joannes-chrysostomus.homilia-in-martyres pg050_0258.1
ταύτης ἀναίσθησις ἀπαραίτητον ἐπισπώμεθα [ 666 ] τιμωρίαν . Οἶδα ὅτι φορτικὰ τὰ εἰρημένα , ἀλλ' ἔχει πολὺ τὸ κέρδος . " Ἦμερον ἔχομεν Δεσπότην · προφάσεως ἐπιλαθέσθαι βούλεται μόνον , καὶ πᾶσαν εὐθέως ἐπιδείκνυται τὴν φιλανθρωπίαν . Εἰ γὰρ ἀμαρτάνοντες καὶ μένοντες ἀτιμώρητοι μὴ ἐγνώμεθα χειροὺς , χὰν ἀφήσεν ἡμῖν τὴν κόλασιν · ἀλλ' οἶδε τοῦτο σαφῶς , ὅτι τῶν ἀμαρτημάτων αὐτῶν οὐχ ἕκαστον ἡμᾶς τὸ μὴ κολάζεσθαι ἀμαρτάνοντας βλάπτει . Διὰ τοῦτο ἐπιτίθησι τὴν τιμωρίαν , οὐ τῶν ἀπειλόντων ἀπαιτῶν δίκην , ἀλλὰ τὰ μέλλοντα διορθοῦμενος . Καὶ ἵνα μάθῃς ὅτι τοῦτο ἐστὶν ἀληθές , ἀκούσον τί φησι πρὸς τὸν Μωϋσῆν · " Ἄφες με , καὶ θυμωθεὶς ἐκτιμῶ αὐτούς . " Ἄφες με , ἔλεγεν , οὐχ ὅτι Μωϋσῆς αὐτὸν κατείχεν · οὐδὲν γὰρ ἐφθάρτο πρὸς αὐτὸν , ἀλλὰ σιγὴ παρέστηχεν · ἀλλὰ πρόφασιν αὐτῷ δοῦναι βουλόμενος τῆς ὑπὲρ αὐτῶν ἱκετηρίας . Ἐπειδὴ γὰρ ἄξια μὲν κολάσεως ἦμαρτον ἐκεῖνοι , καὶ κολάσεως ἀπαραίτητον , κολάζαι δὲ αὐτοὺς οὐκ ἐδούλετο , ἀλλὰ φιλανθρωπεύσασθαι , τοῦτο δὲ αὐτὸς ῥαθυμοτέρους ἔποιει , ἀμφοτέρα κατεσκεύαζεν , ὥστε μήτε τὴν τιμωρίαν ἐπενεχθῆναι , μήτε ἐκείνους ῥαθυμοτέρους ἐκ τῆς ἀτιμωρησίας γενέσθαι , μαθόντας ὅτι οὐ παρὰ τὴν οἰκείαν ἄξίαν , ἀλλὰ παρὰ τὴν τοῦ Μωϋσέως προστασίαν τὴν ὀργὴν τοῦ Δεσπότου διέφυγον . Τοῦτο καὶ ἡμεῖς πολλάκις ποιοῦμεν , καὶ οἰκτέας ἄξια κολάσεως πλημμελήσαντας οὔτε κολάζαι βουλόμενοι , οὔτε τοῦ ἐκ τῆς κολάσεως ἀπαλλάξαι φόβου , ὡς καὶ τοὺς τῶν ἡμετέρων αὐτοὺς ἐξαρπάσαι χειρῶν , ὥστε καὶ τὸν φόβον αὐτοὺς ἐνακμάζοντα μένειν , καὶ τὰς παρ' ἡμῶν πληγὰς διαφυγεῖν . Τοῦτο καὶ ὁ Θεὸς ἐποίησε · καὶ ὅτι ἐστὶν ἀληθές , ἀπ' αὐτῶν τῶν ῥημάτων δῆλον · " Ἄφες με , φησι , καὶ θυμωθεὶς . Καὶ μὴν ὅταν βουλομένους τιμωρήσασθαι μηδεὶς ἀφῇ , τότε θυμοῦμεθα · αὐτὸς δὲ λέγει , " Ἄφες με καὶ θυμωθήσομαι , ἵνα μάθῃς ὅτι θυμὸς οὐ πάθος ἐστὶ περὶ Θεόν , ἀλλ' ἡ καθ' ἡμῶν γινωμένη κολάσις ταύτῃ καλεῖται τῇ προσῳγορίᾳ . " Ὅταν οὖν ἀκούσῃς τοῦ Μωϋσέως λέγοντος , Εἰ μὲν ἀφῇς αὐτοὺς τῇ ἁμαρτίᾳ , ἄφες , πρὸ τοῦ δούλου τὸν Δεσπότην ἐκπλάγῃ , ὅτι αὐτὸς αὐτῷ τῆς φιλανθρωπίας ταύτης παρέσχε τὰς ἀφορμὰς . Οὐχ ἐπειθὰ δὲ μόνον τοῦτο ἐποίησεν , ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸν Ἱερεμίαν , καὶ πρὸς τὸν Ἰεζεκιὴλ τὸ αὐτὸ τοῦτο φησι · Πειράζομεν καὶ ἴδετε ἐν ταῖς ὁδοῖς Ἱερουσαλήμ , εἰ ἔστι τις ποιοῦν κρίμα καὶ δικαιούντα · ἵλεως ἔσομαι αὐτοῖς . Εἶδες φιλανθρωπίαν ; Τῆς μὲν ἑνὸς ἀρετῆς πολλοὶ συναπαλλάσσου καὶ τῶν πονηρῶν · τῇ δὲ τῶν πολλῶν κακίᾳ , χῶν εἰς τὸ κατὸρθρον ἢ μεταξὺ δήμου πολλοῦ , οὐ συγκαταφέρεται · ἀλλ' εἰς μὲν ἀνθρώπους ὁρῶνς ζῶν δήμον ὁλόκληρον ἐξαφθάραι δυνήσεσθαι τῆς ὀργῆς τοῦ Θεοῦ , πολὺς δὲ ὁλόκληρος διεφθαρμένη πρὸς τὴν οἰκείαν κόλασιν καὶ τιμωρίαν ἐπισπάσασθαι τὸν εὐ βούοντα καὶ καθελεῖν οὐ δυνήσεται . Καὶ τοῦτο ἀπὸ τοῦ Νῶε δῆλον · πάντων γοῦν ἀπολλυμένων διέσωζε μόνος · καὶ ἀπὸ τοῦ Μωϋσέως φανερὸν · μόνου γοῦν ἰσχυὲς δήμου τοσοῦτον παραμθήσασθαι . " Ἐγὼ δὲ καὶ ἕτερον μεῖζον ἔχω τῆς φιλανθρωπίας τοῦ Θεοῦ δείγμα εἰπεῖν . " Ὅταν γὰρ ζῶντας ἀνθρώπους καὶ παρῆντας ἔχοντας μὴ εὐρὴ δυναμένους ἐξαντήσασθαι τοὺς ἁμαρτημάτας , ἐπὶ τοὺς τελευτήσαντας καταφεύγει , καὶ δι' ἐκείνους φησὶν ἀφιέναι τὰ ἁμαρτήματα , ὥσπερ οὖν τῷ Ἐζεκιὰ φησίν · " Ἱερουσαλὴμ τῆς πόλεως ταύτης δι' ἐμέ , καὶ διὰ Δαυὶδ τὸν παῖδά μου , τὸν ἤδη τετελευτηκότα . Ταῦτ' οὖν εἰδότες ὅτι πάντα κινεῖ καὶ πραγματεύεται ὁ Θεός , ὥστε ἡμᾶς ἀπαλλάξαι κολάσεως καὶ τιμωρίας , πολλὰς παρέχομεν αὐτῷ τὰς ἀφορμὰς , ἱέρομολογοῦντες , μετανούντες , δακρύοντες , εὐχόμενοι , τοῖς πλησίον τὴν ὀργὴν ἀφιέντες , τὴν τῶν πέλας πεινίαν διορθοῦντες , ἐν ταῖς εὐχαῖς νήφοντες , ταπεινοφροσύνην ἐπιδεικνύμενοι , τῶν ἁμαρτημάτων μεμνημένοι συνεχῶς . Οὐ γὰρ ἀρκεῖ τὸ εἰπεῖν , ὅτι ἀμαρτωλός εἰμι , ἀλλὰ δεῖ καὶ κατ' εἶδος αὐτῶν μεμνησθαι τῶν πλημμελημάτων . Καθάπερ γὰρ πῦρ εἰς ἀκάνθας ἐμπέσων ἀφανίζει ῥαδίως αὐτάς , οὕτω καὶ λογισμὸς συνεχὴς παρ' ἑαυτῇ περιστρέφων τὰ πεπλημμελημένα , ῥαδίως αὐτὰ ἀπόλλυσι καὶ καταδύει . Ὁ δὲ Θεὸς ὁ ὑπερβαίνων ἀνομίας , ἐξαίρων ἀδικίας , καὶ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμᾶς ἀπαλλάξαι , καὶ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν ἀξιώσαι , χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ , δι' οὗ καὶ μεθ' οὗ τῷ Πατρὶ δόξα , ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι , νῦν καὶ ἀεί , καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: οὗτος ἀναίσθησις ἀπαραίτητος ἐφέπω [ 666 ] τιμωρία . Οἶδα ὅτι φορτικός ὁ λέγω , ἀλλά ἔχω πολύς ὁ κέρδος . " Ἥμερος ἔχω δεσπότης · πρόφασις ἐπιλανθάνομαι βούλομαι μόνος , καί πᾶς εὐθύς ἐπιδείκνυμι ὁ φιλανθρωπία . εἰμί γάρ ἁμαρτάνω καί μένω ἀτιμώρητος μή γιγνώσκω χείρων , ΧΑΝ αφήνω ἐγώ ὁ κόλασις · ἀλλά οἶδα οὗτος σαφής , ὅτι ὁ ἁμάρτημα αὐτός οὐ ἕκαστος ἐγώ ὁ μή κολάζω ἁμαρτάνω βλάπτω . Ζεύς οὗτος ἐπιτίθημι ὁ τιμωρία , οὐ ὁ ἀπειλέω ἀπαιτέω δίκη , ἀλλά ὁ μέλλω διορθόω . καί ἵνα μανθάνω ὅτι τούτο εἰμί ἀληθής , ἀκούω τίς φημί πρός ὁ Μωϋσῆς · " ἄφες ἐγώ , καί θυμόω εκτιμώ αὐτός . " ἄφες ἐγώ , λέγω , οὐ ὅτι Μωϋσῆς αὐτός κατέχω · οὐδείς γάρ φθείρω πρός αὐτός , ἀλλά σιγή παρίστημι · ἀλλά πρόφασις αὐτός δίδωμι βούλομαι ὁ ὑπέρ αὐτός ἱκετηρία . ἐπειδή γάρ ἄξιος μέν κόλασις αμαραταίνω ἐκεῖνος , καί κόλασις ἀπαραίτητος , κολάζω δέ αὐτός οὐ δουλόω , ἀλλά φιλανθρωπεύομαι , οὗτος δέ αὐτός ῥᾴθυμος ποιέω , ἀμφότερος κατασκευάζω , ὥστε μήτε ὁ τιμωρία ἐπιφέρω , μήτε ἐκεῖνος ῥᾴθυμος ἐκ ὁ ατιμωρησία γίγνομαι , μανθάνω ὅτι οὐ παρά ὁ οἰκεῖος ἄξιος , ἀλλά παρά ὁ ὁ Μωϋσῆς προστασία ὁ ὀργή ὁ Δεσπότου διαφεύγω . Τοῦτης καί ἐγώ πολλάκις ποιέω , καί οἰκτέας ἄξιος κόλασις πλημμελέω οὔτε κολάζω βούλομαι , οὔτε ὁ ἐκ ὁ κόλασις ἀπαλλάσσω φόβος , ὡς καί ὁ ὁ ἡμέτερος αὐτός ἐξαρπάζω χείρ , ὥστε καί ὁ φόβος αὐτός ἐνακμάζω μένω , καί ὁ παρά ἐγώ πληγή διαφεύγω . Τοῦτης καί ὁ θεός ποιέω · καί ὅτι εἰμί ἀληθής , ἀπό αὐτός ὁ ῥῆμα δῆλος · " ἀφίημι ἐγώ , φημί , καί θυμόω . καί μήν ὅταν βούλομαι τιμωρέω μηδείς ἅπτω , τότε θυμόω · αὐτός δέ λέγω , " ἀφίημι ἐγώ καί θυμόω , ἵνα μανθάνω ὅτι θυμός οὐ πάθος εἰμί περί θεός , ἀλλά ὁ κατά ἐγώ γινωμένος κόλασις οὗτος καλέω ὁ προσωγοριον . " ὅταν οὖν ἀκούω ὁ Μωϋσῆς λέγω , εἰμί μέν ἀφίημι αὐτός ὁ ἁμαρτία , ἀφίημι , πρό ὁ δοῦλος ὁ δεσπότης ἐκπλήσσω , ὅτι αὐτός αὐτός ὁ φιλανθρωπία οὗτος παρέχω ὁ ἀφορμή . οὐ πείθω δέ μόνος οὗτος ποιέω , ἀλλά καί πρός ὁ Ἱερεμίας , καί πρός ὁ Ἰεζεκιήλ ὁ αὐτός οὗτος φημί · πειράζω καί ὁράω ἐν ὁ οὐδός Ἱερουσαλήμ , εἰμί εἰμί τις ποιέω κρίμα καί δικαιόω · ἵλαος εἰμί αὐτός . εἶδον φιλανθρωπία ; ὁ μέν εἷς ἀρετή πολύς συναπαλλάσσου καί ὁ πονηρός · ὁ δέ ὁ πολύς κακία , χόω εἰς ὁ κατὸρθρον ἢ μεταξύ δῆμος πολύς , οὐ συγκαταφέρω · ἀλλά εἰς μέν ἄνθρωπος ὁράω ζάω δῆμος ὁλόκληρος ἐξαφθάραι δύναμαι ὁ ὀργή ὁ θεός , πολύς δέ ὁλόκληρος διαφθείρω πρός ὁ οἰκεῖος κόλασις καί τιμωρία ἐπισπάω ὁ εὕω βοῦς καί καθαιρέω οὐ δύναμαι . καί οὗτος ἀπό ὁ Νῶε δῆλος · πᾶς γοῦν ἀπόλλυμι διασῴζω μόνος · καί ἀπό ὁ Μωϋσῆς φανερός · μόνος γοῦν ἰσχύω δῆμος τοσοῦτος παραμθήσασθαι . " ἐγώ δέ καί ἕτερος μέγας ἔχω ὁ φιλανθρωπία ὁ θεός δεῖγμα λέγω . " ὅταν γάρ ζάω ἄνθρωπος καί Παρήντας ἔχω μή εὑρίσκω δύναμαι ἐξαντάω ὁ ἁμάρτημα , ἐπί ὁ τελευτάω καταφεύγω , καί διά ἐκεῖνος φημί ἀφίημι ὁ ἁμάρτημα , ὥσπερ οὖν ὁ Εζεκία φημί · " Ἱεροσόλυμα ὁ πόλις οὗτος διά ἐγώ , καί διά Δαυίδ ὁ παῖς ἐγώ , ὁ ἤδη τελευτάω . ταῦτα οὖν οἶδα ὅτι πᾶς κινέω καί πραγματεύομαι ὁ θεός , ὥστε ἐγώ ἀπαλλάσσω κόλασις καί τιμωρία , πολύς παρέχω αὐτός ὁ ἀφορμή , ἱέρομολογοῦντες , μετανούντες , δακρύω , εὔχομαι , ὁ πλησίος ὁ ὀργή ἀφίημι , ὁ ὁ πέλας πηνιάω διορθόω , ἐν ὁ εὐχή νήφω , ταπεινοφροσύνη ἐπιδείκνυμι , ὁ ἁμάρτημα μιμνήσκω συνεχής . οὐ γάρ ἀρκέω ὁ λέγω , ὅτι ἁμαρτωλός εἰμί , ἀλλά δέω καί κατά εἶδος αὐτός μιμνήσκω ὁ πλημμέλημα . καθά γάρ πῦρ εἰς ἄκανθα ἐμπίπτω ἀφανίζω ῥᾴδιος αὐτός , οὕτως καί λογισμός συνεχής παρά ἑαυτοῦ περιστρέφω ὁ πλημμελέω , ῥᾴδιος αὐτός ἀπόλλυμι καί καταδύω . ὁ δέ θεός ὁ ὑπερβαίνω ἀνομία , ἐξαίρω ἀδικία , καί ὁ ἁμαρτία ἐγώ ἀπαλλάσσω , καί ὁ βασίλεια ὁ οὐρανός ἀξιόω , χάρις καί φιλανθρωπία ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , διά ὅς καί μετά ὅς ὁ πατήρ δόξα , ἅμα ὁ ἅγιος πνεῦμα , νῦν καί ἀεί , καί εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .