joannes-chrysostomus.eclogae-ixlviii-ex-diversis-homiliis-sp pg063_0543.1
περὶ ἐκείνης ἀποδείξων . Καὶ γὰρ γῆν λαβὼν , ἔφυρα καὶ ἐποίησεν ἀνθρώπων , γῆν οὖκ ὄνσαν πρὸ τούτου . Πῶς οὖν ἡ γῆ γένονεν ἄνθρωπος ; πῶς δὲ αὐτῇ , οὐκ οὖσα , παρήγετο ; πολὺν δὲ ὑπεβάλλειν ἔχει ; καὶ τί μετὰ τὴν γῆν ; καὶ μαν · ἐκεῖνο πάλιν τὸ μετὰ τὴν γῆν ; πῶς δὲ ἐξ αὐτῆς παρήχθησαν ἀπαντα τὰ τῶν ἀδύρων ἀπείρα γῆν , τὰ τῶν σπερμάτων , τὰ τῶν φυτῶν ; τοῦτο γὰρ τῆς ἀναστάσεως ἀπορώτερον Οὐ γὰρ ἔστιν ἴσον ἀνασθάναι ἀνθίμι λυγῶν , καὶ μηδαμὸς φαινόμενον οἴζει πῦρ · οὐδὲ κατενεγχείσαν οἰκίαν ἀναστήσει , καὶ μηδὲ ὅλως ὑφιστῶσαν παραγαγεῖν . Ἐνταῦθα μὲν γὰρ εἰ μηδὲν·ἄλλο , ἀλλ’ ἡ ὕλη ὑπέκειτο · ἐκεῖ δὲ οὐδὲ ἡ οὐσία ἐφαίνετο . Διὰ τοῦτο οὖ δυσκολώτερον ἡμῖν εἶναι δοκοῦν ἐποίησε πρῶτον , ἵνα ἐκ τούτου τὸ εὐχλώτερον παραδείξῃ . Καὶ ἐκεῖ τῆς γεννήσεως δι’ ἧς ἡμετέρας οὐ σπέρμα βραχύ , πρῶτον ἀμόρφον καὶ ἀτύπωτον , ἐνίσται εἰς τὴν ὑποδεχομένην μήτραν αὐτό ; πόθεν οὖν ἡ τοσαύτη τοῦ ζῴου διάπλασις ; Τί δὲ ὁ σῶς ; οὐ κάκως γυμνὸς εἰς τὴν καταβάλλεται ; οὐ μετὰ τὸ κατα-δηθῆναι σήπεται ; πόθεν ἄσταχυς καὶ ἀνδρείκεος καὶ καλῆς καὶ τὰ ἄλλα πάντα ; οὐ καγχρὶς σύνοψ μικρὰ πολλάκις ἐμπισσοῦσα εἰς γῆν , καὶ ρίζαν καὶ κλάδους καὶ καρπὸν ἠνέγκαν ; Εἰτα τοῦτον μὲν ἐκαστον δόχη καὶ οὐ περιεργάθη , τὸν δὲ Θεὸν μόνον ἀπαιτεῖς εὐθύνας , μετασκευάζοντα ἡμῖν τὸ σῶμα ; καὶ ποῦ ταῦτα συγγράφεις ἄγια ; Καὶ τίνος ἔνικαν [ 500 ] ἀφήκας τὸν διάβολον ὁ Θεός , τοιοῦτον πονηρὸν δυνα , ὥστε ὑποκαλίζειν ἡμᾶς ; Ἵνα τῷ φόβῳ συνωθοῦμενοι , καὶ τοῦ πολεμίου τὴν ἐφοδὸν προσδοκῶντες , πολλὴν τὴν ἀγρυπνίαν καὶ διηνεκὴ τὴν νήψιν ἐπιδεικνύμεθα . Καὶ τί θαυμάζεις , εἰ τὸν διάβολον διὰ τοῦτο κατέλιπε ; Κηδεύμενος γὰρ ἡμῶν τῆς σωτηρίας , καὶ διγείρων ἡμῶν τὴν ῥαθυμίαν , καὶ ὑπὸ τῶν στερῶν κατασκευάζων , αὐτὴν τὴν γένεσιν διὰ τοῦτο κατεσκευά-σιν , ἵνα ὁ τῆς τιμωρίας φόβος καὶ τῆς κολάσεως τὸ ἀφόρητον πρὸς τὴν βασιλείαν ἡμᾶς συνωθῆση . Ἄν οὖν ποιήσης τι χρηστον , καὶ μὴ λάβῃς αὐτοῦ τὴν ἀντίδοσιν ἐνταῦθα , μὴ ταράττου · μετὰ προσθήκης ἐν τῷ μέλλοντι καιρῷ ἀναμείνει σε τούτων ἡ ἀμοιβή . Κἂν ποιήσης τι πονηρόν , καὶ μὴ δῷς δίκην , μὴ θάρ-σει · ἐκεῖ γὰρ σε ἐκδέξεται ἡ τιμωρία , ἂν μὴ μεταβάλῃ καὶ γένη βελτίων . Θορυβῆ καὶ ἀλύεις καὶ πάντα ταραχῆς πλήρης , ὁρῶν πολλοὺς ἐν πονηρίᾳ ζῶντας καὶ εὐηθουμένους , καὶ τῶν παρόντων ἀπολαύοντας , καὶ ἀλγεῖς ἐπὶ τῇ τοῦ Θεοῦ μακροθυμίᾳ . Τί ποιεῖς ; εἴπέ μοι · πόσοις ταῖς ὀδοῖς ἐφεδρεύουσι ; πόσοις τοὺς διωρύττουσι ; πόσοις δηλητηρίοις φαρμάκοις πολλοὺς ἀπαλίσαντες ; Δρ’ οὖν ὑπὲρ τούτων ἐγκαλοῦμεν τῷ δι-καστῇ ; Οὐδαμῶς . Ἄν μὲν γὰρ λαβὼν αὐτοὺς ὑπὸ τὴν ψῆφον ἀφή , καὶ τὸν μὲν παθόντα κακῶς κολάση , τὸν δὲ ποιήσαντα τιμήση , καὶ στεφανώσας ἐκμύμη , κατ-ηγορίας δντος ; Δῖος ; καὶ ἐλκημάτων λοχάγων · ὅταν δὲ μηδὲπω ὡσι παραδοθέντες , αὐτὸς τὰς εὐθύνας ἀπαιτεῖς , καὶ προλαβὼν καταγιγνώσκεις ; Ἐννόησον τὰ σκηνὸς βαδιζόμενα , ἀδύνατα , εἰς τὸ οὐν εἰσελθεῖν συνειδός · καὶ οὐ μόνον οὐκ ἐπαινέσεις σου τὴν ψῆφον , ἀλλὰ καὶ μεταβήση τὴν γνώμην , καὶ τῆς μακροθυ-μίας ἀποδείξη τὴν φιλάνθρωπον , καὶ χάριν εἴση τῆς ἀνοχῆς , θαυμάσας τῆς ἀνεξικνίας αὐτοῦ . Εἰ γὰρ ἐμελλεν ἕκαστος παρ’ αὐτὸ τὰ ἀμαρτήματα δίκην ἀπαιτεῖσθαι τῶν πεπλημμελημένων , οὐκ ἂν ἡμῶν ἐφύλαττο τὸ γένος πάλαι ἀνθρώπων γενόμενον . Νὴ τούτων , ἀδελφοί , καταπέψωμεν · οὐ γὰρ οὕτω φροντί-ζομεν τῆς ἡμετέρας σωτηρίας , ὡς ὁ ποιήσας ἡμᾶς , καὶ οὐχ οὕτως ἡμῖν μέλει τοῦ μηδὲν παθεῖν δεινόν , ὡς τῷ τὴν ψυχὴν ἡμῖν χαρισσαμένῳ Θεῷ . Οὐτε γὰρ ἐν συμφοραῖς ἀφήσειν ἀεὶ τοὺς ἀνθρώπους ὁ Θεός , ἵνα μὴ ἀποκόψαιεν , οὔτε ἐν ἀνέσει , ἵνα μὴ ῥθυμό-τεροι γένωνται · ἀλλὰ ταῖς ἀναλλαγαῖς ποικιλίζει τὴν σωτηρίαν αὐτῶν . Εἰ γὰρ πλοῖον ἄνευ κυβερνήτου οὐ συνίσταται , ἀλλὰ καταποντίζεται εὐθὺς · ὁ κόσμος πῶς ἂν συνέστη ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον , μηδενὸς αὐτὸν κυβερνήσαντος ; Καὶ ἵνα μηδὲν πλέον εἴπω , νόμισον πλοῖον εἶναι τὸν κόσμον , τροπὴν ὀποιεῖσθαι τὴν γῆν , ἰστίον τὸν οὐρανόν , ἐπιδάτας τοὺς ἀνθρώπους , πηλα-γος τὴν ὑποκειμένην ἄβυσσον · πῶς οὖν ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον ναυάγιον οὐκ ἐγένετο ; Ἔασον γοῦν πλοῖον μίαν ἡμέραν χωρὶς κυβερνήτου καὶ ναυτῶν , καὶ ἴδει καταποντιζόμενον εὐθὺς . Ἄλλ’ ὁ κόσμος οὐδὲν τοιού-τον ἔπαθε , πεντακισχίλια καὶ πολλὰ πλείονα λοιπὸν ἔχων ἔτη . Καὶ τί λέγω πλοῖον ; καλύβην μικρὰν ἐπη-ξέτω τις ἐν ταῖς ἀμπέλοις , καὶ τοῦ μακροῦ συνεργα-νισθέντος ἀφήκην ἔρημον , καὶ οὐδὲ δύο πολλάκις δια-μένει ἡμέρας , ἀλλὰ καὶ διαλύεται καὶ καταπίπτει τα-χέως . Εἰτα καλύβη μὲν οὐκ ἐν στή χωρίς σου [ 501 ] προνοοῦντος αὐτὴν · δημιουργημα δὲ τοσοῦτον οὕτω καλὸν καὶ θαυμαστὸν , πῶς ἂν διέμεινεν ἐπὶ τοσοῦτον ἀδιάπτωτον χρόνον , χωρὶς προνοίας τινός ; Ἐννόησον μοι τὸ κάλλος τοῦ οὐρανοῦ , πόσον ἔχει χρόνον καὶ οὐκ ἡμαυρώ[σθη ] · ἐννόησον μοι τῆς γῆς τὴν δύναμιν , πῶς οὐκ ἠτόνησεν αὐτῆς ἡ γαστήρ , τοσοῦτον τίκτουσα χρόνον · ἐννόησον μοι τὰς πηγὰς , πῶς ἀναβλύζουσι , καὶ οὐκ ἀπέλιπον ἄξ οὐ γεγόνασιν · ἐννόησον μοι τὴν θάλασσαν , πόσους δεχομένη ποταμοὺς οὐκ ὑπέρβη τὸ μέτρον . Ἄξιον ἐφ’ ἕκαστου τῶν εἰρημένων λέγειν · Ἄς ἐγμεγαλῦθῃ τὰ ἔργα σου , Κύριε · πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας . Πῶς γὰρ οὐκ ἀτοπον , τέκτονι μὲν παρακα-θήμενοι , καὶ διακλῶντα ξύλα καὶ διαπρίζοντα θαυμά-μενοι , μὴ ἀπαιτεῖν λόγον μηδὲ εὐθύνας · καὶ ἱατρὸν καίοντα καὶ τέμνοντα σάρκας , καὶ ἐν οἰκίσκῳ κατα-κλειδόντα , καὶ λιμῷ ἀγχοντα τὸν κάμνοντα , μὴ πε-μιργάζεσθαι , ἀλλ’ ἡσυχάζειν καὶ σιωπῆν , τὴν δὲ ἀρατον σοφίαν , τὴν ἀρατον φιλαθρωπίαν περιεργά-ζεσθαι καὶ πολυπραγμονεῖν ; Καὶ βοηθεῖσαι μὲν προ-ἴσθαι χρήματα ὑπὲρ ἀδικουμένων · πνευμάτων οὐκ ἂν ῥαδίως ἐλοιτο · ἐξετάζουσι δὲ διολοῦ , διὰ τί ὁ δεῖνα πένθης , διὰ τί ὁ δεῖνα πτωχός , διὰ τί ὁ δεῖνα πλουσίος . Οὐ ζύπτεσιν κάτω καὶ καταγιγνώσκεις σαυτοῦ , καὶ ἐπι-τιθεῖς χαλινὸν τῇ γλώσσῃ , καὶ καταστελλεῖς τὴν διά-νοιαν , καὶ ἀφείς τὸ ταῦτα πολυπραγμονεῖν , τὴν πε-ριεργίαν ταύτην ἐπὶ τὸν βίον στρέφεις τὸν σόν ; Διά-κυψον εἰς τὰ πεπραγμένα σοι , εἰς τὸ πλῆθος τῶν ἀμαρτημάτων σου · καὶ εἰ περιέργος εἶ καὶ πολυ-πράγμων , ἀπαιτήσων σαυτὸν εὐθύνας τῶν ῥημάτων , τῶν πραγμάτων , ὧν κακῶς εἶπας , ὧν κακῶς ἐποίη-σας . Νῦν δὲ σαυτὸν μὲν ἀνεξέταστον ἀφῆκας , τῷ Θεῷ
Lemmas: περί ἐκεῖνος ἀποδείκνυμι . καί γάρ γῆ λαμβάνω , φύρω καί ποιέω ἄνθρωπος , γῆ οὐ ὄνομαι πρό οὗτος . Πῶς οὖν ὁ γῆ γίγνομαι ἄνθρωπος ; πῶς δέ αὐτός , οὐ εἰμί , παράγω ; πολύς δέ ὑποβάλλω ἔχω ; καί τίς μετά ὁ γῆ ; καί μείς · ἐκεῖνος πάλιν ὁ μετά ὁ γῆ ; πῶς δέ ἐκ αὐτός παράγω ἅπας ὁ ὁ αδυροος ἤπειρος γῆ , ὁ ὁ σπέρμα , ὁ ὁ φυτός ; οὗτος γάρ ὁ ἀνάστασις ἄπορος οὖον γάρ εἰμί ἴσος ἀνίστημι ἀνθίς λύγη , καί μηδαμός φαίνω οἴζω πῦρ · οὐδέ καταφέρω οἰκίον ἀνίστημι , καί μηδέ ὅλως ὑφίστημι παράγω . ἐνταῦθα μέν γάρ εἰμί μηδὲν·ἄλλο , ἀλλά ὁ ὕλη ὑπόκειμαι · ἐκεῖ δέ οὐδέ ὁ οὐσία φαίνω . Ζεύς οὗτος οὖον δύσκολος ἐγώ εἰμί δοκέω ποιέω πρῶτος , ἵνα ἐκ οὗτος ὁ εὐχλώτερον παραδείκνυμι . καί ἐκεῖ ὁ γέννησις διά ὅς ἡμέτερος οὖον σπέρμα βραχύς , πρῶτος ἄμορφος καί ἀτύπωτος , ἐνίστημι εἰς ὁ ὑποδέχομαι μήτρα αὐτός ; πόθεν οὖν ὁ τοσοῦτος ὁ ζῷον διάπλασις ; τις δέ ὁ σῶς ; οὖον κακῶς γυμνός εἰς ὁ καταβάλλω ; οὖον μετά ὁ καταδέω σήπω ; πόθεν ἄσταχυς καί ἀνδρείκεος καί καλός καί ὁ ἄλλος πᾶς ; οὖον καγχρὶς σύνοψ μικρός πολλάκις ἐμπισσόω εἰς γῆ , καί ῥίζα καί κλάδος καί καρπός φέρω ; εἶτα οὗτος μέν ἕκαστος δοχή καί οὖον περιλέγω , ὁ δέ θεός μόνος ἀπαιτέω εὐθύνω , μετασκευάζω ἐγώ ὁ σῶμα ; καί ποῦ οὗτος συγγράφω ἅγιος ; καί τίς φέρω [ 500 ] ἀφίημι ὁ διάβολος ὁ Θεός , τοιοῦτος πονηρός δυνα , ὥστε ὑποκαλέω ἐγώ ; ἵνα ὁ φόβος συνωθέω , καί ὁ πολέμιος ὁ ἔφοδος προσδοκάω , πολύς ὁ ἀγρυπνία καί διηνεκής ὁ νῆψις ἐπιδείκνυμι . καί τίς θαυμάζω , εἰμί ὁ διάβολος διά οὗτος καταλείπω ; κηδεύω γάρ ἐγώ ὁ σωτηρία , καί διγειροος ἐγώ ὁ ῥᾳθυμία , καί ὑπό ὁ στερέω κατασκευάζω , αὐτός ὁ γένεσις διά οὗτος κατασκευάζω , ἵνα ὁ ὁ τιμωρία φόβος καί ὁ κόλασις ὁ ἀφόρητος πρός ὁ βασίλειος ἐγώ συνώθηση . ἄν οὖν ποιέω τίς χρηστός , καί μή λαμβάνω αὐτός ὁ ἀντίδοσις ἐνταῦθα , μή ταράσσω · μετά προσθήκη ἐν ὁ μέλλω καιρός αναμένω σύ οὗτος ὁ ἀμοιβή . κἀν ποιέω τίς πονηρός , καί μή δίδωμι δίκη , μή θαρσέω · ἐκεῖ γάρ σύ ἐκδείκνυμι ὁ τιμωρία , εἄν μή μεταβάλλω καί γένος ἀγαθός . θορυβέω καί ἀλύω καί πᾶς ταραχή πλήρης , ὁράω πολύς ἐν πονηρία ζῶ καί ευηθουμενος , καί ὁ πάρειμι ἀπολαύω , καί ἀλγέω ἐπί ὁ ὁ Θεός μακροθυμία . τις ποιέω ; εἶπον ἐγώ · πόσος ὁ οὐδός ἐφεδρεύω ; πόσος ὁ διορύσσω ; πόσος δηλητήριος φάρμακον πολύς απαλιατιμοω ; δρῦς οὖν ὑπέρ οὗτος ἐγκαλέω ὁ δικαστής ; οὐδαμός . ἄν μέν γάρ λαμβάνω αὐτός ὑπό ὁ ψῆφος ἁφή , καί ὁ μέν πάθος κακῶς κολάζω , ὁ δέ ποιέω τιμάω , καί στεφανόω ἐκμύμη , κατηγορία δίς ; Δῖος ; καί ἕλκημα λοχαγέω · ὅταν δέ μηδέπω ὡσι παραδίδωμι , αὐτός ὁ εὐθύνω ἀπαιτέω , καί προλαμβάνω καταγιγνώσκω ; ἐννοέω ὁ σκῆνος βαδίζω , ἀδύνατος , εἰς ὁ ὀν εἰσέρχομαι σύνοιδα · καί οὖον μόνος οὐ ἐπαινέω σύ ὁ ψῆφος , ἀλλά καί μεταβαίνω ὁ γνώμη , καί ὁ μακροθυμία ἀποδείκνυμι ὁ φιλάνθρωπον , καί χάρις εἴσειμι ὁ ἀνοχή , θαυμάζω ὁ ἀνεξικνίας αὐτός . εἰμί γάρ μέλλω ἕκαστος παρά αὐτός ὁ ἁμάρτημα δίκη ἀπαιτέω ὁ πλημμελέω , οὐ εἄν ἐγώ φυλάσσω ὁ γένος πάλαι ἄνθρωπος γίγνομαι . νή οὗτος , ἀδελφός , καταπέσσω · οὖον γάρ οὗτος φροντίζω ὁ ἡμέτερος σωτηρία , ὡς ὁ ποιέω ἐγώ , καί οὐ οὕτως ἐγώ μέλος ὁ μηδείς πάσχω δεινός , ὡς ὁ ὁ ψυχή ἐγώ χαρίζομαι Θεός . οὐ γάρ ἐν συμφορά ἀφίημι ἀεί ὁ ἄνθρωπος ὁ Θεός , ἵνα μή ἀποκόπτω , οὔτε ἐν ἄνεσις , ἵνα μή ῥᾴθυμος γίγνομαι · ἀλλά ὁ ἀναλλαγαῖς ποικιλιζω ὁ σωτηρία αὐτός . εἰμί γάρ πλοῖον ἄνευ κυβερνήτης οὖον συνίστημι , ἀλλά καταποντίζω εὐθύς · ὁ κόσμος πῶς εἄν συνίστημι ἐπί τοσοῦτος χρόνος , μηδείς αὐτός κυβερνάω ; καί ἵνα μηδείς πλέω εἶπον , νομίζω πλοῖον εἰμί ὁ κόσμος , τροπή οποιιημι ὁ γῆ , ἱστίον ὁ οὐρανός , ἐφοράω ὁ ἄνθρωπος , πηλα-γος ὁ ὑπόκειμαι ἄβυσσος · πῶς οὖν ἐπί τοσοῦτος χρόνος ναυάγιον οὐ γίγνομαι ; ἐάω γοῦν πλοῖον εἷς ἡμέρα Χωρὶς κυβερνήτης καί ναύτης , καί ἶδος καταποντίζω εὐθύς . ἄλλος ὁ κόσμος οὐδείς τοιούτος πάσχω , πεντακισχίλιοι καί πολύς πλείων λοιπός ἔχω ἔτος . καί τίς λέγω πλοῖον ; καλύβη μικρός ἐπαΐσσω τις ἐν ὁ ἄμπελος , καί ὁ μακρός συνεργα-νισθέντος ἀφίημι ἐρῆμος , καί οὐδέ δύο πολλάκις διαμένω ἡμέρα , ἀλλά καί διαλύω καί καταπίπτω ταχύς . εἶτα καλύβη μέν οὐ ἐν ἵστημι χωρίς σύ [ 501 ] προνοέω αὐτός · δημιούργημα δέ τοσοῦτος οὗτος καλός καί θαυμαστός , πῶς εἄν διαμένω ἐπί τοσοῦτος ἀδιάπτωτος χρόνος , Χωρὶς πρόνοια τις ; ἐννοέω ἐγώ ὁ κάλλος ὁ οὐρανός , πόσος ἔχω χρόνος καί οὐ ἡμαυρώ[σθη ] · ἐννοέω ἐγώ ὁ γῆ ὁ δύναμις , πῶς οὐ ἀτονέω αὐτός ὁ γαστήρ , τοσοῦτος τίκτω χρόνος · ἐννοέω ἐγώ ὁ πηγή , πῶς ἀναβλύζω , καί οὐ ἀπολείπω αξʹ οὖον γίγνομαι · ἐννοέω ἐγώ ὁ θάλασσα , πόσος δέχομαι ποταμός οὐ ὑπερβαίνω ὁ μέτρον . Ἄξιος ἐπί έκαστος ὁ εἴρω λέγω · ἄς ἐγμεγαλῦθῃ ὁ ἔργον σύ , κύριος · πᾶς ἐν σοφία ποιέω . Πῶς γάρ οὐ ἄτοπος , τέκτων μέν παρακάθημαι , καί διακλάω ξύλον καί διαπρίζω θαυμάζω , μή ἀπαιτέω λόγος μηδέ εὐθύνω · καί ἰατρός καίω καί τέμνω σάρξ , καί ἐν οἰκίσκος κατα-κλειδιδωμι , καί λιμός ἄγχω ὁ κάμνω , μή πε-μιργάζεσθαι , ἀλλά ἡσυχάζω καί σιωπή , ὁ δέ ἀείρω σοφία , ὁ ἀείρω φιλαθρωπίαν περιεργάζομαι καί πολυπραγμονέω ; καί βοηθέω μέν προΐημι χρῆμα ὑπέρ ἀδικέω · πνεῦμα οὐ εἄν ῥᾳδίως αἱρέω · ἐξετάζω δέ διόλου , διά τίς ὁ Δεῖνα πενθέω , διά τίς ὁ Δεῖνα πτωχός , διά τίς ὁ Δεῖνα πλούσιος . οὖον ζύπτεσιν κάτω καί καταγιγνώσκω σεαυτοῦ , καί ἐπιτίθημι χαλινός ὁ γλῶσσα , καί καταστέλλω ὁ διάνοια , καί ἀφίημι ὁ οὗτος πολυπραγμονέω , ὁ περιεργία οὗτος ἐπί ὁ βίος στρέφω ὁ σός ; διακύπτω εἰς ὁ πράσσω σύ , εἰς ὁ πλῆθος ὁ ἁμάρτημα σύ · καί εἰμί περίεργος εἰμί καί πολυπράγμων , ἀπαιτέω σαυτοῦ εὐθύνω ὁ ῥῆμα , ὁ πρᾶγμα , ὅς κακῶς εἶπον , ὅς κακῶς ποιέω . νῦν δέ σαυτοῦ μέν ἀνεξέταστος ἀφίημι , ὁ Θεός