joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0428.1
ἑναντίων . Εἶδες τὸν Φαρισαίων ἀπολλύμενον δι' αὐΘοῦ , Κύριε , φυλακὴ τῷ στόματί μου , καὶ θύραν 43C περιοχὴ περὶ τὰ χείλη μου . Τίς δ' ἂν γένοιτο φυλακὴ ἄλλη , ἢ λογισμὸς φοβερὸς ἑρεστώς , μετὰ χείρας ἔχων τὸ πῦρ τὸ μέλιον κατακαῖειν τοὺς ἀπλῶς τῷ στόματι κεχρημένους ; Τοῦτον στάθρον πυλῶν καὶ φύλακα ἀπειλοῦντα τῷ συνειδότη , καὶ οὐδέποτε ἀνοίγει τὴν θύραν τῇ τῇ ἀκαίρῳ , ἀλλ' εἰς καίρον , καὶ ἐπὶ χεῖρας καὶ μῦρος ἀγαθός . Διὰ τῆς ἔλεγε · Διὰ παντὸς μνημόσῃ τὰ δοξατά σου , καὶ εἰς τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἀμάρτῃς . Εἶδες πῶς καὶ οὗτος τοῦτον ἐπέστησε τὸν λογισμόν ; Ἐγὼ δὲ καὶ φοβερώτερον ἐποίησα αὐτόν , οὐχὶ τῇ τελευτῇ μόνον , ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν τελευτήν , εἰπὼν αὐτὸν μετὰ χειρᾶς ἔχειν . Ἄν τοῦτο ἦ , οὐδὲ τεθνήσεται τι πονηρὸν ἐν τῇ διανοίᾳ . Μετὰ τοῦτο καὶ ἕτερον αὐτῷ παραδίδωσι τὸν λόγον , ὅτι παντὸς ῥήματος ἀργὸν λόγον ἀποδώσει · ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως . Ἐννόησον ὅτι καὶ ὁ θάνατος ἐντεῦθεν εἰσῆλθεν . Εἰ γὰρ μὴ διελέχθη ἡ γυνὴ πρὸς τὸν δρῶν ἐκεῖνα ὁ διελέχθη , εἰ μὴ προσέτατο τὰ ῥήματα , οὐκ ἂν ἐδέξατο τὴν βλάβην , οὐκ ἂν ἔδωκε τῷ ἀνδρί , οὐκ ἂν ἔφαγεν ἐκεῖνος . Καὶ ταῦτά λέγω , οὐ γιγνώτων καὶ στόμα αἰτιωμένων · ἀπαγὲ ἀλλὰ τὴν ἀκαίρον αὐτῶν χρήσιν , ἡ παρὰ ῥαθυμίαν γίνεται τοῦ λογισμοῦ . Ἔστι δὲ καὶ ἄλλη ὁδὸς ἀπολείπει διὰ στόματος γινομένη , ὅταν ψιλῆματα αἰσχὰ ἢ καὶ ἀκάθαρτα , ὅταν δολερὰ καὶ ὑπολα . Καὶ τούτοις τίθει φυλαχὴν . Τοιούτον φίλημα ἦν τὸ τοῦ Ἰούδα , δόλου γέμον · ἀλλ' οὐ τὸ τοῦ Παύλου τοιούτον , ἢ φιλεῖν ἀλλήλους ἐκέλευσε , λέγων · Ἀσπάσασθε ἀλλήλους ἐν φιλήματι ἀγίῳ · ὃστερ οὐδὲ τὸ Δαυὶδ τὸ πρὸς τοῦ Ἰωνάν , ἀλλὰ ἔχων καὶ σεμνόν , καὶ γνησίας ἀγάπης γέμον , καὶ οἷον ἦν τὸ τῶν ἐππεσόντων τῷ τοῦ Παύλου τραχήλῳ , καὶ καταφιλοῦντων αὐτόν . Διὰ τοῦτο φησί · Θοῦ , Κύριε , φυλακὴ τῷ στόματί μου , καὶ θύραν · οὐχ ἀπλῶς θύραν , ἀλλὰ Περιοχὴ ἐπαγαγὼν , ὥστε περιέχειν τὸ πᾶν καὶ ἀσφαλίζεισθαι . Ἔστι καὶ ἕτερον εἴδος ἀπωλείας διὰ γλώττης , τὸ λέγειν . Διὰ τί τοῦτο ; εἰς τί τοῦτο γέγονε ; Διὰ τοῦτο καθισταμένους ὁ Παῦλος τῶν οὕτω φθεγγομένων ἀπερισκέπτως · Μηνοῦν γε , ὡ ἀνθρώπε , σὺ τίς εἶ ὁ ἀνταποκριμενος τῷ Θεῷ ; Οὐ στόμα δὲ δεῖ φυλάττειν μόνον , ἀλλὰ καὶ διάνοιαν πρὸ τοῦ στόματος . Διὰ καὶ τις ἔλεγε · Τίς δώσει ἐπὶ τοῦ διαγνωματὸς μου μάστιγας , ἵνα ἐν τοῖς ἀγνοήμασί μου μὴ γείσωται ; Διὰ καὶ ὁ Χριστὸς ἐνδοθεν αὐτοὺς ἀναίρει τοὺς πονηροὺς λογισμοὺς , λέγων · Ὁ ἐμβλέψας γυναικὶ πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι , ἤδη ἐμοίχευσεν αὐτήν . Ὡς πῶς οὐκ ἀφήσει αὐτοὺς βλαστῆσαι ; [ 437 ] οὐδὲ ἀρχὴν λαβεῖν , οὐκ ἐπιθυμίαν , οὐκ ὀργήν ; Καὶ γὰρ ὁ ὀργιζόμενος , φησί , τῷ ἀδελφῷ , ἔνοχος ἔσται εἰς τὴν γένεσιν τοῦ πυρός . Οὐ μικρὸν δὲ καὶ τὸ μὴ πολλὰ φθέγγεσθαι εἰς ἀσφάλειαν · διὸ φησιν , Ἐκ πολυλογίας οὐκ ἐκφεύσεις ἀμαρτίαν · φεύδοντος δὲ χειλῶν , νοήμων ἔσῃ . Μὴ ἐκκαλῃ τὴν καρδίαν μου εἰς λόγους ποτηρίας , τοῦ προσποιεῖσθαι προφάσεις ἐν ἀμαρτίαις . Ἄλλος , Μὴ παρατρέχῃς τὴν καρδίαν μου εἰς λόγους πονηρούς , ἐννοεῖν ἐννοίας παραδόμους . Τί δήπου ; Ὄρα τὸν τελῶν σωθέντα δι' αὐτοῦ . Εἶδες τὸν μεγαλόγορον βάρβαρον δίκην δόνα ; Ὄρα τὸν δικαίον μετριάζοντα καὶ λέγοντα , Ἐγὼ εἰμὶ γῆ καὶ σποδός . Εἶδες τὸν ἐρηθόμενον ἐγχαλοῦντα καὶ κολεζόμενον ; Ὄρα τὸν συναλγοῦντα σωζόμενον . Δις γὰρ φησί , τὸ σημεῖον ἐπὶ τὰ πρόσωπα τῶν στεφανωμένων καὶ οἰδυνωμένων . Διὸ καὶ Παῦλος ἔλεγε , Χαίρειν μετὰ χαίροντων , καὶ κλαίειν μετὰ κλαιόντων . Εἰ καὶ μηδὲν ἕτερον δύνασαι , φησίν , οὐ μικρὸν τοῦτο εἴποις τῷ ἀλγοῦντι , τὸ συναλγήσαι . Εἶδες τὸν γελῶντα θρήνῳ παραδιδόμενον ; Ὄρα τὸν πενθοῦντα παρακλησίαις ἀπολαύοντα . Μακάριοι γάρ , φησίν , οἱ πενθοῦντες , ὅτι αὐτοὶ παρακληθήσονται . Εἶδες τοὺς ἀποδυσπετοῦντας κολαζομένους ; Ὄρα τοὺς εὐχαριστοῦντας σωζομένους . Εὐλογητὸς εἶ , Κύριε , καὶ ἀντεστὼν τῷ δυνάμει σου , καὶ δικαίως εἰ ἐπὶ πᾶσιν οἷς ἐποίησας ἡμῖν . Καὶ μετ' ὀλίγα , Πάντα ὅσα ἐπίτηδες ἡμῖν , ἐν ἀληθείᾳ κρίσει ἐποίησας . Ἐκεῖνοι ἔλεγον , Πᾶς ποιῶν ποτηρίαν , καλὸν ἐνώπιον Κυρίου · οὗτοι ἀπαντᾶσι , Καθαρὸς ὁ ὀφθαλμὸς σου τοῦ μὴ ὁρᾶν ποτηρίαν . Ἐκεῖνοι ἐμακάριζον ἀλλήλους , ὅτι ἀνοικοδομοῦνται ποιούντες ἀνομίματα · οὗτοι τοὺς ὑπὸ Θεοῦ βοηθουμένους . Μακάριος , φησίν , ὁ ἄνθρωπος , ὃν Κύριος Θεὸς αὐτοῦ . Καὶ πάλιν , Μὴ παραβλῆν τῷ ποτηρενομένῳ , μηδὲ ζηλῶν τοὺς ποιούντας τὴν ἀνομίαν . Εἶδες τοὺς ἀγίους καὶ ἑτέρους παρανοῦντας , καὶ αὐτοὺς ἀπεριεῖπτο ἐν τοῖς πειρασμοῖς ; μένοντες δ' , Ἀκούσον γὰρ τοῦ Ἰακώβ λέγοντος · Ἐὰν δὴ μοι Κύριος ἀρτον φαγῇ , καὶ ἱμάτιον περιβαλέσθαι . Καὶ τοῦ Ἀβραάμ · Οὐ μὴ λάβω ἀπὸ σοῦ ἀπὸ σπαρτίου ὡς σφαιρωτήρος ὑποδήματος . Καὶ ἡνίκα δὲ ἡ γυνὴ διαφθεῖραι ἠθέλησε , καὶ ὁ λίμψ ἐπέκειτο , οὐδὲν ἐφθέγξατο ῥῆμα ἀπηχέας . Καὶ ὅτε ὁ παῖς εἶπεν , Πάτερ , ἰδοὺ τὰ βύλα καὶ τὸ πῦρ , ποῦ τὸ πρόβατον ; ὅρα πῶς μετὰ ἐπικεινίας καὶ φιλοσόφου διανοίας ἀποκρίνεται , καὶ λέγει · Θέματα ἐαυτῷ ὁ Θεὸς πρόβατον , ἐκείνου · οὔτε ὑπὸ τῆς φύσεως , οὔτε ὑπὸ τῆς συμπαθείας ἐπιστραφεῖς πρὸς τὰ τοῦ παιδὸς ῥήματα , μόνος πρὸς μόνον ἔπεισεν , ὅτε μάλιστα καὶ τὰ τοῦ πατρὸς ἀφορδότερον ἀνάντεσθαι εἶδος ἦν . Ἴνα γὰρ μὴ τις εἴπῃ , ὅτι ἑτέρους ἀλδούμενος οὐκ ἐπένθησε , χωρισθεὶς αὐτῶν καὶ μόνος ὡν ἔδειξε τῆς φιλοσοφίας τὸν λόγον . γ' . Εἶδες τοὺς διὰ γέλωντος κολαζομένους ; Ὄρα τοὺς διὰ θρήνων καὶ νηστευτῶν σωζομένους , τοὺς Νινευίτας ἐννόησας . Εἶδες τοὺς διὰ λοιδορίας τιμωρουμένους ; Χόπτε τοὺς δι' εὐφημίας μισθὸν λαμβάνοντας . Ὁ [ 436 ] εὐλογῶν σε εὐλογημένος , καὶ ὁ καταράμενός σε , ἐπικατάρατος . Εὐλογεῖτε τοὺς διώκοντας ὑμᾶς , εὐχεσθε ὑπὲρ τῶν ἐπηρεαζόντων ὑμᾶς , ὡς γέννησε ὁμοιοῦ τοῦ Πατρὸς ὑμῶν τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς . Ὄρας ὅτι οὐδὲ κεκλεισθαι δεῖ δι' ὅλου , οὐδὲ ἀνεῖναι εἰς πάντα , ἀλλ' εἰδέναι τὸν καιρὸν ἕκαστον ; Ταῦτα καὶ ὁ προφήτης εἰδὼς ἔλεγε ,
Lemmas: ἐναντίος . εἶδον ὁ Φαρισαῖος ἀπόλλυμι διά αὐΘοῦ , κύριος , φυλακή ὁ στόμα ἐγώ , καί θύρα 43C περιοχή περί ὁ χεῖλος ἐγώ . Τῖς δέ εἄν γίγνομαι φυλακή ἄλλος , ἢ λογισμός φοβερός ἑρεστώς , μετά χείρ ἔχω ὁ πῦρ ὁ μέλιος κατακαίω ὁ ἀπλόος ὁ στόμα χράομαι ; οὗτος στάθρον πύλη καί φύλαξ ἀπειλέω ὁ συνειδοτος , καί οὐδέποτε ἀνοίγω ὁ θύρα ὁ ὁ ἄκαιρος , ἀλλά εἰς καῖρος , καί ἐπί χείρ καί μῦρος ἀγαθός . Ζεύς ὁ λέγω · Ζεύς πᾶς μνημόσῃ ὁ δοξατά σύ , καί εἰς ὁ αἰών οὖον μή ἁμαρτάνω . εἶδον πῶς καί οὗτος οὗτος ἐφίστημι ὁ λογισμός ; ἐγώ δέ καί φοβερός ποιέω αὐτός , οὐ ὁ τελευτή μόνος , ἀλλά καί μετά ὁ τελευτή , εἶπον αὐτός μετά Χειρᾶς ἔχω . ἄν οὗτος εἰμί , οὐδέ θνῄσκω τίς πονηρός ἐν ὁ διάνοια . μετά οὗτος καί ἕτερος αὐτός παραδίδωμι ὁ λόγος , ὅτι πᾶς ῥῆμα ἀργός1 λόγος πωλέω · ἐν ἡμέρα κρίσις . ἐννοέω ὅτι καί ὁ θάνατος ἐντεῦθεν εἰσέρχομαι . εἰμί γάρ μή διαλέγω ὁ γυνή πρός ὁ δράω ἐκεῖνος ὁ διαλέγω , εἰμί μή προσίστημι ὁ ῥῆμα , οὐ εἄν δέχομαι ὁ βλάβη , οὐ εἄν δίδωμι ὁ ἀνήρ , οὐ εἄν ἐσθίω ἐκεῖνος . καί οὗτος λέγω , οὖον γίγνομαι καί στόμα αἰτιάομαι · ἀπάγω ἀλλά ὁ ἄκαιρος αὐτός χρῆσις , ὁ παρά ῥᾳθυμία γίγνομαι ὁ λογισμός . εἰμί δέ καί ἄλλος ὁδός ἀπολείπω διά στόμα γίγνομαι , ὅταν ψιλῆματα αἰσχὰ ἢ καί ἀκάθαρτος , ὅταν δολερός καί ὑπολα . καί οὗτος τίθημι φυλαχη . τοιοῦτος φίλημα εἰμί ὁ ὁ Ἰούδας , δόλος γέμω · ἀλλά οὖον ὁ ὁ Παῦλος τοιοῦτος , ἢ φιλέω ἀλλήλων κελεύω , λέγω · ἀσπάζομαι ἀλλήλων ἐν φίλημα ἅγιος · Όστερ οὐδέ ὁ Δαυίδ ὁ πρός ὁ Ἰωνᾶς , ἀλλά ἔχω καί σεμνός , καί Γνησίας ἀγάπη γέμω , καί οἷος εἰμί ὁ ὁ ἐφέπω ὁ ὁ Παῦλος τράχηλος , καί καταφιλέω αὐτός . Ζεύς οὗτος φημί · τίθημι , κύριος , φυλακή ὁ στόμα ἐγώ , καί θύρα · οὐ ἀπλόος θύρα , ἀλλά περιοχή ἐπάγω , ὥστε περιέχω ὁ πᾶς καί ἀσφαλίζω . εἰμί καί ἕτερος εἶδος ἀπώλεια διά γλῶσσα , ὁ λέγω . Ζεύς τίς οὗτος ; εἰς τίς οὗτος γίγνομαι ; Ζεύς οὗτος καθίστημι ὁ Παῦλος ὁ οὗτος φθέγγομαι ἀπερισκέπτως · μηνίω γε , εἰμί ἄνθρωπος , σύ τίς εἰμί ὁ ἀνταποκρίνομαι ὁ Θεός ; οὖον στόμα δέ δεῖ φυλάσσω μόνος , ἀλλά καί διάνοια πρό ὁ στόμα . Ζεύς καί τις λέγω · Τῖς δίδωμι ἐπί ὁ διαγνώμη ἐγώ μάστιξ , ἵνα ἐν ὁ ἀγνόημα ἐγώ μή γεισόω ; Ζεύς καί ὁ Χριστός ἔνδοθεν αὐτός ἀναιρέω ὁ πονηρός λογισμός , λέγω · ὁ ἐμβλέπω γυνή πρός ὁ ἐπιθυμέω , ἤδη μοιχεύω αὐτός . ὡς πῶς οὐ ἀφίημι αὐτός βλαστάνω ; [ 437 ] οὐδέ ἀρχή λαμβάνω , οὐ ἐπιθυμία , οὐ ὀργή ; καί γάρ ὁ ὀργίζω , φημί , ὁ ἀδελφός , ἔνοχος εἰμί εἰς ὁ γένεσις ὁ πῦρ . οὖον μικρός δέ καί ὁ μή πολύς φθέγγομαι εἰς ἀσφάλεια · διό φημί , ἐκ πολυλογία οὐ ἐκφεύσεις ἁμαρτία · φευδιδωμι δέ χεῖλος , νοήμων εἰμί . μή ἐκκαλέω ὁ Καρδία ἐγώ εἰς λόγος ποτηριά , ὁ προσποιέω πρόφασις ἐν ἁμαρτία . ἄλλος , μή παρατρέχω ὁ Καρδία ἐγώ εἰς λόγος πονηρός , ἐννοέω ἔννοια παραδόμους . τις δήπου ; σύργαστρος ὁ τέλος σῴζω διά αὐτός . εἶδον ὁ μεγαλόγορον βάρβαρος δίκη δόνα ; σύργαστρος ὁ Δίκαιος μετριάζω καί λέγω , ἐγώ εἰμί γῆ καί σποδός . εἶδον ὁ ἐράω ἐγχαλάω καί κολεζομενω ; σύργαστρος ὁ συναλγέω σῴζω . δις γάρ φημί , ὁ σημεῖον ἐπί ὁ πρόσωπον ὁ στεφανωμένος καί οἰδυνωμένων . Διὸ καί Παῦλος λέγω , Χαίρειν μετά χαίρω , καί καλέω μετά καλέω . εἰμί καί μηδείς ἕτερος δύναμαι , φημί , οὖον μικρός οὗτος εἶπον ὁ ἀλγέω , ὁ συναλγέω . εἶδον ὁ γελάω θρῆνος παραδίδωμι ; σύργαστρος ὁ πενθέω παρακλησία ἀπολαύω . Μακάριος γάρ , φημί , ὁ πενθέω , ὅτι αὐτός παρακαλέω . εἶδον ὁ ἀποδυσπετέω κολάζω ; σύργαστρος ὁ εὐχαριστέω σῴζω . εὐλογητός εἰμί , κύριος , καί ἀνθίστημι ὁ δύναμις σύ , καί δικαίως εἰμί ἐπί πᾶς ὅς ποιέω ἐγώ . καί μετά ὀλίγος , Πάν ὅσος ἐπίτηδες ἐγώ , ἐν ἀλήθεια κρίσις ποιέω . ἐκεῖνος λέγω , Πᾶς ποιέω ποτηρία , καλός ἐνώπιος κύριος · οὗτος ἀπαντάω , καθαρός ὁ ὀφθαλμός σύ ὁ μή ὁράω ποτηρία . ἐκεῖνος μακαρίζω ἀλλήλων , ὅτι ἀνοικοδομέω ποιέω ἀνόμιμος · οὗτος ὁ ὑπό Θεός βοηθέω . Μακάριος , φημί , ὁ ἄνθρωπος , ὅς Κύριος θεός αὐτός . καί πάλιν , μή παραβάλλω ὁ ποτηρενομένῳ , μηδέ ζηλόω ὁ ποιέω ὁ ἀνομία . εἶδον ὁ ἅγιος καί ἕτερος παρανέω , καί αὐτός ἀπολέγω ἐν ὁ πειρασμός ; Μένων δέ , ἀκούω γάρ ὁ Ἰακώβ λέγω · ἐάν δή ἐγώ Κύριος ἄρτος ἐσθίω , καί ἱμάτιον περιβάλλω . καί ὁ Ἀβραάμ · οὖον μή λαμβάνω ἀπό σύ ἀπό σπαρτίον ὡς σφαιρωτήρ ὑπόδημα . καί ἡνίκα δέ ὁ γυνή διαφθείρω ἐθέλω , καί ὁ λίμψ ἐπίκειμαι , οὐδείς φθέγγομαι ῥῆμα ἀπηχής . καί ὅτε ὁ παῖς εἶπον , πατήρ , ἰδού ὁ βύλος καί ὁ πῦρ , ποῦ ὁ πρόβατον ; ὁράω πῶς μετά ἐπικεινίας καί φιλόσοφος διάνοια ἀποκρίνω , καί λέγω · Θέμα αὐτός ὁ θεός πρόβατον , ἐκεῖνος · οὔτε ὑπό ὁ φύσις , οὔτε ὑπό ὁ συμπάθεια ἐπιστρέφω πρός ὁ ὁ παῖς ῥῆμα , μόνος πρός μόνος πείθω , ὅτε μάλιστα καί ὁ ὁ πατήρ αφορδοτερος ἀνάντεσθαι εἶδος εἰμί . ἵνα γάρ μή τις εἶπον , ὅτι ἕτερος ἄλδομαι οὐ πενθέω , χωρίζω αὐτός καί μόνος ὡς δείκνυμι ὁ φιλοσοφία ὁ λόγος . γε . εἶδον ὁ διά γέλων κολάζω ; σύργαστρος ὁ διά θρῆνος καί νηστευτής σῴζω , ὁ νινευιος ἐννοέω . εἶδον ὁ διά λοιδορία τιμωρέω ; Χόπτε ὁ διά Εὐφημία μισθός λαμβάνω . ὁ [ 436 ] εὐλογέω σύ εὐλογέω , καί ὁ καταίρω σύ , ἐπικατάρατος . εὐλογέω ὁ διώκω σύ , εὔχομαι ὑπέρ ὁ ἐπηρεάζω σύ , ὡς γεννάω ὁμοιόω ὁ πατήρ σύ ὁ ἐν ὁ οὐρανός . σύργαστρος ὅτι οὐδέ καλέω δεῖ διά ὅλος , οὐδέ ἀνίημι εἰς πᾶς , ἀλλά οἶδα ὁ καιρός ἕκαστος ; οὗτος καί ὁ προφήτης εἰδοί λέγω ,