joannes-chrysostomus.epistulae-ad-olympiadem-epist-1-17 pg052_0180.1
οὐκ ἔχεις ὅπου κρατηθῇς ; πολλὴ γὰρ τῇ βύμῃ παρὰ τὴν ἀρχὴν πνεύσασα κατὰ τῆς σαρκός , ἔσβέσας αὐτῆς τὰς ἐπιθυμίας ταύτας , οὐ χαλινώσασα τὸν ἵππον , ἀλλὰ συμποδίσασα , καὶ χαμαὶ βίψασα , καὶ ποιήσασα μένεν ἀκίνητον . Καὶ τότε μὲν ἐγκρατεῖαν κατορθώσασα , νῦν δὲ ἀπάθειαν λοιπόν . Οὐ γὰρ διενυχλεῖ τρυφῆς ἐπιθυμία , καὶ πόνον ἔχεις ὥστε αὐτῆς κρατῆσαι ; ἀλλὰ καθάπαξ αὐτὴν ἀφανίσασα , καὶ ἀδοτον αὐτῇ τὴν σάρκα ποιήσασα , τοσοῦτον ἀπολαύειν σίτου καὶ ποτοῦ τὴν γαστέρα ἐπαίδευσας , ὅσον μὴ ἀποθάνειν καὶ δίχνῃ δύναί . Διὰ τοῦτο οὐ νηστεῖσαι , οὐδὲ ἐγκρατεῖαν τοῦτο καλῶ , ἀλλ' ἑτέρων τι τοῦτο μέζων . Τοῦτο καὶ ἐπὶ τῆς ἀγρυπνίας σου τὴς ἱερᾶς ἔστιν ἰδεῖν · καὶ γὰρ ἡ τοῦ καθεύδειν ἐπιθυμία , ἐκείνης σβεσθείσης , συγκατεσβέσθη · τροφὴ γὰρ ὑπὸν σιτία . Καὶ ἑτέρῃ δὲ αὐτὴν κατέλυσας τρόπῳ , ἐξ ἀρχῆς μὲν καὶ αὐτὴν βιασμένην τὴς φύσεως , καὶ ὀλοκληρούς νύκτας ἀπνους διαγούσα · ὕστερον δὲ τῇ συνεχεῖ συνθείᾳ καὶ εἰς φύσιν ἀγαγοῦσα τὸ πρᾶγμα . Ὦσπερ γὰρ τοῖς ἄλλοις κατὰ φύσιν τὸ καθεύδειν , οὕτως σοὶ τὸ ἐγρηγορέναι . Θαυμαστὰ μὲν οὖν ταῦτα καὶ ἐκπλήξεως ἔχοντα , καὶ καθ' αὐτὰ · εἰ δὲ τις καὶ τὸν καιρὸν ἐξετάσειεν , ὅτι ἐν ἀώρῳ διείκτα ταῦτα κατωρθώσατο , καὶ τὴν ἐρμῆν τῶν διδασκόντων , καὶ τὸ πλήθος τῶν σκανδαλίζοντων , καὶ ὅτι ἐν ψυχῇ ἐξ ἀσεβοῦς οἴκου νῦν αὐτομολησάτη πρὸς τὴν ἀλήθειαν , καὶ ὅτι ἐν σώματι γυναικεῖῳ τε καὶ ἄλλως ἀπαλῷ διὰ τὴν τῶν προγόνων περιφάνειαν καὶ τρυφήν , πόσα πλῆθος θαυμάτων εὑρήσει καθ' ἕκαστον τούτων ἀνοιγόμενα ; Διὰ τοῦτο τῶν ἄλλων οὐδὲ ἐπινανθῆσομαι , τῆς ταπεινοφροσύνης , τῆς ἀγάπης , τῶν λοιπῶν ἀρετῶν τῆς ἀγίας σου ψυχῆς . Καὶ γὰρ μόνον , ὡς ἐμνήσθην αὐτῶν , καὶ τὰς προστιγορίας εἴπον , μυρίας ἀνέβλεψέ μοι πάλιν ἡ διάνοια πηγᾶς , καὶ βιάζεται καὶ εἰπεῖν τούτων , ὡς τῆς προτέρας , χάν ἕκ μέρος , καὶ εἴδη , μᾶλλον δὲ τὰς ὑποθέσεις μόνον · ἐκεῖνο γὰρ ὁ ἀπειρον σφόδρα ἐπίζει λέγον . Ἄλλὰ σοὺ ἀνέξομαι , ὥστε μὴ τῆς ὑποθέσεως ἐκπασεῖν , ἣν προειδόμεν κατορθώσαι , εἰς ἀπειρον ἐξενεχθεῖς πέλᾶγος . Ἐπεὶ εἰ μὴ τοῦτο προῦκειτό μοι νῦν τὸ προφρίζον τὴν ἀθυμίαν [ 541 ] ἀπὸ σοῦ ἀνασπάσαι , ἡδέως τούτοις ἐνδιέτριβον τοῖς λόγοις , καὶ πέλᾶγος ἀπειρον ἐπλεον , μᾶλλον δὲ πελάγη , ἑκάστης σου ἀρετῆς σοὺ πολυχυδεῖς ἀνατέμνων ὀδοὺς , ὧν ἑκάστη ὅδὸς πέλᾶγος ἐκινεῖ πάλιν , κἂν τῇ ὑπομονῇ , κἂν τῇ ταπεινοφροσύνῃ , καὶ ἐλεημοσύνῃ τῇ πολυσιδεῖ καὶ πρὸς αὐτὰ τῆς οἰκουμένης τὰ πέρατα ἀπλωθείση , κἂν τῇ ἀγάπῃ τῇ μυρίας νεκώσην χαρίνους , κἂν τῇ συνέσει τῇ ἀπειρῷ , καὶ πολλῆς γεμούσῃ χάριτος , καὶ τὰ μέτρα τῆς φύσεως ὑπερβήτη . Τὰ δὲ κατορθώματα τὰ ἐντεῦθεν τεχθέντα εἰ τις βούλοιτο ἐπενάαι , ταύτων ποιεῖσαι οἷον εἰ τις καὶ τὰ κύματα θαλάσσης ἀριθμεῖν ἐπιχειροῖν .
Lemmas: οὐ ἔχω ὅπου κρατέω ; πολύς γάρ ὁ βύμῃ παρά ὁ ἀρχή πνέω κατά ὁ σάρξ , σβέννυμι αὐτός ὁ ἐπιθυμία οὗτος , οὖον χαλινόω ὁ ἵππος , ἀλλά συμποδίζω , καί χαμαί βιβάζω , καί ποιέω μένω ἀκίνητος . καί τότε μέν ἐγκράτεια κατορθόω , νῦν δέ ἀπάθεια λοιπός . οὖον γάρ διενυχλεω τρυφή ἐπιθυμία , καί πόνος ἔχω ὥστε αὐτός κρατέω ; ἀλλά καθάπαξ αὐτός ἀφανίζω , καί αδοος αὐτός ὁ σάρξ ποιέω , τοσοῦτος ἀπολαύω σῖτος καί ποτός ὁ γαστήρ παιδεύω , ὅσος μή ἀποθνῄσκω καί δίχνῃ δύο . Ζεύς οὗτος οὖον νηστεισος , οὐδέ ἐγκράτεια οὗτος καλέω , ἀλλά ἕτερος τίς οὗτος μέγας . οὗτος καί ἐπί ὁ ἀγρυπνία σύ σής ἱερός εἰμί ὁράω · καί γάρ ὁ ὁ καθεύδω ἐπιθυμία , ἐκεῖνος σβέννυμι , συγκατασβέννυμι · τροφή γάρ ὕπειμι σιτίον . καί ἕτερος δέ αὐτός καταλύω τρόπος , ἐκ ἀρχή μέν καί αὐτός βιάζω σής φύσις , καί ολόκληρος νύξ ἄπνοος διάγω · ὕστερος δέ ὁ συνεχής συνθεΐα καί εἰς φύσις ἄγω ὁ πρᾶγμα . ὥσπερ γάρ ὁ ἄλλος κατά φύσις ὁ καθεύδω , οὕτως σύ ὁ ἐγείρω . θαυμαστός μέν οὖν οὗτος καί ἔκπληξις ἔχω , καί κατά αὐτός · εἰμί δέ τις καί ὁ καιρός ἐξετάζω , ὅτι ἐν ἄωρος διείκτα οὗτος κατορθόω , καί ὁ Ἑρμῆς ὁ διδάσκω , καί ὁ πλήθος ὁ σκανδαλίζω , καί ὅτι ἐν Ψυχή ἐκ ἀσεβής οἶκος νῦν αὐτομολέω πρός ὁ ἀλήθεια , καί ὅτι ἐν σῶμα γυναικεῖος τε καί ἄλλως ἁπαλός διά ὁ ὁ πρόγονος περιφάνεια καί τρυφή , πόσος πλῆθος θαῦμα εὑρίσκω κατά ἕκαστος οὗτος ἀνοίγνυμι ; Ζεύς οὗτος ὁ ἄλλος οὐδέ ἐπιναίω , ὁ ταπεινοφροσύνη , ὁ ἀγάπη , ὁ λοιπός ἀρετή ὁ Ἀγίας σύ Ψυχή . καί γάρ μόνος , ὡς μιμνήσκω αὐτός , καί ὁ προστιγορίας εἶπον , μυρίος ἀναβλέπω ἐγώ πάλιν ὁ διάνοια πηγή , καί βιάζομαι καί εἶπον οὗτος , ὡς ὁ πρότερος , χήν ἐκ μέρος , καί εἶδος , μᾶλλον δέ ὁ ὑπόθεσις μόνος · ἐκεῖνος γάρ ὁ ἤπειρος σφόδρα ἐπιζέω λέγω . ἀλλά σύ ἀνέχω , ὥστε μή ὁ ὑπόθεσις ἐκπίπτω , ὅς προοράω κατορθόω , εἰς ἤπειρος ἐκφέρω πέλαγος . ἐπεί εἰμί μή οὗτος πρόκειμαι ἐγώ νῦν ὁ προφριζω ὁ ἀθυμία [ 541 ] ἀπό σύ ἀνασπάω , ἡδύς οὗτος ἐνδιατρίβω ὁ λόγος , καί πέλαγος ἤπειρος πλέω , μᾶλλον δέ πέλαγος , ἕκαστος σύ ἀρετή σύ πολυχυδηω ἀνατέμνω ὀδούς , ὅς ἕκαστος ὁδός πέλαγος κινέω πάλιν , κἀν ὁ ὑπομονή , κἀν ὁ ταπεινοφροσύνη , καί ἐλεημοσύνη ὁ πολυσιδεῖ καί πρός αὐτός ὁ οἰκέω ὁ πέρας ἀπόλλυμι , κἀν ὁ ἀγάπη ὁ μυρίος νεκώσην χαρίνος , κἀν ὁ σύνεσις ὁ ἤπειρος , καί πολύς γέμω χάρις , καί ὁ μέτρον ὁ φύσις ὑπερβαίνω . ὁ δέ κατόρθωμα ὁ ἐντεῦθεν τίκτω εἰμί τις βούλομαι ἐπινάω , οὗτος ποιώ οἷος εἰμί τις καί ὁ κῦμα θάλασσα ἀριθμέω ἐπίχειρον .