joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0420.1
" Οὐδὲ οὐ μικρὸν εἰς κατηγορίας λόγον , τὸ καθ' ἑκάστην ἡμέραν ψάλλοντας , καὶ διὰ στόματος τὰ ῥήματα προσφέροντας , μὴ ζητῆσαι τῶν νοημάτων τὴν δύναμιν τῶν ἐναποκειμένων τοῖς ῥήμασιν . Ἄλλ' ὅσῳρ μὲν τὴς διανοίας καὶ καθαρόν ὁρών , οὐχ ἂν ἀνάγκοιτο μὴ προσελθεῖν , καὶ ἀψάσθαι , καὶ πιεῖν · καὶ εἰς λεῖμῶνα τις συνεχὺς εἰσιών , οὐχ ἂν ὑπομείνειε μὴ συλλέξας εἰ τιν' ἄνθῳν ἐξελοῦτο · ὑμεῖς δὲ ἐκ πρώτης ἡλικίας εἰς ἔσχατον γῆρας τούτων μελετῶντες τῶν ψαλμῶν διατελεῖτε , τὰ ῥήματα εἰδότες μόνον , καὶ παρακάθισθε θησαυρῷ συνεκκασμένῳ , καὶ βαλάντιον περιζέρετε ἐσφραγισμένον , καὶ οὐδὲ ὑπὸ πολυπραγμοσύνης παραξύνθη τις μαθεῖν , τί ποτὲ ἐστι τὸ λεγόμενον · οὐχ ἐζήτησεν , οὐχ ἠρεύνησεν . Καίτοι γε οὐδὲ ἐκεῖνο ἐστὶν εἰπεῖν , ὅτι σαφὴς τις ὑν ὁ ψαλμὸς πᾶντας εἰς ὑπνον ἤγαγε , καὶ οὐχ ἀρξίκε ζητῆσαι τὸ προχείριον κείμενον . Καὶ γὰρ ἐστιν ἀσαφής , καὶ ἰκανῶς διεγείρει τὴν μὴ σφόδρα καθεύδουσα , μᾶλλον δὲ καὶ τὸν καθεύδοντα . Τί γὰρ ἐστι τὸ , Μὴ ἐκκλίνῃ τὴν καρδίαν μου εἰς λόγους πορνείας · τί δέ τὸ , Παιδεύσεις με δικαιοσύνη ἐν ἐλέει , καὶ ἐλέησόν με ; Τὸ δὲ μετὰ τοῦτο , εἴπέ μοι , οὐχ ἐστὶ παντὸς ζώου ζοφοειδέστερον ; Ὅτι ἐστι καὶ ἡ προσευχή μὴ ἡν τὰς εὐδοκίας αὐτῶν . Κατεπόθησαν [ 427 ] ἐχόμενα πέτρας οἱ κριταὶ αὐτῶν . Ἄλλ' ὅμως τούτων ὄντων ἀσαφῶν , ὥσπερ τινὰ ἰχθὺν ἄπλως παρατρέχουσιν οἱ πολλοί . Ἄλλ' ἵνα μὴ τὴν κατηγορίαν ἐπὶ πλεῖον ἐπείτευσιν , φορτικὸν τὸν λόγον ἐργασώμεθα , φέρε δὴ πρὸς τὴν ἔρευναν τῶν εἰρημένων βαδίσωμεν . Ἄλλὰ προσέχες μετὰ ἀκριβείας · οὐδὲ γὰρ ἁπλῶς οἶμαι τὸν ψαλμὸν τοῦτον τετάχθαι παρὰ τῶν πατέρων καθ' ἑκάστην ἑσπέραν λεγέσθαι , οὐδὲ διὰ τὴν μίαν λέξιν τὴν λέγουσαν · Ἐσπέραι τῶν χειρῶν μου θυσία ἐσπερινή . Ἐπεὶ καὶ ἄλλοι ψαλμοὶ ταύτην ἔχουσι τὴν λέξιν , ὥσπερ ἐκείνος ὁ λέγων , Ἐσπέρας καὶ πρωὶ καὶ μεσημβρίας διηρρήσω καὶ ἀπαγγελλῶ . Καὶ πάλιν , Σὴ ἐστιν ἡ ἡμέρα , καὶ σὴ ἐστιν ἡ νύξ . Καὶ πάλιν τὸ , Ἐσπέρας αὐλισθήσεται λαυδῶν , καὶ εἰς τὸ πρωὶ ἀγαλλιάσει · καὶ πολλοὺς ἂν εὑροί τις ψαλμοὺς ἐπιτιθελοὺς τῷ καιρῷ τῆς ἑσπέρας . Οὐ διὰ τοῦτο γοῦν τούτων τὸν ψαλμὸν ἐτύπωσαν · οὐ πατέρες , ἀλλ' ὡς τὸ φάρμακον σωτηριον καὶ ἁμαρτημάτων καθαρίσιον ἐνομοθέτησαν λέγεσθαι , ὡςπερ ἂν προστριβώμεθα δι' ὅλου τοῦ μήκους τῆς ἡμέρας , ἢ ἐν ἀγορᾷ , ἢ ἐν οἰκίᾳ , ἢ ὅπου δήποτε διατρίβοντες , ταῦτα ἐλθόντες εἰς τὴν ἑσπέραν , διὰ τῆς ἐπιπὸς ταύτης ἀποδιώμεθα τῆς πνευματικῆς . Φάρμακον γὰρ ἐστιν ἀπάντων τούτων ἀnaireτικόν . Τοιούτος ἐστι καὶ ὁ ἐωθινὸς ψαλμός · οὐδὲν γὰρ χυλὺν ἐν πράξει κακείνου ἐπιμειγνύσθαι . Τὸν πόθον γὰρ ἀνάπτει τὸν πρὸς τὸν Θεόν , καὶ διεγείρει τὴν ψυχήν , καὶ σφόδρα πυρῶσας , καὶ πολλῆς ἐμπλήσας ἀγαθότητος καὶ ἀγάπης , οὕτως ἀφήσει προσελθεῖν . Ἵωμεν δὲ καὶ πῶθεν ἄρχεται , καὶ τί διδάσκει ἡμᾶς · Ὁ Θεός , ὁ Θεός μου , πρὸς σὲ ὀρθρίω . Ἐδίψησέ σε ἡ ψυχή μου . Ὁρᾷς πῶς πεπυρωμένης · δείκνυσι ψυχῆς ρήματα ; Ἐνθὰ δὲ ἀγάπῃ Θεοῦ , πάντα οἴσεται τὰ πονηρά · Ἐνθὰ μνήμη Θεοῦ , ἐνταῦθα ἁμαρτημάτων λήθη , καὶ κακῶν ἀναίρεσις . Οὕτως ἐν τῷ ἀρίῳ ὡψήρ σοι , τοῦ ἰδεῖν τὴν δύναμίν σου , καὶ τὴν δόξαν σου . Τί ἐστιν , Οὕτως ; Μετὰ τοῦ πόθου , φησίν , τοῦτου , μετὰ τῆς ἀγάπης ταύτης , ὥστε ἰδεῖν σου τὴν δόξαν , ἣν πανταχοῦ τῆς γῆς ἐστὶν ἰδεῖν . Ἄλλ' ἵνα μὴ τὸν χειρὸν ἀφέντες , τὸ πάρεργον ἐπεισαγάγωμεν , παραπέμψαντες τὸν ἀκροατὴν εἰς τὰ ὑπὲρ ἐκείνου εἰρημένα , τῶν προκειμένων νῦν ἀξιοῦμεθα . Τί δὲ φησιν οὗτος ; Κύριε , ἐκέκραξα πρὸς σέ , εἰσάκουσόν μου . Τί λέγεις ; εἴπέ μοι · ἐπεὶδὴ ἐπέκραςας , ἀκούσθηναι ἀξίος , καὶ ταύτην τῶν αἰτίαν , ὡς εὐλογον τοῦ ἀκούσθηναί · Οὐκοῦν μεγαλοφώνων νῦν χρεία , καὶ τόνων ἔχοντων ; Ἄλλ' οὐχ ἂν ἔχοι τοῦτο λόγον . Τί γὰρ ἤμαρτεν ὁ μικρόφωνος καὶ ἰσχνόφωνος καὶ βραδυγλώσσος ; Οὐχὶ τοιούτος ἦν ὁ Μωϋσῆς , καὶ πάντων μᾶλλον ἡκούετο ; οὐχὶ πλεῖον πάντων οἱ Ἰουδαῖοι ἴδον , ἀλλ' οὐχ ἐπίνευσαν αὐτῶν ταῖς δόξεσιν ὁ Θεός ; Τὸ γὰρ μέγα φωνῆσαι καὶ μικρόν , φύσεως [ 428 ] πλεονέκτημα καὶ ἐλάττωμα . Ταῦτα δὲ οὔτε ἀκούεσθαι , οὔτε παρακούεσθαι ποιεῖ · οὔτε γὰρ ἐγκωμίων , οὔτε κατηγορημάτων ἄξια . Πολλὰ γὰρ τῶν τῆς φύσεως πλεονεκτούντων καὶ μαρπὸς πρόσεστιν . Οὐχὶ καλῶς ἦν , καὶ εὐεῖδης , καὶ μέγισ τῶν βοστρύχων αὐτῶν εἶχε τοῦ σώματος τὴν ὥραν ὁ Ἀδσσαλῶν ; Τί δαί ; οὐχὶ φαλακρὸς ἦν ὁ Ἑλισσαῖος , ὡς καὶ σκώπτεσθαι παρὰ τῶν παιδίων ; Ἄλλ' οὐδὲν οὐδὲ ἐκείνῳ ἡ ὥρα ὠφέλησεν , οὔτε τούτων ἡ ἀμορφία παρέβλαψεν . Καὶ τί λέγω τὸν ἰσχνόφωνον , ἢ βραδυγλώσσον , ὅπου γε καὶ σιγῶν ἠκούετο ὁ Μωϋσῆς , καὶ μηδὲ φθεγγομένη ἡ Ἄννα ; Ἰουδαῖοις δὲ διαλεγόμενος ὁ Θεός · Ἐὰν πληθυνῆτε τὴν δέησιν , οὐχ εἰσακούσομαι ὑμῶν . Τί οὖν οὗτος λέγει , Ἐκέκραξα πρὸς σέ , εἰσάκουσόν μου ; Κραυγὴν ἐνταῦθα τὴν ἔνδον φησίν , ἣν ἡ καρδία ἐτίκτεν ἢ πεπυρωμένη , καὶ ἡ διάνοια ἡ συντετριμμένη , ἣν καὶ Μωϋσῆς βοῶν ἠκούετο . Ὡςπερ γὰρ ὁ βοῶν ἔ πασάν τὴν δύναμιν αὐτοῦ κενοῖ , οὕτω καὶ ὁ καρδίᾳ βοῶν πάντα τὸν νοῦν συστρέφει . β' . Τοιαύτην οὖν κραυγὴν ζητεῖ ὁ Θεός , τὴν συστρέφουσαν τὴν καρδίαν , τὴν οὐχ ἕκασαν χαμαῖσθαι , καὶ ἀνακλάσθαι τῶν ψάλλοντα . Οὐ μόνον δὲ κραυγὴν τοιαύτην ζητεῖ , ἀλλὰ καὶ τὸ πρὸς αὐτὸν εὐχεσθαι . Εἰσὶ γὰρ πολλοὶ οἱ ἐστέχασιν μὲν , οὐ βοῶσι δὲ πρὸς τὸν Θεόν , ἀλλὰ τὰ μὲν χείλη πρὸς τὸν Θεόν βοᾷ , καὶ τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ περιφέρει , ἡ δὲ διάνοια οὐδὲν ἐπαισθάνεται τῶν λεγομένων . Οὗ τοιούτος οὐ κράζει , κἂν μέγα ἡ βοή · οὗ τοιούτος οὐδὲ πρὸς τὸν Θεὸν εὐχεται , κἂν δοκῇ πρὸς αὐτὸν εὐχέσθαι . Ἄλλ' οὐχ ὁ Μωϋσῆς οὕτως , ἀλλ' ἐδόξα , καὶ ἠκούετο διὸ καὶ παρὰ τοῦ Θεοῦ , Τί βοᾷς πρὸς με , ἀκούει . Οὐ μόνον δὲ βοῶν , ἀλλὰ καὶ σιγῶν ἤκουεν ἄπερ ἤβειν , δέξιν παρασχὼν ἑαυτὸν τοῦ ἀκούεσθαι . Εἰ δὲ βούλει καὶ ἁμαρτωλοὺς ἐκτενῶς ἰδεῖν εὐχομένους , καὶ ἀνύοντας καὶ κράζοντας μεγάλα , δρα τὴν πόρνην τὴν σιγῇ βοῶσαν · δρα τὸν τελῶνην ἀπὸ εὐχῆς δικαιωθέντα μόνης . Τοιαύτην κραυγὴν καὶ οὗτος ποιεῖται , διὸ καὶ λέγει · Κύριε , ἐκέκραξα πρὸς σέ , εἰσάκουσόν μου · καὶ διὰ τοῦτο ἀκούσθηναί ἀξιοῖ .
Lemmas: " οὐδέ οὖον μικρός εἰς κατηγορία λόγος , ὁ κατά ἕκαστος ἡμέρα ψέλνω , καί διά στόμα ὁ ῥῆμα προσφέρω , μή ζητέω ὁ νόημα ὁ δύναμις ὁ ἐναπόκειμαι ὁ ῥῆμα . ἄλλος ὅσος μέν σής διάνοια καί καθαρός ὁράω , οὐ εἄν ἀνάγω μή προσέρχομαι , καί ἅπτω , καί πίνω · καί εἰς λειμών τις συνέχω εἴσειμι , οὐ εἄν ὑπομένω μή συλλέγω εἰμί τις ἄνθος ἐξαιρέω · σύ δέ ἐκ πρῶτος ἡλικία εἰς ἔσχατος γῆρας οὗτος μελέτη ὁ ψαλμός διατελέω , ὁ ῥῆμα οἶδα μόνος , καί παρακαθίζω θησαυρός συγκαίω , καί βαλλάντιον περιζέρετε σφραγίζω , καί οὐδέ ὑπό πολυπραγμοσύνη παραξύνθη τις μανθάνω , τίς ποτέ εἰμί ὁ λέγω · οὐ ζητέω , οὐ ἐρευνάω . καίτοι γε οὐδέ ἐκεῖνος εἰμί εἶπον , ὅτι σαφής τις ἀνά ὁ ψαλμός λήγω εἰς ὕπνος ἄγω , καί οὐ ἄρχω ζητέω ὁ προχείριον κεῖμαι . καί γάρ εἰμί ἀσαφής , καί ἱκανῶς διά-ἐγείρω ὁ μή σφόδρα καθεύδω , μᾶλλον δέ καί ὁ καθεύδω . τις γάρ εἰμί ὁ , μή ἐκκλίνω ὁ Καρδία ἐγώ εἰς λόγος πορνεία · τίς δέ ὁ , παιδεύω ἐγώ δικαιοσύνη ἐν ἐλεέω , καί ἐλεέω ἐγώ ; ὁ δέ μετά οὗτος , εἶπον ἐγώ , οὐ εἰμί πᾶς ζῷον ζοφοειδής ; ὅτι2 εἰμί καί ὁ προσευχή μή ἐάν ὁ εὐδοκία αὐτός . καταπίνω [ 427 ] ἔχω πέτρα ὁ κριτής αὐτός . ἄλλος ὅμως οὗτος εἰμί ἀσαφής , ὥσπερ τις ἰχθύς ἁπλόος παρατρέχω ὁ πολύς . ἄλλος ἵνα μή ὁ κατηγορία ἐπί πλείων ἐπείτευσιν , φορτικός ὁ λόγος ἐργάζομαι , φέρω δή πρός ὁ ἔρευνα ὁ εἴρω βαδίζω . ἀλλά προσέχω μετά ἀκρίβεια · οὐδέ γάρ ἁπλόος οἴομαι ὁ ψαλμός οὗτος τάσσω παρά ὁ πατήρ κατά ἕκαστος ἑσπέρα λέγω , οὐδέ διά ὁ εἷς λέξις ὁ λέγω · Ἑσπέρα ὁ χείρ ἐγώ θυσία εσπερινός . ἐπεί καί ἄλλος ψαλμός οὗτος ἔχω ὁ λέξις , ὥσπερ ἐκείνος ὁ λέγω , εἰσπεράω καί πρωί καί μεσημβρία διαρρέω καί ἀπαγγέλλω . καί πάλιν , σός εἰμί ὁ ἡμέρα , καί σός εἰμί ὁ νύξ . καί πάλιν ὁ , εἰσπεράω αὐλίζομαι λαυδής , καί εἰς ὁ πρωί ἀγαλλιάω · καί πολύς εἄν εὑρίσκω τις ψαλμός ἐπιτιθελοὺς ὁ καιρός ὁ ἑσπέρα . οὖον διά οὗτος γοῦν οὗτος ὁ ψαλμός τυπόω · οὖον πατήρ , ἀλλά ὡς ὁ φάρμακον σωτηρία καί ἁμάρτημα καθαρίζω νομοθετέω λέγω , ὡς εἄν προστρίβω διά ὅλος ὁ μῆκος ὁ ἡμέρα , ἢ ἐν ἀγορά , ἢ ἐν οἰκίον , ἢ ὅπου δήποτε διατρίβω , οὗτος ἔρχομαι εἰς ὁ ἑσπέρα , διά ὁ επιπους οὗτος ἀποδίδωμι ὁ πνευματικός . Φάρμακος γάρ εἰμί ἀπαντάω οὗτος ἀnaireτικόν . τοιούτος εἰμί καί ὁ Ἐωθινός ψαλμός · οὐδείς γάρ χυλός ἐν πρᾶξις ἐκεῖνος ἐπιμείγνυμι . ὁ πόθος γάρ ἀνάπτω ὁ πρός ὁ Θεός , καί διά-ἐγείρω ὁ Ψυχή , καί σφόδρα πυρόω , καί πολύς ἐμπίμπλημι ἀγαθότης καί ἀγάπη , οὕτως ἀφίημι προσέρχομαι . ἔρχομαι δέ καί πίνω ἄρχω , καί τίς διδάσκω ἐγώ · ὁ Θεός , ὁ Θεός ἐγώ , πρός σύ ὄρθριος . διψάω σύ ὁ ψυχή ἐγώ . ὁράω πῶς πυρόω · δείκνυμι Ψυχή ῥῆμα ; ἔνθα δέ ἀγάπη Θεός , πᾶς φέρω ὁ πονηρός · ἔνθα μνήμη Θεός , ἐνταῦθα ἁμάρτημα λήθη , καί κακός ἀναίρεσις . οὕτως ἐν ὁ Ἀριώ ὁράω σύ , ὁ ὁράω ὁ δύναμις σύ , καί ὁ δόξα σύ . τις εἰμί , οὕτως ; μετά ὁ πόθος , φημί , οὗτος , μετά ὁ ἀγάπη οὗτος , ὥστε ὁράω σύ ὁ δόξα , ὅς πανταχοῦ ὁ γῆ εἰμί ὁράω . ἄλλος ἵνα μή ὁ χείρων ἀφίημι , ὁ πάρεργον ἐπεισάγω , παραπέμπω ὁ ἀκροατής εἰς ὁ ὑπέρ ἐκεῖνος εἴρω , ὁ πρόκειμαι νῦν ἀξιόω . τις δέ φημί οὗτος ; κύριος , κράζω πρός σός , εἰσακούω ἐγώ . τις λέγω ; εἶπον ἐγώ · ἐπειδή ἐπέκραςας , ἀκούω Ἀξιός , καί οὗτος ὁ αἴτιος , ὡς εὐλογέω ὁ ἀκούω · οὐκοῦν μεγαλόφωνος νῦν χρεία , καί τόνος ἔχω ; ἄλλος οὐ εἄν ἔχω οὗτος λόγος . τις γάρ ἁμαρτάνω ὁ μικρόφωνος καί ἰσχνόφωνος καί βραδύγλωσσος ; οὐ τοιούτος εἰμί ὁ Μωϋσῆς , καί πᾶς μᾶλλον ἀκούω ; οὐ πλείων πᾶς ὁ Ἰουδαῖος ὁράω , ἀλλά οὐ ἐπινεύω αὐτός ὁ δόξις ὁ Θεός ; ὁ γάρ μέγας φωνέω καί μικρός , φύσις [ 428 ] πλεονέκτημα καί ἐλάττωμα . οὗτος δέ οὔτε ἀκούω , οὔτε παρακούω ποιέω · οὔτε γάρ ἐγκώμιον , οὔτε κατηγόρημα ἄξιος . Πολύς γάρ ὁ ὁ φύσις πλεονεκτέω καί μαρπὸς πρόσειμι . οὐ καλῶς εἰμί , καί Εὐείδης , καί Μέγις ὁ βόστρυχος αὐτός ἔχω ὁ σῶμα ὁ ὥρα ὁ Ἀδσσαλῶν ; τις δή ; οὐ φαλακρός εἰμί ὁ Ἑλισσαῖος , ὡς καί σκώπτω παρά ὁ παιδίον ; ἄλλος οὐδείς οὐδέ ἐκεῖνος ὁ ὥρα ὠφελέω , οὔτε οὗτος ὁ ἀμορφία παραβλάπτω . καί τίς λέγω ὁ ἰσχνόφωνος , ἢ βραδύγλωσσος , ὅπου γε καί σιγάω ἀκούω ὁ Μωϋσῆς , καί μηδέ φθέγγομαι ὁ Ἄννα ; Ἰουδαῖος δέ διαλέγω ὁ Θεός · ἐάν πληθύνω ὁ δέησις , οὐ εἰσακούω σύ . τις οὖν οὗτος λέγω , κράζω πρός σός , εἰσακούω ἐγώ ; κραυγή ἐνταῦθα ὁ ἔνδον φημί , ὅς ὁ καρδία τίκτω ἢ πυρόω , καί ὁ διάνοια ὁ συντρίβω , ὅς καί Μωϋσῆς βοῦς ἀκούω . ὡς γάρ ὁ βοῦς ἔ πᾶς ὁ δύναμις αὐτός κενόω , οὗτος καί ὁ Καρδία βοῦς πᾶς ὁ νόος συστρέφω . βε . τοιοῦτος οὖν κραυγή ζητέω ὁ Θεός , ὁ συστρέφω ὁ Καρδία , ὁ οὐ κάσα χαμαιεπομαι , καί ἀνακλάω ὁ ψάλλω . οὖον μόνος δέ κραυγή τοιοῦτος ζητέω , ἀλλά καί ὁ πρός αὐτός εὔχομαι . εἰσί γάρ πολύς ὁ στέγω μέν , οὖον βοῦς δέ πρός ὁ Θεός , ἀλλά ὁ μέν χεῖλος πρός ὁ Θεός βοάω , καί ὁ ὄνομα ὁ Θεός περιφέρω , ὁ δέ διάνοια οὐδείς ἐπαισθάνομαι ὁ λέγω . οὗ τοιούτος οὖον κράζω , κἀν μέγας ὁ βοή · ὅς τοιούτος οὐδέ πρός ὁ θεός εὔχομαι , κἀν δοκέω πρός αὐτός εὔχομαι . ἄλλος οὐ ὁ Μωϋσῆς οὕτως , ἀλλά δοκέω , καί ἀκούω διό καί παρά ὁ Θεός , τις βοάω πρός ἐγώ , ἀκούω . οὖον μόνος δέ βοῦς , ἀλλά καί σιγάω ἀκούω Ἄπερ ἡβάω , δέξις παρέχω ἑαυτοῦ ὁ ἀκούω . εἰμί δέ βούλομαι καί ἁμαρτωλός ἐκτενής ὁράω εὔχομαι , καί ἀνύω καί κράζω μέγας , δράω ὁ πόρνη ὁ σιγή βοῦς · δράω ὁ τελώνης ἀπό εὐχή δικαιόω μόνος . τοιοῦτος κραυγή καί οὗτος ποιέω , διό καί λέγω · κύριος , κράζω πρός σός , εἰσακούω ἐγώ · καί διά οὗτος ἀκούω ἀξιόω .