joannes-chrysostomus.eclogae-ixlviii-ex-diversis-homiliis-sp pg063_0544.4
Ὅταν ἴδης πλουτοῦντα τινὰ παρ᾽ ἀξίαν , μὴ μακαρίσης , μὴ ζηλοῦντὸν νομίσης , μὴ καταφρων τῆς τοῦ θεοῦ προνοίας , μὴ μάτην φέρεσθαι καὶ εἰκὴ τὰ παρόντα νομίσεις · ἀναμνήσθητι τοῦ Λαζάρου καὶ τοῦ πλουσίου , πῶς ὁ μὲν πρὸς ἄκρον ἐλλάχει εὐτορίας καὶ τροφῆς , ὡμὲς ἄν καὶ ἀπηγὴς καὶ ἀπάνθρωπος καὶ κυνῶν ἀγριώτερος ἱπάντων · καὶτοὶ οὶ μὲν τὸν πέντητα ἡλέουν καὶ ἰδραπέτευον , οὐχ ὁκνοῦντες τῇ γλώττῃ ἀπτεσθαι α τῶν ἑλκῶν τῶν κατὰ παντὸς τοῦ σώματος · ὁ δὲ οὐδὲ ψυχὴν αὐτῷ μετεδίδου . Ὁ δὲ πέννης ἐκεῖνος , ὁ δυντὸς πλούσιος , ὁ δυντὸς εὐπορος , εἰς αὐτὸ τὸ τῆς πενίας ἔσχατον κατέπεσε , καὶ αὐτὴς τῆς ἀναγκαίας ἡπόρει τροφῆς , καὶ νόσῳ καὶ λυμῷ διγνεκεῖ προσπεπλάαι . Καὶ ὁ μὲν πλεῖω τῆς χρείας εἶχεν · ὁ δὲ οὐδὲ τῆς συμμετρίας ἀπέλαυσε · ἀλλ᾽ ὅμως οὐχ [ 502 ] ἐδύγχέρανεν , οὐ κατηγόρησε τοῦ Θεοῦ , οὐχ ἐμέμφατο τὴν Πρόνοιαν . Πῶς οὖν οὐκ ὀκτον , ὅταν αὐτοὶ μὲν οὶ πάσχοντες κακῶς , οὕτω τὸν Δεσπότην εὐλογοῦσιν ἐν πᾶσι , σὺ δὲ ὁ τῶν παλαιαιμάτων ἐστηκὼς ἔξω , ὑπὲρ τούτων βλασφημίας τὸν Θεόν , ὑπὲρ ὧν εὐχάριστος ἔσεροι φέροιν ; Ὁ μὲν γὰρ πᾶσχων δεινῶς , κἂν εἴπῃ τι ῥῆμα φορτικὸν καὶ ἔπαχυν , εἰ καὶ μὴ τοσαύτης ὧσης ἕτερος , ἀλλ᾽ ὅμως γε καὶ ἐλάττονος μετἔχει συγγνώμης · ὁ δὲ ἔξω τῶν δεινῶν ἔστιν , καὶ ὑπὲρ ἑτέρων τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν ἀπολλύ , ποία ; ἂν εἴη συγγνώμης ἀξιος , ὑπὲρ τούτων βλασφημῶν τὸν Θεόν , ὑπὲρ ὧν ὁ παθὼν κακῶς εὐχαριστεῖ , καὶ διαπαντὸς αὐτὸν ἀνυμνῶν οὐχ ἀφίσταται ; Διὰ τί γὰρ ὁ πλούσιος , ἄνθρωπε , περισπουδάστος εἶναι σοι δοκεῖ ; Διὰ τὴν ἡδονὴν πάντως τὴν ἀπὸ τῶν τραπεζῶν , διὰ τὴν τιμὴν καὶ δορυφορίαν τὴν ἀπὸ τῶν διὰ τοῦτον σε θεραπευόντων , διὰ τὸ δύνασθαι τοὺς λυποῦντας ἀμύνασθαι καὶ πᾶσιν εἶναι φοβερὸν · οὐδὲ γὰρ ἑτέραις αἰτίαις ἔχεις εἰπεῖν , ἀλλ᾽ ἡδονὴν καὶ κολακείαν , καὶ φόβον καὶ τιμωρίαν . Οὔτε γὰρ σοφώτερον οὔτε σωφρονέστερον ὁ πλούσιος ποιεῖν εἰώθεν , οὐ χρηστὸν , οὐ φιλάνθρωπον , οὐχ ἄλλο τι μέρος τῆς ἀρετῆς εἰς τὴν ψυχὴν εἰσάγειν καὶ καταφυτεύειν . Οὐδ᾽ ἂν ἱσχύης εἰπεῖν , ὅτι διὰ τὰ τούτων περισπουδάστος ἐστὶ σοι καὶ ποθεινὸς οὗτος · οὐ γὰρ δὴ μόνον οὐδὲν οἶδε τούτων καταρτυμενὸν ἢ γυμνὴν τῶν ἀγαθῶν , ἀλλὰ κἂν ἀποκλειμένα εὐρή , λυμαίνεται καὶ κυλῶσι , ἕνια δὲ καὶ ἀνασπᾷ καὶ τὰ ἐναντία τούτων ἐπαισάγει . Ἄλλὰ μὴ εὐθὺς περὶ τούτων · εἰ γὰρ τῇ νόσῳ ταύτῃ ἐλαλῶτες , οὐκ ἂν ἀνάσχοιντο ἀκούειν , τῆς ἡδονῆς δυντες ὅλοι , καὶ διὰ τοῦτο αὐτὸ γενόμενοι δοῦλοι , κατηγοροῦντες αὐτῶν ὁμοῦ καὶ ἐλεγχομένων . Διὰ τοῦτο οὖν , εἴπ μοι , ποθεινὸς ὑμῖν ὁ πλούσιος ; καὶ περιμάχητος εἶναι δοκεῖ , ὅτι τὰ χαλεπώτατα ἐν ὑμῖν τρέφει πᾶθη , ὀργὴν τε εἰς ἔργον διεξάγων , καὶ τῆς δοξομανίας τὰς πομφόλυγας εἰς μεῖζονα ὄγκον ἐπαίρων , καὶ πρὸς ἀπώλειαν διεγείρων ,
Lemmas: ὅταν ἴδη πλουτέω τις παρά ἄξιος , μή μακαρίζω , μή ζηλόω νομίζω , μή κατάφρων ὁ ὁ θεός πρόνοια , μή μάτην φέρω καί εἰκῇ ὁ πάρειμι νομίζω · ἀναμιμνήσκω ὁ Λάζαρος καί ὁ πλούσιος , πῶς ὁ μέν πρός ἄκρος ἐλαχύς εὐτορίας καί τροφή , ωμός ἄν καί ἀπηγὴς καί ἀπάνθρωπος καί κύω ἄγριος ἱπάντων · καίτοι οἷ μέν ὁ πέντη ἐλεέω καί ἰδραπέτευον , οὐ ὁράω ὁ γλῶσσα ἅπτω ὅς ὁ ἕλκος ὁ κατά πᾶς ὁ σῶμα · ὁ δέ οὐδέ ψυχή αὐτός μεταδίδωμι . ὁ δέ Πέννης ἐκεῖνος , ὁ Δύντος πλούσιος , ὁ Δύντος εὔπορος , εἰς αὐτός ὁ ὁ πενία ἔσχατος καταπίπτω , καί αὐτός ὁ ἀναγκαῖος ἀπορέω τροφή , καί νόσος καί λυμός διγνεκεῖ προσπλάσσω . καί ὁ μέν πλείων ὁ χρεία ἔχω · ὁ δέ οὐδέ ὁ συμμετρία ἀπολαύω · ἀλλά ὅμως οὐ [ 502 ] ἐδύγχέρανεν , οὖον κατηγορέω ὁ Θεός , οὐ μέμφομαι ὁ Πρόνοια . Πῶς οὖν οὐ ὀκτώ , ὅταν αὐτός μέν οἷ πάσχω κακῶς , οὗτος ὁ δεσπότης εὐλογέω ἐν πᾶς , σύ δέ ὁ ὁ παλαιαιμα ἵστημι ἔξω , ὑπέρ οὗτος βλασφημία ὁ Θεός , ὑπέρ ὅς εὐχάριστος ἔσεροι φέρω ; ὁ μέν γάρ πάσχω δεινῶς , κἀν εἶπον τίς ῥῆμα φορτικός καί παχύς , εἰμί καί μή τοσοῦτος ὠθέω ἕτερος , ἀλλά ὅμως γε καί μικρός μετέχω συγγνώμη · ὁ δέ ἔξω ὁ δεινός εἰμί , καί ὑπέρ ἕτερος ὁ ἑαυτοῦ ψυχή ἀπόλλυμι , ποῖος ; εἄν εἰμί συγγνώμη Ἀξιός , ὑπέρ οὗτος βλασφημέω ὁ Θεός , ὑπέρ ὅς ὁ πάσχω κακῶς εὐχαριστέω , καί διαπαντός αὐτός ἀνυμνέω οὐ ἀφίστημι ; Ζεύς τίς γάρ ὁ πλούσιος , ἄνθρωπος , περισπούδαστος εἰμί σύ δοκέω ; Ζεύς ὁ ἡδονά πάντως ὁ ἀπό ὁ τράπεζα , διά ὁ τιμή καί δορυφορία ὁ ἀπό ὁ διά οὗτος σύ θεραπεύω , διά ὁ δύναμαι ὁ λυπέω ἀμύνω καί πᾶς εἰμί φοβερός · οὐδέ γάρ ἕτερος αἴτιος ἔχω εἶπον , ἀλλά ἡδονά καί κολακεία , καί φόβος καί τιμωρία . οὔτε γάρ σοφός οὔτε σώφρων ὁ πλούσιος ποιέω εἴωθα , οὖον χρηστός , οὖον φιλάνθρωπον , οὐ ἄλλος τίς μέρος ὁ ἀρετή εἰς ὁ ψυχή εἰσάγω καί καταφυτεύω . οὐ εἄν ἰσχύω εἶπον , ὅτι διά ὁ οὗτος περισπούδαστος εἰμί σύ καί ποθεινός οὗτος · οὖον γάρ δή μόνος οὐδείς οἶδα οὗτος καταρτύω ἢ γυμνός ὁ ἀγαθός , ἀλλά κἀν ἀποκλείω εὑρίσκω , λυμαίνομαι καί κυλάω , ἕνος δέ καί ἀνασπάω καί ὁ ἐναντίος οὗτος ἐπαισάγει . ἀλλά μή εὐθύς περί οὗτος · εἰμί γάρ ὁ νόσος οὗτος ἐλαλῶτες , οὐ εἄν ἀνέχω ἀκούω , ὁ ἡδονή δυντες ὅλος , καί διά οὗτος αὐτός γίγνομαι δοῦλος , κατηγορέω αὐτός ὁμοῦ καί ἐλέγχω . Ζεύς οὗτος οὖν , εἶπον ἐγώ , ποθεινός σύ ὁ πλούσιος ; καί περιμάχητος εἰμί δοκέω , ὅτι ὁ χαλεπός ἐν σύ τρέφω πάθος , ὀργή τε εἰς ἔργον διεξάγω , καί ὁ δοξομανία ὁ πομφόλυξ εἰς μείζων ὄγκος ἐπαίρω , καί πρός ἀπώλεια διεγείρω ,