joannes-chrysostomus.in-acta-apostolorum-homiliae-1-55 pg060_0140.1
ἐγὼ μοι δὴ τεσσαράκοντα . Οὗτός ἐστι Μωϋσῆς , ὁ εἰπὼν τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ · Προφήτην ὑμῖν ἀναστήσει Κύριος ὁ Θεὸς ἐκ τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν , ὡς ἐμὲ · τοὔτεστιν ἐξουθενημένον , ἐπιβουλευθέντα . Καὶ γὰρ ἐθουλήθη καὶ τοῦτον ἀνελεῖν Ἡρῴδης , καὶ ἐν Αἰγύπτῳ διώκω , καθάπερ καὶ ἐκείνος παιδίων ὤν ἐπεδούλευε . Οὗτός ἐστιν ὁ γενόμενος ἐν τῇ ἐρήμῳ μετὰ τοῦ ἀγγέλου , τοῦ λαλοῦντος αὐτῷ ἐν τῷ ὄρει Σινᾷ , καὶ τῶν πατέρων ἡμῶν , ὃς ἐδέξατο λόγια ζῶντα δοῦναι ἡμῖν . Πάλιν οἰδαμοῦ νᾶος , οἰδαμοῦ θυσία . Μετὰ τοῦ ἀγγέλου , φησίν , ἐδέξατο δοῦναι λόγια ζῶντα ἡμῖν . Ἐνταῦθα δείκνυσιν , ὅτι οὐχὶ σημεῖα ἐποίησε μόνον , ἀλλὰ καὶ νόμον ἔδωκεν , ὥσπερ ὁ Χριστός . Καθάπερ οὖν οὗτος πρῶτον σημεῖα ποιεῖ , καὶ τότε νομοθετεῖ · οὕτω δὴ καὶ ὁ Χριστός . Ἄλλ’ οὐκ ἤκουσαν αὐτοῦ , μαθόντες δὲ ἀπειθεῖν , μετὰ τὰ σημεῖα , μετὰ τὰ θαύματα τὰ ἐν τεσσαράκοντα ἔτεσι . Καὶ οὐ τοῦτο μόνον , ἀλλὰ καὶ τοῦναντίον ἐπεδείξαντο · ὁ καὶ δηλῶν εἰπὼν ὅτι οὐκ ἠθέλησαν ὑπῆκοι γενέσθαι οἱ πατέρες ἡμῶν . Ἄλλ’ ἀπέωσαν , καὶ ἐστράφησαν τῇ καρδίᾳ αὐτῶν εἰς Αἴγυπτον , εἰπόντες τῷ Ἀαρών · Ποίησον ἡμῖν θεούς , οἱ προπορεύσονται ἡμῶν · ὁ γὰρ Μωϋσῆς οὗτος , ὃς ἐξήγαγεν ἡμᾶς ἐκ τῆς Αἰγύπτου , οὐκ οἴδαμεν τί γέγονεν αὐτῷ . καὶ ἐμοσχοποίησαν ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις , καὶ ἀντήγαγον θυσίας τῷ εἰδώλῳ , καὶ εὐφραίνοντο ἐν τοῖς ἔργοις τῶν χειρῶν αὐτῶν . Ἐστρέψε δὲ ὁ Θεός , καὶ παρέδωκεν αὐτοὺς λατρεύειν τῇ στρατιᾷ τοῦ οὐρανοῦ , καθὼς γέγραπται ἐν βιβλίῳ τῶν προφητῶν · Μὴ σφάγια ἡ θυσίας προσήνηγκατέ μοι ἐν τεσσαράκοντα ἐν τῇ ἐρήμῳ , ὦκος Ἰσραήλ ; Καὶ ἀνέλαβετε τὴν σκηνὴν τοῦ Μολόχ , καὶ τὸ ἀστρον τοῦ Θεοῦ ὑμῶν Ῥεφάν , τοὺς τύπους , οὓς ἐποίησατε προσκυνεῖν αὐτοῖς . Καὶ μετοικίσω ὑμᾶς ἐπέκεινα Βαβυλῶνος . Τὸ , Παρέδωκεν , ἐνταῦθα , ἔλασεν ἐστίν . Ἡ σκηνὴ τῶν μαρτυρίων ἦν τοῖς πατράσιν ἡμῶν ἐν τῇ ἐρήμῳ , καθὼς διετάξατο ὁ λαλῶν τῷ Μωϋσεῖ ποιῆσαι αὐτὴν κατὰ τὸν τύπον , ὃν εἶδεν . Καὶ σκηνὴ οὗτος , θυσίαι οὐκ ἦσαν . Ὅτι δὲ οὐκ ἦσαν , ὁ προφήτης δήλον ποιεῖ , τοῦτο λέγων · Μὴ σφάγια καὶ θυσίας προσήνηγκατέ μοι ; Ἡ σκηνὴ τοῦ μαρτυρίου ἦν , καὶ οὐδὲν ὤφελισαν αὐτοῖς , ἀλλ’ ἀνηλίσκοντο . Οὔτε δὲ πρὸ τοῦτον αὐτοὺς τὰ σημεῖα , οὔτε μετὰ ταῦτα ὠφελήσατέ τι . Ἡν καὶ εἰσήγαγον διαδεδμένοι οἱ πατέρες ἡμῶν . Ὅρα , ὅτι ἐκεῖ τόπος ἅγιός ἐστιν , ἔνθα ἂν ᾖ ὁ Θεός ; Διὰ τοῦτο καὶ , Ἐν τῇ ἐρήμῳ , εἶπεν , ἵνα τόπον τόφω συγχρίνῃ . Ἔστα ἡ εὐεργεσία . Καὶ εἰσήγαγον , φησίν , διαδεδμένοι οἱ πατέρες ἡμῶν μετὰ Ἰησοῦ ἐν τῇ κατασχέσει τῶν ἐθνῶν , ὧν ἐξώσεν ὁ Θεὸς ἀπὸ προσώπου τῶν πατέρων ἡμῶν ἕως τῶν ἡμερῶν Δαυὶδ , ὃς εὗρε χάριν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ , καὶ ἠτήσατο εὑρεῖν σκηνὴν τῷ Θεῷ Ἰακώβ . Ἡτήσατο οἰκοδομεῖν [ 157 ] ὁ Δαυὶδ , καὶ οὐ λαμβάνει ὁ μέγας , ὁ θαυμαστός · ἀλλ’ οἰκοδομεῖ ὁ ἀπερίμενος ὁ Σολομῶν . Διὰ τοῦτο φησίν · Σολομῶν δὲ ὠκοδόμησεν αὐτῷ οἶκον · ἀλλ’ οὐχ ὁ Ὑψίστος ἐν χειροποιήτοις ναοῖς κατοικεῖ . Ἐδεῖξο μὲν τοῦτο καὶ διὰ τῶν ἤδη λεχθέντων · δείκνυσιν δὲ καὶ διὰ ζωῆς προφητικῆς · καὶ ὅπως , ἄκουσι τῶν ἐξῆς . Καλῶς καὶ ὁ προφήτης λέγει · Ὁ οὐρανὸς μοι θρόνος , ἡ δὴ γῆ ὑποπόδιον τῶν ποδῶν μου . Καὶ ποῖος οἶκος οἰκοδομήσεταί μοι , λέγει Κύριος ; ἢ τις τόπος τῆς καταπαύσεώς μου ἐστίν ; οὐχὶ ἡ χεὶρ μου ἐποίησε ταῦτα πάντα ; Μὴ θαυμάζετε , φησίν , εἰ τοὺς παρατιθεμένους αὐτῷ τὴν βασιλείαν ὁ Χριστὸς εὐεργεσεῖ , εἰ γε καὶ ἐπὶ Μωϋσέως τοῦτο γέγονε . Καὶ γὰρ οὐχ ἀπλῶς αὐτοὺς ἐξελέξατο , ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ ἐρήμῳ διάγοντας . Ὅρα , ὅτι δι’ αὐτοὺς καὶ ἐκεῖνα τὰ σημεῖα ; Ὁ γὰρ Θεὸς οὐ διὰλεχθεῖς , ὁ ἐκ παραδόσεως σωθεῖς , ὁ ποσάδιστα ἐργασάμενος καὶ δυναθείς , δείκνυσιν , ὅτι πάντως πληρωθήναι δεῖ τὴν προφητείαν , καὶ οὐχ ἐναντιοῦσθαι αὐτῇ . Ἄλλ’ ὅμως ἀνέωσεν τὰ εἰρημένα . Οὗτός ἐστι , φησίν , Μωϋσῆς , ὁ εἰπὼν · Προφήτην ὑμῖν ἀναστήσει Κύριος ὡς ἐμὲ . Πρὸς τοῦτο οἶμαι τὸν Χριστὸν εἰπεῖν ἀναφέροντα · Ἐκ τῶν Ἰουδαίων ἡ σωτηρία ἐστίν , ἑαυτὸν αἰνιττόμενον . Οὗτός ἐστιν ὁ γενόμενος ἐν τῇ ἐρήμῳ μετὰ τοῦ ἀγγέλου τοῦ λαλοῦντος αὐτῷ . Ἰδοὺ πάλιν αὐτὸν δείκνυσιν τὸν νόμον δεδωκέναι , εἰ γε μετ’ αὐτοῦ ἦν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ἐν τῇ ἐρήμῳ . Ἐνταῦθα δὲ καὶ θαυμάσατο ὁ ὑπομνήσκει μεγάλου τοῦ ἐν ἡμῖν γεγονέναι . Ὅς ἐδέξατο λόγια ζῶντα δοῦναι ἡμῖν . Πανταχοῦ θαυμαστός ὁ Μωϋσῆς , καὶ πλεῖον ὅτε νομοθετεῖ ἔδει . Τί ἐστι , Λόγια ζῶντα ; Ἦτοι , ὧν τὸ τέλος διὰ λόγων ἐδείκνυτο · ἦτοι τὰς προφητείας λέγει . Εἶτα τὸ ἐγκλημα τῶν ἐπὶ τοὺς πατριάρχας , μετὰ τὰ σημεῖα καὶ τὰ θαύματα , μετὰ τὰ λαβεῖν λόγια ζῶντα · Ὡ οὐκ ἠθέλησαν , φησίν , ὑπῆκοι γενέσθαι . Καλῶς δὲ λόγια ζῶντα εἶπεν , ἵνα δεῖξῃ , ὅτι εἰσὶ καὶ οὐ ζῶντα . Περὶ ὧν καὶ Ἰεζεκιὴλ φησίν , ὡς ὅταν λέγῃ · Καὶ ἔδωκα ὑμῖν προστάγματα οὐ καλά . Πρὸς τὰ ποιαῦτα οὖν εἶπε τῷ , ζῶντα . Ἄλλ’ ἀπέωσαν ο , καὶ ἐστράφησαν τῇ καρδίᾳ αὐτῶν εἰς Αἴγυπτον · ἔνθα ἐστενον , ἔνθα ἐδῶν , ἔθεν τὸν Θεὸν ἐκάλουν . Καὶ εἶπον τῷ Ἀαρών · Ποίησον ἡμῖν θεούς , οἱ προπορεύσονται ἡμῶν .
Lemmas: ἐγώ ἐγώ δή τεσσαράκοντα . οὗτος εἰμί Μωϋσῆς , ὁ εἶπον ὁ υἱός Ἰσραήλ · προφάω σύ ἀνίστημι Κύριος ὁ θεός ἐκ ὁ ἀδελφός σύ , ὡς ἐγώ · τουτέστιν ἐξουθενέω , ἐπιβουλεύω . καί γάρ ἐθουλήθη καί οὗτος ἀναιρέω Ἡρῴδης , καί ἐν Αἴγυπτος διώκω , καθάπερ καί ἐκείνος παιδίον εἰμί ἐπιδουλεύω . οὗτος εἰμί ὁ γίγνομαι ἐν ὁ ἐρῆμος μετά ὁ ἄγγελος , ὁ λαλέω αὐτός ἐν ὁ ὄρος Σινᾶ , καί ὁ πατήρ ἐγώ , ὅς δέχομαι λόγιος ζῶ δίδωμι ἐγώ . πάλιν ὁράω Νάος , ὁράω θυσία . μετά ὁ ἄγγελος , φημί , δέχομαι δίδωμι λόγιος ζῶ ἐγώ . ἐνταῦθα δείκνυμι , ὅτι οὐ σημεῖον ποιέω μόνος , ἀλλά καί νόμος δίδωμι , ὥσπερ ὁ Χριστός . καθά οὖν οὗτος πρῶτος σημεῖον ποιέω , καί τότε νομοθετέω · οὗτος δή καί ὁ Χριστός . ἄλλος οὐ ἀκούω αὐτός , μανθάνω δέ ἀπειθέω , μετά ὁ σημεῖον , μετά ὁ θαῦμα ὁ ἐν τεσσαράκοντα ἔτος . καί οὖον οὗτος μόνος , ἀλλά καί τουναντίον ἐπιδείκνυμι · ὁ καί δηλόω εἶπον ὅτι οὐ ἐθέλω ὑπάγω γίγνομαι ὁ πατήρ ἐγώ . ἄλλος ἀπωθέω , καί στρέφω ὁ Καρδία αὐτός εἰς Αἴγυπτος , εἶπον ὁ Ἀαρών · Ποίησος ἐγώ θεός , ὁ προπορεύω ἐγώ · ὁ γάρ Μωϋσῆς οὗτος , ὅς ἐξάγω ἐγώ ἐκ ὁ Αἴγυπτος , οὐ οἶδα τίς γίγνομαι αὐτός . καί μοσχοποιέω ἐν ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος , καί ἀντάγω θυσία ὁ εἴδωλον , καί εὐφραίνω ἐν ὁ ἔργον ὁ χείρ αὐτός . στρέφω δέ ὁ Θεός , καί παραδίδωμι αὐτός λατρεύω ὁ στρατιά ὁ οὐρανός , καθώς γράφω ἐν βιβλίον ὁ προφήτης · μή σφάγιον ὁ θυσία προσφέρω ἐγώ ἐν τεσσαράκοντα ἐν ὁ ἐρῆμος , ἄλοξ Ἰσραήλ ; καί ἀναλαμβάνω ὁ σκηνή ὁ Μολόχ , καί ὁ ἄστρον ὁ Θεός σύ Ῥεφάν , ὁ τύπος , ὅς ποιέω προσκυνέω αὐτός . καί μετοικίζω σύ ἐπέκεινα Βαβυλών . ὁ , παραδίδωμι , ἐνταῦθα , ἐλαύνω εἰμί . ὁ σκηνή ὁ μαρτύριον εἰμί ὁ πατήρ ἐγώ ἐν ὁ ἐρῆμος , καθώς διατάσσω ὁ λαλέω ὁ Μωϋσῆς ποιέω αὐτός κατά ὁ τύπος , ὅς ὁράω . καί σκηνή οὗτος , θυσία οὐ εἰμί . ὅτι2 δέ οὐ εἰμί , ὁ προφήτης δῆλος ποιέω , οὗτος λέγω · μή σφάγιον καί θυσία προσφέρω ἐγώ ; ὁ σκηνή ὁ μαρτύριον εἰμί , καί οὐδείς ὀφείλω αὐτός , ἀλλά ἀναλίσκω . οὔτε δέ πρό οὗτος αὐτός ὁ σημεῖον , οὔτε μετά οὗτος ὠφελέω τίς . ἐάν καί εἰσάγω διαδέω ὁ πατήρ ἐγώ . Ὅρας , ὅτι ἐκεῖ τόπος ἅγιος εἰμί , ἔνθα εἄν εἰμί ὁ Θεός ; Ζεύς οὗτος καί , ἐν ὁ ἐρῆμος , εἶπον , ἵνα τόπος τόφος συγκρίνω . εἶμαι ὁ εὐεργεσία . καί εἰσάγω , φημί , διαδέω ὁ πατήρ ἐγώ μετά Ἰησοῦς ἐν ὁ κατάσχεσις ὁ ἔθνος , ὅς ἐξωθέω ὁ θεός ἀπό πρόσωπον ὁ πατήρ ἐγώ ἠώς ὁ ἡμέρα Δαυίδ , ὅς εὑρίσκω χάρις ἐνώπιος ὁ Θεός , καί αἰτέω εὑρίσκω σκηνή ὁ Θεός Ἰακώβ . αἰτέω οἰκοδομέω [ 157 ] ὁ Δαυίδ , καί οὖον λαμβάνω ὁ μέγας , ὁ θαυμαστός · ἀλλά οἰκοδομέω ὁ ἀπεῖπον ὁ Σολομών . Ζεύς οὗτος φημί · Σολομών δέ οἰκοδομέω αὐτός οἶκος · ἀλλά οὐ ὁ ὕψιστος ἐν χειροποίητος ναός κατοικέω . δείκνυμι μέν οὗτος καί διά ὁ ἤδη λέγω · δείκνυμι δέ καί διά ζωή προφητικός · καί ὅπως , ἄκων ὁ ἑξῆς . καλῶς καί ὁ προφήτης λέγω · ὁ οὐρανός ἐγώ θρόνος , ὁ δή γῆ ὑποπόδιον ὁ πούς ἐγώ . καί ποῖος οἶκος οἰκοδομέω ἐγώ , λέγω Κύριος ; ἢ τις τόπος ὁ κατάπαυσις ἐγώ εἰμί ; οὐ ὁ χείρ ἐγώ ποιέω οὗτος πᾶς ; μή θαυμάζω , φημί , εἰμί ὁ παρατίθημι αὐτός ὁ βασίλειος ὁ Χριστός εὐεργέω , εἰμί γε καί ἐπί Μωϋσῆς οὗτος γίγνομαι . καί γάρ οὐ ἀπλόος αὐτός ἐκλέγω , ἀλλά καί ἐν ὁ ἐρῆμος διάγω . Ὅρας , ὅτι διά αὐτός καί ἐκεῖνος ὁ σημεῖον ; ὁ γάρ θεός οὖον διαλέγω , ὁ ἐκ παράδοσις σῴζω , ὁ ποσάδιστα ἐργάζομαι καί δύναμαι , δείκνυμι , ὅτι πάντως πληρόω δεῖ ὁ προφητεία , καί οὐ ἐναντιόομαι αὐτός . ἄλλος ὅμως ἀνωθέω ὁ εἴρω . οὗτος εἰμί , φημί , Μωϋσῆς , ὁ εἶπον · προφάω σύ ἀνίστημι Κύριος ὡς ἐγώ . πρός οὗτος οἴομαι ὁ Χριστός εἶπον ἀναφέρω · ἐκ ὁ Ἰουδαῖος ὁ σωτηρία εἰμί , ἑαυτοῦ αἰνίσσομαι . οὗτος εἰμί ὁ γίγνομαι ἐν ὁ ἐρῆμος μετά ὁ ἄγγελος ὁ λαλέω αὐτός . ἰδέ πάλιν αὐτός δείκνυμι ὁ νόμος δίδωμι , εἰμί γε μετά αὐτός εἰμί ἐν ὁ ἐκκλησία ἐν ὁ ἐρῆμος . ἐνταῦθα δέ καί θαυμάζω ὁ ὑπομνήσκω μέγας ὁ ἐν ἐγώ γίγνομαι . ὅς δέχομαι λόγιος ζῶ δίδωμι ἐγώ . πανταχοῦ θαυμαστός ὁ Μωϋσῆς , καί πλείων ὅτε νομοθετέω ἐσθίω . τις εἰμί , Λόγιος ζῶ ; ἦ , ὅς ὁ τέλος διά λόγος δείκνυμι · ἦ ὁ προφητεία λέγω . εἶτα ὁ ἔγκλημα ὁ ἐπί ὁ πατριάρχης , μετά ὁ σημεῖον καί ὁ θαῦμα , μετά ὁ λαμβάνω λόγιος ζῶ · εἰμί οὐ ἐθέλω , φημί , ὑπάγω γίγνομαι . καλῶς δέ λόγιος ζῶ εἶπον , ἵνα δείκνυμι , ὅτι εἰμί καί οὖον ζῶ . περι ὅς καί Ἰεζεκιήλ φημί , ὡς ὅταν λέγω · καί δίδωμι σύ πρόσταγμα οὖον καλός . πρός ὁ ποιέω οὖν εἶπον ὁ , ζῶ . ἄλλος ἀπωθέω ὁ , καί στρέφω ὁ Καρδία αὐτός εἰς Αἴγυπτος · ἔνθα στένω , ἔνθα Ἐδῶν , εἴωθα ὁ θεός καλέω . καί εἶπον ὁ Ἀαρών · Ποίησος ἐγώ θεός , ὁ προπορεύω ἐγώ .