joannes-chrysostomus.eclogae-ixlviii-ex-diversis-homiliis-sp pg063_0547.2
τοὺς ἔχοντας · ὅταν τις αὐτὸν θεραπεύσῃ , τότε μάλιστα αὐτὸν προδίδωσι . Τί θεραπεύεις πλοῦτον τὸν μηδέποτε κατασχεθῆναι δυνάμενον ; Βούλει αὐτὸν κατασχεῖν ; μὴ κατορύξῃς αὐτόν , ἀλλὰ ὅδε εἰς τὰς χεῖρας τῶν πενήτων . Θηρίον ἐστιν ὁ πλοῦτος · ἐὰν κατέχῃται , φεύγει · ἐὰν σκορπίζῃται , μένει . Σκόρπισον , ἵνα μένῃ · μὴ κατορύξῃς , ἵνα μὴ φύγῃ . Ποῦ δὲ πλοῦτος ; ὁμοίως ἂν ἐροίμην τοὺς ἀπελθόντας . ποῦ ὁ πλοῦτος ; Ταῦτα δὲ λέγω οὐκ ἀνειδίζων , μὴ γένοιτο , οὐδὲ ἀνακρίνων τὰ ἔλκη , ἀλλὰ τὰ ἐτέρων ναυάγια ὑμῖν λιμένα κατασκευάζων . Καὶ γὰρ ὁ σήμερον πλούσιος αὔριον πένης . Διὸ καὶ πολλάκις ἐγέλασα διαθήκας ἀναγιγνώσκων λεγούσας · Ὁ δεῖνα μὲν ἔχετω τὴν δεσποτείαν τῶν ἀγρῶν ἢ τῆς οἰκίας , τὴν δὲ χρήσιν ἄλλος · πάντες γὰρ τὴν χρήσιν ἔχομεν , δεσποτείαν δὲ οὐδεὶς . Κἂν γὰρ περὰ πᾶσαν ἡμῶν τὴν ζωὴν παραμείνῃ μηδεμίαν μεταβολὴν ὁ πλοῦτος δεχόμενος , καὶ ἐκόντες καὶ ἀκοντες ἐν τῇ τελευτῇ παραχωρήσομεν αὐτὸν ἑτέροις · τὴν χρήσιν μὲν καρπουσάμενοι καὶ μόνον , τὴν δεσποτείαν δὲ οὐ , ἀλλὰ γυμνοὶ καὶ ἔρμαιοι πρὸς ἐκείνην ἀποδημοῦντες τὴν ζωὴν . Ὦσιν δὴλον , ὅτι ἐκεῖνη δεσπόταις ἔχουσιν , οἱ καὶ τῆς χρήσεως αὐτοῦ καταφρονήσαντες , καὶ τῆς ἀπολαύσεως καταγελάσαντες . Ὁ γὰρ τὰ ὀντα ρίζας καὶ τοὺς πένθιν αὐτὰ διαδοὺς , ἐχρήσατο εἰς δόσον τοὺς οὖσι , καὶ τὴν δεσποτείαν αὐτῶν ἔχων ἀπῆλθεν . Ὦστε εἰ τις θελοι καὶ τὴν κτῆσιν αὐτῶν καὶ τὴν χρήσιν καὶ τὴν δεσποτείαν ἔχων , ἀπαλλαττέσθω τῶν ὀντων ἀπάντων · ὡς δὲ γε μὴ τοῦτο ποιῶν , τῇ τελευτῇ μὲν αὐτῶν ἀποστήσεται πάντων , πολλάκις δὲ καὶ πρὸ τῆς τελευτῆς μετὰ μυρίων αὐτὰ δεινῶν ἀποβαλεῖν καὶ κινδυνεύει . Καὶ οὐ τοῦτο μόνον ἐστὶ τὸ δεινόν , ὅτι μεταβολὴ γίνεται [ 505 ] καὶ ἀθρόως , ἀλλ’ ὅτι καὶ ἀμελετῶς ὁ πλούσιος πρὸς τὴν τῆς πενίας ὑπομονὴν ἕρρεται . Τίνος οὖν ἕνεκεν τὸν πλοῦτον ζηλοῦντα εἶναι νομίζεις , καὶ τοὺς αὐτὸν κακτημένους μακαρίζεις καὶ ζηλοῖς ; Τίνι γὰρ διαφέρει ὁ πλούσιος τοῦ πενήτος ; οὐχ ἓν σώμα περιφέρεται ; οὐ μισθῷ τρέφει γαστέρα ; Διὰ τί δὲ καὶ πολλοὺς ἔχεις οἰκέτας ; Ὦστερ γὰρ ἐν ἱματίοις τὴν χρείαν διώκειν δεῖ μόνον καὶ ἐν τραπέζῃ , οὕτω καὶ ἐν οἰκέταις . Καὶ γὰρ ἐνὶ τὸν ἕνα χρήσθαι δεσπότῃ οἰκέτῃ μόνῳ ἔχοντι · μᾶλλον δὲ καὶ δύο καὶ τρεῖς δεσπότας ἐνὶ οἰκέτῃ . Εἰ δὲ βαρύ τοῦτο , ἐννόησον τοὺς οὐδένα ἔχοντας , καὶ εὐκολώτερας ἀπολαύσεις θεραπείας . Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ χεῖρας ἡμῖν ἔδωκεν ὁ Θεὸς καὶ πόδας , ἵνα μὴ δεώμεθα οἰκετῶν . Οὐδὲ γὰρ χρείας ἕνεκεν τὸ τῶν οἰκετῶν ἐπιστηγὴν ἔχους , ἐπεὶ μετὰ τοῦ Ἄδαμ ἐπλάσθη ἂν καὶ δοῦλος · ἀλλὰ τῆς ἁμαρτίας καὶ τῆς παρακοῆς ἐστι τὸ ἐπιτίμιον καὶ ἡ κολασις · εἰ δὲ καὶ ἀναγκαῖον τὸν δοῦλον ἔχειν , ἕνα πον μόνον ἔχειν , ἢ τὸ πολύ , δεῦτερον . Τί γὰρ σοι βούλεται τὰ πλήθη τῶν οἰκετῶν , καὶ τὸ σοδεῖν ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς ; μὴ γὰρ μεταξὺ θηρίων περιπατεῖς , ὅτι ἀπελαύνεις τοὺς ἐντυχάνοντας ; Μὴ φοβηθῇ ; οὐδεὶς δάκνει τῶν προσόντων καὶ πλησίον σοι βεβιζόντων . Ἄλλὰ γὰρ ὑδριν ἤγὴ τὸ μετὰ πάντων συμβαδίζειν ; Καὶ πῶς τοῦτο μανίας , τὸν μὲν ἵππον πλησίον ἐπόμεινον μὴ νομίζειν φέρειν ὑδριν , ἀνθρώπων δὲ , εἰ μὴ ἀπὸ μυρίων ἐλαύνουτο σταδίων , κατατρυγίνειν ἠγεῖσθαι ; Τί δὲ ταῦτῆς χειρόν τῆς ἀλογίας , ἀνθρώπους ἐλαύνειν καὶ διωκειν ,
Lemmas: ὁ ἔχω · ὅταν τις αὐτός θεραπεύω , τότε μάλιστα αὐτός προδίδωμι . τις θεραπεύω πλοῦτος ὁ μηδέποτε κατέχω δύναμαι ; βούλομαι αὐτός κατέχω ; μή κατορύσσω αὐτός , ἀλλά ὅδε εἰς ὁ χείρ ὁ πένης . θηρίον εἰμί ὁ πλοῦτος · ἐάν κατέχω , φεύγω · ἐάν σκορπίζω , μένω . σκορπίζω , ἵνα μένω · μή κατορύσσω , ἵνα μή φεύγω . πός δέ πλοῦτος ; ὁμοίως εἄν εἴρω ὁ ἀπέρχομαι . ποῦ ὁ πλοῦτος ; οὗτος δέ λέγω οὐ ανειδιζω , μή γίγνομαι , οὐδέ ἀνακρίνω ὁ ἕλκω , ἀλλά ὁ ἕτερος ναυάγιον σύ λιμήν κατασκευάζω . καί γάρ ὁ σήμερον πλούσιος αὔριον πένης . Διὸ καί πολλάκις γελάω διαθήκη ἀναγιγνώσκω λέγω · ὁ Δεῖνα μέν ἔχω ὁ δεσποτεία ὁ ἀγρός ἢ ὁ οἰκίον , ὁ δέ χρῆσις ἄλλος · πᾶς γάρ ὁ χρῆσις ἔχω , δεσποτεία δέ οὐδείς . κἀν γάρ περάω πᾶς ἐγώ ὁ ζωή παραμένω μηδείς μεταβολή ὁ πλοῦτος δέχομαι , καί ἑκών καί ἄκων ἐν ὁ τελευτή παραχωρέω αὐτός ἕτερος · ὁ χρῆσις μέν καρπουσάμενοι καί μόνος , ὁ δεσποτεία δέ οὖον , ἀλλά γυμνός καί έρμαιο πρός ἐκεῖνος ἀποδημέω ὁ ζωή . εἰμί δῆλος , ὅτι ἐκεῖνος δεσπότης ἔχω , ὁ καί ὁ χρῆσις αὐτός καταφρονέω , καί ὁ ἀπόλαυσις καταγελάω . ὁ γάρ ὁ εἰμί ῥίζα καί ὁ πενθέω αὐτός διαδίδωμι , χράω εἰς δίδωμι ὁ εἰμί , καί ὁ δεσποτεία αὐτός ἔχω ἀπέρχομαι . ὥστε εἰμί τις ἐθέλω καί ὁ κτῆσις αὐτός καί ὁ χρῆσις καί ὁ δεσποτεία ἔχω , ἀπαλλάσσω ὁ εἰμί ἀπαντάω · ὡς δέ γε μή οὗτος ποιέω , ὁ τελευτή μέν αὐτός ἀφίστημι πᾶς , πολλάκις δέ καί πρό ὁ τελευτή μετά μυρίος αὐτός δεινός ἀποβάλλω καί κινδυνεύω . καί οὖον οὗτος μόνος εἰμί ὁ δεινός , ὅτι μεταβολή γίγνομαι [ 505 ] καί ἀθρόος , ἀλλά ὅτι καί ἀμελετῶς ὁ πλούσιος πρός ὁ ὁ πενία ὑπομονή ἔρρω . τίς οὖν ἕνεκα ὁ πλοῦτος ζηλόω εἰμί νομίζω , καί ὁ αὐτός κακτημένους μακαρίζω καί ζηλόω ; τίς γάρ διαφέρω ὁ πλούσιος ὁ πένης ; οὐ εἷς σώμα περιφέρω ; οὖον μισθός τρέφω γαστήρ ; Ζεύς τίς δέ καί πολύς ἔχω οἰκέτης ; Ὅστερ γάρ ἐν ἱμάτιον ὁ χρεία διώκω δεῖ μόνος καί ἐν τράπεζα , οὗτος καί ἐν οἰκέτης . καί γάρ ἐν ὁ εἷς χράω δεσπότης οἰκέτης μόνος ἔχω · μᾶλλον δέ καί δύο καί τρεῖς δεσπότης ἐν οἰκέτης . εἰμί δέ βαρύς οὗτος , ἐννοέω ὁ οὐδείς ἔχω , καί εὔκολος ἀπολαύω θεραπεία . Ζεύς γάρ οὗτος καί χείρ ἐγώ δίδωμι ὁ θεός καί πούς , ἵνα μή δήω οἰκέτης . οὐδέ γάρ χρεία ἕνεκα ὁ ὁ οἰκέτης ἐπιστηγὴν χόω , ἐπεί μετά ὁ Άδαμ πλάσσω εἄν καί δοῦλος · ἀλλά ὁ ἁμαρτία καί ὁ παρακοή εἰμί ὁ ἐπιτίμιον καί ὁ κόλασις · εἰμί δέ καί ἀναγκαῖος ὁ δοῦλος ἔχω , εἷς πως μόνος ἔχω , ἢ ὁ πολύς , δύο . τις γάρ σύ βούλομαι ὁ πλῆθος ὁ οἰκέτης , καί ὁ σῴζω ἐπί ὁ ἀγορά ; μή γάρ μεταξύ θηρίον περιπατέω , ὅτι ἀπελαύνω ὁ ἐντυγχάνω ; μή φοβέω ; οὐδείς δάκνω ὁ πρόσειμι καί πλησίος σύ βιβάζω . ἀλλά γάρ ὑδρίς ἡγέομαι ὁ μετά πᾶς συμβαδίζω ; καί πῶς οὗτος μανία , ὁ μέν ἵππος πλησίος επομενω μή νομίζω φέρω ὑδρίς , ἄνθρωπος δέ , εἰμί μή ἀπό μυρίος ἐλαύνω στάδιος , κατατρυγινεος ἡγέομαι ; τις δέ οὗτος χείρων ὁ ἀλογία , ἄνθρωπος ἐλαύνω καί διώκω ,