joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0045.1
θ' . Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Προφήτης ἀπαγαγὼν τῆς πο-νηρίας διὰ τῆς κατανύξεως , καὶ ποιήσας ἐπιτηδεύτο-ρον πρὸς τὴν τῆς ἀρετῆς ἐργασίαν , καὶ τὸ σκληρὸν τῆς διανοίας καταμαλάξας , ἀπαλὴν τε αὐτὴν ἀπὸ τῆς κατανύξεως ἐργασάμενος , τὸν περὶ δικαιοσύνης εἰσ-άγει λόγον , καὶ φησί · Θύσασθε θυσίαν δικαιοσύνης , καὶ ἐλπίσατε ἐπὶ Κύριον . Τί ἐστι , Θύσασθε θυσίαν δικαιοσύνης ; Δικαιοσύνην μετέρχεσθε , δικαιοσύνην προτιμᾶτε · τοῦτο μέγιστον τῷ Θεῷ δῶρον , αὕτη θυσία δεκτή , αὕτη προσφορὰ πολλὴν ἔχουσα τὴν ἀρέ-σκειαν , οὐ τὸ πρόβατα θύειν καὶ μόσχους , ἀλλὰ τὸ δίκαια πράττειν . Ὅρᾳς τῆς Ἐκκλησίας τὴν πολιτείαν ὡς διὰ προδιαγραφόμενῃ , καὶ ἀντὶ τῶν αἰσθητῶν ἐκείνων τὰ νοητὰ ζητούμενα . Δικαιοσύνην δὲ ἐν-ταῦθα , καθάπερ ἐμπροσθεν εἴπον , οὐ τὴν μερικήν ἀρετὴν φησιν , ἀλλὰ τὴν καθόλου · καθὼ καὶ δίκαιον ἀνθρώπων καλοῦμεν τὸν ἅπαντα ἐν ἑαυτῇ ἔχοντα τὴν ἀρετὴν . Αὕτη ἡ θυσία οὐ χρημάτων δεῖται , οὐ μα-χαίρας , οὐ θυσιαστηρίου , οὐ πυρός · οὐχ εἰς καπνὸν διαλύεται καὶ τέφραν καὶ κνίσαν , ἀλλ' ἀρκεῖται τῇ γνώμῃ τοῦ προσάγοντος αὐτήν . Ταύτη οὔτε πενία κώλυμα γίνεται , οὔτε πτωχεία ἐμποδίων , οὐ τόπος , οὐχ ἄλλο τῶν τοιούτων οὐδέν · ἀλλ' ὅπου περ ἂν ᾖς , θύειν αὐτὴν δυνήση , αὐτὸς καὶ ἱερεύς , καὶ θυσιαστή-ριον , καὶ μάχαιρα , καὶ ἱερεῖον γινόμενος . Τοιαῦτα γὰρ τὰ νοερὰ καὶ πνευματικὰ · πλείονα ἔχει τὴν εὐχο-λίας , οὐδεμιᾶς δεόμενα τῆς ἐξωθεν ἐργωδίας . Καὶ ἐλπίσατε ἐπὶ Κύριον . Ἕτερος φησι · Καὶ πεποιθέτε πρὸ Κυρίῳ . Ὁ γὰρ διὰ τῆς δικαίας πολιτείας Θεοῦ αὐτὸν κτησάμενος καὶ εὐμην , μεγίστην ἔχει συμμα-χίαν , ἀχειροῦτον τὴν βοήθειαν , πολλὴν ἐκείνην τὴν ῥοπὴν . Εἶδες τῆς θυσίας τὸν καρπὸν παρὰ θύρας ὄντα ; εἶδες εὐθὺς βλαστάνοντα ἀθρόον τῶν ἀγαθῶν τὸν θησαυρόν ; Ὁ γὰρ τὸν Θεὸν ἔχων σύμμαχον , τίνὰ φοβηθήσεται λοιπόν ; Οὐδένα . Καὶ τοῦτο δὲ οὐ μικρὰ ἀρετή , τὸ ἐπ' αὐτῇ θαρρεῖν , καὶ ἐπ' αὐτῇ πεποιθέ-ναι . Μετὰ δὲ τῆς δικαιοσύνης καὶ ταύτην ἡμᾶς ἀπαι-τεῖ τὴν ἀρετὴν , τὸ ἐπ' αὐτῇ πεποιθέναι , τὸ ἐπ' αὐτῇ ἐλπίζειν , τὸ μηδενὶ τῶν βιωτικῶν θαρρεῖν , ἀλλὰ πάν-των ἑαυτὸν ἀποστήσαντα , ἐκεῖ προσκλῦν τὴν διά-νοιαν . Τὰ μὲν γὰρ τοῦ παρόντος βίου πράγματα ὀνει-ρασίς ἔοικε καὶ σχιαίς , καὶ τούτων ἐστὶν ἀδρανέστερα , ὁμοῦ τε φαινόμενα καὶ ἀριπτάμενα , καὶ ἐν αὐτῷ τῷ παρεῖναι πολλοὺς ἐμποιοῦσι τοὺς θυμβοὺς τοῖς ἔχουσι · ἡ δὲ ἐπὶ Θεὸν ἐλπὶς ἀθάνατος , ἀτρεπτος , ἀκίνητος , μεταβολὴν οὐ δεχομένη , ἐν ἀσφαλεῖ πάσῃ καθιστῶσα , καὶ ἄμαχον ποιοῦσα τὸν αὐτῇ μετὰ ἀχρι-βείας [ 21 ] καὶ τῆς προσήκουσῃς διαθέσεως χρώμενον . Πολλοὶ λέγουσι , Τίς δεῖξῃς ἡμῖν τὰ ἀγαθά ; Ἕσχη-μεῖωθι ἐφ' ἡμᾶς τὸ φῶς τοῦ προσώπου σου , Κύ-ριε . Ἀπατῆσαι τὴν περὶ τῶν ἡδῶν παραίνεσιν , καὶ τῇ θεογνωσίᾳ προσάγων , καὶ πάντα κινήσας τρό-πον τὸν δυνάμενον διανασταῖ τῶν πεπλανημένων τὴν διάνοιαν , καὶ μάλιστα ἀπὸ τῶν ἀνακειμένων αὐτῇ καὶ τῆς εἰς αὐτοὺς προνοίας δείξας αὐτοῦ τὴν χρηδε-μοσύνην , ἀντιθεὶν τινὰ παρὰ τῶν θάττεστέρων καὶ παχυτέρων εἰσαγομένην τίθησι καὶ λέγει · Πολλοὶ λέ-γουσι , Τίς δεῖξῃς ἡμῖν τὰ ἀγαθά ; Οὐχ οἱ ὀλίγοι , οἱ γνησιοὶ καὶ δοκιμοὶ καὶ φιλοσοφεῖν εἰδότες ταῦτα λέ-γουσιν , ἀλλὰ τὸ κεχῦμένον πλῆθος , τὸ ἀδιάκριτον , τὸ ἄνολα προσλημμένον . Τί δὲ ἐστιν ὁ φησι ; Τίς δεῖξῃ ἡμῖν τὰ ἀγαθά ; Εἰσὶ τινες οἱ λέγοντες , οὐ μὲν τοῦ Θεοῦ διαβάλλοντες τὴν πρόνοιαν , οὐ δὲ θορύβι δυνεὲς ἐρασταί , ἀνέσεως καὶ πλοῦτου , δόξης καὶ δυναστείας , οἱ καὶ ἐρώντες αὐτὸν τοιαῦτα φασί · Ποῦ τὰ ἀγαθὰ τοῦ Θεοῦ ; Ἐγὼ μὲν πτωχεία , καὶ νόσος , καὶ ταλαιπω-ρία , καὶ τοῖς ἐχθροῖς δεινός , καὶ ἐπηρεσίας , καὶ συ-κοφαντίας · ἕτερος δὲ ἐν ἡμερίᾳ , καὶ τρυφῇ , καὶ δυναστείᾳ , καὶ δόξῃ , καὶ πλούτῳ . Καὶ οὐ μὲν ταῦτα μόνον ζητοῦσι · τὰ ἀγαθά , τὰ δυνεὲς ἀγαθὰ παρατρέ-χοντες , ἀρετὴν λέγω καὶ φιλοσοφίαν · οἱ δὲ , ὅπερ ἐφθην εἰπών , καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ πρόνοιαν ἐντεῦθεν διαβάλλουσι , λέγοντες · Ποῦ ἡ τοῦ Θεοῦ πρόνοια , τοσαύτης συγχύσεως ἐν τῷ βίῳ γινομένης , καὶ τῶν πλειόνων ἐν πτωχείᾳ καὶ πενίᾳ καὶ τοῖς ἐχθροῖς δυ-των κακῶς ; τί τεχμήριον αὐτοῦ τῆς χρηδεμοσύνης ; Ταῦτόν γὰρ ποιοῦσιν οὕτω λέγοντες , ὡςπερ ἂν εἰ τις ἐν σταθερᾷ μεσημβρίᾳ καὶ καθαρᾷ τὸν ἥλιον ἰδεῖν ἐπιζητῶν , καὶ ἀμφιβάλλοι περὶ αὐτοῦ . Ὅπερ δεῖνός ὁ Προφήτης , καὶ ταχίστην ἐπάγων τὴν λύσιν , ἔλεγεν · Ἕσχημεῖωθι ἐφ' ἡμᾶς τὸ φῶς τοῦ προσ-ώπου σου , Κύριε . Οὐχ εἶπεν , ἐφάνη · οὐχ εἶπεν , ἐλαμ-ψεν , ἀλλ' , Ἕσχημεῖωθι , δηλῶν ὅτι ὡςπερ τὸν μετ-ώπῳ σεσημειωμένον πᾶσι κατάδηλόν ἐστι , καὶ οὐκ ἔστιν οὐδεὶς αὐτὸ λαβεῖν , οὐδὲ δὴν φωτὸς γέμουσαν καὶ ἀρείσασαν β' ἀκτῖνας δύναται τις ἀγνοῆσαι · οὕτω , φησίν , οὐδὲ τὴν πρόνοιαν τὴν σήν . Ὅσπερ γὰρ φῶς σεσημειωμένον , τοὔστιν , ἐντετυπωμένον καὶ ἐγχα-ραγμένον ἐν προσώπῳ , πᾶσι ἐστὶ κατάδηλον · οὕτω καὶ ἡ πρόνοια τῆς φιλανθρωπίας τῆς σῆς . Φῶς γὰρ ἐνταῦθα τὴν ἀντιλήψιν φησι , τὴν χρηδεμοσύνην , τὴν συμμαχίαν , τὴν πρόνοιαν . Εἶτα ἀπορρήσας τοῦτο , καὶ ἀπόδειξιν ἐπάγει . Ποιῶν δὲ ταύτην ; Ἔδωκας εὐφροσύνην εἰς τὴν καρδίαν μου . Διαβαλὼν τὸ ἀλόγιστον πλῆθος , ἀπὸ τῶν νοῦν ἔχόντων καὶ ὑγιει-νόντων τὴν ἀπόδειξιν ποιεῖται τῆς τοῦ Θεοῦ προνοίας , καὶ φησίν , Ἔδωκας εὐφροσύνην εἰς τὴν καρδίαν μου · τοὔστις , Φιλοσοφεῖν με ἐπαίδευσας , ὑπερῶν τῶν βιωτικῶν πραγμάτων , εἰδέναι τὰ ἀληθῆ καὶ μέ-νοντα · χρηστὰς ἐμετεώρησας ε' ἐλπίσι , πρὸς τὴν μέλλουσαν ζωὴν ἐχειραγώγησας · πρὸ τῆς ἀπολαύ-σεως τῶν ἀγαθῶν τῇ προσδοκίᾳ τῶν ἀγαθῶν ἀνεπτέ-ρωσας . Καλῶς οὕτως εἶπεν .
Lemmas: ὁ . Ζεύς οὗτος καί ὁ Προφήτης ἀπάγω ὁ πονηρία διά ὁ κατάνυξις , καί ποιέω ἐπιτηδεύτο-ρον πρός ὁ ὁ ἀρετή ἐργασία , καί ὁ σκληρός ὁ διάνοια καταμαλάσσω , ἁπαλός τε αὐτός ἀπό ὁ κατάνυξις ἐργάζομαι , ὁ περί δικαιοσύνη εἰσάγω λόγος , καί φημί · θύω θυσία δικαιοσύνη , καί ἐλπίζω ἐπί κύριος . τις εἰμί , θύω θυσία δικαιοσύνη ; Δικαιοσύνη μετέρχομαι , δικαιοσύνη προτιμάω · οὗτος μέγας ὁ Θεός δῶρον , οὗτος θυσία δεκτή , οὗτος προσφορά πολύς ἔχω ὁ ἀρέσκω , οὖον ὁ πρόβατον θύω καί μόσχος , ἀλλά ὁ Δίκαιος πράσσω . ὁράω ὁ ἐκκλησία ὁ πολιτεία ὡς διά προδιαγράφω , καί ἀντί ὁ αἰσθητής ἐκεῖνος ὁ νοητός ζητέω . Δικαιοσύνη δέ ἐνταῦθα , καθάπερ ἔμπροσθεν εἶπον , οὖον ὁ μερικός ἀρετή φημί , ἀλλά ὁ καθόλου · καθίημι καί Δίκαιος ἄνθρωπος καλέω ὁ ἅπας ἐν ἑαυτοῦ ἔχω ὁ ἀρετή . ἄτη ὁ θυσία οὖον χρῆμα δήω , οὖον μαχαίρα , οὖον θυσιαστήριον , οὖον πῦρ · οὐ εἰς καπνός διαλύω καί τέφρα καί κνίζω , ἀλλά ἀρκέω ὁ γνώμη ὁ προσάγω αὐτός . Ταύτη οὔτε πενία κώλυμα γίγνομαι , οὔτε πτωχεία ἐμπόδιος , οὖον τόπος , οὐ ἄλλος ὁ τοιοῦτος οὐδείς · ἀλλά ὅπου περ εἄν εἰμί , θύω αὐτός δύναμαι , αὐτός καί ἱερεύς , καί θυσιαστήριον , καί μάχαιρα , καί ἱερεῖον γίγνομαι . τοιοῦτος γάρ ὁ νοερός καί πνευματικός · πλείων ἔχω ὁ εὐχο-λίας , οὐδείς δήω ὁ ἐξωθεν ἐργωδία . καί ἐλπίζω ἐπί κύριος . ἕτερος φημί · καί πείθω πρό κύριος . ὁ γάρ διά ὁ Δίκαιος πολιτεία Θεός αὐτός κτάομαι καί εὐμην , μέγας ἔχω συμμαχία , αχειρουος ὁ βοήθεια , πολύς ἐκεῖνος ὁ ῥοπή . εἶδον ὁ θυσία ὁ καρπός παρά θύρα εἰμί ; ὁράω εὐθύς βλαστάνω ἀθρόος ὁ ἀγαθός ὁ θησαυρός ; ὁ γάρ ὁ θεός ἔχω σύμμαχος , τις φοβέω λοιπός ; οὐδείς . καί οὗτος δέ οὖον μικρός ἀρετή , ὁ ἐπί αὐτός θαρσέω , καί ἐπί αὐτός ποιέω . μετά δέ ὁ δικαιοσύνη καί οὗτος ἐγώ ἀπαιτέω ὁ ἀρετή , ὁ ἐπί αὐτός πείθω , ὁ ἐπί αὐτός ἐλπίζω , ὁ μηδείς ὁ βιωτικός θαρσέω , ἀλλά πάντος ἑαυτοῦ ἀφίστημι , ἐκεῖ προσκλύω ὁ διάνοια . ὁ μέν γάρ ὁ πάρειμι βίος πρᾶγμα ὀνει-ρασίς ἔοικα καί σχιος , καί οὗτος εἰμί ἀδρανής , ὁμοῦ τε φαίνω καί ἀριπτάμενα , καί ἐν αὐτός ὁ πάρειμι πολύς ἐμποιέω ὁ τύμβος ὁ ἔχω · ὁ δέ ἐπί θεός Ἐλπὶς ἀθάνατος , ἄτρεπτος , ἀκίνητος , μεταβολή οὖον δέχομαι , ἐν ἀσφαλής πᾶς καθίστημι , καί ἄμαχος ποιέω ὁ αὐτός μετά ἀχρι-βείας [ 21 ] καί ὁ προσήκω διάθεσις χράω . πολλός λέγω , Τῖς δείκνυμι ἐγώ ὁ ἀγαθός ; Ἕσχη-μεῖωθι ἐπί ἐγώ ὁ φάος ὁ πρόσωπον σύ , Κύριος . ἀπατάω ὁ περί ὁ Ἠδωνός παραίνεσις , καί ὁ θεογνωσία προσάγω , καί πᾶς κινέω τρόπος ὁ δύναμαι διανίστημι ὁ πλανάω ὁ διάνοια , καί μάλιστα ἀπό ὁ ἀνάκειμαι αὐτός καί ὁ εἰς αὐτός πρόνοια δείκνυμι αὐτός ὁ χρηδε-μοσυνειμι , ἀντιθέω τις παρά ὁ θάττεστέρων καί παχύς εἰσάγω τίθημι καί λέγω · πολλός λέγω , Τῖς δείκνυμι ἐγώ ὁ ἀγαθός ; οὐχ ὁ ὀλίγος , ὁ γνήσιος καί δόκιμος καί φιλοσοφέω οἶδα οὗτος λέγω , ἀλλά ὁ χέω πλῆθος , ὁ ἀδιάκριτος , ὁ ἄνολα προσλαμβάνω . τις δέ εἰμί ὁ φημί ; Τῖς δείκνυμι ἐγώ ὁ ἀγαθός ; εἰσί τις ὁ λέγω , οὖον μέν ὁ Θεός διαβάλλω ὁ πρόνοια , οὖον δέ θορυβέω δυναυς ἐραστής , ἄνεσις καί πλοῦτος , δόξα καί δυναστεία , ὁ καί ἐράω αὐτός τοιοῦτος φημί · πός ὁ ἀγαθός ὁ Θεός ; ἐγώ μέν πτωχεία , καί νόσος , καί ταλαιπωρία , καί ὁ ἐχθρός δεινός , καί ἐπηρεσίας , καί συκοφαντία · ἕτερος δέ ἐν ἡμερία , καί τρυφή , καί δυναστεία , καί δόξα , καί πλοῦτος . καί οὖον μέν οὗτος μόνος ζητέω · ὁ ἀγαθός , ὁ δυναυς ἀγαθός παρατρέχω , ἀρετή λέγω καί φιλοσοφία · ὁ δέ , ὅσπερ φθάνω εἶπον , καί ὁ ὁ Θεός πρόνοια ἐντεῦθεν διαβάλλω , λέγω · πός ὁ ὁ Θεός πρόνοια , τοσοῦτος σύγχυσις ἐν ὁ βίος γίγνομαι , καί ὁ πλείων ἐν πτωχεία καί πενία καί ὁ ἐχθρός δύο κακῶς ; τίς τεκμήριον αὐτός ὁ χρηδεμοσυνιημι ; αὐτός γάρ ποιέω οὗτος λέγω , ὡς εἄν εἰμί τις ἐν σταθερός μεσημβρία καί καθαρός ὁ ἥλιος ὁράω ἐπιζητέω , καί ἀμφιβάλλω περί αὐτός . ὅπερ Δεῖνα ὁ Προφήτης , καί ταχύς ἐπάγω ὁ λύσις , λέγω · Ἕσχημεῖωθι ἐπί ἐγώ ὁ φάος ὁ προσοράω σύ , κύριος . οὐχ εἶπον , φαίνω · οὐ εἶπον , λαμβάνω , ἀλλά , Ἕσχημεῖωθι , δηλόω ὅτι ὡς ὁ μέτωπος σημειόω πᾶς κατάδηλος εἰμί , καί οὐ εἰμί οὐδείς αὐτός λαμβάνω , οὐδέ δήν φάος γέμω καί ἀρέσκω βε ἀκτίς δύναμαι τις ἀγνοέω · οὗτος , φημί , οὐδέ ὁ πρόνοια ὁ σός . ὅσπερ γάρ φάος σημειόω , ἔτος , ἐντυπόω καί ἐγχαράσσω ἐν πρόσωπον , πᾶς εἰμί κατάδηλος · οὗτος καί ὁ πρόνοια ὁ φιλανθρωπία ὁ σός . Φάος γάρ ἐνταῦθα ὁ ἀντίληψις φημί , ὁ χρηδεμοσυνειμι , ὁ συμμαχία , ὁ πρόνοια . εἶτα ἀπορρέω οὗτος , καί ἀπόδειξις ἐπάγω . ποιός δέ οὗτος ; δίδωμι Εὐφρόσυνος εἰς ὁ Καρδία ἐγώ . διαβάλλω ὁ ἀλόγιστος πλῆθος , ἀπό ὁ νόος ἔχοω καί ὑγιαίνω ὁ ἀπόδειξις ποιέω ὁ ὁ Θεός πρόνοια , καί φημί , δίδωμι Εὐφρόσυνος εἰς ὁ Καρδία ἐγώ · ὅστις , φιλοσοφέω ἐγώ παιδεύω , ὑπεῖπον ὁ βιωτικός πρᾶγμα , οἶδα ὁ ἀληθής καί μένω · χρηστός μετεωρέω εἰ ἐλπίς , πρός ὁ μέλλω ζωή χειραγωγέω · πρό ὁ ἀπόλαυσις ὁ ἀγαθός ὁ προσδοκία ὁ ἀγαθός ἀναπτερόω . καλῶς οὕτως εἶπον .