joannes-chrysostomus.eclogae-ixlviii-ex-diversis-homiliis-sp pg063_0551.2
643 ὤηται χρήματα , πάντων ἐστὶν ἀθλιώτερος · οὕτω καὶ ὁ τὸ συνεῖδὸς κεκαθαρισμένον ἔχων , κἂν βάκρια περιβεβλημένος ἦ , καὶ λιμῷ καλῶν , τῶν σφόδρα τρυφῶντων ἐστὶν εὐθυμότερος . Διὰ τοῦτο χρήματα ἔχεις , ἵνα λύσῃς πενίαν , οὐχ ἵνα πραγματεύσῃ πενίαν · οὐ δὲ ἐν προσχρήσει παραμεῖναι μεῖζονα ἐργάζῃ τὴν συμφορὰν , καὶ πωλῇς φιλανθρωπίαν χρημάτων . Πώλησον , οὐ καλῶν , ἀλλὰ βασιλείας ὁρατῶν . Μὴ μικρὰν λάβῃς τιμὴν τοῦ τοσούτου κατορθώματος · τόκον ἐκατοσταῖον , ἀλλὰ τὴν ἀθάνατον ζωὴν ἐκεῖνην . Τί πτωχὸς εἶ καὶ πένθης καὶ μικρολόγος , ὀλίγου τὰ μεγάλα πωλῶν , χρημάτων ἀπολλυμένων ; τί τὸν Θεὸν ἀφεῖς ἀνθρώπινα κερδαίνεις κέρδη ; τί τὸν πλουτοῦντα παραβαίνεις , τὸν οὐκ ἔχοντα ἐνοχλεῖς , καὶ τὸν ἀποθνήσκει καταλείπεις , τῷ ἀγνώμονι συμβάλλεις ; Ἐκεῖνος ἀποδοῦναι ἐπιθυμεῖ , οὗτος · δὲ καὶ δυσχεραίνει ἀποδοῦναι · οὗτος μὲν τὴν ἐκατοστὴν ἀποδίδωσι , ἐκεῖνος δὲ ἐκατονταπλασίονα , καὶ ζωὴν αἰώνιον · οὗτος μετὰ ὑβρεῶν καὶ λοιδοριῶν , ἐκεῖνος μετὰ ἐπαίνων καὶ εὐφημίας · οὗτος σοι βασκανίαν ἐγείρει , ἐκεῖνος δὲ καὶ στεφάνους σοι πλέκει · οὗτος μὲν ἐνταῦθα , ἐκεῖνος δὲ καὶ ἔκει καὶ ἐνταῦθα . [ 509 ] Ἀρ’ οὖν οὐκ ἔσχάτης τοῦτο ἀνοίας , τὸ μὴδὲ τοῦτο κερδαίνειν ; Τὰ χρήματα δὲ κεκτηθῆναι ἐν τάξει ὁποσούτων καὶ μὴ δοῦλον , ὥστε κρατεῖν αὐτά , καὶ μὴ κρατεῖσθαι παρ’ αὐτῶν . Χρήματα γὰρ διὰ τοῦτο εἴρηται , ἵν’ εἰ · τὰς ἀναγκαίας αὐτοῖς χρήσῃ διακονίας , οὐχ ἵνα εἰς φυλακὴν ἀποθώμεθα · δοῦλον γὰρ τὸ τηρεῖν , τὸ δὲ ἀναλίσκειν τοῦ κυρίου , καὶ πολλὴν ἔχοντος τὴν ἐξουσίαν . Ὡστε οὕτω ἀφρονέστατον τοῦ χρημάτων δούλου · δοκεῖ κρατεῖν , κρατούμενος · δοκεῖ κύριος εἶναι , δοῦλος ἄν · καὶ δεσμὰ περιτίθεται ἑαυτῷ , ὡς πάντων κρατῶν ἀγιάλλειν · καὶ χαλεπώτερον τὸ θηρίον καθ’ ἑαυτοῦ ἐργαζόμενος , εὐφραίνεται καὶ πηδᾷ αἰχμάλωτος γινόμενος · καὶ ὁρῶν κυνὰ λυττῶντα καὶ ἐφάλλομενον αὐτοῦ τῇ ψυχῇ , ἀνθ’ ὧν δῆσαι καὶ λιμῷ θῆσαι , ἀφθονον αὐτῷ παρέχει τροφήν , ἵνα μειζόνως ἐφάλληται , καὶ φοβερώτερος ἦ . Μὴ τοίνυν ἀπὸ τοῦ πολλὰ περιβάλλεσθαι νομίζῃ σοι προσγενέσθαι τινα ἡδονήν , ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ μὴ θελῆν πλουτεῖν . Ἄν γὰρ ἐπιθυμῇς πλουτεῖν , οὐδέποτε μαστιζόμενος · παύση · ἔως γὰρ ἐστιν οὗτος ἀτέλειστος , καὶ ὁσηπερ ἂν προελθῇς πλείονα ὁδόν , τοσούτῳ μᾶλλον τοῦ τέλους ἀφέστηκας , καὶ ὅσω ἐν πλείοσιν ἑτέρων ἐπιθυμῇς , τοσούτῳ μᾶλλον ἐπιτείνεται τὰ τῆς βασκανίας · ἐπαὶ καὶ διώκοντες τότε ἀνακινεῖσθαι ἑαυτούς , ὅταν ὅσον βουλώμεθα πίνωμεν · ἔως δ’ ἂν διψῶμεν , κλὴν πάσας ἐξαντλήσωμεν τὰς πηγὰς , μείζων ἡμῖν ἡ βάσανος γίνεται . Καὶ καθάπερ τὸν δακμόνην , ὅταν ἴδῃς καὶ ἐπὶ τοῦ νώτου , καὶ ἐπὶ τῶν χειρῶν , πολλάκις δὲ καὶ ἐπὶ τῶν πόδων σεσιδηρωμένον , διὰ τοῦτο μάλιστα ταλαιπώρεις · οὕτω καὶ τὸν πλούσιον , ὅταν θεάσῃ μυρία περιβεβλημένον πράγματα , μὴ διὰ ταῦτα πλουσίον , ἀλλὰ διὰ ταῦτα μὲν οὐν αὐτὰ ἄθλιον εἶναι νομίζε · μετὰ γὰρ τῶν δεσμῶν τούτων καὶ δεσμοφυλάκας ἔχει χαλεπὸν , τὸν πονηρὸν ἔρωτα τῶν χρημάτων , δς οὐκ ἀφήσει ὑπαρχόντος τοῦτο τὸ δεσμωτήριον , ἀλλὰ μυρίας αὐτῷ κατασκευάζει καὶ πέδας καὶ φυλακὰς καὶ θύρας καὶ μοχλοὺς , καὶ εἰς τὴν ἐνδοτέραν αὐτὸν ἐμβαλὼν φυλακήν , πείθει καὶ θάσσει τοὺς δεσμοὺς τούτους , ἵνα μηδ’ ἐλπίδα τινὰ ἀπαλλαγῆς εὕρῃ τῶν ἐπικειμένων κακῶν . Οὐ τοσούτων γὰρ πένθης ἐφίεται τῶν ἀναγκαίων , ὡς τῶν περιττῶν ὁ πλουτῶν · οὐδ’ αὐ τῶ
Lemmas: 643 ὠθέω χρῆμα , πᾶς εἰμί ἄθλιος · οὗτος καί ὁ ὁ σύνοιδα καθαρίζω ἔχω , κἀν βάκρια περιβεβλημένος εἰμί , καί λιμός καλός , ὁ σφόδρα τρυφάω εἰμί εὔθυμος . Ζεύς οὗτος χρῆμα ἔχω , ἵνα λύω πενία , οὐ ἵνα πραγμάτευση πενία · οὖον δέ ἐν πρόσχρησις παραμένω μείζων ἐργάζομαι ὁ συμφορά , καί πωλέω φιλανθρωπία χρῆμα . πωλέω , οὖον καλός , ἀλλά βασίλεια ὁρατής . μή μικρός λαμβάνω τιμή ὁ τοσοῦτος κατόρθωμα · τόκος εκατοσταιω , ἀλλά ὁ ἀθάνατος ζωή ἐκεῖνος . τις πτωχός εἰμί καί πενθέω καί μικρολόγος , ὀλίγος ὁ μέγας πωλέω , χρῆμα ἀπόλλυμι ; τίς ὁ θεός ἀφίημι ἀνθρώπινος κερδαίνω κέρδος ; τίς ὁ πλουτέω παραβαίνω , ὁ οὐ ἔχω ἐνοχλέω , καί ὁ ἀποθνήσκω καταλείπω , ὁ ἀγνώμων συμβάλλω ; ἐκεῖνος ἀποδίδωμι ἐπιθυμέω , οὗτος · δέ καί δυσχεραίνω ἀποδίδωμι · οὗτος μέν ὁ ἐκατοστός ἀποδίδωμι , ἐκεῖνος δέ εκατονταπλασιαδων , καί ζωή αἰώνιος · οὗτος μετά ὕβρις καί λοιδορία , ἐκεῖνος μετά ἔπαινος καί Εὐφημία · οὗτος σύ βασκανία ἐγείρω , ἐκεῖνος δέ καί στέφανος σύ πλέκω · οὗτος μέν ἐνταῦθα , ἐκεῖνος δέ καί ἐκεῖ καί ἐνταῦθα . [ 509 ] ἀρά οὖν οὐ ἔσχατος οὗτος ἄνοια , ὁ μηδέ οὗτος κερδαίνω ; ὁ χρῆμα δέ κτάομαι ἐν τάξις οποσουος καί μή δοῦλος , ὥστε κρατέω αὐτός , καί μή κρατέω παρά αὐτός . χρῆμα γάρ διά οὗτος εἴρω , ἵνα εἰμί · ὁ ἀναγκαῖος αὐτός χράω διακονία , οὐ ἵνα εἰς φυλακή ἀποτίθημι · δοῦλος γάρ ὁ τηρέω , ὁ δέ ἀναλίσκω ὁ κύριος , καί πολύς ἔχω ὁ ἐξουσία . ὡστε οὗτος ἄφρων ὁ χρῆμα δοῦλος · δοκέω κρατέω , κρατέω · δοκέω κύριος εἰμί , δοῦλος ἄν · καί δεσμός περιτίθημι ἑαυτοῦ , ὡς πᾶς κράτος ἀγιάλλειν · καί χαλεπός ὁ θηρίον κατά ἑαυτοῦ ἐργάζομαι , εὐφραίνω καί πηδάω αἰχμάλωτος γίγνομαι · καί ὁράω κύω λυσσάω καί ἐφάλλομαι αὐτός ὁ Ψυχή , ἀντί ὅς δήω καί λιμός θῆσαι , ἄφθονος αὐτός παρέχω τροφή , ἵνα μέγας ἐφάλλομαι , καί φοβερός εἰμί . μή τοίνυν ἀπό ὁ πολύς περιβάλλω νομίζω σύ προσγίγνομαι τις ἡδονή , ἀλλά ἀπό ὁ μή θελέω πλουτέω . ἄν γάρ ἐπιθυμέω πλουτέω , οὐδέποτε μαστίζω · παύω · ἔως γάρ εἰμί οὗτος ἀτέλειστος , καί ὅσος εἄν προέρχομαι πλείων ὁδός , τοσοῦτος μᾶλλον ὁ τέλος ἀφίστημι , καί ὅσος ἐν πλείων ἕτερος ἐπιθυμέω , τοσοῦτος μᾶλλον ἐπιτείνω ὁ ὁ βασκανία · πη καί διώκω τότε ἀνακινέω ἑαυτοῦ , ὅταν ὅσος βούλομαι πίνω · ἔως δέ εἄν διψάω , κλῆς πᾶς ἐξαντλέω ὁ πηγή , μείζων ἐγώ ὁ βάσανος γίγνομαι . καί καθάπερ ὁ δάκνω , ὅταν ὁράω καί ἐπί ὁ νῶτον , καί ἐπί ὁ χείρ , πολλάκις δέ καί ἐπί ὁ Πόδων σιδηρόω , διά οὗτος μάλιστα ταλαιπωρέω · οὗτος καί ὁ πλούσιος , ὅταν θεάομαι μυρίος περιβάλλω πρᾶγμα , μή διά οὗτος πλούσιος , ἀλλά διά οὗτος μέν ὀν αὐτός ἄθλιος εἰμί νομίζω · μετά γάρ ὁ δεσμός οὗτος καί δεσμοφύλαξ ἔχω χαλεπός , ὁ πονηρός Ἔρως ὁ χρῆμα , ΔΣ οὐ ἀφίημι ὑπάρχω οὗτος ὁ δεσμωτήριον , ἀλλά μυρίος αὐτός κατασκευάζω καί πέδη καί φυλακή καί θύρα καί μοχλός , καί εἰς ὁ ἐνδοτέραν αὐτός ἐμβάλλω φυλακή , πείθω καί ταχύς ὁ δεσμός οὗτος , ἵνα μηδέ ἐλπίς τις ἀπαλλαγή εὑρίσκω ὁ ἐπίκειμαι κακός . οὖον τοσοῦτος γάρ πενθέω ἐφίημι ὁ ἀναγκαῖος , ὡς ὁ περισσός ὁ πλοῦτος · οὐδέ αὖος ὁ