joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0464.1
πᾶντα διώριζται , καὶ τροπαῖς διαφόροις ἐξάγεται . Καὶ τοῦτο γὰρ μάλιστα αὐτοῦ δείκνυσι τὴν σοφίαν , τὸ μὴ ὁμοῦ πάντα , μηδὲ ὑφ' ἑν , ἀλλὰ παρὰ πάντα τὸν ἐνιαυτὸν διελεῖν τὰ τῆς τροφῆς , ὥστε καὶ τὸν γηπόνον ἀναπαύεσθαι , καὶ τὰ γινόμενα μὴ διαφθεῖρεσθαι . Τὸ τοίνυν , Ἐν εὐκαιρίᾳ , ἡ ὁπερ ἐμπροσθεν εἶπονεν τοῦτό ἐστιν , ὅτι καιροῖς μεμέρισται ἕκαστα · ὅτι δεσμένος καὶ χρήζων τὴν [ 471 ] τροφὴν διδως . Καὶ πῶς , φησίν , Οἱ θηρία μοι πάντων εἰς σὲ ἐλπίζουσιν , εἶπε ; Καίτοι πολλοὶ εἰσιν αὐτόματα τὰ ὄντα λέγοντες , οἱ ἐν ἀσεβείᾳ ζῶντες . Τοῦ πράγματος αὐτοῦ λέγει τὴν φύσιν ἐνταῦθα , ὡσπερ καὶ ἀλλαχοῦ διὰν λέγῃ · Τοῖς νεοσσοῖς τῶν κορακῶν τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτόν · καὶ περ ἀλόγιστα τὰ ζῷα ἐστι . Καὶ πάλιν · Σκίμυρο ὠρυόμενον , τοῦ ἀρπάσαι καὶ ζητῆσαι παρὰ τοῦ Θεοῦ βρῶσιν αὐτοῖς . Καὶτοι καὶ οὗτοι ἀλόγιστοι , καὶ οὐχ αὐτοὶ ζητοῦσι · ἀλλὰ καὶ ἐνταῦθα πάλιν τοῦ πράγματος λέγει τὴν φύσιν · οὐ γὰρ ἀπὸ τῆς ἐκείνων προαιρέσεως , ἀλλ' ἀπὸ τῆς τῶν γινόμενων φύσεως τοῦτο ῥητέον ἐστίν . Ἀνοίγεις συ τὴν χεῖρά σου , καὶ ἐμπιπλᾷς πᾶν ζῶον εὐδοκίας . Χεῖρα τὴν ἐνέργειαν λέγει , καὶ τὴν χορηγητικὴν δύναμιν , διὰ δυνάμεων σε παιδεύειν εἰδέναι , ὡς οὐκ ἐν ταῖς στοιχείοις , ἀλλ' ἐν τῇ τοῦ Θεοῦ προνοίᾳ τῶν καρπῶν , αἱ γοναί . Ἡ καὶ τὸ εὐχολον δεῖκνυς , εἶπε τὸ , Ἀνοίγεις οὐ τὴν χεῖρά σου . Ἐπειδὴ γὰρ οὐ τὸ μάλιστα [ τὸν ] πάντων αἴτιον ἀφέντες προσεκύουν καὶ ἀέρα καὶ ἥλιον , καὶ ταῦτα ἐνόμιζον εἶναι τὰ παρεχόντα τοὺς καρπούς , ἀνέγνω αὐτοὺς ἐπὶ τὴν ἀρχὴν τὴν ἄνω καὶ τὸν τούτων αἴτιον καὶ Δεσπότην , συνεχὼς ταῦτα ἐπλέγει , δεῖκνὺς ὅτι ἐκ τῆς ἐκείνου χειρὸς πάντα , ἐκ τῆς ἐκείνου χρησιμονίας ἐπιρρεῖ τὰ ἀγαθά . ε' . Εὐδοκίας δὲ ἐνταῦθα ἐμπιπλᾶν λέγει , τουτέστιν εὐαρεστησίως b , διότι ἕκαστον ζῶον πληροῖ τοῦ θελήματος αὐτοῦ , τοῦ ἀρέσκοντος αὐτῷ . Οὐ γὰρ ἀπλῶς ἴδωσι τροφήν , ἀλλὰ κατὰ τὸ χρήσιμον ἑκάστῳ , κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν ἑκάστου , κατὰ τὴν πλήρης . Ὁ δὲ λέγει , τοῦτό ἐστι · Καὶ ἀλόγους διδως , καὶ ἀνθρώπους , καὶ πᾶσιν , ὡς ἑκάστῳ ἥδῦ , ὡς ἑκάστῳ ἀρεστόν · καὶ οὐ διδως μόνον , ἀλλὰ καὶ πληροῖς , ὡς μηδὲν εἶναι ἐνδόν . Διὸ φησίν , Ἐμπιπλᾷς πᾶν ζῶον εὐδοκίας ε . Δίκαιος Κύριος ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ , καὶ ὅσιος ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις αὐτοῦ . Ὅδους ἐνταῦθα τὰς οἰκονομίας λέγει , τὴν πρόνοιαν , τὴν χρηδεμονίαν , δι' ἧς ἅπαντα διετύπωσε . Πάντα γὰρ , φησί , τὰ ἔργα αὐτοῦ ἔγχωμία , θαυμαδιαν γέμει , οὐδεμίαν οὐδεὶν παρέχοντα λαβὴν d , χὼν τινες μαινομέναι καὶ λυσσῶσι . Τὰ τοίνυν ἔργα φύσει τοιαῦτα , ὡς ἀπολαμβάνειν , εἰς ἀποσιλᾶν , ὡς ἀνακηρύττειν τοῦ πεποιηκότος τὴν πρόνοιαν , τὴν χρηδεμονίαν , τὴν φιλανθρωπίαν , τὴν δικαιοσύνην , τὴν ὁσιότητα . Ἐγγὺς Κύριος πᾶσι τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτόν , πᾶσι τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτόν ε' ἐν ἀληθείᾳ . Ἰδοὺ καὶ ἕτερον προνοίας μέρος , τὸ κεφάλαιον τῶν ἀγαθῶν . Εἰπὼν γὰρ τὰ κοινὰ καὶ τοῖς ἀπίστοις δοσόμενα , τὴν τροφήν , τοὺς δετοὺς , λέγει καὶ τὰ ἰδιαίτεροι τοῖς πιστοῖς παρεχόμενα . Τίνα δὲ ταῦτά ἐστι ; Τὸ ἐγγὺς αὐτῶν εἶναι , τουτέστιν , ἀνέχεσθαι , χῆδεσθαι , προνοεῖν πολὺν μεῖζόνων ἐκείνων , εἰδὼν αὐτοῖς εἶναι [ 475 ] καὶ θεῶν καὶ ἐμμεν , μᾶλλον αὐτοῖς ἀποκαλύπτειν τὰ ἀγαθά . Θέλημα τῶν φοβουμένων αὐτὸν ποιήσει , καὶ τὴς δεήσεως αὐτῶν εἰσακούσεται , καὶ σῴσει αὐτούς . Καὶ μήν , φησίν , ὁ Παῦλος ἐβούλετο τὸν ἄγγελον τοῦ Σαταν f ἀποσπᾶν ἀπ' αὐτοῦ , τουτέστι , τοὺς πειρασμούς , τὰς θλίψεις , τὰς ἐπιβουλάς , καὶ οὐκ ἐποίησε . Καὶ μὴν ἐποίησεν · ἐπειδὴ γὰρ ἔγνω ὅτι τὰ μὴ συμφέροντα ἦν , πάλιν θελήσει καὶ σφόδρα θελήσει Θεοῦ ἔργον ἦν . Διὸ καὶ ἔλεγεν · Εὐδοκῶ ἐν ἀσθενείαις , ἐν ὀλίγοισιν , ἐν διωγμοῖς . Εἰ δὲ τὰ ἐναντία πρότερον ἐβούλετο , δι' ἄγνοιαν ἐβούλετο · ἐπειδὴ δὲ ἔμαθεν , ὅτι τοῦτο ὁ Θεὸς βούλεται , καὶ αὐτὸς λοιπὸν εὐδοκεῖ . Οὐ γὰρ ἐστιν ἄλλο τὸ θέλημα Θεοῦ , καὶ ἄλλο τῶν φοβουμένων αὐτόν · εἰ δὲ τινα καὶ αὐτοὶ ὡς ἄνθρωποι βούλονται , ἀλλ' ὑστερον διορθοῦνται . Φυλάσσει Κύριος πάντας τοὺς ἀγαπῶντας αὐτόν , καὶ πάντας τοὺς ἀμαρτωλοὺς ἐξολοθρεύσει . Καὶ τοῦτο μέρος προνοίας οὐ μικρόν , τὸ τηρεῖν , τὸ ἀσφαλίζεσθαι , τὸ τὴν παρ' αὐτοῦ πρόνοιαν παρέχειν . Ἀμαρτωλοῦς , δὲ φησι τοὺς τὰ ἀνία νοσοῦντας , τοὺς οὐ βουλομένους διορθωθῆναι . Εἰ δὲ τινὰς καὶ τῶν ἀγαπῶντων αὐτὸν ἀρῆσιν εἰς θάνατον ἐμπέσειν , καὶ τοῦτο φυλάσσοντός ἐστιν · ὅπερ καὶ ἐπὶ τοῦ Ἀβελ γέγονε . Εἰ γὰρ καὶ τὰ σώματα αὐτῶν διεφθάρη , ἀλλ' ὁ ὅμως τῇ ψυχῇ λαμπρότεροι γεγόνασιν · ἀπολῦσονταί δὲ καὶ τὰ σώματα ἀφθαρτα . Ἐπεὶ οὖν εἶπε τῆς προνοίας αὐτοῦ τὰ εἴδη , ὅσα δυνατὸν ἦν εἰπεῖν αὐτῷ , τὰ κοινὰ , τὰ ἰδιάζοντα , τὰ ἐξαιρετα τῶν ἁγίων , τὴν περὶ τοὺς σῳζομένους χρηδεμονίαν , τὴν περὶ τοὺς χειμενοὺς πρόνοιαν , τὴν μακροθυμίαν , τὴν τῶν ἀμαρτωλῶν διόρθωσιν , τὴν τῶν ἁγίων φυλακήν , πάλιν εἰς αὐτὸν κατακλείει τὸν λόγον , καὶ τὴν οἰκουμενὴν ἅπασαν εἰς κοινωνίαν τῆς εὐφημίας καλεῖ λέγων · Αἴνεσιν Κυρίου λαλήσει τὸ στόμα μου , καὶ εὐλογείτω πᾶσα σάρξ τὸ ὄνομα τοῦ ἁγίου αὐτοῦ εἰς τὸν αἰῶνα , καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος . Ὀρᾷ πῶς ἀπὸ τῆς χρηστῆς διαθέσεως οὐ τοὺς εὐεργετουμένους μόνον , ἀλλὰ καὶ τοὺς κολαζομένους καλεῖ ( καὶ γὰρ τοῦτο χρηδεμονία ) , οὐκ ἀνθρώπους μόνον , ἀλλὰ καὶ τὰ ἄλογα , καὶ τὰ στοιχεῖα , καὶ τὰ ἀναίσθητα ἅπαντα · πάντα γὰρ ἑμπεπλῆσται αὐτοῦ τῆς ἀγαθότητος . Μὴ τοίνυν μηδὲ ἡμεῖς διαλείπωμεν τὸν οὕτω χρηστὸν , τὸν οὕτω φιλάνθρωπον , τὸν πανταχοῦ ἐκτείνοντα αὐτοῦ τὴν εὐεργεσίαν συνεχῶς ἀνυμνοῦντες , καὶ διὰ ῥημάτων , καὶ διὰ πραγμάτων · ἵνα καὶ τῶν παρόντων καὶ τῶν μελλόντων ἐπιτύχωμεν ἀγαθῶν , χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ , ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος , εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: λήγω διορίζω , καί τροπή διάφορος ἐξάγω . καί οὗτος γάρ μάλιστα αὐτός δείκνυμι ὁ σοφία , ὁ μή ὁμοῦ πᾶς , μηδέ ὑπό ἑν , ἀλλά παρά πᾶς ὁ ἐνιαυτός διαιρέω ὁ ὁ τροφή , ὥστε καί ὁ γηπόνος ἀναπαύω , καί ὁ γίγνομαι μή διαφθείρω . ὁ τοίνυν , ἐν εὐκαιρίᾳ , ὁ ὅσπερ ἔμπροσθεν εἶπον οὗτος εἰμί , ὅτι καιρός μερίζω ἕκαστος · ὅτι δένω καί χρῄζω ὁ [ 471 ] τροφή δίδωμι . καί πῶς , φημί , ὁ θηρίον ἐγώ πᾶς εἰς σύ ἐλπίζω , εἶπον ; καίτοι πολύς εἰμί αὐτόματος ὁ εἰμί λέγω , ὁ ἐν ἀσέβεια ζῶ . ὁ πρᾶγμα αὐτός λέγω ὁ φύσις ἐνταῦθα , ὡς καί ἀλλαχοῦ δῖος λέγω · ὁ νεοσσός ὁ Κορακαί ὁ ἐπικαλέω αὐτός · καί περ ἀλόγιστος ὁ ζῷον εἰμί . καί πάλιν · Σκίμυρο ὠρύομαι , ὁ ἁρπάζω καί ζητέω παρά ὁ Θεός βρῶσις αὐτός . καίτοι καί οὗτος ἀλόγιστος , καί οὐ αὐτός ζητέω · ἀλλά καί ἐνταῦθα πάλιν ὁ πρᾶγμα λέγω ὁ φύσις · οὖον γάρ ἀπό ὁ ἐκεῖνος προαίρεσις , ἀλλά ἀπό ὁ ὁ γινόμενο φύσις οὗτος ῥητέος εἰμί . ἀνοίγω σῦς ὁ χείρ σύ , καί ἐμπίμπλημι πᾶς ζῷον εὐδοκία . χείρ ὁ ἐνέργεια λέγω , καί ὁ χορηγητικός δύναμις , διά δύναμις σύ παιδεύω οἶδα , ὡς οὐ ἐν ὁ στοιχεῖον , ἀλλά ἐν ὁ ὁ Θεός πρόνοια ὁ καρπός , ὁ γονεύς . ὁ καί ὁ ευχολος δείκνυμι , εἶπον ὁ , ἀνοίγω οὖον ὁ χείρ σύ . ἐπεί γάρ οὖον ὁ μάλιστα [ ὁ ] πᾶς αἴτιος ἀφίημι προσκυνέω καί ἀήρ καί ἥλιος , καί οὗτος νομίζω εἰμί ὁ παρέχω ὁ καρπός , ἀναγιγνώσκω αὐτός ἐπί ὁ ἀρχή ὁ ἄνω καί ὁ οὗτος αἴτιος καί δεσπότης , συνεχῶς οὗτος πλέκω , δείκνυμι ὅτι ἐκ ὁ ἐκεῖνος χείρ πᾶς , ἐκ ὁ ἐκεῖνος χρησιμονια ἐπιρρέω ὁ ἀγαθός . εἰ . Εὐδοκία δέ ἐνταῦθα ἐμπίμπλημι λέγω , τουτέστιν εὐαρέστησις b , διότι ἕκαστος ζῷον πληρόω ὁ θέλημα αὐτός , ὁ ἀρέσκω αὐτός . οὖον γάρ ἀπλόος ὁράω τροφή , ἀλλά κατά ὁ χρήσιμος ἕκαστος , κατά ὁ ἐπιθυμία ἕκαστος , κατά ὁ πλήρης . ὁ δέ λέγω , οὗτος εἰμί · καί ἄλογος δίδωμι , καί ἄνθρωπος , καί πᾶς , ὡς ἕκαστος ἡδύς , ὡς ἕκαστος ἀρεστός · καί οὖον δίδωμι μόνος , ἀλλά καί πληρόω , ὡς μηδείς εἰμί ἐνδίδωμι . Διὸ φημί , ἐμπίμπλημι πᾶς ζῷον εὐδοκία ε . Δίκαιος Κύριος ἐν πᾶς ὁ ὁδός αὐτός , καί ὅσιος ἐν πᾶς ὁ ἔργον αὐτός . ὀδούς ἐνταῦθα ὁ οἰκονομία λέγω , ὁ πρόνοια , ὁ χρηδεμονίαν , διά ὅς ἅπας διατυπόω . Πάν γάρ , φημί , ὁ ἔργον αὐτός ἔγχωμα , θαυμαδιαν γέμω , οὐδείς οὖδας παρέχω λαβή d , χόω τις μαινομένη καί λύω . ὁ τοίνυν ἔργον φύσις τοιοῦτος , ὡς ἀπολαμβάνω , εἰς αποσιλας , ὡς ἀνακηρύσσω ὁ ποιέω ὁ πρόνοια , ὁ χρηδεμονίαν , ὁ φιλανθρωπία , ὁ δικαιοσύνη , ὁ ὁσιότης . ἐγγύς Κύριος πᾶς ὁ ἐπικαλέω αὐτός , πᾶς ὁ ἐπικαλέω αὐτός εἰ ἐν ἀλήθεια . ἰδέ καί ἕτερος πρόνοια μέρος , ὁ κεφάλαιος ὁ ἀγαθός . εἶπον γάρ ὁ κοινός καί ὁ ἄπιστος δίδωμι , ὁ τροφή , ὁ δετός , λέγω καί ὁ ιδιαίτερος ὁ πιστός παρέχω . τίς δέ οὗτος εἰμί ; ὁ ἐγγύς αὐτός εἰμί , τουτέστιν , ἀνέχω , χανδάνω , προνοέω πολύς μείζων ἐκεῖνος , ἀνάκλεις αὐτός εἰμί [ 475 ] καί θεός καί εἰμί , μᾶλλον αὐτός ἀποκαλύπτω ὁ ἀγαθός . θέλημα ὁ φοβέω αὐτός ποιέω , καί σής δέησις αὐτός εἰσακούω , καί σῴζω αὐτός . καί μείς , φημί , ὁ Παῦλος βούλομαι ὁ ἄγγελος ὁ Σατάν f ἀποσπάω ἀπό αὐτός , τουτέστι , ὁ πειρασμός , ὁ θλῖψις , ὁ ἐπιβουλή , καί οὐ ποιέω . καί μήv ποιέω · ἐπεί γάρ γιγνώσκω ὅτι ὁ μή συμφέρω εἰμί , πάλιν ἐθέλω καί σφόδρα ἐθέλω Θεός ἔργον εἰμί . Διὸ καί λέγω · εὐδοκέω ἐν ἀσθένεια , ἐν ὀλίγος , ἐν διωγμός . εἰμί δέ ὁ ἐναντίος πρότερος βούλομαι , διά ἄγνοια βούλομαι · ἐπεί δέ μανθάνω , ὅτι οὗτος ὁ θεός βούλομαι , καί αὐτός λοιπός εὐδοκέω . οὖον γάρ εἰμί ἄλλος ὁ θέλημα Θεός , καί ἄλλος ὁ φοβέω αὐτός · εἰμί δέ τις καί αὐτός ὡς ἄνθρωπος βούλομαι , ἀλλά ὕστερος διορθόω . φυλάσσω Κύριος πᾶς ὁ ἀγάπη αὐτός , καί πᾶς ὁ ἁμαρτωλός ἐξολοθρεύω . καί οὗτος μέρος πρόνοια οὖον μικρός , ὁ τηρέω , ὁ ἀσφαλίζω , ὁ ὁ παρά αὐτός πρόνοια παρέχω . ἁμαρτωλός , δέ φημί ὁ ὁ ἀνία νοσέω , ὁ οὖον βούλομαι διορθόω . εἰμί δέ τις καί ὁ ἀγαπάω αὐτός ἀρά εἰς θάνατος ἐμπίπτω , καί οὗτος φυλάσσω εἰμί · ὅσπερ καί ἐπί ὁ Ἅβελ γίγνομαι . εἰμί γάρ καί ὁ σῶμα αὐτός διαφθείρω , ἀλλά ὁ ὅμως ὁ Ψυχή λαμπρός γίγνομαι · ἀπολύω δέ καί ὁ σῶμα ἄφθαρτος . ἐπεί οὖν εἶπον ὁ πρόνοια αὐτός ὁ εἶδος , ὅσος δυνατός εἰμί εἶπον αὐτός , ὁ κοινός , ὁ ἰδιάζω , ὁ ἐξαίρετος ὁ ἅγιος , ὁ περί ὁ σῴζω χρηδεμονίαν , ὁ περί ὁ χέω πρόνοια , ὁ μακροθυμία , ὁ ὁ ἁμαρτωλός διόρθωσις , ὁ ὁ ἅγιος φυλακή , πάλιν εἰς αὐτός κατακλείω ὁ λόγος , καί ὁ οἰκέω ἅπας εἰς κοινωνία ὁ Εὐφημία καλέω λέγω · αἴνεσις κύριος λαλέω ὁ στόμα ἐγώ , καί εὐλογέω πᾶς σάρξ ὁ ὄνομα ὁ ἅγιος αὐτός εἰς ὁ αἰών , καί εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ὁράω πῶς ἀπό ὁ χρηστός διάθεσις οὖον ὁ εὐεργετέω μόνος , ἀλλά καί ὁ κολάζω καλέω ( καί γάρ οὗτος χρηδεμονία ) , οὐ ἄνθρωπος μόνος , ἀλλά καί ὁ ἄλογος , καί ὁ στοιχεῖον , καί ὁ ἀναίσθητος ἅπας · πᾶς γάρ ἐμπίμπλημι αὐτός ὁ ἀγαθότης . μή τοίνυν μηδέ ἐγώ διαλείπω ὁ οὗτος χρηστός , ὁ οὗτος φιλάνθρωπον , ὁ πανταχοῦ ἐκτείνω αὐτός ὁ εὐεργεσία συνεχῶς ἀνυμνέω , καί διά ῥῆμα , καί διά πρᾶγμα · ἵνα καί ὁ πάρειμι καί ὁ μέλλω ἐπιτυγχάνω ἀγαθός , χάρις καί φιλανθρωπία ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , ὅς ὁ δόξα καί ὁ κράτος , εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .