joannes-chrysostomus.in-acta-apostolorum-homiliae-1-55 pg060_0137.1
Οὐτως ὅσον ἂν λάβῃ , οὐδὲν ἠγεῖται εἰληφέναι · ἐκεῖνος κἂν τὸ μικρὸν δῷ , ὡς τὸ πᾶν εἰληφὼς δέχεται . Πάλιν ὁ τρυφὼν μυρία πράγματα ἔχει , κλῆν ἐξ εὐχολίας , καὶ ὡσπερ ἀπὸ πηγῶν αὐτὴ τὰ τῶν προσώπων ἐπιρρέει , τὰ ἀπὸ τῆς τρυφῆς δεινὰ διδοῦσα , καὶ τὸ ἀδηλον τοῦ μέλλοντος · οὕτως δὲ καὶ ἐν ἀπραξείᾳ ἐστὶ καὶ ἐν ἡδονῇ , ἐθίζας ἑαυτὸν ἐν λιτοτέροις διαίτης . Οὐ γὰρ οὕτως ἑαυτὸν ταλαινίζει , ὅτι μὴ μετέχει τραπέζης πολυτελοῦς , ὡς τρυφῆ , τὸ τοῦ μέλλοντος ἀδηλον μὴ δεδοικώς . Τὰ δὲ ἐκ τῆς τρυφῆς ὅσα δεινὰ , οὐδεὶς ἀγνοεῖ · ἀναγκαίων δὲ καὶ νῦν εἰπεῖν . Διπλοῦς ὁ πόλεμος , τοῦ [ 134 ] σώματος , λέγω , καὶ τῆς ψυχῆς · διπλοῦς ὁ χειμὼν , διπλὰ τὰ νοσήματα · καὶ οὐ τοῦτο μόνον , ἀλλ’ ὅτι καὶ ἀνίᾳτα · καὶ μεγάλας φέρουσι ταῦτα τὰς ζημιορίας . Ἄλλ’ οὐχ ἡ εὐτελεία · τοιοῦτον , ἀλλὰ διπλὴ ἡ ὑγεία , διπλὰ τὰ ἀγαθά . “ Πᾶσιν ὑγείας , φησίν , ἐν ἐνέργιᾳ μετρίῳ . Ἀναγκαῖόν γάρ τὸ μὲν σύμμετρον ποιεῖν , τὸ δὲ ἄμετρον οὐκἔστι . Ὅρα γάρ · Ἐπινέψι · μικροῦ πολὺν ξίλλων ἐπιθέσει φορυθὸν , καὶ οὐκἔστι πρὸ τοῦ λάβειν , ἀλλὰ καπνὸν ὀφεισφόρως ἀπὸ ἑαυτοῦ . Ἄνδρι λίαν ἰσχυρῷ καὶ μεγάλῳ φορτίον ἐπιθες τὴν ἰσχὺν ὑπερβαίνον , καὶ ὄψει μετὰ τοῦ φορτίου χαμαὶ κείμενον καὶ ἐξῃμμένον . Πολὺν τὸν φόρτον ἐβάλε τῷ πλοίῳ , καὶ χαλαπὸν εἰργάσω τὸ ναυάγιον . Τοιοῦτο δὲ τι καὶ ἡ τρυφὴ ἐστι . Καθάπερ γὰρ ἐπὶ τῶν ὑπεράντων πλοίων , πολὺς ὁ θόρυβος · τῶν ναυτῶν , τοῦ κυβερνήτου , τοῦ πυρφόρου , τῶν ἐπιβατῶν , τὰ μὲν ἄνωθεν βιπτοῦντων εἰς τὸ πέλαγος , τὰ δὲ κάτωθεν · οὕτω δὲ καὶ ἐνταῦθα , τὰ μὲν ἄνωθεν ἐρωῦντες , τὰ δὲ κάτωθεν , καὶ ἑαυτοὺς διαφθείροντες , ἀπόλλυνται . Καὶ τὸ δὴ πάντων αἰσχρότερον , ὅτι αὐτὸ τὸ στόμα τὴν χρῆσιν ἀναλαμβάνει τῶν ἐπιπλεόν μορίων , καὶ γίνεται ἐκείνων ἀτιμότερον . Εἰ δὲ ἐν τῷ στόματι τοσαύτη ἀσχημοσύνη , ἐννόησον ἐν τῇ ψυχῇ . Καὶ γὰρ ἐκεῖ πάντα γνῶφος , πάντα ὀδελία , πάντα σχῶς , πολλὴ τῶν λογισμῶν σύγχυσις , πειζομένων , θλιβομένων , τῆς ψυχῆς αὐτῆς τὴν ἐπὶ τὴν βωμὸν ἑαυτῆς . Ἐντεῦθεν καὶ αὐτοὶ οἱ γαστριμάργους ἀλλήλους αἰτιῶνται , δυσχεραίνουσι , σπεύδουσι τὴν Ἐνδον ἀπορρήσασθαι χόρον . Ὅμως καὶ μετὰ τὸ βιφθαι , οὐδὲ οὕτως ὁ σῶλος παύεται · ἀλλὰ καὶ πυρετοὶ ἐντεῦθεν καὶ νόσοι . Ναί , φησὶ , νοσοῦσι καὶ ἀσχημονοῦσι · λόγος εἰκὴ ταῦτα διεξιὼν , καὶ νόσους ἡμῖν καταλέγων · νοσῶ γὰρ ἐγώ , καὶ σπῶμαι ἐγώ , καὶ ἀσχημονῶ ἐγώ , ὁ μὴ ἔχων φαγεῖν · τούτους δὲ τοὺς τρυφῶντας ἐστὶν εὐπαθῶντας ἰδεῖν , σφριγῶντας , χαίροντας , φερομένους · ἐφ’ ἱππῶν . Οἴμοι ! ὁρῶν γὰρ δέξα ταῦτα τὰ ῥήματα . Τοὺς δὲ ποδαλῶντας , τοὺς ἐπὶ δίφρων φερομένους , τοὺς καταδεσμοῦνους , πόθεν ὁρῶμεν , εἴπε μοι ; Καὶ εἰ μὴ τὸ πράγμα ὑβριν ἐνδίδωσι , καὶ ὀνειδιστικῶς τὰ ταῦτα λέγειν ἠγοῦντο , ἦδη ἂν ἡ καὶ ὀνομαστὶ παρῆν · αὐτοῖς . Ἄλλ’ εἰσὶ τινες , οἱ καὶ ὑγιαίνουσι , φηἘπειδὴ μὴ μόνον τρυφὴ προσανέχουσι , ἀλλὰ πόνους . Ἐπεὶ δὲ μοι ἀνθρώπων διαπαντὸς πιμενον , ἀνεγέρητον κείμενον , μηδὲν ποιοῦν ἰδεῖν ὑγιαίνοντα . Ἄλλ’ οὐκ ἂν εὑροῖς . Κἂν γὰρ πλῆθος ἰατρῶν πλήθος συνέλθῃ , ἐξελεῖν αὐτὴν οὐ δυνηθῇ τῶν νοσημάτων , ἀντεχὼς γαστριμάργους οὐδὲ γὰρ ἔχει τὸ πράγμα φύσιν . Ἐγὼ δὲ καὶ ἰατρὐμῖν ἐρω λόγον · Τῶν εἰς τὴν γαστέρα καταβαλλομεν , οὐ τὸ πᾶν γίνεται τροφή · ἐπεὶ μηδὲ ἐν αὐτῆς τῆς τροφῆς φύσει τὸ πᾶν ἐστὶν ἐφόρμιμον , ἀλλὰ τὸ μὲν αὐτῆς εἰς διαχύμενον μεριζόμενον , τὸ δὲ τροφήν . Ἄν μὲν οὖν σύμμετρα δούς τέλειον κατασθῇ , τοῦτο γίνεται , καὶ τὴν οἰκείαν ἔλαβε χικαὶ τὸ μέν ὑγίει καὶ χρηστὸν εἰς τὸν οἰκείον ἐδράμε τόπον , τὸ δὲ περιττὸν καὶ ἀχρηστὸν ὑπεξκαὶ [ 135 ] ἐξεχώρησεν · ἂν δὲ πλήθος , καὶ ὅσον ἂν ατρόφιμον , καὶ τοῦτο γίνεται βλαβέρον . Ἄν ἐπὶ δείγματος δὲ τοιούτων ἐρω , ἵνα σαφέστερον , ὁ ὁὁμὺν γένηται · Τοῦ σίτου τὸ μέν ἐστι σιμβολὴν , ἄλευρον , τὸ δὲ πίτυρον . Ἄν μὲν οὖν ἡ μῦλη λάβῃ δύναται ἀλεῖν , ἀπέχειν ταῦτα πάντα · ἂν δὲ ἡ ἐπιβάλλῃ , πάντα συγχέεται . Πάλιν ὁ οἶνος · ἂν προσχούσης κατεργασίας τύχῃ , καὶ τῆς τῶν ἱκράσεως , πρότερον μὲν πάντα ὁμοῦ γίνεται , μεταῦτα τὸ μὲν αὐτοῦ εἰς τρύγα ὑφίσταται , τὸ δὲ ἀφρὸν ἀνατρέχει , τὸ δὲ μένει ἀπόλαυσιν τῶν μετετων · καὶ τοῦτο ἐστὶ τὸ χρηστὸν , καὶ οὐκ ἂν ταχὺς τοῦτο τραπέζῃ · πρότερον δὲ οὔτε οἶνός ἐστὶ τρύς , πάντων μιχθέντων . Τοῦτο καὶ ἐπὶ τῆς λάττης ἴδοι τις ἂν , ὅταν ὑπερβολὴ χειμῶνος γένΚαθάπερ οὖν τότε τοὺς ἰχθύας ὁρῶμεν νέκρους πλέοντας τοὺς ὑπὸ τοῦ φύους εἰς τὸν ῥοδὸν ἱμὴ δυνηθέντας · οὕτω δὲ καὶ ἐφ’ ἡμῶν γίνεται . Ἄν γὰρ πολὺς ἄνωθεν ἐπιρρέων τῆς λαιμαργίας ὁ τὸς , πάντα ἀνακινῆσαι , νεκροὺς ἐπιπλέειν ποιεῖ λογισμοὺς τοὺς τῶν ὑγιαίνοντας , καὶ ἐν ἡμῖν μόντας . Ἐπεὶ οὖν ἐκ τοσούτων ὑποδειγμάτων ἀποδείκνυται πολλὴ ἡ βλάβη , παυσόμεθα μαζόντες τούτους , ἐφ’ οἷς ταλαινίζειν ἐχρήν , δακρύδὲ αὐτοῖς , ἐφ’ οἷς μακαρίζειν ἔδει , καὶ τὴν αὐκείαν ἀγαπῶμεν . Ἄν οὐκ ἀκούετε καὶ ἰατρῶν λετων , ὅτι ἔνδεια μήτηρ ὑγείας ; Ἐγὼ δὲ οὐχὶ τῆς ματικῆς ὑγείας λεπτέρα τὴν ἔνδειαν εἶναι , ἀλλὰ τῆς ψυχικῆς λέγω . Ταῦτα καὶ Παῦλος βοᾷ ὁ ὁ ἰατρός , Ἐχοντες , λέγων , διατροφὰς καὶ σκσματα , τούτοις ἀρκεσθησόμεθα . Πειθόμεθα νυν αὐτῷ , ἵνα ὑγιαίνοντες πράττωμεν , ἂν δὲ πἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν , μεθ’ οὗ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι , δόξα , κράτος , ἡ νῦν καὶ ἀεί , καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀ -
Lemmas: οὕτως ὅσος εἄν λαμβάνω , οὐδείς ἡγέομαι λαμβάνω · ἐκεῖνος κἀν ὁ μικρός δίδωμι , ὡς ὁ πᾶς λαμβάνω δέχομαι . πάλιν ὁ τρυφή μυρίος πρᾶγμα ἔχω , κλῆς ἐκ εὐκολία , καί ὡς ἀπό πηγή αὐτός ὁ ὁ πρόσωπον ἐπιρρέω , ὁ ἀπό ὁ τρυφή δεινός δίδωμι , καί ὁ ἄδηλος ὁ μέλλω · οὕτως δέ καί ἐν ἀπραξείᾳ εἰμί καί ἐν ἡδονή , ἐθίζω ἑαυτοῦ ἐν λιτός δίαιτα . οὖον γάρ οὕτως ἑαυτοῦ ταλαινιζω , ὅτι μή μετέχω τράπεζα πολυτελής , ὡς τρυφή , ὁ ὁ μέλλω ἄδηλος μή δείδω . ὁ δέ ἐκ ὁ τρυφή ὅσος δεινός , οὐδείς ἀγνοέω · ἀναγκαῖος δέ καί νῦν εἶπον . διπλόος ὁ πόλεμος , ὁ [ 134 ] σῶμα , λέγω , καί ὁ Ψυχή · διπλόος ὁ χειμών , διπλός ὁ νόσημα · καί οὖον οὗτος μόνος , ἀλλά ὅτι καί ανίατος · καί μέγας φέρω οὗτος ὁ ζημιορια . ἄλλος οὐ ὁ Εὐτέλεια · τοιοῦτος , ἀλλά διπλόος ὁ ὑγεία , διπλός ὁ ἀγαθός . “ Πᾶσιν ὑγεία , φημί , ἐν ἐνέργεια μέτριος . ἀναγκαῖον γάρ ὁ μέν σύμμετρος ποιέω , ὁ δέ ἄμετρος οὐκἔστι . Ὅρας γάρ · Ἐπινέψι · μικρός πολύς ξίλλων ἐπίθεσις φορυτός , καί οὐκἔστι πρό ὁ λαμβάνω , ἀλλά καπνός ὀφεισφόρως ἀπό ἑαυτοῦ . ἀνήρ λίαν ἰσχυρός καί μέγας φορτίον πείθω ὁ ἰσχύς ὑπερβαίνω , καί ὁράω μετά ὁ φορτίον χαμαί κεῖμαι καί ἐξάπτω . Πολύς ὁ φόρτος βάλλω ὁ πλοῖον , καί χαλαπὸν ἐργάζομαι ὁ ναυάγιον . τοιοῦτος δέ τίς καί ὁ τρυφή εἰμί . καθά γάρ ἐπί ὁ ὑπερανθέω πλοῖον , πολύς ὁ θόρυβος · ὁ ναύτης , ὁ κυβερνήτης , ὁ πυρφόρος , ὁ ἐπιβάτης , ὁ μέν ἄνωθεν βιπτοῦντων εἰς ὁ πέλαγος , ὁ δέ κάτωθεν · οὗτος δέ καί ἐνταῦθα , ὁ μέν ἄνωθεν ἐρέω , ὁ δέ κάτωθεν , καί ἑαυτοῦ διαφθείρω , ἀπόλλυμι . καί ὁ δή πᾶς αἰσχρός , ὅτι αὐτός ὁ στόμα ὁ χρῆσις ἀναλαμβάνω ὁ ἐπιπλέω μόριον , καί γίγνομαι ἐκεῖνος ἄτιμος . εἰμί δέ ἐν ὁ στόμα τοσοῦτος ἀσχημοσύνη , ἐννοέω ἐν ὁ Ψυχή . καί γάρ ἐκεῖ πᾶς γνῶφος , πᾶς ὀδελία , πᾶς σχάζω , πολύς ὁ λογισμός σύγχυσις , πειζομένων , θλίβω , ὁ Ψυχή αὐτός ὁ ἐπί ὁ βωμός ἑαυτοῦ . ἐντεῦθεν καί αὐτός ὁ γαστρίμαργος ἀλλήλων αἰτιάομαι , δυσχεραίνω , σπεύδω ὁ ἔνδον ἀπορρέω χόρος . ὅμως καί μετά ὁ βιφθαι , οὐδέ οὕτως ὁ Σῶλος παύω · ἀλλά καί πυρετός ἐντεῦθεν καί νόσος . Ναίς , φημί , νοσέω καί ἀσχημονέω · λόγος εἰκῇ οὗτος διέξειμι , καί νόσος ἐγώ καταλέγω · νοσέω γάρ ἐγώ , καί ἕπω ἐγώ , καί ἀσχημονῶ ἐγώ , ὁ μή ἔχω ἐσθίω · οὗτος δέ ὁ τρυφάω εἰμί εὐπαθέω ὁράω , σφριγάω , χαίρω , φέρω · ἐπί ἵππος . οἴμοι ! ὁράω γάρ δέχομαι οὗτος ὁ ῥῆμα . ὁ δέ ποδαλῶντας , ὁ ἐπί δίφρος φέρω , ὁ καταδεσμέω , πόθεν ὁράω , εἶπον ἐγώ ; καί εἰμί μή ὁ πράγμα ὕβρις ἐνδίδωμι , καί ὀνειδιστικός ὁ οὗτος λέγω ἡγέομαι , ἤδη εἄν ὁ καί ὀνομαστί πάρειμι · αὐτός . ἄλλος εἰμί τις , ὁ καί ὑγιαίνω , φηἘπειδὴ μή μόνος τρυφή προσανέχω , ἀλλά πόνος . ἐπεί δέ ἐγώ ἄνθρωπος διαπαντός πιμενω , ἀνεγείρω κεῖμαι , μηδείς ποιέω ὁράω ὑγιαίνω . ἄλλος οὐ εἄν εὑρίσκω . κἀν γάρ πλῆθος ἰατρός πλήθος συνέρχομαι , ἐξαιρέω αὐτός οὖον δύναμαι ὁ νόσημα , ἀντέχω γαστρίμαργος οὐδέ γάρ ἔχω ὁ πράγμα φύσις . ἐγώ δέ καί ιατρυος εἴρω λόγος · ὁ εἰς ὁ γαστήρ καταβάλλω , οὖον ὁ πᾶς γίγνομαι τροφή · ἐπεί μηδέ ἐν αὐτός ὁ τροφή φύσις ὁ πᾶς εἰμί ἐφόρμιμον , ἀλλά ὁ μέν αὐτός εἰς διαχέω μερίζω , ὁ δέ τροφή . ἄν μέν οὖν σύμμετρος δίδωμι τέλειος καθίστημι , οὗτος γίγνομαι , καί ὁ οἰκεῖος λαμβάνω χικαὶ ὁ μέν ὑγιής καί χρηστός εἰς ὁ οἰκέω τρέχω τόπος , ὁ δέ περισσός καί ἄχρηστος ὑπεξκαὶ [ 135 ] ἐκχωρέω · εἄν δέ πλήθος , καί ὅσος εἄν ἀτρόφιμος , καί οὗτος γίγνομαι βλαβερός . ἄν ἐπί δεῖγμα δέ τοιοῦτος εἴρω , ἵνα σαφής , ὁ ὁμός γίγνομαι · ὁ σῖτος ὁ μέν εἰμί συμβολή , ἄλευρον , ὁ δέ πίτυρον . ἄν μέν οὖν ὁ μύλη λαμβάνω δύναμαι ἀλέω , ἀπέχω οὗτος πᾶς · εἄν δέ ὁ ἐπιβάλλω , πᾶς συγχέω . πάλιν ὁ οἶνος · εἄν προσχέω κατεργασία τυγχάνω , καί ὁ ὁ ἱκράσεως , πρότερος μέν πᾶς ὁμοῦ γίγνομαι , μεθίστημι ὁ μέν αὐτός εἰς τρύξ ὑφίστημι , ὁ δέ ἀφρός ἀνατρέχω , ὁ δέ μένω ἀπόλαυσις ὁ μέτειμι · καί οὗτος εἰμί ὁ χρηστός , καί οὐ εἄν ταχύς οὗτος τράπεζα · πρότερος δέ οὔτε οἶνος εἰμί τρύς , πᾶς μίγνυμι . οὗτος καί ἐπί ὁ λάττα ὁράω τις εἄν , ὅταν ὑπερβολή χειμών γένΚαθάπερ οὖν τότε ὁ ἰχθύς ὁράω νεκρός πλέω ὁ ὑπό ὁ φύω εἰς ὁ ῥόδον Ίμη δύναμαι · οὗτος δέ καί ἐπί ἐγώ γίγνομαι . ἄν γάρ πολύς ἄνωθεν ἐπιρρέω ὁ λαιμαργία ὁ τός , πᾶς ἀνακινέω , νεκρός ἐπιπλέω ποιέω λογισμός ὁ ὁ ὑγιαίνω , καί ἐν ἐγώ Μόντας . ἐπεί οὖν ἐκ τοσοῦτος ὑπόδειγμα ἀποδείκνυμι πολύς ὁ βλάβη , παύω μαζόντες οὗτος , ἐπί ὅς ταλανίζω χρή , δάκρυ αὐτός , ἐπί ὅς μακαρίζω ἐσθίω , καί ὁ αυκαιω ἀγαπάω . ἄν οὐ ἀκούω καί ἰατρός λετων , ὅτι ἔνδεια μήτηρ ὑγεία ; ἐγώ δέ οὐ ὁ ματικεω ὑγεία λεπτέρα ὁ ἔνδεια εἰμί , ἀλλά ὁ ψυχικός λέγω . οὗτος καί Παῦλος βοάω ὁ ὁ ἰατρός , ἔχω , λέγω , διατροφή καί σκσματα , οὗτος ἀρκέω . πείθω νυν αὐτός , ἵνα ὑγιαίνω πράσσω , εἄν δέ Πεν Χριστός Ἰησοῦς ὁ κύριος ἐγώ , μετά ὅς πατήρ ἅμα ὁ ἅγιος πνεῦμα , δόξα , κράτος , ὁ νῦν καί ἀεί , καί εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ὅς -