joannes-chrysostomus.eclogae-ixlviii-ex-diversis-homiliis-sp pg063_0587.2
αὐτῷ , ἀλλὰ καὶ πολλοὺς τοὺς κωλύοντας ἔχων ( καὶ γὰρ καὶ ὁ ἀδελφὸς ἐπατίμα , καὶ ὁ βασιλεὺς πρὸς τὸ τῆς ἡλικίας ἄωρον ἀφρόνων κατεῖχε καὶ μένεν ἐκλεῖν ) , διαθερμανθεὶς οἰκείως ἐπὶ τοὺς βαρβάρους ἐτρεχε , καὶ τοσαύτην κηδεμονίαν περὶ τὸν βασιλέα ἐπεδείξατο , ὡς καὶ πρὸ τοῦ πολέμου καὶ τῆς νίκης ἐπ' ἑξὶν αὐτὸν χείρων ἀναστῆσαι εἰπᾶν · Μὴ συμπεσεῖν αὐτῷ καρδίᾳ τοῦ κυρίου μου μὴ ἀνδρός · ὅτι ὁ δοῦλός σου προελεύσεται καὶ πολεμήσει μετὰ τοῦ ἀλλοφύλου τούτου . Ἄρα μικρὸν τοῦτο , εἶπὶ μοι , τὸ μηδενὶ ἀνάγκην ἔχοντα τὴν ψυχὴν ἐπιδόναι τὴν ἑαυτοῦ , καὶ ὑπὲρ τῆς ἐκείνων ἀσφαλείας εἰς μέσους πηδῆσαι τοὺς πολέμιους , μηδὲν μηδὲ ποτε παρ' αὐτῶν εὑ παρόντα ; Ἄρα οὐχ ἔδει ταῦτα μετὰ ταῦτα δεσπότην αὐτὸν ἐπιγράφεσθαι , καὶ σωτῆρα κοινὸν τῆς πόλεως ἀναγορεύειν , τὸν καὶ τὴν ἀπάντων ζωὴν μετὰ τὴν τοῦ Θεοῦ χάριν διατηρήσαντα ; Ποία γὰρ ταύτης εὐεργεσίας μείζων ἕτερα ἦν ; Οὐ γὰρ εἰς χρήματα , οὐδὲ εἰς δόξαν καὶ δυναστείαν , ἀλλ' εἰς αὐτὴν αὐτοῦ τὴν ψυχὴν τὴν εὐεργεσίαν κατέθετο , καὶ ἐξ αὐτῶν αὐτὸν ἀνεκαλέσατο τῶν τοῦ θανάτου πυλῶν , καὶ δι' ἐκείνου ἐζή λοιπὸν ὁ βασιλεὺς , καὶ ἀπέλαυσ τῆς ἀρχῆς . Πάντων οὖν αὐτὸν μετὰ ταῦτα ἠμείψατο ; Εἰ μὲν γὰρ αὐτοὺς τῶν κατορθωμάτων τὸ μέγεθος ἴδοι , οὐδ' εἰ τὸν στέφανον ἀπὸ τῆς αὐτοῦ λαβὼν κεφαλᾶς ἐπὶ τὴν τοῦ Δαυὶδ ἔθηκεν , οὐδὲν τὴν ἀξίαν ἂν ἀποδεωτικῶς ἀμοίβην , ἀλλὰ τὸ πλέον ὀφείλων · ἐκεῖνος μὲν γὰρ καὶ ζωὴν καὶ βασιλείαν αὐτῷ ἐχαρίσατο · οὗτος δὲ βασιλείας αὐτῷ παραχωρὴν ἐμιλλᾶ μόνος . Ἦλθεν ἀλλ' ἴδωμεν αὐτοῦ τὰς ὁμοιάδας . Ἐπειδὴ τοῦ βαρβάρου τὴν κεφαλὴν ἔλαβε , καὶ τὰ λάφυρα ἔχων ἐπανῆλθεν , ἐξηλθον αἱ χορεύουσαι , φησίν , ἤδουσαι καὶ λέγουσαι , Ἐπάταξε Σαοὺλ ἐν χιλιάσι , καὶ Δαυὶδ ἐν μυριάσι . Καὶ ὠργίσθη Σαοὺλ , καὶ ἦν ὑπολεπτόμενος τὸν Δαυὶδ ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης . Τίνος ἕνεκεν , εἶπὶ μοι ; εἰ γὰρ χρή τι θαυμαστὸν εἰπῆν , τῷ Σαοὺλ ἠχαραίνετο μᾶλλον ἢ τῷ Δαυὶδ ταῦτα λέγουσαι · καὶ ἀγαπᾶν αὐτὸν ἔχρην , ὅτι τὰς χιλιάδας γοῦν ἔδωκαν αὐτῷ . Τί οὖν ἀγανακτεῖ , ὅτι ἔδωκαν τὰς μυριάδας ἐκείνῳ ; Εἰ μὲν γὰρ περ τι συντελέσας εἰς τὸν πόλεμον , καὶ μικρὰν γοῦν τινὰ μοῖραν εἰσενεγκών , καλῶς ταῦτα ἐλέγετο , ὅτι Σαοὺλ ἐν χιλιάσι , καὶ Δαυὶδ ἐν μυριάσι · εἰ δὲ αὐτὸς μὲν δεδοικὼς καὶ τρέμων ἔσω ἐκάθητο , καὶ' ἐκάστην ἡμέραν ἀποθανεῖσθαι προσδοκῶν , οὗτος δὲ τὸ πᾶν εἰργάσατο · πῶς οὐχ ἀτόπον ἦν , τὸν μηδὲν εἰς τοὺς κινδύνους συμβαλόμενον ἀγανακτεῖν , ὅτι μὴ τὸ πλέον τῆς εὐφημίας ἔλαθεν ; Εἰ γὰρ ἀγανακτεῖν ἔχρην , τὸν Δαυὶδ ἀγανακτεῖν ἔδει , ὅτι τὸ πᾶν αὐτὸς κατορθώσας μεριστὴν ἕτερον ἔχει τῆς εὐφημίας . Ἄλλὰ τοιοῦτον ἡ βασκανία · οὐχ ἀνέγεται πρᾶως ὁρᾶν τὴν ἑτέρων εὐπραγίαν , ἀλλὰ τὴν τοῦ πλησίου εὐημερίαν [ 547 ] οἰκείαν δυσπραγίαν εἶναι νομίζει , καὶ τήκεται τοὺς τοῦ πλησίου ἀγαθοὺς · καθάπερ καὶ ὁ βασιλεὺς Γεράμων ὑπέμεινεν · ὁρῶν γὰρ τοῦ Ἰσαὰκ καὶ' ἐκάστην ἡμέραν αὐξανομένην τὴν εὐπορίαν ἐδεδεικέν , καὶ μεταναστῆναι ἐκείνεν καταναγκάζει τὸν δικαῖον . Ἄξιον δὲ ἀκούσαι καὶ αὐτῶν τῶν ῥημάτων τῆς δειᾶς Γραφῆς , ἵνα μὴ' αὐτὸν ὁσαύτως τοῦ Θεοῦ τὴν εὐνοίαν , ἣν περὶ τοὺς αὐτοῦ οἰκίας ἐπεδείκνυστο . Ἐσπερσε δέ , φησίν , Ἰσαὰκ ἐν τῇ γῇ ἐκείνῃ , καὶ εὗρεν ἐκατοστεύσασα κριθῆν ἐν τῷ ἔτεινῳ ἐκεῖνῳ . Εἶδες φιλοτιμίαν Δασπότου ; εἶδες ἐπίταξιν εὐεργεσίας ; Ἄλλ' ἴδωμεν καὶ τοῦ βασιλέως τὸν ζηλόν , οἷς ἔγινετο διὰ τὴν τοῦ δικαίου εὐτυχίαν . Ἄπελθε , φησίν , ἀπ' ἡμῶν , ὅτι δυνατώτερος ἡμῶν
Lemmas: αὐτός , ἀλλά καί πολύς ὁ κωλύω ἔχω ( καί γάρ καί ὁ ἀδελφός ἐπατίμα , καί ὁ βασιλεύς πρός ὁ ὁ ἡλικία ἄωρος ἄφρων κατέχω καί μένω κλείς ) , διαθερμαίνω οἰκεῖος ἐπί ὁ βάρβαρος τρέχω , καί τοσοῦτος κηδεμονία περί ὁ βασιλεύς ἐπιδείκνυμι , ὡς καί πρό ὁ πόλεμος καί ὁ Νίκη ἐπί ἕξις αὐτός χείρων ἀνίστημι εἶπον · μή συμπίπτω αὐτός Καρδία ὁ κύριος ἐγώ μή ἀνήρ · ὅτι ὁ δοῦλος σύ προέρχομαι καί πολεμέω μετά ὁ ἀλλόφυλος οὗτος . ἄρας μικρός οὗτος , ἴψ ἐγώ , ὁ μηδείς ἀνάγκη ἔχω ὁ ψυχή ἐπιδονέω ὁ ἑαυτοῦ , καί ὑπέρ ὁ ἐκεῖνος ἀσφάλεια εἰς μέσος πηδάω ὁ πολέμιος , μηδείς μηδέ ποτός παρά αὐτός ὅς πάρειμι ; ἄρας οὐ ἐσθίω οὗτος μετά οὗτος δεσπότης αὐτός ἐπιγράφω , καί σωτήρ κοινός ὁ πόλις ἀναγορεύω , ὁ καί ὁ ἀπαντάω ζωή μετά ὁ ὁ Θεός χάρις διατηρέω ; Ποία γάρ οὗτος εὐεργεσία μείζων ἕτερος εἰμί ; οὖον γάρ εἰς χρῆμα , οὐδέ εἰς δόξα καί δυναστεία , ἀλλά εἰς αὐτός αὐτός ὁ ψυχή ὁ εὐεργεσία κατατίθημι , καί ἐκ αὐτός αὐτός ἀνακαλέω ὁ ὁ θάνατος πύλη , καί διά ἐκεῖνος ζῶ λοιπός ὁ βασιλεύς , καί ἀπολαύω ὁ ἀρχή . Πάντων οὖν αὐτός μετά οὗτος ἀμείβω ; εἰμί μέν γάρ αὐτός ὁ κατόρθωμα ὁ μέγεθος ὁράω , οὐδέ εἰμί ὁ στέφανος ἀπό ὁ αὐτός λαμβάνω Κεφαλᾶς ἐπί ὁ ὁ Δαυίδ τίθημι , οὐδείς ὁ ἄξιος εἄν ἀποδεωτικῶς ἀμοιβή , ἀλλά ὁ πλέω ὀφείλω · ἐκεῖνος μέν γάρ καί ζωή καί βασίλειος αὐτός χαρίζομαι · οὗτος δέ βασίλεια αὐτός παραχωρέω μιλάω μόνος . ἔρχομαι ἀλλά ὁράω αὐτός ὁ ομοιας . ἐπεί ὁ βάρβαρος ὁ κεφαλή λαμβάνω , καί ὁ λάφυρα ἔχω ἐπανέρχομαι , ἐξέρχομαι ὁ χορεύω , φημί , ἐσθίω καί λέγω , πατάσσω Σαῦλος ἐν χιλιάς , καί Δαυίδ ἐν μυριάς . καί ὀργίζω Σαῦλος , καί εἰμί ὑπολέγω ὁ Δαυίδ ἀπό ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος . τίς ἕνεκα , ἴψ ἐγώ ; εἰμί γάρ χρή τίς θαυμαστός λέγω , ὁ Σαῦλος ἠχαραίνετο μᾶλλον ἢ ὁ Δαυίδ οὗτος λέγω · καί ἀγαπάω αὐτός χρή , ὅτι ὁ χιλιάς γοῦν δίδωμι αὐτός . τις οὖν ἀγανακτέω , ὅτι δίδωμι ὁ μυριάς ἐκεῖνος ; εἰμί μέν γάρ περ τίς συντελέω εἰς ὁ πόλεμος , καί μικρός γοῦν τις μοῖρα εἰσφέρω , καλῶς οὗτος λέγω , ὅτι Σαῦλος ἐν χιλιάς , καί Δαυίδ ἐν μυριάς · εἰμί δέ αὐτός μέν δείδω καί τρέμω εἴδομαι κάθημαι , καὶι ἕκαστος ἡμέρα ἀποθνῄσκω προσδοκάω , οὗτος δέ ὁ πᾶς ἐργάζομαι · πῶς οὐ ἄτοπος εἰμί , ὁ μηδείς εἰς ὁ κίνδυνος συμβάλλω ἀγανακτέω , ὅτι μή ὁ πλέω ὁ Εὐφημία λανθάνω ; εἰμί γάρ ἀγανακτέω χρή , ὁ Δαυίδ ἀγανακτέω ἐσθίω , ὅτι ὁ πᾶς αὐτός κατορθόω μεριστός ἕτερος ἔχω ὁ Εὐφημία . ἀλλά τοιοῦτος ὁ βασκανία · οὐ ἀναγίγνομαι πρᾶος ὁράω ὁ ἕτερος εὐπραγία , ἀλλά ὁ ὁ πλησίος εὐημερία [ 547 ] οἰκεῖος δυσπραγία εἰμί νομίζω , καί τήκω ὁ ὁ πλησίος ἀγαθός · καθάπερ καί ὁ βασιλεύς Γεράμων ὑπομένω · ὁράω γάρ ὁ Ἰσαάκ καὶι ἕκαστος ἡμέρα αὐξάνω ὁ εὐπορία δείδω , καί μετανίστημι εκείνος καταναγκάζω ὁ Δίκαιος . Ἄξιος δέ ἀκούω καί αὐτός ὁ ῥῆμα ὁ Δείας γραφή , ἵνα μής αὐτός ὁσάυτος ὁ Θεός ὁ εὔνοια , ὅς περί ὁ αὐτός οἰκίον ἐπιδείκνυμι . Ἐσπερσε δέ , φημί , Ἰσαάκ ἐν ὁ γῆ ἐκεῖνος , καί εὑρίσκω εκατοστευακουω κριθή ἐν ὁ τείνω ἐκεῖνος . εἶδον φιλοτιμία δασποος ; ὁράω ἐπίταξις εὐεργεσία ; ἄλλος ὁράω καί ὁ βασιλεύς ὁ ζῆλος , ὅς γίγνομαι διά ὁ ὁ Δίκαιος εὐτυχία . ἀπέρχομαι , φημί , ἀπό ἐγώ , ὅτι δυνατός ἐγώ