joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-colossenses-homiliae-1-12 7.3
γ . Μὴ θαυμάσῃς , εἰ γένεσις καὶ φθορὰ γίνεται ἐν τῷ βαπτίσματι · ἐπεί , εἰπέ μοι , τὸ λύειν τῷ συγκολλᾷν οὐκ ἐναντίον ; Παντί που δῆλον . Τοῦτο τὸ πῦρ ποιεῖ · κηρὸν μὲν γὰρ διαλύει καὶ ἀπόλλυσι , γῆν δὲ μεταλλικὴν συγκολλᾷ καὶ χρυσὸν ἐργάζεται . Οὕτω δὴ καὶ ἐνταῦθα , τὸν κήρινον ἀνδριάντα ἀφανίσασα ἡ τοῦ πυρὸς δύναμις , ἔδειξε χρυσοῦν ἀντ’ ἐκείνου · πήλινοι γὰρ ὄντως ἦμεν πρὸ τοῦ λουτροῦ , χρυσοῖ δὲ μετὰ τοῦτο . Πόθεν δῆλον ; Ἄκουσον αὐτοῦ λέγοντος · Ὁ πρῶτος ἄνθρωπος ἐκ γῆς χοϊκός , ὁ δεύτερος ἄνθρωπος οὐράνιος ἐξ οὐρανοῦ . Ἐγὼ μὲν ὅσον πηλίνου πρὸς χρυσὸν τὸ μέσον εἶπον , εὗρον δὲ μείζονα διαφορὰν οὐρανίου καὶ γηΐνου · οὐ τοσοῦτον δὲ πηλίνου καὶ χρυσοῦ τὸ μέσον , ὅσον τῶν γηίνων καὶ τῶν οὐρανίων . Κήρινοι ἦμεν , καὶ πήλινοι · καὶ γὰρ ἡ τῆς ἐπιθυμίας ἡμᾶς ἔτηξε φλὸξ πολλῷ μᾶλλον ἢ τὸν κηρὸν τὸ πῦρ · καὶ ὁ τυχὼν ἡμᾶς συνέκλα πειρασμὸς πολλῷ μᾶλλον ἢ τοὺς πηλίνους ὁ λίθος . Καί , εἰ βούλεσθε , ὑπογράψωμεν τὸν πρότερον βίον , εἰ μὴ πάντα ἦν γῆ καὶ ὕδωρ , καὶ τὸ εὐρίπιστον ἔχοντα καὶ τὸν κονιορτὸν καὶ τὸ ἄστατον καὶ διαῤῥέον . Καί , εἰ βούλεσθε , μὴ τὰ πρότερα , ἀλλὰ τὰ παρόντα ἐξετάσωμεν , εἰ μὴ κονιορτὸν καὶ ὕδωρ εὑρήσομεν πάντα τὰ ὄντα . Τί γὰρ βούλει εἰπεῖν ; τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς δυναστείας ; τούτου γὰρ οὐδὲν δοκεῖ ζηλωτότερον εἶναι ἐν τῷ παρόντι βίῳ . Ἀλλὰ τὸν κονιορτὸν εὕροι τις ἂν μᾶλλον ἐπὶ τοῦ ἀέρος ἱστάμενον , ἢ ταῦτα , μάλιστα νῦν . Τίνι γὰρ οὐχ ὑπόκεινται ; Τοῖς ἐρῶσιν αὐτῶν , τοῖς εὐνούχοις , τοῖς τῶν χρημάτων ἕνεκεν ἅπαντα πράττουσι , θυμῷ δήμου , ὀργαῖς τῶν δυνατωτέρων . Ὁ χθὲς ἐπὶ τοῦ βήματος ὑψηλός , ὁ κήρυκας ἔχων λαμπρᾷ τῇ φωνῇ βοῶντας , καὶ πολλοὺς τοὺς προτρέχοντας καὶ σοβοῦντας κατὰ τὴν ἀγοράν , σήμερον εὐτελὴς καὶ ταπεινὸς καὶ πάντων ἐκείνων ἔρημος καὶ γυμνός , καθάπερ κονιορτὸς ἀναῤῥιπισθείς , καθάπερ ῥεῦμα παρελθόν . Καθάπερ δὲ ἡ κόνις ἀπὸ τῶν ποδῶν ἐγείρεται τῶν ἡμετέρων · οὕτω δὴ καὶ αἱ ἀρχαὶ ἀπὸ τούτων τίκτονται τῶν περὶ τὰ χρήματα στρεφομένων , καὶ ποδῶν τάξιν ἐχόντων ἐν παντὶ τῷ βίῳ · καὶ καθάπερ ἡ κόνις , ὅταν μὲν αἴρηται , πολὺ μέρος κατέχει τοῦ ἀέρος , αὐτὴ δέ ἐστιν ὀλίγη , οὕτω καὶ ἡ ἀρχή · καὶ καθάπερ ἡ κόνις τυφλοῖ τοὺς ὀφθαλμοὺς , οὕτω καὶ τῆς ἀρχῆς ὁ τῦφος πηροῖ τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς διανοίας . Ἀλλὰ τί ; βούλει τὸ πολύευκτον πρᾶγμα ἐξετάσωμεν , τὸν πλοῦτον ; Φέρε καταμέρος αὐτὸν ἐξετάσωμεν . Ἔχει τρυφήν , ἔχει τιμάς , ἔχει τὸ δύνασθαι . Πρῶτον οὖν , εἰ βούλει , τὴν τρυφὴν ἐξετάσωμεν , οὐχὶ κονιορτός ἐστι ; μᾶλλον δὲ καὶ τούτου ταχύτερον παρατρέχει · μέχρι γὰρ τῆς γλώττης ἡ ἡδονὴ τῆς τρυφῆς · ὅταν δὲ ἐμπλησθῇ ἡ γαστήρ , οὐδὲ μέχρι τῆς γλώττης . Ἀλλ’ αὐταὶ αἱ τιμαὶ πρᾶγμα ἡδὺ , φησί . Καὶ τί τῆς τιμῆς ἐκείνης ἀηδέστερον , ὅταν διὰ χρείαν γίνεται χρημάτων ; Ὅταν μὴ ἐκ προαιρέσεως , μηδὲ ἀπὸ προθυμίας τινός , οὐ σὺ καρποῦσαι τὴν τιμήν , ἀλλ’ ὁ πλοῦτος . Ὥστε μάλιστα πάντων ἄτιμον ποιεῖ τὸν πλουτοῦντα τοῦτο αὐτό . Εἰπὲ γάρ μοι , εἴ σε φίλον ἔχοντα πάντες ἐτίμων , ὡμολόγουν δὲ σὲ μὲν οὐδενὸς ἄξιον εἶναι , ἀναγκάζεσθαι δὲ δι’ ἐκεῖνον τιμᾷν , ἦν ὅπως ἄν σε ἑτέρως ἠτίμασαν ; Ὥστε ἀτιμίας αἴτιος ὁ πλοῦτος ἡμῖν , αὐτῶν τῶν κεκτημένων τιμιώτερος ὢν , καὶ ἀσθενείας , ἢ δυναστείας τεκμήριον . Πῶς οὖν οὐκ ἄτοπον γῆς καὶ σποδοῦ ( τοῦτο γὰρ ὁ χρυσὸς ) μὴ νομίζεσθαι ἡμᾶς ἀξίους εἶναι , ἀλλ’ ἡμᾶς δι’ ἐκεῖνον τιμᾶσθαι ; Εἰκότως · ἀλλ’ οὐχ ὁ τοῦ πλούτου καταφρονῶν , οὕτω · κρεῖττον γὰρ μὴ τιμᾶσθαι ἢ οὕτω τιμᾶσθαι . Εἰπὲ γάρ μοι , εἴ τις εἶπέ σοι , ὅτι Σὲ οὐδεμιᾶς ἡγοῦμαι ἄξιον τιμῆς , διὰ δὲ τοὺς οἰκέτας σου τιμῶ σε , ἆρα τί ταύτης τῆς ἀτιμίας γένοιτο ἂν χεῖρον ; Εἰ δὲ τὸ δι’ οἰκέτας τιμᾶσθαι αἰσχρὸν τοὺς τῆς αὐτῆς ψυχῆς ἡμῖν κοινωνοῦντας καὶ φύσεως , πολλῷ μᾶλλον , διὰ τούτων , ἅπερ ἐστὶν εὐτελέστερα , τοίχους λέγω οἰκιῶν καὶ αὐλὰς καὶ σκεύη χρυσᾶ καὶ ἱμάτια . Γέλως ὄντως καὶ αἰσχύνη ταῦτα · βέλτιον ἀποθανεῖν , ἢ οὕτω τιμηθῆναι . Εἰπὲ γάρ μοι , εἴ τίς σε κινδυνεύοντα ἐν τῷ τύφῳ τούτῳ εὐτελὴς καὶ κατάπτυστος ἐξελέσθαι ἠθέλησε τοῦ κινδύνου , τί ἂν τούτου χεῖρον ἦν ; Ὅπερ δὲ περὶ τῆς πόλεως πρὸς ἀλλήλους λέγετε , βούλομαι πρὸς ὑμᾶς εἰπεῖν . Προσέκρουσέ ποτε τῷ κρατοῦντι ἡ πόλις ἡ ἡμετέρα , καὶ πᾶσαν αὐτὴν ἐκέλευσεν ἄρδην ἀπολέσθαι μετὰ ἀνδρῶν καὶ παίδων καὶ οἰκημάτων . Τοιοῦτοι γὰρ οἱ θυμοὶ οἱ βασιλικοί · τῇ ἐξουσίᾳ ὅσον ἂν θέλωσι , χαρίζονται · τοσοῦτον ἡ ἐξουσία κακόν . Ἦν οὖν ἐν κινδύνοις τοῖς ἐσχάτοις . Ἡ δὲ γείτων πόλις , αὕτη ἡ ἐπιθαλάσσιος , ἐλθοῦσα παρεκάλεσε τὸν βασιλέα ὑπὲρ ἡμῶν · οἱ δὲ τὴν πόλιν οἰκοῦντες τὴν ἡμετέραν ἔλεγον τοῦτο χεῖρον εἶναι τοῦ κατασκαφῆναι τὴν πόλιν . Οὕτω τοῦ ἀτιμασθῆναι τὸ οὕτω τιμᾶσθαι χεῖρόν ἐστι . Ὅρα γὰρ πόθεν ἔχει τὴν ῥίζαν ἡ τιμή . Μαγείρων χεῖρες ποιοῦσιν ἡμᾶς τιμᾶσθαι , ὥστε ἐκείνοις ὀφείλομεν χάριν ἔχειν · καὶ συβῶται παρέχοντες πλουσίαν τὴν τράπεζαν , καὶ ὑφάνται καὶ ἔριθοι καὶ οἱ μέταλλα ἐργαζόμενοι καὶ πλακουντοποιοὶ καὶ τραπεζοποιοί .
Lemmas: γ . μή θαυμάζω , εἰμί γένεσις καί φθορά γίγνομαι ἐν ὁ βάπτισμα · ἐπεί , εἶπον ἐγώ , ὁ λύω ὁ συγκολλώ οὐ ἐναντίος ; Πᾶς ποῦ δῆλος . οὗτος ὁ πῦρ ποιέω · κηρός μέν γάρ διαλύω καί ἀπόλλυμι , γῆ δέ μεταλλικός συγκολλάω καί χρυσός ἐργάζομαι . οὕτως δή καί ἐνταῦθα , ὁ κήρινος ἀνδριάς ἀφανίζω ὁ ὁ πυρός δύναμις , δείκνυμι χρύσεος ἀντί ἐκεῖνος · πήλινος γάρ εἰμί εἰμί πρό ὁ λουτρόν , χρύσεος δέ μετά οὗτος . πόθεν δῆλος ; ἀκούω αὐτός λέγω · ὁ πρῶτος ἄνθρωπος ἐκ γῆ χοϊκός , ὁ δύο ἄνθρωπος οὐράνιος ἐκ οὐρανός . ἐγώ μέν ὅσος πήλινος πρός χρυσός ὁ μέσος εἶπον , εὑρίσκω δέ μείζων διαφορά οὐράνιος καί γήινος · οὖον τοσοῦτος δέ πήλινος καί χρυσός ὁ μέσος , ὅσος ὁ γήϊνος καί ὁ οὐράνιος . κήρινος εἰμί , καί πήλινος · καί γάρ ὁ ὁ ἐπιθυμία ἐγώ τήκω φλόξ πολύς μᾶλλον ἢ ὁ κηρός ὁ πῦρ · καί ὁ τυγχάνω ἐγώ συγκλάω πειρασμός πολύς μᾶλλον ἢ ὁ πήλινος ὁ λίθος . καί , εἰμί βούλομαι , ὑπογράφω ὁ πρότερος βίος , εἰμί μή πᾶς εἰμί γῆ καί ὕδωρ , καί ὁ εὐρίπιστος ἔχω καί ὁ κονιορτός καί ὁ ἄστατος καί διαρρέω . καί , εἰμί βούλομαι , μή ὁ πρότερος , ἀλλά ὁ πάρειμι ἐξετάζω , εἰμί μή κονιορτός καί ὕδωρ εὑρίσκω πᾶς ὁ εἰμί . τις γάρ βούλομαι εἶπον ; ὁ ἀρχή καί ὁ δυναστεία ; οὗτος γάρ οὐδείς δοκέω ζηλωτός εἰμί ἐν ὁ πάρειμι βίος . ἀλλά ὁ κονιορτός εὑρίσκω τις εἄν μᾶλλον ἐπί ὁ ἀήρ ἵστημι , ἢ οὗτος , μάλιστα νῦν . τίς γάρ οὐ ὑπόκειμαι ; ὁ ἐράω αὐτός , ὁ εὐνοῦχος , ὁ ὁ χρῆμα ἕνεκα ἅπας πράσσω , θυμός δῆμος , ὀργή ὁ δυνατός . ὁ χθές ἐπί ὁ βῆμα ὑψηλός , ὁ κῆρυξ ἔχω λαμπρός ὁ φωνή βοῦς , καί πολύς ὁ προτρέχω καί σοβέω κατά ὁ ἀγορά , σήμερον εὐτελής καί ταπεινός καί πᾶς ἐκεῖνος ἐρῆμος καί γυμνός , καθάπερ κονιορτός ἀναῤῥιπισθείς , καθάπερ ῥεῦμα παρέρχομαι . καθά δέ ὁ κόνις ἀπό ὁ πούς ἐγείρω ὁ ἡμέτερος · οὗτος δή καί ὁ ἀρχή ἀπό οὗτος τίκτω ὁ περί ὁ χρῆμα στρέφω , καί πούς τάξις ἔχω ἐν πᾶς ὁ βίος · καί καθάπερ ὁ κόνις , ὅταν μέν ἀείρω , πολύς μέρος κατέχω ὁ ἀήρ , αὐτός δέ εἰμί ὀλίγος , οὗτος καί ὁ ἀρχή · καί καθάπερ ὁ κόνις τυφλόω ὁ ὀφθαλμός , οὗτος καί ὁ ἀρχή ὁ τῦφος πηρόω ὁ ὀφθαλμός ὁ διάνοια . ἀλλά τίς ; βούλομαι ὁ πολύευκτος πρᾶγμα ἐξετάζω , ὁ πλοῦτος ; φέρω κατάμερος αὐτός ἐξετάζω . ἔχις τρυφή , ἔχω τιμή , ἔχω ὁ δύναμαι . Πρῶτος οὖν , εἰμί βούλομαι , ὁ τρυφή ἐξετάζω , οὐ κονιορτός εἰμί ; μᾶλλον δέ καί οὗτος ταχύς παρατρέχω · μέχρι γάρ ὁ γλῶσσα ὁ ἡδονή ὁ τρυφή · ὅταν δέ ἐμπίμπλημι ὁ γαστήρ , οὐδέ μέχρι ὁ γλῶσσα . ἀλλά αὐτός ὁ τιμή πρᾶγμα ἡδύς , φημί . καί τίς ὁ τιμή ἐκεῖνος ἀηδής , ὅταν διά χρεία γίγνομαι χρῆμα ; ὅταν μή ἐκ προαίρεσις , μηδέ ἀπό προθυμία τις , οὖον σύ καρπώνομαι ὁ τιμή , ἀλλά ὁ πλοῦτος . ὥστε μάλιστα πᾶς ἄτιμος ποιέω ὁ πλουτέω οὗτος αὐτός . εἶπον γάρ ἐγώ , εἰμί σύ φίλος ἔχω πᾶς τιμάω , ὁμολογέω δέ σύ μέν οὐδείς ἄξιος εἰμί , ἀναγκάζω δέ διά ἐκεῖνος τιμάω , εἰμί ὅπως ἄν σύ ἑτέρως ἀτιμάζω ; ὥστε ἀτιμία αἴτιος ὁ πλοῦτος ἐγώ , αὐτός ὁ κτάομαι τίμιος εἰμί , καί ἀσθένεια , ἢ δυναστεία τεκμήριον . Πῶς οὖν οὐ ἄτοπος γῆ καί σποδός ( οὗτος γάρ ὁ χρυσός ) μή νομίζω ἐγώ ἄξιος εἰμί , ἀλλά ἐγώ διά ἐκεῖνος τιμάω ; εἰκότως · ἀλλά οὐ ὁ ὁ πλοῦτος καταφρονέω , οὗτος · ἀγαθός γάρ μή τιμάω ἢ οὗτος τιμάω . εἶπον γάρ ἐγώ , εἰμί τις εἶπον σύ , ὅτι σός οὐδείς ἡγέομαι ἄξιος τιμή , διά δέ ὁ οἰκέτης σύ τιμάω σύ , ἆρα τίς οὗτος ὁ ἀτιμία γίγνομαι εἄν χείρων ; εἰμί δέ ὁ διά οἰκέτης τιμάω αἰσχρός ὁ ὁ αὐτός Ψυχή ἐγώ κοινωνέω καί φύσις , πολύς μᾶλλον , διά οὗτος , ὅσπερ εἰμί εὐτελής , τοῖχος λέγω οἰκίον καί αὐλή καί σκεῦος χρύσεος καί ἱμάτιον . Γέλως εἰμί καί αἰσχύνη οὗτος · ἀγαθός ἀποθνῄσκω , ἢ οὗτος τιμάω . εἶπον γάρ ἐγώ , εἰμί τίς σύ κινδυνεύω ἐν ὁ τῦφος οὗτος εὐτελής καί κατάπτυστος ἐξαιρέω ἐθέλω ὁ κίνδυνος , τίς εἄν οὗτος χείρων εἰμί ; ὅπερ δέ περί ὁ πόλις πρός ἀλλήλων λέγω , βούλομαι πρός σύ εἶπον . προσκρούω ποτός ὁ κράτος ὁ πόλις ὁ ἡμέτερος , καί πᾶς αὐτός κελεύω ἄρδην ἀπόλλυμι μετά ἀνήρ καί παῖς καί οἴκημα . τοιοῦτος γάρ ὁ θυμός ὁ βασιλικός · ὁ ἐξουσία ὅσος εἄν ἐθέλω , χαρίζομαι · τοσοῦτος ὁ ἐξουσία κακός . ἦς οὖν ἐν κίνδυνος ὁ ἔσχατος . ὁ δέ γείτων πόλις , οὗτος ὁ ἐπιθαλάσσιος , ἔρχομαι παρακαλέω ὁ βασιλεύς ὑπέρ ἐγώ · ὁ δέ ὁ πόλις οἰκέω ὁ ἡμέτερος λέγω οὗτος χείρων εἰμί ὁ κατασκάπτω ὁ πόλις . οὕτως ὁ ἀτιμάζω ὁ οὗτος τιμάω κακός εἰμί . Ὅρας γάρ πόθεν ἔχω ὁ ῥίζα ὁ τιμή . Μάγειρος χείρ ποιέω ἐγώ τιμάω , ὥστε ἐκεῖνος ὀφείλω χάρις ἔχω · καί συβώτης παρέχω πλούσιος ὁ τράπεζα , καί ὑφάντης καί ἔριθος καί ὁ μέταλλον ἐργάζομαι καί πλακουντοποιός καί τραπεζοποιός .