joannes-chrysostomus.eclogae-ixlviii-ex-diversis-homiliis-sp pg063_0666.2
ἀνάγκην , ἢ συγχωρήσαι τι τοῦ χρόνου , ἢ μὴ ἀμύνεσθαι τοὺς λυπησάμενους , ἢ λυπεῖν νομισθέντας . Καὶ ὁ ἄλιθον καλῶς · προσεύξαι παρὰ ἀνδρὶ δυνάστῃ καὶ πονηρῷ , οὐκ εὐθέως ἀπὸ τῆς ἀληθείας ἄρχεται , καὶ λέγει αὐτῷ ὅστιν , ἀλλὰ προστίθησι αὐτῷ ὄνομα ἀρετῆς · Ἄνθρωπε , φησίν , ἀγαθός · διαβεβούται σου τὸ ὄνομα · πάντες σοὺ τὰς εὐεργεγίας ἄκουσι · καὶ πολλὰ τοιαῦτα συνάπτει , ἵνα καμφθῇ τῇ εὐφημίᾳ , καὶ φύγῃ τὴν πονηρίαν . Ὦρα πῶς ἡ κακία νικᾶται ταῖς εὐφημίαις τῆς ἀρετῆς · οὐδὲς κακός , κακὸς ἀκούειν βούλεται · ἡ γὰρ φύσις τοῦ Θεοῦ ἀσπάζεται , εἰ καὶ ἡ προαίρεσις τούναντιον αἱρεῖται . Μὴ τοίνυν λέγωμεν , ὅτι Ὁ δεῖνα φύσει καλός , καὶ ὁ δεῖνα φύσει κακός · εἰ γὰρ φύσει ἀγαθός , οὐδέποτε δυνήσεται γενέσθαι κακός · καὶ ἡ φύσις κακός , οὐκ ἂν ποτε γενήσεται ἀγαθός . Εἰ γὰρ μὴ ἐν τῇ προαιρήσει ἡμῶν ἔχειτο τὸ πονηροῦς εἶναι καὶ ἀγαθοὺς , μηδὲ αὐτεξούσιον ἡμῶν τὴν φύσιν ὁ φιλάνθρωπος κατεσκεύασεν , ἔχρην ἅπαντας εἶναι κακοὺς τοὺς τῆς φύσεως κοινωνοῦντας , καὶ τοὺς αὐτοὺς πάθεσιν ὑποκειμένους , ἢ πάντας εἶναι ἐναρετούς · ὅταν δὲ ἴδωμεν τοὺς ὁμογενεῖς ἡμῶν , καὶ ὑπὸ τῶν αὐτῶν παθῶν ἐνοχλουμένων , οὐ τὰ αὐτὰ ἡμῖν ὑπομείνοντες , ἀλλὰ καὶ ἐρρωμένως τῷ λογισμῷ ἡνιοχοῦντες τὴν φύσιν , καὶ περιγενομένοι τῶν ἀτάκτων σκιρτημάτων , καὶ πάσης τῆς τοῦ παρόντος βίου εὐημερίας καταγελάντες , καὶ πρὸς τὴν ἀληθῆ δόξαν ἐπιστρέφοντες , οὐκ ἐδῆλον ὅτι τῇ οἰκείᾳ σπουδῇ ταῦτα κατορθοῦν δυνάμενοι μετὰ τὴν ἀνωθεν χάριν · καὶ ἡμεῖς τῇ οἰκείᾳ ῥαθυμίᾳ πεπραγμένοι προδιδόμεν ἡμῶν τὴν σωτηρίαν , ἐρήμους ἑαυτοὺς καθιστῶντες τῆς ἐκείθεν εὐνοίας ; Μήδεις τοίνυν ἕτερόν τινα αἰτιάσθω , ὡς πρὸς τοὺς τῆς ἀρετῆς πόνους αὐτὸν ἐμποδίζοντα , ἀλλὰ τῇ οἰκείᾳ ἀθυμίᾳ τὸ πᾶν ἐπιγράψαν · καὶ τὸ λέγω ἕτερον ; μηδ’ ἀρδὸν τὸν διάβολον νομίζετω τις ἰσχυρὸν εἶναι χωρὶς αὐτὸν ἐπὶ τὴν ἀρετὴν φέρουσαν οὐδὲ δύνασθαι · ἀλλ’ ἀπατῇ μεν καὶ ὑποσκελίζει τοὺς ῥαθυμουμένους , οὐ μὴν καλύει καὶ βιάζεται . Καὶ τοῦτο αὐτὴ τῶν πραγμάτων ἡ πατέρα δείκνυσι , ὅτι ἄνιχα ἂν βουλώμεθα νῆφειν , τοσούτον τὸν τόνον ἐπιδεικνύμεθα , ὡς μὴδὲ πολλῶν δυνάμεν τῶν προτρεπτόντων ἐπὶ τὴν τῆς [ 826 ] κακίας ὁδὸν ἀνέχεσθαι τῆς συμβουλῆς , ἀλλὰ πάντὸς ἀδάμαντος στερεοτέρους ἡμᾶς γίνεσθαι , καὶ ἀπορράττειν τοὺς τὰ φαῦλα συμβουλεύοντας τὰς ἀκοάς . Ὅταν δὲ ῥαθυμῶμεν , καὶ μηδενὸς ὄντος τοῦ συμβουλεύοντος ἢ ὕποσκελίζοντος , οἰκῶθεν κινούμενοι εἰς τὴν κακίαν ὁρμῶμεν . Ἔστι μεν οὖν καὶ καθ’ ἑαυτὴν ἡ ἀρετὴ θαυμαστή · ὅταν δὲ ἐν μέσῳ τῶν καλυδόντων τυγχάνῃ τις ταύτῃ μετρί , πολλῷ μᾶλλον θαυμαστοτέραν ταύτην ἀποφαίνει . Οὐ γὰρ ὁ τόπος τὴν ἀρετὴν , ἀλλ’ ἡ ἀρετὴ πέφυκε τὸν τόπον σμυῦναι . Καὶ τῆς μὲν ἑνὸς ἀρετῆς πολλοὶ συναπαλοῦσι καὶ τῶν πονηρῶν τῇ δὲ πολλῶν κακίᾳ , κἂν εἰς τὸ κατορθῶν ἡ μεταξὺ δήμου πολλοῦ , οὐ συγκαταφέρεται . Καὶ εἰς μὲν ἀνθρώπου ὀρθῶς ζῶν , δήμον ὁλόκληρον ἐξαρπάσαι δυνήσεται τῆς ὀργῆς τοῦ Θεοῦ · πῶς δὲ ὁλόκληρος διεφθαρμένη πρὸς τὴν οἰκείαν καλῶσαι καὶ τιμωρίαν ἐπισπάσασθαι τὸν εὖ βιῶντα καὶ καθελιγοὐ δυνήσεται . Καὶ τοῦτο ἀπὸ τοῦ Νῶε ὀφῆλον · πάντων γοῦν ἀπολλυμένων διεσώζετο μόνος · καὶ ἀπὸ τοῦ Μωϋσέως φανερὸν · μόνος γοῦν ἔσχεσε δήμον τοσούτον παραιτήσασθαι . Ἐγὼ δὲ καὶ ἕτερον ἔχω τῆς φιλο -
Lemmas: ἀνάγκη , ἢ συγχωρέω τίς ὁ χρόνος , ἢ μή ἀμύνω ὁ λυπέω , ἢ λυπέω νομίζω . καί ὁ ἄλιθος καλῶς · προσεύχομαι παρά ἀνήρ δυνάστης καί πονηρός , οὐ εὐθύς ἀπό ὁ ἀλήθεια ἄρχω , καί λέγω αὐτός Όστιν , ἀλλά προστίθημι αὐτός ὄνομα ἀρετή · Ἄνθρωπος , φημί , ἀγαθός · διαβοάω σύ ὁ ὄνομα · πᾶς σύ ὁ εὐεργεγίας ἄκων · καί πολύς τοιοῦτος συνάπτω , ἵνα κάμπτω ὁ Εὐφημία , καί φεύγω ὁ πονηρία . ὤρα πῶς ὁ κακία νικάω ὁ εὐφημία ὁ ἀρετή · οὐδή κακός , κακός ἀκούω βούλομαι · ὁ γάρ φύσις ὁ Θεός ἀσπάζομαι , εἰμί καί ὁ προαίρεσις τουναντίον αἱρέω . μή τοίνυν λέγω , ὅτι ὁ Δεῖνα φύσις καλός , καί ὁ Δεῖνα φύσις κακός · εἰμί γάρ φύσις ἀγαθός , οὐδέποτε δύναμαι γίγνομαι κακός · καί ὁ φύσις κακός , οὐ εἄν ποτός γίγνομαι ἀγαθός . εἰμί γάρ μή ἐν ὁ προαιρέω ἐγώ χέω ὁ πονηρός εἰμί καί ἀγαθός , μηδέ αὐτεξούσιος ἐγώ ὁ φύσις ὁ φιλάνθρωπος κατασκευάζω , χρή ἅπας εἰμί κακός ὁ ὁ φύσις κοινωνέω , καί ὁ αὐτός πάθος ὑπόκειμαι , ἢ πᾶς εἰμί ενάρετος · ὅταν δέ ὁράω ὁ ὁμογενής ἐγώ , καί ὑπό ὁ αὐτός πάθος ἐνοχλέω , οὖον ὁ αὐτός ἐγώ ὑπομένω , ἀλλά καί ἐρρωμένος ὁ λογισμός ἡνιοχέω ὁ φύσις , καί περιγίγνομαι ὁ ἄτακτος σκίρτημα , καί πᾶς ὁ ὁ πάρειμι βίος εὐημερία καταγελάω , καί πρός ὁ ἀληθής δόξα ἐπιστρέφω , οὐ δῆλος ὅτι ὁ οἰκεῖος σπουδή οὗτος κατορθόω δύναμαι μετά ὁ ἄνωθεν χάρις · καί ἐγώ ὁ οἰκεῖος ῥᾳθυμία πράσσω προδίδωμι ἐγώ ὁ σωτηρία , ἐρῆμος ἑαυτοῦ καθιστάω ὁ ἐκεῖθεν εὔνοια ; μηδείς τοίνυν ἕτερος τις αἰτιάομαι , ὡς πρός ὁ ὁ ἀρετή πόνος αὐτός ἐμποδίζω , ἀλλά ὁ οἰκεῖος ἀθυμία ὁ πᾶς ἐπιγράφω · καί ὁ λέγω ἕτερος ; μηδέ ἄρδω ὁ διάβολος νομίζω τις ἰσχυρός εἰμί Χωρὶς αὐτός ἐπί ὁ ἀρετή φέρω οὐδέ δύναμαι · ἀλλά απατός μέν καί ὑποσκελίζω ὁ ῥαθυμέω , οὖον μήv καλέω καί βιάζομαι . καί οὗτος αὐτός ὁ πρᾶγμα ὁ πατήρ δείκνυμι , ὅτι ἄνιχα εἄν βούλομαι νήφω , τοσοῦτος ὁ τόνος ἐπιδείκνυμι , ὡς μηδέ πολύς δύναμαι ὁ προτρέπω ἐπί ὁ ὁ [ 826 ] κακία ὁδός ἀνέχω ὁ συμβουλή , ἀλλά πᾶς ἀδάμας στερεός ἐγώ γίγνομαι , καί ἀπορράσσω ὁ ὁ φαῦλος συμβουλεύω ὁ ἀκοή . ὅταν δέ ῥαθυμέω , καί μηδείς εἰμί ὁ συμβουλεύω ἢ ὑποσκελίζω , οἰκέω κινέω εἰς ὁ κακία ὁρμάω . εἰμί μέν οὖν καί κατά ἑαυτοῦ ὁ ἀρετή θαυμαστός · ὅταν δέ ἐν μέσος ὁ καλυδιδωμι τυγχάνω τις οὗτος Μέτρι , πολύς μᾶλλον θαυμαστός οὗτος ἀποφαίνω . οὖον γάρ ὁ τόπος ὁ ἀρετή , ἀλλά ὁ ἀρετή φύω ὁ τόπος σμυυνη . καί ὁ μέν εἷς ἀρετή πολύς συναπαλους καί ὁ πονηρός ὁ δέ πολύς κακία , κἀν εἰς ὁ κατορθόω ὁ μεταξύ δῆμος πολύς , οὖον συγκαταφέρω . καί εἰς μέν ἄνθρωπος ὀρθῶς ζῶ , δῆμος ὁλόκληρος ἐξαρπάζω δύναμαι ὁ ὀργή ὁ Θεός · πῶς δέ ὁλόκληρος διαφθείρω πρός ὁ οἰκεῖος καλέω καί τιμωρία ἐπισπάω ὁ εὕω βιάω καί καθελιγοὐ δύναμαι . καί οὗτος ἀπό ὁ Νῶε ὀφείλω · πᾶς γοῦν ἀπόλλυμι διασῴζω μόνος · καί ἀπό ὁ Μωϋσῆς φανερός · μόνος γοῦν ἔχω δῆμος τοσοῦτος παραιτέομαι . ἐγώ δέ καί ἕτερος ἔχω ὁ φιλο -