joannes-chrysostomus.homilia-habita-postquam-presbyter-gothus-concionatus-fuerat pg063_0415.1
οὐδὲς Ἄδρα·μ , καὶ ἐν ἀλλοτρίᾳ καλῦδην πρεξάμενος , ἀποστολικὰ πάλιν παραργήλαματα διὰ τῶν ἔργων ἐπιδείξατο . Ἐπεὶδὴ γὰρ τὸ λαμπρὸν ἐκτὸν τρόπον ἐσῆσ , καὶ τὴν παράδοσον νῖχην ἔρατο , καὶ τῶν βαρβάρων περιεγένετο , οὐκ ἰσχύϊ σώματος , ἀλλὰ δυνάμει πείσεως , καὶ μεσὼν λαβὲν τῶν πόνων ἐκείνων καὶ τῆς καταιπωρίας παρὰ τῶν σωλῶν ἐκάλειστο · τοῦ γὰρ βαρβάρου πρὸς αὐτὸν λέγοντος , Ἄδδε σὺ τὸν Ἰσχυρ , καὶ δὸς ἡμῖν τοὺς θρόνους , τί φησιν ; Ἐκτενῶ τῇ χειρὶ μου πρὸς τὸν Θεὸν τὸν ὁμίστον , εἰ λήψομαι παρὰ σοῦ ἀπὸ σταρελίου ὡς σφαιρομήρος ὑποδήματος . Εἰδὼς πῶς ἐκεῖνο τὸ ἐπίταγμα ἐπλήρωσε τὸ εὐαγγελικὸν τὸ λέγον · [ 574 ] Δωρεὰν ἐλάβετε , δωρεὰν δότε · Καὶ Μωυσῆς δὲ καὶ ἡ ἐν βαρβαρικῇ οἰκίᾳ ἐτράφη τε καὶ ἠξήθη · ἀλλ᾽ ὁμῶς οὐδὲν ἀντεῦθεν παραβλάπτον , ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἐφιλώρει τὸν πατρίδαρ οὐχ Ἑλαττον , τὴν μὲν Συδαριτικὴν καταγγελῶν τραπέζην , καὶ ὑψηλότερος τῆς ἐκείνων τρυφῆς · γινόμενος , καὶ πλούτου ἀτιμάζων καὶ βασιλείαν καὶ τὰ σκήπτρα Αἰγύπτου , πρὸς δὲ καὶ πηλὸν καὶ τὴν πλινθοῦργίαν αὐτοῖς . Διὸ δὴ καὶ ὁ Παῦλος θαυμάζων αὐτόν , ἔλεγε · Μεῖζονα πλοῦτον ἠξήσαμὲνος τῶν Αἰγύπτου Θησαυρῶν τὸν σκάνδιμον τοῦ Χριστοῦ . Εἶτα καὶ δείκνὺς τὸν διδάσκαλον τῶν ἀγαθῶν τούτων , προστίθεσι λέγων · Τὸν γὰρ ἀόρατον ὡς ὁρῶν ἐκαρτέρησεν · ὅπερ πᾶσιν ἐστὶν μεγίστης . Μὴ τοίνυν αἰσχύνῃ νομίζων τὴν βαρβαρικὴν γλῶσσαν , ἀλλὰ καὶ πολὺν χόσμον · καὶ γὰρ καὶ αὐτὸς ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς · παραγενόμενος εἰς τὴν οἰκουμένην , βαρβάρους πρῶτους ἐκάλεσεν . Ἐπειδὴ γὰρ ἐτέχθη καὶ ἐπὶ τῆς φάτης ἐτέθη , καὶ μάγοι ἐλθόντες ἀπὸ Περσίδος αὐτὸν προσεκίνησαν · οὐ πινῶν καὶ παραδόξων πραγμάτων ! βασιλεὺς μὲν εἰς πάλιν εἰσίεται μελόντος , παραπετάσματα καὶ λαμπάδες *** , καὶ οἱ ἐν ἀξιώμασι καὶ οἱ ἐν δυναστείαις ἀπαντῶσι πάντες μετὰ φαιδροῦ τοῦ σχήματος · καὶ αὐλοὶ καὶ σύριγγες καὶ κιθάραι , καὶ πᾶν μουσικὸς γένος , καὶ ἐσθήματα λαμπρὰ καὶ στεφάνωμα , καὶ πολλὴ ἡ περιφάνεια · τοῦ δὲ βασιλέως τῶν οὐρανῶν εἰσιόντος μέλλοντος εἰς τὴν οἰκουμένην , οὐδὲν τούτων , ἀλλὰ τάναντία πάντα , καλῦδη καὶ σκηνὴ καὶ φάτην , μήτηρ εὐτελὴς τὸ φαινόμενον , καὶ πτωχεία πολλὴ καὶ πενίας ἐπίπασιν . Καίτοι γε , εἴπερ ἐβούλετο , ἠδύνατο παραγενέσθαι τῶν οὐρανῶν αἰῶν , τὴν γῆν σαλεύων , ἀστραπὰς ἀρμεῖς , καὶ τὰ λέγω ταῦτα · γνῶναι μόνον εἰ ἐδείξε τὴν θεότητα , τοῦτο πᾶσης λαμπρότητος καὶ φαιδρότητος μεῖζον οὐχ ἂν ἦν · Ἀλλ᾽ οὐκ ἐποίησεν οὕτως · οὐ γὰρ ἀπολείπει , ἀλλὰ σώζει ἐθελούσι , οὐκ ἐκπλήττει , ἀλλὰ διορθοῦσι , καὶ ἐκ πειρώμενος τὸν τύπον καταστήσαι τῶν ἀνθρώπων καὶ τὴν ἀπόνοιαν κατανεῖν . Διὰ δὴ τοῦτο οὐκ ἄνθρωπος γίνεται μόνον , ἀλλὰ καὶ πτωχὸς ἄνθρωπος , καὶ μητέρα τοιαύτην αἱρεῖται , καὶ καταγύγιον εὐτελῆ , τὸν δεῦρον τῆς πενίας ὅρον ἐκ προοιμίων αὐτῶν καὶ ἐξ αὐτῶν ὁδίων ἀσπαζόμενος . Ποία γὰρ , εἴπῃ μοι , γυνή , πᾶν ἀπάντων ἀνθρώπων πτωχότερα ἦ , πᾶν αὐτοπροσαίσει , οὐκ ἔχει κλίνην ὥστε τὸ τεχθὲν παιδίον κατακλίνειν ; Ἀλλ᾽ αὐτὸς οὐδὲ ἐν κλίνῃ κατεκλίνετο , ἀλλ᾽ ἐν φάτνῃ ἀπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε , καὶ ἐν καλῦδῃ καὶ οὐκ ἐν καταλύματι . Τοιαῦτα τῆς εἰσόδου αὐτοῦ τὰ προοίμια , οὕτως λαμπρὰ καὶ περιφανῆ · εἰσόδου δὲ ὅταν ἀκούσης , μὴ τοῦτον νομίζε μεταδοσιν , ἀλλ᾽ οἰκονομίαν συγκαταβάσιν . * Melius kai omittetur aut scriberetur καὶ αὐτὸς ἐν , inquit Matthaeus . ++ Drest aliquid .
Lemmas: οὐδή Ἄδρα , καί ἐν ἀλλότριος καλῦδην πράσσω , ἀποστολικός πάλιν παραργήλαματα διά ὁ ἔργον ἐπιδείκνυμι . ἐπειδή γάρ ὁ λαμπρός ἕκτος τρόπος εἴσειμι , καί ὁ παραδίδωμι νῖχην ἔραμαι , καί ὁ βάρβαρος περιγίγνομαι , οὐ ἰσχύς σῶμα , ἀλλά δύναμις πεῖσις , καί μέσος λαμβάνω ὁ πόνος ἐκεῖνος καί ὁ καταιπωρίας παρά ὁ Σώλων καλέω · ὁ γάρ βάρβαρος πρός αὐτός λέγω , αδʹ σύ ὁ Ἰσχυρ , καί δίδωμι ἐγώ ὁ θρόνος , τίς φημί ; ἐκτείνω ὁ χείρ ἐγώ πρός ὁ θεός Τώς ὁμίστον , εἰμί λαμβάνω παρά σύ ἀπό σταρελίου ὡς σφαιρομήρος ὑπόδημα . εἰδώς πῶς ἐκεῖνος ὁ ἐπίταγμα πληρόω ὁ εὐαγγελικός ὁ λέγω · [ 574 ] δωρεά λαμβάνω , δωρεάν δίδωμι · καί Μωυσῆς δέ καί ὁ ἐν βαρβαρικός οἰκία τρέφω τε καί ἐξηθέω · ἀλλά ὁμῶς οὐδείς ἀνατίθημι παραβλάπτω , ἀλλά καί αὐτός ἐφιλώρει ὁ πατρίς οὐ Μικρός , ὁ μέν Συδαριτικὴν καταγγέλλω τρέπω , καί ὑψηλός ὁ ἐκεῖνος τρυφή · γίγνομαι , καί πλοῦτος ἀτιμάζω καί βασίλειος καί ὁ σκῆπτρον Αἴγυπτος , πρός δέ καί πηλός καί ὁ πλινθουργία αὐτός . Διὸ δή καί ὁ Παῦλος θαυμάζω αὐτός , λέγω · μείζων πλοῦτος αὐξάνω ὁ Αἴγυπτος θησαυρός ὁ σκάνδιμον ὁ Χριστός . εἶτα καί δείκνυμι ὁ διδάσκαλος ὁ ἀγαθός οὗτος , προστίθημι λέγω · Τώς γάρ ἀόρατος ὡς ὁράω καρτερέω · ὅς πᾶς εἰμί μέγας . μή τοίνυν αἰσχύνη νομίζω ὁ βαρβαρικός γλῶσσα , ἀλλά καί πολύς κόσμος · καί γάρ καί αὐτός ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς ὁ Χριστός · παραγίνομαι εἰς ὁ οἰκουμένη , βάρβαρος πρῶτος καλέω . Ἐπειδή γάρ τίκτω καί ἐπί ὁ φάτης τίθημι , καί μάγος ἔρχομαι ἀπό Περσίς αὐτός προσκινέω · οὐ πίνω καί παράδοξος πρᾶγμα ! βασιλεύς μέν εἰς πάλιν εἰσίημι μέλω , παραπέτασμα καί λαμπάς *** , καί ὁ ἐν ἀξίωμα καί ὁ ἐν δυναστεία ἀπαντάω πᾶς μετά φαιδρός ὁ σχῆμα · καί αὐλός καί σῦριγξ καί κιθάρα , καί πᾶς μουσικός γένος , καί ἔσθημα λαμπρός καί στεφάνωμα , καί πολύς ὁ περιφάνεια · ὁ δέ βασιλεύς ὁ οὐρανός εἰσέρχομαι μέλλω εἰς ὁ οἰκουμένη , οὐδείς οὗτος , ἀλλά τἀναντία πᾶς , καλῦδη καί σκηνή καί φημί , μήτηρ εὐτελής ὁ φαίνω , καί πτωχεία πολύς καί πενία ἐπίπασις . καίτοι γε , εἴπερ βούλομαι , δύναμαι παραγίγνομαι ὁ οὐρανός Αἰῶν , ὁ γῆ σαλεύω , ἀστραπή Ἁρμέις , καί ὁ λέγω οὗτος · γιγνώσκω μόνος εἰμί δείκνυμι ὁ θεότης , οὗτος πᾶς λαμπρότης καί φαιδρότης μέγας οὐ ἄν εἰμί · ἀλλά οὐ ποιέω οὕτως · οὐ γάρ ἀπολείπω , ἀλλά σῴζω ἐθέλω , οὐ ἐκπλήσσω , ἀλλά διορθόω , καί ἐκ πειράω ὁ τύπος καθίστημι ὁ ἄνθρωπος καί ὁ ἀπόνοια κατανέω . Ζεύς δή οὗτος οὐ ἄνθρωπος γίγνομαι μόνος , ἀλλά καί πτωχός ἄνθρωπος , καί μήτηρ τοιοῦτος αἱρέω , καί καταγύγιον εὐτελής , ὁ δέρω ὁ πενία ὅρος ἐκ προοίμιον αὐτός καί ἐκ αὐτός ὅδιος ἀσπάζομαι . Ποία γάρ , λέγω ἐγώ , γυνή , πᾶς ἀπαντάω ἄνθρωπος πτωχός εἰμί , πᾶς αυτοπροσαισεω , οὐ ἔχω κλίνη ὥστε ὁ τίκτω παιδίον κατακλίνω ; ἀλλά αὐτός οὐδέ ἐν κλίνη κατακλίνω , ἀλλά ἐν φάτνη ἀπλόος καί ὡς τυγχάνω , καί ἐν καλῦδῃ καί οὐ ἐν κατάλυμα . τοιοῦτος ὁ εἴσοδος αὐτός ὁ προοίμιον , οὕτως λαμπρός καί περιφανής · εἴσοδος δέ ὅταν ἀκούω , μή οὗτος νομίζω μετάδοσις , ἀλλά οἰκονομία συγκατάβασις . * Melius kai omittetur aut scriberetur καί αὐτός ἐν , inquit Matthaeus . ++ Drest aliquid .