοῦ προνοίας , ἀπόλωλε καὶ διέφθαρται . Ἀλλ’ οὐκ εἶπε , διακρατεῖ , ὅπερ ἦν παχύτερον , ἀλλὰ τὸ λεπτότερον , ὅτι εἰς αὐτὸν κρέμαται . Μόνον γὰρ τὸ πρὸς αὐτὸν νεύειν , ἱκανὸν διακρατῆσαι καὶ συσφίγξαι . Οὕτω καὶ τό , Πρωτότοκος , ὡς θεμέλιος λέγεται . Τοῦτο δὲ οὐ τὸ ὁμοούσιον τῶν κτισμάτων , ἀλλὰ τὸ δι’ αὐτοῦ πάντα εἶναι , καὶ ἐν αὐτῷ δηλοῖ . Οὕτω καὶ ἀλλαχοῦ ὅταν λέγῃ , θεμέλιον τέθεικα , οὐ περὶ τῆς οὐσίας φησίν , ἀλλὰ τῆς ἐνεργείας . Ἵνα γὰρ μὴ νομίσῃς ὑπηρέτην εἶναι αὐτόν , φησίν , αὐτὸν αὐτὰ διακρατεῖν , ὅπερ οὐχ ἧττον τοῦ ποιῆσαί ἐστι . Καίτοι ἐφ’ ἡμῶν καὶ μεῖζον · ἐκεῖνο μὲν γὰρ ἡ τέχνη εἰσάγει , τοῦτο δὲ οὐκέτι · οὐδὲ γὰρ φθειρόμενον κατέχει . Καὶ αὐτός ἐστι πρὸ πάντων , φησί . Τοῦτο θεῷ ἁρμόζον . Ποῦ Παῦλος ὁ Σαμοσατεύς ; Καὶ τὰ πάντα ἐν αὐτῷ συνέστηκε · τουτέστιν , εἰς αὐτὸν ἔκτισται . Συνεχῶς αὐτὰ στρέφει , τῇ συνεχείᾳ τῶν ῥημάτων καθάπερ πυκναῖς τισι πληγαῖς πρόῤῥιζον ἀνασπῶν τὸ δόγμα τὸ ὀλέθριον . Εἰ γὰρ καὶ τοσαῦτα εἴρηται , καὶ μετὰ τοσοῦτον χρόνον ἀνέφυ Παῦλος ὁ Σαμοσατεὺς , πόσῳ μᾶλλον , εἰ μὴ ταῦτα προείρητο ; Καὶ τὰ πάντα , φησίν , ἐν αὐτῷ συνέστηκε . Πῶς συνέστηκεν ἐν τῷ οὐκ ὄντι ; Ὥστε καὶ τὰ δι’ ἀγγέλων αὐτοῦ ἐστι . Καὶ αὐτός ἐστιν ἡ κεφαλὴ τοῦ σώματος τῆς ἐκκλησίας . Εἰπὼν περὶ τῆς ἀξίας , λέγει λοιπὸν καὶ περὶ τῆς φιλανθρωπίας . Αὐτός ἐστι , φησίν , ἡ κεφαλὴ τοῦ σώματος τῆς ἐκκλησίας . Οὐκ εἶπε , τοῦ πληρώματος , αὐτὸ μὲν τοῦτο καὶ οὕτω δηλῶν , θέλων δὲ ἡμῖν οἰκειότερον δεῖξαι αὐτόν , ὅτι ὁ οὕτως ἄνω καὶ πάντων ἀνώτερος , τοῖς κάτω ἑαυτὸν συνῆψε . Πανταχοῦ γάρ ἐστι πρῶτος · ἄνω πρῶτος , ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ πρῶτος · κεφαλὴ γάρ ἐστιν · ἐν τῇ ἀναστάσει πρῶτος . Τοῦτο γάρ ἐστιν , Ἵνα γένηται αὐτὸς πρωτεύων .
Lemmas: Β . τις οὖν , φημί ; ἰδού κτίζω ; πόθεν , εἶπον ἐγώ ; ἐπεί , πρωτότοκος , εἶπον . καί μήv οὖον , πρωτόκτιστος , εἶπον , ἀλλά , πρωτότοκος . ἔπειτα εἰμί διά ὁ πρωτότοκος λέγω , κτίζω αὐτός φημί , τίς εἶπον , ὅταν ἀδελφός αὐτός ἀκούω λέγω ; καί γάρ ἀδελφός αὐτός καλέω ὁ γραφή κατά πᾶς ἐγώ ὁμοιόω . ἆρα οὖν διά οὗτος καί ὁ εἰμί αὐτός δημιουργός ἀφαιρέω , καί οὔτε ἀξίωμα , οὔτε ἄλλος τις προέχω ἐγώ ἀξιόω ; καί τίς εἄν οὗτος ὁ νόος ἔχω εἶπον ; ὁ γάρ πρωτότοκος , οὐ ἄξιος καί τιμή , ἀλλά χρόνος μόνος εἰμί σημαντικός . ἄν τοίνυν πλέω ἐγώ οὐδείς ἔχω , τάχα κατά οὗτος ὁ λόγος πᾶς εἰμί πρωτότοκος , καί ὁμοούσιος εἰμί ὁ θεός Λόγος καί λίθος καί ξύλον καί ὁ λοιπός · πρωτότοκος γάρ , φημί , πᾶς κτίσις . ἀλλά πρωτότοκος εἴρω , φημί · οὐκοῦν κτίζω . καλῶς , ἐάν οὗτος εἰμί , καί μή ἀδελφός τις ἔχω καί ἄλλος , οἷος ὁ , πρωτότοκος ἐκ νεκρός , πρωτότοκος ἐν πολύς ἀδελφός . ὁ , πρωτότοκος ἐκ ὁ νεκρός , τίς εἰμί δηλωτικός , εἶπον ἐγώ ; οὖον γάρ ὁ , ὅτι πρῶτος ἀνίστημι , εἴρω · οὖον γάρ εἶπον ἁπλόος νεκρός , ἀλλά πρωτότοκος ἐκ ὁ νεκρός · οὐδέ ὅτι ἀποθνῄσκω πρῶτος , ἀλλά ὅτι πρωτότοκος ἐκ ὁ νεκρός ἀνίστημι . ὥστε οὐδείς ἕτερος δηλόω , ἢ οὗτος , ὅτι ὁ ἀνάστασις ἀπαρχή γίγνομαι . οὐκοῦν οὐδέ ἐνταῦθα . εἶτα λοιπός ἐμβαίνω εἰς ὁ δόγμα αὐτός . ἵνα γάρ μή νομίζω νέος αὐτός εἰμί , διά ὁ πάλαι μέν διά ἄγγελος προσάγω , νῦν δέ διά αὐτός , δείκνυμι πρῶτος , ὅτι οὐδείς ἰσχύω ἐκεῖνος · οὖον γάρ εἄν ἀπό σκότος οὗτος ἄγω · δύο , ὅτι καί πρό αὐτός εἰμί . καί σημεῖον ποιέω ὁ πρό αὐτός εἰμί , ὁ διά αὐτός αὐτός κτίζω · ὅτι2 ἐν αὐτός , φημί , κτίζω ὁ πᾶς . τις λέγω ἐνταῦθα ὁ ὁ Παῦλος ὁ Σαμοσατεύς φρονέω ; ὅτι2 ὁ πᾶς ἐν αὐτός γίγνομαι . ἰδέ γάρ εἴρω , ὅτι2 ἐν αὐτός κτίζω ὁ πᾶς . ἀλλά ὁ ἐν ὁ οὐρανός , καί ὁ ἐπί ὁ γῆ εἶπον . ὅπερ ἀμφισβητέω εἰμί , πρῶτος τίθημι . εἶτα ἐπάγω , ὁ ὁρατός καί ὁ ἀόρατος , ἀόρατος ὁ ψυχή λέγω , ὁρατός πᾶς ἄνθρωπος . καί ὁ μέν ὁμολογέω ἀφίημι , ὁ δέ ἀμφιβάλλω τίθημι . εἶτα φημί , εἴτε Θρόνοι , εἴτε κυριότης , εἴτε ἀρχή , εἴτε ἐξουσία . ὁ , εἴτε , ὁ πᾶς περιληπτικός εἰμί . ὁ δέ πνεῦμα οὖον μετά ὁ ἐξουσία ἀριθμέω , ἀλλά ἀπό ὁ μείζων καί ὁ μικρός δείκνυμι εἰμί . ὁ πᾶς , φημί , διά αὐτός , καί εἰς αὐτός κτίζω . ἰδέ ὁ , ἐν αὐτός , διά αὐτός εἰμί . εἶπον γάρ , ἐν αὐτός , ἐπάγω , διά αὐτός . ὁ δέ , εἰς αὐτός , τίς εἰμί ; τουτέστιν , εἰς αὐτός κρεμάννυμι ὁ πᾶς ὑπόστασις . οὖον μόνος αὐτός αὐτός ἐκ ὁ μή εἰμί εἰς ὁ εἰμί παράγω , ἀλλά καί αὐτός αὐτός συγκρατέω νῦν · ὥστε εἄν ἀποσπάω ὁ αὐτός πρόνοια , ἀπόλλυμι καί διαφθείρω . ἀλλά οὐ εἶπον , διακρατέω , ὅσπερ εἰμί παχύς , ἀλλά ὁ λεπτός , ὅτι εἰς αὐτός κρεμάννυμι . Μόνος γάρ ὁ πρός αὐτός νεύω , ἱκανός διακρατέω καί συσφίγγω . οὕτως καί ὁ , πρωτότοκος , ὡς θεμέλιος λέγω . οὗτος δέ οὖον ὁ ὁμοούσιος ὁ κτίσμα , ἀλλά ὁ διά αὐτός πᾶς εἰμί , καί ἐν αὐτός δηλόω . οὕτως καί ἀλλαχοῦ ὅταν λέγω , θεμέλιος τίθημι , οὖον περί ὁ οὐσία φημί , ἀλλά ὁ ἐνέργεια . ἵνα γάρ μή νομίζω ὑπηρέτης εἰμί αὐτός , φημί , αὐτός αὐτός διακρατέω , ὅσπερ οὐ κακός ὁ ποιέω εἰμί . καίτοι ἐπί ἐγώ καί μείζων · ἐκεῖνος μέν γάρ ὁ τέχνη εἰσάγω , οὗτος δέ οὐκέτι · οὐδέ γάρ φθείρω κατέχω . καί αὐτός εἰμί πρό πᾶς , φημί . οὗτος θεός ἁρμόζω . πός Παῦλος ὁ Σαμοσατεύς ; καί ὁ πᾶς ἐν αὐτός συνίστημι · τουτέστιν , εἰς αὐτός κτίζω . συνεχής αὐτός στρέφω , ὁ συνέχεια ὁ ῥῆμα καθάπερ πυκνός τις πληγή πρόρριζος ἀνασπάω ὁ δόγμα ὁ ὀλέθριος . εἰμί γάρ καί τοσοῦτος εἴρω , καί μετά τοσοῦτος χρόνος ἀναφύω Παῦλος ὁ Σαμοσατεύς , πόσος μᾶλλον , εἰμί μή οὗτος προλέγω ; καί ὁ πᾶς , φημί , ἐν αὐτός συνίστημι . Πῶς συνίστημι ἐν ὁ οὐ εἰμί ; ὥστε καί ὁ διά ἄγγελος αὐτός εἰμί . καί αὐτός εἰμί ὁ κεφαλή ὁ σῶμα ὁ ἐκκλησία . εἶπον περί ὁ ἄξιος , λέγω λοιπός καί περί ὁ φιλανθρωπία . αὐτός εἰμί , φημί , ὁ κεφαλή ὁ σῶμα ὁ ἐκκλησία . οὐ εἶπον , ὁ πλήρωμα , αὐτός μέν οὗτος καί οὗτος δηλόω , ἐθέλω δέ ἐγώ οἰκεῖος δείκνυμι αὐτός , ὅτι ὁ οὕτως ἄνω καί πᾶς ἀνώτερος , ὁ κάτω ἑαυτοῦ συνάπτω . πανταχοῦ γάρ εἰμί πρῶτος · ἄνω πρῶτος , ἐν ὁ ἐκκλησία πρῶτος · κεφαλή γάρ εἰμί · ἐν ὁ ἀνάστασις πρῶτος . οὗτος γάρ εἰμί , ἵνα γίγνομαι αὐτός πρωτεύω .