joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-colossenses-homiliae-1-12 4.1
Καὶ ὑμᾶς ποτε ἐχθροὺς ὄντας καὶ ἀπηλλοτριωμένους τῇ διανοίᾳ ἐν τοῖς ἔργοις τοῖς πονηροῖς , νυνὶ δὲ ἀποκατήλλαξε τῷ σώματι τῆς σαρκὸς αὑτοῦ διὰ τοῦ θανάτου , παραστῆσαι ὑμᾶς ἁγίους καὶ ἀμώμους καὶ ἀνεγκλήτους καὶ ἐνώπιον αὐτοῦ . α . Ἐνταῦθα λοιπὸν δείκνυσιν , ὅτι καὶ ἀναξίους ὄντας καταλλαγῆς κατήλλαξε . Τὸ μὲν γὰρ εἰπεῖν , ὅτι ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν τοῦ σκότους ἦσαν , δείκνυσι τὴν συμφοράν , ἐν ᾗ ἦσαν . Ἀλλ’ ἵνα μὴ ἀκούσας ἐξουσίαν σκότους , ἀνάγκην νομίσῃς εἶναι , ἐπάγει · Καὶ ὑμᾶς ὄντας ἀπηλλοτριωμένους · ὥστε δοκεῖ μὲν τὸ αὐτὸ λέγειν , οὐκ ἔστι δέ · οὐ γάρ ἐστιν ἴσον ἀνάγκῃ κακῶς παθόντα , καὶ ἑκόντα τοῦτο ὑπομείναντα ἀπαλλάξαι τῶν δεινῶν . Ἐκεῖνος μὲν γὰρ ἐλεεῖσθαι ἄξιος , οὗτος δὲ μισεῖσθαι . Ἀλλ’ ὅμως ὑμᾶς , φησίν , οὐχὶ ἄκοντας οὐδὲ ἀναγκαζομένους , ἀλλ’ ἑκόντας καὶ μετὰ τοῦ βούλεσθαι ἀποπηδῶντας αὐτοῦ , καὶ ἀναξίους ὄντας ἀπήλλαξε . Καὶ ἐπειδὴ τῶν ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἐμνήσθη , δείκνυσιν ὅτι ἡ ἔχθρα πᾶσα ἐντεῦθεν εἶχε τὴν ἀρχήν , οὐκ ἐκεῖθεν . Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ πάλαι ἐβούλοντο , καὶ ὁ θεός · ὑμεῖς δὲ οὐκ ἠθελήσατε . Καὶ διόλου δείκνυσι τοὺς ἀγγέλους μηδὲν ἰσχύσαντας ἐν τοῖς κάτω χρόνοις , εἴ γε ἔμενον ἐχθροί , καὶ οὔτε πεῖσαι ἠδύναντο , οὔτε πεισθέντας ἀπαλλάξαι τοῦ διαβόλου . Οὐδὲ γὰρ τὸ πεῖσαι εἶχέ τι κέρδος , τοῦ κατέχοντος μὴ δεθέντος · οὐδὲ τὸ δεθῆναι εἶχέ τι κέρδος , τῶν κατεχομένων μὴ βουλομένων ἐπανελθεῖν . Ἀλλ’ ἀμφότερα ἔδει , ὧν ἐκεῖνοι μὲν οὐδέν , ὁ Χριστὸς δὲ ἀμφότερα πεποίηκεν . Ὥστε τοῦ τὸν θάνατον λῦσαι θαυμασιώτερον τὸ πεῖσαι . Ἐκεῖνο μὲν γὰρ ὅλον αὐτοῦ ἦν , καὶ αὐτὸς μόνος κύριος ἦν · τούτου δὲ οὐχὶ αὐτὸς μόνος , ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς · εὐκολώτερον δὲ ταῦτα ἀνύομεν , ὧν αὐτοὶ κύριοί ἐσμεν . Ἅτε οὖν καὶ μεῖζον ὂν , ὕστερον αὐτὸ τίθησι . Καὶ οὐχ ἁπλῶς εἶπεν , Ἐχθραίνοντας , ἀλλά , Ἀπηλλοτριωμένους , ὃ πολλῆς ἔχθρας ἐστίν · οὐδὲ ἠλλοτριωμένους , ἀλλὰ μηδὲ προσδοκῶντας ἐπανελθεῖν . Καὶ ἐχθροὺς , φησί , τῇ διανοίᾳ , διὰ τούτου δηλῶν , ὅτι οὐχὶ μέχρι τῆς προαιρέσεως μόνον ἡ ἀλλοτρίωσις ἦν αὐτῶν · ἀλλὰ τί ; Καὶ ἐν τοῖς ἔργοις τοῖς πονηροῖς . Καὶ ἐχθροὶ ἦτε , φησί , καὶ τὰ τῶν ἐχθρῶν ἐπράττετε . Νυνὶ δὲ ἀποκατήλλαξεν ἐν τῷ σώματι τῆς σαρκὸς αὑτοῦ διὰ τοῦ θανάτου , παραστῆσαι ὑμᾶς ἁγίους καὶ ἀμώμους καὶ ἀνεγκλήτους κατενώπιον αὐτοῦ . Ἐνταῦθα τίθησι καὶ τὸν τρόπον τῆς καταλλαγῆς , ὅτι ἐν τῷ σώματι , καὶ ὅτι οὐχ ἁπλῶς πληγείς , οὐδὲ μαστιγωθείς , οὐδὲ πραθείς , ἀλλὰ καὶ ἀποθανὼν τῷ αἰσχίστῳ θανάτῳ . Πάλιν τοῦ σταυροῦ μέμνηται , καὶ πάλιν ἑτέραν τίθησιν εὐεργεσίαν . Οὐ γὰρ ἀπήλλαξε μόνον , ἀλλὰ καὶ ὅ φησιν ἀνωτέρω , Τῷ ἱκανώσαντι ἡμᾶς , τοῦτο δὲ καὶ ἐνταῦθα αἰνίττεται . Διὰ τοῦ θανάτου αὑτοῦ , φησί , παραστῆσαι ὑμᾶς ἁγίους καὶ ἀμώμους καὶ ἀνεγκλήτους κατενώπιον αὐτοῦ . Οὐ γὰρ δὴ μόνον τῶν ἁμαρτημάτων ἀπήλλαξεν , ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς εὐδοκιμηκόσι κατέστησεν . Οὐ γὰρ ἵνα κακῶν ἀπαλλάξῃ μόνον τοσαῦτα ἔπαθεν , ἀλλ’ ἵνα καὶ τῶν πρώτων ἐπιτύχωμεν · ὥσπερ ἂν εἴ τις κατάδικον μὴ μόνον τῆς τιμωρίας ἐλευθερώσῃ , ἀλλὰ καὶ εἰς τιμὴν ἀναγάγῃ . Καὶ τοῖς οὐδὲν ἡμαρτηκόσιν ἐγκατέταξε · μᾶλλον δὲ οὐ τοῖς μὴ ἡμαρτηκόσι μόνον , ἀλλὰ καὶ τοῖς κατωρθωκόσι τὰ μέγιστα · καὶ τὸ δὴ μεῖζον , ὅτι ἁγιωσύνην τὴν κατενώπιον αὐτοῦ δέδωκε . Τὸ δὲ ἀνέγκλητον , ἐπίτασις τοῦ ἀμώμου · ἀνέγκλητον γὰρ τότε λέγεται , ὅταν μηδὲ μέχρι καταγνώσεως , μηδὲ μέχρι ἐγκλήματος ᾖ τι πεπραγμένον ἡμῖν . Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ ὅλον αὐτοῦ τέθεικεν εἰπών , ὅτι διὰ τοῦ θανάτου ταῦτα κατώρθωσεν , ἵνα μή τις εἴπῃ , Οὐκοῦν οὐδενὸς χρῄζομεν , διὰ τοῦτο ἐπήγαγεν · Εἴ γε ἐπιμένετε τῇ πίστει τεθεμελιωμένοι καὶ ἑδραῖοι , καὶ μὴ μετακινούμενοι ἀπὸ τῆς ἐλπίδος τοῦ Εὐαγγελίου . Τὴν ῥᾳθυμίαν αὐτῶν ἐνταῦθα ἐπικόπτει . Καὶ οὐχ ἁπλῶς εἶπεν , Ἐπιμένετε · ἔστι γὰρ ἐπιμένειν σαλευόμενον , καὶ διχοστατοῦντα · ἔστιν ἑστάναι καὶ μένειν περιφερόμενον . Εἴ γε ἐπιμένετε , φησί , τεθεμελιωμένοι καὶ ἑδραῖοι , καὶ μὴ μετακινούμενοι . Βαβαί , ἡλίκῃ κέχρηται τροπῇ . οὐ μόνον μὴ σαλευόμενοι , φησίν , ἀλλὰ μηδὲ κινούμενοι . Καὶ ὅρα · οὐδὲν φορτικὸν τέως τίθησιν , οὐδὲ ἐπίπονον , ἀλλὰ πίστιν καὶ ἐλπίδα . Τουτέστιν , ἐὰν μένητε πιστεύοντες , ὅτι ἀληθὴς ἡ ἐλπὶς τῶν μελλόντων . Ἐνταῦθα μὲν γὰρ δυνατόν · ἐπὶ δὲ τῆς ἀρετῆς οὐκ ἔνι μὴ μετασαλευθῆναι , κἂν μικρόν · οὕτως οὐκ ἔστιν ἐπαχθές . Ἀπὸ τῆς ἐλπίδος , φησί , τοῦ Εὐαγγελίου , οὗ ἠκούσατε , τοῦ κηρυχθέντος ἐν πάσῃ κτίσει τῇ ὑπὸ τὸν οὐρανόν . Τίς δέ ἐστιν ἡ ἐλπὶς τοῦ Εὐαγγελίου , ἀλλ’ ἢ ὁ Χριστός ; Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ εἰρήνη ἡμῶν , καὶ πάντα ταῦτα ὁ ἐργασάμενος . Ὥστε ὁ ἑτέροις ἐπιγράφων , μετακεκίνηται · πάντα γὰρ ἀπώλεσεν , ἐὰν μὴ εἰς τὸν Χριστὸν πιστεύῃ . Ἠκούσατε , φησί . Πάλιν αὐτοὺς φέρει μάρτυρας , εἶτα τὴν οἰκουμένην ἅπασαν . Οὐ λέγει , τοῦ κηρυττομένου , ἀλλ’ , ἤδη πιστευθέντος καὶ Κηρυχθέντος · ὅπερ καὶ ἀρχόμενος ἐποίησεν , ἀπὸ τῆς τῶν πολλῶν μαρτυρίας καὶ τούτους στῆσαι βουλόμενος . Οὗ ἐγενόμην ἐγὼ Παῦλος διάκονος . Καὶ τοῦτο εἰς τὸ ἀξιόπιστον συντελεῖ . Ἐγώ , φησί , Παῦλος διάκονος . Μέγα γὰρ αὐτοῦ ἦν τὸ ἀξίωμα λοιπὸν πανταχοῦ ᾀδομένου , καὶ τῆς οἰκουμένης ὄντος διδασκάλου . Νῦν χαίρω ἐν τοῖς παθήμασί μου ὑπὲρ ὑμῶν , καὶ ἀνταναπληρῶ τὰ ὑστερήματα τῶν θλίψεων τοῦ Χριστοῦ ἐν τῇ σαρκί μου ὑπὲρ τοῦ σώματος αὐτοῦ , ὅ ἐστιν ἡ ἐκκλησία .
Lemmas: καί σύ ποτός ἐχθρός εἰμί καί ἀπαλλοτριόω ὁ διάνοια ἐν ὁ ἔργον ὁ πονηρός , νυνί δέ ἀποκαταλλάσσω ὁ σῶμα ὁ σάρξ αὐτός διά ὁ θάνατος , παρίστημι σύ ἅγιος καί ἄμωμος καί ἀνέγκλητος καί ἐνώπιος αὐτός . ὅς . ἐνταῦθα λοιπός δείκνυμι , ὅτι καί ἀνάξιος εἰμί καταλλαγή καταλλάσσω . ὁ μέν γάρ εἶπον , ὅτι ὑπό ὁ ἐξουσία ὁ σκότος εἰμί , δείκνυμι ὁ συμφορά , ἐν ὅς εἰμί . ἀλλά ἵνα μή ἀκούω ἐξουσία σκότος , ἀνάγκη νομίζω εἰμί , ἐπάγω · καί σύ εἰμί ἀπαλλοτριόω · ὥστε δοκέω μέν ὁ αὐτός λέγω , οὐ εἰμί δέ · οὖον γάρ εἰμί ἴσος ἀνάγκη κακῶς πάθος , καί ἑκών οὗτος ὑπομένω ἀπαλλάσσω ὁ δεινός . ἐκεῖνος μέν γάρ ἐλεέω ἄξιος , οὗτος δέ μισέω . ἀλλά ὅμως σύ , φημί , οὐ ἄκων οὐδέ ἀναγκάζω , ἀλλά ἑκών καί μετά ὁ βούλομαι ἀποπηδάω αὐτός , καί ἀνάξιος εἰμί ἀπαλλάσσω . καί ἐπεί ὁ ἐν ὁ οὐρανός μιμνήσκω , δείκνυμι ὅτι ὁ ἔχθρα πᾶς ἐντεῦθεν ἔχω ὁ ἀρχή , οὐ ἐκεῖθεν . ἐκεῖνος μέν γάρ πάλαι βούλομαι , καί ὁ θεός · σύ δέ οὐ ἐθέλω . καί διόλου δείκνυμι ὁ ἄγγελος μηδείς ἰσχύω ἐν ὁ κάτω χρόνος , εἰμί γε μένω ἐχθρός , καί οὔτε πείθω δύναμαι , οὔτε πείθω ἀπαλλάσσω ὁ διάβολος . οὐδέ γάρ ὁ πείθω ἔχω τίς κέρδος , ὁ κατέχω μή δέω · οὐδέ ὁ δήω ἔχω τίς κέρδος , ὁ κατέχω μή βούλομαι ἐπανέρχομαι . ἀλλά ἀμφότερος ἐσθίω , ὅς ἐκεῖνος μέν οὐδείς , ὁ Χριστός δέ ἀμφότερος ποιέω . ὥστε ὁ ὁ θάνατος λύω θαυμάσιος ὁ πείθω . ἐκεῖνος μέν γάρ ὅλος αὐτός εἰμί , καί αὐτός μόνος κύριος εἰμί · οὗτος δέ οὐ αὐτός μόνος , ἀλλά καί ἐγώ · εὔκολος δέ οὗτος ἀνύω , ὅς αὐτός κύριος εἰμί . ἅτε οὖν καί μείζων εἰμί , ὕστερος αὐτός τίθημι . καί οὐ ἁπλόος εἶπον , Ἐχθραίνω , ἀλλά , ἀπαλλοτριόω , ὅς πολύς ἔχθρα εἰμί · οὐδέ ἀλλοτριόω , ἀλλά μηδέ προσδοκάω ἐπανέρχομαι . καί ἐχθρός , φημί , ὁ διάνοια , διά οὗτος δηλόω , ὅτι οὐ μέχρι ὁ προαίρεσις μόνος ὁ ἀλλοτρίωσις εἰμί αὐτός · ἀλλά τίς ; καί ἐν ὁ ἔργον ὁ πονηρός . καί ἐχθρός εἰμί , φημί , καί ὁ ὁ ἐχθρός πράσσω . νυνί δέ ἀποκαταλλάσσω ἐν ὁ σῶμα ὁ σάρξ αὐτός διά ὁ θάνατος , παρίστημι σύ ἅγιος καί ἄμωμος καί ἀνέγκλητος κατενώπιον αὐτός . ἐνταῦθα τίθημι καί ὁ τρόπος ὁ καταλλαγή , ὅτι ἐν ὁ σῶμα , καί ὅτι οὐ ἁπλόος πλήσσω , οὐδέ μαστιγόω , οὐδέ πέρνημι , ἀλλά καί ἀποθνήσκω ὁ αἰσχρός θάνατος . πάλιν ὁ σταυρός μιμνήσκω , καί πάλιν ἕτερος τίθημι εὐεργεσία . οὖον γάρ ἀπαλλάσσω μόνος , ἀλλά καί ὅς φημί ἀνωτέρω , ὁ ἱκανόω ἐγώ , οὗτος δέ καί ἐνταῦθα αἰνίσσομαι . Ζεύς ὁ θάνατος αὐτός , φημί , παρίστημι σύ ἅγιος καί ἄμωμος καί ἀνέγκλητος κατενώπιον αὐτός . οὖον γάρ δή μόνος ὁ ἁμάρτημα ἀπαλλάσσω , ἀλλά καί ἐν ὁ εὐδοκιμέω καθίστημι . οὖον γάρ ἵνα κακός ἀπαλλάσσω μόνος τοσοῦτος πάσχω , ἀλλά ἵνα καί ὁ πρῶτος ἐπιτυγχάνω · ὥσπερ εἄν εἰμί τις κατάδικος μή μόνος ὁ τιμωρία ἐλευθερόω , ἀλλά καί εἰς τιμή ἀνάγω . καί ὁ οὐδείς ἁμαρτάνω ἐγκατατάσσω · μᾶλλον δέ οὖον ὁ μή ἁμαρτάνω μόνος , ἀλλά καί ὁ κατορθόω ὁ μέγας · καί ὁ δή μείζων , ὅτι ἁγιωσύνη ὁ κατενώπιον αὐτός δίδωμι . ὁ δέ ἀνέγκλητος , ἐπίτασις ὁ ἄμωμον · ἀνέγκλητος γάρ τότε λέγω , ὅταν μηδέ μέχρι κατάγνωσις , μηδέ μέχρι ἔγκλημα εἰμί τίς πράσσω ἐγώ . ἀλλά ἐπεί ὁ ὅλος αὐτός τίθημι εἶπον , ὅτι διά ὁ θάνατος οὗτος κατορθόω , ἵνα μή τις εἶπον , οὐκοῦν οὐδείς χρῄζω , διά οὗτος ἐπάγω · εἰμί γε ἐπιμένω ὁ πίστις θεμελιόω καί ἑδραῖος , καί μή μετακινέω ἀπό ὁ ἐλπίς ὁ Εὐαγγέλιος . ὁ ῥᾳθυμία αὐτός ἐνταῦθα ἐπικόπτω . καί οὐ ἁπλόος εἶπον , ἐπιμένω · εἰμί γάρ ἐπιμένω σαλεύω , καί διχοστατέω · εἰμί ἵστημι καί μένω περιφέρω . εἰμί γε ἐπιμένω , φημί , θεμελιόω καί ἑδραῖος , καί μή μετακινέω . βαβαί , ἡλίκος χράομαι τροπή . οὖον μόνος μή σαλεύω , φημί , ἀλλά μηδέ κινέω . καί ὁράω · οὐδείς φορτικός τέως τίθημι , οὐδέ ἐπίπονος , ἀλλά πίστις καί ἐλπίς . τουτέστιν , ἐάν μένω πιστεύω , ὅτι ἀληθής ὁ Ἐλπὶς ὁ μέλλω . ἐνταῦθα μέν γάρ δυνατός · ἐπί δέ ὁ ἀρετή οὐ ἐν μή μετασαλεύω , κἀν μικρός · οὕτως οὐ εἰμί ἐπαχθής . ἀπό ὁ ἐλπίς , φημί , ὁ Εὐαγγέλιος , ὅς ἀκούω , ὁ κηρύσσω ἐν πᾶς κτίζω ὁ ὑπό ὁ οὐρανός . Τῖς δέ εἰμί ὁ Ἐλπὶς ὁ Εὐαγγέλιος , ἀλλά ἢ ὁ Χριστός ; αὐτός γάρ εἰμί ὁ εἰρήνη ἐγώ , καί πᾶς οὗτος ὁ ἐργάζομαι . ὥστε ὁ ἕτερος ἐπιγράφω , μετακινέω · πᾶς γάρ ἀπόλλυμι , ἐάν μή εἰς ὁ Χριστός πιστεύω . ἀκούω , φημί . πάλιν αὐτός φέρω μάρτυς , εἶτα ὁ οἰκέω ἅπας . οὖον λέγω , ὁ κηρύσσω , ἀλλά , ἤδη πιστεύω καί κηρύσσω · ὅσπερ καί ἄρχω ποιέω , ἀπό ὁ ὁ πολύς μαρτυρία καί οὗτος ἵστημι βούλομαι . οὗ γίγνομαι ἐγώ Παῦλος διάκονος . καί οὗτος εἰς ὁ ἀξιόπιστος συντελής . ἐγώ , φημί , Παῦλος διάκονος . Μέγης γάρ αὐτός εἰμί ὁ ἀξίωμα λοιπός πανταχοῦ ἀείδω , καί ὁ οἰκέω εἰμί διδάσκαλος . νῦν χαίρω ἐν ὁ πάθημα ἐγώ ὑπέρ σύ , καί ἀνταναπληρόω ὁ ὑστέρημα ὁ θλῖψις ὁ Χριστός ἐν ὁ σάρξ ἐγώ ὑπέρ ὁ σῶμα αὐτός , ὅς εἰμί ὁ ἐκκλησία .