joannes-chrysostomus.eclogae-ixlviii-ex-diversis-homiliis-sp pg063_0693.1
ὀφθαλμῶν τοιούτων πηγὰς δακρύων κατήγαγεν . Ἐκεῖνος μὲν γὰρ τὴν φύσιν ἐνίκησεν , οὗτος δὲ τὴν προαιρέσεως περιεγένετο · ἐκεῖνος ἐπάταξε ἐν τῇ ῥάβδῳ τὸν λίθον , οὗτος ἔκρουσε τῷ λόγῳ τὴν καρδίαν , οὐχ ἵνα λυπηθῇ , ἀλλ’ ἵνα καθαρθῇ ἐργάσηται καὶ προσγνῇ . Ὅσον οὖν αὐτὸν ὠπασεν διὰ τὴν οἰκείαν πράξιν , μειζόνως αὐτὸν θαυμάζω διὰ τὴν τοῦ Σαοὺλ μεταβολήν . Τοῦ γὰρ τῶν οἰκείων κρατῆσαι παθῶν πολὺ πλῆν ἐστὶ τὸ καὶ τῆς ἑτέρων περιγενέσθαι μανίας , καὶ φλεγμαίνουσαν κατασταλῆσαι καρδίαν , καὶ τοσαύτην γαλήνην ἀπὸ τοσαύτης ἐργάσασθαι ζάλης , καὶ ὀφθαλμοὺς φόνου βλέποντας , δακρύων ἐμπλῆσαι θερμῶν . Καὶ τοῦτό ἐστιν , ὁ πολλῆς ἐκπλήξεως γέμει καὶ θαύματος . Καὶ γὰρ , εἰ μὲν τὸν ἐπιεικῶν καὶ μετριῶν ἀνθρώπων ἦν ὁ Σαοὺλ , οὐ μέγα ἂν σφῶρα ἐπαναγαγεῖν αὐτὸν πρὸς τὴν οἰκείαν ἀρετήν · τὸ δὲ ἐκτεθηρωμένον καὶ πρὸς ἔχθραν κακῶν ἐξοικειῶντα , καὶ πρὸς στρατὴν ἐπειγόμενον , ἐν βραχεῖα καὶρῷ βοηθῷ παρασκευάσαι πᾶσαν τὴν πικρίαν ἐμέλσαι ἐκείνην , τὶνα οὐχ ἂν ἀποκρύψειε τῶν πώποτε ἐπὶ διδασκαλίᾳ φιλοσοφίας βεβουλημένων ; Ἐπαῖνον μὲν γὰρ ἄξιον καὶ μεγίστου θαύματος καὶ τὸ μὴ βαπτίσαι τὸ ξίφος , μετὰ ἀποσμεῖν τὴν πολεμίαν ἐκείνην κεφαλήν · τὸ δὲ καὶ αὐτὴν αὐτοῦ μεταβαλεῖν τὴν προαίρεσιν , καὶ βελτίους ποιῆσαι , καὶ πρὸς τὴν οἰκείαν αὐτὸν ἐπαιδεῖαν μεταγαγεῖν , τὶνα ἂν σχῃ λοιπὸν φιλοσοφίας ὑπερβολήν ; Ἄλλ’ οἱ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων οὐ μόνον [ 652 ] τῆς πρὸς τοὺς ἔχθροὺς ὁμιλίας ἀπέχρουσαν ἑαυτούς , ἀλλ’ οὐδὲ τὴν ὀψιν ἴδειν ἀνέχονται τὴν ἐκείνων , οὐδὲ τὴς φωνῆς ἀκούσαι · ὁ δὲ Δαυὶδ οὐχ οὕτως , ἀλλὰ καὶ τὸν ἔχθρόν ἔσωσε , καὶ πρῶτερος ἐτίμησε προσειπών , Κύριέ μου βασιλεύ . Καὶ οὐ τοῦτο μόνον , ἀλλὰ καὶ πασίων ἐπὶ πρόσωπον αὐτοῦ , προσεκύνησεν αὐτόν · καὶ τιμηθεὶς ἐν τῷ εἰπεῖν ἐκείνῳ , Τέκνον Δαυὶδ , παλὶν μειζόνως ἀντετίμησεν εἰπών · Δοῦλός σου , κύριέ μου βασιλεύ . Τίς ἂν σχοῖν μειζόνα ταύτης ἀνεξικακίαν εἰπεῖν ; Ἐκεῖνος , μέχρι τῆς ψυχῆς αὐτῆς εὐεργετηθεὶς εἰς συγγένειαν τὸν εὐεργέτην ἠγάπησεν · οὗτος εὐεργετήσας δεσπότην τὸν εὐεργετηθέντα ὤνόμασε . Τέκνον με , φησίν , ἐκάλεσεν , ἐγὼ δὲ ἀγαπῶ καὶ στέργω , μὲν δοῦλόν με ἔχει , μόνον μετὰ τοῦ ἀποθελῆσαι τὴν ὀργήν , μόνον μετὰ τοῦ μηδὲν ὑποπτεύειν περὶ ἐμὲ πονηρὸν καὶ μὴ νομίζειν ἐπίβουλον εἶναι καὶ πολέμιον . Καὶ ὅρα ὅσον τὸ κέρδος εἰργάσατο . Ἐπειδὴ γὰρ εἶπε τοῦτο , οὐχ ἤνεγκεν ἐκεῖνος ἀδακρυτὶ λοιπὸν ἐαυτὴν ἀκούειν τὴν φωνήν , ἀλλ’ ὠλολύξε πικρῶν , τὴν ὑγίαν τὴν ἐν τῇ ψυχῇ καὶ τὴν φιλοσοφίαν , ἣν ὁ Δαυὶδ ἐνέθηκε , διὰ τῶν δακρύων δηλῶν . Πόσων οὖν ἂν εἴη στεφάνων ἄξιος ὁ Δαυὶδ , ὅτι οὐτε τῇ ἑαυτοῦ πραότητι καὶ ἐπικειεῖα τοῦ Σαοὺλ περιεγένετο , ὡς καὶ τῆς οἰκείας αὐτὸν πείσαι καταγνῶναι ὠμότητος , καὶ τὴν ἐκείνου ἀμνεῖν ἀρετήν ; Εἰ γὰρ τις εὐρεῖ τὸν ἔχθρόν αὐτοῦ , φησίν , ἐν ὀλίγῃ , καὶ ἐκλέψῃ αὐτὸν ἐν ὀφῷ ἀγαθῇ , καὶ Κύριος ἀνταποδώ αὐτῷ ἀγαθὰ , καθὼς ἐπεσώπκας σὺ μετ’ ἐμοῦ σήμερον . Καὶ ἰδοὺ ἐτὼ γινώσκω , ὅτι βασιλεύσει βασιλεύσεις , καὶ στήσεται ἡ βασιλεία Ἰσραὴλ ἐν τῇ χειρὶ σου . Καὶ νῦν ὁμωσά μοι κατὰ τοῦ Κυρίου , ἵνα μὴ ἐξολοθρεύσης τὸ σπέρμα μου ὀπίσω μου , καὶ μὴ ἀφανίσῃς τὸ ὄνομά μου ἐκ τοῦ οἴκου τοῦ πατρός μου . Καὶ πᾶσιν ἔγνω , εἰπὶ μοι , τοῦτο · παρὰ σοὶ τὰ στρατόπεδα , παρὰ σοὶ τὰ χρήματα , τὰ ὅπλα , αἱ πόλεις , οἱ ἵπποι , οἱ στρατιῶται , ἅπασα τῆς βασιλικῆς παρασκευῆς ἡ δύναμις · οὗτος δὲ ἔρημος καὶ γυμνός , ἀπολὶς , ἀδίκος , ἀνέστιος . Ὑπόδει οὖν ταῦτα
Lemmas: ὀφθαλμός τοιοῦτος πηγή δάκρυ κατάγω . ἐκεῖνος μέν γάρ ὁ φύσις νικάω , οὗτος δέ ὁ προαίρεσις περιγίγνομαι · ἐκεῖνος πατάσσω ἐν ὁ ῥάβδος ὁ λίθος , οὗτος κρούω ὁ λόγος ὁ Καρδία , οὐ ἵνα λυπέω , ἀλλά ἵνα καθαίρω ἐργάζομαι καί προσγιγνώσκω . ὅσος οὖν αὐτός ὀπάζω διά ὁ οἰκεῖος πρᾶξις , μέγας αὐτός θαυμάζω διά ὁ ὁ Σαῦλος μεταβολή . ὁ γάρ ὁ οἰκέω κρατέω πάθος πολύς Πλῆν εἰμί ὁ καί ὁ ἕτερος περιγίγνομαι μανία , καί φλεγμαίνω καταστέλλω Καρδία , καί τοσοῦτος γαλήνη ἀπό τοσοῦτος ἐργάζομαι ζάλη , καί ὀφθαλμός φόνος βλέπω , δάκρυ ἐμπίμπλημι θερμός . καί οὗτος εἰμί , ὁ πολύς ἔκπληξις γέμω καί θαῦμα . καί γάρ , εἰμί μέν ὁ ἐπιεικής καί μέτριος ἄνθρωπος εἰμί ὁ Σαῦλος , οὖον μέγας εἄν σφῶρα ἐπανάγω αὐτός πρός ὁ οἰκεῖος ἀρετή · ὁ δέ ἐκτεθηρωμένον καί πρός ἔχθρα κακός ἐξοικειόω , καί πρός Στρατήν ἐπείγω , ἐν βραχύς καιρός βοηθός παρασκευάζω πᾶς ὁ πικρία μέλω ἐκεῖνος , τίς οὐ εἄν ἀποκρύπτω ὁ πώποτε ἐπί διδασκαλία φιλοσοφία βουλέω ; Ἔπαινος μέν γάρ ἄξιος καί μέγας θαῦμα καί ὁ μή βαπτίζω ὁ ξίφος , μετά ἀφίημι ὁ πολέμιος ἐκεῖνος κεφαλή · ὁ δέ καί αὐτός αὐτός μεταβάλλω ὁ προαίρεσις , καί ἀγαθός ποιέω , καί πρός ὁ οἰκεῖος αὐτός παιδεία μετάγω , τίς εἄν ἔχω λοιπός φιλοσοφία ὑπερβολή ; ἄλλος ὁ πολύς ὁ ἄνθρωπος οὖον μόνος [ 652 ] ὁ πρός ὁ ἐχθρός ὁμιλία απεχρουω ἑαυτοῦ , ἀλλά οὐδέ ὁ ὄψις ὁράω ἀνέχω ὁ ἐκεῖνος , οὐδέ σής φωνή ἀκούω · ὁ δέ Δαυίδ οὐ οὕτως , ἀλλά καί ὁ ἐχθρός σῴζω , καί πρότερος τιμάω προσεῖπον , κύριος ἐγώ βασιλεύς . καί οὖον οὗτος μόνος , ἀλλά καί Πασίων ἐπί πρόσωπον αὐτός , προσκυνέω αὐτός · καί τιμάω ἐν ὁ εἶπον ἐκεῖνος , Τέκνος Δαυίδ , πάλιν μέγας ἀντιτιμάω εἶπον · Δοῦλος σύ , κύριος ἐγώ βασιλεύς . Τῖς εἄν ἔχω μείζων οὗτος ἀνεξικακία εἶπον ; ἐκεῖνος , μέχρι ὁ Ψυχή αὐτός εὐεργετέω εἰς συγγένεια ὁ εὐεργέτης ἀγαπάω · οὗτος εὐεργετέω δεσπότης ὁ εὐεργετέω ὀνομάζω . Τέκνος ἐγώ , φημί , καλέω , ἐγώ δέ ἀγαπάω καί στέργω , μέν δοῦλος ἐγώ ἔχω , μόνος μετά ὁ αποεθελω ὁ ὀργή , μόνος μετά ὁ μηδείς ὑποπτεύω περί ἐγώ πονηρός καί μή νομίζω ἐπίβουλος εἰμί καί πολέμιος . καί ὁράω ὅσος ὁ κέρδος ἐργάζομαι . ἐπεί γάρ εἶπον οὗτος , οὐ φέρω ἐκεῖνος ἀδακρυτί λοιπός ἑαυτοῦ ἀκούω ὁ φωνή , ἀλλά ὀλολύζω πικρός , ὁ ὕγιος ὁ ἐν ὁ Ψυχή καί ὁ φιλοσοφία , ὅς ὁ Δαυίδ ἐντίθημι , διά ὁ δάκρυ δηλόω . πόσος οὖν εἄν εἰμί στέφανος ἄξιος ὁ Δαυίδ , ὅτι οὐ ὁ ἑαυτοῦ πραότης καί ἐπικειεῖα ὁ Σαῦλος περιγίγνομαι , ὡς καί ὁ οἰκεῖος αὐτός πείθω καταγιγνώσκω ὠμότης , καί ὁ ἐκεῖνος ἀμνεύς ἀρετή ; εἰμί γάρ τις εὐρύς ὁ ἐχθρός αὐτός , φημί , ἐν ὀλίγος , καί κλέπτω αὐτός ἐν ὀφῷ ἀγαθός , καί Κύριος ἀνταποδίδωμι αὐτός ἀγαθός , καθώς ἐπισῴζω σύ μετά ἐγώ σήμερον . καί ἰδού ἐτός γιγνώσκω , ὅτι βασιλεύω βασιλεύω , καί ἵστημι ὁ βασίλειος Ἰσραήλ ἐν ὁ χείρ σύ . καί νῦν ὁμωσά ἐγώ κατά ὁ κύριος , ἵνα μή εξολόθρευση ὁ σπέρμα ἐγώ ὀπίσω ἐγώ , καί μή ἀφανίζω ὁ ὄνομα ἐγώ ἐκ ὁ οἶκος ὁ πατήρ ἐγώ . καί πᾶς γιγνώσκω , ἶψ ἐγώ , οὗτος · παρά σύ ὁ στρατόπεδον , παρά σύ ὁ χρῆμα , ὁ ὅπλον , ὁ πόλις , ὁ ἵππος , ὁ στρατιώτης , ἅπας ὁ βασιλικός παρασκευή ὁ δύναμις · οὗτος δέ ἐρῆμος καί γυμνός , άπολις , ἄδικος , ἀνέστιος . ὑποδέω οὖν οὗτος