joannes-chrysostomus.eclogae-ixlviii-ex-diversis-homiliis-sp pg063_0638.1
ἀλλὰ βοηθεῖν δεῖται . Εἰ μὲν γὰρ εὐθηνούντα αὐτὸν ἡ εὐδοκιμοῦντα εἴδες , καλῶς ταῦτα ἔλεγες · εἰ δὲ κακῶς κάχοντα ὁρᾷς , μὴ λέγε ὅτι πονηρὸς ἔστι καὶ φαῦλος · ὁμώττος γὰρ τοῦτο καὶ [ 596 ] ἀπανθρωπίας καὶ μεγίστης ἀλαζονίας τεκμήριον . Ἐλεημοσύνη διὰ τοῦτο λέγεται , ἵνα καὶ τοῖς ἀξίοις καὶ τοῖς ἀναξίοις παρέχωμεν . Ἄν γὰρ τοὺς ἀναξίους περιεργαζώμεθα καὶ πολυπραγμονώμεν , οὐδὲ ἀξίοι ποτὲ ἂν διὰς ἐμπαροῦνται ἡμῖν · ἄν δὲ καὶ ἀναξίους παρέχωμεν , πάντες , καὶ οἱ ἀξιοὶ καὶ πάντων ἐκείνων ἀντάξιοι εἰς τὰς ἡμετέρας ἥξουσι χεῖρας . Εἰ γὰρ μελλοίμεν τὴν ἀξίαν ἐπιζητεῖν ἐπὶ τῶν συνδούλων τῶν ἡμετέρων καὶ ἀκριβολογεῖσθαι , τοῦτο καὶ ὁ Θεὸς ἐφ’ ἡμῶν ἐργάσεται · καὶ ζητοῦντες τοῖς ὁμοδούλοις ἀπαίτησαι εὐθύναν , αὐτοὶ τῆς ὀφειλῆς ἐκπεσοῦμεθα φιλονεικίας . Τῶν γὰρ φιλοφροσύνην ἐπιδεικνύμενον οὐχ εὐθύναις ἀπαίτησι δεῖ βίου , ἀλλὰ πεινᾶν διορθοῦν καὶ τὴν χρείαν ποιεῖσθαι . Τοιγαροῦν , ὅταν ἴδῃς πέντητα , μὴ παραβλάμῃς , ἀλλ’ εὐθέως ἐννόησον τίς ἄν ἦς , εἰ σὺ ἦς ἐκεῖνος · ἐννόησον ὅτι ὁμοιός σοι ἐλεύθερός ἐστι , καὶ τῆς αὐτῆς σοι κοινωνίας , καὶ πάντα σοι κοινὰ κέκτηται , καὶ οὐδὲ τῶν κυνῶν τῶν σῶν πολλᾶκις ἴσον ποιεῖ · αὐτὸν · ἀλλ’ οἱ μὲν χορήγουνται , οὗτος δὲ πολλὰκις ἐκοιμήθη πεινῶν , καὶ τῶν δούλων τῶν σῶν ὁ ἐλεύθερος ἀτιμότερος γέγονεν . Ἄλλ’ ἐκεῖνοι σοι χρείαν πληροῦσι καὶ δουλεύσουσί σοι καλῶς · Ἐγὼ οὖν δεῖξω καὶ τοῦτον χρείαν σοι πληροῦντα πολλῷ μείζονα ἐκείνων · παραστήσεται γὰρ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως , καὶ ἐξαιρήσεται σε τοῦ πυρός . Τί τοιούτων οἱ δοῦλοί σου ποιήσει δύναται ; Ὅτε ἡ Ταβίθὰ ἐτελεύτησε , τίς ἀνέστησεν αὐτήν ; δοῦλοι περιεστῶτες , ἢ πτωχοί ; Σὺ δὲ οὐδὲ τῶν δούλων τῶν ἐλευθέρων ἐν ἰσὺ ποιεῖν ἐθέλεις , τὸν καὶ ἀπὸ μόνου τοῦ σχήματος καὶ τῆς ἡδὺς ἰκανὸν ὄντα σε πρὸς Ἐλεον ἐπικαλεῖν ; καὶ πῶς ἀξίος τὸν Θεὸν ἐν συμφορᾷ σε ὄντα ἐξελέσθαι , εἰ σὺ τὸν οὐδὲν ἀμαρτάνοντα εἰς σέ , ἀλγοῦντα καὶ κοπτόμενον καὶ βασανιζόμενον ὑπὸ λιμοῦ καὶ χρωμῶ περιεργεῖς ; πῶς οὖ τὸν ἀμαρτάνοντα εἰς αὐτὸν ἀτιμώρητον ἀφήσεις ; Ὅς γὰρ ἀπορρόσσει , φησίν , τὰ ὀκτα αὐτοῦ τοῦ μὴ ἀκούσαι πτωχοῦ , τῆς δεήσεως αὐτοῦ οὐκ εἰσακούσεται ὁ Θεός . Τοιούτοι περὶν περὶ τοὺς συνδούλους γινώμεθα , οἷον βουλό-μεθα περὶ ἡμᾶς τὸν Δεσπότην γενέσθαι . Ἐλεημοσύνη καὶ εὐχῆς καὶ νηστείας καὶ πολλῶν ἑτέρων μείζων ἐστὶ θυσία , μόνον ἂν ἐκ δικαίου γίνηται χέρδους καὶ πόνων τοιούτων , καὶ πάσης ἢ καθαρὰ πλουσιότης καὶ ἀπάσης καὶ βίας . Τοιαύτας γὰρ προστίθεται προσφο-ρὰς ὁ Θεός · τὰς δὲ ἑτέρας ἀποστρέφεται καὶ μισεῖ . Οὐδὲ γὰρ βούλεται ἐξ ἀλλοτρίων τιμάσθαι συμφορῶν ἀκάθαρτος γὰρ καὶ βίβλος ἡ τοιαύτη θυσία , καὶ παροξύνειν ἂν μᾶλλον ἢ ἐξιλάσαιο τὸν Θεόν . Ἐλεημοσύνη γὰρ διὰ τοῦτο εἴρηται ἵνα ἐλεώμεν , οὐχ ἵνα καλέσωμεν τοὺς ὁμοδούλους . Ὅ δὲ τὰ ἑτέρων λαμβάνων καὶ ἑτέρῳ διδούς , οὐχ ἠλέησεν,ἀλλ’ ἐτιμωρήσατο μᾶλλον , καὶ ἀδικίαν οὐ τὴν τυχοῦσαν ἠδί-κησεν . Ὁ βουλόμενος πλουτεῖν , χρείαν ἔχει χρημά-των · ὁ μὴ βουλόμενος πλουτεῖν , δεῖ ἐστιν ἐν εὐπο-ρίᾳ . Οὐ γὰρ τὸ πλουτεῖν , ἀλλὰ τὸ μὴ βουλεύσθαι πλουτεῖν , τοῦτό ἐστι πλοῦτος . Οὕτω τὸ λέγω · Ἐστι πλούσιος τὰ πάντων ἀρπάξων · καὶ ἔστι πλούσιος τὰ ἑαυτοῦ τοῖς πένησι παρέχων · ὁ μὲν οὖ τὴν συνάγειν , ὁ δὲ ἐν τῷ ἀναλίσκειν πλουτεῖν · καὶ ὁ μὲν σπείρει τὴν γῆν , ὁ δὲ γεωργεῖ τὸν οὐρανόν . Ἄλλ’ ὅσον ὁ οὐ-ρανὸς τῆς γῆς βελτίων , τοσοῦτον τοῦτο ἡ εὐφροσύνη
Lemmas: ἀλλά βοηθέω δήω . εἰμί μέν γάρ εὐθηνέω αὐτός ὁ εὐδοκιμέω ὁράω , καλῶς οὗτος λέγω · εἰμί δέ κακῶς καχοειντα ὁράω , μή λέγω ὅτι πονηρός εἰμί καί φαῦλος · ὁμός γάρ οὗτος καί [ 596 ] ἀπανθρωπία καί μέγας ἀλαζονίας τεκμήριον . ἐλεημοσύνη διά οὗτος λέγω , ἵνα καί ὁ ἄξιος καί ὁ ἀνάξιος παρέχω . ἄν γάρ ὁ ἀνάξιος περιεργάζω καί πολυπραγμονέω , οὐδέ ἄξιος ποτέ εἄν Διᾶς εμπαρουντ ἐγώ · ἄν δέ καί ἀνάξιος παρέχω , πᾶς , καί ὁ ἀξιόω καί πᾶς ἐκεῖνος ἀντάξιος εἰς ὁ ἡμέτερος ἥκω χείρ . εἰμί γάρ μέλλω ὁ ἄξιος ἐπιζητέω ἐπί ὁ σύνδουλος ὁ ἡμέτερος καί ἀκριβολογέομαι , οὗτος καί ὁ θεός ἐπί ἐγώ ἐργάζομαι · καί ζητέω ὁ ὁμόδουλος ἀπαιτέω εὐθύνω , αὐτός ὁ ὀφειλή ἐκπίπτω φιλονεικία . ὁ γάρ φιλοφροσύνη ἐπιδείκνυμι οὐ εὐθύνω ἀπαίτησις δεῖ βίος , ἀλλά πεινάω διορθόω καί ὁ χρεία ποιέω . τοιγάρ , ὅταν ὁράω πέντη , μή παραβάλλω , ἀλλά εὐθύς ἐννοέω τίς ἄν εἰμί , εἰμί σύ εἰμί ἐκεῖνος · ἐννοέω ὅτι ὅμοιος σύ ἐλεύθερος εἰμί , καί ὁ αὐτός σύ κοινωνία , καί πᾶς σύ κοινός κτάομαι , καί οὐδέ ὁ κύω ὁ σός πολλάκις ἴσος ποιέω · αὐτός · ἀλλά ὁ μέν χορηγέω , οὗτος δέ πολλάκις κοιμάω πεινάω , καί ὁ δοῦλος ὁ σός ὁ ἐλεύθερος ἄτιμος γίγνομαι . ἄλλος ἐκεῖνος σύ χρεία πληρόω καί δουλεύω σύ καλῶς · ἐγώ οὖν δείκνυμι καί οὗτος χρεία σύ πληρόω πολύς μείζων ἐκεῖνος · παρίστημι γάρ ἐν ὁ ἡμέρα ὁ κρίσις , καί ἐξαιρέω σύ ὁ πῦρ . τις τοιοῦτος ὁ δοῦλος σύ ποιέω δύναμαι ; ὅτε ὁ Ταβιθᾶ τελευτάω , τίς ἀνίστημι αὐτός ; δοῦλος περιίστημι , ἢ πτωχός ; σύ δέ οὐδέ ὁ δοῦλος ὁ ἐλεύθερος ἐν ἰσὺ ποιέω ἐθέλω , ὁ καί ἀπό μόνος ὁ σχῆμα καί ὁ ἡδύς ἱκανός εἰμί σύ πρός Ἔλεος ἐπικαλέω ; καί πῶς Ἀξιός ὁ θεός ἐν συμφορά σύ εἰμί ἐξαιρέω , εἰμί σύ ὁ οὐδείς ἁμαρτάνω εἰς σός , ἀλγέω καί κόπτω καί βασανίζω ὑπό λιμός καί χρωμῶ περιεργέω ; πῶς οὖον ὁ ἁμαρτάνω εἰς αὐτός ἀτιμώρητος ἀφίημι ; ὅς γάρ ἀπορρόσσει , φημί , ὁ ὀκτα αὐτός ὁ μή ἀκούω πτωχός , ὁ δέησις αὐτός οὐ εἰσακούω ὁ Θεός . τοιοῦτος Περίν περί ὁ σύνδουλος γίγνομαι , οἷος βούλομαι περί ἐγώ ὁ δεσπότης γίγνομαι . ἐλεημοσύνη καί εὐχή καί νηστεία καί πολύς ἕτερος μείζων εἰμί θυσία , μόνος εἄν ἐκ Δίκαιος γίγνομαι κέρδος καί πόνος τοιοῦτος , καί πᾶς ἢ καθαρός πλουσιότης καί ἀπασάω καί Βίας . Τοιαύτη γάρ προστίθημι προσφορά ὁ Θεός · ὁ δέ ἕτερος ἀποστρέφω καί μισέω . οὐδέ γάρ βούλομαι ἐκ ἀλλότριος τιμάω συμφορά ἀκάθαρτος γάρ καί βίβλος ὁ τοιοῦτος θυσία , καί παροξύνω εἄν μᾶλλον ἢ ἐξιλάσκω ὁ Θεός . ἐλεημοσύνη γάρ διά οὗτος εἴρω ἵνα ἐλεέω , οὐ ἵνα καλέω ὁ ὁμόδουλος . ὅς δέ ὁ ἕτερος λαμβάνω καί ἕτερος δίδωμι , οὐ ἀλέω τιμωρέω μᾶλλον , καί ἀδικία οὖον ὁ τυγχάνω ἀδικέω . ὁ βούλομαι πλουτέω , χρεία ἔχω χρῆμα · ὁ μή βούλομαι πλουτέω , δεῖ εἰμί ἐν εὐπορία . οὖον γάρ ὁ πλουτέω , ἀλλά ὁ μή βουλεύω πλουτέω , οὗτος εἰμί πλοῦτος . οὕτως ὁ λέγω · εἰμί πλούσιος ὁ πᾶς ἁρπάζω · καί εἰμί πλούσιος ὁ ἑαυτοῦ ὁ πένης παρέχω · ὁ μέν οὖον ὁ συνάγω , ὁ δέ ἐν ὁ ἀναλίσκω πλουτέω · καί ὁ μέν σπείρω ὁ γῆ , ὁ δέ γεωργέω ὁ οὐρανός . ἄλλος ὅσος ὁ οὐρανός ὁ γῆ ἀγαθός , τοσοῦτος οὗτος ὁ Εὐφρόσυνος