joannes-chrysostomus.eclogae-ixlviii-ex-diversis-homiliis-sp pg063_0508.4
Οἱ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων ὅταν πλουτήσιν , ὅταν εὐδοκιμήσιν , ὅταν αὐτοὶ κατὰ ροὺν ἀπαντα φέρεται , ὅταν τῶν ἐχθρῶν κρατήσιν , τότε μεμνημένοι νομίζουσιν αὐτῶν τὸν Θεόν · διὰ τοῦτο οὐδε , ὅταν αὐτῶν ἐπιλανθάνεται , Ἰσαάν . Οἱ γὰρ τῆς μνήμης το σημεῖον οὐκ εἰδότες , οὐδὲ τὸ τῆς λήθης ἐπιτάτταται . Μνήμην γὰρ οὐδὲν οὐτε ποιεῖ παρὰ τῷ Θεῷ , ὡς τὸ τῆς ἀρετῆς ἐπιμειλίσθαι · ὡςπερ οὖν λήθην οὐδὲν ἕτερον , ἢ τὸ ἐν ἀμαρτίαις εἶναι . Καὶ σὺ τοίνυν ὅταν ἐν συμφοραῖς ἦς , ἄνθρωπε , μὴ λέγε , ὅτι Ἐπελάθετό μου ὁ Θεός , ἀλλ' ὅταν ἐν ἀμαρτίαις ἦς , καὶ πάντα σοι κατὰ ροὺν φέρεται , τότε μᾶλλον . Ἡ γὰρ νήφουσα καὶ ἐγρηγορυῖα ψυχή , οὐ μόνον ἐπειδὰν κατὰ ροὺν φέρεται τὰ πράγματα , τὴν οἰκεῖαν εὐγνωμοσύνην ἐπιδείκνυται , ἀλλὰ κἂν ἐναντία τις πραγμάτων περίστασις παρακολουθήσῃ , καὶ τότε τὴν ἰσχν εὐχαριστίαν ἀναφέρει , οὐδὲν ἀπὸ τῆς τῶν πραγμάτων μεταβολῆς χαυνουμένη . Ὡςπερ γὰρ ἡ τῶν πλουσίων ὑδάτων φορὰ δεδαμένη τὸ ἐπιρρεῖν , πομφόλυγας διανίστησι , καὶ αἱ μὲν αὐτῶν ὅμα τῷ γενέσθαι ἐξράγησαν , αἱ δὲ πλεῖον ὀγκωθείσαι μετέπειτα καὶ αὐταὶ ἐξράγησαν · τὸν αὐτὸν τρόπον ἡ θάλασσα τοῦ βίου τούτου τοὺς μὲν ὀλίγον φανέντας ἐκάλυψε , τοὺς δὲ πλεῖον διαρρέξαντας καὶ αὐτοὺς κατεπόντισε . Καὶ τί ταράττη , φησίν , εἰ ὁ δεῖνα ἐκδιδύχεται , καὶ ὁ δεῖνα εἰσενήγκεται ; ὁ Χριστὸς ἐσταυροῦτο , καὶ Βαραββᾶς ὁ λῃστὴς ἐξῆρπτετο , προκριθεὶς τοῦ Σωτῆρος ὁ ἀνδροφόνος . Ὡταν γὰρ μεταβολὴ τις γένηται πρὸς τὸ χειρόν , τότε τῶν κολάκων ἀφαίρεται τὰ προσώπια · τότε τὸ χεῖρος ἐλέγχεται τῶν ὑποκριτῶν καὶ ἡ σκῆψις τοῦ πράγματος · ἀνοίγεται πάντων τὰ στόματα , Ὁ μαρδός , λέγοντες , ὁ πονηρός , ὁ παμπόνηρος , οὐ γὰς αὐτὸν ἐκολάκευεν ; οὐ τὰς χεῖρας αὐτοῦ κατεφιλιεῖς ; Προσωπεῖον ἦν ἐκεῖνα · ἦλθεν ὁ καιρός , καὶ ἐξῆλθε τὸ προσωπεῖον , καὶ ἀπεφανήμη τῇ διανοίᾳ . Πολλοὶ δὲ κακοπραγοῦσι μὲν συναλγοῦσι τοῖς φίλοις , εὐδοκιμοῦσι δὲ οὐκ ἐτι συνηθροῦνται . Τὸ γὰρ , Μετὰ χαρῶντων χαίρειν , οὐ μικρὸν ἐστι κατόρθωμα , ἀλλὰ καὶ τοῦ , Κλαίειν μετὰ κλαίουτων , καὶ τοῦ προΐστασθαι τῶν ἐν κινδύνοις , κατὰ πολὺ μεῖζον . Πολλοὶ γὰρ κινδυνεύσει μὲν συνεκινδύνευσαν , εὐδοκιμοῦσι δὲ οὐ συνήθροῦν , ἀλλὰ καὶ ἐδήχησαν , καὶ τὸ χαλεπώτερον ὑπομείναντες , πρὸς τὸ εὐκολώτερον ἠσύναν . Καὶ γὰρ οὐδὲν οὕτω παρανόμους ποιεῖ καὶ ἀνόητους , ὡς τὸ πρὸς τὴν τῶν πολλῶν κεχηνέναι δόξαν · καὶ οὐδὲν εὐδοκιμοῦς , καὶ ἀδαμάντινους ποιεῖ , ὡς τὸ αὐτῆς ὑπερορᾶν . Διὸ καὶ σφοδρὰ νενίκησι δὲ ψυχῆς τῷ μέλλοντι πρὸς τοσαύτην ἀντείχειν βουλη καὶ βίαν πνεύματος . Καὶ γὰρ ὅταν μὲν εὐημερή , πάντων ἑαυτὸν τῶν ἄλλων προτίθησι · ὅταν δὲ τάναντία ὑπομην , κατορξίζει ἑαυτὸν βουλεῖται , ὑποδρύχους ὑπὸ τοῦ πάθους · γινόμενος . Ἀλλ' οἱ τρεῖς παῖδες εἰς κάμινον ἐνελήθησαν , καὶ οὐδὲ οὕτως ἐπελάθοντο τῆς εὐλαβείας . Διὰ τοῦτο τεῖχος αὐτοῖς ἐγένετο τὸ πῦρ , καὶ στολὴ ἡ φλὺξ , καὶ πηγὴ ἡ κάμινος , καὶ δεδεμένους λαβούσας , λελυμένους · [ 466 ] παρέδωκιν · Ἔλαβε θνητὰ σώματα , καὶ ὡς ἀθανάτων ἀπέσχετο · οὐκ ἔγνω τὴν φύσιν . Ἀλλ' ἠθέλησεν τὴν εὐλάβειαν · Ἔθηκε τοὺς πόδας · ὁ τύραννος , καὶ ἔδρασαν οἱ πόδες τοῦ πυρὸς τὴν ἐνέργειαν . Ἡ παραδοξὸν θαῦματος · τοὺς δεδεμένους ἔλυσε ἡ φλὺξ , καὶ αὐτὴ λοιπὸν ὑπὸ τῶν δεδεμένων ἐδεδέτο . Μετέβαλε γὰρ τῶν πραγμάτων τὴν φύσιν ἡ τῶν νεανίσκων εὐλάβεια · μᾶλλον δὲ οὐ τὴν φύσιν μετέβαλεν , ἀλλ' , ὁ πολλὴ θαυμαστότερον ἦν , μενούσης τῆς φύσεως , τὴν ἐνέργειαν ἔστησεν · οὐ γὰρ ἔσβεσε τὸ πῦρ , ἀλλὰ καύσωνος ἀργὸν ἐποίησε . Καὶ τὸ δὲ θαυμαστόν καὶ παράδοξον , οὐκ ἐπὶ τῶν σωμάτων τοῦτο τῶν ἀγίων μόνον ἐπένετο , ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ἱματίων αὐτῶν · καὶ καθάπερ ἐπὶ τῶν ἀποστόλων τὰ ἱμάτια Παύλου νοσήματα καὶ δαιμόνας ἥλυνε , καὶ αἱ στιχαὶ Πέτρου θάνατον ἐφυγάδευον · οὕτω δὴ καὶ ἐνταῦθα τῶν παίδων τούτων τὰ ὀποδήματα τὴν τοῦ πυρὸς δύναμιν ἐτέσσαν . Οὐκ οἶδα πῶς εἴπω · τὸ γὰρ θαῦμα πᾶσαν ὑπερβαίνει λόγου διήγησιν · καὶ γὰρ ἔσθετο ἡ ἐνέργεια , καὶ οὐκ ἔσθετο . Ὡς μὲν γὰρ τοῖς σώμασιν ὠμίλει τῶν ἀγίων ἐκεῖνων , ἔσθετο · ὅτε δὲ διαρρήξει τὰ δεσμὰ ἔδει , οὐκ ἔσθετο · τὰ γοῦν δεσμὰ διέδηχεν , καὶ τοὺς ἀστραγάλους οὐχ ἤφαιτο . Εἶδες πῶς ἡ ἐγγύτης , καὶ οὐκ ἠπατήθη τὸ πῦρ . οὐδ' ἐνδοτέρω τῶν δεσμῶν προελθεῖν ἐτόλμησε ; Τίνας δὲ ἐνεκεν ἔσπεσεν ἐμβαλεῖν μᾶλλων ; Ἵνα μεῖζον τὸ θαῦμα γένηται ; Ἵνα παραδοξότερον τὸ σημεῖον διαγλῆ ; Ἵνα μὴ νομίσῃς ἀφελειῶν ἀπάτην εἶναι τὸ ὁρώμενον . Εἰ γὰρ μὴ κύρ ἦν ἐκεῖνο τὸ πῦρ , οὐκ ἂν τὰ δεσμὰ κατέφαγεν , οὐκ ἂν αὐτοὺς ἔχω καθημένους ἤρπασε · νῦν δὲ ἐν μὲν τοῖς ἔχω τὴν δύναμιν ἐπεδείξατο , ἐν δὲ τοῖς ἔνδον τὴν ἀσφαλείαν ἔδειξε . Καὶ ἐπειδὴ εἶδεν ὁ τύραννος τοὺς παῖδας μιδὲν παθόντας ἐκεῖν , ἀκούσων πῶς μετεβάλατε · Οἱ δοῦλοι τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψίστου , ἐξέλατε , καὶ δεῦτε ,
Lemmas: ὁ πολύς ὁ ἄνθρωπος ὅταν πλούτης , ὅταν εὐδοκίμησις , ὅταν αὐτός κατά ῥόος ἅπας φέρω , ὅταν ὁ ἐχθρός κράτησις , τότε μιμνήσκω νομίζω αὐτός ὁ Θεός · διά οὗτος οὐ , ὅταν αὐτός ἐπιλανθάνομαι , Ἰσαάν . ὁ γάρ ὁ μνήμη ὁ σημεῖον οὐ οἶδα , οὐδέ ὁ ὁ λήθη ἐπιτάσσω . μνήμη γάρ οὐδείς οὐ ποιέω παρά ὁ Θεός , ὡς ὁ ὁ ἀρετή επιμειλιεπομαι · ὡς οὖν λήθη οὐδείς ἕτερος , ἢ ὁ ἐν ἁμαρτία εἰμί . καί σύ τοίνυν ὅταν ἐν συμφορά εἰμί , ἄνθρωπος , μή λέγω , ὅτι ἐπιλανθάνω ἐγώ ὁ Θεός , ἀλλά ὅταν ἐν ἁμαρτία εἰμί , καί πᾶς σύ κατά ῥόος φέρω , τότε μᾶλλον . ὁ γάρ νήφω καί ἐγείρω ψυχή , οὖον μόνος ἐπειδάν κατά ῥόος φέρω ὁ πρᾶγμα , ὁ οἰκεῖος εὐγνωμοσύνη ἐπιδείκνυμι , ἀλλά κἀν ἐναντίος τις πρᾶγμα περίστασις παρακολουθέω , καί τότε ὁ ἰσχνός εὐχαριστία ἀναφέρω , οὐδείς ἀπό ὁ ὁ πρᾶγμα μεταβολεύς χαυνόω . ὡς γάρ ὁ ὁ πλούσιος ὕδωρ φορά δαμάζω ὁ ἐπιρρέω , πομφόλυξ διανίσταμαι , καί ὁ μέν αὐτός Όμα ὁ γίγνομαι ἐξάρχω , ὁ δέ πλείων ὀγκόω μετέπειτα καί αὐτός ἐξάρχω · ὁ αὐτός τρόπος ὁ θάλασσα ὁ βίος οὗτος ὁ μέν ὀλίγος φαίνω καλύπτω , ὁ δέ πλείων διαρρέξαντας καί αὐτός καταποντίζω . καί τίς ταράσσω , φημί , εἰμί ὁ Δεῖνα ἐκδιδύσκω , καί ὁ Δεῖνα εἰσφέρω ; ὁ Χριστός σταυρόω , καί Βαραββᾶς ὁ λῃστής ἐξῆρπτετο , προκρίνω ὁ Σωτήρ ὁ ἀνδροφόνος . Ὡταν γάρ μεταβολή τις γίγνομαι πρός ὁ χείρων , τότε ὁ κόλαξ ἀφαιρέτης ὁ προσώπιον · τότε ὁ εὔχειρ ἐλέγχω ὁ ὑποκριτής καί ὁ σκῆψις ὁ πρᾶγμα · ἀνοίγω πᾶς ὁ στόμα , ὁ μάρδος , λέγω , ὁ πονηρός , ὁ παμπόνηρος , οὖον γῆ αὐτός κολακεύω ; οὖον ὁ χείρ αὐτός κατεφιλιεῖς ; προσωπεῖον εἰμί ἐκεῖνος · ἔρχομαι ὁ καιρός , καί ἐξέρχομαι ὁ προσωπεῖον , καί ἀποφαίνω ὁ διάνοια . πολλός δέ κακοπραγέω μέν συναλγέω ὁ φίλος , εὐδοκιμέω δέ οὐ ἔτι συναθρέω . ὁ γάρ , μετά χαίρω χαίρω , οὖον μικρός εἰμί κατόρθωμα , ἀλλά καί ὁ , καλέω μετά κλαιουταω , καί ὁ προίστημι ὁ ἐν κίνδυνος , κατά πολύς μείζων . πολλός γάρ κινδυνεύω μέν συγκινδυνεύω , εὐδοκιμέω δέ οὖον συναθρέω , ἀλλά καί δάκνω , καί ὁ χαλεπός ὑπομένω , πρός ὁ εὔκολος ησυναω . καί γάρ οὐδείς οὗτος παράνομος ποιέω καί ανόητος , ὡς ὁ πρός ὁ ὁ πολύς χάσκω δόξα · καί οὐδείς ευδόκιμος , καί αδαμάντινος ποιέω , ὡς ὁ αὐτός ὑπεροράω . Διὸ καί σφοδρός Νίκη δέ Ψυχή ὁ μέλλω πρός τοσοῦτος ἀντέχω βουλή καί βία πνεῦμα . καί γάρ ὅταν μέν εὐημερέω , πᾶς ἑαυτοῦ ὁ ἄλλος προτίθημι · ὅταν δέ τἀναντία υπομεις , κατορξιζεω ἑαυτοῦ βουλέω , ὑποδρύχους ὑπό ὁ πάθος · γίγνομαι . ἀλλά ὁ τρεῖς παῖς εἰς κάμινος ἐνέρχομαι , καί οὐδέ οὕτως ἐπιλανθάνομαι ὁ εὐλάβεια . Ζεύς οὗτος τεῖχος αὐτός γίγνομαι ὁ πῦρ , καί στολή ὁ φλύσσω , καί πηγή ὁ κάμινος , καί δέω λαμβάνω , λύω · [ 466 ] παραδίδωμι · λαμβάνω θνητός σῶμα , καί ὡς ἀθάνατος ἀπέχω · οὐ γιγνώσκω ὁ φύσις . ἀλλά ἐθέλω ὁ εὐλάβεια · τίθημι ὁ πούς · ὁ τύραννος , καί δράω ὁ πούς ὁ πυρός ὁ ἐνέργεια . ὁ παράδοξος θαῦμα · ὁ δέω λύω ὁ φλύσσω , καί αὐτός λοιπός ὑπό ὁ δέω1 δήω . μεταβάλλω γάρ ὁ πρᾶγμα ὁ φύσις ὁ ὁ νεανίσκος εὐλάβεια · μᾶλλον δέ οὖον ὁ φύσις μεταβάλλω , ἀλλά , ὁ πολύς θαυμαστός εἰμί , Μένων ὁ φύσις , ὁ ἐνέργεια ἵστημι · οὖον γάρ σβέννυμι ὁ πῦρ , ἀλλά καύσων ἀργός1 ποιέω . καί ὁ δέ θαυμαστός καί παράδοξος , οὐ ἐπί ὁ σῶμα οὗτος ὁ Ἀγίων μόνος πένομαι , ἀλλά καί ἐπί ὁ ἱμάτιον αὐτός · καί καθάπερ ἐπί ὁ ἀπόστολος ὁ ἱμάτιον Παῦλος νόσημα καί δαίμων λύνω , καί ὁ στίχη Πέτρος θάνατος φυγαδεύω · οὗτος δή καί ἐνταῦθα ὁ παῖς οὗτος ὁ ὀποδήματα ὁ ὁ πυρός δύναμις τίνω . οὐ οἶδα πῶς εἶπον · ὁ γάρ θαῦμα πᾶς ὑπερβαίνω λόγος διήγησις · καί γάρ ἐσθίω ὁ ἐνέργεια , καί οὐ ἐσθίω . ὡς μέν γάρ ὁ σῶμα ὁμιλέω ὁ Ἀγίων ἐκεῖνος , ἐσθίω · ὅτε δέ διάρρηξις ὁ δεσμός ἐσθίω , οὐ ἐσθίω · ὁ γοῦν δεσμός διαδάκνω , καί ὁ ἀστράγαλος οὐ ἀφίημι . εἶδον πῶς ὁ ἐγγύτης , καί οὐ ἀπατάω ὁ πῦρ . οὐδέ ἐνδοτέρω ὁ δεσμός προέρχομαι τολμάω ; τίς δέ ἕνεκα σπένδω ἐμβάλλω Μαλλός ; ἵνα μείζων ὁ θαῦμα γίγνομαι ; ἵνα παράδοξος ὁ σημεῖον διαγλης ; ἵνα μή νομίζω αφέλεια ἀπάτη εἰμί ὁ ὁράω . εἰμί γάρ μή κῦρ εἰμί ἐκεῖνος ὁ πῦρ , οὐ εἄν ὁ δεσμός κατεσθίω , οὐ εἄν αὐτός ἔχω κάθημαι ἁρπάζω · νῦν δέ ἐν μέν ὁ ἔχω ὁ δύναμις ἐπιδείκνυμι , ἐν δέ ὁ ἔνδον ὁ ἀσφάλεια δείκνυμι . καί ἐπεί ὁράω ὁ τύραννος ὁ παῖς μιδὲν πάθος ἐκεῖνος , ἀκούω πῶς μεταβάλλω · ὁ δοῦλος ὁ Θεός ὁ ὕψιστος , ἐξελαύνω , καί δεῦρο ,