joannes-chrysostomus.eclogae-ixlviii-ex-diversis-homiliis-sp pg063_0605.3
Ὁ μακάριος λέγεται Κωνσταντῖνος , τῆς εἰκόνος αὐτοῦ καταλευσαίσης ποτὲ , παροξυνάντων αὐτὸν πολλῶν , ἐπαξελθεῖν τοῖς ὑδριχοῖς καὶ δίχην ἀπαιτή-σαι , λεγόντων , ὅτι πᾶσαν αὐτοῦ τὴν δόξιν ἐτρωσαν τοῖς λίθοις ἐξἑκοντιζόντες , ψηλαφῶσας ἑαυτοῦ τῇ χειρὶ τὸ πρόσωπον , καὶ ἡμέμα μειδιάσας εἶπαιν , ὅτι Ὑδαμαοῦ πληγὴν ἐπὶ τοῦ μετώπου ὁρῶ γεγεννημένην · ἀλλ' ὕγις μὲν ἡ κεφαλή , ὕγις δὲ ἡ δόξις ἀπασα · κάκεινους ἐρυθριάσαντας καὶ αἰσχυνθέντας ἀποστῆναι τῆς ἀδίκου ταύτης συμβουλῆς ἐποίησεν . Εἰ δὲ παρὰ ἀνθρώποις τοσαύτης ἀπώλαυσε δόξης δι' ἐκεῖνο τὸ ῥῆμα , πόσων ἀγαθῶν ἀπολαύσεται παρὰ τῷ φιλαν-θρώπῳ Θεῷ ; Καὶ γὰρ οὗτος ἐστὶν ἀληθὴς βασιλεὺς , ὁ θυμοῦ καὶ φθόνου καὶ ἁβονῆς κρατῶν , καὶ πάντα ὑπὸ τοὺς νόμους ἄγων τοῦ Θεοῦ , καὶ τὴν νοῦν ἐλευθε-ρον τῇρῶν , καὶ οὐχ ἑὼν ἐνδυναστεύσαι τῇ ψυχῇ τὴν δεσποτείαν τῶν ἁβονῶν · τὸν τοιούτον ἡθέως ἂν εἴδον καὶ γῆς καὶ θαλάττης ἄρχοντα , καὶ πολέων καὶ δήμων καὶ στρατοπέδων . Ὁ γὰρ τοῖς πάθεσι τῆς ψυχῆς τὸν λογισμὸν ἐπιστήσας , ῥάδιος ἂν ἐπιστάσαι καὶ ἀνθρώ-ποις μετὰ τῶν θείων νόμων , ὡστὶν αὐτὸν ἐν πατρὸς ἔδει τοὺς ἀρχιμηνούς εἶναι , μετὰ πάσως ἡμερότητος ὁμιλοῦντα ταῖς πόλεσι . Ὁ δὲ ἀνθρώπων μὲν ἄρχειν δοκῶν , θυμῷ δὲ καὶ φιλαρχίᾳ καὶ ἁβοναῖς δουλεύων , πρῶτον μὲν καταγέλαστος εἶναι δόξει · ἐν δὲ τοῖς ἄρχο-μένοις , ὅτι στέφανον μὲν φορεῖ λιθοκόλλητον καὶ χρυσόν , σωφροσύνη δὲ οὐκ ἀσπερδόνται · καὶ ἀλουρ-γὶς μὲν ὅλον τὸ σῶμα λήπεται , τὴν δὲ ψυχὴν ἀκά-σμητον ἔχει · ἔπειτα δὲ οὐδὲ ὅπως μεταχειρίσεται τὴν ἀρχὴν ἐπιστήσεται · ὁ γὰρ ἑαυτοῦ μὴ δυνάμενος ἄρχειν , πῶς ἂν ἑτέρους ἐννηθεῖ κατευθύνειν τοῖς νόμοις ; Μὴ τοῦτο σκοπώμεν ὅπως ἐν τιμαῖς ὤμεν καὶ ἐξ-ουσίαις , ἀλλ' ὅπως ὤμεν ἐν ἀρετῇ καὶ φιλοσοφίᾳ . Αἱ γὰρ ἐξουσίαι πολλὰ τῶν τῷ Θεῷ μὴ δοκοῦντων ποιεῖν παίδους , καὶ σφόδρα νεανικῆς δεῖ ψυχῆς , ὥστε εἰς διὸν χρῆσασθαι τῇ δεδομένη τιμῇ καὶ δόξῃ καὶ ἐξ-ουσίᾳ . Ὁ μὲν ἀπεστερημένος δόξης , καὶ ἄξιων φιλο-σοφεῖ · ὁ δὲ ἀπολαύων αὐτῆς τοιούτων τι πάσχει , οἷον ἂν εἰ τις χώρα συνοικίων εὐειδὴ καὶ καλή , νόμους δὲ-ῃται τὸ μηδέποτε εἰς αὐτὴν ἀκολάστως ἰδεῖν . Τοιού-τον γὰρ ἡ ἐξουσία . Διὸ πολλοὺς καὶ ἄνοντας εἰς [ 562 ] τὸ ὑδρίζειν ἐνέβαλε καὶ θυμὸν ἠγειρε , καὶ χαλινὸν γλυκότητος ἀφεῖλε , καὶ θύραν ἀνεπέαστο στόματος , ὡ-περ ὑπὸ πνεύματος τὴν ψυχὴν ἀναρρίπτιζουσα , καὶ εἰς τὸν ἑσχατὸν τῶν κακῶν βυθὸν τὸ σκάφος καταπον-τίζουσα . Τιμὴς γὰρ μεγάλης ἐστιν οὐκ ἄξιως τῆς τι-μῆς ζῆν προαιρουμένους προσθήκη τιμωρίας ἐστι . Τὸ γὰρ εὐδομεῖν καὶ προκῦπτεῖν ἐν δόμῳ , ὅσον λαμ-πρότερον ποιεῖ , τοσοῦτον μείζους τοὺς κινδύνους ἔχει καὶ τὰς φροντίδας · ἀναπνεῦσαι γὰρ καὶ στήναι ὁ ψουύτος · ὅμως οὐ δύναται , οὕτω πειρῶν ἔχων καὶ βα-ρύν τὸν δεσπότην . Καὶ τὶ λέγω στήναι καὶ ἀναπνεῦ-σαι · χὴν μυρία ἔχῃ κατορθώματα ὁ τοιούτος , δυσκό-λως εἰς βασιλείαν εἰσέρχεται . Οὕδὲν γὰρ οὕτως ἐκ-τραχληξίζει εἴωθεν , ὡς ἡ παρὰ τῶν πολλῶν δόξα . Τὸ μὲν γὰρ ἀτιμίαν ἐνεγκεῖν , μέγα καὶ γενναῖον · τὸ δὲ δόξης μετασχεῖν , νεανικὴ δεῖται ψυχῆς · καὶ σφόδρα μεγάλης , ὥστε δόξης ἀπολαύοντα μὴ ἐκτραχληξθῆ -
Lemmas: ὁ μακάριος λέγω Κωνσταντῖνος , ὁ εἰκών αὐτός καταλεύω ποτέ , παροξύνω αὐτός πολύς , ἐπαξελθεῖν ὁ υδριχοω καί διχάω ἀπαιτέω , λέγω , ὅτι πᾶς αὐτός ὁ δόξις τιτρώσκω ὁ λίθος ἐξακοντίζω , ψηλαφάω ἑαυτοῦ ὁ χείρ ὁ πρόσωπον , καί ἡμέμα μειδάω εἶπον , ὅτι Ὑδαμαοῦ πληγή ἐπί ὁ μέτωπον ὁράω γεννάω · ἀλλά ὕγιος μέν ὁ κεφαλή , ὕγιος δέ ὁ δόξις ἅπας · ἐκεῖνος ἐρυθριάω καί αἰσχύνω ἀφίστημι ὁ ἄδικος οὗτος συμβουλή ποιέω . εἰμί δέ παρά ἄνθρωπος τοσοῦτος ἀπολαύω δόξα διά ἐκεῖνος ὁ ῥῆμα , πόσος ἀγαθός ἀπολαύω παρά ὁ φιλάνθρωπος Θεός ; καί γάρ οὗτος εἰμί ἀληθής βασιλεύς , ὁ θυμός καί φθόνος καί αβονεος κράτος , καί πᾶς ὑπό ὁ νόμος ἄγω ὁ Θεός , καί ὁ νόος ἐλευθερόω τηρέω , καί οὐ εἰμί ἐνδυναστεύω ὁ Ψυχή ὁ δεσποτεία ὁ αβοναω · ὁ τοιοῦτος ἄθεος εἄν εἶδον καί γῆ καί θάλασσα ἄρχω , καί πολύς καί δῆμος καί στρατόπεδον . ὁ γάρ ὁ πάθος ὁ Ψυχή ὁ λογισμός ἐφίστημι , ῥᾴδιος εἄν ἐπίσταμαι καί ἄνθρωπος μετά ὁ θεῖον νόμος , Ώστιν αὐτός ἐν πατήρ ἐσθίω ὁ ἀρχίμηνος εἰμί , μετά πάσος ἡμερότης ὁμιλέω ὁ πόλις . ὁ δέ ἄνθρωπος μέν ἄρχω δοκέω , θυμός δέ καί φιλαρχία καί αβοναιας δουλεύω , πρῶτος μέν καταγέλαστος εἰμί δοκέω · ἐν δέ ὁ ἄρχω , ὅτι στέφανος μέν φορέω λιθοκόλλητος καί χρυσός , σωφροσύνη δέ οὐ ασπερδοντ · καί ἁλουργίς μέν ὅλος ὁ σῶμα λαμβάνω , ὁ δέ ψυχή ἀκά-σμητον ἔχω · ἔπειτα δέ οὐδέ ὅπως μεταχειρίζω ὁ ἀρχή ἐφίστημι · ὁ γάρ ἑαυτοῦ μή δύναμαι ἄρχω , πῶς εἄν ἕτερος ἐννέω κατευθύνω ὁ νόμος ; μή οὗτος σκοπέω ὅπως ἐν τιμή εἰμί καί ἐξουσία , ἀλλά ὅπως εἰμί ἐν ἀρετή καί φιλοσοφία . ὁ γάρ ἐξουσία πολύς ὁ ὁ Θεός μή δοκέω ποιέω παιδιδωμι , καί σφόδρα νεανικός δεῖ Ψυχή , ὥστε εἰς δείδω χράω ὁ δίδωμι τιμή καί δόξα καί ἐξουσία . ὁ μέν ἀποστερέω δόξα , καί άξιος φιλοσοφέω · ὁ δέ ἀπολαύω αὐτός τοιοῦτος τίς πάσχω , οἷος εἄν εἰμί τις χώρα συνοικία ευειδής καί καλός , νόμος δέῃτσομαι ὁ μηδέποτε εἰς αὐτός ἀκόλαστος ὁράω . Τοιούτος γάρ ὁ ἐξουσία . Διὸ πολύς καί ἄνω εἰς [ 562 ] ὁ υδριζεω ἐμβάλλω καί θυμός ἐγείρω , καί χαλινός γλυκότης ἀφαιρέω , καί θύρα ἀναπαύω στόμα , ὅσπερ ὑπό πνεῦμα ὁ ψυχή ἀναρρίπτω , καί εἰς ὁ ἔσχατος ὁ κακός βυθός ὁ σκάφος καταποντίζω . τιμή γάρ μέγας εἰμί οὐ ἀξίως ὁ τιμή ζῶ προαιρέω προσθήκη τιμωρία εἰμί . ὁ γάρ εὕδω καί προκύπτω ἐν δόμος , ὅσος λαμπρός ποιέω , τοσοῦτος μείζων ὁ κίνδυνος ἔχω καί ὁ φροντίς · ἀναπνέω γάρ καί ἵστημι ὁ ψουυος · ὅμως οὖον δύναμαι , οὗτος πείρω ἔχω καί βαρύς ὁ δεσπότης . καί τίς λέγω ἵστημι καί ἀναπνέω · χήν μυρίος ἔχω κατόρθωμα ὁ τοιούτος , δύσκολος εἰς βασίλειος εἰσέρχομαι . οὐδείς γάρ οὕτως ἐκτραχηλίζω εἴωθα , ὡς ὁ παρά ὁ πολύς δόξα . ὁ μέν γάρ ἀτιμία φέρω , μέγας καί γενναῖος · ὁ δέ δόξα μετέχω , νεανικός δήω Ψυχή · καί σφόδρα μέγας , ὥστε δόξα ἀπολαύω μή ἐκτρέχω -