joannes-chrysostomus.eclogae-ixlviii-ex-diversis-homiliis-sp pg063_0765.2
ἀνω καὶ κάτω περὶ τούτου ὁρᾷς αὐτὸν μεριμνῶντα . Καὶ πάλιν · Μανθανέτωσαν δὲ καὶ οἱ ἡμέτεροι καλῶν ἔργων προστᾶσθαι · καὶ πάλιν , Ταῦτα γὰρ ἐστι καλὰ καὶ ὠφέλιμα τοῖς ἀνθρώποις . Ἄκουε δὲ καὶ ἄλλου τινὸς λέγοντος · Ἐλεημοσύνη ἐκ θανάτου λύσει . Εἰρ δὲ τὸν ἔλεον ἀνέληψ , Κύριε , τίς στηρίξει ; καὶ ἐὰν εἰσέλθῃς , φησίν , εἰς κρίσιν μετὰ τοῦ δούλου σου . Μέγα τε ἄνθρωπος , καὶ τῶν ἀνθρώπων . Τοῦτο γὰρ ἄνθρωπος ἐλαμων · μᾶλλον δὲ τοῦτο ὁ Θεός , τὸ ἐλεεῖν . Ὅρα ; δὴ τοῦ ἔλεους τοῦ Θεοῦ ἡ ἰσχύς ; τοῦτο πάντα ἐποίησεν , τοῦτο τὸν κόσμον εἰργάσατο δι’ ἀγαθότητα μόνον · διὰ τοῦτο καὶ γένεσιν ἠφελήσεν , ἵνα βασιλείας τύχωμεν · βασιλείας δὲ τυγχάνομεν δι’ ἔλεον . Διὰ τί γὰρ μόνος ὧν τοσούτους ἐποίησεν ; οὐ δι’ ἀγαθότητα ; οὐ διὰ φιλαθρωπίαν ; Ἡν ἐρωτήσῃς , Διὰ τί τότε καὶ τότε ; πανταχοῦ τὴν ἀγαθότητα εὑρήσεις . Ἐλεήσωμεν τοὺς πλησίον , ἵνα ἐλεηθῶμεν αὐτοί · οὐκ ἐκεῖνοις μᾶλλον , ἢ τῷ αὐτοῖς συνάγωμεν τὸν ἔλεον τοῦτον ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ , ὅταν σφοδρὰ ἡ τὸ πυρὸς ἡ φλόξ · τὸ ἔλεος τοῦτο τοῦ πυρὸς ἐστι σβέσιμον , ἡμῖν δὲ φωτὸς αἴτιον · οὕτω τοῦ πυρὸς τὴν γέννησιν διὰ τοῦτο ἀπαλλαγούμεθα · ἐπαὶ πόθεν σπλαγχνισθήσεται καὶ ἐλεήσει ; Ἀπὸ τῆς ἀγάπης ὁ ἔλεος γίνεται . Οὐδὲν οὖν παραξύνει τὸν Θεόν , ὡς τὸ ἀνέλεημονα εἶναι . Ὅσπερ δὲ αἰσθήσεις ἡμῖν πάντες εἰσί , καὶ πάσας εἰς ὅδον κεχρήσθαι δεῖ , οὕτω καὶ πάσας ταῖς ἀρεταῖς . Εἰ δὲ τις σωφροσύνη μὲν , ἀνέλεημον δὲ εἴη · ἢ ἐλεήμων μὲν ἢ , πλεονεκτοῖ δὲ · ἢ ἀπέχοιτο μὲν τῶν ἀλλοτρίων , τὸν δὲ αὐτοῦ μὴ μεταδοίη · πάντα εἰκὴ γέγονεν . Οὐ γὰρ ἀρκεῖ μία μόνον ἀρετὴ παραστησαί τῷ βήματι τοῦ Χριστοῦ μετὰ παρρησίας ἡμᾶς , ἀλλὰ πολλῆς δεῖ καὶ ποικίλης καὶ παντοδαπῆς καὶ πάσης αὐτῆς . Ἄκουε γὰρ αὐτοῦ λέγοντος τοῖς αὐτοῦ μαθηταῖς · Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη , διδάσκοντες αὐτοὺς τηρεῖν πάντα ὅσα ἐνετειλάμην ὑμῖν · καὶ πάλιν , Ὁς ἂν λύσῃ μίαν τῶν ἐντολῶν τούτων τῶν ἐλαχίστων , ἐλάχιστος κληθήσεται ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν · τούτισιν , ἐν τῇ ἀναστάσει . Οὐ γὰρ δὴ εἰς βασιλείαν εἰσελεύσεται · οὐδὲ γὰρ καὶ αὐτὸν τὸν καιρὸν τῆς ἀναστάσεως βασιλείαν καλεῖν . Μίαν ἐὰν λύσῃ , φησίν , ἐλάχιστος κληθήσεται · ὥστε πασῶν ἡμῖν δεῖ . Καὶ ὅρα πῶς οὐκ ἐνὶ χωρὶς ἐλεημοσύνης εἰσελθεῖν , ἀλλὰ κἂν αὐτὴ μόνῃ ἐλλείπῃ , εἰς τὸ πῦρ ἀπελεύσομεθα · Ἀπελθετε γὰρ , φησίν , οἱ κατηραμένοι εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον , τὸ ἡτοιμασμένον τῷ διαβόλῳ καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ . Τίνος ἐνεκεν καὶ διὰ τί ; Ὅτι ἐπείνυσα , καὶ οὐκ ἐδωκάτε μοι φαγεῖν · ἐδίψησα , καὶ οὐκ ἐποτίσατέ με . Εἰδὲς πῶς οὐδὲν ἕτερον ἐγὼ λθέντες , διὰ τοῦτο μόνον ἀπώλοντο ; Καὶ αἱ παρθένοι διὰ τοῦτο μόνον ἐξεβλήθησαν τοῦ νυμφῶνος · καὶ τοῦ γε σωφροσύνην εἶχον . Εἰρήνην , φησίν , μετὰ πάστων διώκετε , καὶ τὴν [ 728 ] ἀγιασμόν , οὐ χωρὶς οὐδεὶς δύναται τὸν Κύριον . Ἐννόησον τοίνυν , ὅτι χωρὶς μὲν σωφροσύνης οὐκ ἐστιν ἰδεῖν τὸν Κύριον · οὐ πάντως δὲ μετὰ σωφροσύνης δυνατὸν ἰδεῖν · πολλάκις γὰρ ἕτερον ἐνεπόδιος . Πάλιν , ἂν πάντα κατορθώσωμεν , τὸν δὲ πλησίον οὐδὲν ὠφελήσωμεν , οὐδὲ οὕτως εἰσελεύσομεθα εἰς τὴν βασιλείαν . Πόθεν οὖν ;
Lemmas: ἄνω καί κάτω περί οὗτος ὁράω αὐτός μεριμνάω . καί πάλιν · μανθάνω δέ καί ὁ ἡμέτερος καλός ἔργον προΐστημι · καί πάλιν , οὗτος γάρ εἰμί καλός καί ὠφέλιμος ὁ ἄνθρωπος . Ἄκουος δέ καί ἄλλος τις λέγω · ἐλεημοσύνη ἐκ θάνατος λύω . ΕΙΡ δέ ὁ ἔλεος ἀναλαμβάνω , κύριος , τίς στηρίζω ; καί ἐάν εἰσέρχομαι , φημί , εἰς κρίσις μετά ὁ δοῦλος σύ . Μέγης τε ἄνθρωπος , καί ὁ ἄνθρωπος . οὗτος γάρ ἄνθρωπος Λάμος · μᾶλλον δέ οὗτος ὁ Θεός , ὁ ἐλεέω . Ὅρας ; δή ὁ ἔλεος ὁ Θεός ὁ ἰσχύς ; οὗτος πᾶς ποιέω , οὗτος ὁ κόσμος ἐργάζομαι διά ἀγαθότης μόνος · διά οὗτος καί γένεσις ἀφαιρέω , ἵνα βασίλεια τυγχάνω · βασίλεια δέ τυγχάνω διά ἔλεος . Ζεύς τίς γάρ μόνος ὅς τοσοῦτος ποιέω ; οὖον διά ἀγαθότης ; οὖον διά φιλαθρωπίαν ; ἐάν ἐρωτάω , Ζεύς τίς τότε καί τότε ; πανταχοῦ ὁ ἀγαθότης εὑρίσκω . ἐλεέω ὁ πλησίος , ἵνα ἐλεέω αὐτός · οὐ ἐκεῖνος μᾶλλον , ἢ ὁ αὐτός συνάγω ὁ ἔλεος οὗτος ἐν ἐκεῖνος ὁ ἡμέρα , ὅταν σφοδρός ὁ ὁ πυρός ὁ φλόξ · ὁ ἔλεος οὗτος ὁ πυρός εἰμί σβέσιμον , ἐγώ δέ φάος αἴτιος · οὗτος ὁ πυρός ὁ γέννησις διά οὗτος ἀπαλλάσσω · πη πόθεν σπλαγχνίζω καί ἐλεέω ; ἀπό ὁ ἀγάπη ὁ ἔλεος γίγνομαι . οὐδείς οὖν παραξύνει ὁ Θεός , ὡς ὁ ανελεήμων εἰμί . ὅσπερ δέ αἴσθησις ἐγώ πᾶς εἰμί , καί πᾶς εἰς ὀδούς χράομαι δεῖ , οὗτος καί πᾶς ὁ ἀρετή . εἰμί δέ τις σωφροσύνη μέν , ανελεήμων δέ εἰμί · ἢ ἐλεήμων μέν ἢ , πλεονεκτέω δέ · ἢ ἀπέχω μέν ὁ ἀλλότριος , ὁ δέ αὐτός μή μεταδίδωμι · πᾶς εἰκῇ γίγνομαι . οὖον γάρ ἀρκέω εἷς μόνος ἀρετή παρίστημι ὁ βῆμα ὁ Χριστός μετά παρρησία ἐγώ , ἀλλά πολύς δεῖ καί ποικίλος καί παντοδαπής καί πᾶς αὐτός . Ἄκουος γάρ αὐτός λέγω ὁ αὐτός μαθητής · πορεύω μαθητεύω πᾶς ὁ ἔθνος , διδάσκω αὐτός τηρέω πᾶς ὅσος ἐντέλλω σύ · καί πάλιν , ὅς εἄν λύω εἷς ὁ ἐντολή οὗτος ὁ μικρός , μικρός καλέω ἐν ὁ βασίλεια ὁ οὐρανός · τοῦτις , ἐν ὁ ἀνάστασις . οὖον γάρ δή εἰς βασίλειος εἰσέρχομαι · οὐδέ γάρ καί αὐτός ὁ καιρός ὁ ἀνάστασις βασίλειος καλέω . μία ἐάν λύω , φημί , μικρός καλέω · ὥστε πᾶς ἐγώ δεῖ . καί ὁράω πῶς οὐ ἐν Χωρὶς ἐλεημοσύνη εἰσέρχομαι , ἀλλά κἀν αὐτός μόνος ἐλλείπω , εἰς ὁ πῦρ ἀπέρχομαι · ἀπέρχομαι γάρ , φημί , ὁ καταράομαι εἰς ὁ πῦρ ὁ αἰώνιος , ὁ ἑτοιμάζω ὁ διάβολος καί ὁ ἄγγελος αὐτός . τίς ἕνεκα καί διά τίς ; ὅτι2 ἐπείνυσα , καί οὐ δίδωμι ἐγώ ἐσθίω · διψάω , καί οὐ ποτίζω ἐγώ . ἀνάκλεις πῶς οὐδείς ἕτερος ἐγώ λανθάνω , διά οὗτος μόνος ἀπόλλυμι ; καί ὁ παρθένος διά οὗτος μόνος ἐκβάλλω ὁ νύμφη · καί ὁ γε σωφροσύνη ἔχω . Εἰρήνη , φημί , μετά παστός διώκω , καί ὁ [ 728 ] ἁγιασμός , οὖον Χωρὶς οὐδείς δύναμαι ὁ κύριος . ἐννοέω τοίνυν , ὅτι Χωρὶς μέν σωφροσύνη οὐ εἰμί ὁράω ὁ κύριος · οὖον πάντως δέ μετά σωφροσύνη δυνατός ὁράω · πολλάκις γάρ ἕτερος ἐμπόδιος . πάλιν , εἄν πᾶς κατορθόω , ὁ δέ πλησίος οὐδείς ὠφελέω , οὐδέ οὕτως εἰσέρχομαι εἰς ὁ βασίλειος . πόθεν οὖν ;