joannes-chrysostomus.eclogae-ixlviii-ex-diversis-homiliis-sp pg063_0480.1
οὔτε τῆς ὁδοῦ τὸ μήκος , οὔτε τοῦ χρόνου τὸ πλήθος , οὔτα ὁ τῶν πραγμάτων ὄγκος , οὔτε ὁ κίνδυνος , καὶ τὰ ἐπάλληλα δεινά , οὔτε ἄλλο οὐδέν , τὴν ἀγάπην καὶ τὴν μνήμην ἐξέβαλε τῶν μαθητῶν , ἀλλ' εἶχεν αὐτοὺς ἅπαντας ἐν διανοίᾳ . Καὶ οὐχ οὕτως αὐτοῖς ταῖς ἀλύσσειν αἱ χεῖρες ἐδέδετο , ὡς τῷ πόδῳ τῶν μαθητῶν ἡ ψυχὴ συνεδέδετο καὶ προσήλυστο . Καὶ καθάπερ·βασιλεὺς ἐπὶ τὸν θρόνον ἀναβάς ὑπὸ τὴν ἑω , καὶ καθίσας ἐν ταῖς βασιλικάς αὐλαῖς , μυρίας εὐθέως δέχεται πανταχόθεν ἐπιστολὰς · οὕτω δὴ κάκεινος , καθάπερ ἐν ταῖς βασιλικάς αὐλαῖς τῷ δεσμωτηρίῳ καθημένος , πολλῷ πλείω καὶ ἰδίγ-το καὶ ἐπεμπε συνεχῶς τὰ γράμματα τῶν πανταχόθεν ἐπὶ τὴν ἐκείνου σοφίαν ὑπὲρ τῶν καθ' ἑαυτοὺς πραγμάτων ἀναφερόντων ἅπαντα · καὶ τοσούτω πλείωνα πράγματα [ 438 ] τοῦ βασιλέως φωνοῦμαι , ὅτω καὶ μειζονα ἀρχὴν ἐμπεπίστευτο . Τοιαύτη γὰρ ἡ τῆς ἀγάπης ἐστὶ δύναμις , ὡς οὐ τοὺς παρόντας μόνον καὶ πλησιον ὄντας ἡμῶν καὶ ὁρωμένους , ἀλλὰ καὶ τοὺς μακρὰν ἀφεστῶτας περιλαμβάνειν καὶ συγχολλᾶν καὶ συνδεῖν , καὶ οὔτε χρόνον πλήθος , οὔτε ὁδὸν διάστημα , οὔτε ἄλλο τῶν τοιούτων οὐδέν , ψυχὰς φιλᾶν δύνατ' ἄν διακλῆσαι καὶ διατεμεῖν . Καὶ γὰρ οὕτω δεῖ φιλεῖν τὸν φιλοῦντα , ὡς , εἰ καὶ τὴν ψυχὴν αἰτηθῇ , καὶ δυνατὸν ἦ , μὴ κωλύσαι · οὐδὲ γὰρ ἀντάξιον γνησίου φίλου . Ἦδεσται γὰρ ὁ φίλων ὁρῶν τὸν φιλούμενον καὶ διαχειζαι , συμπλέκεσθαι αὐτῷ συμπλοχὴν τινὰ κατὰ τὴν ψυχὴν ἀόρητον ἔχουσαν τὴν ἡδονήν . Κἄν ἀναμνησθῇ μόνον αὐτοῦ , διανέστη τῇ διανοίᾳ καὶ ἀνεπετρώθη , καὶ βλέπων αὐτὸν καθ' ἑκάστην ἡμέραν · οὐ χορτύνεται , οὐδὲν ἐστιν αὐτῷ ὅπερ μὴ ἐστιν ἐκείνου · ταῦτά αὐτῷ ἐπιτύχεται ἀπερ καὶ ἑαυτῷ . Οὐδα ἐγὼ τινα , ὃς ὑπὲρ φίλου τοὺς ἁγίους ἄνδρας παρακαλῶν , παρακάλει πρότερον εὐχεσθαι ὑπὲρ αὐτοῦ , καὶ τότε ὑπὲρ ἑαυτοῦ . Οἶδα καὶ Παῦλον τὴν ψυχὴν ἡδέως διδόντα τὴν ἑαυτοῦ καὶ μὴ αἰτηθέντα , καὶ εἰς γένναν ἐμπίπτειν ὑπὲρ τῶν φιλουμένων εὐχόμενον . Οὕτω γὰρ χρή φιλεῖν διὰ τὴν ψυχωμένην , ὡς μὴ δοκεῖν ὀφειλέτην ἔχειν τὸν φιλούμενον , ἀλλ' αὐτὸς αὐτῷ ὀφειλέτης εἶναι ἐν τῷ ὀφειλέτην ἔχειν ἐκεῖνον . Ὁ γὰρ ἀγαπῶν , οὐκ ἐπιτάττειν βούλεται μόνον , ἀλλὰ καὶ ἐπιτάττεσθαι · χαίρει μᾶλλον ἐπιταττόμενος ἢπερ ἐπιτάττων . Ὁ ἀγαπῶν χαρίζεσθαι βούλεται μᾶλλον ἢ χάριν λαμβάνειν · θέλει γὰρ ὀφειλέτην ἔχειν τὸν φίλον , ἢπερ αὐτὸς ὀφείλειν ἐκεῖνω . Ὁ ἀγαπῶν οὐ βούλεται χαρίζεσθαι τῷ ἀγαπωμένῳ , καὶ οὐ βούλεται δοκεῖν χαρίζεισθαι · ἀλλ' ἀρχεῖν αὐτὸς εὐεργεσίας , καὶ μὴ δοκεῖν ἀρχεῖν εὐεργεσίας . Καὶ μὴ μοι τοὺς ἀπλῶς φίλους ἐννοεῖτε , τοὺς κοινωνοὺς τῶν τραπεζῶν , καὶ ἀπὸ προσηγρίας μόνης φίλους λογιζομένους · εἰ τὶς ἐχφιλον , οἷον λέγω , ἐπιγνώσεται τὰ ῥήματα . Τῆς παρούσης ζωῆς φίλος ἡδύτερος . Πολλοὶ γοῦν μετὰ τὴν τῶν φίλων τελευτὴν ἐξέστω μαχῆτι ζῆσαι λοιπόν · καὶ γὰρ δυνην καὶ τοῦ φωτὸς αὐτοῦ ποθεῖνταρος ὁ φίλος . Βέλτιον γὰρ ἡμῖν σθεσθῆναι τὸν φίλον , ἢ φίλων ἀποστερηθῆναι · πολλοὶ γὰρ τὸν φίλον ὁρῶντες , ἐν σκότῳ εἰσὶ · φίλων δὲ στυροσεῖς , οὐδὲν ἄν ἐν θλίψει γένοιτο . Εἰ δὲ εἷνός ἐστιν φίλια βλάπτεν , ἔκχοπτε ἀπὸ σοῦ . Εἰ γὰρ τινα τῶν ἡμετέρων μελῶν πολλάκις ἀποτέμνομεν , ὅταν αὐτὰ τε ἀνάτως ἔχῃ , καὶ τοὺς λοιποὺς λυμαίνηται , πολλῷ μᾶλλον ἐπὶ τῆς ψυχῆς τοῦτο ποιῆν χρή . Οὐδὲν γὰρ οὕτω βλαβερὸν , ὡς συνοῦσία πονηρά · ὅσα γὰρ ἀνάγκη μὴ δύναται , δύναται φίλια πολλάκις εἰς βλάβην καὶ ὠφελείαν . Ὁ δὲ τοὺς ἄχθροὺς τοῦ βασιλέως συμφιλάζων , οὐ δύναται φίλος τοῦ βασιλέως εἶναι . Τὴς γὰρ φιλίας τῆς διὰ τὸν Χριστὸν τὸ μῖσος τὸ δι' αὐτὸν πολλῷ βέλτιον . Ὅταν μὲν γὰρ φιλούμεθα διὰ τὸν Θεόν , ἡμεῖς ὀφειλται αὐτοῦ ἐσμεν τῆς τιμῆς · ὅταν δὲ μισούμεθα , αὐτὸς ἡμῖν ὀφειλετὴς ἐστὶ τῆς τιμῆς . Ὅσοι τούτων μεγάλ χρημάτων διὰ τὸν Χριστὸν καταφρονούμεν , μᾶλλον δι' δι' ἡμᾶς , φρίξωμεν , τὸ περὶ τὸν Χριστὸν τοῦ Παῦλου φῖλτρον ἐν διανοίᾳ λαμβάνωμεν . Οὐδὲ γὰρ τὸν Χριστὸν οὕτως ἐφίλει διὰ τὰ τοῦ Χριστοῦ , ἀλλὰ δι' αὐτὸν τὰ ἐκείνου [ 439 ] , καὶ ἐν ἐδόδοίχει μόνον , τὸ μὴ τῆς ἀγάπης ἐκπασεῖν τῆς πρὸς ἐκεῖνον . Τοῦτο γὰρ αὐτῷ καὶ γενένην φοβερώτερον ἦν · ὥσπερ καὶ τὸ μένειν ἐν αὐτῇ βασιλείας ποιεῖντόεν . Ὅταν μὲν οὖν εἰκὸς διὰ τὸν τοῦ Θεοῦ πόθον καὶ εἰς γένναν καταδέχεσθαι ἐμπσεῖν , καὶ βασιλείας ἐκπασεῖν , εἰ γε ἀμφότερα ταῦτα προύκειτο , ἡμεῖς δὲ μηδὲ τοῦ παρόντος καταφρονήσαν βίου , ἀρχ ἔχοι τῶν γοῦν ὑποδημάτων ἐσμέν λοιπὸν τῶν ἐκείνου , τοσοῦτον ἀρεστικότης αὐτοῦ τῆς μεγαλολίας · Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Χριστὸς ἐλεγε · Ὅς ἂν ἀπολέσῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἐνεκεν ἐμοῦ , εὑρήσει αὐτήν · καὶ , Ὅς ἂν ὁμολογήσῃ με ἐμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων , ὁμολογήσω κἀγὼ αὐτὸν ἐμπροσθεν τοῦ Πατρὸς μου τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς . Καὶ γὰρ πολὺς ὁ τοῦ κατορθώματος τούτου πόνος , καὶ αὐτὴν σχεδὸν ὑπερβαίνει τὴν φύσιν · καὶ τοῦτο ἴσασιν οἱ καταξιωθέντες τῶν στεφάνων τούτων καλῶς · λόγος γὰρ οὐδεὶς αὐτὸ παραστήσαι δυνησεται · οὕτω γενναίας τὸ πρᾶγμα ἐστι ψυχῆς , καὶ μεθ' ὑπερβολῆς θαυμαστόν . Ἄλλ' ὅμως τὸ ὀαυμαστὸν τοῦτο οὐδὲν μέγα ἔφησεν ὠφελεῖν , ἀγάπης χωρὶς , ὁ Παῦλος , κἄν τὴν ἀκτημοσύνην συνεξευγμένην ἔχῃ . Τίνο ; οὖν ἐνεκεν οὕτως ἐτρήχας , τοῦτο ἤδη δεῖξαι πειράσομαι , πρότερον ἐκεῖνο ζητήσας , πῶς ὁ τὰ ὑπάρχοντα ψωμίζων πάντα , δύναται μὴ ἔχειν ἀγάπην . Τὸν μὲν γὰρ ἑτοιμον ὄντα καῆναι , καὶ τὰ χαρίσματα ἔχοντα ἐγχωρεῖ ἴσω , καὶ μὴ ἀγαπῆσαι · ὁ δὲ μὴ μόνον διδούς τὰ ὑπάρχοντα , ἀλλὰ καὶ ψωμίζων , πῶς οὐχ ἀγαπᾷ ; Τί οὖν ἐστιν εἰπεῖν ; Ἡ δι τὸ οὐχ ἐν ὡς ὧν ὑπέθετο , ὅπερ δεῖ φιλεῖν ποιεῖν , ὅταν ὑπερβολὴν παραστῆσαι βουληθῇ · ὡς ὅταν Γαλάτας γράφων λέγῃ · Ἐὰν ἡμεῖς ἢ ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ εὐαγγελίζεσθαι ὑμῖν , παρ' ὁ παρελῦσατε , ἀνάθεμα ἔστω · καὶσω
Lemmas: οὔτε ὁ ὁδός ὁ μήκος , οὔτε ὁ χρόνος ὁ πλήθος , οὐτάω ὁ ὁ πρᾶγμα ὄγκος , οὔτε ὁ κίνδυνος , καί ὁ ἐπάλληλος δεινός , οὔτε ἄλλος οὐδείς , ὁ ἀγάπη καί ὁ μνήμη ἐκβάλλω ὁ μαθητής , ἀλλά ἔχω αὐτός ἅπας ἐν διάνοια . καί οὐ οὕτως αὐτός ὁ ἀλύσσω ὁ χείρ δήω , ὡς ὁ ποδόω ὁ μαθητής ὁ ψυχή συνδέω καί προσέρχομαι . καί καθαπερ·βασιλαας ἐπί ὁ θρόνος ἀναβαίνω ὑπό ὁ εἰμί , καί καθίζω ἐν ὁ βασιλικός αὐλή , μυρίος εὐθύς δέχομαι πανταχόθεν ἐπιστολή · οὗτος δή κενός , καθάπερ ἐν ὁ βασιλικός αὐλή ὁ δεσμωτήριον κάθημαι , πολύς πλείων καί ὁράω καί πέμπω συνεχῶς ὁ γράμμα ὁ πανταχόθεν ἐπί ὁ ἐκεῖνος σοφία ὑπέρ ὁ κατά ἑαυτοῦ πρᾶγμα ἀναφέρω ἅπας · καί τοσοῦτος πλείων πρᾶγμα [ 438 ] ὁ βασιλεύς φωνέω , ὅστις καί μείζων ἀρχή ἐμπίπτω . τοιοῦτος γάρ ὁ ὁ ἀγάπη εἰμί δύναμις , ὡς οὖον ὁ πάρειμι μόνος καί πλησίος εἰμί ἐγώ καί ὁράω , ἀλλά καί ὁ μακράν ἀφίστημι περιλαμβάνω καί συγχολάω καί συνδέω , καί οὔτε χρόνος πλήθος , οὔτε ὁδός διάστημα , οὔτε ἄλλος ὁ τοιοῦτος οὐδείς , ψυχή φίλος δύο ἄν διακλάω καί διατέμνω . καί γάρ οὗτος δεῖ φιλέω ὁ φιλέω , ὡς , εἰμί καί ὁ ψυχή αἰτέω , καί δυνατός εἰμί , μή κωλύω · οὐδέ γάρ ἀντάξιος γνήσιος φίλος . αἰδέομαι γάρ ὁ Φίλων ὁράω ὁ φιλέω καί διαχέω , συμπλέκω αὐτός συμπλοκή τις κατά ὁ ψυχή αορητος ἔχω ὁ ἡδονή . κἀν ἀναμιμνήσκω μόνος αὐτός , διανίσταμαι ὁ διάνοια καί ἀνεπετρώθη , καί βλέπω αὐτός κατά ἕκαστος ἡμέρα · οὖον χορταίνω , οὐδείς εἰμί αὐτός ὅσπερ μή εἰμί ἐκεῖνος · οὗτος αὐτός ἐπιτυγχάνω ὅσπερ καί ἑαυτοῦ . οὐδή ἐγώ τις , ὅς ὑπέρ φίλος ὁ ἅγιος ἀνήρ παρακαλέω , παρακαλέω πρότερος εὔχομαι ὑπέρ αὐτός , καί τότε ὑπέρ ἑαυτοῦ . οἶδα καί Παῦλος ὁ ψυχή ἡδύς δίδωμι ὁ ἑαυτοῦ καί μή αἰτέω , καί εἰς γέννα ἐμπίπτω ὑπέρ ὁ φιλέω εὔχομαι . οὕτως γάρ χρή φιλέω διά ὁ ψύχω , ὡς μή δοκέω ὀφειλέτης ἔχω ὁ φιλέω , ἀλλά αὐτός αὐτός ὀφειλέτης εἰμί ἐν ὁ ὀφειλέτης ἔχω ἐκεῖνος . ὁ γάρ ἀγάπη , οὐ ἐπιτάσσω βούλομαι μόνος , ἀλλά καί ἐπιτάσσω · χαίρω μᾶλλον ἐπιτάσσω ἤ ἐπιτάσσω . ὁ ἀγάπη χαρίζομαι βούλομαι μᾶλλον ἢ χάρις λαμβάνω · ἐθέλω γάρ ὀφειλέτης ἔχω ὁ φίλος , ἤ αὐτός ὀφείλω ἐκεῖνος . ὁ ἀγάπη οὖον βούλομαι χαρίζομαι ὁ ἀγαπάω , καί οὖον βούλομαι δοκέω χαρίζομαι · ἀλλά ἄρχω αὐτός εὐεργεσία , καί μή δοκέω ἄρχω εὐεργεσία . καί μή ἐγώ ὁ ἀπλόος φίλος ἐννοέω , ὁ κοινωνός ὁ τράπεζα , καί ἀπό προσηγρίας μόνος φίλος λογίζομαι · εἰμί τις ἐχφιλον , οἷος λέγω , ἐπιγιγνώσκω ὁ ῥῆμα . ὁ πάρειμι ζωή φίλος ἡδύς . πολλός γοῦν μετά ὁ ὁ Φίλων τελευτή ἐξίστημι μαχητής ζῶ λοιπός · καί γάρ δυνην καί ὁ φάος αὐτός ποθεῖνταρος ὁ φίλος . ἀγαθός γάρ ἐγώ σθεσθῆναι ὁ φίλος , ἢ Φίλων ἀποστερέω · πολύς γάρ ὁ φίλος ὁράω , ἐν σκότος εἰμί · Φίλων δέ στυροσεῖς , οὐδείς ἄν ἐν θλῖψις γίγνομαι . εἰμί δέ ἴς εἰμί φίλιος βλάπτω , ἐκκόπτω ἀπό σύ . εἰμί γάρ τις ὁ ἡμέτερος μέλος πολλάκις ἀποτέμνω , ὅταν αὐτός τε ἄνατος ἔχω , καί ὁ λοιπός λυμαίνομαι , πολύς μᾶλλον ἐπί ὁ Ψυχή οὗτος ποιός χρή . οὐδείς γάρ οὗτος βλαβερός , ὡς συνουσία πονηρός · ὅσος γάρ ἀνάγκη μή δύναμαι , δύναμαι φίλιος πολλάκις εἰς βλάβη καί ὠφέλεια . ὁ δέ ὁ ἄχθροὺς ὁ βασιλεύς συμφιλαζοι , οὖον δύναμαι φίλος ὁ βασιλεύς εἰμί . σής γάρ φίλιος ὁ διά ὁ Χριστός ὁ μῖσος ὁ διά αὐτός πολύς ἀγαθός . ὅταν μέν γάρ φιλέω διά ὁ Θεός , ἐγώ ὀφείλω αὐτός εἰμί ὁ τιμή · ὅταν δέ μισέω , αὐτός ἐγώ ὀφειλέτης εἰμί ὁ τιμή . ὅσος οὗτος μέγας χρῆμα διά ὁ Χριστός καταφρονέω , μᾶλλον διά διά ἐγώ , φρίσσω , ὁ περί ὁ Χριστός ὁ Παῦλος φίλτρον ἐν διάνοια λαμβάνω . οὐδέ γάρ ὁ Χριστός οὕτως φιλέω διά ὁ ὁ Χριστός , ἀλλά διά αὐτός ὁ ἐκεῖνος [ 439 ] , καί ἐν εδοδοιχεω μόνος , ὁ μή ὁ ἀγάπη ἐκπίπτω ὁ πρός ἐκεῖνος . οὗτος γάρ αὐτός καί γενένην φοβερός εἰμί · ὥσπερ καί ὁ μένω ἐν αὐτός βασίλεια ποιέω . ὅταν μέν οὖν εἰκός διά ὁ ὁ Θεός πόθος καί εἰς γέννα καταδέχομαι ἐμπίπτω , καί βασίλεια ἐκπίπτω , εἰμί γε ἀμφότερος οὗτος πρόκειμαι , ἐγώ δέ μηδέ ὁ πάρειμι καταφρονέω βίος , ἀρχή ἔχω ὁ γοῦν ὑπόδημα εἰμί λοιπός ὁ ἐκεῖνος , τοσοῦτος αρεστικοος αὐτός ὁ μεγαλολίας · Ζεύς οὗτος καί ὁ Χριστός λέγω · ὅς εἄν ἀπόλλυμι ὁ ψυχή αὐτός ἕνεκα ἐγώ , εὑρίσκω αὐτός · καί , ὅς εἄν ὁμολογέω ἐγώ ἔμπροσθεν ὁ ἄνθρωπος , ὁμολογέω ἐγώ αὐτός ἔμπροσθεν ὁ πατήρ ἐγώ ὁ ἐν ὁ οὐρανός . καί γάρ πολύς ὁ ὁ κατόρθωμα οὗτος πόνος , καί αὐτός σχεδόν ὑπερβαίνω ὁ φύσις · καί οὗτος οἶδα ὁ καταξιόω ὁ στέφανος οὗτος καλῶς · λόγος γάρ οὐδείς αὐτός παρίστημι δύναμαι · οὗτος γενναῖος ὁ πρᾶγμα εἰμί Ψυχή , καί μετά ὑπερβολή θαυμαστός . ἄλλος ὅμως ὁ οαυμαστος οὗτος οὐδείς μέγας φημί ὠφελέω , ἀγάπη Χωρὶς , ὁ Παῦλος , ἄν ὁ ἀκτημοσύνη συνεκφεύγω ἔχω . Τίνος ; οὖν ἕνεκα οὕτως τρήχω , οὗτος ἤδη δείκνυμι πειράζω , πρότερος ἐκεῖνος ζητέω , πῶς ὁ ὁ ὑπάρχω ψωμίζω πᾶς , δύναμαι μή ἔχω ἀγάπη . ὁ μέν γάρ ἑτοῖμος εἰμί καίω , καί ὁ χάρισμα ἔχω ἐγχωρέω ἴσος , καί μή ἀγαπάω · ὁ δέ μή μόνος δίδωμι ὁ ὑπάρχω , ἀλλά καί ψωμίζω , πῶς οὐ ἀγαπάω ; τις οὖν εἰμί εἶπον ; ὁ Ζεύς ὁ οὐ ἐν ὡς ὅς ὑποτίθημι , ὅσπερ δεῖ φιλέω ποιέω , ὅταν ὑπερβολή παρίστημι βούλομαι · ὡς ὅταν Γαλάτης γράφω λέγω · ἐάν ἐγώ ἢ ἄγγελος ἐκ οὐρανός εὐαγγελίζω σύ , παρά ὁ παραλύω , ἀνάθεμα ἵστημι · καίω