joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-colossenses-homiliae-1-12 12.3
γ . Ποίαν βούλει παραβαλεῖν πηγὴν τοῖς δάκρυσι τούτοις ; τὴν ἐν τῷ παραδείσῳ , τὴν ποτίζουσαν τὴν γῆν ἅπασαν ; Ἀλλ’ οὐδὲν ἴσον ἐρεῖς · αὕτη γὰρ ἡ τῶν δακρύων πηγὴ ψυχὰς ἐπότιζεν , οὐ γῆν . Εἴ τις ἡμῖν δεδακρυμένον ἔδειξε Παῦλον καὶ στενάζοντα , οὐ πολλῷ ἦν βέλτιον ἰδεῖν , ἢ χοροὺς μυρίους φαιδρῶς ἐστεφανωμένους ; Οὐ λέγω περὶ ὑμῶν · ἀλλ’ εἴ τις ἀπὸ τοῦ θεάτρου καὶ τῆς σκηνῆς ἀποσπάσας τινὰ τῶν ἀκολάστων ἐκκαιόμενον καὶ βακχευόμενον τῷ τῶν σωμάτων ἔρωτι , ἐδείκνυ κόρην παρθένον ἐν αὐτῷ τῆς ἡλικίας τῷ ἄνθει τά τε ἄλλα νικῶσαν τὰς ὁμήλικας , καὶ τῇ ὄψει ὑπὲρ τὰ λοιπὰ μέλη , ὀφθαλμὸν ἔχουσαν ἁπαλὸν καὶ μαλακὸν ἐγκαθήμενον ἠρέμα , περιστρεφόμενον ἠρέμα , ὑγρόν , ἥμερον , γαληνὸν μειδιῶντα , καὶ πολλῇ μὲν περιεσταλμένον τῇ αἰδοῖ , πολλῇ δὲ τῇ χάριτι , βλεφαρίσι κυαναῖς κάτωθεν καὶ ἄνωθεν ἐστεφανωμένην , τὴν κόρην ἔμψυχον , ὡς εἰπεῖν , ἔχουσαν , λάμπον τὸ μέτωπον , κάτωθεν πάλιν τὴν παρειὰν εἰς ἀκριβῆ ἐρυθρότητα ἀφικνουμένην , μαρμάρου δίκην λείαν ὑποκειμένην , ὁμαλήν · εἶτά μοι ἔδειξε Παῦλον δακρύοντα , ταύτην ἂν ἀφεὶς ἐπεπήδησα τῇ τούτου θέᾳ · κάλλος γὰρ ἀπέλαμπεν ἀπὸ τούτων τῶν ὀφθαλμῶν πνευματικόν . Ἐκεῖνο μὲν γὰρ ποιεῖ ἐξίστασθαι νέων ψυχάς , ἐκκαίει καὶ φλέγει · τοῦτο δὲ τοὐναντίον καταστέλλει . Τούτου τοὺς ὀφθαλμοὺς ὁ ὁρῶν ὡραιότερον τὸν τῆς ψυχῆς ἐργάζεται , κατασπᾷ γαστέρα , φιλοσοφίας ἐμπίπλησι , συμπαθείας πολλῆς , καὶ ἀδαμαντίνην μαλάξαι δύναται ψυχήν . Τούτοις ἄρδεται ἡ ἐκκλησία , τούτοις ψυχαὶ φυτεύονται τοῖς δάκρυσι · κἂν πῦρ ᾖ , ταῦτα τὰ δάκρυα σβέσαι δύναται , καὶ αἰσθητὸν καὶ σωματικόν · ταῦτα τὰ δάκρυα τὰ βέλη τοῦ Πονηροῦ τὰ πεπυρωμένα σβέννυσι . Μνημονεύωμεν τοίνυν τῶν δακρύων αὐτοῦ , καὶ πάντων καταγελασόμεθα τῶν παρόντων . Ταῦτα ἐμακάριζεν ὁ Χριστὸς τὰ δάκρυα , λέγων · Μακάριοι οἱ πενθοῦντες , καὶ μακάριοι οἱ κλαίοντες , ὅτι αὐτοὶ γελάσονται . Τοιαῦτα καὶ Ἡσαΐας , καὶ Ἱερεμίας ἠφίει δάκρυα · καὶ ὁ μὲν ἔλεγεν · Ἄφετέ με , πικρῶς κλαύσομαι · ὁ δὲ ἔλεγε · Τίς δώσει τῇ κεφαλῇ μου ὕδωρ , καὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς μου πηγὰς δακρύων ; ὡς οὐκ ἀρκούσης τῆς φυσικῆς . Οὐδὲν τῶν δακρύων τούτων ἥδιον · παντὸς γέλωτος ταῦτα ἡδύτερα . Ἴσασιν οἱ πενθοῦντες , πόσην ἔχει τὸ πρᾶγμα παραμυθίαν . Μὴ ἀπευκτὸν αὐτὸ εἶναι νομίζωμεν , ἀλλὰ καὶ σφόδρα εὐκτόν . Οὐχ ὥστε ἑτέρους ἁμαρτάνειν , ἀλλ’ ὥστε ἁμαρτανόντων αὐτῶν ἡμᾶς κατακλᾶσθαι , τούτων μνημονεύωμεν τῶν δακρύων , τούτων τῶν δεσμῶν . Ἄρα καὶ ἐπὶ τῶν δεσμῶν δάκρυα κατέβαινεν · οὐκ ἠφίει δὲ αὐτὸν τῆς ἀπὸ τῶν δεσμῶν ἡδονῆς αἰσθάνεσθαι τῶν ἀπολλυμένων ὁ θάνατος , τῶν δεσμούντων . Καὶ γὰρ ὑπὲρ ἐκείνων ἤλγει · μαθητὴς γὰρ ἦν ἐκείνου τοῦ δακρύοντος τοὺς ἱερέας τῶν Ἰουδαίων , οὐχ ὅτι αὐτὸν ἔμελλον σταυροῦν , ἀλλ’ ὅτι αὐτοὶ ἀπώλλυντο . Καὶ οὐκ αὐτὸς μόνος αὐτὸ ποιεῖ , ἀλλὰ καὶ τοὺς ἄλλους οὕτω παρακαλεῖ , λέγων · Μὴ κλαίετε ἐπ’ ἐμέ , θυγατέρες Ἱερουσαλήμ . Εἶδον τὸν παράδεισον οὗτοι οἱ ὀφθαλμοί , εἶδον τὸν τρίτον οὐρανόν · ἀλλ’ οὐ μακαρίζω αὐτοὺς τῆς θέας ταύτης ἕνεκεν οὕτως , ὡς τῶν δακρύων ἐκείνων , δι’ ὧν εἶδον τὸν Χριστόν . Μακάριον μὲν ὄντως τοῦτο · καὶ γὰρ καὶ αὐτὸς ἐπ’ αὐτῷ σεμνύνεται λέγων · Οὐχὶ Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν κύριον ἡμῶν ἑώρακα ; ἀλλὰ μακαριώτερον τὸ δακρῦσαι οὕτως . Ἐκείνου πολλοὶ κεκοινωνήκασι τοῦ θεάματος , καὶ τοὺς μὴ κοινωνήσαντας μακαρίζει πάλιν Χριστὸς , λέγων · Μακάριοι οἱ μὴ ἰδόντες , καὶ πιστεύσαντες · τούτου δὲ οὐ πολλοὶ ἐπέτυχον . Εἰ γὰρ τὸ μένειν διὰ Χριστὸν ἐνταῦθα τοῦ ἀναλῦσαι πρὸς αὐτὸν ἀναγκαιότερον διὰ τὴν σωτηρίαν τῶν ἄλλων , ἄρα καὶ τοῦ ἰδεῖν αὐτὸν τὸ δι’ αὐτοὺς στενάξαι ἀναγκαιότερον . Εἰ γὰρ τοῦ σὺν αὐτῷ εἶναι τὸ δι’ αὐτὸν εἰς γέενναν εἶναι ποθεινότερον , καὶ τοῦ συνεῖναι αὐτῷ τὸ χωρίζεσθαι αὐτοῦ δι’ αὐτὸν ποθεινότερον ( τοῦτο γάρ ἐστιν ὅπερ ἔλεγεν · Ηὐχόμην ἀνάθεμα εἶναι αὐτὸς ἐγὼ ἀπὸ Χριστοῦ ) · πολλῷ μᾶλλον καὶ τὸ δακρύειν δι’ αὐτόν . Οὐκ ἐπαυσάμην , φησί , μετὰ δακρύων νουθετῶν ἕνα ἕκαστον . Διὰ τί ; Οὐχὶ τοὺς κινδύνους δεδοικώς · ἀλλ’ ὥσπερ ἄν τις ἀσθενοῦντι παρακαθήμενος , καὶ μὴ εἰδὼς τὸ τέλος , δακρύοι διὰ πόθον , δεδοικὼς μὴ ἐκπέσῃ τῆς ζωῆς · οὕτω καὶ αὐτός , ὅταν εἶδεν ἀσθενοῦντα , καὶ ἐπιπλῆξαι οὐκ ἴσχυσεν , ἐδάκρυε λοιπόν . Τοῦτο καὶ ὁ Χριστὸς ἐποίησεν , ἵνα κἂν τὰ δάκρυα αἰδεσθῶσιν · οἷον , ἡμάρτανέ τις ; ἐπετίμα · κατέπτυεν αὐτοῦ ὁ ἐπιτιμώμενος , καὶ ἀπεπήδα ; ἐδάκρυεν , ἵνα κἂν οὕτως ἐπισπάσηται .
Lemmas: γ . Ποίας βούλομαι παραβάλλω πηγή ὁ δάκρυ οὗτος ; ὁ ἐν ὁ παράδεισος , ὁ ποτίζω ὁ γῆ ἅπας ; ἀλλά οὐδείς ἴσος εἴρω · οὗτος γάρ ὁ ὁ δάκρυ πηγή ψυχή ποτίζω , οὖον γῆ . εἰμί τις ἐγώ δάκρυ δείκνυμι Παῦλος καί στενάζω , οὖον πολύς εἰμί ἀγαθός ὁράω , ἢ χορός μυρίος φαιδρός στεφανόω ; οὖον λέγω περί σύ · ἀλλά εἰμί τις ἀπό ὁ θέατρον καί ὁ σκηνή ἀποσπάω τις ὁ ἀκόλαστος ἐκκαίω καί βακχεύω ὁ ὁ σῶμα Ἔρως , δείκνυμι κόρη παρθένος ἐν αὐτός ὁ ἡλικία ὁ ἄνθος ὁ τε ἄλλος Νίκη ὁ ὁμῆλιξ , καί ὁ ὁράω ὑπέρ ὁ λοιπάς μέλος , ὀφθαλμός ἔχω ἁπαλός καί μαλακός ἐγκάθημαι ἠρέμα , περιστρέφω ἠρέμα , ὑγρός , ἥμερος , γαληνός μειδάω , καί πολύς μέν περιστέλλω ὁ αἰδώς , πολύς δέ ὁ χάρις , βλεφαρίς κυάνεος κάτωθεν καί ἄνωθεν στεφανόω , ὁ κόρη ἔμψυχος , ὡς εἶπον , ἔχω , λάμπω ὁ μέτωπον , κάτωθεν πάλιν ὁ παρειά εἰς ἀκριβής ἐρυθρότης ἀφικνέομαι , μάρμαρος δίκη λεῖος ὑπόκειμαι , ὁμαλός · εἶτά ἐγώ δείκνυμι Παῦλος δάκρυ , οὗτος εἄν ἀφίημι πηδάω ὁ οὗτος θέα · κάλλος γάρ ἀπολάμπω ἀπό οὗτος ὁ ὀφθαλμός πνευματικός . ἐκεῖνος μέν γάρ ποιέω ἐξίστημι νέος Ψυχή , ἐκκαίω καί φλέγω · οὗτος δέ ἐναντίος καταστέλλω . οὗτος ὁ ὀφθαλμός ὁ ὁράω ὡραῖος ὁ ὁ Ψυχή ἐργάζομαι , κατασπάω γαστήρ , φιλοσοφία ἐμπίμπλημι , συμπάθεια πολύς , καί ἀδαμάντινος μαλάσσω δύναμαι Ψυχή . οὗτος ἄρδω ὁ ἐκκλησία , οὗτος ψυχή φυτεύω ὁ δάκρυ · κἀν πῦρ εἰμί , οὗτος ὁ δάκρυ σβέννυμι δύναμαι , καί αἰσθητός καί σωματικός · οὗτος ὁ δάκρυ ὁ βέλος ὁ πονηρός ὁ πυρόω σβέννυμι . μνημονεύω τοίνυν ὁ δάκρυ αὐτός , καί πᾶς καταγελάω ὁ πάρειμι . οὗτος μακαρίζω ὁ Χριστός ὁ δάκρυ , λέγω · μακάριος ὁ πενθέω , καί μακάριος ὁ καλέω , ὅτι αὐτός γελάω . τοιοῦτος καί Ἠσαΐας , καί Ἱερεμίας ἀφίημι δάκρυ · καί ὁ μέν λέγω · ἄφετος ἐγώ , πικρός καλέω · ὁ δέ λέγω · Τῖς δίδωμι ὁ κεφαλή ἐγώ ὕδωρ , καί ὁ ὀφθαλμός ἐγώ πηγή δάκρυ ; ὡς οὐ ἀρκέω ὁ φυσικός . οὐδείς ὁ δάκρυ οὗτος ἡδύς · πᾶς γέλως οὗτος ἡδύς . οἶδα ὁ πενθέω , πόσος ἔχω ὁ πρᾶγμα παραμυθία . μή ἀπευκτός αὐτός εἰμί νομίζω , ἀλλά καί σφόδρα εὐκτός . οὐχ ὥστε ἕτερος ἁμαρτάνω , ἀλλά ὥστε ἁμαρτάνω αὐτός ἐγώ κατακλάω , οὗτος μνημονεύω ὁ δάκρυ , οὗτος ὁ δεσμός . ἄρας καί ἐπί ὁ δεσμός δάκρυ καταβαίνω · οὐ ἀφίημι δέ αὐτός ὁ ἀπό ὁ δεσμός ἡδονή αἰσθάνομαι ὁ ἀπόλλυμι ὁ θάνατος , ὁ δεσμέω . καί γάρ ὑπέρ ἐκεῖνος ἀλγέω · μαθητής γάρ εἰμί ἐκεῖνος ὁ δάκρυ ὁ ἱερεύς ὁ Ἰουδαῖος , οὐ ὅτι αὐτός μέλλω σταυρόω , ἀλλά ὅτι αὐτός ἀπόλλυμι . καί οὐ αὐτός μόνος αὐτός ποιέω , ἀλλά καί ὁ ἄλλος οὗτος παρακαλέω , λέγω · μή καλέω ἐπί ἐγώ , θυγάτηρ Ἱερουσαλήμ . εἶδον ὁ παράδεισος οὗτος ὁ ὀφθαλμός , εἶδον ὁ τρίτος οὐρανός · ἀλλά οὖον μακαρίζω αὐτός ὁ θέα οὗτος ἕνεκα οὕτως , ὡς ὁ δάκρυ ἐκεῖνος , διά ὅς εἶδον ὁ Χριστός . Μακάριος μέν εἰμί οὗτος · καί γάρ καί αὐτός ἐπί αὐτός σεμνύνω λέγω · οὐ Ἰησοῦς Χριστός ὁ κύριος ἐγώ ὁράω ; ἀλλά μακάριος ὁ δάκρυ οὕτως . ἐκεῖνος πολύς κοινωνέω ὁ θέαμα , καί ὁ μή κοινωνέω μακαρίζω πάλιν Χριστός , λέγω · Μακάριος ὁ μή ὁράω , καί πιστεύω · οὗτος δέ οὖον πολύς ἐπιτυγχάνω . εἰμί γάρ ὁ μένω διά Χριστός ἐνταῦθα ὁ ἀναλύω πρός αὐτός ἀναγκαῖος διά ὁ σωτηρία ὁ ἄλλος , ἄρα καί ὁ ὁράω αὐτός ὁ διά αὐτός στενάζω ἀναγκαῖος . εἰμί γάρ ὁ σύν αὐτός εἰμί ὁ διά αὐτός εἰς γέεννα εἰμί ποθεινός , καί ὁ συνίημι αὐτός ὁ χωρίζω αὐτός διά αὐτός ποθεινός ( οὗτος γάρ εἰμί ὅσπερ λέγω · εὔχομαι ἀνάθεμα εἰμί αὐτός ἐγώ ἀπό Χριστός ) · πολύς μᾶλλον καί ὁ δάκρυ διά αὐτός . οὐ παύω , φημί , μετά δάκρυ νουθετέω εἷς ἕκαστος . Ζεύς τίς ; οὐ ὁ κίνδυνος δείδω · ἀλλά ὥσπερ ἄν τις ἀσθενέω παρακάθημαι , καί μή εἰδοί ὁ τέλος , δάκρυ διά πόθος , δείδω μή ἐκπίπτω ὁ ζωή · οὗτος καί αὐτός , ὅταν ὁράω ἀσθενέω , καί ἐπιπλήσσω οὐ ἰσχύω , δάκρυ λοιπός . οὗτος καί ὁ Χριστός ποιέω , ἵνα κἀν ὁ δάκρυ αἰδέομαι · οἷος , ἁμαρτάνω τις ; ἐπιτιμάω · καταπτύω αὐτός ὁ ἐπιτιμάω , καί ἀποπηδάω ; δάκρυ , ἵνα κἀν οὕτως ἐπισπάω .