joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-colossenses-homiliae-1-12 3.3
γ . Ὥστε καὶ ἐν γενέσει πρῶτος . Καὶ τοῦτό ἐστι μάλιστα τὸ σπουδαζόμενον τῷ Παύλῳ δεῖξαι . Ἂν γὰρ τοῦτο κατασκευασθῇ , ὅτι πρὸ πάντων ἦν τῶν ἀγγέλων , κἀκεῖνο συνεισάγεται , ὅτι τὰ ἐκείνων αὐτὸς ἐποίει ἐπιτάττων . Καὶ τὸ δὴ θαυμαστόν , ἐν τῇ ὑστέρᾳ γενέσει ἐφιλονείκησε πρῶτον αὐτὸν δεῖξαι . Καίτοι γε ἀλλαχοῦ πρῶτόν φησι τὸν Ἀδὰμ , ὥσπερ οὖν καὶ ἔστιν · ἀλλὰ τὴν ἐκκλησίαν ἔλαβεν ἀντὶ τοῦ παντὸς ἀνθρώπων γένους . Τῆς γὰρ ἐκκλησίας πρῶτός ἐστι , καὶ τῶν μὲν ἀνθρώπων , καθάπερ τῆς κτίσεως , πρῶτος κατὰ σάρκα · καὶ διὰ τοῦτο ἐνταῦθα τὸν πρωτότοκον τίθησι . Τί ἐστιν ἐνταῦθα ὁ πρωτότοκος ; Ὁ πρῶτος κτισθείς , ἢ πρὸ πάντων ἀναστάς , ὥσπερ καὶ ἐκεῖ , ὁ πρὸ πάντων ὤν . Καὶ ἐνταῦθα μὲν ἀπαρχὴν τέθεικεν εἰπών · Ὅς ἐστιν ἀπαρχή , πρωτότοκος ἐκ τῶν νεκρῶν , ἵνα γένηται ἐν πᾶσιν αὐτὸς πρωτεύων · δεικνὺς ὅτι καὶ οἱ ἄλλοι τοιοῦτοι · ἐκεῖ δὲ οὐκ ἀπαρχὴ τῆς κτίσεως . Καὶ ἐκεῖ μέν , Εἰκὼν τοῦ θεοῦ τοῦ ἀοράτου , καὶ τότε τό , Πρωτότοκος . Ὅτι ἐν αὐτῷ ηὐδόκησε πᾶν τὸ πλήρωμα κατοικῆσαι , καὶ δι’ αὐτοῦ ἀποκαταλλάξαι τὰ πάντα εἰς αὐτόν , εἰρηνοποιήσας διὰ τοῦ αἵματος τοῦ σταυροῦ αὐτοῦ , εἴτε τὰ ἐπὶ τῆς γῆς , εἴτε τὰ ἐν τοῖς οὐρανοῖς . Ὅσα τοῦ πατρός , φησί , ταῦτα καὶ τοῦ υἱοῦ , καὶ μετὰ πλείονος σπουδῆς , ὅτι καὶ νεκρὸς γέγονε , καὶ ἥνωσεν ἑαυτὸν ἡμῖν . Ἀπαρχὴν δὲ εἶπε , καθάπερ ἐπὶ καρποῦ τινος . Οὐκ εἶπεν , ἀνάστασις , ἀλλά , ἀπαρχή , δεικνὺς ὅτι πάντας ἡμᾶς ἡγίασε , καὶ ὥσπερ θυσίαν προσήνεγκε . Τὸ πλήρωμα περὶ τῆς θεότητος εἴρηκε , καθάπερ ὁ Ἰωάννης ἔλεγεν · Ἐκ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ ἡμεῖς πάντες ἐλάβομεν . Τουτέστιν , εἴτε ἦν ὁ υἱός , εἴτε ὁ Λόγος , ἐκεῖ ᾤκησεν οὐχὶ ἐνέργειά τις , ἀλλ’ οὐσία . Οὐκ ἔχει αἰτίαν εἰπεῖν οὐδεμίαν , ἀλλὰ τὴν θέλησιν τοῦ θεοῦ · τοῦτο γάρ ἐστιν , ὅτι Ἐν αὐτῷ ηὐδόκησε , καὶ δι’ αὐτοῦ ἀποκαταλλάξαι τὰ πάντα εἰς αὐτόν . Ἵνα μὴ νομίσῃς , ὅτι ὑπηρέτου τάξιν ἀνέλαβεν , εἰς ἑαυτόν , φησί . Καὶ μὴν ἀλλαχοῦ φησιν , ὅτι τῷ θεῷ καταλλάττει , καθάπερ ἐν τῇ πρὸς Κορινθίους Ἐπιστολῇ γράφων ἔλεγε . Καὶ καλῶς εἶπε , Δι’ αὐτοῦ ἀποκαταλλάξαι . Ἤδη γὰρ ἦσαν κατηλλαγμένοι , ἀλλὰ τελείως ἔδει , καὶ ὥστε μηκέτι ἐχθραίνειν αὐτῷ . Πῶς δὲ γίνεται τοῦτο , διασαφεῖ λοιπόν , οὐ μόνον τὴν καταλλαγήν , ἀλλὰ καὶ τὸν τρόπον τῆς καταλλαγῆς ἀναγγέλλων · Εἰρηνοποιήσας διὰ τοῦ αἵματος τοῦ σταυροῦ αὐτοῦ . Τὸ μὲν τὴν ἔχθραν δείκνυσι τὸ καταλλάξαι · τὸ δὲ τὸν πόλεμον , τὸ Εἰρηνοποιήσας . Διὰ τοῦ αἵματος , φησί , τοῦ σταυροῦ αὐτοῦ δι’ αὐτοῦ , εἴτε τὰ ἐπὶ τῆς γῆς , εἴτε τὰ ἐν τοῖς οὐρανοῖς . Μέγα μὲν τὸ καταλλάξαι , τὸ δὲ καὶ δι’ αὐτοῦ , μεῖζον · καὶ τὸ τούτου μεῖζον , τὸ διὰ τοῦ αἵματος αὐτοῦ · καὶ οὐχ ἁπλῶς αἵματος , ἀλλὰ τὸ τούτου μεῖζον , διὰ τοῦ σταυροῦ . Ὥστε πέντε ἐστὶ τὰ θαυμαστά , τῷ θεῷ κατήλλαξε , δι’ αὐτοῦ , διὰ θανάτου , διὰ σταυροῦ . Βαβαί , πῶς ἀνέμιξε πάλιν ; Ἵνα γὰρ μὴ νομίσῃς ἓν εἶναι , μηδὲ τὸν σταυρὸν εἶναί τι καθ’ ἑαυτό , λέγει , Δι’ ἑαυτοῦ . Πῶς οἶδε μέγα τοῦτο ὄν ; Ὅτι οὐ ῥήματα εἰπών , ἀλλ’ ἑαυτὸν ἐκδοὺς ὑπὲρ τῆς καταλλαγῆς , οὕτως ἅπαντα εἰργάσατο . Τί δέ ἐστι , Τὰ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ; τὰ μὲν γὰρ ἐπὶ τῆς γῆς , εἰκότως · ἔχθρας γὰρ ἐμπέπληστο , καὶ εἰς πολλὰ διῄρητο · καὶ πρὸς ἑαυτὸν ἕκαστος ἡμῶν διεστασίαζε , καὶ πρὸς τοὺς πολλούς · τὰ δὲ ἐν τοῖς οὐρανοῖς πῶς εἰρηνοποίησε ; καὶ ἐκεῖ πόλεμος ἦν καὶ μάχη ; καὶ πῶς εὐχόμεθα λέγοντες , Γενηθήτω τὸ θέλημά σου , ὡς ἐν οὐρανῷ , καὶ ἐπὶ τῆς γῆς ; τί οὖν ἔστιν εἰπεῖν ; Ἀπέσχιστο ἡ γῆ τοῦ οὐρανοῦ , ἐκπεπολεμωμένοι ἦσαν οἱ ἄγγελοι πρὸς τοὺς ἀνθρώπους , τὸν Δεσπότην ὁρῶντες τὸν αὐτῶν ὑβριζόμενον . Ἀνακεφαλαιώσασθαί φησι τὰ πάντα ἐν τῷ Χριστῷ , τὰ ἐν τοῖς οὐρανοῖς , καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς . Πῶς ; Τὰ μὲν ἐν τοῖς οὐρανοῖς οὕτω · μετέστησεν ἐκεῖ τὸν ἄνθρωπον , ἀνήγαγεν αὐτοῖς τὸν ἐχθρόν , τὸν μισούμενον . Οὐ μόνον τὰ ἐπὶ τῆς γῆς ἐποίησεν εἰρηνεύειν , ἀλλ’ ἀνήγαγεν αὐτὸν πρὸς αὐτοὺς , τὸν ἐχθρὸν καὶ πολέμιον . Τοῦτο εἰρήνη βαθεῖα . Ἄγγελοι πάλιν ἐπὶ γῆς ἐφαίνοντο λοιπόν , ἐπειδὴ καὶ ἄνθρωπος ἐν οὐρανῷ ἐφάνη . Δοκεῖ δέ μοι καὶ ἡ ἁρπαγὴ τοῦ Παύλου τούτου τε ἕνεκεν γεγενῆσθαι , καὶ τοῦ δεῖξαι ὅτι καὶ ὁ υἱὸς ἐκεῖ ἀνελήφθη . Ἐν μὲν γὰρ τῇ γῇ διπλῆ ἡ εἰρήνη , καὶ πρὸς τὰ ἐπουράνια , καὶ πρὸς ἑαυτά · ἐν δὲ τοῖς οὐρανοῖς ἁπλῆ . Εἰ γὰρ ἐπὶ ἑνὶ ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι χαίρουσιν οἱ ἄγγελοι , πολλῷ μᾶλλον ἐπὶ τοσούτοις . Ταῦτα πάντα ἡ τοῦ θεοῦ ἰσχὺς κατώρθωσε . Τί οὖν ἀγγέλοις θαῤῥεῖτε , φησί ; Τοσοῦτον γὰρ ἀπέχουσιν ἐκεῖνοι προσάγειν ὑμᾶς , ὅτι καὶ ἐκπεπολεμωμένοι ἦσαν ποτέ , καί , εἰ μὴ ὁ θεὸς αὐτὸς ὑμᾶς ἐκείνοις κατήλλαξεν , οὐκ ἂν εἰρηνεύσατε . Τί τοίνυν ἐκείνοις προστρέχετε ; Βούλει μαθεῖν τῶν ἀγγέλων τὸ μῖσος ὅσον εἶχον πρὸς ἡμᾶς , καὶ πῶς ἀπεστρέφοντο ἀεί ; Εἰς τιμωρίαν ἐπέμποντο ἐπὶ τῶν Ἰσραηλιτῶν , ἐπὶ τοῦ Δαυῒδ , ἐπὶ τῶν Σοδομιτῶν , ἐπὶ τῆς κοιλάδος τοῦ κλαυθμῶνος . Ἀλλ’ οὐ νῦν · ἀλλ’ ἐξ ἐναντίας , ἐπὶ γῆς ᾖδον σφόδρα χαίροντες · καὶ τούτους κατήγαγε πρὸς αὐτοὺς , καὶ τοὺς ἀνθρώπους ἀνήγαγεν ἐκεῖ .
Lemmas: γ . ὥστε καί ἐν γένεσις πρῶτος . καί οὗτος εἰμί μάλιστα ὁ σπουδάζω ὁ Παῦλος δείκνυμι . ἄν γάρ οὗτος κατασκευάζω , ὅτι πρό πᾶς εἰμί ὁ ἄγγελος , ἐκεῖνος συνεισάγω , ὅτι ὁ ἐκεῖνος αὐτός ποιέω ἐπιτάσσω . καί ὁ δή θαυμαστός , ἐν ὁ ὕστερος γένεσις φιλονεικέω πρῶτος αὐτός δείκνυμι . καίτοι γε ἀλλαχοῦ πρότερος φημί ὁ Ἀδάμ , ὥσπερ οὖν καί εἰμί · ἀλλά ὁ ἐκκλησία λαμβάνω ἀντί ὁ πᾶς ἄνθρωπος γένος . ὁ γάρ ἐκκλησία πρότερος εἰμί , καί ὁ μέν ἄνθρωπος , καθάπερ ὁ κτίσις , πρῶτος κατά σάρξ · καί διά οὗτος ἐνταῦθα ὁ πρωτότοκος τίθημι . τις εἰμί ἐνταῦθα ὁ πρωτότοκος ; ὁ πρῶτος κτίζω , ἢ πρό πᾶς ἀνίστημι , ὥσπερ καί ἐκεῖ , ὁ πρό πᾶς εἰμί . καί ἐνταῦθα μέν ἀπαρχή τίθημι εἶπον · ὅς εἰμί ἀπαρχή , πρωτότοκος ἐκ ὁ νεκρός , ἵνα γίγνομαι ἐν πᾶς αὐτός πρωτεύω · δείκνυμι ὅτι καί ὁ ἄλλος τοιοῦτος · ἐκεῖ δέ οὐ ἀπαρχή ὁ κτίσις . καί ἐκεῖ μέν , Εἰκών ὁ θεός ὁ ἀόρατος , καί τότε ὁ , πρωτότοκος . ὅτι2 ἐν αὐτός εὐδοκέω πᾶς ὁ πλήρωμα κατοικέω , καί διά αὐτός ἀποκαταλλάσσω ὁ πᾶς εἰς αὐτός , εἰρηνοποιέω διά ὁ αἷμα ὁ σταυρός αὐτός , εἴτε ὁ ἐπί ὁ γῆ , εἴτε ὁ ἐν ὁ οὐρανός . ὅσα ὁ πατήρ , φημί , οὗτος καί ὁ υἱός , καί μετά πλείων σπουδή , ὅτι καί νεκρός γίγνομαι , καί ἑνόω ἑαυτοῦ ἐγώ . ἀπαρχή δέ εἶπον , καθάπερ ἐπί καρπός τις . οὐ εἶπον , ἀνάστασις , ἀλλά , ἀπαρχή , δείκνυμι ὅτι πᾶς ἐγώ ἁγίζω , καί ὥσπερ θυσία προσφέρω . ὁ πλήρωμα περί ὁ θεότης εἴρω , καθάπερ ὁ Ἰωάννης λέγω · ἐκ ὁ πλήρωμα αὐτός ἐγώ πᾶς λαμβάνω . τουτέστιν , εἴτε εἰμί ὁ υἱός , εἴτε ὁ Λόγος , ἐκεῖ οἰκέω οὐ ἐνέργεια τις , ἀλλά οὐσία . οὐ ἔχω αἴτιος εἶπον οὐδείς , ἀλλά ὁ θέλησις ὁ θεός · οὗτος γάρ εἰμί , ὅτι ἐν αὐτός εὐδοκέω , καί διά αὐτός ἀποκαταλλάσσω ὁ πᾶς εἰς αὐτός . ἵνα μή νομίζω , ὅτι ὑπηρέτης τάξις ἀναλαμβάνω , εἰς ἑαυτοῦ , φημί . καί μήv ἀλλαχοῦ φημί , ὅτι ὁ θεός καταλλάσσω , καθάπερ ἐν ὁ πρός Κορίνθιος Ἐπιστολή γράφω λέγω . καί καλῶς εἶπον , διά αὐτός ἀποκαταλλάσσω . ἤδη γάρ εἰμί καταλλάσσω , ἀλλά τέλειος ἐσθίω , καί ὥστε μηκέτι ἐχθραίνω αὐτός . Πῶς δέ γίγνομαι οὗτος , διασαφέω λοιπός , οὖον μόνος ὁ καταλλαγή , ἀλλά καί ὁ τρόπος ὁ καταλλαγή ἀναγγέλλω · εἰρηνοποιέω διά ὁ αἷμα ὁ σταυρός αὐτός . ὁ μέν ὁ ἔχθρα δείκνυμι ὁ καταλλάσσω · ὁ δέ ὁ πόλεμος , ὁ εἰρηνοποιέω . Ζεύς ὁ αἷμα , φημί , ὁ σταυρός αὐτός διά αὐτός , εἴτε ὁ ἐπί ὁ γῆ , εἴτε ὁ ἐν ὁ οὐρανός . Μέγης μέν ὁ καταλλάσσω , ὁ δέ καί διά αὐτός , μείζων · καί ὁ οὗτος μείζων , ὁ διά ὁ αἷμα αὐτός · καί οὐ ἁπλόος αἷμα , ἀλλά ὁ οὗτος μείζων , διά ὁ σταυρός . ὥστε πέντε εἰμί ὁ θαυμαστός , ὁ θεός καταλλάσσω , διά αὐτός , διά θάνατος , διά σταυρός . βαβαί , πῶς ἀναμίσγω πάλιν ; ἵνα γάρ μή νομίζω εἷς εἰμί , μηδέ ὁ σταυρός εἰμί τίς κατά ἑαυτοῦ , λέγω , διά ἑαυτοῦ . Πῶς οἶδα μέγας οὗτος εἰμί ; ὅτι2 οὖον ῥῆμα εἶπον , ἀλλά ἑαυτοῦ ἐκδίδωμι ὑπέρ ὁ καταλλαγή , οὕτως ἅπας ἐργάζομαι . τις δέ εἰμί , ὁ ἐν ὁ οὐρανός ; ὁ μέν γάρ ἐπί ὁ γῆ , εἰκότως · ἔχθρα γάρ ἐμπίμπλημι , καί εἰς πολύς διαιρέω · καί πρός ἑαυτοῦ ἕκαστος ἐγώ διαστασιάζω , καί πρός ὁ πολύς · ὁ δέ ἐν ὁ οὐρανός πῶς εἰρηνοποιέω ; καί ἐκεῖ πόλεμος εἰμί καί μάχη ; καί πῶς εὔχομαι λέγω , γίγνομαι ὁ θέλημα σύ , ὡς ἐν οὐρανός , καί ἐπί ὁ γῆ ; τίς οὖν εἰμί εἶπον ; Ἀπέσχιστο ὁ γῆ ὁ οὐρανός , ἐκπολεμόω εἰμί ὁ ἄγγελος πρός ὁ ἄνθρωπος , ὁ δεσπότης ὁράω ὁ αὐτός ὑβρίζω . ἀνακεφαλαιόω φημί ὁ πᾶς ἐν ὁ Χριστός , ὁ ἐν ὁ οὐρανός , καί ὁ ἐπί ὁ γῆ . Πῶς ; ὁ μέν ἐν ὁ οὐρανός οὗτος · μεθίστημι ἐκεῖ ὁ ἄνθρωπος , ἀνάγω αὐτός ὁ ἐχθρός , ὁ μισέω . οὖον μόνος ὁ ἐπί ὁ γῆ ποιέω εἰρηνεύω , ἀλλά ἀνάγω αὐτός πρός αὐτός , ὁ ἐχθρός καί πολέμιος . οὗτος εἰρήνη βαθύς . Ἄγγελος πάλιν ἐπί γῆ φαίνω λοιπός , ἐπεί καί ἄνθρωπος ἐν οὐρανός φαίνω . δοκέω δέ ἐγώ καί ὁ ἁρπαγή ὁ Παῦλος οὗτος τε ἕνεκα γίγνομαι , καί ὁ δείκνυμι ὅτι καί ὁ υἱός ἐκεῖ ἀναλαμβάνω . ἐν μέν γάρ ὁ γῆ διπλόος ὁ εἰρήνη , καί πρός ὁ ἐπουράνιος , καί πρός ἑαυτοῦ · ἐν δέ ὁ οὐρανός ἁπλόος . εἰμί γάρ ἐπί εἷς ἁμαρτωλός μετανοέω χαίρω ὁ ἄγγελος , πολύς μᾶλλον ἐπί τοσοῦτος . οὗτος πᾶς ὁ ὁ θεός ἰσχύς κατορθόω . τις οὖν ἄγγελος θαρσέω , φημί ; τοσοῦτος γάρ ἀπέχω ἐκεῖνος προσάγω σύ , ὅτι καί ἐκπολεμόω εἰμί ποτός , καί , εἰμί μή ὁ θεός αὐτός σύ ἐκεῖνος καταλλάσσω , οὐ εἄν ειρηνεύω . τις τοίνυν ἐκεῖνος προστρέχω ; βούλομαι μανθάνω ὁ ἄγγελος ὁ μῖσος ὅσος ἔχω πρός ἐγώ , καί πῶς ἀποστρέφω ἀεί ; εἰς τιμωρία πέμπω ἐπί ὁ Ἰσραηλίτης , ἐπί ὁ Δαυΐδ , ἐπί ὁ Σοδομίτης , ἐπί ὁ κοιλάς ὁ κλαυθμών . ἀλλά οὖον νῦν · ἀλλά ἐκ ἐναντίος , ἐπί γῆ ἀείδω σφόδρα χαίρω · καί οὗτος κατάγω πρός αὐτός , καί ὁ ἄνθρωπος ἀνάγω ἐκεῖ .