joannes-chrysostomus.eclogae-ixlviii-ex-diversis-homiliis-sp pg063_0503.1
δταν ἐπιστρέφαι δὲ · πολλοὶ μεταξὺ πλεονεκτοῦντες ἀνθρωπάσων , καὶ ἀπηλθὸν ἐπὶ φανερὰν δίκην · φοβήθητι μὴ καὶ σὺ τοῦτο πάθῃς ἀναπολογήτως . Ἄλλὰ πολλοὺς ἔδωκα προθεσίαν , ὁ Θεὸς ἱσομολγήσασθαι ἐν ἑσχάτῳ ἥρᾳ . Τί οὖν , καὶ σὺ εἶπας ; Ἰσὼς εἶπες , φησί . Τί λέγεις , Ἰσως , καὶ Ἐνίοτε καὶ Πολλάκις ; ἐννόουν δτι περὶ ψυχῆς βουλεύῃ , καὶ τὶθες καὶ τὸ ἀναντῖον , καὶ Λογίζου καὶ λέγε · Τί δαι , ἐὰν μὴ δῷ ; Τί δαι , ἐὰν δῷ ; φησίν . Ἔδωκα μὲν αὐτὸς · πλὴν τοῦτο ἐκείνου ἀσφαλέστερον καὶ καρποδωτέρον . Ἐὰν μὲν γὰρ ἤδη ἄρξῃ , τὸ πᾶν ἐκέρδανας , ἄν τε λάβῃς , ἄν τε μὴ λάβῃς , προθεσίαν · ἄν δὲ ἀεὶ μένῃς , δι’ αὐτὸ τοῦτο πολλὰκις οὐ λήψῃ . Σὺ δὲ ἐς μὲν πολέμους ἐξῆλθες , οὐ λέγεις , Οὐχ ἀνάγκη διαβιέσθαι , Ἰσὼς ἐπανήξω · οὐδὲ περὶ γάμου βουλευόμενος λέγεις , Λάβω γυναῖκα πανυχράν , πολλοὶ παρὰ δόξαν καὶ οὕτως ἐπιλούστησαν · οὐδὲ οἰκίαν οἰκοδομοῦμενος , Καταβάλω θεμελίους σαθροὺς , πολλὰχὶ καὶ οὕτως ἔστησαν [ 459 ] οἰκίαι · ὑπὲρ δὲ ψυχῆς βουλευόμενος , τοὺς σαθροτέρους ἔχαιρεῖς , τὸ Ἰσως καὶ Ἐνίοτε καὶ πολλὰκις τίθεις , καὶ τοὺς ἀδηλους ἐπιτρέπεις σαυτῷν ; Οὐ τῷ ἀδήλῳ , φῆς , ἀλλὰ τῇ τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίᾳ · φιλάνθρωπος γὰρ ὁ Θεός . Οὐδὰ κάγώ · ἀλλ’ ὁ φιλάνθρωπος οὕτως κάχεινους , ὡςπερ εἶπον , ἀνήρτησας . Βούλει μαθεῖν πῶς ἐστιν ἡμῶν ἀγαθὸς ὁ Δεσπότης ; ἀνήλθεν ὁ τελωνὴς μυρίων γέμων ἁμαχιῶν , καὶ εἶπών , Ἐλάσθητί μοι , μόνον , κατήλθε δικαιωμένος . Καὶ διὰ τοῦ προφήτου δὲ φησιν ὁ Θεός · Δι’ ἁμαρτιῶν βραχὺ εἰ ἐλύπησα αὐτόν · καὶ εἶδον δτι ἐλύπηθη , καὶ ἐπορεύθη στῦττὸς , καὶ ἱσάσμηρ τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ . Τί τῆς φιλανθρωπίας ταύτης ἰσον ; Ἴνα συγνώσῃ μόνον , ἀφῆκε τὰ ἁμαρτήματα . Ἡμεῖς δὲ οὐδὲ αὐτὸ τοῦτο ποιούμεν · διὸ μάλιστα αὐτὸν παροργίζομεν . Ὁ γὰρ καὶ διὰ μικρῶν Ὀσεως γενόμενος , ὅταν μηδὲ τοῦτον τύχῃ , εἰκῶτος ἀγανακτεῖ , καὶ τὴν ἑσχάτην ἀπαίτει τιμωρίαν ἡμῖν · ὑπερβολούσης γὰρ ἐστι τοῦτο καταφρονήσεως . Τίς γοῦν ἐλύπηθη ποτὲ δι’ ἁμαρτίας ; τίς ἐστάνεξε ; τίς τὸ σῆθος ἐπλήσεν ; Οὐδεὶς ἔγωγε οἶμαι · ἀλλὰ μυρίας μὲν ἡμέρας θρηνοῦσιν ἄνθρωποι , ὑπὲρ οἰκετῶν ἀποθανόντων , ὑπὲρ ζημίας χρημάτων , τὴν δὲ ψυχὴν ἀπολλύντες καθ’ ἑκάστην ἡμέραν , οὐδὲ εἰς νοῦν βαλλόμεθα . Πῶς οὖν δυνήση τὸν Θεὸν ἐξελύσσασθαι , ὅταν μηδὲ δτι ἥμαρτες εἴδῃς ; Ναί , φησίν , ἥμαρτον . Ναί μοι λέγεις τῇ γλώττῃ · εἴπὲ τῇ διανοίᾳ , καὶ μετὰ τοῦ ῥήματος στέναξον , ἵνα διηνεκῶς εὐθυμῆς · καὶ γὰρ εἰ ἠλγοῦμεν ἐπὶ τοῖς ἁμαρτήμασιν , εἰ ἐστενάζομεν ἐπὶ τοῖς πληγελήμασιν , οὐδὲν ἂν ἄλλο ἡμᾶς ἐλύπησεν , τῆς δυνάμεως ταύτης πάσαν ἀθυμίαν παραδυμένης . Ὑστεροῦν τῷ στορβοῦν τὸν πετεινὸν ὄφελος οὐδὲν ὑπὸ τῆς πτηξίδος ἀλόντα · ἀλλ’ εἰκὴ καὶ μάτην πτερύσσεσται · οὕτως σοὶ καὶ τῶν λογισμῶν οὐδὲν ὀφελος , ἐὰν κατὰ κράτος ὑπὸ τῆς πονηρᾶς ἐπιθυμίας ἀλῷς . Εἰ γὰρ οὐδ’ ὁ θέλων ἀσχημονήσαι ἐνταῦθα , ἐπὶ μυριάδων ἔχει τοσούτων τ’ · ποιήσομεν ; Οὐδὲ γὰρ τὸ τῶν προτέρων ἀποσῖναι κακῶν μόνον , ἀλλὰ καὶ τὸ ἀμείνونا ἐπιδεικνᾶσθαι καλῶ , λέγεται μετάνοια · Ἐκκλίνου γὰρ , φησίν , ἀπὸ κακοῦ , καὶ ποίησον ἀγαθόν . Οὐδὲ γὰρ ἀρκεῖς εἰ ὑγιειαν ἡμῖν τὸ βέλος ἐξέλασ μόνον , ἀλλὰ καὶ τὸ φάρμακα ἐπιθεῖναι τῷ τραύματι . Συμβαίνει δὲ τινὰ μεταγνόντα κατορθῶσαι πολλὰ καὶ μεγάλα , μεταξὺ δὲ ἁμαρτεῖν πάλιν τῶν κατορθωμάτων ἐκείνων ἁμαρτίαν ἀντιρμόπον · καὶ τοῦτο μάλιστα ἰκανὸν εἰς ἀπόγνωσιν ἐμβαλεῖν , ὡς τῶν οἰκοδομηθέντων καθεαρεθέντων , καὶ πάντων ἐκείνων μάτην καὶ εἰς κενὸν ποιηθέντων αὐτῷ . Δεὶ δὲ ἐκεῖνο λογίζεσθαι , καὶ τοῦτον ἐκπροθεῖν τὸν λογισμόν , δτι εἰ μὴ φθόσαντες κατορθωμάτων μέτρον ἀντίρροπον τοῖς μετὰ ταῦτα γενομένοις ἁμαρτήμασιν ἀπεθέμεθα , οὐδὲν ἂν ἡμᾶς · σφόδρα καὶ ὀλοσχερῶς καταδυῖναι ἐκάλυσε . Νυνὶ δὲ καθάπερ τις θώρᾳξ ἰσχυρὸς βέλος δεῖ καὶ πικρὸν δεχόμενος , οὐχ ἀφήκεν ἐργάσασθαι τὸ αὐτοῦ , ἀλλ’ αὐτὸς διατμηθεὶς τὸν πολὺν ἡμῖν τῷ σώματι κίνδυνον ... Οὐ δεῖνὸν τοίνυν τὸν πολεμοῦντα τρωθῆναι , ἀλλὰ τὸ μετὰ τὴν πληγὴν ἀπογνῶναι καὶ ἀμελῆσαι τοῦ τραύματος . Οὐδεὶς ἔμπορος ἀπαξ [ 460 ] ναυαγίῳ περιπεσών καὶ τὸν φόρτον ἀπολέσας , ἀπόστη τοῦ πλεῖν , ἀλλὰ πάλιν τὴν θάλασσαν καὶ τὰ μακρὰ διαβαίνει πελάγη , καὶ τὸν πρότερον ἀνακτάται πλοῦτον . Πολλάκις ἀθληταὶ θεωροῦντες μετὰ πολλὰ πτώματα στεφανίτας γενομένους . Ἡδὴ δὲ καὶ στρατιώτης πολλάκις φυγών , ἔσχεν τὸν ἀριστεὺς ἀνδείξει , καὶ τῶν πολεμίων ἐχράτηκε . Πολλοὶ δὲ καὶ τῶν τὸν Χριστὸν ἀρνησαμένων διὰ τὸν τῶν βασιλέων φόβον , ἀνεμαχάσαντο πάλιν , καὶ τὸν τοῦ μαρτυρίου στέφανον ἀπηλθὸν ἀναδεσάμενοι . Εἰ δὲ τούτων ἕκαστος ἐκ τῆς προτέρας πληγῆς ἀπέγνω , οὐχ ἂν τῶν δευτέρων ἀπέλαυσεν ἀγαθῶν . Ὅν γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν , χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ , ψ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: δ ἐπιστρέφω δέ · πολύς μεταξύ πλεονεκτέω ἀνθρωπάσων , καί ἀπέρχομαι ἐπί φανερός δίκη · φοβέω μή καί σύ οὗτος πάσχω ἀναπολόγητος . ἀλλά πολύς δίδωμι προτίθημι , ὁ θεός ἱσομολγήσασθαι ἐν ἔσχατος Ἥρα . τις οὖν , καί σύ εἶπον ; Ἰσῶς εἶπον , φημί . τις λέγω , ἴσως , καί ἐνίοτε καί πολλάκις ; ἐννοέω δ περί Ψυχή βουλεύω , καί τίθημι καί ὁ ἀναντῖον , καί Λογίζου καί λέγω · τις δή , ἐάν μή δίδωμι ; τις δή , ἐάν δίδωμι ; φημί . δίδωμι μέν αὐτός · πλήν οὗτος ἐκεῖνος ἀσφαλής καί καρποδωτέρον . ἐάν μέν γάρ ἤδη ἄρχω , ὁ πᾶς κερδαίνω , ἄν τε λαμβάνω , ἄν τε μή λαμβάνω , προτίθημι · ἄν δέ ἀεί μένω , διά αὐτός οὗτος πολλάκις οὖον λαμβάνω . σύ δέ εἰς μέν πόλεμος ἐξέρχομαι , οὖον λέγω , οὐχ ἀνάγκη διαβιιημι , Ἰσῶς ἐπανήκω · οὐδέ περί γάμος βουλεύω λέγω , λαμβάνω γυνή πανυχραω , πολύς παρά δόξα καί οὕτως ἐπιλούω · οὐδέ οἰκίον οἰκοδομέω , καταβάλλω θεμέλιος σαθρός , πολλάκις καί οὕτως ἵστημι [ 459 ] οἰκίον · ὑπέρ δέ Ψυχή βουλεύω , ὁ σαθρός χαίρω , ὁ ἴσως καί ἐνίοτε καί πολλάκις τίθημι , καί ὁ ἄδηλος ἐπιτρέπω σαυτός ; οὖον ὁ ἄδηλος , φημί , ἀλλά ὁ ὁ Θεός φιλανθρωπία · φιλάνθρωπος γάρ ὁ Θεός . οὐδή κἀγώ · ἀλλά ὁ φιλάνθρωπος οὕτως καχεινοος , ὡς εἶπον , ἀναρτάω . βούλομαι μανθάνω πῶς εἰμί ἐγώ ἀγαθός ὁ Δεσπότης ; ἀνέρχομαι ὁ τελώνης μυρίος γέμω ἀμάχιον , καί εἶπον , λανθάνω ἐγώ , μόνος , κατέρχομαι δικαιώνω . καί διά ὁ προφήτης δέ φημί ὁ Θεός · διά ἁμαρτία βραχύς εἰμί λυπέω αὐτός · καί εἶδον δ λυπέω , καί πορεύω στῦττὸς , καί ἱσάσμηρ ὁ ὁδός αὐτός . τις ὁ φιλανθρωπία οὗτος ἴσος ; ἵνα συγγιγνώσκω μόνος , ἀφίημι ὁ ἁμάρτημα . ἐγώ δέ οὐδέ αὐτός οὗτος ποιέω · διό μάλιστα αὐτός παροργίζω . ὁ γάρ καί διά μικρός Ὀσεως γίγνομαι , ὅταν μηδέ οὗτος τυγχάνω , ἔοικα ἀγανακτέω , καί ὁ ἔσχατος ἀπαιτέω τιμωρία ἐγώ · υπερβολουω γάρ εἰμί οὗτος καταφρόνησις . Τῖς γοῦν λυπέω ποτέ διά ἁμαρτία ; τίς ἐστάνεξε ; τίς ὁ Σήθος πίμπλημι ; οὐδείς ἔγωγε οἴομαι · ἀλλά μυρίος μέν ἡμέρα θρηνέω ἄνθρωπος , ὑπέρ οἰκέτης ἀποθνῄσκω , ὑπέρ ζημία χρῆμα , ὁ δέ ψυχή ἀπόλλυμι κατά ἕκαστος ἡμέρα , οὐδέ εἰς νόος βάλλω . Πῶς οὖν δύναμαι ὁ θεός ἐξέρχομαι , ὅταν μηδέ δ ἁμαρτάνω οἶδα ; Ναίς , φημί , ἁμαρτάνω . Ναίς ἐγώ λέγω ὁ γλῶσσα · εἶπον ὁ διάνοια , καί μετά ὁ ῥῆμα στενάζω , ἵνα διηνεκής εὐθυμέω · καί γάρ εἰμί ἀλγέω ἐπί ὁ ἁμάρτημα , εἰμί στενάζω ἐπί ὁ πληγελήμασιν , οὐδείς εἄν ἄλλος ἐγώ λυπέω , ὁ δύναμις οὗτος πᾶς ἀθυμία παραδύω . ὑστερέω ὁ στορβοῦν ὁ πετεινός ὄφελος οὐδείς ὑπό ὁ πτηξίδος ἀλέω · ἀλλά εἰκῇ καί μάτην πτερύσσω · οὕτως σύ καί ὁ λογισμός οὐδείς ὄφελος , ἐάν κατά κράτος ὑπό ὁ πονηρός ἐπιθυμία ἁλίσκομαι . εἰμί γάρ οὐδέ ὁ ἐθέλω ἀσχημονέω ἐνταῦθα , ἐπί μυριάς ἔχω τοσοῦτος τε · ποιέω ; οὐδέ γάρ ὁ ὁ πρότερος ἀφίημι κακός μόνος , ἀλλά καί ὁ ἀμάω ἐπιδείκνυμι καλέω , λέγω μετάνοια · ἐκκλίνω γάρ , φημί , ἀπό κακός , καί ποιέω ἀγαθός . οὐδέ γάρ ἀρκέω εἰμί ὑγίεια ἐγώ ὁ βέλος ἐξαιρέω μόνος , ἀλλά καί ὁ φάρμακον ἐπιτίθημι ὁ τραῦμα . συμβαίνω δέ τις μεταγιγνώσκω κατορθόω πολύς καί μέγας , μεταξύ δέ ἁμαρτάνω πάλιν ὁ κατόρθωμα ἐκεῖνος ἁμαρτία αντιρμοπως · καί οὗτος μάλιστα ἱκανός εἰς ἀπόγνωσις ἐμβάλλω , ὡς ὁ οἰκοδομέω καθαιρέω , καί πᾶς ἐκεῖνος μάτην καί εἰς κενός ποιέω αὐτός . Δεύς δέ ἐκεῖνος λογίζομαι , καί οὗτος ἐκπροθέω ὁ λογισμός , δ εἰμί μή φθονέω κατόρθωμα μέτρον ἀντίρροπος ὁ μετά οὗτος γίγνομαι ἁμάρτημα ἀποτίθημι , οὐδείς εἄν ἐγώ · σφόδρα καί ὁλοσχερῶς καταδύω ἐκάλυσε . νυνί δέ καθάπερ τις θώραξ ἰσχυρός βέλος δεῖ καί πικρός δέχομαι , οὐ ἀφίημι ἐργάζομαι ὁ αὐτός , ἀλλά αὐτός διατέμνω ὁ πολύς ἐγώ ὁ σῶμα κίνδυνος ... οὖον δεινός τοίνυν ὁ πολεμέω τιτρώσκω , ἀλλά ὁ μετά ὁ πληγή ἀπογιγνώσκω καί ἀμελέω ὁ τραῦμα . οὐδείς ἔμπορος ἅπαξ [ 460 ] ναυάγιον περιπίπτω καί ὁ φόρτος ἀπόλλυμι , ἀφίστημι ὁ πλέω , ἀλλά πάλιν ὁ θάλασσα καί ὁ μακρός διαβαίνω πέλαγος , καί ὁ πρότερος ανακτώ πλοῦτος . πολλάκις ἀθλητής θεωρέω μετά πολύς πτῶμα Στεφανίτας γίγνομαι . ἤδη δέ καί στρατιώτης πολλάκις φυγή , ἔχω ὁ ἀριστεύς ἀναδείκνυμι , καί ὁ πολέμιος χράω . πολλός δέ καί ὁ ὁ Χριστός ἀρνέομαι διά ὁ ὁ βασιλεύς φόβος , ἀναμάχομαι πάλιν , καί ὁ ὁ μαρτύριον στέφανος ἀπέρχομαι ἀναδέω . εἰμί δέ οὗτος ἕκαστος ἐκ ὁ πρότερος πληγή ἀπογιγνώσκω , οὐ εἄν ὁ δύο ἀπολαύω ἀγαθός . ὅς γίγνομαι πᾶς ἐγώ ἐπιτυγχάνω , χάρις καί φιλανθρωπία ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , ψ ὁ δόξα καί ὁ κράτος εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .