joannes-chrysostomus.in-acta-apostolorum-homiliae-1-55 pg060_0276.4
Εἶπὼ γὰρ μοι περὶ τίνος ἂν λεχθεῖν , κυρίως ; Ἄγνώστου Θεοῦ , περὶ τοῦ Δημιουργοῦ , ἢ περὶ τοῦ δαίμονος ; Ἀδηλον ὅτι περὶ τοῦ Δημιουργοῦ , εἰ καὶ τὸν μὴ γινώσκον , τὸν δὲ ἴδεσαν . Ὁμοίως καὶ ὅτι πάντα πεποίηκε , περὶ τοῦ Θεοῦ ἂν εἴρηται κυρίως · ἀρμόσειεν , ἢ τοῦ Διός , μιᾶροῦ τινὸς ἀνθρώπου καὶ καταπτύστου καὶ γήτοος . Οὕτως οὐχ ὁμοίως ἐκεῖνος Παῦλος εἶπε , μὴ γενοιτο , καὶ τῷ , Τοῦ γὰρ καὶ γένος ἑσμὲν · ἀλλ’ ἑτέρῳ νῷ . Γένος γὰρ Θεοῦ εἶπεν ἡμᾶς εἶναι · τοιούτων , οἰκεῖους , ἐγγυτάτους · ἢ ὡς ἂν τις εἴποι , παροίκους καὶ γείτονας . Ἴνα γὰρ μὴ πάλιν λέγωσι , Σεντίζοντα εἰσφέρειν εἰς τὰς ἀκούας ἡμῶν ( οὐδὲν γὰρ οὕτως [ 291 ] ἀνθρώποις ἐναντίον ) , ἀγε τὴν πειστηρίαν μέσον . Καὶ οὐκ εἶπεν · Οὐκ ἀφελίκεν νομίζειν χρὴ τὸ ἀργύριον τὸ Θεῖον εἶναι ὁμοιον , ὡς μιᾶροι καὶ παμμίλαιοι · ἀλλὰ ταπεινότερον , Τοῦτο οὐκ ἀφελίκεν νομίζειν , φησίν , ἀλλ’ ὑπὲρ τούτο , Τί δαὶ τὸ ὑπὲρ τούτο ; Θεός · ἀλλ’ οὐδὲ τοῦτο ( ἐνεργεῖς γὰρ ἐστιν ὄνομα ) , ἀλλὰ τῶν τούτο · πλὴν οὐ λέγωμεν τοῦτο τὸ Θεῖον εἶναι ὁμοιον · τίς γὰρ ἂν εἴποι ; Ὅρα πῶς τὸ ἀσώματον εἰσήγαγεν . Ἡ γὰρ διάνοια ὅταν ὑποπτεύσῃ σῶμα , καὶ διάστημα ὑπονοεῖ . Γένος οὖν ὑπάρχοντες τοῦ Θεοῦ , οὐκ ἀφελίκεν νομίζειν ε , φησί , χρυσὸν ἢ ἀργύριον ἢ λίθον , χαραγμάτων τέχνης καὶ ἐνθυμήσεως ἀνθρώπου , τὸ Θεῖον εἶναι ὁμοιον . Ἄλλ’ εἴποι ἂν τις · Οὐ τοῦτο νομίζομεν · τί οὖν ταῦτα λέγει ; Ἄλλὰ πρὸς τοὺς πολλούς · ὁ λόγος γιν αὐτῷ · καλῶς οὕτως εἶπεν . Εἰ γὰρ ἡμεῖς οὐκ ἐσμὲν ὅμοιοι ἐκείνοις τὸ κατὰ ψυχήν , πολλῷ μᾶλλον ὁ Θεός . Τέως ἀπάγει αὐτοὺς τῆς ὑπονοίας . Οὐ μόνον δὲ χαραγμάτων τέχνης τὸ Θεῖον οὐκ ἐστὶν ὁμοιον δ , ἀλλ’ οὐδὲ ἄλλῃ τινὶ ἀνθρωπίνῃ ὑπονοίᾳ ὑποβάλλεται · ἢ γὰρ τέχνη ἡ διάνοια εὑρε . Διὰ τοῦτο οὕτως εἶπεν · Ὃπερ σὺν τέχνη ἀνθρωπίνῃ ἡ διάνοια εὑρε , τοῦτο ὁ Θεός , καὶ ἐν λίθῳ οὐσία Θεοῦ · πῶς οὖν , εἰ ἐν αὐτῷ ζῶμεν , οὐχ εὐρίσκομεν αὐτόν ; Διπλοῦν τὸ ἐγκλημα , ὅτι τε ἐκεῖνον οὐχ εὑρον , καὶ ὅτι τοιούτους εὑρον . Οὐδαμοῦ ἡ διάνοια ἀξιόπιστος καθ’ ἑαυτήν . Ἄλλ’ ἐπειδὴ κατέσεισε αὐτῶν τὴν ψυχὴν δεῖξας ἀναπολογήτους , ὅρα τί ἐπάγει · Τοὺς μὲν χρόνους τῆς ἀγνοίας ὑπεριδών , τανῦν παραμυθέλλει τοῖς ἀνθρώποις πᾶσι πανταχοῦ μετανοεῖν . Τί σὺν ; οὐδεὶς κολάσεται τούτων ; Οὐδεὶς · τῶν θελομένων μετανοεῖν . Περί τούτων λέγει , οὐ περὶ τῶν ἀπελθόντων , ἀλλ’ οἷς παραγγέλλει . Οὐκ ἀπατεῖ λέγον ὑμᾶς , φησίν . Οὐκ εἶπεν , Ἐκεῖνος παρεῖδεν · οὐκ εἶπεν , Εἴασεν · ἀλλ’ Ἡμεῖς ἡγνοήσαμεν . Ὑπερειδὲν · τοιούτων , οὐκ ἀπατεῖ κολάζειν ὡς ἀξίους ὄντας κολάσεως . Ἡγνοήσατε . Καὶ οὐ λέγει , Ἐκόντες ἐκακοῦργησατε , ἀλλὰ τοῦτο διὰ τῶν ἄνω ἐδεῖξε , Πανταχοῦ μετανοεῖν , εἰπών . Ἐνταῦθα πᾶσαν τὴν οἰκουμένην αἰνίττεται .
Lemmas: εἶπον γάρ ἐγώ περί τίς εἄν λέω , κύριος ; Ἄγνωστος Θεός , περί ὁ Δημιουργός , ἢ περί ὁ δαίμων ; ἄδηλος ὅτι περί ὁ Δημιουργός , εἰμί καί ὁ μή γιγνώσκω , ὁ δέ ὁράω . ὅμοιος καί ὅτι πᾶς ποιέω , περί ὁ Θεός εἄν εἴρω κύριος · ἁρμόζω , ἢ ὁ Ζεύς , μιαρός τις ἄνθρωπος καί κατάπτυστος καί γήτοος . οὕτως οὐ ὁμοίως ἐκεῖνος Παῦλος εἶπον , μή γίγνομαι , καί ὁ , ὁ γάρ καί γένος εἰμί · ἀλλά ἕτερος νάω . Γένος γάρ Θεός εἶπον ἐγώ εἰμί · τοιοῦτος , οἰκεῖος , εγγύτατος · ἢ ὡς εἄν τις εἶπον , πάροικος καί γείτων . ἵνα γάρ μή πάλιν λέγω , σεντιθεριζω εἰσφέρειν εἰς ὁ ἀκουή ἐγώ ( οὐδείς γάρ οὕτως [ 291 ] ἄνθρωπος ἐναντίος ) , ἀγα ὁ πειστήριος μέσος . καί οὐ εἶπον · οὐ ἀφέλκω νομίζω χρή ὁ ἀργύριον ὁ θεῖον εἰμί ὅμοιος , ὡς μιαρός καί παμμιλαιος · ἀλλά ταπεινός , οὗτος οὐ ἀφέλκω νομίζω , φημί , ἀλλά ὑπέρ οὗτος , τις δαί ὁ ὑπέρ οὗτος ; Θεός · ἀλλά οὐδέ οὗτος ( ἐνεργέω γάρ εἰμί ὄνομα ) , ἀλλά ὁ οὗτος · πλήν οὖον λέγω οὗτος ὁ θεῖον εἰμί ὅμοιος · τίς γάρ εἄν εἶπον ; Ὅρας πῶς ὁ ἀσώματος εἰσάγω . ὁ γάρ διάνοια ὅταν ὑποπτεύω σῶμα , καί διάστημα ὑπονοέω . Γένος οὖν ὑπάρχω ὁ Θεός , οὐ ἀφέλκω νομίζω ε , φημί , χρυσός ἢ ἀργύριον ἢ λίθος , χάραγμα τέχνη καί ἐνθύμησις ἄνθρωπος , ὁ θεῖον εἰμί ὅμοιος . ἄλλος εἶπον εἄν τις · οὖον οὗτος νομίζω · τίς οὖν οὗτος λέγω ; ἀλλά πρός ὁ πολύς · ὁ λόγος γιν αὐτός · καλῶς οὕτως εἶπον . εἰμί γάρ ἐγώ οὐ εἰμί ὅμοιος ἐκεῖνος ὁ κατά Ψυχή , πολύς μᾶλλον ὁ Θεός . Τέως ἀπάγω αὐτός ὁ ὑπόνοια . οὖον μόνος δέ χάραγμα τέχνη ὁ θεῖον οὐ εἰμί ὅμοιος δ , ἀλλά οὐδέ ἄλλος τις ἀνθρώπινος ὑπόνοια ὑποβάλλω · ἢ γάρ τέχνη ὁ διάνοια εὑρίσκω . Ζεύς οὗτος οὕτως εἶπον · ὅπερ σύν τέχνη ἀνθρώπινος ὁ διάνοια εὑρίσκω , οὗτος ὁ Θεός , καί ἐν λίθος οὐσία Θεός · πῶς οὖν , εἰμί ἐν αὐτός ζῶ , οὐ εὑρίσκω αὐτός ; διπλόος ὁ ἔγκλημα , ὅτι τε ἐκεῖνος οὐ εὑρίσκω , καί ὅτι τοιοῦτος εὑρίσκω . οὐδαμός ὁ διάνοια ἀξιόπιστος κατά ἑαυτοῦ . ἄλλος ἐπεί κατασείω αὐτός ὁ ψυχή δείκνυμι ἀναπολόγητος , ὁράω τίς ἐπάγω · ὁ μέν χρόνος ὁ ἄγνοια ὑπέρ-εἶδον , τανῦν παραμυθέλλει ὁ ἄνθρωπος πᾶς πανταχοῦ μετανοέω . τις σύν ; οὐδείς κολάζω οὗτος ; οὐδείς · ὁ ἐθέλω μετανοέω . Περί οὗτος λέγω , οὖον περί ὁ ἀπέρχομαι , ἀλλά ὅς παραγγέλλω . οὐ ἀπατάω λέγω σύ , φημί . οὐ εἶπον , ἐκεῖνος παροράω · οὐ εἶπον , ἐάω · ἀλλά ἐγώ ἀγνοέω . ὑπερείδω · τοιοῦτος , οὐ ἀπατάω κολάζω ὡς ἄξιος εἰμί κόλασις . ἀγνοέω . καί οὖον λέγω , ἑκών κακουργέω , ἀλλά οὗτος διά ὁ ἄνω δείκνυμι , πανταχοῦ μετανοέω , εἶπον . ἐνταῦθα πᾶς ὁ οἰκέω αἰνίσσομαι .