joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-colossenses-homiliae-1-12 4.4
δ . Τί δὴ ταῦτα ἡμῖν εἴρηται ; Ὅτι παίδων οὐδὲν διαφέρομεν . Βούλει ἀκοῦσαι καὶ τὰ δόγματα αὐτῶν , πῶς παίδων ἐστί ; Ὀφθαλμὸν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ , φησί , καὶ ὀδόντα ἀντὶ ὀδόντος . Εἰκότως · οὐδὲν γὰρ οὕτω πρὸς ἄμυναν ὥρμηται , ὡς παιδικὴ διάνοια . Ἐπειδὴ γὰρ ἀλογίας ἐστὶ τὸ πάθος , πολλὴ δὲ ἡ ἀλογία , καὶ πολλὴ τοῦ λογισμοῦ ἡ ἐρημία ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡλικίᾳ , εἰκότως τυραννεῖται ὑπὸ θυμοῦ τὸ παιδίον · καὶ τοσαύτη ἡ τυραννὶς τοῦ θυμοῦ , ὥστε πολλάκις προσπταίσαντα καὶ διαναστάντα , ἢ γόνυ τύπτειν ἀγανακτοῦντα , ἢ τὸ ὑποπόδιον ἀναστρέφειν , καὶ οὕτως ἀναπαύειν αὐτῶν τὴν ὀδύνην καὶ τὴν ὀργὴν σβεννύναι . Τοιοῦτόν τι καὶ ὁ θεὸς ἐποίησεν , ὀφθαλμὸν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ δοὺς ἐκκόπτειν , καὶ ὀδόντα ἀντὶ ὀδόντος , καὶ Αἰγυπτίους ἀναιρῶν καὶ Ἀμαληκίτας τοὺς λελυπηκότας αὐτούς . Καὶ τοιαῦτα ἐπαγγέλλεται , ὥσπερ ἂν εἴποι τις · Πάτερ , ὁ δεῖνά με ἐτύπτησεν · εἶτ’ ἐρεῖ ὁ πατήρ · Κακὸς ἄνθρωπος ὁ δεῖνα , καὶ μισήσωμεν αὐτόν . Οὕτω καὶ ὁ θεός , Τοῖς ἐχθραίνουσί σοι , φησίν , ἐχθρεύσω , καὶ τοὺς μισοῦντάς σε μισήσω . Καὶ πάλιν , ὅτε ὁ Βαλαὰμ ηὔχετο , παιδικὴ ἦν ἡ συγκατάβασις ἡ γεγονυῖα αὐτοῖς . Καθάπερ γὰρ ἐπὶ τῶν παιδίων , ὅταν τι τῶν οὐ φοβερῶν ἴδωσιν , οἷον ἢ ἔριον , ἢ ἄλλο τι τοιοῦτον , ἐξαίφνης φοβοῦνται · ὥστε δὲ μὴ ἐναπομεῖναι αὐτοῖς τὸν φόβον , ἄγομεν ὑπὸ τὰς ἐκείνων χεῖρας αὐτό , καὶ τίτθας ποιοῦμεν ὑποδεικνύειν · οὕτω καὶ ὁ θεὸς ἐποίησεν · ἐπειδὴ γὰρ φοβερὸς ἦν ὁ μάντις , ἔτρεψεν αὐτοῖς τὸν φόβον εἰς θάρσος . Καὶ καθάπερ τὰ ἀπογαλακτιζόμενα τῶν παιδίων ἐν καλαθίσκοις πάντα ἔχουσιν · οὕτω κἀκείνοις πάντα ἐδίδου , καὶ πολλὴν τὴν τρυφὴν ἐχορήγει . Ἀλλὰ τὸ παιδίον τὴν θηλὴν ἐπιζητεῖ · οὕτω καὶ οὗτοι τὴν Αἴγυπτον , καὶ τὰ ἐκεῖ κρέα . Ὥστε καὶ διδάσκαλον καὶ τροφέα καὶ παιδαγωγὸν οὐκ ἄν τις ἁμάρτοι τὸν Μωϋσέα προσειπών · πολλὴ γὰρ ἡ σοφία τοῦ ἀνδρός . Οὐκ ἔστι δὲ ἴσον ἀνδρῶν ἤδη φιλοσοφεῖν δυναμένων ἡγεῖσθαι , καὶ παίδων ἀλογίστων ἄρχειν . Καί , εἰ βούλεσθε καὶ ἕτερόν τι ἀκοῦσαι , καθάπερ ἡ τροφὸς τῷ παιδίῳ λέγει · Ὅταν ἀποπατῇς , ἀνάστειλόν σου τὰ ἱμάτια , καὶ μέχρι τοσούτου , ὅταν καθιζάνῃς · οὕτω καὶ ὁ Μωϋσῆς ἐποίει . Καὶ ὥσπερ πάντα τὰ πάθη τυραννεῖ ἐν τοῖς παισὶ ( οὐδέπω γὰρ ἔχει τὸν ἡνίοχον ) , κενοδοξία , ἐπιθυμία , ἀλογία , θυμός , βασκανία · οὕτω καὶ ἐν τοῖς Ἰουδαίοις πάντα ταῦτα ἐκράτει · ἐνέπτυον , ἔτυπτον τὸν Μωϋσέα . Καὶ καθάπερ παιδίον λαμβάνει λίθον , καὶ πάντες βοῶμεν · Ὢ μὴ ῥίψῃς · οὕτω κἀκεῖνοι λίθους ἐλάμβανον κατὰ τοῦ πατρός , ὁ δὲ ἔφευγε . Καὶ καθάπερ εἰ κόσμον τινὰ ἔχοι ὁ πατήρ , τοῦτον τὸ παιδίον αἰτεῖ παρ’ αὐτοῦ φιλόκοσμον ὄν · οὕτω δὴ οἱ περὶ Δαθὰν καὶ Ἀβειρὼν πεποιήκασι τῇ ἱερωσύνῃ ἐπαναστάντες . Καὶ βάσκανοι δὲ μάλιστα πάντων ἦσαν , καὶ μικρόψυχοι , καὶ κατὰ πάντα ἀτελεῖς . Τότε οὖν ἔδει φανῆναι τὸν Χριστὸν , εἰπέ μοι ; τότε τὰ διατάγματα ταῦτα δοῦναι τὰ φιλόσοφα , ὅτε ἐμαίνοντο ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας , ὅτε ἵπποι ἦσαν θηλυμανεῖς , ὅτε χρημάτων δοῦλοι , ὅτε γαστρός ; Ἀλλ’ ἐξέχεεν ἂν τὰ τῆς φιλοσοφίας διδάγματα ἀνοήτοις οὖσι διαλεγόμενος · καὶ οὔτε ταῦτα , οὔτε ἐκεῖνα ἔμαθον ἄν . Καὶ ὥσπερ ὁ πρὸ τῶν στοιχείων ἀναγινώσκειν διδάσκων , οὐδέποτε οὐδὲ τὰ στοιχεῖα διδάξει , οὕτω δὴ καὶ τότε . Ἀλλ’ οὐ νῦν · ἀλλὰ τῇ χάριτι τοῦ θεοῦ πολλὴ ἡ ἐπιείκεια , πολλὴ ἡ ἀρετὴ πανταχοῦ καταπεφύτευται . Εὐχαριστῶμεν οὖν ὑπὲρ πάντων , καὶ μὴ πολυπραγμονῶμεν . Τὸν γὰρ καιρὸν οὐχ ἡμεῖς ἴσμεν , ἀλλ’ ὁ τοῦ καιροῦ ποιητής , καὶ τῶν αἰώνων δημιουργός . Πάντων τοίνυν αὐτῷ παραχωρῶμεν · τοῦτο γάρ ἐστι δοξάζειν τὸν θεόν , τὸ μὴ ἀπαιτεῖν αὐτὸν εὐθύνας ὧν ποιεῖ . Οὕτω καὶ Ἀβραὰμ δόξαν ἔδωκε τῷ θεῷ , Πληροφορηθεὶς ὅτι ὃ ἐπήγγελται , δυνατός ἐστι καὶ ποιῆσαι . Ἐκεῖνος οὐδὲ τὸ μέλλον ἠρώτησεν · ἡμεῖς δὲ καὶ τῶν παρελθόντων ἐξετάζομεν τὸν λόγον . Ὅρα πόση ἡ ἄνοια , πόση ἡ ἀγνωμοσύνη . Ἀλλὰ παυσώμεθα λοιπόν · οὐδὲν γὰρ ἀπὸ τούτου κέρδος , ἀλλὰ καὶ πολλὴ ἡ βλάβη · καὶ εὐγνωμόνως διατεθῶμεν περὶ τὸν ἡμέτερον Δεσπότην , καὶ δόξαν ἀναπέμψωμεν τῷ θεῷ , ἵνα ὑπὲρ ἁπάντων τὴν εὐχαριστίαν ἀναφέροντες , τῆς παρ’ αὐτοῦ φιλανθρωπίας ἀξιωθῶμεν , χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ , μεθ’ οὗ τῷ πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ πνεύματι δόξα , κράτος , τιμή , νῦν καὶ ἀεί , καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: δ . τις δή οὗτος ἐγώ εἴρω ; ὅτι2 παῖς οὐδείς διαφέρω . βούλομαι ἀκούω καί ὁ δόγμα αὐτός , πῶς παῖς εἰμί ; ὀφθαλμός ἀντί ὀφθαλμός , φημί , καί ὀδούς ἀντί ὀδούς . εἰκότως · οὐδείς γάρ οὗτος πρός ἄμυνα ὁρμάω , ὡς παιδικός διάνοια . ἐπεί γάρ ἀλογία εἰμί ὁ πάθος , πολύς δέ ὁ ἀλογία , καί πολύς ὁ λογισμός ὁ ἐρημία ἐν ἐκεῖνος ὁ ἡλικία , εἰκότως τυραννέω ὑπό θυμός ὁ παιδίον · καί τοσοῦτος ὁ τυραννίς ὁ θυμός , ὥστε πολλάκις προσπταίω καί διανίσταμαι , ἢ γόνυ τύπτω ἀγανακτέω , ἢ ὁ ὑποπόδιον ἀναστρέφω , καί οὕτως ἀναπαύω αὐτός ὁ ὀδύνη καί ὁ ὀργή σβέννυμι . τοιοῦτος τίς καί ὁ θεός ποιέω , ὀφθαλμός ἀντί ὀφθαλμός δίδωμι ἐκκόπτω , καί ὀδούς ἀντί ὀδούς , καί Αἰγύπτιος ἀναιρέω καί Ἀμαληκίτης ὁ λυπέω αὐτός . καί τοιοῦτος ἐπαγγέλλω , ὥσπερ εἄν εἶπον τις · πατήρ , ὁ δεῖνα ἐγώ τύπτω · εἶτα εἴρω ὁ πατήρ · Κακός ἄνθρωπος ὁ Δεῖνα , καί μισέω αὐτός . οὕτως καί ὁ θεός , ὁ ἐχθραίνω σύ , φημί , ἐχθρεύω , καί ὁ μισέω σύ μισέω . καί πάλιν , ὅτε ὁ Βαλαάμ εὔχομαι , παιδικός εἰμί ὁ συγκατάβασις ὁ γίγνομαι αὐτός . καθά γάρ ἐπί ὁ παιδίον , ὅταν τίς ὁ οὖον φοβερός ὁράω , οἷος ἢ ἔριον , ἢ ἄλλος τίς τοιοῦτος , ἐξαπίνης φοβέω · ὥστε δέ μή ἐναπομένω αὐτός ὁ φόβος , ἄγω ὑπό ὁ ἐκεῖνος χείρ αὐτός , καί τίτθη ποιέω ὑποδείκνυμι · οὗτος καί ὁ θεός ποιέω · ἐπεί γάρ φοβερός εἰμί ὁ μάντις , τρέπω αὐτός ὁ φόβος εἰς θάρσος . καί καθάπερ ὁ ἀπογαλακτίζω ὁ παιδίον ἐν καλαθίσκος πᾶς ἔχω · οὗτος ἐκεῖνος πᾶς δίδωμι , καί πολύς ὁ τρυφή χορηγέω . ἀλλά ὁ παιδίον ὁ θηλή ἐπιζητέω · οὗτος καί οὗτος ὁ Αἴγυπτος , καί ὁ ἐκεῖ κρέας . ὥστε καί διδάσκαλος καί τροφεύς καί παιδαγωγός οὐ ἄν τις ἁμαρτάνω ὁ Μωϋσῆς προσεῖπον · πολύς γάρ ὁ σοφία ὁ ἀνήρ . οὐ εἰμί δέ ἴσος ἀνήρ ἤδη φιλοσοφέω δύναμαι ἡγέομαι , καί παῖς ἀλόγιστος ἄρχω . καί , εἰμί βούλομαι καί ἕτερος τίς ἀκούω , καθάπερ ὁ τροφός ὁ παιδίον λέγω · ὅταν ἀποπατέω , ἀναστέλλω σύ ὁ ἱμάτιον , καί μέχρι τοσοῦτος , ὅταν καθιζάνω · οὗτος καί ὁ Μωϋσῆς ποιέω . καί ὥσπερ πᾶς ὁ πάθος τυραννέω ἐν ὁ παῖς ( οὐδέπω γάρ ἔχω ὁ ἡνίοχος ) , κενοδοξία , ἐπιθυμία , ἀλογία , θυμός , βασκανία · οὗτος καί ἐν ὁ Ἰουδαῖος πᾶς οὗτος κρατέω · ἐμπτύω , τύπτω ὁ Μωϋσῆς . καί καθάπερ παιδίον λαμβάνω λίθος , καί πᾶς βοάω · ὤ μή ῥίπτω · οὗτος ἐκεῖνος λίθος λαμβάνω κατά ὁ πατήρ , ὁ δέ φεύγω . καί καθάπερ εἰμί κόσμος τις ἔχω ὁ πατήρ , οὗτος ὁ παιδίον αἰτέω παρά αὐτός φιλόκοσμος εἰμί · οὗτος δή ὁ περί Δαθάν καί Ἀβειρών ποιέω ὁ ἱερωσύνη ἐπανίστημι . καί βάσκανος δέ μάλιστα πᾶς εἰμί , καί μικρόψυχος , καί κατά πᾶς ἀτελής . τότε οὖν ἐσθίω φαίνω ὁ Χριστός , εἶπον ἐγώ ; τότε ὁ διάταγμα οὗτος δίδωμι ὁ φιλόσοφος , ὅτε μαίνομαι ὑπό ὁ ἐπιθυμία , ὅτε ἵππος εἰμί θηλυμανής , ὅτε χρῆμα δοῦλος , ὅτε γαστήρ ; ἀλλά ἐκχέω εἄν ὁ ὁ φιλοσοφία δίδαγμα ἀνόητος εἰμί διαλέγω · καί οὔτε οὗτος , οὔτε ἐκεῖνος μανθάνω ἄν . καί ὥσπερ ὁ πρό ὁ στοιχεῖον ἀναγιγνώσκω διδάσκω , οὐδέποτε οὐδέ ὁ στοιχεῖον διδάσκω , οὗτος δή καί τότε . ἀλλά οὖον νῦν · ἀλλά ὁ χάρις ὁ θεός πολύς ὁ ἐπιείκεια , πολύς ὁ ἀρετή πανταχοῦ καταφυτεύω . εὐχαριστέω οὖν ὑπέρ πᾶς , καί μή πολυπραγμονέω . ὁ γάρ καιρός οὐ ἐγώ οἶδα , ἀλλά ὁ ὁ καιρός ποιητής , καί ὁ αἰών δημιουργός . Πάντων τοίνυν αὐτός παραχωρέω · οὗτος γάρ εἰμί δοξάζω ὁ θεός , ὁ μή ἀπαιτέω αὐτός εὐθύνω ὅς ποιέω . οὕτως καί Ἀβραάμ δόξα δίδωμι ὁ θεός , πληροφορέω ὅτι ὅς ἐπαγγέλλω , δυνατός εἰμί καί ποιέω . ἐκεῖνος οὐδέ ὁ μέλλω ἐρωτάω · ἐγώ δέ καί ὁ παρέρχομαι ἐξετάζω ὁ λόγος . Ὅρας πόσος ὁ ἄνοια , πόσος ὁ ἀγνωμοσύνη . ἀλλά παύω λοιπός · οὐδείς γάρ ἀπό οὗτος κέρδος , ἀλλά καί πολύς ὁ βλάβη · καί εὐγνωμόνως διατίθημι περί ὁ ἡμέτερος δεσπότης , καί δόξα ἀναπέμπω ὁ θεός , ἵνα ὑπέρ ἅπας ὁ εὐχαριστία ἀναφέρω , ὁ παρά αὐτός φιλανθρωπία ἀξιόω , χάρις καί φιλανθρωπία ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , μετά ὅς ὁ πατήρ ἅμα ὁ ἅγιος πνεῦμα δόξα , κράτος , τιμή , νῦν καί ἀεί , καί εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .