joannes-chrysostomus.in-dictum-pauli-oportet-haereses-esse pg051_0255.2
καλῶς τὴν τῶν ἁμαρτημάτων φορὰν , ἵνα ἐπανιχε-στροῦσι ποιήσῃ τοὺς δεχομένους . Ἄλλὰ τοῦναντίον ἐξέβη παρὰ τὴν ῥαθυμίαν ἐκείνων · ἠθέσαν γὰρ τὰ ἁμαρτήματα · καὶ φησιν ὁ Παῦλος , Νόμος δὲ παρ-εῖσῆλθεν , Ἵνα πλεονάσῃ τὸ παράπτωμα · καὶ μὴν οὐ διὰ τοῦτο ἐπαισθέλην , ἀλλ' ἵνα ἐλαττώσῃ τὸ παρά-πτωμα . Τοῦτο δὲ ἐξέβη παρὰ τὴν ἀγνωμοσύνην τῶν δεξαμένων αὐτόν . Οὕτω δὴ καὶ ἐνταῦθα , τὸ , Ἵνα , οὐχὶ αἰτιολογίας ἐστιν , ἀλλὰ ἐκβάσεως . Ὅτι γὰρ ἄλλη τις ἐστιν αἰτία τῶν αἱρέσεων , καὶ οὐ διὰ τοῦτο ἐγέ-νοντο αἱρέσεις , ἵνα οἱ δοκίμοι φανεροὶ γένωνται , ἀλλ' ἐπέρωθεν ἔλαβον τὰς προφάσεις , ἀκούσων τοῦ Χρι-στοῦ ὅπλον τοῦτο ποιούντος ἡμῖν · Ὁμοιώσῃ , φησιν , ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἀνθρώπῳ σπείροντι κα-λὸν σπέρμα ἐν τῷ ἀγρῷ αὐτοῦ · καὶ ἐν τῷ κα-θεύδειν τοὺς ἀνθρώπους , ἦλθεν ἐχθρὸς ἀνθρώπου , καὶ ἐσπεῖρε τὰ ζιζάνια . Ὅρᾳ , ἐτι διὰ τοῦτο αἱρέ-σεις , ἐπειδὴ ἐκαθεύδουν οἱ ἄνθρωποι , ἐπειδὴ ἐρρά-θυμησαν · ἐπειδὴ οὐ προσέσχον μετὰ ἀκριβείας τοῖς λεγομένοις · Ἵν' οὖν μὴ λέγῃ τις , Τίνας ἐνεκεν συν-εχώρησεν ὁ Χριστός ; φησιν ὁ Παῦλος , ὅτι Οὐδὲν σε βλάπτει ἢ συγχώρησις αὕτη · ἐὰν ἦς · δόκιμος , φανε-ρώσεσθαι · ἐσὺ μᾶλλον . Οὐ γὰρ ἐστιν ἴσος , μηδενὸς ὁπ-πα-σκαλίζοντος , μηδὲ ἀπαντῶντος , ἐπὶ τῆς ὀρθῆς στήσας πίστεως , καὶ μυρίων προσρηγνυμένων κυμάτων , ἀσε-στον καὶ ἀπερίτρεπτον μέναι . Καθάπερ οὖν τὰ δέν-δρα αἱ τῶν ἀνέμων προσβολαὶ πάντοθεν ῥιπίζουσαι ἰσχυρότατα ποιοῦσιν , ἂν ἢ χαλὸς ἐρριζωμένα καὶ μετὰ ἀκριβείας · οὕτω δὴ καὶ τὰς ψυχὰς τὰς παρη-γυίας ἐν τῷ θεμελίῳ τῆς ὀρθῆς πίστεως , ὅσαι ἂν προσ-βάλωσιν αἱρέσεις , οὐ περιτρέπουσιν , ἀλλὰ καὶ ἰσχυ-ροτέρας ποιοῦσι . Τί οὖν πρὸς τοὺς ἀσθενούντας , φησὶ , καὶ περιτρεπομένους καὶ ὑποσκαλίζομένους βαδίους ; Οὐδὲ ἐκεῖνοι παρὰ τὴν τῆς αἱρέσεως προ-βολήν , ἀλλὰ παρὰ τὴν οἰκείαν ἀσθένειαν τοῦτο πά-σχουσιν . Ἀσθένειαν δὲ οὐ φυσικὴν λέγω , ἀλλὰ τὴν ἐκ προαιρέσεως , τὴν καὶ ἐκγυμμάτων ἀξίαν καὶ ὁπὸ κόλασιν καὶ τιμωρίαν καξιμένην , ἣν καὶ ἡμεῖς κύριον διορθῶσαι . Διὸ κατορθοῦντές τε ἐπαινοῦμεθα , καὶ μὴ κατορθοῦντες κολαζόμεθα . β' . Καὶ ἵνα μάθῃς , ὅτι τοὺς νήφοντας οὐδὲν δύναται παραβλάψαι , καὶ ἐτέρωθεν τοῦτο ἀποδείξαι πειράσο-μαι . Τί τοῦ διαβόλου γένοιτ' ἂν πονηρότερον ; [ 242 ] εἰ δὲ μαιμώτερον ; Ἄλλ' ὅμως οὗτος ὁ πονηρὸς καὶ κακοῦργος καὶ πολλὴν ἔχων ἰσχύν , μετὰ πάντων αὐ-τοῦ τῶν μηχανημάτων προσβαλὼν τῷ Ἰωβ , καὶ πᾶ-σαν αὐτοῦ τὴν βελωθήκην εἰς τὴν οἰκίαν καὶ τὸ σῶμα τοῦ δικαίου κεανῶσας , οὐ μόνον αὐτὸν οὐ περιέτρεψεν , ἀλλὰ καὶ λαμπρότερον ἐποίησε . Καὶ οὗτος μὲν οὐδὲ παρὰ τοῦ διαβόλου τότε ἐβλάπτετο · ὁ δὲ Ἰούδας , ἐπειδὴ ἠμελῶν καὶ ῥαθυμὸς ἦν , οὐδὲν παρὰ τῆς τοῦ Χριστοῦ συνοικίας ἐκέρδανεν , ἀλλ' ἐμεινεν ὡν προδότης μετὰ τὰς πολλὰς παραίνεσεις · ἐκεῖνος καὶ συμβουλάς · τὸ δὲ αὐτὸν , ὅτι μὴ βουλομένου τινα οὐκ ἀναγκάζει , οὐδὲ βιάζεται ὁ Θεός · ὥσπερ οὖν οὐδὲ ἐκεῖνον . Οὕτως ἂν νήφωμεν καὶ ἡμεῖς , οὐδὲ ὁ διὰ-βολος ἡμᾶς βλάψαι δύναται · ἂν δὲ μὴ νήφωμεν , ἀλλὰ ῥαθυμῶμεν , οὐδὲ παρὰ τῶν ὠφελούντων κερδανούμεν
Lemmas: καλός ὁ ὁ ἁμάρτημα φορά , ἵνα επανιχε-στρους ποιέω ὁ δέχομαι . ἀλλά τουναντίον ἐκβαίνω παρά ὁ ῥᾳθυμία ἐκεῖνος · τίθημι γάρ ὁ ἁμάρτημα · καί φημί ὁ Παῦλος , Νόμος δέ παραβάλλω , ἵνα πλεονάζω ὁ παράπτωμα · καί μήν οὐ διά οὗτος ἐπαισθέλην , ἀλλά ἵνα ἐλασσόω ὁ παρά-πτωμα . Τοῦτης δέ ἐκβαίνω παρά ὁ ἀγνωμοσύνη ὁ δέχομαι αὐτός . οὕτως δή καί ἐνταῦθα , ὁ , ἵνα , οὐ αἰτιολογία εἰμί , ἀλλά ἔκβασις . ὅτι γάρ ἄλλος τις εἰμί αἰτία ὁ αἵρεσις , καί οὐ διά οὗτος γίγνομαι αἵρεσις , ἵνα ὁ δόκιμος φανερός γίγνομαι , ἀλλά ἐπέρομαι λαμβάνω ὁ πρόφασις , ἀκούω ὁ Χριστός ὅπλον οὗτος ποιέω ἐγώ · ὁμοιόω , φημί , ὁ βασίλειος ὁ οὐρανός ἄνθρωπος σπείρω καλός σπέρμα ἐν ὁ ἀγρός αὐτός · καί ἐν ὁ καθεύδω ὁ ἄνθρωπος , ἔρχομαι ἐχθρός ἄνθρωπος , καί σπείρω ὁ ζιζάνιον . Όρα , ἔτι διά οὗτος αἱρέω , ἐπεί καθεύδω ὁ ἄνθρωπος , ἐπεί ῥαθυμέω · ἐπεί οὐ προσέχω μετά ἀκρίβεια ὁ λέγω · ἵνα οὖν μή λέγω τις , Τίνας ἕνεκα συγχωρέω ὁ Χριστός ; φημί ὁ Παῦλος , ὅτι οὐδείς σύ βλάπτω ἢ συγχώρησις οὗτος · ἐάν εἰμί · δόκιμος , φανερόω · ἐσύ μᾶλλον . Οὐ γάρ εἰμί ἴσος , μηδείς ὁπ-πα-σκαλίζοντος , μηδέ ἀπαντάω , ἐπί ὁ ὀρθός ἵστημι πίστη , καί μυρίος προσρήγνυμι κῦμα , ἀσε-στον καί ἀπερίτρεπτος μέναι . καθά οὖν ὁ δένδρον ὁ ὁ ἄνεμος προσβολή πάντοθεν ῥιπίζω ἰσχυρός ποιέω , εἄν ἢ Χαλός ῥιζόω καί μετά ἀκρίβεια · οὕτως δή καί ὁ ψυχή ὁ παρη-γυια ἐν ὁ θεμέλιος ὁ ὀρθός πίστη , ὅσος ἄν προσβάλλω αἵρεσις , οὐ περιτρέπω , ἀλλά καί ἰσχυρός ποιέω . τις οὖν πρός ὁ ἀσθενέω , φημί , καί περιτρέπω καί υποσκαλιζομενος βάδιος ; οὐδέ ἐκεῖνος παρά ὁ ὁ αἵρεσις προβολή , ἀλλά παρά ὁ οἰκεῖος ἀσθένεια οὗτος πάσχω . ἀσθένεια δέ οὐ φυσικός λέγω , ἀλλά ὁ ἐκ προαίρεσις , ὁ καί ἐκγυμμάτων ἄξιος καί ὁπὸ κόλασις καί τιμωρία κακίζω , ὅς καί ἐγώ κύριος διορθόω . Διὸ κατορθόω τε ἐπαινέω , καί μή κατορθόω κολάζω . βε . καί ἵνα μανθάνω , ὅτι ὁ νήφω οὐδείς δύναμαι παραβλάπτω , καί ἑτέρωθεν οὗτος ἀποδείκνυμι πειράζω . τις ὁ διάβολος γίγνομαι ἄν πονηρός ; [ 242 ] εἰμί δέ μαίμος ; ἄλλος ὅμως οὗτος ὁ πονηρός καί κακοῦργος καί πολύς ἔχω ἰσχύς , μετά πᾶς αὐ-τός ὁ μηχάνημα προσβάλλω ὁ Ἰώβ , καί πάσσω αὐτός ὁ βελοθήκη εἰς ὁ οἰκία καί ὁ σῶμα ὁ δίκαιος κεανῶσας , οὐ μόνος αὐτός οὐ περιτρέπω , ἀλλά καί λαμπρός ποιέω . καί οὗτος μέν οὐδέ παρά ὁ διάβολος τότε βλάπτω · ὁ δέ Ἰούδας , ἐπεί ἀμελής καί ῥᾴθυμος εἰμί , οὐδείς παρά ὁ ὁ Χριστός συνοικία κερδαίνω , ἀλλά μένω ὅς προδότης μετά ὁ πολύς παραίνεση · ἐκεῖνος καί συμβουλή · ὁ δέ αὐτός , ὅτι μή βούλομαι τις οὐ ἀναγκάζω , οὐδέ βιάζω ὁ θεός · ὥσπερ οὖν οὐδέ ἐκεῖνος . οὕτως ἄν νήφω καί ἐγώ , οὐδέ ὁ διαβολή ἐγώ βλάπτω δύναμαι · εἄν δέ μή νήφω , ἀλλά ῥαθυμέω , οὐδέ παρά ὁ ὠφελέω κερδαίνω