joannes-chrysostomus.in-acta-apostolorum-homiliae-1-55 pg060_0144.3
μὴ μανθάνωμεν ἀναισχυντεῖν . Οὐδὲν γὰρ οὕτως ἀναισχύντον ποιεῖ , ὡς πονηρὸν συνεδός . Διὰ τί αἱ πόρναι ἀναισχύντοι εἰσι ; διὰ τί αἱ παρθέναι αἰσχύνονται ; Οὐχ ἀπὸ τῆς ἀμαρτίας ἐκεῖναι ; οὐχ ἀπὸ τῆς σωφροσύνης αὐταί ; Οὐδὲν γὰρ οὕτως ἀναισχύντον ποιεῖ , ὡς ἀμαρτία . Καὶ μὴ τοὐναντίον , φησί , καταγναισχύνει . Ναὶ τὸν καταγνύοντα ἐαυτοῦ · τὸν δὲ ἀπηνθρυβασμένον , καὶ ἱταμώτερον ἐργάζεσθαι · ὁ γὰρ ἀπονοῦς ἐαυτοῦ , θρασύς γίνεται . Ἀσθεδὴς γὰρ , φησίν , ἐλθὼν εἰς βάθος κακῶν , καταφρονεῖ . Ὁ δὲ ἀναίσχυντος , καὶ ἱταμὸς ἂν εἴη · ὁ δὲ ἱταμὸς , καὶ θρασύς . Βούλει μαθεῖν πότε ἀναλαίσχεται ἐπικεία ; Ὅταν πονηροὶ λογισμοὶ αὐτὴν διαμασώνται . Ἄλλ’ εἰ καὶ τοῦτο συμβαίνει , ὅτι μὴ κύων ἐστηκε μέγα ὀλιαντῶν , οὐδὲ οὕτως ἀπογινώσκων χρή . Ἔστι γὰρ ἡμῖν καὶ [ 142 ] σφενδὼν καὶ λίθος ( ἵστε τὸ λεγόμενον ) · ἐστιν ἡμῖν καὶ δόρυ , καὶ μάνδρα , καὶ σηκός , ἐν ᾧ φυλάξομεν τοὺς λογισμοὺς ἀσινεῖς . Ἄν δὲ κύων σαλὴν μὲν τὰ πρόβατα , ἀγριανὴν δὲ κατὰ τὸν ἐξω καὶ ἀγρυπνίῃ , τοῦτο ἀρετὴ κυνός · κἂν λιμώτῃ , μὴ γεύεσθαι τῶν προβάτων · κἂν ἐν πλησμονῇ ἦ , μὴ φειδεσθαι τῶν λύκων . Τοιούτου καὶ ὁ θυμός · κἂν δάκνηται , τῆς ἐπικεικίας μὴ ἀρίστασθαι · κἂν ἐν ἡσυχίᾳ ἦ , διεγείρεσθαι πρὸς τοὺς πονηροὺς λογισμούς · καὶ τὸ μὲν οἰκεῖον καὶ πλησίον μὴ καταλιμπάνειν , ἀλλ’ ἐπιγινοῦσκειν , τὸ δὲ ἀλλότριον καὶ σαῦτον λυμαινεσθαι . Σαίνει δὲ διάβολος πολλάκις ὡς ὁ κύων , ἀλλὰ γνῶτω πᾶς , ὅτι ἀλλότριός ἐστιν . Οὕτω δὴ καὶ ἡμεῖς τὴν ἀρετὴν , κἂν λυπῇ , σαινοῦμεν · καὶ τὴν κακίαν , κἂν εὐφραίνῃ , ἀποστρεφόμεθα . Μὴ γενώμεθα χείρων τῶν κυνῶν , οἱ μαστιζόμενοι καὶ ἀγχομένοι οὐκ ἀρίστανται . Ἄν δὲ αὐτοὺς καὶ τρέφῃ ὁ ἀλλότριος , πῶς οὐ μᾶλλον βλάψουσιν ε ; Ἔστιν ὅτε χρήσιμος ὁ θυμός , ἀλλ’ ὅταν ὀλιαντῇ κατὰ τῶν ἀλλοτρίων . Τί ἐστιν , Ὁ ὀργιζόμενος τῷ δεξιῷ αὐτοῦ εἰκῇ ; Ἄντι τοῦ , Μὴ ἄμυνε σαυτῷ , μηδὲ ἐκδίκησιν ἐτέρων ἴδης ἀπολλύμενον , δρεξον χεῖρα . Οὐχ ἐτὶ θυμὸς λοιπὸν τοῦτο ἐστιν , ὅταν τῆς οἰκείας συμπάθειας ἀπηλλαγμένος ἦς , Ἐσάδεν ὁ Δαυὶδ τὸν Σαούλ , καὶ οὐκ ἐθυμοῦτο , οὐδὲ ἐνέπτησε τὸ δόρυ , τὸν ἐχθρὸν λαβὼν , ἀλλ’ ἡμίματό τὸν διάβολον . Ὁ Μωϋσῆς , ὅτε μὲν ἀλλοτρίων ἀδικούντων εἶδε , καὶ ἀνέλεν · ὅτε δὲ οἰκείων , οὐκ ἐτι · ἀλλὰ τοὺς μὲν ἀδελφοὺς κατηλάττεν , ἐκείνους δὲ καὶ ἀποβίβει . Καὶ τοὺς πρᾶσοντας αὐτὸν ἡ Γραφὴ μαρτυρεῖ , ἀλλ’ ὅμως ἦν καὶ διεγερμένος . Ἄλλ’ οὐχ ἡμεῖς · ἀλλ’ ἔνθα μὲν πραότητα ἐπιδείκνυσθαι χρή , πάντων θηρίων ἐσμεν ἀγριώτεροι · ἔνθα δὲ διεγερθῆναι , πάντων νοῦδ’ ἄστειροι καὶ ὑπνηλότεροι . Ἐπεὶ οὖν οὐκ εἰς δέον κεχρήμεθα τοῖς ἐν ἡμῖν , διὰ τοῦτο καὶ εἰς οὐδὲν δέον ὁ βίος ἡμῖν ἀνάκειται . Οὕτω καὶ ἐν σκεύεσιν , ἐὰν ἄλλως ἄλλως χρησθῇ τις , τὰ πάντα ἀπόλλυσι · οὐν δὲ μάχαιραν λαβὼν τις , ἔνθα αὐτὴ χρήσθαι δεῖ , μὴ χρῆται , ἀλλὰ τῇ χειρὶ τοῦτο ποιῇ , οὐδὲν πλέον ἐργάζεται · ὡςπερ καὶ ὁ ἔνθα τῇ χειρὶ χρήσασθαι χρή , τὴν μάχαιραν μεταχειριζόμενος , πάντα δὲ ἀπολλύσει . Οὕτω δὴ καὶ ἰατρὸς , ἔνθα ἂν τέμνειν δεῖ , μὴ τέμνων , καὶ ἔνθα ἂν μὴ χρή , τέμνων , πάντα διαφθείρει . Διὸ παρακαλῶ , ἡμεῖς εἰς καιρὸν χρῶμεθα τῷ πράγματι . Θυμοῦ γὰρ καιρὸς οὐδαμοῦ , ὅταν ἐαυτοὺς βοηθῶμεν · ἂν δὲ ἐτέρους διορθῶσαι χρή , τότε μάλιστα αὐτῷ χρήσθαι δεῖ , ἵνα ἐτέρους ἐξαρπάσωμεν . Οὕτω καὶ Ἰσάδεν ἐσώθη , τὸ ἀόρητον πανταχόθεν διατρησάμενος , καὶ τῶν
Lemmas: μή μανθάνω ἀναισχυντέω . οὐδείς γάρ οὕτως ἀναίσχυντος ποιέω , ὡς πονηρός συνδέω . Ζεύς τίς ὁ πόρνη ἀναισχυντέω εἰμί ; διά τίς ὁ παρθένη αἰσχύνω ; οὐχ ἀπό ὁ ἁμαρτία ἐκεῖνος ; οὐ ἀπό ὁ σωφροσύνη αὐτός ; οὐδείς γάρ οὕτως ἀναίσχυντος ποιέω , ὡς ἁμαρτία . καί μή ἐναντίος , φημί , καταγναισχύνει . Ναίς ὁ καταγιγνώσκω ἑαυτοῦ · ὁ δέ ἀπηνθρυβασμένον , καί ἱταμός ἐργάζομαι · ὁ γάρ ἄπονος ἑαυτοῦ , θρασύς γίγνομαι . Ἀσθεδὴς γάρ , φημί , ἔρχομαι εἰς βάθος κακός , καταφρονέω . ὁ δέ ἀναίσχυντος , καί ἰταμός εἄν εἰμί · ὁ δέ ἰταμός , καί θρασύς . βούλομαι μανθάνω πότε ἀναλαγχάνω ἐπικεία ; ὅταν πονηρός λογισμός αὐτός διαμασάω . ἄλλος εἰμί καί οὗτος συμβαίνω , ὅτι μή κύω ἵστημι μέγας ολιανταω , οὐδέ οὕτως ἀπογιγνώσκω χρή . εἰμί γάρ ἐγώ καί [ 142 ] σφενδών καί λίθος ( οἶδα ὁ λέγω ) · εἰμί ἐγώ καί δόρυ , καί μάνδρα , καί σηκός , ἐν ὅς φυλάσσω ὁ λογισμός ἀσινής . ἄν δέ κύω Σάλη μέν ὁ πρόβατον , αγριανειμι δέ κατά ὁ ἐξω καί ἀγρυπνία , οὗτος ἀρετή κύω · κἀν λιμώσσω , μή γεύω ὁ πρόβατον · κἀν ἐν πλησμονή εἰμί , μή φείδομαι ὁ λύκος . τοιοῦτος καί ὁ θυμός · κἀν δάκνω , ὁ επικεικις μή ἀριστάω · κἀν ἐν ἡσυχία εἰμί , διεγείρω πρός ὁ πονηρός λογισμός · καί ὁ μέν οἰκέω καί πλησίος μή καταλιμπάνειν , ἀλλά επιγινουσκω , ὁ δέ ἀλλότριος καί σεαυτοῦ λυμαίνω . σαίνω δέ διάβολος πολλάκις ὡς ὁ κύω , ἀλλά γιγνώσκω πᾶς , ὅτι ἀλλότριος εἰμί . οὕτως δή καί ἐγώ ὁ ἀρετή , κἀν λυπέω , σαίνω · καί ὁ κακία , κἀν εὐφραίνω , ἀποστρέφω . μή γίγνομαι χείρων ὁ κύω , ὁ μαστίζω καί ἄγχω οὐ ἀριστάω . ἄν δέ αὐτός καί τρέφω ὁ ἀλλότριος , πῶς οὖον μᾶλλον βλάπτω ε ; ἔρτις ὅτε χρήσιμος ὁ θυμός , ἀλλά ὅταν ὀλιαντῇ κατά ὁ ἀλλότριος . τις εἰμί , ὁ ὀργίζω ὁ δεξιός αὐτός εἰκῇ ; Αἴας ὁ , μή ἀμύνω σεαυτοῦ , μηδέ ἐκδίκησις ἕτερος ἴδη ἀπόλλυμι , δρεξον χείρ . οὐχ τίμι θυμός λοιπός οὗτος εἰμί , ὅταν ὁ οἰκεῖος συμπάθεια ἀπαλλάσσω εἰμί , Ἐσάδεν ὁ Δαυίδ ὁ Σαῦλος , καί οὐ θυμόω , οὐδέ ἐμπτήσσω ὁ δόρυ , ὁ ἐχθρός λαμβάνω , ἀλλά ἡμίματό ὁ διάβολος . ὁ Μωϋσῆς , ὅτε μέν ἀλλότριος ἀδικέω ὁράω , καί ἀναιρέω · ὅτε δέ οἰκέω , οὐ ἔτι · ἀλλά ὁ μέν ἀδελφός κατηλάττεν , ἐκεῖνος δέ καί ἀποβιβάζω . καί ὁ πρᾶσος αὐτός ὁ γραφή μαρτυρέω , ἀλλά ὅμως εἰμί καί διεγείρω . ἄλλος οὐ ἐγώ · ἀλλά ἔνθα μέν πραότης ἐπιδείκνυμι χρή , πᾶς θηρίον εἰμί ἄγριος · ἔνθα δέ διεγείρω , πᾶς νοῦς ἀστέριος καί ὑπνηλός . ἐπεί οὖν οὐ εἰς δήω χράομαι ὁ ἐν ἐγώ , διά οὗτος καί εἰς οὐδείς δήω ὁ βίος ἐγώ ἀνάκειμαι . οὕτως καί ἐν σκεῦος , ἐάν ἄλλως ἄλλως χράω τις , ὁ πᾶς ἀπόλλυμι · ὀν δέ μάχαιρα λαμβάνω τις , ἔνθα αὐτός χράω δεῖ , μή χράω , ἀλλά ὁ χείρ οὗτος ποιέω , οὐδείς πλέω ἐργάζομαι · ὡς καί ὁ ἔνθα ὁ χείρ χράω χρή , ὁ μάχαιρα μεταχειρίζω , πᾶς δέ ἀπόλλυμι . οὕτως δή καί ἰατρός , ἔνθα εἄν τέμνω δεῖ , μή τέμνω , καί ἔνθα εἄν μή χρή , τέμνω , πᾶς διαφθείρω . Διὸ παρακαλέω , ἐγώ εἰς καιρός χράω ὁ πρᾶγμα . Θυμός γάρ καιρός οὐδαμοῦ , ὅταν ἑαυτοῦ βοηθέω · εἄν δέ ἕτερος διορθόω χρή , τότε μάλιστα αὐτός χράω δεῖ , ἵνα ἕτερος ἐξαρπάζω . οὕτως καί Ἰσάδης σῴζω , ὁ αορητος πανταχόθεν διατρέω , καί ὁ