joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0081.1
τούτων ὧμιν ἀνώτεροι , καὶ τοῦ ἀλάχεσθαι ἐχθρὰ ἐσώμεθα ἀνώτεροι : ἅ . Κἂν ὑβρίσῃ τούτων , φέρε γενναῖος : ἐαυτὸν γάρ , οὐ σὲ ὑδρίσες . Κἂν πλήξῃ , μὴ ἀνταίψῃς τὴν δεξιάν · [ 59 ] αὐτὸς γὰρ ἐστιν ὁ πληττόμενος , οὐ μὲν τῇ χειρί , ἐαυτὸν δὲ τῷ θυμῷ παίων , καὶ πονηρὰν παρὰ πάντων λαμβάνων δόξαν . Εἰ δὲ δοκεῖ σοι ταῦτα δύσκολα εἶναι , ἐννόησον , ὅτι εἰ μαινόμενός σου τις τὸ ἱμάτιον περιέρρηξε , τίνα ἂν ἔφης πᾶσχειν κακῶς , σὲ τὸν παθόντα , ἢ ἐκεῖνον τὸν ποιήσαντα ; Εὐδηλον ὅτι ἐκεῖνον . Εἶτα , ἔνθα μὲν τὸ ἱμάτιον διαρρήγνυται , ὁ ποιήσας τοῦ παθόντος χαλεπώτερα πέπονθεν · ἔνθα δὲ ἡ καρδία διαρρήγνυται , ὁ γὰρ θυμὸς τοῦτο ποιεῖ , οὐχ ἐκεῖνον ἠγῆσθ μεῖζονα πεπονθέναι δεινὰ σοῦ , τοῦ μὴ ὄντος ὑπομείναντος ; Μὴ γὰρ δὴ τοῦτο εἴπης , ὅτι τὸ ἱμάτιον τὸ σὸν ἦ , οὐχ ὅτι πρότερον τὴν ἑαυτοῦ καρδίαν διέρρηξεν . Ὡςπερ γὰρ ἰκτερος οὐχ ἂν γένοιτο , μὴ τῆς χολῆς διαρράγεσης , καὶ τοὺς οἰκείους ὀρούς ὑπερβάσης · οὕτως οὐχ ἂν θυμὸς ἡμετρος γένοιτο , μὴ τῆς καρδίας διαρμάγεισης . Ὡςπερ οὖν , ἂν ἴδῃς τινὰ ἰκτερίῳ κατεχομένον , κἂν μυρία ἐργάσηται δεινὰ , οὐχ ἂν ἔλοι πρὸς σεαυτὸν ἐπισπάσασθαι τὸ νόσημα · οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ θυμοῦ . Μὴ ζηλοῦ , μηδὲ μισοῦ τὴν κακίαν , ἀλλ᾽ ἐλέει κακείνου τὸν οὐ χαλινούντα τὸ ἐν αὐτῷ θηρίον , ἀλλὰ πρότερον ἑαυτὸν λυμαίνοντα καὶ διαφθείροντα . Ὅτι γὰρ ἑαυτὸς οἱ τοιούτοι λυμαίνονται , ἀκοῦειν ἐστι πολλῶν τῶν τὰς τοιαύτας διαλύσεων μάχας , τοῦτο παραινούντων αὐτοῖς · Σαυτοῦ φεῖσαι · σαυτὸν ἀδύκεῖς . Τοιούτων γὰρ ἡ κακία · τὸν τίκτοντα αὐτὴν λυμαίνεται μόνον , πάντα ἄνω καὶ κάτω ποιοῦσα . Μὴ τοίνυν βουλομένω ἀμύνεσθαι ἑτέρους , αὐτοῦ τοῦ λυμένου ἐκπέσεσθαι . Οὐδὲ γὰρ εἰ τις μέλλων ναυαγεῖν , καὶ ὑποβρύχιος γίνεσθαι , ὑδρίσέ σε ἐπὶ τῆς γῆς καθήμενον , ἠλγῆσας ἂν , οὐδὲ ἐξελθὼν τῆς γῆς ἐκινδύνευσας αὐτῷ τοῦ ναυαγίου . Τοῦτο τοίνυν ἀναλογίζου , ὅτι ὁ μὲν ὑδρίζων σε καὶ παροινῶν , ὡςπερ ὀλίγῳ τινί , ἢ κατακινδὺ καταποντιζόμενος , ὑποβρύχιος γίνεται , τῷ τοῦ θυμοῦ ναυαγίῳ περιπεσών · σὺ δὲ ὁ φέρων γενναίως , ἐν λιμένι καὶ παρ᾽ αἰγιαλῷ τρωφῇς . Ἐὰν δὲ πρὸς τὸν αὐτὸν ἐξενεσθῇς αὐτῷ ζηλῶν , οὐχ ἐκεῖνον , ἀλλὰ σαυτὸν κατεπόντισας . Ἀνάσταθε , Κύριε , ἐν ὀργῇ σου , ὑψώθητι ἐν τοῖς πέρασι τῶν ἐχθρῶν σου . Τοῦτο οὕτως εἶπε , δεικνύς ὅτι ἐστι καὶ οὐχ ἐν ὀργῇ ἀναστῆναι · ὡς ὅταν λέγῃ · Ἀνάστα , Κύριε , σῶσόν με , ὁ Θεός μου . Ἀκούων δὲ τοῦ , Ἀνάστα , μηδὲν σωματικὸν ὑποπτεύσης . Ὡςπερ γὰρ τὸ καθῆσθαι ἐπὶ Θεοῦ οὐ σωματικῶς εἴρηται , οὕτως οὐδὲ τοῦτο . Σὺ γάρ , φησί , καθήμενος εἰς τὸν αἰῶνα . Τί οὖν ἐστιν ε , ὁ διὰ τῆς καθέδρας αἰνίττεται ; Τὸ ἐδραῖον , τὸ πεπηγὸς , τὸ βέβαιον τῆς φύσεως , τὸ μόνιμον , ὅπερ σὺν καὶ διὰ τῆς ἀντιδιατολῆς ἐδήλωσεν . Εἰπὼν γὰρ ὅ , Σὺ καθήμενος εἰς τὸν αἰῶνα , ἔπηγεν , Ὑμεῖς δὲ ἀπολλύμενοι εἰς τὸν αἰῶνα . Ὡςπερ οὖν τὸ καθῆσθαι οὐ σωματικόν , οὕτως οὐδὲ τὸ ἀναστῆναι · ἀλλ᾽ ἔχει μὲν τὸ ἐδραῖον , ἐνταῦθα δὲ τὸ εἰμαρτητικόν , τὸ ἀναλυτικόν . Ἔστι δὲ ὁ ὅπου δηλοῖ τὸ καθῆσθαι καὶ τὸ δικαστικόν ·
Lemmas: οὗτος ὅς ἀνώτερος , καί ὁ ἀλάχεσθαι ἐχθρός ἵζω ἀνώτερος : ὅς . κἀν ὑβρίζω οὗτος , φέρω γενναῖος : ἑαυτοῦ γάρ , οὖον σύ ὑδρίς . κἀν πλήσσω , μή ανταιψαω ὁ δεξιός · [ 59 ] αὐτός γάρ εἰμί ὁ πλήσσω , οὖον μέν ὁ χείρ , ἑαυτοῦ δέ ὁ θυμός Παίων , καί πονηρός παρά πᾶς λαμβάνω δόξα . εἰμί δέ δοκέω σύ οὗτος δύσκολος εἰμί , ἐννοέω , ὅτι εἰμί μαίνομαι σύ τις ὁ ἱμάτιον περιρρήγνυμι , τίς εἄν φημί πάσχω κακῶς , σύ ὁ πάθος , ἢ ἐκεῖνος ὁ ποιέω ; ευδηλος ὅτι ἐκεῖνος . εἶτα , ἔνθα μέν ὁ ἱμάτιον διαρρήγνυμι , ὁ ποιέω ὁ πάθος χαλεπός πάσχω · ἔνθα δέ ὁ καρδία διαρρήγνυμι , ὁ γάρ θυμός οὗτος ποιέω , οὐ ἐκεῖνος ἄγω μείζων πάσχω δεινός σύ , ὁ μή εἰμί ὑπομένω ; μή γάρ δή οὗτος εἶπον , ὅτι ὁ ἱμάτιον ὁ σός εἰμί , οὐ ὅτι πρότερος ὁ ἑαυτοῦ Καρδία διαρρήγνυμι . ὡς γάρ ἴκτερος οὐ εἄν γίγνομαι , μή ὁ χολή διαρράγεσης , καί ὁ οἰκεῖος ὀρός υπέρβαση · οὕτως οὐ εἄν θυμός ἡμετρος γίγνομαι , μή ὁ Καρδία διαρμαγεισος . ὡς οὖν , εἄν ὁράω τις ἰκτεριάω κατέχω , κἀν μυρίος ἐργάζομαι δεινός , οὐ εἄν αἱρέω πρός σαυτοῦ ἐπισπάω ὁ νόσημα · οὗτος καί ἐπί ὁ θυμός . μή ζηλόω , μηδέ μισέω ὁ κακία , ἀλλά ἐλεέω ἐκεῖνος ὁ οὖον χαλινόω ὁ ἐν αὐτός θηρίον , ἀλλά πρότερος ἑαυτοῦ λυμαίνω καί διαφθείρω . ὅτι2 γάρ εαυτός ὁ τοιοῦτος λυμαίνομαι , ἀκούω εἰμί πολύς ὁ ὁ τοιοῦτος διάλυσις μάχη , οὗτος παραινέω αὐτός · σεαυτοῦ φείδομαι · σαυτοῦ ἀδύκεῖς . τοιοῦτος γάρ ὁ κακία · ὁ τίκτω αὐτός λυμαίνομαι μόνος , πᾶς ἄνω καί κάτω ποιέω . μή τοίνυν βούλομαι ἀμύνω ἕτερος , αὐτός ὁ λύνω ἐκπίπτω . οὐδέ γάρ εἰμί τις μέλλω ναυαγέω , καί ὑποβρύχιος γίγνομαι , ὑδρίσέ σύ ἐπί ὁ γῆ κάθημαι , ἀλγέω εἄν , οὐδέ ἐξέρχομαι ὁ γῆ κινδυνεύω αὐτός ὁ ναυάγιον . οὗτος τοίνυν ἀναλογίζομαι , ὅτι ὁ μέν υδριζω σύ καί παροινέω , ὡς ὀλίγος τις , ἢ κατακινδὺ καταποντίζω , ὑποβρύχιος γίγνομαι , ὁ ὁ θυμός ναυάγιον περιπίπτω · σύ δέ ὁ φέρω γενναῖος , ἐν λιμήν καί παρά αἰγιαλός τροφή . ἐάν δέ πρός ὁ αὐτός ἐκφέρω αὐτός ζηλόω , οὐ ἐκεῖνος , ἀλλά σαυτοῦ καταποντίζω . ανάστατος , κύριος , ἐν ὀργή σύ , ὑψόω ἐν ὁ πέρας ὁ ἐχθρός σύ . οὗτος οὕτως εἶπον , δείκνυμι ὅτι εἰμί καί οὐ ἐν ὀργή ἀνίστημι · ὡς ὅταν λέγω · ἀνάσταμα , κύριος , σῴζω ἐγώ , ὁ Θεός ἐγώ . ἀκούω δέ ὁ , ἀνάσταμα , μηδείς σωματικός ὑποπτεύω . ὡς γάρ ὁ κάθημαι ἐπί Θεός οὖον σωματικός εἴρω , οὕτως οὐδέ οὗτος . σύ γάρ , φημί , κάθημαι εἰς ὁ αἰών . τις οὖν εἰμί ε , ὁ διά ὁ καθέδρα αἰνίσσομαι ; ὁ ἐδραῖος , ὁ πήγνυμι , ὁ βέβαιος ὁ φύσις , ὁ μόνιμος , ὅσπερ σύν καί διά ὁ αντιδιατολη δηλόω . εἶπον γάρ ὅς , σύ κάθημαι εἰς ὁ αἰών , ἐπάγω , σύ δέ ἀπόλλυμι εἰς ὁ αἰών . ὡς οὖν ὁ κάθημαι οὖον σωματικός , οὕτως οὐδέ ὁ ἀνίστημι · ἀλλά ἔχω μέν ὁ ἐδραῖος , ἐνταῦθα δέ ὁ εἰμαρτητικόν , ὁ ἀναλυτικός . εἰμί δέ ὁ ὅπου δηλόω ὁ κάθημαι καί ὁ δικαστικός ·