joannes-chrysostomus.eclogae-ixlviii-ex-diversis-homiliis-sp pg063_0775.1
εἰ τοσαῦτα διὰ τὸν θεὸν ἀπράττομεν , ἔξω δὲ ἀνθρώπους , καὶ τὴν παρὰ τῶν ἀνθρώπων ἔξοχὴν καὶ τὴν φρόν , καὶ τὴν τιμὴν . Εἰ τοίνυν τοσούτων ἐσμὲν ὑπεύθυνοι , ὁφείλομεν μετὰ πάσης προθυμίας ἀφίεσθαι τοὺς ἀδικούσιν ἡμᾶς καὶ πλεονεκτοῦσι , καὶ μὴ μνησικακεῖν . Ὡδὲ γὰρ ἐστι λύσεως ἀμαρτημάτων οὐδὲ πόνων δεομένη , οὐδὲ δαπάνης χρημάτων , οὐδὲ ἄλλου οὐδενός , ἀλλ’ ἀπλῶς προαιρέσεως . Οὐκ ἀποδεησίαν χρὴ στείλασθαι , οὐχ εἰς τὴν ὑπερορίαν ἐλθεῖν , οὐ κινδύνους ὑποστῆναι καὶ πόνους , ἀλλὰ θελῆσαι μόνον . Ποῖαν , εἴπε μοι , συγγνώμην ἔχομεν ἐν τοῖς δοκοῦσιν εἶναι δυσκόλοις , ὅταν καὶ πρᾶγμα τοσοῦτον ἔχον κέρδος , καὶ τοσαύτην τὴν ὠφελείαν , καὶ οὐδὲνα πόνον , μὴ πράττωμεν ; Οὐ δύνασαι χρημάτων καταφρονῆσαι , οὐ δύνασαι τὰ δυνὰ δαπανῆσαι εἰς τοὺς δεομένους ; θελῆσαι οὐ δύνασαι τι ἀγαθὸν ἀφελαι τῷ ἡδικηκότι οὐ δύνασαι ; Εἰ γὰρ μὴ τοσούτων ὑπεύθυνος ἦς , ἐκείλεις δὲ μόνον ὁ Θεὸς ἀφελαι , οὐκ ἔδει · νῦν δὲ τοσούτων ὑπεύθυνος · ὡς οὐκ ἀφῆς ; καὶ ταῦτα δὲ , ἀφ’ ὧν ἔχεις αὐτοῦ ἀπαίτει . Ἄν μὴ οὖν ἡμεῖς παρ’ ὀφειλέτην ἔλθωμεν ἡμέτερον , ἐκεῖνος εἰδὼς τοῦτο , θεραπεύει · καὶ ὑποδέχεται καὶ τιμᾷ , καὶ πᾶσαν ἐπιδείκνυται φιλοφροσύνην μετὰ δαφιλίας , καὶ ταῦτα , οὐχ ἀπὸ τοῦ δανεισματος διαλυόμενος , ἀλλ’ ἡμέρους ἡμᾶς θέλων καταστῆσαι περὶ τὴν ἀπαίτησιν · οὐ δὲ τῷ Θεῷ φερόμεν τοσαῦτα , καὶ κλεωνύμως ἀφελαι , πάλιν ἦν οὐ λάβης , οὐκ ἀφῆς ; τί δὴποτε , παρακαλῶ ; Οἴμοι , πῶς μὲν ἀπολαύομεν φιλανθρωπίας ; πῶς δὲ ἐπιδεικνύμεθα κακίαν ; πῶς πόνον ; πῶς νωθρίαν ; πῶς εὐχολον τὴν ἀρετήν ; Ἐνταῦθα οὐ σώματα · ἰσχύος χρεία , οὐ πλοῦτον χρημάτων , οὐ δυναστείας , οὐ φιλίας , οὐδ’ ἄλλου οὐδενός · ἀλλ’ ἀρκεῖ θελῆσαι μόνον , καὶ τὸ πᾶν ἡγνύεται πρᾶγμα , πολλὴν ἔχον ὠφελείαν . Ἐλὺπησεν οὐ δεῖνα , καὶ ὑδρίσαι καὶ ἐκκαψεν · ἐννόησον , ὅτι καὶ οὐ πολλὰ τοιαῦτα εἰς ἑτέρους ποιεῖς , καὶ εἰς αὐτὸν τὸν Δεσπότην · ἄνεκ καὶ συγχώρησον · ἐννόησον , ὅτι λέγεις · Ἄφεσ ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν , [ 735 ] καθὼς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν · ἐννόησον , ὅτι εἰ μὴ ἀφῆς , οὐ δυνήση μετὰ παρρησίας τοῦτο εἰπεῖν · ἄν δὲ ἀφῆς , ὀφείλεις τὸ πρᾶγμα ἀπαίτειν , οὐ διὰ τὴν τοῦ πράγματος φύσιν , ἀλλὰ διὰ τὴν τοῦ δεδωκότος φιλανθρωπίαν . Καὶ πῶ Ἰσων , τὰ εἰς τοὺς ὀμοδοῦλους ἀφίνοντα τῶν εἰς τὸν Δεσπότην ἡμαρτηκότων τὴν ἀρεσιν λαδεῖν , ἀλλ’ ὅμως τυγχάνομεν τῆς τοιαύτης φιλανθρωπίας , ἐπειδὴ πλοῖσιός ἐστιν ἐν ἐλεεῖ καὶ οἰκτιρμοῖς . Ἦνα δὲ σοι δεῖξω , ὅτι καὶ χωρὶς τούτων καὶ χωρὶς τῆς ἀφέσεως , ἀπὸ τοῦ ἀφελαι μόνον οὐ καρποῦσαι · τὸ κέρδος · ἐννόησον πόσους ὁ τοιοῦτος ἔχει φίλους , πῶς πανταχοῦ ἐγκώμια τοῦ τοιούτου ἀπαντες διεξέρχονται . Ἄγαθὸς ἀνὴρ εὐμετάλλακτος , οὐχ οὐδε μνησικακεῖσαι , ἄμα ἐπλήγην τὸν ἄμα λάθη . Τὸν τοιούτον περιστάσει τινὶ παριπεσόντα τίς οὐχ ἂν ἐλίσθη ; τίς οὐ συγγνώσεται ἀμαρτάνοντι ; τίς οὐ δώσει χάριν ὑπὲρ ἑτέρου ἐπινοοῦντι ; τίς οὐ θελήσει φίλος εἶναι καὶ δοῦλος ψυχῆς οὕτως ἀγαθῆς ; Ναί , παρακαλῶ , πάντα ὑπὲρ τούτου πράττωμεν , μὴ πρὸς φίλους , μὴ πρὸς συγγενεῖς · μάλιστον , ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς οἰκέτας . Ἀνιέντες γὰρ , φησὶ τὴν ἀπαίλην , εἰδότες , ὅτι καὶ ὁ Κύριος ὑμῶν ἐστιν ἐν οὐρανοῖς . Ἄν ἀφίωμεν τοὺς πλησίον τὰ ἀμαρτήματα , ἄν ἐλεημοσύνας παρέχωμεν , ἄν ταπεινοῦμεν καὶ γὰρ καὶ τοῦτο ἀφαιρεῖ ἀμαρτίας · εἰ γὰρ ὁ τελῶνης , ἵνα μόνον εἴπη , Ἰλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ , κατήλθε δεδικαιωμένος , πολλῷ μᾶλλον καὶ ἡμεῖς , ἄν ταπεινοῦμεν καὶ συντετριμμένοι , δυνήσομεθα πολλῆς φιλανθρωπίας τυχεῖν · ἄν ὁμολογώμεν τὰ ἑαυτῶν ἀμαρτήματα καὶ καταγινώσκωμεν ἑαυτούς , τὸ πλέον ἀποστηξόμεθα τοῦ ρύπου . Πολλοὶ γὰρ αἱ ἄδοι αἱ καθαρούτουσαι . Πάντοθεν τοίνυν πολεμώμεν τῇ διαβολῇ . Οὐδὲν εἴπον δυσκόλως , οὐδὲν δυσχερὲς . Ἄφεσ τῷ λελυπηκότι , ἐλέησον τὸν δορμένον , ταπεινώσῃ σου τὴν ψυχὴν κτλ σφόδρα ἢς ἀμαρτωλός , δυνήση καὶ τῆς βασιλείας ἐπιτυχεῖν , διὰ τούτων αὐτῆς ἐκκαθαίρων τὰ ἀμαρτήματα , καὶ ἀποσμήχων τὴν κηλῖδα . Γένοιτο δὲ πάντας ἡμᾶς ἐνταῦθα ἀκακαραμένους ἀπαντα τῶν ἀμαρτημάτων τοῦ ρύπου διὰ τῆς ἐξομολογήσεως , ἐκεῖ συχεῖν τῶν ἐπηγγελμένων ἀγαθῶν , χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ · μερ’ οὗ τῷ Πατρὶ δόξα τῷ ἀγίῳ Πνεύματι δόξα , κράτος , τιμή , νῦν καὶ ἀεὶ , καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: εἰμί τοσοῦτος διά ὁ θεός ἀπαράσσω , ἔξω δέ ἄνθρωπος , καί ὁ παρά ὁ ἄνθρωπος ἐξοχή καί ὁ φρόν , καί ὁ τιμή . εἰμί τοίνυν τοσοῦτος εἰμί ὑπεύθυνος , ὀφείλω μετά πᾶς προθυμία ἀφίημι ὁ ἀδικέω ἐγώ καί πλεονεκτέω , καί μή μνησικακέω . ὧδε γάρ εἰμί λύσις ἁμάρτημα οὐδέ πόνος δήω , οὐδέ δαπάνη χρῆμα , οὐδέ ἄλλος οὐδείς , ἀλλά ἀπλόος προαίρεσις . οὐ ἀποδεησίαν χρή στέλλω , οὐ εἰς ὁ ὑπερορία ἔρχομαι , οὖον κίνδυνος ὑφίστημι καί πόνος , ἀλλά ἐθέλω μόνος . Ποίας , εἶπον ἐγώ , συγγνώμη ἔχω ἐν ὁ δοκέω εἰμί δύσκολος , ὅταν καί πρᾶγμα τοσοῦτος ἔχω κέρδος , καί τοσοῦτος ὁ ὠφέλεια , καί οὐδείς πόνος , μή πράσσω ; οὖον δύναμαι χρῆμα καταφρονέω , οὖον δύναμαι ὁ δυάς δαπανάω εἰς ὁ δήω ; ἐθέλω οὖον δύναμαι τίς ἀγαθός Αφελάι ὁ ἡδικηκότι οὖον δύναμαι ; εἰμί γάρ μή τοσοῦτος ὑπεύθυνος εἰμί , κέλλω δέ μόνος ὁ θεός Αφελάι , οὐ ἐσθίω · νῦν δέ τοσοῦτος ὑπεύθυνος · ὡς οὐ ἀφῆς ; καί οὗτος δέ , ἀπό ὅς ἔχω αὐτός ἀπαιτέω . ἄν μή οὖν ἐγώ παρά ὀφειλέτης ἔρχομαι ἡμέτερος , ἐκεῖνος εἰδοί οὗτος , θεραπεύω · καί ὑποδέχομαι καί τιμάω , καί πᾶς ἐπιδείκνυμι φιλοφροσύνη μετά δαφιλίας , καί οὗτος , οὐ ἀπό ὁ δανεισμός διαλύω , ἀλλά ἥμερος ἐγώ ἐθέλω καθίστημι περί ὁ ἀπαίτησις · οὖον δέ ὁ Θεός φέρω τοσοῦτος , καί κλεώνυμος Αφελάι , πάλιν εἰμί οὖον λαμβάνω , οὐ ἀφῆς ; τίς δήποτε , παρακαλέω ; οἴμοι , πῶς μέν ἀπολαύω φιλανθρωπία ; πῶς δέ ἐπιδείκνυμι κακία ; πῶς πόνος ; πῶς νωθριάω ; πῶς ευχολος ὁ ἀρετή ; ἐνταῦθα οὖον σῶμα · ἰσχύς χρεία , οὖον πλοῦτος χρῆμα , οὖον δυναστεία , οὖον φίλιος , οὐδέ ἄλλος οὐδείς · ἀλλά ἀρκέω ἐθέλω μόνος , καί ὁ πᾶς ηγνυετης πρᾶγμα , πολύς ἔχω ὠφέλεια . λυπέω οὖον Δεῖνα , καί υδρισος καί ἐκκάπτω · ἐννοέω , ὅτι καί οὖον πολύς τοιοῦτος εἰς ἕτερος ποιέω , καί εἰς αὐτός ὁ δεσπότης · ἀνίημι καί συγχωρέω · ἐννοέω , ὅτι λέγω · ἄφες ἐγώ ὁ ὀφείλημα ἐγώ , [ 735 ] καθώς καί ἐγώ ἀφίημι · ἐννοέω , ὅτι εἰμί μή ἀφῆς , οὖον δύναμαι μετά παρρησία οὗτος εἶπον · ἄν δέ ἀφῆς , ὀφείλω ὁ πρᾶγμα ἀπαιτέω , οὖον διά ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις , ἀλλά διά ὁ ὁ δίδωμι φιλανθρωπία . καί πῶ ἰσος , ὁ εἰς ὁ ὁμόδουλος ἀφίνω ὁ εἰς ὁ δεσπότης ἁμαρτάνω ὁ ἄρεσις λάδομαι , ἀλλά ὅμως τυγχάνω ὁ τοιοῦτος φιλανθρωπία , ἐπεί πλοιθεος εἰμί ἐν ἐλεέω καί οἰκτιρμός . ἀπτήν δέ σύ δείκνυμι , ὅτι καί Χωρὶς οὗτος καί Χωρὶς ὁ ἄφεσις , ἀπό ὁ Αφελάι μόνος οὖον καρπώνομαι · ὁ κέρδος · ἐννοέω πόσος ὁ τοιοῦτος ἔχω φίλος , πῶς πανταχοῦ ἐγκώμιον ὁ τοιοῦτος ἅπας διεξέρχομαι . Ἀγαθός ἀνήρ εὐμετάλλακτος , οὐ οὐ μνησικακέω , ἄμη πλήσσω ὁ ἄμη λανθάνω . ὁ τοιοῦτος περίστασις τις παρέπω τίς οὐ εἄν λίσσομαι ; τίς οὖον συγγιγνώσκω ἁμαρτάνω ; τίς οὖον δίδωμι χάρις ὑπέρ ἕτερος ἐπινοέω ; τίς οὖον ἐθέλω φίλος εἰμί καί δοῦλος Ψυχή οὕτως ἀγαθός ; Ναίς , παρακαλέω , πᾶς ὑπέρ οὗτος πράσσω , μή πρός φίλος , μή πρός συγγενής · μαλίζω , ἀλλά καί πρός ὁ οἰκέτης . ἀνίημι γάρ , φημί ὁ ἀπαίλην , οἶδα , ὅτι καί ὁ Κύριος σύ εἰμί ἐν οὐρανός . ἄν ἀφίημι ὁ πλησίος ὁ ἁμάρτημα , ἄν ἐλεημοσύνη παρέχω , ἄν ταπεινόω καί γάρ καί οὗτος ἀφαιρέω ἁμαρτία · εἰμί γάρ ὁ τελώνης , ἵνα μόνος εἶπον , ἱλάσκομαι ἐγώ ὁ ἁμαρτωλός , κατέρχομαι δικαιόω , πολύς μᾶλλον καί ἐγώ , ἄν ταπεινόω καί συντρίβω , δύναμαι πολύς φιλανθρωπία τυγχάνω · ἄν ὁμολογέω ὁ ἑαυτοῦ ἁμάρτημα καί καταγιγνώσκω ἑαυτοῦ , ὁ πλέω ἀφίστημι ὁ ῥύπος . πολλός γάρ ὁ ἀείδω ὁ καθαρουτουω . πάντοθεν τοίνυν πολεμέω ὁ διαβολή . οὐδείς εἶπον δύσκολος , οὐδείς δυσχερής . ἄφες ὁ λυπέω , ἐλεέω ὁ δέρω , ταπεινόω σύ ὁ ψυχή κτλ σφόδρα εἶμαι ἁμαρτωλός , δύναμαι καί ὁ βασίλεια ἐπιτυγχάνω , διά οὗτος αὐτός ἐκκαθαίρω ὁ ἁμάρτημα , καί ἀποσμήχω ὁ κηλίς . γίγνομαι δέ πᾶς ἐγώ ἐνταῦθα ἀκακαραμένους ἅπας ὁ ἁμάρτημα ὁ ῥύπος διά ὁ ἐξομολόγησις , ἐκεῖ συγχέω ὁ ἐπαγγέλλω ἀγαθός , χάρις καί φιλανθρωπία ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός · μέρος ὅς ὁ πατήρ δόξα ὁ ἅγιος πνεῦμα δόξα , κράτος , τιμή , νῦν καί ἀεί , καί εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .