joannes-chrysostomus.homilia-habita-postquam-presbyter-gothus-concionatus-fuerat pg063_0420.2
" Ὅτι γὰρ οὔτε γένεσίς ἐστιν , οὔτε δρόμος ἀστέρων τὰ ἀνθρώπινα διοικών , καὶ τῶν Γραφῶν χωρὶς ἀπ’ αὐτῶν τῶν πραγμάτων δήλον . Εἰ γὰρ ὑπὸ γένεσιν τὰ ἀνθρώπινα , τίνος ἕνεκεν μαστίγους τὸν οἶκην χαελόρτα ; τίνος ἕνεκεν μοιχευθεῖσαν τὴν γυναῖκα εἰς δικαστήρια ἤλκακε ; τίνος ἕνεκεν αἰσχύνῃ τὰ πονηρὰ πράττων ; εἰ γὰρ ἀνάγκης ἐστὶ τὸ ἁμαρτάνειν , τίνος ἕνεκεν οὐδὲ τὰ ῥήματα φέρεις ὀνειδίζομεν , ἀλλ’ ἂν τις σε καλέσῃ μοιχόν , ἢ πόρνον , ἢ ἀνδρόφονον , ὀφειν τὸ πρᾶγμα χαλεῖν ; Εἰ γὰρ μὴ τῆς σῆς γνώμης τὰ ἁμαρτήματα , οὐδὲ ἐχχάλε τὸ γιγνόμενον , οὐδὲ ὀφει τὸ λεγόμενον . Νῦν δὲ καὶ δι’ ὧν ἑτέρους δικάζεις , καὶ δι’ ὧν τοὺς ἁμαρτάνουσιν οὐ συγγινώσκεις , καὶ δι’ ὧν αὐτὸς αἰσχύνῃ πράττων καὶ λανθάνειν σπουδάζεις , καὶ τοὺς ταῦτά σοι προφέροντας ὀβριστὰς νομίζεις , [ καὶ ] διὰ πάντων ὁμολογεῖς , ὅτι οὐχ ἀνάγκῃ δέδεσαι τὰ ἡμέτερα , ἀλλὰ ἐλευθερίᾳ τετίμηται · τοὺς γοῦν ἀνάγκῃ κατεχομένους καὶ συγγινώσκειν ἐπιστάμεθα . " Ἄν γοῦν ὑπὸ δαιμονὸς τις κατεχόμενος ἡμᾶς πλήξῃ , καὶ τὸν χιτῶνα διαρρήξῃ , ἢ πληγὰς προστερίψεται , οὐ μόνον αὐτὸν οὐ χαλάζομεν , οὐδὲ εἰς δικαστήρια ἤλχομεν , ἀλλὰ καὶ ἐλεοῦμεν καὶ συγγινώσκομεν . Τί δήποτε ; " Ὅτι οὐχ ἡ τῆς προαιρέσεως ἐλευθερία , ἀλλ’ ἡ τοῦ δαιμονὸς ἀνάγκη ταῦτα εἰργάσατο . " Ὥστε εἰ καὶ τὰ ἄλλα ἁμαρτήματα ἀπὸ τῆς ἀνάγκης τῆς κατὰ τὴν παπρωμένην ἦν , συνἔγνωμεν ἂν · ἐπειδὴ δὲ ἴσμεν , ὅτι οὐχ ἔσμεν ἀνάγκης , διὰ τοῦτο οὐ συγγινώσκομεν , οὔτε δεσπόται οἰκέταις , οὔτε ἄνδρες γυναιξίν , οὔτε γυναῖκες ἀνδράσιν , οὔτε πατέρες παισίν , οὔτε διδάσκαλοι μαθηταῖς , οὔτε ἄρχοντες ἀρχομένοις , οὔτε νομοθέται νομοθετουμένοις , ἀλλὰ πικροὶ τῶν τετολμημένων ἕξεσταται καὶ τιμωροὶ γινόμεθα , καὶ δικαστήρια καταλαμβάνομεν , καὶ πληγὰς ἐπἄγομεν , καὶ ἐπιτιμῆσαι χρώμεθα , καὶ πάντα πρέπομεν ὅπως καὶ τὸν οἰκέτην ἀπαλλάξωμεν κακίας καὶ τὸν υἱὸν πονηρίας . " Ὅθεν αὐτοὺς καὶ παιδαγωγούς χαθιστοῦμεν , καὶ εἰς διδασκάλους πέμψαντες ἀκελοῦμεν , καὶ πλήγας ἐντείνομεν . Τίνος ἕνεκεν , εἰπὶ μοι , καὶ διὰ τί ; εἰ γὰρ εἰμαρτο αὐτῷ γενέσθαι φαῦλον , τίς χρεία τῶν βοηθημάτων ; Οὐκοῦν εὐδηλον ὅτι οὐχ ἀνάγκῃ δέδεσαι , ἀλλ’ ἐν τῇ προαιρέσει τὸ πᾶν κεῖται . [ 381 ] Διὸ καὶ βοηθήματα προσάγομεν , καὶ τῆς ῥαθυμίας ἀπέχομεν , καὶ πρὸς ἀρετὴν χειραγωγοῦμεν . Τίνος δὲ ἕνεκεν τὴν θάλατταν πλέομεν , τὴν γῆν γεωργοῦμεν , καὶ πόλεις οἰχοδομοῦμεν , πολλὰν τε σπουδὴν ποιοῦμεν νοσοῦντες , καὶ χρηματα δαπανῶμεν , καὶ ἰατροὺς χαλοῦμεν , καὶ φάρμαχα κατασκευάζομεν , καὶ γαστρὸς κατέχομεν , καὶ ἐπιθυμίαν χαλάζομεν ; Εἰ γὰρ , ὡς σὺ φῆς , εἰμαρται ζῆσαι καὶ ἀποθνεῖναι , περιττὰ τῶν χρημάτων τὰ ἀναλώματα , περιττὰ τῶν ἰατρῶν αἱ εἰσοδοί , περιττὰ τῶν νοσοῦνταν φιλοσοφία ἢ ἀσκήσεως . Νῦν δὲ ἐξ ὧν ἑκαπτες ποιοῦσι , δηλοῦσιν ὅτι οὐδὲν τούτων περιττόν · ἀλλ’ ὀφειται μὲν διὰ τῆς εἰμαρμένης , καὶ οὐδεμιᾷ ἀνάγκῃ τὰ ἡμέτερα ἄγεται , πάντα δὲ ἐλευθερίᾳ προαιρέσεως τετίμηται . Τίς δὲ χρεία πόνων καὶ ἰδρώτων τῶν ὑπὲρ ἀρετῆς ; εἰ γὰρ εἰμαρται γενέσθαι χαλῶν , καὶ παθεῖδεν ὁ τοιούτου καὶ βέβηχεν ἔσται χαλός · μᾶλλον δὲ οὐδὲ χαλὸν τοῦ τοιούτου ἔστι καλεῖν , τὸν ὑπ’ ἀνάγκης τοῦτο γινώμενον . Τίς χρεία πόνων καὶ ἰδρώτων τοσούτων ; εἰ γὰρ εἰμαρτο γενέσθαι κακῶν , χᾶν μυρία τις ταλαιπωρηθῇ , ἔσται κακός · μᾶλλον δὲ οὐδὲ τὸν τοιούτον ἔσται κακὸν καλεῖν , τὸν ὑπὸ ἀνάγκης ὀφωμόμενον . " Ὅπερ γὰρ ὁ δαιμονίων , χᾶν λοιδορητῆται ( πάλιν γὰρ τῷ αὐτῷ χρήσημαι παραδείγματι ) , οὐ προσεχοῦμεν αὐτῷν ὀβριστὴν , οὐδὲ λογίζομεθα ὀφειν τὴν λοιδορίαν , ἀλλὰ τῆς ἀνάγκης εἶναι τοῦ δαιμονος · οὕτω καὶ τὸν κακὸν , εἰ ὑπὸ εἰμαρμένης καὶ ἀνάγκης ὀφείται , μὴ χαλῶμεν αὐτὸν κακὸν , ὥσπερ οὐδὲ τὸν χαλόν , χαλόν . " Ἄν γὰρ τοῦτο ποιῶμεν , πάντα ἔσται σύγχυσις καὶ ταραχὴ καὶ πραγμάτων διαστροφή , καὶ οὔτε ἀρετὴ ἔσται τι , οὔτε κακία · οὐ τέχναι , οὐ νόμοι , οὐχ ἄλλο τι πῶν τοιούτων οὐδέν . " Ὅρῆς πού τείνει τοῦ διαβόλου τὸ δόλαρ , καὶ τί τὴν οἰκουμένην ἐργάσασθαι ἔδουλήθη , καὶ πρὸς ποῖον ἀπενεχῆ τέλος ; Ταῦτ’ οὖν εἰδότες ἑπαντα καὶ τὰ τούτων πλεῖονα ( ἐνὴν γὰρ καὶ τούτων πλεῖονα εἰπεῖν , ἀλλὰ τοῖς συνετωτέροις καὶ ταῦτα ἀρκεῖ ) , φεύγωμεν κακίαν , ἐλίομεθα ἀρετὴν , ἵνα προηγουμένως μὲν καὶ τὸν Θεὸν Πατέρα ἔχωμεν , ἔπειτα δὲ καὶ γέννης ἀπαλλαγώμεν , καὶ τῶν αἰωνίων ἀπολαύσωμεν ἀγαθῶν · ὧν γένοιτο πάντας · ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν , χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν " Ἰησοῦ Χριστοῦ , δι’ οὗ καὶ μεθ’ οὐ τῷ Πατρὶ δόξα ἅμα τῷ ἀγίῳ Πνεύματι , νῦν καὶ ἀεὶ , καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . " Ἀμήν .
Lemmas: " ὅτι γάρ οὔτε γένεσις εἰμί , οὔτε δρόμος ἀστήρ ὁ ἀνθρώπινος διοικέω , καί ὁ Γραφής Χωρὶς ἀπό αὐτός ὁ πρᾶγμα δῆλος . εἰμί γάρ ὑπό γένεσις ὁ ἀνθρώπινος , τίς ἕνεκα μάστιγος ὁ οἶκος χαελόρτα ; τίς ἕνεκα μοιχεύω ὁ γυνή εἰς δικαστήριον ἀλκάζω ; τίς ἕνεκα αἰσχύνω ὁ πονηρός πράσσω ; εἰμί γάρ ἀνάγκη εἰμί ὁ ἁμαρτάνω , τίς ἕνεκα οὐδέ ὁ ῥῆμα φέρω ὀνειδίζω , ἀλλά εἄν τις σύ καλέω μοιχός , ἢ πόρνος , ἢ ἀνδροφόνος , ὄφις ὁ πρᾶγμα Χάλεϊ ; εἰμί γάρ μή ὁ σός γνώμη ὁ ἁμάρτημα , οὐδέ χαλάω ὁ γίγνομαι , οὐδέ ὄφις ὁ λέγω . Νῦν δέ καί διά ὅς ἕτερος δικάζω , καί διά ὅς ὁ ἁμαρτάνω οὐ συγγιγνώσκω , καί διά ὅς αὐτός αἰσχύνω πράσσω καί λανθάνω σπουδάζω , καί ὁ οὗτος σύ προφέρω οβριιστημι νομίζω , [ καί ] διά πᾶς ὁμολογέω , ὅτι οὐ ἀνάγκη δέω ὁ ἡμέτερος , ἀλλά ἐλευθερία τιμάω · ὁ γοῦν ἀνάγκη κατέχω καί συγγιγνώσκω ἐπίσταμαι . " ἄν γοῦν ὑπό δαίμων τις κατέχω ἐγώ πλήσσω , καί ὁ χιτών διαρρήγνυμι , ἢ πληγή προστρίβω , οὐ μόνος αὐτός οὐ χαλάω , οὐδέ εἰς δικαστήριον ἤλχομεν , ἀλλά καί ἐλεέω καί συγγιγνώσκω . τί δήποτε ; " Ὅτι οὐ ὁ ὁ προαίρεσις ἐλευθερία , ἀλλά ὁ ὁ δαίμων ἀνάγκη οὗτος ἐργάζομαι . " ὥστε εἰμί καί ὁ ἄλλος ἁμάρτημα ἀπό ὁ ἀνάγκη ὁ κατά ὁ παπρωμένην εἰμί , συγγιγνώσκω ἄν · ἐπεί δέ οἶδα , ὅτι οὐ εἰμί ἀνάγκη , διά οὗτος οὐ συγγιγνώσκω , οὔτε δεσπότης οἰκέτης , οὔτε ἀνήρ γυνή , οὔτε γυνή ἀνήρ , οὔτε πατήρ παῖς , οὔτε διδάσκαλος μαθητής , οὔτε ἄρχων ἄρχω , οὔτε νομοθέτης νομοθετέω , ἀλλά πικρός ὁ τολμάω ἐξίστημι καί τιμωρός γίγνομαι , καί δικαστήριον καταλαμβάνω , καί πληγή ἐπάγω , καί ἐπιτιμάω χράω , καί πᾶς πρέπω ὅπως καί ὁ οἰκέτης ἀπαλλάσσω κακία καί ὁ υἱός πονηρία . " ὅθεν αὐτός καί παιδαγωγός χαθιστουμην , καί εἰς διδάσκαλος πέμπω ακελουμην , καί πληγή ἐντείνω . Τίνος ἕνεκα , ἶψ ἐγώ , καί διά τίς ; εἰμί γάρ μείρομαι αὐτός γίγνομαι φαῦλος , τίς χρεῖος ὁ βοήθημα ; Οὐκοῦν ευδηλος ὅτι οὐ ἀνάγκη δέω , ἀλλά ἐν ὁ προαίρεσις ὁ πᾶς κεῖμαι . [ 381 ] Διὸ καί βοήθημα προσάγω , καί ὁ ῥᾳθυμία ἀπέχω , καί πρός ἀρετή χειραγωγέω . Τίνος δέ ἕνεκα ὁ θάλασσα πλέω , ὁ γῆ γεωργέω , καί πόλις οιχοδομεω , πολύς τε σπουδή ποιέω νοσέω , καί χρῆμα δαπανάω , καί ἰατρός χαλόω , καί φάρμακον κατασκευάζω , καί γαστήρ κατέχω , καί ἐπιθυμία χαλάω ; εἰμί γάρ , ὡς σύ φημί , μείρομαι ζάω καί ἀποθνῄσκω , περισσός ὁ χρῆμα ὁ ἀνάλωμα , περισσός ὁ ἰατρός ὁ εἴσοδος , περισσός ὁ νοσέω φιλοσοφία ἢ ἄσκησις . Νῦν δέ ἐκ ὅς κάπτω ποιέω , δηλόω ὅτι οὐδείς οὗτος περισσός · ἀλλά ὀφείλω μέν διά ὁ εἴμαρμαι , καί οὐδείς ἀνάγκη ὁ ἡμέτερος ἄγω , πᾶς δέ ἐλευθερία προαίρεσις τιμάω . Τῖς δέ χρεῖος πόνος καί ἱδρώς ὁ ὑπέρ ἀρετή ; εἰμί γάρ μείρομαι γίγνομαι χαλάω , καί παθέω ὁ τοιοῦτος καί βαίνω εἰμί Χαλός · μᾶλλον δέ οὐδέ χαλός ὁ τοιοῦτος εἰμί καλέω , ὁ ὑπό ἀνάγκη οὗτος γίγνομαι . Τῖς χρεῖος πόνος καί ἱδρώς τοσοῦτος ; εἰμί γάρ μείρομαι γίγνομαι κακός , ΧΑΝ μύριοι τις ταλαιπωρέω , εἰμί κακός · μᾶλλον δέ οὐδέ ὁ τοιοῦτος εἰμί κακός καλέω , ὁ ὑπό ἀνάγκη ὁράω . " ὅς γάρ ὁ δαιμόνιος , ΧΑΝ λοιδορέω ( πάλιν γάρ ὁ αὐτός χράω παράδειγμα ) , οὐ προσέχω αὐτός οβριιστημι , οὐδέ λογίζομαι ὄφις ὁ λοιδορία , ἀλλά ὁ ἀνάγκη ἔρχομαι ὁ δαίμων · οὕτως καί ὁ κακός , εἰμί ὑπό εἴμαρμαι καί ἀνάγκη ὁράω , μή χαλάω αὐτός κακός , ὥσπερ οὐδέ ὁ χαλός , χαλός . " ἄν γάρ οὗτος ποιέω , πᾶς εἰμί σύγχυσις καί ταραχή καί πρᾶγμα διαστροφή , καί οὔτε ἀρετή εἰμί τίς , οὔτε κακία · οὐ τέχνη , οὐ νόμος , οὐ ἄλλος τίς π τοιοῦτος οὐδείς . " ὁράω ποῦ τείνω ὁ διάβολος ὁ δόλαρ , καί τίς ὁ οἰκουμένη ἐργάζομαι δουλόω , καί πρός ποῖος ἀποφέρω τέλος ; ταῦτα οὖν οἶδα πᾶς καί ὁ οὗτος πολύς ( ἔνειμι γάρ καί οὗτος πολύς λέγω , ἀλλά ὁ συνετός καί οὗτος ἀρκέω ) , φεύγω κακία , ἔρχομαι ἀρετή , ἵνα προηγουμένως μέν καί ὁ θεός Πατέρας ἔχω , ἔπειτα δέ καί γέννα ἀπαλλάσσω , καί ὁ αἰώνιος ἀπολαύω ἀγαθός · ὅς γίγνομαι πᾶς · ἐγώ ἐπιτυγχάνω , χάρις καί φιλανθρωπία ὁ κύριος ἐγώ " Ἰησοῦς Χριστός , διά ὅς καί μετά οὐ ὁ πατήρ δόξα ἅμα ὁ ἅγιος πνεῦμα , νῦν καί ἀεί , καί εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . " ἀμήν .