joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0197.4
τὰς πόλεις εἶλε . Παγὺ μὲν τὸ ῥῆμα , καὶ ἀνθρωπινώτερον τὸ εἰρημένον . Οὐδὲ γὰρ φωνὴ καὶ βοὴ ὁ Θεὸς νικᾷ , ἀλλὰ νεύματι μόνῳ καὶ βουλήματι . Ἄλλ᾿ ὅμως ἀπὸ τῶν παχύτερων αὐτὸν ἀναγὼν , πῶν Ἄλλων ὑψηλωτέραν ἐπενόησεν λέξιν . Ἐπειδὴ γὰρ ἀεὶ ὀπλίζομενον αὐτὸν εἰσάγει , δείκνυσι ὅτι πάντα ἐκεῖνα μεταφορικῶς εἴρηται , καὶ τρωπικώτερον , καὶ συγκαταβατικώτερον ( ὁ γὰρ Θεὸς οὐδὲνς τούτων δεῖται ) , ἐπιφράγει , Ἔδωκε φωνὴν αὐτοῦ , καὶ ἐσαλεύθη ἡ γῆ · δεῖκνύς , ὅτι οὐ μόνον πλεῖες , καὶ ἔθνη , καὶ χώρας , ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ στοιχεῖον διασαλεῖ . Οἶδε δὲ καὶ τὴν τὰ πλήθη χαλεῖν , ὡς ὅταν λέγῃ · Καὶ ἦν πᾶσα ἡ γῆ χειλοσ ἐν . Κύριος τῶν δυνάμεων μεθ᾿ ἡμῶν . Ἀρειλίπταρ ἡμῶν ὁ Θεὸς Ἰακώβ . Ὁ δὲ Ἐδραῖος ἀντὶ τοῦ , Τῶν δυνάμεων , Σαβαὼθ εἴπεν . Ὅρα πῶς ἀπὸ τῆς γῆς ἀνάγει τὸν λόγον ἐπὶ τὸν οὐρανόν , εἰς τοὺς ἀπειροὺς τῶν ἀγγέλων δήμους , εἰς τὰ ἔθνη τῶν ἀρχαγγέλων , εἰς τὰς δυνάμεις τὰς ἄνω . Τί γὰρ μοι λέγων στρατόπεδον , καὶ βαρβαρόν , καὶ ἀνθρώπους ἀπολλυμένους ; φησίν . Ἐννόησον αὐτοῦ τὴν ἰσχύν , ἀπὸ τῆς ἐν τοῖς οὐρανοῖς βασιλείας , ὅσα στρατόπεδα τῶν ὁράτων δυνάμεων ὑφ᾿ ἐαυτὴν τεταγμένα ἔχει . Καὶ καλῶς δυνάμεις ἔκαλεσεν , τὴν ἰσχύν αὐτῶν ἐνδεικνύμενος · ὅπερ c καὶ ἄλλοχοῦ φησί · Ἀντατοῦ ἰσχυῖ , πειθόμενος τὸν λόγον αὐτοῦ . Καὶ γὰρ εἰς ἄγγελος ποτὲ ἐξελθὼν , ἑκατὸν ὀδοῦχοντα πέντε χιλιάδας ἀνεῖλε . Τὸ οὖν εἰ δυνατὸς μὲν ἐστιν , ὁ βούλεται δὲ ἄλλ᾿ χειρα ὀρέξει ; Ἄλλ᾿ μηδὲ τοῦτο δεῖσθαι , φησί · διὰ τοῦτο ἐπιφράγει , Ἀρειλίπταρ ἡμῶν . Οὐκοῦν καὶ βούλεται καὶ δύναται · μὴ τοίνυν φοβοῦ . Τὸ οὖν εἰ ἡμεῖς ἀνάξιοι ; Ἄλλ᾿ πατρῴαν πρὸς αὐτὸν ἔχομεν φιλανθρωπίαν . Διὸ καὶ τοῦτο προστιθεῖς ἔλεγεν d , Ὁ Θεὸς Ἰακώβ , ὡσανεῖ ἔλεγεν · Αἰ τοῦτο τὸ ἔθος αὐτῷ , φησίν , ἀνωθεν , καὶ ἐξ ἀρχῆς . Διαψύλμα . Ἄλλος , Ἄει . Δεύτε καὶ ἴδετε τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ , ὁ θέτο τέματα ἐπὶ τῆς γῆς , ἀνταναμαχῶν πολέμους μέχρι τῶν περάτων τῆς γῆς . Τόξον συντρίψει , καὶ συνθλάσει δπιλον ( ἄλλος λέγει , Συνέκλασεν ) , καὶ θηρεύσει κατακαύσει ἐν πυρί . Ἄλλος , Καὶ ἀμάξας ἡμερήσει ἐν πυρί . Εἰπὼν περὶ τῆς γῆς , περὶ τῆς θαλάσσης , περὶ τῶν ὀρῶν , περὶ τῆς πνευματικῆς χορηγίας τῆς εἰς αὐτοὺς γεγενημένης , περὶ τῆς συμπαχίας , πάλιν ἐκτείνει τὴν ὑπόθεσιν πρὸς τοὺς Θεατάς , ἐπὶ τὰ τρόπαια αὐτοῦς καλῶν ἐξ ἡδονῆς πολλῆς , καὶ τῆς πρὸς τὸν δεσπότην διαθέσεως , καὶ τὰς νίκας ἀναγορεύων , ἃς ὑπὲρ αὐτῶν εἰργάσατο . Καὶ καλῶς εἶπε , Τέρατα , οὐχ εἶπε , νίκας καὶ τρόπαια . Οὐ γὰρ κατὰ ἀκολουθίαν ἐγίνετο τὸ γινόμενον , οὐδὲ ὁπλῶι καὶ δυνάμει σωμάτων τὴς μάχης ἐκρίνετο , ἀλλὰ Θεοῦ νεύματι , τῶν πραγμάτων δηλοῦντων , ὅτι αὐτὸς [ 186 ] ἦν ὁ στρατηγός . Ἐπειδὴ γὰρ οἱ ἀδύνατοι τοὺς δυνατοὺς ἐνίκων , οἱ ὀλίγοι τοὺς πολλοὺς , οἱ κεχρημένοι τοὺς κρατοῦντας , καὶ παρ᾿ ἐλπίδα τὰ πράγματα ἐγίνετο , εἰκῶτως αὐτὰ τέρατα καλεῖ , ἃτε παραδόξως συμβαίνοντα , καὶ πανταχοῦ τῆς γῆς ἐκτεταμένα .
Lemmas: ὁ πόλις εἴλω . Παγὺ μέν ὁ ῥῆμα , καί ἀνθρώπινος ὁ εἴρω . οὐδέ γάρ φωνή καί βοή ὁ θεός νικάω , ἀλλά νεῦμα μόνος καί βούλημα . ἄλλος ὅμως ἀπό ὁ παχύτερος αὐτός ἀνάγω , ποῦ Ἄλλων ὑψηλός ἐπινοέω λέξις . ἐπεί γάρ ἀεί ὁπλίζω αὐτός εἰσάγω , δείκνυμι ὅτι πᾶς ἐκεῖνος μεταφορικός εἴρω , καί τροπικός , καί συγκαταβατικός ( ὁ γάρ θεός οὐδὲνς οὗτος δήω ) , ἐπιφράσσω , δίδωμι φωνή αὐτός , καί σαλεύω ὁ γῆ · δείκνυμι , ὅτι οὖον μόνος πλέω , καί ἔθνος , καί χώρα , ἀλλά καί αὐτός ὁ στοιχεῖον διασαλεῖ . οἶδα δέ καί ὁ ὁ πλῆθος Χάλεϊ , ὡς ὅταν λέγω · καί εἰμί πᾶς ὁ γῆ χεῖλος ἐν . Κύριος ὁ δύναμις μετά ἐγώ . Ἀρειλίπταρ ἐγώ ὁ θεός Ἰακώβ . ὁ δέ εδραίος ἀντί ὁ , ὁ δύναμις , Σαβαώθ εἶπον . Ὅρας πῶς ἀπό ὁ γῆ ἀνάγω ὁ λόγος ἐπί ὁ οὐρανός , εἰς ὁ ἤπειρος ὁ ἄγγελος δῆμος , εἰς ὁ ἔθνος ὁ ἀρχάγγελος , εἰς ὁ δύναμις ὁ ἄνω . τις γάρ ἐγώ λέγω στρατόπεδον , καί βάρβαρος , καί ἄνθρωπος ἀπολύω ; φημί . ἐννοέω αὐτός ὁ ἰσχύς , ἀπό ὁ ἐν ὁ οὐρανός βασίλεια , ὅσος στρατόπεδον ὁ ὁράω δύναμις ὑπό ἑαυτοῦ τάσσω ἔχω . καί καλῶς δύναμις καλέω , ὁ ἰσχύς αὐτός ἐνδείκνυμι · ὅσπερ c καί αλλοχοω φημί · ἀντάτας ἰσχύς , πείθω ὁ λόγος αὐτός . καί γάρ εἰς ἄγγελος ποτέ ἐξέρχομαι , ἑκατόν οδουχω πέντε χιλιάς ἀναιρέω . ὁ οὖν εἰμί δυνατός μέν εἰμί , ὁ βούλομαι δέ ἄλλος χείρ ὄρεξις ; ἄλλος μηδέ οὗτος δήω , φημί · διά οὗτος ἐπιφράσσω , Ἀρειλίπταρ ἐγώ . οὐκοῦν καί βούλομαι καί δύναμαι · μή τοίνυν φοβέω . ὁ οὖν εἰμί ἐγώ ἀνάξιος ; ἄλλος πατρῷος πρός αὐτός ἔχω φιλανθρωπία . Διὸ καί οὗτος προστίθημι λέγω d , ὁ θεός Ἰακώβ , ὡσανεῖ λέγω · ὁ οὗτος ὁ ἔθος αὐτός , φημί , ἄνωθεν , καί ἐκ ἀρχή . Διαψύλμα . ἄλλος , ἀάω . δεῦρο καί ὁράω ὁ ἔργον ὁ Θεός , ὁ τίθημι τέμα ἐπί ὁ γῆ , ἀνταναμαχῶν πόλεμος μέχρι ὁ πέρας ὁ γῆ . τόξον συντρίβω , καί συνθλάω δπιλον ( ἄλλος λέγω , συγκλάω ) , καί θήρευσις κατάκαυσις ἐν πῦρ . ἄλλος , καί ἅμαξα ἡμερώ ἐν πῦρ . εἶπον περί ὁ γῆ , περί ὁ θάλασσα , περί ὁ ὄρος , περί ὁ πνευματικός χορηγία ὁ εἰς αὐτός γίγνομαι , περί ὁ συμπαχίας , πάλιν ἐκτείνω ὁ ὑπόθεσις πρός ὁ θεατής , ἐπί ὁ τρόπαιον αὔτεος καλός ἐκ ἡδονή πολύς , καί ὁ πρός ὁ δεσπότης διάθεσις , καί ὁ Νίκη ἀναγορεύω , ὅς ὑπέρ αὐτός ἐργάζομαι . καί καλῶς εἶπον , Τέρας , οὐ εἶπον , Νίκη καί τρόπαιον . οὖον γάρ κατά ἀκολουθία γίγνομαι ὁ γίγνομαι , οὐδέ ὁπλίζω καί δύναμις σῶμα σής μάχη κρίνω , ἀλλά Θεός νεῦμα , ὁ πρᾶγμα δηλόω , ὅτι αὐτός [ 186 ] εἰμί ὁ στρατηγός . ἐπεί γάρ ὁ ἀδύνατος ὁ δυνατός νικάω , ὁ ὀλίγος ὁ πολύς , ὁ χράομαι ὁ κράτος , καί παρά ἐλπίς ὁ πρᾶγμα γίγνομαι , εἰκῶτως αὐτός τέρας καλέω , ἅτε παράδοξος συμβαίνω , καί πανταχοῦ ὁ γῆ ἐκτείνω .