joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-colossenses-homiliae-1-12 1.4
δ . Οὐχ ὁρᾷς τὸ κέρδος ὅσον ; ὁ Χριστὸς δι’ αὐτοῦ παραγίνεται , καὶ σὺ ὑπὲρ τούτου μικρολογῇ ; τὸν βασιλέα καλῶν ἐπὶ τὴν τράπεζαν , ὑπὲρ τούτων δέδοικας ; Ὑποκείσθωσαν τράπεζαι δύο , καὶ ἡ μὲν ἐκ τούτων πεπληρώσθω , καὶ ἐχέτω τυφλοὺς , χωλοὺς , κυλλοὺς τὴν χεῖρα , τὸ σκέλος πεπηρωμένους , ἀνυποδέτους , ἕνα περικειμένους χιτωνίσκον , καὶ τοῦτον ἐκτετριμμένον · ἡ δὲ ἑτέρα ἐχέτω δυνάστας , στρατηγοὺς , τοπάρχας , ἄρχοντας μεγάλους , ἐνδεδυμένους ἱμάτια πολυτελῆ καὶ ὀθόνας λεπτάς , ἐζωσμένους χρυσᾶς ζώνας . Πάλιν ἐνταῦθα ἐν τῇ τῶν πενήτων τραπέζῃ μήτε ἄργυρος ἔστω , μήτε οἶνος πολὺς , ἀλλ’ ὁ ἀρκῶν καὶ εὐφρᾶναι δυνάμενος · τὰ δὲ ἐκπώματα καὶ τὰ λοιπὰ σκεύη ἀπὸ ὑέλου κατεσκευάσθω μόνης · ἐκεῖ δὲ ἐν τῇ τῶν πλουσίων τραπέζῃ ἔστω μὲν σκεύη τὰ πάντα ἐξ ἀργύρου καὶ χρυσοῦ , καὶ μηδὲ εἷς φερέτω τὸ ἡμικύκλιον , ἀλλὰ δύο νεανίαι μόλις αὐτὸ κινείτωσαν · ἔστω δὲ καὶ φιάλη ὑπόχρυσος σταθμὸν ἡμιτάλαντον ἕλκουσα , ὡς δύο νεανίας μόλις αὐτὴν κινεῖν , καὶ οἱ ἀμφορεῖς κείσθωσαν ἐφεξῆς πολλῷ ἄμεινον τοῦ ἀργύρου ἀπολάμποντες τῷ χρυσῷ · ἔστω δὲ καὶ τὸ ἡμικύκλιον ἁπαλῇ στρωμνῇ πάντοθεν ἐστορεσμένον . Πάλιν ἐνταῦθα μὲν ἔστωσαν διάκονοι πολλοί , τῶν ἀνακειμένων οὐχ ἧττον κεκοσμημένοι τοῖς ἱματίοις , καὶ ἐνδεδυμένοι λαμπρῶς , καὶ ἀναξυρίδας ἔχοντες , καλοὶ μὲν ἰδεῖν , αὐτὸ ἄγοντες τῆς ἡλικίας τὸ ἄνθος , σφριγῶντες καὶ εὐσωματοῦντες · ἐκεῖ δὲ δύο μόνοι ἔστωσαν διάκονοι , πάντα τὸν τῦφον τοῦτον πεπατηκότες · καὶ ἔστω τοῖς μὲν τὰ ἐδέσματα πολυτελῆ , τοῖς δὲ τοσαῦτα ὅσα σβέσαι τὸν λιμόν , καὶ εὐφροσύνης ἐμπλῆσαι . Ἆρα εἶπον ἀρκούντως ; καὶ μετὰ ἀκριβείας κατεσκευασμέναι ἀμφότεραί εἰσιν αἱ τράπεζαι ; μή τι ἐνδεῖ ; Ἐγὼ μὲν οὐκ οἶμαι · καὶ γὰρ τοὺς κεκλημένους ἐπῆλθον , καὶ τὴν πολυτέλειαν καὶ τῶν σκευῶν καὶ τῶν στρωμάτων καὶ τῶν ἐδεσμάτων . Πλὴν ἀλλά , καὶ εἴ τι παρελίπομεν , ἐπεξαγαγόντες τὸν λόγον εὑρήσομεν . Φέρε οὖν , ἐπειδὴ τὸ πρόσφορον καλῶς ἡμῖν ἀπέλαβε σχῆμα ἑκάστη τράπεζα , ἴδωμεν ποῦ ὑμεῖς κατακλιθήσεσθε . Ἐγὼ μὲν γὰρ ἐπ’ ἐκείνην ἄπειμι τὴν τῶν τυφλῶν , τὴν τῶν χωλῶν · ὑμῶν δὲ τάχα οἱ πλείους ταύτην αἱρήσονται , τὴν τῶν στρατηγῶν , τὴν φαιδρὰν καὶ λαμπράν . Ἴδωμεν οὖν ποία πλείονος γέμει τῆς ἡδονῆς · μήπω γὰρ τὰ μέλλοντα ἐξετάσωμεν · ἐν ἐκείνοις μὲν γὰρ αὕτη κρατεῖ ἡ ἐμή . Διὰ τί ; Ὅτι αὕτη μὲν ἔχει τὸν Χριστὸν ἀνακείμενον , ἐκείνη δὲ ἀνθρώπους · αὕτη τὸν Δεσπότην , ἐκείνη τοὺς δούλους . Ἀλλὰ μήπω ταῦτα , ἀλλ’ ἴδωμεν ποία πλείονα ἔχει τὴν ἡδονὴν τὴν ἐν τῷ παρόντι . Καὶ κατὰ τοῦτο μὲν οὖν πλείων αὕτη ἡ ἡδονή · τὸ γὰρ μετὰ βασιλέως ἀναπεσεῖν , πλείονα φέρει τὴν ἡδονὴν τοῦ μετὰ τῶν οἰκετῶν . Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ὑπεξέλωμεν , αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ τὸ πρᾶγμα ἐξετάσωμεν . Οὐκοῦν ἐγώ , καὶ οἱ σὺν ἐμοὶ ταύτην ἑλόμενοι τὴν τράπεζαν , μετὰ πολλῆς τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς θυμηδίας καὶ ἐροῦμεν ἅπαντα , καὶ ἀκουσόμεθα · ὑμεῖς δὲ τρέμοντες καὶ δεδοικότες , καὶ τοὺς ἀνακειμένους αἰδούμενοι , οὐδὲ ἐκτεῖναι χεῖρα τολμήσετε , καθάπερ εἰς παιδαγωγεῖον , ἀλλ’ οὐκ εἰς ἄριστον εἰσελθόντες , καθάπερ δεσπότας δεινοὺς τρέμοντες . Ἀλλ’ οὐκ ἐκεῖνοι οὕτως . Ἀλλὰ τὰ τῆς τιμῆς , φησί , μεγάλα . Καὶ μὴν ἐγὼ ἐν πλείονί εἰμι τιμῇ · ὑμῶν μὲν γὰρ ἡ εὐτέλεια μείζων φαίνεται , ὅταν καὶ τῆς αὐτῆς τραπέζης κοινωνοῦντες , δούλων προβάλλησθε ῥήματα . Καὶ γὰρ ὁ δοῦλος τότε μάλιστα φαίνεται , ὅταν μετὰ τοῦ δεσπότου κατακείμενος ᾖ . Ἐκεῖνος μὲν γάρ , ἔνθα μὴ προσῆκεν αὐτῷ , γίνεται , οὐ τοσαύτην ἀπὸ τῆς οἰκειώσεως ἔχων σεμνότητα , ὅσην τὴν ταπείνωσιν · σφόδρα γὰρ τότε ταπεινοῦται . Καὶ τὸν δοῦλον ἴδοι τις ἂν λαμπρὸν ὄντα καθ’ ἑαυτόν , καὶ τὸν πένητα λαμπρὸν ὄντα καθ’ ἑαυτόν , μὴ ὅταν μετὰ πλουσίου βαδίζῃ · τὸ γὰρ ταπεινόν , ὅταν ἐγγὺς ᾖ τοῦ ὑψηλοῦ , τότε φαίνεται ταπεινόν , καὶ ἡ παράθεσις τὸ ταπεινὸν ταπεινότερον δείκνυσιν , οὐχ ὑψηλότερον . Οὕτω καὶ ὑμᾶς εὐτελεστέρους δείκνυσι τὸ μετ’ ἐκείνων ἀνακεῖσθαι , ἀλλ’ οὐχ ἡμᾶς . Δύο μὲν οὖν τούτοις πλεονεκτοῦμεν , τῇ τε ἐλευθερίᾳ , καὶ τῇ τιμῇ , ὧν οὐδὲν ἴσον εἰς ἡδονῆς λόγον ἐστί . Βουλήσομαι γὰρ ἂν ἔγωγε ἄρτου μεταλαβεῖν μετ’ ἐλευθερίας , ἢ μυρίων ἐδεσμάτων μετὰ δουλείας . Κρεῖσσον γάρ , φησί , ξενισμὸς λαχάνων πρὸς φιλίαν καὶ χάριν , ἢ βοῦς ἀπὸ φάτνης μετ’ ἔχθρας . Ὃ γὰρ ἂν εἴπωσιν ἐκεῖνοι , ἀνάγκη τοὺς παρόντας ἐπαινεῖν , ἢ προσκρούειν , παρασίτων τάξιν ἀναδεδεγμένους , μᾶλλον δὲ ἐκείνων χείρους ὄντας . Τοῖς μὲν γὰρ εἰ καὶ μετ’ αἰσχύνης καὶ τοῦ ὑβρίζεσθαι , ὅμως μέτεστι παῤῥησίας · ὑμῖν δὲ οὐδὲ τούτου . Ἀλλ’ ἡ μὲν εὐτέλεια τοσαύτη · δεδοίκατε γὰρ καὶ κατεπτήχατε · ἡ δὲ τιμὴ οὐκέτι . Οὐκοῦν πάσης μὲν ἡδονῆς ἀπεστέρηται ἡ τράπεζα ἐκείνη , πάσης δὲ αὕτη γέμει θυμηδίας .
Lemmas: δ . οὐχ ὁράω ὁ κέρδος ὅσος ; ὁ Χριστός διά αὐτός παραγίγνομαι , καί σύ ὑπέρ οὗτος μικρολογέομαι ; ὁ βασιλεύς καλός ἐπί ὁ τράπεζα , ὑπέρ οὗτος δείδω ; ὑπόκειμαι τράπεζα δύο , καί ὁ μέν ἐκ οὗτος πληρόω , καί ἔχω τυφλός , χωλός , κυλλός ὁ χείρ , ὁ σκέλος πηρόω , ἀνυπόδετος , εἷς περίκειμαι χιτωνίσκος , καί οὗτος ἐκτρίβω · ὁ δέ ἕτερος ἔχω δυνάστης , στρατηγός , τοπάρχης , ἄρχω μέγας , ἐνδύω ἱμάτιον πολυτελής καί ὀθόνη λεπτός , ζώννυμι χρύσεος ζώνη . πάλιν ἐνταῦθα ἐν ὁ ὁ πένης τράπεζα μήτε ἄργυρος ἵστημι , μήτε οἶνος πολύς , ἀλλά ὁ ἀρκέω καί εὐφραίνω δύναμαι · ὁ δέ ἔκπωμα καί ὁ λοιπάς σκεῦος ἀπό ὕαλος κατασκευάζω μόνος · ἐκεῖ δέ ἐν ὁ ὁ πλούσιος τράπεζα ἵστημι μέν σκεῦος ὁ πᾶς ἐκ ἄργυρος καί χρυσός , καί μηδέ εἷς φέρω ὁ ἡμικύκλιον , ἀλλά δύο νεανίας μόλις αὐτός κινέω · ἵστημι δέ καί φιάλη ὑπόχρυσος σταθμόν ἡμιτάλαντον ἕλκω , ὡς δύο νεανίας μόλις αὐτός κινέω , καί ὁ ἀμφορεύς κεῖμαι ἐφεξῆς πολύς ἀγαθός ὁ ἄργυρος ἀπολάμπω ὁ χρυσός · ἵστημι δέ καί ὁ ἡμικύκλιον ἁπαλός στρωμνή πάντοθεν στόρνυμι . πάλιν ἐνταῦθα μέν εἰμί διάκονος πολύς , ὁ ἀνάκειμαι οὐ κακός κοσμέω ὁ ἱμάτιον , καί ἐνδύω λαμπρῶς , καί ἀναξυρίδες ἔχω , καλός μέν ὁράω , αὐτός ἄγω ὁ ἡλικία ὁ ἄνθος , σφριγάω καί εὐσωματέω · ἐκεῖ δέ δύο μόνος εἰμί διάκονος , πᾶς ὁ τύφω οὗτος πατέω · καί ἵστημι ὁ μέν ὁ ἔδεσμα πολυτελής , ὁ δέ τοσοῦτος ὅσος σβέννυμι ὁ λιμός , καί Εὐφρόσυνος ἐμπίμπλημι . ἆρα εἶπον ἀρκούντως ; καί μετά ἀκρίβεια κατασκευάζω ἀμφότερος εἰμί ὁ τράπεζα ; μή τίς ἐνδέω ; ἐγώ μέν οὐ οἴομαι · καί γάρ ὁ καλέω ἐπέρχομαι , καί ὁ πολυτέλεια καί ὁ σκεῦος καί ὁ στρῶμα καί ὁ ἔδεσμα . πλήν ἀλλά , καί εἰμί τίς παραλείπω , ἐπεξάγω ὁ λόγος εὑρίσκω . φέρω οὖν , ἐπεί ὁ πρόσφορος καλῶς ἐγώ ἀπολαμβάνω σχῆμα ἕκαστος τράπεζα , ὁράω ποῦ σύ κατακλίνω . ἐγώ μέν γάρ ἐπί ἐκεῖνος ἄπειμι ὁ ὁ τυφλός , ὁ ὁ χωλός · σύ δέ τάχα ὁ πλείων οὗτος αἱρέω , ὁ ὁ στρατηγός , ὁ φαιδρός καί λαμπρός . εἶδον οὖν ποῖος πλείων γέμω ὁ ἡδονή · μήπω γάρ ὁ μέλλω ἐξετάζω · ἐν ἐκεῖνος μέν γάρ οὗτος κρατέω ὁ ἐμός . Ζεύς τίς ; ὅτι2 οὗτος μέν ἔχω ὁ Χριστός ἀνάκειμαι , ἐκεῖνος δέ ἄνθρωπος · οὗτος ὁ δεσπότης , ἐκεῖνος ὁ δοῦλος . ἀλλά μήπω οὗτος , ἀλλά ὁράω ποῖος πλείων ἔχω ὁ ἡδονά ὁ ἐν ὁ πάρειμι . καί κατά οὗτος μέν οὖν πλείων οὗτος ὁ ἡδονή · ὁ γάρ μετά βασιλεύς ἀναπίπτω , πλείων φέρω ὁ ἡδονά ὁ μετά ὁ οἰκέτης . ἀλλά καί οὗτος ὑπεξαιρέω , αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὁ πρᾶγμα ἐξετάζω . οὐκοῦν ἐγώ , καί ὁ σύν ἐγώ οὗτος αἱρέω ὁ τράπεζα , μετά πολύς ὁ ἐλευθερία καί ὁ θυμηδία καί εἴρω ἅπας , καί ἀκούω · σύ δέ τρέμω καί δείδω , καί ὁ ἀνάκειμαι αἰδέομαι , οὐδέ ἐκτείνω χείρ τολμάω , καθάπερ εἰς παιδαγωγεῖον , ἀλλά οὐ εἰς ἀγαθός εἰσέρχομαι , καθάπερ δεσπότης δεινός τρέμω . ἀλλά οὐ ἐκεῖνος οὕτως . ἀλλά ὁ ὁ τιμή , φημί , μέγας . καί μήv ἐγώ ἐν πολύς εἰμί τιμή · σύ μέν γάρ ὁ Εὐτέλεια μείζων φαίνω , ὅταν καί ὁ αὐτός τράπεζα κοινωνέω , δοῦλος προβάλλω ῥῆμα . καί γάρ ὁ δοῦλος τότε μάλιστα φαίνω , ὅταν μετά ὁ δεσπότης κατάκειμαι εἰμί . ἐκεῖνος μέν γάρ , ἔνθα μή προσήκω αὐτός , γίγνομαι , οὖον τοσοῦτος ἀπό ὁ οἰκείωσις ἔχω σεμνότης , ὅσος ὁ ταπείνωσις · σφόδρα γάρ τότε ταπεινόω . καί ὁ δοῦλος ὁράω τις εἄν λαμπρός εἰμί κατά ἑαυτοῦ , καί ὁ πένης λαμπρός εἰμί κατά ἑαυτοῦ , μή ὅταν μετά πλούσιος βαδίζω · ὁ γάρ ταπεινός , ὅταν ἐγγύς εἰμί ὁ ὑψηλός , τότε φαίνω ταπεινός , καί ὁ παράθεσις ὁ ταπεινός ταπεινός δείκνυμι , οὐ ὑψηλός . οὕτως καί σύ εὐτελής δείκνυμι ὁ μετά ἐκεῖνος ἀνάκειμαι , ἀλλά οὐ ἐγώ . δύο μέν οὖν οὗτος πλεονεκτέω , ὁ τε ἐλευθερία , καί ὁ τιμή , ὅς οὐδείς ἴσος εἰς ἡδονή λόγος εἰμί . βούλομαι γάρ εἄν ἔγωγε ἄρτος μεταλαμβάνω μετά ἐλευθερία , ἢ μυρίος ἔδεσμα μετά δουλεία . κρατύς γάρ , φημί , ξενισμός λάχανον πρός φίλιος καί χάρις , ἢ βοῦς ἀπό φάτνη μετά ἔχθρα . ὅς γάρ εἄν εἶπον ἐκεῖνος , ἀνάγκη ὁ πάρειμι ἐπαινέω , ἢ προσκρούω , παράσιτος τάξις ἀναδέχομαι , μᾶλλον δέ ἐκεῖνος χείρων εἰμί . ὁ μέν γάρ εἰμί καί μετά αἰσχύνη καί ὁ ὑβρίζω , ὅμως μέτειμι παρρησία · σύ δέ οὐδέ οὗτος . ἀλλά ὁ μέν Εὐτέλεια τοσοῦτος · δείδω γάρ καί καταπτήσσω · ὁ δέ τιμή οὐκέτι . οὐκοῦν πᾶς μέν ἡδονή ἀποστερέω ὁ τράπεζα ἐκεῖνος , πᾶς δέ οὗτος γέμω θυμηδία .