joannes-chrysostomus.eclogae-ixlviii-ex-diversis-homiliis-sp pg063_0666.1
θειαν βλέποντα , κἂν μυρίαις ἀλύσεσι περιχέηται , καὶ δεσμοτηρίον οὐκ διαπαντὸς , κἂν ἀναίσις δουλεύῃ , κἂν πένθῃ , κἂν ἐξορύττηται , κἂν καίηται , κἂν κατὰ μικρὸν δαπανᾷται τὸ σῶμα , κἂν ὁτοῖν ἄλλο πάσχῃ δεινόν , μακάρησε τὸν τοιούτον , εἰκὶ νάμῖς · ὅταν δὲ ἴδῃς ἕτερον ἐν ἀσάλγειᾳ καὶ πονηρίᾳ καὶ τοὺς ἔχοντας ζῶντα κακοῖς , καὶ πολλὰς ἀπολαύοντα τιμὰς , ἐπὶ τὸν ὁρῶν αὐτὸν ἀναβαίνουσα τὸν βασιλικόν , καὶ διάδημα περιεχέμενον καὶ ἀλυργὰ ἔχοντα , καὶ τῆς οἰκουμένης ἀπάσης κρατοῦντα , δάκρυσον διὰ τοῦτο τὸν τοιούτον καὶ ταλάνιζε . Οὐδὲν γὰρ ὄντως ἀθλιώτερον τῆς οὕτω διακειμένης ψυχῆς , κἂν ἀπασαν ὑποτεταγμένην ἔχῃ τὴν οἰκουμένην . Τί γὰρ ὀφελος ἐν χρήμασι πλουτεῖν , ὅταν κατὰ τὴν ἀρετὴν πάντων πενέστερος ᾖ ; τί δὲ κέρδος τοσούτων κρατεῖν , ὅταν ἑαυτοῦ καὶ τῶν ἑαυτοῦ παθῶν περιγεγμέναι μὴ δύνῃται ; Εἰ γὰρ οὐκ ἀρκεῖ εἰς σωτηρίαν ἡμῶν ἡ καθ’ ἡμᾶς αὐτῶν ἀρετή , ἀλλὰ δεῖ καὶ ἑτέρους ἔχοντας ἀπελθεῖν , ὅταν μὴτε ἑαυτοὺς μὴτε ἑτέρους διασώσωμεν , τί ποιοῦμεν ; πῶθεν λοιπὸν ἐλπίδα σωτηρίας ἔχομεν ; Εἰ τὸ εὐαρεστεῖν τῷ Θεῷ , τοῦτό ἐστιν ἀνθρώπων εἶναι · οὐ μὴ δὲ ὅπως τοῦτο κατορθώσειν ἀκούσαι θέλῃ , τί ἄν ἕτερον ἢ θρήνον ἔχοι ; Ἐννόησον οὖν ὅσον ἂν εἴη κακόν , τοῦ Χριστοῦ θέλοντος ἡμᾶς ἐξ ἀνθρώπων ἱσαγγέλους ποιῆσαι , αὐτοὺς δὲ ἀνθρώπων εἰς θηρία μεταπετεῖν . Τὸ γὰρ τῇ γαστρὶ δουλεύειν , καὶ τῇ τῶν χρημάτων ἐπιθυμίᾳ κατέχεσθαι , καὶ ὀργίζεσθαι καὶ δάκνειν καὶ λαχτάζειν , οὐκ ἀνθρώπιν , ἀλλὰ θηρίων ἐστίν . Ὦσπερ οὖν εἰς ῥαθυμίαν ἀποκλίνοντας καὶ ὑπὸ τῶν τυγχάνων βλαπτόμεθα · οὕτως , ἐὰν βουλώμεθα νῆφειν , κἂν μυρίοι ὅσων οἱ πρὸς τὴν κακίαν ἐλκόντες , οὐδὲν ἡμῶν τὴν σπουδὴν λυμηναῖσθαι δυνήσεται . Εἰ δὲ θέλεις μαθεῖν , ὅτι ἐν τῇ φύσει ἐπηεν ὁ Θεὸς τοὺς νόμους , τοὺς διακρίνοντας τί καλὸν καὶ τί πονηρόν , αὐτὴν τὴν ἡμῶν ἀναστροφὴν ἐρώτησον · πῶς ἄπικνες ὁ ποιῶντες τὰ κακά , φεύγουσι τῶν κακῶν τὴν προσηγόριαν ; ὁ μοιχὸς μοιχεύει · μοιχὸς δὲ ἀκούων αἰσχύνεται . Εἰπε τῷ ὁμολυσιμῶ μοιχῷ , Μοιχῷ , καὶ ὁ ποῖων ἤρεται , ἀκούων αἰσχύνεται · εἴπε τῷ ἐπόρῳ , Ἐπόριος , καὶ εἰς ὕβριν λαμβάνει τὴν προσηγόριαν τῶν ἰδίων ἔργων . Εἰ οὖν καλὸν ἡττὴ τὴν ἁμαρτίαν , τί φεύγεις τὴν προσηγόριαν ; Ἄλλ’ εἴπε τῷ σώφρονι , Σώφρον , καὶ οὐ τῷ ἔργῳ ἤδεται , οὐδὲ τὴν προσηγόριαν αἰσχύνεται · κάλεσον τὸν δίκαιον [ 825 ] δίκαιον , καὶ τῷ ἔργῳ στεφανοῦται , καὶ τῇ προσηγόριᾳ σιμνύνεται · κἂν γὰρ δι’ εὐλάβειαν παραιτήσηται τὸ ὄνομα , ἀλλ’ ἐν τῇ ψυχῇ ἄγεται τὴν εὐφροσύνην . Καὶ οὐδὲμὶαν δὲ πάλιν εὐρίσκεις τὴς κακίας εἰς οἰκείου προσώπου φαινομένην , ἐὰν μὴ δανείσηται πρόσωπον ἀρετῆς · καὶ πῶς ἄκουε . Ὁ ψευδόμενος οὐχ ὁμολογῶν τὸ ψεῦδος · φεύδεται , ἀλλ’ ἀλήθειαν ὑποκριμόνως · ἀπατῇ · ὁ δόλιος · οὐ δείκνυσι τὸν δόλον , ἀλλὰ σχηματίζεται τὴν φιλίαν καὶ πραγματεύεται τὴν πονηρίαν · ὁ συκοφάντης , ὅταν εἰσέλθῃ εἰς δικαστήριον , οὐ τοῦτο ὁμολογεῖς ὅπερ ἐστίν , εἰσέρχεται , ἀλλὰ μάρτυρα ἀληθείας · προστησάμενος τὸ σχῆμα , διὰ τοῦ ψεύδους τὸν μάρτυρα τῆς κακίας ἐνδείκνυται . Ἄλλα καὶ ἡ ψυχὴ ἡ ἡμετέρα , κἂν ἐν κακίαις ἐμφύηται , τὸ ὄνομα τὸ ἀγαθὸν ἀσπάζεται . Πολλοὶ γὰρ πολλάκις δυνάσται πλεονεξίαν πνέοντες , καὶ μηδὲν ἕτερον ἐννοοῦντες ἢ ἀρπαγὴν καὶ ἀδικίαν , δυσωποῦνται · παρὰ τινων , ἢ ἀνίενα · τῷ πέντῃ τὴν ἐπικειμένην
Lemmas: θεῖος βλέπω , κἀν μυρίος ἅλυσις περιχέω , καί δεσμοτηρίον οὐ διαπαντός , κἀν αναιτις δουλεύω , κἀν πένθος , κἀν ἐξορύσσω , κἀν καίω , κἀν κατά μικρός δαπανάω ὁ σῶμα , κἀν εἰκός ἄλλος πάσχω δεινός , μακάρω ὁ τοιοῦτος , ἴξ νάμι · ὅταν δέ ὁράω ἕτερος ἐν ἀσάλγειᾳ καί πονηρία καί ὁ ἔχω ζῶ κακός , καί πολύς ἀπολαύω τιμή , ἐπί ὁ ὁράω αὐτός ἀναβαίνω ὁ βασιλικός , καί διάδημα περιέχω καί ἀλυργὰ ἔχω , καί ὁ οἰκέω ἀπασάω κράτος , δάκρυ διά οὗτος ὁ τοιοῦτος καί ταλανίζω . οὐδείς γάρ εἰμί ἄθλιος ὁ οὗτος διάκειμαι Ψυχή , κἀν ἅπας ὑποτάσσω ἔχω ὁ οἰκέω . τις γάρ ὄφελος ἐν χρῆμα πλουτέω , ὅταν κατά ὁ ἀρετή πᾶς πένης εἰμί ; τίς δέ κέρδος τοσοῦτος κρατέω , ὅταν ἑαυτοῦ καί ὁ ἑαυτοῦ πάθος περιγίγνομαι μή δύναμαι ; εἰμί γάρ οὐ ἀρκέω εἰς σωτηρία ἐγώ ὁ κατά ἐγώ αὐτός ἀρετή , ἀλλά δεῖ καί ἕτερος ἔχω ἀπέρχομαι , ὅταν μήτε ἑαυτοῦ μήτε ἕτερος διασῴζω , τίς ποιέω ; πίνω λοιπός ἐλπίς σωτηρία ἔχω ; εἰμί ὁ εὐαρεστέω ὁ Θεός , οὗτος εἰμί ἄνθρωπος εἰμί · οὖον μή δέ ὅπως οὗτος κατορθόω ἀκούω ἐθέλω , τίς ἄν ἕτερος ἢ θρῆνος ἔχω ; ἐννοέω οὖν ὅσος εἄν εἰμί κακός , ὁ Χριστός ἐθέλω ἐγώ ἐκ ἄνθρωπος ἰσάγγελος ποιέω , αὐτός δέ ἄνθρωπος εἰς θηρίον μεταπίπτω . ὁ γάρ ὁ γαστήρ δουλεύω , καί ὁ ὁ χρῆμα ἐπιθυμία κατέχω , καί ὀργίζω καί δάκνω καί λαχτάζειν , οὐ ἀνθρώπινος , ἀλλά θηρίον εἰμί . ὥσπερ οὖν εἰς ῥᾳθυμία ἀποκλίνω καί ὑπό ὁ τυγχάνω βλάπτω · οὕτως , ἐάν βούλομαι νήφω , κἀν μυρίος ὅσος ὁ πρός ὁ κακία ἕλκω , οὐδείς ἐγώ ὁ σπουδή λυμαίνω δύναμαι . εἰμί δέ ἐθέλω μανθάνω , ὅτι ἐν ὁ φύσις ἐπαινέω ὁ θεός ὁ νόμος , ὁ διακρίνω τίς καλός καί τίς πονηρός , αὐτός ὁ ἐγώ ἀναστροφή ἐρωτάω · πῶς ἀπικνέομαι ὁ ποιέω ὁ κακός , φεύγω ὁ κακός ὁ προσηγορία ; ὁ μοιχός μοιχεύω · μοιχός δέ ἀκούω αἰσχύνω . εἶπον ὁ ομολυσιμος μοιχός , μοιχός , καί ὁ ποῖος ἥρῳ , ἀκούω αἰσχύνω · εἶπον ὁ ἐποράω , πόρις , καί εἰς ὕβρις λαμβάνω ὁ προσηγορία ὁ ἴδιος ἔργον . εἰμί οὖν καλός ᾄττω ὁ ἁμαρτία , τίς φεύγω ὁ προσηγορία ; ἄλλος εἶπον ὁ σώφρων , Σώφρων , καί οὖον ὁ ἔργον ἥδομαι , οὐδέ ὁ προσηγορία αἰσχύνω · καλέω ὁ Δίκαιος [ 825 ] Δίκαιος , καί ὁ ἔργον στεφανόω , καί ὁ προσηγορία σιμνυνω · κἀν γάρ διά εὐλάβεια παραιτέομαι ὁ ὄνομα , ἀλλά ἐν ὁ Ψυχή ἄγω ὁ Εὐφρόσυνος . καί οὐδείς δέ πάλιν εὑρίσκω σής κακία εἰς οἰκεῖος πρόσωπον φαίνω , ἐάν μή δανείζω πρόσωπον ἀρετή · καί πῶς ἀκούω . ὁ ψεύδω οὐ ὁμολογέω ὁ ψεῦδος · ἐφεύδω , ἀλλά ἀλήθεια υποκριμονος · απατός · ὁ δόλιος · οὖον δείκνυμι ὁ δόλος , ἀλλά σχηματίζω ὁ φίλιος καί πραγματεύομαι ὁ πονηρία · ὁ συκοφάντης , ὅταν εἰσέρχομαι εἰς δικαστήριον , οὖον οὗτος ὁμολογέω ὅσπερ εἰμί , εἰσέρχομαι , ἀλλά μάρτυς ἀλήθεια · προΐστημι ὁ σχῆμα , διά ὁ ψεῦδος ὁ μάρτυς ὁ κακία ἐνδείκνυμι . ἄλλος καί ὁ ψυχή ὁ ἡμέτερος , κἀν ἐν κακία ἐμφύω , ὁ ὄνομα ὁ ἀγαθός ἀσπάζομαι . πολλός γάρ πολλάκις δυνάστης πλεονεξία πνέω , καί μηδείς ἕτερος ἐννοέω ἢ ἁρπάγη καί ἀδικία , δυσωπέω · παρά τίνω , ἢ ἀνίημι · ὁ Πέντη ὁ ἐπίκειμαι