joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-colossenses-homiliae-1-12 1.6
ϛ . Εἰ βούλει καὶ αὐτοὺς τοὺς κεκλημένους ἰδεῖν , ὄψει τούτους μὲν τοιούτους ὄντας · ἔνδον , ὅπερ οὗτοι ἔξω , τυφλοὺς , ἀναπήρους , χωλούς · καὶ οἷα τούτων τὰ σώματα , τοιαῦται ἐκείνων αἱ ψυχαί , ὑδέρῳ καὶ φλεγμονῇ κατεχόμεναι . Τοιοῦτον γὰρ ἡ ἀπόνοια · μετὰ γὰρ τὴν τρυφὴν πήρωσις γίνεται · τοιοῦτον γὰρ ἡ πλησμονὴ καὶ ἡ μέθη , χωλοὺς καὶ κυλλοὺς ποιοῦσα . Καὶ ὄψει καὶ τούτους τοιαύτας ἔχοντας ψυχάς , οἷα οὗτοι τὰ σώματα , λαμπράς , κεκοσμημένας . Οἱ γὰρ ἐν εὐχαριστίᾳ ζῶντες , οἱ τῆς αὐταρκείας μηδὲν πλέον ἐπιζητοῦντες , οἱ φιλοσοφοῦντες οὕτως εἰσὶν ἐν πάσῃ φαιδρότητι . Ἴδωμεν δὲ καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐκεῖ τὸ τέλος . Ἐκεῖ μὲν ἡδονὴ ἀκόλαστος , γέλως κεχυμένος , μέθη , εὐτραπελία , αἰσχρολογία · ἐπειδὴ γὰρ αὐτοὶ αἰδοῦνται αἰσχρὰ φθέγγεσθαι , διὰ τῶν πορνῶν τοῦτο γίνεται . Ἐνταῦθα δὲ φιλανθρωπία , ἡμερότης . Τῷ μὲν οὖν ἐκείνους καλοῦντι παρέστηκε κενοδοξία ὁπλίζουσα αὐτόν · τῷ δὲ ἐνταῦθα φιλανθρωπία καὶ ἡμερότης . Ἐκείνην μὲν γὰρ τὴν τράπεζαν φιλανθρωπία συνίστησι , ταύτην δὲ κενοδοξία καὶ ὠμότης ἐξ ἀδικίας καὶ πλεονεξίας . Κἀκείνη μὲν καταλήγει εἰς ἅπερ εἶπον , εἰς ἀπόνοιαν , εἰς ἔκστασιν , εἰς μανίαν · τοιαύτη γὰρ ἡ τῆς κενοδοξίας βλάστη · αὕτη δὲ εἰς εὐχαριστίαν καὶ δόξαν θεοῦ . Καὶ ὁ ἔπαινος δὲ ὁ παρὰ ἀνθρώπων ταύτῃ πλείων · ἐκείνῳ μὲν γὰρ καὶ βασκαίνουσι , τοῦτον δὲ ὡς κοινὸν πατέρα πάντες ἔχουσι καὶ οἱ μὴ παθόντες εὖ . Καὶ καθάπερ ἐπὶ τῶν ἠδικημένων καὶ οἱ μηδὲν ἠδικημένοι συναλγοῦσι , καὶ κοινῇ γίνονται πάντες ἐχθροί · οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν πασχόντων εὖ καὶ οἱ μὴ παθόντες εὖ , καθάπερ οἱ παθόντες , ἐπαινοῦσι καὶ θαυμάζουσι τὸν πεποιηκότα . Κἀκεῖ μὲν πολὺς ὁ φθόνος , ἐνταῦθα δὲ πολλὴ ἡ κηδεμονία , πολλαὶ παρὰ πάντων εὐχαί . Καὶ ἐνταῦθα μὲν ταῦτα · ἐκεῖ δέ , ὅταν ὁ Χριστὸς παραγένηται , οὗτος μὲν στήσεται μετὰ πολλῆς τῆς παῤῥησίας , καὶ ἀκούσεται ἐπὶ πάσης τῆς οἰκουμένης , Πεινῶντά με εἶδες , καὶ ἔθρεψας · γυμνόν , καὶ ἐνέδυσας · ξένον , καὶ συνήγαγες , καὶ ὅσα τοιαῦτα · ἐκεῖνος δὲ τὰ ἐναντία ἀκούσεται , Πονηρὲ δοῦλε καὶ ὀκνηρέ · καὶ πάλιν , Οὐαὶ οἱ κατασπαταλῶντες ἐπὶ ταῖς στρωμναῖς αὐτῶν , καὶ οἱ καθεύδοντες ἐπὶ κλινῶν ἐλεφαντίνων , οἱ πίνοντες τὸν διυλισμένον οἶνον , καὶ τὰ πρῶτα μύρα χριόμενοι , ὡς ἑστῶτα ἐλογίσαντο , καὶ οὐχ ὡς φεύγοντα . Ταῦτα ἡμῖν οὐχ ἁπλῶς εἴρηται , ἀλλ’ ὥστε μεταθεῖναι ὑμῶν τὴν γνώμην , καὶ μηδὲν ὑμᾶς ἀκερδὲς ποιεῖν . Τί οὖν , φησί , κἂν ταῦτα κἀκεῖνα ποιῶ ; Πολὺς οὗτος ὁ λόγος παρὰ πᾶσι . Καὶ ποία ἀνάγκη , εἰπέ μοι , ἐξὸν πάντα χρησίμως ποιεῖν , διαιρεῖν , καὶ τὰ μὲν μὴ μόνον εἰς οὐδὲν δέον , ἀλλὰ καὶ εἰκῆ ἀναλίσκειν , τὰ δὲ χρησίμως ; Εἰπέ μοι , εἰ σπείρων τὰ μὲν εἰς πέτραν ἔῤῥιπτες , τὰ δὲ εἰς γῆν ἀρίστην , ἆρα ἂν ἀπέχρησέ σοι τοῦτο , καὶ εἶπες ἄν · Τί γὰρ βλάπτει , ἂν τὰ μὲν εἰκῆ , τὰ δὲ εἰς ἀρίστην γῆν ῥίψωμεν ; Διὰ τί γὰρ μὴ πάντα εἰς ἀρίστην ; διὰ τί τὸ κέρδος ἐλαττοῖς ; Κἂν μὲν συνάγειν δέοι χρήματα , οὐκ ἐρεῖς τοῦτο , ἀλλὰ πάντοθεν συνάγεις , ἐκεῖ δὲ οὐκέτι · κἂν δανείζειν δέοι , οὐκ ἐρεῖ · Διὰ τί τὰ μὲν τοῖς ἀπόροις , τὰ δὲ τοῖς εὐπόροις δώσομεν , ἀλλὰ πάντα ἐκείνοις · ἐνταῦθα δέ , ἔνθα τοσοῦτον κέρδος , διὰ τί οὐ λογίζῃ τοῦτο , καὶ παύσῃ ποτὲ τοῦ εἰκῇ δαπανᾶσθαι καὶ μάτην ἀναλίσκειν ; Ἀλλ’ ἔχει καὶ τοῦτο κέρδος , φησί . Ποῖον , εἰπέ μοι , Τὰς φιλίας αὔξει . Οὐδὲν ἀνθρώπων ψυχρότερον ἀπὸ τούτων φίλων γινομένων , ἀπὸ τῆς τραπέζης καὶ πλησμονῆς τῶν παρασίτων · οὐδὲν φιλίας ἀηδέστερον ἐντεῦθεν τὴν ἀρχὴν λαμβανούσης . Μὴ ὑβρίσῃς πρᾶγμα οὕτω θαυμαστόν , τὴν ἀγάπην , μηδὲ ταύτην αὐτῆς εἶναι ῥίζαν φῄς . Ὥσπερ ἂν εἴ τις δένδρου χρυσὸν καὶ λίθους τιμίους φέροντος τὴν ῥίζαν οὐχὶ τοιαύτην ἔλεγεν εἶναι , ἀλλ’ ἀπὸ σηπεδόνος τίκτεσθαι · τοῦτο καὶ σὺ ποιεῖς · κἂν γὰρ τεχθῇ φιλία ἐντεῦθεν , οὐδὲν αὐτῆς ψυχρότερον γένοιτ’ ἄν . Ἀλλ’ ἐκεῖναι αἱ τράπεζαι φιλίαν ποιοῦσιν , οὐχὶ πρὸς ἀνθρώπους , ἀλλὰ πρὸς τὸν θεόν , καὶ ἐπιτεταμένην , ὅταν ἐπιτεταμέναι γίνωνται . Ὁ μὲν γὰρ τὰ μὲν ἐνταῦθα , τὰ δὲ ἐκεῖ καταναλίσκων , κἂν πολλὰ δῷ , οὐδὲν μέγα πεποίηκεν · ὁ δὲ πάντα ἐνταῦθα ἀναλίσκων , κἂν ὀλίγα δεδωκὼς ᾖ , τὸ πᾶν εἰργάσατο . Τὸ γὰρ ζητούμενον οὐχὶ πολλὰ δοῦναι , ἢ ὀλίγα , ἀλλὰ τῆς οἰκείας δυνάμεως μὴ ἔλαττον . Ἐννοῶμεν τὸν τὰ πέντε τάλαντα , καὶ τὸν τὰ δύο · ἐννοῶμεν τὴν τοὺς δύο ὀβολοὺς καταβαλοῦσαν · ἐννοῶμεν τὴν χήραν τὴν ἐπὶ τοῦ Ἠλία . Οὐκ εἶπεν ἐκείνη ἡ τοὺς δύο ὀβολοὺς καταβαλοῦσα · Τί γὰρ βλάπτει , ἂν τὸν μὲν ἕνα ὀβολὸν ἐμαυτῇ κατάσχω , τὸν δὲ ἕνα δῶ ; ἀλλ’ ὅλον ἔδωκε τὸν βίον . Σὺ δὲ ἐν τοσαύτῃ ἀφθονίᾳ ὢν , ἐκείνης φειδωλότερος εἶ . Μὴ τοίνυν ἀμελῶμεν τῆς ἑαυτῶν σωτηρίας , ἀλλ’ ἐπιθώμεθα τῇ ἐλεημοσύνῃ . Οὐδὲν γὰρ ταύτης βέλτιον · καὶ δείξει ὁ μέλλων χρόνος · τέως δὲ καὶ ὁ παρὼν ἔδειξεν . Εἰς δόξαν τοίνυν τοῦ θεοῦ ζήσωμεν , καὶ τὰ αὐτῷ δοκοῦντα πράττωμεν , ἵνα καταξιωθῶμεν τῶν ἐπηγγελμένων ἀγαθῶν · ὧν γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν , χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ , ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος , τιμή , νῦν καὶ ἀεί , καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: ϛ . εἰμί βούλομαι καί αὐτός ὁ καλέω ὁράω , ὁράω οὗτος μέν τοιοῦτος εἰμί · ἔνδον , ὅσπερ οὗτος ἔξω , τυφλός , ἀνάπηρος , χωλός · καί οἷος οὗτος ὁ σῶμα , τοιοῦτος ἐκεῖνος ὁ Ψυχή , ὕδερος καί φλεγμονή κατέχω . τοιοῦτος γάρ ὁ ἀπόνοια · μετά γάρ ὁ τρυφή πήρωσις γίγνομαι · τοιοῦτος γάρ ὁ πλησμονή καί ὁ μέθη , χωλός καί κυλλός ποιέω . καί ὁράω καί οὗτος τοιοῦτος ἔχω Ψυχή , οἷος οὗτος ὁ σῶμα , λαμπρός , κοσμέω . ὁ γάρ ἐν εὐχαριστία ζῶ , ὁ ὁ αὐτάρκεια μηδείς πλέω ἐπιζητέω , ὁ φιλοσοφέω οὕτως εἰμί ἐν πᾶς φαιδρότης . εἶδον δέ καί ἐνταῦθα καί ἐκεῖ ὁ τέλος . ἐκεῖ μέν ἡδονή Ἀκόλαστος , γέλως χέω , μέθη , εὐτραπελία , αἰσχρολογία · ἐπεί γάρ αὐτός αἰδέομαι αἰσχρός φθέγγομαι , διά ὁ πόρνη οὗτος γίγνομαι . ἐνταῦθα δέ φιλανθρωπία , ἡμερότης . ὁ μέν οὖν ἐκεῖνος καλέω παρίστημι κενοδοξία ὁπλίζω αὐτός · ὁ δέ ἐνταῦθα φιλανθρωπία καί ἡμερότης . ἐκεῖνος μέν γάρ ὁ τράπεζα φιλανθρωπία συνίστημι , οὗτος δέ κενοδοξία καί ὠμότης ἐκ ἀδικία καί πλεονεξία . ἐκεῖνος μέν καταλήγω εἰς ὅσπερ εἶπον , εἰς ἀπόνοια , εἰς ἔκστασις , εἰς μανία · τοιοῦτος γάρ ὁ ὁ κενοδοξία βλαστάνω · οὗτος δέ εἰς εὐχαριστία καί δόξα θεός . καί ὁ ἔπαινος δέ ὁ παρά ἄνθρωπος οὗτος πλείων · ἐκεῖνος μέν γάρ καί βασκαίνω , οὗτος δέ ὡς κοινός πατήρ πᾶς ἔχω καί ὁ μή πάθος εὕω . καί καθάπερ ἐπί ὁ ἀδικέω καί ὁ μηδείς ἀδικέω συναλγέω , καί κοινός γίγνομαι πᾶς ἐχθρός · οὗτος καί ἐπί ὁ πάσχω εὕω καί ὁ μή πάθος εὕω , καθάπερ ὁ πάθος , ἐπαινέω καί θαυμάζω ὁ ποιέω . ἀκέομαι μέν πολύς ὁ φθόνος , ἐνταῦθα δέ πολύς ὁ κηδεμονία , πολύς παρά πᾶς εὐχή . καί ἐνταῦθα μέν οὗτος · ἐκεῖ δέ , ὅταν ὁ Χριστός παραγίγνομαι , οὗτος μέν ἵστημι μετά πολύς ὁ παρρησία , καί ἀκούω ἐπί πᾶς ὁ οἰκέω , Πεινῶντά ἐγώ ὁράω , καί τρέφω · γυμνός , καί ἐνδύω · ξένος , καί συνάγω , καί ὅσος τοιοῦτος · ἐκεῖνος δέ ὁ ἐναντίος ἀκούω , πονηρός δοῦλος καί ὀκνηρός · καί πάλιν , οὐαί ὁ κατασπαταλάω ἐπί ὁ στρωμνή αὐτός , καί ὁ καθεύδω ἐπί κλίνη ἐλεφάντινος , ὁ πίνω ὁ διυλίζω οἶνος , καί ὁ πρῶτος Μύρα χράω , ὡς ἵστημι λογίζομαι , καί οὐ ὡς φεύγω . οὗτος ἐγώ οὐ ἁπλόος εἴρω , ἀλλά ὥστε μετατίθημι σύ ὁ γνώμη , καί μηδείς σύ ἀκερδής ποιέω . τις οὖν , φημί , κἀν οὗτος ἐκεῖνος ποιέω ; Πολύς οὗτος ὁ λόγος παρά πᾶς . καί ποῖος ἀνάγκη , εἶπον ἐγώ , ἔξεστι πᾶς χρήσιμος ποιέω , διαιρέω , καί ὁ μέν μή μόνος εἰς οὐδείς δήω , ἀλλά καί εἰκῇ ἀναλίσκω , ὁ δέ χρήσιμος ; ἐπές ἐγώ , εἰμί σπείρω ὁ μέν εἰς πέτρα ῥίπτω , ὁ δέ εἰς γῆ ἀγαθός , ἆρα εἄν ἀποχράω σύ οὗτος , καί εἶπον ἄν · τις γάρ βλάπτω , εἄν ὁ μέν εἰκῇ , ὁ δέ εἰς ἀγαθός γῆ ῥίπτω ; Ζεύς τίς γάρ μή πᾶς εἰς ἀγαθός ; διά τίς ὁ κέρδος ἐλαττόω ; κἀν μέν συνάγω δήω χρῆμα , οὐ εἴρω οὗτος , ἀλλά πάντοθεν συνάγω , ἐκεῖ δέ οὐκέτι · κἀν δανείζω δήω , οὐ εἴρω · Ζεύς τίς ὁ μέν ὁ ἄπορος , ὁ δέ ὁ εὔπορος δίδωμι , ἀλλά πᾶς ἐκεῖνος · ἐνταῦθα δέ , ἔνθα τοσοῦτος κέρδος , διά τίς οὖον λογίζομαι οὗτος , καί παύω ποτέ ὁ εἰκῇ δαπανάω καί μάτην ἀναλίσκω ; ἀλλά ἔχω καί οὗτος κέρδος , φημί . Ποῖον , εἶπον ἐγώ , ὁ φίλιος αὐξάνω . οὐδείς ἄνθρωπος ψυχρός ἀπό οὗτος Φίλων γίγνομαι , ἀπό ὁ τράπεζα καί πλησμονή ὁ παράσιτος · οὐδείς φίλιος ἀηδής ἐντεῦθεν ὁ ἀρχή λαμβάνω . μή ὑβρίζω πρᾶγμα οὗτος θαυμαστός , ὁ ἀγάπη , μηδέ οὗτος αὐτός εἰμί ῥίζα φημί . ὥσπερ εἄν εἰμί τις δένδρον χρυσός καί λίθος τίμιος φέρω ὁ ῥίζα οὐ τοιοῦτος λέγω εἰμί , ἀλλά ἀπό σηπεδών τίκτω · οὗτος καί σύ ποιέω · κἀν γάρ τίκτω φίλιος ἐντεῦθεν , οὐδείς αὐτός ψυχρός γίγνομαι ἄν . ἀλλά ἐκεῖνος ὁ τράπεζα φίλιος ποιέω , οὐ πρός ἄνθρωπος , ἀλλά πρός ὁ θεός , καί ἐπιτείνω , ὅταν ἐπιτείνω γίγνομαι . ὁ μέν γάρ ὁ μέν ἐνταῦθα , ὁ δέ ἐκεῖ καταναλίσκω , κἀν πολύς δίδωμι , οὐδείς μέγας ποιέω · ὁ δέ πᾶς ἐνταῦθα ἀναλίσκω , κἀν ὀλίγος δίδωμι εἰμί , ὁ πᾶς ἐργάζομαι . ὁ γάρ ζητέω οὐ πολύς δίδωμι , ἢ ὀλίγος , ἀλλά ὁ οἰκεῖος δύναμις μή μικρός . ἐννοέω ὁ ὁ πέντε τάλαντον , καί ὁ ὁ δύο · ἐννοέω ὁ ὁ δύο ὀβολός καταβάλλω · ἐννοέω ὁ χήρα ὁ ἐπί ὁ Ἠλία . οὐ εἶπον ἐκεῖνος ὁ ὁ δύο ὀβολός καταβάλλω · τις γάρ βλάπτω , εἄν ὁ μέν εἷς ὀβολός ἐμαυτοῦ κατέχω , ὁ δέ εἷς δήω ; ἀλλά ὅλος δίδωμι ὁ βίος . σύ δέ ἐν τοσοῦτος ἀφθονία εἰμί , ἐκεῖνος φειδωλός εἰμί . μή τοίνυν ἀμελέω ὁ ἑαυτοῦ σωτηρία , ἀλλά ἐπιτίθημι ὁ ἐλεημοσύνη . οὐδείς γάρ οὗτος ἀγαθός · καί δείκνυμι ὁ μέλλω χρόνος · τέως δέ καί ὁ πάρειμι δείκνυμι . εἰς δόξα τοίνυν ὁ θεός ζῶ , καί ὁ αὐτός δοκέω πράσσω , ἵνα καταξιόω ὁ ἐπαγγέλλω ἀγαθός · ὅς γίγνομαι πᾶς ἐγώ ἐπιτυγχάνω , χάρις καί φιλανθρωπία ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , ὅς ὁ δόξα καί ὁ κράτος , τιμή , νῦν καί ἀεί , καί εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .