joannes-chrysostomus.in-acta-apostolorum-homiliae-1-55 pg060_0301.1
περὶ τὰ τοιαῦτα ἔργατα , εἶπε · Ἄνδρες , ἐπίστασθε , ὅτι ἐκ ταύτης τῆς ἔργασίας ἡ εὐκορία ἡμῶν ἐστι · καὶ θεωρεῖτε καὶ ἀκούετε , ὅτι οὐ μόνον Ἐφέσου , ἀλλὰ καὶ σχεδὸν πάσης τῆς Ἀσίας , ὁ Παῦλος οὕτως πείσας μετέστησεν ὅχλον ἱκανόν , λέγων , ὅτι Οὐκ εἰσὶ θεοὶ οἱ διὰ χειρῶν ἀνθρώπων γινόμενοι . Οὐ μόνον δὲ τοῦτο κινδυνεύει ἡμῖν τὸ μέρος εἰς ἀπελεῖγμὸν ἐλθεῖν , ἀλλὰ καὶ τὸ τῆς μεγάλης θεοῦ ἱερὸν Ἀρτέμιδος εἰς οὐδὲν λογισθῆναι , μέλλειν δὲ καὶ καθαιρεῖσθαι τὴν μεγαλειότητα αὐτῆς , ἣν ἡ ἡ Ἀσία καὶ ἡ οἰκουμένη σέβεται . Ποιῶν , φησίν , ναοὺς ἀργυροὺς Ἀρτέμιδος . Καὶ πῶς ἐνὶ ναοῖς ἀργυροῖς γενέσθαι ; Ἴσως ὡς κιβωρία μικρά · πολλὴ γὰρ ταύτης ἡν ἡ τιμὴ ἐν Ἐφέσῳ , ὅπου καὶ τὸ ἱερὸν αὐτῶν ἐμπρησθέν οὕτως ἐλύπησεν αὐτούς , ὡς τὸ ἐμπρησάμενα κελεύειν μηδὲ ὀνόματι λέγεσθαι . Ὅρα πανταχοῦ τὴν εἰδωλολατρείαν ἀπὸ χρημάτων γινόμενῃ . Κάκεινοι διὰ χρήματα , καὶ οὗτος διὰ χρήματα · οὐχ ὡς τῆς εὐσεβείας κινδυνεύειν αὐτοῖς , ἀλλ’ ὡς τοῦ πορισμοῦ τὴν ὑπόθεσιν οὐκ ἔχοντος . Καὶ σκῆπτε κακίαν ἀνδρός · Εὐπύρος ἦν αὐτός , καὶ αὐτὸς μὲν οὐ τοσαύτη ἐμελλε βλάβη γενέσθαι ἐκ τούτου · ἐκεῖνος δὲ ἡν πολλὰς , ἃτε πένθινος οὖσι καὶ ἀπὸ τῆς καθ’ ἡμέραν ἐργασίας τρεφομένοις . Καὶ ἡμῶς οὗτοι μὲν οὐδὲν λέγουσιν , αὐτὸς δὲ κοινωνοὺς δὲ θνᾶται αὐτοὺς τῆς τέχνης , κοινωνοὺς λαμβάνει καὶ τοῦ ὀρθοῦ . Εἶτα καὶ τὸν κίνδυνον ἤψατο , ἐπαγγύων , ὅτι Κινδυνεύει ἡμῖν τοῦτο τὸ μέρος εἰς ἀπελεγχμὸν ἐλθεῖν . Τοῦτο γὰρ σχεδὸν διὰ τοῦτο ἔδηλο , ὅτι ἀπὸ τῆς τέχνης ταύτης κινδυνεύομεν εἰς λυπὴν ἐμπεσεῖν . Καὶ τὰ εἰρημένα ἱκανὰ εἰς εὐσέβειαν αὐτοὺς ἀγαγεῖν · ἀλλὰ ταλαιπῶροι τινὲς ὄντες καὶ ψυχροί , ἐπισυνίστανται μάλλον , καὶ οὐκ ἐννοοῦσιν , ὅτι Εἰ ὁ ἄνθρωπος οὗτος τοσαύτα ἰσχὺς ὡς μεταστήσαι πάντα , καὶ κινδυνεύει τὰ τῶν θεῶν , ἡλίκος ὁ τοῦτο Θεός ! καὶ ὅτι Πολλῷ μᾶλλον ἐκεῖνα ἡμῖν δώσει , ὑπὲρ ὧν φοβοῦμεθα . Ἦδη πρακταιἐλάβεν αὐτῶν τὰς ψυχάς , λέγων , ὅτι Οὐκ εἰσὶ θεοὶ οἱ ὑπὸ χειρῶν ἀνθρώπων γινόμενοι . Ὅρα ὑπὲρ τίνος ἀγανακτοῦσιν Ἕλληνες · ἐπειδὴ εἶπεν , ὅτι Οἱ ὑπὸ ἀνθρώπων γινόμενοι , οὐκ εἰσὶ θεοί . Πανταχοῦ εἰς τὴν τέχνην ὤθει τὸν λόγον . Εἶτα τὸ μάλιστα αὐτοὺς λυπήσων ὕστερον τίθησι , λέγων · Οὐ μόνον δὲ τοῦτο τὸ μέρος κινδυνεύει · τοῦτέστι , Τῶν μὲν ἄλλων οὐδὲς λόγος , ἀλλὰ δτι καὶ τῆς μεγάλης θεοῦ ἱερὸν Ἀρτέμιδος κινδυνεύει καθαιρεῖσθαι . Εἶτα ἵνα μὴ δόξῃ χρηματισμοῦ ἕνεκεν λέγειν ταῦτα , ὅρα τί προστίθησιν · Ἦν ἡ οἰκουμένη σέβεται . Ὅρῃς πῶς ἔδειξε μᾶλλον τὴν τοῦ Παύλου δύναμιν , πάντας ἀθλοὺς καὶ ταλαιπώρους αὐτοὺς ἀποφαίνων , εἰ γε ἄνθρωπος ἐλαυνόμενος καὶ σκηνοποιὸς τοσάυτα δύναται ; Ὅρα παρ’ ἐχθρῶν τὰς μαρτυρίας τοῖς ἀποστόλοις γινόμενας . Ἐκεῖ μὲν εἶπεν , Ἴδου πεπλήρωκατε τὴν Ἱερουσαλὴμ τῆς διδαχῆς ὑμῶν · ἐνταῦθα , ὅτι Μέλλει καθαιρεῖσθαι τῆς Ἀρτέμιδος ἡ μεγαλειότες · τότε , Οἱ τῇ οἰκουμένῃ [ 319 ] ἀναστατώσαντες ἤκουον , ὅτι Οὗτοι καὶ ἐνθάδε πάρεισι · νῦν , ὅτι Κινδυνεύει ἡμῖν τοῦτο τὸ μέρος εἰς ἀπελεγχμὸν ἐλθεῖν . Οὕτω καὶ Ἰουδαῖοι ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ εἶχον · Ὅρατε , ὅτι ὁ κόσμος ὁλίσω αὐτοῦ ὑπάρχει , καὶ ἐλεύσονται οἱ Ῥωμαῖοι καὶ ἀροίσιν ἡμῶν τὴν πόλιν . Ἀκούσαντες δὲ ταῦτα ἐπλήσθησαν θυμοῦ . Πότε ὁ θυμὸς γέγονεν ; Ὅτε περὶ τῆς Ἀρτέμιδος ἤκουον , ὅτε περὶ τοῦ πορισμοῦ . Τοιαῦτα γὰρ τὰ τῶν ἀγοραίων ἤδη , ἀπὸ τοῦ τυγχόντος συναρπάζεσθαι καὶ ἐκκαλεῖσθαι . Διὰ ταῦτα μετ’ ἐξετάσεως δεῖ ποιεῖν πάντα . Ὅρα δὲ πῶς καὶ * Πάντα deest in uno .
Lemmas: περί ὁ τοιοῦτος ἐργάτης , εἶπον · ἀνήρ , ἐφίστημι , ὅτι ἐκ οὗτος ὁ ἐργασία ὁ ευκοριον ἐγώ εἰμί · καί θεωρέω καί ἀκούω , ὅτι οὖον μόνος Ἔφεσος , ἀλλά καί σχεδόν πᾶς ὁ Ἀσία , ὁ Παῦλος οὕτως πείθω μεθίστημι ὄχλος ἱκανός , λέγω , ὅτι οὐ εἰμί θεός ὁ διά χείρ ἄνθρωπος γίγνομαι . οὖον μόνος δέ οὗτος κινδυνεύω ἐγώ ὁ μέρος εἰς ἀπελεῖγμὸν ἔρχομαι , ἀλλά καί ὁ ὁ μέγας θεός ἱερόν Ἄρτεμις εἰς οὐδείς λογίζομαι , μέλλω δέ καί καθαιρέω ὁ μεγαλειότητα αὐτός , ὅς ὁ ὁ Ἀσία καί ὁ οἰκέω σέβομαι . ποιός , φημί , ναός ἀργύρεος Ἄρτεμις . καί πῶς ἐν ναός ἀργύρεος γίγνομαι ; Ἴσος ὡς κιβώριον μικρός · πολύς γάρ οὗτος ἐάν ὁ τιμή ἐν Ἔφεσος , ὅπου καί ὁ ἱερόν αὐτός ἐμπίμπρημι οὕτως λυπέω αὐτός , ὡς ὁ ἐμπίμπρημι κελεύω μηδέ ὄνομα λέγω . Ὅρας πανταχοῦ ὁ εἰδωλολατρεία ἀπό χρῆμα γίγνομαι . ἐκεῖνος διά χρῆμα , καί οὗτος διά χρῆμα · οὐ ὡς ὁ εὐσέβεια κινδυνεύω αὐτός , ἀλλά ὡς ὁ πορισμός ὁ ὑπόθεσις οὐ ἔχω . καί σκήπτω κακία ἀνήρ · ευπυρ εἰμί αὐτός , καί αὐτός μέν οὖον τοσοῦτος μέλλω βλάβη γίγνομαι ἐκ οὗτος · ἐκεῖνος δέ ἐάν πολύς , ἅτε πένθινος εἰμί καί ἀπό ὁ κατά ἡμέρα ἐργασία τρέφω . καί μου οὗτος μέν οὐδείς λέγω , αὐτός δέ κοινωνός δέ θνῄσκω αὐτός ὁ τέχνη , κοινωνός λαμβάνω καί ὁ ὀρθός . εἶτα καί ὁ κίνδυνος ἄβω , ἐπαγγύων , ὅτι κινδυνεύω ἐγώ οὗτος ὁ μέρος εἰς ἀπελεγχμὸν ἔρχομαι . οὗτος γάρ σχεδόν διά οὗτος δήλος , ὅτι ἀπό ὁ τέχνη οὗτος κινδυνεύω εἰς λύπη ἐμπίπτω . καί ὁ εἴρω ἱκανός εἰς εὐσέβεια αὐτός ἄγω · ἀλλά ταλαίπωρος τις εἰμί καί ψυχρός , ἐπισυνίστημι μάλλον , καί οὐ ἐννοέω , ὅτι εἰμί ὁ ἄνθρωπος οὗτος τοσοῦτος ἰσχύς ὡς μεθίστημι πᾶς , καί κινδυνεύω ὁ ὁ θεός , ἡλίκος ὁ οὗτος Θεός ! καί ὅτι πολλός μᾶλλον ἐκεῖνος ἐγώ δίδωμι , ὑπέρ ὅς φοβέω . ἤδη πρακταιλαμβανω αὐτός ὁ Ψυχή , λέγω , ὅτι οὐ εἰμί θεός ὁ ὑπό χείρ ἄνθρωπος γίγνομαι . Ὅρας ὑπέρ τίς ἀγανακτέω Ἕλλην · ἐπεί εἶπον , ὅτι ὁ ὑπό ἄνθρωπος γίγνομαι , οὐ εἰμί θεός . πανταχοῦ εἰς ὁ τέχνη ὠθέω ὁ λόγος . εἶτα ὁ μάλιστα αὐτός λυπέω ὕστερος τίθημι , λέγω · οὖον μόνος δέ οὗτος ὁ μέρος κινδυνεύω · τουτέστι , ὁ μέν ἄλλος οὐδή λόγος , ἀλλά δ καί ὁ μέγας θεός ἱερόν Ἄρτεμις κινδυνεύω καθαιρέω . εἶτα ἵνα μή δόξα χρηματισμός ἕνεκα λέγω οὗτος , ὁράω τίς προστίθημι · ἦς ὁ οἰκέω σέβομαι . ὄρνυμι πῶς δείκνυμι μᾶλλον ὁ ὁ Παῦλος δύναμις , πᾶς ἆθλος καί ταλαίπωρος αὐτός ἀποφαίνω , εἰμί γε ἄνθρωπος ἐλαύνω καί σκηνοποιός τοσοῦτος δύναμαι ; Ὅρας παρά ἐχθρός ὁ μαρτυρία ὁ ἀπόστολος γίγνομαι . ἐκεῖ μέν εἶπον , ὁράω πληρόω ὁ Ἱεροσόλυμα ὁ διδαχή σύ · ἐνταῦθα , ὅτι Μέλλω καθαιρέω ὁ Ἄρτεμις ὁ μεγαλειότης · τότε , ὁ ὁ οἰκέω [ 319 ] ἀναστατόω ἀκούω , ὅτι οὗτος καί ἐνθάδε πάρειμι · νῦν , ὅτι κινδυνεύω ἐγώ οὗτος ὁ μέρος εἰς ἀπελεγχμὸν ἔρχομαι . οὕτως καί Ἰουδαῖος ἐπί ὁ Χριστός ἔχω · ὁράω , ὅτι ὁ κόσμος ὁλίζω αὐτός ὑπάρχω , καί ἔρχομαι ὁ Ῥωμαῖος καί ἀρόω ἐγώ ὁ πόλις . ἀκούω δέ οὗτος πίμπλημι θυμός . πότος ὁ θυμός γίγνομαι ; ὅτε περί ὁ Ἄρτεμις ἀκούω , ὅτε περί ὁ πορισμός . τοιοῦτος γάρ ὁ ὁ ἀγοραῖος ἤδη , ἀπό ὁ τυγχάνω συναρπάζω καί ἐκκαλέω . Ζεύς οὗτος μετά ἐξέτασις δεῖ ποιέω πᾶς . Ὅρας δέ πῶς καί * Πάν deest in uno .