joannes-chrysostomus.eclogae-ixlviii-ex-diversis-homiliis-sp pg063_0555.1
χρείαν μόνην , καὶ μὴ μεῖζον τῆς δυνάμεως ἐπιτιθέναι τὸ ἄθος τοῦ σώματος . Εἰ δὲ ἀπιστεῖς μου τῷ λόγῳ , κατάμαθὲ ἐκ κατέρων σώματα , καὶ τὴν ἑκάστου ψυχὴν οὐχὶ τῶν μὲν συμμαχῶν · ἐπιοικῶν εὐρύνας τὰ σώματα , καὶ αἰ αὐθίσεις · τὴν οἰκείαν χρείαν πληροῦσαι μετὰ πολλῆς τῆς εὐκολίας · ἑκαίνων δὲ πλάδαρὰ καὶ κηροῦ παντὸς χαλιώτερα , καὶ ἀσμῷ νοσημάτων πολυπροχούμενα · Καὶ γὰρ ποδαλγίας ταχέως αὐτοὶ ἐξίπταινται , καὶ τρόμος ἄκαιρος , καὶ γῆρας ἄωρον , καὶ κεφαλαλγίαι καὶ διαστάσεις καὶ σφομάχων πληρώσεις καὶ ὀρέξεων ἀναίρεσεις , καὶ διηνεκῶν δίνονται ἰατρῶν , καὶ συνεχῶν τῶν φαρμάκων , καὶ καθημερινῆς τῆς θεραπείας . Ταῦτα οὖν ἡδονῆς , εἴπ' μοι · καὶ τις ἂν εἴποι τῶν εἰδόντων δ' τί ποτ' ἐστιν ἡδονή ; Ἡδονὴ γὰρ γίνεται τότε , ὅταν ἐπιθυμίαις ἡγουμέναις ἀπόλαυσίς ἡ · ἐπει , ἂν ἀπόλαυσίς μὲν ἡ , ἐπιθυμία δὲ μηδαμοῦ φαίνηται , τὰ τῆς ἡδονῆς πάντως σκέπται καὶ ἡφανίσται . Καὶ καθάπερ οἰκείων μεῖζον τῆς οἰκείας συμμετρίας τὸ πλήθος τῶν ἀγωγίων δεδάμασιν , τῷ μεγέθει τοῦ φόρτου βαρυνόμενον ὑποθρύχων γίνεται · οὕτω καὶ ἡ ψυχὴ καὶ τοῦ σώματος ἡμῶν ἡ φύσις πλείονα δεδαμένη τῆς οἰκείας δυνάμεως τὰ στίτα , ὑπεράνελος γίνεται , καὶ τὸ βάρος οὐ στέγουσα τῶν ἐπιβληθέντων , εἰς τὸ τῆς ἀλγείας καταπονίζεται κάλαγος , καὶ ναύτας καὶ κυβερνήτην καὶ [ 512 ] πρωραὶ καὶ ἐπιβάτας καὶ αὐτὸν τὸν φόρτον μετὰ πάντων προσπαλλοῦσι . Ὦσπερ οὖν ἐπὶ τῶν οὕτω διακειμένων πλοίων , οὐ γαλὴν θαλάσσης , οὐκ ἐπιστήμη κυβερνήτου , οὐ ναυτῶν πλήθος , οὐ κατασκευῆς ἐπιπτείδιτης , οὐχ ὅρα ἔτους εὐκαιρος , οὐχ ἄλλο οὐδὲν τῶν οὕτω χειμαζομένην ὀνήσει ναῦν · οὕτω δὴ καὶ ἐπὶ τῶν τρυφούντων γίνεται · οὐ διδασκαλίας καὶ παραίνεσις , οὐ νοῦθεσία καὶ συμβουλία , οὐ φόβος τῶν μελλόντων , οὐκ αἰδώς , οὐ κατηγορία τῶν παρόντων , καὶ ἄλλο οὐδὲν διασῶσαι δύναται τὴν οὕτω χειμαζομένην ψυχήν . Ἄλλὰ καὶ πρὸς τὴν παροῦσαν ζωὴν ὁ τοιοῦτος ἄχρηστος γίνεται , καὶ πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ἀδόκιμος · ἐντεῦθεν , οὐχ ἄλλοθεν , χαλεποῖς καὶ ἀνάγκαις ἀλίσκεται νοσημάτων ἐν τρυφῇ συζῶντας διηνεκῶς , καὶ διὰ τοῦτο νομίζοντας εἰς τὸδε παραβῆναι τὸν βίον , ἵνα τρυφήσαντες , καὶ τὴν γαστέρα διαρθήξαντες , καὶ τὸ σῶμα πάνυτας , οὕτως ἀπέλθωσι , ἐαλειοτέραν τῷ σκιλήπῃ παρασκευέσοντας τράπεζαν τὴν ἐξ οἰκείων σαρκῶν . Καὶ γὰρ τρόμοις καὶ παραδέσι καὶ φόβῳ καὶ κερυαῖς καὶ ποδαλγίαις καὶ ἑτέροις πλείοσιν , ἄπερ ἰατρῶν λέγουσι παίδες , ἀλώσιμοι γίνονται . Δῆλη , τριῶν γὰρ φαρμάκων οὐδὲν ἐμανον αἱ τοιαῦται διαχειζονται τράπεζαι · μᾶλλον δὲ εἰ ὦσι τάληρὲς εἴπαι , καὶ πολλῷ χειρόν . Τὰ μὲν γὰρ εὐδίως ἀπήγαγε τὸν λαβόντα , καὶ τὴν τελευταίην ἀνασθήτως ἐπήγαγεν , ὡς μὴδ' αὐτῷ τοῦτο λυπησάι τῶν ἀποθανόντων · ἀπὸ ζωὴν μὲν μὲν βαντῶν χαλεπωτέραν ἐπάγουσι τοῖς αὐτάς · περὶ πολλοῦ ποιουμένοις . Καὶ τὰ μὲν ἄλλα πᾶν πολλοὺς ἔχει τοὺς συναλγοῦντας · δσα δὲ ἀπὸ τρυφῆς καὶ μέθης γέγονεν , οὐδὲ βουλομένων τοὺς ὁρῶντας ἀφήσει συναλγή-σαι τοῦ · ὑπ' αὐτῶν χειρωθεῖσιν · ἀλλ' ἡ μὲν ὑπερβολὴ τοῦ κακοῦ πρὸς ἕλεον ἐπικάμπτει , ἡ δὲ ὑπόδειξις τοῦ νοσήματος παραλύει τὴν εἴδοτα . Οὐδὲ γὰρ ὑπὸ τῆς φύσεως ἐπηρεάσθησαν καθάπερ ἐκεῖνοι , οὐδὲ ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων ἐππουλεύθησαν , ἀλλ' αὐτοὶ δημηγοροῦντες τῶν νοσημάτων ἑαυτοὺς τούτων ἐγένοντο , ἐκόντες ἑαυτοὺς ἐκριντουντες εἰς τὸ τῶν κακῶν βάραθρον . Οὐχ οὕτω σκορπιοῖς · ἡ δρις τοῖς σπλαγχνοῖς ἡμῶν
Lemmas: χρεία μόνος , καί μή μείζων ὁ δύναμις ἐπιτίθημι ὁ ἄθος ὁ σῶμα . εἰμί δέ ἀπιστέω ἐγώ ὁ λόγος , καταμανθάνω ἐκ κατεράω σῶμα , καί ὁ ἕκαστος ψυχή οὐ ὁ μέν συμμαχέω · επιοικος εὐρύνω ὁ σῶμα , καί ὁ αὐθίσεις · ὁ οἰκεῖος χρεία πληρόω μετά πολύς ὁ εὐκολία · καίνω δέ πλαδαρός καί κῆρ πᾶς χαλιός , καί ᾀσμός νόσημα πολυπροχουμην · καί γάρ ποδαλγία ταχέως αὐτός εξιπταιντ , καί τρόμος ἄκαιρος , καί γῆρας ἄωρος , καί κεφαλαλγία καί διάστασις καί σφομαχη πληρόω καί ὄρεξις ἀναίρεσις , καί διηνεκής δίνω ἰατρός , καί συνεχής ὁ φάρμακον , καί καθημερινός ὁ θεραπεία . οὗτος οὖν ἡδονή , εἶπον ἐγώ · καί τις εἄν εἶπον ὁ εἰδώ δέ τίς πρός εἰμί ἡδονή ; Ἡδονή γάρ γίγνομαι τότε , ὅταν ἐπιθυμία ἡγέομαι ἀπόλαυσις ὁ · ἐπεί , εἄν ἀπόλαυσις μέν ὁ , ἐπιθυμία δέ μηδαμοῦ φαίνω , ὁ ὁ ἡδονή πάντως σκέπτομαι καί ἀφανίζω . καί καθάπερ οἰκέω μείζων ὁ οἰκεῖος συμμετρία ὁ πλήθος ὁ ἀγώγιον δάμασις , ὁ μέγεθος ὁ φόρτος βαρύνω υποθρυχοω γίγνομαι · οὗτος καί ὁ ψυχή καί ὁ σῶμα ἐγώ ὁ φύσις πλείων δαμάζω ὁ οἰκεῖος δύναμις ὁ στίτα , ὑπεράνελος γίγνομαι , καί ὁ βάρος οὖον στέγω ὁ ἐπιβάλλω , εἰς ὁ ὁ ἀλγείας καταπονιζω κάλαγος , καί ναύτης καί κυβερνήτης καί [ 512 ] πρῷρα καί ἐπιβάτης καί αὐτός ὁ φόρτος μετά πᾶς προσπαλλους . ὥσπερ οὖν ἐπί ὁ οὗτος διάκειμαι πλοῖον , οὖον γαλέη θάλασσα , οὐ ἐπιστήμη κυβερνήτης , οὖον ναύτης πλήθος , οὖον κατασκευή επιπτειδιος , οὐ ὁράω ἔτος εὔκαιρος , οὐ ἄλλος οὐδείς ὁ οὗτος χειμάζω ὀνίνημι ναῦς · οὗτος δή καί ἐπί ὁ τρυφάω γίγνομαι · οὖον διδασκαλία καί παραίνεσις , οὖον νουθεσία καί συμβουλία , οὖον φόβος ὁ μέλλω , οὐ αἰδώς , οὖον κατηγορία ὁ πάρειμι , καί ἄλλος οὐδείς διασῴζω δύναμαι ὁ οὗτος χειμάζω Ψυχή . ἀλλά καί πρός ὁ πάρειμι ζωή ὁ τοιοῦτος ἄχρηστος γίγνομαι , καί πρός πᾶς ἔργον ἀγαθός ἀδόκιμος · ἐντεῦθεν , οὐ ἄλλοθεν , χαλεπός καί ἀνάγκη ἁλίσκομαι νόσημα ἐν τρυφή συζάω διηνεκής , καί διά οὗτος νομίζω εἰς ὅδε παραβαίνω ὁ βίος , ἵνα τρυφάω , καί ὁ γαστήρ διαρθήξαντες , καί ὁ σῶμα πανυος , οὕτως ἀπέρχομαι , ἐαλειοτέραν ὁ σκιλήπῃ παρασκευάζω τράπεζα ὁ ἐκ οἰκέω σάρξ . καί γάρ τρόμος καί παραδέσι καί φόβος καί κερυος καί ποδαλγία καί ἕτερος πλείων , Ἄπερ ἰατρός λέγω παῖς , αλώσιμος γίγνομαι . Δῆλος , τρεῖς γάρ φάρμακον οὐδείς μανός ὁ τοιοῦτος διαχειζοντ τράπεζα · μᾶλλον δέ εἰμί εἰμί τάληρὲς εἶπον , καί πολύς χείρων . ὁ μέν γάρ εὐδίως ἀπάγω ὁ λαμβάνω , καί ὁ τελευταῖος ἀνασθήτως ἐπάγω , ὡς μηδέ αὐτός οὗτος λυπέω ὁ ἀποθνῄσκω · ἀπό ζωή μέν μέν βαίνω χαλεπός ἐπάγω ὁ αὐτός · περί πολύς ποιέω . καί ὁ μέν ἄλλος πᾶς πολύς ἔχω ὁ συναλγέω · δσοι δέ ἀπό τρυφή καί μέθη γίγνομαι , οὐδέ βούλομαι ὁ ὁράω ἀφίημι συναλγέω ὁ · ὑπό αὐτός χειρόω · ἀλλά ὁ μέν ὑπερβολή ὁ κακός πρός ἔλεος ἐπικάμπτω , ὁ δέ ὑπόδειξις ὁ νόσημα παραλύω ὁ οἶδα . οὐδέ γάρ ὑπό ὁ φύσις ἐπαίρω καθάπερ ἐκεῖνος , οὐδέ ὑπό ὁ ἄνθρωπος πουλεύω , ἀλλά αὐτός δημηγορέω ὁ νόσημα ἑαυτοῦ οὗτος γίγνομαι , ἑκών ἑαυτοῦ ἐκριντουντες εἰς ὁ ὁ κακός βάραθρον . οὐχ οὗτος σκορπίζω · ὁ δρίς ὁ σπλάγχνον ἐγώ