joannes-chrysostomus.eclogae-ixlviii-ex-diversis-homiliis-sp pg063_0476.1
κεν ὁ θεός . καὶ ἕνα ἀνῆψε πᾶσι λύχνον , τὸν ἥλιον , καὶ ἕνα ἐξέτεινεν ὀροφον , τὸν οὐρανόν , καὶ μίαν ἀνῆκε τράπεζαν , τὴν γῆν . Καὶ οὐ τῷ μὲν πλουτοῦντι πλέον καὶ τιμιώτερον , τῷ πέντητι δὲ εὐτελέστερον καὶ ἑλαττον ἐχαρίσατο , ἵνα πολλὴν καὶ ἀδιάσπαστον τὴν πρὸς ἀλλήλους ὁψωσιν ἔχωμεν , καὶ μὴ τις ἔχῃ λέγειν . Ὁ διὰνὰ μοι φίλος οὐκ ἔστιν , οὐδὲ συγγενής , οὐδὲ γείτων , οὐδὲ ἔχω τι κοινὸν πρὸς αὐτόν · πῶς προστελεῦσομαι , πῶς διαλέξομαι ; Οὐδὲ ὁσην φίλους πρὸς φίλους ἐπιδείκνυσθαι χρὴ τὴν ἐγγύτητα , τοσαύτην ἡμᾶς ἔχειν δεῖ τὴν πρὸς ἀλλήλους · οἰκειώσιν , ἀλλ' ὁσην μέλος πρὸς μέλος . Καὶ ὥσπερ οὐκ ἂν δύνατο λέγειν · Πόθεν μοι οἰκειότης καὶ ἐγγύτης πρὸς αὐτόν * · καταγελάστων γὰρ τοῦτο · οὕτως οὐδὲ περὶ τοῦ ἀδελφοῦ δυνήση τοῦτο εἰπεῖν . Εἰ γὰρ μηδὲ συγγενὴς μηδὲ φίλος ἔστιν , ἀλλ' ἀνθρωπός ἐστι , τῆς αὐτῆς σοι μετέχων φύσεως , τὸν αὐτὸν ἔχων Δεσπότην , καὶ ἐν τῷ αὐτῷ κόσμῳ γενόμενος . Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν χρημάτων τοὺς μηδὲν ὀφείλοντας ἐπαινοῦμεν · ἐπὶ δὲ τῆς ἀγάπης τοὺς δηνευκοὺς ὀφείλοντας ἀποδεχόμεθα καὶ θαυμάζομεν . Πειθόμεθα τοίνυν καὶ συνάπτομεν ἑαυτοὺς ἀλλήλοις , κἂν βούληται τις ἀποστήναι , μὴ σὺ ἀπορράγῃς , μηδὲ τὸ ψυχρὸν ἐκεῖνο φθίγῃ ῥῆμα · Ἐάνφιλή με , φίλῳ · ἐὰν δὲ μὴ φιλῇ με ὀφθαλμὸς ὁ δεξιός , ἐξορύξον αὐτόν · ἀλλ' ὅταν σε μὴ βούληται φιλεῖν , τότε πλείονα ἐπιδείκνυσον τὴν ἀγάπην , ἵνα αὐτὸν ἐπισπάσῃ · γὰρ γὰρ μέλος ἐστι · τὸ δὲ μέλος ὅταν ὑπὸ τινὸς ἀνάγκης ἀποσχηζῇται τοῦ λοιποῦ σώματος , πάντα ποιοῦμεν , ὥστε ἕνωσαι πάλιν αὐτό , καὶ πλείονα πρόνοιαν ἐπιδεικνύμεθα τότε . Καὶ γὰρ πλείων ὁ μισθός , ὅταν μὴ βουλομένων φιλεῖν ἐγκλῦσῃ . Εἰ δὲ ἐπὶ ἀρίστου καλεῖν καλεῖν τοὺς μὴ δυναμένους ἡμῖν ἀντιδούναι , ἵνα αὐξηθῇ τὰ [ 456 ] τῆς ἀντιδόσεως · πολλῷ μᾶλλον ἐπὶ φιλίας τοῦτο δεῖ ποιεῖν . Ὁ μὲν γὰρ φιλούμενος φιλῶν , ἀπεδωκὲ σοι τὴν ἀμοιβὴν · ὁ δὲ φιλούμενος καὶ μὴ φιλῶν , τὸν θεὸν ἀνὺ ἑαυτοῦ σοι χρεώστην κατέστησεν . Καὶ χωρὶς ἐξ τοῦτων , ὅταν μὲν φιλῇ σε , οὐ πολλῆς δεῖται τῆς σπουδῆς · ὅταν δὲ μὴ φιλῇ , τότε σοι χρῆλαι ἔχει τῆς ἀντιλήψεως . Μὴ τοίνυν τὴν αἰτίαν τῆς σπουδῆς αἰτίαν ποιῶ μέθυμίας , μηδὲ λέγε , ὅτι · Ἐπειδὴ νοσεῖ , διὰ τοῦτο αὐτὸν ἀμελῶ · καὶ γὰρ νόσος ἐστὶν ἡ καταφυμὶς τῆς ἀγάπης · ἀλλὰ σὺ θερμάνων τὸ καταψυχθέν · τὸ γὰρ σφόδρα φιλεῖσθαι ἐθέλειν , ἀπὸ τοῦ σφόδρα φιλεῖν γίνεται . Ὅταν μὲν γὰρ μὴ σφόδρα περὶ τινὰ ὁμεν διακειμένοι , οὐδὲ τῆς παρ' ἐκείνου σφοδρᾶς δεόμεθα φιλίας , κἂν μέγας ἦ , κἂν παριφανής · ὅταν δὲ θερμῶς τινα καὶ γνησίως φιλοῦμεν , κἂν εὐτελὴς ἦ , κἂν μικρὸς ὁ φιλούμενος , μεγίστην τιμὴμεθα δόξαι τὸ παρ' ἐκείνου φίλτρον . Εἰ δὲ ἀδελφῷ χρησασθαι οὐκ οἶδας , πότε δυνήση ἀλλοτρίῳ χρησασθαι καλῶς · εἰ τὸ μέλος τὸ σὸν οὐκ ἐπίστασαι μεταχειρίσθαι , πότε τὸν ξένωθεν ἐπικαθασθαι δυνήση καὶ συνάψαι ἑαυτῷ ; Βούλει μὴ ἀκούειν κακῶς ; οὐκοῦν μηδὲ λέγε . Ἐπιθυμεῖς ἐπαινεῖσθαι ; οὐκοῦν ἐχρωμίσαι . Ἐλειεῖσθαι βούλει ; οὐκοῦν ἐλεεῖ . Συγγνώμης θέλεις τυχεῖν ; οὐκοῦν μεταδίδου . Θέλεις μὴ πλεονεκτεῖσθαι ; οὐκοῦν μὴ ἀρπαζε . Τοιούτου περὶ τοὺς πλησίον γινώμεθα , οἷους περὶ ἡμᾶς ἐκείνους εἶναι βουλομένθα . Ὡσπερ γὰρ ψυχὴ ἄνευ σώματος · οὐ καλεῖται ἄνθρωπος , οὐδ' αὐ σῶμα ἄνευ ψυχῆς , οὕτως οὐδὲ ἀγάπη πρὸς θεόν , ἐὰν μὴ ἔχῃ ἀκολουθον καὶ τὴν πρὸς τὸν πλησίον ἀγάπην . Βούλει θεραπεύειν τὸν θεόν ; οὐ καλῶν , ἀλλὰ μὴ εἰς
Lemmas: ἄν ὁ θεός . καί εἷς ἀνάπτω πᾶς λύχνος , ὁ ἥλιος , καί εἷς ἐκτείνω ὄροφος , ὁ οὐρανός , καί εἷς ἀνίημι τράπεζα , ὁ γῆ . καί οὖον ὁ μέν πλουτέω πλέω καί τίμιος , ὁ πέντητι δέ εὐτελής καί μικρός χαρίζομαι , ἵνα πολύς καί ἀδιάσπαστος ὁ πρός ἀλλήλων ὀψέω ἔχω , καί μή τις ἔχω λέγω . ὁ διανάω ἐγώ φίλος οὐ εἰμί , οὐδέ συγγενής , οὐδέ γείτων , οὐδέ ἔχω τίς κοινός πρός αὐτός · πῶς προστελέω , πῶς διαλέγω ; οὐδέ ὅσος φίλος πρός φίλος ἐπιδείκνυμι χρή ὁ ἐγγύτης , τοσοῦτος ἐγώ ἔχω δεῖ ὁ πρός ἀλλήλων · οἰκειόω , ἀλλά ὅσος μέλος πρός μέλος . καί ὥσπερ οὐ εἄν δύναμαι λέγω · πόθεν ἐγώ οἰκειότης καί ἐγγύτης πρός αὐτός * · καταγέλαστος γάρ οὗτος · οὕτως οὐδέ περί ὁ ἀδελφός δύναμαι οὗτος εἶπον . εἰμί γάρ μηδέ συγγενής μηδέ φίλος εἰμί , ἀλλά ἄνθρωπος εἰμί , ὁ αὐτός σύ μετέχω φύσις , ὁ αὐτός ἔχω δεσπότης , καί ἐν ὁ αὐτός κόσμος γίγνομαι . ἐπί μέν γάρ ὁ χρῆμα ὁ μηδείς ὀφείλω ἐπαινέω · ἐπί δέ ὁ ἀγάπη ὁ δηνευκα ὀφείλω ἀποδέχομαι καί θαυμάζω . πείθω τοίνυν καί συνάπτω ἑαυτοῦ ἀλλήλων , κἀν βούλομαι τις ἀφίστημι , μή σύ ἀπορραγή , μηδέ ὁ ψυχρός ἐκεῖνος φθίω ῥῆμα · Ἐάνφιλή ἐγώ , φίλος · ἐάν δέ μή φιλέω ἐγώ ὀφθαλμός ὁ δεξιός , ἐξορύσσω αὐτός · ἀλλά ὅταν σύ μή βούλομαι φιλέω , τότε πλείων ἐπιδείκνυμι ὁ ἀγάπη , ἵνα αὐτός ἐπισπάω · γάρ γάρ μέλος εἰμί · ὁ δέ μέλος ὅταν ὑπό τις ἀνάγκη ἀποσχηματίζω ὁ λοιπός σῶμα , πᾶς ποιέω , ὥστε νοέω πάλιν αὐτός , καί πλείων πρόνοια ἐπιδείκνυμι τότε . καί γάρ πλείων ὁ μισθός , ὅταν μή βούλομαι φιλέω ἐγκλύζω . εἰμί δέ ἐπί ἀγαθός καλέω καλέω ὁ μή δύναμαι ἐγώ ἀντιδίδωμι , ἵνα αὐξάνω ὁ [ 456 ] ὁ ἀντίδοσις · πολύς μᾶλλον ἐπί φίλιος οὗτος δεῖ ποιέω . ὁ μέν γάρ φιλέω φίλος , ἀποδίδωμι σύ ὁ ἀμοιβή · ὁ δέ φιλέω καί μή φίλος , ὁ θεός Άνυ ἑαυτοῦ σύ χρεώστης καθίστημι . καί Χωρὶς ἐκ τοῦτις , ὅταν μέν φιλέω σύ , οὖον πολύς δήω ὁ σπουδή · ὅταν δέ μή φιλέω , τότε σύ χρῆλαι ἔχω ὁ ἀντίληψις . μή τοίνυν ὁ αἴτιος ὁ σπουδή αἴτιος ποιέω μεθυεις , μηδέ λέγω , ὅτι · ἐπεί νοσέω , διά οὗτος αὐτός ἀμελέω · καί γάρ νόσος εἰμί ὁ καταφυμὶς ὁ ἀγάπη · ἀλλά σύ θερμάνων ὁ καταψύχω · ὁ γάρ σφόδρα φιλέω ἐθέλω , ἀπό ὁ σφόδρα φιλέω γίγνομαι . ὅταν μέν γάρ μή σφόδρα περί τις ἀρτύω διάκειμαι , οὐδέ ὁ παρά ἐκεῖνος σφοδρός δήω φίλιος , κἀν μέγας εἰμί , κἀν παριφαινω · ὅταν δέ θερμός τις καί γνήσιος φιλέω , κἀν εὐτελής εἰμί , κἀν μικρός ὁ φιλέω , μέγας τιμάω δόξα ὁ παρά ἐκεῖνος φίλτρον . εἰμί δέ ἀδελφός χράω οὐ οἶδα , πότε δύναμαι ἀλλότριος χράω καλῶς · εἰμί ὁ μέλος ὁ σός οὐ ἐπίσταμαι μεταχειρίζω , πότε ὁ ξενόω ἐπικαθίζω δύναμαι καί συνάπτω ἑαυτοῦ ; βούλομαι μή ἀκούω κακῶς ; οὐκοῦν μηδέ λέγω . ἐπιθυμέω ἐπαινέω ; οὐκοῦν εχρωμισος . ελειιημι βούλομαι ; οὐκοῦν ἐλεέω . Συγγνώμης ἐθέλω τυγχάνω ; οὐκοῦν μεταδίδωμι . ἐθέλω μή πλεονεκτέω ; οὐκοῦν μή ἁρπάζω . τοιοῦτος περί ὁ πλησίος γίγνομαι , οἶος περί ἐγώ ἐκεῖνος εἰμί βούλομαι . ὡς γάρ ψυχή ἄνευ σῶμα · οὖον καλέω ἄνθρωπος , οὐδέ αὖος σῶμα ἄνευ Ψυχή , οὕτως οὐδέ ἀγάπη πρός θεός , ἐάν μή ἔχω ἀκόλουθος καί ὁ πρός ὁ πλησίος ἀγάπη . βούλομαι θεραπεύω ὁ θεός ; οὖον καλός , ἀλλά μή εἰς