joannes-chrysostomus.in-epistulam-ad-colossenses-homiliae-1-12 4.3
γ . Ὅταν οὖν λέγωσιν Ἕλληνες , Διὰ τί νῦν ἦλθεν ὁ Χριστός ; μὴ τοῦτο ἀφῶμεν λέγειν αὐτοὺς , ἀλλ’ , εἰ μὴ κατώρθωσεν , ἐρωτῶμεν . Ὥσπερ γὰρ εἰ καὶ παρὰ τὴν ἀρχὴν ἦλθε καὶ μὴ κατώρθωσεν , οὐκ ἤρκει ἡμῖν πρὸς ἀπολογίαν ὁ καιρός · οὕτως , ἐπειδὴ κατώρθωσεν , οὐκ ἂν εἴημεν δίκαιοι τοῦ καιροῦ τὰς εὐθύνας ὑπέχειν . Οὐδὲ γὰρ ἰατρόν τις τὴν νόσον λύσαντα καὶ ἐπὶ ὑγείαν ἀγαγόντα ἀπαιτεῖ τῆς ἰατρείας τὰς εὐθύνας , οὐδὲ στρατηγὸν νενικηκότα τις ἐξετάζει , διὰ τί τῷδε τῷ καιρῷ , καὶ διὰ τί ἐν τῷδε τῷ τόπῳ . Ταῦτα γάρ , μὴ κατορθώσαντος , ἦν ἐρωτᾷν · κατορθώσαντος δέ , καὶ ἀποδέχεσθαι . Τίς γάρ , εἰπέ μοι , ἀξιοπιστότερος ; ὁ σὸς λογισμὸς καὶ ἡ συκοφαντία , ἢ ἡ τοῦ πράγματος τελειότης ; ἐνίκησεν , ἢ οὐκ ἐνίκησε ; τοῦτο δεῖξον · ἐκράτησεν , ἢ οὐκ ἐκράτησεν ; ἐξήγαγεν εἰς τέλος ἅπερ εἶπεν , ἢ οὔ ; Αὗταί εἰσιν αἱ εὐθῦναι . Εἰπὲ δή μοι , θεὸν πάντως ὁμολογεῖς εἶναι , εἰ καὶ μὴ Χριστόν ; ἐρωτῶ δή σε · ἄναρχος ὁ θεός ; Πάντως ἐρεῖς . Εἰπὲ δή μοι , διὰ τί μὴ πρὸ μυρίων ἐτῶν τοὺς ἀνθρώπους ἐποίησε ; πλείονα γὰρ ἔμελλον ζήσεσθαι χρόνον . Εἰ γὰρ καλὸν τὸ εἶναι , πολλῷ μᾶλλον τὸ ἐπιπλεῖον εἶναι . Νῦν δὲ ἐζημιώθησαν ὃν οὐκ ἐγένοντο χρόνον ; Ἀλλ’ οὐκ ἐζημιώθησαν · τὸ δὲ πῶς , αὐτὸς οἶδεν ὁ πεποιηκώς . Πάλιν σε ἐρωτῶ , διὰ τί μὴ πάντας ἀθρόον ἐποίησεν , ἀλλ’ ἡ μὲν τοῦ δεῖνος ψυχὴ τοῦ πρώτου γενομένου τοσαῦτα ἔτη ἔχει οὖσα , ἡ δὲ ἑτέρα ἠλάττωται ἡ μηδέπω γενομένη ; διὰ τί τὸν μὲν πρῶτον , τὸν δὲ ὕστερον ἐποίησεν εἰς τόνδε παραχθῆναι τὸν κόσμον ; καὶ τοιαῦτα ὄντως ζητήσεως ἄξια , ἀλλ’ οὐ πολυπραγμοσύνης · τοῦτο γὰρ οὐδὲ ζητήσεως . Ἐγὼ δὲ ἐρῶ τὴν αἰτίαν ἥνπερ εἶπον · ὑπόθου γάρ μοι τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν ὥσπερ μίαν τινὰ ἡλικίαν , καὶ τοὺς μὲν πρώτους χρόνους μειρακίου τάξιν ἔχειν τὸ γένος τὸ ἡμέτερον , τοὺς δὲ μετ’ ἐκεῖνο νεανίσκου , τούτους δὲ τοὺς ἐγγὺς τοῦ γήρως πρεσβύτου . Λοιπὸν ὅταν ἡ ψυχὴ ἀκμάζῃ , τῶν τοῦ σώματος μελῶν χαλασθέντων , καὶ τοῦ πολέμου λυθέντος , τότε ἤχθημεν ἐπὶ τὴν φιλοσοφίαν . Καὶ μὴν τοὐναντίον , φησί · μειράκια ὄντα διδάσκομεν , ἀλλ’ οὐ τὰ μεγάλα δόγματα , ἀλλὰ ῥητορείαν , ἀλλὰ δεινότητα λόγων · ταῦτα μὲν οὖν , ὅταν ἀκμάζοντα γένηται . Ὅρα καὶ τὸν θεὸν ταῦτα ποιοῦντα ἐπὶ τῶν Ἰουδαίων . Καθάπερ γὰρ παιδίοις τοῖς Ἰουδαίοις γραμματιστὴν τὸν Μωϋσέα οὕτως αὐτοῖς ἐπέστησε , καὶ ὡς παιδία , οὕτως αὐτοὺς ἀνήγαγεν ἐκεῖνος σκιαγραφῶν , καθάπερ ἡμεῖς τὰ στοιχεῖα . Σκιὰν γὰρ ἦν ἔχων ὁ νόμος τῶν μελλόντων ἀγαθῶν , οὐκ αὐτὴν τὴν εἰκόνα τῶν πραγμάτων . Καθάπερ οὖν ἡμεῖς τοῖς παιδίοις καὶ πλακοῦντας ὠνούμεθα , καὶ ἀργύρια δίδομεν , ἓν μόνον παρ’ αὐτῶν ἀπαιτοῦντες , τὸ τέως βαδίζειν ἐπὶ τὸ διδασκαλεῖον · οὕτω καὶ ὁ θεὸς τότε καὶ πλοῦτον ἔδωκε καὶ τρυφήν , ἓν παρ’ αὐτῶν ὠνούμενος μόνον διὰ τῆς πολλῆς συγχωρήσεως τὸ ἀκούειν Μωϋσέως . Διὰ τοῦτο αὐτοὺς διδασκάλῳ παρέδωκεν , ἵνα μὴ αὐτοῦ καταφρονῶσιν , ἀλλὰ περιέχωνται καθάπερ πατρὸς φιλοστόργου . Ὅρα γὰρ πῶς ἐκεῖνον μόνον ἐδεδοίκεσαν . Οὐ γὰρ εἶπον , Ποῦ ἐστιν ὁ θεός ; ἀλλά , Ποῦ ἐστι Μωϋσῆς ; καὶ παρὼν μόνον φοβερὸς ἦν . Ὅτε γοῦν κακῶς ἔπραξαν , ὅρα πῶς αὐτοὺς ἐκόλασεν . Ὁ μὲν γὰρ θεὸς αὐτοὺς ἀποκηρῦξαι ἐβούλετο , αὐτὸς δὲ οὐκ ἀφίησι · μᾶλλον δὲ τὸ ὅλον τοῦ θεοῦ γέγονε , καθάπερ πατρὸς ἀπειλοῦντος , ἐκείνου δὲ αὐτὸν οἱονεὶ διδασκάλου παραιτουμένου , καὶ λέγοντος , ὅτι Ἐμοὶ συγχώρησον , καὶ ἐκ τοῦ νῦν ἀναδέχομαι . Οὕτως ἐγένετο διδασκαλεῖον ἡ ἔρημος . Καὶ καθάπερ παιδία χρονίσαντα ἐπὶ τῆς διατριβῆς , ἀναχωρῆσαι βούλεται · οὕτω καὶ ἐκεῖνοι τότε συνεχῶς τὴν Αἴγυπτον ἐζήτουν , καὶ ἔκλαιον λέγοντες · Ἀπολώλαμεν , ἐξανηλώμεθα , παραπολώλαμεν . Καὶ τὴν πινακίδα αὐτῶν συνέτριψεν ὁ Μωϋσῆς , ἐφ’ ἧς γράψας αὐτοῖς ἦν καθάπερ ὀνόματά τινα · ταυτὸ ποιῶν , ὅπερ καὶ διδάσκαλος ποιήσειεν ἂν , τὴν δέλτον λαβών , καὶ ἰδὼν κακῶς γεγραμμένην , καὶ αὐτὴν ῥίπτει τὴν δέλτον , πολὺν τὸν θυμὸν ἐνδείξασθαι βουλόμενος · κἂν κατεάξῃ , ὁ πατὴρ οὐ χολᾷ . Αὐτὸς μὲν γὰρ ἐνέκειτο γράφων · ἐκεῖνοι δὲ οὐχ ὁρῶντες εἰς αὐτόν , ἀλλ’ ἑτέρωθι ἐστραμμένοι ἠτάκτουν · καὶ καθάπερ ἐν τῇ διατριβῇ ἀλλήλους τύπτουσιν οἱ παῖδες , οὕτω καὶ τότε ἀλλήλους τύπτειν ἐκέλευσε καὶ ἀναιρεῖν . Καὶ πάλιν καθάπερ μαθήματα διδοὺς , εἶτα ἀπαιτῶν , καὶ οὐχ εὑρίσκων , ἐκόλαζεν . Οἷόν τι λέγω · γράμματα τῆς δυνάμεως τοῦ θεοῦ ἦσαν γνωριστικὰ τὰ ἐν Αἰγύπτῳ . Ναί , φησίν · ἀλλὰ ταῦτα τὰ γράμματα τὰς πληγὰς ἐδήλου , καὶ ὅτι τοὺς ἐχθροὺς κολάζει , καὶ διδασκαλεῖον αὐτοῖς ἦν ἀκριβές . Τί γὰρ ἦν ἄλλο ἡ κόλασις τῶν ἐχθρῶν , ἀλλ’ ἢ ὑμετέρα εὐεργεσία ; Ἄλλως δὲ καὶ εὐηργέτει ὑμᾶς · καὶ ταυτὸν γέγονεν , οἷον ἂν εἴ τις λέγοι μὲν εἰδέναι τὰ στοιχεῖα , σποράδην δὲ ἐρωτώμενος μὴ εὑρίσκοι , καὶ τύπτοιτο . Οὕτω κἀκεῖνοι ἔλεγον μὲν εἰδέναι τὴν δύναμιν τοῦ θεοῦ , σποράδην δὲ ἀπαιτούμενοι τὴν γνῶσιν , αὐτὴν οὐ παρείχοντο · διὸ καὶ ἐτύπτοντο . Εἶδες ὕδωρ ; ὀφείλεις ἀναμνησθῆναι τοῦ ὕδατος τοῦ ἐν Αἰγύπτῳ . Ὁ γὰρ ἀπὸ ὕδατος αἷμα ποιήσας , δυνήσεται καὶ τοῦτο ποιῆσαι · ὥσπερ καὶ ἡμεῖς λέγομεν πολλάκις τοῖς παιδίοις · Ὅταν ἴδῃς ἐν τῷ βιβλίῳ τό , α , στοιχεῖον , ἀναμνήσθητι ὅτι ἐν τῇ πινακίδι αὐτὸ εἶχες . Εἶδες λιμόν ; ἀναμνήσθητι ὅτι αὐτὸς ἦν ὁ τὰ γεννήματα ἀπολέσας . Εἶδες πολέμους ; ἀναμνήσθητι τοῦ καταποντισμοῦ . Εἶδες ὅτι μεγάλοι οἱ τὴν γῆν οἰκοῦντες ; ἀλλ’ οὐ τῶν Αἰγυπτίων μείζους . Εἶτα ὁ ἐκ μέσου αὐτῶν σε λαβών , οὐ πολλῷ μᾶλλον ἔξωθεν ὄντα σώσειεν ἄν ; Ἀλλ’ οὐκ ᾔδεσαν σκορπιστὰ ἐρωτᾶσθαι τὰ στοιχεῖα · διὰ τοῦτο ἐτύπτοντο . Ἔφαγον καὶ ἔπιον , καὶ ἀπελάκτισαν . Ἔδει ἐν τῷ μάννα μὴ ζητεῖν τρυφήν , τὸ ἀπὸ ταύτης μαθόντας κακόν . Καὶ ταυτὸν ἐποίουν , οἷον εἰ ἐλεύθερος παῖς εἰς διδασκαλεῖον πεμπόμενος , ἐπιζητοίη τὸ μετὰ τῶν δούλων ἄγεσθαι , καὶ ὑπηρετεῖν αὐτοῖς , καὶ τὴν ἀναγκαίαν καὶ ἐλευθέρῳ πρέπουσαν τροφὴν λαβών , καὶ ἐν τῇ τοῦ πατρὸς τραπέζῃ καθήμενος , τῆς τῶν οἰκετῶν ἀπολαύειν θέλοι τῆς δυσώδους , τῆς ταραχῆς ἐμπεπλησμένης . Οὕτω καὶ οὗτοι Αἴγυπτον ἐζήτουν , καὶ ἔλεγον τῷ Μωϋσῇ , Ναί , κύριε , πάντα ὅσα ἂν εἴπῃς ποιήσομεν , καὶ ἀκουσόμεθα . Καὶ ὅπερ ἐπὶ τῶν σφόδρα δυσδιορθώτων παίδων γίνεται , τοῦ πατρὸς αὐτοὺς ἀνελεῖν βουλομένου , ὁ διδάσκαλος παραιτεῖται συνεχῶς , τοῦτο καὶ τότε ἐγίνετο .
Lemmas: γ . ὅταν οὖν λέγω Ἕλλην , Ζεύς τίς νῦν ἔρχομαι ὁ Χριστός ; μή οὗτος ἀφίημι λέγω αὐτός , ἀλλά , εἰμί μή κατορθόω , ἐρωτάω . ὥσπερ γάρ εἰμί καί παρά ὁ ἀρχή ἔρχομαι καί μή κατορθόω , οὐ ἀρκέω ἐγώ πρός ἀπολογία ὁ καιρός · οὕτως , ἐπεί κατορθόω , οὐ εἄν εἰμί Δίκαιος ὁ καιρός ὁ εὐθύνω ὑπέχω . οὐδέ γάρ ἰατρός τις ὁ νόσος λύω καί ἐπί ὑγεία ἄγω ἀπαιτέω ὁ ἰατρεία ὁ εὐθύνω , οὐδέ στρατηγός νικάω τις ἐξετάζω , διά τίς ὅδε ὁ καιρός , καί διά τίς ἐν ὅδε ὁ τόπος . οὗτος γάρ , μή κατορθόω , εἰμί ἐρωτάω · κατορθόω δέ , καί ἀποδέχομαι . Τῖς γάρ , εἶπον ἐγώ , ἀξιόπιστος ; ὁ σός λογισμός καί ὁ συκοφαντία , ἢ ὁ ὁ πρᾶγμα τελειότης ; νικάω , ἢ οὐ νικάω ; οὗτος δείκνυμι · κρατέω , ἢ οὐ κρατέω ; ἐξάγω εἰς τέλος ὅσπερ εἶπον , ἢ οὖον ; οὗτος εἰμί ὁ εὐθύνω . εἶπον δή ἐγώ , θεός πάντως ὁμολογέω εἰμί , εἰμί καί μή Χριστός ; ἐρωτάω δή σύ · ἄναρχος ὁ θεός ; πάντως εἴρω . εἶπον δή ἐγώ , διά τίς μή πρό μυρίος ἔτος ὁ ἄνθρωπος ποιέω ; πλείων γάρ μέλλω ζῶ χρόνος . εἰμί γάρ καλός ὁ εἰμί , πολύς μᾶλλον ὁ ἐπιπλέω εἰμί . νῦν δέ ζημιόω ὅς οὐ γίγνομαι χρόνος ; ἀλλά οὐ ζημιόω · ὁ δέ πῶς , αὐτός οἶδα ὁ ποιέω . πάλιν σύ ἐρωτάω , διά τίς μή πᾶς ἀθρόος ποιέω , ἀλλά ὁ μέν ὁ Δεῖνος ψυχή ὁ πρῶτος γίγνομαι τοσοῦτος ἔτος ἔχω εἰμί , ὁ δέ ἕτερος ἐλασσόω ὁ μηδέπω γίγνομαι ; διά τίς ὁ μέν πρῶτος , ὁ δέ ὕστερος ποιέω εἰς ὅδε παράγω ὁ κόσμος ; καί τοιοῦτος εἰμί ζήτησις ἄξιος , ἀλλά οὖον πολυπραγμοσύνη · οὗτος γάρ οὐδέ ζήτησις . ἐγώ δέ εἴρω ὁ αἴτιος ὅσπερ εἶπον · ὑποτίθημι γάρ ἐγώ ὁ ἀνθρώπινος φύσις ὥσπερ εἷς τις ἡλικία , καί ὁ μέν πρῶτος χρόνος μειράκιον τάξις ἔχω ὁ γένος ὁ ἡμέτερος , ὁ δέ μετά ἐκεῖνος νεανίσκος , οὗτος δέ ὁ ἐγγύς ὁ γῆρας πρεσβύτης . λοιπός ὅταν ὁ ψυχή ἀκμάζω , ὁ ὁ σῶμα μέλος χαλάω , καί ὁ πόλεμος λύω , τότε ἄγω ἐπί ὁ φιλοσοφία . καί μήv ἐναντίος , φημί · μειράκιον εἰμί διδάσκω , ἀλλά οὖον ὁ μέγας δόγμα , ἀλλά ῥητορεία , ἀλλά δεινότης λόγος · οὗτος μέν οὖν , ὅταν ἀκμάζω γίγνομαι . Ὅρας καί ὁ θεός οὗτος ποιέω ἐπί ὁ Ἰουδαῖος . καθά γάρ παιδίον ὁ Ἰουδαῖος γραμματιστής ὁ Μωϋσῆς οὕτως αὐτός ἐφίστημι , καί ὡς παιδίον , οὕτως αὐτός ἀνάγω ἐκεῖνος σκιαγράφος , καθάπερ ἐγώ ὁ στοιχεῖον . σκιά γάρ εἰμί ἔχω ὁ νόμος ὁ μέλλω ἀγαθός , οὐ αὐτός ὁ εἰκών ὁ πρᾶγμα . καθά οὖν ἐγώ ὁ παιδίον καί πλακοῦς ὠνέομαι , καί ἀργύριον δίδωμι , εἷς μόνος παρά αὐτός ἀπαιτέω , ὁ τέως βαδίζω ἐπί ὁ διδασκαλεῖον · οὗτος καί ὁ θεός τότε καί πλοῦτος δίδωμι καί τρυφή , εἷς παρά αὐτός ὠνέομαι μόνος διά ὁ πολύς συγχώρησις ὁ ἀκούω Μωϋσῆς . Ζεύς οὗτος αὐτός διδάσκαλος παραδίδωμι , ἵνα μή αὐτός καταφρονέω , ἀλλά περιέχω καθάπερ πατήρ φιλόστοργος . Ὅρας γάρ πῶς ἐκεῖνος μόνος δείδω . οὖον γάρ εἶπον , πός εἰμί ὁ θεός ; ἀλλά , πός εἰμί Μωϋσῆς ; καί πάρειμι μόνος φοβερός εἰμί . ὅτε γοῦν κακῶς πράσσω , ὁράω πῶς αὐτός κολάζω . ὁ μέν γάρ θεός αὐτός ἀποκηρύσσω βούλομαι , αὐτός δέ οὐ ἀφίημι · μᾶλλον δέ ὁ ὅλος ὁ θεός γίγνομαι , καθάπερ πατήρ ἀπειλέω , ἐκεῖνος δέ αὐτός οἱονεί διδάσκαλος παραιτέομαι , καί λέγω , ὅτι ἐμός συγχωρέω , καί ἐκ ὁ νῦν ἀναδέχομαι . οὕτως γίγνομαι διδασκαλεῖον ὁ ἐρῆμος . καί καθάπερ παιδίον χρονίζω ἐπί ὁ διατριβή , ἀναχωρέω βούλομαι · οὗτος καί ἐκεῖνος τότε συνεχῶς ὁ Αἴγυπτος ζητέω , καί καλέω λέγω · ἀπόλλυμι , ἐξανηλόω , παραπόλλυμι . καί ὁ πινακίς αὐτός συντρίβω ὁ Μωϋσῆς , ἐπί ὅς γράφω αὐτός εἰμί καθάπερ ὄνομα τις · τατός ποιέω , ὅσπερ καί διδάσκαλος ποιέω εἄν , ὁ δέλτος λαμβάνω , καί εἶδον κακῶς γράφω , καί αὐτός ῥίπτω ὁ δέλτος , πολύς ὁ θυμός ἐνδείκνυμι βούλομαι · κἀν κατεάσσω , ὁ πατήρ οὖον χολή . αὐτός μέν γάρ ἔγκειμαι γράφω · ἐκεῖνος δέ οὐ ὁράω εἰς αὐτός , ἀλλά ἑτέρωθι στρέφω ἀτακτέω · καί καθάπερ ἐν ὁ διατριβή ἀλλήλων τύπτω ὁ παῖς , οὗτος καί τότε ἀλλήλων τύπτω κελεύω καί ἀναιρέω . καί πάλιν καθάπερ μάθημα δίδωμι , εἶτα ἀπαιτέω , καί οὐ εὑρίσκω , κολάζω . οἷος τίς λέγω · γράμμα ὁ δύναμις ὁ θεός εἰμί γνωριστικός ὁ ἐν Αἴγυπτος . Ναίς , φημί · ἀλλά οὗτος ὁ γράμμα ὁ πληγάς δηλόω , καί ὅτι ὁ ἐχθρός κολάζω , καί διδασκαλεῖον αὐτός εἰμί ἀκριβής . τις γάρ εἰμί ἄλλος ὁ κόλασις ὁ ἐχθρός , ἀλλά ἢ ὑμέτερος εὐεργεσία ; ἄλλος δέ καί εὐεργετέω σύ · καί τατός γίγνομαι , οἷος εἄν εἰμί τις λέγω μέν οἶδα ὁ στοιχεῖον , σποράδην δέ ἐρωτάω μή εὑρίσκω , καί τύπτω . οὕτως ἐκεῖνος λέγω μέν οἶδα ὁ δύναμις ὁ θεός , σποράδην δέ ἀπαιτέω ὁ γνῶσις , αὐτός οὖον παρέχω · διό καί τύπτω . εἶδον ὕδωρ ; ὀφείλω ἀναμιμνήσκω ὁ ὕδωρ ὁ ἐν Αἴγυπτος . ὁ γάρ ἀπό ὕδωρ αἷμα ποιέω , δύναμαι καί οὗτος ποιέω · ὥσπερ καί ἐγώ λέγω πολλάκις ὁ παιδίον · ὅταν ὁράω ἐν ὁ βιβλίον ὁ , ὅς , στοιχεῖον , ἀναμιμνήσκω ὅτι ἐν ὁ πινακίς αὐτός ἔχω . εἶδον λιμός ; ἀναμιμνήσκω ὅτι αὐτός εἰμί ὁ ὁ γέννημα ἀπόλλυμι . εἶδον πόλεμος ; ἀναμιμνήσκω ὁ καταποντισμός . εἶδον ὅτι μέγας ὁ ὁ γῆ οἰκέω ; ἀλλά οὖον ὁ Αἰγύπτιος μείζων . εἶτα ὁ ἐκ μέσος αὐτός σύ λαμβάνω , οὖον πολύς μᾶλλον ἔξωθεν εἰμί σῴζω ἄν ; ἀλλά οὐ οἶδα σκορπιστής ἐρωτάω ὁ στοιχεῖον · διά οὗτος τύπτω . ἔφαγον καί πίνω , καί ἀπολακτίζω . δέω ἐν ὁ μάννα μή ζητέω τρυφή , ὁ ἀπό οὗτος μανθάνω κακός . καί τατός ποιέω , οἷος εἰμί ἐλεύθερος παῖς εἰς διδασκαλεῖον πέμπω , ἐπιζητέω ὁ μετά ὁ δοῦλος ἄγω , καί ὑπηρετέω αὐτός , καί ὁ ἀναγκαῖος καί ἐλεύθερος πρέπω τροφή λαμβάνω , καί ἐν ὁ ὁ πατήρ τράπεζα κάθημαι , ὁ ὁ οἰκέτης ἀπολαύω ἐθέλω ὁ δυσώδης , ὁ ταραχή ἐμπίμπλημι . οὕτως καί οὗτος Αἴγυπτος ζητέω , καί λέγω ὁ Μωϋσῆς , Ναίς , κύριος , πᾶς ὅσος εἄν εἶπον ποιέω , καί ἀκούω . καί ὅσπερ ἐπί ὁ σφόδρα δυσδιόρθωτος παῖς γίγνομαι , ὁ πατήρ αὐτός ἀναιρέω βούλομαι , ὁ διδάσκαλος παραιτέομαι συνεχῶς , οὗτος καί τότε γίγνομαι .