joannes-chrysostomus.eclogae-ixlviii-ex-diversis-homiliis-sp pg063_0633.2
Ἐδωκα , φησίν . Ἀλλ’ οὐ χρή διαλιμπάνειν ταῦτα ποιούντα · τότε γὰρ μόνον ἀπολογήση , ὅταν μὴ ἔχης , ὅταν μηδὲν κακτημένος ἦς · ὡς δ’ ἂν ἔχης , χάν μυρίος ἦς δεδιώκας , ὡς δὲ καὶ ἕτεροι παινῶντες , οὐδεμία σοι ἀπολογία ἐστι . Μῆτε γοῦν ὁ πλούσιος μέγα φρονεῖτω πολλὰ διδούς , μῆτε ὁ πέννης καταπιπτεύτω , ὡς ὀλίγα παρέχων · πολλάκις γὰρ οὕτως ἐκείνῳ πλείω δέδωκε . Τὸ γὰρ πολὺ καὶ τὸ ὀλιγον οὐ τῷ μέτρῳ τῶν διδομένων κρινεται , ἀλλὰ τῇ δυνάμει τῆς οὐσίας τῶν παραγόντων . Σὺ δὲ παραδοῦς μὲν τρέφων καὶ κόλαζας ὡς ἀπὸ πηγῶν δαπανῶν , οὕτω χαίρεις · εἰ δὲ πτωχὸν ἴδεις , τότε σοι ὁ τῆς πενίας ἐπιτίθεται φόβος , ὡς τῷ δεομένῳ καὶ μὴ δὼς τῷ ὀργωμένῳ , ἵνα μὴ μετὰ τῶν σῶν χρημάτων καὶ τὴν ψυχὴν ἀπολέσῃ τὸν ἐκείνου · οὐ γὰρ αἴτιος εἶ τῆς [ 591 ] ἐκείνου ἀπωλείας διὰ τῆς ἀκαιροῦ φιλοτιμίας . Εἰ γὰρ οἱ ἐπὶ τῆς ὀρχήστρας ἤδεσαν , ὅτι τὸ ἐπιτιθέμενον αὐτοῖς ἀκράδως ἔμελλεν ἐσεσθαι , πάλαι ἂν ἐκπαύσαντο ταῦτα ἐπιτιθεύοντας . Τυφλὰς οὐδὲν ἐλεοῦμενος εἰς οὐρανὸν βαλλεῖν χειραγωγῆν , καὶ τοὺς προσκρούοντας καὶ βόρβορος ἐνολισθαίνων , οὕτως ὀποῖος γίνεται τῆς εἰς οὐρανὸν ἀναβάσεως . Ὅταν γὰρ μὴ πρὸς ἐπίδειξιν ἀνθρώπων ποῆς , χάν ἡ οἰκουμένη οὐδεν ἄ , οὐδεὶς οὐδεν , ἐπειδὴ οὐχ οὕτως ἐποίησας . Οὐ γὰρ εἶπεν , Μὴ ποιήτης , ἀλλὰς , ἐμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων , ἀλλὰ προσέθηκε , Πρὸς τὸ θεαθῆναι αὐτοῖς . Ὁ σηλίκον ἀξίωμα τῆς πενίας ! τοῦ Θεοῦ γίνεται προσωπαῖον · κρύπτεται ἐν πενίᾳ Θεός , καὶ πέντης μὲν ὁ τῇ χειρὶ προτείμων , Θεὸς δὲ ὁ δεχόμενος . Ὅταν σοι λυπηρὸν τι συμβῇ , ὡς ἐλεημοσύνην εὐθέως · εὐχαριστησον δὲ συνέβη , καὶ δὼς πόσην γὰρ ἐπαισχύνεται . Τὸ γὰρ κέρδος τὸ πνευματικὸν χάν ὀλίγον ἦ , τοσοῦτον ἐστιν , ὡς πᾶσαν ἀποκρύψαι ζημίαν σωματικήν . Καὶ εἰ ἀπιστεῖτε δ’ , πειράσατε , καὶ ἴδεσθε τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ . Ἀλλ’ ὡς τῆς ῥαθυμίας ὡ τῆς ἀγνωμοσύνης ! ὅτι διαπαντὸς μὲν ἐν ἁμαρτίαις καὶ πονηρίαις ζῶμεν · ἂν δὲ ποτὰ τι καὶ ποιήσωμεν μικρὸν ἀγαθόν , κατὰ τοὺς ἀγνοήμονας τῶν οἰκετῶν , μετὰ πολλῆς τῆς κατηφείας ἐξετάζομεν καὶ ἀκριβολογοῦμεθα περὶ τῆς ἀντιδόσεως , εἰ γε ἔχει μισθὸν τινὰ τὸ γινόμενον . Καὶ το μεῖζων τὸ μισθός , ἐὰν μὴ ἐπ’ ἐλπίδι μισθὸν ποιῆς · δεῖ γὰρ πάντα διὰ τὸν Χριστόν , καὶ μὴ διὰ τὴν ἐλπίδα ποιεῖν τοῦ μισθοῦ . Εἰ γὰρ ποιήσας ἡμᾶς ὁ Θεὸς ἐξ ἀρχῆς , οὐδενὸς παρ’ ἡμῶν προδιηρημένου καλοῦ , τοσαῦτα ἡμῖν εὐθέως ἐχαρίσατο , τοὺς τοσαῦτα πεπονηκόσι καὶ ἡληχόσι · καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ ὠμεινᾶσαι τί οὐ χρήσεσται ; καὶ ἡμεῖς μὲν ὑπὲρ ἡμῶν αὐτῶν μόλις ὀλίγῳ χρυσίῳ καταπρονοῦμεν , αὐτὸς δὲ ὑπὲρ ἡμῶν καὶ τὸν Υἱὸν αὐτοῦ δέδωκε . Καὶ ὑπὲρ μὲν φιλίας ἀνθρώπων καὶ κινδυνεύειν πολλάκις αἰρούμεθα · ὑπὲρ δὲ τῆς τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας οὐδὲ χρήματα προέμεθα ; Καὶ πῶς οὐ δεῖν , ὅτι ὁ μὲν Χριστὸς καὶ τὴν ψυχὴν ἔθηκεν ὑπὲρ ἡμῶν , καὶ τὸ αἷμα τὸ τιμίων ἐξἔχε δι’ ἡμᾶς , τοὺς οὐχ εἰδούς οὐδὲ ἄνους γεγενμένους · ἡμεῖς δὲ οὐδὲ χρήματα προχοῦμεν δι’ αὐτόν , ἀλλὰ περιορῶμεν γυμνὸν καὶ ξένον τὸν ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντα ; καὶ τὴς ἡμέρας τῆς μελλούσης ἐξαιρέσεως κολάσεως ; Εἰ γὰρ μὴ ὁ Θεός , ἀλλ’ ἡμεῖς ἑαυτοὺς ἐκολάζομεν , ἄρα οὐχ ἂν καθ’ ἑαυτὸν τὴν ψυχὴν ἐξτνέγκαμεν ; ἄρα οὐχ ἂν τῇ τῆς γεέννης ἑαυτοὺς κατεδικάσαμεν
Lemmas: δίδωμι , φημί . ἀλλά οὖον χρή διαλιμπάνω οὗτος ποιέω · τότε γάρ μόνος ἀπολογέομαι , ὅταν μή ἔχης , ὅταν μηδείς κακτημένος εἰμί · ὡς δέ εἄν ἔχης , χήν μυρίος εἰμί διωκή , ὡς δέ καί ἕτερος παινῶντες , οὐδείς σύ ἀπολογία εἰμί . μήτε γοῦν ὁ πλούσιος μέγας φρονέω πολύς δίδωμι , μήτε ὁ Πέννης καταπίπτω , ὡς ὀλίγος παρέχω · πολλάκις γάρ οὕτως ἐκεῖνος πλείων δίδωμι . ὁ γάρ πολύς καί ὁ ὀλιγος οὖον ὁ μέτρον ὁ δίδωμι κρίνω , ἀλλά ὁ δύναμις ὁ οὐσία ὁ παράγω . σύ δέ παραδίδωμι μέν τρέφω καί Κολαζάς ὡς ἀπό πηγή δαπάνη , οὗτος χαίρω · εἰμί δέ πτωχός ἰδέω , τότε σύ ὁ ὁ πενία ἐπιτίθημι φόβος , ὡς ὁ δήω καί μή δώς ὁ ὀργάω , ἵνα μή μετά ὁ σός χρῆμα καί ὁ ψυχή ἀπόλλυμι ὁ ἐκεῖνος · οὖον γάρ αἴτιος εἰμί ὁ [ 591 ] ἐκεῖνος ἀπώλεια διά ὁ ἀκαιρέω φιλοτιμία . εἰμί γάρ ὁ ἐπί ὁ ὀρχήστρα οἶδα , ὅτι ὁ ἐπιτίθημι αὐτός ἀκράδως μέλλω εἰμί , πάλαι εἄν ἐκπαύω οὗτος ἐπιτίθημι . τυφλός οὐδείς ἐλεέω εἰς οὐρανός βάλλω χειραγωγός , καί ὁ προσκρούω καί βόρβορος ἐνολισθάνω , οὕτως ὁποῖος γίγνομαι ὁ εἰς οὐρανός ἀνάβασις . ὅταν γάρ μή πρός ἐπίδειξις ἄνθρωπος ποιέω , χήν ὁ οἰκέω οὐδείς ὅς , οὐδείς οὐδείς , ἐπεί οὐ οὕτως ποιέω . οὖον γάρ εἶπον , μή ποιητής , ἀλλᾶς , ἔμπροσθεν ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά προστίθημι , πρός ὁ θεάομαι αὐτός . ὁ σηλίκον ἀξίωμα ὁ πενία ! ὁ Θεός γίγνομαι προσωπαῖον · κρύπτω ἐν πενία Θεός , καί πέντη μέν ὁ ὁ χείρ προτέμνω , θεός δέ ὁ δέχομαι . ὅταν σύ λυπηρός τίς συμβαίνω , ὡς ἐλεημοσύνη εὐθύς · εὐχαριστέω δέ συμβαίνω , καί δώς πόσος γάρ ἐπαισχύνομαι . ὁ γάρ κέρδος ὁ πνευματικός χήν ὀλίγος εἰμί , τοσοῦτος εἰμί , ὡς πᾶς ἀποκρύπτω ζημία σωματικός . καί εἰμί ἀπιστέω δέ , πειράζω , καί ὁράω ὁ δόξα ὁ Θεός . ἀλλά ὡς ὁ ῥᾳθυμία εἰμί ὁ ἀγνωμοσύνη ! ὅτι διαπαντός μέν ἐν ἁμαρτία καί πονηρία ζῶ · εἄν δέ ποτόν τίς καί ποιέω μικρός ἀγαθός , κατά ὁ αγνοημων ὁ οἰκέτης , μετά πολύς ὁ κατήφεια ἐξετάζω καί ἀκριβολογέω περί ὁ ἀντίδοσις , εἰμί γε ἔχω μισθός τις ὁ γίγνομαι . καί ὁ μείζων ὁ μισθός , ἐάν μή ἐπί ἐλπίς μισθός ποιός · δεῖ γάρ πᾶς διά ὁ Χριστός , καί μή διά ὁ ἐλπίς ποιέω ὁ μισθός . εἰμί γάρ ποιέω ἐγώ ὁ θεός ἐκ ἀρχή , οὐδείς παρά ἐγώ προδιαιρεμενος καλός , τοσοῦτος ἐγώ εὐθύς χαρίζομαι , ὁ τοσοῦτος πονέω καί ἁλίσκομαι · καί ὑπέρ αὐτός ὠμεινᾶσαι τίς οὖον χράω ; καί ἐγώ μέν ὑπέρ ἐγώ αὐτός μόλις ὀλίγος χρυσίον καταπρονεος , αὐτός δέ ὑπέρ ἐγώ καί ὁ υἱός αὐτός δίδωμι . καί ὑπέρ μέν φίλιος ἄνθρωπος καί κινδυνεύω πολλάκις αἱρέω · ὑπέρ δέ ὁ ὁ Θεός φιλανθρωπία οὐδέ χρῆμα προΐημι ; καί πῶς οὖον δήω , ὅτι ὁ μέν Χριστός καί ὁ ψυχή τίθημι ὑπέρ ἐγώ , καί ὁ αἷμα ὁ τίμιος ἐξέχω διά ἐγώ , ὁ οὐ εἰδοί οὐδέ ἄνοος γίγνομαι · ἐγώ δέ οὐδέ χρῆμα προχέω διά αὐτός , ἀλλά περιοράω γυμνός καί ξένος ὁ ὑπέρ ἐγώ ἀποθνῄσκω ; καί σής ἡμέρα ὁ μέλλω ἐξαίρεσις κόλασις ; εἰμί γάρ μή ὁ Θεός , ἀλλά ἐγώ ἑαυτοῦ κολάζω , ἄρα οὐ εἄν κατά ἑαυτοῦ ὁ ψυχή ἐκτείνω ; ἄρα οὐ εἄν ὁ ὁ γέεννα ἑαυτοῦ καταδικάζω