joannes-chrysostomus.expositiones-in-psalmos pg055_0077.3
Ποία γὰρ ἀρετὴ τὸ μὴ γενέσθαι πατραλοῖαν ε , ὅπερ οὐδ' ἐν τοῖς θηρίοις ἴδοι τις ἂν ; Εἰ ἐστιν ἀδικία ἐν χερσὶ μου . Οὐ λέγω περὶ τῆς ἀδικίας ταύτης · ἀλλ' οὐδὲ ἕτερα ἐν εὐρεθεῖν , φησίν , οὕσα ἐν χερσὶ μου ἀδικία . Ταῦτα δὲ λέγει , οὐ μεγαληγορῶν , ἀλλ' εἰς ἀνάγκην ἐμπεσόντω τὰ ἑαυτοῦ κατορθώματα εἰπεῖν . Ἀλλ' οὐδὲ οὕτω πού μέγα τοῦτο πρὸς τὸ μέλλον ῥηθήσεσθαι . Τί δὲ τοῦτό ἐστιν ; Εἰ ἀνταπέδωκα τοῖς ἀνταποδιδούσί μοι κακά , φησί . Προσέχετε μετὰ ἀκριβείας . Οὐ γὰρ τὸ τυχὸν ἐστὶ τὸ εἰρημένον . Καλὸν μὲν γὰρ τὸ μὴ ἀδικεῖν · [ 56 ] πολλῷ δὲ μείζων , καὶ φιλοσόφου ψυχῆς , τὸ τὸν ἀδικούντα μὴ ἀμύνεσθαι . Καίτοι γε ὁ νόμος τοῦτο παρεῖχεν , ὀφθαλμὸν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ χελέων , καὶ ὀδόντα ἀντὶ ὀδόντος · ἐκκόπτειν καὶ οὐχ ἤν παραβάσει νόμου τὸ γινόμενον · ἀλλ' οὕτω φιλόσοφος ἦν οὗτος , ὡς μὴ μόνον μὴ παραβαίνειν τὸν νόμον , ἀλλὰ καὶ ἐκ πολλοῦ τοῦ περιόντος ὑπερβαίνειν , καὶ ὑπὲρ τὰ σκῆματα πτῆξαι . Οὐ γὰρ ἐνώμιζεν ἀρκεῖν εἰς ἀρετὴν , εἰ μὴ καὶ ὑπεραπολίσαι τὰ προσαγόμενα . Ὡςπερ οὖν καὶ Παῦλος ἐποίησε , κελεύομενος ἐκ τοῦ Εὐαγγελίου ζῆν , καὶ μὴ ζῶν , ἀλλ' ἀδάπανον τιθεῖς τὸ Εὐαγγέλιον · οὕτω τοίνυν καὶ ὁ μακάριος Δαυὶδ , τὸν νόμον διδόντος ἀμύνεσθαι τὸν ἀδικούντα , οὐκ ἐμεῖνεν ἐν τῷ μέτρῳ τούτῳ , ἀλλὰ καὶ ὑπερἡκόντισεν . Ἡμεῖς δὲ οὐ τοῦτο ἀπαιτούμεθα μόνον τὸ μὴ ἀνταποδιδόναι , ἀλλὰ καὶ τὸ εὐεργετεῖν . Εὐεργετῶ γὰρ , φησίν , ὑπὲρ τῶν ἐπηρεαζόντων ὑμᾶς , καλῶς ποιεῖτε τοῖς μισοῦσιν ὑμᾶς . Ἐπὶ δὲ τοῦ Δαυὶδ οὐ μικρὸν τὸ μὴ ἀμύνεσθαι , ἀλλὰ καὶ πολλῷ μείζον τοῦ νομικοῦ παραγγέλματος . Διὸ φησίν , Εἰ ἐποίησα τοῦτο , εἰ ἐστιν ἀδικία ἐν χερσὶ μου · εἰ ἀνταπέδωκα τοῖς ἀνταποδιδούσί μοι κακά . Ἐπὶ μὲν γὰρ τοῦ παιδὸς καὶ ἡ φύσις ἐκώλυεν · ἀλλ' εἰ ἕτερος , φησίν , ἠδίκησεν , ἡ καὶ ἡμυνάμην . Ποίαν οὖν σχολὴν συγγνώμην ἡμεῖς , ποίαν δέ ἀπολογίαν , μετὰ τὴν τοῦ Χριστοῦ παρουσίαν μὴ φθόνοντες εἰς τὰ μέτρα τῶν ἐν τῇ Παλαιᾷ πολιτευομένων , καὶ ταῦτα πολλῇν περιουσίαν ἀπαιτουμένοι ; Εἰν γὰρ μὴ περισσεύση , φησίν , ἡ δικαιοσύνη ὑμῶν πλεῖον τῶν Φαρισαίων , οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν . Ὡςπερ γὰρ οὐκ ἐστὶν ἴσος ὁ ἐν τῷ νόμῳ τὰ αὐτὰ κατορθῶν τῷ πρὸ τοῦ νόμου · οὕτως οὔτε ὁ ἐν τῇ χάριτι τῶν ἐν τῷ νόμῳ , ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοῦ καιροῦ πολλὴ γίνεται ἡ διαφορά . Τοῦτο δεικνύς ὁ Παῦλος καὶ ἐπὶ τῆς κακίας , καὶ ἐπὶ τῆς ἀρετῆς , ὅσα κάκεινος πῶς μειζόνως θαυμάζει , καὶ τούτους μελζονος τιμωρίας ἀξίους ἀποφαίνει εἶναι , οὕτως λέγων · Ὅταν γὰρ ἔθνη τὰ μὴ νόμον ἔχοντα , φύσει τὰ τοῦ νόμου ποιεῖ , οὗτοι νόμον μὴ ἔχοντες , ἑαυτοῖς εἰσὶ νόμος .
Lemmas: Ποία γάρ ἀρετή ὁ μή γίγνομαι πατραλοίας ε , ὅσπερ οὐδέ ἐν ὁ θηρίον ὁράω τις εἄν ; εἰμί εἰμί ἀδικία ἐν χείρ ἐγώ . οὖον λέγω περί ὁ ἀδικία οὗτος · ἀλλά οὐδέ ἕτερος ἐν εὐρεθεῖν , φημί , εἰμί ἐν χείρ ἐγώ ἀδικία . οὗτος δέ λέγω , οὖον μεγαληγορέω , ἀλλά εἰς ἀνάγκη ἐμπίπτω ὁ ἑαυτοῦ κατόρθωμα εἶπον . ἀλλά οὐδέ οὗτος πού μέγας οὗτος πρός ὁ μέλλω εἴρω . τις δέ οὗτος εἰμί ; εἰμί ἀνταποδίδωμι ὁ ἀνταποδίδω ἐγώ κακός , φημί . προσέχω μετά ἀκρίβεια . οὖον γάρ ὁ τυγχάνω εἰμί ὁ εἴρω . κηλόν μέν γάρ ὁ μή ἀδικέω · [ 56 ] πολύς δέ μείζων , καί φιλόσοφος Ψυχή , ὁ ὁ ἀδικέω μή ἀμύνω . καίτοι γε ὁ νόμος οὗτος παρέχω , ὀφθαλμός ἀντί ὀφθαλμός χελεύς , καί ὀδούς ἀντί ὀδούς · ἐκκόπτω καί οὐ ἐάν παράβασις νόμος ὁ γίγνομαι · ἀλλά οὗτος φιλόσοφος εἰμί οὗτος , ὡς μή μόνος μή παραβαίνω ὁ νόμος , ἀλλά καί ἐκ πολύς ὁ περίειμι ὑπερβαίνω , καί ὑπέρ ὁ σκῆμα πτήσσω . οὖον γάρ νομίζω ἀρκέω εἰς ἀρετή , εἰμί μή καί ὑπεραπόλλυμι ὁ προσάγω . ὡς οὖν καί Παῦλος ποιέω , κελεύω ἐκ ὁ Εὐαγγέλιος ζῶ , καί μή ζῶ , ἀλλά ἀδάπανος τιθεῖς ὁ Εὐαγγέλιος · οὗτος τοίνυν καί ὁ μακάριος Δαυίδ , ὁ νόμος δίδωμι ἀμύνω ὁ ἀδικέω , οὐ μένω ἐν ὁ μέτρον οὗτος , ἀλλά καί ὑπερακοντίζω . ἐγώ δέ οὖον οὗτος ἀπαιτέω μόνος ὁ μή ἀνταποδίδωμι , ἀλλά καί ὁ εὐεργετέω . εὐεργετέω γάρ , φημί , ὑπέρ ὁ ἐπηρεάζω σύ , καλῶς ποιέω ὁ μισέω σύ . ἐπί δέ ὁ Δαυίδ οὖον μικρός ὁ μή ἀμύνω , ἀλλά καί πολύς μείζων ὁ νομικός παράγγελμα . Διὸ φημί , εἰμί ποιέω οὗτος , εἰμί εἰμί ἀδικία ἐν χείρ ἐγώ · εἰμί ἀνταποδίδωμι ὁ ἀνταποδίδω ἐγώ κακός . ἐπί μέν γάρ ὁ παῖς καί ὁ φύσις κωλύω · ἀλλά εἰμί ἕτερος , φημί , ἀδικέω , ὁ καί ἀμύνω . Ποίας οὖν σχολή συγγνώμη ἐγώ , ποῖος δέ ἀπολογία , μετά ὁ ὁ Χριστός παρουσία μή φθονέω εἰς ὁ μέτρον ὁ ἐν ὁ Παλαιή πολιτεύω , καί οὗτος πολύς περιουσία απαιτώ ; ἐν γάρ μή περισσεύω , φημί , ὁ δικαιοσύνη σύ πλείων ὁ Φαρισαῖος , οὖον μή εἰσέρχομαι εἰς ὁ βασίλειος ὁ οὐρανός . ὡς γάρ οὐ εἰμί ἴσος ὁ ἐν ὁ νόμος ὁ αὐτός κατορθόω ὁ πρό ὁ νόμος · οὕτως οὔτε ὁ ἐν ὁ χάρις ὁ ἐν ὁ νόμος , ἀλλά καί ἀπό ὁ καιρός πολύς γίγνομαι ὁ διαφορά . οὗτος δείκνυμι ὁ Παῦλος καί ἐπί ὁ κακία , καί ἐπί ὁ ἀρετή , ὅσος κενός πῶς μέγας θαυμάζω , καί οὗτος μελζονος τιμωρία ἄξιος ἀποφαίνω εἰμί , οὕτως λέγω · ὅταν γάρ ἔθνος ὁ μή νόμος ἔχω , φύσις ὁ ὁ νόμος ποιέω , οὗτος νόμος μή ἔχω , ἑαυτοῦ εἰμί νόμος .