ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0265.2
ζ . Εἰ δὲ βούλει καὶ τὴν μέλλουσαν ἡμέραν ἰδεῖν , καὶ μαθεῖν πῶς καὶ ἐκείνη ἡμέρα δυνάμεως αὐτοῦ ἐστίν , ἐννόησον ὅτι ἥλιον ἰδεῖν τὸν οὐρανὸν συστελλόμενον , καὶ ἅπασαν τὴν φύσιν τὴν καταφθαρείσαν ἀνἰσταμένην , καὶ τῷ νεύματι παρισταμένως ἅπαντας , διαδόκους καταισχυνομένων , δαιμόνων κάτω κῦπτοντας , δικαίους στεφανουμένους , ἕκαστον εὐθύναι διδόντα τῶν πεπλημμελημένων , τὰ βραβεῖα λαμβάνοντα τῶν κατορθωμάτων , ἑτέρας ζωῆς κατάστασιν γινομένην . Οὐκέτι γάρ θάνατος , καὶ νόσος , καὶ γῆρας , οὐκέτι πενία , καὶ ἐπὶθρεῖαι , καὶ ἐπιβουλαί , οὐκέτι οἰκήματα , καὶ πόλεις , καὶ τέχναι , καὶ ναυτιλίαι , οὐκέτι ἱματίων περιβολή , καὶ σῖτα , καὶ ποτά , καὶ δροφοί , καὶ κλίναι , καὶ τράπεζαι , καὶ λυγνίαι , οὐκέτι ἐπιβουλαί , καὶ μάχαι , καὶ δικαστήρια , οὐκέτι γάμοι , καὶ ὀδίνες , καὶ τόκοι · ἀλλὰ ταῦτα πάντα ὡσπερ χών , ἀποσδοῦμένη καταλύεται , καὶ ἑτέρα τις ἀμείνων ζωῆς κατάστασις δίδεται , ἀφθαρσία , ἀθανασία , δυνάμεως πολλῆς τῷ σώματι χαριζομένης . Ἄπερ καὶ ὁ Παῦλος δηλῶν , ἔλεγε · Παράγει γὰρ τὸ σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου . Εἰ δὲ ἀπιστεῖς τοῖς εἰρημένοις , ἐπειδὴ μὴ ὁρᾷς αὐτὰ παρόντα , ἀπὸ τῶν παρόντων εἰς τὰ περὶ τῶν μελλόντων λάμβανε τὴν ἀπόδειξιν . Ἐπειδὴ τῷ λόγῳ τὴν οἰκουμένην ἅπασαν , τὴν γῆν , τὴν θάλασσαν , τὴν Ἑλλάδα , τὴν βάρβαρον , τὴν οἰκουμένην , τὴν οἰκητόν , τὰς ἐν τῇ γῇ πόλεις , τὰς ἐν τῇ [ 259 ] θαλάσσῃ νήσους , τὰ δρυ , καὶ τὰς νάπας , καὶ ἰδὼν πανταχοῦ τὴν δύναμιν τοῦ Χριστοῦ διαλάμπουσαν ,
Lemmas: ζ . εἰμί δέ βούλομαι καί ὁ μέλλω ἡμέρα ὁράω , καί μανθάνω πῶς καί ἐκεῖνος ἡμέρα δύναμις αὐτός εἰμί , ἐννοέω ὅτι ἥλιος ὁράω ὁ οὐρανός συστέλλω , καί ἅπας ὁ φύσις ὁ καταφθείρω ἀνίστημι , καί ὁ νεῦμα παρίστημι ἅπας , διαδοκα καταισχύνω , δαίμων κάτω κύπτω , Δίκαιος στεφανόω , ἕκαστος εὐθύνω δίδωμι ὁ πλημμελέω , ὁ βραβεῖον λαμβάνω ὁ κατόρθωμα , ἕτερος ζωή κατάστασις γίγνομαι . οὐκέτι γάρ θάνατος , καί νόσος , καί γῆρας , οὐκέτι πενία , καί ἐπιτρέχω , καί ἐπιβουλή , οὐκέτι οἴκημα , καί πόλις , καί τέχνη , καί ναυτιλία , οὐκέτι ἱμάτιον περιβολή , καί σῖτος , καί ποτός , καί δροφοί , καί κλίνη , καί τράπεζα , καί λυγνίαι , οὐκέτι ἐπιβουλή , καί μάχη , καί δικαστήριον , οὐκέτι γάμος , καί ὠδίνω , καί τόκος · ἀλλά οὗτος πᾶς ὡς χόω , αποσδουμενω καταλύω , καί ἕτερος τις ἀγαθός ζωή κατάστασις δίδωμι , ἀφθαρσία , ἀθανασία , δύναμις πολύς ὁ σῶμα χαρίζομαι . Ἄπερ καί ὁ Παῦλος δηλόω , λέγω · παράγω γάρ ὁ σχῆμα ὁ κόσμος οὗτος . εἰμί δέ ἀπιστέω ὁ εἴρω , ἐπεί μή ὁράω αὐτός πάρειμι , ἀπό ὁ πάρειμι εἰς ὁ περί ὁ μέλλω λαμβάνω ὁ ἀπόδειξις . ἐπεί ὁ λόγος ὁ οἰκέω ἅπας , ὁ γῆ , ὁ θάλασσα , ὁ Ἑλλάς , ὁ βάρβαρος , ὁ οἰκέω , ὁ οἰκητός , ὁ ἐν ὁ γῆ πόλις , ὁ ἐν ὁ [ 259 ] θάλασσα νῆσος , ὁ δρῦς , καί ὁ νάπη , καί εἶδον πανταχοῦ ὁ δύναμις ὁ Χριστός διαλάμπω ,
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0265.3
καὶ πάντας τὸ τίμιον ὄνομα ἀνακηρύττοντας , ἀναλογίζου πρὸς ἑαυτόν , ὅτι τὸ τοσαῦτα δυνάμενος , οὕτως καὶ τὰ μέλλοντα ἐπηγγέλατο .
Lemmas: καί πᾶς ὁ τίμιος ὄνομα ἀνακηρύσσω , ἀναλογίζομαι πρός ἑαυτοῦ , ὅτι ὁ τοσοῦτος δύναμαι , οὕτως καί ὁ μέλλω ἐπαγγέλλω .
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0268.1
καὶ δόξαν ἀρρήτον ἐνδύσεται τότε . Ἐν ταῖς λαμπρότησι τῶν ἁγίων . Ἵνα μὴ φοβερὸν δυναι δεῖξῃ μόνον , δείκνυσιν αὐτοῦ καὶ τὸ ἡμερον καὶ τὸ εὐεργετικόν , λέγων Ἐν ταῖς λαμπρότησι τῶν ἁγίων . Καὶ τοῦτο τῆς ἐκείνου δυνάμεώς ἐστι , τὸ λαμπροὺς οὕτως ἐκείνους ποιῆσαι ὅπερ καὶ Παῦλος ἤδη ἐλεγεν Ὁς μετασχηματίσει τὸ σῶμα τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν εἰς τὸ γενέσθαι συμμόρφον τῷ σώματι τῆς δόξης αὐτοῦ .
Lemmas: καί δόξα ἄρρητος ἐνδύω τότε . ἐν ὁ λαμπρότης ὁ ἅγιος . ἵνα μή φοβερός δύο δείκνυμι μόνος , δείκνυμι αὐτός καί ὁ ἥμερος καί ὁ εὐεργετικός , λέγω ἐν ὁ λαμπρότης ὁ ἅγιος . καί οὗτος ὁ ἐκεῖνος δύναμις εἰμί , ὁ λαμπρός οὕτως ἐκεῖνος ποιέω ὅσπερ καί Παῦλος ἤδη λέγω ὅς μετασχημάτισις ὁ σῶμα ὁ ταπείνωσις ἐγώ εἰς ὁ γίγνομαι σύμμορφος ὁ σῶμα ὁ δόξα αὐτός .
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0268.2
Ἐπεὶδὴ μέγα εἶπε καὶ ἄρατον , ἐπήγαγε Κατὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ δύνασθαι αὐτὸν ὑποτάξαι αὐτῷ τὰ πάντα . Μὴ ζητεῖ πῶς , φησί , καὶ τὴν τρόπον . Δυνατὰ γὰρ αὐτῷ πάντα , ὅσα βούλεται . Τινὸς δὲ ἐνεκεν οὐκ εἶπεν , Ἐν τῇ λαμπρότητι τῶν ἁγίων , ἀλλ᾽ Ἐν ταῖς λαμπρότησιν ὅτι πολλὰ καὶ διάφορα τὰ βραδεῖα . Ἄλλη γὰρ δόξα ἡλίου , καὶ ἄλλη δόξα σελήνης , καὶ ἄλλη δόξα ἀστέρων . Ἀστὴρ γὰρ ἀστέρος διαφέρει ἐν δόξῃ οὕτως ἔσται , φησί , καὶ ἡ ἀνόστασις τῶν νεκρῶν . Καὶ ὁ Χριστὸς Ἐν τῇ εἰκόνι τοῦ Πατρὸς μου πολλαὶ μοραὶ εἰσι . Διὰ τοῦτο ἡ λαμπρότης ἐκείνη τέλος οὐκ ἔχει . Οὐδὲ γὰρ εἶκε νυκτί , οὐδὲ παραχωρεῖ σκότῳ , ἀλλ᾽ ἄρατος οὕσα καὶ μεγάλη , καὶ πολὺ ταύτην τὴν ὁρωμένην ὑπερβαίνοῦσα , ἕτι καὶ τοῦτο ἕχει μέγιστον , τὸ πᾶς μὴ δέχεσθαι , ὅπερ ἄρατον δυνάμεώς ἐστι τοῦ βασιλέως , τὸ τὰ σώματα τὰ φθαρτὰ καὶ ἐπίκηρα εἰς τασαύτην ἄγειν ἰσχὺν καὶ δύναμιν . Εἶτα ἐπειδὴ μεγάλα τινὰ εἶπε , καὶ ταῖς ἐλπίσιν ἐπέφυσε τὴν ἄχρηστον , δείκνυσιν ὅτι εἰκῶς ταῦτα γίνεται , ἐπειδὴ τῆμαυτοῦς ὁ κατορθῶν . Τὸς δὲ ὁ κατορθῶν Ὁ ὁμοούσιος τῷ Πατρὶ . Τοῦτο γὰρ ἤδη ἐπήγαγεν Ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐγέννησά σε .
Lemmas: ἐπειδή μέγας εἶπον καί ἀείρω , ἐπάγω κατά ὁ ἐνέργεια ὁ δύναμαι αὐτός ὑποτάσσω αὐτός ὁ πᾶς . μή ζητέω πῶς , φημί , καί ὁ τρόπος . δυνατός γάρ αὐτός πᾶς , ὅσος βούλομαι . τις δέ ἕνεκα οὐ εἶπον , ἐν ὁ λαμπρότης ὁ ἅγιος , ἀλλά ἐν ὁ λαμπρότης ὅτι πολύς καί διάφορος ὁ βραδύς . ἄλλη γάρ δόξα ἥλιος , καί ἄλλος δόξα σελήνη , καί ἄλλος δόξα ἀστήρ . Ἀστήρ γάρ ἀστήρ διαφέρω ἐν δόξα οὕτως εἰμί , φημί , καί ὁ ἄνοστος ὁ νεκρός . καί ὁ Χριστός ἐν ὁ εἰκών ὁ πατήρ ἐγώ πολύς μόρον εἰμί . Ζεύς οὗτος ὁ λαμπρότης ἐκεῖνος τέλος οὐ ἔχω . οὐδέ γάρ εἴκω νύξ , οὐδέ παραχωρέω σκότος , ἀλλά Ἄρατος εἰμί καί μέγας , καί πολύς οὗτος ὁ ὁράω ὑπερβαίνω , ἔτι καί οὗτος ἕχω μέγας , ὁ πᾶς μή δέχομαι , ὅσπερ ἀείρω δύναμις εἰμί ὁ βασιλεύς , ὁ ὁ σῶμα ὁ φθαρτός καί ἐπικηρος εἰς τασαυος ἄγω ἰσχύς καί δύναμις . εἶτα ἐπεί μέγας τις εἶπον , καί ὁ ἐλπίς ἐπιφύω ὁ ἄχρηστος , δείκνυμι ὅτι ἵημι οὗτος γίγνομαι , ἐπεί τημαυος ὁ κατορθόω . τός δέ ὁ κατορθόω ὁ ὁμοούσιος ὁ πατήρ . οὗτος γάρ ἤδη ἐπάγω ἐκ γαστήρ πρό Ἑωσφόρος γεννάω σύ .
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0268.3
Ἀλλ᾽ οἱ πρὸς τὴν ἐκτὸν γνῶμην διαστρέφοντες τὰ εἰρημένα , περὶ τῆς κατὰ σάρκα ταύτα γεννήσεως εἰρήσθαι φασί . Πῶς οὖν , Πρὸ ἑωσφόρου εἶπέ μοι . Τὴν νύκτα οὐκ εἶπε , καθ᾽ ἣν ἐτίκτετο , ὅτι πρὸ τοῦ ὁρθροῦ ἐτεχθῆν . Ἄλλ᾽ οὐ τοῦτο τὸ ἑωσφόρου εἶπεῖν , οὐδὲ ἱστορίας χάριν ἐλεγεν ἄλλως δὲ οὐδὲ ἔχουσι δεῖξαι , ὅτι ὅπερ οἱ εὐαγγελισταὶ ἐδόξασαν , τοῦτο εἰπον ἂν οἱ προφῆται οἱ συνεκσιακούμενοι τὰ πλεῖον φθεγγόμενοι . Ἐνταῦθα τοίνυν τὸ Πρὸ ἑωσφόρου , οὐ πρὸ τῆς ἀνατολῆς λέγει τοῦ ἑωσφόρου , ἀλλὰ πρὸ τῆς φύσεως , πρὸ τοῦ γενέσθαι ἑωσφόρον . Οὐδὲ γὰρ ταῦτα ἡ Γραφὴ διακρεῖν , ὅταν πρὸ φύσεως λέγῃ , καὶ ὅταν πρὸ ἐνεργείας οἷον ὅταν λέγῃ Δεῖ φθάνειν τὸν ὄρθρον ἐπ᾽ εὐχαριστίαν σου , καὶ πρὸ ἀνατολῆς σωτῆρος ἐπυγγχάνειν σοι . Ἐνταῦθα γὰρ τὸν ὄρθρον λέγει . Οὐ γὰρ εἶπε , Πρὸ ἡλίου , ἀλλὰ Πρὸ ἀνατολῆς οὐ . Πρὸ τῆς φύσεως εἴδεν γὰρ πρὸ τῆς φύσεως τοῦ ἡλίου γέγονεν ἀλλὰ , Πρὸ ἀνατολῆς τοῦ ἡλίου , ἵνα τὸν ὄρθρον ἐμφανῇ . Ἄλλαχόθι δὲ [ 261 ] ὅτε πρὸ τῆς φύσεως αὐτοῦ λέγει , οὐ λέγει , Πρὸ ἀνατολῆς , ἀλλὰ , Πρὸ τοῦ ἡλίου ὡς ὅταν λέγῃ Πρὸ τοῦ ἡλίου διαμένει τὸ ὄνομα αὐτοῦ . Καὶ πρὸ τῆς σελήνης γενεὰς γενεῶν . Ὄσπερ οὖν ἕτερον τὸ Πρὸ ἡλίου , καὶ ἕτερον τὸ , Πρὸ ἀνατολῆς ἡλίου τὸ μὲν γὰρ τὴν ἐνέργειαν τοῦ ἡλίου , καὶ τὸν ὄρθρον δι᾽ λαί , τὸ δὲ τὴν φύσιν οὕτω δὲ καὶ ἐνταῦθα εἰ εἴδωλον τὴν νύκτα δηλώσαι , οὐκ ἂν εἶπε , Πρὸ ἑωσφόρου , ἀλλὰ , Πρὸ ἀνατολῆς ἑωσφόρου . Ἄλλως δὲ καὶ ὁ Χριστὸς τὸν ψαλμὸν τοῦτον οὐκ εἰς τὴν κατὰ σάρκα οἰκονομίαν , ἀλλ᾽ εἰς τὴν
Lemmas: ἀλλά ὁ πρός ὁ ἕκτος γνώμη διαστρέφω ὁ εἴρω , περί ὁ κατά σάρξ οὗτος γέννησις εἴρω φημί . Πῶς οὖν , πρό Ἑωσφόρος εἶπον ἐγώ . ὁ νύξ οὐ εἶπον , κατά ὅς τίκτω , ὅτι πρό ὁ ὄρθρος τίκτω . ἄλλος οὖον οὗτος ὁ Ἑωσφόρος εἶίπω , οὐδέ ἱστορία χάρις λέγω ἄλλως δέ οὐδέ ἔχω δείκνυμι , ὅτι ὅσπερ ὁ εὐαγγελιστής δοξάζω , οὗτος εἶπον εἄν ὁ προφήτης ὁ συνεκσιακουμενοω ὁ πλείων φθέγγομαι . ἐνταῦθα τοίνυν ὁ πρό Ἑωσφόρος , οὖον πρό ὁ ἀνατολή λέγω ὁ Ἑωσφόρος , ἀλλά πρό ὁ φύσις , πρό ὁ γίγνομαι Ἑωσφόρος . οὐδέ γάρ οὗτος ὁ γραφή διακρεῖν , ὅταν πρό φύσις λέγω , καί ὅταν πρό ἐνέργεια οἷος ὅταν λέγω Δεύς φθάνω ὁ ὄρθρος ἐπί εὐχαριστία σύ , καί πρό ἀνατολή σωτήρ ἐπυγγχάνειν σύ . ἐνταῦθα γάρ ὁ ὄρθρος λέγω . οὖον γάρ εἶπον , πρό ἥλιος , ἀλλά πρό ἀνατολή οὖον . πρό ὁ φύσις ὁράω γάρ πρό ὁ φύσις ὁ ἥλιος γίγνομαι ἀλλά , πρό ἀνατολή ὁ ἥλιος , ἵνα ὁ ὄρθρος ἐμφαίνω . ἀλλαχόθι δέ [ 261 ] ὅτε πρό ὁ φύσις αὐτός λέγω , οὖον λέγω , πρό ἀνατολή , ἀλλά , πρό ὁ ἥλιος ὡς ὅταν λέγω πρό ὁ ἥλιος διαμένω ὁ ὄνομα αὐτός . καί πρό ὁ σελήνη γενεά γενεά . ὅσπερ οὖν ἕτερος ὁ πρό ἥλιος , καί ἕτερος ὁ , πρό ἀνατολή ἥλιος ὁ μέν γάρ ὁ ἐνέργεια ὁ ἥλιος , καί ὁ ὄρθρος διά λαί , ὁ δέ ὁ φύσις οὗτος δέ καί ἐνταῦθα εἰμί εἴδωλον ὁ νύξ δηλόω , οὐ εἄν εἶπον , πρό Ἑωσφόρος , ἀλλά , πρό ἀνατολή Ἑωσφόρος . ἄλλος δέ καί ὁ Χριστός ὁ ψαλμός οὗτος οὐ εἰς ὁ κατά σάρξ οἰκονομία , ἀλλά εἰς ὁ
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0268.5
Ἐπεὶ βουλόμενος τὴν προφητείαν ἐν σχήματι δικαστοῦ [ 262 ] συνδέναι , πρὸς αὐτὸν τὴν λαλίαν ποιεῖται , ὅπερ σφοδρότατῆς ἀγάπης ἦν καὶ χαρᾶς ὑπερβαλλούσης , καὶ ψυχῆς σφόδρα κατόχου θεῖῳ Πνεύματι γινομένης . Ἄμωσέ Κύριος , καὶ οὐ μεταμεληθήσῃς μου . Σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα , κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ . Ὄρα πῶς πάλιν ἐπὶ τὸ ταπεινότερον τὸν λόγον ἄγει , ποτὲ μὲν περὶ τῆς δεξιότης , ποτὲ δὲ περὶ τῆς ἀνωρωπότητος διαλεγόμενος ὅπερ καὶ οἱ εὐαγγελισταὶ ποιοῦσιν , ἵνα ἐκατέρωθεν ἡ ἀκρίβεια τῶν δογμάτων διατηρῆται . Καὶ διὰ τί εἶπε , Κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ Καὶ διὰ τὰ μυστήρια , δὲι χάλεινος ἄρατον καὶ οἷον προσῆνχε τὸ Ἄβραάμ , καὶ διὰ τὸ ἐλευθέραν εἶναι τοῦ νόμου ταύτην τὴν ἱερσύ -
Lemmas: ἐπεί βούλομαι ὁ προφητεία ἐν σχῆμα δικαστής [ 262 ] συνδέω , πρός αὐτός ὁ λαλιά ποιέω , ὅσπερ σφοδρός ἀγάπη εἰμί καί χαρά ὑπερβάλλω , καί Ψυχή σφόδρα κάτοχος θεῖον πνεῦμα γίγνομαι . Ἄμωσέ Κύριος , καί οὖον μεταμέλω ἐγώ . σύ ἱερεύς εἰς ὁ αἰών , κατά ὁ τάξις Μελχισεδέκ . σύργαστρος πῶς πάλιν ἐπί ὁ ταπεινός ὁ λόγος ἄγω , ποτέ μέν περί ὁ δεξιότης , ποτέ δέ περί ὁ ανωρωποτητη διαλέγω ὅσπερ καί ὁ εὐαγγελιστής ποιέω , ἵνα ἑκατέρωθεν ὁ ἀκρίβεια ὁ δόγμα διατηρέω . καί διά τίς εἶπον , κατά ὁ τάξις Μελχισεδέκ καί διά ὁ μυστήριον , δεῖ χάλεινος ἀείρω καί οἷος προσφέρω ὁ Ἀβραάμ , καί διά ὁ ἐλεύθερος εἰμί ὁ νόμος οὗτος ὁ ἱερεύς -
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0272.1
ἀλόγων ἔσοι τις ἄν . Τί γὰρ ὀφελος ὧν βαλλομένωι μεγέθει φορτίων , κἂν μυριάδας αὐτῶν ἀπολαύῃ ; τί δὲ βλάδος ἐτέρωι τούτων ἀπηλλαγμένωι πάντων , ἂν τῆς ἀναγκαίας ἀπολαύῃ τροφῆς ; Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Χριστὸς ὑψηλὸς τοὺς ἑαυτοῦ κατασκευάζων μαθητάς , ἄτε μέλλοντας τῇ οἰκουμένῃ διαλέξεσθαι πᾶση , πασῶν αὐτοὺς ἀπηλλάχθαι φροντίδων , πτερωτῶσθαι ἐργαζόμενος , καὶ ἀδάμαντος εὐτονωτέρους . Οὐδὲν γὰρ οὕτως ἰσχυὸν ἐντίθησι ψυχῇ , ὡς τὸ τούτων ἀπηλλάχθαι · οὐδὲν οὕτως ἀσθενὴ ποιεῖ , ὡς τὸ τούτων ἐνέχεσθαι . Ὦσπερ γὰρ οὐκ ἔστι λύπην εὑρεῖν ἐνταῦθα ταχέως , οὕτως ἐκεῖ ἡδονήν . Ὁ μὲν γὰρ πολλοὺς ἔχει δεσπότας καὶ δεσπόνας ἀνημέρους τινὰς καὶ ἀπανθρώπους · ὁ δὲ δουλεύει μὲν οὐδενί , κρατεῖ δὲ ἀπάντων , μετὰ πολλῆς τῆς ἀδείας , καὶ τῆς ἀκτίνος ἀπολαύων , καὶ τῷ ἀέρι ἐντροφῶν , καὶ τὸν διενεχλούμενον οὐκ ἔχων . Οὐ θυμὸς σπαραγμὸς τούτων , οὐ φθόνος , οὐ βασκανία , οὐ φροντίδες τῆχουσίαν , οὐ ζηλοτυπία , οὐ ξενοδοξία , οὐ τύφος , οὐκ ἄλλο τῶν τοιούτων οὐδὲν · ἀλλ' ὥσπερ τις λυμὴν οὐδεῖαν ἔχει · χωματὸν ἀπηλλαγμένος , οὕτως αὐτῷ τὰ τῆς ψυχῆς διακέεται , καὶ πρὸς τὸν οὐρανὸν εὐκόλως ὀδεύει , οὐδενὶ τῶν παρόντων κατεχόμενος . Ἐν' οὖν καὶ ἡμεῖς ταύτης ἀπολαύσωμεν τῆς ἀδείας , καὶ τῆς κατὰ τὸν παρόντα βίον εὐθυμίας , καὶ τῆς εὐκολίας τῆς κατὰ τὴν ἀποδημίαν , τοῦτον διώκωμεν τὸν βίον , ὥστε καὶ τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν ἀπολαύ-σαι , τῶν ὑπερβαλλόντων ἅπαντα λόγον , καὶ νοῦν , καὶ διάνοιαν , ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν , ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος , εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: ἄλογος εἰσίημι τις ἄν . τις γάρ ὄφελος ὅς βάλλω μέγεθος φορτίον , κἀν μυριάς αὐτός ἀπολαύω ; τίς δέ Βλάδος ἔτερος οὗτος ἀπαλλάσσω πᾶς , εἄν ὁ ἀναγκαῖος ἀπολαύω τροφή ; Ζεύς οὗτος καί ὁ Χριστός ὑψηλός ὁ ἑαυτοῦ κατασκευάζω μαθητής , αὔγ-ασμα μέλλω ὁ οἰκέω διαλέγω πᾶς , πᾶς αὐτός ἀπαλλάσσω φροντίς , πτερόω ἐργάζομαι , καί ἀδάμας εὔτονος . οὐδείς γάρ οὕτως ἰσχύω ἐντίθημι Ψυχή , ὡς ὁ οὗτος ἀπαλλάσσω · οὐδείς οὕτως ἀσθενής ποιέω , ὡς ὁ οὗτος ἐνέχω . ὥσπερ γάρ οὐ εἰμί λύπη εὑρίσκω ἐνταῦθα ταχέως , οὕτως ἐκεῖ ἡδονή . ὁ μέν γάρ πολύς ἔχω δεσπότης καί δεσποναω ἀνήμερος τις καί ἀπάνθρωπος · ὁ δέ δουλεύω μέν οὐδείς , κρατέω δέ ἀπαντάω , μετά πολύς ὁ ἄδεια , καί ὁ ἀκτίς ἀπολαύω , καί ὁ ἀήρ εντροφαω , καί ὁ διαφέρω οὐ ἔχω . οὖον θυμός σπαραγμός οὗτος , οὖον φθόνος , οὖον βασκανία , οὖον φροντίς τήκω , οὖον ζηλοτυπία , οὖον ξενοδοκία , οὖον τύφος , οὐ ἄλλος ὁ τοιοῦτος οὐδείς · ἀλλά ὥσπερ τις λύω οὐδεῖαν ἔχω · χωματὸν ἀπαλλάσσω , οὕτως αὐτός ὁ ὁ Ψυχή διακέομαι , καί πρός ὁ οὐρανός εὐκόλως οδεύω , οὐδείς ὁ πάρειμι κατέχω . ἐν οὖν καί ἐγώ οὗτος ἀπολαύω ὁ ἄδεια , καί ὁ κατά ὁ πάρειμι βίος εὐθυμία , καί ὁ εὐκολία ὁ κατά ὁ ἀποδημία , οὗτος διώκω ὁ βίος , ὥστε καί ὁ αἰώνιος ἀγαθός ἀπολαύω , ὁ ὑπερβάλλω ἅπας λόγος , καί νόος , καί διάνοια , ἐν Χριστός Ἰησοῦς ὁ κύριος ἐγώ , ὅς ὁ δόξα καί ὁ κράτος , εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0272.2
265 ΕΙΣ ΤΟΝ Ρ΄ ΨΑΛΜΟΝ .
Lemmas: 265 εἰς ὁ Ρ΄ ψαλμός .
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0272.3
Ἐξομολογήσομαι σοι , Κύριε , ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου . α'.Τί ἐστιν , Ἐν ὅλῃ ; Μετὰ προθυμίας ἀπάσης , συν-τεταμένος , ἀπαλλαγείς τῶν βιωτικῶν φροντίδων , καὶ μεταδόσιος γενόμενος , καὶ τὴν ψυχὴν ἀπολύσας τῶν δεσμῶν τοῦ σώματος . Ἐν καρδίᾳ . Οὐχ ἀπλῶς ἐν ῥήμασι , οὐδὲ ἐν γλώττῃ καὶ στόματι μόνον , ἀλλὰ καὶ μετὰ τῆς διανοίας . Οὕτω καὶ Μωϋσῆς νομοθετῶν ἔλεγεν · Ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεὸν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου , καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου . Ἐνταῦθα γὰρ μοι τὴν ἐξομολόγησιν τὴν εὐχαριστίαν δοκεῖ λέγειν . Ὑμνήσω , φησίν , εὐχαριστήσω . Καὶ γὰρ ἅπαντα τὸν βίον εἰς τοῦτο ἀνέλισεν , καὶ ἐντεῦθεν προομιάζεται , καὶ εἰς τοῦτο καταλήγει · καὶ τοῦτο ἦν ἔργον αὐτοῦ διαπαντός , τὸ καὶ ὑπὲρ τῶν εἰς αὐτὸν γενομένων , καὶ ὑπὲρ τῶν εἰς ἄλλους εὐεργεσιῶν τὴν εὐχαριστίαν ἀναφέρειν . Οὐδὲν γὰρ οὕτως ὁ Θεὸς ὡς τοῦτο ἐπιζητεῖ · τοῦτο θυσία , τοῦτο προσφορά , τοῦτο ψυχῆς εὐγνώμονος σημεῖον , τοῦτο πλῆρη κατὰ τοῦ διαβόλου · ἐντεῦθεν ὁ μακάριος Ἰωβ ἰστερανοῦστο καὶ ἀνεκρύπτετο , ὅτι μυρίων πειρασμῶν ἐπενεχθέντων αὐτῷ , καὶ τῆς γυναικὸς ὑποσκελισούσης , οὐ περι-ετράπη , ἀλλ' ἔμενεν εὐχαριστῶν τῷ Δεσπότῃ περὶ πάντων , οὐχ ἡνίκᾳ ἐπλούτει , ἀλλὰ καὶ ἡνίκᾳ πένης ἐγένετο · οὐχ ἡνίκᾳ ὑγιαίνει , ἀλλὰ καὶ ἡνίκᾳ ἐπλήγη τὴν σάρκα · οὐχ ὅτε κατὰ ροὺν αὐτῷ τὰ πράγματα ἐφέρετο , ἀλλὰ καὶ ὅτε χαλεπὸς ἐκεῖνος ὁ χειμὼν κατ-έσκηψεν εἰς πᾶσαν αὐτοῦ τὴν οἰκίαν , καὶ εἰς αὐτὴν τοῦ σώματος τὴν φύσιν . Τοῦτο γὰρ μάλιστα εὐχαριστοῦ
Lemmas: ἐξομολογέω σύ , κύριος , ἐν ὅλος Καρδία ἐγώ . α'.Τί εἰμί , ἐν ὅλος ; μετά προθυμία ἀπασάω , συντείνω , ἀπαλλάσσω ὁ βιωτικός φροντίς , καί μετάδοσις γίγνομαι , καί ὁ ψυχή ἀπολύω ὁ δεσμός ὁ σῶμα . ἐν Καρδία . οὐχ ἀπλόος ἐν ῥῆμα , οὐδέ ἐν γλῶσσα καί στόμα μόνος , ἀλλά καί μετά ὁ διάνοια . οὕτως καί Μωϋσῆς νομοθέτης λέγω · ἀγάπησις κύριος ὁ θεός σύ ἐκ ὅλος ὁ Καρδία σύ , καί ἐκ ὅλος ὁ διάνοια σύ . ἐνταῦθα γάρ ἐγώ ὁ ἐξομολόγησις ὁ εὐχαριστία δοκέω λέγω . ὑμνέω , φημί , εὐχαριστέω . καί γάρ ἅπας ὁ βίος εἰς οὗτος ἀναλίσκω , καί ἐντεῦθεν προομιαζομαι , καί εἰς οὗτος καταλήγω · καί οὗτος εἰμί ἔργον αὐτός διαπαντός , ὁ καί ὑπέρ ὁ εἰς αὐτός γίγνομαι , καί ὑπέρ ὁ εἰς ἄλλος εὐεργεσία ὁ εὐχαριστία ἀναφέρω . οὐδείς γάρ οὕτως ὁ θεός ὡς οὗτος ἐπιζητέω · οὗτος θυσία , οὗτος προσφορά , οὗτος Ψυχή εὐγνώμων σημεῖον , οὗτος πλήρης κατά ὁ διάβολος · ἐντεῦθεν ὁ μακάριος Ἰώβ ἰστερανοῦστο καί ἀνακρύπτω , ὅτι μυρίος πειρασμός ἐπιφέρω αὐτός , καί ὁ γυνή ὑποσκέλλω , οὖον περιτρέπω , ἀλλά μένω εὐχαριστέω ὁ δεσπότης περί πᾶς , οὐ ἡνίκα πλουτέω , ἀλλά καί ἡνίκα πένης γίγνομαι · οὐ ἡνίκα ὑγιαίνω , ἀλλά καί ἡνίκα πλήσσω ὁ σάρξ · οὐ ὅτε κατά ῥόος αὐτός ὁ πρᾶγμα φέρω , ἀλλά καί ὅτε χαλεπός ἐκεῖνος ὁ χειμών κατασκήπτω εἰς πᾶς αὐτός ὁ οἰκίον , καί εἰς αὐτός ὁ σῶμα ὁ φύσις . οὗτος γάρ μάλιστα εὐχαριστέω
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0273.1
σχήμα , πῶς συστέλλονται · πῶς ταπεινοῦνται · πῶς συντρίβονται ; Καὶ γὰρ μυρίας ἀπολαύσαντες διδασκαλίας , καὶ μηδὲν κερδάναντες , ἀπὸ τῆς ὄψεως ἐκείνης ἀθρόον φιλοσοφοῦσι , τὸ τε εὐτελὲς καὶ ἐπίχρουν τῆς ζωῆς πλῆν ἡς καταμανθάνοντες φύσεως , καὶ τὸ σαθρὸν καὶ ἀστατον τῆς αὐτῶν δυναστείας , καὶ ἐν ταῖς ἀλλοτρίαις συμφοραῖς τὰς ἐκτὸς προορώντες μεταβολάς .
Lemmas: σχήμα , πῶς συστέλλω · πῶς ταπεινόω · πῶς συντρίβω ; καί γάρ μυρίος ἀπολαύω διδασκαλία , καί μηδείς κερδαίνω , ἀπό ὁ ὄψις ἐκεῖνος ἀθρόος φιλοσοφέω , ὁ τε εὐτελής καί ἐπίχρουν ὁ ζωή Πλῆν εἰμί καταμανθάνω φύσις , καί ὁ σαθρός καί ἄστατος ὁ αὐτός δυναστεία , καί ἐν ὁ ἀλλότριος συμφορά ὁ ἐκτός προοράω μεταβολή .
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0273.4
γ' . Οὐχ εἰς θεογνωσίαν δὲ μόνον , ἀλλὰ καὶ εἰς πολιτεῖαν ἡμῖν μεγίστην εἰσάγει διδασκαλίαν τὰ κτίσματα . Ὁ τε γὰρ πλεονέκτης , ἐπειδὰν ἴδῃ τὴν ἡμέραν τῇ νυκτὶ παραχωροῦσαν , καὶ τὸν ἥλιον τῇ σελήνη , αἰδεσθήσεται τῶν στοιχείων τὴν εὐταξίαν , τῶν δυνατωτέρων ἢ , τῶν καταδεεστέρων οὐκ ἐπιθυμῆσει πραγμάτων · δ τε μοιχὸς καὶ ἀχάλαστος , ἐπειδὰν ἴδῃ τὴν θαλάτταν μαινομένην , εἶτα χαλινουμένην ὑπὸ τὸν αἰγιαλόν , πάλιν τῶν ἀτάκτων ὑδάτων αἰδοῦμενος τὴν εὐταξίαν , ταχέως καταστήσει · δυνήσεται τὴν ἐκτὸς κορυφουμένην ἐπιθυμίαν , καὶ τῷ φόβῳ τοῦ Χριστοῦ χαλινῶσαι τὴν εἰς τὸ πρῶτον φοράν , καὶ διαλύσαι τὸν ἀφρόν ἅπαντα τῆς ἀκολάστου πευλῆς ὀργῆς , καὶ εἰς σωφροσύνην ἐπαναγαγεῖν . Καὶ περὶ ἀναστάσεως δὲ εἰς τὴν χέρσον ἀπίδων εὐκόλως δυνήσεται φιλοσοφεῖν , καὶ τὸν περὶ αὐτῆς δέξασθαι λόγον . Ὅταν γὰρ ἴδῃ τὴν γῆν δεχομένην κόκκον σίτου στερεόν , εἶτα πρότερον διαλύουσαν καὶ σήπουσαν , καὶ πολλῷ βελτίονα τίκτουσαν · ὅταν τῇ τὴν ἀμπελῖνα ἐν χειμῶσι γυμνὴν φύλλων , καὶ ἄλιων , καὶ βοτρυῶν , καὶ αὐτὸ ἔχρὸν ξύλον , ὡς τὰ ὀστὰ τὰ ξηρά , εἶτα ἕαρος ἐπιστάντος τὴν εὐμορφίαν ἅπασαν ἀπολαμβάνουσαν . Ἐν τοῖς σώμασι τῶν φυτῶν καὶ τῶν σπερμάτων τῶν μετὰ τὴν διασφάραξιν ἀνισταμένων , δυνήσεται καὶ περὶ τῆς ἑαυτοῦ σαρκὸς φιλοσοφεῖν . Τὸ φιλόπονον δὲ πάλιν ἀπὸ τοῦ μύρμηκος εἰσεται , καὶ τὸ φιλόκαλον ἀπὸ τῆς μελίττης , καὶ τὸ κοινωνικόν , καθάπερ ἡ Παροιμία
Lemmas: γε . οὐχ εἰς θεογνωσία δέ μόνος , ἀλλά καί εἰς πολιτεία ἐγώ μέγας εἰσάγω διδασκαλία ὁ κτίσμα . ὁ τε γάρ πλεονέκτης , ἐπειδάν ὁράω ὁ ἡμέρα ὁ νύξ παραχωρέω , καί ὁ ἥλιος ὁ σελήνη , αἰδέομαι ὁ στοιχεῖον ὁ εὐταξία , ὁ δυνατός ἢ , ὁ καταδεής οὐ ἐπιθυμέω πρᾶγμα · δ τε μοιχός καί ἀχάλαστος , ἐπειδάν ὁράω ὁ θάλασσα μαίνομαι , εἶτα χαλινόω ὑπό ὁ αἰγιαλός , πάλιν ὁ ἄτακτος ὕδωρ αἰδέομαι ὁ εὐταξία , ταχέως καθίστημι · δύναμαι ὁ ἐκτός κορυφόω ἐπιθυμία , καί ὁ φόβος ὁ Χριστός χαλινόω ὁ εἰς ὁ πρῶτος φορός , καί διαλύω ὁ ἀφρός ἅπας ὁ ἀκόλαστος πευλῆς ὀργή , καί εἰς σωφροσύνη ἐπανάγω . καί περί ἀνάστασις δέ εἰς ὁ χέρσος απιδηω εὐκόλως δύναμαι φιλοσοφέω , καί ὁ περί αὐτός δέχομαι λόγος . ὅταν γάρ ὁράω ὁ γῆ δέχομαι κόκκος σῖτος στερεός , εἶτα πρότερος διαλύω καί σήπω , καί πολύς ἀγαθός τίκτω · ὅταν ὁ ὁ ἀμπέλινος ἐν χειμών γυμνός φύλλον , καί ἁλιεύς , καί Βότρυς , καί αὐτός χρώς ξύλον , ὡς ὁ ὁστόν ὁ ξηρός , εἶτα ἔαρ ἐφίστημι ὁ εὐμορφία ἅπας ἀπολαμβάνω . ἐν ὁ σῶμα ὁ φυτός καί ὁ σπέρμα ὁ μετά ὁ διασφάραξιν ἀνίστημι , δύναμαι καί περί ὁ ἑαυτοῦ σάρξ φιλοσοφέω . ὁ φιλόπονος δέ πάλιν ἀπό ὁ μύρμηξ εἶμι , καί ὁ Φιλόκαλον ἀπό ὁ μέλισσα , καί ὁ κοινωνικός , καθάπερ ὁ παροιμία
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0277.1
δώσεις λόγον μετὰ τὴν ἐντεῦθεν ἀποδημίαν , τῆς πονηρίας ἀποτίσεις · τὰς ἀμοιβάς . Θεὸς γὰρ ἐστὶν ἀεί μένων , καὶ δικαιοσύνην μένουσαν ἔχειν δεῖ , οὐδὲν ἀπὸ τοῦ θανάτου διακοπτομένην , οὔδὲ πρὸς τὴν ἀμοιδήν τῶν πόνων τῶν ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς , οὔδὲ πρὸς τὴν ἀντίδοσιν τῶν κολάσεων τῶν διὰ τὴν πονηρίαν .
Lemmas: δίδωμι λόγος μετά ὁ ἐντεῦθεν ἀποδημία , ὁ πονηρία ἀποτίνω · ὁ ἀμοιβή . θεός γάρ εἰμί ἀεί Μένων , καί δικαιοσύνη Μένων ἔχω δεῖ , οὐδείς ἀπό ὁ θάνατος διακόπτω , οὐδέ πρός ὁ αμοιδη ὁ πόνος ὁ ὑπέρ ὁ ἀρετή , οὐδέ πρός ὁ ἀντίδοσις ὁ κόλασις ὁ διά ὁ πονηρία .
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0277.3
ε' . Καὶ ἐν Παλαιστίνῃ τὰ τότε συμβάντα ἐγνώτε . Καὶ γὰρ ἡνίκα τὸν ναὸν ἐκείνους τὸν τῇ ψυχῇ τοῦ Θεοῦ καθαιρισθέντα ἀνοικοδομεῖν ἐβούλοντο Ἰουδαῖοι , πῦρ [ 272 ] ἐκ τῶν θεμελίων ἐκπηδήσας ἅπαντας ἤλασε , καὶ μαρτυρεῖ τὸ ἔργον ἀτέλεστον μεῖναν . Οἰκτίρμων καὶ
Lemmas: εἰ . καί ἐν Παλαιστίνη ὁ τότε συμβαίνω γιγνώσκω . καί γάρ ἡνίκα ὁ ναός ἐκεῖνος ὁ ὁ Ψυχή ὁ Θεός καθαίρω ἀνοικοδομέω βούλομαι Ἰουδαῖος , πῦρ [ 272 ] ἐκ ὁ θεμέλιος ἐκπηδάω ἅπας ἐλαύνω , καί μαρτυρέω ὁ ἔργον ἀτέλεστος μένω . οἰκτίρμων καί
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0280.1
ναμιν , οὐχ ἀπλῶς ἐκβάλλων τὰ ἔθνη , ἀλλὰ τρόπῳ τοιούτῳ , δι’ οὗ μάλιστα ἠδύνατο εἰδέναι σαφῶς , ὡς εἰ καὶ τὰ πρότερα ἠρκεῖ , ὅτε α θεληatos ἦν ἡ πληγὴ κατ’ ἐκείνων γινομένη , καὶ αὐτοῦ στρατηγούντος τὰ τῶν πολεμίων ἐκρινέντε πράγματα . Οὐ γὰρ διὰ βλημάτων , ἀλλὰ καὶ διὰ πραγμάτων αὐτοὺς ἐπαίδευσε , δι’ ὑποδρημάτων , διὰ ἱματιῶν , διὰ τροφῆς , διὰ φυτῶς νυκτερινοῦ καὶ ἡμερινοῦ , διὰ νεφελῶν , διὰ πολέμων , διὰ εἰρήνης , διὰ τροπαίων , διὰ γεωργίας , διὰ ὑέτων , καὶ πάντα φωνὴν ἔφει τὸν Δεσπότην ἀνακηρύττοντα , καὶ τὴν πεπωρωμένην αὐτῶν διάνοιαν κατανύττοντα , καὶ οὐδὲὶς χρόνος ἐνέλιπεν , ἐν ᾧ μὴ συνεχῆ σημεῖα αὐτοῦ ἐπεδείκνυτο . Ἔργα χειρῶν αὐτοῦ , ἀλήθεια καὶ κρίσις . Ἐπειδὴ περὶ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ διελέχθη , διαλέγεται καὶ περὶ τῆς δικαιοκρισίας , ὅτι οὐ μόνον δύναμιν ἐν οἷς ἐποίησε τότε ἐπεδείκνυτο , ἀλλὰ καὶ πολλὴν τὴν δικαιοσύνην . Οὐδὲ γὰρ ἀπλῶς ἐξέβαλε τὰ ἔθνη , ἐπειδὴ Ἰουδαίους εἰσαγαγεῖν ἐδούλευτο , ἀλλὰ μετὰ τοῦ δικαίου . Διὰ τοῦτο καὶ ἀλλήγῳ ἐλεγεν ὁ Μωϋσῆς · Ὡςπῶ γὰρ ἀναπεπληρωται αὶ ἁμαρτίαι τῶν Ἀμορραίων . Ταῦτα δὲ οὐχ ἐπὶ Ἰουδαίων ἐστιν εἰπεῖν μόνον , καὶ τῶν ἐκείνοις συμβαινόντων , ἀλλὰ πάλιν καθολικῶς ὁ λόγος ἐστίν . Πάντα γὰρ τὰ ὑπ’ αὐτοῦ γινόμενα ἀλήθεια καὶ κρίσις · κρίσις , τοὔστι δικαιοσύνη . Οὕδεν δὲ ἀληθέσιν πολλάκις ἡ Γραφὴ καὶ τὴν φιλανθρωπίαν λέγειν . Ὁ τοίνυν λέγει , τοιούτων ἐστιν , ὅτι μετὰ τῆς δικαιοσύνης καὶ φιλανθρωπίας τὰ πάντα ἀνέμεινεν . Εἰ γὰρ διὰ μόνον τῷ τοῦ δικαίου ἐκέρχρητο λόγῳ , πάντα ἂν ἀπολώλει .
Lemmas: νάμι , οὐ ἀπλόος ἐκβάλλω ὁ ἔθνος , ἀλλά τρόπος τοιοῦτος , διά ὅς μάλιστα δύναμαι οἶδα σαφῶς , ὡς εἰμί καί ὁ πρότερος ἀρκέω , ὅτε ὅς θεληatos εἰμί ὁ πληγή κατά ἐκεῖνος γίγνομαι , καί αὐτός στρατηγός ὁ ὁ πολέμιος κρίνω πρᾶγμα . οὖον γάρ διά βλῆμα , ἀλλά καί διά πρᾶγμα αὐτός παιδεύω , διά ὑποδρημάτων , διά ἱμάτιον , διά τροφή , διά φυτός νυκτερινός καί ἡμερινός , διά νεφέλη , διά Πολέμων , διά εἰρήνη , διά τρόπαιον , διά γεωργία , διά ὕω , καί πᾶς φωνή ἐφίημι ὁ δεσπότης ἀνακηρύσσω , καί ὁ πωρόω αὐτός διάνοια κατανύσσω , καί οὐδείς χρόνος ἐλλείπω , ἐν ὅς μή συνεχής σημεῖον αὐτός ἐπιδείκνυμι . ἔργον χείρ αὐτός , ἀλήθεια καί κρίσις . ἐπεί περί ὁ δύναμις αὐτός διαλέγω , διαλέγω καί περί ὁ δικαιοκρισία , ὅτι οὖον μόνος δύναμις ἐν ὅς ποιέω τότε ἐπιδείκνυμι , ἀλλά καί πολύς ὁ δικαιοσύνη . οὐδέ γάρ ἀπλόος ἐκβάλλω ὁ ἔθνος , ἐπεί Ἰουδαῖος εἰσάγω δουλεύω , ἀλλά μετά ὁ Δίκαιος . Ζεύς οὗτος καί ἀλλήγῳ λέγω ὁ Μωϋσῆς · Ὡςπῶ γάρ ἀναπληρόω ὅς ἁμαρτία ὁ Ἀμορραῖος . οὗτος δέ οὐ ἐπί Ἰουδαῖος εἰμί εἶπον μόνος , καί ὁ ἐκεῖνος συμβαίνω , ἀλλά πάλιν καθολικός ὁ λόγος εἰμί . Πάν γάρ ὁ ὑπό αὐτός γίγνομαι ἀλήθεια καί κρίσις · κρίσις , ἔτος δικαιοσύνη . οὐδείς δέ ἀληθής πολλάκις ὁ γραφή καί ὁ φιλανθρωπία λέγω . ὁ τοίνυν λέγω , τοιοῦτος εἰμί , ὅτι μετά ὁ δικαιοσύνη καί φιλανθρωπία ὁ πᾶς ἀναμένω . εἰμί γάρ διά μόνος ὁ ὁ Δίκαιος χράω λόγος , πᾶς εἄν ἀπόλλυμι .
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0280.2
5 Διὰ καὶ οὕτος ὁ προφήτης ἀλλήγῳ λέγει · Μὴ εἰσἐλθὼν εἰς κρίσιν μετὰ τοῦ δούλου σου · ὅτι οὐ δικαιωθήσεται ἐνώπιόν σου πᾶς ζῶν . Καὶ πάλιν · Ἐὰν ἀνομίας παρατηρήσῃ , Κύριε , Κύριε , τις ὑποστήσεται ; Πάντα τοίνυν τὰ ὑπ’ αὐτοῦ γινόμενα ἐκατέρων γέμει τούτων . Ἄν τε γὰρ τὸ δικαίον ἀπαρξῇ μόνον , πάντα ἂν διεφθάρη · εἰ δὲ φιλανθρωπία μόνη κέχρηται , οἱ πλείους ἂν ἐγίνοντο ῥαθυμώτεροι . Διὰ τοῦτο ποικιλίαν τὴν σωτηρίαν τῶν ἀνθρώπων , ἐκατέροις τούτοις εἰς τὴν διόρθωσιν αὐτῶν χέρχεται . Πισταὶ πᾶσαι αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ . Ὅπερ πολλῶν ποιεῖ , τοῦτο καὶ ἐνταῦθα ἐργάζεται , ἀπὸ τῆς σοφίας τῆς ἐν τῇ ποικιλῇ δημιουργίᾳ καὶ τῆς κηδεμονίας ἐπὶ τὴν νομοθεσίαν μεταβαίνων , καὶ τοῦτο πάλιν κινῶν τῆς προνοίας τὸ μέρος . Οὐ γὰρ διὰ μόνον τῷ κτίσει κτίσιν τοσαύτην καὶ τλικάυτην , ἀλλὰ τῷ τὸν νόμον θεῖναι τὸ τῶν ἀνθρώπων διώρθω γένος . Διὰ καὶ ἐν τῷ ὀκτωκαιδεκάτῳ ψαλμῷ ἀμφότερα ταῦτα τὰ μέρη διελὼν , ἀρχόμενος μὲν ἔλεγε · Οἱ οὐρανοὶ δηλοῦσι τὴν δόξαν θεοῦ · πρὸς δὲ τὸ μέσον ἐλθὼν , καὶ τὸν περὶ τῆς κτίσεως ἀπαρτίσας λόγον ἐπήγαγεν · Ὁ νόμος Κυρίου ἄμωμος , ἐπιστρέφων ψυχάς · ἡ ἐντολὴ Κυρίου διὰυνής , φωτίζουσα ὀφθαλμούς .
Lemmas: 5 Ζεύς καί οὗτος ὁ προφήτης ἀλλήγῳ λέγω · μή εἰσέρχομαι εἰς κρίσις μετά ὁ δοῦλος σύ · ὅτι οὖον δικαιόω ἐνώπιον σύ πᾶς ζῶ . καί πάλιν · ἐάν ἀνομία παρατηρέω , κύριος , κύριος , τις ὑφίστημι ; πάν τοίνυν ὁ ὑπό αὐτός γίγνομαι κατεράω γέμω οὗτος . ἄν τε γάρ ὁ Δίκαιος ἀπάρχω μόνος , πᾶς εἄν διαφθείρω · εἰμί δέ φιλανθρωπία μόνος χράομαι , ὁ πλείων εἄν γίγνομαι ῥάθυμος . Ζεύς οὗτος ποικιλίας ὁ σωτηρία ὁ ἄνθρωπος , ἑκάτερος οὗτος εἰς ὁ διόρθωσις αὐτός χράω . πιστός πᾶς ὁ ἐντολή αὐτός . ὅπερ πολύς ποιέω , οὗτος καί ἐνταῦθα ἐργάζομαι , ἀπό ὁ σοφία ὁ ἐν ὁ ποικίλος δημιουργία καί ὁ κηδεμονία ἐπί ὁ νομοθεσία μεταβαίνω , καί οὗτος πάλιν κινέω ὁ πρόνοια ὁ μέρος . οὖον γάρ διά μόνος ὁ κτίζω κτίσις τοσοῦτος καί τλικαυτης , ἀλλά ὁ ὁ νόμος τίθημι ὁ ὁ ἄνθρωπος διορθόω γένος . Ζεύς καί ἐν ὁ ὀκτωκαιδέκατος ψαλμός ἀμφότερος οὗτος ὁ μέρος διαιρέω , ἄρχω μέν λέγω · ὁ οὐρανός δηλόω ὁ δόξα θεός · πρός δέ ὁ μέσος ἔρχομαι , καί ὁ περί ὁ κτίσις ἀπαρτίζω λόγος ἐπάγω · ὁ νόμος κύριος ἄμωμος , ἐπιστρέφω Ψυχή · ὁ ἐντολή κύριος διανύω , φωτίζω ὀφθαλμός .
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0280.3
Οὕτω διὰ καὶ ἐνταῦθα , εἰπὼν περὶ τῶν νεραστίων καὶ τῶν θαυμάτων αὐτοῦ , καὶ τῶν ἔργων , εἰς τὴν περὶ τῶν ἐντολῶν ὑπόθεσιν μεταχειρίζεται τὸν λόγον [ 274 ] οὕτω λέγων · Πισταὶ πᾶσαι αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ , ἐστηριγμέναι εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος , πεποιημέναι ἐν ἀληθείᾳ καὶ εὐθύτητι . Οὐχ ἀπλῶς εἶπε , Πίστις , ἀλλὰ πολὺ γένος ἐντολῶν ἀνακινῶν , ταύτην πέθευκε τὴν λέξιν . Καὶ γὰρ ἐντολαὶ εἰσιν αἱ τῆς κτίσεως ,
Lemmas: οὕτως διά καί ἐνταῦθα , εἶπον περί ὁ νεραστίων καί ὁ θαῦμα αὐτός , καί ὁ ἔργον , εἰς ὁ περί ὁ ἐντολή ὑπόθεσις μεταχειρίζω ὁ λόγος [ 274 ] οὗτος λέγω · πιστός πᾶς ὁ ἐντολή αὐτός , στηρίζω εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών , ποιέω ἐν ἀλήθεια καί εὐθύτης . οὐχ ἀπλόος εἶπον , Πίστις , ἀλλά πολύς γένος ἐντολή ἀνακινέω , οὗτος παθέω ὁ λέξις . καί γάρ ἐντολή εἰμί ὁ ὁ κτίσις ,
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0281.1
Θωσιν . Αὐτρωσιν ἀπέστειλες ὁ Κύριος τῷ λαῷ αὐτού . Κατὰ μὲν τὴν ἱστορίαν , τὴν τῶν Ἰουδαίων ἐλευθερίαν φησι · κατὰ δὲ τὴν ἀναγνώσιν , τὴν τῶν οἰκουμένων , ὁ καὶ τὸ ἔξης δηλοῖ · Ἐνετείλατο εἰς τὸν αἰῶνα διαλῆψιν αὐτοῦ . Τὴν Καινὴν ἐνταῦθα λέγει · ἐπειδὴ γὰρ ἐντολὴς ἐννήθη καὶ νόμῳ , οὕτως δὲ παρεδόθη , καὶ εἰργάσατο ὁργήν , φησίν , ὅτι Αὐτρωσιν ἀπέστειλε τῷ λαῷ αὐτοῦ , καθάπερ καὶ αὐτὸς ἐλεγεν · Οὐχ ἤλθον , ἵνα κρίνῃ τὸν κόσμον , ἀλλ’ ἵνα σώσῃ τὸν κόσμον . Ἐπειδὴ γὰρ παραβινόμενος ὁ ὁ νόμος ἐκκλᾶζεν · Ὁ γὰρ νόμος ὁργήν , φησίν , κατεργάζεται · οὐ γὰρ οὐχ ἔστι νόμος , οὐδὲ παραβάσις · καὶ , Πάρες ἁμαρτίαν καὶ ὑστεροῦνται τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ , δικαιούμενοι δωρεὰν τῇ αὐτοῦ χάριτι · διὰ τοῦτο οὕτως εἶπε · Αὐτρωσιν ἀπέστειλε Κύριος τῷ λαῷ αὐτοῦ .
Lemmas: τίθημι . αυτρως αποστέλλω ὁ Κύριος ὁ λαός αὐτός . κατά μέν ὁ ἱστορία , ὁ ὁ Ἰουδαῖος ἐλευθερία φημί · κατά δέ ὁ ἀναγιγνώσκω , ὁ ὁ οἰκέω , ὁ καί ὁ ἔξειμι δηλόω · ἐντέλλω εἰς ὁ αἰών διαλῆψιν αὐτός . ὁ Καινός ἐνταῦθα λέγω · ἐπεί γάρ ἐντολή ἐνανθέω καί νόμος , οὕτως δέ παραδίδωμι , καί ἐργάζομαι ὀργή , φημί , ὅτι αυτρως ἀποστέλλω ὁ λαός αὐτός , καθάπερ καί αὐτός λέγω · οὐχ ἔρχομαι , ἵνα κρίνω ὁ κόσμος , ἀλλά ἵνα σῴζω ὁ κόσμος . ἐπεί γάρ παραβινόμενος ὁ ὁ νόμος ἐκκλάζω · ὁ γάρ νόμος ὀργή , φημί , κατεργάζομαι · οὖον γάρ οὐ εἰμί νόμος , οὐδέ παράβασις · καί , παρίημι ἁμαρτία καί ὑστερέω ὁ δόξα ὁ Θεός , δικαιόω δωρεά ὁ αὐτός χάρις · διά οὗτος οὕτως εἶπον · αυτρως ἀποστέλλω Κύριος ὁ λαός αὐτός .
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0281.2
ἡ . Ἀλλ’ ὅμως οὐδὲ ἡ λύτρωσις ἀπλῶς , ἀλλὰ μετὰ τὴν λύτρωσιν καὶ νόμος , ἵνα τῆς χάριτος ἀξίας ἐπιδειξάμεθα τὴν πολιτείαν . Ἅγιον καὶ φοβερὸν τὸ ὄνομα αὐτοῦ . Ἐπειδὴ γὰρ ἐνενόησεν ἅπαντα τὰ ἀνακηρύττοντα αὐτοῦ τὴν χρηστότητα , τὴν πρῶτον , τὴν ἐν τῇ Παλαιᾷ , τὴν ἐν τῇ Καινῇ , τὴν ἐν τοῖς ἔργοις , τὴν διὰ τῶν ἐντολῶν , τὴν διὰ τῶν θαυμάτων , τὴν διὰ τῶν τεράτων , ἐνθὸς γενόμενος , καὶ ἐκπλήξας αὐτοῦ τὴν μεγαλωσύνην , εἰς δοξολογίαν καταλύει τὸν λόγον , ὑμνον ἀναφέρων εἰς τὸν ταύτα πεποιηκότα . Ἅγιον καὶ φοβερὸν τὸ ὄνομα αὐτοῦ · τοιούτους , ἐκπλήξεις γέμον , θαύματος πολλοῦ . Εἰ δὲ τὸ ὄνομα αὐτοῦ , πόσῳ μᾶλλον ἡ οὐσία ; Πῶς δὲ τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἅγιον καὶ φοβερὸν ; Δαίμονες αὐτὸ τρέμουσι , νοστήματα αὐτὸ δέδοικε , τοῦτο κεχρημένῳ τῷ ὀνόματι οἱ ἀπόστολοι τὴν οἰκουμένην κατώρθωσαν ἅπασαν . Τοῦτο ὁ Δαυὶδ ἀντὶ διπλοῦ χρησάμενος , τὸν βάρβαρον ἐκεῖνον κατέγνωχε · τοῦτο τὰ μυρία κατωρθώθη πράγματα · τοῦτο τὴν ἱερὰν μυσταγωγίαν μυσταγωγίαν . Ἐννοῶν τοίνυν ὅσα ἐργάζεται θαῦματα τὸ ὄνομα αὐτοῦ , ὅσας εὐεργεσίας , πῶς τοὺς ἐναντίους διαλύει , πῶς τοὺς οἰκείους ἀσφαλίζεται , καὶ πράγματα ἀναλογίζεσθαι ὑπερβαίνοντα φύσεως ἀκολουθίαν , καὶ νικῶντα λογισμὸν ἀνθρώπων , φησίν · Ἅγιον καὶ φοβερὸν τὸ ὄνομα αὐτοῦ . Εἰ δὲ ἅγιον , ἅγιον δεῖται στομάτων πρὸς ὕμνολογίαν , ἅγιον καὶ καθαρῶν .
Lemmas: ὁ . ἀλλά ὅμως οὐδέ ὁ λύτρωσις ἀπλόος , ἀλλά μετά ὁ λύτρωσις καί νόμος , ἵνα ὁ χάρις ἄξιος ἐπιδείκνυμι ὁ πολιτεία . Ἅγιον καί φοβερός ὁ ὄνομα αὐτός . ἐπεί γάρ ἐννοέω ἅπας ὁ ἀνακηρύσσω αὐτός ὁ χρηστότης , ὁ πρῶτος , ὁ ἐν ὁ Παλαιή , ὁ ἐν ὁ Καινεύς , ὁ ἐν ὁ ἔργον , ὁ διά ὁ ἐντολή , ὁ διά ὁ θαῦμα , ὁ διά ὁ τέρας , ἐντίθημι γίγνομαι , καί ἐκπλήσσω αὐτός ὁ μεγαλωσύνη , εἰς δοξολογία καταλύω ὁ λόγος , ὕμνος ἀναφέρω εἰς ὁ οὗτος ποιέω . Ἅγιον καί φοβερός ὁ ὄνομα αὐτός · τοιοῦτος , ἔκπληξις γέμω , θαῦμα πολύς . εἰμί δέ ὁ ὄνομα αὐτός , πόσος μᾶλλον ὁ οὐσία ; Πῶς δέ ὁ ὄνομα αὐτός ἅγιος καί φοβερός ; Δαίμων αὐτός τρέμω , νοστημα αὐτός δείδω , οὗτος χράομαι ὁ ὄνομα ὁ ἀπόστολος ὁ οἰκέω κατορθόω ἅπας . οὗτος ὁ Δαυίδ ἀντί διπλόος χράω , ὁ βάρβαρος ἐκεῖνος καταγιγνώσκω · οὗτος ὁ μυρίος κατορθόω πρᾶγμα · οὗτος ὁ ἱερά μυσταγωγία μυσταγωγία . ἐννοέω τοίνυν ὅσος ἐργάζομαι θαῦμα ὁ ὄνομα αὐτός , ὅσος εὐεργεσία , πῶς ὁ ἐναντίος διαλύω , πῶς ὁ οἰκεῖος ἀσφαλίζω , καί πρᾶγμα ἀναλογίζομαι ὑπερβαίνω φύσις ἀκολουθία , καί Νίκη λογισμός ἄνθρωπος , φημί · Ἅγιον καί φοβερός ὁ ὄνομα αὐτός . εἰμί δέ ἅγιος , ἅγιος δήω στόμα πρός ὑμνολογία , ἅγιος καί καθαρός .
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0281.3
Ἀρχὴ σοφίας φόβος Κυρίου . Σύνεσις δὲ ἀγαθὴ πᾶσι τοῖς ποιοῦσιν αὐτήν . Τί ἐστιν , ἀρχή ; Πηγὴ , ρίζα , ὑπόθεσις . Ἐπειδὴ γὰρ τοσαῦτα καὶ τηλικαῦτα εἶπε περὶ τοῦ τῆς οἰκουμένης Δεσπότου , καὶ τοσαύτης ἐκπλήξεως [ 276 ] ἐνεπλήσθη , ἐπάγει τοῦτο ἀκολούθως , λοιπὸν δεῖκνὺς , ὅτι ἐκ τοῦτο φοβούμενος πᾶσης ἐμπιπλάται σοφίας , καὶ συνετὸς γίνεται . Εἰτα ἵνα μὴ τις νομίσῃ μέχρι τῆς γνώσεως εἶναι καὶ τῆς σοφίας , ἐπὶ γηγε · Σύνεσις , δὲ ἀγαθὴ πᾶσι τοῖς ποιοῦσιν αὐτήν . Οὐ γὰρ ἀρκεῖ πίστις , ἀν μὴ προσῆ και πολιτεία τῇ πίστει συμβαίνουσα . Πῶς δὲ ἀρχὴ σοφίας φόβος Κυρίου ; Πᾶσης ἀπαλλάττει πονηρίας , πᾶσαν ἀρετὴν κατορθοῖ . Σοφίαν δὲ οὐ τὴν ἐν ῥήμασιν , ἀλλὰ τὴν ἐν πράγμασι λέγει . Ἐπει καὶ οἱ ἔξωθεν σοφίαν τοῦτο ὑφίσαντο , θείων καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων διάνοιαν . Ταύτην δὲ τὴν τέχνην ὁ τοῦ Θεοῦ φόβος διδάσκει , πονηρίαν ἀνάλων , ἀρετὴν φυτεύων ,
Lemmas: Ἀρχή σοφία φόβος κύριος . Σύνεσις δέ ἀγαθός πᾶς ὁ ποιέω αὐτός . τις εἰμί , ἀρχή ; Πηγή , ρίζα , ὑπόθεσις . ἐπεί γάρ τοσοῦτος καί τηλικόσδε εἶπον περί ὁ ὁ οἰκέω δεσπότης , καί τοσοῦτος ἔκπληξις [ 276 ] ἐμπίμπλημι , ἐπάγω οὗτος ἀκόλουθος , λοιπός δείκνυμι , ὅτι ἐκ οὗτος φοβέω πᾶς ἐμπίμπλημι σοφία , καί συνετός γίγνομαι . εἶτα ἵνα μή τις νομίζω μέχρι ὁ γνῶσις εἰμί καί ὁ σοφία , ἐπί γη · Σύνεσις , δέ ἀγαθός πᾶς ὁ ποιέω αὐτός . οὖον γάρ ἀρκέω πίστις , εἰς μή πρόσειμι και πολιτεία ὁ πίστις συμβαίνω . Πῶς δέ ἀρχή σοφία φόβος κύριος ; Πᾶς ἀπαλλάσσω πονηρία , πᾶς ἀρετή κατορθόω . Σοφία δέ οὖον ὁ ἐν ῥῆμα , ἀλλά ὁ ἐν πρᾶγμα λέγω . ἐπεί καί ὁ ἔξωθεν σοφία οὗτος ὑφίημι , θεῖον καί ἀνθρώπινος πρᾶγμα διάνοια . οὗτος δέ ὁ τέχνη ὁ ὁ Θεός φόβος διδάσκω , πονηρία ἀναλόω , ἀρετή φυτεύω ,
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0281.4
τῶν παρόντων ὑπεραφὴν παρασκευάζων , πρὸς τὸν οὐρανὸν μεθιστάς . Τί δὲ τῆς τοιαύτης ψυχῆς σοφώτερον ; Οὐ τὴν ἀκοασθὲν δὲ ἐνταῦθα ζητεῖ μόνον , ἀλλὰ καὶ τὸν ποιητήν . Σύνεσις δὲ ἀγαθὴ πᾶσι τοῖς ποιοῦσιν αὐτήν · τοιούτοις , τοῖς ποιοῦσι τὴν σοφίαν , καὶ διὰ τῶν ἔργων ἐπιδεικνυμένοις , σύνεσις ἀγαθὴ . Σύνεσις , εἶπεν , ἀγαθὴ , ὅτι ἐστι καὶ σύνεσις πονηρά , ὡς ὅταν λέγῃ · Σοφοὶ εἰσι τοῦ κακοποιήσαι · τὸ δὲ καλὰ ποιήσαι οὐκ ἔγνωσαν . Ἀλλ’ αὐτὸς τὴν ἐπὶ τῆς ἀρετῆς σύνεσιν ζητεῖ .
Lemmas: ὁ πάρειμι ὑπεραφὴν παρασκευάζω , πρός ὁ οὐρανός μεθίστημι . τις δέ ὁ τοιοῦτος Ψυχή σοφός ; οὖον ὁ ακοαειδω δέ ἐνταῦθα ζητέω μόνος , ἀλλά καί ὁ ποιητής . Σύνεσις δέ ἀγαθός πᾶς ὁ ποιέω αὐτός · τοιοῦτος , ὁ ποιέω ὁ σοφία , καί διά ὁ ἔργον ἐπιδείκνυμι , σύνεσις ἀγαθός . Σύνεσις , εἶπον , ἀγαθός , ὅτι εἰμί καί σύνεσις πονηρός , ὡς ὅταν λέγω · Σοφός εἰμί ὁ κακοποιέω · ὁ δέ καλός ποιέω οὐ γιγνώσκω . ἀλλά αὐτός ὁ ἐπί ὁ ἀρετή σύνεσις ζητέω .
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0281.5
Ἡ αἰρεσις αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος . Ποία αἱρεσις ; εἶπέ μοι . Ἡ εὐχαριστία , ἡ δοξολογία , ἡ διὰ τῶν ἔργων γενομένη ἀθάνατος , καὶ πρὸ τούτων , αὐτὴ ἡ τῇ οὐσίᾳ αὐτοῦ συγκεκληρωμένη . Ἀθάνατος μὲν γὰρ ὁ Θεός , καὶ καθ’ ἑαυτὸν σφόδρα αἱνετός · αἱνετὸς δὲ καὶ ὅταν ἐννοήσῃς τὴν μεγαλωσύνην αὐτοῦ καὶ τὰ ἄλλα πάντα · αἱνετὸς καὶ διὰ τῶν ἔργων , ὅταν ἴδῃς αὐτοῦ τὴν σοφίαν διὰ τῶν ὁρωμένων . Ταῦτα δὲ λέγει εἰς εὐχαριστίαν προτρέπων , καὶ δεῖκνὺς οὐδεμιᾶς συγγνώμης δυντας ἀξίους , οὐδὲ τῆς τῆς τύχης , τοὺς δυσχεραίνοντας πρὸς τὰ γενομένα . Ὅταν γὰρ ἡ αἴνεσις αὐτοῦ , καὶ ἡ εὐχαριστία , καὶ ἡ δοξολογία οὕτως ἢ φανερὰ , καὶ δόλη , καὶ σαφής , καὶ ἀκίνητος , καὶ πεπηγυῖα , καὶ μονίμη , ὡς καὶ ἀθάνατος εἶναι , ἀπέραντος καὶ ἀτελεύτητος , οὐδεὶς δὲ ταύτην ἀγνοοῦντες τάναντία φθέγγεσθαι · οὐδὲν ἕτερον ἢ πρὸς τὰ ἤλιον σφάδρα σαφέστερα ἀντιλέγουσι , καὶ ἐκόντες τυφλοῦνται . Οὐδὲ γὰρ πρὸςκαιρὸς ἐστιν , ἵνα ἀγνοήσωσι , οὔτε ἀμαυρὰ τις καὶ ἀσαφής , ἀλλὰ καὶ δόλη , καὶ ζηνεχής · καὶ ἀθάνατος ἀεὶ μένουσα , καὶ τέλος οὐδέποτε ἔχουσα .
Lemmas: ὁ αἵρεσις αὐτός μένω εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . Ποία αἵρεσις ; εἶπον ἐγώ . ὁ εὐχαριστία , ὁ δοξολογία , ὁ διά ὁ ἔργον γίγνομαι ἀθάνατος , καί πρό οὗτος , αὐτός ὁ ὁ οὐσία αὐτός συγκληρόω . ἀθάνατος μέν γάρ ὁ Θεός , καί κατά ἑαυτοῦ σφόδρα αἰνετός · αἰνετός δέ καί ὅταν ἐννοέω ὁ μεγαλωσύνη αὐτός καί ὁ ἄλλος πᾶς · αἰνετός καί διά ὁ ἔργον , ὅταν ὁράω αὐτός ὁ σοφία διά ὁ ὁράω . οὗτος δέ λέγω εἰς εὐχαριστία προτρέπω , καί δείκνυμι οὐδείς συγγνώμη δυντας ἄξιος , οὐδέ ὁ ὁ τυγχάνω , ὁ δυσχεραίνω πρός ὁ γίγνομαι . ὅταν γάρ ὁ αἴνεσις αὐτός , καί ὁ εὐχαριστία , καί ὁ δοξολογία οὕτως ἢ φανερός , καί Δόλη , καί σαφής , καί ἀκίνητος , καί πήγνυμι , καί μόνιμος , ὡς καί ἀθάνατος εἰμί , ἀπέραντος καί ἀτελεύτητος , οὐδείς δέ οὗτος ἀγνοέω τἀναντία φθέγγομαι · οὐδείς ἕτερος ἢ πρός ὁ ἥλιος σφάδρα σαφής ἀντιλέγω , καί ἑκών τυφλόω . οὐδέ γάρ πρόκαιρος εἰμί , ἵνα ἀγνοέω , οὔτε ἀμαυρός τις καί ἀσαφής , ἀλλά καί Δόλη , καί ζηνεχής · καί ἀθάνατος ἀεί μένω , καί τέλος οὐδέποτε ἔχω .
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0281.6
ΕΙΣ ΤΟΝ ΡΙΑ΄ ΨΑΛΜΟΝ .
Lemmas: εἰς ὁ ΑΡ ψαλμός .
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0281.7
Μακάριος ἄνθρωπος φοβούμενος τὸν Κύριον .
Lemmas: Μακάριος ἄνθρωπος φοβέω ὁ κύριος .
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0281.8
α . Σφόδρα μοι δοκεῖ τῷ τέλει τοῦ πρὸ τούτου ψαλμοῦ ἐπεσθαι τὸ προοίμιον , καὶ ὡσπερ τὸ σῶμα εἶναι συνεχές καὶ συνημμένον . Ἐκεῖ μὲν γὰρ φησίν , Ἀρχὴ σοφίας φόβος Κυρίου · ἐνταῦθα δὲ , Μακάριος ἄνθρωπος φοβούμενος τὸν Κύριον , ἐτέρως μὲν ῥήμασι , τοῖς δὲ αὐτοῖς νοήμασι · παιδεύων τοῦ Θεοῦ τὸν φόβον . Ἐκεῖ μὲν γὰρ αὐτὸν σοφὸν ἔφησεν εἶναι · ἐνταῦθα δὲ [ 277 ] μακάριον · τὸ δὲ ὡυτὸς μακάριον τοῦτο , ὡς τὰ γε ἄλλα πάντα ματαιότης καὶ σκιὰ , καὶ ψιλὰ πράγματα · χάν πλούτων εἴπης , χάν δυναστείαν , χάν σώματος ὄψιν , χάν χρημάτων περιβολήν . Φύλλοις γὰρ δοκεῖ καταπίπτειν , καὶ σκιαῖς παρατρεχούσαις , καὶ ὀνειράσιν ἀπιπταμένοις . Τὸ δὲ ὡυτὸς μακάριον τοῦτο . Εἶτα , ἐπειδὴ καὶ δαίμονες δεδοίκασιν αὐτόν , καὶ ὀφτίζουσιν , ἵνα μὴ νομίσῃς τοῦτο μόνον ἀρκεῖν εἰς σωτηρίαν , ὅπερ ἄνω πεποίηκε , τοῦτο καὶ ἐνταῦθα ποιεῖ . Καθάπερ γὰρ ἐκεῖ εἶπεν , Ἀρχὴ σοφίας φόβος Κυρίου , ἐπήγαγε · Σύνεσις ἀγαθὴ πᾶσι τοῖς ποιοῦσιν αὐτήν , τοῖς δόγμασι τὴν συμβαίνουσαν πολιτείαν ἀναρτήσας · οὕτω καὶ ἐνταῦθα , εἰπὼν τὸν φόβον , οὐκ ἐκεῖνον μόνον λέγει τὸν ἀπὸ τῆς γνώσεως , ὅν καὶ δαίμονες ἔχουσιν · ἀλλὰ καὶ τοῦτο προστιθέμεν λέγων Ἐν ταῖς ἐντολαῖς αὐτοῦ ἐθέλησε σφόδρα . Τοῦτο δὲ εἶπε , βίον ἀπαιτῶν καὶ πολιτείαν χρησιμώτην , καὶ ψυχὴν φιλόσοφον . Καὶ οὐχ εἶπε , Τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ ποιήσει , ἀλλὰ , Θελήσει , ἐτέρων τι πλέον ἐπιζητῶν . Ποιῶν δὲ τοῦτο ; Τὸ μετὰ προθυμίας αὐτὰς ποιεῖν · τὸ δ’ ἐραστάς αὐτῶν εἶναι σφοδροῦς · τὸ μεταδιώκειν αὐτῶν τὰ ἐπιτάγματα · τὸ φιλεῖν αὐτάς , μὴ
Lemmas: ὅς . σφόδρα ἐγώ δοκέω ὁ τέλος ὁ πρό οὗτος ψαλμός ἕπω ὁ προοίμιον , καί ὡς ὁ σῶμα εἰμί συνεχής καί συνάπτω . ἐκεῖ μέν γάρ φημί , Ἀρχή σοφία φόβος κύριος · ἐνταῦθα δέ , Μακάριος ἄνθρωπος φοβέω ὁ κύριος , ἑτέρως μέν ῥῆμα , ὁ δέ αὐτός νόημα · παιδεύω ὁ Θεός ὁ φόβος . ἐκεῖ μέν γάρ αὐτός σοφός φημί εἰμί · ἐνταῦθα δέ [ 277 ] μακάριος · ὁ δέ αὐτός μακάριος οὗτος , ὡς ὁ γε ἄλλος πᾶς ματαιότης καί σκιά , καί ψιλός πρᾶγμα · χήν πλοῦτος εἶπον , χήν δυναστεία , χήν σῶμα ὄψις , χήν χρῆμα περιβολή . φύλλον γάρ δοκέω καταπίπτω , καί σκιά παρατρέχω , καί ὀνειράσιν ἀπιπταμένοις . ὁ δέ αὐτός μακάριος οὗτος . εἶτα , ἐπεί καί δαίμων δείδω αὐτός , καί οφτιζεω , ἵνα μή νομίζω οὗτος μόνος ἀρκέω εἰς σωτηρία , ὅσπερ ἄνω ποιέω , οὗτος καί ἐνταῦθα ποιέω . καθά γάρ ἐκεῖ εἶπον , Ἀρχή σοφία φόβος κύριος , ἐπάγω · Σύνεσις ἀγαθός πᾶς ὁ ποιέω αὐτός , ὁ δόγμα ὁ συμβαίνω πολιτεία ἀναρτάω · οὗτος καί ἐνταῦθα , εἶπον ὁ φόβος , οὐ ἐκεῖνος μόνος λέγω ὁ ἀπό ὁ γνῶσις , ὅς καί δαίμων ἔχω · ἀλλά καί οὗτος προστίθημι λέγω ἐν ὁ ἐντολή αὐτός ἐθέλω σφόδρα . οὗτος δέ εἶπον , βίος ἀπαιτέω καί πολιτεία χρησιμότης , καί ψυχή φιλόσοφος . καί οὐ εἶπον , ὁ ἐντολή αὐτός ποιέω , ἀλλά , ἐθέλω , ἕτερος τίς πλέω ἐπιζητέω . ποιός δέ οὗτος ; ὁ μετά προθυμία αὐτός ποιέω · ὁ δέ ἐραστής αὐτός εἰμί σφοδρός · ὁ μεταδιώκω αὐτός ὁ ἐπίταγμα · ὁ φιλέω αὐτός , μή
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0284.1
διὰ τὸν μισθὸν τὸν ὅπερ αὐτῶν κείμενον , ἀλλὰ διὰ τὸν θάνατον αὐτῶν · τὸ μεθ’ ἡδονῆς μετεῖναι τὴν ἀρετήν · τὸ μὴ φόβῳ γένεσθαι , μηδὲ ἀπειλῇ κολάσεως , μηδὲ ἐπαγγελίᾳ βασιλείας , ἀλλὰ διὰ τὸν νομοθέτησαντα . Καὶ ἀλλοχοῦ τοῦτο ποιεῖ , φησὶ , δεῖκνύς τὴν ἡδονήν , ἣν ἔχει περὶ τὰ προστάγματα τοῦ Θεοῦ . Ὡς γλυκεῖα · σὲ λάφυρη μου τὰ λόγια σου · ὑπὲρ μέλι τῷ στόματί μου . Τοῦτο καὶ Παῦλος ἐπίζει , αἰνιγματωδῶς οὕτω λέγων · Ὡσπερ παρεστήσατε μέλη ὑμῶν δοῦλα τῇ ἀκαθαρσίᾳ καὶ τῇ ἀνομίᾳ εἰς τὴν ἀνομίαν · οὕτως παραστήσατε τὰ μέλη ὑμῶν δοῦλα τῇ δικαιοσύνῃ εἰς ἁγιασμόν .
Lemmas: διά ὁ μισθός ὁ ὅσπερ αὐτός κεῖμαι , ἀλλά διά ὁ θάνατος αὐτός · ὁ μετά ἡδονή μέτειμι ὁ ἀρετή · ὁ μή φόβος γίγνομαι , μηδέ ἀπειλέω κόλασις , μηδέ ἐπαγγελία βασίλεια , ἀλλά διά ὁ νομοθετέω . καί αλλοχοω οὗτος ποιέω , φημί , δείκνυμι ὁ ἡδονή , ὅς ἔχω περί ὁ πρόσταγμα ὁ Θεός . ὡς γλυκύς · σύ λάφυρος ἐγώ ὁ λόγιος σύ · ὑπέρ μέλι ὁ στόμα ἐγώ . οὗτος καί Παῦλος ἐπιζέω , αἰνιγματωδῶς οὗτος λέγω · ὡς παρίστημι μέλος σύ δοῦλος ὁ ἀκαθαρσία καί ὁ ἀνομία εἰς ὁ ἀνομία · οὕτως παρίστημι ὁ μέλος σύ δοῦλος ὁ δικαιοσύνη εἰς ἁγιασμός .
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0284.2
Τούτοστι . Μεθ’ ὧσης σπουδῆς , μεθ’ ὧσης ἐπιθυμίας τὴν κακίαν ἐδιώκετε , καὶτοι μηδὲν ἐπαθὸν ἔχουσαν , ἀλλὰ κλάσιν μᾶλλον , καὶ τιμωρίαν · μετὰ τοσαύτης διώξατε τὴν ἀρετήν . Ἄλλ’ ὅμως , καὶ τοῦτο σύμμετρον ἔφησιν ἀπατεῖν μέτρον . Μέλλων γὰρ ταῦτα λέγειν , οὕτως ἔφη · Ἀνθρώπινον λέγω διὰ τὴν ἀσθένειαν τῆς σαρκὸς ὑμῶν · δεῖγὺς ὅτι οὐ πολλῇ ἤτονα ἐπιθυμίαν ἐπιδείκνυσθαι χρὴ περὶ τὴν ἀρετήν , ἢ περὶ τὴν κακίαν ἐπεδείξαμεθα . Ὁ δὲ λέγει τοῦτο ἐστιν · Εἰ γὰρ μὴ τὴν αὐτὴν ἐπιδείκνυνται ἀρετήν , τίνα ἄν ἔχοιεν ἀπολογίαν ἢ συγγνώμην οἱ μεθ’ μετὰ τῆς αὐτῆς ἐπιθυμίας πρὸς ταύτην ὄντες ; Διὰ δὲ τοῦτο καὶ ὁ προφήτης εἶπεν οὕτως · Ἐν ταῖς ἐντολαῖς αὐτοῦ θελήσεις σφόδρα · ὁ γὰρ φοβούμενος αὐτὸν ὡς χρὴ , τὰ ἐπιτάγματα αὐτοῦ μετὰ πολλῆς δέχεται τῆς ἐπιθυμίας . Διόπερ ὁ περὶ τὸν νομοθέτην ἔρος προσήγει ποιεῖ τὸν νόμον , χἂν δυσκολίαν δοκῇ ἔχειν τινά . Καὶ μηδεὶς καταγνῷ τοῦ λόγου , οἱ τοιούτω χέχρημαι παραδείγματι · καὶ γὰρ καὶ Παῦλος χερήσατο αὐτῷ οὕτως εἰπὼν Ὡσπερ παρεστήσατε τὰ μέλη ὑμῶν [ 278 ] δοῦλα τῇ ἀκαθαρσίᾳ , οὕτως παραστήσατε δοῦλα τῇ δικαιοσύνῃ . Ὁ τοίνυν πόρνης ἔρως , χἂν ὑβρίζῃται , χἂν λοιδορῆται , χἂν εὔπτηται , χἂν ἀσχημονῇ , χἂν τῆς πατρίδος ἐκβάλληται , καὶ τῆς πατρίδος οὐσίας , χἂν τῆς εὐνοίας τοῦ πατρὸς , χἂν ἕτερα γαλεπώτερα πάσχῃ , μεθ’ ἡδονῆς αὐτὰ φέρει διὰ τὸν ἔρωτα τὸν ἀκάλαστον .
Lemmas: Τούτος . μετά ὠθέω σπουδή , μετά ὠθέω ἐπιθυμία ὁ κακία διώκω , καίτοι μηδείς πάσχω ἔχω , ἀλλά κλάσις μᾶλλον , καί τιμωρία · μετά τοσοῦτος διώκω ὁ ἀρετή . ἄλλος ὅμως , καί οὗτος σύμμετρος ἐφίημι ἀπατάω μέτρον . Μέλλων γάρ οὗτος λέγω , οὕτως φημί · Ἀνθρώπινος λέγω διά ὁ ἀσθένεια ὁ σάρξ σύ · δείκνυμι ὅτι οὖον πολύς ἄτονος ἐπιθυμία ἐπιδείκνυμι χρή περί ὁ ἀρετή , ἢ περί ὁ κακία ἐπιδείκνυμι . ὁ δέ λέγω οὗτος εἰμί · εἰμί γάρ μή ὁ αὐτός ἐπιδείκνυμι ἀρετή , τίς ἄν ἔχω ἀπολογία ἢ συγγνώμη ὁ μετά μετά ὁ αὐτός ἐπιθυμία πρός οὗτος εἰμί ; Ζεύς δέ οὗτος καί ὁ προφήτης εἶπον οὕτως · ἐν ὁ ἐντολή αὐτός ἐθέλω σφόδρα · ὁ γάρ φοβέω αὐτός ὡς χρή , ὁ ἐπίταγμα αὐτός μετά πολύς δέχομαι ὁ ἐπιθυμία . διόπερ ὁ περί ὁ νομοθέτης Ἔρως προσάγω ποιέω ὁ νόμος , εἷς δυσκολία δοκέω ἔχω τις . καί μηδείς καταγιγνώσκω ὁ λόγος , ὁ τοιοῦτος χρήμη παράδειγμα · καί γάρ καί Παῦλος χράω αὐτός οὕτως εἶπον ὡς παρίστημι ὁ μέλος σύ [ 278 ] δοῦλος ὁ ἀκαθαρσία , οὕτως παρίστημι δοῦλος ὁ δικαιοσύνη . ὁ τοίνυν πόρνη Ἔρως , εἷς ὑβρίζω , εἷς λοιδορέω , εἷς ευπετομαι , εἷς ἀσχημονέω , εἷς ὁ πατρίς ἐκβάλλω , καί ὁ πατρίς οὐσία , εἷς ὁ εὔνοια ὁ πατήρ , εἷς ἕτερος γαλεπώτερα πάσχω , μετά ἡδονή αὐτός φέρω διά ὁ Ἔρως ὁ ἀκάλαστον .
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0284.3
Εἰ δὲ ἐκεῖνα μεθ’ ἡδονῆς δέχονται , πῶς οὐ πολλῷ μᾶλλον τὰ τοῦ Θεοῦ διατάγματα , τὰ σωτηριώδη καὶ δόξης γέμοντα , καὶ πολλὴν ἡμῖν παρέχοντα φιλοσοφίαν , καὶ ψυχὴν βελτίονα ἐργαζόμενα , μετὰ πολλῆς δεῖ δέχεσθαι τῆς ἡδονῆς , καὶ μηδὲν δύσκολον ἐν αὐτοῖς εἶναι νομίζειν ; Τὴν γὰρ δυσκολίαν οὐχ ἡ τῶν ἐπιτηδευμάτων φύσις , ἀλλ’ ἡ τῶν πολλῶν ῥαθυμία ποιεῖν εἴωθεν . Ὡς εἰ τις μετὰ προθυμίας αὐτὰ δέχοιτο , κοῦφα καὶ βέστα αὐτὰ βέστα ἂντα . Διὸ ὁ Χριστὸς ἔλεγεν · Ὁ ζυγὸς μου χρηστός , καὶ τὸ φορτίον μου ἐλαφρόν ἐστι . Καὶ ἵνα μάθῃς , ὅτι ταῦτα τούτων ἔχει τὸν τρόπον , καὶ ἡ ῥαθυμία τῶν πολλῶν καὶ τὰ εὐκολὰ δύσκολα ἀποφαίνει , ἢ δὲ σπουδὴ καὶ τὰ δύσκολα βέστα · ὅτε τοῦ μάννα ἀπήλαυον οἱ Ἰουδαῖοι , καὶ εὐχέραινον καὶ θάνατον ἠξίουν · καλῶς δὲ κακάλων ὁ Παῦλος ἔχαιρε , καὶ ἐσκήπτα . Κάκεινο · μὲν ἔλεγεν · Ἡ ψυχὴ ἡμῶν κατάμερος ἐπὶ τῷ μάννα . Ἐξήμηγες ἡμᾶς ἀποπεῖραι
Lemmas: εἰμί δέ ἐκεῖνος μετά ἡδονή δέχομαι , πῶς οὖον πολύς μᾶλλον ὁ ὁ Θεός διάταγμα , ὁ σωτηριώδης καί δόξα γέμω , καί πολύς ἐγώ παρέχω φιλοσοφία , καί ψυχή ἀγαθός ἐργάζομαι , μετά πολύς δεῖ δέχομαι ὁ ἡδονή , καί μηδείς δύσκολος ἐν αὐτός εἰμί νομίζω ; ὁ γάρ δυσκολία οὐ ὁ ὁ ἐπιτήδευμα φύσις , ἀλλά ὁ ὁ πολύς ῥᾳθυμία ποιέω εἴωθα . ὡς εἰμί τις μετά προθυμία αὐτός δέχομαι , κοῦφος καί Βέστα αὐτός Βέστα ἄντα . Διὸ ὁ Χριστός λέγω · ὁ ζυγός ἐγώ χρηστός , καί ὁ φορτίον ἐγώ ἐλαφρός εἰμί . καί ἵνα μανθάνω , ὅτι οὗτος οὗτος ἔχω ὁ τρόπος , καί ὁ ῥᾳθυμία ὁ πολύς καί ὁ εύκολος δύσκολος ἀποφαίνω , ἢ δέ σπουδή καί ὁ δύσκολος Βέστα · ὅτε ὁ μάννα ἀπηλαύω ὁ Ἰουδαῖος , καί εὐχέραινον καί θάνατος ἀξιόω · καλῶς δέ κάκαλον ὁ Παῦλος χαίρω , καί σκῆπτον . ἐκεῖνος · μέν λέγω · ὁ ψυχή ἐγώ κατάμερος ἐπί ὁ μάννα . Ἐξήμηγες ἐγώ ἀπόπειρα
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0284.4
παρὰ τὸ μὴ εἶναι μηρίματα ἐν Αἰγύπτῳ . Ὁ δὲ Παῦλος ἔλεγε · Χαίρω ἐν τοῖς παθήμασί μου , καὶ ἀνταναλῶ τὰ ὑστερήματα τῶν ὀλίγων τοῦ Χριστοῦ , ἐν τῇ σαρκί μου , Ποῖος ; πάθημα ; Τῷ λῷμῳ , τῇ δίψει , τῇ γυμνότητι , καὶ τοῖς ἄλλοις ἀπασιν . Ἐν ταῖς ἐντολαῖς αὐτοῦ θελήσεις σφόδρα . Πῶς δ’ ἄν τοῦτο γένοιτο ; Ἄν μετὰ ἀχαρίσεως καὶ φοβουμένη καὶ ἀγαπῶμεν τὸν Θεὸν · ἄν ἐννοίωμεν αὐτὴς τῆς ἀρετῆς τὴν φύσιν . Καὶ γὰρ πρὸ τῶν ἄλλων ἐπάθλων ἐν ἑαυτῇ τὰς ἀμοιβὰς ἔχει . Ὅταν γὰρ μὴ μοιχεύῃς , μηδὲ φονεύσῃς , ἐννοεῖς ὅτι ἀπολαύσεις τῆς ἡδονῆς , μὴ καταγνωσκόμενος ὑπὸ τοῦ συνεθούτος , μὴ τοὺς οἰκείους αἰσχυνόμενος , καθαροῦς ὀφθαλμοὺς πρὸς πάντας βλέπων . Ἄλλ’ οὐχ ὁ μὲν τοιοῦτος , ἀλλὰ πάντας τρέμει καὶ δέδοικε , καὶ αὐτὴς τὰς σκιάς ὑφορᾶται .
Lemmas: παρά ὁ μή εἰμί μηριματη ἐν Αἴγυπτος . ὁ δέ Παῦλος λέγω · χαίρω ἐν ὁ πάθημα ἐγώ , καί ἀνταναλίσκω ὁ ὑστέρημα ὁ ὀλίγος ὁ Χριστός , ἐν ὁ σάρξ ἐγώ , ποῖος ; πάθημα ; ὁ λῷμῳ , ὁ διψάω , ὁ γυμνότης , καί ὁ ἄλλος ἅπας . ἐν ὁ ἐντολή αὐτός ἐθέλω σφόδρα . Πῶς δέ ἄν οὗτος γίγνομαι ; ἄν μετά ἀχαρίσεως καί φοβέω καί ἀγαπάω ὁ θεός · ἄν ἐννοέω αὐτός ὁ ἀρετή ὁ φύσις . καί γάρ πρό ὁ ἄλλος ἔπαθλον ἐν ἑαυτοῦ ὁ ἀμοιβή ἔχω . ὅταν γάρ μή μοιχεύω , μηδέ φονεύω , ἐννοέω ὅτι ἀπολαύω ὁ ἡδονή , μή καταγιγνώσκω ὑπό ὁ συνεθουος , μή ὁ οἰκεῖος αἰσχύνω , καθαρός ὀφθαλμός πρός πᾶς βλέπω . ἄλλος οὐ ὁ μέν τοιοῦτος , ἀλλά πᾶς τρέμω καί δείδω , καί αὐτός ὁ σκιά ὑφοράω .
joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0284.5
β’ . Πάλιν ὁ πνεονέκτης καὶ βάσανος τὰ αὐτὰ πείζεται , Ὁ δὲ ποιῶν ἀπληγμένος τὰ ἐναντία , Δυνατὸν ἐν τῇ γῇ ἔσται τὸ σπέρμα αὐτοῦ . Σπέρμα οὐδε πολλὰκις ἡ Γραφὴ λέγειν οὐ τὸ κατὰ φύσιν ἀπολουθὲν τιθεμένον , ἀλλὰ τὸ κατὰ κοινωνίαν ἀρετῆς . Διὸ καὶ Παῦλος ἐρμηνεύων τὸ , Σοὶ δώσω τὴν γῆν ταύτην καὶ τὸ σπέρματί σου , ἔλεγεν · Οὐ γὰρ πάντες οἱ ἐξ Ἰσραὴλ , οὗτοι Ἰσραὴλ · οὐδ’ ἐξ σπέρμα Ἀβραάμ , πάντες τέκνα · ἀλλ’ ἐν Ἰσαὰκ κληθήσεται σοὶ σπέρμα . Καὶ πάλιν , Ἐν τῷ σπέρματί σου εὐλογηθήσονται πάντα τὰ ἔθνη . Ὅτι γὰρ περὶ Ἰουδαίων εἴρηται , τὰ πράγματα δηλοῖ · οἱ γὰρ αὐτοὶ κατάραι γένοντες , πῶς ἄν ἄλλαις εὐλογίαις γένοιτο ἄτιοι ; ἀλλὰ περὶ τῆς Ἐκκλησίας εἴρηται , τῆς κατὰ τὴν κοινωνίαν τῆς [ 279 ] πίστεως σπέρμα χρηματιζούσης αὐτῷ . Τοιούτοι τοίνυν οἱ ἐνάρειοι καὶ τὸν Θεὸν φοβουμένων παῖδες . Δυνατὸν ἐν τῇ γῇ τὸ σπέρμα αὐτοῦ .
Lemmas: βε . πάλιν ὁ πνέω καί βάσανος ὁ αὐτός πειζω , ὁ δέ ποιέω ἀπολήγω ὁ ἐναντίος , Δυνατός ἐν ὁ γῆ εἰμί ὁ σπέρμα αὐτός . σπέρμα οὐ πολλάκις ὁ γραφή λέγω οὖον ὁ κατά φύσις ἀπόλλυμι τίθημι , ἀλλά ὁ κατά κοινωνία ἀρετή . Διὸ καί Παῦλος ἑρμηνεύω ὁ , σοί δίδωμι ὁ γῆ οὗτος καί ὁ σπέρμα σύ , λέγω · οὖον γάρ πᾶς ὁ ἐκ Ἰσραήλ , οὗτος Ἰσραήλ · οὐδέ ἐκ σπέρμα Ἀβραάμ , πᾶς τέκνον · ἀλλά ἐν Ἰσαάκ καλέω σύ σπέρμα . καί πάλιν , ἐν ὁ σπέρμα σύ εὐλογέω πᾶς ὁ ἔθνος . ὅτι2 γάρ περί Ἰουδαῖος εἴρω , ὁ πρᾶγμα δηλόω · ὁ γάρ αὐτός καταίρω γίγνομαι , πῶς ἄν ἄλλος εὐλογία γίγνομαι ἀτίω ; ἀλλά περί ὁ ἐκκλησία εἴρω , ὁ κατά ὁ κοινωνία ὁ [ 279 ] πίστις σπέρμα χρηματίζω αὐτός . τοιοῦτος τοίνυν ὁ ἐναίρω καί ὁ θεός φοβέω παῖς . Δυνατός ἐν ὁ γῆ ὁ σπέρμα αὐτός .