joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-colossenses-homiliae-1-12 12.4
δ . Τούτων μνημονεύωμεν τῶν δακρύων · οὕτω τὰς θυγατέρας ἀνατρέφωμεν τὰς ἑαυτῶν , οὕτω τοὺς παῖδας , δακρύοντες ὅταν ἴδωμεν ἐν κακοῖς ὄντας . Ὅσαι ἐρᾶσθαι βούλονται , μνημονευέτωσαν τῶν δακρύων Παύλου , καὶ στεναζέτωσαν · ὅσαι μακαρίζεσθε , ὅσαι ἐν θαλάμοις ἐστέ , ὅσαι ἐν ἡδονῇ , τούτων μνημονεύετε · ὅσοι ἐν πένθει , ἀλλάττεσθε δάκρυα δακρύων . Οὐ τοὺς τεθνεῶτας ἐκεῖνος ἐπένθει , ἀλλὰ τοὺς ἀπολλυμένους καὶ ζῶντας . Εἴπω καὶ ἕτερα δάκρυα ; Καὶ Τιμόθεος ἔκλαιε · μαθητὴς γὰρ ἦν τούτου · διὸ καὶ γράφων αὐτῷ ἔλεγε · Μεμνημένος σου τῶν δακρύων , ἵνα χαρᾶς πληρωθῶ . Πολλοὶ καὶ ἐξ ἡδονῆς ὀδύρονται . Οὕτω καὶ ἡδονῆς ἐστι τὸ πρᾶγμα , καὶ ἡδονῆς μάλιστα ἐπιτεταμένης · οὕτως οὐ φορτικὰ τὰ δάκρυα τὰ ἐξ ὀδύνης τοιαύτης , ἀλλὰ καὶ ἐκείνων πολλῷ βελτίονα τῶν δι’ ἡδονὴν κοσμικήν . Ἄκουε τοῦ προφήτου λέγοντος · Ἤκουσε κύριος τῆς φωνῆς τοῦ κλαυθμοῦ μου . Ποῦ γὰρ οὐ χρήσιμον τὸ δάκρυον ; ἐν εὐχαῖς , ἐν παραινέσεσιν ; Ἡμεῖς δὲ αὐτὰ διαβάλλομεν , οὐκ εἰς ἃ δέδοται κεχρημένοι . Ὅταν ἀδελφὸν παρακαλῶμεν ἁμαρτάνοντα , κλαίειν δεῖ κοπτόμενον καὶ στενάζοντα · ὅταν παραινῶμέν τινι , ὁ δὲ μὴ προσέχῃ , ἀλλ’ ἀπολλύηται , κλαίειν δεῖ . Ταῦτα φιλοσοφίας τὰ δάκρυα · ὅταν μέντοι πένης τις γένηται , ὅταν ἐν νόσῳ ᾖ σωματικῇ , ὅταν ἀποθάνῃ , οὐκέτι · ταῦτα γὰρ οὐ δακρύων ἄξια . Ὥσπερ οὖν καὶ τὸν γέλωτα διαβάλλομεν , ἀκαίρως αὐτῷ κεχρημένοι · οὕτω καὶ τὰ δάκρυα , ἀκαίρως αὐτὰ μεταχειρίζοντες . Ἡ γὰρ ἑκάστου ἀρετὴ τότε φαίνεται , ὅταν πρὸς τὸ ἐπιτήδειον ἔργον ἄγηται · ὅταν δὲ πρὸς τὸ ἀλλότριον , οὐκέτι . Οἷον , ὁ οἶνος πρὸς εὐφροσύνην δέδοται , ἀλλ’ οὐ πρὸς μέθην · ὁ ἄρτος πρὸς τροφήν , ἡ μίξις πρὸς παιδοποιίαν . Ὥσπερ οὖν ταῦτα διαβέβληται παραχρώμενα , οὕτω καὶ τὰ δάκρυα . Ἐπικείσθω νόμος , ἐν εὐχαῖς μόναις καὶ παραινέσεσι κεχρῆσθαι τούτοις · καὶ ὅρα πῶς καὶ ποθεινὸν ἔσται τὸ πρᾶγμα . Οὐδὲν οὕτως ἀποσμήχει τὰ ἁμαρτήματα , ὡς δάκρυα . Καὶ ταύτην τὴν σωματικὴν ὄψιν ὡραίαν δείκνυσι τὰ δάκρυα · πρὸς ἔλεον γὰρ ἐπισπᾶται τὸν ὁρῶντα , σεμνὴν ποιεῖ ἡμῖν αὐτήν . Οὐδὲν ἥδιον ὀφθαλμῶν δεδακρυμένων . Τὸ γὰρ εὐγενέστερον ἐν ἡμῖν μέλος καὶ ὡραιότερον καὶ τῆς ψυχῆς τοῦτό ἐστιν . Ἅτε οὖν ὡς αὐτὴν τὴν ψυχὴν ὁρῶντες ἀποδυρομένην , οὕτω καμπτόμεθα . Ταῦτα ὑμῖν οὐχ ἁπλῶς εἴρηται , ἀλλ’ ὥστε ὑμᾶς μὴ γάμοις , μὴ ὀρχήμασι , μὴ χοροῖς παραγίνεσθαι σατανικοῖς . Ὅρα γὰρ τί εὗρεν ὁ διάβολος · Ἐπειδὴ τῆς σκηνῆς καὶ τῶν ἀσέμνων τῶν ἐκεῖ ἡ φύσις αὐτὴ τὰς γυναῖκας ἀπήγαγεν , εἰς τὴν γυναικωνῖτιν εἰσήγαγε τὰ τοῦ θεάτρου , μαλακοὺς λέγω καὶ πόρνας . Ταύτην τὴν λύμην ὁ τῶν γάμων ἐπεισήγαγε νόμος · μᾶλλον δὲ οὐχ ὁ τοῦ γάμου , μὴ γένοιτο , ἀλλὰ τῆς ἡμετέρας βλακείας . Τί ποιεῖς , ἄνθρωπε ; οὐκ οἶδας τί πράττεις . Γυναῖκα ἄγῃ ἐπὶ σωφροσύνῃ καὶ παιδοποιίᾳ · τί οὖν αἱ πόρναι βούλονται ; Ἵνα ἡ εὐφροσύνη , φησί , γένηται μείζων . Καὶ μὴν ταῦτα οὐκ ἀφροσύνης ; ὑβρίζεις τὴν νύμφην , ὑβρίζεις τὰς κεκλημένας . Εἰ γὰρ τοιούτοις τέρπονται , ὕβρις τὸ πρᾶγμα . Εἰ τὸ γυναῖκας πόρνας ὁρᾷν ἀσχημονούσας φέρει τινὰ φιλοτιμίαν , διὰ τί μὴ καὶ τὴν νύμφην ἕλκεις , ἵνα κἀκείνη θεωρῇ ; Πάντως ἄσχημον καὶ αἰσχρόν , μαλακοὺς ἄνδρας καὶ ὀρχουμένους , καὶ πᾶσαν τὴν πομπὴν τὴν σατανικὴν ἐπεισάγειν τῇ οἰκίᾳ . Μνημονεύετέ μου , φησί , τῶν δεσμῶν . Δεσμός ἐστιν ὁ γάμος , δεσμὸς ὡρισμένος παρὰ θεοῦ · λύσις ἡ πόρνη καὶ διάλυσις . Ἔξεστιν ἑτέροις φαιδρύνειν τὸν γάμον , οἷον τραπέζαις πληθούσαις , καὶ ἱματίοις · οὐ περικόπτω ταῦτα , ἵνα μὴ δόξω σφόδρα εἶναι ἄγριος · καίτοι ἤρκεσε τῇ Ῥεβέκκᾳ θέριστρον μόνον · ἀλλ’ οὐ περικόπτω . Ἔξεστιν ἱματίοις φαιδρύνεσθαι , ἔξεστι παρουσίαις αἰδεσίμων ἀνδρῶν , αἰδεσίμων γυναικῶν . Τί τὰ ἐπιχάρματα ἐκεῖνα , τί τὰ τέρατα ἐπεισάγεις ; Εἰπὲ ἃ ἀκούεις παρ’ αὐτῶν . Ἀλλ’ ἐρυθριᾷς εἰπεῖν ; Σὺ ἐρυθριᾷς , κἀκείνους ἀναγκάζεις ποιεῖν ; Εἰ καλόν , διὰ τί μὴ καὶ αὐτὸς ποιεῖς ; εἰ δὲ αἰσχρόν , διὰ τί ἕτερον ἀναγκάζεις ; Πάντα σωφροσύνης ἐμπεπλῆσθαι δεῖ , πάντα σεμνότητος , πάντα κοσμιότητος · νῦν δὲ τοὐναντίον ὁρῶ , σκιρτῶντας ὡς αἱ κάμηλοι , ὡς αἱ ἡμίονοι . Τῇ παρθένῳ θάλαμος ἐπιτήδειον μόνον . Ἀλλὰ πενιχρά ἐστι , φησίν . Ἐπειδὴ πενιχρά ἐστι , καὶ κόσμιος ὀφείλει εἶναι · ἐχέτω τὸν τρόπον ἀντὶ πλούτου . Οὐκ ἔχει προῖκα ἐπιδοῦναι ; τί αὐτὴν καὶ ἑτέρως εὐκαταφρόνητον ποιεῖς ἀπὸ τῆς ἀναστροφῆς ; Ἐπαινῶ ὅτι παρθένοι παραγίνονται τὴν ὁμήλικα τιμῶσαι , ὅτι παραγίνονται γυναῖκες τὴν εἰς αὐτὰς καταχθεῖσαν τιμῶσαι · καλῶς τοῦτο ὥρισται . Δύο γάρ εἰσιν οὗτοι χοροί , ὁ τῶν παρθένων , καὶ ὁ τῶν γεγαμημένων · αὗται παραδιδόασιν , ἐκεῖναι δέχονται . Ἡ νύμφη μεταξὺ τούτων ἐστίν , οὔτε παρθένος , οὔτε γυνή · ἐκεῖθεν μὲν γὰρ ἐξέρχεται . ταύτης δὲ ἐπιβαίνει τῆς συμμορίας . Αἱ δὲ πόρναι , διὰ τί ; Δέον αὐτὰς ἐγκαλύπτεσθαι ὅταν γάμος ᾖ , δέον αὐτὰς κατορύττεσθαι ( φθορὰ γὰρ γάμου πορνεία ) , ἡμεῖς δὲ ἄγομεν αὐτὰς εἰς γάμους . Καὶ ὅταν μέν τι ποιῆτε , καὶ μέχρι ῥήματος οἰωνίζεσθε τὰ ἐναντία · οἷον , ὅταν σπείρῃς , ὅταν ἀπαντλῇς τῶν ὑποληνίων τὸν οἶνον , τὰ ὀξίνην σημαίνοντα οὐδ’ ἂν ἀποκρίνοιο · ἐνταῦθα δὲ σωφροσύνης γινομένης , ἐπεισάγετε τὴν ὀξίνην ; τοῦτο γὰρ ἡ πόρνη . Ὅταν μύρον κατασκευάζητε , οὐδὲν δυσῶδες ἀφίετε πλησιάζειν . Μύρον ἐστὶν ὁ γάμος · τί τοίνυν τὴν τοῦ βορβόρου δυσωδίαν ἐπεισάγεις τῇ τοῦ μύρου κατασκευῇ ; Τί λέγεις ; ὀρχεῖται ἡ παρθένος , καὶ οὐκ αἰσχύνεται τὴν ὁμήλικα ; Ταύτης γὰρ σεμνοτέραν αὐτὴν εἶναι δεῖ · ἐξ ἀγκάλης γε , οὐκ ἐκ παλαίστρας ἐξῆλθε . Φαίνεσθαι γὰρ ὅλως ἐν γάμοις τὴν παρθένον οὐ δεῖ .
Lemmas: δ . οὗτος μνημονεύω ὁ δάκρυ · οὗτος ὁ θυγάτηρ ἀνατρέφω ὁ ἑαυτοῦ , οὗτος ὁ παῖς , δάκρυ ὅταν ὁράω ἐν κακός εἰμί . ὅσα ἐράω βούλομαι , μνημονεύω ὁ δάκρυ Παῦλος , καί στενάζω · ὅσος μακαρίζω , ὅσος ἐν θάλαμος εἰμί , ὅσος ἐν ἡδονή , οὗτος μνημονεύω · ὅσος ἐν πένθος , ἀλλάσσω δάκρυ δάκρυ . οὖον ὁ θνῄσκω ἐκεῖνος πενθέω , ἀλλά ὁ ἀπολύω καί ζῶ . εἶπον καί ἕτερος δάκρυ ; καί Τιμόθεος καλέω · μαθητής γάρ εἰμί οὗτος · διό καί γράφω αὐτός λέγω · μιμνήσκω σύ ὁ δάκρυ , ἵνα χαρά πληρόω . πολλός καί ἐκ ἡδονή ὀδύρομαι . οὕτως καί ἡδονή εἰμί ὁ πρᾶγμα , καί ἡδονή μάλιστα ἐπιτείνω · οὕτως οὖον φορτικός ὁ δάκρυ ὁ ἐκ ὀδύνη τοιοῦτος , ἀλλά καί ἐκεῖνος πολύς ἀγαθός ὁ διά ἡδονά κοσμικός . Ἄκουος ὁ προφήτης λέγω · ἀκούω κύριος ὁ φωνή ὁ κλαυθμός ἐγώ . πός γάρ οὖον χρήσιμος ὁ δάκρυ ; ἐν εὐχή , ἐν παραίνεσις ; ἐγώ δέ αὐτός διαβάλλω , οὐ εἰς ὁ δίδωμι χράομαι . ὅταν ἀδελφός παρακαλέω ἁμαρτάνω , καλέω δεῖ κόπτω καί στενάζω · ὅταν παραινέω τις , ὁ δέ μή προσέχω , ἀλλά ἀπόλλυμι , καλέω δεῖ . οὗτος φιλοσοφία ὁ δάκρυ · ὅταν μέντοι πένης τις γίγνομαι , ὅταν ἐν νόσος εἰμί σωματικός , ὅταν ἀποθνῄσκω , οὐκέτι · οὗτος γάρ οὖον δάκρυ ἄξιος . ὥσπερ οὖν καί ὁ γέλως διαβάλλω , ἄκαιρος αὐτός χράομαι · οὗτος καί ὁ δάκρυ , ἄκαιρος αὐτός μεταχειρίζω . ὁ γάρ ἕκαστος ἀρετή τότε φαίνω , ὅταν πρός ὁ ἐπιτήδειος ἔργον ἄγω · ὅταν δέ πρός ὁ ἀλλότριος , οὐκέτι . Οἷος , ὁ οἶνος πρός Εὐφρόσυνος δίδωμι , ἀλλά οὖον πρός μέθη · ὁ ἄρτος πρός τροφή , ὁ μίξις πρός παιδοποιία . ὥσπερ οὖν οὗτος διαβάλλω παραχράομαι , οὗτος καί ὁ δάκρυ . ἐπίκειμαι νόμος , ἐν εὐχή μόνος καί παραίνεσις χράομαι οὗτος · καί ὁράω πῶς καί ποθεινός εἰμί ὁ πρᾶγμα . οὐδείς οὕτως ἀποσμήχω ὁ ἁμάρτημα , ὡς δάκρυ . καί οὗτος ὁ σωματικός ὄψις ὡραῖος δείκνυμι ὁ δάκρυ · πρός ἔλεος γάρ ἐπισπάω ὁ ὁράω , σεμνός ποιέω ἐγώ αὐτός . οὐδείς ἡδύς ὀφθαλμός δακρύω . ὁ γάρ εὐγενής ἐν ἐγώ μέλος καί ὡραῖος καί ὁ Ψυχή οὗτος εἰμί . ἅτε οὖν ὡς αὐτός ὁ ψυχή ὁράω ἀποδύρομαι , οὗτος κάμπτω . οὗτος σύ οὐ ἁπλόος εἴρω , ἀλλά ὥστε σύ μή γάμος , μή ὄρχημα , μή χορός παραγίγνομαι σατανικός . Ὅρας γάρ τίς εὑρίσκω ὁ διάβολος · ἐπεί ὁ σκηνή καί ὁ άσεμνος ὁ ἐκεῖ ὁ φύσις αὐτός ὁ γυνή ἀπάγω , εἰς ὁ γυναικωνῖτις εἰσάγω ὁ ὁ θέατρον , μαλακός λέγω καί πόρνη . οὗτος ὁ λύω ὁ ὁ γάμος ἐπεισάγω νόμος · μᾶλλον δέ οὐ ὁ ὁ γάμος , μή γίγνομαι , ἀλλά ὁ ἡμέτερος βλακεία . τις ποιέω , ἄνθρωπος ; οὐ οἶδα τίς πράσσω . γυνή ἄγω ἐπί σωφροσύνη καί παιδοποιία · τίς οὖν ὁ πόρνη βούλομαι ; ἵνα ὁ Εὐφρόσυνος , φημί , γίγνομαι μείζων . καί μήv οὗτος οὐ ἀφροσύνη ; ὑβρίζω ὁ νύμφη , ὑβρίζω ὁ καλέω . εἰμί γάρ τοιοῦτος τέρπω , ὕβρις ὁ πρᾶγμα . εἰμί ὁ γυνή πόρνη ὁράω ἀσχημονέω φέρω τις φιλοτιμία , διά τίς μή καί ὁ νύμφη ἕλκω , ἵνα ἐκεῖνος θεωρέω ; πάντως ἄσχημος καί αἰσχρός , μαλακός ἀνήρ καί ὀρχέομαι , καί πᾶς ὁ πομπή ὁ σατανικός ἐπεισάγω ὁ οἰκίον . μνημονεύω ἐγώ , φημί , ὁ δεσμός . δεσμός εἰμί ὁ γάμος , δεσμός ὁρίζω παρά θεός · λύσις ὁ πόρνη καί διάλυσις . ἔξεστι ἕτερος φαιδρύνω ὁ γάμος , οἷος τράπεζα πλήθω , καί ἱμάτιον · οὖον περικόπτω οὗτος , ἵνα μή δοκέω σφόδρα εἰμί ἄγριος · καίτοι ἀρκέω ὁ Ῥεβέκκα θέριστρον μόνος · ἀλλά οὖον περικόπτω . ἔξεστι ἱμάτιον φαιδρύνω , ἔξεστι παρουσία αιδέσιμος ἀνήρ , αιδέσιμος γυνή . τις ὁ ἐπίχαρμα ἐκεῖνος , τίς ὁ τέρας ἐπεισάγω ; εἶπον ὁ ἀκούω παρά αὐτός . ἀλλά ἐρυθριάω εἶπον ; σύ ἐρυθριάω , ἐκεῖνος ἀναγκάζω ποιέω ; εἰμί καλός , διά τίς μή καί αὐτός ποιέω ; εἰμί δέ αἰσχρός , διά τίς ἕτερος ἀναγκάζω ; Πάν σωφροσύνη ἐμπίμπλημι δεῖ , πᾶς σεμνότης , πᾶς κοσμιότης · νῦν δέ ἐναντίος ὁράω , σκιρτάω ὡς ὁ κάμηλος , ὡς ὁ ἡμίονος . ὁ παρθένος θάλαμος ἐπιτήδειος μόνος . ἀλλά πενιχρά εἰμί , φημί . ἐπεί πενιχρά εἰμί , καί κόσμιος ὀφείλω εἰμί · ἔχω ὁ τρόπος ἀντί πλοῦτος . οὐ ἔχω προίξ ἐπιδίδωμι ; τίς αὐτός καί ἑτέρως εὐκαταφρόνητος ποιέω ἀπό ὁ ἀναστροφή ; ἐπαινέω ὅτι παρθένος παραγίγνομαι ὁ ὁμῆλιξ τιμή , ὅτι παραγίγνομαι γυνή ὁ εἰς αὐτός κατάγω τιμή · καλῶς οὗτος ὁρίζω . δύο γάρ εἰμί οὗτος χορός , ὁ ὁ παρθένος , καί ὁ ὁ γαμημένος · οὗτος παραδίδωμι , ἐκεῖνος δέχομαι . ὁ νύμφη μεταξύ οὗτος εἰμί , οὔτε παρθένος , οὔτε γυνή · ἐκεῖθεν μέν γάρ ἐξέρχομαι . οὗτος δέ ἐπιβαίνω ὁ συμμορία . ὁ δέ πόρνη , διά τίς ; Δέος αὐτός ἐγκαλύπτω ὅταν γάμος εἰμί , δήω αὐτός κατορύσσω ( φθορά γάρ γάμος πορνεία ) , ἐγώ δέ ἄγω αὐτός εἰς γάμος . καί ὅταν μέν τίς ποιέω , καί μέχρι ῥῆμα οἰωνίζω ὁ ἐναντίος · οἷος , ὅταν σπείρω , ὅταν ἀπαντλέω ὁ ὑπολήνιον ὁ οἶνος , ὁ ὀξίνης σημαίνω οὐδέ εἄν ἀποκρίνω · ἐνταῦθα δέ σωφροσύνη γίγνομαι , ἐπεισάγω ὁ ὀξίνης ; οὗτος γάρ ὁ πόρνη . ὅταν μύρον κατασκευάζω , οὐδείς δυσώδης ἀφίημι πλησιάζω . Μύρον εἰμί ὁ γάμος · τίς τοίνυν ὁ ὁ βόρβορος δυσωδία ἐπεισάγω ὁ ὁ μύρον κατασκευή ; τις λέγω ; ὀρχέομαι ὁ παρθένος , καί οὐ αἰσχύνω ὁ ὁμῆλιξ ; Ταύτη γάρ σεμνός αὐτός εἰμί δεῖ · ἐκ ἀγκάλη γε , οὐ ἐκ παλαίστρα ἐξέρχομαι . φαίνω γάρ ὅλως ἐν γάμος ὁ παρθένος οὖον δεῖ .