joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0149.3
γέννοιτο κηλῆς , παρασυνεῖσα καθαράν δείξῃ τὴν τράπεζαν · οὕτω δὲ καὶ ἡμεῖς ποιῶμεν , ἀντὶ [ 133 ] βαλσάμου τὸ στόμα ἐμπλήσαντες μελωδίας πνευματικῆς , ἵνα εἴ τις ἐγένετο κηλὴς ἀπὸ τῆς ἀσφραγίας ἐν τῇ ψυχῇ , διὰ τῆς μελωδίας ἀποσμηξάμεν ἐκείνης , καὶ λέγωμεν κοινῇ στάντες · Εὐφραίνεσθε ἡμᾶς , Κύριε , ἐν τῷ ποιήματί σου , καὶ ἐν τοῖς ἔργοις τῶν χειρῶν σου ἀγαλλιασόμεθα . Καὶ εὐχὴ μετὰ τὴν ψαλμοδίαν προσκείσθω , ἵνα μετὰ τῆς ψυχῆς καὶ τὴν οἰκίαν αὐτὴν ἀγιάζωμεν . Ὅσπερ γὰρ οἱ μῦμους , καὶ ὀρχηστάς , καὶ πόρνας γυναῖκας εἰς τὰ συμπόσια εἰσάγοντες , δαίμονας καὶ τὸν διάβολον ἔχει καλοῦσι , καὶ μυρίων πολέμιον τὰς αὐτῶν ἐμπιπλῶσιν οἰκίας ( ἐντεῦθεν γοῦν ζηλοτυπία καὶ μοιχεία καὶ πορνείαι καὶ τὰ μυρία δεινά ) · οὕτως οἱ τοῦ Δαυὶδ ψαλλόντες , μετὰ τῆς κιθάρας , ἔνδον τὸν Χριστὸν δι᾽ αὐτοῦ καλ-λοῦσιν . Ὅπου δὲ ὁ Χριστός , δαιμῶν μὲν οὐδεὶς ἐπισοελθεῖν , μᾶλλον δὲ οὐδὲ παρακινῶσαι μοιχισθεῖ ποτε · εἰρήνη δέ , καὶ εὐλογία , καὶ πάντα ὡσπερ ἐκ πηγῶν ῥεῖ τὰ ἀγαθά . Ἐκεῖνοι ποιοῦσι θέατρον τὴν οἰκίαν αὐτῶν · σὺ ποίησον ἐκκλησίαν τὸν οἰκητόν σου . Ἐνδὸς γὰρ ψαλμὸς , καὶ εὐχή , καὶ προσφορὰν χορεία , καὶ διάνοια τῶν φθόνων θεοφιλεῖς , οὐχ ἄν τις ἁμάρτοι τὴν σύνονδον ταύτην προσεπιστῆν ἐκκλησίαν . Κἂν μὴ εἰδὼς τὴν δύναμιν τῶν ῥημάτων , αὐτὸ τέως τὸ στόμα παιδεύσων τὰ ῥήματα λέγειν . Ἀγιάζεται γὰρ καὶ διὰ ῥημάτων ἡ γλῶσσα , ὅταν μετὰ προθυμίας ταῦτα λέγηται . Ἐὰν εἰς ταύτην ἑαυτοὺς καταστήσωμεν τὴν συνήθειαν , οὐδ᾽ ἑνὸς , οὐδὲ ῥαθυμοῦντες ποτε προσήμεινα τὴν καλὴν ταύτην λειτουργίαν , τοῦ ἔθους καὶ ἄκοντας ἡμᾶς ἀναχάζοντος καθ᾽ ἑκάστην ἡμέραν τὴν καλὴν ταύτην ἐπιτελεῖν λατρείαν . Ἐπὶ τῆς μελωδίας ταύτης , κἂν γεγραμκὼς τις ἦ , κἂν νέος , κἂν δασύφωνος , κἂν ῥυθμοῦ παντὸς ἄπειρος , οὐδὲν ἔγκλημα γίνεται . Τὸ γὰρ ζητούμενον ἐνταῦθα , ψυχὴ νήφουσα , διεγερθεῖσα διάνοια , καρδία καταπενυγμένη , λογισμὸς ἐρρωμένος , συνειδὲς ἐκκαθαράμενον . Ἐὰν ταῦτα ἔχων εἰσέλθῃ εἰς τὸν ἅγιον τοῦ Θεοῦ χορόν , παρ᾽ αὐτὸν δυνήσῃ στήναι τὸν Δαυὶδ . Ἐνταῦθα οὐ χρεία κιθάρας , οὐδὲ νεύρων τεταμένων , οὔτε πλήκτρον καὶ τέχνης , οὐδὲ ὀργάνων τινῶν · ἀλλ᾽ ἐν θέλης , σὺ ταῦτον ἐργάσῃ κιθάραν , νεκρώσας τὰ μέλη τῆς σαρκός , καὶ πολλὴν τῷ σώματι πρὸς τὴν ψυχὴν ποιήσας τὴν συμφωνίαν . Ὅταν γὰρ μὴ ἐπιθυμῇ κατὰ τοῦ πνεύματος ἡ σάρξ , ἀλλ᾽ εἴκῃ τοῖς ἐπιτάγμασι τοῖς ἐκείνου , καὶ εἰς πέρας ἀγῇ ὁ ταύτην ἐπὶ τῇ ἀρίστη καὶ θαυμαστῇ ὁδῷ , οὕτως ἐργάσῃ μελωδίαν πνευματικήν . Οὐ χρεία τέχνης ἐνταῦθα χρόνῳ μακρῷ κατορθουμένης , ἀλλὰ προαιρέσεως δεῖ γενναίας μόνον , καὶ δεξιοῦν τὴν ἐμπειρίαν ἐν βραχεῖ χρόνῳ βοηθῆ . Οὐ χρεία τόπου , οὐ χρεία χρόνου , ἀλλὰ καὶ ἐν παντὶ τόπῳ , καὶ ἐν παντὶ καιρῷ ψάλλειν ἕξεστι καὶ διάνοιαν . Κἂν γὰρ ἐν ἀγορᾷ βαδίζῃς , κἂν ἐν ὀδοῖς , ἥς , κἂν φίλοις συνεδρεύσῃς , ἕξεστι διεγείραι τὴν ψυχήν , ἕξεστι σιγῶντα βοᾶν . Οὕτω καὶ ὁ Μωϋσῆς ἔδοξ , καὶ ὁ Θεὸς ἤκουσε . Κἂν χειροτερίῃς , κἂν ἐργαστηρίῳ καθήμενος καὶ ἐργαζόμενος , δυνήσῃ ψάλλειν . Κἂν [ 134 ] στρατιώτης ἦς , ἐν δικαστηρίῳ προσεδρεύων , δυνήσῃ τὸ αὐτὸ τοῦτο ποιεῖν .
Lemmas: γίγνομαι κήλεος , παρασυνεῖσα καθαρός δείκνυμι ὁ τράπεζα · οὗτος δέ καί ἐγώ ποιέω , ἀντί [ 133 ] βάλσαμον ὁ στόμα ἐμπίπλημι μελῳδία πνευματικός , ἵνα εἰμί τις γίγνομαι κήλεος ἀπό ὁ ἀσφραγίας ἐν ὁ Ψυχή , διά ὁ μελῳδία ἀποσμήχω ἐκεῖνος , καί λέγω κοινός ἵστημι · εὐφραίνω ἐγώ , κύριος , ἐν ὁ ποίημα σύ , καί ἐν ὁ ἔργον ὁ χείρ σύ ἀγαλλιάω . καί εὐχή μετά ὁ ψαλμοδιος πρόσκειμαι , ἵνα μετά ὁ Ψυχή καί ὁ οἰκίον αὐτός ἁγίζω . ὅσπερ γάρ ὁ μῦμους , καί ὀρχηστής , καί πόρνη γυνή εἰς ὁ συμπόσιον εἰσάγω , δαίμων καί ὁ διάβολος ἔχω καλέω , καί μυρίος πολέμιος ὁ αὐτός ἐμπίμπλημι οἰκίον ( ἐντεῦθεν γοῦν ζηλοτυπία καί μοιχεία καί πορνεία καί ὁ μυρίος δεινός ) · οὕτως ὁ ὁ Δαυίδ ψάλλω , μετά ὁ κιθάρα , ἔνδον ὁ Χριστός διά αὐτός καλ-λους . ὅπου δέ ὁ Χριστός , δαίμων μέν οὐδείς επισοερχομαι , μᾶλλον δέ οὐδέ παρακινέω μοιχισθεῖ ποτός · εἰρήνη δέ , καί εὐλογία , καί πᾶς ὡς ἐκ πηγή ῥέω ὁ ἀγαθός . ἐκεῖνος ποιέω θέατρον ὁ οἰκίον αὐτός · σύ ποιέω ἐκκλησία ὁ οἰκητός σύ . ἔνδον γάρ ψαλμός , καί εὐχή , καί προσφορά χορεία , καί διάνοια ὁ φθόνος θεοφιλής , οὐ ἄν τις ἁμαρτάνω ὁ συνοενδον οὗτος προσεφίστημι ἐκκλησία . κἀν μή εἰδοί ὁ δύναμις ὁ ῥῆμα , αὐτός τέως ὁ στόμα παιδεύω ὁ ῥῆμα λέγω . ἁγίζω γάρ καί διά ῥῆμα ὁ γλῶσσα , ὅταν μετά προθυμία οὗτος λέγω . ἐάν εἰς οὗτος ἑαυτοῦ καθίστημι ὁ συνήθεια , οὐδέ εἷς , οὐδέ ῥᾳθυμέω ποτός προσήμεινα ὁ καλός οὗτος λειτουργία , ὁ ἔθος καί ἄκων ἐγώ ἀναχάζομαι κατά ἕκαστος ἡμέρα ὁ καλός οὗτος ἐπιτελέω λατρεία . ἐπί ὁ μελῳδία οὗτος , κἀν γράφω τις εἰμί , κἀν νέος , κἀν δασύφωνος , κἀν ῥυθμός πᾶς ἤπειρος , οὐδείς ἔγκλημα γίγνομαι . ὁ γάρ ζητέω ἐνταῦθα , ψυχή νήφω , διεγείρω διάνοια , καρδία καταπνέω , λογισμός ῥώννυμι , συνοράω ἐκκαθαίρω . ἐάν οὗτος ἔχω εἰσέρχομαι εἰς ὁ ἅγιος ὁ Θεός χορός , παρά αὐτός δύναμαι ἵστημι ὁ Δαυίδ . ἐνταῦθα οὖον χρεία κιθάρα , οὐδέ νεῦρον τείνω , οὔτε πλῆκτρον καί τέχνη , οὐδέ ὄργανον τις · ἀλλά ἐν ἐθέλω , σύ ταῦτος ἐργάζομαι κιθάρα , νεκρόω ὁ μέλος ὁ σάρξ , καί πολύς ὁ σῶμα πρός ὁ ψυχή ποιέω ὁ συμφωνία . ὅταν γάρ μή ἐπιθυμέω κατά ὁ πνεῦμα ὁ σάρξ , ἀλλά εἴκω ὁ ἐπίταγμα ὁ ἐκεῖνος , καί εἰς πέρας ἄγαμαι ὁ οὗτος ἐπί ὁ ἀγαθός καί θαυμαστός ὁδός , οὕτως ἐργάζομαι μελῳδία πνευματικός . οὖον χρεία τέχνη ἐνταῦθα χρόνος μακρός κατορθόω , ἀλλά προαίρεσις δεῖ γενναῖος μόνος , καί δεξιόομαι ὁ ἐμπειρία ἐν βραχύς χρόνος βοηθέω . οὖον χρεία τόπος , οὖον χρεία χρόνος , ἀλλά καί ἐν πᾶς τόπος , καί ἐν πᾶς καιρός ψάλλω ἔξεστι καί διάνοια . κἀν γάρ ἐν ἀγορά βαδίζω , κἀν ἐν οὐδός , ἥς , κἀν φίλος συνεδρεύω , ἔξεστι διεγείρω ὁ Ψυχή , ἔξεστι σιγάω βοάω . οὕτως καί ὁ Μωϋσῆς δοκέω , καί ὁ θεός ἀκούω . κἀν χειροτερίῃς , κἀν ἐργαστήριον κάθημαι καί ἐργάζομαι , δύναμαι ψάλλω . κἀν [ 134 ] στρατιώτης εἰμί , ἐν δικαστήριον προσεδρεύω , δύναμαι ὁ αὐτός οὗτος ποιέω .