joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-colossenses-homiliae-1-12 1.5
ε . Ἀλλὰ καὶ αὐτῶν τῶν ἐδεσμάτων τὴν φύσιν ἐξετάσωμεν . Ἐκεῖ μὲν γὰρ ἀνάγκη καὶ μὴ βουλομένῳ διαῤῥήγνυσθαι τῷ πολλῷ οἴνῳ , ἐνταῦθα δὲ οὐκ ἔνι μὴ βουλόμενον ἐσθίειν καὶ πίνειν . Ὥστε ἐκεῖ μὲν τὴν ἐκ τῆς τῶν σιτίων ποιότητος ἡδονὴν ἥ τε προλαβοῦσα ἀτιμία ἀφαιρεῖται , καὶ ἡ ἐκ τῆς πλησμονῆς ἀηδία . Οὐ γὰρ ἧττον λιμοῦ τὰ σώματα ἡμῖν ἡ πλησμονὴ διαφθείρει καὶ ὀδυνᾷ , ἀλλὰ καὶ πολλῷ χαλεπώτερον · καὶ ὃν ἂν θέλῃς μοι δοῦναι , εὐκολώτερον αὐτὸν διαῤῥηγνύω τῇ πλησμονῇ , τοῦ λιμοῦ . Ὄντως γὰρ τοῦτο ἐκείνου φορητότερον · ὅτι λιμὸν μὲν ἄν τις καὶ εἴκοσιν ἡμέρας ἐνέγκοι , πλησμονὴν δὲ οὐδὲ δύο μόνας · καὶ τούτῳ μὲν προσπαλαίοντες διηνεκῶς οἱ ἐν τοῖς ἀγροῖς , ἐν ὑγείᾳ εἰσὶ καὶ οὐ δέονται ἰατρῶν · ταύτην δέ , τὴν πλησμονὴν λέγω , οὐκ ἂν ἐνέγκοιεν μὴ συνεχῶς καλοῦντες ἰατρούς · μᾶλλον δὲ καὶ τὴν ἐκείνων βοήθειαν ἤλεγξε πολλάκις ἡ ταύτης τυραννίς . Καὶ ἡδονῆς μὲν οὖν ἕνεκεν αὕτη τὰ πρῶτα ἔχει . Εἰ γὰρ ἡ τιμὴ τοῦ ἀτιμάζεσθαι ἡδίων , καὶ τὸ ἐν ἐξουσίᾳ εἶναι τοῦ ὑποτάσσεσθαι , καὶ τὸ θαῤῥεῖν τοῦ τρέμειν καὶ δεδοικέναι , καὶ τὸ τῶν ἀρκούντων ἀπολαύειν τοῦ πέρα τοῦ μέτρου εἰς τὸ τῆς τρυφῆς καταποντίζεσθαι κλυδώνιον , βελτίων ἄρα ἐκείνης αὕτη ἡ τράπεζα καὶ ἡδονῆς ἕνεκεν . Καὶ τὰ τῆς δαπάνης δὲ ἐνταῦθα βελτίονα · ἐκείνη μὲν γὰρ δαπανηρά , αὕτη δὲ οὐκέτι . Ἀλλὰ τί ; ἆρα τοῖς ἀνακειμένοις μόνον ἡδίων αὕτη ἡ τράπεζα , ἢ καὶ τῷ καλοῦντι πλείονα αὕτη φέρει τὴν ἡδονὴν ἐκείνης ; Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ μᾶλλον ζητούμενον ἡμῖν . Οὐκοῦν ὁ μὲν ἐκείνους καλῶν , πρὸ πλειόνων ἡμερῶν παρασκευάζεται , καὶ πράγματα ἔχειν ἀναγκάζεται καὶ φροντίδας καὶ μερίμνας , οὔτε τὰς νύκτας καθεύδων , οὔτε τὰς ἡμέρας ἡσυχάζων · ἀλλὰ ἀναπλάττων ἐν ἑαυτῷ πολλά , μαγείροις διαλεγόμενος , ὀψοποιοῖς , τραπεζοποιοῖς . Εἶτα αὐτῆς τῆς ἡμέρας ἐπιστάσης ἴδοι τις ἂν αὐτὸν μᾶλλον δεδοικότα , ἢ τοὺς μέλλοντας πυκτεύειν , μή τις παρὰ λόγον γένηται , μὴ βασκανίᾳ βληθῇ , μὴ κατηγόρους ἐκεῖθεν λάβῃ πολλούς . Οὗτος δὲ πάσης ταύτης ἀπήλλακται τῆς φροντίδος καὶ τῶν πραγμάτων , αὐτοσχεδιάζων τὴν τράπεζαν , καὶ οὐ πρὸ πολλῶν ἡμερῶν μεριμνῶν . Καὶ μετὰ δὴ ταῦτα οὗτος μὲν εὐθέως τὴν χάριν ἀπώλεσεν · ἐκεῖνος δὲ ἔχει τὸν θεὸν ὀφειλέτην , καὶ χρησταῖς τρέφεται ταῖς ἐλπίσι , καθ’ ἑκάστην ἡμέραν εὐωχούμενος ἀπ’ ἐκείνης τῆς τραπέζης . Τὰ μὲν γὰρ σιτία ἀναλίσκεται , ἡ δὲ χάρις οὐκ ἀναλίσκεται , ἀλλὰ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν μᾶλλον χαίρει καὶ γάννυται ἐκείνων τῶν τὸν πολὺν οἶνον ἐμφορηθέντων . Οὐδὲν γὰρ οὕτω τρέφει τὴν ψυχήν , ὡς ἐλπὶς ἀγαθὴ καὶ τὸ χρηστὰ προσδοκᾷν . Ἀλλὰ δὴ τὰ μετὰ ταῦτα ἴδωμεν . Ἐκεῖ μὲν αὐλοὶ καὶ κιθάραι καὶ σύριγγες , ἐνταῦθα δὲ οὐδὲν ἀπηχὲς μέλος · ἀλλὰ τί ; ὕμνοι , ψαλμῳδίαι . Ἐκεῖ μὲν οἱ δαίμονες ἀνυμνοῦνται , ἐνταῦθα δὲ ὁ πάντων Δεσπότης θεός . Ὁρᾷς πόσης μὲν αὕτη χάριτος , πόσης δὲ ἀγνωμοσύνης ἐκείνη καὶ ἀναισθησίας γέμει ; Εἰπὲ γάρ μοι · ὁ θεός σε ἔθρεψεν ἐκ τῶν ἀγαθῶν αὐτοῦ , καὶ δέον αὐτῷ εὐχαριστεῖν μετὰ τὸ τραφῆναι , σὺ δὲ τοὺς δαίμονας ἐπεισάγεις ; τὰ γὰρ διὰ τῶν πηκτίδων οὐδὲν ἄλλο , ἢ δαιμόνων ᾄσματα . Δέον εἰπεῖν , Εὐλογητὸς εἶ , κύριε , ὅτι ἔθρεψάς με ἐκ τῶν ἀγαθῶν σου , σὺ δέ , καθάπερ τις κύων ἄτιμος , οὐδὲ μέμνησαι , ἀλλὰ τοὺς δαίμονας ἐπεισάγεις ; Μᾶλλον δὲ οἱ μὲν κύνες λαβόντες καὶ μὴ λαβόντες σαίνουσι τοὺς οἰκείους , σὺ δὲ οὐδὲ τοῦτο . Ὁ κύων καὶ μὴ λαμβάνων σαίνει τὸν δεσπότην , σὺ δὲ καὶ λαβὼν ὑλακτεῖς κατ’ αὐτοῦ . Πάλιν ὁ κύων καὶ εὐεργετούμενος παρὰ τοῦ ἀλλοτρίου , οὐδὲ οὕτω καταλύει τὴν ἔχθραν τὴν πρὸς αὐτόν , οὐδὲ ἐπισπᾶται πρὸς φιλίαν · σὺ δὲ καὶ μυρία πάσχων κακὰ παρὰ τῶν δαιμόνων , ἐπ’ ἄριστα αὐτοὺς εἰσάγεις · ὥστε διπλῇ τοῦ κυνὸς εἶ χείρων . Καλῶς δὲ ἀνεμνήσθην νῦν τῶν κυνῶν πρὸς τοὺς τότε μόνον εὐχαριστοῦντας , ὅταν εὖ πάσχωσιν . Αἰδέσθητε , παρακαλῶ , τοὺς κύνας , οἳ καὶ λιμώττοντες σαίνουσι τοὺς δεσπότας · σὺ δὲ ἂν ἀκούσῃς , ὅτι ὁ δαίμων τινὰ ἐθεράπευσεν , ἀφίης εὐθέως τὸν Δεσπότην , ὦ κυνῶν ἀλογώτερε . Ἀλλ’ αἱ πόρναι , φησίν , ἡδονὴν ἔχουσιν ὁρώμεναι . Ποίαν ἡδονήν ; ποίαν δὲ οὐκ ἀτιμίαν ; Πορνεῖον γέγονέ σου ἡ οἰκία , μανία καὶ οἶστρος · καὶ οὐκ αἰσχύνῃ ταῦτα ἡδονὴν καλῶν ; Ἂν μὲν οὖν ἐξῇ χρήσασθαι πάσῃ ἡδονῇ , μείζων ἡ αἰσχύνη καὶ ἡ ἐκ ταύτης ἀηδία . Πῶς δαί ; Οὐ χαλεπὸν τὸ τὴν οἰκίαν πορνεῖον ποιεῖν , καὶ ἥδεσθαι καθάπερ χοίρους ἐγκαλινδουμένους βορβόρῳ ; Ἂν δὲ μέχρι τοῦ φανῆναι μόνον , ἰδοὺ πάλιν ὀδύνη μείζων · ἡ γὰρ ὄψις οὐχ ἡδονή , ὅταν ἡ χρῆσις μὴ ᾖ , ἀλλὰ καὶ μείζων ἡ ἐπιθυμία , καὶ σφοδροτέρα ἡ φλόξ . Ἀλλὰ τὸ τέλος βούλει μαθεῖν ; Οἱ μὲν τοῖς μαινομένοις καὶ τοῖς παραπλῆξιν ἐοίκασιν ἀπὸ τῆς τραπέζης ἀνιστάμενοι , θρασεῖς , ὀργίλοι , καταγέλαστοι καὶ τοῖς ἀνδραπόδοις · καὶ οἱ μὲν οἰκέται ἀναχωροῦσι νήφοντες , οὗτοι δὲ μεθύοντες . Ὢ τῆς αἰσχύνης . Ἐκεῖ δὲ τοιοῦτον οὐδέν , ἀλλ’ εὐχαριστίᾳ τὴν τράπεζαν κατακλείσαντες , οὕτως ἀναχωροῦσιν οἴκαδε , ἡδόμενοι καθεύδοντες , ἡδόμενοι ἐγειρόμενοι , πάσης αἰσχύνης ἀπηλλαγμένοι καὶ κατηγορίας .
Lemmas: ε . ἀλλά καί αὐτός ὁ ἔδεσμα ὁ φύσις ἐξετάζω . ἐκεῖ μέν γάρ ἀνάγκη καί μή βούλομαι διαρρήγνυμι ὁ πολύς οἶνος , ἐνταῦθα δέ οὐ ἐν μή βούλομαι ἐσθίω καί πίνω . ὥστε ἐκεῖ μέν ὁ ἐκ ὁ ὁ σιτίον ποιότης ἡδονά ὅς τε προλαμβάνω ἀτιμία ἀφαιρέω , καί ὁ ἐκ ὁ πλησμονή ἀηδία . οὖον γάρ κακός λιμός ὁ σῶμα ἐγώ ὁ πλησμονή διαφθείρω καί ὀδυνάω , ἀλλά καί πολύς χαλεπός · καί ὅς εἄν ἐθέλω ἐγώ δίδωμι , εὔκολος αὐτός διαρρηγνύω ὁ πλησμονή , ὁ λιμός . ὄντως γάρ οὗτος ἐκεῖνος φορητός · ὅτι λιμός μέν ἄν τις καί εἴκοσι ἡμέρα φέρω , πλησμονή δέ οὐδέ δύο μόνος · καί οὗτος μέν προσπαλαίω διηνεκής ὁ ἐν ὁ ἀγρός , ἐν ὑγεία εἰμί καί οὖον δήω ἰατρός · οὗτος δέ , ὁ πλησμονή λέγω , οὐ εἄν φέρω μή συνεχῶς καλέω ἰατρός · μᾶλλον δέ καί ὁ ἐκεῖνος βοήθεια ἐλέγχω πολλάκις ὁ οὗτος τυραννίς . καί ἡδονή μέν οὖν ἕνεκα οὗτος ὁ πρῶτος ἔχω . εἰμί γάρ ὁ τιμή ὁ ἀτιμάζω ἡδύς , καί ὁ ἐν ἐξουσία εἰμί ὁ ὑποτάσσω , καί ὁ θαρσέω ὁ τρέμω καί δείδω , καί ὁ ὁ ἀρκέω ἀπολαύω ὁ πέρα ὁ μέτρον εἰς ὁ ὁ τρυφή καταποντίζω κλυδώνιον , ἀγαθός ἄρα ἐκεῖνος οὗτος ὁ τράπεζα καί ἡδονή ἕνεκα . καί ὁ ὁ δαπάνη δέ ἐνταῦθα ἀγαθός · ἐκεῖνος μέν γάρ δαπανηρός , οὗτος δέ οὐκέτι . ἀλλά τίς ; ἆρα ὁ ἀνάκειμαι μόνος ἡδύς οὗτος ὁ τράπεζα , ἢ καί ὁ καλέω πλείων οὗτος φέρω ὁ ἡδονά ἐκεῖνος ; οὗτος γάρ εἰμί ὁ μᾶλλον ζητέω ἐγώ . οὐκοῦν ὁ μέν ἐκεῖνος καλός , πρό πλείων ἡμέρα παρασκευάζω , καί πρᾶγμα ἔχω ἀναγκάζω καί φροντίς καί μέριμνα , οὔτε ὁ νύξ καθεύδω , οὔτε ὁ ἡμέρα ἡσυχάζω · ἀλλά ἀναπλάσσω ἐν ἑαυτοῦ πολύς , μάγειρος διαλέγω , ὀψοποιός , τραπεζοποιός . εἶτα αὐτός ὁ ἡμέρα ἐφίστημι ὁράω τις εἄν αὐτός μᾶλλον δείδω , ἢ ὁ μέλλω πυκτεύω , μή τις παρά λόγος γίγνομαι , μή βασκανία βάλλω , μή κατήγορος ἐκεῖθεν λαμβάνω πολύς . οὗτος δέ πᾶς οὗτος ἀπαλλάσσω ὁ φροντίς καί ὁ πρᾶγμα , αὐτοσχεδιάζω ὁ τράπεζα , καί οὖον πρό πολύς ἡμέρα μεριμνάω . καί μετά δή οὗτος οὗτος μέν εὐθύς ὁ χάρις ἀπόλλυμι · ἐκεῖνος δέ ἔχω ὁ θεός ὀφειλέτης , καί χρηστός τρέφω ὁ ἐλπίς , κατά ἕκαστος ἡμέρα εὐωχέω ἀπό ἐκεῖνος ὁ τράπεζα . ὁ μέν γάρ σιτίον ἀναλίσκω , ὁ δέ χάρις οὐ ἀναλίσκω , ἀλλά κατά ἕκαστος ἡμέρα μᾶλλον χαίρω καί γάνυμαι ἐκεῖνος ὁ ὁ πολύς οἶνος ἐμφορέω . οὐδείς γάρ οὗτος τρέφω ὁ Ψυχή , ὡς Ἐλπὶς ἀγαθός καί ὁ χρηστός προσδοκάω . ἀλλά δή ὁ μετά οὗτος ὁράω . ἐκεῖ μέν αὐλός καί κιθάρα καί σῦριγξ , ἐνταῦθα δέ οὐδείς ἀπηχής μέλος · ἀλλά τίς ; ὕμνος , ψαλμῳδία . ἐκεῖ μέν ὁ δαίμων ἀνυμνέω , ἐνταῦθα δέ ὁ πᾶς Δεσπότης θεός . ὁράω πόσος μέν οὗτος χάρις , πόσος δέ ἀγνωμοσύνη ἐκεῖνος καί ἀναισθησία γέμω ; εἶπον γάρ ἐγώ · ὁ θεός σύ τρέφω ἐκ ὁ ἀγαθός αὐτός , καί δήω αὐτός εὐχαριστέω μετά ὁ τρέφω , σύ δέ ὁ δαίμων ἐπεισάγω ; ὁ γάρ διά ὁ πηκτίς οὐδείς ἄλλος , ἢ δαίμων ᾆσμα . Δέος εἶπον , εὐλογητός εἰμί , κύριος , ὅτι τρέφω ἐγώ ἐκ ὁ ἀγαθός σύ , σύ δέ , καθάπερ τις κύω ἄτιμος , οὐδέ μιμνήσκω , ἀλλά ὁ δαίμων ἐπεισάγω ; μᾶλλος δέ ὁ μέν κύω λαμβάνω καί μή λαμβάνω σαίνω ὁ οἰκεῖος , σύ δέ οὐδέ οὗτος . ὁ κύω καί μή λαμβάνω σαίνω ὁ δεσπότης , σύ δέ καί λαμβάνω ὑλακτέω κατά αὐτός . πάλιν ὁ κύω καί εὐεργετέω παρά ὁ ἀλλότριος , οὐδέ οὗτος καταλύω ὁ ἔχθρα ὁ πρός αὐτός , οὐδέ ἐπισπάω πρός φίλιος · σύ δέ καί μυρίος πάσχω κακός παρά ὁ δαίμων , ἐπί ἀγαθός αὐτός εἰσάγω · ὥστε διπλόος ὁ κύων εἰμί χείρων . καλῶς δέ ἀναμιμνήσκω νῦν ὁ κύω πρός ὁ τότε μόνος εὐχαριστέω , ὅταν εὕω πάσχω . αἰδέομαι , παρακαλέω , ὁ κύω , ἕ καί λιμώσσω σαίνω ὁ δεσπότης · σύ δέ εἄν ἀκούω , ὅτι ὁ δαίμων τις θεραπεύω , ἀφίημι εὐθύς ὁ δεσπότης , εἰμί κύω ἄλογος . ἀλλά ὁ πόρνη , φημί , ἡδονά ἔχω ὁράω . Ποίας ἡδονή ; ποῖος δέ οὐ ἀτιμία ; πορνεῖον γίγνομαι σύ ὁ οἰκίον , μανία καί οἶστρος · καί οὐ αἰσχύνη οὗτος ἡδονά καλός ; ἄν μέν οὖν ἔξεστι χράω πᾶς ἡδονή , μείζων ὁ αἰσχύνη καί ὁ ἐκ οὗτος ἀηδία . Πῶς δή ; οὖον χαλεπός ὁ ὁ οἰκίον πορνεῖον ποιέω , καί ἥδομαι καθάπερ χοῖρος ἐγκαλινδέομαι βόρβορος ; ἄν δέ μέχρι ὁ φαίνω μόνος , ἰδού πάλιν ὀδύνη μείζων · ὁ γάρ ὄψις οὐ ἡδονή , ὅταν ὁ χρῆσις μή εἰμί , ἀλλά καί μείζων ὁ ἐπιθυμία , καί σφοδρός ὁ φλόξ . ἀλλά ὁ τέλος βούλομαι μανθάνω ; ὁ μέν ὁ μαίνομαι καί ὁ παραπλήξ ἔοικα ἀπό ὁ τράπεζα ἀνίστημι , θρασύς , ὀργίλος , καταγέλαστος καί ὁ ἀνδράποδον · καί ὁ μέν οἰκέτης ἀναχωρέω νήφω , οὗτος δέ μεθύω . ὤ ὁ αἰσχύνη . ἐκεῖ δέ τοιοῦτος οὐδείς , ἀλλά εὐχαριστία ὁ τράπεζα κατακλείω , οὕτως ἀναχωρέω οἴκαδε , ἥδομαι καθεύδω , ἥδομαι ἐγείρω , πᾶς αἰσχύνη ἀπαλλάσσω καί κατηγορία .