joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-colossenses-homiliae-1-12 12.5
ε . Οὐχ ὁρᾷς ἐν τοῖς βασιλείοις , ὅτι οἱ μὲν τετιμημένοι ἔνδον περὶ τὸν βασιλέα εἰσίν , οἱ δὲ ἄτιμοι ἔξω ; Καὶ σὺ ἔνδον ἔσο περὶ τὴν νύμφην . Ἀλλὰ ἁγνὸς μένε ἐπὶ τῆς οἰκίας · μὴ ἐκπόμπευε τὴν παρθενίαν . Παρέστηκεν ἑκάτερος ὁ χορός , ὁ μὲν οἵαν διδόασι δεικνὺς , ὁ δὲ ἵνα ταύτην φυλάττωσι · τί καταισχύνεις τὴν παρθενίαν ; Εἰ γὰρ σὺ τοιαύτη , τοιαῦτα καὶ περὶ ἐκείνης ὁ νυμφίος ὑποπτεύσει · εἰ σὺ ἐρᾶσθαι θέλεις , παντοπώλιδος καὶ λαχανοπώλιδος καὶ δημιουργοῦ ταῦτα . Οὐκ ἔστι ταῦτα αἰσχύνη ; Αἰσχύνη ἐστὶ τὸ ἀσχημονεῖν , κἂν βασιλέως θυγάτηρ ᾖ . Μὴ γὰρ ἡ πενία κωλύει ; μὴ γὰρ τὸ ἐπιτήδευμα ; Κἂν δούλη τις ᾖ παρθένος , ἐν σωφροσύνῃ μενέτω · Ἐν γὰρ Χριστῷ Ἰησοῦ οὔτε δοῦλος , οὔτε ἐλεύθερος . Μὴ γὰρ θέατρόν ἐστιν ὁ γάμος ; Μυστήριόν ἐστι , καὶ τύπος μεγάλου πράγματος · κἂν αὐτὸ μὴ αἰδῇ , αἰδέσθητι οὗ τύπος ἐστί . Τὸ μυστήριον τοῦτο , φησί , μέγα ἐστίν · ἐγὼ δὲ λέγω εἰς Χριστὸν , καὶ εἰς τὴν ἐκκλησίαν . Τῆς ἐκκλησίας τύπος ἐστὶ καὶ τοῦ Χριστοῦ , καὶ πόρνας εἰσάγεις ; Ἂν τοίνυν , φησί , μήτε παρθένοι ὀρχῶνται , μήτε γεγαμημέναι , τίς ὀρχήσεται ; Μηδείς · ποία γὰρ ὀρχήσεως ἀνάγκη ; Ἐν τοῖς τῶν Ἑλλήνων μυστηρίοις αἱ ὀρχήσεις , ἐν δὲ τοῖς ἡμετέροις σιγὴ καὶ εὐκοσμία , αἰδὼς καὶ καταστολή . Μυστήριον τελεῖται μέγα · ἔξω αἱ πόρναι , ἔξω οἱ βέβηλοι . Πῶς μυστήριόν ἐστι ; Συνέρχονται , καὶ ποιοῦσιν οἱ δύο ἕνα . Διὰ τί , ὅτε μὲν εἰσῄει , οὐκ ὄρχησις , οὐ κύμβαλα , ἀλλὰ πολλὴ σιγή , πολλὴ ἡσυχία · ὅταν δὲ συνίωσιν , οὐκ εἰκόνα ἄψυχον , οὐδὲ εἰκόνα τινὸς τῶν ἐπὶ γῆς , ἀλλ’ αὐτοῦ ποιοῦντες τοῦ θεοῦ , τοσοῦτον ἐπεισάγεις θόρυβον , καὶ ταράττεις τοὺς ὄντας , καὶ αἰσχύνεις τὴν ψυχήν , καὶ θορυβεῖς ; Ἔρχονται ἓν σῶμα γενησόμενοι . Ἰδοὺ πάλιν ἀγάπης μυστήριον . Ἂν οἱ δύο μὴ γένωνται ἓν , οὐκ ἐργάζονται πολλοὺς , ἕως ἂν δύο μένωσιν · ὅταν δὲ εἰς ἑνότητα ἔλθωσι , τότε ἐργάζονται . Τί μανθάνομεν ἀπὸ τούτου ; Ὅτι πολλὴ τῆς ἑνώσεως ἡ ἰσχύς . Τὸ εὐμήχανον τοῦ θεοῦ τὸν ἕνα εἰς δύο διεῖλε παρὰ τὴν ἀρχήν , καὶ θέλων δεῖξαι ὅτι μετὰ τὸ διαιρεθῆναι καὶ εἷς μένει , οὐκ ἀφῆκεν ἕνα ἀρκεῖν πρὸς τὴν γέννησιν . Οὐ γάρ ἐστιν εἷς ὁ οὐδέπω , ἀλλ’ ἥμισυ τοῦ ἑνός · καὶ δῆλον , ὅτι οὐ παιδοποιεῖ , καθάπερ καὶ πρότερον . Εἶδες τοῦ γάμου τὸ μυστήριον ; Ἐποίησεν ἐξ ἑνὸς ἕνα , καὶ πάλιν τοὺς δύο τούτους ἕνα ποιήσας οὕτω ποιεῖ ἕνα · ὥστε καὶ νῦν ἐξ ἑνὸς τίκτεται ἄνθρωπος . Γυνὴ γὰρ καὶ ἀνὴρ οὐκ εἰσὶν ἄνθρωποι δύο , ἀλλ’ ἄνθρωπος εἷς · καὶ παρὸν καὶ πολλαχόθεν αὐτὸ πιστώσασθαι , οἷον ἀπὸ τοῦ Ἰακώβου , ἀπὸ τῆς Μαρίας τῆς μητρὸς τοῦ Χριστοῦ , ἀπὸ τοῦ λέγειν · Ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς . Εἰ ὁ μὲν κεφαλή , ἡ δὲ σῶμα , πῶς δύο ; Διὰ τοῦτο ἡ μὲν μαθητοῦ , ὁ δὲ διδασκάλου τάξιν ἐπέχει · ὁ μὲν ἄρχοντος , ἡ δὲ ἀρχομένης . Καὶ ἀπ’ αὐτῆς δὲ τῆς τοῦ σώματος διαπλάσεως ἴδοι τις ἂν , ὅτι ἕν εἰσιν ἀπὸ γὰρ τῆς πλευρᾶς γέγονε , καὶ ὥσπερ ἡμίτομα δύο εἰσί . Διὰ τοῦτο καὶ βοηθὸν καλεῖ , ἵνα δείξῃ ὅτι ἕν εἰσι · διὰ τοῦτο καὶ πατρὸς καὶ μητρὸς προτιμᾷ τὴν συνοίκησιν , ἵνα δείξῃ ὅτι ἕν εἰσι . Καὶ ὁ πατὴρ ὁμοίως χαίρει καὶ θυγατρὸς καὶ υἱοῦ γαμούντων , ὡς πρὸς οἰκεῖον μέλος ἐπειγομένου τοῦ σώματος · καὶ τοσαύτη δαπάνη γίνεται καὶ χρημάτων ἐλάττωσις , καὶ ὅμως οὐκ ἀνέχεται ἄγαμον περιορᾷν . Ὥσπερ γὰρ ἀπεσχισμένης αὐτῇ τῆς σαρκός , ἀτελὴς πρὸς παιδοποιίαν ἑκάτερος , ἀτελής ἐστι πρὸς βίου σύστασιν τοῦ παρόντος ἑκάτερος . Διὰ τοῦτο καὶ ὁ προφήτης φησίν · Ὑπόλειμμα πνεύματός σου . Πῶς δὲ καὶ γίνονται εἰς σάρκα μίαν ; Καθάπερ χρυσοῦ τὸ καθαρώτατον ἂν ἀφέλῃς καὶ ἑτέρῳ ἀναμίξῃς χρυσῷ , οὕτω δὴ καὶ ἐνταῦθα , τὸ πιότατον τῆς ἡδονῆς χωνευούσης ἡ γυνὴ δεχομένη τρέφει καὶ θάλπει , καὶ τὰ παρ’ ἑαυτῆς συνεισενεγκαμένη ἄνδρα ἀποδίδωσι . Καὶ γέφυρά τίς ἐστι τὸ παιδίον . Ὥστε οἱ τρεῖς σὰρξ γίνονται μία , τοῦ παιδὸς ἑκατέρωθεν ἑκατέρους συνάπτοντος . Ὥσπερ γὰρ εἰ δύο πόλεων οὐσῶν , καὶ ποταμοῦ διόλου διαιροῦντος , μία γίνεται πόλις , γεφύρας ἑκατέρωθεν ἁπτομένης · οὕτως ἐστὶν ἐνταῦθα , καὶ πλέον · αὐτὴ γὰρ ἡ γέφυρα ἐκ τῆς ἑκατέρων οὐσίας . Καὶ τῷ λόγῳ τούτῳ ἕν εἰσιν , ὡς τὸ σῶμα καὶ κεφαλὴ ἓν σῶμα · τῷ γὰρ τραχήλῳ διαιρεῖται · ἀλλ’ οὐ διαιροῦνται μᾶλλον , ἢ συνάπτονται · μέσος γὰρ ὢν ἑκατέρους συνάγει · καὶ ταυτὸν γίνεται , ὥσπερ ἂν εἰ χορὸς διεσπασμένος τὸ μὲν ἓν αὐτοῦ μέρος ἐντεῦθεν λαβών , τὸ δὲ ἕτερον ἐκ τῆς δεξιᾶς , ἕνα ποιήσειεν · ἢ ὥσπερ οἱ συνεσταλμένοι οὗτοι καὶ τὰς χεῖρας ἐκτείνοντες ἓν γίνονται · αἱ γὰρ χεῖρες ἐκταθεῖσαι , οὐκ ἀφιᾶσιν εἶναι δύο . Διὰ τοῦτο γοῦν καὶ ἀκριβῶς εἶπεν , οὐκ , Ἔσονται μία σάξ , ἀλλ’ , Εἰς σάρκα μίαν , τὴν τοῦ παιδὸς συναπτόμενοι δηλονότι . Τί οὖν , ὅταν παιδίον μὴ ᾖ , οὐκ ἔσονται δύο καὶ τότε ; Εὔδηλον · ἡ μίξις γὰρ τοῦτο ἐργάζεται , ἀναχέασα καὶ ἀναμίξασα ἀμφοτέρων τὰ σώματα . Καὶ ὥσπερ εἰς ἔλαιον μύρον ἐμβαλών , τὸ πᾶν ἐποίησεν ἓν , οὕτω δὴ καὶ ἐνταῦθα .
Lemmas: ε . οὐχ ὁράω ἐν ὁ βασίλειος , ὅτι ὁ μέν τιμάω ἔνδον περί ὁ βασιλεύς εἰμί , ὁ δέ ἄτιμος ἔξω ; καί σύ ἔνδον εἰμί περί ὁ νύμφη . ἀλλά ἁγνός μένω ἐπί ὁ οἰκίον · μή ἐκπομπεύω ὁ παρθενίας . παρίστημι ἑκάτερος ὁ χορός , ὁ μέν οἷος δίδωμι δείκνυμι , ὁ δέ ἵνα οὗτος φυλάσσω · τίς καταισχύνω ὁ παρθενίας ; εἰμί γάρ σύ τοιοῦτος , τοιοῦτος καί περί ἐκεῖνος ὁ νυμφίος ὑποπτεύω · εἰμί σύ ἐράω ἐθέλω , παντόπωλις καί λαχανοπῶλις καί δημιουργός οὗτος . οὐ εἰμί οὗτος αἰσχύνη ; αἰσχύνη εἰμί ὁ ἀσχημονέω , κἀν βασιλεύς θυγάτηρ εἰμί . μή γάρ ὁ πενία κωλύω ; μή γάρ ὁ ἐπιτήδευμα ; κἀν δοῦλος τις εἰμί παρθένος , ἐν σωφροσύνη μένω · ἐν γάρ Χριστός Ἰησοῦς οὔτε δοῦλος , οὔτε ἐλεύθερος . μή γάρ θέατρον εἰμί ὁ γάμος ; μυστήριον εἰμί , καί τύπος μέγας πρᾶγμα · κἀν αὐτός μή αἰδέομαι , αἰδέομαι ὅς τύπος εἰμί . ὁ μυστήριον οὗτος , φημί , μέγας εἰμί · ἐγώ δέ λέγω εἰς Χριστός , καί εἰς ὁ ἐκκλησία . ὁ ἐκκλησία τύπος εἰμί καί ὁ Χριστός , καί πόρνη εἰσάγω ; ἄν τοίνυν , φημί , μήτε παρθένος ὀρχέομαι , μήτε γαμέω , τίς ὀρχέομαι ; μηδείς · ποῖος γάρ ὄρχησις ἀνάγκη ; ἐν ὁ ὁ Ἕλλην μυστήριον ὁ ὄρχησις , ἐν δέ ὁ ἡμέτερος σιγή καί εὐκοσμία , αἰδώς καί καταστολή . μυστήριον τελέω μέγας · ἔξω ὁ πόρνη , ἔξω ὁ βέβηλος . Πῶς μυστήριον εἰμί ; συνέρχομαι , καί ποιέω ὁ δύο εἷς . Ζεύς τίς , ὅτε μέν εἰσέρχομαι , οὐ ὄρχησις , οὖον κύμβαλον , ἀλλά πολύς σιγή , πολύς ἡσυχία · ὅταν δέ σύνειμι , οὐ εἰκών ἄψυχος , οὐδέ εἰκών τις ὁ ἐπί γῆ , ἀλλά αὐτός ποιέω ὁ θεός , τοσοῦτος ἐπεισάγω θόρυβος , καί ταράσσω ὁ εἰμί , καί αἰσχύνω ὁ Ψυχή , καί θορυβέω ; ἔρχομαι εἷς σῶμα γίγνομαι . ἰδέ πάλιν ἀγάπη μυστήριον . ἄν ὁ δύο μή γίγνομαι εἷς , οὐ ἐργάζομαι πολύς , ἠώς εἄν δύο μένω · ὅταν δέ εἰς ἑνότης ἔρχομαι , τότε ἐργάζομαι . τις μανθάνω ἀπό οὗτος ; ὅτι2 πολύς ὁ ἕνωσις ὁ ἰσχύς . ὁ εὐμήχανος ὁ θεός ὁ εἷς εἰς δύο διαιρέω παρά ὁ ἀρχή , καί ἐθέλω δείκνυμι ὅτι μετά ὁ διαιρέω καί εἷς μένω , οὐ ἀφίημι εἷς ἀρκέω πρός ὁ γέννησις . οὖον γάρ εἰμί εἷς ὁ οὐδέπω , ἀλλά ἥμισυς ὁ εἷς · καί δῆλος , ὅτι οὖον παιδοποιέω , καθάπερ καί πρότερος . εἶδον ὁ γάμος ὁ μυστήριον ; ποιέω ἐκ εἷς εἷς , καί πάλιν ὁ δύο οὗτος εἷς ποιέω οὗτος ποιέω εἷς · ὥστε καί νῦν ἐκ εἷς τίκτω ἄνθρωπος . γυνή γάρ καί ἀνήρ οὐ εἰμί ἄνθρωπος δύο , ἀλλά ἄνθρωπος εἷς · καί πάρειμι καί πολλαχόθεν αὐτός πιστόω , οἷος ἀπό ὁ Ἰάκωβος , ἀπό ὁ Μαρία ὁ μήτηρ ὁ Χριστός , ἀπό ὁ λέγω · Ἄρσην καί θῆλυς ποιέω αὐτός . εἰμί ὁ μέν κεφαλή , ὁ δέ σῶμα , πῶς δύο ; Ζεύς οὗτος ὁ μέν μαθητής , ὁ δέ διδάσκαλος τάξις ἐπέχω · ὁ μέν ἄρχω , ὁ δέ ἄρχω . καί ἀπό αὐτός δέ ὁ ὁ σῶμα διάπλασις ὁράω τις εἄν , ὅτι εἷς εἰμί ἀπό γάρ ὁ πλευρά γίγνομαι , καί ὥσπερ ἡμίτομος δύο εἰμί . Ζεύς οὗτος καί βοηθός καλέω , ἵνα δείκνυμι ὅτι εἷς εἰμί · διά οὗτος καί πατήρ καί μήτηρ προτιμάω ὁ συνοίκησις , ἵνα δείκνυμι ὅτι εἷς εἰμί . καί ὁ πατήρ ὁμοίως χαίρω καί θυγάτηρ καί υἱός γαμέω , ὡς πρός οἰκέω μέλος ἐπείγω ὁ σῶμα · καί τοσοῦτος δαπάνη γίγνομαι καί χρῆμα ἐλάττωσις , καί ὅμως οὐ ἀνέχω ἄγαμος περιοράω . ὥσπερ γάρ ἀποσχίζω αὐτός ὁ σάρξ , ἀτελής πρός παιδοποιία ἑκάτερος , ἀτελής εἰμί πρός βίος σύστασις ὁ πάρειμι ἑκάτερος . Ζεύς οὗτος καί ὁ προφήτης φημί · ὑπόλειμμα πνεῦμα σύ . Πῶς δέ καί γίγνομαι εἰς σάρξ εἷς ; καθά χρυσός ὁ καθαρός εἄν ἀφαιρέω καί ἕτερος ἀναμίσγω χρυσός , οὗτος δή καί ἐνταῦθα , ὁ πῖος ὁ ἡδονή χωνεύω ὁ γυνή δέχομαι τρέφω καί θάλπω , καί ὁ παρά ἑαυτοῦ συνεισφέρω ἀνήρ ἀποδίδωμι . καί γέφυρα τίς εἰμί ὁ παιδίον . ὥστε ὁ τρεῖς σάρξ γίγνομαι εἷς , ὁ παῖς ἑκατέρωθεν ἑκάτερος συνάπτω . ὥσπερ γάρ εἰμί δύο πόλις εἰμί , καί ποταμός διόλου διαιρέω , εἷς γίγνομαι πόλις , γέφυρα ἑκατέρωθεν ἅπτω · οὕτως εἰμί ἐνταῦθα , καί πλέω · αὐτός γάρ ὁ γέφυρα ἐκ ὁ ἑκάτερος οὐσία . καί ὁ λόγος οὗτος εἷς εἰμί , ὡς ὁ σῶμα καί κεφαλή εἷς σῶμα · ὁ γάρ τράχηλος διαιρέω · ἀλλά οὖον διαιρέω μᾶλλον , ἢ συνάπτω · μέσος γάρ εἰμί ἑκάτερος συνάγω · καί τατός γίγνομαι , ὥσπερ εἄν εἰμί χορός διασπώ ὁ μέν εἷς αὐτός μέρος ἐντεῦθεν λαμβάνω , ὁ δέ ἕτερος ἐκ ὁ δεξιός , εἷς ποιέω · ἢ ὥσπερ ὁ συστέλλω οὗτος καί ὁ χείρ ἐκτείνω εἷς γίγνομαι · ὁ γάρ χείρ ἐκτείνω , οὐ ἀφίημι εἰμί δύο . Ζεύς οὗτος γοῦν καί ἀκριβῶς εἶπον , οὐ , εἰμί εἷς σαξ , ἀλλά , εἰς σάρξ εἷς , ὁ ὁ παῖς συνάπτω δηλονότι . τις οὖν , ὅταν παιδίον μή εἰμί , οὐ εἰμί δύο καί τότε ; Εὔδηλος · ὁ μίξις γάρ οὗτος ἐργάζομαι , ἀναχέω καί ἀναμίσγω ἀμφότερος ὁ σῶμα . καί ὥσπερ εἰς ἔλαιον μύρον ἐμβάλλω , ὁ πᾶς ποιέω εἷς , οὗτος δή καί ἐνταῦθα .