joannes-chrysostomus.eclogae-ixlviii-ex-diversis-homiliis-sp pg063_0528.4
Ἐοίκατεν οἱ ἔργοις κομιῶντες ἀγαθοῖς , καὶ τὴν πρὸς τὸν Θεὸν πίστιν ἀγνοήσαντες , λειψάνοις νεκρῶν , καλὰ μὲν ἐνδεδυμένοι , αἰσθησιν δὲ τῶν καλῶν οὐκ ἔχουσι . Τί γὰρ ὠφελος ἀνθρώπῳ ψυχὴν μὲν ἔχειν νεκρὰν , τοῖς δὲ ἀγαθοῖς ἔργοις περιβεβλημένην ; Τὰ ἔργα ἐπ’ ἐλπίδι γίνεται ἀμοιβῆς καὶ στεφάνων · εἰ δὲ τὸν ἀγωνοθέτην ἀγνοεῖς , ὑπὲρ τινὸς ἀθλεῖς ; Ὦσπερ γὰρ τοῖς ἀνθρώποις προηγείται τὴν ζῆν , καὶ οὕτω τῷ τρισφίσθαι · οὕτω δὲ προηγείται ἡμῶν τῆς ζωῆς τὴν εἰς Χριστὸν ἐλπίδα , τρέφουσα δὲ καὶ τοῖς ἔργοις τοῖς ἀγαθοῖς . Τὴν γὰρ μὴ τρεφόμενον ἐγγυρεῖ ζῆν πολλάκις · τὸν δὲ μὴ ζῶντα οὐκ ἐγγυρεῖ τρέφεσθαι . Καὶ ἄνευ μὲν πίστεως τῶν ἐργαζομένων ἔργα δικαιούσιν , οὐ δυνήση παραστήσαι ζῆσαντα · ἄνευ δὲ ἔργων τῶν πιστῶν δύναται δείξαι καὶ ζῆσαντα καὶ βασιλείας ἀξιωθέντα . Οὐδὲς ἄνευ πίστεως ἔζησεν · ὁ δὲ ληστὴς πιστεύσας μόνον ἰδικαιώθη . Μὴ γὰρ μοι λέγε , Οὐκ ἔσχε καιρὸν πολιτεύσασθαι · εἰ γὰρ ἐπέζησ τῇ πίστει καὶ ἔργων ἡμέλησεν , ἐξέπιπτε τῆς σωτηρίας . Μεμαρτύρητο καὶ Κορνήλιος ἐπὶ ἐλεημοσύνας καὶ προσευχάς , ἀλλὰ Χριστὸν ἠγνοεῖ · καὶ ἐπαὶ εἰδεν ὁ τῆς ἀληθείας ὀφθαλμός , ὁ μέγας κριτής , ὅτι καλὰ μὲν τὰ ἔργα , νεκρὰ δὲ ἦστιν οὐκ ἔχοντα πίστιν , ἀποστέλλει βραδεύοντα τοῖς ἔργοις ἄγγελον , ὥστε τὸν καλὸς ἀθλοῦντα στεφανῶσαι τῇ πίστει , ὅς ἦγει πρὸς αὐτόν · Κορνήλιε , αἱ προσευχαὶ σου καὶ αἱ ἐλεημοσύναι ἀνέβησαν εἰς μνημόσυνον ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ . Εἰ τοίνυν εἰσῃχόθη ἡ δόξης , καὶ αἱ ἐλεημοσύναι ἰδρύθησαν , τί μοι τὸ λείπον εἰς δικαιοσύνην ; Ἀλλὰ μέμφεσθαι , φησί , εἰς Ἰσάπην , καὶ μεταλαλεῖν Σίμων τὸν ἐπικαλούμενον Πέτρον , ὅς ἐλθὼν λαλήσει σοι τὰ ῥήματα , ἐν οἷς σωθήσῃ σὺ καὶ ὅλος ὁ οἶκός σου . Εἰ σὺν ἐξ ὧν λέγε · Πέτρος , σώζεις καὶ οἶκος αὐτοῦ , οὐκ εἶχεν οὐδὲπῶ ἐκ τῶν ἔργων τὴν σωτηρίαν , ἕως αὐτὴν τοῖς ἔργοις ἐδράσευσεν ἡ πίστις . Λέγεται τις καὶ τῶν ξένων φιλοσόφων εἰς οἰκίαν λαμπρὰν εἰσελθόν , πολλῇ μὲν καταπλαμμένην χρυσίῳ , πολλῇ δὲ ἀστράπτουσαν τῷ τῶν μαρμάρων καὶ τῶν κιόνων κάλλει · ἐπειδὴ δὲ τὸ ἔδαφος εἶδεν πανταχοῦ τῆς οἰκίας δεσπότου · εἶτα ἐγκαλοῦμενος εἶπεν , διὰ τὸ μηδαμοῦ τῆς οἰκίας ἐτέρωθι τοῦτο εἶναι ποιῆσαι , εἰς τὴν ὅψιν ἀναγκασθῆναι ὑβρίσαι τὴν ἐκεῖνου . Ὡρῆς ὡς καταγέλαστος ὁ τὰ ἐξώθεν καλλωπίζων ἔστι , καὶ πρὸς πᾶσιν εὐκαταφρόνητος τοῖς νοῦν ἔχουσι · καὶ μάλ’ αἰσχώς . Ὡσπερ γὰρ τοὺς μὲν τοὺς καὶ τὸ ἔδαφος καὶ τὰ ἄλλα πάντα καλλωπίζῃ , τὴν δὲ ψυχὴν περιορᾷς βακωδευούσαν , αὐχμώσαν , πεινώσαν , τραυμάτων γεμούσαν , ὑπὸ μυρίων σπαζομένην , ἡ κυκών , ποῖαν οὐκ ἂν , εἴπε μοι , ὑποστήση τιμωρίαν ; Χρήματα [ 486 ] μὲν γὰρ ἂν ἀπολίπης , δυνήση βοῦναι χρήματα , κἂν οἰκίαν , κἂν ἀνδράποδα , κἂν ὑποῦν ἕτερον τῶν κτημάτων · ψυχὴν δὲ ἂν ἀπολίπης , ἐτέραν ἐπιδύνασαι ψυχὴν οὐ δυνήση , ἀλλὰ κἂν τὸν κόσμον ἔχης ἅπαντα , κἂν βασιλεύς τῆς οἰκουμένης ᾖς , οὐχ οὕς τὰ ἔστη τὰ τῆς οἰκουμένης ἅπαντα καταβαλὼν μετὰ τῆς οἰκουμένης αὐτῆς ψυχὴν ἀγοράσαι μίαν . Εἰ γὰρ ἐπὶ σώματος , κἂν μυρία διαθήματα περιχείμενος ᾖς , σῶμα δὲ ἔχης ἐπίσπονον φύσει καὶ ἀνιάτως ἔχον , οὐ δυνήση κἂν τὴν βασιλείαν ἅπασαν ἐπιβῆς , τὸ σῶμα διορθῶσαι · τοῦτο , κἂν μυρία σώματα προσθῇς καὶ πλοῦς καὶ χρήματα · ἐπὶ τῆς ψυχῆς , πῶς μᾶλλον ; Πάντα διπλὰ διδωκεν ἡμῖν ὁ Θεὸς τῇ φύσει · δύο ὀφθαλμοὺς , δύο ὦτα , δύο χεῖρας , δύο πόδας · ἵνα ἐκ τοῦ ἑτέρου τοῦτον βλαβῇ , διὰ τοῦ ἑτέρου τὴν χρείαν παραμυθώμεθα · ψυχὴν δὲ μίαν διέδωκεν ἡμῖν · ἂν ταύτῃ ἀπολέσωμεν , μετα τίνος ἐμπίστωμεν ; Ὡχὶ γὰρ καλαπάς ὑπὸ φιλοχρηματίας · ἀλούσα , οὐ βεβίως οὐδὲ εὐκόλως παραιτήσεται καὶ πράξει καὶ εἰπαὶν τι τῶν παροξύνδων Θεόν , ὅτε καὶ ἕτερον γενομένη δεσπότου δοῦλη , καὶ πάντα ἀπανάγκως ἐπιτάττοντος τῷ Θεῷ . Ψυχὴ καθάπαξ τῆς οἰκίας ἀπογνοῦσα σωτηρίας , οὐδαμοῦ τῆς μανίας ἀφίσταται , ἀλλὰ τὰς ἡνίας τῆς σωτηρίας αὐτῆς ἐνδίδωσι τοῖς ἀλόγοις ἐπιθυμίαις , πανταχοῦ φέρεται , καὶ τοῖς ἀπανεύσιν ἐστιν ἀφόρητος , ὑποφευγόντων μὲν ἀπάντων , κατασχέιν δὲ τολμώσης · οὐδὲν , ἀλλὰ πάντα τῆς χαλίας · κατατρέχει τὰ χωρία , ἕως ἂν εἰς αὐτὰ τῆς ἀπωλείας · τὰ βάρβαρα φέρουσα , κατασκήνουν τὴν ἑαυτῆς σωτηρίαν . Ψυχὴ καθάπαξ ἁμαρτίᾳ σπεισμένη , καὶ ἀναλήθως διαθεθείσα , πολλὴν παρέχει τῷ νοσήματι τὴν προοδὴν . Ὦσπερ γὰρ ἂς ἐγκυλινδούμενος βορβόρῳ ἴδετα , οὕτω καὶ ψυχὴ ὑπὸ κακῆς συνθέσεως καταχωθεῖσα , οὐδὲ αἰσθησιν λαμβάνει τῆς τῶν ἁμαρτημάτων δυσωδίας · καὶ ὡςπερ τὴν μὴ βριζομένην οὐκ ἔστι , κἂν μυρία τις βάλῃ σπέρματα , στάχας · ξένευχειν , οὕτω ψυχὴν οὐκ ἔστι μὴ ταῖς θείαις Γραφαῖς φωτισθεῖσαν προτιμᾶν , κἂν μυρία τις ἐχθὴ ῥήματα , καρπὸν τινα ἐπιδείξασθαι . Καὶ καθάπερ ἡ γῆ , ὅταν μὴ σπειρῆται μηδὲ φυτεύηται , βοτάνην ἀνοδιδωσιν ἀπλῶς · οὕτω καὶ ἡ ψυχή , ὅταν μὴ ἔχῃ τὴν πράξιν · τῶν ἀναγκαίων , ἐπισθὶ ἀργεῖ οὐ δύναται , πάντως τοῦ πράττειν ἐπιθυμοῦσα , πονηρὸς ἐαυτὴν ἐκδιδωσι πράγματα . Ὦσπερ γὰρ ἐπὶ τῶν σωμάτων φλεγμονή , οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῆς ἀπονοία · εἶτα ἐξ ἀπονοίας ἐπιθυμία τῶν οὐ προσήκοντων ἐπακολουθεῖν εὐθὺς . Καὶ ὡσπερ ἐν τοῖς σώμασι οἱ τῶν μικρῶν καταφρονήσαντες , πυρετοὺς ἔσχον καὶ σηπιάδας καὶ θάνατον · οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν ψυχῶν οἱ τῶν μικρῶν ὑπερορώντες ἁμαρτημάτων , καὶ μεῖζονα ἐπεισάγοντο . Διὰ τοῦτο τὸ σῶμα ἡμῖν ἐδωκεν ἀπὸ τῆς γῆς ὁ Θεός , ἵνα καὶ αὐτὸ εἰς οὐρανὸν ἀναγάγῃ , οὐχ ἵνα δι’ αὐτοῦ καὶ τὴν ψυχὴν εἰς τὴν γῆν καταπαύσωμεν . Ὁ τοῦ θάνατος πῶς πάντες εἰς τὰ παρόντα κεχήμενοι πράγματα , καὶ τῶν μελλόντων οὐδέποτε λαμβάνουσιν ἐνοιαν · ἀλλ’
Lemmas: ἔοικα ὁ ἔργον κομίζω ἀγαθός , καί ὁ πρός ὁ θεός πίστις ἀγνοέω , λείψανον νεκρός , καλός μέν ἐνδύω , αἴσθησις δέ ὁ καλός οὐ ἔχω . τις γάρ ὠφελής ἄνθρωπος ψυχή μέν ἔχω νεκρός , ὁ δέ ἀγαθός ἔργον περιβάλλω ; ὁ ἔργον ἐπί ἐλπίς γίγνομαι ἀμοιβή καί στέφανος · εἰμί δέ ὁ ἀγωνοθέτης ἀγνοέω , ὑπέρ τις ἀθλέω ; ὥσπερ γάρ ὁ ἄνθρωπος προηγέομαι ὁ ζῶ , καί οὗτος ὁ τρίζω · οὗτος δέ προηγέομαι ἐγώ ὁ ζωή ὁ εἰς Χριστός ἐλπίς , τρέφω δέ καί ὁ ἔργον ὁ ἀγαθός . ὁ γάρ μή τρέφω εγγυρεω ζῶ πολλάκις · ὁ δέ μή ζῶ οὐ εγγυρεω τρέφω . καί ἄνευ μέν πίστις ὁ ἐργάζομαι ἔργον δικαιόω , οὖον δύναμαι παρίστημι ζάω · ἄνευ δέ ἔργον ὁ πιστός δύναμαι δείκνυμι καί ζάω καί βασίλεια ἀξιόω . Οὐδή ἄνευ πίστις ζῶ · ὁ δέ λῃστής πιστεύω μόνος ιδικαιωθεω . μή γάρ ἐγώ λέγω , οὐ ἔχω καιρός πολιτεύω · εἰμί γάρ πέζα ὁ πίστις καί ἔργον ἀμελέω , ἐκπίπτω ὁ σωτηρία . μεμαρτυρητος καί Κορνήλιος ἐπί ἐλεημοσύνη καί προσευχή , ἀλλά Χριστός ἀγνοέω · καί πη ὁράω ὁ ὁ ἀλήθεια ὀφθαλμός , ὁ μέγας κριτής , ὅτι καλός μέν ὁ ἔργον , νεκρός δέ εἰμί οὐ ἔχω πίστις , ἀποστέλλω βραδεύω ὁ ἔργον ἄγγελος , ὥστε ὁ καλός ἀθλέω στεφανόω ὁ πίστις , ὅς ἡγέομαι πρός αὐτός · Κορνήλιος , ὁ προσευχή σύ καί ὁ ἐλεημοσύνη ἀναβαίνω εἰς μνημόσυνον ἐνώπιος ὁ Θεός . εἰμί τοίνυν εἰσέχω ὁ δόξα , καί ὁ ἐλεημοσύνη ἱδρύω , τίς ἐγώ ὁ λείπω εἰς δικαιοσύνη ; ἀλλά μέμφομαι , φημί , εἰς Ἰσάπην , καί μεταλαλέω Σίμων ὁ ἐπικαλέω Πέτρος , ὅς ἔρχομαι λαλέω σύ ὁ ῥῆμα , ἐν ὅς σῴζω σύ καί ὅλος ὁ οἶκος σύ . εἰμί σύν ἐκ ὅς λέγω · Πέτρος , σῴζω καί οἶκος αὐτός , οὐ ἔχω οὐδέπω ἐκ ὁ ἔργον ὁ σωτηρία , ἠώς αὐτός ὁ ἔργον δράω ὁ πίστις . λέγω τις καί ὁ ξένος φιλόσοφος εἰς οἰκίον λαμπρός εἰσέρχομαι , πολύς μέν καταπλάσσω χρυσίον , πολύς δέ ἀστράπτω ὁ ὁ μάρμαρος καί ὁ κίων κάλλος · ἐπεί δέ ὁ ἔδαφος ὁράω πανταχοῦ ὁ οἰκίον δεσπότης · εἶτα ἐγκαλέω εἶπον , διά ὁ μηδαμοῦ ὁ οἰκίον ἑτέρωθι οὗτος εἰμί ποιέω , εἰς ὁ δρύοψ ἀναγκάζω ὑβρίζω ὁ ἐκεῖνος . Ὥρα ὡς καταγέλαστος ὁ ὁ ἔξωθεν καλλωπίζω εἰμί , καί πρός πᾶς εὐκαταφρόνητος ὁ νόος ἔχω · καί μάλα αισχαζω . ὡς γάρ ὁ μέν ὁ καί ὁ ἔδαφος καί ὁ ἄλλος πᾶς καλλωπίζω , ὁ δέ ψυχή περιοράω βακωδευειμι , αὐχμόω , πεινάω , τραῦμα γέμω , ὑπό μυρίος σπάω , ὁ κυκάω , Ποίας οὐ εἄν , εἶπον ἐγώ , ὑφίστημι τιμωρία ; χρῆμα [ 486 ] μέν γάρ εἄν ἀπολείπω , δύναμαι βουνή χρῆμα , κἀν οἰκίον , κἀν ἀνδράποδον , κἀν ὑποῦν ἕτερος ὁ κτῆμα · ψυχή δέ εἄν ἀπολείπω , ἕτερος ἐπιδύνω ψυχή οὖον δύναμαι , ἀλλά κἀν ὁ κόσμος ἔχης ἅπας , κἀν βασιλεύς ὁ οἰκέω εἰμί , οὐ ὅς ὁ ἵστημι ὁ ὁ οἰκέω ἅπας καταβάλλω μετά ὁ οἰκέω αὐτός ψυχή ἀγοράζω εἷς . εἰμί γάρ ἐπί σῶμα , κἀν μυρίος διάθημα περιχέω εἰμί , σῶμα δέ ἔχης ἐφέπω φύσις καί ἀνίατος ἔχω , οὖον δύναμαι κἀν ὁ βασίλειος ἅπας ἐπιβαίνω , ὁ σῶμα διορθόω · οὗτος , κἀν μυρίος σῶμα προστίθημι καί πλόος καί χρῆμα · ἐπί ὁ Ψυχή , πῶς μᾶλλον ; Πάν διπλός διοικέω ἐγώ ὁ θεός ὁ φύσις · δύο ὀφθαλμός , δύο οὖς , δύο χείρ , δύο πούς · ἵνα ἐκ ὁ ἕτερος οὗτος βλάπτω , διά ὁ ἕτερος ὁ χρεία παραμυθέομαι · ψυχή δέ εἷς διαδίδωμι ἐγώ · εἄν οὗτος ἀπόλλυμι , μετά τίς ἐμπίπτω ; Ὡχὶ γάρ καλαπάς ὑπό φιλοχρηματία · ἀλέω , οὖον βιόω οὐδέ εὐκόλως παραιτέομαι καί πρᾶξις καί εἶπον τίς ὁ παροξύνδων Θεός , ὅτε καί ἕτερος γίγνομαι δεσπότης δοῦλος , καί πᾶς ἀπανάγκως ἐπιτάσσω ὁ Θεός . Ψυχή καθάπαξ ὁ οἰκίον ἀπογιγνώσκω σωτηρία , οὐδαμοῦ ὁ μανία ἀφίστημι , ἀλλά ὁ ἡνία ὁ σωτηρία αὐτός ἐνδίδωμι ὁ ἄλογος ἐπιθυμία , πανταχοῦ φέρω , καί ὁ ἀπανεύσιν εἰμί ἀφόρητος , ὑποφεύγω μέν ἀπαντάω , κατέχω δέ τολμάω · οὐδείς , ἀλλά πᾶς ὁ χαλία · κατατρέχω ὁ χωρίον , ἠώς εἄν εἰς αὐτός ὁ ἀπώλεια · ὁ βάρβαρος φέρω , κατασκηνόω ὁ ἑαυτοῦ σωτηρία . Ψυχή καθάπαξ ἁμαρτία σπένδω , καί ἀναλήθως διατίθημι , πολύς παρέχω ὁ νόσημα ὁ προοδη . ὥσπερ γάρ ὅς ἐγκυλίνδω βόρβορος ὁράω , οὗτος καί ψυχή ὑπό κακός σύνθεσις καταχώννυμι , οὐδέ αἴσθησις λαμβάνω ὁ ὁ ἁμάρτημα δυσωδία · καί ὡς ὁ μή βρίζω οὐ εἰμί , κἀν μυρίος τις βάλλω σπέρμα , στάχας · ξενευχεω , οὗτος ψυχή οὐ εἰμί μή ὁ θεῖος γραφή φωτίζω προτιμάω , κἀν μυρίος τις ἔχθω ῥῆμα , καρπός τις ἐπιδείκνυμι . καί καθάπερ ὁ γῆ , ὅταν μή σπείρω μηδέ φυτεύω , βοτάνη ανοδιδωμι ἀπλόος · οὗτος καί ὁ ψυχή , ὅταν μή ἔχω ὁ πρᾶξις · ὁ ἀναγκαῖος , ἔπειμι ἀργέω οὖον δύναμαι , πάντως ὁ πράσσω ἐπιθυμέω , πονηρός ἑαυτοῦ ἐκδίδωμι πρᾶγμα . ὥσπερ γάρ ἐπί ὁ σῶμα φλεγμονή , οὗτος καί ἐπί ὁ Ψυχή ἀπόνοια · εἶτα ἐκ ἀπόνοια ἐπιθυμία ὁ οὖον προσήκω ἐπακολουθέω εὐθύς . καί ὡς ἐν ὁ σῶμα ὁ ὁ μικρός καταφρονέω , πυρετός ἔχω καί Σηπιάδα καί θάνατος · οὗτος καί ἐπί ὁ Ψυχή ὁ ὁ μικρός ὑπεροράω ἁμάρτημα , καί μείζων ἐπεισάγω . Ζεύς οὗτος ὁ σῶμα ἐγώ δίδωμι ἀπό ὁ γῆ ὁ Θεός , ἵνα καί αὐτός εἰς οὐρανός ἀνάγω , οὐ ἵνα διά αὐτός καί ὁ ψυχή εἰς ὁ γῆ καταπαύω . ὁ ὁ θάνατος πῶς πᾶς εἰς ὁ πάρειμι χέω πρᾶγμα , καί ὁ μέλλω οὐδέποτε λαμβάνω νοια · ἀλλά