joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-colossenses-homiliae-1-12 9.1
Ὁ λόγος τοῦ Χριστοῦ ἐνοικείτω ἐν ὑμῖν πλουσίως , ἐν πάσῃ σοφίᾳ διδάσκοντες , καὶ νουθετοῦντες ἑαυτοὺς ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις , καὶ ᾠδαῖς πνευματικαῖς , ἐν χάριτι ᾄδοντες ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν τῷ Κυρίῳ · καὶ πᾶν ὅ τι ἂν ποιῆτε ἐν λόγῳ , ἐν ἔργῳ , πάντα ἐν ὀνόματι τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ , εὐχαριστοῦντες τῷ θεῷ καὶ πατρὶ δι’ αὐτοῦ . α . Παραινέσας εὐχαρίστους εἶναι , καὶ τὴν ὁδὸν δείκνυσι . Ποίαν δὴ ταύτην ; Ἣν πρώην ἡμεῖς διελέχθημεν πρὸς ὑμᾶς . Τί λέγων ; Ὁ λόγος τοῦ Χριστοῦ ἐνοικείτω ἐν ὑμῖν πλουσίως . Μᾶλλον δὲ οὐ ταύτην μόνον , ἀλλὰ καὶ ἑτέραν . Ἐγὼ μὲν γὰρ εἶπον , ὅτι δεῖ τοὺς τὰ δεινότερα πεπονθότας ἀναλέγειν , καὶ τοὺς τὰ χαλεπώτερα ὧν ἐπάθομεν ὑπομείναντας ἀναλογίζεσθαι , καὶ εὐχαριστεῖν ὑπὲρ τοῦ μὴ συμβῆναι ἐκεῖνα · αὐτὸς δὲ τί φησιν ; Ὁ λόγος τοῦ Χριστοῦ ἐνοικείτω ἐν ὑμῖν πλουσίως · τουτέστιν , ἡ διδασκαλία , τὰ δόγματα , ἡ παραίνεσις , ἐν αἷς οὐδὲν τὴν παροῦσαν ζωὴν εἶναί φησιν , οὐδὲ τὰ ταύτης ἀγαθά . Ἐὰν γὰρ ταῦτα ἴδωμεν , οὐδενὶ τῶν δυσχερῶν εἴξομεν . Ἐνοικείτω , φησίν , ἐν ὑμῖν πλουσίως , μὴ ἁπλῶς , ἀλλὰ μετὰ πολλῆς τῆς περιουσίας . Ἀκούσατε ὅσοι ἐστὲ κοσμικοί , καὶ γυναικὸς καὶ παίδων προΐστασθε , πῶς καὶ ὑμῖν ἐπιτρέπει μάλιστα τὰς Γραφὰς ἀναγινώσκειν · καὶ οὐχ ἁπλῶς οὐδὲ ὡς ἔτυχεν , ἀλλὰ μετὰ πολλῆς τῆς σπουδῆς . Ὥσπερ γὰρ ὁ πλούσιος ἐν χρήμασι ζημίαν καὶ καταδίκην ἐνεγκεῖν δύναται , οὕτως ὁ πλουτῶν ἐν δόγμασι φιλοσοφίας , οὐχὶ πενίαν μόνον , ἀλλὰ καὶ πάσας τὰς συμφορὰς εὐκόλως οἴσει , καὶ ἐκείνου εὐκολώτερον . Ἐκεῖ μὲν γὰρ ἐν τῇ διαλύσει τῆς ζημίας ἀνάγκη τὸν ὄντα πλούσιον ἐλαττοῦσθαι καὶ ἐλέγχεσθαι · κἂν πολλάκις τοῦτο πάθῃ , οὐκέτι δυνήσεται ἐνεγκεῖν · ἐνταῦθα δὲ οὐχ οὕτως · οὐδὲ γὰρ δαπανῶμεν τοὺς ὑγιεῖς λογισμοὺς , ὅταν ἐνεγκεῖν τι δέῃ τῶν ἀβουλήτων , ἀλλὰ μένουσι διαπαντός . Καὶ ὅρα τὴν σύνεσιν τοῦ μακαρίου τούτου · Οὐκ εἶπεν · Ὁ λόγος τοῦ Χριστοῦ ἐν ὑμῖν ἔστω , ἁπλῶς , ἀλλὰ τί ; Ἐνοικείτω , καί , Πλουσίως . Ἐν πάσῃ σοφίᾳ διδάσκοντες καὶ νουθετοῦντες ἑαυτούς . Τὴν ἀρετήν φησι σοφίαν · εἰκότως · καὶ ἡ ταπεινοφροσύνη γάρ , καὶ ἡ ἐλεημοσύνη , καὶ ὅσα τοιαῦτα , σοφία ἐστίν · ὥσπερ οὖν τἀναντία , ἄνοια · καὶ γὰρ ὠμότης ἐξ ἀνοίας . Ὅθεν πολλαχοῦ τὴν πᾶσαν ἁμαρτίαν ἀφροσύνην καλεῖ . Εἶπε , φησίν , ἄφρων ἐν καρδίᾳ αὑτοῦ · Οὐκ ἔστι θεός · καὶ πάλιν , Προσώζεσαν καὶ ἐσάπησαν οἱ μώλωπές μου ἀπὸ προσώπου τῆς ἀφροσύνης μου . Τί γὰρ ἀνοητότερον , εἰπέ μοι , τοῦ ἑαυτὸν μὲν ἱμάτια περιβάλλοντος , τοὺς δὲ ἀδελφοὺς τοὺς αὑτοῦ γυμνοὺς παραβλέποντος ; τοῦ κύνας μὲν τρέφοντος , τὴν δὲ εἰκόνα τοῦ θεοῦ περιορῶντος ἐν λιμῷ ; τοῦ πεπεισμένου ἁπλῶς , ὅτι οὐδὲν τὰ ἀνθρώπινα πράγματα , καὶ ὥσπερ ἀθανάτοις αὐτοῖς προστετηκότος ; Ὥσπερ οὖν οὐδὲν τοῦ τοιούτου ἀνοητότερον , οὕτως οὐδὲν σοφώτερον τοῦ τὴν ἀρετὴν κατορθοῦντος . Ὅρα γάρ , πῶς σοφός ἐστι , φησί · μεταδίδωσι τῶν ὄντων , ἐλεήμων ἐστί , φιλάνθρωπος · ἐπέγνω τὴν φύσιν ὅτι κοινή · ἐπέγνω τὴν τῶν χρημάτων χρῆσιν , ὅτι οὐδενὸς ἀξία λόγου · ὅτι τῶν σωμάτων τῶν οἰκείων δεῖ φείδεσθαι μᾶλλον , ἢ τῶν χρημάτων . Διὸ δόξης καταφρονῶν καὶ φιλόσοφός ἐστιν · οἶδε γὰρ τὰ ἀνθρώπινα πράγματα . Τῶν θείων καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων γνῶσις ἡ φιλοσοφία . Οὐκοῦν οἶδε μὲν ποῖα θεῖα , ποῖα δὲ ἀνθρώπινα , καὶ τῶν μὲν ἀπέχεται , ταῦτα δὲ ἐργάζεται · οἶδε , καὶ εὐχαριστεῖ τῷ θεῷ ἐν πᾶσιν · οὐδὲν εἶναι νομίζει τὸν παρόντα βίον · διὰ τοῦτο οὐδὲ ἥδεται τοῖς χρηστοῖς , οὔτε λυπεῖται τοῖς ἐναντίοις . Μηδὲ περιμείνῃς ἕτερον διδάσκαλον · ἔχεις τὰ λόγια τοῦ θεοῦ · οὐδείς σε διδάσκει ὡς ἐκεῖνα . Οὗτος μὲν γὰρ πολλὰ καὶ διὰ κενοδοξίαν καὶ διὰ βασκανίαν ἐπικρύπτει πολλάκις . Ἀκούσατε , παρακαλῶ , πάντες οἱ βιωτικοί , καὶ κτᾶσθε βιβλία φάρμακα τῆς ψυχῆς . Εἰ μηδὲν ἕτερον βούλεσθε , τὴν γοῦν Καινὴν κτήσασθε , τῶν ἀποστόλων τὰς Πράξεις , τὰ Εὐαγγέλια , διδασκάλους διηνεκεῖς . Ἂν λύπη συμβῇ , ὥσπερ εἰς ἀποθήκην φαρμάκων ἔγκυψον · λάβε παραμυθίαν ἐκεῖθεν τοῦ δεινοῦ , ἂν ζημία , ἂν θάνατος , ἂν ἀποβολὴ οἰκείων · μᾶλλον δὲ μὴ ἔγκυπτε , ἀλλὰ ἀνάλαβε πάντα , ἔχε ἐπὶ τῆς διανοίας . Τοῦτο πάντων αἴτιον τῶν κακῶν , τὸ μὴ εἰδέναι τὰς Γραφάς . Χωρὶς ὅπλων εἰς πόλεμον βαδίζομεν · καὶ πῶς ἔδει σωθῆναι ; Ἀγαπητὸν μετὰ τούτων σωθῆναι , μήτι γε χωρὶς τούτων . Μὴ τὰ πάντα ἐφ’ ἡμᾶς ῥίπτετε · πρόβατά ἐστε , ἀλλ’ οὐκ ἄλογα , ἀλλὰ λογικά · πολλὰ καὶ ὑμῖν ὁ Παῦλος ἐπιτρέπει . Οἱ διδασκόμενοι οὐ διαπαντὸς ἐπὶ τὸ μαθεῖν διατρίβουσιν , ἐπεὶ οὐ διδάσκονται · ἂν ἀεὶ μανθάνῃς , οὐδέποτε μαθήσῃ . Μὴ οὕτως ἔρχου , ὡς ἀεὶ μαθησόμενος · ἐπεὶ οὐδέποτε εἴσῃ , ἀλλ’ ὡς καὶ ἀπομαθησόμενος , καὶ διδάξων ἕτερον . Εἰπὲ δέ μοι , οὐχὶ ὡρισμένους καιροὺς παραμένουσιν ἅπαντες ἐν τοῖς μαθήμασι , καὶ ἐν πάσαις ἁπλῶς ταῖς τέχναις ; Οὕτως ἅπαντες ὁρίζομεν φανερὸν καιρόν · ἂν δὲ ἀεὶ μανθάνῃ , τεκμήριόν ἐστι τοῦ μηδὲν μαθεῖν .
Lemmas: ὁ λόγος ὁ Χριστός ἐνοικέω ἐν σύ πλούσιος , ἐν πᾶς σοφία διδάσκω , καί νουθετέω ἑαυτοῦ ψαλμός καί ὕμνος , καί ᾠδή πνευματικός , ἐν χάρις ἀείδω ἐν ὁ Καρδία σύ ὁ κύριος · καί πᾶς ὅς τίς εἄν ποιέω ἐν λόγος , ἐν ἔργον , πᾶς ἐν ὄνομα ὁ κύριος Ἰησοῦς , εὐχαριστέω ὁ θεός καί πατήρ διά αὐτός . ὅς . παραινέω εὐχάριστος εἰμί , καί ὁ ὁδός δείκνυμι . Ποίας δή οὗτος ; ἥς πρώην ἐγώ διαλέγω πρός σύ . τις λέγω ; ὁ λόγος ὁ Χριστός ἐνοικέω ἐν σύ πλούσιος . μᾶλλος δέ οὖον οὗτος μόνος , ἀλλά καί ἕτερος . ἐγώ μέν γάρ εἶπον , ὅτι δεῖ ὁ ὁ δεινός πάσχω ἀναλέγω , καί ὁ ὁ χαλεπός ὅς πάσχω ὑπομένω ἀναλογίζομαι , καί εὐχαριστέω ὑπέρ ὁ μή συμβαίνω ἐκεῖνος · αὐτός δέ τίς φημί ; ὁ λόγος ὁ Χριστός ἐνοικέω ἐν σύ πλούσιος · τουτέστιν , ὁ διδασκαλία , ὁ δόγμα , ὁ παραίνεσις , ἐν ὅς οὐδείς ὁ πάρειμι ζωή εἰμί φημί , οὐδέ ὁ οὗτος ἀγαθός . ἐάν γάρ οὗτος ὁράω , οὐδείς ὁ δυσχερής ἔοικα . ἐνοικέω , φημί , ἐν σύ πλούσιος , μή ἁπλόος , ἀλλά μετά πολύς ὁ περιουσία . ἀκούω ὅσος εἰμί κοσμικός , καί γυνή καί παῖς προΐστημι , πῶς καί σύ ἐπιτρέπω μάλιστα ὁ γραφή ἀναγιγνώσκω · καί οὐ ἁπλόος οὐδέ ὡς τυγχάνω , ἀλλά μετά πολύς ὁ σπουδή . ὥσπερ γάρ ὁ πλούσιος ἐν χρῆμα ζημία καί δίκη φέρω δύναμαι , οὕτως ὁ πλοῦτος ἐν δόγμα φιλοσοφία , οὐ πενία μόνος , ἀλλά καί πᾶς ὁ συμφορά εὐκόλως φέρω , καί ἐκεῖνος εὔκολος . ἐκεῖ μέν γάρ ἐν ὁ διαλύω ὁ ζημία ἀνάγκη ὁ εἰμί πλούσιος ἐλασσόω καί ἐλέγχω · κἀν πολλάκις οὗτος πάσχω , οὐκέτι δύναμαι φέρω · ἐνταῦθα δέ οὐ οὕτως · οὐδέ γάρ δαπανάω ὁ ὑγιής λογισμός , ὅταν φέρω τίς δήω ὁ ἀβούλητος , ἀλλά μένω διαπαντός . καί ὁράω ὁ σύνεσις ὁ μακάριος οὗτος · οὐ εἶπον · ὁ λόγος ὁ Χριστός ἐν σύ ἵστημι , ἁπλόος , ἀλλά τίς ; ἐνοικέω , καί , πλούσιος . ἐν πᾶς σοφία διδάσκω καί νουθετέω ἑαυτοῦ . ὁ ἀρετή φημί σοφία · εἰκότως · καί ὁ ταπεινοφροσύνη γάρ , καί ὁ ἐλεημοσύνη , καί ὅσος τοιοῦτος , σοφία εἰμί · ὥσπερ οὖν τἀναντία , ἄνοια · καί γάρ ὠμότης ἐκ ἄνοια . ὅθεν πολλαχοῦ ὁ πᾶς ἁμαρτία ἀφροσύνη καλέω . εἶπον , φημί , ἄφρων ἐν Καρδία αὐτός · οὐ εἰμί θεός · καί πάλιν , προσόζλυμι καί σήπω ὁ μώλωψ ἐγώ ἀπό πρόσωπον ὁ ἀφροσύνη ἐγώ . τις γάρ ἀνόητος , εἶπον ἐγώ , ὁ ἑαυτοῦ μέν ἱμάτιον περιβάλλω , ὁ δέ ἀδελφός ὁ αὐτός γυμνός παραβλέπω ; ὁ κύω μέν τρέφω , ὁ δέ εἰκών ὁ θεός περιοράω ἐν λιμός ; ὁ πείθω ἁπλόος , ὅτι οὐδείς ὁ ἀνθρώπινος πρᾶγμα , καί ὥσπερ ἀθάνατος αὐτός προΐστημι ; ὥσπερ οὖν οὐδείς ὁ τοιοῦτος ἀνόητος , οὕτως οὐδείς σοφός ὁ ὁ ἀρετή κατορθόω . Ὅρας γάρ , πῶς σοφός εἰμί , φημί · μεταδίδωμι ὁ εἰμί , ἐλεήμων εἰμί , φιλάνθρωπος · ἐπιγιγνώσκω ὁ φύσις ὅτι κοινός · ἐπιγιγνώσκω ὁ ὁ χρῆμα χρῆσις , ὅτι οὐδείς ἄξιος λόγος · ὅτι ὁ σῶμα ὁ οἰκέω δεῖ φείδομαι μᾶλλον , ἢ ὁ χρῆμα . Διὸ δόξα καταφρονέω καί φιλόσοφος εἰμί · οἶδα γάρ ὁ ἀνθρώπινος πρᾶγμα . ὁ θεῖον καί ἀνθρώπινος πρᾶγμα γνῶσις ὁ φιλοσοφία . οὐκοῦν οἶδα μέν ποῖος θεῖον , ποῖος δέ ἀνθρώπινος , καί ὁ μέν ἀπέχω , οὗτος δέ ἐργάζομαι · οἶδα , καί εὐχαριστέω ὁ θεός ἐν πᾶς · οὐδείς εἰμί νομίζω ὁ πάρειμι βίος · διά οὗτος οὐδέ ἥδομαι ὁ χρηστός , οὔτε λυπέω ὁ ἐναντίος . μηδέ περιμένω ἕτερος διδάσκαλος · ἔχω ὁ λόγιος ὁ θεός · οὐδείς σύ διδάσκω ὡς ἐκεῖνος . οὗτος μέν γάρ πολύς καί διά κενοδοξία καί διά βασκανία ἐπικρύπτω πολλάκις . ἀκούω , παρακαλέω , πᾶς ὁ βιωτικός , καί κτάομαι βιβλίον φάρμακον ὁ Ψυχή . εἰμί μηδείς ἕτερος βούλομαι , ὁ γοῦν Καινός κτάομαι , ὁ ἀπόστολος ὁ Πράξεις , ὁ εὐαγγέλιον , διδάσκαλος διηνεκής . ἄν λύπη συμβαίνω , ὥσπερ εἰς ἀποθήκη φάρμακον ἐγκύπτω · λαμβάνω παραμυθία ἐκεῖθεν ὁ δεινός , εἄν ζημία , εἄν θάνατος , εἄν ἀποβολή οἰκέω · μᾶλλον δέ μή εγκύπτω , ἀλλά ἀναλαμβάνω πᾶς , ἔχω ἐπί ὁ διάνοια . οὗτος πᾶς αἴτιος ὁ κακός , ὁ μή οἶδα ὁ γραφή . Χωρὶς ὅπλον εἰς πόλεμος βαδίζω · καί πῶς ἐσθίω σῴζω ; Ἀγαπητός μετά οὗτος σῴζω , μῆτις γε Χωρὶς οὗτος . μή ὁ πᾶς ἐπί ἐγώ ῥίπτω · πρόβατον εἰμί , ἀλλά οὐ ἄλογος , ἀλλά λογικός · πολύς καί σύ ὁ Παῦλος ἐπιτρέπω . ὁ διδάσκω οὖον διαπαντός ἐπί ὁ μανθάνω διατρίβω , ἐπεί οὖον διδάσκω · εἄν ἀεί μανθάνω , οὐδέποτε μανθάνω . μή οὕτως ἔρχομαι , ὡς ἀεί μανθάνω · ἐπεί οὐδέποτε εἶμι , ἀλλά ὡς καί ἀπομανθάνω , καί διδάσκω ἕτερος . εἶπον δέ ἐγώ , οὐ ὁρίζω καιρός παραμένω ἅπας ἐν ὁ μάθημα , καί ἐν πᾶς ἁπλόος ὁ τέχνη ; οὕτως ἅπας ὁρίζω φανερός καιρός · εἄν δέ ἀεί μανθάνω , τεκμήριον εἰμί ὁ μηδείς μανθάνω .