joannes-chrysostomus.eclogae-ixlviii-ex-diversis-homiliis-sp pg063_0499.1
αἰσχύνεσθαι · οὐδὲ γάρ , ὅτι ἐὰν αἰσχυνηθῇ , φεύγει τὴν ἁμαρτίαν · ἐν δὲ τῇ μετάνοιᾳ ποιεῖ αὐτὸν αἰσχύνεσθαι · οὐδὲ γὰρ ὅτι αἰσχυνόμενος οὐ μετανοεῖ . Ὁ γὰρ μετανοήσας ἐφ’ οἷς ἐπράξε δεινῶς , χῶν μὴ τῶν ἁμαρτημάτων ἀξίαν ἐπιδείξῃ τὴν μετάνοιαν , καὶ αὐτὴς ταύτης ὁμῶς ἕξει τὴν ἀντίθινσον . Τοῖς μὲν οὖν οὕδεπῶς κατασχεδεῖσιν ὑπὸ τοῦ πάθους παραίνω μὴ ἀλῦναι · εὐκολώτερον γὰρ φυλάξασθαι μὴ ἐμπεσεῖν , ἢ ἐμπεσόντας ἀποστήναι · τοῖς δὲ κατασχεδεῖσιν καὶ κατεσραγμένοις , ἐὰν θέλωσιν ἐπιδοῦναι[455 ] ἑαυτοὺς ταχέως τῇ μετανοίᾳ , πολλὴν ἐπαγγέλλομαι σωτηρίας ἐλπίδα . Καὶ γὰρ καὶ τὰ καλὰ καὶ τὰ κακὰ , ὅταν ἐπὶ πλεῖον ἡμῖν ἐνδιατριβῇ , δυνατωτέρα γίνεται . Καὶ φυτὸν ἄρτι μὲν φυτευθὲν ἐπὶ τῆς , εὐκόλως ἀνασπάται · χρόνῳ δὲ πολλῷ ῥιζώθην , οὐκέτι . Καὶ οἰκοδομὴ νεοπαγὴς μὲν οὖσα , περιτρέπεται εὐκόλως · ὅπὸ τῶν ἐνοχλούντων · παγεῖσα δὲ καλῶς , πολλὰ παρῆγει τοὺς καθεῖμεν ἐπιχειροῦσι τὰ πράγματα . Καὶ θηρίον τόσους ἐμφυλωχωμένον πολλῷ χρόνῳ , δυσκόλως ἐλαύνεται . Καὶ καθάπαρ πυρετὸς παρὰ μὲν τὴν ἀρχὴν προσβαλών , οὐ σφόδρα φλέγει · τῇ δὴ τούς κάμνοντας · ἐπιδούς δὲ καὶ τὴν φύλα ἐπάρας , ἄνιατα διψῶν παρασκευάζει λοιπόν · κἂν παρασχῇ τις αὐτοὺς ἐμφορηθῆναι τοῦ στόματος , οὐ σβέννυσιν , ἀλλ’ ἐκκαλεῖ τὴν χίμινον · οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ πάθους συμβαίνει , ἂν παρὰ τὴν ἀρχὴν εἰσῃλῦν εἰς τὴν ψυχὴν τὴν ἡμετέραν μὴ κυλιώμενον , μηδ’ ἀποκλείσωμεν τὰς θύρας , ἐπαλθὸν τοσόν , ἄνιατον ἐργάζεται τοὺς δεξαμένους τὸ νόσημα . Ὀστεροῦν οὐ νωθρὸς τὴν ψυχὴν καὶ ἀλγωρος , χῶν πολὺν λάβῃ πρὸς μετάνοιαν χρόνον , οὐδὲν μέγα ἐργάζεται , οὐδὲ καταλλάξει τὸν Θεὸν ἑαυτῷ διὰ τὴν ὀχλυμίαν · οὕτω καὶ ὁ διεγχερμένος , καὶ τῇ προθυμίᾳ ξένων , καὶ μετὰ πολλῆς σπουδῆς τὴν μετάνοιαν ἐπιδειξάμενος , καὶ ἐν βραχεῖα καιροῦ βραχὺ πολλοῦ χρόνου ἁμαρτήματα ἀφανίζει δυνηθείς · καὶ ὅπως , ἀκούσον . Οὐχὶ τρίτον ὁ Πέτρος ἠρνήσατο ; οὐχὶ μεθ’ ὄρου τρίτον α ; οὐχὶ θεραπευτικὸς ἀτελοῦς ῥήματα δείσας ; Τί οὖν ; πολλοῦ χρόνου ἐδέησεν αὐτῷ πρὸς μετάνοιαν ; Οὐδαμῶς · ἀλλ’ αὐτῇ τῇ νυκτὶ καὶ ἡλλύθησε καὶ ἀνέστη . Μετὰ γὰρ τὸ χαλεπὸν ἐκεῖνο πτώμα ( ἀρνήσεως γὰρ οὐδὲν ἴσον κακόν ) , πάλιν αὐτὸν πρὸς τὴν προτέραν ἐπανήγαγε τιμὴν ἡ μετάνοια , καὶ τὴν ἐπιστάσιαν τῆς Ἐκκλησίας τὴν ἀνὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην ἐνεχείρισε · καὶ ὁ πάντων μεῖζων , ἀπέδειξεν ἡμῖν αὐτὸν πλείονα τῶν ἀποστόλων ἀπάντων ἔχοντα τὴν εἰς τὸν Δεσπότην ἀγάπην . Τί δὲ οἱ Νινευῖται ; ἦλθε πρὸς αὐτοὺς ὁ προφήτης , ἀνέγνω τὴν ἀπόφασιν καθάπερ ἐπιστολὴν βασιλικήν , χόλασαν ἔχουσαν , καὶ ἔδοα λέγων · “ Ἔτι τρεῖς ἡμέραι , καὶ Νινευὶ καταστραφήσεται . ” Ἠκούσαν ταῦτα ἐκεῖνοι , καὶ οὐ διηπίστησαν , οὐ κατεφρόνησαν , ἀλλ’ εὐθέως ὁρμῶς ἀπάντων ἐπὶ τῶν νηστεῖαν , ἀνδρῶν , γυναικῶν , παίδων , καὶ οὐδὲ ἡ τῶν ἀλόγων φύσις ταύτης ἀτελὴς τῆς λειτουργίας ἦν · πανταχοῦ σάκκος , πανταχοῦ σποδός , πανταχοῦ θρήνος καὶ οἰμωγαί . Καὶ γὰρ καὶ αὐτὸς ὁ τὸ διάδημα περιειλημένος , ἀπὸ τοῦ
Lemmas: αἰσχύνω · οὐδέ γάρ , ὅτι ἐάν αἰσχύνω , φεύγω ὁ ἁμαρτία · ἐν δέ ὁ μετάνοια ποιέω αὐτός αἰσχύνω · οὐδέ γάρ ὅτι αἰσχύνω οὖον μετανοέω . ὁ γάρ μετανοέω ἐπί ὅς πράσσω δεινῶς , χόω μή ὁ ἁμάρτημα ἄξιος ἐπιδείκνυμι ὁ μετάνοια , καί αὐτός οὗτος ὁμῶς ἔχω ὁ ἀντίθινσον . ὁ μέν οὖν οὕδεπῶς κατέχω ὑπό ὁ πάθος παραινῶ μή ἀλῦναι · εὔκολος γάρ φυλάσσω μή ἐμπίπτω , ἢ ἐμπίπτω ἀφίστημι · ὁ δέ κατέχω καί κατεσραγμένοις , ἐάν ἐθέλω ἐπιδοῦναι[455 ] ἑαυτοῦ ταχέως ὁ μετάνοια , πολύς ἐπαγγέλλω σωτηρία ἐλπίς . καί γάρ καί ὁ καλός καί ὁ κακός , ὅταν ἐπί πλείων ἐγώ ἐνδιατρίβω , δυνατός γίγνομαι . καί φυτόν ἄρτι μέν φυτεύω ἐπί ὁ , εὐκόλως ἀνασπάω · χρόνος δέ πολύς ῥιζόω , οὐκέτι . καί οἰκοδομή νεοπαγής μέν εἰμί , περιτρέπω εὐκόλως · οπός ὁ ἐνοχλέω · πήγνυμι δέ καλῶς , πολύς παράγω ὁ καθίημι ἐπιχειρέω ὁ πρᾶγμα . καί θηρίον τόσος ἐμφυλωχωμένον πολύς χρόνος , δύσκολος ἐλαύνω . καί καθάπαρ πυρετός παρά μέν ὁ ἀρχή προσβάλλω , οὖον σφόδρα φλέγω · ὁ δή ὁ κάμνω · ἐπιδίδωμι δέ καί ὁ φῦλον ἐπαίρω , ανίατος διψάω παρασκευάζω λοιπός · κἀν παρασχάζω τις αὐτός ἐμφορέω ὁ στόμα , οὖον σβέννυμι , ἀλλά ἐκκαλέω ὁ χιμινω · οὗτος καί ἐπί ὁ πάθος συμβαίνω , εἄν παρά ὁ ἀρχή εἰσέρχομαι εἰς ὁ ψυχή ὁ ἡμέτερος μή κυλίνδω , μηδέ ἀποκλείω ὁ θύρα , ἐπαλθής τόσος , ἀνιάω ἐργάζομαι ὁ δέχομαι ὁ νόσημα . Ὀστεροῦν οὖον νωθρός ὁ ψυχή καί ἀλγωρος , χόω πολύς λαμβάνω πρός μετάνοια χρόνος , οὐδείς μέγας ἐργάζομαι , οὐδέ κατάλλαξις ὁ θεός ἑαυτοῦ διά ὁ οχλυεις · οὗτος καί ὁ διαχράω , καί ὁ προθυμία ξένος , καί μετά πολύς σπουδή ὁ μετάνοια ἐπιδείκνυμι , καί ἐν βραχύς καιρός βραχύς πολύς χρόνος ἁμάρτημα ἀφανίζω δύναμαι · καί ὅπως , ἀκούω . οὐ τρίτος ὁ Πέτρος ἀρνέομαι ; οὐ μετά ὁράω τρίτος ὅς ; οὐ θεραπευτικός ἀτελής ῥῆμα δείδω ; τις οὖν ; πολύς χρόνος δήω αὐτός πρός μετάνοια ; οὐδαμός · ἀλλά αὐτός ὁ νύξ καί ἡλλύθησε καί ἀνίστημι . μετά γάρ ὁ χαλεπός ἐκεῖνος πτώμα ( ἄρνησις γάρ οὐδείς ἴσος κακός ) , πάλιν αὐτός πρός ὁ πρότερος ἐπανάγω τιμή ὁ μετάνοια , καί ὁ ἐπιστασία ὁ ἐκκλησία ὁ ἀνά πᾶς ὁ οἰκέω ἐγχειρίζω · καί ὁ πᾶς μείζων , ἀποδείκνυμι ἐγώ αὐτός πλείων ὁ ἀπόστολος ἀπαντάω ἔχω ὁ εἰς ὁ δεσπότης ἀγάπη . τις δέ ὁ Νινευῖται ; ἔρχομαι πρός αὐτός ὁ προφήτης , ἀναγιγνώσκω ὁ ἀπόφασις καθάπερ ἐπιστολή βασιλικός , χολάω ἔχω , καί ἐσθίω λέγω · “ ἔτι τρεῖς ἡμέρα , καί Νινευὶ καταστρέφω . ” ἀκούω οὗτος ἐκεῖνος , καί οὖον διαπιστεω , οὖον καταφρονέω , ἀλλά εὐθύς ὁρμάω ἀπαντάω ἐπί ὁ νηστεία , ἀνήρ , γυνή , παῖς , καί οὐδέ ὁ ὁ ἄλογος φύσις οὗτος ἀτελής ὁ λειτουργία εἰμί · πανταχοῦ σάκκος , πανταχοῦ σποδός , πανταχοῦ θρήνος καί οἰμωγή . καί γάρ καί αὐτός ὁ ὁ διάδημα περιλαμβάνω , ἀπό ὁ