joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0408.1
εἶδες καὶ χάριν ἀναπτομένην , καὶ δρόσον διασυριζούσαν , καὶ οὔτε ἐκείνην ἀδενυμένην , οὔτε ταύτην ἑπαινουμένην , καὶ χάλασαν καὶ ἄλογα ὁμοῦ ; Πόσων οὖν τοῦτο γέγονεν ; εἶπέ μοι . Πῶς δὲ ἐγένετο , βούλομαί · μαθεῖν . Μᾶλλον δὲ οὐδὲ μαθεῖν βούλομαι τοῦ τρόπου · οὐδὲ γὰρ δυνατόν · πιστεύω δὲ τῷ γεγενημένῳ , καὶ προσοχὴν τῶν ποιήσαντα . Τὰ γὰρ αἰεῖστα τῶν ἔργων αὐτοῦ ἐν ἀποκρύφῳ . Οὐκ εἶδες , διὰ ἡμέρας ὧσας ἐξηλάφρων οἱ Αἰγύπτιοι ὡς ἐν σκότει , καὶ σκότους πάντα κατέχοντος ὥσων οἱ Ἰσραηλίται , καὶ παρὰ τὴν ἀρχὴν πάλιν σκότους ὄντος τὸ φῶς ἐλαμψεν ἐν τῷ μέσῳ ; Πανταχοῦ γὰρ τῆς τῶν πραγμάτων φύσεως Κύριος ὁ ποιήσας , οὐχ ὥστε παραγαγεῖν οὐχ δυνά , ἀλλ’ ὥστε μένοντα ἐν τῇ φύσει ἑτέρως παρασκευάζειν αὐτὰ δεῖκνυσθαι . Ὅτι σκότος οὐ σκοτιωθήσεται ἀπὸ σοῦ . Ἔτερος , Παρὰ σοῦ . Καὶ νὺξ ὡς ἡμέρα φωτισθήσεται . Ἔτερος , Ἀλλὰ καὶ νὺξ ἄ ὡς ἡμέρα γαυεῖ . Ὡς τὸ σκότος αὐτῆς , οὕτω καὶ τὸ φῶς αὐτῆς . Ἔτερος , Ὁμοίον τῷ σκότῳ καὶ τὸ φῶς αὐτῆς . Καλῶς εἶπεν , Ἀπὸ σοῦ , τουτἐστι , Παρὰ σοῦ · δηλῶν , ὅτι Ἄν βουληθῆς , τὸ σκότος οὐχ ἔσται σκότος , ἀλλὰ δὲ φωτὸς ἐπιδείξεταί b . Διὰ ἐπήγαγε , Καὶ νὺξ ὡς ἡμέρα φωτισθήσεται , σαφέστερον τὸ πρότερον ποιῶν , καὶ δείκνυσιν ὅτι τὰ ἡμέρας ἐπιδεῖξεται ἡ νὺξ , ὡς τὰ ἴδια . Ὅταν γὰρ ὁ Θεὸς βουληθῇ , πρὸς τὰ ἐναντία μεθίσταται τῶν στοιχείων ἡ ἐνέργεια , οὕτως [ 414 ] ἀκριδὸς πρὸς τὰ ἐναντία , ὡς πρὸς τὰ οἰκεῖα παρὰ τὴν ἀρχὴν συγκεκληρωτο c . Ἐὰν γὰρ οὐ βουληθῆς , τοιαύτη ἔσται ἡ νὺξ , καὶ οὕτως ἔξει τὸ φῶς συγκεκληρωμένον , ὡσπερ τὸ σκότος . Διὸ καὶ τοῦτο δηλῶν , ἐπήγαγεν Ἄς τὸ σκότος αὐτῆς , οὕτω καὶ τὸ φῶς αὐτῆς . Ταῦτα εἴρηται μὲν κυρίως ἐπὶ τῶν στοιχείων , μεταφορικῶς δὲ ἐπὶ τῶν πραγμάτων . Ἄφ’ οὗν δείκνυται , ὅτι δύναται ὁ Θεὸς ἐν ταῖς ὀλίγαις τοσαύτην ἀνεῖν ποιήσαι τοῖς ἐμπιπτούσιν , ὅσην ἄν τοῖς ἐν ἀνέσει οὖσι , προνοοῦν τῆς ὀλίγης . Τὸ γὰρ δὲ θαυμαστὸν καὶ παράδοξον τοῦτο , ὅπερ δὴ καὶ ἐπὶ τοῦ Ἰωσὴφ γέγονεν . Οὐ γὰρ τοσαύτης ἀπέλαυσεν ἐκεῖνος ἀνέσεως καὶ τιμῆς τὴν πατριχὴν οἰκίαν οἴκων , ὅσην πραδεῖς , καὶ ἐν βαρβαρικῇ τρεφόμενος οἰκία . Καὶ δι’ αὐτῶν τῶν ἐπιβουλῶν αὐτῷ τὸ διὰθῆμα ὑφάνεστο , καὶ ἡ ἀλουργὴς κατεσκευάζετο , καὶ ἡ τῆς ἀτιμίας ὑπόθεσις αὐτῇ τιμῆς αὐτῷ καὶ βασιλείας ἀφορμὴ γέγονεν . Εἶδες πῶς ἠρμευσάμεν d , ὅτι Νὺξ ὡς ἡμέρα φωτισθήσεται ; Πρὸς δὲ τὸ , Ὡς τὸ σκότος αὐτῆς , οὕτω καὶ τὸ φῶς αὐτῆς , πάλιν ἀνάγκη τὸ αὐτὸ εἰπεῖν · ὡσπερ ἐκεῖνο , οὕτω καὶ τοῦτο αὐτῆς ἔσται , οὐ φαντασίᾳ , ἀλλὰ σοῦ τοῦ Κυρίου τῶν φύσεων τὰ πράγματα μετατιθέντος . Ὅτι σὺ ἐκτεῖναι τοὺς νεφρούς μου , Κύριε · ἀντελάθου μου ἐκ γαστροῦς μητρός μου . Καὶ ποία αὕτη ἀκολουθία πρὸς τὰ εἰρημένα ; Πολλὴ μὲν οὖν καὶ σφόδρα συννημένη . Ἐπειδὴ γὰρ εἶπε περὶ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ τῆς τοσαύτης , δείκνυσι λοιπὸν , ὅτι τῇ δυνάμει ταύτῃ εἰς τὸ τοῖς ἀνθρώποις χρηστὸν χέρεται καὶ πρὸς τὴν εὐεργεσίαν .
Lemmas: ὁράω καί χάρις ἀνάπτω , καί δρόσος διασυρίζω , καί οὔτε ἐκεῖνος ἀδενυμένην , οὔτε οὗτος ἐπαινέω , καί χαλάω καί ἄλογος ὁμοῦ ; πόσος οὖν οὗτος γίγνομαι ; εἶπον ἐγώ . Πῶς δέ γίγνομαι , βούλομαι · μανθάνω . μᾶλλος δέ οὐδέ μανθάνω βούλομαι ὁ τρόπος · οὐδέ γάρ δυνατός · πιστεύω δέ ὁ γίγνομαι , καί προσοχή ὁ ποιέω . ὁ γάρ αἰεῖστα ὁ ἔργον αὐτός ἐν ἀπόκρυφος . οὐ ὁράω , διά ἡμέρα ὠθέω ἐξηλάφρων ὁ Αἰγύπτιος ὡς ἐν σκότος , καί σκότος πᾶς κατέχω ὠθέω ὁ Ἰσραηλίτης , καί παρά ὁ ἀρχή πάλιν σκότος εἰμί ὁ φάος λάμπω ἐν ὁ μέσος ; πανταχοῦ γάρ ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις Κύριος ὁ ποιέω , οὐ ὥστε παράγω οὐ δυάς , ἀλλά ὥστε Μένων ἐν ὁ φύσις ἑτέρως παρασκευάζω αὐτός δείκνυμι . ὅτι2 σκότος οὖον σκοτίζω ἀπό σύ . ἕτερος , Παρά σύ . καί νύξ ὡς ἡμέρα φωτίζω . ἕτερος , ἀλλά καί νύξ ὅς ὡς ἡμέρα γαυεῖ . ὡς ὁ σκότος αὐτός , οὗτος καί ὁ φάος αὐτός . ἕτερος , Ὅμοιος ὁ σκότος καί ὁ φάος αὐτός . καλῶς εἶπον , ἀπό σύ , τουτέστι , παρά σύ · δηλόω , ὅτι ἄν βούλομαι , ὁ σκότος οὐ εἰμί σκότος , ἀλλά δέ φάος ἐπιδείκνυμι b . Ζεύς ἐπάγω , καί νύξ ὡς ἡμέρα φωτίζω , σαφής ὁ πρότερος ποιέω , καί δείκνυμι ὅτι ὁ ἡμέρα ἐπιδείκνυμι ὁ νύξ , ὡς ὁ ἴδιος . ὅταν γάρ ὁ θεός βούλομαι , πρός ὁ ἐναντίος μεθίστημι ὁ στοιχεῖον ὁ ἐνέργεια , οὕτως [ 414 ] ἀκρίς πρός ὁ ἐναντίος , ὡς πρός ὁ οἰκεῖος παρά ὁ ἀρχή συγκληρόω c . ἐάν γάρ οὖον βούλομαι , τοιοῦτος εἰμί ὁ νύξ , καί οὕτως ἔξειμι ὁ φάος συγκληρόω , ὡς ὁ σκότος . Διὸ καί οὗτος δηλόω , ἐπάγω ἄς ὁ σκότος αὐτός , οὗτος καί ὁ φάος αὐτός . οὗτος εἴρω μέν κύριος ἐπί ὁ στοιχεῖον , μεταφορικός δέ ἐπί ὁ πρᾶγμα . ἀπό ἐν δείκνυμι , ὅτι δύναμαι ὁ θεός ἐν ὁ ὀλίγος τοσοῦτος ἀνέω ποιέω ὁ ἐμπίπτω , ὅσος ἄν ὁ ἐν ἄνεσις εἰμί , προνοέω ὁ ὀλίγος . ὁ γάρ δέ θαυμαστός καί παράδοξος οὗτος , ὅσπερ δή καί ἐπί ὁ Ἰωσήφ γίγνομαι . οὖον γάρ τοσοῦτος ἀπολαύω ἐκεῖνος ἄνεσις καί τιμή ὁ πατρικός οἰκίον οἶκος , ὅσος φραδής , καί ἐν βαρβαρικός τρέφω οἰκίον . καί διά αὐτός ὁ ἐπιβουλή αὐτός ὁ διάθημα ὑφαίνω , καί ὁ ἁλουργής κατασκευάζω , καί ὁ ὁ ἀτιμία ὑπόθεσις αὐτός τιμή αὐτός καί βασίλεια ἀφορμή γίγνομαι . εἶδον πῶς ηρμευσω d , ὅτι Νύξ ὡς ἡμέρα φωτίζω ; πρός δέ ὁ , ὡς ὁ σκότος αὐτός , οὗτος καί ὁ φάος αὐτός , πάλιν ἀνάγκη ὁ αὐτός εἶπον · ὡς ἐκεῖνος , οὗτος καί οὗτος αὐτός εἰμί , οὖον φαντασία , ἀλλά σύ ὁ κύριος ὁ φύσις ὁ πρᾶγμα μετατίθημι . ὅτι2 σύ ἐκτείνω ὁ νεφρός ἐγώ , κύριος · ἀντελαύνω ἐγώ ἐκ γαστροῦς μήτηρ ἐγώ . καί ποῖος οὗτος ἀκολουθία πρός ὁ εἴρω ; Πολύς μέν οὖν καί σφόδρα συνάπτω . ἐπεί γάρ εἶπον περί ὁ δύναμις αὐτός ὁ τοσοῦτος , δείκνυμι λοιπός , ὅτι ὁ δύναμις οὗτος εἰς ὁ ὁ ἄνθρωπος χρηστός χράω καί πρός ὁ εὐεργεσία .