joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0085.3
τῆς τομῆς ὑγίειαν · οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῆς διακείσθω χρή , οὐχὶ τοὺς κολαζομένους ( καὶ γὰρ πρὸς ὑγίειαν ἔλκονται ) , ἀλλὰ τοὺς ἀμαρτάνοντας ἀτιμωρητῶ θρηνεῖν καὶ πενθεῖν . Καὶ εἰ αἱ τιμωρίαι τῆς πονηρίας εἰσὶν καλυπτικαί , φησίν , τίνος ἔνεκεν οὐ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν διδόμεν δίκην τῶν ἁμαρτημένων ; Ὅτι εἰ τοῦτο ἐγένετο , προσαρπασθῆν ἂν τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων , καὶ ὁ τῆς μετανοίας καιρὸς ἀνῃρημένος . Σκόπει γοῦν ἐπὶ τοῦ Παύλου . Εἰ γὰρ ἐκεῖνος ἔδωκε δίκην τῆς διώξεως , καὶ ἀνήρθη , πῶς ἂν ἔσχε καιρὸν μετανοήσαι , καὶ μετὰ τὴν μετάνοιαν τὰ μυρία ἐργάσασθαι ἀγαθά , καὶ πᾶσαν , ὡς εἴπειν , τὴν οἰκουμένην ἀπὸ τῆς πλάνης ἐπὶ τὴν ἀλήθειαν χειραγωγῆσαι ; Οὐχ ὁρᾷς καὶ τοὺς ἰατροὺς , ὅταν τὰς πολλὰς περιεκτένη τραύματα , οὐ τοσαύτην ἐπάγοντες θεραπείαν , ὅσην ἀπαιτεῖ τῶν τραυμάτων ἡ φύσις , ἀλλ’ ὅσην φέρει τῆς δυνάμεως ἡ ὑπόστασις , ἵνα μὴ , τὰ τραύματα θεραπεύσαντες , τὸν κάμνοντα ἀπενέγκωσι ; Διὰ δὲ τοῦτο ὁ Θεὸς οὔτε πάντας ὁμοῦ κολάζει , οὔτε πάντας κατ’ ἀείαν , ἀλλ’ ἡρέμα , καὶ ἐνδοῦς · καὶ πολλάκις ἕνα τιμωρούμενος , δι’ ἐκείνου πολλοὺς ἐσωφρόνισε . Τοῦτο καὶ ἐπὶ τοῦ σώματος γίνεται πολλάκις · ἕνός ἐκκοπῆ μέλους ἑτέροις πλείοσιν ὑγίειαν παρέσχε . Ὅρα δὲ τοῦ δικαίου τὴν φιλόστοργον ψυχήν , πῶς πανταχοῦ τὸ κοινὸν συμφέρον ζητεῖ , καὶ τῆς χαλίας τὴν ἀναλυσιν , οὐχ ἵνα αὐτὸς δίκην λάβῃ παρὰ τῶν ἐχθρῶν , ἀλλ’ ἵνα οἱ ἐχθροὶ παύσωνται τῆς πονηρίας . Τοῦτο τοίνυν πανταχοῦ σκοπῶμεν , ὅπως σταλῇ τὰ τῆς χαλίας , καὶ θρηνοῦμεν τοὺς ἐν ταύτῃ ὄντας , κἂν σηρικὰ ὡσι περικείμενοι ἱμάτια · καὶ μακαρίζωμεν τοὺς ἐν ἀρετῇ , κἂν πενία ἐσχάτῃ παλαιῶσιν , ἀπὸ τῶν ἐξεύρων εἰς τὴν διάνοιαν ἐκαστέρων εἰσιόντες . Τότε γὰρ ἀφώμεθα τοῦ μὲν τὸν πλοῦτον , τοῦ δὲ τὴν πενίαν . Τί γὰρ , εἰ λαμπρὰν στολὴν ἐξεύρων περιβεβληται ; τί τῶν ἐργαστηρίων διενήνοχε , καὶ τῶν ξύλων τῶν ἀνεχόντων αὐτά ; · τί τῶν λαμβανόντων αὐτὰ πωλεῖν οὗτος εὐπορώτερος ; Ἄλλ’ οὐχ ὁ τοῦ δικαίου πλοῦτος ; [ 65 ] τοιούτος , ἀλλὰ μόνως καὶ πεπηνότος . Εἰ δὲ οὐχ αὶσθάνονται οἱ πλουτοῦντες ἐν πενίᾳ ὄντες , οὐδὲν θαυμαστὸν . Οὐδὲ οἱ φρενιτὶδι κατεχόμενοι αἰσθόσιν τῆς νόσου λαμβάνουσι , καὶ διὰ τοῦτο μάλιστα εἰσὶν ἐλεενοι , οὐ μακαρισταί . Εἰ γὰρ ἴσθοντο , κἂν πρὸς τὸν ἰατρὸν ἐτρέχον · νῦν δὲ τῆς χαλίας τοῦτο τὸ χαλεπωτατον , ὅτι ἐν αὐτῇ ὄντες , οὐδ’ ὅτι εἰσὶν ἐν αὐτῇ συνορῶσι . Μὴ δὲ τοῦτο ἴδης , ὅτι χαίρει πλουτῶν ὁ πλούσιος · ἀλλὰ δι’ αὐτὸ τοῦτο μάλιστα αὐτὸν δίκυρσον , ὅτι οὐδὲ αἰσθάνεται , ἐν ὧν κείται κακῷ . Οὐ γὰρ ἀνθρώπινον τὸ ἐπὶ τούτοις ἀγαλλιάσθαι , ἀλλ’ ἀλογίας ἐσχάτης . Καὶ κατευθυνεῖς δικαίων . Τί ἐστι τοῦτο ; Τῶν γὰρ πονηρῶν καλασθέντων , φησίν , προσεκτικώτεροι οἱ δίκαιοι γίνονται . Ὅστε δύο ἐντεῦθεν τὰ ἀγαθά · ἐκεῖνοι τε γὰρ τῆς πονηρίας ἀφίστανται , καὶ οὗτοι τῇ ἀρετῇ μᾶλλον προσέρχονται . Ὅσπερ γὰρ ὑγίαινον ἀνθρώπου ἰδὼν τινὰ καὶόμενον , ἢ τεμνόμενον , προσεκτικώτερος περὶ τὴν ὑγίειαν γίνεται · οὕτω δὲ καὶ ἐνταῦθα . Καὶ γὰρ πολλοὶ τῶν τότε ἐσκανδαλζοντο , καὶ τῶν δοκοῦντων ἑαυτοῖς προσέχειν , ἐπὶ τῇ τῶν πονηρῶν εὐημερίᾳ ἀτελέστερον ἐκὶ διακείμενοι . Διὸ καὶ οὗτος ἀλλοχοῦ ἔλεγε · Παρ’ ὀλίγην ἐξεχύθη
Lemmas: ὁ τομή ὑγίεια · οὗτος καί ἐπί ὁ Ψυχή διάκειμαι χρή , οὐ ὁ κολάζω ( καί γάρ πρός ὑγίεια ἕλκω ) , ἀλλά ὁ ἁμαρτάνω ἀτιμωρητῶ θρηνέω καί πενθέω . καί εἰμί ὁ τιμωρία ὁ πονηρία εἰμί καλυπτικός , φημί , τίς ἐνέλκω οὖον κατά ἕκαστος ἡμέρα δίδωμι δίκη ὁ ἁμαρτάνω ; ὅτι2 εἰμί οὗτος γίγνομαι , προσαρπάζω εἄν ὁ γένος ὁ ἄνθρωπος , καί ὁ ὁ μετάνοια καιρός ἀναιρέω . σκοπάω γοῦν ἐπί ὁ Παῦλος . εἰμί γάρ ἐκεῖνος δίδωμι δίκη ὁ δίωξις , καί ἀναιρέω , πῶς εἄν ἔχω καιρός μετανοέω , καί μετά ὁ μετάνοια ὁ μυρίος ἐργάζομαι ἀγαθός , καί πᾶς , ὡς εἶπον , ὁ οἰκέω ἀπό ὁ πλάνης ἐπί ὁ ἀλήθεια χειραγωγέω ; οὐχ ὁράω καί ὁ ἰατρός , ὅταν ὁ πολύς περιεκτενης τραῦμα , οὖον τοσοῦτος ἐπάγω θεραπεία , ὅσος ἀπαιτέω ὁ τραῦμα ὁ φύσις , ἀλλά ὅσος φέρω ὁ δύναμις ὁ ὑπόστασις , ἵνα μή , ὁ τραῦμα θεραπεύω , ὁ κάμνω ἀποφέρω ; Ζεύς δέ οὗτος ὁ θεός οὔτε πᾶς ὁμοῦ κολάζω , οὔτε πᾶς κατά ἀείαν , ἀλλά ἡρέμα , καί ἐνδίδωμι · καί πολλάκις εἷς τιμωρέω , διά ἐκεῖνος πολύς σωφρονίζω . οὗτος καί ἐπί ὁ σῶμα γίγνομαι πολλάκις · εἷς ἐκκοπεύς μέλος ἕτερος πλείων ὑγίεια παρέχω . Ὅρας δέ ὁ Δίκαιος ὁ φιλόστοργος Ψυχή , πῶς πανταχοῦ ὁ κοινός συμφέρω ζητέω , καί ὁ χαλία ὁ ἀνάλυσις , οὐ ἵνα αὐτός δίκη λαμβάνω παρά ὁ ἐχθρός , ἀλλά ἵνα ὁ ἐχθρός παύω ὁ πονηρία . οὗτος τοίνυν πανταχοῦ σκοπέω , ὅπως στέλλω ὁ ὁ χαλία , καί θρηνέω ὁ ἐν οὗτος εἰμί , κἀν σηρικός ὡσι περίκειμαι ἱμάτιον · καί μακαρίζω ὁ ἐν ἀρετή , κἀν πενία ἔσχατος παλαιόω , ἀπό ὁ ἐξευρίσκω εἰς ὁ διάνοια ἑκαστέρω εἰσέρχομαι . τότε γάρ ἀφίημι ὁ μέν ὁ πλοῦτος , ὁ δέ ὁ πενία . τις γάρ , εἰμί λαμπρός στολή ἐξευρίσκω περιβάλλω ; τίς ὁ ἐργαστήριον διαφέρω , καί ὁ ξύλον ὁ ἀνέχω αὐτός ; · τίς ὁ λαμβάνω αὐτός πωλέω οὗτος εὔπορος ; ἄλλος οὐ ὁ ὁ Δίκαιος πλοῦτος ; [ 65 ] τοιούτος , ἀλλά μόνος καί πεπηνοος . εἰμί δέ οὐ αίσθανω ὁ πλουτέω ἐν πενία εἰμί , οὐδείς θαυμαστός . οὐδέ ὁ φρενιτὶδι κατέχω αἰσθάνομαι ὁ νόσος λαμβάνω , καί διά οὗτος μάλιστα εἰμί ἐλεενοι , οὖον μακαριστής . εἰμί γάρ ἴσθοντο , κἀν πρός ὁ ἰατρός τρέχω · νῦν δέ ὁ χαλία οὗτος ὁ χαλεπός , ὅτι ἐν αὐτός εἰμί , οὐδέ ὅτι εἰμί ἐν αὐτός συνοράω . μή δέ οὗτος ἴδη , ὅτι χαίρω πλοῦτος ὁ πλούσιος · ἀλλά διά αὐτός οὗτος μάλιστα αὐτός δικυρω , ὅτι οὐδέ αἰσθάνομαι , ἐν ὅς κεῖμαι κακός . οὖον γάρ ἀνθρώπινος ὁ ἐπί οὗτος ἀγαλλιάω , ἀλλά ἀλογία ἔσχατος . καί κατευθύνω Δίκαιος . τις εἰμί οὗτος ; ὁ γάρ πονηρός καλέω , φημί , προσεκτικός ὁ Δίκαιος γίγνομαι . ὅστε δύο ἐντεῦθεν ὁ ἀγαθός · ἐκεῖνος τε γάρ ὁ πονηρία ἀφίστημι , καί οὗτος ὁ ἀρετή μᾶλλον προσέρχομαι . ὅσπερ γάρ ὑγιαίνω ἄνθρωπος εἶδον τις καίω , ἢ τέμνω , προσεκτικός περί ὁ ὑγίεια γίγνομαι · οὗτος δέ καί ἐνταῦθα . καί γάρ πολύς ὁ τότε σκανδαλίζω , καί ὁ δοκέω ἑαυτοῦ προσέχω , ἐπί ὁ ὁ πονηρός εὐημερία ἀτελής ἐπίτεξ διάκειμαι . Διὸ καί οὗτος αλλοχοω λέγω · Παρά ὀλίγος ἐκχέω