joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-colossenses-homiliae-1-12 5.1
Τὸ μυστήριον τὸ ἀποκεκρυμμένον ἀπὸ τῶν αἰώνων καὶ ἀπὸ τῶν γενεῶν , νυνὶ δὲ ἐφανερώθη τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ , οἷς ἠθέλησεν ὁ θεὸς γνωρίσαι τίς ὁ πλοῦτος τῆς δόξης τοῦ μυστηρίου τοῦ ἐν τοῖς ἔθνεσιν , ὅς ἐστι Χριστὸς ἐν ὑμῖν , ἡ ἐλπὶς τῆς δόξης , ὃν ἡμεῖς καταγγέλλομεν , νουθετοῦντες πάντα ἄνθρωπον , καὶ διδάσκοντες πάντα ἄνθρωπον ἐν πάσῃ σοφίᾳ , ἵνα παραστήσωμεν πάντα ἄνθρωπον τέλειον ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ . α . Εἰπὼν ὧν ἐτύχομεν , καὶ δείξας τοῦ θεοῦ τὴν φιλανθρωπίαν καὶ τὴν τιμὴν τῷ μεγέθει τῶν δοθέντων , πάλιν ἑτέραν ἐπίτασιν εἰσάγει , ὅτι οὐδὲ πρὸ ἡμῶν τις αὐτὸν ἔμαθεν · ὃ καὶ ἐν τῇ πρὸς Ἐφεσίους ποιεῖ λέγων · Οὔτε ἄγγελοι , οὔτε ἀρχαί , οὔτε ἄλλη τις κτιστὴ δύναμις , ἀλλὰ μόνος ὁ τοῦ θεοῦ υἱὸς ᾔδει . Διὸ καὶ οὐχ ἁπλῶς κεκρυμμένον εἶπεν , ἀλλ’ Ἀποκεκρυμμένον · καὶ ὅτι εἰ καὶ νῦν γέγονεν , ἀλλὰ παλαιόν ἐστι , καὶ ἄνωθεν ταῦτα ὁ θεὸς ἐβούλετο , καὶ οὕτω διετετύπωτο · διὰ τί δέ , οὐκέτι λέγει . Ἀπὸ τῶν αἰώνων , φησίν , ἐξ ἀρχῆς . Καὶ μυστήριον εἰκότως καλεῖ , ὃ οὐδεὶς ᾔδει πλὴν ὁ θεός . Καὶ ποῦ κεκρυμμένον ; Ἐν τῷ Χριστῷ · ὥσπερ ἐν τῇ πρὸς Ἐφεσίους λέγει · ἢ ὥσπερ ὅταν λέγῃ ὁ προφήτης , Ἀπὸ τοῦ αἰῶνος , καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος σὺ εἶ . Νυνὶ δὲ ἐφανερώθη , φησί , τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ . Ὥστε τῆς τοῦ θεοῦ οἰκονομίας ἐστὶ τὸ ὅλον . Νυνὶ δὲ , φησίν , ἐφανερώθη . Οὐκ εἶπεν , Ἐγένετο , ἀλλ’ , Ἐφανερώθη τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ . Ὥστε καὶ νῦν ἔτι κρύπτεται , εἴπερ τοῖς ἁγίοις ἐφανερώθη μόνοις . Μὴ τοίνυν ὑμᾶς ἀπατάτωσαν ἐκεῖνοι · οὐ γὰρ ἴσασι , διὰ τί μόνοις , Οἷς ἠθέλησε , φησίν . Ὅρα πῶς πανταχοῦ ἐπιστομίζει τὰς ἐρωτήσεις αὐτῶν . Οἷς ἠθέλησεν ὁ θεός , φησί , γνωρίσαι . Τὸ δὲ θέλειν αὐτοῦ , οὐκ ἄλογον . Τοῦτο δὲ εἶπε , χάριτος μᾶλλον ὑπευθύνους ποιῶν , ἢ ἀφιεὶς αὐτοὺς ἐπὶ κατορθώματι μέγα φρονεῖν . Τίς ὁ πλοῦτος τῆς δόξης τοῦ μυστηρίου τούτου ἐν τοῖς ἔθνεσι . Σεμνῶς εἶπε , καὶ ὄγκον ἐπέθηκεν , ἀπὸ πολλῆς διαθέσεως ἐπιτάσεις ζητῶν ἐπιτάσεων . Καὶ γὰρ καὶ τοῦτο ἐπιτάσεως , τὸ ἀορίστως εἰπεῖν , Ὁ Πλοῦτος τῆς δόξης τοῦ μυστηρίου τούτου ἐν τοῖς ἔθνεσι . Μάλιστα μὲν γὰρ ἐν τοῖς ἔθνεσι φαίνεται , καθὼς καὶ ἀλλαχοῦ φησι , Τὰ δὲ ἔθνη ὑπὲρ ἐλέους δοξάσαι τὸν θεόν · φαίνεται δὲ καὶ ἐν ἑτέροις , πολλῷ δὲ πλέον ἐν τούτοις ἡ πολλὴ τοῦ μυστηρίου δόξα . Τὸ γὰρ ἀθρόως ἀνθρώπους λίθων ἀναισθητοτέρους εἰς ἀγγέλων ἀγαγεῖν ἀξίωμα ἁπλῶς διὰ ψιλῶν ῥημάτων καὶ πίστεως μόνης χωρὶς ἐργωδίας πάσης , ὄντως δόξα καὶ πλοῦτος μυστηρίου · ὥσπερ ἂν εἴ τις κύνα λιμῷ καὶ ψώρᾳ διεφθαρμένον , αἰσχρόν τινα καὶ δυσειδῆ καὶ οὐδὲ κινεῖσθαι δυνάμενον , ἀλλ’ ἐῤῥιμμένον , ἐξαίφνης καὶ ἄνθρωπον ποιήσειε , καὶ ἐπὶ τοῦ θρόνου δείξειε τοῦ βασιλικοῦ . Ὅρα γάρ · τοὺς λίθους προσεκύνουν , καὶ τὴν γῆν · ἔμαθον ὅτι καὶ οὐρανοῦ καὶ ἡλίου ἀμείνους εἰσί , καὶ ὁ κόσμος ἅπας αὐτοῖς δουλεύει · αἰχμάλωτοι καὶ δεσμῶται ἦσαν τοῦ διαβόλου · ἀθρόον γεγόνασιν αὐτοῦ τῆς κεφαλῆς ἐπάνω καὶ ἐπέταττον αὐτῷ , καὶ ἐμάστιζον αὐτόν · δαιμόνων ὄντες θεραπευταὶ καὶ δοῦλοι , τοῦ τῶν ἀγγέλων Δεσπότου καὶ τῶν ἀρχαγγέλων γεγόνασι σῶμα · οὐδὲ τί ἐστι θεὸς εἰδότες , γεγόνασιν ἐξαίφνης καὶ σύνθρονοι τοῦ θεοῦ . Βούλει μυρίους ἰδεῖν ἀναβαθμοὺς , οὓς ὑπερεπήδησαν ; Ἔδει μαθεῖν πρῶτον , ὅτι οἱ λίθοι οὐ θεοί · δεύτερον , ὅτι οὐ μόνον οὐ θεοί , ἀλλὰ καὶ ἀνθρώπων ἐλάττους · τρίτον , ὅτι καὶ ἀλόγων · τέταρτον , ὅτι καὶ φυτῶν · πέμπτον , ὅτι τὰ ἄκρα συνήγαγον εἰς ταυτόν , ὅτι οὐ μόνον λίθοι , ἀλλ’ οὐδὲ γῆ , οὐδὲ ζῶα , οὐδὲ φυτά , οὐδὲ ἄνθρωπος , οὐδὲ οὐρανός · ἢ ἄνωθεν πάλιν , ὅτι οὐ λίθοι , οὐ ζῶα , οὐ φυτά , οὐ στοιχεῖα , οὐ τὰ ἄνω , οὐ τὰ κάτω , οὐκ ἄνθρωπος , οὐ δαίμονες , οὐκ ἄγγελοι , οὐκ ἀρχάγγελοι , οὐχ ἑτέρα τις τῶν ἄνω δυνάμεων ἐκείνων ὑπὸ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως θεραπεύεσθαι ὀφείλει . Καθάπερ ἀπό τινος βυθοῦ ἀνιμωμένους ἔδει μαθεῖν , ὅτι ὁ πάντων Δεσπότης οὗτος θεός ἐστιν , ὅτι θεραπεύειν αὐτὸν μόνον χρή , ὅτι καλὸν ἡ θαυμαστὴ πολιτεία , ὅτι ὁ παρὼν θάνατος οὐ θάνατος , ὅτι ἡ ζωὴ οὐ ζωή , ὅτι τὸ σῶμα ἀνίσταται , ὅτι ἄφθαρτον γίνεται , ὅτι εἰς οὐρανοὺς ἄνεισιν , ὅτι ἀθανασίας ἐπιτυγχάνει , ὅτι μετὰ ἀγγέλων ἕστηκεν , ὅτι μεθίσταται . Ἀλλὰ τοῦτον τὸν ἐκεῖ κάτω , ταῦτα πάντα ὑπερπηδήσαντα , ἄνω ἐκάθισεν ἐπὶ τοῦ θρόνου , τῶν ἀγγέλων καὶ τῶν ἀρχαγγέλων καὶ τῶν θρόνων καὶ τῶν κυριοτήτων ποιήσας κυριώτερον τὸν ὑποκάτω λίθων ὄντα . Ὄντως καλῶς εἶπε , Τίς ὁ πλοῦτος τῆς δόξης τοῦ μυστηρίου τούτου . Ὥσπερ ἂν εἴ τις μωρόν τινα φιλόσοφον ἐξαίφνης δείξειε · μᾶλλον δὲ ὅσα ἂν εἴποι τις , οὐδὲν ἐρεῖ · καὶ γὰρ καὶ τὰ τοῦ Παύλου ἀόριστά ἐστι . Τίς ὁ πλοῦτος , φησί , τῆς δόξης τοῦ μυστηρίου τούτου ἐν τοῖς ἔθνεσιν , ὅς ἐστι Χριστὸς ἐν ὑμῖν . Πάλιν ἔδει μαθεῖν , ὅτι ὁ πάντων ἀνώτερος , καὶ ἀγγέλων ἄρχων , καὶ τῶν ἄλλων ἁπασῶν δυνάμεων κρατῶν , κατέβη κάτω , καὶ ἄνθρωπος γέγονε , καὶ μυρία ἔπαθε , καὶ ἀνέστη καὶ ἀνελήφθη .
Lemmas: ὁ μυστήριον ὁ ἀποκρύπτω ἀπό ὁ αἰών καί ἀπό ὁ γενεά , νυνί δέ φανερόω ὁ ἅγιος αὐτός , ὅς ἐθέλω ὁ θεός γνωρίζω τίς ὁ πλοῦτος ὁ δόξα ὁ μυστήριον ὁ ἐν ὁ ἔθνος , ὅς εἰμί Χριστός ἐν σύ , ὁ Ἐλπὶς ὁ δόξα , ὅς ἐγώ καταγγέλλω , νουθετέω πᾶς ἄνθρωπος , καί διδάσκω πᾶς ἄνθρωπος ἐν πᾶς σοφία , ἵνα παρίστημι πᾶς ἄνθρωπος τέλειος ἐν Χριστός Ἰησοῦς . ὅς . εἶπον ὅς τυγχάνω , καί δείκνυμι ὁ θεός ὁ φιλανθρωπία καί ὁ τιμή ὁ μέγεθος ὁ δίδωμι , πάλιν ἕτερος ἐπίτασις εἰσάγω , ὅτι οὐδέ πρό ἐγώ τις αὐτός μανθάνω · ὅς καί ἐν ὁ πρός Ἐφέσιος ποιέω λέγω · οὔτε ἄγγελος , οὔτε ἀρχή , οὔτε ἄλλος τις κτιστός δύναμις , ἀλλά μόνος ὁ ὁ θεός υἱός οἶδα . Διὸ καί οὐ ἁπλόος κρύπτω εἶπον , ἀλλά ἀποκρύπτω · καί ὅτι εἰμί καί νῦν γίγνομαι , ἀλλά παλαιός εἰμί , καί ἄνωθεν οὗτος ὁ θεός βούλομαι , καί οὗτος διατυπόω · διά τίς δέ , οὐκέτι λέγω . ἀπό ὁ αἰών , φημί , ἐκ ἀρχή . καί μυστήριον εἰκότως καλέω , ὅς οὐδείς οἶδα πλήν ὁ θεός . καί ποῦ κρύπτω ; ἐν ὁ Χριστός · ὥσπερ ἐν ὁ πρός Ἐφέσιος λέγω · ἢ ὥσπερ ὅταν λέγω ὁ προφήτης , ἀπό ὁ αἰών , καί ἠώς ὁ αἰών σύ εἰμί . νυνί δέ φανερόω , φημί , ὁ ἅγιος αὐτός . ὥστε ὁ ὁ θεός οἰκονομία εἰμί ὁ ὅλος . νυνί δέ , φημί , φανερόω . οὐ εἶπον , γίγνομαι , ἀλλά , φανερόω ὁ ἅγιος αὐτός . ὥστε καί νῦν ἔτι κρύπτω , εἴπερ ὁ ἅγιος φανερόω μόνος . μή τοίνυν σύ ἀπατάω ἐκεῖνος · οὖον γάρ οἶδα , διά τίς μόνος , οἷς ἐθέλω , φημί . Ὅρας πῶς πανταχοῦ ἐπιστομίζω ὁ ἐρωτάω αὐτός . οἷς ἐθέλω ὁ θεός , φημί , γνωρίζω . ὁ δέ ἐθέλω αὐτός , οὐ ἄλογος . οὗτος δέ εἶπον , χάρις μᾶλλον ὑπεύθυνος ποιέω , ἢ ἀφίημι αὐτός ἐπί κατόρθωμα μέγας φρονέω . Τῖς ὁ πλοῦτος ὁ δόξα ὁ μυστήριον οὗτος ἐν ὁ ἔθνος . σεμνός εἶπον , καί ὄγκος ἐπιτίθημι , ἀπό πολύς διάθεσις ἐπίτασις ζητέω ἐπίτασις . καί γάρ καί οὗτος ἐπίτασις , ὁ ἀόριστος εἶπον , ὁ Πλοῦτος ὁ δόξα ὁ μυστήριον οὗτος ἐν ὁ ἔθνος . μάλιστα μέν γάρ ἐν ὁ ἔθνος φαίνω , καθώς καί ἀλλαχοῦ φημί , ὁ δέ ἔθνος ὑπέρ ἔλεος δοξάζω ὁ θεός · φαίνω δέ καί ἐν ἕτερος , πολύς δέ πλέω ἐν οὗτος ὁ πολύς ὁ μυστήριον δόξα . ὁ γάρ ἀθρόος ἄνθρωπος λίθος ἀναίσθητος εἰς ἄγγελος ἄγω ἀξίωμα ἁπλόος διά ψιλός ῥῆμα καί πίστις μόνος Χωρὶς ἐργωδία πᾶς , εἰμί δόξα καί πλοῦτος μυστήριον · ὥσπερ εἄν εἰμί τις κύω λιμός καί ψώρα διαφθείρω , αἰσχρός τις καί δυσειδής καί οὐδέ κινέω δύναμαι , ἀλλά ῥίπτω , ἐξαπίνης καί ἄνθρωπος ποιέω , καί ἐπί ὁ θρόνος δείκνυμι ὁ βασιλικός . Ὅρας γάρ · ὁ λίθος προσκυνέω , καί ὁ γῆ · μανθάνω ὅτι καί οὐρανός καί ἥλιος ἀγαθός εἰμί , καί ὁ κόσμος ἅπας αὐτός δουλεύω · αἰχμάλωτος καί δεσμώτης εἰμί ὁ διάβολος · ἀθρόος γίγνομαι αὐτός ὁ κεφαλή ἐπάνω καί ἐπιτάσσω αὐτός , καί μαστίζω αὐτός · δαίμων εἰμί θεραπευτής καί δοῦλος , ὁ ὁ ἄγγελος δεσπότης καί ὁ ἀρχάγγελος γίγνομαι σῶμα · οὐδέ τίς εἰμί θεός οἶδα , γίγνομαι ἐξαπίνης καί σύνθρονος ὁ θεός . βούλομαι μυρίος ὁράω ἀναβαθμός , ὅς ὑπερπηδάω ; δέω μανθάνω πρῶτος , ὅτι ὁ λίθος οὖον θεός · δύο , ὅτι οὖον μόνος οὖον θεός , ἀλλά καί ἄνθρωπος μικρός · τρίτος , ὅτι καί ἄλογος · τέταρτος , ὅτι καί φυτός · πέμπτος , ὅτι ὁ ἄκρος συνάγω εἰς αὐτός , ὅτι οὖον μόνος λίθος , ἀλλά οὐδέ γῆ , οὐδέ ζῷον , οὐδέ φυτός , οὐδέ ἄνθρωπος , οὐδέ οὐρανός · ἢ ἄνωθεν πάλιν , ὅτι οὖον λίθος , οὖον ζῷον , οὖον φυτός , οὖον στοιχεῖον , οὖον ὁ ἄνω , οὖον ὁ κάτω , οὐ ἄνθρωπος , οὖον δαίμων , οὐ ἄγγελος , οὐ ἀρχάγγελος , οὐ ἕτερος τις ὁ ἄνω δύναμις ἐκεῖνος ὑπό ὁ ἀνθρώπινος φύσις θεραπεύω ὀφείλω . καθά ἀπό τις βυθός ἀνιμάω ἐσθίω μανθάνω , ὅτι ὁ πᾶς Δεσπότης οὗτος θεός εἰμί , ὅτι θεραπεύω αὐτός μόνος χρή , ὅτι καλός ὁ θαυμαστός πολιτεία , ὅτι ὁ πάρειμι θάνατος οὖον θάνατος , ὅτι ὁ ζωή οὖον ζωή , ὅτι ὁ σῶμα ἀνίστημι , ὅτι ἄφθαρτος γίγνομαι , ὅτι εἰς οὐρανός ἀνέρχομαι , ὅτι ἀθανασία ἐπιτυγχάνω , ὅτι μετά ἄγγελος ἵστημι , ὅτι μεθίστημι . ἀλλά οὗτος ὁ ἐκεῖ κάτω , οὗτος πᾶς ὑπερπηδάω , ἄνω καθίζω ἐπί ὁ θρόνος , ὁ ἄγγελος καί ὁ ἀρχάγγελος καί ὁ θρόνος καί ὁ κυριότης ποιέω κύριος ὁ ὑποκάτω λίθος εἰμί . ὄντως καλῶς εἶπον , Τῖς ὁ πλοῦτος ὁ δόξα ὁ μυστήριον οὗτος . ὥσπερ εἄν εἰμί τις μωρός τις φιλόσοφος ἐξαπίνης δείκνυμι · μᾶλλον δέ ὅσος εἄν εἶπον τις , οὐδείς εἴρω · καί γάρ καί ὁ ὁ Παῦλος ἀόριστος εἰμί . Τῖς ὁ πλοῦτος , φημί , ὁ δόξα ὁ μυστήριον οὗτος ἐν ὁ ἔθνος , ὅς εἰμί Χριστός ἐν σύ . πάλιν ἐσθίω μανθάνω , ὅτι ὁ πᾶς ἀνώτερος , καί ἄγγελος ἄρχω , καί ὁ ἄλλος ἅπας δύναμις κράτος , καταβαίνω κάτω , καί ἄνθρωπος γίγνομαι , καί μυρίος πάσχω , καί ἀνίστημι καί ἀναλαμβάνω .