joannes-chrysostomus.eclogae-ixlviii-ex-diversis-homiliis-sp pg063_0633.1
πλοῦτον πολὺν , κατάλιπε τοῦ Θεοῦ τὴν πρόνοιαν . Ὁ γὰρ , μηδὲν σοῦ ποιήσας , καὶ ψυχὴν δὸς καὶ σῶμα διαπλάσας καὶ ζωὴν χαρισάμενος , ὅταν ἴδῃ τοσαύτην ἐπιδεικνυμένην φιλοτιμίαν , πῶς οὐ πάντα αὐτὸς ἀνοίξει πλοῦτον ; Εἰ γὰρ Ἥλις ὀλίγῳ τερπεῖν ἀλείφῃ , ἐπαύσε εἰδε τὴν γυναῖκα ἐκείνην τῶν παιδῶν αὐτῶν προτιμησασαν , ἄλωνας καὶ ληνούς ἐπὶ τοῦ δωματίου τῆς χήρας ἐθεῖνεν · ἀνέψουν οὖ τοῦ Ἥλια δεσπότου πᾶσην ἐπιδείξεται φιλοπροσύννην . Εἰ βούλει πλουσίους τοὺς παῖδας καταλιπεῖν , τὸν Θεὸν κατάλιπε ὀφειλέτην αὐτοῖς · αὐτοὶ μὲν γὰρ τὰ χρήματα ἂν λάβωσι , οὐδὲ ὅπου δώσουσιν [ 590 ] ἴσασιν · ἂν δὲ σὺ προλάβων αὐτὰ τῷ Θεῷ δανείσης , ἀκύλος μένει λουπὸν ὁ θησαυρός , καὶ μετὰ πολλῆς ἔσται εὐκολίας ἡ ἀναπαδοσίς . Καὶ γὰρ χάριν ἔχει καὶ ὀφειλῶν καὶ καταβάλλων ἡμῖν ὁ Θεός , καὶ τοὺς δανειστάς αὐτοῦ τῶν οὐ δανεισκότων ἡδίων ὁρᾷ · καὶ οἱς μάλιστα ὀφείλει , τούτους μάλιστα φιλεῖ . Ὥστε εἰ βούλει φίλον αὐτὸν ἔχειν , κατάστησον χρεώτην . Οὐ γὰρ οὕτω χαίρει δανειστὴς ἑαυτέλας ἔχων , ὡς ὁ Θεὸς εὐφραίνεται δανειστὴς ἔχων · καὶ οἱς μὲν οὐδὲν ὀφείλει , τούτους καὶ ἀποφεύγει · οἱς δὲ ὀφείλει , τούτους καὶ ἐπιφέρει . Τί τοίνυν τοῖς ἀνθρώποις τὰς παρακαταθήκας παρέχεις ; Ἐστην ὁ Χριστὸς ἐτοιμος ὑποδέξασθαι καὶ τηρήσαι , οὐχὶ τηρήσαι δὲ μόνον , ἀλλὰ καὶ πλεονάσαι , καὶ μετὰ πολλῆς ἀποδοῦναι σοι τῆς προσθήκης . Ἐκ τῆς ἐκείνου χειρὸς οὐδεὶς ἀρπάξει . Οὐ τηρεῖ δὲ ταῦτα μόνον , ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ τούτου λύει σου τοὺς κινδύνους . Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἀνθρώπων οἱ δεδόμενοι τὰς παρακαταθήκας , χάριν ἡμῖν διδωχένα νομίζουσιν , φυλάττοντες ἄπερ ἔλαβον · ἐπὶ δὲ τοῦ Χριστοῦ τοιανύτων · οὐ γὰρ δεδωχένα χάριν , ἀλλ’ εἰληφένα ὁμολογεῖ , ὅταν παρὰ σοῦ ταύτας δέξηται . Καὶ ὁ μὲν τὰς παρακαταθήκας λαβὼν , καὶ μισθὸς ἀπαιτεῖ παρὰ σοῦ · ὁ δὲ Χριστὸς μᾶλλον καὶ μισθὸν ὑπὲρ τούτου σοι δίδωσι . Διὰ γὰρ τοῦτο σοι τὰ χρήματα ἐκδευσεὶν ὁ Θεὸς δούνα ἐτάρω , ἵνα σὺ αὐτὰ ἔχης · ὡς μὲν γὰρ ἂν μόνος κατέχης , οὐδὲ αὐτὸς ἔχεις · ὅταν δὲ ἐτέρῳ δῷς , τότε καὶ αὐτὸς ἔλαβες . Ὥσπερ γὰρ εἰ παιδίῳ τις ἀργύριον μικρὸν δῷν καὶ καλέσει κατέχειν σφοδρῶς , ἢ καὶ τῷ οἰκίτῃ δῷν φυλάττειν σφοδρῶς , ὡστε μὴ ἐξεῖναι ἀρπάσει τῷ βουλομένῳ , οὕτω καὶ ὁ Θεὸς ποιεῖ · Ἀδς τῷ δεομένῳ , φησίν , ἵνα μὴ ἀρπάσῃ τις αὐτὰ ἀπὸ σοῦ , οἷον ἡ συκοφάντης , ἡ διδόλος , ἡ κλέπτης , ἡ μετὰ πάντας ὁ θάνατος . Ἐμοὶ μὲν γὰρ αὐτὸς ταῦτα κατέχεις , οὐχ ἀφαιλῶς κατέχεις · ἐὰν δὲ ἐμοὶ ταῦτα δῷς διὰ τῶν πενίτων , ἐγὼ σοι φυλάττω μετὰ ἀκριβείας πάντα . Οὐ γὰρ ἵνα ἀφείλωμαι , λαμβάνω , ἀλλ’ ἵνα πλείω ποιήσω , ἵνα ἀχριβέστερον φυλάξω · Ἐν κατ’ ἐκείνῳ σοι αὐτὰ τηρήσω τὸν χρόνον , καθ’ ὃν οὐδεὶς ὁ δανείζων , οὐδὲ ὁ ἰλῶν ἐστι . Τί ματαιοπονεῖς , ὦ πλούσιε , τὰ τῶν πάντων ἐν τοῖς σοῖς θησαυροῖς ἀποκρύπτων ; τί αἰτοῦμένως παρ’ αὐτῶν ἀγανακτεῖς , ὡς οἰχοθεν ἀναλίσκων ; τὰ πατρῷα θέλουσιν , οὐ τὰ σά · τὰ ἐγγειρισθέντα σοι δι’ αὐτῶς , οὐ μετὰ σοῦ γεννηθέντα . Ἐλαβες ὅς , καὶ τὴν χρήσιν κέρδενον · ἀρκεῖ σοι ἐτι διδάναι , οὐ λαμβάνειν ἐκδήσης . Τί τῇ γῇ παραδίδως τὸν θησαυρόν ; δὼς τῇ ἐμῇ χειρί , φησί . Οὐ δοκεῖ σοι τῆς γῆς ἀξιωπιστότερος εἶναι ὁ τῆς γῆς δεσπότης ;
Lemmas: πλοῦτος πολύς , καταλείπω ὁ Θεός ὁ πρόνοια . ὁ γάρ , μηδείς σύ ποιέω , καί ψυχή δίδωμι καί σῶμα διαπλάσσω καί ζωή χαρίζομαι , ὅταν ὁράω τοσοῦτος ἐπιδείκνυμι φιλοτιμία , πῶς οὖον πᾶς αὐτός ἀνοίγω πλοῦτος ; εἰμί γάρ Ἥλις ὀλίγος τέρπω ἀλείφω , παύω ὁράω ὁ γυνή ἐκεῖνος ὁ παῖς αὐτός προτιμάω , Άλωνα καί ληνός ἐπί ὁ δωμάτιον ὁ χήρα θείνω · ἀναψάω οὖον ὁ Ήλια δεσπότης πάσος ἐπιδείκνυμι φιλοπροσύννην . εἰμί βούλομαι πλούσιος ὁ παῖς καταλείπω , ὁ θεός καταλείπω ὀφειλέτης αὐτός · αὐτός μέν γάρ ὁ χρῆμα εἄν λαμβάνω , οὐδέ ὅπου δίδωμι [ 590 ] οἶδα · εἄν δέ σύ προλαμβάνω αὐτός ὁ Θεός δανείζω , Ἀκύλος μένω λοῦπος ὁ θησαυρός , καί μετά πολύς εἰμί εὐκολία ὁ αναπαδοτις . καί γάρ χάρις ἔχω καί ὀφειλή καί καταβάλλω ἐγώ ὁ Θεός , καί ὁ δανειστής αὐτός ὁ οὖον δανείζω ἡδύς ὁράω · καί οἱςστις μάλιστα ὀφείλω , οὗτος μάλιστα φιλέω . ὥστε εἰμί βούλομαι φίλος αὐτός ἔχω , καθίστημι χράω . οὖον γάρ οὗτος χαίρω δανειστής ἑαυτέλας ἔχω , ὡς ὁ θεός εὐφραίνω δανειστής ἔχω · καί οἱςστις μέν οὐδείς ὀφείλω , οὗτος καί ἀποφεύγω · οἱςστις δέ ὀφείλω , οὗτος καί ἐπιφέρω . τις τοίνυν ὁ ἄνθρωπος ὁ παρακαταθήκη παρέχω ; ἵστημι ὁ Χριστός ἑτοῖμος ὑποδείκνυμι καί τηρέω , οὐ τηρέω δέ μόνος , ἀλλά καί πλεονάζω , καί μετά πολύς ἀποδίδωμι σύ ὁ προσθήκη . ἐκ ὁ ἐκεῖνος χείρ οὐδείς ἁρπάζω . οὖον τηρέω δέ οὗτος μόνος , ἀλλά καί ὑπέρ αὐτός οὗτος λύω σύ ὁ κίνδυνος . ἐπί μέν γάρ ὁ ἄνθρωπος ὁ δίδωμι ὁ παρακαταθήκη , χάρις ἐγώ διώκω νομίζω , φυλάσσω Ἄπερ λαμβάνω · ἐπί δέ ὁ Χριστός τοιανυτης · οὖον γάρ δίδωμι χάρις , ἀλλά λαμβάνω ὁμολογέω , ὅταν παρά σύ οὗτος δέχομαι . καί ὁ μέν ὁ παρακαταθήκη λαμβάνω , καί μισθός ἀπαιτέω παρά σύ · ὁ δέ Χριστός μᾶλλον καί μισθός ὑπέρ οὗτος σύ δίδωμι . Ζεύς γάρ οὗτος σύ ὁ χρῆμα ἐκδύω ὁ θεός Δούνα ἑταῖρος , ἵνα σύ αὐτός ἔχης · ὡς μέν γάρ εἄν μόνος κατέχω , οὐδέ αὐτός ἔχω · ὅταν δέ ἔς δίδωμι , τότε καί αὐτός λαμβάνω . ὥσπερ γάρ εἰμί παιδίον τις ἀργύριον μικρός δήω καί καλέω καταχέω σφοδρός , ἢ καί ὁ οἰκίτῃ δήω φυλάσσω σφοδρός , ὡστε μή ἔξεστι ἁρπάζω ὁ βούλομαι , οὗτος καί ὁ θεός ποιέω · ΑΔΣ ὁ δήω , φημί , ἵνα μή ἁρπάζω τις αὐτός ἀπό σύ , οἷος ὁ συκοφάντης , ὁ διδόλος , ὁ κλέπτης , ὁ μετά πᾶς ὁ θάνατος . ἐμός μέν γάρ αὐτός οὗτος καταχέω , οὐ ἀφαιλέω καταχέω · ἐάν δέ ἐγώ οὗτος δίδωμι διά ὁ πενιος , ἐγώ σύ φυλάσσω μετά ἀκρίβεια πᾶς . οὖον γάρ ἵνα ἀφαιρέω , λαμβάνω , ἀλλά ἵνα πλείων ποιέω , ἵνα ἀκριβής φυλάσσω · ἐν κατά ἐκεῖνος σύ αὐτός τηρέω ὁ χρόνος , κατά ὅς οὐδείς ὁ δανείζω , οὐδέ ὁ ἴλη εἰμί . τις ματαιοπονέω , εἰμί πλούσιος , ὁ ὁ πᾶς ἐν ὁ σός θησαυρός ἀποκρύπτω ; τίς αἰτέω παρά αὐτός ἀγανακτέω , ὡς οἴχομαι ἀναλίσκω ; ὁ πατρῷος ἐθέλω , οὖον ὁ σός · ὁ ἐγείρω σύ διά αὔτως , οὖον μετά σύ γεννάω . λαμβάνω ὅς , καί ὁ χρῆσις κερδαίνω · ἀρκέω σύ ἔτι διδαναις , οὖον λαμβάνω ἐκδέω . τις ὁ γῆ παραδίδωμι ὁ θησαυρός ; δώς ὁ ἐμέω χείρ , φημί . οὖον δοκέω σύ ὁ γῆ ἀξιόπιστος εἰμί ὁ ὁ γῆ δεσπότης ;